Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 2024/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-03-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Zarząd Województwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 207 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2013 poz 885
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - tekst jednolity
journal: Dz.U.UE.L 2006 nr 210 poz 25 art. 57 ust. 1
law: ROZPORZĄDZENIE RADY (WE) nr 1083/2006 z dnia 11 lipca 2006 r. ustanawiające przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu  Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności i uchylające rozporządzenie (WE) nr 1260/1999
article: art.3§1 i §2 pkt 1 i art. 141§4
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Bała Sędzia NSA Małgorzata Korycińska Sędzia del. WSA Inga Gołowska (spr.) Protokolant Anna Ważbińska po rozpoznaniu w dniu 12 marca 2014 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Zarządu Województwa L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. z dnia 13 września 2012 r. sygn. akt II SA/Go 529/12 w sprawie ze skargi Ł. G., M. B. – wspólników spółki cywilnej "A." na decyzję Zarządu Województwa [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu dotacji rozwojowej 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w G.; 2. zasądza solidarnie od Ł. G., M. B. na rzecz Zarządu Województwa [...] kwotę 7.001 (siedem tysięcy jeden) zł tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

I.

Wyrokiem z 13 września 2012r. sygn. akt: II SA/Go 529/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. W. uwzględnił skargę Ł. G., M. B.-wspólników Spółki cywilnej "A." z siedzibą w G. W. na decyzję Zarządu Województwa [...] z [...] kwietnia 2012r. nr [...] w przedmiocie zwrotu dotacji rozwojowej i uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu i zasądził od Zarządu Województwa [...] na rzecz skarżących Ł. G., M. B.-wspólników Spółki cywilnej "A." z siedzibą w G. W. solidarnie kwotę 10.819,00 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Sąd I instancji podał, że decyzją z [...] lutego 2012r. nr [...], Zarząd Województwa [...] , działając na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 4 ustawy z 5 czerwca 1998r. o samorządzie województwa (tekst jedn. Dz. U. z 2001r., Nr 142, poz. 1590 ze zm.), art. 211 ust. 1 pkt 1 ustawy z 30 czerwca 2005r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 249, poz. 2104, ze zm.), art. 113 ustawy z 27 sierpnia 2009r. Przepisy wprowadzające ustawę o finansach publicznych (Dz. U. Nr 157, poz. 1241, ze zm.), art. 207 ust. 1 pkt 1 ustawy z 27 sierpnia 2009r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 157, poz. 1240 z zm.), art. 104§1 ustawy z 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm. dalej-k.p.a.)- określił kwotę dofinansowania do zwrotu w wysokości:

1. 290.785,94 zł wraz z odsetkami określonymi jak dla zaległości podatkowych liczonymi od 25 czerwca 2009r. do dnia dokonania zwrotu,

2. 51.315,17 zł wraz z odsetkami określonymi jak dla zaległości podatkowych liczonymi od 25 czerwca 2009r. do dnia dokonania zwrotu,

3. 15.304,53 zł wraz z odsetkami określonymi jak dla zaległości podatkowych liczonymi od 16 sierpnia 2010r. do dnia dokonania zwrotu,

4. 2.700,80 zł wraz z odsetkami określonymi jak dla zaległości podatkowych liczonymi od 16 sierpnia 2010r. do dnia dokonania zwrotu,

przez beneficjenta Ł. G. i M. B. prowadzących wspólnie działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej pod firmą A. Ł. G., M. B. spółka cywilna z siedzibą w G. W.. ul. F. 71 w ramach [...] Regionalnego Programu Operacyjnego na lata 2007-2013 Priorytet II. Stymulowanie wzrostu inwestycji w przedsiębiorstwach i wzmocnienie potencjału innowacyjnego, Działanie 2.2 Poprawa konkurencyjności małych i średnich przedsiębiorstw poprzez inwestycje, współfinansowanego z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego.

Jednocześnie wskazał, że beneficjent zobowiązany jest dokonać zwrotu otrzymanej kwoty dofinansowania wraz z odsetkami w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji.

Uzasadniając rozstrzygnięcie organ wskazał, że Ł. G. i M. B., prowadzący wspólnie działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej pod firmą A. spółka cywilna z siedzibą w G. W.., na podstawie procedury konkursowej naboru wniosków o dofinansowanie w ramach [...] Regionalnego Programu Operacyjnego podpisali 19 maja 2009r. umowę o dofinansowanie projektu nr [...] "Inwestycje w firmie A. kluczem do dalszego rozwoju przedsiębiorstwa", ze środków Unii Europejskiej i Budżetu Państwa.

Instytucja Zarządzająca [...]RPO ustaliła, iż została naruszona zasada trwałości projektu określona w art. 57 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 z 11 lipca 2006r., w związku z czym z dniem 31 października 2011r. rozwiązała umowę o dofinansowanie z zachowaniem jednomiesięcznego terminu wypowiedzenia. Organ wskazał, że zgodnie z Rozporządzeniem Rady (WE) nr 1083/2006 z 11 lipca 2006r., projekt może być realizowany jedynie przez osoby, które zawarły umowę o dofinansowanie. Na tych też osobach ciąży obowiązek zapewnienia trwałości projektu przez okres wskazany w umowie, tj. w ciągu 3 lat od dnia finansowego zakończenia realizacji projektu. Spółka cywilna nie jest osobnym podmiotem prawa, nie nabywa praw ani obowiązków, gdyż takie prawa i obowiązki związane są nierozerwalnie z osobami fizycznymi, które działają w formie spółki cywilnej. Oznacza to, że wszelkie prawa i obowiązki wynikające z umowy o dofinansowanie nabywają wspólnicy, którzy zawarli umowę o dofinansowanie, a nie sama spółka cywilna. W takiej sytuacji, zgodnie z art. 863 Kodeksu cywilnego, pomiędzy wspólnikami powstaje współwłasność łączna praw majątkowych wniesionych do spółki cywilnej bądź nabytych przez wspólników w trakcie trwania spółki. Zatem w przypadku "zmiany" jaka miała miejsce w dniu 14 lutego 2011r. (Akt Notarialny - Repertorium A nr [...] z 14 lutego 2011r., Zaświadczenie o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej z 17 lutego 2011r.) umowy spółki polegającej na wystąpieniu dotychczasowego wspólnika i wstąpieniu nowego wspólnika następuje zmiana podmiotów, pomiędzy którymi istnieje współwłasność łączna praw majątkowych, czyli wspólnik występujący ze spółki traci to prawo, natomiast wstępujący nabywa to prawo. W takiej sytuacji, w wyniku zmiany wspólników spółki cywilnej powstaje "nowa" spółka cywilna innych osób fizycznych. Wobec tego organ stwierdził, iż wystąpienie Ł. G. ze spółki i wstąpienie nowego wspólnika A. G. mieści się w zakresie przesłanki wskazanej w art. 57 lit. b Rozporządzenia (zmiana charakteru własności elementu infrastruktury albo zaprzestanie działalności produkcyjnej).

