Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 11/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2015-06-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6213 Inne  świadczenia finansowe związane z lokalem mieszkalnym
Skarżony organ: Wójt Gminy
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność zaskarżonego aktu

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Józef Maleszewski (spr.) Sędziowie WSA Izabela Bąk-Marciniak WSA Izabela Paluszyńska Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Walocha po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi K. P. na akt Wójta Gminy [...] z dnia [...] września 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zakwalifikowania do umieszczenia na liście uprawnionych do zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego z zasobu mieszkaniowego gminy 1. stwierdza nieważność zaskarżonego aktu; 2. przyznaje adwokat A. W. od Skarbu Państwa (Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu) wynagrodzenie w kwocie 240 (dwieście czterdzieści) złotych podwyższone o kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych stanowiącą podatek od towarów i usług – łącznie 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej; 3. zarządza zwrot skarżącej K. P. uiszczonego wpisu w kwocie 200 zł (dwieście złotych).


UZASADNIENIE

Pismem z dnia [...] września 2014 r. nr [...] Wójt Gminy [...] w związku ze złożonym w dniu [...].06.2014 r. wnioskiem o najem lokalu z mieszkaniowego zasobu gminy [...] poinformował, że K. P. nie spełnia kryteriów określonych w uchwale [...].

Stosownie do treści art. 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2005 r. Nr 31, poz. 266 z późn. zm., dalej u.o.p.l.), tworzenie warunków do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych wspólnoty samorządowej należy do zadań własnych gminy (ust. 1). Gmina, na zasadach i w wypadkach przewidzianych w ustawie, zapewnia lokale socjalne i lokale zamienne, a także zaspokaja potrzeby mieszkaniowe gospodarstw domowych o niskich dochodach (ust. 2). Zgodnie z ust. 3 art. 4 ustawy, gmina wykonuje zadania, o których mowa w ust. 1 i 2, wykorzystując mieszkaniowy zasób gminy lub w inny sposób, przy czym - po myśli art. 4 ust. 4 ustawy - gminy mogą otrzymywać dotacje celowe z budżetu państwa na zadania, o których mowa w ust, 1 i 2. Przepis art. 21 ust. 1 pkt 2 ustawy przewiduje, że rada gminy uchwala zasady wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminy. Ponadto w sprawie należy również powołać się na art. 21 ust. 3 pkt 5 ustawy, który rozwija określenie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład zasobu mieszkaniowego gminy. Po jego myśli, zasady te winny obejmować także tryb rozpatrywania i załatwiania wniosków o najem lokali zawieranych na czas nieoznaczony i o najem lokali socjalnych. Na mocy wskazanego upoważnienia ustawowego Rada Gminy [...] podjęła [...] uchwałę [...] w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu [...].

Zgodnie z § [...] ww. uchwały nie zawiera się umów najmu lokalu z mieszkaniowego zasobu gminy z osobami posiadającymi tytuł prawny do lokalu mieszkalnego, domu jednorodzinnego, jego części lub współwłasności lokalu albo domu Stosownie zaś do § [...] uchwały o zawarcie umowy najmu lokalu mieszkalnego lub lokalu socjalnego mogą ubiegać się osoby nie mające zaspokojonych potrzeb mieszkaniowych i znajdujące się w trudnej sytuacji materialnej. Przez osobę lub rodzinę nie mającą zaspokojonych potrzeb mieszkaniowych, należy rozumieć osobę lub rodzinę nie mającą tytułu prawnego do innego lokalu mieszkalnego i zamieszkującą w warunkach, gdzie na jednego członka gospodarstwa domowego przypada mniej niż 5 m2 powierzchni pokoi lub lokalu, który nie spełnia wymogów pomieszczeń przeznaczonych na stały pobyt ludzi, w rozumieniu odrębnych przepisów, a w stosunku do gospodarstwa jednoosobowego 10 m2 (§ 3 pkt 6 uchwały),

