Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 197/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-01-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 7, art. 15, art. 24 § 1 pkt 1 i pkt 5, art. 77, art. 80, art. 107 § 3, art. 138
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: § 39 ust. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2013 poz 361
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013.
article: art.29
journal: Dz.U. 2014 poz 1438
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Mydłowska Sędziowie: WSA Irena Jakubiec-Kudiura (spr.) WSA Bożena Zwolenik Protokolant starszy sekretarz sądowy Artur Dobrowolski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi M. W. na decyzję Dyrektora ... Oddziału Regionalnego ARIMR w W. z dnia ... grudnia 2015 r. nr ... w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu programu rolnośrodowiskowego (PRŚ) oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi M. W. (dalej jako: "skarżący" lub "strona") jest decyzja Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. (dalej jako: "Dyrektor Oddziału", "organ odwoławczy" lub "organ II instancji") z [...] grudnia 2015 r., nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. (dalej jako: "Kierownik Biura Powiatowego" lub "organ I instancji") z [...] września 2015 r., nr [...] o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu programu rolnośrodowiskowego (PRŚ). Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym.

[...] maja 2008 r. skarżący złożył w Biurze Powiatowym ARiMR W. wniosek o przyznanie stronie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2008:

- pakiet 2 Rolnictwo ekologiczne w wariancie 2,3 Trwałe użytki zielone z certyfikatem zgodności do powierzchni 2,85 ha,

- pakiet 2 Rolnictwo ekologiczne w wariancie 2,4 Trwałe użytki zielone w okresie przestawiania do powierzchni 14,23 ha,

- pakiet 3 Ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach w wariancie 3.1 do powierzchni 17,08 ha.

[...] maja 2008 r. strona złożyła zmianę do powyższego wniosku, polegającą na zmniejszeniu pakietu 2 Rolnictwo ekologiczne w wariancie 2,4 Trwałe użytki zielone w okresie przestawiania do powierzchni 12,81 ha.

Postanowieniem z [...] września 2010 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w W. przekazał Kierownikowi Biura Powiatowego w S. wniosek skarżącego o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej za rok 2008 do rozpatrzenia zgodnie z właściwością miejscową.

[...] września 2008 r. oraz [...] października 2008 r. w gospodarstwie skarżącego przeprowadzono kontrolę na miejscu, natomiast [...] września 2008 r. oraz [...] grudnia 2008 r. odbyła się kontrola w zakresie realizacji programu rolnośrodowiskowego. Kontrole wykazały nieprawidłowości mające wpływ na wysokość przyznanych płatności rolnośrodowiskowych. Ponadto [...] listopada 2010 r. wygenerowano wezwanie do złożenia wyjaśnień, na które strona [...] grudnia 2010 r. złożyła korektę.

Decyzją z [...] lutego 2011 r. nr [...] Kierownik Biura Powiatowego przyznał stronie płatność rolnośrodowiskową w wysokości 10.206,72 zł, w tym:

- pakiet 3 Ekstensywne trwałe użytki zielone w wariancie 3.1 Ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach w wysokości 6.341,37 zł do powierzchni 14,10 ha,

- pakiet 2 Rolnictwo ekologiczne w wariancie 2.3 Trwałe użytki zielone z certyfikatem zgodności w wysokości 718,77 zł do powierzchni 2,85 ha,

- pakiet 2 Rolnictwo ekologiczne w wariancie 2.4 Trwałe użytki zielone w okresie przestawiania w wysokości 3.146,58 zł do powierzchni 9,83 ha.

Przedmiotowa decyzja została doręczona [...] marca 2011 r., a przyznane środki finansowe przekazano na rachunek bankowy [...] marca 2011 r.

W oparciu o wniosek kontynuacyjny złożony [...] maja 2009 r., Kierownik Biura Powiatowego decyzją z [...] kwietnia 2011 r. nr [...] przyznał skarżącemu płatność rolnośrodowiskową na rok 2009 w łącznej wysokości 10.522,40 zł, w tym z tytułu:

- pakiet 3 Ekstensywne trwałe użytki zielone w wariancie 3.1 Ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach w wysokości 6.537,50 zł do powierzchni 14,10 ha,

- pakiet 2 Rolnictwo ekologiczne w wariancie 2.3 Trwałe użytki zielone z certyfikatem zgodności w wysokości 741,00 zł do powierzchni 2,85 ha,

- pakiet 2 Rolnictwo ekologiczne w wariancie 2.4 Trwałe użytki zielone w okresie przestawiania w wysokości 3.243,90 zł do powierzchni 9,83 ha.

Ww. decyzja została doręczona [...] kwietnia 2011 r., a przyznane środki finansowe przekazano na rachunek bankowy [...] maja 2011 r.

[...] maja 2010 r. skarżący złożył wniosek kontynuacyjny o przyznanie płatności rolnośrodowiskowych na 2010 rok.

W odpowiedzi na wezwanie do złożenia wyjaśnień z [...] sierpnia 2010 r. nr [...],[...] września 2010 r. strona złożyła korektę wniosku wraz z deklaracją pakietów rolnośrodowiskowych, korygując powierzchnię działki rolnej A JPO TUZ położonej na działkach ewidencyjnych nr: [...] i [...], obręb: [...], gmina: [...], powiat: [...] z 0,75 ha na 0,74 ha, powierzchnię działki rolnej D JPO TUZ położonej na działce ewidencyjnej nr: [...], obręb: [...], gmina: [...], powiat: [...] z 0,16 ha 0,15 ha oraz powierzchnię działki rolnej O JPO TUZ położonej na działce ewidencyjnej nr: [...], obręb: [...], gmina: [...], powiat: [...]z 0,48 ha na 0,50 ha, również powierzchnię wariantów: 2.3 na 15,64 ha oraz 3.1 na 17,06 ha.

[...] maja 2011 r. skarżący złożył zmianę do wniosku na podstawie, której uległa zmianie powierzchnia poszczególnych wariantów, a co za tym idzie płatności rolnośrodowiskowych. Mianowicie wariant 2.3 po zmianie wyniósł 12,66 ha na kwotę 3.291,60 zł, a wariant 3.1 wyniósł 14,08 ha na kwotę 7.040 zł.

[...] września 2010 r. w gospodarstwie strony odbyła się kontrolna na miejscu, podczas której skontrolowano działkę rolną S JPO TUZ, położoną na działce ewidencyjnej nr [...], obręb: [...], gmina: [...], powiat: [...]; zadeklarowaną do płatności rolnośrodowiskowej w ramach wariantu 3.1 i potwierdzono powierzchnię 1,42 ha, taką, jaką zadeklarowano we wniosku.

