Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 760/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2021-02-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 148 par. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Mariola Jaroszewska sędzia WSA Jolanta Górska po rozpoznaniu w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 3 lutego 2021 r. sprawy ze skargi D. W. i P. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 30 marca 2020 r., nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie nieodpłatnego nabycia przez Skarb Państwa nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

D. W. i P. F., dalej skarżący, wnieśli skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 30 marca 2020 r. utrzymujące w mocy postanowienie Starosty z 14 lutego 2020 r. w sprawie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją orzekającą o nieodpłatnym nabyciu przez Skarb Państwa z mocy prawa z dniem 1 stycznia 2016 r. mienia po wykreślonym z rejestru sądowego podmiocie pod nazwą A.

Skarga została wniesiona w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Pismem z 14 stycznia 2020 r. D. W. i P. F. zwrócili się do Starosty z wnioskiem o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego decyzją Starosty z 28 lipca 2017 r. na podstawie art. 145a § 1 i in. k.p.a., oraz uchylenie tej decyzji celem przeprowadzenia postępowania administracyjnego z pominięciem przepisu art. 9 ust. 2b zd. 3 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 roku - Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym, którego niezgodność z Konstytucją RP została stwierdzona przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 11 grudnia 2019 r., sygn. P 13/18. Trybunał orzekł, że regulacja pozbawiająca praw majątkowych wspólników jest niedopuszczalną ingerencją ustawodawcy. Wskazali, że decyzją z 28 lipca 2017 r. Starosta orzekł o nieodpłatnym nabyciu przez Skarb Państwa, reprezentowany przez Starostę, z mocy prawa z dniem 1 stycznia 2016 r. mienia po wykreślonym z rejestru sądowego A., tj. prawa własności nieruchomości zabudowanej położonej w obr. N., gm. W., oznaczonej jako działka nr [..], dla której Sąd Rejonowy prowadzi księgę wieczystą nr [..]. Wnioskodawcy byli wspólnikami wykreślonego A., posiadając 100% udziałów w wykreślonej spółce. W ich ocenie należy per analogiam zastosować art. 286 § 2 ksh. stanowiący, iż majątek likwidowanej spółki pozostały po zaspokojeniu lub zabezpieczeniu wierzycieli dzieli się między wspólników w stosunku do ich udziałów. Cel postępowania likwidacyjnego jest bowiem tożsamy z celem art. 9b ustawy przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym. Jest nim uregulowanie sytuacji prawnej spółek nieprowadzących działalności gospodarczej oraz uwzględnienie treści informacji ujawnionych w KRS z rzeczywistością. Skarb Państwa - Starosta jest podmiotem odpowiedzialnym za zobowiązania wobec wierzycieli wykreślonej spółki, winien zaspokoić wierzycieli wykreślonej spółki, a pozostały majątek podzielić między wspólników spółki w stosunku do ich udziałów. Wskazali, że ich interes prawny wywodzi się z treści art. 28 k.p.a. w związku z art. 286 § 2 ksh. Jedynie ich bowiem praw majątkowych bezpośrednio dotyczyła kwestionowana decyzja.

Postanowieniem z 14 lutego 2020 r. Starosta odmówił wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją własną z 28 lipca 2017 r. wskazując, że wnioskodawcy jako podmioty, którym nie przysługuje przymiot strony, nie mogą domagać się wznowienia postępowania zakończonego kwestionowaną decyzją. Zaznaczył, iż już w postępowaniu, którego dotyczy wniosek o wznowienie, D. W. nie miał statusu strony, co potwierdził również organ odwoławczy. Nie wykazał on również interesu prawnego we wznowieniu postępowania. Natomiast P. F. jest wierzycielem hipotecznym, w związku z czym przysługuje mu prawo do zaspokojenia się wobec każdoczesnego właściciela nieruchomości. Kwestionowana decyzja nie zagraża jego uprawnieniom. Starosta podkreślił, że w jego ocenie nie ma także podstaw do wznowienia postępowania w sprawie zakończonej wydaniem decyzji z 28 lipca 2017 z uwagi na treść ww. wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Wznowienie postępowania skutkowałoby wydaniem decyzji tej samej treści. Kwestionowana decyzja była decyzją deklaratoryjną, potwierdzającą istniejące prawa i obowiązki Skarbu Państwa. Trybunał Konstytucyjny nie zakwestionował zgodności z Konstytucją RP pozbawienia bytu prawnego spółki, czy uregulowania skutków majątkowych polegających na nieodpłatnym nabyciu mienia przez Skarb Państwa. Nadto brak jest normy prawnej wskazującej, że postępowanie likwidacyjne winno być przeprowadzone w trybie postępowania administracyjnego przez Skarb Państwa, który nabył mienie wykreślonej spółki, ani też że likwidacja ma być prowadzona równolegle z postępowaniem w zakresie nieodpłatnego nabycia przez skarb Państwa mienia z mocy przywołanego przepisu.

