Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 45/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2013-03-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 18, art. 33 pkt 1 pkt 2 i pkt 7
journal: Dz.U. 2002 nr 110 poz 968
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 22 marca 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Krzyżaniak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski Protokolant specjalista Aneta Brzezińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 marca 2013 roku ze skargi Z. E. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zarzutów na postępowanie egzekucyjne 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z dnia [...] nr [...]; 2. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. na rzecz skarżącego Z. E. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Izby Skarbowej w Ł., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14.06.1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 17 § 1 i art. 34 § 1 w związku z art. 18 oraz art. 33 pkt 1, pkt 2 i pkt 7 ustawy z dnia 17.06.1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 1015), po rozpatrzeniu zażalenia Z. E. na postanowienie wierzyciela - Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z dnia [...] w przedmiocie uznania za niezasadne zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 24 listopada 2011 r Nr [...] , utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu postanowienia przedstawiony został następujący stan faktyczny;

W dniu 28.10.2011 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. wystawił na Z. E. tytuł wykonawczy Nr [...], obejmujący zaległość w podatku dochodowym od osób fizycznych pobieranym od dochodów z pozarolniczej działalności gospodarczej za 2005 rok i skierował go do przymusowej realizacji w trybie egzekucji administracyjnej do Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. W celu dochodzenia należności objętych ww. tytułem wykonawczym, zawiadomieniem z dnia 18.11.2011 r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną u dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem. Ww. zawiadomienie - wraz z odpisem przedmiotowego tytułu wykonawczego - zostało doręczone zobowiązanemu w dniu 22.11.2011 r. W tym samym dniu wpłynęło ono do dłużnika zajętej wierzytelności, który przelewem z dnia 23.11.2011 r. dokonał wpłaty zajętej kwoty na rachunek organu egzekucyjnego.

Pismem z dnia 24.11.2011 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. wystąpił do organu egzekucyjnego o zwrot "mylnie wystawionego tytułu wykonawczego" z dnia 28.10.2011 r. Nr [...] Jednocześnie, w dniu 25.11.2011 r. do Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. wpłynął wystawiony przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. w dniu 24.11.2011 r. tytuł wykonawczy [...] obejmujący zobowiązanie Z. E. w podatku dochodowym od osób fizycznych pobieranym od dochodów z pozarolniczej działalności gospodarczej za 2005 r.

W toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie ww. tytułu wykonawczego z dnia 24.11.2011 r., zawiadomieniem z dnia 29.11.2011 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w R. dokonał zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną u dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem. Powyższe zawiadomienie - wraz z odpisem przedmiotowego tytułu wykonawczego z dnia 24.11.2011 r. - zostało doręczone zobowiązanemu w dniu 19.12.2011 r., zaś dłużnikowi zajętej wierzytelności w dniu 05.12.2011 r. Z kolei, zawiadomieniem z dnia 01.12.2011 r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną u dłużnika zajętej wierzytelności innego niż pracodawca, organ rentowy lub bank, tj. wierzytelności z tytułu zwrotu kosztów egzekucyjnych naliczonych do tytułu wykonawczego z dnia 28.10.2011 r. Nr [...] w Urzędzie Skarbowym w R. W dniach 01.12.2011 r. i 09.12.2011 r. dłużnicy zajętych wierzytelności przekazali kwoty, które pokryły w całości egzekwowaną należność.