[...] września 2010 r. odbyła się druga kontrola, podczas której stwierdzono niespójność działki rolnej G JPO TUZ o powierzchni 0,76 położonej na działce ewidencyjnej nr [...]powiat: [...], gmina: [...], obręb: [...]. Kontrola stwierdziła dwie odrębne powierzchnie o wielkości 0,37 ha oraz 0,36 ha uznając - łącznie z tolerancją pomiaru - powierzchnię stwierdzoną równej deklarowanej.

Natomiast na działkach rolnych: A JPO TUZ o powierzchni 0,75 ha (0,74 ha po korekcie wniosku z [...] września 2010 r.) położonej na działkach ewidencyjnych nr: [...]i [...], obręb: [...], gmina: [...], powiat: [...]; B JPO TUZ o powierzchni 0,59 ha położonej na działkach ewidencyjnych nr: [...]i [...], obręb: [...], gmina: [...], powiat: [...]; C JPO TUZ o powierzchni 0,16 ha położonej na działce ewidencyjnej nr: [...], obręb: [...], gmina: [...], powiat: [...]; D JPO TUZ o powierzchni 0,16 ha (0,15 ha po korekcie wniosku z [...] września 2010 r.) położonej na działce ewidencyjnej nr: [...], obręb: [...], gmina: [...], powiat: [...]; E JPO TUZ o powierzchni 0,32 ha położonej na działce ewidencyjnej nr: [...], obręb: [...], gmina: [...], powiat: [...]; F JPO TUZ o powierzchni 0,11 ha położonej na działce ewidencyjnej nr: [...], obręb: [...], gmina: [...], powiat: [...]- stwierdzono występowanie siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności w postaci zalanych lub podtopionych terenów, potwierdzając jednocześnie powierzchnie stwierdzone powyższych działek rolnych z powierzchniami zadeklarowanymi we wniosku.

[...] października 2010 r. podjęto kolejną próbę przeprowadzenia kontroli powyższych działek rolnych, lecz ze względu na dalsze występowanie siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności stwierdzono jak wyżej.

Wszystkie powyższe działki rolne zostały zadeklarowane przez skarżącego do płatności rolnośrodowiskowej w ramach wariantów 2.3 i 3.1.

[...] lutego 2011 r. odbyła się kolejna kontrola i na podstawie protokołu z czynności kontrolnych w wyniku przeprowadzonej kontroli na miejscu w gospodarstwie (nr dokumentu: [...]) stwierdzono następujące nieprawidłowości: na działce rolnej H JPO TUZ położonej na działkach ewidencyjnych nr: [...],[...],[...],[...] powiat: [...], gmina: [...], obręb: [...], stwierdzono powierzchnię inną niż zadeklarowano we wniosku obszarowym, a mianowicie kontrola stwierdziła 1,90 ha, a we wniosku podano 2,02 ha, na działce rolnej J JPO TUZ, położonej na działkach ewidencyjnych nr [...],[...],[...],[...] powiat: [...], gmina: [...], obręb: [...], stwierdzono 0,79 ha, a we wniosku podano 1,80 ha, na działce rolnej K JPO TUZ, położonej na działce ewidencyjnej nr [...], powiat: [...], gmina: [...], obręb: [...], stwierdzono 0,42 ha, we wniosku podano 0,54 ha, na działce rolnej Ł JPO TUZ położonej na działce ewidencyjnej nr [...], powiat: [...], gmina: [...], obręb: [...], stwierdzono 0,87 ha, we wniosku zadeklarowano 0,88 ha, na działce rolnej N JPO TUZ położonej na działkach ewidencyjnych nr [...],[...] powiat: [...], gmina: [...], obręb: [...], kontrola stwierdziła 1,06 ha, we wniosku podano 2,46 ha, na działce rolnej R JPO TUZ położonej na działce ewidencyjnej nr [...], powiat: [...], gmina: [...], obręb: [...], kontrola stwierdziła 0,97 ha, we wniosku podano 1,07 ha.

Uwzględniając wyniki ze wszystkich kontroli na miejscu oraz zmianę do wniosku z [...] maja 2011 r. Kierownik Biura Powiatowego decyzją z [...] lipca 2011 r. nr [...] przyznał skarżącemu płatności rolnośrodowiskowe w łącznej wysokości 7.411,43 zł, w tym z tytułu:

- Wariant 2.3 - Trwałe użytki zielone (z certyfikatem zgodności) - za powierzchnię 11,55 ha w wysokości 2.425,80 zł,

- Wariant 3.1 - Ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach - za powierzchnię 12,97 ha w wysokości 4.985,63 zł.

Ww. decyzja została doręczona [...] lipca 2011 r., a przyznane środki finansowe przekazano na rachunek [...] sierpnia 2011 r.

Od powyższej decyzji skarżący wniósł odwołanie, w wyniku rozpatrzenia którego Dyrektor Oddziału decyzją z [...] stycznia 2012 r. nr [...] uchylił w całości zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

[...] sierpnia 2011 r. w gospodarstwie strony przeprowadzono ponowną kontrolę na miejscu po odwołaniu. Stwierdzono inne powierzchnie na działkach rolnych: J JPO TUZ, położonej na działkach ewidencyjnych nr [...],[...],[...],[...] powiat: [...], gmina: [...], obręb: [...] oraz N JPO TUZ położonej na działkach ewidencyjnych nr [...],[...]powiat: [...], gmina: [...], obręb: [...], niż stwierdziła to kontrola na miejscu przeprowadzona [...] lutego 2011 r. Mianowicie na działce rolnej J JPO TUZ o deklarowanej we wniosku powierzchni 1,80 ha stwierdzono powierzchnię 1,30 ha (kontrola [...] lutego 2011 r. stwierdziła 0,79 ha), a na działce rolnej N JPO TUZ o deklarowanej we wniosku powierzchni 2,46 ha stwierdziła również 2,46 ha (kontrola w [...] lutego 2011 r. stwierdziła 1,06 ha). W związku z tym wyniki z kontroli na miejscu z [...] sierpnia 2011 r. na powyższych działkach miały wpływ na wysokość przyznanych płatności rolnośrodowiskowych.

