Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 81/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-05-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6041 Profilaktyka  i   rozwiązywanie  problemów alkoholowych, ustalanie liczby punktów sprzedaży,  zasad  usytuowania miejsc
Hasła tematyczne: Przeciwdziałanie alkoholizmowi
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 18 ust. 7 pkt 6, art. 18 ust. 10 pkt 2
journal: Dz.U. 2016 poz 487
law: Ustawa z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Anna Stec Sędzia NSA Cezary Pryca (spr.) Sędzia del. WSA Grzegorz Wałejko po rozpoznaniu w dniu 25 maja 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej B. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 3 października 2018 r. sygn. akt III SA/Po 388/18 w sprawie ze skargi B. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

I

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 3 października 2018 r., sygn. akt III SA/Po 388/18, działając na podstawie ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie: tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325; dalej jako: "p.p.s.a.") oddalił skargę B. P. (dalej jako: "skarżący") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] kwietnia 2018 r. w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych o zawartości powyżej 18% alkoholu.

Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie faktycznym oraz prawnym sprawy.

W dniu [...] maja 2017 r wszczęto wobec skarżącego prowadzącego działalność gospodarczą A. w P. przy ul. [...] postępowanie w sprawie cofnięcia zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych, które to zezwolenie strona uzyskała w dniu [...] listopada 2016 r.

W dniu 1 września 2017 r także Prokurator Prokuratury Rejonowej Poznań-Grunwald złożył wniosek o wszczęcie postępowania administracyjnego w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych zawierających powyżej 18 % alkoholu. Prokurator Prokuratury Rejonowej Poznań-Grunwald zaznaczył, że skarżący powadzi sklep stacjonarny pod adresem P., ul. [...]. Natomiast poza sklepem stacjonarnym prowadzi również sklep internetowy "[...]", w którym istnieje możliwość zamawiania towaru z dostawą do domu. Zaznaczono we wniosku, że zgodnie z art. 9 ust. 6 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (tekst jedn. Dz.U. 2016 r. poz. 487 ze zm.; dalej jako: "ustawa o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi") oraz zgodnie z jej art. 18 ust. 7 pkt 6 wykonywanie działalności gospodarczej może odbywać się jedynie w miejscu wymienionym w zezwoleniu. Skarżący posiada bowiem zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych, ale pod adresem w P., przy ul. [...] i tylko w tym miejscu. Sprzedaż internetowa odbywa się zatem poza warunkami zezwolenia i poza sklepem branżowym, w wydzielonych stoiskach w sklepach o powierzchni powyżej 200m2 oraz w innych placówkach, w których sprzedawca prowadzi bezpośrednią sprzedaż alkoholu.

Decyzją z dnia [...] lipca 2017 r. Prezydent Miasta Poznania cofnął skarżącemu zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych zawierających powyżej 18% przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży w sklepie pod adresem P., ul.[...].

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2018 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu utrzymało w mocy zaskarżone orzeczenie. W uzasadnieniu organ odwoławczy, że przepisy ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi wyraźnie i jednoznacznie określają zasady oraz warunki ubiegania się o zezwolenie na sprzedaż alkoholu, obrót tymi napojami oraz konsekwencje nieprzestrzegania zasad przy jego sprzedaży. Próbę rozszerzenia katalogu wyszczególnionych w ustawie możliwości sprzedaży internetowej organ uznał za bezprawną. W ocenie organu odwoławczego, skoro skarżący prowadzi sklep internetowy, w którym istnieje możliwość zamawiania towaru z dostawą do domu klienta, a więc w innym miejscu nieokreślonym w zezwoleniu, to dopiero złożenie przez kupującego podpisu na dokumencie potwierdzającym dostarczenie przesyłki przez kuriera jest jednoznaczne z uznaniem, że towar został nabywcy wydany.