W dniu 15 lutego 2012 r. do Urzędu Skarbowego w R. wpłynęły pisma Z. E. z dnia 09 lutego 2011 r. zatytułowane: "Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] (pomimo wygaśnięcia egzekwowanego obowiązku)" oraz "Zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego (ze względu na wykonanie egzekwowanego obowiązku)". Podniósł, iż egzekucja na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 24 listopada 2011 r. jest niedopuszczalna, gdyż została przeprowadzona pomimo wygaśnięcia zobowiązania w wyniku prowadzonej pierwszej egzekucji oraz że w chwili wszczęcia kolejnej egzekucji egzekwowany obowiązek nie istniał. Z. E. wskazał, że w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 28.10.2011 r. Nr [...], wystawionego w oparciu o decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w Ł. z dnia [...] Nr [...], określającą wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2005 r., w całości wyegzekwowana została kwota należności głównej, odsetek za zwłokę i kosztów egzekucyjnych. Podniósł jednocześnie, iż w dniu 05.12.2011 r. organ egzekucyjny ponownie zajął rachunek bankowy oraz że egzekucji z wierzytelności pieniężnej z rachunku bankowego zobowiązanego podlegał dokładnie ten sam obowiązek, który został już uprzednio w całości wyegzekwowany. Zaznaczył przy tym, że egzekucję wszczęto na podstawie tego samego tytułu wykonawczego oznaczonego numerem [...], który od poprzedniego różni się tylko i wyłącznie datą wystawienia. Podkreślił również, że zajęta została dokładnie ta sama kwota należności głównej, kwota odsetek powiększona o kwotę około 30 zł oraz prawie taka sama kwota kosztów egzekucyjnych. W związku z tym, w ocenie zobowiązanego, bezprawne działania organu egzekucyjnego doprowadziły do powtórnego wykonania już wykonanego obowiązku, co rażąco narusza art. 33 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zarzucił ponadto, iż pomimo że organ egzekucyjny dwukrotnie wyegzekwował ten sam obowiązek, to w czasie jego egzekwowania nie był on wymagalny. Powołując przepis art. 239a ustawy – Ordynacja podatkowa zobowiązany wskazał, iż postanowienie o nadaniu decyzji z dnia [...] rygoru natychmiastowej wykonalności zostało mu doręczone w dniu 21.11.2011 r., a więc prawie miesiąc po wystawieniu pierwszego tytułu wykonawczego, a co za tym idzie - egzekucja prowadzona na podstawie tego tytułu wykonawczego była również niedopuszczalna.

Pismem z dnia 30 marca 2012 r., na wezwanie organu, zobowiązany wyjaśnił, że wniosek o przywrócenie terminu do złożenia zarzutów oraz zarzuty dotyczą tego samego tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 24 listopada 2011 r.

Postanowieniem z dnia 4 maja 2012 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w R. przywrócił Z. E. termin do wniesienia zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 24 listopada 2011 r., a następnie wystąpił do Naczelnika Urzędu Skarbowego w P., jako wierzyciela, o zajęcie stanowiska w przedmiocie złożonych przez zobowiązanego zarzutów.

Po rozpatrzeniu powyższych zarzutów, Naczelnik Urzędu Skarbowego w P., działając na podstawie art. 34 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wydał postanowienie z dnia [...] nr [...] o uznaniu ich za nieuzasadnione.

Na powyższe rozstrzygniecie Z. E. złożył zażalenie z dnia 2 lipca 2012 r., wnosząc o jego uchylenie oraz orzeczenie co do istoty sprawy poprzez umorzenie postępowania egzekucyjnego, uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych i nakazanie zwrotu wyegzekwowanych należności. Zaskarżonemu postanowieniu zobowiązany zarzucił naruszenie art. 26 § 1, art. 27 § 1, art. 33 pkt 1 i 2, art. 35 § 1 oraz art. 59 § 1 pkt 1 i 2, art. 60 § 1 i § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jak również rażące naruszenie art. 7 i art. 8 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego w związku z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Żalący podniósł, iż w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. potwierdził okoliczność dwukrotnego wystawienia tytułu wykonawczego o tym samym numerze, dotyczącego tego samego zobowiązania podatkowego. Zobowiązany zauważył, iż przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przewidują, iż ten sam obowiązek może być stwierdzony wyłącznie jednym tytułem wykonawczym, a nie kilkoma. Zdaniem Z. E., dopuszczenie odmiennej wykładni prowadziłoby do kuriozalnej sytuacji, że po wyegzekwowaniu obowiązku wynikającego z pierwszego tytułu wykonawczego, można wystawić kolejny, a z uwagi na fakt. że organ egzekucyjny nie bada zasadności i wymagalności obowiązku stwierdzonego tytułem (art. 29 § 1 ww. ustawy), ponownie go wyegzekwować. W ocenie strony, kompletnie niezrozumiałe jest, dlaczego organ egzekucyjny nie umorzył postępowania egzekucyjnego oraz nie uchylił czynności egzekucyjnych dokonanych w oparciu o wydany po raz pierwszy tytuł wykonawczy.

