Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt I SA/Go 215/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2022-09-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 145 par 1 pkt 1 lit. a i c, art. 200 i art. 205 par v2
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Skupień Sędziowie Sędzia WSA Zbigniew Kruszewski (spr.) Sędzia WSA Jacek Niedzielski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 15 września 2022 r. sprawy ze skargi A.M. i S.M. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego 1. Uchyla zaskarżone postanowienie w całości. 2. Zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz A.M. i S.M., solidarnie, kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Pismem z [...] maja 2022 r. małżonkowie A.M. i S.M., reprezentowani przez adwokata A.J., wnieśli skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej (dalej: DIAS) z dnia [...] marca 2022 r. utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z [...] września 2021 r. o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika następujący stan sprawy:

Naczelnik Urzędu Skarbowego (dalej: organ egzekucyjny) [...] grudnia 2009 r. wystawił tytuły wykonawcze nr [...] dla wyegzekwowania zaległości skarżących w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2007 r. i skierował je do egzekucji administracyjnej.

Organ egzekucyjny zajął wierzytelności z rachunku bankowego skarżących w banku oraz ze świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego oraz ubezpieczenia społecznego skarżącego, co doprowadziło do wyegzekwowania należności objętej tytułem wykonawczym nr [...] w dniu [...] stycznia 2009 r.

W toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego skarżącej w banku [...] oraz z jej zaopatrzenia emerytalnego oraz ubezpieczenia społecznego w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych (ZUS). W dalszej kolejności zawiadomieniami z [...] września 2012 r. zajęto nieruchomość stanowiącą własność skarżących, a położoną w [...]. Pismami z [...] września 2012 r. organ egzekucyjny zawiadomił bank [...] oraz ZUS o uchyleniu zajęć w związku z zastosowaniem innego środka egzekucyjnego. Zawiadomieniami z [...] lipca 2014 r. ponownie dokonał zajęcia świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego oraz ubezpieczenia społecznego skarżącego oraz świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego skarżącej. Zajęcia zostały przyjęte do realizacji.

W dniu 22 września 2014 r. organ egzekucyjny przesłał do banku [...] zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunków bankowych prowadzonych dla skarżących. Wskazane zajęcia doprowadziły do zbiegu egzekucji administracyjnej z sądową, a następnie umowa na prowadzenie rachunku bankowego dla skarżącą została rozwiązana. Pismem z [...] października 2014 r. ZUS poinformował organ egzekucyjny o zbiegu egzekucji administracyjnej z sądową do świadczenia emerytalnego skarżącego.

Kolejno, zawiadomieniem z [...] września 2014 r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności przysługującej skarżącemu od Spółdzielni Mieszkaniowej z tytułu pełnienia funkcji członka rady nadzorczej, zaś zawiadomieniem z [...] września 2015 r. dokonał zajęcia nieruchomości skarżących, położonej w [...].

Postanowieniem z [...] marca 2016 r. sygn. akt [...] Sąd Rejonowy, działając na wniosek organu egzekucyjnego z [...] listopada 2015 r., rozstrzygnął zbieg egzekucji administracyjnej i sądowej, wyznaczając sądowy organ egzekucyjny do łącznego prowadzenia egzekucji z nieruchomości oraz ze świadczeń emerytalno - rentowych obojga skarżących. W dniu 13 maja 2016 r. akta egzekucyjne zostały przekazane do sądowego organu egzekucyjnego – komornika sądowego przy sadzie Rejonowym R.N.

Następnie organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego skarżącego w [...] oraz w [...]. Ze względu na brak środków na ww. rachunkach, banki poinformowały o przeszkodach w realizacji zajęcia.

Pismem z [...] października 2014 r. organ egzekucyjny przekazał Naczelnikowi Urzędu Skarbowego (dalej: NUS) zgodnie z właściwością miejscową, dalszy tytuł wykonawczy nr [...] z [...] grudnia 2009 r., w celu prowadzenia egzekucji z nieruchomości w miejscowości [...]. W dniu [...] listopada 2014 r. NUS dokonał zajęcia ww. nieruchomości, a wobec braku zapłaty dochodzonych należności przystąpił do opisu i oszacowania wartości zajętych nieruchomości.

Obwieszczeniem o licytacji z [...] października 2016 r. NUS wyznaczył termin pierwszej licytacji zajętych nieruchomości na dzień [...] listopada 2016 r. W związku z wniesioną skargą na obwieszczenie o licytacji nieruchomości, postanowieniem z [...] listopada 2016 r. NUS oddalił skargę ze względu na uchybienie terminu do jej wniesienia. Niniejsze postanowienie zostało uchylone i przekazane do ponownego rozpatrzenia postanowieniem DIAS z [...] marca 2017 r. Wydane po ponownym rozpatrzeniu sprawy postanowienie NUS w sprawie skargi zostało utrzymane w mocy postanowieniem DIAS z [...] sierpnia 2017 r. Z kolei Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim wyrokiem z 18 stycznia 2018 r. sygn. akt I SA/Go 426/17 oddalił skargę na postanowienie organu odwoławczego w przedmiocie oddalenia skargi na obwieszczenie o pierwszej licytacji.

W związku z ww. postępowaniem, postanowieniem z [...] listopada 2016 r., DIAS wstrzymał z urzędu postępowanie egzekucyjnego prowadzonego przez NUS na podstawie dalszego tytułu wykonawczego nr [...] z nieruchomości skarżących położonych w [...].

Postanowieniem z [...] stycznia 2017 r. NUS odmówił skarżącym wszczęcia postępowania w zakresie wniosku o zawieszenie lub wstrzymanie czynności egzekucyjnych. Postanowienie na skutek wniesione zażalenia zostało uchylone przez DIAS i przekazane do ponownego rozpatrzenia. Następnie postanowieniem z [...] czerwca 2017 r., utrzymanym w mocy postanowieniem organu odwoławczego z [...] września 2017 r. - odmówiono zawieszenia ww. postępowania egzekucyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim wyrokiem z 28 lutego 2018 r. sygn. akt I SA/Go 492/17 oddalił skargę na ww. postanowienie organu odwoławczego.

W dniu [...] października 2018 r. organ egzekucyjny ponownie dokonał obwieszczenia o licytacji ww. nieruchomości położonych w [...], wyznaczając jej termin na [...] grudnia 2018 r. W związku z wniesioną 4 grudnia 2018 r. skargą na obwieszczenie o licytacji nieruchomości wraz z wnioskiem o wstrzymanie licytacji, organ egzekucyjny pismem z [...] grudnia 2018 r. poinformował o odwołaniu terminu pierwszej licytacji.

Postanowieniem z [...] grudnia 2018 r. organ nadzoru odmówił wszczęcia postępowania w przedmiocie wniosku o wstrzymanie czynności egzekucyjnych, które następnie postanowieniem z [...] marca 2019 r. zostało utrzymane w mocy.

Postanowieniem z [...] marca 2019 r. organ egzekucyjny oddalił skargę na obwieszczenie o licytacji oraz postanowieniem z tego samego dnia odmówił zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Organ odwoławczy postanowieniami z [...] lipca 2019 r. utrzymał w mocy ww. rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji. Z kolei Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim wyrokiem z 16 stycznia 2020 r. sygn. akt I SA/Go 707/19 oddalił skargę na postanowienie DIAS z [...] lipca 2019 r. w przedmiocie oddalenia skargi na obwieszczenie o licytacji.

