Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 434/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2014-10-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.151 § 2 w zw. z art. 146 § 1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 2 ust. 1 i ust. 3
journal: Dz.U. 2004 nr 6 poz 40
law: Ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Barbara Brandys - Kmiecik, Sędzia WSA Małgorzata Herman, Protokolant st. sekr. sąd. Marta Mielczarek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 października 2014 r. przy udziale – sprawy ze skargi M. W. na decyzję Dyrektora [....] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie płatności obszarowych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...]r. nr [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r. poz. 267), art. 10 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2008 r. nr 98 poz. 634, nr 227, poz. 1505 oraz nr 115, poz. 961), art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych (Dz. U. z 2004 r. nr 6, poz. 40 ze zm.), utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Z. z dnia [...] r. [...] stwierdzającą wydanie przez tegoż Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Z. decyzji z dnia [...] r. nr [...] przyznającej M.W. płatności bezpośrednie do gruntów rolnych na rok 2004 z naruszeniem prawa.

Uzasadniając rozstrzygnięcie wskazał, że wnioskodawczyni złożyła dnia [...] r. do Biura Powiatowego ARiMR w Z. wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych lub o przyznanie płatności z tytułu działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania ONW na rok 2004 deklarując do tych płatności działki rolne A - F - o łącznej powierzchni wykorzystywanej w celu rolniczym wynoszącej 3,01 ha zlokalizowane w obrębie działek ewidencyjnych położonych w obrębie K., S. oraz K., gmina J., powiat z., woj. S..

W ramach wniosku powierzchnia 3,01 ha zadeklarowana została zarówno do Jednolitej Płatności Obszarowej (JPO), jak i do Uzupełniającej Płatności Obszarowej (UPO).

Biorąc pod uwagę normy art. 2 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz. U. nr 6, poz. 40 z późn. zm.), o poprzednio brzmiącym tytule: Ustawa o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych) dane wniosku poddane zostały procesowi kontroli w zakresie zgodności, kompletności i kontroli administracyjnej, która wykryła nieprawidłowości w stosunku do zadeklarowanych działek ewidencyjnych.

W dniu [...] r., wezwano wnioskodawczynię w trybie art. 64 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego do usunięcia braków wniosku. Po ich wyjaśnieniu w dniu [...] r. zatwierdzono kontrolę administracyjną i w konsekwencji Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Z. decyzją Nr [...] z dnia [...] r. przyznał wnioskodawczyni:

jednolitą płatność obszarową JPO w kwocie [...] zł do powierzchni stwierdzonej 3,01 ha;

uzupełniającą płatność obszarową UPO w kwocie [...] zł do powierzchni stwierdzonej 3,01 ha.

Płatności zrealizowane zostały na jej konto [...] r.

W dniu [...] r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Z., w toku postępowania dotyczącego płatności na 2006 r. na podstawie art. 50 § 1 Kpa pismem nr [...] wezwał wnioskodawczynię do złożenia wyjaśnień w zakresie nieścisłości wykrytych w trakcie obsługi sprawy o przyznanie płatności bezpośrednich i płatność z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2006.

W odpowiedzi na powyższe Strona złożyła w dniu [...] r. oświadczenie, że: "powierzchnia zgłoszona do ONW uległa zmniejszeniu na skutek zgłoszenia w ubiegłych latach działek zadrzewionych. Jestem świadoma dobrowolnego zwrotu pieniędzy. "

Traktując informację o zadrzewionych działkach jako nową okoliczność w sprawach dotyczących wcześniejszych lat Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Z. dnia [...] r. na podstawie art. 149 § 1 w związku z art. 145 § 1 pkt. 5 oraz art. 147 i 150 K.p.a. wznowił postępowanie w sprawie przyznania płatności bezpośrednich na rok 2004, wskazując na powzięcie informacji o nowych okolicznościach istotnych dla sprawy, o których wiedzy nie posiadał na dzień wydania decyzji Nr [...].

Organ odwoławczy stwierdził dalej, że przez nową okoliczność istotną dla sprawy należy rozumieć taką okoliczność, która mogła mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy, co oznacza, iż w sprawie mogłaby zapaść decyzja co do swej istoty odmienna od rozstrzygnięcia dotychczasowego (wyrok NSA z dnia 8 czerwca 2000r., IV SA 1885/99, LEX nr 50152).