Po rozpatrzeniu zażalenia, Dyrektor Izby Skarbowej w Ł., wydał zaskarżone do Sądu postanowienie z dnia [...] o utrzymaniu w mocy rozstrzygnięcia organu I instancji. Organ wskazał w uzasadnieniu, iż mając na uwadze zaistniałe w przedmiotowej sprawie okoliczności faktyczne oraz obowiązujące regulacje prawne, zarzut wykonania obowiązku objętego tytułem wykonawczym Nr [...] z dnia 24 listopada 2011 r. poprzez jego uprzednie wyegzekwowanie na podstawie tytułu wykonawczego Nr [...] z dnia 28 października 2011 r., nie zasługuje na uwzględnienie. Podkreślił, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych, w stanie prawnym obowiązującym od dnia 1 stycznia 2009 r. przyjmuje się, że dokonanie zapłaty w oparciu o nieostateczną decyzję podatkową nie prowadzi do wygaśnięcia zobowiązania podatkowego, o którym mowa w art. 59 § 1 pkt 1 ustawy - Ordynacja podatkowa, gdyż oznaczałoby to wykonanie decyzji nieostatecznej, która co do zasady wykonaniu nie podlega. Przy czym, przez zapłatę należy rozumieć zarówno zapłatę dobrowolną, jak i przymusowe wyegzekwowanie należności (por. m.in. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 21.03.2012 r. sygn. akt I SA/Sz 6/12 i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 15.11.2010 r. sygn. akt I SA/Gl 464/10).

W oparciu o powyższe organ stwierdził, że postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z dnia 27.10.2011 r. o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w Ł. z [...] określającej zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2005 r., zostało doręczone Z. E. w dniu 21.11.2011 r., co oznacza iż na dzień 28.10.2011 r., tj. na dzień wystawienia tytułu wykonawczego Nr [...] z dnia 27.10.2011 r. stanowiąca jego podstawę ww. decyzja z dnia 16.06.2011 r. nie podlegała wykonaniu. W konsekwencji przyjąć należy, iż wyegzekwowanie zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2005 r. na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 28.10.2011 r. nie doprowadziło do wygaśnięcia objętego nim obowiązku.

Odnosząc się natomiast do stanowiska strony, iż dwukrotne wystawienie tytułu wykonawczego budzi wątpliwości, co do zgodności z prawem działania Naczelnika Urzędu Skarbowego w P., organ zauważył że tytuł wykonawczy z dnia 28.10.2011 r. Nr [...] wystawiony został w oparciu o decyzję, która nie podlegała wykonaniu i dlatego pismem z dnia 24.11.2011 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. wystąpił do Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. o zwrot ww. tytułu wykonawczego. W tym samym dniu wierzyciel wystawił na zobowiązanego kolejny tytuł wykonawczy obejmujący zaległość w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2005 r. Organ podkreślił przy tym, że środki wyegzekwowane z rachunku bankowego w dniu 22.11.2011 r. zostały zwrócone zobowiązanemu przez wierzyciela w dniu 16.12.2011 r. wraz z należnymi odsetkami w łącznej kwocie 34 015.42 zł. Dyrektor Izby Skarbowej w Ł., za niezasadny uznał zatem zarzut naruszenia przez wierzyciela wyrażonych w art. 7 i art. 8 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego zasad praworządności oraz postępowania w sposób budzący zaufanie do organów władzy publicznej.

Organ odwoławczy wskazał, iż postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z dnia 27.10.2011 r. o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w Ł. z dnia [...], określającej zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2005 r. zostało doręczone Z. E. w dniu 21.11.2011 r., a w związku z tym na dzień 24.11.2011 r. tj. na dzień wystawienia tytułu wykonawczego Nr [...], ww. decyzja podlegała wykonaniu. Zaznaczył natomiast, iż powyższa decyzja nie podlegała wykonaniu na dzień wystawienia tytułu wykonawczego z dnia 28.10.2011 r., przy czym, kwestia ta nie może być przedmiotem rozpatrzenia w toku niniejszego postępowania dotyczącego zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 24.11.2011 r.