Spełniona został także przesłanka wskazana w art. 57 lit. a ww. Rozporządzenia (wpływ na charakter i warunki realizacji projektu) tj. uzyskanie nieuzasadnionej korzyści przez przedsiębiorstwo. Nowy wspólnik spółki cywilnej niewątpliwie uzyskał korzyść w postaci powiększenia swoich aktywów poprzez współwłasność majątku otrzymanego w ramach realizacji umowy o dofinansowanie, bez ponoszenia jakichkolwiek wydatków. W związku z tym, uznano taką korzyść za nieuzasadnioną, gdyż A. G. (nowy wspólnik spółki) nie aplikował o środki w ramach LRPO i nie otrzymał dofinansowania.

Ł. G. i M. B. złożyli wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, podnosząc, że ustępujący wspólnik Ł. G. nie uzyskał żadnego przysporzenia majątkowego, gdyż w związku z wystąpieniem ze spółki "A." roszczenia tego wspólnika zostały przez niego ograniczone do kwoty zwrotu wniesionego wkładu w kwocie 2.000,00 zł oraz to, że wskutek wstąpienia do Spółki nowego wspólnika, nastąpiło z mocy prawa przyjęcie przez niego odpowiedzialności za realizację wszystkich zobowiązań Spółki, a nowy wspólnik ze względu na charakter współwłasności łącznej majątku spółki cywilnej nie uzyskał żadnego bezpośredniego przysporzenia w posiadanym majątku osobistym, gdyż żaden ze wspólników nie może dysponować majątkiem spółki. Zmiana składu osobowego spółki "A." nie miała żadnego wpływu na charakter lub warunki realizacji umowy, w szczególności w ten sposób, aby można było uznać, że ktokolwiek z beneficjentów odniósł nieuzasadnione korzyści.

Wskazano na art. 57 Rozporządzenia 1083/2006, z którego wynika, że zasada trwałości operacji ma na celu zapewnienie skuteczności, sprawiedliwości i zrównoważonego oddziaływania funduszy między innymi przez unikanie wykorzystania funduszy do osiągania nienależnych korzyści przez podmioty publiczne lub prywatne (pkt 61 Preambuły Rozporządzenia 1083/2006). Analizując art. 57 Rozporządzenia 1083/2066 we wskazanym kontekście zauważono, że warunki ochrony trwałości operacji to jest inwestycji w infrastrukturę albo inwestycji produkcyjnej wymagają, w każdym z wymienionych w nim przypadków wykazania ich wpływu na charakter lub warunki realizacji operacji w sposób powodujący uzyskanie nieuzasadnionej korzyści przez przedsiębiorcę. Dotyczy to zarówno istotnej zmiany własności elementu infrastruktury jak i zaprzestania działalności produkcyjnej. Tylko zmiany wpływające na charakter lub warunki realizacji danej operacji, w sposób powodujący uzyskanie nieuzasadnionej korzyści przez przedsiębiorcę, mogą być uznane za nieprawidłowości w rozumieniu pkt 7 art. 2 Rozporządzenia 1083/2066, skutkujące obowiązkiem zastosowania środków, o których mowa w ust. 3 art. 57 tego Rozporządzenia.

Warunki oraz charakter operacji w niniejszej sprawie nie uległy żadnej zmianie, gdyż cel przeznaczenia środków pomocowych i działalność produkcyjna zostały zachowane w takim samym zakresie. Wskazana zmiana struktury własnościowej podmiotu nie wpłynęła zatem na realizację operacji zgodnie z założeniami projektu. Przekształcenia osób prawnych lub jednostek organizacyjnych nie posiadających osobowości prawnej nie są traktowane jako samoistna przesłanka godząca w regułę trwałości. Zmiana składu osobowego w spółce nie wywarła żadnego wpływu na charakter i warunki realizacji projektu, w szczególności poprzez uwzględnienie faktu, że z tytułu wystąpienia wspólnika, spółka (przedsiębiorstwo) nie została obciążona żadnymi zobowiązaniami finansowymi związanymi z wypłatą udziału kapitałowego należnego ustępującemu wspólnikowi, a wstępujący do Spółki wspólnik nie dysponuje swobodnie udziałem we współwłasności łącznej obejmującej cały majątek Spółki. Zmiana podmiotowa nastąpiła z przyczyn obiektywnych, które uniemożliwiły występującemu wspólnikowi dalsze kontynuowanie działalności gospodarczej. Przez wstąpienie nowego wspólnika wzmocniona została odpowiedzialność spółki cywilnej za zobowiązania (art. 864§1 kc.). Natomiast występujący wspólnik - z mocy ustawy - pozostaje nadal odpowiedzialny (solidarnie z pozostałymi wspólnikami) za zobowiązania spółki powstałe w okresie, w którym był on wspólnikiem tej spółki.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Zarząd Województwa [...] wydał decyzję którą utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Uzasadniając stanowisko organ powtórzył argumentację zawartą w uzasadnieniu swojej decyzji wydanej w I instancji, stwierdzając kategorycznie, że utrata przez Ł. G. statusu Beneficjenta poprzez jego wystąpienie ze spółki cywilnej, podczas gdy został on właścicielem infrastruktury objętej dofinansowaniem, stanowiło zmianę charakteru własności, o którym mowa w art. 57 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006, bowiem z punktu widzenia wymogu zachowania wkładu funduszy przez operację obejmującą inwestycję polegającą na zakupie i wdrożeniu do produkcji w pełni zautomatyzowanej suszarni do drewna, w zakresie, w jakim Ł. G. przysługują prawa majątkowe do ww. inwestycji nie jest zachowany wkład funduszy w tę infrastrukturę. Ł. G. przestał być Beneficjentem, może aktualnie rozporządzać swoimi prawami i to w sposób nie gwarantujący trwałości realizacji projektu przez czas określony w przepisie art. 57 ust. 1 Rozporządzenia. Zatem przesłanka "zmiana charakteru własności" jako element "znaczącej modyfikacji" została spełniona, w związku z czym bezprzedmiotowe było rozważanie spełnienia przesłanki zaprzestania działalności produkcyjnej.