Natomiast pozostałe wyniki z poprzednich kontroli na miejscu zostały potwierdzone. W związku z tym: na działce rolnej H JPO TUZ położonej na działkach ewidencyjnych nr: [...],[...],[...],[...] powiat: [...], gmina: [...], obręb: [...], stwierdzono powierzchnię inną niż zadeklarowano we wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej, a mianowicie kontrola stwierdziła 1,90 ha, a we wniosku podano 2,02 ha, na działce rolnej Ł JPO TUZ położonej na działce ewidencyjnej nr [...], powiat: [...], gmina: [...], obręb: [...], stwierdzono 0,87 ha, we wniosku zadeklarowano 0,88 ha, na działce rolnej K JPO TUZ, położonej na działce ewidencyjnej nr [...], powiat: [...], gmina: [...], obręb: [...], stwierdzono 0,42 ha, we wniosku podano 0,54 ha, na działce rolnej R JPO TUZ położonej na działce ewidencyjnej nr [...], powiat: [...], gmina: [...], obręb: [...], kontrola stwierdziła 0,97 ha, we wniosku podano 1,07 ha.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy przyznania skarżącemu płatności rolnośrodowiskowej za rok 2010, Kierownik Biura Powiatowego decyzją z [...] marca 2012 r. nr [...] przyznał stronie przedmiotowe płatności w kwocie 8.518,81 zł, w tym z tytułu:

- Wariant 2.3 - Trwałe użytki zielone (z certyfikatem zgodności) - za powierzchnię 12,06 ha w wysokości 2.823,60 zł,

- Wariant 3.1 - Ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach - za powierzchnię 13,48 ha w wysokości 5.695,21 zł.

Ww. decyzja została doręczona [...] marca 2012 r. Płatność w kwocie 1.107,38 zł, stanowiąca dopłatę do przekazanych [...] sierpnia 2011 r. środków finansowych w wysokości wskazanej w decyzji nr [...], została przekazana na rachunek bankowy strony [...] kwietnia 2012 r.

[...] maja 2011 r. skarżący złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w S. wniosek kontynuacyjny o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2011 rok, w którym do płatności deklarował powierzchnie :

- Wariant 2.3 - Trwałe użytki zielone (z certyfikatem zgodności) powierzchnię 12,66 ha

- Wariant 3.1.1 - Ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach powierzchnię 14,08 ha.

29 września 2011 r. w gospodarstwie strony przeprowadzono kontrolę na miejscu w zakresie wzajemnej zgodności, w trakcie której stwierdzono na działkach rolnych H, I, J, K, Ł, ŁŁ, M, NN, P, R, nieprzestrzeganie norm oraz wymogów, o których mowa w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2010 r. w sprawie minimalnych norm (Dz. U. Nr 39,poz. 211 z póz. zm.) i w obwieszczeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 marca 2009 r. w sprawie wykazu wymogów określonych w przepisach Unii Europejskiej z uwzględnieniem przepisów krajowych wdrażających te przepisy (Monitor Polski Nr 17, poz.224 z póz.zm.). Mianowicie na działkach rolnych stwierdzono nie przestrzeganie norm:

- N.04.1- Na łąkach lub pastwiskach okrywa roślinna nie była koszona i usuwana co najmniej raz w roku w terminie do 31 lipca, lub nie były na nich wypasane zwierzęta

- N.06.1- Stwierdzono ślady wypalania na gruntach rolnych, z wyjątkiem punktowych śladów po wypalaniu resztek pożniwnych.

[...] lipca 2012 r. do Biura Powiatowego wpłynęło pismo skarżącego do którego załączył oświadczenia o wystąpieniu szkody w uprawach w jego gospodarstwie podpisane przez dwóch świadków i przez stronę. Pisma mają datę wystawienia [...] września 2011 r. Ponieważ skarżący dostarczył ww. dowody osiem miesięcy po terminie i po tym jak kontrola na miejscu przeprowadzona w gospodarstwie stwierdziła nieprawidłowości ww. dowody nie zostały uznane.

Decyzją z [...] lipca 2012 r. nr [...] Kierownik Biura Powiatowego przyznał skarżącemu płatności rolnośrodowiskowe w pomniejszonej wysokości z sankcjami wieloletnimi w łącznej wysokości 926,50 zł, w tym z tytułu:

- Wariant 2.3 - Trwałe użytki zielone (z certyfikatem zgodności) - za powierzchnię 3,84 ha w wysokości 0,00 zł,

- Wariant 3.1.1 - Ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach - za powierzchnię 2,18 ha w wysokości 926,50 zł,

- Wariant 3.1.2- Ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach na obszarach Natura 2000 - za powierzchnię 3,08 ha w wysokości 0,00 zł.

Ww. decyzja została doręczona [...] sierpnia 2012 r., a przyznane środki finansowe przekazano na rachunek [...] sierpnia 2012 r.

Od powyższej decyzji skarżący wniósł odwołanie, w wyniku rozpatrzenia którego Dyrektor Oddziału decyzją z [...] października 2012 r. nr [...] uchylił w całości zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy przyznania skarżącemu płatności rolnośrodowiskowej za rok 2011, Kierownik Biura Powiatowego decyzją z [...] grudnia 2012 r. [...] przyznał stronie przedmiotowe płatności w kwocie 926,50 zł, w tym z tytułu:

- Wariant 2.3 - Trwałe użytki zielone (z certyfikatem zgodności) - za powierzchnię 8,93 ha w wysokości 0,00 zł,

- Wariant 3.1.1 - Ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach - za powierzchnię 2,18 ha w wysokości 926,50 zł,

- Wariant 3.1.2 - Ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach na obszarach Natura 2000 - za powierzchnię 8,17 ha w wysokości 0,00 zł.

Przedmiotowa decyzja została doręczona stronie [...] grudnia 2012 r. Od powyższej decyzji skarżący wniósł odwołanie, w wyniku rozpatrzenia którego Dyrektor Oddziału decyzją z [...] marca 2013 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W wyniku rozpatrzenia skargi na ww. decyzję Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 17 grudnia 2013 r. (sygn. akt V SA/Wa 1219/13) uchylił zaskarżoną decyzję organu II instancji. Z uwagi na powyższe Dyrektor Oddziału decyzją z [...] września 2014 r. nr [...] uchylił w całości decyzję Kierownika Biura Powiatowego z [...] grudnia 2012 r. nr [...] i skierował sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy przyznania skarżącemu płatności rolnośrodowiskowej za rok 2011, Kierownik Biura Powiatowego decyzją z [...] marca 2015 r. nr [...] przyznał stronie przedmiotowe płatności w kwocie 6.388,60 zł, w tym z tytułu:

- Wariant 2.3 - Trwałe użytki zielone (z certyfikatem zgodności) - za powierzchnię 11,43 ha w wysokości 1.432,60 zł,

- Wariant 3.1.1 - Ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach - za powierzchnię 2,18 ha w wysokości 1.090,00 zł,

- Wariant 3.1.2 - Ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach na obszarach Natura 2000 - za powierzchnię 10,67 ha w wysokości 3 866,00 zł.

