Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 2180/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-03-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 51 ust. 1 i ust. 7
journal: Dz.U. 2013 poz 1409
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zofia Flasińska Sędziowie sędzia NSA Małgorzata Miron sędzia del. WSA Agnieszka Wilczewska-Rzepecka (spr.) po rozpoznaniu w dniu 8 marca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej E. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 19 kwietnia 2017 r., sygn. akt II SA/Po 101/17 w sprawie ze skargi E. G. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 19 kwietnia 2017 r., sygn. akt II SA/Po 101/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, oddalił skargę E. G. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2016 r., nr [...], w przedmiocie nakazu rozbiórki.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło na tle następującego stanu faktycznego i prawnego sprawy.

Przedmiotem postępowania administracyjnego jest budynek gospodarczo-garażowy, znajdujący się na nieruchomości o nr ewid. [...] położonej w K., wybudowany przez inwestora E. G., na podstawie decyzji Starosty K. z dnia [...] października 2007 r., znak: [...], o pozwoleniu na budowę, następnie uchylonej decyzją tegoż organu z dnia [...] listopada 2009 r.

W toku postępowania dotyczącego ww. obiektu zapadały rozstrzygnięcia organów administracji publicznej, jak również sądów administracyjnych, m.in. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 2 grudnia 2008 r., sygn. akt II SA/Po 413/08, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 29 sierpnia 2012 r., sygn. akt II SA/Po 196/12, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 maja 2014 r., sygn. akt II OSK 2931/12, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 1grudnia 2015 r., sygn. akt II SA/Po 901/15.

Ostatnim podjętym rozstrzygnięciem w sprawie dotyczącej przedmiotowego obiektu była decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2016 r., nr [...], na mocy której organ, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchylił decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] lipca 2016 r., nr [...], w części, w jakiej określono podstawę prawną wydanego rozstrzygnięcia, i w tym zakresie orzekł na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 51 ust. 7 ustawy Prawo budowlane, w pozostałym zaś zakresie utrzymał w mocy decyzję organu powiatowego, nakazującą E. G. rozbiórkę ww. budynku.

W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że organy orzekające w niniejszej sprawie nie kwestionują faktu wybudowania przedmiotowego obiektu na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę. Jednakże w wyniku uchylenia tego pozwolenia na budowę zaszła konieczność przeprowadzenia przez organy nadzoru budowlanego postępowania w trybie art. 50-51 ustawy Prawo budowlane. W konsekwencji obowiązkiem organu I instancji było zakończenie postępowania na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane (w sytuacji braku podstaw do zalegalizowania wykonanych robót budowlanych) albo art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane (gdy legalizacja robót byłaby możliwa).

Organ wyjaśnił, że aby owa "legalizacja" mogła nastąpić przedmiotowa budowa musiałaby być zgodna z obowiązującymi przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a także z przepisami techniczno-budowlanymi, przy czym obie te przesłanki musiałyby wystąpić łącznie, co oznacza, iż brak którejkolwiek z nich wykluczałby wydanie decyzji na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane.