Dodał Starosta, że zgodnie z regulacją art. 9 ust. 2 ustawy przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym, który stanowił podstawę ostatecznej decyzji, dotychczasowe wpisy w rejestrach sądowych zachowały moc do czasu rejestracji, zgodnie z przepisami ustawy o KRS, nie dłużej niż do 31 grudnia 2015 roku. Zgodnie z treścią art. 7 podmioty, które zostały wpisane do odpowiedniego rejestru przed dniem 1 stycznia 2001 roku miały ustawowy obowiązek przerejestrowania do KRS do dnia 31 grudnia 2015 roku. Wniosek o przerejestrowanie podmioty podlegające wpisowi do rejestru przedsiębiorców KRS powinny złożyć do dnia 31 grudnia 2003 roku (pierwotne brzmienie), tj. w ciągu 3 lat od wejścia w życie ustawy. A zatem podmioty, które najpóźniej w dniu 31 grudnia 2015 roku nie złożyły wniosku o wpis do KRS, z dniem 1 stycznia 2016 roku straciły podmiotowość prawną, tj. przestały istnieć. Skutki utraty podmiotowości zostały określone w art. 9 ust. 2b ustawy: z dniem 1 stycznia 2016 roku Skarb Państwa nieodpłatnie nabywa z mocy prawa mienie podmiotów, o których mowa w art. 2a. Oznacza to, że gdyby najpóźniej do dnia 31 grudnia 2015 roku został złożony wniosek o wpis do KRS, to podmiot nie utraciłby zdolności prawnej, a Skarb Państwa nie nabyłby mienia. Skarb Państwa-Starosta nabył w trybie art. 9 pkt 2b ustawy przepisy wprowadzające ustawę o KRS z dniem 1 stycznia 2016 roku nieodpłatnie z mocy prawa mienie po wykreślonym z rejestru sądowego podmiocie A., w tym nieruchomość zabudowaną położoną w obr. N. gm. W., objętą księgą wieczystą nr [..]. Powyższe jedynie potwierdziła kwestionowana decyzja.

Wobec wniesienia zażalenia sprawę oceniło także Kolegium wskazując, że kwestią fundamentalną jest zagadnienie, czy wnioskodawcy, tj. wspólnik wykreślonego z rejestru sądowego podmiotu (D. W.) oraz wierzyciel hipoteczny ( P. F.), są stronami postępowania w sprawie stwierdzenia nieodpłatnego nabycia z mocy prawa przez Skarb Państwa nieruchomości zabudowanej położonej w obr. N., gm. W., oznaczonej jako działka nr [..], dla której Sąd Rejonowy prowadzi księgę wieczystą nr [..], stanowiącej wcześniej własność A. Tylko bowiem w takim wypadku podmioty te mogłyby uczestniczyć w prowadzonym w tej sprawie postępowaniu i wnieść wniosek o wznowienie postępowania w tej sprawie.