Ww. decyzja została doręczona [...] marca 2015 r., a przyznane środki finansowe przekazano na rachunek bankowy [...] maja 2011 r. Płatność w kwocie 5.462,10 zł, stanowiąca dopłatę do przekazanych [...] sierpnia 2012 r. środków finansowych w wysokości wskazanej w decyzji nr [...], została przekazana na rachunek bankowy strony [...] kwietnia 2015 r.

Mając na uwadze stwierdzone w 2010 i 2011 roku zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej na części gruntów rolnych objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym, Kierownik Biura Powiatowego zawiadomieniem z [...] lipca 2015 r. nr [...] poinformował skarżącego o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia nienależnie pobranych środków finansowych z tytułu programu rolnośrodowiskowego przyznanych na podstawie decyzji z [...] lutego 2011 r. nr [...], z [...] kwietnia 2011 r. nr [...], z [...] lipca 2011 r. nr [...] oraz z [...] marca 2012 r. nr [...].

Następnie decyzją z [...] września 2015 r. nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ustalił skarżącemu kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego w wysokości 2.365,28 zł.

W wyniku rozpoznania odwołania Dyrektor Oddziału zaskarżoną decyzją z [...] grudnia 2015 r. utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego z [...] września 2015 r.

Organ II instancji wskazał, że skarżący zobowiązał się do realizacji programu rolnośrodowiskowego w pakiecie 2 – Rolnictwo ekologiczne na powierzchni 12,68 ha, oraz w pakiecie 3 – Ekstensywne trwałe użytki zielone na powierzchni 14,10 ha, za którą otrzymał płatność na podstawie wniosku złożonego na rok 2008. W kolejnym roku realizacji programu, tj. 2010 ustalono, iż strona realizuje program rolnośrodowiskowy na powierzchni 12,06 ha w pakiecie 2 oraz na powierzchni 13,48 ha w pakiecie 3. Stwierdzona zaś przez organ w toku postępowania w sprawie przyznania płatności za rok 2011 powierzchnia gruntów rolnych spełniających warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej wynosiła odpowiednio: w pakiecie 2 - 11,43 ha, w pakiecie 3 - 12,85 ha i była mniejsza od podjętego przez stronę zobowiązania o 1,25 ha (pakiet 2) oraz 1,25 ha (pakiet 3).

Powyższych ustaleń dokonano w oparciu o wyniki weryfikacji wniosków strony o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej za lata 2010 i 2011 z uwzględnieniem korekty wniosku złożonej przez beneficjenta w dniu [...] września 2010 r. oraz wyników z kontroli na miejscu przeprowadzonej w gospodarstwie strony w dniach: [...] sierpnia 2010 r. (nr [...]),[...] września 2010 r. (nr [...]),[...] lutego 2011 r. (nr [...]),[...] sierpnia 2011 r. (nr [...]),[...] września 2011 r. (nr [...]) oraz [...] grudnia 2011 r. (nr [...]).

Dyrektor Oddziału wyjaśnił, że w myśl § 39 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objęty Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. z 2013, poz. 361 ze zm., dalej: rozporządzenie rolnośrodowiskowe z 2013 r.), powstał obowiązek zwrotu przez stronę kwoty nienależnie pobranych płatności w wysokości 2.365,28 zł za lata 2008-2010, stanowiącej część otrzymanych środków finansowych za powierzchnię, na której producent rolny nie zrealizował podjętego zobowiązania rolnośrodowiskowego.

Odnosząc się do kwestii odstąpienia od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności, organ przytoczył treść przepisów mających w sprawie zastosowanie oraz stwierdził, iż kwoty nienależnie pobranych płatności za lata 2008 - 2010 przekraczają kwoty stanowiące równowartości 100 euro, przeliczone na złote według kursu euro, ustalonego zgodnie z art. 7 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 883/2006 z dnia 21 czerwca 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1290/2005 w odniesieniu do prowadzenia kont przez agencje płatnicze, deklaracji wydatków i dochodów oraz warunków zwrotu wydatków w ramach EFRG i EFRROW (Dz. Urz. UE L nr 171 z 23 czerwca 2006, str. 1, ze zm., dalej: rozporządzenie 883/2006). Tym samym w odniesieniu do ww. płatności nie zachodzą przesłanki uzasadniające odstąpienie od ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności.

Odnosząc się do treści odwołania wskazał, że kwestie podnoszone przez stronę dotyczące ustalenia powierzchni gruntów rolnych kwalifikujących się do uzyskania płatności w latach 2010-2011 stanowiły przedmiot postępowania w sprawie przyznania płatności, a nie postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych. Wyjaśnił, że postępowanie dotyczące przyznania płatności poprzedza postępowanie w sprawie ustalenia obowiązku zwrotu płatności pobranych nienależnie lub nadmiernie. Sprawy przyznania płatności za lata 2010-2011 stanowiły przedmiot odrębnych postępowań zakończonych wydaniem przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w S. decyzji z [...] marca 2012 r. nr [...] (rok 2010) oraz z [...] marca 2015 r. nr [...] (2011 r.). Dodał, iż są to decyzje ostateczne w sprawach przyznania płatności. Podniósł, że strona nie zakwestionowała ustaleń w nich zawartych wskazujących, iż ustalona w toku prowadzonych postępowań powierzchnia użytków rolnych kwalifikująca się do uzyskania płatności w ramach realizowanego pakietu 2 wynosiła odpowiednio: w roku 2010 - 12,06 ha, w roku 2011 - 11,43 ha, zaś pakietu 3 wyniosła odpowiednio: w roku 2010 - 13,48 ha, w roku 2011 -12,85 ha. Zatem zarzuty strony w tej kwestii należało potraktować jako wyjaśnione, niemieszczące się w zakresie rozpoznania przez Dyrektora Oddziału w obecnym postępowaniu, a tym samym niemające wpływu na wynik postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego. Organ II instancji wskazał, że postępowanie w zakresie przyznania płatności było postępowaniem odrębnym, opartym na samodzielnych przesłankach faktycznych i prawnych. Natomiast postępowanie zakończone decyzją organu I instancji jest już tylko następstwem stwierdzenia, że strona zmniejszyła powierzchnię użytków rolnych objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym, zaś jego przedmiotem było wyłącznie ustalenie kwoty nienależnie pobranych środków pieniężnych. W konsekwencji Dyrektor Oddziału stwierdził, że zarzuty strony nakierowane na podważenie decyzji Kierownika Biura Powiatowego z [...] września 2015 r. nr [...] formułowane w kontekście błędnych – zdaniem skarżącego – ustaleń faktycznych dotyczących powierzchni użytków rolnych kwalifikujących się do uzyskania płatności w latach 2010-2011 nie mogły odnieść skutku prawnego. Skoro zatem zarzuty strony nie odnoszą się do decyzji będącej przedmiotem kontroli organu II instancji w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych, to nie zasługują na uwzględnienie.

