Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 2782/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-05-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6172 Notariusze i aplikanci notarialni
Hasła tematyczne: Zawody prawnicze
Skarżony organ: Rada Notarialna
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 217 § 1 i § 2
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska (spr.) Sędzia NSA Andrzej Skoczylas Sędzia del. WSA Inga Gołowska Protokolant Tomasz Haintze po rozpoznaniu w dniu 19 maja 2016 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Krajowej Rady Notarialnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 24 lipca 2014 r. sygn. akt VI SA/Wa 3054/13 w sprawie ze skargi J. J. na uchwałę Krajowej Rady Notarialnej z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie wydania zaświadczenia o odbyciu aplikacji notarialnej 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Krajowej Rady Notarialnej na rzecz J. J. 120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z 24 lipca 2014 r. (sygn. akt VI SA/Wa 3054/13) po rozpoznaniu sprawy ze skargi J. J. uchylił uchwałę Krajowej Rady Notarialnej z [...] sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie wydania zaświadczenia o odbyciu aplikacji notarialnej.

Z uzasadnienia wyroku Sądu pierwszej instancji wynika, że za podstawę rozstrzygnięcia przyjął następujące ustalenia:

J. J. wystąpiła do Rady Izby Notarialnej w W. z wnioskiem o wydanie zaświadczenia o odbyciu aplikacji notarialnej.

Rada Izby Notarialnej w W. uchwałą z [...] lipca 2012 r. nr [...] odmówiła wydania wnioskodawczyni zaświadczenia o odbyciu aplikacji notarialnej.

Skarżąca wniosła zażalenie na tę uchwałę.

Krajowa Rada Notarialna uchwałą z [...] sierpnia 2012 r. nr [...] stwierdziła uchybienie terminu do wniesienia zażalenia na uchwałę organu pierwszej instancji.

Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w W., wyrokiem z 16 stycznia 2013 r. (sygn. akt. VI SA/Wa 2186/12) uchylił uchwałę z 10 sierpnia 2012 r.

Krajowa Rada Notarialna uchwałą, z [...] kwietnia 2013r. nr [...], stwierdziła niedopuszczalność wniesienia zażalenia na uchwałę Rady Izby Notarialnej w W. z [...] lipca 2012 r.

J. J. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W., który wyrokiem z dnia 4 grudnia 2013 r. (sygn. akt VI SA/Wa 1922/13) oddalił skargę. Orzeczenie to stało się prawomocne.

Skarżąca pismem z [...] czerwca 2013 r. ponownie zwróciła się o wydanie zaświadczenia o odbyciu aplikacji notarialnej. Rady Izby Notarialnej w W. uchwałą z [...] czerwca 2013 r. Nr [...] odmówiła wydania zaświadczenia o żądanej treści. Natomiast Krajowa Rada Notarialna uchwałą z [...] sierpnia 2013 r. nr [...] uchyliła uchwałę Rady Izby Notarialnej w W. w całości i umorzyła postępowanie pierwszej instancji.

Jako podstawę prawną uchwały wskazano art. 72 § 2 oraz art. 40 § 1 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. – Prawo o notariacie (Dz. U. z 2008 r. Nr 189, poz. 1158 ze zm.; dalej: Prawo o notariacie) oraz art. 219, art. 127 § 2 i art. 138 1 pkt 1 w związku z art. 144 k.p.a.

Organ odwołując się do art.138 § 1 pkt 2 i art.105 k.p.a. wskazał, że przedmiotem postępowania administracyjnego może być tylko i wyłącznie konkretna sprawa, mająca charakter sprawy administracyjnej. Postępowanie nie posiadające tej cechy jest bezprzedmiotowe i jako takie powinno zostać umorzone. Obowiązek umorzenia bezprzedmiotowego postępowania dotyczy zarówno przypadków, kiedy bezprzedmiotowość ma charakter następczy, jak i charakter uprzedni – a więc także sytuacji, kiedy postępowanie od samego początku było bezprzedmiotowe. W kontekście rozpatrywanej sprawy organ zwrócił uwagę na obowiązującą w prawie polskim zasadę ne bis in idem oznaczającą, że niemożliwe jest dwukrotne orzekanie w tej samej sprawie. Ponowne wszczęcie postępowania na wniosek tej samej osoby i w tym samym stanie faktycznym jest zdaniem organu sprzeczne z tą zasadą. W rezultacie organ uznał, że postępowanie takie jest od samego początku bezprzedmiotowe. Organ uznał, że J. J. ponownie wniosła do Rady Izby Notarialnej w W. o wydanie zaświadczenia, mimo że organ ten orzekł już raz w tej sprawie uchwałą z [...] lipca 2012 r., wobec czego zdaniem organu, postępowanie od początku było bezprzedmiotowe.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. uwzględniając skargę wniesioną na powyższą uchwałę przez J. J. uznał, że zaskarżona uchwała została wydana z naruszeniem przepisów prawa procesowego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