Na powyższą decyzję skarżący złożył skargę do WSA w Poznaniu. Sad pierwszej instancji skargę oddalił. Sąd w uzasadnieniu wskazał m.in., że ważność zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych zależy od współistnienia dwóch podstawowych elementów: konkretnego pomiotu prowadzącego sprzedaż i funkcjonowania punktu tej sprzedaży w miejsc określonym w zezwoleniu. Zmiana jednego z tych elementów jest naruszeniem dyspozycji art. 18 ust. 1 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, w oparciu o który to przepis w dniu 21 listopada 2016 r. zezwolenie to wydano. Występując o uzyskanie zezwolenia podmiot gospodarczy zobowiązany jest bowiem wskazać adres punktu, w którym ma ona być prowadzona, co jest niezbędne do zbadania, czy usytuowanie punktu odpowiada zasadom określonym przez radę gminy. Zdaniem Sądu, sprzedaż internetowa nie pozwala na ustalenie, czy odpowiada ona warunkom ustalonym przez gminę. Już sama taka forma sprzedaży nie poddaje się ocenie zgodności jej warunków z założeniami organu samorządu. Iluzoryczne byłoby zatem w ocenie Sądu wydanie opinii gminnej komisji rozwiązywania problemów alkoholowych co do zgodności lokalizacji punktu sprzedaży z założeniami rady, skoro nie da się przypisać dostępności i spożycia napojów alkoholowych do konkretnego miejsca. Wynika to oczywiście z istoty sprzedaży internetowej, czy też jak chce strona "za pośrednictwem Internetu". Sprzedaż interentowa polega na tym, że można nabyć towar w każdym miejscu, w którym się przebywa, a niezbędnym elementem formularza zakupu internetowego jest "miejsce dostawy". Taka sprzedaż w żaden sposób nie pozwala zrealizować wszystkich założeń warunków uzyskania zezwolenia, a przede wszystkim jego ścisłego związku z gminnym programem przeciwdziałania alkoholizmowi. Sąd nie miał wątpliwości, że w przypadku zamawiania alkoholu przez internet sprzedaż następuje poza sklepem, który uzyskał zezwolenie. To zaś powoduje, że alkohol, niezgodnie z przepisami ustawy, jest dostępny w nieograniczonej liczbie miejsc.

II

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł skarżący, zaskarżając wyrok w całości.

Zaskarżonemu wyrokowi skarżący zarzucił:

1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, w szczególności:

a) rażące naruszenie prawa, tj. art. 156 § 1 punkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm.; dalej jako: "k.p.a.") poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy zachodziła nieważność decyzji, albowiem organ administracyjny pierwszej instancji (Prezydent Miasta Poznania) prowadził postępowanie na podstawie art. 18 ust. 10 punkt 1 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, a wydanie decyzji nastąpiło na podstawie art. 18 ust. 10 punkt 2 tej ustawy, a nie doszło do formalnej zmiany podstawy prawnej postępowania administracyjnego;

b) art. 2, 20 i 22 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U Nr 78 poz. 483, dalej jako: "Konstytucja RP") w zw. z art. 1 ustawy poprzez:

i) bezzasadne uznanie, że ochrona moralnego i materialnego dobra narodu stanowi obowiązek skarżącego, w sytuacji, w której obowiązki sformułowane w art. 1 ustawy są zaadresowane do organów administracji rządowej i jednostek samorządu terytorialnego, a nie do przedsiębiorcy, który zgodnie z zasadą swobody działalności gospodarczej może prowadzić swoją działalność, o ile nie jest ona sprzeczna z przepisami prawa;

ii) niedopuszczalną, rozszerzającą wykładnię ustawy na niekorzyść skarżącego w oparciu o preambułę ustawy i normy adresowane do organów administracyjnych;

iii) nie dochodzi do naruszenia konstytucyjnej swobody działalności gospodarczej w sytuacji, w której zezwolenie udzielone skarżącemu zostało cofnięte na skutek postępowania prowadzonego w innej sprawie (zmiana podstawy prawnej przez organ), bez przeprowadzenia kontroli przedsiębiorcy (pomimo takiego wymogu wynikającego z ustawy), w oparciu o dowolną wykładnię przepisów ustawy, która w ogóle nie reguluje (nie obejmuje ani tym bardziej nie zakazuje) prowadzenia sprzedaży napojów alkoholowych za pośrednictwem internetu;

