Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 2321/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-05-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 61 a § 1
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Izabela Ostrowska, Sędziowie sędzia WSA Joanna Gierak - Podsiadły, sędzia WSA Mirosław Montowski (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 6 maja 2020 r. sprawy ze skargi T. K. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2019 r. znak [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2019 r., znak: [...], Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego (zwany dalej także "GINB"), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 oraz art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm., zwanej dalej "k.p.a."), po rozpatrzeniu wniosku Państwa D. i T. K. o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej postanowieniem GINB z dnia [...] czerwca 2019 r., znak: [...], utrzymał w mocy ww. własne postanowienie z [...] czerwca 2019 r.

Do wydania zaskarżonego postanowienia doszło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych wskazanych przez organ.

[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej "[...] WINB") decyzją z [...] stycznia 2009 r., znak: [...], utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Miasta Z. ("PINB") z [...] listopada 2006r., znak: [...], nakazującą D. i T.K. rozbiórkę budynku gospodarczego na działce o nr ewid. [...] przy ul. W. [...] w Z.

Wyrokiem z 13 listopada 2009 r., sygn. akt II SA/Lu 129/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę D. i T. K. na ww. decyzję [...] WINB z dnia [...] stycznia 2009 r. Następnie, Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 11 maja 2011 r., sygn. akt II OSK 822/10, oddalił skargę kasacyjną ww. osób od powołanego wyżej orzeczenia WSA w Lublinie z 13 listopada 2009r.

Pismem z dnia 15 stycznia 2019 r. D. i T. K. wnieśli o stwierdzenie nieważności decyzji [...] WINB z [...] stycznia 2009 r. oraz utrzymanej nią w mocy decyzji PINB z [...] listopada 2006r.

GINB postanowieniem z [...] czerwca 2019 r., znak: [...], odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji [...] WINB z [...] stycznia 2009 r., utrzymującej w mocy decyzję PINB z [...] listopada 2006 r., nakazującą wnioskodawcom rozbiórkę budynku gospodarczego na działce nr ewid. [...] przy ul. W. [...] w Z.

D. i T. K., w ustawowym terminie złożyli wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej postanowieniem GINB z dnia [...] czerwca 2019 r.

Po rozpoznaniu złożonego wniosku oraz dokonaniu ponownej analizy materiału dowodowego sprawy, organ wskazał, że jego postanowienie z [...] czerwca 2019r. zostało wydane na podstawie art. 61a § 1 k.p.a., zgodnie z którym, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.

GINB przypomniał, że wyrokiem z dnia 13 listopada 2009 r., sygn. akt II SA/Lu 129/09, WSA w Lublinie oddalił skargę D. i T. K. na ww. decyzję [...] WINB z [...] stycznia 2009 r., zaś wyrokiem z 11 maja 2011 r., sygn. akt II OSK 822/10, NSA oddalił skargę kasacyjną od ww. wyroku WSA w Lublinie.

Organ – powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne – uznał zatem, że nie może wszcząć postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, która wyrokiem sądu została uznana za zgodną z prawem. Wyrok sądu administracyjnego oddalający skargę zostaje bowiem wydany po stwierdzeniu, że nie ma wad prawnych uzasadniających uchylenie decyzji albo stwierdzenie jej nieważności. Jego istotną treścią jest ustalenie, że w chwili wydania zaskarżonej decyzji ostatecznej nie była ona wadliwa z punktu widzenia ustawowych kryteriów kontroli legalności decyzji administracyjnej. Sąd administracyjny oddalając skargę bada nie tylko zarzuty przedstawione przez stronę w skardze, ale niezależnie od tych zarzutów poddaje ocenie wszystkie inne okoliczności w sprawie dokonując oceny zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z przepisami prawa materialnego, jak również prawidłowości przyjętej przez organ procedury. Zdaniem GINB, do tego zobowiązuje sąd art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, ze zm.), zgodnie z którym, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z tego względu sąd oddalając skargę uznaje, że decyzja odpowiada prawu.

