Postanowienie WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 1297/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2014-11-19 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Leszek Wolny po rozpoznaniu w dniu 19 listopada 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. w likwidacji w C. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania zażaleniowego w przedmiocie zawieszenia postępowania dotyczącego podatku akcyzowego w kwestii wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

Wraz ze skargą na ww. postanowienie, strona skarżąca złożyła na urzędowym formularzu PPPr wniosek o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

W uzasadnieniu wniosku strona oświadczyła: "brak środków pozwalających na uiszczenie opłaty od skargi – spółka w likwidacji."

Wszystkie pozostałe rubryki druku urzędowego formularza PPPr pozostały niewypełnione.

Pismem z dnia [...] r. referendarz sądowy wezwał skarżącą spółkę o nadesłanie szeregu dokumentów, mających zobrazować jej rzeczywisty i aktualny stan majątkowy, w tym także o nadesłanie aktualnego raportu kasowego, deklaracji podatkowych VAT – 7, przedstawienie wyciągów z posiadanych przez spółkę rachunków bankowych obrazujących operacje dokonywane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy, jak również o udokumentowanie faktu, że skarżąca spółka nie prowadzi aktualnie działalności gospodarczej.

W odpowiedzi na ww. wezwanie do uzupełnienia i uprawdopodobnienia danych zawartych we wniosku o prawo pomocy, wnioskodawca nadesłał pismo procesowe z dnia [...] r., w którym oświadczył, że na dzień sporządzania tego pisma spółka nie posiadała żadnych środków finansowych z uwagi na to, że nie są prowadzone żadne transakcje, a ponadto, że spółka nie posiada sporządzonego sprawozdania finansowego za ostatni rok obrotowy.

Załącznikami do tego pisma były następujące dokumenty: zeznanie podatkowe CIT-8 za 2013 r.; deklaracje VAT – 7 za okres od stycznia 2014 r. do lipca 2014 r.; wydruki z rachunków bankowych spółki prowadzonych w Bank "A" S.A. – listę blokad na rachunku na dzień [...] lipca 2014 r. i w Banku "B" S.A. z dnia [...] lipca 2014 r. i z dnia [...] września 2014 r. wykazujące saldo ujemne; wydruk z ewidencji środków trwałych z dnia [...] września 2014 r. (z odręczną notatką, że poz. od nr 14 do nr 35 i poz. 51 są przedmiotem zajęcia komornika sądowego) oraz zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego spółki przez komornika sądowego z dnia [...] marca 2014 r.

Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje:

Stosownie do art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zmianami) – zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a." – stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 § 1 przywołanej regulacji, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym.

Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) lub obejmuje tylko ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.).

Odnosząc się do wniosku skarżącej spółki o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, należy wskazać treść art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., zgodnie z którym prawo pomocy może być przyznane osobie prawnej w zakresie częściowym, jeżeli wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.

Na wstępie należy podkreslić, że skarżąca spółka nadesłała większość dokumentów, o jakie była wzywana za wyjątkiem: raportu kasowego, wyciągów ze wszystkich posiadanych przez nią rachunków bankowych – w formie precyzyjnie wskazane w wezwaniu referendarza sądowego z dnia [...] r. oraz sprawozdania finansowego za ubiegły rok.

W pierwszej kolejności stwierdzić należy, że o kondycji podmiotu prowadzącego działalność gospodarzą (a takim podmiotem jest bez wątpliwości skarżąca spółka) można wnioskować na podstawie dwóch rodzajów dokumentów. Pierwszy rodzaj stanowią szeroko pojęte dokumenty księgowe, które obrazują stan podmiotu funkcjonującego w obrocie gospodarczym od strony księgowej. Do tej kategorii dokumentów należy głównie sprawozdanie finansowe, w skład którego wchodzą: bilans oraz rachunek zysków i strat. Są to dokumenty sprawozdawcze, sporządzane zgodnie z wymogami ustanowionymi w ustawie o rachunkowości, opisującymi stan podmiotu po zakończeniu pewnego okresu – z reguły roku kalendarzowego. Niezależnie od tych dokumentów, przedsiębiorca dysponuje także dokumentami bieżącymi, które wskazują na jego realne i rzeczywiste aktualne możliwości finansowe. Do takich dokumentów należą wydruki z rachunków bankowych, wskazujące na wszelkie dokonywane na nich operacje, jak również tzw. raporty kasowe, które wskazują w sposób bezpośredni ile gotówki znajduje się w kasie podmiotu.