W związku z podnoszoną przez skarżących argumentacją co do wartości nieruchomości, organ egzekucyjny na dzień [...] września 2019 r. wyznaczył termin dodatkowego opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Protokół z tej czynności został sporządzony [...] września 2019 r. W dniu 27 września 2019 r. skarżący wnieśli zarzuty na opis i oszacowanie wartości nieruchomości wraz wnioskiem o przywrócenie terminu do ich wniesienia. Postanowieniem z [...] grudnia 2019 r. NUS przywrócił termin do wniesienia zarzutów, a postanowieniem z [...] grudnia 2019 r. uznał wniesione zarzuty za nieuzasadnione. W wyniku rozpatrzenia wniesionego zażalenia, DIAS postanowieniem z [...] sierpnia 2020 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. Przedmiotowe postanowienie zostało zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim, który wyrokiem z 10 listopada 2021 r. sygn. akt I SA/Go 389/20 oddalił wniesioną skargę.

W dniu [...] czerwca 2021 r. organ egzekucyjny po raz kolejny przystąpił do obwieszczenia o licytacji nieruchomości skarżących położonych w [...], wyznaczając termin pierwszej licytacji na dzień [...] sierpnia 2021 r.

W dniu 28 czerwca 2021 r. do NUS wpłynęły podania skarżących, reprezentowanych przez adwokata A.J., zawierające wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego, zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej oraz "skargę na działania organu rekwizycyjnego". Wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego oraz zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej przekazano zgodnie z właściwością do Naczelnika Urzędu Skarbowego. Bezpośrednio do Naczelnika Urzędu Skarbowego w dniu 23 czerwca 2021 r. wpłynęło podanie skarżących, reprezentowanych przez adwokata A.J., zawierające żądanie umorzenia postępowań egzekucyjnych w zakresie zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2007 r. prowadzonych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] z [...] grudnia 2012 r. wraz z kopią pełnomocnictwa z [...] kwietnia 2012 r.

W dniu 26 lipca 2021 r. do NUS wpłynął wniosek skarżących, reprezentowanych przez pełnomocnika, o wstrzymanie postępowań egzekucyjnych wraz z wnioskiem o odwołanie terminu licytacji nieruchomości wyznaczonych na [...] sierpnia 2021 r. Pismem z [...] sierpnia 2021 r. organ egzekucyjny odwołał pierwszą licytację nieruchomości, wyznaczoną na dzień [...] sierpnia 2021 r. Natomiast postanowieniem z [...] września 2021 r. DIAS odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego.

Uzasadniając wniosek o umorzenie postępowania pełnomocnik skarżących wskazał, że skarżący udzielili mu w dniu [...] kwietnia 2012 r. pełnomocnictwa do reprezentowania ich wszelkich interesów przed organami administracji publicznej wszystkich instancji oraz przed sądami administracyjnymi wszystkich instancji. Pełnomocnictwo to zostało przez niego złożone w organu w dniu 16 kwietnia 2012 r. wraz z wnioskiem o skierowanie egzekucji do dwóch nieruchomości, dla których Sąd Rejonowy prowadzi księgi wieczyste KW nr [...]. Podkreślił, że organ egzekucyjny przystąpił do realizacji czynności dotyczących zajęcia nieruchomości z jego pominięciem, a to wskazuje, że nie został skutecznie zastosowany żaden środek egzekucyjny, który wywołałby skutek, o którym mowa w art. 70 § 4 ustawy - Ordynacja podatkowa (dalej: o.p.), co doprowadziło do wygaśnięcia zobowiązania podatkowego wskutek przedawnienia, o czym stanowi art. 59 § 1 pkt 9 o.p. Ponadto tytuły wykonawcze nr [...] z [...] grudnia 2009 r. nie spełniają wymogów przewidzianych w art. 27 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 1438 ze zm.; dalej: u.p.e.a.). Wskazane w nich kwoty należności są bowiem niezgodne z treścią obowiązku wynikającego z decyzji stanowiącej podstawę prawną egzekwowanego obowiązku, a nadto nie wskazano w nich okresów podlegających wyłączeniu z naliczania odsetek, ani nie podano środków egzekucyjnych stosowanych w egzekucji należności pieniężnych.

W ww. wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego pełnomocnik skarżących zawarł jednocześnie żądania:

- wstrzymania postępowań egzekucyjnych prowadzonych na podstawie ww. tytułów wykonawczych,

- wyeliminowania z obrotu prawnego ww. tytułów wykonawczych,

- uchylenia wszelkich dotychczas podjętych w sprawie czynności egzekucyjnych i zastosowanych środków egzekucyjnych,

- zniesienia wszelkich skutków i uciążliwości związanych z wadliwie prowadzonymi postępowaniami egzekucyjnymi,

- zwrot wszelkich kwot wyegzekwowanych "po dniu 16.04.2021 r." wraz z odsetkami,

- wydanie i doręczenie zawiadomienia o wysokości kosztów postępowań egzekucyjnych prowadzonych na podstawie ww. tytułów wykonawczych,

- wydanie i doręczenie postanowienia o wysokości kosztów postępowań egzekucyjnych prowadzonych na podstawie ww. tytułów wykonawczych.

Postanowieniem z dnia [...] września 2021 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] grudnia 2009 r.

Obecnie zaskarżonym do tut. WSA postanowieniem z 10 marca 2022 r. DIAS utrzymał w mocy zaskarżone doń postanowienie organu egzekucyjnego. W pierwszej kolejności organ nadzoru wskazał, że w sprawie zastosowanie znajdą przepisy regulujące instytucje umorzenia postępowania w brzmieniu obowiązującym przed dniem 30 lipca 2020 r.

Odpowiadając na zarzuty skarżących, organ nadzoru uznał, że wbrew ich stanowisku, zaległość skarżących z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007 r., objęta tytułem wykonawczym nr [...] z [...] grudnia 2009 r., nie uległa przedawnieniu wobec, a to wobec skutecznego przerwania biegu terminu przedawnienia, zgodnie z art. 70 § 4 o.p.

Organ wyjaśnił przy tym, że termin płatności ww. zobowiązania podatkowego upływał z dniem 30 kwietnia 2008 r., a zatem bieg terminu przedawnienia upływał nominalnie z dniem 31 grudnia 2013 r. (art. 70 § 1 o.p.), lecz został przerwany na skutek zajęcia majątkowego stanowiącego świadczenie z zaopatrzenia emerytalnego oraz ubezpieczenia społecznego skarżącego w ZUS oraz zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego skarżącego w [...].

Z kolei na skutek wniesienia przez zobowiązanych skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. na decyzję DIAS nr [...] z [...] grudnia 2009 r. utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego z [...] września 2009 r. nr [...] określającą zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2007 r. doszło do zawieszenia biegu terminu przedawnienia na okres od [...] stycznia 2010 r. (data wniesienia skargi do WSA) do [...] czerwca 2012 r. (data wpływu do organu prawomocnego wyroku), stosownie do art. 70 § 6 pkt 2 w związku z art. 70 § 7 pkt 2 o.p., tj. na okres 878 dni. Z uwagi na wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji postanowieniem Naczelnika Urzędu Skarbowego z [...] czerwca 2010 r. nr [...], do momentu uprawomocnienia się orzeczenia sądu administracyjnego, postępowanie egzekucyjne uległo zawieszeniu z mocy prawa. Tym samym w okresie zawieszenia organ egzekucyjny nie podejmował żadnych czynności egzekucyjnych. Zawieszenie biegu terminu przedawnienia spowodowało, że uległ on wydłużeniu do [...] czerwca 2017 r.