II.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. W. na decyzję Zarządu Województwa [...] z [...] kwietnia 2012r. złożyli Ł. G. i A. B., zarzucając:

a) naruszenie przepisów prawa materialnego:

- art. 48, art. 87 ust. 1 i art. 158 Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską, art. 2 pkt 7, art. 3 ust. 1, art. 57 i art. 98 ust. 1 i 2 Rozporządzenia Rady (WE) z 11 lipca 2006r., nr 1083/2006 ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności w zw. z art. 207 oraz art. 211 ustawy o finansach publicznych poprzez nieuzasadnione przyjęcie, że zmiana składu osobowego spółki cywilnej "A.", dokonana w trakcie realizacji operacji stanowi naruszenie zasady trwałości określonej w art. 57 Rozporządzenia Rady (WE), nr 1083/2006 z 11 lipca 2006r., skutkujące obowiązkiem zwrotu przyznanej dotacji na podstawie art. 207 ust. 1, ust. 8 i 9 ustawy o finansach publicznych;

- art. 2 Konstytucji RP oraz art. 48, art. 87 oraz art. 158 Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską przez nierówne traktowanie beneficjenta pomocy ze względu na jego strukturę organizacyjną i prawną poprzez przyjęcie, że zmiana wspólnika w spółce cywilnej stanowi zmianę "charakteru własności elementu infrastruktury" realizowanej przez beneficjenta operacji;

b) naruszenie przepisów postępowania:

- art. 7 i art. 77 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie istotnych dla wyniku sprawy okoliczności faktycznych oraz sprzeczność ustaleń z zebranym materiałem dowodowym skutkujące błędnym przyjęciem, że zmiana składu osobowego spółki cywilnej "A." miała wpływ na charakter lub warunki realizacji projektu nr [...] i na uzyskanie nieuzasadnionej korzyści przez wstępującego wspólnika, stanowiąc naruszenie zasady trwałości określonej w art. 57 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 z 11 lipca 2006r.;

- art. 7, art. 77 oraz art. 107§1 k.p.a. poprzez pominięcie istotnych dla oceny prawnej zmiany wspólnika okoliczności związanych z przyczynami wystąpienia dotychczasowego wspólnika oraz ograniczenie uzasadnienia decyzji wyłącznie do kwestii prawnych związanych z ustrojem i organizacją spółki cywilnej, bez odniesienia się do okoliczności sprawy,

- art. 107§1 k.p.a. poprzez nie wskazanie adresata decyzji.

Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

III.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. W. uznał, że skarga była zasadna. W pisemnych motywach wyroku Sąd I instancji stwierdził, że zasadne były zarzuty naruszenia art. 57 i art. 98 ust. 1 i 2 Rozporządzenia Rady (WE) z 11 lipca 2006r. nr 1083/2006. Badając kwestię trwałości operacji, Zarząd Województwa [...] stwierdził, że zmiana dokonana w Spółce cywilnej A. Ł. G., M. B. uzasadnia przyjęcie spełnienia przez beneficjenta przesłanki zasadniczej modyfikacji, wynikającej ze zmiany charakteru własności elementu infrastruktury, powodującej uzyskanie nieuzasadnionej korzyści przez przedsiębiorstwo. W art. 2 pkt 4 cyt. wyżej Rozporządzenia zawarta jest definicja beneficjenta. Wynika z niej, że beneficjentem może być podmiot gospodarczy, podmiot lub przedsiębiorstwo publiczne albo prywatne, odpowiedzialne za inicjowanie lub inicjujące i realizujące operacje (ta sprawa nie dotyczy programów objętych art. 87 Traktatu). Spółka cywilna może być beneficjentem w przypadku realizacji operacji objętej tym Rozporządzeniem. Sąd podzielił poglądy wyrażone w uchwałach NSA z 15 października 2008r. sygn. akt: II GPS 5/08, z 30 maja 2012r. sygn. akt: II GPS 2/12 oraz wyroku NSA z 28 grudnia 2011r. sygn. akt: II GSK 1134/11 (dostępne na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl), z których wynika, że spółka cywilna posiada określoną odrębność w stosunku do tworzących ją wspólników.