Po wyroku oddalającym skargę, niedopuszczalne powinno być stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej, albowiem sąd z urzędu powinien ustalić, czy występują okoliczności uzasadniające stwierdzenie nieważności w myśl art. 156 § 1 k.p.a. Żadna z okoliczności wymienionych w tym przepisie (pkt 1-7) nie zmienia swej wartości prawnej z upływem czasu. Jeżeli nie występowały przyczyny nieważności w chwili wydania decyzji, to nie powstaną one również po jej wydaniu, a więc wszystkie mogą być ujawnione w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Związanie organu oceną prawną wyrażoną w wyroku może być wyłączone tylko w razie istotnej zmiany (po wydaniu wyroku) stanu faktycznego lub zmiany przepisów prawa, a także po wzruszeniu wyroku w prawem przewidzianym trybie. Zgodnie zaś z art. 170 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Moc wiążąca orzeczenia określona w tym przepisie oznacza, że podmioty w nim wymienione muszą przyjmować, iż dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu. Zatem w kolejnym postępowaniu, w którym pojawi się dana kwestia, nie może ona być już ponownie badana.

Odnosząc się do zarzutów skarżących zawartych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, GINB zwrócił uwagę na treść uzasadnienia wyroku NSA z 11 maja 2011 r., zapadłego w przedmiotowej sprawie, który wskazał, że (tu cyt.): "Za niezasadny uznać należy także zarzut naruszenia art. 153 p.p.s.a poprzez to, że Sąd pierwszej instancji nie zauważył, iż zmienił się stan sprawy na skutek wydania wyroków karnych za sfałszowanie dokumentacji projektowej. Okoliczność ta miałaby uzasadniać brak związania Sądu pierwszej instancji poprzednimi wyrokami wydawanymi w tej sprawie. Zarzut ten nie jest trafny z tego powodu że, fakt wydania wyroków karnych za sfałszowanie dokumentacji projektowej przez funkcjonariuszy publicznych uwzględnił już Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekający wcześniej w tej sprawie pod sygn. akt II SA/Lu 27/08, odnosząc się w uzasadnieniu wyroku z dnia 28 marca 2008r. do postępowania karnego stwierdzającego sfałszowane tej dokumentacji".

W związku z powyższym GINB doszedł do przekonania, że ponowna kontrola omawianej decyzji [...] WINB w trybie stwierdzenia nieważności jest niedopuszczalna, ponieważ jeżeli przyczyny nieważności nie występowały w chwili jej wydania, o czym przesądził wyrokiem WSA w Lublinie z dnia 13 listopada 2009 r., to nie powstaną one również po jego wydaniu.

Z takim rozstrzygnięciem organu nie zgodził się T. K. (zwany dalej także "skarżącym"), wnosząc skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Skarżący zarzuca postanowieniu GINB rażące naruszenie art. 134 § 1 i art. 135 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w związku z art. 270, art. 231 Kodeksu karnego i w związku z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, tu cyt.: "powodujące pozbawienie mnie prawa do rzetelnego procesu przed niezawisłym Sądem z oparciem wydawanych decyzji o prawomocne wyroki sądów karnych skazujące urzędników państwowych a mające bezpośredni związek z moją sprawą, w tym nieuwzględnienie moich wniosków składanych na różnych etapach postępowania o wyznaczenie mi adwokata z urzędu, wobec niemożności należytego pojmowania przeze mnie jako osoby od lat leczącej się neurologicznie i psychiatrycznie oraz ubogiej, zawiłości prawa i powstałych przez to konsekwencji, bez właściwego uzasadnienia powyższego."

Mając to na uwadze, autor skargi wnosi m.in. o uchylenie zaskarżonego orzeczenia.

W uzasadnieniu skargi podniesione zostało, że WSA nie uzasadnił należycie swojego stanowiska, przez co nie rozpatrzono wszystkich zarzutów podnoszonych przez skarżącego w sprawie. Nadto, jak wskazuje skarżący: "rozstrzygając daną sprawę, sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może przecież zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we innych postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia".