Przechodząc do oceny spełnienia powyższych przesłanek organ II instancji wskazał, że z planu zagospodarowania przestrzennego wsi K. z dnia [...] kwietnia 2002 r., zatwierdzonego uchwałą nr [...] Rady Miejskiej w Z. (Dz.Urz.Woj. [...]. z 2002 r. nr [...], poz. [...]) oraz zaświadczenia Burmistrza Z. z dnia [...] lipca 2010 r. wynika, że działka nr [...] położona jest na terenach objętych w planie miejscowym symbolem "M2 - podstawowe mieszkalnictwo jednorodzinne" Odnosząc się do treści obowiązującego planu organ II instancji powołał się na jego wykładnię dokonaną przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w uzasadnieniu prawomocnego wyroku z dnia 2 grudnia 2008 r., sygn. akt II SA/Po 413/08, w którym stwierdzono, że aby było możliwe sytuowanie ściany budynku przy granicy działki "(...) plan musi wyraźnie przewidywać takie usytuowanie", a "uchwała z dnia [...].04.2002 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy Z. w zakresie lokalizacji budynków gospodarczo-garażowych nie dopuszcza sytuowania ich bezpośrednio przy granicy". Organ odwoławczy podkreślił, że zgodnie z art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., zwana dalej p.p.s.a.), prawomocne orzeczenie sądu wiąże nie tylko strony i sąd, który go wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe. Organ II instancji wskazał, że przedmiotowy obiekt budowlany o wymiarach 8,0 m x 5,0 m jest usytuowany przy granicy z działkami sąsiednimi o nr [...] i [...] (tj. w północno-wschodnim narożniku działki nr [...]). Aby zaś dopuszczalne było sytuowanie budynku przy granicy działek "plan musi wyraźnie przewidywać takie usytuowanie", a bezsporne jest, że plan dla działki nr [...] "w zakresie lokalizacji budynków gospodarczo-garażowych nie dopuszcza sytuowania ich bezpośrednio przy granicy, a przedmiotowy budynek usytuowany jest właśnie w północno-wschodnim narożniku tej działki, bezpośrednio przy granicach z działkami [...] i [...] i co więcej nie nastąpiła zmiana obowiązującego planu. W rezultacie zdaniem organu, należało stwierdzić, iż budynek ten jest niezgodny z obowiązującym planem miejscowym i wykluczona jest jego "legalizacja" w obecnym kształcie. Niemożność ta jest zaś konsekwencją zmiany treści § 12 rozporządzenia. Choć - zgodnie z § 1 pkt 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 marca 2009 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. nr 56, poz. 461) - przepisów rozporządzenia z 2002 r. (w brzmieniu obowiązującym od dnia 8 lipca 2009 r.) nie stosuje się, jeżeli przed dniem jego wejścia w życie "został złożony wniosek o pozwolenie na budowę lub odrębny wniosek o zatwierdzenie projektu budowlanego i wnioski te zostały opracowane na podstawie dotychczasowych przepisów", to jednak do załatwienia niniejszej sprawy zastosowanie mają przepisy rozporządzenia w brzmieniu obowiązującym od dnia 8 lipca 2009 r. Wynika to stąd, iż choć - co prawda - wniosek o pozwolenie na budowę został złożony przez inwestora we wrześniu 2007 r., a [...] października 2007 r. Starosta K. wydał decyzję o pozwoleniu na budowę, to pozwolenie to zostało później wyeliminowane z obrotu prawnego, przez co budowa ta jest "samowolą" budowlaną inną niż wymieniona w art. 48 ustawy Prawo budowlane i znajdują do niej zastosowanie obecnie obowiązujące przepisy.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że nie może mieć zastosowania § 12 pkt 2 rozporządzenia dopuszczający sytuowanie budynku "w odległości 1,5 m od granicy lub bezpośrednio przy tej granicy", bo w obowiązującym planie miejscowym nie przewidziano takiej możliwości. Nadto zastosowany nie może być też § 12 pkt 3 ppkt 2 rozporządzenia, bowiem bezpośrednio przy granicy z obiema działkami (tj. działkami nr [...]) nie istnieje żaden budynek, do którego miałby przylegać całą ścianą budynek gospodarczo-garażowy istniejący na działce nr [...], a ponadto na obu tych działkach budynki takie nie są projektowane (nie istnieją żadne ostateczne decyzje o pozwoleniu na budowę takich budynków). Podobnie rzecz się ma w odniesieniu do § 12 pkt 3 ppkt 4 rozporządzenia, ponieważ długość przedmiotowego budynku gospodarczo-garażowego wynosi 8 m, a jego wysokość przekracza 3 m (zgodnie rysunkiem obrazującym przekrój A-A tego obiektu budowlanego wynosi ona aż 3,80 m, a budynek został wykonany zgodnie z tym projektem), a wedle tego przepisu dopuszczalne jest sytuowanie budynku gospodarczego i garażowego bezpośrednio przy granicy z sąsiednią działką budowlaną lub w odległości nie mniejszej niż 1,5 m ścianą bez otworów okiennych lub drzwiowych, ale tylko wówczas gdy jego długość jest mniejsza niż 5,5 m a wysokość mniejsza niż 3 m. W związku z powyższym, organ stwierdził, że prawidłowo przyjął organ powiatowy, iż możliwe są tylko dwie drogi doprowadzenia przedmiotowego budynku do stanu zgodnego z przepisami. Pierwsze z rozwiązań jest konsekwencją wymogów określonych w § 12 pkt 1 ppkt 2 rozporządzenia i skutkowałoby koniecznością rozebrania tej części budynku, która jest usytuowana w pasie 3 m zarówno od granicy z działką nr [...] jak i z działką nr [...], w wyniku czego z obiektu budowlanego o wymiarach 5,0 m x 8,0 m i powierzchni zabudowy 40 m2 pozostałaby czwarta część tego budynku o wymiarach 2,0 m x 5,0 m i powierzchni 10 m2, przez co (szerokość budynku) zupełnie wykluczona zostałaby jego garażowa funkcja. Druga z możliwości "zalegalizowania" budynku wynika z treści § 12 pkt 3 ppkt 4 rozporządzenia i oznacza, że możliwe byłoby doprowadzenie budynku do wymogów w nim określonych, poprzez zmniejszenie jego długości w ten sposób, by była ona mniejsza niż 5,5 m oraz zmniejszenie jego wysokości, by osiągnęła ona wartość mniejszą niż 3 m.