Organ podał, że w sprawie:

- w dniu [...] września 2012 r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia dwóch nieruchomości położonych w [...]. Zawiadomienia o zajęciu nieruchomości zostały doręczone zobowiązanym w dniu 11 września 2012 r. W związku z powyższym skutecznie został przerwany bieg terminu przedawnienia, który po dniu 11 września 2012 r. biegł na nowo i upływał z dniem 12 września 2017 r.,

- zawiadomieniem z [...] września 2014 r. organ egzekucyjny dokonał skutecznie zajęcia wierzytelności przysługującej skarżącemu w Spółdzielni Mieszkaniowej "[...] z tytułu działalności wykonywanej osobiście. Powyższe zawiadomienie zostało doręczone dłużnikowi zajętej wierzytelności 24 września 2014 r., a zobowiązanym 8 października 2014 r. W związku z tym, bieg terminu przedawnienia rozpoczął się na nowo od [...] września 2014 r.

- zawiadomieniami z [...] listopada 2014 r., doręczonymi zobowiązanym 9 grudnia 2014 r., Naczelnik Urzędu Skarbowego dokonał zajęcia nieruchomości skarżących położonych w [...]. Sąd Rejonowy Wydział Ksiąg Wieczystych poinformował organ egzekucyjny o wpisaniu ostrzeżeń o wszczęciu egzekucji z nieruchomości w dziale III księgi wieczystej nr [...] i księgi wieczystej nr [...] w dniu [...] grudnia 2014 r. W związku z powyższym bieg terminu przedawnienia rozpoczął się na nowo od [...] grudnia 2014 r.

- zawiadomieniem z [...] września 2015 r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia nieruchomości stanowiącej własność zobowiązanych położonej w [...]. Zajęcie nieruchomości zostało doręczone stronom za pośrednictwem P. S.A. w dniu 1 października 2015 r. Ostrzeżenie o wszczęciu egzekucji zostało ujawnione w księdze wieczystej prowadzonej dla ww. nieruchomości [...] października 2015 r. W związku z powyższym bieg terminu przedawnienia rozpoczął się na nowo od [...] października 2015 r. i tym samym upływał z dniem [...] października 2020 r.

- zawiadomieniem z [...] lipca 2019 r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego skarżącego w [...], które zostało mu doręczone 31 lipca 2019 r., natomiast do banku zostało przesłane drogą elektroniczną [...] lipca 2019 r.,

- zawiadomieniem z [...] stycznia 2020 r., przesłanym do banku drogą elektroniczną i doręczonym w tym samym dniu organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego zobowiązanego w [...], które zostało przez niego odebrane w dniu 18 lutego 2020 r.

Organ nadzoru przyznał, że w postępowaniu egzekucyjnym zmierzającym do wyegzekwowania zaległości skarżących, objętej tytułem wykonawczym nr [...] z [...] grudnia 2009 r. zobowiązani ustanowili pełnomocnika - adwokata A.J. Z załączonej do wniosku o umorzenie ww. postępowania egzekucyjnego kopii pisma procesowego zobowiązanych z [...] kwietnia 2012 r. wraz z załączoną kopią pełnomocnictwa z [...] kwietnia 2012 r. wynika, że pełnomocnik zgłosił się do ww. postępowania egzekucyjnego, przedkładając pełnomocnictwo wraz z wnioskiem o skierowanie egzekucji do nieruchomości położonej w [...]. Podejmując poszczególne czynności egzekucyjne, w tym także czynności zmierzające do zastosowania i zrealizowania środków egzekucyjnych, organ egzekucyjny zawiadamiał wyłącznie zobowiązanych.

W ocenie DIAS jednak dokonywanie doręczeń przez organ egzekucyjny z pominięciem pełnomocnika w trakcie przedmiotowej egzekucji nie wywołało żadnych negatywnych konsekwencji dla zobowiązanych. Skarżący bowiem w toku postępowania egzekucyjnego podejmowali czynności mające na celu obronę swoich praw i interesów. Po 16 kwietnia 2012 r. tj. po dacie złożenia w organie egzekucyjnym pełnomocnictwa dla adwokata A.J., zobowiązani występowali z wszystkimi wnioskami czy też żądaniami samodzielnie, nie korzystając z pośrednictwa ustanowionego pełnomocnika. Również sposób redagowania pism wskazywał na szerokie rozeznanie w okolicznościach dotyczących nie tylko stanu faktycznego sprawy, ale też stanu prawnego. W podaniach prezentowana była spójna argumentacja, poparta szeroką wiedzą z zakresu prawa administracyjnego. Potwierdzeniem świadomego i skutecznego udziału zobowiązanych w postępowaniu, są choćby składane środki zaskarżenia, w tym także skargi do WSA w Gorzowie Wlkp., przed którym również nie korzystali z ustanowionego przez siebie pełnomocnika. Jednocześnie DIAS podkreślił, że w sprawie o sygn. akt I SA/Go 11/16 skarżący, reprezentowani przez adwokata A.J., wnieśli skargę kasacyjną, w której podniesiono zarzut nieprawidłowego doręczenia zawiadomienia o terminie opisu i oszacowania małżonkom wspólnie, a nie każdemu z osobna. Pełnomocnik nie podnosił zaś nieprawidłowego doręczenia zawiadomienia o terminie opisu i oszacowania, z pominięciem pełnomocnika. Udzielone [...] kwietnia 2012 r. pełnomocnictwo nie było uwzględniane w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego nr [...], aż do [...] czerwca 2021 r. ani przez pełnomocnika, ani przez zobowiązanych, którzy samodzielnie korzystali ze środków zaskarżenia przysługujących w toku egzekucji.

DIAS podkreślił, że co prawda organ egzekucyjny doręczając korespondencję zobowiązanym, działał z pominięciem pełnomocnika, nie oznacza to jednak, że podjęte czynności egzekucyjne nie wywołały skutków prawnych w zakresie zastosowania środka egzekucyjnego, a także w zakresie przerwania biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego.

Skutek zastosowania środka egzekucyjnego następuje z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności dokumentu stanowiącego podstawę dokonanego zajęcia. W przypadku egzekucji z nieruchomości skutek zastosowania środka egzekucyjnego następuje natomiast z chwilą wpisu ostrzeżenia o wszczęciu egzekucji w księdze wieczystej nieruchomości, w przypadku braku doręczenia wezwania zobowiązanemu. Zawiadomienie zobowiązanego o dokonywanym zajęciu, przewidziane w procedurze stosowania środków egzekucyjnych ma natomiast znaczenie dla oceny skuteczności przerwania biegu terminu przedawnienia w myśl art. 70 § 4 o.p. Skuteczność przerwania biegu terminu przedawnienia uzależniona jest od zawiadomienia o dokonanym zajęciu zobowiązanego. W przypadku zajęcia nieruchomości, do którego w sprawie dochodziło aż trzykrotnie ([...] września 2012 r., [...] grudnia 2014 r., [...] września 2015 r.) pominięcie pełnomocnika przy doręczeniu wezwania do zapłaty, stanowiącego jednocześnie zawiadomienie o zajęciu, pozostaje bez wpływu na skuteczność przerwania biegu terminu przedawnienia. W każdym z ww. przypadków zobowiązani faktycznie odebrali skierowane do nich wezwanie, a sąd wieczystoksięgowy dokonał wpisu ostrzeżenia o wszczęciu egzekucji, które w myśl art. 110c u.p.e.a. skutkowało zajęciem danej nieruchomości niezależnie od powiadomienia o tym fakcie uczestników postępowania.