c) art. 18 ust. 7 pkt 6 ustawy poprzez błędną wykładnię polegającą na tym, że Sąd przyjął, że nie został spełniony przez skarżącego warunek wykonywania działalności gospodarczej w zakresie objętym zezwoleniem z dnia [...] listopada 2016 r. (dalej jako: "zezwolenie") tylko przez przedsiębiorcę w nim oznaczonego i wyłącznie w miejscu wymienionym w zezwoleniu, pomimo faktu, że:

i) "sprzedaż przez internet", lecz z określonego w zezwoleniu punktu sprzedaży, nie jest jeszcze jednym, dodatkowym miejscem sprzedaży, niewymienionym w art. 96 ustawy, lecz jest to dodatkowa forma komunikacji przedsiębiorcy z potencjalnymi klientami, a więc jednym ze sposobów sprzedaży;

ii) przepisy ustawy odnoszą się tylko do rodzajów punktów sprzedaży (art. 96 ustawy) a nie o sposobie sprzedaży (brak jest w ustawie sformułowania wskazującego na dozwoloną tylko "sprzedaż przy bezpośrednim uczestnictwie obu stron");

iii) przepisy ustawy nie zakazują "prowadzenia sprzedaży napojów alkoholowych przy użyciu środków komunikacji na odległość" i w ogóle się do tej kwestii nie odnoszą;

iv) to nie sklep (jako fizyczne miejsce) uzyskuje zezwolenie tylko przedsiębiorca,

v) alkohol jest prezentowany w sklepie internetowym, a fizycznie dostępny jest w sklepie stacjonarnym, a zatem nie jest dostępny w nieograniczonej liczbie miejsc;

d) art. 18 ust. 10 ustawy poprzez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie zaszły przesłanki uzasadniające cofnięcie zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych skarżącego, w sytuacji, w której:

1. określone w ustawie warunki sprzedaży napojów alkoholowych były przestrzegane przez skarżącego - skarżący samodzielnie i we własnym imieniu prowadził punkt sprzedaży zgodny z zezwoleniem w całym okresie działalności, objętej wydanym na jego rzecz zezwoleniem, a zatem nie doszło do zmiany żadnego z istotnych dwóch podstawowych elementów, na które zwrócił uwagę Sąd;

2. przepisy będące podstawą do cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych nie dają przestrzeni do uznania administracyjnego, a tym samym organ nie może samodzielnie uznać, że naruszeniem warunku określonego w art. 18 ust. 7 pkt 6 ustawy jest sprzedaż napojów alkoholowych za pośrednictwem Internetu, a takim naruszeniem nie jest np. wykorzystanie telefonu czy zakup w punkcie sprzedaży za pomocą osoby trzeciej (np. znajomego kupującego alkohol nie w swoim imieniu, ale w imieniu osoby trzeciej);

e) art. 96 ustawy poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że skoro w treści ustawy ustawodawca nie przewidział formy sprzedaży "przez internet", to oznacza to, że jest ona zakazana.

f) art. 183 ustawy poprzez niewłaściwą wykładnię polegającą na uznaniu, że przeprowadzenie postępowania kontrolnego zgodnie z rozdziałem 5 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej nie było konieczne w przedmiotowej sprawie, w sytuacji, w której z art. 183 ustawy wprost wynika, że do kontroli działalności gospodarczej przedsiębiorcy, o której mowa w art. 9, art. 18 i art. 181 stosuje się przepisy rozdziału 5 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (Dz. U. poz. 646,1479,1629 i 1633).

2) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności:

a) art. 91 p.p.s.a. poprzez zaniechanie dokładniejszego wyjaśnienia sprawy, a tym samym brak przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i w konsekwencji dokonanie błędnego ustalenia okoliczności faktycznych, a w szczególności przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie zachodzą przesłanki do cofnięcia zezwolenia;

b) art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez braki w uzasadnieniu wyroku.