W rozpatrywanej sprawie okolicznością bezsporną było, że na mocy wyroku Sądu Okręgowego [...] uregulowano w pkt 4 sposób korzystania z mieszkania, które strony wspólnie zajmują w ten sposób, że B. P. wraz z córkami ma prawo do wyłącznego korzystania z 2 pokoi o pow. [...] oraz łazienki położonych na piętrze. Z pozostałych pomieszczeń nieprzeznaczonych do wyłącznego korzystania przez byłego męża, strony mogą korzystać wspólnie. Przy czym należy zauważyć, iż również właściciel lokalu nie zabrania K. P. (swojej córce) korzystania z części pomieszczeń, które zostały w wyroku rozwodowym przeznaczone dla jego wyłącznego użytku.

Pojęcie "tytułu prawnego do lokalu" nie zostało zdefiniowane w u.o.p.l. Pojęcie tytułu prawnego jest pojęciem bardzo szerokim, gdyż może wywodzić się zarówno z prawa rzeczowego (własność, użytkowanie wieczyste) jak również mieć charakter obligacyjny wynikający z umowy (umowa najmu, dzierżawy, użyczenia, inne umowy). Wyjaśnienia tego pojęcia szukać zatem należy na gruncie orzecznictwa oraz doktryny. Definicję tytułu prawnego do lokalu mieszkalnego można sformułować w sposób następujący - jest to pisemne lub ustne oświadczenie woli, jednostronne lub w formie umowy stron, albo orzeczenie lub decyzja właściwego sądu lub organu, z którego wynika dla danej osoby możliwość korzystania z lokalu, czy też rozporządzania nim.

Art. 2 ust. 1 pkt 1 u.o.p.l. stanowi natomiast, że ilekroć w ustawie jest mowa o: lokatorze - należy przez to rozumieć najemcę lokalu lub osobę używającą lokal na podstawie innego tytułu prawnego niż prawo własności. W tym kontekście należy zauważyć, iż K. P. korzysta z lokalu jako córka właściciela w oparciu o zgodę ojca (jednostronne oświadczenie woli) na używanie lokalu w celach mieszkaniowych. Zgodę taką wyraża również matka wnioskodawczyni będąca uprawnioną do korzystania z części lokalu.

W związku z powyższym Wójt [...] stwierdził, że K. P., jako lokatorowi, przysługuje tytuł prawny do lokalu mieszkalnego. W konsekwencji wnioskodawczyni nie spełnia warunków umożliwiających umieszczenie jej na liście osób kwalifikujących się do przyznania pomocy mieszkaniowej z zasobów Gminy stosownie do treści uchwały [...].

Ponadto organ zauważył, iż zgodnie z § 5 ust. 1 ww. uchwały oddanie w najem lub w podnajem lokalu na czas nieoznaczony może nastąpić na rzecz osoby, której średni miesięczny dochód na jednego członka gospodarstwa domowego w okresie 6 miesięcy kalendarzowych, poprzedzających datę złożenia wniosku, nie przekracza 135 % najniższej emerytury w gospodarstwie wieloosobowym i 185 % najniższej emerytury w gospodarstwie jednoosobowym. K. P. jest słuchaczką studium [...], pozostającą na utrzymaniu matki. W skład gospodarstwa domowego wchodzą oprócz wnioskodawczyni również jej matka i siostra. Dochód na jednego członka gospodarstwa domowego wynosi 880,78 zł na osobę i przekracza kryterium dochodowe określone w ww. paragrafie uchwały.

W związku z powyższym K. P. nie przysługuje prawo do wpisania do wykazu osób zakwalifikowanych do zawarcia urnowy najmu, albowiem ma tytuł prawny do lokalu mieszkalnego i posiada dochód na jednego członka rodziny przekraczający kryterium określone uchwałą.

Pismem z dnia [...] października 2014 r. K. P. (dalej: skarżąca), wskazując jako podstawę art. 52 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej p.p.s.a.) wezwała do usunięcia naruszenia prawa polegającego na błędnym i sprzecznym ze stanem faktycznym ustaleniu, że nie spełnia kryteriów do wpisania do wykazu osób zakwalifikowanych do zawarcia umowy najmu.

