Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 263/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2007-11-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 7, art. 77 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 50 ust. 1 pkt 2, art. 50 ust. 1 pkt 4, art. 51
journal: Dz.U. 2006 nr 156 poz 1118
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity
article: par. 140, par. 142
journal: Dz.U. 2002 nr 75 poz 690
law: Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wanda Antończyk /spr./ Sędziowie: Sędzia NSA Barbara Skrzycka-Pilch Sędzia WSA Janina Guść Protokolant Sekretarz Sądowy Ilona Panic po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 października 2007 r. sprawy ze skargi I.Ż. i G.Ż. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 21 lutego 2007 r. nr [...] w przedmiocie robót budowlanych uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 15 listopada 2006r. nr [...].


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 15 listopada 2006 r. nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego, działając na mocy art. 50 i 51, 80 ust. 2 pkt 1, art. i art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994r.- Prawo budowlane /tekst jednolity Dz. U. Nr 156 z 2006r., poz. 1118 ze zm./ oraz na podstawie art. 104k.p.a., orzekł o braku podstaw prawnych do podjęcia rozstrzygnięcia w trybie art. 50 i art. 51 ustawy-Prawo budowlane, dotyczącego prowadzonych robót budowlanych przy budowie budynku usługowo- mieszkalnego realizowanego na działce o nr ewid. gruntu [...], położonej w B. przy zbiegu ulic [...] na podstawie pozwolenia na budowę nr [...] z dnia 24.06.2003r. wydanego przez Starostę.

W uzasadnieniu organ I instancji w pierwszej kolejności przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie podając, że inwestorzy T. i L. P. w dniu 10.11.2003r. rozpoczęli roboty budowlane opisane w sentencji decyzji, natomiast w dniu 14 listopada 2003r. G. Ż. właściciel budynku mieszkalnego stykającego się z przedmiotową budową zgłosił Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego , iż w wyniku prowadzonych robót na działce nr [...] powstały zarysowania na jego budynku. W tym samym dniu, podczas przeprowadzonej kontroli budowy, organ nadzoru budowlanego stwierdził istnienie rys na budynku sąsiednim, w związku z czym zobowiązał kierownika budowy przy współudziale projektanta, inwestora i kierownika budowy do wstępnego zabezpieczenia zagrożonego budynku i zalania ław fundamentowych. W dniu 17 listopada 2003r. została przeprowadzona ponowna kontrola budowy, podczas której projektant przedłożył organowi nadzoru plan zabezpieczenia ściany budynku i ścian wykopu- inwestora i kierownika budowy zobowiązano do natychmiastowego wykonania tych zabezpieczeń. Roboty zabezpieczeniowe zostały wykonane do dnia 20 listopada 2003r. Od tego dnia inwestor prowadził w dalszym ciągu roboty budowlane przy budowie budynku i były one prowadzone zgodnie z projektem budowlanym. Wskutek skargi I. i G. Ż. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego pismem z dnia 17.12.2003r. zobowiązał organ nadzoru budowlanego I instancji do wszczęcia postępowania w oparciu o art. 50 i 51 ustawy Prawo budowlane. W dniu 23. 12.2003r. wpłynął również wniosek państwa Ż. o wszczęcie postępowania administracyjnego. Pismem z dnia 5 stycznia 2004r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego zawiadomił strony o wszczęciu postępowania w sprawie prowadzenia robót budowlanych w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi i mienia. W dniu 2 lutego 2004r. organ I instancji w oparciu o art. 50 ust. 1 pkt 2 wydał postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych na w/wym. obiekcie prowadzonych w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia. Na skutek zażalenia inwestorów organ II instancji postanowieniem z dnia 10 marca 2004r. uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W uzasadnieniu tego postanowienia Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, że organ I instancji nietrafnie zobowiązał inwestora do przedłożenia nieprzydatnej inwentaryzacji robót zamiast oceny technicznej lub ekspertyzy, niezbędnej dla ustalenia związku pomiędzy realizowaną budową a podnoszonymi zmianami w stanie technicznym sąsiedniego budynku. W dniu 29 kwietnia 2004r. organ I instancji przeprowadził kolejną kontrolę prowadzonych robót, w wyniku której stwierdził, że są one prowadzone zgodnie z zatwierdzonym projektem budowlanym i nie powodują zagrożenia bezpieczeństwa ludzi i mienia. W dniu 31 maja 2004r. inwestor L. P. przedłożył sporządzoną przez rzeczoznawcę budowlanego ekspertyzę techniczną o wpływie realizowanego budynku na bezpieczeństwo użytkowania istniejącego sąsiedniego budynku mieszkalnego położonego przy ul. [...]. W punkcie 5 / wnioski i zalecenia/ ekspertyzy rzeczoznawca budowlany stwierdził, iż realizowana inwestycja jest prowadzona zgodnie z dokumentacją techniczną , obowiązującymi przepisami i normami budowlanymi, a poszczególne roboty budowlane i rzemieślnicze zostały wykonane zgodnie z zasadami sztuki budowlanej oraz że nie wpływają i nie wpłyną na zagrożenie bezpieczeństwa użytkowania sąsiedniego obiektu budowlanego- wręcz przeciwnie poprawią bezpieczeństwo użytkowania obiektu znajdującego się na ul. [...]. Autor ekspertyzy zawarł w niej obawę o stan techniczny istniejącego budynku przylegającego do realizowanego obiektu z uwagi na brak wieńców, zbyt płytkie posadowienie obiektu na gruntach słabonośnych, nierównomierne osiadanie spowodowane częściowym podpiwniczeniem i posadowieniem niepodpiwniczonej części na nasypie niekontrolowanym poprzez płytkie fundamenty nie spełniające wymagań norm odnośnie strefy przemarzania. W ocenie organu I instancji nie zachodziła żadna z przyczyn upoważniająca organ nadzoru do wstrzymywania robót budowlanych przy budowie budynku realizowanego na działce nr [...] położonej w B. u zbiegu ulic [...]. Nie istniały zatem podstawy prawne do podjęcia rozstrzygnięcia w trybie art. 50 i 51 ustawy- Prawo budowlane. Od decyzji tej I. i G. Ż. wnieśli odwołanie do Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, który decyzją z dnia 23 lipca 2004r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Na skutek skargi wniesionej przez I. i G. Ż. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wyrokiem z dnia 15 marca 2006r. zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały uchylone. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd wskazał na uchybienia w prowadzonym postępowaniu polegające między innymi na nieprzeprowadzeniu rozprawy administracyjnej z udziałem stron i biegłych, niewyjaśnieniu należycie i do końca kwestii w jaki sposób realizacja inwestycji – budynku mieszkalno- usługowego wpłynęła na sąsiedni budynek. Sąd wskazał też, że organ winien w pierwszej kolejności uwzględnić okoliczność czy inwestycja ta została zakończona a inwestor uzyskał zgodę na jej użytkowanie.

Rozpoznając sprawę ponownie organ I instancji pismem z dnia 7 lipca 2006r. zawiadomił strony o ponownym przeprowadzeniu postępowania w przedmiocie nałożenia obowiązków w celu doprowadzenia realizowanego obiektu do stanu zgodnego z prawem.

