Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 1316/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-08-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Izba Skarbowa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA (del.) Dariusz Dudra (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Długosz-Szyjko, Asesor WSA Marta Waksmundzka-Karasińska, Protokolant Robert Powojski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 sierpnia 2005 r. sprawy ze skargi B. U. i S. U. na decyzję Izby Skarbowej w W. z dnia [...] kwietnia 2002 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie o podatek od towarów i usług 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, 3) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w W. na rzecz skarżących kwotę 610 zł (sześćset dziesięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia [...] maja 2002 r. B. i S. U. wnieśli skargę na decyzję Izby Skarbowej z dnia [...] kwietnia 2002 r., nr [...] domagając się jej uchylenia oraz uchylenia poprzedzającej ją decyzji Urzędu Skarbowego w P. z dnia [...] grudnia 2001 r., nr [...]. Przedmiotem sporu pomiędzy podatnikami a organami podatkowym była kwestia zwrotu pobranego podatku od towarów i usług w kwocie 2.987, 70 wraz z odsetkami za zwłokę od dopuszczonego do obrotu na polskim obszarze celnym samochodu marki [...].

Wyrokiem z dnia 11 lutego 2004 r., sygn. akt III SA 1335/02 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił wyżej wskazaną skargę nie dopatrując się naruszenia prawa przez organy podatkowe. Sąd uznał, że organy podatkowe prawidłowo przyjęły, iż skarżący nie dochowali materialnoprawnego terminu z art. 175 Kpa i zasadnie odmówiły zwrotu pobranego przez urząd celny podatku VAT. Powyższy wyrok został zaskarżony przez podatników skargą kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 9 marca 2005 r., sygn. akt FSK 1735/04 uchylił zaskarżony wyrok sądu I instancji i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądził od Dyrektora Izby Skarbowej w W. na rzecz skarżących kwotę 565 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

W uzasadnieniu NSA stwierdził, że rozstrzygnięcie sprawy sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy wyeliminowanie z obrotu prawnego niekorzystnej dla stron decyzji organu celnego, na której oparto wymiar pobranego podatku od towarów i usług daje podstawę stronie do ubiegania się o zwrot nienależnie pobranego podatku. Następnie przedstawił – w pełni je akceptując - poglądy Sądu Najwyższego oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego w przedmiotowej kwestii oparte na wykładni systemowej oraz funkcjonalnej. Sąd II instancji uznał, że niedopuszczalne w państwie prawa jest pozbawienie podatnika prawa do zwrotu nadpłaconego podatku od towarów i usług w sytuacji, gdy z obrotu prawnego wycofano decyzję organów celnych, na której oparto wymiar podatku.

Sąd Kasacyjny zgodził się nadto z twierdzeniami skargi kasacyjnej dotyczącymi kwalifikacji pisma strony z dnia 1 września 1993 r. W jego ocenie można je było potraktować jako wniosek o zwrot nadpłaty podatku od towarów i usług, zwłaszcza, że ustawa z 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 11, poz. 50 ze zm.) obowiązywała zaledwie miesiąc, a skarżący wracali do kraju po długoletnim pobycie za granicą. Organ celny powinien wyjaśnić tę kwestię i w zależności od oświadczeń strony zastosować art. 65 lub art. 66 Kpa. Z powodu jego zaniedbania podatnik nie może ponosić negatywnych konsekwencji w rozpatrywanej sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Wstępnie Sąd zauważa, iż zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), zwanej dalej p.p.s.a. kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Na gruncie niniejszej sprawy przede wszystkim stwierdzić należy, iż zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Jeżeli wyrok wydał Naczelny Sąd Administracyjny, to na mocy art. 193 p.p.s.a. w sposób odpowiedni stosuje art. 153 p.p.s.a. Przepis art. 193 p.p.s.a. stanowi bowiem, iż jeżeli nie ma szczególnych przepisów postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, do postępowania tego stosuje się odpowiednio przepisy postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym, z tym że Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wyroki i postanowienia w terminie trzydziestu dni. Powiedzieć zatem można, że ocena i wskazania zawarte w uzasadnieniu orzeczenia NSA, jako Sądu drugiej instancji, wiążą Wojewódzkie Sądy Administracyjne. Za taką interpretacją wymienionych przepisów procedury opowiedział się Z. Kmieciak w glosie do wyroku NSA z dnia 18 sierpnia 2004 r., FSK 207/04, OSP 2005/2/18 - t.1. Skonstatował w niej, że w sytuacji [oddalenia skargi kasacyjnej przez Naczelny Sąd Administracyjny i przedstawienia w uzasadnieniu wyroku innej oceny prawnej niż dokonana przez sąd I instancji], w związku z odesłaniem zawartym w art. 193 p.p.s.a., przepis art. 153 tej ustawy musi być stosowany z pewnymi modyfikacjami z uwagi na właściwości przedmiotu regulacji. Ocenę prawną formułuje wówczas nie wojewódzki sąd administracyjny, lecz Naczelny Sąd Administracyjny, przez co staje się ona wiążąca dla każdego z tych sądów oraz organu administracji.

Dodać do powyższego należy, iż zgodnie z art. 190 ustawy normującej procedurę sądowoadministracyjną Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Nie można oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Powołane przepisy w sposób jednoznaczny wyznaczają kierunek postępowania Sądu pierwszej instancji, który nie posiada już, na tym etapie postępowania sądowoadministracyjnego swobody w zakresie wykładni prawa, jak również nie może odstąpić od wskazań co do dalszego postępowania.

Niniejsza sprawa była przedmiotem wyrokowania Naczelnego Sądu Administracyjnego w wyniku złożonej przez strony skargi kasacyjnej. Sąd ten uchylił rozstrzygnięcie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, przyjął w nim, iż podatnik może na podstawie art. 29 ustawy o zobowiązaniach podatkowych domagać się zwrotu nadpłaty w podatku od towarów i usług (obliczonego i pobranego przez płatnika) po upływie miesięcznego terminu przewidzianego w art. 175 Kodeksu postępowania administracyjnego, jeżeli nastąpiła zmiana decyzji urzędu celnego w przedmiocie wymiaru cła. W takim przypadku nadpłatę zwraca się wyłącznie w oparciu o art. 29 ustawy o zobowiązaniach podatkowych, nie stosuje się w takim przypadku art. 175 Kpa.

Sąd zauważył również, że niedopuszczalne jest w państwie prawa pozbawienie podatnika prawa do zwrotu nadpłaconego podatku w sytuacji, gdy z obrotu wyeliminowano decyzję celną, na której było oparte zobowiązanie podatkowe.

Dodać do powyższego należy, iż Sąd drugiej instancji uznał, że pismo strony z dnia [...] września 1993r. można było również potraktować jako wniosek o zwrot podatku od towarów usług. Skonstatować na zakończenie wypada, że organy podatkowe będą musiały postąpić zgodnie z wykładnią zaprezentowaną przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Wobec powyższego stwierdzić należy, że zaistniały podstawy do uchylenia decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy p.p.s.a. W przedmiocie braku możliwości wykonania decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku orzeczono na podstawie art. 152 ustawy p.p.s.a. Natomiast o kosztach postanowiono na podstawie art. 200 p.p.s.a.