Wskazała, że wykluczenie jej z kręgu uprawnionych do ubiegania się o wynajęcie lokalu z gminnego zasobu mieszkaniowego z uwagi na fakt, iż zdaniem organu posiada tytuł prawny do innego lokalu jest niezgodny z przepisami prawa. Jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w wyroku z dnia 28 marca 2012 r. (II SA/Go 156/12) wyłączenie z kręgu osób uprawnionych do ubiegania się o wynajem lokalu z gminnego zasobu mieszkaniowego osób, które posiadają tytuł prawny do innego lokalu skutkuje nierównym traktowaniem podmiotów cechujących się takimi samymi cechami istotnymi - niezaspokojonymi potrzebami mieszkaniowymi.

Niezależnie od powyższego wskazała również, że na mocy wyroku rozwodowego jej matka uzyskała jedynie prawo do korzystania z części domu, który nie stanowi jej własności. W chwili wydawania wyroku rozwodowego skarżąca była osobą niepełnoletnią i w związku z powyższym pozostawała na utrzymaniu swojej matki. W chwili obecnej natomiast jako osoba pełnoletnia jest na etapie usamodzielniania się. Z porozumienia o korzystaniu z domu wynika jednoznacznie, że z domu mają prawo korzystać jedynie jej rodzice. Zatem brak jest podstaw do uznania, że ona posiada tytuł prawny do lokalu. Wbrew ustaleniu organu skarżąca spełnia kryteria dochodowe. Najniższa emerytura wynosi 844,45 zł, dochód mojej mamy na 1 członka rodziny wynosi 880,78 zł, a zatem dochód jest zgodny z § 5 ust. 1 uchwały albowiem 125 % najniższej emerytury wynosi 1.055,56 zł.

Marginalnie skarżąca wskazała, że zgodnie § 4 ust. 3 uchwały w przypadkach uzasadnionych szczególnymi warunkami społecznymi Wójt może zawrzeć umowę najmu z innym najemcą niż to określono w § 4 ust. 2 uchwały. W Urzędzie Gminy trudna sytuacja mieszkaniowa skarżącej jest powszechnie znana. Jej matka od kilku lat stara się uzyskać pomoc z Gminy w celu poprawienia warunków mieszkaniowych dla niej i dla jej sióstr, jednakże organ zachowuje się "bezdusznie" i niemalże jest bezczynny. Takie postępowanie organu jest społecznie nieprawidłowe.

W odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa Wójt [...] poinformował, iż podtrzymuje stanowisko zawarte w piśmie z dnia [...] września 2014 r.

Przy obliczaniu dochodu na jednego członka rodziny w gospodarstwie domowym doszło wprawdzie do pomyłki i rzeczywiście skarżąca spełnia kryterium dochodowe określone w Uchwale [...] co nie zmienia jednak faktu, iż ze względu na posiadanie tytułu prawnego do innego lokalu nie może być wpisana do wykazu osób zakwalifikowanych do zawarcia umowy najmu.

Zgodnie z § 1 ust. 3 ww. uchwały nie zawiera się umów najmu lokalu z mieszkaniowego zasobu gminy z osobami posiadającymi tytuł prawny do lokalu mieszkalnego, domu jednorodzinnego, jego części lub współwłasności lokalu albo domu. Stosownie zaś do § 4 ust. 2 uchwały o zawarcie umowy najmu lokalu mieszkalnego lub lokalu socjalnego mogą ubiegać się osoby nie mające zaspokojonych potrzeb mieszkaniowych i znajdujące się w trudnej sytuacji materialnej. Powyższe przepisy nie zostały nigdy zakwestionowane przez organy nadzoru ani też sądy administracyjne i stanowią obowiązujące na terenie gminy [...] prawo miejscowe, stąd też orzeczenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp., na które powołano się w wezwaniu jest bezprzedmiotowe z punktu widzenia rozpatrzenia wniosku.