Wobec powyższego skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego w wysokości dwukrotności stawki minimalnej wynikającej z § 14 ust. 1 punkt 2) w zw. z § 14 ust. 1 punkt 1) ppkt c) i z § 15 ust. 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz.U. 2018 r. poz. 265), ponieważ uzasadnia to niezbędny nakład pracy radcy prawnego, w szczególności poświęcony czas na przygotowanie się do prowadzenia sprawy, a także rodzaj i zawiłość sprawy. Skarżący wniósł także o rozważenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylenia wyroku, rozstrzygnięcia o zwrocie przez organ kosztów postępowania kasacyjnego na rzecz skarżącego oraz ponowne rozpoznanie sprawy w trybie art. 179a p.p.s.a.

Ponadto, skarżący wniósł o przedstawienie do rozstrzygnięcia składowi siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego zagadnienia czy sprzedaż napojów alkoholowych przez internet jest jeszcze jednym, dodatkowym miejscem sprzedaży, czy jest dodatkową formą komunikacji przedsiębiorcy z potencjalnymi klientami (a więc jednym ze sposobów sprzedaży). Skarżący wniósł o rozpoznanie sprawy na rozprawie.

III

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie.

Zarządzeniem z dnia 25 marca 2022 r. sprawa została skierowana na posiedzenie niejawne na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 w zw. z ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczeniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm.).

IV

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie jest zasadna i podlega oddaleniu.

W szczególności należy podkreślić, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu. Skargę kasacyjną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.

Skarga kasacyjna w niniejszej sprawie została oparta na obu podstawach kasacyjnych określonych w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. i wskazuje na naruszenie przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania.

Istota sporu prawnego w rozpatrywanej sprawie dotyczy oceny prawidłowości stanowiska Sądu pierwszej instancji, który kontrolując zgodność z prawem decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu ocenił, że decyzja ta jest zgodna z prawem. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że Sąd pierwszej instancji uznał, iż ustalenia faktyczne stanowiące podstawę faktyczną rozstrzygnięcia dawały organom administracji publicznej podstawę do zastosowania wskazanych w zaskarżonej decyzji regulacji prawnych skutkujących cofnięciem skarżącemu zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych zawierających powyżej 18% przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży w sklepie znajdującym się w P. przy ulicy [...].

Z akt sprawy wynika, że organ działając na podstawie art.18 ust.10 pkt 2 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi cofnął skarżącemu w/w zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych. W ocenie organu skarżący naruszył warunki o jakich mowa w ustawie, a w szczególności wynikający z art.18 ust. 7 pkt 6 ustawy obowiązek wykonywania działalności gospodarczej objętej zezwoleniem tylko przez przedsiębiorcę, który jest wskazany w zezwoleniu i wyłącznie w miejscu oznaczonym w zezwoleniu. Zdaniem organów sprzedaż napojów alkoholowych za pośrednictwem Internetu z możliwością zamawiania przez Internet z dostawą do domu klienta alkoholu stanowi naruszenie przepisów ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, nakazującej dokonywania sprzedaży wyłącznie w miejscu określonym w zezwoleniu.

Podkreślić należy, że ocena zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonywana wyłącznie na podstawie stanu faktycznego, którego ustalenia nie są kwestionowane lub nie zostały skutecznie podważone. Oznacza to, że w pierwszej kolejności należy ocenić zarzut mający oparcie w treści art. 174 pkt 2 p.p.s.a., albowiem ocena naruszenia przepisów prawa materialnego może nastąpić wówczas, kiedy zostanie stwierdzone, że w sprawie nie doszło do naruszenia przepisów postępowania o istotnym wpływie na wynik sprawy.

Natomiast w rozpoznawanej sprawie najdalej idącym zarzutem skargi kasacyjnej jest zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. uzasadniony tym, że skoro organ uruchomił postępowanie administracyjne w oparciu o przepis art.18 ust.10 pkt 1 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, a następnie wydał decyzję w oparciu o przepis art.18 ust. 10 pkt 2 ustawy to tym samym doszło do naruszenia wskazanego wyżej przepisu k.p.a.