Podstawą wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie o przyznanie płatności bezpośrednich na rok 2004 było stwierdzenie w wyniku ponownej weryfikacji akt, iż działki o numerach: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...]nie były utrzymywane w dobrej kulturze rolnej, a tym samym nie kwalifikują się do objęcia płatnością.

Ta okoliczność nie mogła być wykryta przez organ w trakcie obsługi Wniosku w 2004 r. ze względu na fakt, że ówczesne wnioski nie zawierały wcześniej przekazywanych do rolników przez ARiMR załączników graficznych, a także Agencja nie dysponowała narzędziem umożliwiającym wizualizację działek rolnych/ewidencyjnych na podstawie ortofotomapy sporządzonej na określony dzień.

Wezwaniem nr [...] z dnia [...] r. organ I instancji na mocy art. 50 § 1 K.p.a. zobowiązał wnioskodawczynię do złożenia wyjaśnień w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania w kwestii wykrytych przez organ ARiMR nieprawidłowości. Ta jednak nie udzieliła odpowiedzi.

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Z. stwierdził wydanie decyzji z dnia [...] r. nr [...] o przyznaniu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004 r. z naruszeniem prawa.

W odwołaniu od tej decyzji wnioskodawczyni nie zgodziła się z wydaną decyzją zarzucając jednocześnie rażące nieprawidłowości w wyjaśnianiu i ustalaniu rzeczywistego stanu faktycznego, lapidarność uzasadnienia. Powołała się także na swoje oświadczenie z [...] r., w którym dobrowolnie przyznała, że w latach 2004-2005 zgłosiła do płatności działki zadrzewione, a co najważniejsze, również z własnej inicjatywy nie zgłosiła ich we wnioskach do płatności w latach 2006-2009. Numery działek, co do których złożyła oświadczenie, że są zadrzewione i niesłusznie zostały ujęte we wnioskach za lata 2004-2005 i które dobrowolnie wyłączyła we wnioskach na lata 2006-2009 odpowiadały nr działek wykluczonych w zakwestionowanej decyzji. Dodała, że zgłoszenie działek zadrzewionych, wynikało z niewiedzy związanej z wypełnieniem prawidłowo wniosku, a osoba, która (jak strona sądziła) wypełniała wniosek na 2004 rok, zrobiła to prawidłowo.

Odwołująca zarzuciła organowi, że nie zastosował wobec niej wyłączeń i obniżek zgodnie z zapisami Rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001r. ze względu na "dobrowolne oświadczenie z dnia [...] r.".

Podniosła także, iż nie ma obowiązku zwrotu płatności zgodnie z art. 75 pkt 5 ze względu na działanie w dobrej wierze i upływ 4 lat między datą płatności pomocy, a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności.

Ponadto zarzuciła organowi działanie sprzeczne z zasadami ogólnymi Kodeksu postępowania administracyjnego, a w szczególności art. 7, art. 8, art. 9 K.p.a.

Na koniec podkreśliła, że momencie gdy ujawniła nieprawidłowości we wnioskach za lata 2004-2005 nie czekając na wezwanie organu zgłosiła to i pomniejszyła wnioski na lata 2006-2009 o te nr działek, które były zadrzewione.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy organ odwoławczy na wstępie wyjaśnił, że na podstawie art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych osobie fizycznej, osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, zwanej "producentem rolnym", przysługują płatności na będące w jej posiadaniu grunty rolne utrzymywane w dobrej kulturze rolnej, przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska oraz posiadanie przez producenta rolnego działek rolnych o łącznej powierzchni nie mniejszej niż 1 ha, które kwalifikują się do objęcia płatnościami, przy czym za działkę rolną uważa się zwarty obszar gruntu rolnego, na którym jest prowadzona uprawa, o powierzchni nie mniejszej niż 0,10 ha.

Zatem przedmiotem wniosku o płatności bezpośrednie na rok 2004 i jednocześnie przedmiotem postępowania organu ARiMR powinien być stan faktyczny użytkowanych gruntów rolnych objętych wnioskiem - zarówno, co do powierzchni użytkowanej rolniczo, rodzaju uprawy, jak również utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej, przy zachowaniu wymogów dobrej kultury rolnej, o czym stanowiło rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 kwietnia 2004 r. w sprawie minimalnych wymagań wytrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej (Dz. U. Nr 65, poz. 600 z późn. zm.).