Organ nadzoru zauważył przy tym, że zajęcie nieruchomości stanowi czynność organu egzekucyjnego, poprzez którą wzywa się zobowiązanego do zapłaty egzekwowanej należność pieniężnej wraz z odsetkami i kosztami egzekucyjnymi w terminie 14 dni od daty doręczenia wezwania, pod rygorem przystąpienia do opisu i oszacowania wartości nieruchomości (art. 110c o.p.). W związku z tym wezwanie stanowiące podstawę dokonanego zajęcia doręcza się zobowiązanemu, które wymaga jego osobistego działania. Zatem przy tej czynności zobowiązany nie może działać za pośrednictwem pełnomocnika, jak stanowi art. 32 k.p.a.

Kwestionowanie skuteczności przerwania biegu terminu przedawnienia wskutek zajęcia nieruchomości, w ocenie organu nie znajduje uzasadnienia, bowiem wpisy w księgach wieczystych są jawne, co oznacza, że nie można zasłaniać się ich nieznajomością.

Odnosząc się do kwestii doręczenia zawiadomień o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego z [...] lipca 2019 r. i [...] stycznia 2020 r. z pominięciem pełnomocnika DISA wyjaśnił, że o zastosowaniu ww. środków egzekucyjnych zadecydowało doręczenie zawiadomienia dłużnikowi zajętej wierzytelności, a zobowiązani zostali zawiadomieni o zastosowaniu ww. środków egzekucyjnych.

Natomiast w kwestii niespełnienia w tytule wykonawczym warunków określonych w art. 27 § 1 pkt 3 i 1 u.p.e.a. organ zauważył, że okoliczność ta stanowiła podstawę zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, określoną w art. 33 § 1 pkt 10 ww. ustawy. Jednocześnie wskazana przesłanka nie została wymieniona w katalogu podstaw umorzenia postępowania egzekucyjnego zawartym w art. 59 § 1 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym przed 30 lipca 2020 r. Zarzut ten mógł zatem zostać podniesiony na etapie wszczęcia egzekucji (w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu tytułu wykonawczego), co w przedmiotowej sprawie nastąpiło w dniu [...] stycznia 2010 r. Tytuł wykonawczy nr [...] z [...] grudnia 2009 r. został wystawiony na podstawie decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z [...] września 2009 r. określającej kwotę zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2007 r., zatem został określony zgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego. W tej mierze nie naruszono przepisu art. 59 § 1 pkt 3 u.p.e.a.

W rozważanej sprawie nie wystąpiła również przesłanka umorzenia postępowania egzekucyjnego przewidziana w art. 59 § 1 pkt 8 u.p.e.a. Dotyczy ona bowiem przypadku, gdy postępowanie egzekucyjne - zawieszone na żądanie wierzyciela, którym w niniejszej sprawie jest organ egzekucyjny - nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania. Tymczasem postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z [...] grudnia 2009 r. uległo zawieszeniu na innej podstawie, tj. wobec wstrzymania wykonania decyzji stanowiącej podstawę prawną obowiązku. Okres ten zakończył się z dniem wydania prawomocnego orzeczenia w sprawie ze skargi skarżących na ww. decyzję DIAS z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...]. Zatem bez znaczenia pozostaje okres zawieszenia wynoszący powyżej 12 miesięcy, ponieważ art. 56 § 1 pkt 4 u.p.e.a. nie miał zastosowania w sprawie.

Na powyższe postanowienie skarżący do WSA w Gorzowie Wlkp., w której zarzucili:

1. obrazę art. 6, art. 7, art. 7a § 1, art. 8, art. 9, art. 10, art. 32, art. 33 § 2, art. 40 § 2, art. 61a § 1-2, art. 77 § 1, art. 80, art. 81a § 1, art. 101 § 1, art. 138 § 1 pkt 1, art. 144 K.p.a. w zw. z art. 18, art. 17, art. 56 § 1, 3, 4, art. 59 § 1 pkt 2, 3, 7, 8 u.p.e.a., w zw. z art. 70 § 1-6, art. 59 § 1 pkt 9 o.p. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie,

2. błędy w ustaleniach faktycznych przyjęte za podstawę skarżonego rozstrzygnięcia wskutek zupełnie dowolnego ustalenia, jakoby postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] grudnia 2009 r. toczy się w dalszym ciągu pomimo, że przedmiotowe postępowanie egzekucyjne umorzyło się z mocy samego prawa przed nowelizacją przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a tym samym trwanie w błędnym przekonaniu o skutecznym podejmowaniu przez organ egzekucyjny środków egzekucyjnych oraz wszelkich pozostałych czynności procesowych w zakresie ww. tytułów wykonawczych,

3. błędy w ustaleniach faktycznych przyjęte za podstawę skarżonego rozstrzygnięcia polegające na uznaniu, że DIAS otrzymał odpis prawomocnego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie w sprawie II FSK 1549/10 w dniu 15 czerwca 2012 r., podczas gdy faktycznie odpis tego wyroku strona przeciwna otrzymała w dniu 24 maja 2012 r., a konsekwencji błędne ustalenie, że okres zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania wynosił 878 dni, podczas gdy faktycznie bieg tego terminu był zawieszony na 855 dni, po upływie których w stanie faktycznym sprawy nie został zastosowany żaden skuteczny środek egzekucyjny, o którym organ egzekucyjny powiadomiłby pełnomocnika zobowiązanych, skutecznie ustanowionego z dniem [...] kwietnia 2012 r.

4. błędy w ustaleniach faktycznych przyjęte za podstawę skarżonego rozstrzygnięcia polegające na uznaniu, iż postępowanie egzekucyjne uległo zawieszeniu z mocy prawa, podczas gdy faktycznie zostało zawieszone na żądanie wierzyciela z dnia [...] czerwca 2010 r. mocą postanowienia organu egzekucyjnego z dnia [...].06.2010 r. nr [...] opartego na art. 56 § 1 pkt 4 i art. 56 § 3 u.p.e.a.,

5. błędy w ustaleniach faktycznych przyjęte za podstawę skarżonego rozstrzygnięcia polegające na dowolnym uznaniu, że organ egzekucyjny dokonał w sposób skuteczny czynności egzekucyjnych z dnia [...] września 2012 r. (zajecie nieruchomości), z dnia [...] września 2014 r. (zajęcia wierzytelności), z dnia [...] listopada 2014 r. (zajęcia nieruchomości), z dnia [...] września 2015 r. (zajęcia nieruchomości), z dnia [...] lipca 2019 r. (zajęcia wierzytelności), z dnia [....] stycznia 2020 r. (zajęcia wierzytelności), a tym samym dowolne uznanie, że w tych dniach następowały przerwania biegu terminu przedawnienia,

6. błędy w ustaleniach faktycznych przyjęte za podstawę skarżonego rozstrzygnięcia polegające na dowolnym uznaniu, że "ustanowienie pełnomocnika w sprawie ma na celu przede wszystkim ochronę strony przed skutkami nieznajomości prawa", podczas gdy skuteczne ustanowienie do sprawy pełnomocnika rodzi przede wszystkim prawny obowiązek po stronie organu administracji publicznej prowadzenia postępowania z udziałem tego pełnomocnika dla wywołania zamierzonych skutków prawem przewidzianych, a pominięcie pełnomocnika skutkuje nieważnością, a tym samym nieskutecznością wszelkich czynności i rozstrzygnięć podejmowanych z pominięciem pełnomocnika,

7. rażącą obrazę przepisów obowiązującego prawa poprzez wywodzenie przez stronę przeciwną korzystnych skutków dla siebie z faktu celowego i świadomego pomijania przez lata pełnomocnika zobowiązanych, faktycznie wynikającego wyłącznie z własnego i oczywistego zaniedbania i próbą bagatelizowania zaniedbań organu egzekucyjnego w tym zakresie, a przy tym twierdzenie, że respektowanie złożonego do sprawy pełnomocnictwa odbywać ma się na wniosek zobowiązanych a nie z urzędu, z mocy samego prawa, co nie znajduje żadnego oparcia w przepisach obowiązującego prawa i świadczy o faktycznym jego niestosowaniu przez stronę przeciwną (wyciąganie ujemnych konsekwencji dla skarżących z własnych zaniedbań).