Spółka nadesłała do akt zeznanie podatkowe CIT-8 za 2013 r. Z zeznania tego wynika, że wnioskodawca osiągnęła w ubiegłym roku podatkowym dochód w wysokości 189.789,79 zł.

Z nadesłanych do akt sprawy deklaracji podatkowych VAT-7 za poszczególne, następujące po sobie miesiące w okresie od stycznia 2014 r. do lipca 2014 r. wynika, że spółka aktualnie prowadzi działalność gospodarczą i wykazuje obrót. Należy zaznaczyć, że deklaracje VAT – 7 nie wskazują na wysokość przychodów uzyskiwanych przez spółkę, lecz właśnie na jej obroty, na jej aktywność gospodarczą. Z analizy nadesłanych przez spółkę deklaracji VAT – 7 wynika, że osiąga ona obrót. Wskazuje na to podstawa opodatkowania podatkiem od towarów i usług, sięgająca od kwoty 3.028 zł (marzec 2014 r.) do kwoty 302.130 zł (kwiecień 2014 r.). Istotne jest to, że wartość obrotu wynosi kilka tysięcy zł (styczeń, luty, marzec i maj 2014 r.), jednak obrót zamykał się również w kwocie 39.183 (czerwiec 2014 r.) i 39.151 (lipiec 2014 r.). Obroty spółki są wprawdzie nieregularne (brak stałego poziomu), spółka jednak obrót regularnie wykazuje. Należy stwierdzić, że stopień i natężenie aktywności gospodarczej spółki ma z reguły przełożenie na jej przychód.

Spółka nadesłała do akt jedynie wydruki z dwóch rachunków bankowych, które posiada w Banku "B" (jeden wydruk, stanowiący de facto listę blokad) i w Banku "A" (dwa wydruki). Są to jednak wydruki, na których widnieje jedynie zbiorcze wskazanie i wyszczególnienie poszczególnych blokad obciążających ten rachunek (Bank "A"), bądź też wskazanie jedynie łącznej, sumarycznej kwoty, stanowiącej ujemne saldo występujące na tym rachunku bankowym (Bank "B").

Wnioskodawca została wezwana tymczasem do nadesłania pełnych wyciągów i wykazów ze wszystkich swoich rachunków bankowych, obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy. Tymczasem z przedstawionych materiałów bankowych wynika jedynie fakt blokady, bądź też ujemnego salda. Nie można jednak przecież wykluczyć, że na rachunki bankowe nie wpływają jednak jakieś kwoty pieniężne, tym bardziej, że do akt sprawy nie nadesłano wyciągów i wydruków z rachunków bankowych, o jakie spółka była przecież wzywana pismem referendarza sądowego. W tym stanie rzeczy brak jest odpowiedniego materiału, który pozwoliłby na dokonanie dokładnej analizy stanu środków finansowych, zgromadzonych przez stronę skarżącą na prowadzonych przez nią rachunkach bankowych. Co więcej, przedłożenie tylko takich dokumentów bankowych, może zostać potraktowane, jako wybiórcze, wręcz dowolne przedstawienie wyciągów z rachunku bankowego. W orzecznictwie sądów administracyjnych panuje pogląd, że wybiórcze przedstawienie wyciągów z rachunków bankowych pozbawia tym samym możliwości oceny rzeczywistych zdolności płatniczych skarżącego i to niezależnie od tego, że ostatecznie okazało się, że na wskazanych wyżej rachunkach bankowych nie zgromadził on znacznych środków pieniężnych (postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 25 maja 2010 r., sygn. akt: II SAB/Ol 20/10, LEX nr 668164).

Należy jednocześnie podkreślić, że sam fakt obciążenia komorniczego rachunków bankowych nie jest wystarczający dla uznania, iż spełnione są przesłanki do przyznania prawa pomocy (tak Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 12 lutego 2014 r., sygn. akt: II FZ 15/14, LEX nr 1422834).

Ponadto należy podkreślić, że zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa sądów administracyjnych, przez "środki", o których mowa w art. 246 P.p.s.a., należy rozumieć nie tylko kwoty zgromadzone na rachunkach bankowych, ale również wartość środków trwałych (tak Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniach: z dnia 22 stycznia 2014 r., sygn. akt: II FZ 1249/13, LEX nr 1420144 oraz z dnia 24 lutego 2012 r., sygn. akt: II OZ 101/12, LEX nr 1138222).