Organ przypomniał, że w wiążącej ocenie prawnej (art. 153 p.p.s.a.) wyrażonej w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 1 grudnia 2015 r., sygn. akt II SA/Po 901/15, wskazano, że "(...) legalizacja samowoli budowlanej nie jest obowiązkiem, lecz jest uprawnieniem inwestora. Co do zasady nakaz rozbiórki obiektu może zostać orzeczony dopiero wówczas, gdy okaże się, że nie ma prawnych możliwości jego legalizacji. Ustawodawca dopuszcza przy tym taką sytuację, w której tylko część obiektu budowlanego objęta będzie nakazem rozbiórki, a pozostała część będzie objęta postępowaniem legalizacyjnym. W przypadku zaistnienia takiego stanu faktycznego, rzeczą istotną jest rozważenie i ustalenie możliwości przeprowadzenia częściowej rozbiórki, lecz ostatecznie decyduje o tym inwestor. Rzeczą organu nadzoru budowlanego jest jedynie wskazanie, jakie minimalne zmiany w przedmiotowym budynku gospodarczo-garażowym musiałyby zostać wykonane, aby mogło dojść do jego legalizacji" i "Dopiero w sytuacji, gdy inwestor jednoznacznie wypowie się, czy ma zamiar legalizować w ten sposób przedmowy budynek, mogą zostać na niego nałożone dalsze obowiązki". Dlatego w opinii Sądu wystarczające dla określenia obowiązków koniecznych do wykonania w celu "zalegalizowania" przedmiotowego budynku winno być "(...) uzyskanie (...) ostatecznego stanowiska inwestora, czy zamierza legalizować sporny budynek i w jaki sposób, tak aby zapewnić zgodność tej inwestycji z przepisami prawa", gdyż "Takie oświadczenie inwestora miałoby moc wiążącą i umożliwiłoby zastosowanie rozwiązań przewidzianych stosowanym w takich sytuacjach trybem legalizacji". Organ stwierdził, że wystosowując do E. G. wezwania z dnia 2 maja i 10 czerwca 2016 r. organ powiatowy w pełni zrealizował przywołane wskazania Sądu. Co więcej - kierując się zasadą wyrażoną w art. 9 k.p.a. - przedstawił opisane powyżej dwie drogi prowadzące do "zalegalizowania" tego obiektu budowlanego. O ile w wyniku tych wezwań organ powiatowy uzyskał ostateczne ("kategoryczne") stanowisko inwestora o zamiarze "zalegalizowania" budynku, o tyle mimo dwukrotności wezwań nie uzyskał stanowiska inwestora co do sposobu owej "legalizacji", tzn. co do tego, która część obiektu budowlanego zostanie rozebrana (gdyż nie ma prawnej możliwości "zalegalizowania" tego budynku w obecnym kształcie). Tymczasem stanowisko inwestora w tej kwestii zawiera się po prostu w dążeniu do zachowania istniejącego stanu bez względu na obowiązujące przepisy miejscowe i przepisy techniczno-budowlane. Organ odwoławczy uznał, że skoro organ I instancji przeprowadził postępowanie wyjaśniające zgodnie ze wskazaniami Sądu, a mimo to nie uzyskał stanowiska inwestora co do sposobu "legalizacji" przedmiotowego budynku, to znaczy, że inwestor nie był zainteresowany skorzystaniem z niej. W tej sytuacji, zdaniem organu, prawidłowo nakazano rozbiórkę całego budynku w oparciu o art. 51 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 51 ust. 7 ustawy Prawo budowlane.

Z powyższą decyzją organu odwoławczego z dnia 16 listopada 2016 r. nie zgodził się E. G., składając skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu.

Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił:

- naruszenie § 4 ust. 3 planu miejscowego, poprzez przyjęcie, iż przepis ten wyklucza lokalizowanie na terenach oznaczonych symbolami M1-M7 obiektów gospodarczo-garażowych przy granicy,

- naruszenie § 12 rozporządzenia poprzez uznanie, że aby było możliwe sytuowanie ściany budynku przy granicy działki plan miejscowy musi wyraźnie przewidywać takie usytuowanie, podczas gdy plan miejscowy, obejmujący działkę skarżącego nie zakazuje takiej zabudowy;

- niewłaściwe zastosowanie art. 51 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 51 ust. 7 ustawy Prawo budowlane, który nie miał zastosowania w niniejszej sprawie,

- naruszenie art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., poprzez brak wyczerpującego, rzetelnego i wszechstronnego rozpatrzenia materiału sprawy, co doprowadziło organ do poczynienia w zaskarżonej decyzji całkowicie dowolnych, sprzecznych ze sobą i wzajemnie się wykluczających ustaleń faktycznych (o możliwości doprowadzenia obiektu do stanu zgodności z prawem i jednocześnie o braku takich możliwości),

- zinterpretowanie wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy na niekorzyść strony skarżącej, co stanowiło oczywiste naruszenie zasady pierwszeństwa słusznego interesu strony, a w rezultacie doprowadziło do wadliwego wydania decyzji nakazującej rozbiórkę,

- naruszenie art. 80 k.p.a. przez nieobiektywną ocenę zgromadzonych w sprawie dowodów i uznanie okoliczności za udowodnione, podczas gdy w rzeczywistości nie było ku temu podstaw.

W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu powołanym na wstępie wyrokiem z dnia 19 kwietnia 2017 r. oddalił skargę E. G. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2016 r.

Na rozprawie sądowoadministracyjnej w dniu 19 kwietnia 2017 r. skarżący na pytanie Sądu podał, że nie jest zainteresowany zmniejszeniem budynku do wymiarów 5,5 m długości i 3 m wysokości wynikających z § 12 ust. 3 pkt 4 rozporządzenia. Zainteresowany jest wyłącznie zalegalizowaniem budynku w jego obecnym kształcie i wymiarach. Nadto skarżący podał, że otrzymał od Burmistrza Z. informację, że na 15 maja 2017 r. planowane jest załatwienie jego wniosku o zmianę planu miejscowego Gminy Z., w dowód czego okazał pismo, którego kopię dołączono do akt sprawy.

W merytorycznym uzasadnieniu wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wskazał, że o prawidłowości prowadzenia przez organy nadzoru budowlanego postępowania w trybie art. 50 – 51 ustawy Prawo budowlane przesądził Sąd w wyroku z dnia 1 grudnia 2015 r., sygn. II SA/Po 901/15. Podniósł, że prawidłowo organy orzekające uznały, że kwestię zgodności przedmiotowej zabudowy z prawem należało ocenić pod kątem zgodności z obowiązującymi przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz obowiązującymi przepisami techniczno-budowlanymi, aczkolwiek stanowisko swoje w tym zakresie częściowo błędnie uzasadniły niezasadnie uznając roboty zrealizowane przez skarżącego za samowolę budowlaną (s. 6-7 uzasadnienia decyzji organu II instancji), mimo że inwestor roboty te zrealizował w oparciu o ostateczną decyzję o udzielającą mu pozwolenia na budowę, co oznacza, że nie stanowiły one samowoli w rozumieniu przepisów prawa budowlanego.