W tym kontekście Kolegium zaznaczyło, że w myśl art. 28 k.p.a. stroną postępowania jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Rozważenia wymaga zatem czy wspólnikowi wykreślonej z rejestru sądowego spółki bądź wierzycielowi hipotecznemu przysługiwał interes prawny w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieodpłatnego nabycia z mocy prawa przez Skarb Państwa nieruchomości zabudowanej położonej w obr. N., gm. W., oznaczonej jako działka nr [..]. O tym, czy istnieje konkretny interes prawny, decydują normy prawa materialnego, na gruncie których należy rozstrzygać, czy żądanie podmiotu znajduje ochronę w konkretnej normie prawnej. A zatem stwierdzenie istnienia interesu prawnego sprowadza się do ustalenia związku o charakterze materialnoprawnym pomiędzy obowiązującą normą materialną a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegającą na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację prawną tego podmiotu w zakresie jego pozycji materialnoprawnej. Jeżeli natomiast akt stosowania danej normy prawnej nie wywiera bezpośredniego wpływu na sferę sytuacji prawnej danego podmiotu, to nie można mówić o interesie prawnym tego podmiotu, do udziału w postępowaniu, w którym dochodzi do konkretyzacji danej normy prawnej (por. wyrok NSA z dnia 14 kwietnia 2000 roku, sygn. III SA 1876/99).

W ocenie Kolegium postępowanie w sprawie stwierdzenia nieodpłatnego nabycia z mocy prawa przez Skarb Państwa nieruchomości położonej w obr. N., gm. W., oznaczonej jako działka nr [..], nie wywierało wpływu ani na sytuację prawną wspólnika spółki wykreślonej z rejestru, ani na sytuację prawną wierzyciela hipotecznego w zakresie ich pozycji materialnoprawnej. Przedmiot postępowania nie miał bezpośredniego związku ani z wspólnikiem spółki wykreślonej z rejestru, ani z wykonywaniem uprawnień wynikających z ustanowionej na nieruchomości hipoteki. Żaden z wnioskodawców nie wskazał zresztą normy prawnej, z której mógłby wywodzić istnienie interesu prawnego we wznowieniu postępowania zakończonego ww. decyzją starosty. Okoliczności przez nich przywołane mogą zatem świadczyć wyłącznie o istnieniu interesu faktycznego we wznowieniu postępowania w tej sprawie. Mając na uwadze przepisy art. 9 ust. 2b i ust. 2j ustawy przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym Kolegium dodało, że wynika z nich wprost, iż jedyną stroną postępowania w sprawie nieodpłatnego nabycia z mocy prawa przez Skarb Państwa mienia po podmiocie wykreślonym z rejestru jest starosta reprezentujący Skarb Państwa, który z dniem 1 stycznia 2016 roku nabył z mocy prawa mienie podmiotów, o których mowa w ust. 2a (por. wyrok WSA w Opolu z dnia 13 marca 2018 roku, sygn. II SA/Op 591/17). Tym samym wnioskodawcy nie mieli interesu prawnego, a więc także przymiotu strony, w postępowaniu w sprawie nieodpłatnego nabycia z mocy prawa przez Skarb Państwa nieruchomości położonej w obr. N., gm. W., oznaczonej jako działka nr [..]. Okoliczność ta jest oczywista i nie wymagała prowadzenia postępowania wyjaśniającego ze strony organu pierwszej instancji. Tym samym nie jest dopuszczalne wznowienie postępowania w oparciu o wniosek nieuprawnionych podmiotów.

Wobec podmiotowej niedopuszczalności postępowania w tej sprawie organ pierwszej instancji prawidłowo postanowił o odmowie wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją Starosty z 28 lipca 2017 r. orzekającą o nieodpłatnym nabyciu przez Skarb Państwa z mocy prawa z dniem 1 stycznia 2016 roku mienia po wykreślonym z rejestru sądowego podmiocie pod nazwą A., tj. prawa własności nieruchomości zabudowanej położonej w obr. N., gm. W., oznaczonej jako działka nr [..] o powierzchni 3.6319 ha, dla której Sąd Rejonowy prowadzi księgę wieczystą nr [..].