Organ niesłusznie przyjął, że zmiana w spółce cywilnej polegająca na wystąpieniu wspólnika Ł. G. i wstąpienie na jego miejsce A. G. spowodowało zmianę spółki i powstanie -w istocie-nowej spółki cywilnej a w konsekwencji uzyskanie przez A. G. nieuzasadnionej korzyści w wyniku zmiany spowodowanej uzyskaniem przez niego współwłasności w majątku znacznej wartości, w zamian za kwotę wynoszącą mniej niż 1% wartości majątku, który nabył zostając wspólnikiem spółki cywilnej. Spółka cywilna stanowi stosunek prawny powstały na podstawie umowy, w której wspólnicy zobowiązują się dążyć do osiągnięcia wspólnego celu gospodarczego w sposób oznaczony. Cel ten musi być obiektywnie osiągalny i prawnie dopuszczalny. Każdy ze wspólników jest zobowiązany do dążenia do osiągnięcia wspólnego celu przez oznaczone działanie. Wspólnicy spółki cywilnej działalność gospodarczą wykonują we wspólnym imieniu na wspólny rachunek. Obecnie w rejestrze przedsiębiorców lub w ewidencji działalności gospodarczej wpisywaniu są poszczególni wspólnicy pod własnymi imionami i nazwiskami (firmami). O tym, że prowadzą wspólną działalność informuje wzmianka o prowadzeniu działalności w formie spółki cywilnej. Pod rządami ustawy o działalności gospodarczej, spółka cywilna posiadała status przedsiębiorcy. Obecnie spółka cywilna przedsiębiorcą nie jest. Spółka ta jednak posiada pewne elementy odrębne od osób wspólników w sytuacji gdy prowadzone jest przez nią przedsiębiorstwo w znaczeniu przedmiotowym i funkcjonalnym. Stosunek spółki jest stosunkiem prawnym o charakterze trwałym. Przepisy Kodeksu cywilnego przewidują możliwość wypowiedzenia udziału (art. 869 i 870 k.c.) i milczącego przedłużenia spółki (art. 873 k.c.). Spółka cywilna zawiązana na czas dłuższy i działająca w oparciu o wspólność łączną jest instytucją prawną relewantną wobec osób trzecich. Cel wspólny w przypadku Spółki A. ma charakter trwały i polega na prowadzeniu określonej działalności rozłożonej w czasie. Czynności prawne dokonane we wspólnym imieniu, na wspólny rachunek wspólników, zgodnie z posiadanymi w tej mierze kompetencjami, skutkują nie w indywidualnej sferze prawnej (danego wspólnika) lecz są skuteczne wobec wszystkich aktualnych (każdoczesnych) uczestników spółki (art. 863 k.c.).

Zmiany składu osobowego nie rzutują na trwałość stosunków prawnych nawiązanych z osobami trzecimi (art. 871 k.c.). Spółka cywilna, choć nie jest odrębnym podmiotem prawa, oznacza zobowiązanie się do osiągnięcia wspólnego celu gospodarczego, a więc do wspólnego działania, które należy traktować jako jedno działanie dwóch lub więcej wspólników, nie zaś jako sumę ich działań indywidualnych.

Z powyższego wynika, że organ udzielający pomocy (dotacji), używając określenia Spółka cywilna A. Ł. G. i M. B. powinien dokładnie i precyzyjnie określić komu przypisuje pojęcie beneficjenta, kogo za beneficjenta uznaje. Uznając, że Spółka cywilna jest beneficjentem (w szeregu dokumentów) musi być konsekwentny również w ocenie trwałości operacji. Wywodząc uprawnienia Ł. G. jako beneficjenta z umowy wspólnego działania w ramach spółki cywilnej z M. B., musi w konsekwencji liczyć się ze skutkiem takiego stanowiska.

Wbrew twierdzeniom organu, przy zmianie wspólnika Spółki cywilnej - wstępującego w miejsce ustępującego z tej spółki, nie powstaje nowa spółka, przedsięwzięcie w postaci spółki sprzed zmiany wspólnika funkcjonuje nadal-Spółka ta zachowuje ciągłość. Dopuszczalne jest wstąpienie do spółki cywilnej nowego wspólnika i przejęcie przez niego dotychczasowych zobowiązań oraz uprawnień za zgodą pozostałych wspólników, w tym i jednocześnie ustępujących z tej spółki (uchwała Sądu Najwyższego z 21 listopada 1995r. sygn. akt: III CZP 160/95).

Zdaniem Sądu I instancji, organ powinien dokonać analizy umowy spółki i jej zmiany pod kątem skutków w zakresie realizacji projektu. Automatyczne przyjęcie, że formalna zmiana skutkuje zasadniczą zmianą charakteru własności i to powodującą uzyskanie nieuzasadnionej korzyści przez przedsiębiorstwo jest nieuzasadnione. Słusznie skarżący podnoszą zarzut braku konsekwencji w zakresie uznania, że uzyskanie pomocy wynikało ze wspólności działania w spółce cywilnej i braku uznania, że w tej formie działalności istnieje, odrębnie od przedsiębiorców, spółka cywilna i prowadzone przez wspólników przedsiębiorstwo w ramach realizacji wspólnego celu gospodarczego określonego w umowie spółki. Analiza umowy spółki po jej zmianie (§3 umowy z 14 lutego 2011r.) i przystąpieniu A. G. pozwala stwierdzić, ze przejął on zobowiązania dotychczasowego wspólnika Ł. G. Dopiero pełna analiza tych postanowień umowy, które dotyczą całości stosunków wewnętrznych w spółce pozwoli na ocenę czy A. G. uzyskał nieuzasadnione korzyści, oczywiście przy założeniu, że był to całkiem nowy beneficjent funkcjonujący poza spółką, samodzielnie i oddzielnie. Wówczas jednak należy rozważyć czy samodzielnym beneficjentem jest także M. B. i czy on też dopuścił się (doprowadził do) przerwania trwałości operacji a jeżeli tak, to w jakim zakresie?

Uznanie, że poza spółką Ł. G. nie jest już beneficjentem wskazuje na to, że organ uznał spółkę pod firmą A. Spółka Cywilna Ł. G. M. B. za beneficjenta. Organ w ramach obowiązujących przepisów winien ustalić i ocenić czy mógł uznać tak określone organizacyjnie, wspólne przedsięwzięcie za beneficjenta. Fakt, że Ł. G. wystąpił ze spółki nie musi automatycznie oznaczać, że zaprzestał realizacji celu operacji. Należy dokładnie przeanalizować jego oświadczenie złożone przy wystąpieniu ze spółki-brak konsekwencji w ustalaniu kto był beneficjentem i dlaczego przestał nim być, powoduje błąd w rozstrzyganiu.