Poza sporem pozostaje okoliczność, że decyzje organów administracji publicznej cofające zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych wydane zostały na podstawie art. 18 ust. 10 pkt 2 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Należy podkreślić, iż art. 18 ust. 10 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi w sposób enumeratywny określa przypadki, w których zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia w miejscu sprzedaży i poza miejscem sprzedaży może zostać cofnięte przed upływem okresu, na jaki zostało udzielone. Nieprzestrzeganie określonych w ustawie warunków sprzedaży napojów alkoholowych (art. 18 ust. 10 pkt 2) stanowi taką podstawę i waży o obowiązku zastosowania sankcji w postaci cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych.

W ocenie autora skargi kasacyjnej Sąd pierwszej instancji do przedstawionego zagadnienia odniósł się w sposób "lakoniczny" co wskazuje, że działał wbrew zasadom określonym w art. 3 p.p.s.a. i art.135 p.p.s.a.

W tym stanie rzeczy przypomnieć należy, że norma z art. 3 § 1 p.p.s.a. jest normą o charakterze ustrojowym i wyznacza zakres kognicji sądów administracyjnych. Do naruszenia art. 3 § 1 p.p.s.a. mogłoby dojść wyłącznie wówczas, gdyby skarga w ogóle nie została przez sąd rozpoznana lub wbrew ustalonym w tym przepisie wymogom sąd administracyjny uchylił się od kontroli działalności administracji publicznej bądź też zastosował w ramach tej kontroli środki nieprzewidziane w ustawie. W rozpoznawanej sprawie taka sytuacja nie miała miejsca. Z kolei przepis art. 135 p.p.s.a. stanowi, że sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Stawiając taki zarzut kasator nie dostrzega istoty regulacji zawartej w przytoczonym przepisie, sprowadzającej się do umożliwienia zastosowania środków pozostających do dyspozycji sądu administracyjnego do aktów administracyjnych innych niż te wskazane bezpośrednio w skardze, a tym samym do rozszerzenia zakresu kontroli sprawowanej przez ten sąd na wszelkie postępowania, o ile są prowadzone w granicach danej sprawy. Kasator związków takich nie wykazał.

Wreszcie podkreślić należy, że skarga kasacyjna została skierowana od wyroku Sądu pierwszej instancji, którym została oddalona skarga na decyzję cofającą zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych. Natomiast treść zarzutu jest tak skonstruowana jakby odnosiła się nie do wyroku a do decyzji objętej kontrolą sądowoadministracyjną. Stosownie do treści art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Decyzja wydana bez podstawy prawnej dotknięta jest kwalifikowaną wadą nieważności. Przewidziana w tym przepisie przesłanka nieważności jest spełniona, gdy przepisy prawa powszechnie obowiązującego nie zawierają podstawy wydania w danej sytuacji decyzji administracyjnej, postanowienia czy milczącego załatwienia sprawy. Brak ten musi mieć charakter obiektywny. Chodzi tu o sytuację, gdy nie ma przepisu prawnego, który umocowuje administrację publiczną do działania, albo też przepis jest, ale nie spełnia wymagań podstawy prawnej działania organów tej administracji, polegającego na wydawaniu decyzji administracyjnych i postanowień, rozumianych jako indywidualne akty administracyjne zewnętrzne (zob. M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, powołane tam poglądy doktryny i orzecznictwo LEX/el. 2021).

Z kolei stwierdzenie nieważności decyzji wskutek rażącego naruszenia prawa na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. jest wyjątkiem od zasady trwałości decyzji ostatecznych, a zatem pojęcie to musi być interpretowane wąsko, co oznacza, że o rażącym naruszeniu prawa można mówić tylko wówczas, gdy podjęte rozstrzygnięcie jest w sposób oczywisty sprzeczne z treścią nie budzącej wątpliwości i mającej zastosowanie w danej sprawie normy prawnej. Sam zaś fakt kwestionowana rozstrzygnięcia bądź niezgadzanie się z jego treścią czy dokonaną oceną stanu faktycznego, nie stanowi podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej.