Według skarżącego, jego rodzina poniosła konsekwencje tzw. "pozamiatania pod dywan" bezprawnych działań urzędników państwowych, którzy pomimo skazania wyrokami karnymi za fałszerstwa dokumentów i przekroczenie uprawnień nigdy nie byli wzywani do wyjaśnienia nieprawidłowości powstałych na skutek popełnionych przez nich przestępstw, jakich skutki w postaci błędów w dokumentacji ponosi On do dzisiaj, a jakie niestety pozostają niezauważalne dla kolejnych składów sądów, powielających nieprawdziwy stan prawny.

Skarżący zwraca też uwagę, że zdaniem Rzecznika Praw Obywatelskich wypowiadającego się w tym zakresie, organy administracyjne bezzasadnie odrzuciły możliwość wznowienia postępowania, pomimo zgody Ministra Infrastruktury z dnia 13 lipca 2007r. i z naruszeniem wartości konstytucyjnych.

W realiach przedmiotowej sprawy autor skargi zwraca się więc do tutejszego Sądu o rozważenie wszystkich okoliczności i rozpoznanie skargi na jego korzyść.

W odpowiedzi na skargę, GINB podtrzymał dotychczasowe stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu, wnosząc o oddalenie skargi. Odnosząc się do jej treści organ ponownie podkreślił, że WSA w Lublinie wydając wyrok z 13 listopada 2009 r., sygn. akt Il SA/Lu 129/09, co wynika z jego uzasadnienia, miał na uwadze wyrok Sądu Rejonowego w Z. [...] Wydział Karny z dnia [...] grudnia 2008r. sygn. akt [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2167), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi przepisami prawa, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm – zwanej dalej "p.p.s.a.") wynika, że w wypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas – w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a.

Biorąc pod uwagę powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że zaskarżone postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] sierpnia 2019 r. nie narusza prawa w sposób opisany powyżej, a skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Kontroli Sądu poddane zostało ww. postanowienie GINB z [...] sierpnia 2019 r., znak: [...], którym organ utrzymał w mocy własne postanowienie z [...] czerwca 2019 r., znak: [...], odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji [...] WINB z [...] stycznia 2009 r., znak: [...], w przedmiocie nakazu rozbiórki budynku gospodarczego na działce o nr ewid. [...] przy ul. W. [...] w Z., stanowiącego własność D. i T. K.

Podstawę prawną kwestionowanego postanowienia w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji stanowił art. 61a § 1 k.p.a., zgodnie z którym, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Z treści cytowanego przepisu wynika obowiązek organu w zakresie przeprowadzenia wstępnej analizy wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji pod względem ewentualnego wystąpienia okoliczności uniemożliwiających merytoryczne rozpatrzenie podania. Samo złożenie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji nie jest tożsame ze wszczęciem postępowania w sprawie, lecz uruchamia etap wstępny, w ramach którego właściwy organ ocenia podmiotową i przedmiotową dopuszczalność wykorzystania wskazanej instytucji procesowej.

Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności inicjowane na żądanie wnioskodawcy składa się zatem z dwóch etapów. Pierwszy dotyczy kwestii wszczęcia tego postępowania, drugi zaś – postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 sierpnia 2010r., sygn. akt I OSK 1366/09). W pierwszej fazie badane są jedynie kwestie formalne, jak m.in. legitymacja danego podmiotu do wystąpienia z żądaniem wszczęcia postępowania, czy wskazanie przez ten podmiot przesłanki określone w art. 156 § 1 k.p.a.

Odmowa wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji może nastąpić wówczas, gdy wszczęcie i prowadzenie postępowania jest niedopuszczalne z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych. W rozpoznawanej sprawie, organy stwierdziły niedopuszczalność wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji organów nadzoru budowlanego z przyczyn przedmiotowych. Przyczyną przedmiotową odmowy wszczęcia postępowania może być m.in. wniesienie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji, która była już poddana kontroli sądu administracyjnego.

Przyjmuje się, że zastosowanie art. 61a § 1 k.p.a. powinno być ograniczone zasadniczo do sytuacji, gdy żądanie wszczęcia postępowania zgłoszone zostało przez podmiot oczywiście nieuprawniony lub też z innych przyczyn jest oczywiście niedopuszczalne.