Rozpatrując sprawę i odnosząc się do zarzutów wyjaśnił, iż zaskarżona decyzja stwierdzająca wydanie decyzji przyznającej płatności z naruszeniem prawa uwzględniała cały materiał dowodowy zgromadzony w sprawie. Agencja prowadząc postępowanie w sprawie o przyznanie płatności - weryfikuje spełnienie warunków, umożliwiających ich uzyskanie. Stwierdzenie w trakcie postępowania nieprawidłowości, w zakresie rodzaju uprawy, wielkości powierzchni, kultury rolnej, stanu i prawa posiadania - skutkuje wykluczeniem powierzchni obarczonych błędem, co niewątpliwie wpływa na wielkość pozytywnie zweryfikowanej powierzchni i wysokość płatności.

Z ustaleń organu I instancji zaakceptowanych przez organ odwoławczy wynikało że działki ewidencyjne o nr: [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...] zadeklarowane we wniosku pierwotnym z dnia [...] r. zostały wykluczone z płatności ze względu na to, iż część lub całość działki ewidencyjnej nie była użytkowana rolniczo oraz/lub powierzchnia działek rolnych składających się z w/w działek ewidencyjnych nie spełniała ustawowego wymogu powierzchni działki rolnej nie mniejszej niż 0,10 ha.

W konsekwencji za prawidłowe uznał rozstrzygnięcie prawne Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Z., w kwestii stwierdzenia wydania z naruszeniem prawa decyzji nr [...] dotyczącej płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004, wydane na podstawie art. 151 § 2 w związku z art. 146 K.p.a.

Za zasadny uznał argument odwołującej o spełnieniu w stosunku do niej przesłanki przedawnienia, bowiem decyzja z dnia [...] r. nr [...] została jej doręczona dnia [...] r. Do wznowienia postępowania doszło po upływie 4 lat. Natomiast oświadczenie z dnia [...] r., było odpowiedzią na wezwanie z [...] r., które Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Z. wystosował w związku z kontrolą zobowiązań wieloletnich, w której to kontroli w 2006 roku stwierdzono mniejszą deklarację powierzchni użytkowanej rolniczo, od tej, którą Strona zobowiązała się utrzymywać w dobrej kulturze rolnej.

W ocenie organu odwoławczego brak jednak korelacji pomiędzy stwierdzeniami odwołującej, a zgromadzoną w sprawie dokumentacją, co jednocześnie czyni zarzuty Strony w tym zakresie mocno chybione.

Odnosząc się do kwestii zwrotu płatności organ odwoławczy podkreślił, że argumenty odwołującej należy traktować jako wyjaśnienia nie mieszczące się w zakresie rozpoznania przez organ odwoławczy w obecnym postępowaniu, a tym samym nie mające wpływu na wynik postępowania w sprawie przyznania wnioskodawczyni płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004.

Zastosowanie przytoczonego przepisu może być rozważane na etapie prowadzenia postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależenie/nadmiernie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych a nie w postępowaniu w sprawie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych.

Organ odwoławczy zauważył dalej, że rolnik składając wniosek o przyznanie płatności do gruntów rolnych w sekcji X "OŚWIADCZENIA I ZOBOWIĄZANIA", w punkcie 15 przedmiotowego wniosku czytelnym podpisem potwierdza prawdziwość podanych danych oraz oświadcza, iż znane mu są skutki składania fałszywych oświadczeń wynikające z art. 297 § 1 Kodeksu karnego oraz zasady przyznawania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych objętych wnioskiem o przyznanie płatności.

Stwierdzenie nieprawidłowości w zakresie deklarowanych danych wniosku podczas kontroli administracyjnej - skutkuje wykluczeniem zawyżonej powierzchni, a płatność winna zostać wyliczona dla Jednolitej Płatności Obszarowej (JPO) w art.5 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 2199/2003, który stanowi, że jeśli różnica jest większa niż 50 %, rolnik jest ponownie wyłączony z przyznania pomocy do wysokości kwoty odpowiadającej różnicy między zadeklarowanym obszarem, a wyznaczonym obszarem. Ta kwota jest potrącana z płatności pomocowych, do których rolnik jest uprawniony w ramach wniosków składanych w ciągu trzech lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym stwierdzono tę różnicę

W odniesieniu do JPO powierzchnia zadeklarowana wynosiła: 3,01 ha, zaś stwierdzona (w kontroli administracyjnej) wyniosła: 1,89 ha; 3,01 ha - 1,89 ha = 1,12 ha (stwierdzona różnica); 1,12 ha / 1,89 ha = 59,26% (stwierdzona % różnica).