Możliwość zawarcia umowy najmu w oparciu o § 4 ust. 3 uchwały uzależniona jest od wystąpienia "uzasadnionych szczególnych warunków społecznych", które muszą być oceniane obiektywnie, a nie wynikać jedynie z subiektywnego przekonania o ich istnieniu osoby, która z tej okoliczności wywodzi dla siebie określoną korzyść w tym przypadku w postaci prawa do zawarcia umowy najmu. Wyżej wymieniony przepis uchwały ma charakter uznaniowy i Wójt może, ale nie musi w oparciu o kryteria w nim wymienione zawrzeć umowę najmu.

Na akt Wójta [...] z dnia 29 września 2014 r. w przedmiocie odmowy zakwalifikowania do umieszczenia na liście uprawnionych do zawarcia umowy najmu lokalu z zasobu mieszkaniowego gminy K. P. wniosła skargę do Wojewódzkiego sądu Administracyjnego w Poznaniu.

Wniosła o:

stwierdzenie nieważności aktu Wójta [...] w całości; ewentualnie

stwierdzenie, że akt Wójta [...] został wydany z naruszeniem prawa;

- zasądzenie kosztów postępowania sądowego.

Nadto na podstawie art. 243 w zw. z art. 244 p.p.s.a wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła:

naruszenie art. 8 k.p.a. poprzez naruszenie zasady, że organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej, polegające na całkowitym pominięciu warunków społecznych skarżących, w tym

naruszenie art. 7 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich działań niezbędnych w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy;

naruszenie § 4 ust. 2 i 3 uchwały [...] polegające na nieprawidłowym przyjęciu, że skarżąca ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe oraz że jej sytuacja materialna, zdrowotna oraz warunki społeczne nie uzasadniają wpisania na listę osób oczekujących na zawarcie umowy najmu z Gminą.

W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że twierdzenie organu, iż posiada ona tytuł prawny do lokalu mieszkalnego i z tego względu nie może zostać wpisana do wykazu osób zakwalifikowanych do zawarcia umowy najmu jest nieprawidłowe. Na mocy wyroku rozwodowego jej rodziców, który miał miejsce w 2010 r. (tj. kiedy była osobą niepełnoletnią) jej matka uzyskała prawo do korzystania z dwóch pokoi o powierzchni 20,5 m2 i 15 m2. Do chwili obecnej matka wraz z dwiema siostrami skarżącej oraz skarżącą korzystają z przedmiotowych pokoi. Ich sytuacja mieszkaniowa jest bardzo trudna, o czym wiadomo jest Gminie. Od 2008 r. matka skarżącej bezskutecznie stara się o zakwalifikownie do zawarcia umowy z Gminą. Pismem z dnia [...] czerwca 2012 r. pełnomocnik ojca skarżącej wypowiedział jej matce stosunek najmu. Uznać zatem należy, iż wbrew twierdzeniom organu skarżąca nie posiada tytułu prawnego do lokalu. Nadto w tym zakresie wskazać należy, iż zgodnie z przepisami ustawy o ochronie praw lokatorów prawo do ubiegania się o zawarcie umowy najmu lokalu mieszkalnego z gminnego zasobu ma każdy mieszkaniec gminy nie mający zaspokojonych potrzeb mieszkaniowych i uzyskujący niskie dochody. Ustawa ta nie wprowadza innych ograniczeń wyłączających możliwość zawarcia umowy najmu lokalu z gminnego zasobu mieszkaniowego. Treść art. 4 ust. 2 i art. 21 ust. 3 u.o.p.l. nie przewiduje podstaw, aby do uchwały wprowadzać unormowania, które postawią w niekorzystnej sytuacji i bezpodstawnie różnicują sytuację osób znajdujących się w podobnych warunkach materialnych i mieszkaniowych, które być może kwalifikowałyby się do ubiegania się o wynajem lokalu gminnego w świetle uregulowań uchwały, gdyby nie wprowadzono niekorzystnych dla nich postanowień. Wyłączenie z kręgu uprawnionych do ubiegania się o wynajem lokalu z gminnego zasobu mieszkaniowego osób, które posiadają tytuł prawny do innego lokalu skutkuje nierównym traktowaniem podmiotów cechujących się takimi samymi cechami istotnymi (relewantnymi) - niezaspokojonymi potrzebami mieszkaniowymi i niskimi dochodami. Zgodnie z art. 32 Konstytucji RP, wszyscy są wobec prawa równi. Wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne. Nikt nie może być dyskryminowany w życiu politycznym, społecznym lub gospodarczym z jakiejkolwiek przyczyny. Podobne stanowisko wyraził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w wyroku z dnia 28 marca 2012 r. sygn.. akt II SA/Go 156/12. Argumentacja zatem Wójta w zakresie okoliczności posiadania przez skarżącą tytułu prawnego do innego lokalu jest sprzeczna tak z literą prawa, jak i zasadami współżycia społecznego. Bez znaczenia zatem pozostaje fakt, iż przedmiotowy przepis uchwały Rady Gminy (§4 ust. 2) nie został nigdy zakwestionowany przez organy nadzoru ani też sądy administracyjne.