Nadto I. i G. Ż. złożyli pismo wnoszące o spowodowanie kontroli na budowie z uwagi na realizację , ich zdaniem, obiektu niezgodnie z pozwoleniem na budowę oraz o spowodowanie , aby budowa została doprowadzona do stanu zgodnego z decyzją o warunkach zabudowy. W tej sprawie organ I instancji przeprowadził 2 kontrole budowy w dniach 20 czerwca 2006r. i 4 lipca 2006r. Podczas tych kontroli stwierdzono, że na dzień ich przeprowadzania budowa była realizowana w sposób niezgodny z projektem budowlanym, ponieważ w projekcie budowlanym w opisie technicznym jest zapis, iż powinien być przejazd bramny, natomiast na rysunkach technicznych-rzut piwnic- jest zapis, że powinna być tymczasowa balustrada ochronna stalowa do czasu uregulowania własności. W rzeczywistości inwestor wykonał przy granicy z działką [...] ścianę oporową o wysokości od 1,38m do 1,24m. Podczas przeprowadzonej kontroli stwierdzono również, że czapki kominowe kominów znajdujących się przy ścianie bocznej budynku wystają 10 cm od klinkieru na kominie, natomiast obróbki blacharskie dachu wystają 7 cm od klinkiera komina. Na ścianie tej nie jest wykonane ocieplenie wraz z warstwą tynku, które zgodnie z projektem winno być grubości 12 cm. W wyniku kontroli stwierdzono, że obiekt jest kubaturowo całkowicie wykonany. Do użytkowania zostały oddane pomieszczenia lokalu usługowego. Do wykonania pozostały roboty wykończeniowe na poziomie kondygnacji piwnic, II piętra i poddasza. Brak wyposażenia łazienek w urządzenia sanitarne, brak drzwi wewnętrznych, podłóg, okładzin ściennych i malowania. Na zewnątrz budynku brak elewacji od strony posesji p. Ż. Przy wykonanej ścianie oporowej wystają z ziemi pręty zbrojeniowe oraz w deskach zabezpieczających są gwoździe.

W protokole z dnia 4 lipca 2006r. istnieje zapis, że roboty budowlane prowadzone przy budynku prowadzone są w sposób istotnie odbiegający od zatwierdzonego projektu budowlanego. Zapis ten jednak powstał, jak wskazał organ I instancji, kiedy nie było balustrady ochronnej, natomiast po jej zamontowaniu na ścianie oporowej obiekt jest wykonany zgodnie z projektem / inwestor usunął z ziemi wystające pręty oraz zamontował balustradę stalową , czego dowodem są zdjęcia dołączone do akt sprawy z dnia 24 sierpnia 2006r./. Tym samym odnosząc się do zarzutu p. Ż., że zagrożone jest bezpieczeństwo osób przebywających w pobliżu realizowanej inwestycji, organ ustalił, że zagrożenie to dla osób postronnych zostało wyeliminowane.

W dniu dniach 20 września 2006r. i 18 października 2006r. odbyły się rozprawy administracyjne z udziałem stron, rzeczoznawców wykonujących ekspertyzy oraz kierownika budowy. Rzeczoznawcy zgodnie orzekli , że w chwili obecnej inwestycja realizowana przez T. i L. P. w żaden sposób nie zagraża bezpieczeństwu budynku p. Ż., nadto zgodnie orzekli że wstrzymanie robót budowlanych na etapie wykonywania wykopu mogłoby doprowadzić do katastrofy budowlanej. Bezpiecznym rozwiązaniem problemu z pękającym budynkiem sąsiednim było wykonanie jak najszybciej stanu zerowego budynku, co też uczyniono. Podczas rozprawy ustalono również, że żadnych elementów dodatkowych zabezpieczających fundamenty budynku p. Ż. nie wykonano. Nadto na rozprawie kierownik budowy wyjaśniał sposób prowadzenia wykopów oraz kwestie poruszane w pismach p. Ż.

Dokonując oceny zasadności zarzutów p. Ż. w świetle zebranych dowodów organ I instancji ustalił, odnośnie kwestii przejazdu bramnego, że w projekcie budowlanym zatwierdzonym decyzją Starosty z dnia 24 czerwca 2003r. nie ma rozwiązania tego przejazdu. Wprawdzie w opisie technicznym do projektu zagospodarowania terenu jest zapis, że od strony północnej projektuje się wykonanie przejazdu bramnego umożliwiającego dojazd pojazdów interwencyjnych do działki nr [...], jednakże w projekcie budowlanym w branży architektonicznej nie jest przedstawiony sposób rozwiązania tegoż przejazdu. Jest natomiast zapis, że do czasu uregulowania własności należy wykonać balustradę stalową i taką balustradę wykonano. Organ I instancji wskazał na występującą niespójność jeżeli chodzi o zapisy dotyczące przejazdu bramnego zawarte w decyzji z dnia 6 listopada 2002r. ustalającej warunki zabudowy i zagospodarowania terenu. W ustaleniach miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla tego obszaru występuje zapis " w pierzei każdej ulicy nowe przejścia bramne, co najmniej w pierzei ul. [...] przejazd o skrajni zapewniającej ruch pojazdów interwencyjnych" / zapis w punkcie 2/. Natomiast w punkcie 4 tej decyzji jest zapis "obsługę komunikacyjną rozwiązać o planowane przejazdy bramne na dziedziniec od strony ul. [...]". Również w zatwierdzonym projekcie budowlanym występują niejasności dotyczące przejazdu bramnego między opisem technicznym a dokumentacją rysunkową. Organ I instancji ustalił, że inwestor zobowiązany jest do wykonania obiektu budowlanego zgodnie z zatwierdzonym projektem budowlanym, natomiast organ nadzoru sprawdza wykonanie przez inwestora obiektu budowlanego zgodnie z zatwierdzonym projektem zawierającym rysunki techniczne tego obiektu.

Dokonując dalszych ustaleń organ I instancji nadzoru budowlanego wskazał, że zgodnie z art. 50 i art. 51 ustawy Prawo budowlane organ nadzoru budowlanego przeprowadza postępowanie gdy inwestycja jest prowadzona:

1. bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia, lub

2. w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi i mienia bądź zagrożenie środowiska, lub

3. na podstawie zgłoszenia z naruszeniem art. 30 ust. 1 prawa budowlanego, lub

4. w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę bądź w przepisach.

Organ I instancji ustalił , że w rozpatrywanej sprawie nie występuje żadna

z wymienionych wyżej przyczyn upoważniająca organ nadzoru budowlanego do wstrzymania robót, ponieważ obiekt jest wykonany zgodnie z zatwierdzonym projektem budowlanym i nie zagraża budynkowi sąsiedniemu p. Ż. ani osobom postronnym przebywającym w pobliżu tego budynku. Organ stwierdził również, że nie ma potrzeby wykonywania projektu zamiennego, który ewentualnie uwzględniałby zmiany wprowadzone podczas realizacji , gdyż takowych nie było.