Dalej, Sąd wojewódzki stwierdził, że bezspornie dla terenu objętego przedmiotową zabudową w dacie orzekania przez organy nadzoru budowlanego obowiązywał plan miejscowy (uchwała Rady Miejskiej w Z. z dnia [...].04.2002 r. nr [...]). Obowiązkiem organów była zatem ocena zgodności budowy przedmiotowego budynku gospodarczo-garażowego z tymże planem. Trafnie organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wyjaśnił, iż przepis art. 170 p.p.s.a. wprowadzający powszechną wiążącą moc prawomocnych orzeczeń sądowych, znajdował zastosowanie w niniejszej sprawie w ten sposób, iż organy orzekające związane były wykładnią wyżej wymienionego planu miejscowego dokonaną w wyroku tutejszego Sądu w wyroku z dnia 2 grudnia 2008 r., sygn. akt II SA/Po 413/08. W wyroku tym Sąd mając na względzie, że przedmiotowy obiekt usytuowany jest w granicy działek stwierdził, że § 12 ust. 3 rozporządzenia stanowi wyraźnie, że sytuowanie ściany budynku dopuszcza się przy granicy, jeżeli wynika to: 1) z ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo 2) nie jest możliwe zachowanie odległości 3 m od granicy ze względu na rozmiary działki. Dalej zaznaczył, że aby możliwe było dochowanie wymogom z pkt 1 plan musi wyraźnie przewidywać takie usytuowanie (w granicy). Uchwała z dnia [...] kwietnia 2002 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy Z. w zakresie lokalizacji budynków gospodarczo-garażowych nie dopuszcza sytuowania ich bezpośrednio przy granicy.

Sąd wojewódzki stwierdził zatem, że uwzględniwszy powyższe organy I i II instancji miały rację uznając, że skoro w tym zakresie ów plan miejscowy nie uległ zmianie, należało uznać, że niedopuszczalna jest lokalizacja budynku gospodarczego na działce [...] w granicy działek [...]. W ocenie Sądu – w świetle powyższego - nie miał racji skarżący zarzucając organom orzekającym naruszenie § 4 ust. 3 planu miejscowego poprzez jego błędną wykładnię i w konsekwencji błędne zastosowanie. Skarżący podniósł, iż organy błędnie przyjęły, że przepis ten wyklucza lokalizowanie na terenach oznaczonych symbolami M1 - M7 obiektów gospodarczo-garażowych przy granicy. Sąd zauważył, że powołany przepis § 4 ust. 3 planu miejscowego w pkt 1 określa, iż "Jako przeznaczenie dopuszczalne na terenach, o których mowa w ust. 1 (M1-M-7) ustala się budynki garażowo-gospodarcze o powierzchni nie przekraczalnej 40 m2. Tak ten, jak i żaden inny przepis tegoż planu miejscowego nie ustanawia wprost prawa lokalizacji budynków tego typu w granicy działki. Zgodnie zaś z uprzednio dokonaną przez Sąd wykładnią planu w świetle § 12 ust. 3 rozporządzenia (aktualnie § 12 ust. 2 rozporządzenia), by dopuszczalne było usytuowanie budynku bezpośrednio przy granicy działki, musi to wynikać wprost z ustaleń planu miejscowego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu.

Sąd I instancji przypomniał, że § 12 rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie ulegał kilkukrotnym zmianom. Dokonał w tym zakresie porównania treści ww. przepisu w okresie realizacji przez inwestora spornego obiektu, a także w następstwie zmiany wprowadzonej rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 12 marca 2009 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, oraz stwierdził, że porównanie treści regulacji przed i po zmianie pozwala na uznanie, iż § 12 ust. 2 rozporządzenia w jego aktualnym brzmieniu odpowiada odnośnie odesłania do ustaleń planu miejscowego treści normatywnej § 12 ust. 3 pkt 1, co oznacza, że nie doszło w tym zakresie do zmiany przepisów prawa w rozumieniu art. 153 p.p.s.a., co skutkuje utrzymaniem w tym zakresie związania treścią prawomocnego wyroku Sądu z dnia 2 grudnia 2008 r., sygn. akt II SA/Po 413/08. Dodał także, że dla oceny spełniania przez przedmiotową inwestycję innych niż wskazana w § 12 ust. 2 rozporządzenie (uprzednio § 12 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia) przesłanek dopuszczalności lokalizacji zabudowy w granicy działki znaleźć muszą zastosowanie przepisy rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie w ich aktualnym brzmieniu, to jest regulacje zawarte w § 12 ust. 3 rozporządzenia. W ocenie Sądu oczywistym bowiem jawi się, iż doprowadzenie inwestycji do stanu zgodnego z prawem oznaczać bowiem doprowadzenie jej do stanu zgodnego z przepisami obowiązującymi w dacie orzekania przez organ w postępowaniu naprawczym, albowiem za oczywiście nieracjonalne należałoby uznać doprowadzanie danego obiektu do zgodności z prawem, które już nie obowiązuje.