Odnosząc się do tej kwestii należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że obowiązkiem sądu meriti jest dokonanie kontroli całościowej zaskarżonego orzeczenia organu, a nie wyłącznie w ramach zarzutów skargi (jak ma to miejsce przy rozpoznaniu skargi kasacyjnej przez Naczelny Sąd Administracyjny). Sąd kontroluje więc zaskarżone orzeczenie również pod kątem jego ewentualnej nieważności, gdyż zgodnie z art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach, wówczas stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części lub stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w k.p.a. lub w innych przepisach. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W judykaturze prezentowany jest pogląd, wedle którego uchwała składu siedmiu sędziów NSA z dnia 7 grudnia 2009 r. I OPS 6/09, zachowuje swą aktualność, pomimo zmiany stanu prawnego (por. wyroki NSA z 4 lipca 2014 r. I OSK 2996/12, z 24 lipca 2014 r. I OSK 1552/13, z 6 marca 2015 r. II OSK 1896/13). Stanowisko zawarte w uchwale I OPS 6/09 sprowadza się zaś do tezy, wedle której "żądanie strony stwierdzenia nieważności decyzji, na którą skargę oddalono prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego, powinno zostać załatwione przez wydanie decyzji (obecnie – postanowienia) o odmowie wszczęcia postępowania (art. 157 § 3 k.p.a.) wówczas, gdy w rezultacie wstępnego badania zawartości żądania organ administracji publicznej ustali wystąpienie - ze względu na wydany uprzednio wyrok sądu - przeszkody przedmiotowej czyniącej jego rozpoznanie niedopuszczalnym. W pozostałych wypadkach organ administracji publicznej obowiązany jest rozpoznać żądanie co do istoty, stosując art. 158 § 1 w związku z art. 156 § 1 k.p.a.". W motywach do tej uchwały Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że "w razie oddalenia skargi prawomocnym wyrokiem, ustalenie, czy żądanie strony stwierdzenia nieważności decyzji poddanej ocenie sądu powinno zostać załatwione przez organ administracji publicznej rozstrzygnięciem podjętym na podstawie art. 158 § 1 w związku z art. 156 § 1 k.p.a., czy też decyzją o odmowie wszczęcia postępowania (art. 157 § 3 k.p.a.), wymaga zbadania co było przedmiotem rozstrzygnięcia. Niezbędne jest zatem stwierdzenie, czy oddalenie skargi nastąpiło w wyniku rozważenia przez sąd administracyjny także okoliczności odpowiadających wskazanym w żądaniu stwierdzenia nieważności decyzji przesłankom kwalifikującym do jej wzruszenia (art. 156 § 1 k.p.a.). Jeśli tak, wydany wyrok zamknie organowi administracji drogę do uruchomienia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, gdyż wniesione żądanie wkraczałoby w zakres oceny objętej powagą rzeczy osądzonej (materii prawnej, co do której wiążąco wypowiedział się sąd formułując zwrot stosunkowy o zgodności z prawem zakwestionowanej decyzji). Możliwa jest wszakże i taka sytuacja, w której występujący z żądaniem stwierdzenia nieważności decyzji wskaże okoliczności, które nie były objęte orzeczeniem sądu, np. fakt uprzedniego rozstrzygnięcia sprawy inną decyzją ostateczną albo zwróci uwagę na fakt oddalenia skargi z powodu braku legitymacji skarżącego. Uwarunkowany względami obiektywnymi brak wiedzy sądu o istotnych dla wyniku postępowania okolicznościach sprawy spowoduje, że poza zakresem kontroli sądowej objętej powagą rzeczy osądzonej znajdzie się to, na co powoła się wnoszący żądanie. W takim wypadku, prawomocny wyrok oddalający skargę na decyzję nie byłby przeszkodą dla przeprowadzenia postępowania w celu merytorycznego rozpoznania złożonego do organu administracji żądania".