Dodatkowo skarżąca podniosła, że zgodnie z a § 4 ust. 3 Uchwały Rady Gminy Wójt w przypadkach uzasadnionych szczególnymi warunkami społecznymi lub zdrowotnymi może zawrzeć umowę najmu z innym najemcą niż określonym z ust. 2 (tj. z osobą niemającą zaspokojonych potrzeb mieszkaniowych i znajdującą się w trudnej sytuacji materialnej). Mając zatem powyższe na uwadze stwierdzić jednoznacznie należy, iż brak jest przesłanek negatywnych uzasadniających stanowisko Wójta.

Skarżąca podkreśliła, iż z uwagi na sytuację materialną jej matki spełnia kryteria dochodowe określone w Uchwale Gminy, co zostało przyznane przez organ w odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. W chwili obecnej ma 21 lat i uczęszcza na policealne studia. Próbuje rozpocząć samodzielne życie w związku z czym poszukuje pracy. Z uwagi na swoją sytuację mieszkaniową i konieczność usamodzielnienia się zrezygnowała z dziennych studiów na Uniwersytecie [...], by móc podjąć pracę i wyprowadzić się z domu. Nadal pozostaje na utrzymaniu matki, której dochód wynosi ok 2.300,00 zł netto. Dodatkowo ojciec płaci rentę alimentacyjną w wysokości 350,00 zł miesięcznie.

W odpowiedzi na skargę Wójt [...] podtrzymał swe stanowisko zawarte w piśmie z dnia 29 września 2014 r. i w odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa.

Postanowieniem z dnia 17 lutego 2015 r. skarżącej przyznano prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata.

Na rozprawie dnia 2 czerwca 2015 r. pełnomocnicy stron podtrzymali swe stanowiska. Pełnomocnik skarżącej złożyła wniosek o zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu, które nie zostały pokryte nawet w części oraz złożyła do akt kopię wezwania do opuszczenia lokalu oraz do opłacania czynszu wystosowanego dnia 8 kwietnia 2015 r. przez J. P. do B. P.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta obejmuje zarówno działalność organów samorządu terytorialnego, jak również organów administracji rządowej. Kryterium sprawowania tej kontroli stanowi zgodność z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych).

Na wstępie zaznaczyć należy, że skarga wniesiona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w trybie art. 101 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U z 2013, poz. 594; dalej: u.s.g.) zobowiązuje Sąd do badania w pierwszej kolejności, czy skarga spełnia wymogi formalne do jej wniesienia (tj. czy został zachowany termin do wniesienia skargi, czy zostało skierowane wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, jaki jest charakter sprawy objętej przedmiotem zaskarżenia). Dopiero gdy wymogi te zostały spełnione, sąd administracyjny przystępuje do badania legitymacji skarżącego uprawniającej do wystąpienia ze skargą, a w razie stwierdzenia że legitymację taką posiada, dokonuje merytorycznej kontroli zaskarżonego aktu czyli badania jego zgodności z prawem.