We wniesionej skardze jej autorzy zarzucili naruszenie przepisów prawa procesowego mających istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia:

przepisu art 28 k.p.a. poprzez jego błędną wykładnię skutkującą przyjęciem, że skarżący nie posiadają interesu prawnego w domaganiu się wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją Starosty z 28 lipca 2017 r. rozporządzającą mieniem spółki, której byli wspólnikami,

przepisu art 7a k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i brak uwzględnienia wniosku skarżących o wznowienie postępowania, pomimo iż decyzja Starosty z 28 lipca 2017 r. została wydana uwzględniając treść przepisu art 9 ust 2b zd. 3 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym, którego zgodność z Konstytucją RP była kwestionowana, co skutkowało nieuwzględnieniem roszczeń wspólników w przedmiotowej decyzji i nieodpłatnym przejęciem majątku spółki przez Skarb Państwa.

Wywodząc istnienie interesu prawnego w wznowieniu postępowania skarżący wskazali, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 11 grudnia 2019 roku, sygn. akt: P 13/18 zmienił w sposób diametralny sytuację wspólników podmiotów wykreślonych z rejestru RHB, przywrócił im bowiem wcześniej wygaszone prawa majątkowe do udziału w majątku wykreślonych podmiotów, co w oczywisty sposób legitymuje ich do zgłoszenia swoich roszczeń w toku postępowania administracyjnego na mocy, którego zostali tych praw pozbawieni.

Wywodząc istnienie własnego interesu prawnego przywołali skarżący fragment wyroku, stanowiący, że "Sytuacja prawna wspólnika spółki kapitałowej wyznaczona jest przez rodzaj uprawnień, jakie mu przysługują w związku z posiadanym udziałem. Uprawnienia te mieszczą się w zakresie "innych praw majątkowych" w rozumieniu art. 64 ust. 1 Konstytucji. Zgodnie z tym przepisem "Każdy ma prawo do własności, innych praw majątkowych oraz prawo dziedziczenia" art. 64 ust 1 Konstytucji ustanawia prawo podmiotowe o randze konstytucyjnej stanowiące podstawę ochrony praw wspólników spółek kapitałowych".

Podkreślili także, że stanowisko to ma istotne znaczenie, bowiem odmowa przez orzekające organy przyznania statusu strony postępowania oparta była na założeniu, że nie przysługują im prawa do majątku spółki. Przywołali na poparcie swojej tezy stanowisko z wyroku z dnia 7 września 2018 r. Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, że: "Mieć interes prawny to tyle, co wskazać przepis prawa uprawniający dany podmiot do wystąpienia z określonym żądaniem w stosunku do organu administracji publicznej. Tak jednak, jak w postępowaniu administracyjnym interes ten musi być wywodzony przede wszystkim z przepisów prawa materialnego, to w postępowaniu sądowoadministracyjnym, może być on oparty także o przepisy prawa procesowego lub ustrojowego. Ze skargą może więc wystąpić, co do zasady, podmiot, który wykaże związek między chronionym przez przepisy prawa materialnego interesem prawnym, a aktem lub czynnością organu administracji publicznej."

Uregulowanie to koresponduje w pełni z normą wywodzoną z dyspozycji przepisu art 28 k.p.a., która również uzależnia przyznanie podmiotowi przymiotu strony postępowania od wykazania przypisanego do niego interesu prawnego lub obowiązku.

Zdaniem skarżących nie sposób uznać, że podmiot, który został pominięty w postępowaniu administracyjnym mającym za przedmiot rozporządzenie mieniem spółki, której był wspólnikiem, nie posiada przymiotu strony postępowania. Interes prawny skarżących wynika wprost z posiadanych przez nich praw majątkowych do udziału w majątku spółki, które winny być respektowane i chronione przez prawo, o czym bezsprzecznie świadczy treść przywołanego wyroku.