Zdaniem Sądu I instancji, organy rzetelnie rozważyły, czy faktycznie przedmiotowego budynku gospodarczo-garażowego nie można było w świetle przepisów techniczno-budowlanych zalegalizować. Otóż w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy po pierwsze wyjaśnił, że nie może znaleźć zastosowania § 12 pkt 2 rozporządzenia dopuszczający sytuowanie budynku "w odległości 1,5 m od granicy lub bezpośrednio przy tej granicy", bo w obowiązującym miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego nie przewidziano takiej możliwości. Po wtóre wskazał prawidłowo, że zastosowany nie może być też § 12 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia, bowiem bezpośrednio przy granicy z obiema działkami (tj. działkami nr [...]) nie istnieje żaden budynek, do którego miałby przylegać całą ścianą budynek gospodarczo-garażowy istniejący na działce nr [...], a ponadto na obu tych działkach budynki takie nie są projektowane (nie istnieją żadne ostateczne decyzje o pozwoleniu na budowę takich budynków). Trafnie dalej wskazał, że podobnie rzecz się ma w odniesieniu do § 12 ust. 3 pkt 4 rozporządzenia, ponieważ długość przedmiotowego budynku gospodarczo-garażowego wynosi 8 m, a jego wysokość przekracza 3 m (zgodnie rysunkiem obrazującym przekrój A-A tego obiektu budowlanego wynosi ona aż 3,80 m, a budynek został wykonany zgodnie z tym projektem), a wedle tego przepisu dopuszczalne jest sytuowanie budynku gospodarczego i garażowego bezpośrednio przy granicy z sąsiednią działką budowlaną lub w odległości nie mniejszej niż 1,5 m ścianą bez otworów okiennych lub drzwiowych, ale tylko wówczas gdy jego długość jest mniejsza niż 5.5 m a wysokość mniejsza niż 3 m.

Dalej Sąd I instancji podkreślił, iż organy obu instancji nie odniosły się do tego wprost, to jak wynika z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy, w tym chociażby mapy sytuacyjno-wysokościowej z k. 48 akt administracyjnych opatrzonych znakiem [...] w sprawie nie zachodziła przesłanka sytuowania budynku w granicy działki wskazana w § 12 ust. 3 pkt 1 stanowiącym, iż w zabudowie jednorodzinnej dopuszcza się sytuowanie budynku ścianą bez otworów okiennych lub drzwiowych bezpośrednio przy granicy z sąsiednią działką budowlaną lub w odległości mniejszej niż określona w ust. 1 pkt 2, lecz nie mniejszej niż 1,5 m, na działce budowlanej o szerokości mniejszej niż 16 m; albowiem działka ma szerokość znacznie przekraczająca powyższą wielkość, jak też przesłanka z art. 12 ust. 3 pkt 3, albowiem przedmiotowa inwestycja stanowiła budowę nowego obiektu, a nie rozbudowę istniejącego budynku.

Stwierdził, że uprawnione było zatem twierdzenie, że możliwe są tylko dwie drogi doprowadzenia przedmiotowego budynku do stanu zgodnego z przepisami techniczno-budowlanymi. Po pierwsze, w świetle § 12 ust.1 pkt 2 rozporządzenia dopuszczalne byłoby rozebranie tej części budynku, która jest usytuowana w pasie 3 m zarówno od granicy z działką nr [...] jak i z działką nr [...] (w narożniku działki nr [...]), co prowadziłoby do zmniejszenia powierzchni budynku z 40 m2 (5,0 m x 8,0 m) do wymiarów 10 m2 (2,0 m x 5,0 m), co z uwagi na znikomą szerokość budynku (2,0 m) wykluczyłoby jego garażową funkcję. Po wtóre, jak trafnie zauważył organ dopuszczalnym byłoby w zgodzie z § 12 ust. 3 pkt 4 zmniejszenie - bez zmiany lokalizacji - długości przedmiotowego budynku gospodarczo-garażowego do długości mniejszej niż 5,5 m i do wysokości mniejszej niż 3 m. Przepis § 12 ust. 3 pkt 4 rozporządzenia stanowi bowiem, że w zabudowie jednorodzinnej, uwzględniając przepisy odrębne oraz zawarte w § 13, 60 i 271-273, dopuszcza się sytuowanie budynku gospodarczego i garażu o długości mniejszej niż 5,5 m i o wysokości mniejszej niż 3 m bezpośrednio przy granicy z sąsiednią działką budowlaną lub w odległości nie mniejszej niż 1,5 m ścianą bez otworów okiennych lub drzwiowych.

Niemniej skarżący, pomimo wezwania go przez organ powiatowy pismem z dnia 10 czerwca 2016 r. do jednoznacznego oświadczenia, czy wyraża zgodę na jeden z wyżej wymienionych sposobów legalizacji przedmiotowego budynku gospodarczo-garażowego w piśmie z dnia 30 czerwca 2016 r. podał jedynie, że jest zdeterminowany do zachowania budynku, bez konieczności jego całkowitej rozbiórki. Również na etapie niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego skarżący potwierdził, że nie jest zainteresowany zmniejszeniem budynku do wymiarów 5,5 m długości i 3 m wysokości wynikających z § 12 ust. 3 pkt 4 rozporządzenia, a jedynie zainteresowany jest zalegalizowaniem budynku w jego obecnym kształcie i wymiarach. Wyjaśnił przy tym, że otrzymał od Burmistrza Z. informację, iż na 15 maja 2017 r. planowane jest załatwienie jego wniosku o zmianę planu miejscowego, w dowód czego przedłożył pismo Burmistrza Z. z dnia 13 marca 2017 r.