W skardze do Sądu, Z. E. zarzucił powyższemu rozstrzygnięciu Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. naruszenie art. 7 § 3, art. 26 § 1, art. 27 § 1, art. 33 pkt 1 w zw. z art. 59 § 1 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz art. 7 i 8 Kodeksu postępowania administracyjnego w zw. z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz zasadzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Skarżący ponownie podkreślił, iż w jego ocenie fakt wyegzekwowania w dniu 22 listopada 2011 r. obowiązku podatkowego powinien stanowić dla Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. okoliczność uniemożliwiającą powtórne wystawienie tytułu wykonawczego w dniu 24 listopada 2011 r., opatrzonego tym samym numerem i dotyczącego tego samego obowiązku podatkowego. Z powtórnym wystawieniem tytułu wykonawczego nie wiązało się bowiem umorzenie postępowania egzekucyjnego oraz uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych przeprowadzonych w oparciu o tytuł wykonawczy z dnia 28 października 2011 r. W ocenie skarżącego, w przedmiotowej sprawie organ dopuścił się rażącego naruszenia prawa poprzez wyegzekwowanie obowiązku, który za pierwszym razem nie był wymagalny, a za drugim razem był już wykonany, co spowodowało uchybienie art. 33 pkt 1 oraz art. 59 § 1 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zdaniem strony, naruszony został również art. 7 i 9 k.p.a., gdyż organ nie dochował nawet minimalnej staranności, jakiej można oczekiwać od organu władzy publicznej, a konsekwencje swojego błędu przerzucił na podatnika, któremu dwukrotnie w krótkich odstępach czasu zablokowane zostały środki na rachunku bankowym.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoją dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skargę należy uznać za zasadną, chociaż nie wszystkie argumenty zawarte w jej uzasadnieniu zasługują na aprobatę.

Zgodnie z dyspozycją art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - dalej p.p.s.a., sąd dokonuje kontroli zaskarżonej decyzji (postanowienia) pod względem jej zgodności z prawem. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Przy dokonywaniu kontroli sąd z urzędu obowiązany jest wziąć pod uwagę wszelkie naruszenia prawa materialnego i procesowego w postępowaniu administracyjnym, jeśli mogły one mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia.

Na podstawie art. 135 p.p.s.a., sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Zawarte w powołanym przepisie sformułowanie "w granicach sprawy" nakłada na rozpatrujący sprawę Sąd, obowiązek zastosowania przewidzianych prawem środków prowadzących do usunięcia naruszenia prawa w stosunku do wszystkich rozstrzygnięć podjętych w granicach danej sprawy.

Skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ w ocenie Sądu, organ administracji publicznej dopuścił się naruszeń prawa, skutkujących koniecznością uchylenia zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go rozstrzygnięcia Naczelnika Urzędu Skarbowego w P.

Przedmiotem oceny w niniejszej sprawie są postanowienia wydane na podstawie art. 34 § 1 w związku z art. 18 oraz art. 33 pkt 1, pkt 2 i pkt 7 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 1015 – dalej u.p.e.a.) o uznaniu za nieuzasadnione zarzutów zgłoszonych przez Z. E. w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie tytułu wykonawczego o numerze [...] z dnia 24 listopada 2011 r., obejmującego zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2005. Jako podstawę zarzutów strona, w piśmie z dnia 9 lutego 2012 r., wskazała art. 33 pkt 1 i 2 u.p.e.a., jednak w skardze do Sądu podtrzymany został zarzut dotyczący art. 33 pkt 1 u.p.e.a., a skarżący podnosił, że prowadzenie postępowania egzekucyjnego było niedopuszczalne z uwagi na nieistnienie obowiązku objętego tytułem wykonawczym z dnia 24 listopada 2011 r., wobec wcześniejszego wyegzekwowana należności w oparciu o tytuł z dnia 28 października 2011 r. o numerze [...]. Z. E. wnosił o umorzenie postępowania egzekucyjnego, uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych i nakazanie zwrotu wyegzekwowanych należności. Wskazywał ponadto, iż przed wszczęciem egzekucji nie zostało mu doręczone upomnienie, jednak ten zarzut nie został powtórzony w zażaleniu na postanowienie organu I instancji ani w skardze.

Należy podkreślić, że stan faktyczny sprawy nie jest sporny. Z akt administracyjnych wynika, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. wystawił na Z. E. w dniu 28 października 2011 r. tytuł wykonawczy Nr [...], obejmujący zaległość w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2005 rok i skierował go do przymusowej realizacji w trybie egzekucji administracyjnej do Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. W celu dochodzenia należności objętych ww. tytułem wykonawczym, zawiadomieniem z dnia 18 listopada 2011 r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną u dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem. Ww. zawiadomienie - wraz z odpisem przedmiotowego tytułu wykonawczego - zostało doręczone zobowiązanemu w dniu 22 listopada 2011 r. i w tym samym dniu wpłynęło ono do dłużnika zajętej wierzytelności, który przelewem z dnia 23 listopada 2011 r. dokonał wpłaty zajętej kwoty na rachunek organu egzekucyjnego.