Zgodnie z art. 101 ust. 1 u.s.g. warunkiem wniesienia skargi do sądu administracyjnego na uchwałę lub zarządzenie podjęte przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, jest wniesienie do organu, który wydał zaskarżoną uchwałę lub zarządzenie wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Oznacza to, że wniesienie skargi sądowoadministracyjnej musi być poprzedzone skierowaniem do organu samorządowego wezwania o wyeliminowanie naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia. W uchwale składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 kwietnia 2007 r., sygn. akt II OPS 2/07 (publik. ONSA i WSA z 2007 r., Nr 3, poz. 60) stwierdzono, że przepis art. 53 § 2 p.p.s.a. ma zastosowanie do skargi wnoszonej do sądu administracyjnego na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g. Zgodnie zaś z art. 53 § 2 p.p.s.a. skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia stronie odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia wezwania o usunięcie naruszenia prawa. Przy czym nie można uznać skargi jako wniesionej przedwcześnie w sytuacji, gdy skarżący wezwał organ do usunięcia naruszenia prawa i wkrótce potem wniósł skargę.

Skarżąca spełniła opisane wyżej wymogi formalne wzywając Wójta [...] do usunięcia naruszenia prawa pismem z dnia 28 października 2014 r. Dnia 13 listopada 2014 r. organ wystosował odpowiedź na to wezwanie W dniu 12 grudnia 2014 do Urzędu Gminy [...] wpłynęła skarga. Tym samym termin do wniesienia skargi został zachowany.

Ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego nie wskazuje formy prawnej działania organu w sprawie zakwalifikowania do umieszczenia na liście uprawnionych do zawarcia umowy najmu lokalu. W orzecznictwie przyjmuje się, że jest to akt, do którego ma zastosowanie art. 101 ust. 1 u.s.g. i art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a. (uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lipca 2008 r., sygn. akt I OPS 4/08, CBOSA, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 stycznia 2013 r., sygn. akt I OSK 1735/12, Lex nr 1360821. Kontrola takiego aktu podlega zatem właściwości sądów administracyjnych.

Według art. 101 ust. 1 u.s.g. każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętymi przez organy gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może - po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa - zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego.

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zaskarżony akt narusza interes prawny skarżącej, uniemożliwiając ubieganie się o zawarcie umowy najmu lokalu. Skoro zatem spełnione zostały przesłanki formalne do wniesienia skargi, a skarżąca wykazała, że zaskarżony akt narusza jej interes prawny, otwarta została droga do merytorycznej oceny.

W ocenie Sądu zaskarżony akt wydany został z istotnym naruszeniem prawa. Przedstawione Sądowi akta postępowania nie wskazują, by organ przeprowadził rzetelną analizę okoliczności, które w jego ocenie uzasadniały odmowne załatwienie wniosku. W szczególności brak jest jakichkolwiek dokumentów dotyczących tytułu prawnego do lokalu mieszkalnego, domu jednorodzinnego, jego części lub współwłasności lokalu albo domu, jakim miałaby dysponować skarżąca. Wyrok rozwodowy jej rodziców reguluje jedynie sposób korzystania z mieszkania przez strony postępowania. Stwierdzenia zawarte w zaskarżonym akcie, że J. P. nie zabrania skarżącej korzystania z części pomieszczeń przeznaczonych do jego wyłącznego użytku oraz że skarżąca korzysta z lokalu jako córka właściciela w oparciu o jego zgodę, a także w oparciu o zgodę swej matki, uprawnionej do korzystania z części lokalu, nie znajdują żadnego odzwierciedlenia w materiale dowodowym zawartym w aktach organu. Uprawnione jest zatem twierdzenie, że organ na okoliczności te nie przeprowadził postępowania i nie poczynił prawidłowych ustaleń.