W konsekwencji organ I instancji powołując się na zebrany w toku postępowania administracyjnego materiał dowodowy w tym: kontrole budowy, ekspertyzy rzeczoznawców, przesłuchania stron, świadków, kierownika budowy i rzeczoznawców na rozprawie administracyjnej, wniosków i pism stron składanych do organów nadzoru budowlanego oraz zatwierdzonego projektu budowlanego, uznał że inwestycja realizowana na działce o nr ewid. [...] położonej w B. u zbiegu ulic [...] przez inwestorów na podstawie pozwolenia na budowę , nie zagraża bezpieczeństwu ludzi i mienia, nie stanowi zagrożenia dla środowiska oraz jest wykonywana zgodnie z zatwierdzonym projektem budowlanym. Wobec powyższego organ I instancji stwierdził, że brak jest podstaw prawnych do zastosowania art. 50 i 51 prawa budowlanego. Organ wskazał, również, że p. Ż. uzyskali od Starosty ostateczną decyzję na rozbiórkę swojego budynku, nadto wszelkie roszczenia w stosunku do szkód powstałych w wyniku realizacji obiektu na działce nr [...] w obiektach sąsiednich należy rozpatrywać w oparciu o przepisy kodeksu cywilnego i dochodzić przed sądami powszechnymi, gdyż organ nadzoru budowlanego nie ma takich uprawnień.

Odwołanie od powyższej decyzji złożyli I. Ż. i G. Ż. wnosząc o uchylenie decyzji Powiatowego inspektora Nadzoru Budowlanego i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.

W uzasadnieniu odwołaniu odwołujący podnieśli szereg zarzutów dotyczących w szczególności nieprawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy. Odwołujący powołując się na zapisy w protokole z wizji lokalnej przeprowadzonej w dniu 4 lipca 2006r oraz na zapisy decyzji o ustaleniu warunków zabudowy do wydanego pozwolenia na budowę z 24 czerwca 2003r. podnieśli, że organ I instancji w sposób nieprawidłowy dokonał interpretacji tychże warunków pomijając ich pkt 3. W punkcie tym , jak podnieśli odwołujący, jasno wskazano, że " na działce objętej decyzją przewidzieć przejazd bramny o skrajni zapewniającej ruch pojazdów interwencyjnych". Tym samym zarzucono, że organ I instancji bezpodstawnie z powodu braku tego przejazdu dla pojazdów interwencyjnych nie widzi zagrożenia bezpieczeństwa ludzi i mienia dla osób przebywających w tym kwartale. Nadto odnosząc się do opisanych w protokole odstępstw wskazano, że wymienione w nim czapki kominowe wystają poza linię zabudowy i wychodzą na teren zabudowy sąsiedniej działki.

Odnosząc się do ustaleń organu I instancji w części dotyczącej braku zagrożenia budynku odwołujących ze strony realizowanego obiektu strony podniosły, że w 2003r. w piśmie z 26 listopada 2003r. organ nadzoru budowlanego informował, że niebezpieczeństwo zostało zażegnane oraz, że wszystkie roboty zabezpieczające zostały wykonane zgodnie z projektem sporządzonym przez projektanta. Tymczasem na rozprawie administracyjnej kierownik budowy zeznał, że zagrożenia dla sąsiedniego budynku nigdy nie widział i żadnych prac nie wykonywał, a projektant zabezpieczenia zeznał, że nie sprawdzał wykonania zabezpieczenia i go nie odbierał. Również w uzasadnieniu decyzji wskazano, że podczas rozprawy administracyjnej ustalono, że żadnych elementów dodatkowych zabezpieczających fundamenty budynku p. Ż. nie wykonano. Odwołujący podnieśli, że obowiązkiem organu nadzoru było wstrzymanie wykonywania prac i wykonanie ekspertyz wskazujących na sposób usunięcia zagrożenia. Odwołujący wskazali, że w celu uzyskania odpowiedzi co do bezpieczeństwa użytkowania budynku mieszkalnego zlokalizowanego przy ul. [...] z uwagi na uszkodzenia i usterki ścian zlecili wykonanie orzeczenia technicznego na własny koszt. W orzeczeniu tym wskazano, że niezbędne jest do czasu podjęcia decyzji o sposobie naprawy uszkodzeń ścian budynku wstrzymanie budowy budynku mieszkalno- usługowego zlokalizowanego przy ul. [...] w B. Do tych zaleceń organ I instancji się nie zastosował.

Odwołujący zgłosili też szereg zarzutów do ekspertyzy opracowanej przez J. F. i M. F., podnosząc, że podano w niej nieprawdzie informacje. Zarzucono ekspertyzie , że nieprawdą jest stwierdzenie, iż budowa jest realizowana zgodnie z polskimi Normami- Polska Norma PN- 89/B- 10425 Przewody dymowe, spalinowe, wentylacyjne murowane z cegły, albowiem został zakłócony ciąg przewodu dymowego odwołujących , co stanowi zagrożenie dla zdrowia i życia/ projektant nie zwrócił uwagi na wyloty przewodu dymowego odwołujących/, w ekspertyzie tej stwierdzono, że budynek p. P. wpłynie pozytywnie na budynek odwołujących się , tymczasem stwierdzenie to okazało się nieprawdziwe, gdyż organ nadzoru budowlanego decyzją z 7 kwietnia 2005r. nakazał odwołującym opróżnienie budynku z uwagi na groźbę bezpośredniego zawalenia się. Odwołujący podnieśli, że z jednej strony pracownicy organu nadzoru budowlanego i autorzy ekspertyzy ustalili, że budowa jest realizowana zgodnie z zatwierdzonym projektem, a z drugiej strony nastąpiło raptowne pogorszenie się stanu technicznego ich budynku grożące bezpośrednim zawaleniem. Powyższe, jak wskazali odwołujący rodzi wątpliwości czy autorzy projektu i inwestorzy uwzględnili posadowienie ław fundamentowych budynku o ponad 2 m powyżej realizowanego i czy zmienili konstrukcję w taki sposób aby obciążenia spod ławy budynku odwołujących były bezpiecznie przenoszone na podłoże. Organ przemilczał, że podczas projektowania budynku nie spełniono wymogu zawartego w treści § 204 ust. 4 i 206 ust. 1 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie zarówno w trakcie projektowania, jak i realizacji budynku. Odnosząc się do opisu budynku odwołujących, w tym opisu jego stanu technicznego oraz posadowienia odwołujący zakwestionowali je, gdyż, jak podnieśli, nie przeprowadzono oględzin budynku w środku, nie zrobiono również żadnych odkrywek pod budynkiem, nadto zarzucono, że autorzy ekspertyzy stronniczo stwierdzili, że rysy na budynku oraz jego odchylenie istnieją od wielu lat. Odwołujący zarzucili, że uzasadnienie decyzji zawiera nieprawdziwą informację o tym, że podczas przeprowadzonej wizji lokalnej rzeczoznawcy stwierdzili, iż w chwili obecnej inwestycja jest realizowana przez inwestorów w żaden sposób nie zagraża bezpieczeństwu budynku p. Ż. Na rozprawie administracyjnej rzeczoznawca M. N. nie był w stanie odpowiedzieć na to pytanie. Odwołujący wskazali również, że organ I instancji pomija fakt, że istotną przyczyną ubiegania się o rozbiórkę budynku było jego wcześniejsze uszkodzenie na skutek nieprawidłowo prowadzonych robót budowlanych na sąsiedniej działce stosownie do wskazań eksperta M. N., z uwagi na zagrożenie zawalenia się budynku.