Mając na uwadze powyższe, skarżący wnieśli o stwierdzenie nieważności obu zaskarżonych postanowień w całości oraz o stwierdzenie nieważności, względnie o uchylenie w całości postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] lipca 2012 r. w przedmiocie "podjęcia" zawieszonego postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec majątku skarżących na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] grudnia 2009 r. na zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2007 r. jako "podjętego" po upływie ustawowo zakreślonego terminu, o którym mowa w art. 59 § 1 pkt 8 u.p.e.a., które to postanowienie do dnia dzisiejszego nie zostało skutecznie wprowadzone do obrotu prawnego z uwagi na pominięcie przy jego doręczaniu pełnomocnika zobowiązanych, których pełnomocnictwo zostało złożone do akt sprawy przy piśmie procesowym z dnia [...] kwietnia 2012 r. w celu usunięcia naruszenia prawa, które w granicach przedmiotowej sprawy egzekucyjnej sięga rażąco wadliwego i sprzecznego z przepisami prawa postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] lipca 2012 r.

W odpowiedzi na skargę DIAS podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi.

Skarżący, pismem z [...] lipca 2022 r., przedłożyli do akt WSA odpis pełnomocnictwa procesowego z [...] kwietnia 2012 r. udzielonego adw. A.J. przez oboje skarżących wraz z dowodem uiszczenia opłaty skarbowej oraz odpis pisma z [...] kwietnia 2012 r. wraz z wnioskiem o wszczęcie egzekucji z nieruchomości. Przedmiotowym pismem pełnomocnik poinformował, że "zgłasza się do postępowań egzekucyjnych prowadzonych przeciwko A. i S.M. przez Naczelnika Urzędu Skarbowego mających na celu wyegzekwowanie zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2007 r. w kwocie 385.900 określonego ostateczną i prawomocną decyzją Naczelnika Urzędu Skarbowego Nr [...] z dnia [...].09.2009 r. utrzymaną w mocy przez Dyrektora Izby Skarbowej nr [...] z dnia [...].12.2009 r.". Organ egzekucyjny nie przeprowadził żadnej czynności egzekucyjnej z udziałem pełnomocnika skarżących, w tym nie zastosował żadnego środka egzekucyjnego, o którym mowa w art. 70 § 4 o.p. Podkreślił, że organ egzekucyjny przez lata nie respektował złożonego do sprawy egzekucyjnej pełnomocnictwa. Przedmiotowe pełnomocnictwo upoważnia pełnomocnika do działania w imieniu skarżących także przed sądami administracyjnymi wszystkich instancji i jest aktualne w dalszym ciągu.

Z kolei w piśmie procesowym z [...] lipca 2022 r. skarżący podnieśli, że Naczelnik Urzędu Skarbowego mocą decyzji z dnia [...] września 2009 r. nr [...] określił wobec nich zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2007 r. w kwocie 385.990 zł, która została utrzymana w mocy decyzją ostateczną DIAS z dnia [...] grudnia 2009 r. Nr [...]. Ostateczna decyzja DIAS poddana została kontroli sądowoadministracyjnej. Wyrokiem z dnia 8 kwietnia 2010 r., sygn. akt I SA/Go 140 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. oddalił skargę na ww. decyzję, zaś Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 2 marca 2012 r., sygn. akt: II FSK 1549/10 oddalił skargę kasacyjną od ww. wyroku. DIAS otrzymał odpis ww. wyroku w dniu 24 maja 2012 r.

Natomiast w dniu [...] grudnia 2009 r. wierzyciel (organ egzekucyjny) wystawił tytuł wykonawczy Nr [...] na kwotę należności głównej 381.007 zł wraz z odsetkami liczonymi od dnia [...] maja 2008 r. ustalając ich wysokość na dzień wystawienia tego tytułu na kwotę 77.720,20 zł wskazując przy tym, iż egzekwowana należność wynikać ma z "orzeczenia z dnia [...].09.2009 r. Nr [...]".

Skarżący ponownie podkreślili, że pełnomocnictwo udzielone adw. A.J. w dniu [...] kwietnia 2012 r. zostało złożone w dniu 16 kwietnia 2012 r. na ręce Kierownika Działu Egzekucji Administracyjnej a jednocześnie komornika skarbowego wraz z pismem przewodnim z dnia [...] kwietnia 2012 r., którym pełnomocnik poinformował, że "zgłasza się do postępowań egzekucyjnych prowadzonych przeciwko A. i S.M. przez Naczelnika Urzędu Skarbowego mających na celu wyegzekwowanie zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2007 r. w kwocie 385.900...". Pomimo wiedzy ze strony organu o udzielonym pełnomocnictwie, wnioskami egzekucyjnymi organ przystąpił do ich realizacji z pominięciem ustanowionego w sprawie pełnomocnika, za co ani on, ani zobowiązani nie ponoszą winy. Pomimo upływu przeszło 10 lat od dnia złożenia ww. pełnomocnictwa, pełnomocnik skarżących nie został zawiadomiony o żadnej czynności egzekucyjnej, w tym o zastosowaniu jakiekolwiek środka egzekucyjnego, który wywołałby skutek o którym mowa w art. 70 § 4 o.p. Pominiecie pełnomocnika przy podejmowaniu poszczególnych czynności egzekucji nie odnosi żadnego skutku.

Nadto zaznaczył, że tytuł wykonawczy nr [...] z [...] grudnia 2009 r. nie spełnia wymogu z art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a., bowiem opiewa on na kwotę 381.007,00 zł, zaś ostateczna i prawomocna decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego z [...] września 2009 r. określa zobowiązanie podatkowe za 2007 r. w kwocie 385.990,00 zł. Nadto nie wskazał środków egzekucyjnych stosowanych w egzekucji należności pieniężnych. Wierzyciel nie uwzględnił także okresów, w których z uwagi na toczące się postępowanie podatkowe ustawodawca nie obciąża podatników odsetkami. Według wierzyciela na dzień wystawienia tytułu wykonawczego odsetki obliczone bez uwzględnienia przerw odsetkowych stanowić mają równowartość kwoty 77.720,20 zł.