Zdaniem Sądu organ odwoławczy dopuścił się istotnego naruszenia przepisów art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 105 § 1 k.p.a., z uwagi na niewłaściwe ich zastosowanie spowodowane wadliwym przyjęciem, że w sprawie zachodziła bezprzedmiotowość postępowania zainicjowanego wnioskiem skarżącej o wydanie zaświadczenia o odbyciu aplikacji notarialnej.

WSA uznał, że KRN, wydając zaskarżoną uchwałę, dopuściła się obrazy przepisów art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. z uwagi na niedokładne wyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla prawidłowego i pełnego rozstrzygnięcia sprawy oraz dokonanie pobieżnej oceny zgromadzonych dowodów, bez wyraźnego wskazania przyczyn nieuwzględnienia twierdzeń i zarzutów strony skarżącej.

Tym samym Krajowa Rada Notarialna, podejmując zaskarżoną uchwałę dopuściła się ewidentnego naruszenia przepisu art. 8 k.p.a. i wyrażonej w nim zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów praworządnego państwa.

W ocenie Sądu działanie organu uznać należy za wadliwe. Zaświadczenie nie rozstrzyga bowiem żadnej sprawy w znaczeniu materialnoprawnym, lecz stanowi działanie faktyczne administracji, która przenosi do treści zaświadczenia określone fakty lub stan prawny będące w jej posiadaniu przy zaistnieniu przesłanek wymienionych w art. 217 § 2 k.p.a. Jako takie zaświadczenie nie posiada więc waloru res iudicata, albowiem w tym trybie organ nie kształtuje sytuacji prawnej strony w indywidualnej sprawie.

Wobec tego z art. 72 § 2 Prawa o notariacie wynika obowiązek wydania aplikantowi notarialnemu, który odbył aplikację notarialną, zaświadczenia o odbyciu aplikacji notarialnej, a do zaświadczenia, jak i postanowienia o odmowie jego wydania nie ma zastosowania zasada res iudicata, to zdaniem Sądu pierwszej instancji, okoliczność podjęcia ostatecznej uchwały z [...] lipca 2012 r. o odmowie wydania zaświadczenia o odbyciu aplikacji notarialnej nie niweczy możliwości ponownego wystąpienia z wnioskiem o wydanie zaświadczenia o żądanej treści.

Następnie Sąd pierwszej instancji zauważył, że dopuszczalność wydania nowego zaświadczenia nie oznacza jednak, że strona może skutecznie ponawiać stale merytorycznie tożsame wnioski i to przy niezmienionym stanie prawnym sprawy i w sytuacji braku jakichkolwiek nowych, istotnych okoliczności i dowodów. Jednocześnie Sąd wskazał, że warunkach rozpoznawanej sprawy skarżąca domagając się wydania zaświadczenia o ukończeniu aplikacji notarialnej powołała się na nowe okoliczności, a także na zmianę stanu prawnego w zakresie możliwości przeprowadzania kolokwiów i sprawdzianów dla sprawdzenia stopnia opanowania przez aplikantów notarialnych dziedzin prawa, z których prowadzone jest szkolenie (por. § 1 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 19 grudnia 2012 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie organizacji aplikacji notarialnej (Dz. U. z 2012 r. poz. 1449).

