Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1108/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2020-01-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: oddalono sprzeciw
Powołane przepisy: article: Art. 207  ust. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 2183
law: Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym - tekst jedn.
article: Art. 138  par. 1  pkt 2
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

|Sygn. akt III SA/Kr 1108/19 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 10 stycznia 2020 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Renata Czeluśniak, Sędziowie: WSA Janusz Kasprzycki, WSA Barbara Pasternak (spr.), Protokolant: Specjalista Agata Zaręba-Piotrowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 stycznia 2020 r., sprawy ze sprzeciwu D. B. na decyzję Rektora Politechniki z dnia 9 października 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia studiów oddala sprzeciw


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] 2018 r. ([...]) na podstawie art. 207 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2017 r., poz. 2183, z późn. zm.), art. 104 kpa oraz § 24 ust. 2 Regulaminu studiów wyższych na Politechnice przyjętego uchwałą Senatu z 26 kwietnia 2017 r. nr [...] z późn. zm., Prodziekan Wydziału [...] Politechniki nie wyraził zgody na wznowienie przez D. B. studiów na 5 semestr, 3 rok stacjonarnych studiów l stopnia prowadzonych w roku akademickim 2018/19 na Wydziale [...] na kierunku [...], specjalności [...].

Organ ustalił, że D. B. nie spełnia wymogów określonych w § 24 ust. 2 Regulaminu studiów wyższych na PK.

Wskazał, że D. B. rozpoczął dzienne jednolite studia magisterskie na [...] Politechniki w roku akademickim 2004/05. W roku akademickim 2006/07 został skreślony z listy studentów z powodu niezaliczenia semestru 3. W roku akademickim 2007/2008 wznowił dzienne jednolite studia magisterskie od semestru 3. W roku akademickim 2007/08 uzyskał zaliczenie semestru 3 i 4, a następnie został po raz drugi skreślony z listy studentów w 7 semestrze roku akademickiego 2009/10 z powodu niezłożenia indeksu w terminie określonym w harmonogramie sesji egzaminacyjnej (brak zaliczenia przedmiotów z semestrów od 5 do 7) oraz niewniesienia opłat za zajęcia dydaktyczne.

W roku akademickim 2010/2011 D. B. po raz drugi wznowił dzienne jednolite studia magisterskie od semestru 5, jednak 5 listopada 2010 r. został ponownie skreślony z listy studentów z powodu niepodjęcia studiów. W dniu 14 września 2011 r. ww. złożył podanie do Dziekana o wznowienie studiów od 3 roku, które zostało rozpatrzone negatywnie. Po odwołaniu się strony, Rektor utrzymał tę decyzję w mocy. W dniu 17 września 2012 r. D. B. złożył kolejne podanie do Dziekana o wznowienie studiów od 3 roku, które zostało również rozpatrzone negatywnie. Po dowołaniu, Rektor utrzymał tę decyzję w mocy.

Od chwili ostatniej decyzji o skreśleniu z listy studentów na Wydziale [...] Politechniki nastąpiła zmiana rodzaju studiów.

W chwili obecnej nie istnieją już dzienne jednolite studia magisterskie, lecz studia stacjonarne l i II stopnia. W związku z tym od roku 2010 nastąpiły kilkukrotne zmiany zarówno w programie nauczania jak również w zakresie efektów kształcenia.

Od powyższej decyzji odwołanie złożył D. B.

Decyzją z dnia 9 października 2018 r. ([...]) na podstawie art. 207 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2017 r. poz. 2183 ze zm.), art. 138 §1 pkt 2 kpa w zw. z §40 ust. 3 i 4 Regulaminu studiów wyższych na Politechnice przyjętego uchwałą Senatu z 24 kwietnia 2015 r. nr [...] ze zm. Prorektor Politechniki uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania temu organowi.

Organ odwoławczy podał, że zgodnie z § 24 ust. 6 Regulaminu studiów wyższych na Politechnice jeżeli przerwa w studiach była dłuższa niż 3 lata, Dziekan może uzależnić wznowienie studiów od zdania egzaminów wznawiających, które obejmują sprawdzenie wybranych efektów kształcenia osiągniętych w dotychczasowym przebiegu studiów.

Powołując się na ten przepis organ odwoławczy stwierdził, że należy rozważyć możliwość wznowienia przez D. B. studiów na 4 semestr, 2 roku studiów w roku akademickim 2018/2019 po wcześniejszym zdaniu egzaminów wznawiających z wybranych przez Dziekana przedmiotów.

Na powyższą decyzje D. B. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie.

Podniósł, że z treści §24 ust 6 Regulaminu studiów wyższych na Politechnice wynika, że punkt ten nie precyzuje jasno konieczności zdawania egzaminów wznawiających, aczkolwiek dopuszcza taką możliwość lecz na bliżej niesprecyzowanych wytycznych, uzależnionych tylko i wyłącznie od jednej osoby w postaci Prodziekana. Taka decyzja zawsze niesie za sobą subiektywną ocenę.