Powyższe argumenty skarżący ponowili również w piśmie procesowym z [...] lipca 2022 r., gdzie odnieśli się również do argumentów przedstawionych w odpowiedzi na skargę wskazując, że organy nie wskazały żadnej podstawy prawnej, która umożliwiłaby pomijanie pełnomocnika w sprawie administracyjnej. Podkreślili przy tym, że od dnia [...] kwietnia 2012 r. skuteczne stosowanie środków egzekucyjnych wymagało udziału pełnomocnika, zatem stosowanie środków egzekucyjnych ze skutkiem, o którym mowa w art. 70 § o.p. wymagało uczestnictwa pełnomocnika, tj. skutecznego doręczania zawiadomień o zastosowaniu każdego środka egzekucyjnego bezpośrednio pełnomocnikowi. Pominięcie pełnomocnika nie mogło więc wywołać skutków, o których mowa w art. 70 § 4 o.p. Wskazali dalej, że w dniu 27 marca 2014 r. organ egzekucyjny przekazał (na swój własny wniosek dowodowy) akta sprawy egzekucyjnej wraz z pismem zobowiązanych z dnia [...] kwietnia 2012 r. i pełnomocnictwem do Sądu Okręgowego do sprawy [...]. Był zatem w posiadaniu przedmiotowego pełnomocnictwa blisko 2 lata. Ich zdaniem okoliczność nie dała jednak podstaw do nierespektowania pełnomocnictwa. Również w treści pisma procesowego organu egzekucyjnego z dnia [...] stycznia 2014 r. (jeszcze przed przypozwaniem do tej sprawy zobowiązanych) pełnomocnik organu egzekucyjnego (r. pr. M.B.) wprost powołuje się na fakt złożenia przez zobowiązanych w ich sprawie egzekucyjnej m.in. wniosku o wszczęcie egzekucji z nieruchomości, co nastąpiło w piśmie procesowym zobowiązanych z dnia [...] kwietnia 2012 r. wraz z wnioskiem o wszczęcie egzekucji z nieruchomości do którego przedłożone zostało pełnomocnictwo wraz z opłatą skarbową.

Okoliczność, iż w sprawie I SA/Go 11/16, dotyczącej opisu i oszacowania nieruchomości, nie został podniesiony zarzut pomijania przez organ egzekucyjny pełnomocnika zobowiązanych, nie usprawiedliwia organu egzekucyjnego i nie czyni skutecznym zastosowanie środka egzekucyjnego zgodnie z art. 70 § 4 o.p. Organ egzekucyjny do dnia dzisiejszego nie został poinformowany o odwołaniu bądź rozwiązaniu pełnomocnictwa zgłoszonego w dniu 16 kwietnia 2012 r. Podać należy, że także do dnia [...] marca 2016 r. organ egzekucyjny nie zastosował skutecznie żadnego środka egzekucyjnego.

Skarżący podkreślili nadto, że w obrocie prawnym w dalszym ciągu pozostaje postanowienie organu egzekucyjnego z dnia [...] czerwca 2010 r. w przedmiocie zawieszenia postępowania egzekucyjnego na wniosek wierzyciela z dnia [...] czerwca 2010 r. opartego na art. 56 § 1 pkt 4 i art. 56 § 3 u.p.e.a. Podstawa prawna tego postanowienia dowodzi, że bezskuteczny upływ 12 miesięcy takiego zawieszenia zgodnie z art. 59 § 1 pkt 8 u.p.e.a. skutkował "umorzeniem się" tego postępowania z mocy samego prawa. Z kolei postanowienie z [...] lipca 2012 r. o podjęciu zawieszonego postępowania nie zostało doręczone pełnomocnikowi zobowiązanych, tym samym nie weszło do obrotu prawnego. Stanowi to o dalszym trwaniu zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Niezrozumiałym jest zatem fakt podejmowania jakichkolwiek dalszych czynności egzekucyjnych w zawieszonym postępowaniu egzekucyjnym, w tym stosowania środków egzekucyjnych i to rzekomo ze skutkiem, o którym mowa w art. 70 § 4 o.p. Od dnia 11 czerwca 2012 r. do dnia 11 czerwca 2017 r. organ egzekucyjny nie doręczył skutecznie postanowienia z [...] lipca 2012 r. i w tym okresie nie zastosował także w sposób skuteczny żadnego środka egzekucyjnego, o którym zobowiązani reprezentowani od dnia [...] kwietnia 2012 r. przez adwokata, byliby skutecznie zawiadomieni zgodnie z art. 70 § 4 o.p.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stanowisko skarżących przedstawione w skardze oraz szeroko uzasadniane w kolejnych pismach składanych w toku postępowania przed WSA w Gorzowie Wlkp. zawierało argumenty wskazujące na wadliwość oceny prawnej wyrażonej w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, choć nie wszystkie zarzuty skarżących były trafne.

Zaskarżone postanowienie zasadnie wydano na podstawie art. 59 § 1 i 9 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym przed dniem 30 lipca 2020 r. Przepisy te znajdowały zastosowanie do postępowań egzekucyjnych wszczętych przed tą datą, na podstawie ustawy z 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 2070).

Skarżący w toku postępowania powoływali się na istnienie dwóch podstaw umorzenia postępowania: wygaśnięcia egzekwowanego obowiązku z uwagi na przedawnienie zobowiązania podatkowego (art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. w zw. z art. 70 § 1 o.p.) oraz podjęcia postępowania zawieszonego na wniosek wierzyciela po upływie roku od daty jego zawieszenia (art. 59 § 1 pkt 8 u.p.e.a.).

Odnosząc się do oceny prawnej wyrażonej w zaskarżonym postanowieniu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. nie podzielił stanowiska organu dotyczącego pierwszej z podniesionych przesłanek umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Zgodnie z art. 70 § 4 o.p.: "[b]ieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony. Po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zastosowano środek egzekucyjny."

W rozpoznawanej sprawie oceny wymagała kwestia tego, czy organ egzekucyjny prawidłowo zawiadomił skarżących o zastosowaniu środków egzekucyjnych, a w konsekwencji, czy zawiadomienia wywarły materialny skutek przerwania biegu terminu przedawnienia.

Organ nadzoru w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia w istocie nie kwestionował tego, że skarżący dnia [...] kwietnia 2012 r. udzielili adwokatowi A.J. pełnomocnictwa ogólnego (cyt.:) "do reprezentowania naszych wszelkich interesów przed organami administracji publicznej wszystkich instancji oraz sądami administracyjnymi wszystkich instancji"; (dowód: odpis pełnomocnictwa, k. 25 akt sądowych). Adwokat A.J., czemu organ nadzoru nie zaprzeczył, dnia 16 kwietnia 2012 r. złożył pełnomocnictwo organowi egzekucyjnemu wraz z pismem zawierającym oświadczenie o wstąpieniu do postępowania egzekucyjnego, w ramach którego egzekwowano należności z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007 rok (dowód: pismo z [...] kwietnia 2012 r., k. 26 akt sądowych).

Z treści pełnomocnictwa niewątpliwie wynikało, że swoim zakresem obejmowało ono umocowanie do reprezentowania mocodawców również w postępowaniu egzekucyjnym, zaś ww. pismo jasno wskazywało, że adwokat A.J. zgłosił swój udział do tego postępowania. Należy więc przyjąć, że skarżący, od momentu złożenia pełnomocnictwa, byli w postępowaniu egzekucyjnym reprezentowani przez pełnomocnika.