Dyrektor Oddziału wyjaśnił również, że bez znaczenia dla oceny prawidłowości wydanego rozstrzygnięcia pozostaje kwestia dotycząca "bezprawnych potrąceń" i "odsetek za zwłokę". Jak już bowiem wskazano powyżej sprawa przyznania płatności rolnośrodowiskowych za lata 2008-2011 stanowiła przedmiot odrębnych postępowań zakończonych ostatecznymi decyzjami administracyjnymi organu.

Zdaniem Dyrektora Oddziału ustalenia faktyczne oraz ocena prawna wraz z jej uzasadnieniem wskazana w decyzji organu I instancji nie budziły zastrzeżeń. Wszystkie istotne w sprawie fakty i zdarzenia zostały ustalone oraz w dostateczny sposób rozważone, a motywy podjętego rozstrzygnięcia należycie przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Odnosząc się do kwestionowanej przez stronę prawidłowości i rzetelności raportu z kontroli na miejscu przeprowadzonej [...] września 2011 r. wyjaśnił, iż w ustalenie stronie kwoty nienależnie pobranych płatności w kwocie 1.398.67 zł w oparciu o kwestionowany raport z kontroli stanowiło konsekwencję stwierdzonych, w trakcie weryfikacji wniosku strony za rok 2011, nieprawidłowości. Powyższych ustaleń organ dokonał w oparciu o dokumentację z przeprowadzonej kontroli, w tym protokół z kontroli, któremu należy przypisać walor wiarygodności. Strona pomimo zgłaszanych do tego protokołu zastrzeżeń nie podważyła skutecznie wniosków, jakie z niego wypływają.

Ponadto podkreślił, iż to na stronie ciąży obowiązek przedstawienia dowodów oraz dawania wyjaśnień co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. W toku prowadzonego postępowania pełnomocnik strony nie przedstawił jednak żadnego dowodu, który stanowiłby podstawę do uznania wiarygodności jego oświadczeń zaprezentowanych w złożonym odwołaniu. Ponadto, w toku postępowania strona nie wykazała żadnych wiarygodnych okoliczności, które podważałyby poczynione w sprawie ustalenia.

Organ II instancji wyjaśnił ponadto, że wypłata nienależnych płatności stronie nie wynikała z błędu organu, a w konsekwencji w sprawie nie ma zastosowania art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodność, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. Urz. UE L 141 z 30.04.2004 r. str.18-58, ze. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 44, str.243,ze zm., dalej jako: "rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004).

W sprawie nie doszło również do przedawnienia zwrotu nienależnie pobranej płatności zgodnie z treścią art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004.

Podkreślił również, iż rozpatrując sprawę stronie płatności za lata 2010-2011 organy nie znalazły podstaw do zastosowania przepisu art. 68 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 (obniżki i wyłączenia nie mają zastosowania w przypadku, gdy rolnik złożył wniosek poprawny pod względem faktycznym lub gdy może wykazać, że nie jest winny nieprawidłowości) uznając, iż złożony wniosek nie odpowiadał stanowi faktycznemu. Na części zadeklarowanych do uzyskania płatności gruntów skarżący nie prowadził działalności rolniczej w sposób określony rozporządzeniem rolnośrodowiskowym z 2013 r., a zatem uznać należało, iż strona we wniosku zadeklarowała je w sposób nieuprawniony.

Pismem z [...] stycznia 2016 r. strona wniosła skargę na ww. decyzję Dyrektora Oddziału wnosząc o jej uchylenie w całości.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:

1) przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) § 41 ust. 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r.,

b) § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 1 kwietnia 2010 r. w sprawie liczby punktów, jaką przypisuje się stwierdzonej niezgodności oraz procentowej wielkości zmniejszenia płatności bezpośredniej, płatności cukrowej, płatności do pomidorów lub wsparcia specjalnego (Dz. U. Nr 67, poz. 434, ze zm.) w zw. art. 71 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonywania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316 z 2 grudnia 2009 r, str. 65, z późn. zm.)

- poprzez ich błędne zastosowanie i przyjęcie, że doszło do powtarzającej się niezgodności w zakresie normy N.04.1. podczas gdy nie można mówić o niezgodności normy N.04.1 w 2013 r. (na działkach A, B, E) i w 2011 r. Niezgodność tej normy w 2011 r. została skutecznie zakwestionowana w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 grudnia 2013 r., sygn. akt VSA/Wa 1219/13, wydanym na skutek wniesienia skargi na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w W. z dnia [...] marca 2013 r. Nr: [...] w przedmiocie płatności rolnośrodowiskowej za 2011 r. w pomniejszonej wysokości, w którym wskazano na bezpodstawność uznania istnienia w 2011 r. niezgodności normy N.04.1 na działkach J, L, R, H, N, M,

c) art. 17 ust. 1, art. 18 i 19 rozporządzenia nr 2419/2001, art. 7 ust. 1 i 1a ustawy o płatnościach, art. 124 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 oraz przepisu art. 57 ust. 3 akapit pierwszy i art. 58 akapit drugi rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 poprzez przeprowadzenie kontroli na miejscu w niewłaściwy sposób polegający na nie wzięciu pod uwagę topografii terenu, sąsiedztwa wysokich drzew i wysokiej ściany lasu, które wpływają na zanik sygnału GPS na granicy działki, co skutkowało nieprawidłowym ustaleniem w wyniku kontroli powierzchni działek skarżącego i błędnym wynikiem odbiegającym od danych zawartych we wniosku skarżącego;

2) przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) art. 7, 77, 80 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, w szczególności wskazywanego w odwołaniu (punkty: 2.3 i 3, str. 2) wpływu wyroku ww. wyroku WSA w Warszawie zapisy raportu z kontroli w 2011 r., będącego podstawą uznania istnienia powtarzalności naruszenia normy N.0.4.1 i niewskazanie przyczyn jego nieuwzględnienia;

b) art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak wyraźnego, jednoznacznego wyeksponowania dokumentu (pełnej nazwy oraz publikatora) na podstawie którego organ odmówił płatności do działek rolnych G, H, I, J, K, L, ograniczając się jedynie do lakonicznego stwierdzenia zawartego na str. 5 decyzji o odmowie płatności zgodnie ze stanowiskiem Komisji Europejskiej w polityce rozwoju obszarów wiejskich;

c) art. 138 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy ww. decyzji Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w W. mimo wskazanych wyżej zarzutów.