- Dla Uzupełniającej Płatności Obszarowej (UPO) art. 32 Rozporządzenia Komisji (WE) 2419/2001 stanowił, że jeśli różnica wynosi więcej niż 50% rolnik może zostać ponownie wykluczony z otrzymania pomocy do wysokości kwoty odpowiadającej różnicy pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną a powierzchnią rzeczywistą. Kwota ta jest obliczana na podstawie schematów pomocowych w ramach których rolnik jest uprawiony do otrzymania pomocy, o którą zabiega w kontekście wniosków złożonych w trzech kolejnych latach kalendarzowych od momentu stwierdzenia nieprawidłowości.

W odniesieniu do UPO powierzchnia zadeklarowana wynosiła: 3,01 ha, zaś stwierdzona (w kontroli administracyjnej) wyniosła: 1,89 ha; 3,01 ha - 1,89 ha = 1,12 ha (stwierdzona różnica); 1,12 ha / 1,89 ha = 59,26% (stwierdzona % różnica).

Jednakże, co mocna zaakcentował organ, w sytuacji, gdy kwestia dotyczy sprawy objętej okresem przedawnienia - organ ARiMR nie ma podstaw prawnych naliczania sankcji wieloletnich. W przypadku stwierdzenia, że różnica między powierzchnia deklarowana we wniosku a stwierdzona wynosi ponad 50% (co stosownie do przepisów wspólnotowych skutkuje nałożeniem sankcji wieloletnich), w decyzji wydanej na podstawie art. 151 § 2 K.p.a. należy wskazać, że kwota płatności powinna wynosić zero złotych, bez określenia jednak kwoty sankcji wieloletnich. Na gruncie obowiązujących przepisów prawa brak jest bowiem możliwości określenia w decyzji wydanej na podstawie art. 151 § 2 kwoty sankcji wieloletnich.

Odnosząc się do treści pisma odwoławczego dot. nakładania sankcji karnych na Producenta organ wyjaśnił, że decyzją nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Z. odmówił przyznania Jednolitej Płatności Obszarowej oraz Uzupełniającej Płatności Obszarowej na rok 2004 nie nakładając zgodnie z przepisami prawa krajowego i wspólnotowego sankcji finansowych na wnioskodawczynię na kolejne lata.

Natomiast różnica między kwotą płatności przyznanej w decyzji r [...] kwotą płatności przyznanej decyzją nr [...] będzie ustalana odrębnie, jako kwota nadmiernie pobranych płatności.

W skardze skierowanej do sądu administracyjnego M.W. domagała się uchylenia decyzji organów obu instancji oraz zwolnienia jej z kosztów sądowych.

Zaskarżonym decyzjom, podobnie, jak w odwołaniu, zarzuciła naruszenie art. 7, art. 8, art. 9 i art. 77 § 1, art. 80, art. 145 § 1 pkt 5 oraz art. 151 § 2 K.p.a.

Uzasadniając zarzuty wyjaśniła, że w toku postępowania o przyznanie płatności otrzymała wezwanie, na które zareagowała i [...] r. złożyła wyjaśnienia. Następnie [...] r. zgłosili się do niej inspektorzy terenowi, którzy oświadczyli, że przeprowadzili w terenie kontrolę i chcieli spisać z jej udziałem protokół. Po spisaniu protokołu, w którym nie zawarto zapisu o stwierdzonych nieprawidłowościach, podpisała go. Lecz w aktach sprawy znajduje się protokół, w który zawarto dodatkowe zapisy i poprawki, zaparafowane dopiero [...] r. Protokół zatwierdzono, jako nie posiadający wad formalnych. Ponadto doręczono go skarżącej w formie niekompletnej, bez 6 strony.

[...] roku skarżąca otrzymała wezwanie do złożenia wyjaśnień do wniosku z 2006 r. dotyczących działki nr [...]. Podobne wezwanie otrzymał rok wcześniej. Oba wezwani dotyczyły działki, która nie została objęta wnioskiem na 2006 r. i nie ujęto jej w decyzji z dnia [...] r. nr [...], bowiem znajdowały się na niej zabudowania, a część niezabudowana nie spełniała już kryterium działki rolnej. Uznała, że sprawa spornej działki została już definitywnie wyjaśniona w 2006 r., czego dowodem, w jej ocenie była decyzja z dnia [...] r. nr [...] , zaś wielkość działek kwalifikujących się do płatności wyniosła 2,86 ha. Dlatego składając wniosek o przyznanie płatności na rok 2006 uwzględniła już tę zmianę.