Odnośnie kwestii zdawania egzaminu z chemii nieorganicznej, skarżący podniósł, że egzamin ten zdawał w roku 2007 na ocenę C/4,0/dobry i w 2008 r. na ocenę A/5,0/bardzo dobry. Stąd też zdaniem skarżącego nie ma sensu zdawania tego egzaminu po raz trzeci.

Niezrozumiałym dla skarżącego jest niehonorowanie i kwestionowanie osiągniętych postępów w dotychczasowej nauce. Wskazał, że legalnie zapracował na to aby być na V semestrze [Warunkowo na VII], a uczelnia nie chce mu uwzględnić zdobytych zaliczeń. Dorobek w wielkości 190 ECTS stanowi 63 % całego materiału studiów, a w regulaminie na ma żadnej wzmianki o okresie ważności oceny. Tutaj również zachodzi sprzeczność, bo w takim układzie również każdy z tytułem musiałby powtarzać jego obronę pod groźbą przedawnienia, a tak nie jest.

D. B. wyjaśnił, że w roku akademickim 2010/11 został skreślony po raz ostatni z V semestru studiów l stopnia, a w 2011/12 przy próbie reaktywacji nie został przyjęty przez poprzedniego Prodziekana. Również wielokrotne prośby w celu dostosowanie programu nauczania do aktualnego stanu zdrowia (zespól Gilberta) pozostawało bez odzewu.

Niezależnie od powyższego podniesiono, że program studiów zmienił się od roku 2007/08 na studia dwustopniowe Tym samym studia jednolite magisterskie, na jakie został przyjęty skarżący w roku 2004/2005 nie istnieją. Na innych uczelniach jest jednak możliwość podjęcia takich studiów.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważy, co następuje:

W myśl art. 1 § 1-2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; dalej: "ppsa") odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy. W ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ppsa, sąd uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ppsa).

Z dniem 1 czerwca 2017 r. weszła w życie ustawa z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 2017, poz. 935 dalej ustawa nowelizująca lub nowela), która wprowadziła zmiany między innymi do ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z art. 9 pkt 7 ustawy nowelizującej, w dziale III ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi po rozdziale 3 dodaje się rozdział 3a o tytule "Sprzeciw od decyzji". W myśl nowowprowadzonego art. 64a od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw.

Postępowanie w przedmiocie sprzeciwu znacznie uproszczono, bowiem organ administracji nie musi udzielać odpowiedzi na skargę (art. 64c § 4), w postępowaniu przed sądem nie biorą udziału uczestnicy, a jedynie strona skarżąca i organ, który wydał zaskarżoną decyzję (art. 64b § 3), sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 64d § 1). Skróceniu uległy też terminy procesowe: sprzeciw wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skarżącemu decyzji (art. 64c. § 1), organ, który wydał zaskarżoną decyzję, przekazuje sprzeciw od decyzji sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy w terminie czternastu dni od dnia jego otrzymania (art. 64c § 4).

W niniejszej sprawie wszczęcie postępowania nastąpiło już po wejściu w życie ustawy nowelizującej - zastosowanie do niniejszej sprawy znajdzie więc ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, objęta tekstem jednolitym opublikowanym w Dz. U. z 2017 r. poz. 1369. Tak więc pomimo błędnego pouczenia strony skarżącej przez organ, od zaskarżonej decyzji skarżącemu przysługiwał sprzeciw, który został złożony w ustawowym terminie.

Według nowego brzmienia przepisów ppsa sąd, rozpoznając sprzeciw od decyzji, ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 kpa. Uwzględniając sprzeciw od decyzji, sąd uchyla decyzję w całości, jeżeli stwierdzi naruszenie art. 138 § 2 kpa (art. 151 a § 1 zd. 1 ppsa). W przypadku nieuwzględnienia sprzeciwu od decyzji sąd oddala sprzeciw (art. 151 a § 2 ppsa).

Kontrola prawidłowości zaskarżonej decyzji w ramach rozpoznania sprzeciwu oznacza zatem konieczność dokonania oceny, czy w realiach konkretnej sprawy organ II instancji w uzasadniony sposób skorzystał z możliwości wydania decyzji kasatoryjnej, czy też bezpodstawnie uchylił się od załatwienia sprawy co do jej istoty. Podstawowym obowiązkiem sądu administracyjnego rozpoznającego skargę na decyzję kasacyjną będzie przede wszystkim ustalenie, czy zachodziły przesłanki do zastosowania art. 138 § 2 kpa, a więc odstąpienie od zasady ogólnej ponownego, merytorycznego rozpoznania sprawy albo zakończenia jej w inny sposób. Dokonując kontroli rozstrzygnięcia wydanego na podstawie art. 138 § 2 kpa sąd nie jest natomiast władny odnosić się do meritum sprawy w kierunku jej przesądzenia, skoro na skutek uchylenia decyzji organu I instancji sprawa wraca do merytorycznego rozpatrzenia przed tym organem (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 maja 2017 r., sygn. akt II OSK 2219/15, wszystkie powołane orzeczenia dostępne na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl).