Niezależnie od powyższego odwołujący wskazali, że według ich wiedzy ściana oporowa w przejeździe bramnym wykonana została bez projektu i bez pozwolenia na budowę, w sposób naruszający ustalenia miejscowego planu zagospodarowania Śródmieścia B.

Po rozpoznaniu powyższego odwołania decyzją z dnia 21 lutego 2007 r. nr [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy w pierwszej kolejności przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania podając, że wszczęcie postępowania w sprawie nastąpiło na skutek informacji z dnia 14 listopada 2003r. przez G. Ż., o tym że w wyniku prowadzonych robót budowlanych powstały zarysowania na jego budynku. Organ II instancji przywołał również wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 15 marca 2006r. w sprawie ze skargi I. i G. Ż., na mocy którego została uchylona decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 23 lipca 2004r. i poprzedzająca ją decyzja powiatowego Inspektora nadzoru Budowlanego z dnia 2 czerwca 2004r., w przedmiocie braku podstaw do rozstrzygania w trybie przepisów art. 50 i art. 51 ustawy-Prawo budowlane w sprawie robót budowlanych polegających na budowie budynku mieszkalno- usługowego na działce nr [...] w B. u zbiegu ulic [...], prowadzonych przez T. i L. P. na podstawie decyzji Starosty z dnia 24 czerwca 2003r. 0 pozwoleniu na budowę. W uzasadnieniu do wyroku Sąd wskazał na następujące naruszenia prawa materialnego i administracyjnego: odstąpienie przez organ I instancji od wydania postanowienia o wstrzymaniu robót; wykonanie przez organ szeregu czynności faktycznych, w tym wielokrotnych kontroli miejsca budowy przed zawiadomieniem stron o wszczęciu postępowania; niezapoznanie skarżących z opracowaną ekspertyzą oraz nieprzeprowadzenie rozprawy administracyjnej z udziałem autorów dwóch ocen technicznych- w celu należytego ustalenia wpływu realizowanej inwestycji na budynek sąsiedni; przewlekłość postępowania. Sąd wyraził również pogląd, że rozpoznając ponownie sprawę, właściwy organ winien w pierwszej kolejności uwzględnić okoliczność, czy przedmiotowa inwestycja została zakończona, a inwestor uzyskał zgodę na jej użytkowanie. Tryb art. 50 i 51 prawa budowlanego dotyczy bowiem / zdaniem Sądu/ robót budowlanych w toku i może się okazać , że postępowanie stało się bezprzedmiotowe. Organ powołał się nadto na przepis art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. nr 153, poz. 1270 / stanowiący, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.

Organ II instancji rozpoznając odwołanie wskazał, że zgodnie z przepisami art. 50 ust. 1 ustawy Prawo budowlane w przypadkach innych niż określone w art. 48 ust. 1 lub art. 49b ust. 1 właściwy organ wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych wykonywanych:

1. bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia, lub

2. w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenie środowiska, lub,

3. na podstawie zgłoszenia z naruszeniem art. 30 ust. 1, lub

4. w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę bądź w przepisach.

Natomiast w myśl art. 51 ustawy, przepisy ust. 1 pkt 1i 2 oraz ust. 3 stosuje się

odpowiednio, jeżeli roboty budowlane zostały wykonane w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1 / zapis ten oznacza, że nie wydaje się już wówczas postanowienia o wstrzymaniu robót/.

Ponownie rozpoznając sprawę – w warunkach zakończonej już budowy budynku mieszkalno- usługowego na działce nr [...] i po udzieleniu pozwolenia na użytkowanie pomieszczeń lokalu usługowego na parterze i na I piętrze-Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dokonał oceny sposobu wykonania robót budowlanych, polegających na budowie w/wym obiektu. Organ ustalił, że w sprawie nie występuje żadna z przytoczonych przesłanek i wydał decyzje o braku podstaw do rozstrzygnięcia w trybie art. 50 i art. 51 prawa budowlanego. Organ II instancji ustalił, że decyzja ta jest zasadna. W pierwszej kolejności wskazał, że organ I instancji zastosował się do wiążących w sprawie wskazań Sądu zawartych w powoływanym wyroku: zapewnił stronom czynny udział w postępowaniu; umożliwił im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów; przeprowadził rozprawy administracyjne z udziałem stron, rzeczoznawców oraz kierownika budowy. Uwzględnił również jednoznaczne wskazanie Sądu, by w sprawie prowadzenia robót budowlanych w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia " w pierwszej kolejności uwzględnić okoliczność, czy przedmiotowa inwestycja została zakończona, gdyż może się okazać, że postępowanie stało się bezprzedmiotowe" / przywołana j.w. decyzja o pozwoleniu na użytkowanie/.

Odnosząc się do zarzutów odwołania organ II instancji przywołał treść art. 80 kpa, stosownie do którego, ocena, czy dana okoliczność została udowodniona, należy do organu administracji publicznej. Natomiast w myśl art. 12 ust. 6 prawa budowlanego, za wykonywanie samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie zgodnie z przepisami i zasadami wiedzy technicznej oraz za należytą staranność i jakość wykonywanej pracy odpowiedzialność ponoszą osoby wykonujące te funkcje. Zarzut nieprawdziwości podanej przez organ I instancji w decyzji tego organu informacji w kwestii stanowiska rzeczoznawców, o tym że w chwili obecnej inwestycja w żaden sposób nie zagraża bezpieczeństwu budynku p. Ż., nie znajduje potwierdzenia. Przytoczone zdanie jednego z nich " nie jestem w stanie odpowiedzieć", zostało wyjęte z kontekstu całej zaprotokołowanej wypowiedzi. W innym miejscu ten sam rzeczoznawca na zadane pytanie" Kiedy zostało usunięte zagrożenie budynku p. Ż. , osunięcia się ściany? Udzielił odpowiedzi " wg mnie prace należało zrealizować wg koncepcji p. F.- wykonanie stropu jest jednym z etapów zwiększenia bezpieczeństwa budynku p. Ż.".

Natomiast odnosząc się do zarzutu związanego z wykonaniem ściany oporowej na końcu przejazdu, organ II instancji wskazał, że jej wykonanie nie stanowi istotnego odstępstwa od zatwierdzonego projektu budowlanego, ponieważ projekt ten nie zawierał rozwiązania problemu różnicy pomiędzy poziomem posadzki przejazdu /117,47m/ a poziomem terenu sąsiedniej nieruchomości / 118,40m/. W tej sytuacji realizacja w/wym. ściany miała na celu zabezpieczenie stabilizacji gruntu tej nieruchomości, a tym samym zapewnienie poszanowania interesu osób trzecich / art. 5 ust. 1 pkt 9 prawa budowlanego/. Zagadnienie szkód, spowodowanych w ocenie odwołujących przez inwestora na skutek wybudowania obiektu, również prawidłowo wyjaśnił organ I instancji.

Powołując się na powyższe ustalenia organ II instancji nie znalazł podstaw prawnych do zmiany lub uchylenia decyzji organu I instancji.

I. i G. Ż. złożyli skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wnosząc o uchylenie decyzji wydanej przez organ II , jak i I instancji.