W świetle powyższego w ocenie Sądu organy orzekające prawidłowo przyjęły, uwzględniając przy tym stanowisko Sądu zawarte w wyroku z dnia 1 grudnia 2015 r., sygn. akt II SA/Po 901/15, iż "legalizacja samowoli budowlanej nie jest obowiązkiem, lecz jest uprawnieniem inwestora i dopiero w sytuacji, gdy inwestor jednoznacznie wypowie się, czy ma zamiar legalizować we wskazany sposób przedmiotowy budynek, mogą zostać na niego nałożone dalsze obowiązki". Nie można zatem zarzucić organowi powiatowemu, iż nie podjął wyczerpujących kroków zmierzających do umożliwienia E. G. zalegalizowania w dopuszczalny sposób przedmiotowego budynku. Skarżący, pomimo tego, nie wykazał, by był faktycznie zainteresowany jednym z dwóch sposobów doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z aktualnie obowiązującym prawem, w tym aktualnymi zapisami planu miejscowego. Skarżący ograniczył się jedynie do podjęcia kroków (monitów), które miałyby prowadzić do zmiany planu miejscowego dla tego terenu. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym dominuje zaś pogląd, zgodnie z którym nawet podjęcie przez radę gminy uchwały o przystąpieniu do sporządzania zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nie stanowi zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., uzasadniającego zawieszenie postępowania przed organem nadzoru budowlanego prowadzonego w trybie naprawczym z art. 51 ustawy Prawo budowlane (zob. wyrok NSA z dnia 23 lutego 2012 r., sygn. akt II OSK 2347/10). Ewentualna uchwała w sprawie przystąpienia do sporządzania zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, czy podejmowane przez adresata postępowania naprawczego działania zmierzające do nakłonienia burmistrza gminy do podjęcia prac zmierzających do zmiany planu miejscowego są zdarzeniami nieprzesądzającymi o przyszłym ustaleniu przeznaczenia terenu oraz określeniu sposobów jego zagospodarowania.

Mając na względzie podjęte przez organy nadzoru budowlanego w niniejszej sprawie działania mające na celu umożliwienie skarżącemu doprowadzenie przedmiotowego budynku gospodarczo-garażowego do stanu zgodnego z prawem, Sąd uznał za chybione zarzuty naruszenia przez nie przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył E. G., wnosząc o jego uchylenie w całości oraz na podstawie art. 188 p.p.s.a. o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, jak również o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi, na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a., zarzucono:

- naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie przepisu prawa miejscowego tj. § 4 ust. 3 miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, zatwierdzonego uchwałą Rady Miejskiej w Z. z dnia [...] kwietnia 2002 r., nr [...], poprzez przyjęcie, iż przepis ten wyklucza lokalizowanie na terenach oznaczonych symbolami M1-M7 obiektów gospodarczo- garażowych przy granicy,

- naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie przepisu prawa miejscowego tj. § 12 ust. 3 pkt 1 (aktualnie § 12 ust 2) rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, poprzez uznanie, że aby było możliwe sytuowanie ściany budynku przy granicy działki plan miejscowy musi wyraźnie przewidywać takie usytuowanie, podczas gdy plan miejscowy, obejmujący działkę skarżącego nie zakazuje takiej zabudowy.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący wskazał, że w toku prowadzonych postępowań zarówno przed Starostą K., jak i Powiatowym Inspektorem Nadzoru Budowlanego w K. wielokrotnie zwracano się do Urzędu Miasta i Gminy Z. z pytaniem o zgodność budowy z zapisami planu miejscowego, ustalonego uchwałą nr [...]. Burmistrz Z. wydawał zaświadczenia w dniach: 9 lipca 2009 r. (nr [...]) i 21 lipca 2010 r. (nr [...]), z treści których wynikało, że cytowany plan miejscowy "nie wyklucza możliwości sytuowania budynków gospodarczych o powierzchni do 40 m2 przy granicy z działką sąsiednią." Wszystkie jednak orzekające w sprawie organy, najpierw inspektorzy nadzoru budowlanego, następnie Sąd, zignorowały dokumenty zgromadzone w aktach postępowania w postaci cytowanych zaświadczeń Burmistrza Z.. Zdaniem strony, mając na uwadze treść wydawanych zaświadczeń, jak i samego planu miejscowego, wnioskować można, że nie było intencją Rady Miejskiej w Z. zabranianie sytuowania budynków gospodarczych przy granicy działki, na obszarze objętym planem miejscowym dla wsi K.. Tymczasem u podstaw decyzji nakazującej rozbiórkę z dnia [...] lipca 2016 r., jak i poprzedzających ją propozycji legalizacji budynku, sprowadzających się do "odsunięcia budynku gospodarczego od granicy z działkami sąsiednimi", była wykładnia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego z 2002 r., zgodnie z którą budowa tego budynków jest w tymże planie wykluczona. Powyższą interpretację podtrzymywał organ odwoławczy, a następnie Sąd w zaskarżonym wyroku.

Skarżący wskazał, że w toku postępowania potwierdzono, że budowa w granicy budynku gospodarczo-garażowego nie uniemożliwia wykorzystywania działki sąsiadującej [...], nie ogranicza w żaden sposób sposobu zagospodarowania tej działki, m.in. nie zacienia pomieszczeń mieszkalnych sąsiada, a w kwestii przeciwpożarowej budynek gospodarczo-garażowy posiada ścianę oddzielenia przeciwpożarowego.

Wnoszący skargę kasacyjną zauważył, że zgodnie z § 4 ust. 3 pkt 1 i pkt 2 lit. a planu miejscowego na terenach oznaczonym w planie symbolami: M1 do M7, przeznaczonym pod budownictwo mieszkaniowe-jednorodzinne, można lokować budynki gospodarczo-garażowe o powierzchni nie przekraczającej 40 m2 - jako obiekty wbudowane, przybudowane lub wolnostojące zamiennie z budynkiem gospodarczym. Z powyższego w żaden sposób nie można wywodzić zakazu budowy przy granicy działki, zważywszy że budynek tych gabarytów nie oddziałuje w żaden sposób na nieruchomości sąsiednie, nie narusza w związku z tym interesów sąsiedzkich. Dla uzasadnienia wykładni prezentowanej skarżącemu, plan miejscowy powinien zawierać wyraźny zakaz budowy przy granicy działki. W związku z tym, w przekonaniu skarżącego nie zachodzi wskazywana w toku postępowania administracyjnego niezgodność z przepisem § 12 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, który dopuszcza budowę w granicy, jako wyjątek, pod warunkiem, że wynika to z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną E. i W. K., wnieśli o jej oddalenie, podzielając w całości stanowisko Sądu I instancji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W myśl art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.) – zwanej dalej: p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem według art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania.