Nie przesądzając zatem o zaistnieniu przesłanek umożliwiających wydanie skarżącej zaświadczenia o żądanej przez nią treści WSA stwierdził, że KRN błędnie przyjęła, że sprawa o wydanie zaświadczenia o ukończeniu aplikacji notarialnej jest bezprzedmiotowa, co skutkowało naruszeniem art. 105 § 1 k.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie, a w konsekwencji naruszało art. 217 § 2 pkt 1 i 2, art. 218 § 2, ewentualnie art. 219 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie w stopniu, który miał wpływ na wynik sprawy. Wobec tego, że sprawa nie została należycie wyjaśniona doszło również do naruszenia art. 7, 77 § 1, 107 § 3 k.p.a., a w konsekwencji do naruszenia art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.

Krajowa Rada Notarialna zaskarżyła opisany wyrok w całości, wniosła o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W. oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy (w rozumieniu art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.):

I. art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 138 § 1 pkt. 2 k.p.a. i art. 105 k.p.a., poprzez ich błędną interpretację polegającą na przyjęciu, że przepisy te nie dają podstaw do umorzenia postępowania o wydanie zaświadczenia z powodu jego bezprzedmiotowości wynikającej z faktu, że sprawa z wniosku tej samej osoby została już przez organ rozpoznana w takich samych okolicznościach faktycznych i prawnych;

II. art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 7 k.p.a. oraz art. 77 § 1 k.p.a., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na błędnym przyjęciu, że organ nie zebrał wyczerpującego materiału dowodowego, a także nie wyjaśnił w sposób należyty stanu faktycznego wskutek czego doszło do naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, podczas gdy organ dokonał wyczerpującej analizy, wszystkich dostępnych na dzień załatwienia sprawy okoliczności, które mają dla niej znaczenie wobec czego nie doszło do naruszenia art. 7 i 77 § 1 k.p.a, w stopniu uzasadniającym uchylenie decyzji organu;

III. art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. poprzez brak należytego wskazania powodów uchylenia zaskarżonego stanowiska Krajowej Rady Notarialnej oraz poprzez brak zawarcia w uzasadnieniu wyroku wskazań dla organu co do dalszego postępowania w sprawie

IV. art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie skutkujące sporządzeniem wewnętrznie sprzecznego, niespójnego uzasadnienia

V. art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie skutkujące przekroczeniem granic wskazań dla organu co do dalszego postępowania, polegające na wskazaniu wyników postępowania dowodowego, obowiązek przeprowadzenia którego został na organ nałożony.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Zgodnie z art. 176 p.p.s.a. skarga kasacyjna powinna czynić zadość wymaganiom określonym dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem, czy jest ono zaskarżone w całości, czy w części, przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany. Z kolei art. 183 tej ustawy stanowi, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły, to Sąd związany był granicami skargi kasacyjnej.

Stosownie do art. 174 ustawy p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe jego zastosowanie (pkt 1) oraz naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2).

W skardze kasacyjnej powołano się tylko na naruszenie prawa procesowego. W tym zakresie zarzucono Sądowi pierwszej instancji wadliwe przyjęcie, że postępowanie nie podlegało umorzeniu z racji jego bezprzedmiotowości oraz brak należytego wskazania powodów uchylenia zaskarżonej uchwały i wskazań co do dalszego postępowania w sprawie.

Przedmiotem kontroli kasacyjnej jest wyrok Sądu pierwszej instancji, która uznała, że krajowa Rada Notarialna uchylając postanowienie organu pierwszej instancji i umarzając postępowanie przed tym organem uchybiła przepisom art. 138 § 1 i art. 105 k.p.a., gdyż winna była rozpatrzyć zażalenie i wydać stosowna uchwałę w sprawie.

W sprawie nie budzi wątpliwości, że J. J. ponownie złożyła wniosek o wydanie zaświadczenia o odbyciu aplikacji notarialnej, w sytuacji gdy poprzednie postępowanie zostało ostatecznie i prawomocnie zakończone. Podstawą żądania był art. 74 § 2 Prawa o notariacie oraz art. 217 i następne k.p.a.