Jak wskazał Trybunał Konstytucyjny, sytuacja prawna wspólnika spółki kapitałowej wyznaczona jest przez rodzaj uprawnień, jakie mu przysługują w związku z posiadanym udziałem w spółce kapitałowej. Zgodnie z przepisem art 286 § 2 ksh, po przeprowadzeniu postępowania likwidacyjnego majątek spółki winien zostać przekazany jej wspólnikom. Ponadto, pojęcie "majątku likwidacyjnego" pojawia się także w regulacji przepisu art 9 ust 2b zdanie trzecie, które zostało zakwestionowane przez Trybunał Konstytucyjny. Jednakże, należy zwrócić uwagę, że przepis ten został zakwestionowany jedynie w aspekcie odnoszącym się do pozbawienia praw wspólników, więc nadal wiążące jest odniesienie do majątku likwidacyjnego spółki. Należy przez to rozumieć, że cały majątek pozostały po pozbawieniu bytu prawnego spółki, bądź jego pieniężny substytut winien zostać przekazany wspólnikom, a nie przejęty przez Skarb Państwa nieodpłatnie jak to ma miejsce na mocy wskazanej petitum decyzji Starosty. Podjęcie wszak decyzji o nieodpłatnym przekazaniu na rzecz Skarbu Państwa majątku spółki bez uwzględnienia roszczenia wspólników o jego wydanie lub zapłatę odszkodowania w wysokości jego równowartości, stoi w sprzeczności ze stanowiskiem Trybunału Konstytucyjnego i winno prowadzić do wznowienia postępowania i wydania decyzji uwzględniającej roszczenia wspólników ukonstytuowane treścią wyroku.

Całkowicie niezasadne jest zatem uznanie przez organy administracji samorządowej, że skarżący nie posiadają interesu prawnego - wywodzonego z przysługujących im praw majątkowych do udziału w majątku zlikwidowanej spółki - we wznowieniu postępowania, w którym winny zostać uwzględnione artykułowane roszczenia skarżących.

Uzasadniając zarzut naruszenia art. 7a k.p.a. wskazali skarżący, że w trakcie stosowania przepisów ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym, występowały znaczące wątpliwości co do ich zgodności z Konstytucją Rzeczpospolitej Polskiej. Szczególne wątpliwości dotyczyły zgodności regulacji zawartej w przepisie art 9 ust 2b zd. trzecie, zgodnie z którym prawa wspólników, członków spółdzielni i innych osób uprawnionych do udziału w majątku likwidacyjnym wygasają z chwilą wykreślenia podmiotu z rejestru.

Problematyczność przytoczonego powyżej przepisu opierała się na sprzeczności pozbawienia praw majątkowych wywodzących się z uprawnień wspólników podmiotu wpisanego do rejestru handlowego dział B w momencie jego nieprzerejestrowania do Krajowego Rejestru Sądowego, z chronionym konstytucyjnie prawem własności. Odebranie bowiem wspólnikom praw do majątku spółki bez należnego im odszkodowania narusza istotę prawa własności.

Odzwierciedleniem wątpliwości narastających u źródła wprowadzonej regulacji było skierowanie do Trybunału Konstytucyjnego pytań prawnych o zgodność z Konstytucją RP przepisów pozbawiających praw majątkowych wspólników spółki. W następstwie zadanych pytań Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności przepisu art 9 ust 2b zd. trzecie pwKRS z przepisem art 64 ust 1 Konstytucji RP.

W piśmie uzupełniającym skargę skarżący powołali się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 lutego 2019 r., sygn. akt: I OSK 2122/18, wydany w tożsamej przedmiotowo sprawie, które to tezy skarżący przyjęli za część swojego stanowiska prawnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W ramach tak zakreślonej kognicji sąd bada w szczególności, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie naruszono przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy i przepisów postępowania, w stopniu, który mógłby mieć istotny wpływ na ten wynik. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Kontroli sądowej w niniejszej sprawie poddano postanowienie Kolegium z 30 marca 2020 r., którym utrzymano w mocy postanowienie Starosty z 14 lutego 2020 r.. Organ ten, po rozpoznaniu wniosku skarżących - wspólnika wykreślonego z rejestru sądowego podmiotu oraz jego wierzyciela hipotecznego o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Starosty z 28 lipca 2017 r. , odmówił wznowienia kwestionowanego postępowania.

Podstawę prawną zaskarżonych rozstrzygnięć stanowiły przepisy ustawy z dnia ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.), dalej jako k.p.a.

