Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 1032/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2013-10-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6324 Rodzina   zastępcza,  pomoc na usamodzielnienie dla wychowanka rodziny zastępczej
Hasła tematyczne: Zabezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 80,  art. 81,  art. 193,  art. 194
journal: Dz.U. 2011 nr 149 poz 887
law: Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej1)
article: art. 134 par. 1,  art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c,  art. 152
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 8,  art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga - Gajewska (spr.) Sędzia WSA Stanisław Nitecki Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 października 2013 r. sprawy ze skargi J. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie rodziny zastępczej uchyla zaskarżoną decyzję i określa, że nie podlega ona wykonaniu.


UZASADNIENIE

Dyrektor Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w G., działając z upoważnienia Starosty [...], decyzją z dnia [...]r., Nr [...], orzekł w sprawie:

1) ustalenia miesięcznej opłaty za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej A.J. w wysokości przyznanych miesięcznych świadczeń dla rodziny zastępczej tj. 572,26 - zł. w okresie od 1.05.2012 r. do 30.09.2012 r.;

2) osobą zobowiązaną do wnoszenia opłaty jest J.J. - ojciec biologiczny dziecka przebywającego w rodzinie zastępczej;

3) odstąpienia częściowo od ustalenia opłaty za pobyt dziecka A.J. przebywającej w pieczy zastępczej w miesięcznej wysokości 13,81 - zł. w okresie od 1.05.2012 r. do 30.09.2012 r.;

4) zobowiązania J.J. do wnoszenia opłaty za pobyt dziecka A.J. w wysokości 558,44-zł. miesięcznie w okresie od 1.05.2012 r. do 30.09.2012r.

5) zobowiązania strony do wpłaty należności wskazanej w pkt 4 do ostatniego dnia każdego miesiąca z dołu na rachunek bankowy PCPR w G.;

6) zobowiązania J.J. do wpłacenia należności za okres od 1.05.2012 r. do 30.06.2012 r. w łącznej wysokości 1 132,80 zł. na rachunek bankowy PCPR w G. do dnia 31.08.2012 r.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, iż miesięczna opłata za pobyt dziecka w pieczy zastępczej wynosi 572,26- zł., jednakże mając na uwadze art. 194 ust. 3 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. nr 149, poz. 887 z późn. zm.) uznano, iż zgodnie z Uchwałą Nr [...] Rady Powiaty G. z dnia 26 stycznia 2012 r. w sprawie szczegółowych warunków umorzenia w całości lub w części, łącznie z odsetkami, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstępowania od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej, J.J. kwalifikuje się do częściowego odstąpienia od ustalenia tej opłaty, ponieważ średni miesięczny dochód przypadający na członka jego rodziny jest niższy niż 80% minimalnego wynagrodzenia, tj. 1 200- zł. Dochód na osobę w rodzinie strony wynosi 1 116,89- zł. Tym samym opłata za pobyt dziecka przebywającego w rodzinie zastępczej wynosi 558,44 -zł., co stanowi 50% kwoty dochodu na osobę w rodzinie. Powyższą decyzję doręczono pełnomocnikowi strony do doręczeń R.J.

W odwołaniu strona podniosła, iż dochód jej rodziny przekracza kryterium ustawowe, jednak organ winien był wziąć pod uwagę koszty jakie ponosi na utrzymanie za granicą, które są niewspółmiernie wyższe niż w kraju.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...]r., [...], uznało, że zgodnie z art. 193 ust. 1 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej za pobyt dziecka w pieczy zastępczej rodzice ponoszą miesięczną opłatę w wysokości:

1) przyznanych świadczeń oraz dodatków, o których mowa w art. 80 ust. 1 i art. 81 - w przypadku umieszczenia dziecka w rodzinie zastępczej spokrewnionej, rodzinie zastępczej zawodowej, rodzinie zastępczej niezawodowej lub rodzinnym domu dziecka:

2) średnich miesięcznych wydatków przeznaczonych na utrzymanie dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej. regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej oraz interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym - w przypadku umieszczenia dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej typu socjalizacyjnego. interwencyjnego lub specjalistyczno-terapeutycznego, regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej oraz interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym;

3) środków finansowych na utrzymanie dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej typu rodzinnego oraz środków finansowych na bieżące funkcjonowanie tej placówki - w przypadku umieszczenia dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej typu rodzinnego.