W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek nieważności postępowania wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. Sprawa ta mogła być zatem rozpoznana przez Naczelny Sąd Administracyjny wyłącznie w granicach zakreślonych w skardze kasacyjnej.

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i podlega oddaleniu.

Nie znajduje uzasadnienia zarzut naruszenia przez sąd I instancji przepisów prawa materialnego - § 4 ust. 3 miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, zatwierdzonego uchwałą Rady Miejskiej w Z. z dnia [...] kwietnia 2002 r., nr [...], poprzez przyjęcie, iż przepis ten wyklucza lokalizowanie na terenach oznaczonych symbolami M1-M7 obiektów gospodarczo- garażowych przy granicy i § 12 ust. 3 pkt 1 (aktualnie § 12 ust 2) rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, poprzez uznanie, że aby było możliwe sytuowanie ściany budynku przy granicy działki plan miejscowy musi wyraźnie przewidywać takie usytuowanie, podczas gdy plan miejscowy, obejmujący działkę skarżącego nie zakazuje takiej zabudowy.

Przypomnieć należy, że przytoczenie podstaw kasacyjnych oraz ich uzasadnienie musi być precyzyjne, wskazane zarzuty nie zostały powiązane z zarzutem naruszenia przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Z uwagi na zawarte w art. 176 oraz art. 183 § 1 p.p.s.a. wymogi skargi kasacyjnej, dla skuteczności zarzutu naruszenia przepisu określającego sposób rozstrzygnięcia sprawy sądowoadministracyjnej przez sąd pierwszej instancji, stanowiącego podstawę zarzutu skargi kasacyjnej, konieczne jest powiązanie zarzutu naruszenia stosowanego przez sąd przepisu ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z określonymi przepisami prawa materialnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę na decyzję organu nadzoru budowlanego. Strona wnosząca skargę kasacyjną, winna więc postawić sądowi I instancji zarzut naruszenia art. 151 p.p.s.a., z uwagi na jego zastosowanie. Tak się jednakże nie stało. Tym niemniej niepełne wskazanie podstawy kasacyjnej nie dyskwalifikuje jednak skargi kasacyjnej, a Naczelny Sąd Administracyjny ma obowiązek odniesienia się do zawartych w niej zarzutów. Takie stanowisko jest zgodne z uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego w pełnym składzie z dnia 26 października 2009 r., sygn. akt I OPS 10/09 (ONSAiWSA 2010, nr 1, poz. 1), w której wyjaśniono, że "Przytoczenie podstaw kasacyjnych, rozumiane jako wskazanie przepisów, które - zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną - zostały naruszone przez wojewódzki sąd administracyjny, nakłada na Naczelny Sąd Administracyjny, stosownie do art. 174 pkt 1 i 2 oraz art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), obowiązek odniesienia się do wszystkich zarzutów przytoczonych w podstawach kasacyjnych".

W przedmiotowej sprawie organy orzekające w sprawie dokładnie ustaliły stan faktyczny sprawy, który prawidłowo został zaakceptowany przez sąd I instancji. Skarżący kasacyjnie nie podnosi zarzutów naruszenia przepisów postępowania zatem nie kwestionuje tych ustaleń. Budynek gospodarczo-garażowy, znajdujący się na nieruchomości o nr ewid. [...] położonej w K. wybudowany został przez inwestora E. G., na podstawie ostatecznej decyzji Starosty K. z dnia [...] października 2007 r., znak: [...], o pozwoleniu na budowę, następnie uchylonej decyzją tegoż organu z dnia [...] listopada 2009 r.

Ta niezawiniona przez inwestora sytuacja powodująca wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji z [...] października 2007 r. zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę spowodowała prawidłowe wszczęcie przez organy nadzoru budowlanego postępowania legalizacyjnego na podstawie art. 50-51 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. prawo budowlane (tekst jedn. z 2010 r., nr 243, poz. 1623 ze zm.). Aby można było "zalegalizować" przedmiotowy budynek czyli doprowadzić go do stanu zgodnego z prawem musi być on zgodny z obowiązującymi przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym a także z przepisami techniczno-budowlanymi.

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy zrealizowane już przez inwestora zamierzenie inwestycyjne jest zgodne z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, czy też nie.

§ 4 ust. 3 pkt. 1 miejscowego planu zagospodarowania wsi K., zatwierdzonego uchwałą nr [...] Rady Miejskiej w Z. z dnia [...] kwietnia 2002 r. (Dz.Urz. Woj. [...]. z 2002 r. nr [...] poz. [...]) wyraźnie przewiduje, iż na terenach o których mowa w ust. 1 (M1-M7) jako dopuszczalne ustala się budynki garażowo-gospodarcze o powierzchni nie przekraczalnej 40 m2. Zgodzić należy się z wywodami skargi kasacyjnej, że zapis planu nie wyklucza możliwości usytuowania budynków garażowo-gospodarczych o wskazanej powierzchni przy granicy z działką sąsiednią. Skarżący kasacyjnie pomija jednak znaczący fakt, że w niniejszej sprawie wielokrotnie były wydawane decyzje organów nadzoru budowlanego (zapadło 10 decyzji), co ważniejsze odnośnie przedmiotowego budynku wypowiadał się kilkakrotnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyrokach: z dnia 2 grudnia 2008 r., sygn. akt II SA/Po 413/08, z dnia 29 sierpnia 2012 r., sygn. akt II SA/Po 196/12, r., z dnia 1grudnia 2015 r., sygn. akt II SA/Po 901/15 i Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 8 maja 2014 r., sygn. akt II OSK 2931/12.