Zgodnie z art. 147 k.p.a. wznowienie postępowania następuje z urzędu lub na żądanie strony, z tym że wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 oraz w art. 145a i art. 145b następuje tylko na żądanie strony. Podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania (art. 148 § 1 k.p.a.). Termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji (art. 148 § 2 k.p.a.). Zgodnie zaś z art. 149 k.p.a. wznowienie postępowania następuje w drodze postanowienia (§ 1). Postanowienie stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (§ 2). Odmowa wznowienia postępowania następuje w drodze postanowienia (§ 3). Na postanowienie, o którym mowa w § 3, służy zażalenie (§ 4).

Należy przy tym zauważyć, że na wstępnym etapie rozpatrywania wniosku wznowieniowego – gdy rozważana jest kwestia wznowienia bądź odmowy wznowienia postępowania – bada się przede wszystkim zachowanie ustawowego (art. 148 § 1 lub § 2 k.p.a.) terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania. Badanie interesu prawnego wnioskodawcy następuje, co - do zasady - już po wznowieniu postępowania administracyjnego. Przy czym wyjątek od tej zasady ma miejsce, gdy już z treści wniosku wynika oczywisty brak interesu prawnego wnioskodawcy.

Taka sytuacja, w ocenie orzekających organów, ziściła się na gruncie badanej sprawy i stanowisko to akceptuje sąd. Istota sporu w okolicznościach badanej sprawy sprowadza się zatem do zasadności poglądu Kolegium, że brak interesu prawnego po stronie wnioskujących o wznowienie postępowania miał charakter oczywisty, a więc niewymagający badania.

Stan faktyczny niniejszej sprawy należy rozpatrywać z uwzględnieniem charakteru postępowania, którego wznowienia domagają się skarżący, a mianowicie, że jest to postępowanie w sprawie stwierdzenia nieodpłatnego nabycia przez Skarb Państwa mienia A., która to spółka nie dopełniła obowiązku wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego. Postępowanie to toczyło się na podstawie przepisów ustawy Przepisy wprowadzające ustawę o KRS.

Zgodnie z art. 9 ust. 2a tej ustawy, podmioty podlegające obowiązkowi wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego zgodnie z przepisami ustawy, o której mowa w art. 1, które były wpisane do rejestru sądowego na podstawie przepisów obowiązujących do dnia wejścia w życie tej ustawy i które do dnia 31 grudnia 2015 r. nie złożyły wniosku o wpis do rejestru, uznaje się za wykreślone z rejestru z dniem 1 stycznia 2016 r. W przypadku gdy wniosek o wpis złożony przed dniem 1 stycznia 2016 r. został po tej dacie zwrócony, odrzucony, oddalony albo postępowanie o wpis zostało umorzone, skutki określone w niniejszym przepisie oraz przepisach ust. 2b-2g i 2i powstają z dniem następującym po dniu zwrotu, odrzucenia, oddalenia wniosku albo umorzenia postępowania. Następnie w myśl art. 9 ust. 2b ustawy Przepisy wprowadzające ustawę o KRS z dniem 1 stycznia 2016 r., Skarb Państwa nabywa nieodpłatnie z mocy prawa mienie podmiotów, o których mowa w ust. 2a. Skarb Państwa ponosi odpowiedzialność z nabytego mienia za zobowiązania podmiotów, o których mowa w ust. 2a. Prawa wspólników, członków spółdzielni i innych osób uprawnionych do udziału w majątku likwidacyjnym wygasają z chwilą wykreślenia podmiotu z rejestru.

W ustalonych okolicznościach kontrolowanej sprawy nie ulega wątpliwości, że postępowanie o przerejestrowanie spółki nie zostało zainicjowane i nie toczyło się, a wskutek nieprzerejestrowania tego podmiotu do Krajowego Rejestru Sądowego do dnia 31 grudnia 2015 r., utracił on byt prawny z mocy prawa. Wystąpienie tych okoliczności zostało też ustalone na etapie wydawania kwestionowanej decyzji ostatecznej z 28 lipca 2017 r., która ma charakter decyzji deklaratoryjnej. Jej celem jest bowiem nie tyle ukształtowanie określonych stosunków prawnych, co sformalizowane potwierdzenie stanu prawnego w zakresie dotyczącym części tego mienia. Decyzja obejmuje bowiem tylko nieruchomości lub użytkowanie wieczyste na nich ustanowione, będąc instrumentem sformalizowanego potwierdzenia, niezbędnego z uwagi na zasady bezpieczeństwa obrotu, stanu ukształtowanego bezpośrednio działającą normą prawa materialnego. Wynika to wprost z brzmienia art. 9 ust 2i ustawy Przepisy wprowadzające ustawę o KRS, które stanowią, że "nabycie przez Skarb Państwa zgodnie z ust. 2b własności nieruchomości albo użytkowania wieczystego stwierdza, w drodze decyzji, starosta właściwy ze względu na miejsce położenia nieruchomości". Z kolei art. 9 ust 2b stanowi, że "z dniem 1 stycznia 2016 r. Skarb Państwa nabywa nieodpłatnie z mocy prawa mienie podmiotów, o których mowa w ust. 2a. Skarb Państwa ponosi odpowiedzialność z nabytego mienia za zobowiązania podmiotów, o których mowa w ust. 2a".