Ponieważ, jak już wyżej podniesiono, sąd administracyjny nie jest związany granicami skargi przeto niezależnie od jej zarzutów powinien zawsze skontrolować, czy w procesie stosowania prawa przez organy administracji publicznej nie doszło do naruszenia prawa przewidzianego w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. Punktem odniesienia tych ustaleń w czasie jest data wydania decyzji ostatecznej, kończącej postępowanie administracyjne objęte kontrolą sądową. W judykaturze i piśmiennictwie przeważa pogląd, iż sąd dokonuje oceny zgodności zaskarżonej decyzji z prawem na podstawie stanu faktycznego ustalonego w postępowaniu administracyjnym na dzień jej wydania oraz z uwzględnieniem stanu prawnego wówczas obowiązującego. Jeżeli przy rozpoznaniu skargi sąd administracyjny dojdzie do przekonania, że w chwili wydania zaskarżonej decyzji nie naruszyła ona prawa w rozumieniu powołanego wyżej przepisu, to wówczas skargę oddala. Wyrok oddalający skargę jest rezultatem jej nieuwzględnienia wobec niewystępowania wad prawnych, uzasadniających uchylenie decyzji albo stwierdzenie jej nieważności. Jego istotną treścią jest zatem ustalenie, że w chwili wydania zaskarżonej decyzji ostatecznej nie była ona prawnie wadliwa z punktu widzenia ustanowionych kryteriów kontroli legalności decyzji administracyjnych. Taki wyrok zamyka organom administracji publicznej możliwość korzystania z nadzwyczajnych postępowań, właściwych dla uchylenia decyzji ostatecznych wadliwych, ale tylko wówczas, gdy przyczyny tej wadliwości mogły być zbadane przez Sąd w toku rozpoznania skargi. Po wyroku oddalającym skargę, niedopuszczalne więc byłoby stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej, albowiem sąd z urzędu powinien ustalić, czy występują okoliczności uzasadniające stwierdzenie nieważności w myśl art. 156 § 1 k.p.a. Żadna z okoliczności wymienionych w tym przepisie (pkt 1-7) nie zmienia swej wartości prawnej z upływem czasu. Jeżeli nie występowały przyczyny nieważności w chwili wydania decyzji, to nie powstaną one również po jej wydaniu, a więc wszystkie mogą być ujawnione w postępowaniu przed sądem administracyjnym (por. wyrok NSA z dnia 9 października 2018 r. sygn. akt II OSK 2448/16).

Prawomocny wyrok sądu administracyjnego przesądzający o zgodności z prawem decyzji administracyjnej stanowi zatem, co do zasady, przeszkodę czyniącą niedopuszczalnym rozpoznanie żądania stwierdzenia nieważności decyzji.

Kluczowe znaczenie dla oceny dopuszczalności wszczęcia postępowania nadzwyczajnego w niniejszej sprawie ma więc przede wszystkim ustalenie, że wniosek skarżących dotyczy stwierdzenia nieważności [...] WINB z [...] stycznia 2009 r., znak: [...], utrzymującej w mocy decyzję PINB z [...] listopada 2006r., znak: [...], nakazującą D. i T. K. rozbiórkę budynku gospodarczego na działce o nr ewid. [...] przy ul. W. [...] w Z. Decyzje te zostały poddane kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, który wyrokiem z 13 listopada 2009 r., sygn. akt II SA/Lu 129/09, oddalił skargę D. i T. K. na ww. decyzję [...] WINB z dnia [...] stycznia 2009 r. Z kolei Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 11 maja 2011 r., sygn. akt II OSK 822/10, oddalił skargę kasacyjną inwestorów od ww. wyroku WSA w Lublinie.

Co więcej, Sąd Administracyjny w uzasadnieniu przywołanego wyroku z 13 listopada 2009 r. przypomniał, że sprawa była już wcześniej przedmiotem rozpoznania WSA w Lublinie. I tak, Sąd ten prawomocnym wyrokiem z 4 lipca 2007r., wydanym w sprawie sygn. akt II SA/Lu 203/07, uchylił decyzję WINB w L. z [...] listopada 2006 r. uchylającą decyzję PINB z [...] stycznia 2007 r., którą organ pierwszej instancji nakazał inwestorom zaniechanie dalszych robót budowlanych związanych z realizacją spornego budynku gospodarczego.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, [...] WINB decyzją z [...] listopada 2007r. po raz kolejny uchylił decyzję PINB z [...] listopada 2006 r. i nakazał na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego, w brzmieniu z daty wydania tej decyzji (tekst jednolity: Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.), zaniechanie dalszych robót budowlanych związanych z realizacją przedmiotowego budynku gospodarczego. WSA w Lublinie prawomocnym wyrokiem z 28 marca 2008 r., sygn. akt II SA/Lu 27/08, uchylił zaskarżoną decyzję WINB z [...] listopada 2007 r.