Podkreśliła, że wnioski o przyznanie płatności na lata 2004 i 2005 wypełniał jej urzędnik Gminy J.. Kolejny wypełniła z pomocą członka rodziny, który dostrzegł, że za wcześniejsze okresy zadeklarowała do płatności także zadrzewione działki. Dlatego zmniejszyła areał kwalifikujący się do płatności do 1,71 ha. W oświadczeniu z dnia [...] r. wyjaśniła także, skąd wzięła się różnica. Sama ją wykryła i sama ją ujawniła. Tymczasem Agencja nie zareagowała na te wyjaśnienia. Dopiero w grudniu 2013 r. skarżąca otrzymała postanowienie o wznowieniu postępowania w przedmiocie płatności na rok 2004 zakończonego ostateczną decyzją z dnia [...] r. Kiedy stawiła się we właściwym miejscowo biurze Agencji poinformowano ją o tym, że będzie musiała zwrócić otrzymane płatności, a nadto, że od decyzji, która zostanie wydana, będzie mogła się odwołać.

W dalszej części uzasadnienia przytoczyła uzasadnienie odwołania od decyzji organu i instancji. Stwierdziła, że w postępowaniu odwoławczym organ nie usunął wad postępowania. Nie przeprowadził postepowania wyjaśniającego zmierzającego do ustalenia, czy w sprawie rzeczywiści wystąpiła nowa okoliczność w sprawie nieznana wcześniej organowi. W każdym razie nie wynika to z uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Tymczasem , co wynika z odpowiedzi uzyskanej przez skarżąca na jej zapytanie z dnia [...] r. ortofotomapy, na podstawie których dokonano wizualizacji działek sporządzono [...] r., a więc w czasie rozpatrywania jej wnioski. Trudno w takim wypadku mówić o nowej okoliczności.

Na koniec zarzuciła organom wadliwe , lakoniczne uzasadnienie decyzji.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. wniósł o oddalenie skargi w całości podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i powtarzając argumentację przytoczoną już w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny ustalił i zważył, co następuje:

Na wstępie należy wskazać, iż zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Z kolei w świetle art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie “P.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W związku z tym, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy P.p.s.a., aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji. Analiza powyższych przepisów prowadzi do wniosku, że poza przypadkiem wymienionym pod literą b), warunkiem sine qua non uchylenia zaskarżonej decyzji jest stwierdzenie, że naruszenie prawa, którego dopuścił się organ administracji, miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku opisanym pod literą c) wymaga się ponadto, aby wpływ ten był istotny. Jedynie w razie stwierdzenia naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a.) możliwe jest uchylenie zaskarżonej decyzji niezależnie od tego, czy naruszenie mogło, czy też nie mogło mieć wpływu na wynik sprawy.

Dalej zauważyć należy, że na podstawie art. 134 P.p.s.a. w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z powyższą zasadą Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych nie podnoszonych w skardze, które to związane są z materią zaskarżonych decyzji. Granice rozpoznania skargi przez Sąd są z jednej strony wyznaczone przez kryterium legalności działań organów administracji publicznej w zaskarżonej sprawie, a z drugiej przez zakaz pogarszania sytuacji prawnej skarżącej (zakaz reformationis in peius).

W świetle powołanych kryteriów skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. z dnia [...] r. utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Z. z dnia [...] r. stwierdzającą wydanie decyzji przez tego Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Z. z dnia [...] r. nr [...]przyznająca skarżącej płatności bezpośrednie na rok 2004, z naruszeniem prawa.

W związku z powyższym na wstępie zaznaczyć należy, iż wznowienie postępowania jest instytucją procesową umożliwiającą ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym została ona wydana, było dotknięte kwalifikowanymi wadami, wymienionymi w art. 145 § 1 K.p.a. Zadaniem organów w postępowaniu wznowieniowym jest zatem ustalenie, czy postępowanie zakończone decyzją ostateczną było dotknięte jedną z wad wymienionych w wymienionym wyżej przepisie. Stwierdzenie istnienia takiej wady obliguje organ do uchylenia decyzji ostatecznej i wydania nowej decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy stosownie do art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a.). Jeżeli natomiast organ stwierdzi brak podstaw do uchylenia decyzji odmawia jej uchylenia na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 K.p.a. Dodać przy tym trzeba, że organ związany jest podstawami do wznowienia wskazanymi we wniosku o wznowienie postępowania.

Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy okoliczności faktyczne lub dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję. Przywołany przepis wymaga zatem kumulatywnego spełnienia następujących przesłanek: nowe okoliczności i nowe dowody muszą zostać ujawnione po wydaniu decyzji ostatecznej; oraz nowe okoliczności i nowe dowody musiały istnieć już wcześniej, to jest w chwili wydawania decyzji ostatecznej, lecz dla tego organu są one nowymi tylko dlatego, że nie były mu wcześniej znane. Nie ma znaczenia, czy ujawnione okoliczności lub dowody nie były znane organowi prowadzącemu postępowanie pierwotnie w wyniku zaniedbań, czy z innych powodów. Warunkiem wznowienia postępowania jest w omawianym przypadku jedynie to, aby nowa okoliczność, czy dowód miały istotne znaczenie dla sprawy i istniały w dniu wydania decyzji oraz nie były znane organowi, który wydal decyzję (por. wyrok NSA z dnia 19 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 768/11, LEX nr 1252179).

Organ administracji winien dokonać oceny stanu faktycznego nie później niż w dniu podjęcia decyzji (wyr. NSA z dnia 8 września 1989 r., II SA 390/89, OSP 1991, z. 6, poz. 140). Pojawienie się zatem nowych dowodów po wydaniu ostatecznej decyzji może stanowić jedynie podstawę do wszczęcia postępowania w nowej sprawie, nie można natomiast w tej sprawie wznawiać postępowania (M. Szubiakowski (w:) M. Szubiakowski, M. Wierzbowski, A. Wiktorowska, Postępowanie administracyjne..., s. 208). Stanowisko to jest zgodne także z orzecznictwem sądowym, według którego wznowienie postępowania na podstawie okoliczności, które miały miejsce po wydaniu decyzji, stanowi rażące naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności decyzji (wyr. NSA z dnia 29 marca 1985 r., III SA 1051/84, GAP 1987, nr 6, s. 46). Ta linia orzecznicza podtrzymywana jest także w najnowszym orzecznictwie. W wyroku WSA we Wrocławiu z dnia 18 lipca 2008 r. (III SA/Wr 142/08, LEX nr 496255) zwrócono uwagę, że przy ocenie przesłanek z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. najistotniejszym warunkiem jest istnienie okoliczności (lub dowodów) w dacie podejmowania decyzji ostatecznej. O ile powstały one pod dacie wydania decyzji ostatecznej, nie będą mogły stanowić podstawy wznowienia postępowania, lecz tylko podstawę do wszczęcia postępowania w nowej sprawie. Z kolei warunek "ujawnienia" nowych okoliczności lub dowodów odnieść należy do organu, a nie do strony. Oznacza to, że organ nimi nie dysponował i nie były mu one znane. Zagadnieniem drugorzędnym jest, czy brak ujawnienia należy wiązać z niedopatrzeniem strony, jej niedbalstwem czy wprost z zawinionym nieujawnieniem tych okoliczności lub dowodów.

O istotności nowych okoliczności faktycznych i nowych dowodów można mówić tylko wtedy, jeżeli dotyczą one przedmiotu sprawy i mają wpływ na zmianę treści decyzji w kwestiach zasadniczych, co oznacza, że w sprawie mogłaby zapaść decyzja co do istoty odmienna od dotychczasowej.

Podkreślić także należy, iż instytucja wznowienia postępowania stwarza prawną możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w której ją wydano, było dotknięte kwalifikowaną wadą przewidzianą w przepisach prawa procesowego.

Stosownie do art. 151 w zw. z art. 149 § 2 K.p.a., organ administracji publicznej, po wznowieniu postępowania i rozpatrzeniu sprawy pod kątem przyczyn wznowienia i jej istoty, wydaje decyzję, w której:

1) odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b K.p.a.;

2) uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b K.p.a. i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy;

3) stwierdza wydanie decyzji z naruszeniem prawa, jeżeli na mocy art. 146 § 1 K.p.a., nastąpiło przedawnienie możliwości jej uchylenia;

4) stwierdza wydanie decyzji z naruszeniem prawa, jeżeli wskutek wznowienia postępowania mogłaby zostać wydana decyzja odpowiadająca w swojej istocie decyzji dotychczasowej (art. 146 § 2 K.p.a.).