Konstrukcja regulacji zawartych w art. 9 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę o KRS powoduje, że zarówno w doktrynie, jak i orzecznictwie przyjmuje się, że byli członkowie podmiotu, którego majątek został przejęty na skutek utraty bytu prawnego ze względu na niedopełnienie obowiązku rejestracyjnego przez ten podmiot, nie posiadają przymiotu strony w postępowaniu dotyczącym wydania decyzji deklaratoryjnej z art. 9 ust. 2b i ust. 2i ustawy. Na mocy bowiem ogólnych uregulowań k.p.a., stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek (art. 28).

Interes prawny lub obowiązek wyznaczają normy prawa materialnego i tym różni się on od interesu faktycznego, który takiego oparcia w normach prawnych nie ma. Do posiadania statusu strony w określonym postępowaniu administracyjnym konieczny jest również bezpośredni związek z wynikiem postępowania administracyjnego, który musi mieć wpływ na tak pojęty interes prawny (sferę prawną) określonego podmiotu. Przy czym należy zauważyć, że sferę prawną kształtującą interes prawny określonego podmiotu mogą tworzyć także prawa podmiotowe prawa prywatnego, powstałe na gruncie prawa cywilnego, lecz istnienie tego rodzaju praw nie przesądza kwestii posiadania interesu prawnego. Istotne znaczenie ma bowiem charakter tych praw i ich podmiotowa skuteczność. W przypadku praw bezwzględnych, a więc skutecznych erga omnes, niewątpliwie kształtują one sferę prawną, która uzasadnia legitymację podmiotu tych praw w postępowaniu administracyjnym, jeżeli przedmiot postępowania dotyczy sfery prawnej przez te prawa ukształtowanej. W tej sytuacji, o ile przepisy materialnego prawa administracyjnego nie kształtują zakresu podmiotowego inaczej, podmiot praw bezwzględnych posiada interes prawny w postępowaniu administracyjnym, jeżeli jego wynik może wpłynąć na treść lub sposób wykonywania posiadanych praw.

Wskazać należy, że nie przywołali skarżący żadnego przepisu prawa materialnego ani procesowego, z którym wiązałby się ich interes prawny w niniejszym postępowaniu, bądź z którego taki interes by wynikał. Z treści skargi można wnioskować, że wiążą w istocie interes ten z prawem własności do majątku spółki, który z mocy prawa (a nie decyzji z 28 lipca 2017 r.) przeszedł na własność Skarbu Państwa. Powołują się przy tym na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 11 grudnia 2019 r., w sprawie o sygn. akt P 13/18, w którym stwierdzono, że art. 9 ust. 2b zdanie trzecie ustawy Przepisy wprowadzające ustawę o KRS jest niezgodny z art. 64 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku zauważył, że "z uwagi na to, że skutki majątkowe, o których mowa w art. 9 ust. 2b ustawy nastąpiły z mocy prawa 1 stycznia 2016 r., przysługującym środkiem sanacji konstytucyjności jest roszczenie o odszkodowanie z art. 4171 § 1 k.c.". Wydaje się, że nie dostrzegają skarżący, że realizacja ewentualnych roszczeń skarżących powinna nastąpić na drodze postępowania cywilnego. Wskazany wyrok nie zmienia sytuacji prawnej skarżących w niniejszym postępowaniu, gdyż w wyroku tym nie zakwestionowano skuteczności orzeczenia organu administracji o przejęciu mienia spółki, która w ustawowym terminie nie została zarejestrowana w KRS. A w istocie do tego skutku dążą skarżący domagając się wznowienia postępowania co do decyzji z 28 lipca 2017 r. Błędnie wywodzą skarżący, że mocą tego wyroku zostało im przywrócone prawo własności przejęte z mocy prawa przez Skarb Państwa i w efekcie w drodze postępowania administracyjnego mogą dochodzić praw z tym związanych. Wspomnianym wyrokiem TK nie zakwestionował konstytucyjności przepisów mocą których następuje przejęcie własności w związku z brakiem rejestracji spółki w KRS, a zakwestionował pozbawienie prawa własności bez odszkodowania.