Pismem z dnia 24 listopada 2011 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. wystąpił do organu egzekucyjnego o zwrot "mylnie wystawionego tytułu wykonawczego" z dnia 28 października 2011 r. Nr [...]. Jednocześnie, w dniu 25 listopada 2011 r. do Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. wpłynął wystawiony przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. w dniu 24 listopada 2011 r. tytuł wykonawczy Nr [...], obejmujący zobowiązanie Z. E. w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2005 r. W toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie ww. tytułu wykonawczego z dnia 24 listopada 2011 r., zawiadomieniem z dnia 29 listopada 2011 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w R. dokonał zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną u dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem. Powyższe zawiadomienie - wraz z odpisem przedmiotowego tytułu wykonawczego z dnia 24 listopada 2011 r. - zostało doręczone zobowiązanemu w dniu 19 grudnia 2011 r., natomiast dłużnikowi zajętej wierzytelności w dniu 5 grudnia 2011 r. Z kolei zawiadomieniem z dnia 1 grudnia 2011 r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną u dłużnika zajętej wierzytelności innego niż pracodawca, organ rentowy lub bank, tj. wierzytelności z tytułu zwrotu kosztów egzekucyjnych naliczonych do tytułu wykonawczego z dnia 28 października 2011 r. Nr w [...] Urzędzie Skarbowym w R. W dniach 1 grudnia 2011 r. i 9 grudnia 2011 r. dłużnicy zajętych wierzytelności przekazali kwoty, które pokryły w całości egzekwowaną należność.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że stosownie do treści art. 29 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej. Jednocześnie zgodnie z treścią art. 59 § 1 pkt 7 tej ustawy, postępowanie egzekucyjne umarza się jeżeli egzekucja administracyjna jest niedopuszczalna albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia.

Bezspornym w niniejszej sprawie było, że w obiegu prawnym zaistniały dwa tytuły wykonawcze o tym samym numerze [...]: pierwszy wystawiony w dniu 28 października 2011 r. oraz drugi wystawiony w dniu 24 listopada 2011 r., przy czym oba tytuły, dotyczyły tego samego obowiązku o charakterze pieniężnym, wynikającego z decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w Ł z dnia [...] Nr [...] określającej wobec Z. E. wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2005 r.

Zdaniem Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, wydanie drugiego tytułu wykonawczego i prowadzenie postępowania w oparciu o ten tytuł było działaniem nieuprawnionym. Stosownie bowiem do treści art. 26 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. Jeżeli wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym, przystępuje z urzędu do egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego przez siebie wystawionego (§ 4). Wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego (§ 5 pkt 1).

W rozpatrywanej sprawie wierzyciel bezpodstawnie wystawił drugi tytuł wykonawczy i skierował go do przymusowej realizacji, doprowadzając do wszczęcia kolejnego postępowania egzekucyjnego, dotyczącego zobowiązania wynikającego z decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w Ł. z dnia [...]. Obowiązek ten został bowiem już objęty wcześniej wydanym tytułem wykonawczym z dnia 28 października 2011 r. Odpis tytułu wykonawczego z dnia 28 października 2011 r. został doręczony zobowiązanemu w dniu 22 listopada 2011 r., co oznacza, że w tym dniu wszczęte zostało postępowanie egzekucyjne obejmujące zobowiązanie skarżącego w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2005. Jak wynika z akt sprawy, postępowanie to nie zostało umorzone lecz wierzyciel wystąpił do organu egzekucyjnego o zwrot "mylnie" wystawionego tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 28 października 2011 r., a w dniu 24 listopada 2011 r. wystawił kolejny tytuł wykonawczy o tym samym numerze [...], którego odpis doręczony został dłużnikowi zajętej wierzytelności w dniu 5 grudnia 2011 r., a zobowiązanemu w dniu 19 grudnia 2011 r. Po raz kolejny nastąpiło zatem wszczęcie egzekucji, obejmującej ten sam obowiązek pieniężny. Niewątpliwie, wydanie drugiego tytułu wykonawczego i prowadzenie postępowania w oparciu o ten tytuł było nieuprawnione. W konsekwencji doprowadziło to bowiem do istnienia dwóch "równoległych" postępowań egzekucyjnych toczących się w tej samej sprawie. Kolejne postępowanie egzekucyjne dotyczące tego samego obowiązku jest niedopuszczalnym.