W uzasadnieniu skargi strona rozwinęła powyższe zarzuty.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., 1066 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, iż w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej.

Stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a."), Sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że w granicach danej sprawy Sąd dokonuje oceny zgodności zaskarżonego aktu z przepisami prawa, bez względu na zarzuty podniesione w skardze.

Przedmiotem niniejszej skargi jest decyzja Dyrektora Oddziału utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych. A więc spór w sprawie dotyczy uznania przez organ za nienależne części płatności za lata 2008-2010.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że warunkiem koniecznym wydania w omawianym trybie decyzji ustalającej kwoty nienależnie, czy nadmiernie pobranych środków nie jest uprzednie wzruszenie ostatecznych decyzji przyznających płatności (por. wyroki NSA: z 11 kwietnia 2013 r., sygn. akt II GSK 96/12 oraz z 15 listopada 2012 r., sygn. akt II GSK 1518/11 wszystkie powoływane orzeczenia dostępne na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Z sytuacją, w której dochodzi do nienależnego pobrania środków przyznanych w ramach działań objętych programem rozwoju obszarów wiejskich, zwanych "pomocą", mamy do czynienia nie tylko wówczas, gdy pomoc zostaje przyznana i wypłacona na podstawie decyzji, która została wyeliminowana z porządku prawnego, ale także wtedy, gdy beneficjent nie dotrzymuje podjętego zobowiązania przez cały wymagany okres, jak miało to miejsce w niniejszej sprawie. Powyższe oznacza, że dla ustalenia kwot świadczeń nienależnie pobranych przez skarżącego w latach 2008-2010 nie było konieczne wzruszenie decyzji przyznających pomoc i dopuszczalne jest uznanie za nienależnie pobrane płatności za ten okres.

Zgodnie z art. 29 ust. 1, 2 i 8 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2016 r., poz. 1512 ze zm., dalej jako: "ustawa o ARiMR"), Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w drodze decyzji administracyjnej ustala kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych: 1. pochodzących z funduszy Unii Europejskiej; 2 krajowych, przeznaczonych na: a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej. Właściwym w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych w decyzji, o której mowa w ust. 1, jest organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1. Organ ten posiada także uprawnienia organu podatkowego.

W sprawie poza sporem było, że skarżący składając wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2008 r. zobowiązał się do przestrzegania warunków uczestnictwa w programie rolnośrodowiskowym przez okres 5 lat od dnia rozpoczęcia jego realizacji w pakiecie 2 - Rolnictwo ekologiczne na powierzchni 12,68 ha, oraz w pakiecie 3 - Ekstensywne trwałe użytki zielone na powierzchni 14,10 ha.

Organ ustalił, że w 2010 skarżący realizował program rolnośrodowiskowy na powierzchni 12,06 ha w pakiecie 2 oraz na powierzchni 13,48 ha w pakiecie 3. Stwierdzona zaś przez organ w toku postępowania w sprawie przyznania płatności za rok 2011 powierzchnia gruntów rolnych spełniających warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej wynosiła odpowiednio: w pakiecie 2 - 11,43 ha, w pakiecie 3 - 12,85 ha i była mniejsza od podjętego przez stronę zobowiązania o 1,25 ha (pakiet 2) oraz 1,25 ha (pakiet 3).

Powyższych ustaleń dokonano w oparciu o wyniki weryfikacji wniosków strony o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej za lata 2010 i 2011 z uwzględnieniem korekty wniosku złożonej przez beneficjenta 9 września 2010 r. oraz wyników z kontroli na miejscu przeprowadzonej w gospodarstwie strony w dniach: [...] sierpnia 2010 r., [...] września 2010 r., [...] lutego 2011 r., [...] sierpnia 2011 r., [...] września 2011 r. oraz [...] grudnia 2011 r.

Podkreślenia wymaga, iż w toku prowadzonych postępowań administracyjnych w sprawach przyznania skarżącemu płatności za lata 2010-2011 (w których ustalono, iż beneficjent nie realizuje programu zgodnie z wymogami i warunkami przyznania pomocy) przysługiwało stronie prawo do zaskarżenia decyzji organów I instancji do organu wyższego stopnia. Skarżący jednak tego nie uczynił, w wyniku czego decyzje organu I instancji z [...] marca 2012 r. nr [...] oraz z [...] marca 2015 r.nr [...] stały się ostateczne i jako takie funkcjonują w obrocie prawnym.

Wskazać w tym miejscu należy, że w postępowaniu dotyczącym określenia kwoty nienależnie pobranych płatności organy nie rozpatrują ponownie kwestii, które były badane przy rozpoznawaniu wniosków o przyznanie pomocy za poszczególne lata realizowanego wieloletniego programu rolnośrodowiskowego. Kluczowe znaczenie ma bowiem ustalenie, że rolnik – już po przyznaniu mu pomocy na taki program – nie wykonywał "operacji w całości lub w części lub obowiązków związanych z jej wykonaniem" [art. 28 ust. 2 pkt 1 ustawy z 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2016 r. poz. 1387 ze zm., dalej jako: "u.w.r.o.w." )] i czy nie zachodzą okoliczności wyłączające żądanie zwrotu pomocy (art. 28 ust. 4 u.w.r.o.w.).

W ocenie Sądu skoro skarżący, jako beneficjent pomocy, zobowiązał się do realizacji pięcioletniego zobowiązania rolnośrodowiskowego, oczywistym jest, że zaprzestanie prowadzenia działalności w trakcie pięcioletniego okresu (o którym mowa w § 2 ust 1 pkt 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r.), co zostało wykazane w ostatecznych decyzjach dot. przyznania płatności za lata 2010 i 2011, spełnia przesłankę, że strona nie realizuje całego zobowiązania rolnośrodowiskowego, zaś pobrana płatność podlega zwrotowi.