Reasumując, rozważając kwestię interesu prawnego skarżących na podstawie ustawy Przepisy wprowadzające ustawę o KRS, jako przesłanki nadania tym osobom statusu strony postępowania administracyjnego, sąd wojewódzki stwierdza, że nie znajduje on oparcia w art. 28 k.p.a., który to przepis nie stanowi samoistnej podstawy przyznania statusu strony postępowania w postępowaniu administracyjnym, dopiero powiązanie art. 28 k.p.a. z przepisem ustawy materialnoprawnej generować może zaistnienie interesu prawnego.

Z kolei to, że skutek nabycia mienia spółki, w tym prawa własności, następuje z mocy samego prawa na podstawie przepisu ustawy Przepisy wprowadzające ustawę o KRS oznacza, że następcza, deklaratoryjna decyzja nie może naruszyć konstytucyjnie chronionego prawa własności. Decyzja ta nie ma w istocie żadnego wpływu na konstytucyjne prawo własności, skoro to przepis tej ustawy skutkuje nabyciem mienia, bez względu na wydanie lub nie decyzji deklaratoryjnej. Czy decyzja istnieje w obrocie, czy też nie istnieje, jest trafna, czy wadliwa, nie ma znaczenia dla skutku prawnego przewidzianego przepisem prawa materialnego, którym jest nabycie mienia przez Skarb Państwa.

W świetle tego, zdaniem sądu wojewódzkiego za oczywisty trzeba uznać brak przymiotu skarżących w postępowaniu wznowieniowym, skoro tego przymiotu nie posiadali w postępowaniu głównym, zakończonym ostateczną decyzją z 28 lipca 2017 r., co prawidłowo oceniły orzekające w sprawie organy. W konsekwencji należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie istniały podstawy do wydania postanowienia na podstawie art. 149 § 3 k.p.a. w związku z art. 147 i art. 28 k.p.a., o odmowie wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją Starosty z 28 lipca 2017 r.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę jako bezzasadną.

Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, do czego uprawnia przepis art. 119 pkt 3 p.p.s.a. stanowiąc, że sąd może rozpoznać sprawę w trybie uproszczonym, gdy przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Sąd mógł rozpoznać niniejszą sprawę w trybie uproszczonym, gdyż przedmiot skargi kwalifikował sprawę do kategorii, o jakich mowa w art. 119 pkt 3 p.p.s.a., a Sąd nie znalazł uzasadnienia do skorzystania z dyspozycji art. 122 p.p.s.a. i skierowania sprawy do rozpoznania na rozprawie. Z treści art. 122 p.p.s.a. wynika, że przekazanie sprawy do rozpoznania na rozprawie jest uprawnieniem, a nie obowiązkiem sądu ("może przekazać"), któremu ustawodawca, w omawianej kwestii, pozostawił całkowitą swobodę, nie wskazując żadnych kryteriów, którymi powinien kierować się sąd. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a. jest niezależne od woli stron, przy czym podkreślić należy, że zastosowanie tego trybu nie prowadzi do uszczuplenia uprawnień procesowych strony skarżącej czy jej pominięcia, bowiem podnoszone przez nią argumenty, podobnie jak argumenty skarżonego organu, są rozważane w oparciu o akta sprawy oraz złożoną skargę.