Postępowanie w sprawie wydawania zaświadczeń, uregulowane w Dziale VII Kodeksu postępowania administracyjnego – Wydawanie zaświadczeń – (art. 217–220), jest rodzajem postępowania administracyjnego o charakterze uproszczonym i odformalizowanym. Zaświadczenie jest urzędowym poświadczeniem określonych faktów lub stanu prawnego, potwierdzającym istnienie uprawnienia lub obowiązku przyznanego lub potwierdzonego wcześniej w decyzji (konstytutywnej lub deklaratoryjnej) bądź w innym indywidualnym akcie prawnym. Jako dokument urzędowy zaświadczenie korzysta z domniemania dwojakiego rodzaju: domniemania prawdziwości oraz domniemania zgodności z prawdą oświadczenia organu, od którego dokument pochodzi (wyrok NSA z 18 marca 2011 r., sygn. akt I OSK 1898/10, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Zaświadczenie jest aktem wiedzy a nie woli organu, nie rozstrzyga więc żadnej sprawy, nie tworzy nowej sytuacji prawnej, ani też nie kształtuje bezpośrednio stosunku prawnego (wyrok NSA z 26 lutego 2013 r., sygn. akt I OSK 1778/11, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Jako akt wiedzy zaświadczenie nie korzysta z res iudicata, co oznacza, że może być wydawane wielokrotnie, bez potrzeby anulowania wcześniejszego zaświadczenia (wyrok NSA z 29 lutego 2012 r., sygn. akt II GSK 186/11, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Wartość zaświadczenia należy oceniać w kategoriach wyrażania prawdy obiektywnej co do faktów lub prawa i wraz ze zmianą tych faktów lub stanu prawnego zaświadczenie staje się nieaktualne i może być wydane nowe, odpowiadające aktualnemu stanowi prawnemu lub aktualnym faktom. Naczelny Sąd Administracyjny w obecnym składzie w pełni podziela takie stanowisko wyrażane w orzecznictwie sądów administracyjnych.

W świetle powyższego, powoływanie się przez organ odwoławczy w zaskarżonym postanowieniu na wydanie już rozstrzygnięcia na tożsamy w treści wniosek skarżącej, jako przesłankę umorzenia kolejnego postępowania należy uznać za całkowicie bezpodstawne. Nie jest do zaakceptowania pogląd, że do postępowania o wydanie zaświadczenia ma zastosowanie art. 105 § 1 k.p.a. W tym zakresie Sąd orzekający w pełni podziela pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 3 marca 2015 r., sygn. akt II GSK 112/14, pub. orzeczenia.nsa.gov.pl), że postępowanie o wydanie zaświadczenia może zakończyć się albo w ten sposób, że organ zaświadczenie wyda albo że odmówi wydania zaświadczenia lub też odmówi wydania zaświadczenia żądanej treści, przy czym jedynie odmowa wydania zaświadczenia lub odmowa wydania zaświadczenia żądanej treści następuje w formie postanowienia, na które przysługuje zażalenie rozpatrywane zgodnie z zasadą ogólną dwuinstancyjności.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego do postanowień o odmowie wydania zaświadczenia. czy zaświadczenia określonej treści nie ma zastosowania res iudicata. Może bowiem ulec zmianie stan faktyczny i prawny, m.in. organ może zacząć dysponować określonymi danymi czy też dane te mogą ulec zmianie (por. wyrok NSA z 24 listopada 2010 r., sygn. akt I OSK 1488/10). Z żądaniem wydania zaświadczenia osoba zainteresowana może występować niejednokrotnie, zważywszy że znajdująca się w posiadaniu przez organ dokumentacja stanu faktycznego danej osoby czy stan prawny nie są niezmienne i z tej przyczyny jednorazowa odmowa wydania zaświadczenia nie oznacza, iż powtórne żądanie zostanie wykonane tożsamym rozstrzygnięciem. Nie można też przyjąć, że zainteresowany nie może wystąpić z ponownym żądaniem, co wynika z zaskarżonej uchwały Krajowej Rady Notarialnej. Odpowiedź organu administracji publicznej na żądanie wydania zaświadczenia, jest zawsze pochodną określonego stanu prawnego lub określonych faktów, które mogą ulec zmianie i każdorazowo podlega ocenie tego organu, gdyż może prowadzić do odmiennego niż uprzednie rozstrzygnięcia. Nie budzi też wątpliwości, że jeżeli osobie uprawnionej ma zostać wydany przez właściwy organ dokument, którym będzie się ona mogła posługiwać na zewnątrz, to nie może być żadnych wątpliwości co do treści w nim zawartych.