W uzasadnieniu skargi powołano się na wyrok tut. Sądu z dnia 15 marca 2006r., który winien być wiążący dla organów administracji. Skarżący zarzucili, że mimo tego wyroku organy administracji ponownie wydały decyzje, które nie respektują wyroku Sądu. Organy nadzoru budowlanego, wbrew wskazaniom wyroku nie wyjaśniły należycie i do końca w jaki sposób realizacja inwestycji wpłynęła na budynek skarżących, jak również nie wstrzymały budowy, mimo że budowa nie została zakończona, a inwestor uzyskał jedynie zgodę na użytkowanie w części handlowej.

Skarżący ponownie podnieśli powołując się na przebieg rozprawy administracyjnej w dniu 20 września 2006r., iż na rozprawie ustalono, że żadnych elementów zabezpieczających fundamenty budynku skarżących nie wykonano, nie może więc być prawdziwa informacja, że niebezpieczeństwo zostało zażegnane 20 listopada 2003r oraz, że wszystkie roboty zabezpieczające zostały wykonane. Skarżący podnieśli, że nadal nie uzupełniono wypartego gruntu spod ławy fundamentowej budynku skarżących, co w dalszym ciągu powoduje powolne osiadanie i pękanie ścian- budynek osiada w dół i może przewrócić się na ul. [...], a nie na budynek p. P.

Ponadto skarżący powołali się i przytoczyli treść protokołu kontroli budowy z dnia 4 lipca 2006r i wymienione w tym protokole istotne odstępstwa od zatwierdzonego projektu budowlanego- organ II instancji w uzasadnieniu swojej decyzji nie odniósł się w ogóle do stwierdzonych nieprawidłowości. Skarżący przytoczyli powoływany powyżej i cytowany również przez organ II instancji przepis art. 50 ust. 1 prawa budowlanego, zarzucając , że zarówno organ I, jak i II instancji dokonały oceny sposobu wykonania robót pomijając pkt 2 i pkt 4 art. 50 ust. 1 prawa budowlanego. Skarżący wskazali, przepis art. 50 ust. 1 pkt 2 stanowiący o prowadzeniu robót w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia został przez organy pominięty, w sytuacji gdy ten sam organ wydał decyzję z dnia 7 kwietnia 2005r. nakazującą skarżącym opróżnienie budynku z uwagi na nieodpowiedni stan techniczny grożący bezpośrednio zawaleniem. Powodem tego stanu rzeczy było to, że nie wzmocniono podłoża gruntowego i nie uzupełniono wypartego gruntu spod ławy fundamentowej, co powoduje w dalszym ciągu osiadanie budynku i pękanie ścian. Organy nadzoru budowlanego obu instancji nie uwzględniły również, że realizacja tak wysokiego budynku w stosunku do wylotu budynku skarżących stanowi rażące naruszenie § 140 oraz § 142 rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2002r. i również stanowi przesłankę do wstrzymania robót na podstawie art. 50 ust. 1 pkt2 prawa budowlanego.

Nadto skarżący wskazali, że organ sam stwierdził w trakcie kontroli obiektu, że roboty są prowadzone w sposób istotnie odbiegający od projektu budowlanego i mimo takich ustaleń nie zastosował przepisu art. 50 ust. 1 pkt 4 prawa budowlanego. Wskazano, że brak przejazdu bramnego dla pojazdów interwencyjnych dotyczy kwartału zwartego zabudowanego, gdzie jest tylko wjazd na dziedziniec wewnątrz blokowy, w którym to miejscu parkuje bardzo dużo samochodów- istnieje zatem duże niebezpieczeństwo dla osób przebywających w tym kwartale. W końcowej części skargi skarżący przytoczyli treść pkt 3 decyzji ustalającej warunki zabudowy, stanowiącego, że na działce objętej decyzją przewidzieć należy przejazd bramny o skrajni zapewniającej ruch pojazdów interwencyjnych.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, powołując się na stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. O oddalenie skargi wnieśli również uczestnicy postępowania T. i L. P.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz. 1269/, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola, ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy / art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi- Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm/.

Zgodnie zaś z art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga, jako zasadna, zasługuje na uwzględnienie, albowiem przy rozpoznawaniu sprawy organy administracji naruszyły prawo w sposób mający wpływ na wynik sprawy.

Żądane przez skarżących rozstrzygnięcie znajduje merytoryczną podstawę w powoływanych przepisach art. 50 ust. 1 pkt 2 i pkt 4 i art. 51 ustawy z dnia 7 lipca 1994r /tekst jednolity Dz. U. z 2006r, nr 156,poz. 1118 ze zm./.

Zgodnie z przepisem art. 50 ust. pkt 2 i 4 ustawy w przypadkach innych niż określone w art. 48 ust. 1 lub w art. 49b ust.1 właściwy organ wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych wykonywanych:

- w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenie dla środowiska / punkt 2/,

- w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę / punkt 4/.

Zgodnie z art. 51 ust. 1 przed upływem 2 miesięcy od dnia wydania postanowienia, o którym mowa w art. 50 ust. 1, właściwy organ w drodze decyzji:

1/ nakazuje zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego albo

2/ nakłada obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, określając termin ich wykonania, albo

3/ w przypadku istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę- nakłada, określając termin wykonania, obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych oraz- w razie potrzeby – wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem; przepisy dotyczące projektu budowlanego stosuje się odpowiednio do zakresu tych zmian.

W okolicznościach niniejszej sprawy rozpoznaniu podlegała ocena legalności rozstrzygnięcia organów administracji w świetle postanowień cytowanego przepisu art. 50 ust. 1 pkt 2 oraz art. 50 ust. 1 pkt 4 ustawy- Prawo budowlane.

Rozpoznając sprawę w zakresie obejmującym ustalenie czy istniały podstawy do uwzględnienia żądań skarżących na podstawie powołanego przepisu art. 50 ust. 1 pkt 2 ustawy- Prawo budowlane, Sąd zważył, że zgodnie z art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ , którego działanie było przedmiotem zaskarżenia.

Powoływanym przez skarżących wyrokiem z dnia 15 marca 2006r. w sprawie II SA/Gd.573/04 Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje organów administracji I i II instancji. Zgodnie z treścią tych decyzji organy administracji stwierdziły brak podstaw do rozstrzygnięcia sprawy w trybie art. 50 i art. 51 prawa budowlanego, a więc w konsekwencji brak podstaw do podejmowania czynności na podstawie w/wym. przepisów. Podstawą uchylenia powyższych decyzji przez Sąd było naruszenie przez organy administracji zasad postępowania administracyjnego, a mianowicie przepisów art. 10kpa / brak zawiadomienia stron o czynnościach podejmowanych w sprawie, brak zawiadomienia o zamiarze zakończenia postępowania, uniemożliwienie stronom złożenia uwag do zgromadzonych dowodów, w tym do sporządzonej ekspertyzy/, art. 79 § 1 kpa poprzez niezawiadomienie o terminie oględzin miejsca budowy dokonanych w dniu 29 kwietnia 2004r, art. 7 i 77 § 1kpa poprzez niewyjaśnienie należycie i do końca kwestii w jaki sposób realizacja przez inwestorów T. i L. P. inwestycji wpłynęła na budynek sąsiedni. Wskazano, że organ I instancji oparł się jedynie na jednostronnej opinii projektanta budynku, natomiast organ II instancji nie dokonał analizy obu opinii przedstawionych przez inwestorów i skarżących- pod względem wniosków z nich wypływających, nie rozważono możliwości zastosowania art. 84 kpa poprzez ocenę czy ewentualna rozbieżność opinii nie uzasadnia dopuszczenia dowodu z opinii biegłego. Wskazano również, że rozpoznając sprawę ponownie właściwy organ winien w pierwszej kolejności uwzględnić okoliczność czy inwestycja została zakończona, a inwestor uzyskał zgodę na jej użytkowanie, albowiem tryb z art. 50 i 51 dotyczy robót budowlanych w toku i może się okazać, że postępowanie stało się bezprzedmiotowe.