Poszczególni wspólnicy są współuprawnieni z tytułu nabywanych praw podmiotowych. Żaden z nich nie dysponuje oznaczonym udziałem w objętym współwłasnością łączną majątku spółki. Zasady korzystania i rozporządzania składnikami wspólnego majątku są podporządkowane określonym w stosunkach wewnętrznych spółki regułom prowadzenia spraw. Status współuprawnionego przysługuje danemu wspólnikowi – jako uczestnikowi wielostronnego, obligacyjno-organizacyjnego stosunku spółki. Zgodnie z art. 866 k.c. wspólnicy mogą występować w obrocie łącznie. Powoduje to uniezależnienie bytu prawnego spółki od zmian w składzie osobowym. Artykuł 871 k.c. zapewnia też pewną odrębność majątkową, ograniczając możliwość podziału majątku pomiędzy wspólników a także skierowania do majątku spółki żądań majątkowych wierzycieli osobistych poszczególnych wspólników. Zatem Spółka mogła być beneficjentem projektu "Inwestycje w firmie A. kluczem do dalszego rozwoju przedsiębiorstwa". Organ udzielający pomocy powinien-monitorując realizację projektu ocenić czy nastąpiła zmiana w stosunkach majątkowych i wewnętrznych spółki z chwila zmiany umowy 14 lutego 2011r. i jaki ewentualnie jest ich wpływ na realizację projektu i jego zabezpieczenie.

W uchwale z 9 lutego 2007r. (sygn. akt: III CZP 164/06-OSNC z 2008r., Nr 1 poz. 5) Sąd Najwyższy stwierdził, że przystąpienie nowego wspólnika do spółki cywilnej, w której wspólnikom przysługuje współwłasność łączna nieruchomości wymaga zachowania formy szczególnej obowiązującej przy przeniesieniu własności nieruchomości. Zmiana umowy spółki cywilnej z 14 lutego 2011r. nastąpiła w formie aktu notarialnego. W akcie tym dokonano także dyspozycji co do współwłasności łącznej prawa użytkowania wieczystego, które wcześniej było również we właściwej formie uregulowane. Spółka A. nie utraciła prawa do nieruchomości, na której prowadziła działalność. Tą okoliczność również należy ocenić w kontekście trwałości operacji.

Istotą spółki cywilnej jest trwałość dla realizacji celu, dla którego została ona ustanowiona. W tej sprawie, mimo przekształcenia w spółce cel został zachowany. Następnym istotnym problemem do rozważenia w tej sprawie jest kwestia czy nastąpiła modyfikacja samej operacji uzasadniająca stwierdzenie, że beneficjent jest zobowiązany do zwrotu uzyskanych funduszy. Czy operacja, której dotyczy niniejsza sprawa odnosi się do infrastruktury. Organ wywodzi, że nastąpiła zmiana charakteru własności elementu infrastruktury-nie precyzując w istocie, którego elementu.

We wniosku o dofinansowanie realizacji projektu w ramach [...] Regionalnego Programu Operacyjnego 2007-2013 w części "C", określając typ projektu wnioskodawca wskazał, że dotyczy on dywersyfikacji produkcji przedsiębiorstwa poprzez wprowadzenie nowych dodatkowych produktów i polega na zasadniczej zmianie dotyczącej procesu produkcyjnego w istniejącym przedsiębiorstwie.

Należy rozważyć zatem i precyzyjnie ustalić, czy to jest operacja obejmująca inwestycje produkcyjne. Wówczas zgodnie z art. 57 cyt. Rozporządzenia podstawową przesłanką do stwierdzenia braku trwałości operacji byłoby zaprzestanie działalności produkcyjnej. Organ konsekwentnie wskazuje w swojej decyzji, że w wyniku wystąpienia ze spółki Ł. G. nastąpiła zmiana charakteru własności elementu infrastruktury (karty: 7, 9, 10, 12 uzasadnienia decyzji organu II instancji). Na stronie 12 uzasadnienia decyzji wyraźnie stwierdzono, że "przesłanka dotycząca zaprzestania działalności produkcyjnej jest alternatywną w stosunku do przesłanki zmiany charakteru własności infrastruktury i nie muszą być te przesłanki spełnione kumulatywnie". Organ posługuje się tu określeniem, że spełniona została przesłanka z art. 57 lit. b w/w Rozporządzenia co do 31 grudnia 2006r. oznaczało modyfikacje wynikające ze zmiany charakteru własności elementu infrastruktury albo zaprzestania działalności produkcyjnej. Na marginesie należy wskazać, że zarówno umowa jak i decyzja wydane zostały w okresie kiedy w nomenklaturze Rozporządzenia obowiązywały jednostki redakcyjne w postaci paragrafów i ustępów, a nie liter (od 1 stycznia 2007r., zmiana: Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 539/2010n z 16 czerwca 2010r.).

Sąd I instancji wskazał, że w odpowiedzi na skargę na stronie 13, organ próbuje wykazać, że nastąpiło również zaprzestanie działalności produkcyjnej, lecz ta okoliczność nie była przedmiotem analizy i oceny przy rozstrzygnięciu zarówno I, jak i II instancji. Nie ulega wątpliwości, że w spółce cywilnej powstać może majątek nierozłączny, stanowiący współwłasność łączną wspólników. Jeżeli element-należy założyć, że istotny dla realizacji operacji-zmienił właściciela, to który był to element w tej sprawie? Organ nie ustalił tego w sposób budzący wątpliwości. Poprzestaje na stwierdzeniu, że powstała "nowa spółka" i nastąpiła zmiana podmiotów, pomiędzy którymi istnieje współwłasność-co jest oczywiste co do zmiany wspólników, ale jaki to ma wpływ na realizację projektu i charakter własności? Organ nie wskazał jakie cechy właściwe dla konkretnych rzeczy, mających istotne znaczenie w realizacji projektu uległy zmianie, w tym także w zakresie prawa władztwa nad konkretnymi rzeczami. Należy wątpić czy zmiana współwłaściciela-współużytkownika wieczystego-bądź pojawienie się (powstanie) współwłasności lub współużytkowania wieczystego, stanowiło zmianę charakteru własności. Zmiany te raczej dotyczą właściciela, współwłaściciela, użytkownika wieczystego bądź współużytkownika wieczystego. Oczywiście wpływ takiej zmiany na trwałość projektu może wystąpić ale należy wykazać jaki to wpływ. Jeżeli ta przesłanka nie wystąpi, nie może być mowy o zmianie trwałości projektu-wyklucza to powstanie zasadniczej modyfikacji.