Niezależnie od tego podkreślić należy, że obowiązkiem organu była analiza wniosku skarżącej pod kątem istnienia po jej stronie przesłanek do umieszczenia jej w wykazie osób zakwalifikowanych do zawarcia umowy najmu wynikających z u.o.p.l.

Ustawa ta zaś kryterium posiadania tytułu prawnego do lokalu wprowadza jedynie odnośnie lokali socjalnych (art. 23 ust. 2). W tym miejscu zauważyć należy, że zaskarżony akt nie precyzuje, czy odnosi się do lokalu socjalnego, czy też lokalu innego niż socjalny. Wniosek skarżącej z [...] czerwca 2014 r. dotyczy mieszkania komunalnego bądź socjalnego. Formularz wypełniony przez skarżącą [...] lipca 2014 r. dotyczy lokalu socjalnego. Zaskarżony akt w ogóle natomiast nie wskazuje jakiego rodzaju lokalu jego rozstrzygnięcie dotyczy.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest natomiast pogląd, że niedopuszczalne jest wyłączenie z kręgu osób uprawnionych do ubiegania się o wynajem lokalu z gminnego zasobu mieszkaniowego osób, które posiadają tytuł prawny do innego lokalu. Oprócz powołanego przez skarżącą wyroku WSA w Gorzowie Wlkp. stanowisko takie reprezentowane jest w licznych wyrokach m. in.: WSA w Poznaniu z dnia 12 kwietnia 2012 r., sygn. akt IV SA/Po 102/12, Lex nr 1146093, WSA w Warszawie z dnia 28 sierpnia 2013 r., sygn. akt II SA/Wa 2005/12, Lex nr 1367760, WSA w Krakowie z dnia 2 października 2014 r., sygn. akt III SA/Kr 1071/14, Lex nr 1534803, WSA w Gliwicach z dnia 12 kwietnia 2012 r., sygn. akt II SA/Gl 827/11 Lex nr 1165461, NSA z dnia 2 kwietnia 2012 r., sygn. akt I OSK 2790/13, Lex nr 1511162. Zgodnie z przepisami u.o.p.l. prawo do ubiegania się o zawarcie umowy najmu lokalu mieszkalnego mają mieszkańcy gminy nie mający zaspokojonych potrzeb mieszkaniowych, mający niskie dochody. W każdym więc wypadku zbadanie tych przesłanek przez organ jest konieczne; w wypadku lokalu socjalnego w grę wchodzą przesłanki dalsze m. in. posiadanie tytułu prawnego do lokalu. Posiadanie tytułu prawnego do lokalu nie może być jednak przesłanką negatywną w wypadku lokalu innego niż socjalny.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku. Zaskarżony akt jest wydany został z istotnym naruszeniem art. 4 ust. 1 i 2 oraz art. 21 ust. 3 u.o.p.l. Sąd odstąpił od orzekania na podstawie art. 152 p.p.s.a. w przedmiocie wykonalności aktu, gdyż jako odmowny – ze swej istoty nie podlega wykonaniu.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy rzeczą organu będzie rozstrzygnięcie wniosku skarżącej po wyczerpującym przeanalizowaniu jej sytuacji w świetle regulacji u.o.p.l. Zapisy uchwały Rady Gminy w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład jej mieszkaniowego zasobu sprzeczne z ustawą nie mogą stanowić podstawy rozstrzygnięcia. W tym miejscu zaznaczyć należy, że choć w zakres kognicji Sądu w niniejszej sprawie nie wchodzi orzekanie co do zapisów uchwały [...], zapis w § 1 ust. 3 jest nie do pogodzenia z przepisami u.o.p.l. Akt organu, jaki zostanie wydany po rozstrzygnięciu wniosku skarżącej musi być zaś zgodny z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa.

O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (pkt 2 sentencji wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 250 p.p.s.a. w zw. z § 2 i § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c. rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 461).

Zarządzenie zwrotu skarżącej uiszczonego wpisu (pkt 3 sentencji wyroku) nastąpiło na podstawie art. 225 p.p.s.a., w związku ze zwolnieniem od kosztów sądowych po uiszczeniu wpisu.