Sąd zważył, że zgodnie z przepisem art. 50 ust. 1 pkt 2 ustawy- Prawo budowlane właściwy organ wstrzymuje prowadzenie robót budowlanych wykonywanych w sposób mogący spowodować zagrożenie ludzi lub mienia . Jedyną przesłanką wstrzymania wykonywanych robót budowlanych na podstawie tego przepisu jest prowadzenie ich w sposób mogący spowodować powyższe zagrożenie. Wstrzymanie robót na tej podstawie może nastąpić więc nawet wówczas, gdy są one prowadzone na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę oraz zgodnie z tym pozwoleniem i warunkami technicznymi.

Sąd uznał, że zarzuty podniesione w skardze są zasadne, a w szczególności zarzut określony przez skarżących jako "niezastosowanie się do wyroku WSA". Organy prowadzące postępowanie nie zastosowały się do wskazań dotyczących dalszego postępowania zawartych w powołanym wyroku. Ostatecznie bowiem podstawą rozstrzygnięcia pozostało orzeczenie – ekspertyza techniczna sporządzona w maju 2004r. przez projektanta. Organ I instancji przeprowadził wprawdzie dwie rozprawy administracyjne oraz udostępnił zebrane w sprawie dowody skarżącym, jednakże takie formalne wypełnienie wskazań zawartych w wyroku nie może przesądzać o prawidłowości rozstrzygnięcia. Organ I instancji w celu uzasadnienia braku podstaw do zastosowania przepisów art. 50 ust. 1 pkt 2 oraz w konsekwencji art. 51 prawa budowlanego przytoczył w uzasadnieniu decyzji oświadczenia złożone na rozprawie przez projektanta, że w chwili obecnej inwestycja w żaden sposób nie zagraża bezpieczeństwu skarżących oraz zgodne oświadczenie 2-ch rzeczoznawców, że wstrzymanie robót na etapie wykonania wykopu mogłoby doprowadzić do katastrofy budowlanej, nadto organ I instancji ustalił że żadnych elementów dodatkowych zabezpieczających fundamenty budynku skarżących nie wykonano. Reasumując te ustalenia, organ I instancji uznał, że obiekt budowlany nie zagraża budynkowi skarżących ani osobom postronnym przebywającym w pobliżu budynku mieszkalno- usługowego. Natomiast organ II instancji w ogóle nie rozpatrzył merytorycznych zarzutów skarżących zawartych w odwołaniu. Z treści uzasadnienia organu II instancji wynika, że uznał on budowę za zakończoną co uzasadniało, zgodnie ze wskazaniami zawartymi w wyroku WSA, uznanie postępowania w powyższym zakresie za zbędne.

Skarżący zasadnie zarzucają, że budowa budynku mieszkalno- usługowego nie została zakończona- o takim zakończeniu nie może przesądzać udzielenie pozwolenia na użytkowanie części obiektu. Z opisu inwestycji wynika, że do wykonania pozostały nadal prace wykończeniowe, elewacja od strony budynku skarżących , nie wykonano nadal docieplenia obiektu.

W takim stanie rzeczy nie sposób odeprzeć zarzutów skarżących zawartych w skardze złożonej do Sądu.

Organy administracji nadal nie ustaliły, czy roboty budowlane są prowadzone w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia.

Do akt sprawy zostały złożone dwie ekspertyzy techniczne. Pierwsza z nich sporządzona została w kwietniu 2004r. przez pracownię Projektowo- Inżynierską M. N. w G. i dotyczyła oceny stanu technicznego ścian budynku mieszkalnego zlokalizowanego w B. przy ul. [...] / budynku skarżących/. Druga ekspertyza została sporządzona w maju 2004r.przez M. F. / projektanta budynku p. P./ i dotyczyła wpływu realizowanego budynku mieszkalno- usługowego położonego w B. u Zbiegu ul. [...] / dz. nr [...]/ na bezpieczeństwo użytkowania istniejącego budynku mieszkalnego położonego w B. przy ul. [...]. W wyroku WSA wskazano, że przy rozpoznaniu sprawy organ I instancji oparł się w swoich ustaleniach jedynie na jednostronnej opinii projektanta, natomiast organ II instancji nie dokonał analizy obu opinii- przedstawionej przez inwestorów i skarżących pod względem wniosków z nich wynikających. W przypadku rozbieżnych opinii organy winny były rozważyć konieczność przeprowadzenia rozprawy administracyjnej i w dalszej kolejności dowodu z opinii biegłego zgodnie z art. 84kpa. Powyższe wskazania nadal pozostają aktualne. Organy administracji nie dokonały żadnej analizy obu tych opinii, natomiast ustalenia z rozprawy administracyjnej w powyższym zakresie również nie zostały przez organy uwzględnione. W tym miejscu wskazać należy, że opinia projektanta z maja 2004r. zawiera jednoznaczne ustalenie, że realizowana inwestycja nie wpływa i nie wpłynie na zagrożenie bezpieczeństwa sąsiedniego budynku- wręcz przeciwnie poprawi bezpieczeństwo użytkowania tego obiektu : przenosząc siły rozporowe / poziome/ z istniejącego obiektu na wykonane fundamenty realizowanego obiektu, chroniąc ściany zewnętrzne istniejącego budynku przed nadmiernym wychyleniem oraz zabezpieczy płytkie posadowienie fundamentu istniejącego przed przemarzaniem, stwierdzono też, że stan techniczny realizowanej inwestycji jest bardzo dobry, konstrukcja gwarantuje bezpieczeństwo użytkowania i nie zagraża bezpieczeństwu sąsiedniego budynku. W ekspertyzie tej podano, że ustaleń tych dokonano na podstawie przeprowadzonej inwentaryzacji, badań i oględzin makroskopowych oraz ekspertyzy technicznej o wpływie inwestycji na bezpieczeństwo użytkowania istniejącego budynku. Do ekspertyzy nie załączono powoływanych dowodów źródłowych, w tym powołanych badań, ograniczenie się w ekspertyzie do wyżej przytoczonych zapisów może podważyć jej ustalenia, skoro skarżący podnoszą, że ich budynek nadal osiada i następuje pękanie ścian, które może doprowadzić do zawalenia się budynku / jego przewrócenia się na ul. [...]/.