Badając wyżej wymienioną przesłankę dotyczącą zmiany charakteru własności elementu infrastruktury-dopiero po stwierdzeniu jej zaistnienia można wziąć pod uwagę drugą przesłankę uzasadniającą stwierdzenie naruszenie trwałości operacji tj. powodującą uzyskanie nieuzasadnionej korzyści przez przedsiębiorstwo. Sama zmiana w spółce i wstąpienie do niej innej osoby nie może uzasadniać stwierdzenia, że osoba ta nie biorąc udziału w procedurze uzyskania pomocy, niejako automatycznie uzyskała nieuzasadnioną korzyść za niewielką wpłatę udziału o znikomej wartości w stosunku do uzyskanej pomocy. Zdaniem Sądu, tę kwestię należy odnosić do wartości określonej nie tylko kwotą przyznanej pomocy, ale celu na jaki została pomoc przyznana i czy ten cel jest realizowany mimo zmiany składu spółki. Organ nie dokonał analizy zmienionej umowy spółki pod kątem trwałości realizacji celu operacji. Analiza umowy z 14 lutego 2011r. pozwala przyjąć, że z tego punktu widzenia trwałość operacji nie została zachwiana.

Tym samym naruszony został art. 207 ustawy z 27 sierpnia 2009r. o finansach publicznych. Art. 211 ust. 1 tejże ustawy nie ma brzmienia określonego na stronie 4 i 5 zaskarżonej decyzji.

Zarzuty dotyczące okoliczności wystąpienia Ł. G. ze spółki cywilnej nie mają żadnego istotnego znaczenia w tej sprawie. Wspólnicy dokonując zmian mogli przyjąć każde uzasadnienie do zmiany o ile nie byłoby ono sprzeczne z prawem. Decyzja w niniejszej sprawie skierowana była do wspólników spółki A., wymienionych jako wspólnicy spółki i jako osoby fizyczne. Zatem również zarzut dotyczący złego wskazania strony należy uznać za chybiony.

IV.

Województwo [...]-Zarząd Województwa [...], działając przez pełnomocnika radcę prawnego zaskarżył powyższy wyrok w całości. Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w G. W. zarzucono w ramach podstaw ujętych w art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U z 2012r. poz. 270 ze zm. dalej-p.p.s.a.) naruszenie:

1. prawa materialnego-art. 207 ust. 1 pkt 1 ustawy z 27 sierpnia 2009r. o finansach publicznych w zw z art. 57 ust. 1 rozporządzenia RADY (WE) nr 1083/2006 z 11 lipca 2006r.ustanawiające przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności i uchylające rozporządzenie (WE) nr 1260/1999 (Dz. U. UE L 06.210.25 ze zm. dalej-rozporządzenie), oraz w zw z art. 2 pkt 3 i pkt 4 cyt. rozporządzenia i art. 5 pkt 1 oraz art. 30 ust. 1 ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (Dz. U z 2009r. Nr 84, poz. 712 ze zm. dalej-u.z.p.p.r.)- poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 207 ust. 1 pkt 1 ustawy o finansach publicznych, polegające na przyjęciu, że Skarżący naruszył ten przepis uznając, że dotacja została wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem, co było spowodowane:

1) niewłaściwym zastosowaniem przez Sąd I instancji art. 57 ust. 1 rozporządzenia polegającym na przyjęciu, że:

a) zmiana współwłaściciela majątku spółki cywilnej w wyniku zmiany wspólników, w skład którego to majątku wchodzi między innymi przedmiot istotny dla realizacji projektu, nie stanowiła zmiany charakteru własności infrastruktury w rozumieniu art. 57 ust. 1 rozporządzenia,

b) zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej przez jednego ze wspólników spółki cywilnej, który wraz z innym przedsiębiorcą był stroną umowy o dofinansowanie projektu, nie stanowi zaprzestania działalności produkcyjnej w rozumieniu art. 57 ust. 1 rozporządzenia,

c) zmiana w spółce cywilnej i wstąpienie do niej innej osoby nie może uzasadniać stwierdzenia, że osoba ta nie biorąc w procedurze uzyskania pomocy, uzyskała nieuzasadnioną korzyść w rozumieniu art. 57 ust. 1 rozporządzenia, za niewielką wpłatę udziału o znikomej wartości w stosunku do uzyskanej pomocy,

co w powiązaniu z okolicznościami wejścia w prawa współwłaściciela wspólnego majątku spółki cywilnej za wpłatę o znikomej wartości w stosunku do uzyskanej pomocy i wartości wspólnego majątku wspólników nie oznacza, że nastąpiło naruszenie trwałości projektu w rozumieniu art. 57 ust. 1 rozporządzenia oraz

2) błędną wykładnię art. 2 pkt 4 w zw z art. 2 pkt 3 rozporządzenia, polegające na przyjęciu, że spółka cywilna jest objęta zakresem art. 2 pkt 4 rozporządzenia, a także niewłaściwym zastosowaniu (niezastosowaniem) art. 5 pkt 1 w zw z art.5 pkt 1 w zw z art. 30 ust. 1 u.z.p.p.r. polegającym na braku przyjęcia, że beneficjentem pomocy udzielanej z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego może być jedynie osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna nie posiadająca osobowości prawnej, której ustawa przyznaje zdolność prawną a więc, że spółka cywilna nie może być beneficjentem,

podczas gdy zmiana współwłaściciela majątku spółki cywilnej w wyniku zmiany wspólników w skład którego to majątku wchodzi między innymi przedmiot zakupiony w związku z realizacją projektu, zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej przez jednego ze wspólników spółki cywilnej, który wraz z innym przedsiębiorcą był stroną umowy o dofinansowanie projektu i zmiana w spółce cywilnej w powiązaniu z okolicznościami wejścia w prawa współwłaściciela wspólnego majątku wspólników spółki cywilnej za wpłatę o znikomej wartości w stosunku do uzyskanej pomocy i wartości wspólnego majątku wspólników powoduje, że nie została utrzymana trwałość projektu realizowanego przez wspólników spółki cywilnej w rozumieniu art. 57 ust. 1 rozporządzenia a w konsekwencji dotacja została wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem w rozumieniu art. 207 ust. 1 pkt 1 ustawy o finansach publicznych, ponieważ art. 2 pkt 4 w zw z pkt 3 rozporządzenia oraz art. 5 ust. 1 w zw z art. 30 ust. 1 u.z.p.p.r. wynika, że beneficjentem może być jedynie jednostka posiadająca podmiotowość prawną lub zdolność prawną oraz, że podstawą dofinansowania projektu jest umowa o dofinansowanie projektu, której spółka cywilna, jako pozbawiona zdolności prawnej nie może być stroną a więc zmiana wspólników spółki cywilnej prowadzi do zmiany charakteru własności elementu infrastruktury nabytej w ramach projektu, zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej jest zaprzestaniem działalności produkcyjnej, wstąpienie do spółki cywilnej nowego wspólnika bez udziału w procedurze uzyskania pomocy, w trybie niekonkurencyjnym za niewielką wpłatę wkładu o znikomej wartości w stosunku do uzyskanej pomocy czy wspólnego majątku wspólników jest uzyskaniem nieuzasadnionej korzyści co oznacza wypełnienie przesłanek dla ustalenia naruszenia trwałości projektu w rozumieniu art. 57 ust. 1 rozporządzenia,