Powołana regulacja prawna adresowana jest do organu orzekającego w postępowaniu wznowionym w pierwszej instancji i wyznacza jego zakres decyzyjny, przy czym podstawową kompetencją merytoryczną tego organu jest uchylenie decyzji dotychczasowej i orzeczenie co do istoty sprawy (art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a.). Kompetencja ta realizowana jest wówczas, gdy organ stwierdzi istnienie którejś z podstaw wznowienia, a nie wystąpi żadna z negatywnych przesłanek, określonych w art. 146 K.p.a., wykluczająca uchylenie tej decyzji. W przypadku stwierdzenia istnienia przesłanki negatywnej stwierdza wydane decyzji z naruszeniem prawa.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, Sąd w niniejszym składzie zauważa, że zaskarżona decyzja odpowiada wymogom wskazanym w art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 151 § 1 pkt 3 K.p.a.

Zgodnie z brzmieniem art. 143b pkt 4 Rozporządzenia Rady (WE) Nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiającego wspólne zasady dla mechanizmów bezpośredniego wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone mechanizmy wsparcia dla rolników, "obszar użytków rolnych nowego Państwa Członkowskiego objęty systemem jednolitej płatności obszarowej stanowi część wykorzystywanych użytków rolnych na dzień 30 czerwca 2003 r. (...). Wykorzystywane użytki rolne oznaczają całkowity obszar obejmujący grunty rolne, trwałe użytki zielone, trwałe plantacje, ogródki przydomowe (...)".

Tryb i warunki przedmiotowej pomocy krajowy prawodawca określił w art. 2 ustawy z 18 grudnia 2003 roku o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych . Z istoty tego przepisu wynika, iż płatności przysługują producentowi rolnemu do gruntów rolnych będących w jego posiadaniu, które są utrzymywane w dobrej kulturze rolnej. Obejmują one jednolitą płatność obszarową o nazwie skróconej JPO, oraz uzupełniającą płatność obszarową o nazwie skróconej UPO. Warunkiem uzyskania płatności jest posiadanie przez producenta rolnego działek rolnych o łącznej powierzchni 1ha, które kwalifikują się do objęcia płatnościami.

Z kolei z treści § 1 ust 1 § 2 ust. 1 oraz § 4 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 kwietnia 2004 r. dotyczącego minimalnych wymagań utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej (Dz. U. z 2004 r. nr 65 poz. 600 z późn. zm.) wynika, iż utrzymywaniem gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska jest między innymi uprawa roślin lub ugorowanie. Grunt orny uznaje się za ugorowany, jeżeli podlegał on co najmniej raz w roku w terminie do dnia 15 lipca koszeniu lub innym zabiegom uprawowym zapobiegającym występowaniu i rozprzestrzenianiu się chwastów. Grunty rolne, o których mowa powyżej, nie powinny być porośnięte drzewami i krzewami, z wyjątkiem 1) drzew i krzewów: nie podlegających wycięciu zgodnie z przepisami o ochronie przyrody; mających znaczenie dla ochrony wód i gleb; niepływających na prowadzoną na tych gruntach produkcję roślinną.

Jako podstawę wznowienia postępowania organ I instancji wskazał nową okoliczność w postaci ujawnienia faktu, iż część zadeklarowanych przez skarżącą działek nie spełniała kryterium utrzymania w dobrej kulturze rolnej, były bowiem zadrzewione, a jedna w części była zabudowana. Fakt ten został przyznany przez skarżącą w jej oświadczeniu z dnia [...] r., wprawdzie złożonym w ramach postępowania dotyczącego płatności na 2006 r., lecz dotyczyło lat 2004 – 2005. Nawet w skardze skierowanej do sądu skarżąca potwierdziła fakt złożenia oświadczenia, a przede wszystkim fakt zadeklarowania we wniosku działek zadrzewionych i jednej działki częściowo zabudowanej.