Podkreślić należy, a co trafnie zaakcentował również Sąd I instancji, że w wyroku z dnia 2 grudnia 2008 r. w sprawie sygn. akt II SA/Po 413/08 sąd mając na względzie, że przedmiotowy obiekt usytuowany jest w granicy działek stwierdził, że § 12 ust. 3 rozporządzenia stanowi wyraźnie, że sytuowanie ściany budynku dopuszcza się przy granicy, jeżeli wynika to: 1) z ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo 2) nie jest możliwe zachowanie odległości 3 m od granicy ze względu na rozmiary działki i wskazał, że aby możliwe było dochowanie wymogom z pkt 1 plan musi wyraźnie przewidywać takie usytuowanie budynku w granicy.

Powyższy wyrok stał się prawomocny. W wyniku kolejnego rozpoznania sprawy organ nadzoru budowlanego wydał decyzję z dnia [...] listopada 2016r na podstawie art. 51 ust. 1 pkt. 1 w zw. z art. 51 ust. 7 prawa budowlanego nakazującą rozbiórkę budynku gospodarczo-garażowy, znajdującego się na nieruchomości o nr ewid. [...] położonej w K., wybudowanego przez inwestora E. G., która następnie była przedmiotem skargi rozpoznanej zaskarżonym wyrokiem z dnia 19 kwietnia 2017 r., sygn. akt II SA/Po 101/17. Organy orzekające jak i sąd wojewódzki prawidłowo ustaliły, że Uchwała z dnia [...] kwietnia 2002 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy Z. w zakresie lokalizacji budynków gospodarczo-garażowych wyraźnie nie przewiduje możliwości sytuowania budynków gospodarczo-garażowych bezpośrednio przy granicy.

Jak stanowi art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. W orzecznictwie sądowym utrwalone jest stanowisko, iż w pojęciu "ocena prawna" mieści się przede wszystkim wykładnia przepisów prawa materialnego i procesowego. Wykładnia w tym sensie zmierza do wyjaśnienia istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku w związku z rozpoznawaną sprawą. Wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych (wyrok NSA z dnia 6 lutego 2013 r., sygn. akt II GSK 2101/11, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych dostępna pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przepis ten ma charakter bezwzględnie obowiązujący i wywiera skutki w dwóch płaszczyznach, mianowicie ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie nie mogą pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu, gdyż ocena ta wiąże je w sprawie. Jedynie w przypadku, gdy ulegnie zmianie podstawa prawna danego stosunku prawnego lub gdy zmienią się okoliczności faktyczne, będziemy mieli do czynienia z nową sprawą, do której zasada z art. 153 p.p.s.a. nie będzie miała już zastosowania (por. wyrok NSA z dnia 16 maja 2012 r., sygn. akt II GSK 550/11, CBOSA: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Oddziaływaniem art. 153 p.p.s.a. objęte jest przede wszystkim przyszłe postępowanie administracyjne w danej sprawie. Z kolei związanie samego sądu administracyjnego, w rozumieniu art. 153 p.p.s.a. oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, które są sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się organu administracji publicznej do wskazań w zakresie dalszego postępowania (por. wyrok NSA z dnia 21 marca 2014 r., sygn. akt I GSK 534/12, CBOSA: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, rozpoznając skargę na decyzję z dnia [...] listopada 2016 r., był związany oceną prawną, czyli wykładnią przepisów prawa dokonaną przez ten Sąd w poprzednim, wyżej wskazanym wyroku z dnia 19 kwietnia 2017 r., sygn. akt II SA/Po 6101/17 jak i wyroku z dnia 1 grudnia 2015 r. sygn. akt II SA/Po 901/15.

W przywołanym wyroku z 1 grudnia 2015 r. Sąd wskazał, że legalizacja samowoli budowlanej nie jest obowiązkiem, lecz jest uprawnieniem inwestora i dopiero w sytuacji, gdy inwestor jednoznacznie wypowie się, czy ma zamiar legalizować we wskazany sposób przedmiotowy budynek, mogą zostać na niego nałożone dalsze obowiązki.

Organy nadzoru budowlanego, przy ponownym rozpoznaniu sprawy uwzględniły powyższe wskazania co do dalszego postępowania i przedstawiły E. G. dwa sposoby doprowadzenia przedmiotowego obiektu do stanu zgodnego z aktualnie obowiązującym prawem, w tym aktualnymi zapisami planu miejscowego (obydwa przewidywały zmniejszenie wymiarów budynku). Inwestor wyjaśnił, że nie jest zainteresowany zmniejszaniem gabarytów budynku gospodarczo-garażowego. Ustalenie to nie jest zresztą przez skarżącego kasacyjnie kwestionowane.

Podkreślić należy, że na podstawie art. 153 p.p.s.a. ocena prawna wyrażona w prawomocnym wyroku sądu wiąże każdy orzekający w tej samej sprawie sąd administracyjny, zatem również Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznawaniu skargi kasacyjnej od kolejnego orzeczenia Sądu I instancji.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.