2. przepisów postępowania-art.3§1 i §2 pkt 1 i art. 141§4 p.p.s.a. w zw z art. 1§1 i §2 ustawy z 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U Nr 153 poz. 1269 ze zm. dalej-p.u.s.a.) poprzez błędne przyjęcie stanu faktycznego, sprzecznego z zebranym w sprawie materiałem, polegające na przyjęciu, że:

a) Skarżący używając w szeregu dokumentów określenia Spółka cywilna A. Ł. G. i M. B. uznał za beneficjenta spółkę cywilną gdy tymczasem we wszystkich dokumentach, istotnych z punktu widzenia procedury udzielania dofinansowania do projektu, takich jak umowa o dofinansowanie z 19 maja 2009r., aneksy do tej umowy z 16 marca 2010r. i 14 lipca 2010r. decyzji nr [...] Zarządu Województwa [...] z [...] lutego 2012r. w sprawie zwrotu dotacji rozwojowej, Skarżący konsekwentnie używał określenia ,,Ł. G. i M. B. prowadzący wspólnie działalność w formie spółki cywilnej pod firmą A. Ł. G. i M. B. spółka cywilna" co jednoznacznie wskazuje, że beneficjentem nie była spółka cywilna lecz wspólnicy działający wspólnicy tej spółki,

b) Skarżący nie ustalił jaki element istotny dla realizacji operacji zmienił właściciela, podczas gdy z akt sprawy wynika, że w ramach projektu Strona przeciwna miała nabyć tylko jeden przedmiot, to jest suszarnię drewna EBERL a w toku postępowania ustalono, że w wyniku zmian w składzie osobowym spółki cywilnej nowy przedsiębiorca stał się współwłaścicielem całego wspólnego majątku wspólników w tym nabytej w ramach projektu suszarni drewna EBERL, warunkującej realizację projektu co oznacza, że przedsiębiorca występujący ze spółki przestał być współwłaścicielem suszarni a więc nie można utrzymać trwałości projektu, skoro pozbył się tytułu prawnego do jedynego przedmiotu nabytego w ramach tego projektu

które to uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyby bowiem Sąd I instancji nie przyjął błędnie, że:

1) Skarżący uznał za beneficjenta spółkę cywilną, to musiałby uznać, że wystąpienie dotychczasowego wspólnika ze spółki i zaprzestanie prowadzenia przez niego działalności gospodarczej przy wstąpieniu do spółki nowego przedsiębiorcy i w konsekwencji nabycie współwłasności łącznej w wspólnym majątku wspólników w tym zakupionej w ramach projektu w pełni zautomatyzowanej suszarni drewna EBERL w trybie niekonkurencyjnym za niewielką wpłatę wkładu o znikomej wartości w stosunku do uzyskanej pomocy czy wspólnego majątku wspólników, narusza określoną w art. 57 ust. 1 rozporządzenia trwałość projektu a w konsekwencji nie wydałby zaskarżonego wyroku lecz skargę oddalił,

2) Skarżący nie ustalił jaki istotny dla realizacji projektu składnik majątku zmienił właściciela lecz w oparciu o zebrany w sprawie materiał ustalił, że w ramach projektu, Strona przeciwna nabyła jedynie suszarnię drewna EBERL, która została nabyta do majątku spółki, a w wyniku zmiany wspólników jeden z Beneficjentów przestał być współwłaścicielem tego urządzenia a więc nie może realizować projektu, Sąd I instancji stwierdziłby, że nastąpiła zmiana charakteru własności elementu infrastruktury i nie jest możliwe utrzymanie trwałości operacji w rozumieniu art. 57 ust. 1 rozporządzenia, co w konsekwencji doprowadziłoby do tego, że w sprawie nie zapadłby zaskarżony wyrok a Sąd I instancji skargę by oddalił.

Wskazując na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w G. W. albo o jego uchylenie w całości i oddalenie skargi Strony przeciwnej oraz zasądzenie od Strony przeciwnej na rzecz Skarżącego kosztów zastępstwa prawnego wg norm przepisanych.

Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie sporządzono.

W piśmie procesowym z 25 lutego 2014r. pełnomocnik Spółki, wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym.

V.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie, gdyż ma usprawiedliwione podstawy, a zaskarżone orzeczenie nie odpowiada prawu (argumentum a contrario z art. 184 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 183§1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki określone w §2 art. 183 p.p.s.a. w tej sprawie nie występują.

Zasadniczy problem prawny jaki zarysował się w przedmiotowej sprawie poddanej kontroli instancyjnej dotyczył tego czy spółka cywilna czy też jej wspólnicy są beneficjentami w rozumieniu rozporządzenia (WE) nr 1083/2006 oraz ustawy o zasadach polityki rozwoju?

W niekwestionowanym, w gruncie rzeczy stanie faktycznym sprawy, gdzie doszło do zmiany składu osobowego spółki cywilnej w stosunku do uprzedniego jej składu ( tj. składu jaki był w momencie aplikowania o przyznanie środków pomocowych i na dzień zwarcie umowy z Instytucją Zarządzającą), Sąd I instancji przyjął, że spółka cywilna jest beneficjentem a zmiana umowy spółki winna być analizowana w kontekście tego czy rzeczywiście doszło do zasadniczej zmiany charakteru własności i czy to spowodowało uzyskanie nieuzasadnionej korzyści przez przedsiębiorstwo. (art. 57 ust.1 rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006).

