Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1803/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-12-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 39
journal: Dz.U. 2009 nr 175 poz 1362
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Miernik Sędziowie: WSA Dariusz Pirogowicz (spr.) WSA Joanna Skiba Protokolant specjalista Jolanta Dominiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi E. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] lipca 2011 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O., po rozpoznaniu odwołania E. W., utrzymało w mocy decyzję Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w O. z [...] czerwca 2011 r. Nr [...] o odmowie przyznania E. W. zasiłku celowego na zakup [...] i [...].

Decyzję powyższą wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Ustnym wnioskiem zgłoszonym do protokołu w trakcie prowadzonego w dniu [...] czerwca 2011 r. wywiadu środowiskowego E. W. wystąpiła o przyznanie jej zasiłku celowego na zakup [...] oraz [...].

Wnioskująca o przyznanie pomocy społecznej prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, od kwietnia 2011 r. jest osoba bezrobotną, nie posiadającą jakichkolwiek dochodów, zamieszkującą w lokalu komunalnym.

W następstwie rozpoznania powyższego wniosku Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w O. decyzja z [...] czerwca 2011 r. odmówił przyznania wnioskodawczyni żądanego świadczenia. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ pierwszej instancji wskazał, że ze względu na ograniczone środki finansowe jakimi dysponuje, w pierwszej kolejności stara się zabezpieczyć najbardziej podstawowe potrzeby rodzin i osób pozostających bez żadnego źródła utrzymania oraz niezdolnych do podjęcia pracy ze względu na długotrwałą chorobę lub niepełnosprawność. Podniósł również, że wnioskodawczyni uzyskała w oparciu o odrębne decyzje pomoc finansową w postaci zasiłków celowych z przeznaczeniem na zakup żywności w miesiącach maju, czerw i lipcu 2011 r. w kwotach po [...] złotych, a także przyznany jej został na okres od maja do sierpnia 2011 r. zasiłek okresowy w wysokości [...] złotych miesięcznie. Organ zauważył jednocześnie, że zainteresowana uzyskaniem pomocy, sama przyczyniła się do pogorszenia swojej sytuacji materialnej, ponieważ wystąpiła do zakładu pracy o rozwiązanie z nią z dniem [...] marca 2011 r. umowy o pracę.

Od decyzji tej E. W. wniosła odwołanie, podnosząc w nim szereg obelżywych sformułowań pod adresem zastępcy dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie, zaś samo rozstrzygnięcie uznając za "szczyt chamstwa i bezczelności". Zakwestionowała również ustalenia organu, iż sama doprowadziła do pogorszenia swojej sytuacji materialnej rozwiązując umowę o pracę.

Decyzją z [...] lipca 2011 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O., po rozpatrzeniu powyższego odwołania utrzymało zakwestionowaną decyzję organu pierwszej instancji w mocy.

Wskazując na cele pomocy społecznej, określone w art. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. – o pomocy społecznej (Dz.U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.), Kolegium wyjaśniło, że realizowana w ramach tej ustawy pomoc państwa osobom potrzebującym ma charakter posiłkowy. Przy czym jest on determinowana posiadanymi przez organ pomocy społecznej środkami finansowymi. Organ ten nie może rozdysponować większej ilości środków niż posiada. Nie zawsze więc udzieli zainteresowanej rodzinie lub osobie oczekiwanej przez nią pomocy w formie zasiłku celowego. Kolegium podkreśliło przy tym, że zasiłek taki przyznawany jest w celu zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych osoby korzystającej z tej formy pomocy społecznej i może on być przyznany w szczególności na zakup żywności, leków i leczenie, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych napraw i remontów, a także kosztów pogrzebu. Nie powinna to być jednak pomoc służąca podnoszeniu standardu codziennego funkcjonowania. Wobec powyższego należy przyjąć, że zakup [...] ze środków pomocy społecznej, nie może być uznany za przypadek uzasadniający udzielenie stronie zasiłku celowego, gdyż nie jest to jego zdaniem podstawowa potrzeba życiowa w rozumieniu art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Kolegium podzieliło przy tym ocenę organu pierwszej instancji, iż strona sama pogorszyła swoją sytuację materialna inicjując rozwiązanie umowy o pracę. Podzielił również stanowisko organu pierwszej instancji, iż przy ograniczonych środkach finansowych przeznaczonych na pomoc osobom potrzebującym, pomoc ta w pierwszej kolejności winna być kierowana do osób pozostających bez źródeł utrzymania i niezdolnych do podjęcia zatrudnienia ze względu na długotrwałą chorobę. Strona zaś taką choroba lub niepełnosprawnością nie jest dotknięta. Konkludując organ odwoławczy stwierdził, iż mimo pełnego zrozumienia dla trudnej sytuacji E. W., nie znalazł podstaw do zakwestionowania decyzji pierwszoinstancyjnej, która mieści się w dozwolonych przez prawo granicach uznania administracyjnego. Organ pierwszej instancji przedstawił bowiem dlaczego nie mógł tym razem przyznać stronie zasiłku celowego, co czyni zadość minimum wymagań dla uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji, określonych w art. 107 § 3 k.p.a.