Ustanowienie pełnomocnika nakłada na organ określone obowiązki w zakresie doręczania pism. Zgodnie bowiem z art. 40 § 2 k.p.a., mającym w postępowaniu egzekucyjnym zastosowanie na mocy art. 18 u.p.e.a.: "[j]eżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi". Przepis ten ma moc erga omnes i nie doznaje żadnych ograniczeń. W postępowaniu egzekucyjnym w administracji wyróżnia się dwie fazy cechujące się różnicami w zakresie adresata doręczeń. Wszczęcie egzekucji administracyjnej, rozumianej jako jedno ze stadium postępowania egzekucyjnego, związane jest z doręczeniem zobowiązanemu tytułu wykonawczego (art. 26 § 5 pkt 1 u.p.e.a.). Doręczenia dokonuje organ egzekucyjny lub egzekutor w momencie przystąpienia do czynności egzekucyjnych, o ile odpis tytułu wykonawczego nie został wcześniej doręczony (art. 32 u.p.e.a.). Wiąże się to z faktem, że organ egzekucyjny przystępując do czynności egzekucyjnych w egzekucji należności pieniężnych od razu dokonuje zajęcia wierzytelności lub innego prawa majątkowego (por. art. 67 § 1 u.p.e.a.). Na tym etapie postępowania czynności organu egzekucyjnego mogą być kierowane wyłącznie do zobowiązanego. Należy przyjąć, że obowiązek doręczania pism dotyczy tylko pełnomocnika ustanowionego w sprawie, zgodnie z art. 40 § 2 k.p.a., mającym zastosowanie w związku z art. 18 u.p.e.a. Pełnomocnictwo winno być udzielone na piśmie bądź zgłoszone do protokołu, zaś pełnomocnik, w myśl art. 33 § 2 i 3 k.p.a. zobowiązany jest dołączyć do akt oryginał lub urzędowo poświadczony odpis pełnomocnictwa. Z przepisów tych wynika zatem, że organ musi zostać zawiadomiony o fakcie ustanowienia pełnomocnika w danej, konkretnej sprawie np. poprzez złożenie dokumentu pełnomocnictwa do akt. Od momentu zawiadomienia organ zobligowany jest doręczać pełnomocnikowi wszelkie pisma procesowe i zapewnić udział w postępowaniu tak, jak stronie tego postępowania (B. Adamiak, J. Borkowski. Polskie postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne, Warszawa 1993 , s. 79; A. Matan, w: G. Łaszczyca, C. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, T. I, Warszawa 2010, s. 389; wyroki NSA: z 01.03.1999 r., II SA 1533/98, Lex nr 46787, z 22.03.2011 r., II FSK 695/10, z 21.04.2011 r., II FSK 2075/09, z 13.07.2011 r., II FSK 367/10, z 23.03.2022 r., III FSK 448/21, z 28.01.2021 r., I FSK 1360/20).

Wniosek z tego, że wszelkich w sytuacji ustanowienia pełnomocnika i skutecznego zawiadomienia o tym organu egzekucyjnego (w rozpoznawanej sprawie od dnia [...] kwietnia 2012 r.) doręczeń pism i orzeczeń organ egzekucyjny powinien dokonywać pełnomocnikowi zobowiązanych (adw. A.J.), a nie bezpośrednio skarżącym. Organ obowiązku tego nie dochował, ponieważ również po tej dacie pisma i orzeczenia doręczał bezpośrednio zobowiązanym, z pominięciem ustanowionego w sprawie pełnomocnika. Doręczał w ten sposób również, mające różną formę, zawiadomienia o zastosowanych środkach egzekucyjnych (zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego, wezwania do zapłaty w związku z zajęciem nieruchomości, zajęcie świadczeń rentowych, zajęcia wierzytelności). Jak wynika z treści art. 70 § 4 o.p. zawiadomienia te były kluczowe z punktu widzenia zachowania warunku dla wywarcia materialnego skutku tych czynności, czyli przedawnienia zobowiązania podatkowego.

Skuteczność wadliwego doręczenia musi być oceniana z dwóch punktów widzenia, tj. skutków procesowych i materialnych. Rozważając procesowe następstwa wadliwego doręczenia w orzecznictwie przyjmowano, że w sytuacji wadliwego doręczenia nieniosącego z sobą ujemnych skutków dla strony, a to wobec terminowego złożenia środka zaskarżenia od orzeczenia doręczonego z pominięciem pełnomocnika, nie stanowi o prawnej nieskuteczności wadliwej czynności organu. Przyjmowano również jednak, że doręczenie nie jest prawnie skuteczne (w kwestii wadliwości doręczenia decyzji lub postanowienia, jako okoliczności wpływającej na byt prawny aktu zob. pkt 6.3.4 uzasadnienia uchwały NSA z 7.03.2022 r., I FPS 4/21, ONSAiWSA 2022, nr 4, poz. 51). WSA w tym zakresie podziela stanowisko wyrażone w ww. uchwale o tym, że nawet skuteczne wniesienie odwołania nie powoduje że doręczenie było wiążące. Sąd uznaje jednocześnie, że stanowisko NSA pomimo, że dotyczyło oceny procesowych skutków doręczenia dokonanego z naruszeniem art. 145 § 2 o.p. i mocy wiążącej takiej czynności art. 212 w zw. z art. 239 o.p., odnieść należy również do sytuacji doręczenia zawiadomienia o zastosowaniu środka egzekucyjnego dokonanego z naruszeniem art. 40 § 2 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. oraz jego skutków materialnoprawnych. Sąd uznaje, że o odwołanie się do wykładni zaprezentowanej w ww. uchwale - pomimo, że dotyczyła ona doręczenia postanowienia o nadaniu decyzji nieostatecznej rygoru natychmiastowej wykonalności - uprawnia zasadnicze podobieństwo istotnych skutków takiego doręczenia i zawiadomienia o zastosowaniu środka egzekucyjnego. Istotnym tłem czynności organów administracji w obu tych przypadkach jest bowiem ich wpływ na bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, który w przypadku postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności jest pośredni, zaś w przypadku zawiadomienia o zastosowaniu środka egzekucyjnego wręcz bezpośredni. Stąd wzgląd na pewność podatników co do istnienia ich zaległości podatkowej wymaga rygorystycznego dochowania przez organ egzekucyjny zasad zawiadamiania.

Sąd uznał, iż do oceny materialnoprawnych skutków doręczenia zawiadomienia o zastosowaniu środka egzekucyjnego z pominięciem pełnomocnika ustanowionego w postępowaniu egzekucyjnym przystaje także stanowisko NSA wyrażone w uchwale z 18 marca 2019 r. sygn. akt I FPS 3/18, gdzie przyjęto, że doręczenie zawiadomienia, o którym mowa w art. 70c o.p., dokonane z pominięciem pełnomocnika, winno być traktowane jako brak ziszczenia się materialnoprawnego skutku przewidzianego w art. 70 § 6 pkt 1 o.p., czyli zawieszenia biegu terminu przedawnienia. NSA w uzasadnieniu uchwały wskazał, że: "doręczenie wprawdzie jest czynnością materialno-techniczną, regulowaną przez przepisy procesowe. Wywołuje jednak daleko idące skutki materialnoprawne. W przypadku bowiem doręczenia zawiadomienia o prawidłowej treści, które spełnia przesłanki formalne oraz przesłanki materialnoprawne, co do rzeczywistego przebiegu zdarzeń, przed upływem terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, dochodzi do zawieszenia biegu terminu przedawnienia. W żaden sposób zatem nie można uchybienia w zakresie naruszenia art. 145 § 2 o.p. oceniać w charakterze wpływu na wynik sprawy. Brak prawidłowego doręczenia zawsze w sposób istotny rzutuje na rozstrzygnięcie. Przyjęcie zaś odmiennej tezy, że naruszenie tego przepisu w określonym stanie faktycznym może nie mieć wpływu na wynik sprawy, niweczyłoby funkcje gwarancyjne art. 145 § 2 o.p."

W konsekwencji Sąd, podzielając powyższą wykładnię, uznał, że doręczenie zawiadomień o zastosowaniu środka egzekucyjnego z pominięciem pełnomocnika ustanowionego w postępowaniu egzekucyjnym, czyli z naruszeniem art. 40 § 2 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., nie wywiera materialnego skutku przerwania biegu terminu przedawnienia, o którym mowa w art. 70 § 4 o.p.