Krajowa Rada Notarialna w swoich rozważaniach całkowicie pominęła, że skarżąca wystąpiła do Rady Izby Notarialnej z żądaniem wydania zaświadczenia o odbyciu aplikacji, w związku z zamiarem przystąpienia do egzaminu notarialnego w kolejnym roku (2013) oraz uchylenie § 13 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 grudnia 2005 r., akcentując głównie fakt wcześniejszego załatwienia wniosku złożonego przez skarżącą o tożsamej treści z uwagi na niedopuszczalność orzekania po raz drugi w tej samej sprawie, tymczasem należało odnieść się do trafności przesłanek odmowy wydania zaświadczenia przez RIN z perspektywy zarzutów zażalenia, co zasadnie zakwestionował Sąd pierwszej instancji w kontrolowanym wyroku.

Wydanie zaświadczenia aplikantom notarialnym następuje w oparciu o art. 217 § 1 oraz § 2 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 72 § 2 Prawa o notariacie stanowiącym, że aplikantowi, który odbył aplikację notarialną, o której mowa w § 1, rada właściwej izby notarialnej wydaje zaświadczenie o odbyciu aplikacji notarialnej. Powołany przepis nakłada zatem na organ obowiązek wydania zaświadczenia w razie stwierdzenia, że zainteresowana osoba odbyła aplikację notarialną. Fakt odbycia aplikacji oznacza, zgodnie z utrwalonym już orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, ukończenie szkolenia według przyjętego programu aplikacji i pozytywnego zaliczenia sprawdzianu postępu aplikacji w postaci kolokwium na kolejnych latach aplikacji. Ten problem prawny był już wielokrotnie analizowany przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach: z 18 września 2014 r., sygn. akt II GSK 982/13; wyrok z 21 października 2014 r., sygn. akt II GSK 1385/13; wyrok z 3 grudnia 2014 r., sygn. akt II GSK 1512/13; wyrok z 16 grudnia 2014 r., sygn. akt II GSK 1708/13, z 4 listopada 2013 r. o sygn. akt II GSK 990/13 (treść tych orzeczeń jest dostępna na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl/ – Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Naczelny Sąd Administracyjny w obecnym składzie podziela przedstawiony w tych orzeczeniach pogląd prawny w zakresie wykładni art. 72 § 1 i 2 ustawy Prawo o notariacie.

Organ samorządu zawodowego notariuszy, odpowiadając na żądanie wydania zaświadczenia na podstawie art. 72 § 2 Prawa o notariacie, zobowiązany jest sprawdzić jak przedstawia się aktualny na czas złożenia żądania stan faktyczny dotyczący osoby zainteresowanej. W przypadku skarżącej domagającej się powtórnie wydania zaświadczenia o odbyciu aplikacji, organ do którego kierowała żądanie zobowiązany był je ocenić w świetle art. 72 § 2 Prawa o notariacie oraz w świetle faktów mających znaczenie dla ewentualnego wydania zaświadczenia, również tych podnoszonych przez skarżącą, zaś organ drugiej instancji rozpatrując zażalenie winien był ocenić trafność przesłanek, które legły u podstaw niekorzystnego dla skarżącej postanowienia.