Na powyższą decyzję E. W., nosząca obecnie nazwisko J., wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę podnosząc w niej, iż rozstrzygnięcie Kolegium oparte jest na fałszywej przesłance jakoby sama pogorszyła swoja sytuacje materialną wypowiadając umowę o pracę. W rzeczywistości umowę tę rozwiązał z nią zakład pracy za porozumieniem stron, co potwierdza załączone świadectwo pracy. Zdaniem skarżącej powinien być jej przyznany zasiłek na zakup [...]. Odmowa zaś przyznania świadczenia stanowi zemstę Prezydenta Miasta O., który miał nakazać odmowy przyznawania jej pomocy.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. podtrzymało swoje stanowisko przedstawione w uzasadnieniu decyzji i wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja i utrzymana nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji nie naruszają prawa.

Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w O. odmawiającą przyznania E. W. (noszącej obecnie nazwisko J.) zasiłku celowego przeznaczonego na zakup [...] oraz [...].

Materialnoprawną podstawą zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z 12 marca 2004 r. - o pomocy społecznej (Dz.U. z 2009 r., Nr 175, poz. 1362 ze zm.; dalej "u.p.s."), który to akt określa rodzaje świadczeń z pomocy społecznej oraz zasady i tryb ich udzielania.

Jedną z form pomocy przewidziana w tej ustawie jest pomoc finansowa w formie zasiłku celowego. Zasiłek taki, w myśl art. 39 ust. 1 i 2 powołanej ustawy o pomocy społecznej, zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu.

Z powołanego przepisu wynika zatem – jak słusznie zauważył organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji - że rozstrzygnięcie o przyznaniu zasiłku celowego ma charakter uznaniowy. Oznacza to, co już wielokrotnie podkreślano w orzecznictwie sądów administracyjnych, że sam fakt spełniania ustawowych kryteriów nie skutkuje automatycznym przyznaniem osobie zainteresowanej zasiłku celowego, czy też zaktualizowaniem się roszczenia o jego przyznanie. Pomoc społeczna jest wszak instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwość (art. 2 ust. 1 u.p.s.). Zaś jej zadaniem jest wyłącznie wspieranie osób i rodzin w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwianie im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka (art. 3 ust. 1 u.p.s.), a nie całkowite wyręczanie tych osób w ich aktywności zmierzającej do poprawy swojej sytuacji bytowej.

Nie każde więc żądane świadczenie, nawet jeśli mieści się w zadaniach i celach pomocy społecznej może zostać udzielone. Zwłaszcza, że możliwości finansowe ośrodków pomocy społecznej nie są nieograniczone, a liczba osób wymagających wsparcia jest znaczna i stale rośnie, co jest faktem powszechnie znanym.

Skarżąca, będąca osoba spełniającą kryteria dochodowe uprawniające do uzyskania pomocy społecznej, wnioskowała o przyznanie jej zasiłku celowego, który miał być przeznaczony na zakup [...] oraz [...].