Sąd uznaje również za wadliwe stanowisko organu nadzoru o tym, że wezwania do zapłaty, o których mowa w art. 110c § 2 u.p.e.a., stanowiące de facto zawiadomienia o zastosowaniu środka egzekucyjnego, jakim jest zajęcie nieruchomości, muszą być dokonywane bezpośrednio stronie, ponieważ czynność uiszczenia egzekwowanej należności wymaga osobistego działania strony. Sąd w tym zakresie podziela przeciwne stanowisko WSA w Gliwicach zaprezentowane m. in. w wyroku z 21 maja 2021 r. sygn. akt I SA/Gl 123/21 oraz NSA w wyroku z 22 czerwca 2022 r. sygn. akt III FSK 5071/21, oddalającym skargę kasacyjną skierowaną przeciwko wspomnianemu orzeczeniu WSA w Gliwicach.

WSA w Gliwicach podważył stanowisko organów twierdzących, że skoro obowiązek uiszczenia należności obciąża zobowiązanego, to w przedmiotowej sprawie jemu właśnie należało doręczyć wezwanie do jego spełnienia w trybie art. 110c § 2 u.p.e.a. Odrzucił zasadniczy argument organu, użyty również w uzasadnieniu postanowienia zaskarżonego w niniejszej sprawie, że czynność takla wymaga osobistego działania strony, w rozumieniu art. 32 k.p.a., co wykluczać ma reprezentację tego podmiotu przez jego pełnomocnika.

WSA w Gliwicach trafnie argumentował, że przekazanie wezwania do zapłaty nie jest tym samym, co do uiszczenie należności publicznoprawnej. Za uzasadnieniem ww. wyroku powtórzyć należy, że zapłata podatku pozostaje w przestrzeni materialnego prawa podatkowego, a nie w sferze postępowania administracyjnego i postępowania egzekucyjnego, do których mają zastosowanie przepisy procesowe ujęte w Kodeksie postępowania administracyjnego. Dzieje się tak, ponieważ z woli ustawodawcy wyrażonej w art. 5 o.p., zobowiązaniem podatkowym jest wynikające z obowiązku podatkowego zobowiązanie podatnika do zapłacenia podatku. Tym samym, zapłata podatku jest czynnikiem, w oparciu o który materialnoprawny obowiązek podatkowy, ukształtowany w następstwie urzeczywistnienia przez podatnika podatkowego stanu faktycznego ukształtowanego w konkretnej ustawie podatkowej doznaje konkretyzacji, przejawiającej się jego przeobrażeniem w zobowiązanie podatkowe. Natomiast art. 32 k.p.a. i regulowana w nim instytucja pełnomocnictwa procesowego (a nie materialnoprawnego) ma zastosowanie wyłącznie w przestrzeni szeroko rozumianego postępowania administracyjnego, obejmującego również postępowanie egzekucyjne w administracji. Dlatego wspomniany przepis odnosi się wyłącznie do czynności procesowych. Wynika z niego, że generalnie strona postępowania może być w nich zastępowana przez pełnomocnika. Nie dotyczy to natomiast takiej aktywności procesowej (a nie materialnoprawnej), która wymaga osobistego działania. Klasycznym, niemal podręcznikowym jej przykładem jest składanie zeznań. Ponieważ zawierają one oświadczenia wiedzy, a nie woli, strona postępowania administracyjnego, podczas dokonywania tego typu czynności procesowej nie może być wyręczana przez pełnomocnika. Jak łatwo zauważyć, z tym wymogiem osobistego działania, wykluczającym reprezentowanie przez pełnomocnika nie ma kompletnie nic wspólnego, niemalże "techniczne" doręczenie wezwanie do spełnienia świadczenia należnego podmiotowi uprawnionemu, następujące w trybie art. 110c § 2 u.p.e.a.

NSA w tej samej sprawie argumentował dodatkowo, że żaden przepis prawa pozytywnego nie stoi na przeszkodzie, aby to pełnomocnik uiścił należną kwotę podatku (dokonał tego rodzaju czynności faktycznej). Istotne jest aby uiszczona kwota obciążała majątek zobowiązanego. Tu NSA odwołał się do uchwały z 26 maja 2008 r., sygn. Akt I FPS 8/07, wyjaśniając, że dopuszczalne jest uiszczenie podatku przez inną osobę (tu: pełnomocnika) ze środków powierzonych mu przez podatnika. Dokonuje wówczas czynności technicznej – wpłaca podatek za podatnika, działa jednak jedynie jako "posłaniec". W tych bowiem wypadkach zapłaty w sensie prawnym dokonuje podatnik, nie zmienia tego faktyczne wyręczenie podatnika w przekazaniu jego środków do kasy organu podatkowego.

NSA odrzucił jednocześnie argument odwołujący się do literalnego brzmienia przepisu, który stanowi, że "zajęcie następuje przez wezwanie zobowiązanego".

W ocenie NSA "stylizacja językowa przepisu nie może przesądzać, o tym, że czynność ma charakter osobisty w rozumieniu art. 32 k.p.a.".

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. powyższe stanowisko w pełni podziela, uznając, że zapłata podatku nie jest czynnością wymagającą osobistego działania strony w rozumieniu art. 32 k.p.a., stąd wezwanie, o którym mowa w art. 110c § 2 u.p.e.a., musi być doręczone pełnomocnikowi zobowiązanego ustanowionemu w postępowaniu egzekucyjnym. Sąd podziela także konkluzję WSA w Gliwicach o tym, że wadliwe, gdyż dokonane z pominięciem ustanowionego w sprawie pełnomocnika doręczenie wezwania, o którym mowa w art. 110c § 2 u.p.e.a. powodowało, że dokonana czynność egzekucyjna, jaką było zajęcie nieruchomości, nie wywołuje materialnego skutku przerwania terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego na podstawie art. 70 § 4 o.p.

Za zasadne Sąd uznał stanowisko organu nadzoru o braku podstawy do umorzenia postępowania egzekucyjnego wynikającej z art. 59 § 1 pkt 8 u.p.e.a. wobec niepodjęcia postępowania zawieszonego na wniosek wierzyciela po upływie roku od jego zawieszenia. Organ trafnie argumentował, że w rozpoznawanej sprawie wierzycielem i organem egzekucyjnym był ten sam organ - Naczelnik Urzędu Skarbowego, a po drugie, podstawą faktyczną zawieszenia postępowania było wstrzymanie wykonania decyzji określającej zobowiązanie podatkowe, a zatem stanowiącej podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego. Stąd postępowanie uległo zawieszeniu z mocy prawa na podstawie art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a., czego nie może zmienić wadliwe przytoczenie jako podstawy prawnej postanowienia o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego z art. 56 § 1 pkt 4 u.p.e.a. (czyli przepisu przewidującego zawieszenie postępowania na wniosek wierzyciela).

Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c uchylił zaskarżone postanowienie (pkt 1 wyroku).

O kosztach postępowania (pkt 2 sentencji wyroku), Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., uwzględniając poniesiony przez skarżącą koszt wpisu od skargi (100 zł) oraz wynagrodzenie pełnomocnika skarżącej ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c w zw. z § 15 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800, ze zm.), w wysokości 480 zł – łącznie kwotę 580 zł.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ uwzględni stanowisko dotyczące nieskuteczności zawiadomienia o zastosowaniu czynności egzekucyjnej dokonanego z pominięciem pełnomocnika ustanowionego w postępowaniu egzekucyjnym.