Aby było możliwe ponowne wszczęcie postępowania egzekucyjnego, musiałoby dojść najpierw do skutecznego umorzenia postępowania egzekucyjnego wszczętego na podstawie poprzednio wystawionego tytułu egzekucyjnego nr [...] z dnia 28 października 2011 r. Okoliczność, że do umorzenia postępowania nie doszło, aktualnie pozostaje poza sporem. Skoro organ egzekucyjny nie umorzył postępowania wszczętego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 28 października 2011 r. wierzyciel nie miał prawa do wystawienia w dniu 24 listopada 2011 r. kolejnego tytułu wykonawczego nr [...]. Oceny tej nie zmienia ani okoliczność, że faktycznie zaprzestano prowadzenia postępowania egzekucyjnego, ani też to, że tytuł wykonawczy z dnia 28 października 2011 r. został zwrócony wierzycielowi. Wycofanie przez wierzyciela tytułu wykonawczego powoduje, że egzekucja dalej toczyć się nie może. Taki stan rzeczy obliguje organ egzekucyjny do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Cofnięcie tytułu wykonawczego przez wierzyciela należy uznać za równoznaczne z żądaniem wierzyciela umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Z uwagi na powyższe, wszczęcie egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 24 listopada 2011 r. było niedopuszczalne ze względu na niezakończenie postępowania egzekucyjnego toczącego się na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 28 października 2011 r., obejmującego ten sam obowiązek pieniężny. Okoliczność powyższa winna zostać uwzględniona przez organ egzekucyjny z urzędu z uwagi na opisany wyżej obowiązek badania dopuszczalności prowadzenia egzekucji administracyjnej (art. 29 § 1 u.p.e.a.).

Wskazać również trzeba, iż w piśmie z dnia 9 lutego 2012 r. zatytułowanym "zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego" zobowiązany oprócz powołania się wprost na rat. 33 pkt 1 i 2 u.p.e.a. podnosił również zarzut braku uprzedniego doręczenia upomnienia, jak również zarzut niedopuszczalności egzekucji administracyjnej (art. 33 pkt 6 i 7 u.p.e.a.).

Zaznaczyć przy tym należy, że sąd nie podziela stanowiska skarżącego, iż prowadzenie egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 24 listopada 2011 r. było niedopuszczalne z uwagi na uprzednie wyegzekwowanie obowiązku określonego decyzją Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w Ł. z dnia [...] na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...]. Rację ma organ odwoławczy, iż dokonanie zapłaty w oparciu o nieostateczną decyzję podatkową nie prowadzi do wygaśnięcia zobowiązania podatkowego, o którym mowa w art. 59 § 1 pkt 1 ustawy - Ordynacja podatkowa, gdyż oznaczałoby to wykonanie decyzji nieostatecznej, która co do zasady wykonaniu nie podlega. Przy czym, przez zapłatę należy rozumieć zarówno zapłatę dobrowolną, jak i przymusowe wyegzekwowanie należności. Ponadto, poza sporem jest, że kwota wyegzekwowana w oparciu o tytuł wykonawczy z dnia 28 października 2011 r. została skarżącemu przez organ egzekucyjny zwrócona wraz z odsetkami.

Za niezasadny należy również uznać zarzut w przedmiocie braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia. Zgodnie z art. 15 § 1 u.p.e.a, egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, chyba że przepisy szczególne inaczej stanowią. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia. Przepisy szczególne regulujące prowadzenie egzekucji administracyjnej zostały zawarte w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z dnia 2001 r., nr 137, poz. 1541 ze zm.). W § 13 rozporządzenia wykonawczego określony został katalog zwolnień z doręczenia upomnienia i wynika z niego, że postępowanie egzekucyjne może być wszczęte bez uprzedniego doręczenia upomnienia m.in. w przypadku, gdy należność pieniężna została określona w orzeczeniu (pkt 1 ww. przepisu). Nie ulega wątpliwości, iż decyzja Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w Ł. z dnia [...] Nr [...] określająca zobowiązanie Z. E. w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2005 r, w oparciu o którą Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. wystawił tytuł wykonawczy Nr [...] jest orzeczeniem określającym należność pieniężną w rozumieniu § 13 pkt 1 ww. rozporządzenia.

W tym stanie rzeczy, Sąd stwierdził, iż zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania, a mianowicie art. 29 § 1 i 33 pkt 6 u.p.e.a., co skutkuje ich wyeliminowaniem z obrotu prawnego na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 powołanej na wstępie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

W toku ponownego rozpoznania sprawy, rzeczą organu będzie uwzględnienie stanowiska Sądu, co do braku podstaw do wystawienia tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 24 listopada 2011 r., w sytuacji, gdy postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 28 października 2011 r. nie zostało umorzone.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie przepisu art. 200 powołanej wyżej ustawy.

d.r.