Sąd podziela stanowisko organów, iż sfinansowanie ze środków pomocy społecznej zakupu [...], wykracza poza zakres i cel tej pomocy uregulowany ww. ustawą. Nie jest to bowiem niezbędna potrzeba bytowa, w rozumieniu art. 39 ust. 1 u.p.s., a tylko w tym celu może to świadczenie zostać przyznane. Wprawdzie pojęcie "niezbędnej potrzeby bytowej" jest niedookreślone, a wymienione w ust. 2 ww. artykułu potrzeby mają charakter przykładowy, jednakże nie budzi wątpliwości sądu, że potrzeby, o których mowa w tym przepisie, to minimalne potrzeby życiowe, których zaspokojenie jest niezbędne dla codziennej egzystencji jednostki w warunkach nienaruszających godności człowieka. Nie będą to więc te potrzeby, które wiążą się wyłącznie z podniesieniem komfortu, czy też standardów życiowych osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia. Nie jest bowiem rolą organów pomocy społecznej podnoszenie standardu życiowego osób podlegających opiece, w tym finansowanie im zakupu sprzętu [...] (który wprawdzie we współczesnym świecie jest powszechnym wyposażeniem lokali mieszkalnych, wpływającym na standard życia), ale wyłącznie doraźna pomoc w przezwyciężaniu trudnej sytuacji życiowej w jakiej się one znalazły, której nie mogą przezwyciężyć przy wykorzystaniu własnych możliwości i środków. Skoro zatem zakup [...] nie mógł być uznany za realizacje niezbędnej potrzeby bytowej, to trafnie jest rozstrzygnięcie organów o odmowie przyznania na ten cel zasiłku z pomocy społecznej.

Odmowa natomiast przyznania zasiłku celowego z przeznaczeniem na zakup odzieży miesi się, w ocenie Sądu, w granicach uznania administracyjnego, w ramach którego organ podejmuję w tym przedmiocie decyzję. Dysponując bowiem ograniczonymi środkami finansowymi, organ pomocy społecznej musi dokonywać takiego ich rozdziału, który najpełniej będzie sprzyjał celom i funkcjom tej pomocy. Oznacza to, że w pierwszej kolejności pomoc ta będzie kierowana do osób, które oprócz spełnienie kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 8 ust. 1 u.p.s., znajdują się w szczególnie trudnej sytuacji życiowej ze względu na obiektywny brak możliwości wpłynięcia na poprawę swojej sytuacji, a to ze względu na niemożność podjęcia zatrudnienia ze względu na długotrwałą chorobę czy też niepełnosprawność. Skarżąca do tej grupy osób niewątpliwie nie należy. Jest osobą zdrową i stosunkowo młodą. Nie istnieją więc obiektywne przeszkody, które uniemożliwiałyby podjęcie jej zatrudnienia. W sprawie istotne jest również to, że obecna sytuacja ekonomiczna skarżącej, jest konsekwencją jej własnej decyzji o rezygnacji z zatrudnienia z dniem [...] marca 2011 r. To zaś, że stosunek zatrudnienia został rozwiązany z inicjatywy skarżącej, potwierdza znajdująca się w aktach sprawy kopia podania strony o rozwiązanie umowy o pracę za porozumieniem stron. Zgodzić się więc przyjdzie z organem, że skarżąca inicjując rozwiązanie zatrudnienia sama przyczyniła się do pogorszenia swojej sytuacji materialnej.

Podejmując zakwestionowane przez stronę rozstrzygnięcie organ miał przy tym na względzie to, że skarżąca nie została pozbawiona jakiejkolwiek pomocy społecznej. Zważyć bowiem należy, że równocześnie z odmową przyznania świadczenia na zakup [...] i [...], organ pomocy społecznej przyznał jej wsparcie w formie zasiłków celowych przeznaczonych na zakup żywności w miesiącach maju, czerwcu, lipcu i sierpniu 2011 r. w wysokości po [...] złotych (vide: [...] decyzje z [...] czerwca 2011 r. nr [...]) oraz zasiłek okresowy w wysokości [...] złotych na okres od 1 maja do 31 sierpnia 2011 r. (vide: decyzja z [...] czerwca 2011 r. nr [...]). Z powyższego wynika zatem, że skarżąca, wbrew temu co twierdzi w skardze, objęta jest stałą opieką Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w O.

Reasumując, w ocenie Sądu, w przedmiotowej sprawie organy obu instancji w sposób wyczerpujący zebrały materiał dowodowy oraz prawidłowo go oceniły, a podjęte rozstrzygnięcia uzasadniły zgodnie z wymogami wynikającymi z art. 107 § 3 k.p.a. Nie uchybiły one również zasadom postępowania w sprawach z zakresu pomocy społecznej oraz celom tej pomocy wskazanym w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. Nie można im zatem skutecznie postawić zarzutu arbitralności przy rozstrzyganiu sprawy. Podnoszone zaś zarzuty dotyczące rzekomego nakazania przez Prezydenta Miasta O. negatywnego rozpatrywania wniosków strony nie mają usprawiedliwionych podstaw i stoją w oczywistej sprzeczności z materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie, wskazującym na realizowanie jej wniosków, choć nie wszystkich i nie w takim zakresie jak by strona tego oczekiwała.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.