W ocenie NSA żadna z opisanych wyżej sytuacji nie występuje w rozpoznawanej sprawie, a tym samym czyni zarzut skargi kasacyjnej bezzasadnym.

Za nieuzasadnione uznać należy zarzuty opisane w punkcie 2 podpunkt a i b petitum skargi kasacyjnej.

Za całkowicie niezrozumiały należy uznać zarzut dotyczący naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisu art. 91 p.p.s.a. Wskazany przepis prawa został zamieszczony w rozdziale zatytułowanym "Posiedzenia sądowe" i odnosi się do zasad przeprowadzenia posiedzenia sądowego. Autor skargi kasacyjnej nie wskazuje w jaki sposób doszło do naruszenia w/w przepisu prawa. Ponadto należy przypomnieć, że na autorze skargi kasacyjnej spoczywa obowiązek wskazania, który konkretnie przepis prawa został naruszony oraz przedstawić argumentację uzasadniająca twierdzenia autora skargi kasacyjnej. Przepis art. 91 zawiera trzy jednostki redakcyjne. Skarga kasacyjna nie wskazuje żadnej z tych jednostek redakcyjnych, a Naczelny Sąd Administracyjny nie może domniemywać granic skargi kasacyjnej.

Również nie jest zasadny zarzut skargi kasacyjnej wskazujący na naruszenie art.141 § 4 p.p.s.a. Przypomnieć należy, że w orzecznictwie NSA wielokrotnie podnoszono, że przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. określa niezbędne elementy konstrukcyjne uzasadnienia wyroku, do których zalicza się zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. jako samodzielna podstawa kasacyjna może być skutecznie postawiony w dwóch przypadkach: gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów, wymienionych w tym przepisie i gdy w ramach przedstawienia stanu sprawy wojewódzki sąd administracyjny nie wskaże, jaki i dlaczego stan faktyczny przyjął za podstawę orzekania (por. uchwała NSA z dnia 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09, ONSAiWSA 2010 nr 3, poz. 39, wyrok NSA z dnia 20 sierpnia 2009 r., sygn. akt II FSK 568/08, niepublikowany). Naruszenie to musi być przy tym na tyle istotne, aby mogło mieć wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Poprzez zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie można skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez sąd stanu faktycznego czy też stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego.

Uwzględniając powyższe uwagi Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie wymienione w art. 141 § 4 p.p.s.a. elementy konstrukcyjne uzasadnienia: przedstawia stan sprawy przyjęty za podstawę faktyczną rozstrzygnięcia, prezentuje zarzuty skargi, wyjaśnia podstawę prawną rozstrzygnięcia wraz z jej wyjaśnieniem.

Przechodząc do oceny zasadności zarzutów skargi kasacyjnej dotyczących naruszenia prawa materialnego należy podkreślić, że obowiązkiem podmiotów, prowadzących działalność gospodarczą w zakresie sprzedaży napojów alkoholowych jest takie jej zorganizowania, aby nie zaistniał jakikolwiek przypadek nieprzestrzegania, określonych w ustawie warunków sprzedaży napojów alkoholowych. W razie zaistnienia jakiegokolwiek złamania warunku (ów) sprzedaży napojów alkoholowych określonych w ustawie, zastosowanie sankcji przewidzianej w art. 18 ust. 10 pkt 2 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi musi być obligatoryjnie zrealizowane przez właściwy organ niezależnie od przyczyn takiego stanu rzeczy. Rygoryzm znaczenia uregulowania przedmiotowego przepisu, odczytanego na podstawie wykładni językowej, jest bowiem założony przez ustawodawcę i całkowicie odpowiada celom ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. W konsekwencji w razie złamania któregokolwiek z warunków sprzedaży napojów alkoholowych określonych w ustawie, zastosowanie sankcji przewidzianej w art. 18 ust. 10 pkt 2 w zw. z art. 18 ust. 7 pkt 6 cyt. ustawy jest obligatoryjne niezależnie od przyczyn takiego stanu rzeczy (por. wyrok NSA z dnia 8 marca 2012 r. sygn. akt II GSK 91/11; wyrok WSA w Warszawie z dnia 2 listopada 2006 r., sygn. akt VI SA/Wa 1529/06; wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 13 stycznia 2009 r., sygn. akt III SA/Wr 536/08).