W konsekwencji za niezasadne należało uznać te zarzuty skargi, które de facto odnosiły się do decyzji w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej za lata 2010-2011 (w tym również naruszenie art. 7, 77 i 80 k.p.a.). Kwestia przyznania stronie płatności rolnośrodowiskowej za lata 2010-2011 stanowiła przedmiot odrębnych postępowań, zakończonych ostatecznymi decyzjami. W obecnym postępowaniu zatem nie mogły więc być badane zarzuty odnoszące się do tych decyzji i przyjętych w nich ustaleń faktycznych oraz podstaw prawnych przyznania płatności, w tym także zmniejszenia lub odmówienia płatności za dany rok, a także zarzuty nieprawidłowego przeprowadzenia kontroli realizacji programu.

Bez znaczenia dla niniejszej sprawy pozostaje również zawarte w treści skargi powołanie się przez stronę na treść uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 17 grudnia 2013 r., sygn. akt V SA/Wa 1219/13. Mocą ww. wyroku uchylono bowiem decyzję Dyrektora Oddziału z [...] marca 2013 r. nr [...] przyznającą skarżącemu płatności rolnośrodowiskowe na rok 2011. Biorąc pod uwagę treść ww. wyroku Dyrektor Oddziału decyzją z [...] września 2014 r. nr [...] uchylił w całości decyzję Kierownika Biura Powiatowego z [...] grudnia 2012 r. nr [...] i skierował sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy przyznania skarżącemu płatności rolnośrodowiskowej za rok 2011, Kierownik Biura Powiatowego ostateczną decyzją z [...] marca 2015 r. nr [...] przyznał skarżącemu płatności za rok 2011. Zatem treść powyższego wyroku i zalecenia Sądu w nim zawarte były przedmiotem rozważań organu i zaowocowały wydaniem ostatecznej decyzji dot. przyznania płatności za 2011 rok. Tym samym twierdzenia strony dot. przedmiotowego wyroku nie mogą mieć znaczenia dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie.

Wskazać również należy, iż w niniejszej sprawie organy ARiMR w sposób wyczerpujący zbadały i oceniły przesłanki, stanowiące podstawę do zwolnienia strony z konieczności zwrotu kwoty nienależnie pobranych płatności określone art. 73 ust. 4 i ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 oraz art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającej szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli u ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. L 316 z 02.12.2009 r., str. 65). Zarówno w treści zaskarżonej decyzji Dyrektora Oddziału (str. 15-17) jak i decyzji organu I instancji (str. 14-15) organy prawidłowo oceniły, iż w niniejszej sprawie brak było podstaw do zastosowania ww. regulacji.

W ocenie Sądu, w postępowaniu nie zostały naruszone żadne gwarancje dotyczące praw strony w sposób mogący mieć wpływ na wynik postępowania i nie doszło też do uchybień w zakresie gromadzenia materiału dowodowego i ustalenia stanu faktycznego sprawy oraz oceny dowodów.

Wskazać należy, że w postępowaniu dotyczącym płatności rolnośrodowiskowych obowiązują zasady odmienne od zasad ogólnych znajdujących zastosowanie w postępowaniu prowadzonym na podstawie przepisów k.p.a. Zgodnie z art. 21 ust. 1 u.w.r.o.w. do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Wedle ust. 2 tego artykułu w postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie:

1) stoi na straży praworządności;

2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;

3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;

4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania; przepisu art. 81 k.p.a. nie stosuje się.

Zgodnie z art. 21 ust. 3 u.w.r.o.w. strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Porównanie przytoczonej regulacji z zasadami ogólnymi wymienionymi w k.p.a. wskazuje, że ustawodawca w omawianej kategorii spraw uczynił pewien wyjątek od zasady inkwizycyjności wyrażonej w art. 7 k.p.a. Zgodnie z tą zasadą organy administracji publicznej, w toku postępowania podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. W przypadku pomocy przyznawanej choćby w postaci płatności do programu rolnośrodowiskowego obowiązek ten został ograniczony jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Przy czym chodzi tu przede wszystkim o dowody wskazane we wniosku oraz innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę i ewentualnie innych uczestników postępowania. Organy administracji publicznej nie mają natomiast obowiązku działania z urzędu w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Takie ograniczenie wynika z charakteru przyznawanych środków, które są przyznawane bezzwrotnie, jeśli beneficjenci zrealizują warunki pomocy. Z tych względów ich sytuacja prawa nie może być oceniania przez ten sam pryzmat, co adresata aktu lub czynności administracyjnej realizowanego w zakresie imperium państwa. Powyższe zatem powoduje, że sprawa strony została rozpoznana zgodnie z wszystkimi wymogami stawianymi przez obowiązujące przepisy. To, że decyzja jest dla strony niekorzystna nie oznacza jednocześnie, że organ naruszył reguły postępowania.

Odnośnie podniesionej w treści skargi kwestii szybkości prowadzonych postępowań w zakresie przyznania płatności rolnośrodowiskowej jak i w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności wskazać należy, iż powyższa okoliczność nie ma wpływu na ocenę legalności zaskarżonej decyzji. Bezczynność organu może stanowić podstawę wniesienia przez stronę zażalenia w trybie art. 37 k.p.a., a następnie skargi do sądu administracyjnego. Jednakże z akt administracyjnych niniejszej sprawy wynika, że skarżący nie skorzystał z takiej drogi ochrony prawnej.

Odnosząc się natomiast do argumentacji strony w przedmiocie "karania mnie za moją słuszną interwencję (...) wzrost agresji w postaci rygorystycznych decyzji" wyjaśnienia wymaga, iż w myśl art. 6 k.p.a. organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Jak wskazuje Naczelny Sad Administracyjny (wyrok z dnia 16 maja 2006 r., II FSK 480/05). prawa, obowiązki i relacje powstające na gruncie prawa administracyjnego determinowane są przepisami prawa, a nie wolą organu lub strony. Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa jako organ administracji wykonuje zadania wynikające z ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, a jednoznaczne brzmienie przepisów regulujących kwestie ustalenia kwot nienależnie pobranych płatności uniemożliwia stosowanie odstępstw w tym zakresie. W realiach niniejszej sprawy w oparciu o wyniki weryfikacji danych z wniosków strony złożonych na lata 2010-2011 ustalono, iż skarżący nie dotrzymał warunków uczestnictwa w programie rolnośrodowiskowym na części gruntów objętych zobowiązaniem. Zgodzić się należy ze stanowiskiem organu zaprezentowanym w odpowiedzi na skargę, że powyższe, w myśl ww. art. 29 ustawy o Agencji, w związku z brzmieniem § 39 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r., skutkuje obowiązkiem zwrotu przez stronę kwoty 2.365,28 zł.