Stanowisko WSA w G. W. jest wadliwe.

Koncepcja rozstrzygnięcia przyjęta przez Sąd I instancji zakłada, że to spółka cywilna jest beneficjentem środków pomocowych. Sąd I instancji w pisemnych motywach wyroku oparł się na uchwale NSA z 15 października 2008r. sygn. akt: II GPS 5/08, wyroku z 30 maja 2012r. sygn. akt: II GPS 2/12, oraz uchwałach SN z 21 listopada 1995r. sygn. akt: III CZP 160/95 i z 9 lutego 2007r. sygn. akt: III CZP 164/06.

Prezentowane orzecznictwo nie mogło mieć jednak zastosowania w tej sprawie.

Po pierwsze- powołana uchwała NSA i wyrok NSA, dotyczyły zagadnień jurydycznych, które są zgoła odmienne od tych, które pojawiły się w sprawie wobec czego konkluzje przyjęte w tych orzeczeniach nie zasługiwały na recepcję w tym konkretnym stanie faktycznym. Rozważania wokół specyfika spółki cywilnej jako producenta rolnego czy też zagadnienie posiadania licencji na wykonanie transportu drogowego tylko przez jednego ze wspólników spółki cywilnej, były nieadekwatne w realiach faktycznych i prawnych sprawy.

Po wtóre- zaprezentowane uchwały SN należą do tych judykatów, które nie znalazły powszechnej aprobaty o czym świadczą liczne opracowania krytyczne a ponadto dotyczyły one zagadnień, które tylko pośrednio mogły być przydatne dla kontroli zaskarżonego aktu administracyjnego.

W świetle stanowiska WSA w G. W., które u swoich podstaw oparło się na rzeczonej judykaturze, stwierdzić należy, że Sąd nie analizował przymiotu beneficjenta w oparciu o relewantne w sprawie przepisy prawa krajowego i wspólnotowego.

Zgodnie z art. 5 u.z.p.p.r., beneficjentem w rozumieniu ustawy może być każdy podmiot prawa krajowego posiadający zdolność prawną w rozumieniu przepisów prawa cywilnego, czyli każda osoba fizyczna (art. 8 k.c.) oraz każda osoba prawna (art. 33 k.c.). W przypadku jednostek organizacyjnych beneficjentem mogą być tylko te z nich, którym ustawa przyznaje zdolność prawną. W takim przypadku znajdują do nich odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące osób prawnych (art. 331§1 k.c.). Do jednostek organizacyjnych spełniających warunek określony w przepisie art. 5 pkt 1 należą w szczególności spółki osobowe: spółka jawna, spółka partnerska, spółka komandytowa oraz spółka komandytowo-akcyjna (art. 8§1 k.s.h.). Takimi jednostkami są również kapitałowe spółki w organizacji (art. 11§1 k.s.h.) oraz wspólnoty mieszkaniowe (art. 6 u.w.l.).

Istotne wątpliwości może budzić zaliczenie do kategorii beneficjentów spółki cywilnej. W perspektywie art. 860 k.c. spółka cywilna jawi się raczej jako stosunek zobowiązaniowy (umowa) łącząca jej wspólników, nie zaś odrębny podmiot prawa. Jednak problem podmiotowości spółki cywilnej, jej zdolności prawnej i procesowej (wekslowej, czekowej, upadłościowej, układowej lub innej). Przyjmuje się bowiem, że tylko wspólnikom spółki cywilnej przysługuje status przedsiębiorców (art. 4 ust. 2 u.s.d.g.), jednak, na zasadzie wyjątku, przepisy prawa publicznego przyznają spółce cywilnej podmiotowość podatkową w zakresie podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowego.

W kontekście jednoznacznego wymogu posiadania przez jednostkę organizacyjną przymiotu zdolności prawnej należy uznać, że na gruncie ustawy o zasadach polityki rozwoju beneficjentami mogą być wyłącznie wspólnicy spółki cywilnej. Status beneficjenta w rozumieniu podmiotu uprawnionego do otrzymywania środków pomocowych spółka cywilna może jednak nabywać w sektorach polityki rozwoju realizowanej na podstawie przepisów szczególnych (np. płatności rolnośrodowiskowych jako producent rolny, w rozumieniu art. 3 pkt 3 ustawy z 18 grudnia 2003r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności).

Podobnie NSA w wyroku z 10 października 2008r. sygn. akt: II GSK 366/08 (dostępne na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl) stwierdził, że spółka cywilna do żadnej z grup podmiotów wymienionych w art. 25 p.p.s.a. nie należy. W tym stanie rzeczy, spółki cywilne nie mają zdolności sądowej w postępowaniu sądowoadmnistracyjnym. Ponieważ przedsiębiorcami, zgodnie z ustawą o swobodzie działalności gospodarczej są wspólnicy spółki cywilnej, to oni jako przedsiębiorcy, związani umową spółki cywilnej, mogą występować jako strona postępowania administracyjnego, a następnie jako strona postępowania sądowego.

Sąd I instancji nie rozważał definicji beneficjenta z art. 2 pkt 4 rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006.

Dostrzeżona przez Naczelny Sąd Administracyjny wadliwość rozstrzygnięcia WSA w G. W. w zaprezentowanym powyżej zakresie, czyni ustosunkowanie się do pozostałych kwestii przedwczesnym a w szczególności do zagadnienia zastosowania art. 57 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006.

Z tych też względów, skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie.

Ponownie rozpoznając sprawę, WSA w G. W. dokona kontroli zaskarżonej decyzji rozważając, kto posiada przymiot beneficjenta i czy zmiana umowy spółki cywilnej z 14 lutego 2011r. miała i jaki wpływ na status beneficjenta a w konsekwencji czy uprawniało to organ administracji do zastosowania art. 57 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185§1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 i art. 205§2 p.p.s.a. W skład tych kosztów wchodzi wpis od skargi kasacyjnej oraz wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego określono w oparciu o §14 ust. 2 pkt 2 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (tekst jedn. Dz. U. z 2013r. poz. 490 z zm.).