Na podstawie art. 194 ust. 1 powołanej ustawy opłatę, o której mowa w jej art. 193 ust. 1, ustala, w drodze decyzji, starosta właściwy ze względu na miejsce zamieszkania dziecka przed umieszczeniem w rodzinie zastępczej, rodzinnym domu dziecka, placówce opiekuńczo-wychowawczej, regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej albo interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym. Zgodnie z ust. 2 powołanego przepisu rada powiatu określa, w drodze uchwały, szczegółowe warunki umorzenia w całości lub w części, łącznie z odsetkami, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstępowania od ustalenia opłaty, o której mowa w art. 193 ust. 1. Starosta na wniosek lub z urzędu, uwzględniając uchwałę, o której mowa w ust. 2, może umorzyć w całości lub w części z odsetkami odroczyć termin płatności, rozłożyć na raty lub odstąpić od ustalenia opłaty, o której mowa w art. 193 ust. 1 (ust. 3 powołanego przepisu). Uchwała Nr [...] Rady Powiatu [...] z dnia 26 stycznia 2012 r. reguluje kwestię odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstępowania od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej. Zdaniem Kolegium, organ pierwszej instancji rozważył możliwość zastosowania ulgi w odpłatności uregulowanej w w/w uchwale i stwierdził, iż na podstawie jej § 3 ust. 3 zachodzą podstawy do częściowego umorzenia opłaty za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej, ponieważ dochód na osobę w rodzinie według oświadczeń odwołującego wyniósł 1116,89-zł. i przekroczył 40% minimalnego wynagrodzenia, tj. 600,-zł. Nadto, dochód na osobę w rodzinie jest także niższy niż 80% minimalnego wynagrodzenia, bowiem 80% minimalnego wynagrodzenia wynosi 1 200- zł., zatem odwołujący spełnia przesłankę do zastosowania ulgi, określonej w § 3 ust. 3 w/w uchwały. Natomiast zarzuty podniesione w odwołaniu, dotyczące wysokich kosztów utrzymania za granicą nie mają w przedmiotowej sprawie znaczenia, gdyż to wspomniana uchwała określa zasady i warunki do częściowego odstąpienia od odpłatności za pobyt dziecka w pieczy zastępczej.

W skardze J.J. domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz zasądzenia kosztów postępowania. Zdaniem skarżącego do uzyskiwanego przez niego dochodu nie powinno się wliczać świadczeń uzyskiwanych od Państwa Niemieckiego w drodze pomocy socjalnej (w Polsce odpowiednio zasiłek celowy i okresowy).

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zakwestionowanej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skargę należało uwzględnić, aczkolwiek z nieco innych powodów aniżeli w niej podniesione. Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012r., poz. 270 z późn. zm.), przywoływanej dalej w skrócie jako "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi, normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Sądowa kontrola legalności zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]r., Nr [...], wykazała, że została ona wydana z istotnym naruszeniem przepisów obowiązującego prawa, co obligowało Sąd do jej usunięcia z obrotu prawnego.

Podstawę materialnoprawną podjętych w sprawie rozstrzygnięć stanowiły przepisy ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. nr 149, poz. 887 z późn. zm.), przywoływanej dalej w skrócie jako "ustawa".

Stosownie do treści art. 193 ustawy za pobyt dziecka w pieczy zastępczej rodzice ponoszą miesięczną opłatę w wysokości: 1) przyznanych świadczeń oraz dodatków, o których mowa w art. 80 ust. 1 i art. 81 - w przypadku umieszczenia dziecka w rodzinie zastępczej spokrewnionej, rodzinie zastępczej zawodowej, rodzinie zastępczej niezawodowej lub rodzinnym domu dziecka; 2) średnich miesięcznych wydatków przeznaczonych na utrzymanie dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej, regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej oraz interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym - w przypadku umieszczenia dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej, regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej oraz interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym (ust. 1).

Za ponoszenie opłaty, o której mowa w ust. 1, rodzice odpowiadają co prawda solidarnie (ust. 2). Jednakże nie zwalnia to organu od obowiązku ustalenia stanu faktycznego sprawy odnoszącego się do obojga rodziców, gdyż może to mieć wpływ na wysokość ponoszonych przez nich opłat. Z zasady solidarności wynika natomiast jedynie to, że rozliczenie między rodzicami następuje w odrębnym trybie stosownie do ich konkretnej sytuacji życiowej i materialnej. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie organ całkowicie pominął sytuację matki dziecka. W przypadku braku możliwości uzyskania od rodziców całości lub części opłaty, opłatę, o której mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, ponoszą osoby dysponujące dochodem dziecka, w wysokości nie wyższej niż 50% kwoty tego dochodu (ust. 3). W przypadku, o którym mowa w ust. 3, za okres pobytu w pieczy zastępczej po uzyskaniu pełnoletności przez osobę, która osiągnęła pełnoletność przebywając w pieczy zastępczej, o której mowa w art. 37 ust. 2, opłatę lub jej część ponosi także ta osoba, w wysokości nie wyższej niż 50% kwoty dochodu tej osoby, o którym mowa w art. 80 ust. 3 (ust. 4). Osoby dysponujące dochodem dziecka oraz osoba, która osiągnęła pełnoletność przebywając w pieczy zastępczej, o której mowa w art. 37 ust. 2, w przypadkach, o których mowa w ust. 3 i 4, odpowiadają za ponoszenie opłaty solidarnie z rodzicami (ust. 5). Opłatę, o której mowa w ust. 1, ponoszą także rodzice pozbawieni władzy rodzicielskiej lub którym władza rodzicielska została zawieszona albo ograniczona (ust. 6). Przepisu ust. 1 nie stosuje się do rodziców dziecka pozostawionego bezpośrednio po urodzeniu (ust. 7). W myśl art. 194 ustawy opłatę, o której mowa w art. 193 ust. 1, ustala, w drodze decyzji, starosta właściwy ze względu na miejsce zamieszkania dziecka przed umieszczeniem w rodzinie zastępczej, rodzinnym domu dziecka, placówce opiekuńczo-wychowawczej, regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej albo interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym (ust. 1). Rada powiatu określa, w drodze uchwały, szczegółowe warunki umorzenia w całości lub w części, łącznie z odsetkami, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstępowania od ustalenia opłaty, o której mowa w art. 193 ust. 1 ustawy (ust. 2). Starosta na wniosek lub z urzędu, uwzględniając uchwałę, o której mowa w ust. 2, może umorzyć w całości lub w części łącznie z odsetkami, odroczyć termin płatności, rozłożyć na raty lub odstąpić od ustalenia opłaty, o której mowa w art. 193 ust. 1 ustawy (ust. 3).