W tym miejscu należy podkreślić, że skoro zaświadczenie jest pochodną istniejących faktów lub stanu prawnego, to tylko wraz ze zmianą tych faktów lub stanu prawnego dotychczasowe zaświadczenie (postanowienie o odmowie wydania zaświadczenia określonej treści) staje się nieaktualne i może być wydane nowe, odpowiadające aktualnemu stanowi prawnemu lub aktualnym faktom. Jednakże aby to stwierdzić wniosek winien zostać rozpatrzony, a jego wynik poddany kontroli merytorycznej organu odwoławczego. W rozpoznawanej sprawie nie ma wątpliwości, na co zwrócił uwagę Sąd pierwszej instancji, że organ przyjął a priori, iż skarżąca po raz drugi wystąpiła o wydanie zaświadczenia w takim stanie faktycznym i prawnym bez zbadania czy strona powołała się na wystąpienie nowych okoliczności faktycznych, które uprawniały ją do ponowienia wniosku o wydanie zaświadczenia o żądanej treści (oznacza to, że Sąd w niniejszym składzie nie odmiennego podziela poglądu przyjętego np. w wyroku NSA z 5 maja 2015 r., sygn. akt II GSK 1073/14, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie jest trafny zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Przepis ten określa niezbędne elementy, jakie powinno zawierać uzasadnienie wyroku, a mianowicie: zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie, a jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. Wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. zasadniczo w sytuacji, gdy nie zawiera stanowiska odnośnie do stanu faktycznego przyjętego jako podstawa zaskarżonego rozstrzygnięcia, jak również, gdy sporządzone jest w sposób uniemożliwiający kontrolę instancyjną. Konfrontując treść art. 141 § 4 p.p.s.a. oraz wskazany kierunek wykładni tego przepisu i konsekwencje jego obowiązywania z treścią uzasadniania zaskarżonego wyroku Sądu pierwszej instancji należy stwierdzić, że uzasadnienie to spełnia określone przywołanym przepisem warunki uznania go za prawidłowe. WSA przedstawił bowiem stanowiska stron postępowania, a także wyraził swoją ocenę odnośnie do zasadniczego problemu w sprawie, czyli kwestii bezprzedmiotowości ponownego postępowania w sprawie wydania zaświadczenia o odbyciu aplikacji notarialnej. Wskazał również na konieczność merytorycznego rozpoznania zażalenia i wydania stosownej uchwały, co wbrew twierdzeniom Krajowej Rady Notarialnej stanowi jasne sformułowanie wskazań co do dalszego postępowania i nie może być zakwalifikowane jako naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy (a tylko takie naruszenie procesowe może być uznane za skuteczne w ramach podstawy kasacyjnej wymienionej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Stanowisko Sądu pierwszej instancji przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku poddaje się kontroli instancyjnej, a to oznacza zarzuty naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. są niezasadne.

Konkludując powyższe, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wynikające z przepisów Działu VII k.p.a. i wskazane wyżej sposoby zakończenia postępowania o wydanie zaświadczenia, a także istota samej instytucji zaświadczenia wykluczają możliwość zastosowania umorzenia postępowania – niezależnie od tego czy nastąpi to w oparciu o art. 105 § 1 k.p.a., czy na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 tej ustawy; w obu przypadkach przesłanką umorzenia jest bezprzedmiotowość postępowania. Sąd pierwszej instancji dokonał zatem prawidłowej wykładni przepisu art. 217 § 1 i § 2 k.p.a.

Należy pokreślić, że z żądaniem wydania zaświadczenia osoba zainteresowana może występować niejednokrotnie. Powyższe wydaje się oczywiste, zważywszy że ani znajdujący wyraz w posiadanej przez organ dokumentacji stan faktyczny dotyczący danej osoby, ani stan prawny nie są niezmienne. Jednorazowa odmowa wydania zaświadczenia nie oznacza automatycznie, że powtórne żądanie o wydanie zaświadczenia skazane jest na niepowodzenie. W oparciu o art. 217 § 1 i § 2 k.p.a. możliwe jest zatem ponowne "rozstrzyganie" w sprawie wydania zaświadczenia z "tożsamego wniosku" (zob. wyrok NSA z 3 marca 2015 r., sygn. akt II GSK 112/14, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl), a tym samym Krajowa Rada Notarialna winna była merytorycznie rozpatrzeć sprawę na skutek zażalenia wniesionego przez skarżącą. Wobec uchylenia się przez Krajową Radę Notarialną od tego obowiązku, Sąd pierwszej instancji zasadnie uchylił zaskarżoną uchwałę z dnia 30 sierpnia 2013 r. jako wydaną z naruszeniem prawa.

Z podanych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.

O kosztach orzeczono w myśl art. 204 pkt 2 p.p.s.a. i § 14 ust. 2 pkt 2 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 490).