Uwaga powyższa jest o tyle istotna w przedmiotowej sprawie, ponieważ z nadesłanego do akt sprawy wykazu środków trwałych wnioskodawcy (pozycji będących w użyciu na dzień [...] września 2014 r.) wynika, że spółka posiada aktualnie określone środki trwałe, które mają wymierną wartość i mogą być źródłem konkretnych środków finansowych. Twierdzenie to pozostaje nadal aktualne przy uwzględnieniu ręcznego zapisu na kserokopii wydruku z ewidencji środków trwałych.

Istotnym brakiem w nadesłanej przez wnioskodawcę dokumentacji jest brak raportu kasowego spółki. Jest to tym istotniejszy brak, że wobec zajęć rachunków bankowych spółki, raport kasowy spółki obrazuje ilość gotówki, która znajduje się w bezpośrednim posiadaniu podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą. Raport kasowy obrazuje stan gotówki w kasie spółki w określonym czasie. Obrazuje zarówno stan tej gotówki w danym dniu, jak również wskazuje na operacje kasowe w danym okresie czasowym: wpływy gotówki do kasy spółki, jak również wypływy gotówki (operacje obciążeniowe i uznaniowe). Jest to o tyle istotny dokument, o ile wskazuje on na bezpośrednie i bieżące operacje pieniężne podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą. Analiza raportu kasowego pozwala wyciągnąć istotne wnioski co do wydolności finansowej podmiotu, a tym samym, co do jego zdolności (bądź też niemożności) ponoszenia kosztów sądowych. Należy zaznaczyć, że stan rachunków bankowych spółki wcale nie jest i nie musi być tożsamy ze stanem gotówki spółki, dostępnym w jej kasie.

W tym zakresie z pewnością nie jest wystarczające jedynie samo oświadczenie wnioskującej spółki, zawarte na druku formularza PPPr, zgodnie z którym: "brak środków pozwalających na uiszczenie opłaty od skargi". Podmiot, jakim jest skarżąca spółka, ma obowiązek prowadzić raport kasowy, niezależnie od tego, czy wykazuje aktywność gospodarczą, niezależnie od częstotliwości i ilości zawieranych transakcji. W związku z tym spółka powinna wygenerować wyciąg z raportu kasowego i przedłożyć go do akt sprawy.

Kolejnym, istotnym brakiem dokumentacji wniosku o przyznanie prawa pomocy jest brak sprawozdania za ostatni rok obrotowy.

Tymczasem, przepisy ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (t.j. w Dz. U. z 2013 r., Nr 1030) stanowią, że likwidatorzy sporządzają bilans otwarcia likwidacji. Bilans ten likwidatorzy składają zgromadzeniu wspólników do zatwierdzenia (art. 281 § 1). Jednocześnie likwidatorzy powinni po upływie każdego roku obrotowego składać zgromadzeniu wspólników sprawozdanie ze swej działalności oraz sprawozdanie finansowe (art. 281 § 2). Regulacja ta ma charakter bezwzględnie obowiązujący (iuris cogentis), w związku z czym niedopuszczalne są jakiekolwiek odstępstwa od tej zasady. W takiej sytuacji trudno w ogóle ustosunkować się do oświadczenia pełnomocnika procesowego wnioskodawcy zawartego w piśmie przewodnim z dnia [...] września 2014 r. o braku sprawozdania finansowego.

Reasumując, stwierdzić należy, że sam fakt likwidacji spółki z ograniczoną odpowiedzialnością nie może stanowić – i nie stanowi – przesłanki skutkującej uwzględnieniem jej wniosku w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Spółka w likwidacji prowadzi bowiem de facto dalej działalność gospodarczą (czynności gospodarcze). Likwidatorzy powinni zakończyć interesy bieżące spółki, ściągnąć wierzytelności, wypełnić zobowiązania i upłynnić majątek spółki (czynności likwidacyjne). Nowe interesy mogą wszczynać tylko wówczas, gdy to jest potrzebne do ukończenia spraw w toku – art. 282 § 1 Kodeksu spółek handlowych.

W tym miejscu należy stwierdzić, że skarżąca spółka nie zdołała wykazać, że utraciła płynność finansową. Jednocześnie z nadesłanych materiałów (zeznania: CIT-8 za 2013 r. i deklaracje VAT-7 za pierwsze siedem miesięcy 2014 r.) wynika, że nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym. Tymczasem przedsiębiorstwo, które nie wykazało, że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych, powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 stycznia 2014 r., sygn. akt: II FZ 1527/13, LEX nr 1417310).

Uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, czy też nierzetelne ich wykonanie, jest przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji wyłącza możliwość przyznania jej prawa pomocy w żądanym zakresie (por.: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego; z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05 oraz z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 575/05).

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a, orzeczono, jak w sentencji postanowienia.