Z przywołanych wyżej uregulowań prawnych wynika, że zasadą jest obowiązek rodziców (także tych pozbawionych władzy rodzicielskiej lub którym władza rodzicielska została zawieszona lub ograniczona) ponoszenia solidarnej odpowiedzialności za uiszczanie miesięcznych opłat związanych z pobytem dziecka w pieczy zastępczej. Wspomniana opłata winna zostać określona przez właściwy ze względu na miejsce zamieszkania dziecka organ administracji publicznej w drodze decyzji administracyjnej przed umieszczeniem w rodzinie zastępczej, rodzinnym domu dziecka, placówce opiekuńczo-wychowawczej, regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej albo interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym.

W przekonaniu Sądu zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem powyższych zasad. Organ administracyjny, wbrew brzmieniu art. 193 ust. 2 i ust. 6 ustawy, nałożył obowiązek ponoszenia opłat za pobyt A.J. w rodzinie zastępczej wyłącznie na ojca biologicznego, pomijając tym samym matkę dziecka, która ma obowiązek solidarnego partycypowania z ojcem w kosztach pobytu dziecka w rodzinie zastępczej. W tym zakresie nie poczyniono w zaskarżonej decyzji żadnych rozważań i nie przedstawiono stosownych dokumentów. Stąd też nie wiadomo nic o tym, czy matka biologiczna żyje i czy posiada dochody umożliwiające partycypowanie w kosztach pobytu córki w rodzinie zastępczej, jak również nie zawarto informacji, kiedy nastąpiło umieszczenie dziecka w tej rodzinie. Tymczasem art. 194 ust. 1 ustawy, stanowi o określeniu opłaty przed umieszczeniem dziecka w pieczy zastępczej. Rzetelne ustalenie stanu faktycznego sprawy w odniesieniu do obojga rodziców może mieć wpływ na ustalenie wysokości ponoszonych opłat. Na podstawie akt sprawy nie sposób jednak ustalić, czy zaskarżona decyzja jest pierwszą decyzją ustalającą odpłatność za pobyt córki skarżącego w rodzinie zastępczej, czy może już kolejnym rozstrzygnięciem w tym przedmiocie. Podniesione wątpliwości nie zostały dostrzeżone przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. w toku postępowania odwoławczego, na którym zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego spoczywa obowiązek ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej. Treść uzasadnienia zaskarżonej decyzji w dużej mierze stanowi powtórzenie wywodów organu pierwszej instancji, bez bliższego ustosunkowania się do treści odwołania oraz ustalenia zasad odpłatności za pobyt córki skarżącego w rodzinie zastępczej. Takie działanie organu odwoławczego świadczy o istotnym naruszeniu art. 107 § 3 w związku z art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. i nie sprzyja realizacji zasady uwzględnienia interesu społecznego i słusznego interesu obywatela oraz pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa, określonych w art. 7 i art. 8 K.p.a.

Nadmienić też przyjdzie, że zgodnie z treścią art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy jej przepisy stosuje się wyłącznie do osób posiadających obywatelstwo polskie, mających miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Jednakże żaden z organów orzekających w sprawie nie dokonał analizy stanu faktycznego w tym zakresie, co wskazuje na niekompletność zebranego w sprawie materiału dowodowego, zważywszy na doręczenie decyzji organu pierwszej instancji, jak i zaskarżonej decyzji, na adres pełnomocnika skarżącego do doręczeń.

W tym stanie sprawy, wobec stwierdzonych wyżej braków, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) oraz art. 134 § 1 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję, o czym orzekł w sentencji i jednocześnie, w oparciu o art. 152 p.p.s.a. orzekł, że nie podlega ona wykonaniu do dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Mając powyższe na uwadze, organ odwoławczy rozpatrując ponownie odwołanie zobowiązany będzie podjąć rozstrzygnięcie po wszechstronnym wyjaśnieniu wszystkich okoliczności sprawy, zgodne z obowiązującymi przepisami prawa materialnego i procesowego.