Również "ustalenia" z narady jaka miała miejsce [...] października 2014 r., o czym skarżący wspomina na str. 7 skargi, pozostają bez wpływu na ocenę zasadności orzeczenia o obowiązku zwrotu przez skarżącego kwoty nienależnie pobranych płatności. Jak wskazuje strona ww. spotkanie dotyczyło postępowań prowadzonych na wiosek strony w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowych i dotyczyły kwestii pozostających bez wpływu na ocenę zasadności ustalania stronie kwoty nienależnie pobranych płatności.

Odnosząc się natomiast do zarzutów strony zawartych w pkt. 2.3 uzasadnienia skargi (str. 6), tj. "pojemność decyzji uzyskuje horyzontalne rozmiary (...) intencją decydenta jest maksymalne zagmatwanie sprawy, żeby rolnika który nie zawsze jest prawnikiem pogrążyć w gąszczu dość często wyimaginowanych nieprawdziwych interpretacji" oraz w pkt. 4 uzasadnienia skargi (str. 7), tj. "Nie stosuje się dwuinstancyjności szczegółowego i obiektywnego analizowania dowodów i faktów przy podejmowaniu decyzji (...)", wyjaśnienia wymaga, iż w myśl zasady przekonywania (art. 11 k.p.a.) organ zobowiązany jest do wyjaśnienia stronie, że adresowana do niej decyzja wynika z racjonalnych przesłanek i jest oparta o przepisy obowiązującego prawa, to znaczy, że w istniejącym stanie prawnym i faktycznym sprawy wydanie innej |decyzji było niemożliwe. Istota tej zasady sprowadza się w praktyce do prawidłowego i wyczerpującego uzasadniania decyzji i postanowień. Organ odpowiada za naruszenie tej zasady, jeżeli nie podejmie lub bezpodstawnie odstąpi od czynności mających przekonać stronę o zasadności decyzji, np. odstąpi od uzasadnienia decyzji - por. wyrok NSA z 22.10.1981 r. (I SA 2147/81), ONSA 1981, z. 2, poz. 104. Zasada ta nakłada na organ obowiązek dołożenia należytej staranności w wyjaśnieniu stronie zasadności podjętego rozstrzygnięcia. Nie wymaga się zaś od niego osiągnięcia rezultatu, to znaczy przekonania strony o tym, że adresowana do niej decyzja jest słuszna i zgodna z prawem (wyrok NSA w Warszawie OSK 124/10 z dnia 29 czerwca 2010 r.). Obszerność uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika ponadto ze specyfiki problemu ustalania kwoty nienależnie pobranych płatności. Prawidłowe uzasadnienie zaskarżonej decyzji wymagało analizy stanu faktycznego sprawy w kontekście podjętego wieloletniego zobowiązania rolnośrodowiskowego (str. 1-4), wskazania okoliczności i faktów, na których organ się oparł przy wydaniu ww. decyzji wraz z powołaniem stanu prawnego regulującego w sprawie kwestię ustalenia obowiązku zwrotu oraz wskazanie sposobu wyliczenia kwoty ustalonej ww. decyzją (str. 5 - 8), odniesienia się organu II instancji do zarzutów strony zawartych w odwołania (str. 9 - 14), analizy przesłanek warunkujących obowiązek zwrotu wraz ze wskazaniem przepisów podatkowych mających zastosowanie w sprawie (str. 15-18), oraz pouczenia strony o przysługujących jej uprawieniach (str. 19).

W myśl zaś art. 15 k.p.a., celem postępowania odwoławczego jest nie tylko kontrola prawidłowości decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji, lecz rozpoznanie po raz drugi całej sprawy administracyjnej. Z przepisu art. 138 k.p.a. wynika, jak słusznie wskazuje strona w treści wniesionej skargi, że organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozstrzygnąć sprawę. Organ odwoławczy nie może ograniczać się tylko do kontroli decyzji organu pierwszej instancji. Dyrektor Oddziału, w wyniku analizy zgromadzonej dokumentacji w sprawie stwierdził, iż Kierownik Biura Powiatowego ustalił skarżącemu kwotę nienależnie pobranych płatności w prawidłowej wysokości. Dodał, że powołane przez organ przepisy prawa regulujące kwestie ustalenia kwot nienależnie pobranych płatności zostały przez organ I instancji wskazane i zinterpretowane w kontekście zgromadzonego materiału dowodowego prawidłowo. W ocenie Dyrektora materiał zgromadzony w sprawie dawał jednoznaczną odpowiedź co do istotnych elementów niezbędnych dla sformułowania oceny prawnej rozpatrywanej sprawy, a nadto zapewniał możliwość oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu.

W świetle powyższego, zarzuty strony w przedmiocie naruszenia przez organ II instancji art. 15, art. 107 § 3 oraz art. 138 k.p.a. nie zasługują na uwzględnienie.

Odnosząc się do zarzutu strony dotyczącego naruszenia przez Dyrektora Oddziału art. 24 § 1 pkt 1 i 5 k.p.a. wyjaśnić należy, iż ww. zarzut dotyczy sytuacji, w której w sprawie przyznania skarżącemu płatności rolnośrodowiskowej decyzję organu I instancji podpisał pracownik tego organu działający z upoważnienia ówczesnego Kierownika tego biura, tj. I. S. Następnie, już jako zastępca Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR, I. S. wydał decyzję o uchyleniu ww. decyzji organu I instancji. Zgodzić się należy z organem II instancji, który w odpowiedzi na skargę słusznie zauważył, że ww. okoliczność pozostaje bez znaczenia dla oceny prawidłowości wydanego w sprawie rozstrzygnięcia w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności. Sprawy przyznania płatności za lata 2010-2011 stanowiły bowiem przedmiot odrębnych postępowań zakończonych wydaniem przez Kierownika Biura Powiatowego decyzji z [...] marca 2012 r. nr [...] (dot. 2010 roku) oraz z [...] marca 2015 r. nr [...] (dot. 2011 roku), które to decyzje stały się ostateczne.

Mając zatem na uwadze zarówno zarzuty skargi oraz działając z urzędu na mocy art. 134 p.p.s.a. Sąd nie znalazł żadnych podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji, gdyż organy obydwu instancji w sposób prawidłowy ustaliły stan faktyczny i zastosowały przepisy materialne oraz procesowe.

Mając powyższe na względzie na podstawie art. 151 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie skargę oddalił.