Z kolei ekspertyza sporządzona przez M. N. nie została poddana analizie na żadnym etapie postępowania przed organami administracji. W ekspertyzie tej rzeczoznawca ustalił stan budynku skarżących i dokonał opisu powstałych uszkodzeń, nadto między innymi przedstawił zalecenia dla zapewnienia dalszej bezpiecznej eksploatacji budynku skarżących. Jednym z tych zaleceń była rozbiórka budynku i jego ewentualne odtworzenie na podstawie opracowanej dokumentacji uwzględniającej posadowienie ścian na granicy parceli.

Podkreślić należy, że w ekspertyzie podano, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego po wizycie na budowie wskazał miejsca założenia plomb w miejscach uszkodzeń. Celem takiego działania miała być obserwacja plomb w celu ustalenia czy powstałe uszkodzenia w budynku powiększają się. Wykonawca umocował szklane płytki oraz plomby gipsowe. Jednakże zarówno plomby, jak i płytki zostały wykonane nieprawidłowo, nie został założony Dziennik obserwacji plomb i nie były dokonywane wpisy dotyczące obserwacji zachowania się plomb. W trakcie obserwacji dokonanej w marcu 2004r. przez rzeczoznawcę szkiełka były poluzowane, a w większości przypadków gips nałożony na rysach był pęknięty. Na rozprawie administracyjnej rzeczoznawca wyjaśniał również, że plomby zostały nieprawidłowo założone. Również w swoich zaleceniach rzeczoznawca wskazał, że w przypadku decyzji o naprawie ścian budynku zaleca się wykonanie na ścianach kontrolnych plomb gipsowych, należy prowadzić ich obserwację oraz nadto należy wykonać geodezyjne pomiary osiadania i odkształceń ścian.

W świetle powyższych ustaleń należy uznać, że organy administracji ponownie rozpoznając sprawę, naruszyły przepisy postępowania administracyjnego, a mianowicie art. 7 i 77 § 1 kpa - zaniechały należytego i dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. W szczególności, wbrew wymogowi przepisu art. 7 kpa organy administracji nie podjęły kroków niezbędnych do wyjaśnienia kwestii, czy roboty prowadzone przy budynku usługowo-mieszkalnym wykonywane są w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia, zaniechały w sposób wyczerpujący rozpatrzenia już zebranego materiału dowodowego, a w przypadku dalszych rozbieżności nie rozważyły konieczności uzupełnienia materiału dowodowego w sposób wskazany w wyroku WSA. Podkreślić bowiem należy, że ostatnią czynnością dokonaną w sprawie prowadzenia prac w sposób mogący spowodować zagrożenie było opracowanie powołanej ekspertyzy z kwietnia 2004r. Nadto od listopada 2003r nie zostały wykonane żadne prace mające związek z powstałym zagrożeniem. Do daty wydania decyzji nie zostały wykonane żadne czynności związane z oceną prowadzonych robót w świetle art. 50 ust. 1 pkt 2 prawa budowlanego, nie przeprowadzono wizji lokalnej w celu ustalenia czy prowadzenie prac budowlanych w dacie orzekania może powodować zagrożenia bezpieczeństwa, czy też wykonanie robót w 2003r / należałoby ustalić jakich/ doprowadziło do wyeliminowania niebezpieczeństwa. Przy czym takie ustalenie nie może być dokonane tylko na podstawie powoływanej wyżej ekspertyzy, bez analizy całego materiału dowodowego- na co zwrócił uwagę WSA w uzasadnieniu swojego wyroku i oceny stanu budynku skarżących.

Organy nie wykazały dbałości i staranności o dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy w powyższym zakresie. Oznacza to, że organy administracji obu instancji wydały decyzje administracyjne, które nie odpowiadają wymaganiom przepisów prawa procesowego / art. 7 i 77 par. 1 kpa/.

Rozpoznając sprawę w zakresie obejmującym ustalenie czy istniały podstawy do uwzględnienia żądań skarżących na podstawie powoływanego przepisu art. 50 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo budowlane i w konsekwencji do nałożenia obowiązku wykonania czynności wymienionych w cytowanym wyżej art. 51 ust. 1 prawa budowlanego Sąd zważył co następuje:

W pierwszej kolejności wskazać należy, że uzasadnieniem stosowania przepisów art. 51ust. 1 w związku z art. 50 ust. 1 pkt 4 prawa budowlanego, jest z jednej strony wykonywanie robót budowlanych w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę bądź w przepisach, a z drugiej strony nałożenie w drodze decyzji obowiązków wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia robót do stanu zgodnego z prawem w aspekcie przepisów prawa administracyjnego, a nie cywilnego. Postępowanie w trybie tego przepisu ma na celu doprowadzenie do stanu zgodnego z prawem, co nie oznacza, wbrew zarzutom skargi, że postępowanie ma doprowadzić do stanu zgodnego z udzielonym pozwoleniem na budowę. Będący podstawą rozstrzygnięcia w tym zakresie art. 51 ust. 1 prawa budowlanego umożliwia inwestorowi legalizację robót wykonanych, z przekroczeniem pozwolenia na budowę, poprzez wykonanie czynności mających na celu doprowadzenie robót do stanu zgodnego z prawem / prawem budowlanym, obowiązującymi warunkami technicznymi/ .

W okolicznościach rozpoznawanej sprawy przeprowadzono kontrole obiektu- budynku mieszkalno- usługowego dz. ewid. [...], zbieg ulic [...] w dniach 20 czerwca 2006r, 4 lipca 2006r. i 8 sierpnia 2006r. W treści protokołów dokumentujących przebieg kontroli stwierdzono w pierwszej kolejności, że roboty budowlane przy w/wym. budynku prowadzone są w sposób istotnie odbiegający od zatwierdzonego projektu budowlanego. Stwierdzono, że w projekcie budowlanym w jego opisie technicznym, jest zapis " projektuje się wykonanie przejazdu bramnego", natomiast w projekcie na rzucie piwnic jest zapis " tymczasowa balustrada ochronna do czasu uregulowania własności". W trakcie kolejnych , kontroli stwierdzono, że nie ma przejazdu przez budynek p. P., początkowo stwierdzono również, że nie została wykonana balustrada, natomiast zamiast balustrady został wykonany mur oporowy, tak wykonany przejazd nie był zabezpieczony. Ustalono także, że w bramie budynku istniała różnica poziomu gruntu, w konsekwencji powyższego w bramie tej /przejeździe bramnym/ wykonano powyższą ścianę oporową o wysokości 1,38m od strony garażu i 1,24m od sąsiedniego budynku podtrzymującą różnicę poziomu gruntu / napór gruntu/, pomiędzy przejazdem do garażu a terenem sąsiedniej działki - różnica w wysokości poziomu wynosiła ok. 1, 38m. Ostatecznie balustrada ochronna stalowa została wykonana. Organ I instancji ustalił że zapis w protokołach z kontroli obiektu o istotnych odstępstwach od projektu budowlanego został umieszczony, gdyż w trakcie powoływanych kontroli nie było balustrady ochronnej, natomiast po jej zamontowaniu obiekt jest wykonany zgodnie z projektem. Odnosząc się do postanowień projektu, organy wskazały, że mimo zapisu w opisie technicznym w części dotyczącej projektu zagospodarowania działki , o tym, że od strony północnej projektuje się wykonanie przejazdu bramnego, to rozwiązania tego przejazdu w projekcie budowlanym branży architektonicznej, jak i konstrukcyjnej nie przedstawiono. Natomiast na rysunkach technicznych –rzutu piwnic jest zapis, że powinna być tymczasowa balustrada ochronna . Balustrada taka została wykonana, tym samym zapis o istotnym odstępstwie przestał być aktualny. Sąd podzielił stanowisko organów administracji, że w przedstawionym stanie faktycznym brak było podstaw do uznania , że prace w opisanym zakresie są prowadzone w sposób odbiegający od ustaleń i warunków określonych w projekcie budowlanym stanowiącym podstawę udzielenia pozwolenia na budowę, skoro w pozwoleniu tym dopuszczono wykonanie tymczasowej balustrady stalowej ochronnej w przejeździe. Rozwiązanie takie nie narusza również przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie / Dz. U. z 2002r. , nr 75, poz. 690 ze zm./ w części dotyczącej dojść i dojazdów do budynku, albowiem do budynków znajdujących się w powołanym przez skarżących kwartale istnieje dojazd i dojście od strony ul. [...] oraz poprzez wjazd na sam kwartał.