Wreszcie prawomocnym wyrokiem z 13 listopada 2009 r., sygn. akt II SA/Lu 129/09, Sąd w Lublinie oddalił skargę D. i T. K. na decyzję [...] WINB z [...] stycznia 2009 r. którą tym razem organ wojewódzki utrzymał w mocy decyzję PINB z [...] listopada 2006r., znak: [...].

Jak trafnie dostrzegł WSA w Lublinie w tym ostatnim orzeczeniu, Sąd ten już w wyroku z 28 marca 2008 r., sygn. akt II SA/Lu 27/08, odniósł się do kwestii stwierdzenia w postępowaniu karnym sfałszowania dokumentacji projektowanej dotyczącej nieruchomości skarżących. WSA wskazał jednak wówczas, że fakt ten nie uzasadnia przyjęcia, iż inwestor wykonywał roboty budowlane zgodnie z pozwoleniem na budowę. Nie do zaakceptowania jest bowiem sytuacja, w której dokument sporządzony w wyniku przestępstwa uprawnia do realizacji obiektu budowlanego z naruszeniem bezwzględnie obowiązujących przepisów prawa.

Według oceny wyrażonej przez ww. Sąd w wyroku z 13 listopada 2009r., zarzut skarżących, że nie powinni ponosić negatywnych skutków sfałszowania decyzji o pozwoleniu na budowę przez pracowników organu właściwego do wydawania decyzji, którzy zostali za to skazani prawomocnymi wyrokami w sprawach karnych, może stanowić ewentualną podstawę roszczeń odszkodowawczych skarżących, ale nie może mieć wpływu na rozstrzygnięcie w sprawie niniejszej, skoro nie istnieje możliwość doprowadzenia przedmiotowego budynku gospodarczego do stanu zgodnego z prawem.

Rozpoznając skargę kasacyjną od wyroku WSA w Lublinie z 13 listopada 2009r., Naczelny Sąd Administracyjny za niezasadny uznał zarzut skarżących naruszenia art. 153 p.p.s.a poprzez to, że Sąd pierwszej instancji nie zauważył, iż zmienił się stan sprawy na skutek wydania wyroków karnych za sfałszowanie dokumentacji projektowej (zob. wyrok NSA z 11 maja 2011 r., sygn. akt II OSK 822/10). Okoliczność ta miałaby uzasadniać brak związania Sądu pierwszej instancji poprzednimi wyrokami wydawanymi w tej sprawie. NSA stwierdził, że zarzut ten nie jest trafny albowiem fakt wydania wyroków karnych za sfałszowanie dokumentacji projektowej przez funkcjonariuszy publicznych uwzględnił już Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekający wcześniej w tej sprawie pod sygn. akt II SA/Lu 27/08, odnosząc się w uzasadnieniu wyroku z dnia 28 marca 2008r. do postępowania karnego stwierdzającego sfałszowane tej dokumentacji.

W świetle ww. orzeczenia NSA, wyartykułowany w skardze zarzut naruszenia przepisów art. 134 § 1 i art. 135 p.p.s.a., odnoszony do wyroku WSA w Lublinie z 13 listopada 2009 r. musi zostać uznany za chybiony.

Tym samym należy przyjąć, że ww. prawomocne wyroki WSA w Lublinie wywierają skutki, które oddziałują na przyszłe postępowania w sprawie. W konsekwencji, skoro wyroki te nie zostały skutecznie zakwestionowane (są prawomocne), organy administracji publicznej są nimi związane, co wyłącza możliwość wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności rozstrzygnięcia [...] WINB z [...] stycznia 2009 r. na podstawie art. 156 § 1 k.p.a. Zgodnie bowiem z art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.