Skoro żadnym zarzutem kasacyjnym skarga kasacyjna nie podważa ustaleń faktycznych to przyjęty przez Sąd pierwszej instancji za podstawę zaskarżonego wyroku stan sprawy jest wiążący w procesie subsumpcji przepisów prawa materialnego.

Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 18 ust. 5 pkt 5 ustawy, wniosek o wydanie zezwolenia na sprzedaż alkoholu zawiera m.in. adres punktu sprzedaży. W zezwoleniu adres ten jest wyraźnie wskazany. Natomiast zgodnie z art. 18 ust. 6 pkt 2 ustawy, do wniosku wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie objętym zezwoleniem należy dołączyć tytuł prawny do lokalu stanowiącego punkt sprzedaży. Wreszcie warunkiem prowadzenia sprzedaży napojów alkoholowych jest wykonywanie tej działalności wyłącznie w miejscu wymienionym w zezwoleniu (art.18 ust.7 pkt 6 ustawy).

Biorąc pod uwagę wskazaną regulację prawną, należy podzielić stanowisko prezentowane w orzecznictwie NSA, a wskazujące, że w sytuacji, gdy na skutek złożenia zamówienia przez Internet, sprzedający dostarcza alkohol do miejsca wskazanego przez kupującego i tam następuje wydanie nabywcy rzeczy oznaczonej co do gatunku, to w tym właśnie miejscu dochodzi do przeniesienia własności rzeczy, co stanowi realizację zawartej umowy sprzedaży. Ponieważ miejsce wydania rzeczy (alkoholu) nie jest miejscem, w którym prowadzony jest sklep dysponujący zezwoleniem na sprzedaż alkoholu, dochodzi do zrealizowania skutku rozporządzającego umowy sprzedaży poza tym sklepem, w istocie rzeczy w dowolnym miejscu wskazanym przez nabywcę. Przy czym podkreśla się, że dla oceny zgodności sytuacji z przepisami ustawy z 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości nie ma żadnego znaczenia, że zamówienie na dostarczenie alkoholu do miejsca wskazanego przez nabywcę przyjął i zrealizował sklep posiadający zezwolenie na sprzedaż alkoholu, ani też fakt, że ten sklep wystawił paragon dokumentujący sprzedaż i z tego sklepu alkohol został dostarczony do miejsca wskazanego przez nabywcę, gdy posiadane zezwolenie nie obejmuje sprzedaży poza miejscem w nim wskazanym, w takim znaczeniu, że sprzedaż będzie zrealizowana poprzez wydanie rzeczy w miejscu innym niż określone w zezwoleniu (por. wyrok NSA z dnia 21 kwietnia 2016 r., sygn. akt II GSK 2566/14; wyrok NSA z dnia 16 października 2018 r sygn. akt II GSK 212/18).

Podzielając ten pogląd w tej sprawie - Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że z niepodważanych żadnym zarzutem kasacyjnym ustaleń faktycznych wynika, że do sprzedaży napojów alkoholowych dochodzi w miejscu dostawy (miejscu wskazanym przez klienta). Miejsce to nie jest miejscem wskazanym w zezwoleniu na prowadzenie sprzedaży napojów alkoholowych. Oznacza to, że skarżący naruszył warunki zezwolenia, co uzasadnia zastosowanie sankcji wskazanej w treści art.18 ust. 10 pkt 2 ustawy.

Z tych względów zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego należało uznać za bezzasadne.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art.184 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.