Z orzecznictwa sądów administracyjnych jednoznacznie wynika, że na tle przepisu art. 138 § 2 kpa organ odwoławczy nie jest uprawniony do wydania kasacyjnego rozstrzygnięcia, jeśli organ I instancji nieprawidłowo ocenił zebrany w sprawie materiał dowodowy (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 11 stycznia 2007r., II SA/GI 439/06, LEX nr 930299). Decyzja kasacyjna nie może zostać wydana, jeśli kwestią sporną będzie tylko ocena prawna zebranego materiału dowodowego w sprawie (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 29 maja 2014 r., sygn. akt I SA/Sz 1256/13). W sprzeczności z art. 138 § 2 kpa pozostaje wydanie decyzji kasacyjnej zarówno w przypadku, "gdy zaskarżona decyzja była dotknięta jedynie błędami natury prawnej, jak i w przypadku, gdy postępowanie wyjaśniające przeprowadzone przez organ pierwszej instancji jest dotknięte niewielkimi brakami, które z powodzeniem można uzupełnić w postępowaniu odwoławczym na podstawie art. 136 kpa" (wyrok WSA w Krakowie z dnia 10 października 2013 r., II SA/Kr 997/13, wyrok NSA z dnia 22 września 1981 r., II SA 400/81).

W tym miejscu wyjaśnić należy, że myśl art. 138 § 2 kpa organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy uwzględnić przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Reasumując organ odwoławczy może wydać decyzję kasacyjną, gdy organ I instancji przy rozpatrywaniu sprawy nie przeprowadził w ogóle postępowania wyjaśniającego lub naruszył przepisy postępowania w stopniu uzasadniającym uznanie sprawy za niewyjaśnioną i przez to niekwalifikującą się do merytorycznego rozstrzygnięcia przez organ drugiej instancji (zob. wyrok NSA z dnia 14 lutego 2017 r., sygn. akt II OSK 1386/15). Kasatoryjne rozstrzygnięcie może zapaść wyłącznie w sytuacji, gdy wątpliwości organu drugiej instancji co do stanu faktycznego nie da się wyeliminować w trybie art. 136 kpa.

Przesłanki z art. 138 § 2 kpa nawiązują do nieprzeprowadzenia przez organ pierwszej instancji postępowania wyjaśniającego w całości lub znacznej części, co uniemożliwia merytoryczne załatwienie sprawy przez organ odwoławczy zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Wprawdzie bowiem postępowanie odwoławcze jest postępowaniem weryfikującym rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji, w którym materiał dowodowy zgromadzony przez organ pierwszej instancji może być uzupełniony, niemniej organ odwoławczy może to uczynić jedynie w niezbędnym zakresie wyznaczonym treścią art. 136 kpa. W żadnym natomiast razie organ odwoławczy nie może zastępować organu pierwszej instancji w prowadzeniu postępowania zmierzającego do wyjaśnienia kwestii istotnych dla rozstrzygnięcia, ponieważ prowadziłoby to do naruszenia prawa strony do dokonania ich oceny i rozpatrzenia sprawy w jej całokształcie przez organy dwóch instancji.

Wszystkie okoliczności, mające znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej muszą zostać ustalone w toku prawidłowo przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego. Zgodnie zaś z art. 7 kpa, w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Konsekwencją obowiązywania zasady praworządności jest także regulacja zawarta w art. 107 § 1 kpa, ustanawiającym obok innych wymogów decyzji obowiązek organu zawarcia w niej podstawy prawnej i uzasadnienia faktycznego, które w myśl § 3 tego artykułu powinno w szczególności obejmować wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy, Sąd stwierdził, że organ odwoławczy prawidłowo przyjął, że zaktualizowały się przesłanki do wydania decyzji kasacyjnej. Stwierdzone uchybienia i wadliwości decyzji, a także prowadzonego postępowania uzasadniały bowiem przekazania sprawy do jej ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Jak wynika ze stanowiska organu odwoławczego powodem uchylenia decyzji organu I instancji był brak zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący przez ten organ całego materiału dowodowego. W szczególności, zdaniem organu odwoławczego materiał dowodowy zebrany w sprawie przez organ I instancji nie pozwolił na przesądzenie o możliwości wznowienia studiów przez skarżącego. Jak podał organ odwoławczy, powołując się na zapis §24 ust 6 regulaminu to Dziekan może uzależnić wznowienie studiów od zdania egzaminów wznawiających, które obejmują sprawdzenie wybranych efektów kształcenia osiągniętych w dotychczasowym przebiegu studiów. Organ odwoławczy zasugerował, że należy dać możliwość D. B. wznowienie studiów na 4 semestr 2 roku studiów w roku akademickim 2018/2019 po wcześniejszym zdaniu egzaminów wznawiających z wybranych przez Dziekana przedmiotów. Powyższe nie mieściło się w zakresie art. 136 § 1 kpa.

W ocenie Sądu instancji stanowisko organu odwoławczego o zastosowaniu art. 138 § 2 kpa jest uzasadnione, albowiem konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie i przekracza ramy uzupełniającego postępowania wyjaśniającego, które władny jest przeprowadzić we własnym zakresie organ odwoławczy.

Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 a § 2 ppsa.