W ocenie tutejszego Sądu, wnoszący żądanie stwierdzenia nieważności nie powołali się natomiast na inne przesłanki, które pozostawałaby poza zakresem przedmiotowym kontroli WSA w Lublinie i nie zostałyby objęte powagą rzeczy osądzonej.

Argumentacja skarżącego wskazuje na ujawnienie rzekomo nowych okoliczności faktycznych w postaci wyroku Sądu Rejonowego w Z. [...] Wydział Karny z dnia [...] grudnia 2008r. sygn. akt [...], skazującego właścicielkę pracowni architektonicznej za stwierdzone w postępowaniu karnym sprawstwo kierownicze sfałszowania dokumentacji projektowej przez wskazanie na mapie dla celów projektowych, że odległość istniejącego budynku drewnianego należącego Państwa Książek, którego dotyczył projekt nazwany "modernizacją" wynosi 3 m, podczas gdy w rzeczywistości odległość ta wynosiła zaledwie od 0,6 m do 1 m.

Tym niemniej, jak zostało to wcześniej przedstawione, okoliczności te (sfałszowania projektu) były doskonale znane sądom administracyjnym orzekającym w sprawie, w tym Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, który w rozstrzygnięciu z 11 maja 2011 r., w pełni podzielił zapatrywanie WSA w Lublinie, co do związania tegoż Sądu swoimi poprzednimi wyrokami. Wymaga przy tym podkreślenia, że pracownik wskazanej wyżej pracowni architektonicznej, jeszcze wcześniej, bo już prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w Z. (sygn. akt [...]) z dnia [...] czerwca 2006 r. został skazany za czyn z art. 270 § 1 Kodeksu karnego, tj. za przerobienie rzeczonej dokumentacji projektowej w celu użycia jako autentycznej.

Jak zatem trafnie zważył NSA w ww. orzeczeniu, wydana w niniejszej sprawie decyzja [...] WINB nakazująca rozbiórkę obiektu zakończyła postępowanie legalizacyjne w sposób negatywny. Oceny tej – w przekonaniu NSA – nie mógł zmienić stwierdzony fakt popełnienia przestępstwa przez funkcjonariuszy publicznych w trakcie postępowania o wydanie pozwolenia na budowę. Klauzula generalna z art. 8 k.p.a. nie może bowiem sankcjonować stanu sprzecznego z prawem powstałego w wyniku popełnienia przestępstwa sfałszowania dokumentacji projektowej.

W konsekwencji powyższych rozważań należy stwierdzić, że podnoszone przez skarżącego zarzuty były już przedmiotem kontroli Sądu pod kątem występowania wad kwalifikowanych, wskazanych w art. 156 § 1 k.p.a., co stanowi o istnieniu przedmiotowej przeszkody (określonej w art. 61a § 1 k.p.a.) do wszczęcia postępowania nadzwyczajnego w tym zakresie.

Mając to na uwadze, tutejszy Sąd uznaje, że próba dochodzenia stwierdzenia nieważności decyzji organów nadzoru budowlanego w przedmiocie nakazu rozbiórki, z przyczyn wskazanych przez skarżącego jest w oczywisty sposób niedopuszczalna i stanowiłaby w odniesieniu do przedmiotu rozstrzygnięć WSA w Lublinie zapadłych w dniach: 28 marca 2008 r. i 13 listopada 2009 r. oraz wyroku NSA z 11 maja 2011 r. niedopuszczalną ingerencję w prawomocne orzeczenia tych sądów.

W konsekwencji powyższego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdza, że organ prawidłowo zastosował przepis art. 61a § 1 k.p.a., a w rezultacie tego nie doszło również do naruszenia przepisów art. 156 § 1 i art. 157 k.p.a. w związku z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie nie sposób dopatrzyć się także naruszenia przez organy przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1 oraz art. 124 k.p.a., w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem zaskarżone postanowienie w wyczerpujący sposób wyjaśnia motywy zapadłego rozstrzygnięcia.

Z tych względów, w oparciu o art. 151 p.p.s.a., tutejszy Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.