Decyzją z dnia [...] r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Z. przyznał skarżącej płatności bezpośrednie zgodnie z wnioskiem, dlatego odstąpiono od sporządzenia jej uzasadnienia. W aktach sprawy brak jest ortofotomap dotyczących 2004 r. Nie można zatem uznać, że organ wadliwie je ocenił. Z treści wezwania z dnia [...] r. wynika, ze organ wyjaśniał jedynie kwestie podwójnego zgłaszania we wniosku działek ewidencyjnych. Nie wyjaśniał kwestii ich użytkowania. Zatem, w ocenie sądu, organy orzekające w sprawie zasadnie uznały, że ujawnienie przez skarżącą faktu zgłoszenia zadrzewionych działek i jednej zabudowanej do płatności na 2004 r. stanowiło nową okoliczność, nieznaną wcześniej organom, w realiach rozpatrywanej sprawy istotną, mającą wpływ na wynik sprawy. Zresztą kontrola, na którą powołała się skarżąca, miała miejsce już po wydaniu decyzji, w [...] r.

Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (tekst jednolity Dz. U. Z 2012 r., poz. 1164 ze zm.), a przepisy tej ustawy miały zastosowanie w sprawie w warstwie proceduralnej, z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej.

W postępowaniu w sprawach dotyczących płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej, płatności cukrowej, płatności do pomidorów oraz wsparcia specjalnego organ administracji publicznej:

1) stoi na straży praworządności;

2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;

3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;

4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.

3. Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Z przytoczonych uregulowań wynika, że ustawodawca zmodyfikował wynikający z art. 7 i 77 § 1 k.p.a. obowiązek podjęcia przez organ wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy, jak i obowiązek wszechstronnego zebrania (z urzędu) i wszechstronnego rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

W ocenie sądu organy obu instancji spełniły te wymogi w stopniu dostatecznym, nie wpływającym na wynik sprawy. Wprawdzie niezrozumiale jest to, dlaczego dysponując wiedza na temat stanu faktycznego zadeklarowanych przez skarżącą do płatności działek organ wznowił postępowanie administracyjne dopiero po kilku latach, lecz paradoksalnie spowodowało to zmianę sytuacji prawnej skarżącej na korzyść poprzez zaistnienie negatywnej przesłanki z art. 146 § 1 pkt1 K.p.a, a w konsekwencji niemożność uchylenia decyzji dotychczasowej i wydania nowej decyzji merytorycznej, która musiałaby rozstrzygać także o sankcjach słusznie zresztą zwrócił na to uwagę organ odwoławczy.

Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi podkreślić należy, że sąd ocenia decyzję wg stanu na dzień jej wydania. Nie bierze pod uwagę pism wystosowanych przez stronę już po wydaniu decyzji, ani odpowiedzi udzielonych przez organ, nie bierze pod uwagę nowych wyjaśnień.

Skarżąca została zawiadomiona o możliwości zapoznania się z zebranym w sprawie materiałem dowodowym. W aktach sprawy oprócz odwołania i wniosku o doręczenia jej kserokopii protokołu kontroli brak jest jakichkolwiek wyjaśnień, czy zastrzeżeń do protokołu kontroli. Jednak to co najistotniejsze i co decyduje o wyniku sprawy, czyli fakt zgłoszenia do płatności działek, które faktycznie do tych płatności się nie kwalifikowały nie jest sporny.

Rozważając zarzut nieuwzględnienia przedawnienia zauważyć przyjdzie, że sąd może orzekać tylko w granicach sprawy. A przedmiotem wznowionego postepowania była kwestia przyznania płatności. Zagadnienie ustalenia, czy skarżąca otrzymała nienależne jej płatności i w jakiej wysokości rozstrzygane jest w odrębnym postępowaniu. Jest odrębna sprawą.

Zgodnie z art. 29. ust. 1. ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych:

1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej;

2) krajowych, przeznaczonych na:

a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej,

b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej

- następuje w drodze decyzji administracyjnej.

Właściwym w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych w decyzji, o której mowa w ust. 1, jest organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1. – ust. 2 art. 29

O ustaleniu kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych organ, o którym mowa w ust. 2, może rozstrzygnąć również w decyzji w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1.

W rozpatrywanej sprawie nie orzeczono o zwrocie nienależnie pobranych kwot. Zatem Sąd nie mógł się odnieść do kwestii nie objętych zaskarżoną decyzją.

Wobec powyższego skargę, jako niezasadną, na podstawie art. 151 P.p.s.a. oddalono.