W toku postępowania skarżący zgłosili również zarzut, że powyższa ściana została wykonana bez pozwolenia na budowę. Okolicznością niekwestionowaną jest, że projekt nie zawierał rozwiązania problemu różnicy między poziomem przejazdu a poziomem sąsiedniej nieruchomości wynoszącej ponad 1m . Zatem w ocenie Sądu miał w sprawie zastosowanie również przepis art. 50 ust. 1 pkt prawa budowlanego stanowiący, że w przypadkach innych niż określone w art. 48 ust. 1 lub w art. 49 b ust. 1 właściwy organ wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych wykonywanych bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia i wówczas również w trybie art. 51 ust. 1 nakłada określone w tym przepisie obowiązki. W okolicznościach sprawy taki obowiązek mógłby stanowić obowiązek sporządzenia projektu zamiennego uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas prowadzonych robót. Organ I instancji uznał, że powyższe rozwiązanie nie stanowi zmiany projektu budowlanego, projekt budowlany nie zawierał bowiem w ogóle rozwiązania problemu różnicy poziomów. Nie zmienia to jednak tej okoliczności, że inwestorzy wykonali te roboty samowolnie, skoro robót tych nie przewidywał projekt budowlany. Powoływane przepisy art. 51 ust. 1 umożliwiają legalizację również takich robót poprzez nałożenie obowiązku wykonania projektu zamiennego lub poprzez nałożenie obowiązków mających na celu doprowadzenie robót do stanu zgodnego z prawem. Podstawą odstąpienia od nałożenia obowiązków jest uznanie, że wykonane roboty budowlane są zgodne z prawem, nie uchybiają żadnym przepisom budowlanym i warunkom technicznym. Organ II instancji uznał, że wykonanie ściany oporowej miało na celu zabezpieczenie stabilizacji gruntu tej nieruchomości i zapewnienie poszanowania uzasadnionego interesu osób trzecich / art. 5 ust. 1 pkt 9 prawa budowlanego/. W ocenie Sądu taka ocena wobec niezastosowania przepisu art. 51 ust. 1 pkt 3 i nienałożenia obowiązku sporządzenia projektu zamiennego jest jednak niewystarczająca, w szczególności uwzględniając tę okoliczność, że powoływana wyżej balustrada ma mieć charakter tymczasowy. Organ winien zatem ocenić czy wykonanie ściany oraz sposób jej wykonania jest zgodny z przepisami prawa budowlanego i warunkami technicznymi oraz ustalić czy legalizacja robót jest możliwa stosownie do treści planu miejscowego obowiązującego dla terenu objętego inwestycją, o ile dla terenu tego plan aktualnie obowiązuje. Wskazać bowiem należy, że przepisy wprawdzie umożliwiają legalizację robót wykonywanych samowolnie, to doprowadzenie takich robót do stanu zgodnego z prawem wymaga zgodności z prawem obowiązującym w dacie rozstrzygania przez organ administracji, prawem takim jest aktualnie obowiązujący plan zagospodarowania. Powyższa kwestia nie została dostatecznie wyjaśniona, w sytuacji gdy celem zamierzenia jak to wynika z decyzji o warunkach zabudowy, jak i opisu zagospodarowania działki zawartego w projekcie było istnienie przejazdu bramnego.

Skarżący podnieśli nadto powołując się na zapisy z protokołów kontroli, że podczas przeprowadzonej kontroli stwierdzono również, że czapki kominowe kominów znajdujących się przy ścianie bocznej budynku wystają 10 cm od klinkieru na kominie , natomiast obróbki blacharskie dachu wystają 7 cm od komina, zarzucili też, że doszło do naruszenia § 140 i § 142 powołanego wyżej rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2002r.

Odnosząc się do powyższych zarzutów Sąd stwierdził, że w powołanym wyżej protokole kontroli budowy z dnia 4 lipca 2006r. poza zapisami dotyczącymi przejazdu bramnego, istnieje zapis o powołanych wyżej odstępstwach dotyczących czapek kominowych i obróbek blacharskich.

Organy orzekające w sprawie zobowiązane więc były do zweryfikowania zastosowania dyspozycji przepisu art. 50 ust. 1 pkt 4 ustawy- Prawo budowlane w związku z art., 51 ust. 1 poprzez analizę przepisów prawa budowlanego, w tym przepisów techniczno- budowlanych odnoszących się do przedmiotowej inwestycji, a w jej ramach do wykonanych obróbek i czapek kominowych. Organy nie rozpoznały zarzutu związanego z opisanymi w protokole odstępstwami i nie dokonały w tej sprawie żadnych ustaleń. Zatem w powyższym zakresie zaniechały należytego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, czym naruszyły powoływane już przepisy art. 7 i 77 § 1 kpa. W szczególności organy nie wyjaśniły kwestii czy opisane w protokole odstępstwa i nieprawidłowości, a mianowicie położenie czapek kominowych znajdujących się przy ścianie bocznej budynku i wystających 10 cm od klinkieru oraz wystawanie czapek kominowych 3 cm poza obróbki blacharskie dachu jest zgodne z przepisami techniczno- budowlanymi dotyczącymi warunków, jakim powinny odpowiadać obróbki blacharskie i przewody kominowe / skarżący powołali w powyższym zakresie przepisy § 140 i § 142 rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2002r./. Organy nie wskazały też na czym odstępstwa czy też nieprawidłowości w powyższym zakresie polegają, albowiem nie wskazały, jak prace te winny być wykonane zgodnie z projektem i nie zestawiły tego sposobu wykonania prac z faktycznie wykonanymi.

Zatem w okolicznościach niniejszej sprawy ustaleń, czy i jakie czynności należy wykonać aby doprowadzić opisane prace budowlane do stanu zgodnego z prawem, należało dokonać w świetle przepisów Prawa budowlanego oraz rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Organy administracji takich ustaleń jak to wyżej wskazano w tym zakresie nie dokonały, a więc nie można ustalić, czy powoływane uregulowania Prawa budowlanego mają w tym przypadku zastosowanie.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznając, że doszło do naruszenia przepisów postępowania w zakresie obowiązku należytego wyjaśnienia sprawy, zgodnie z art. 145 §1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.

Ponownie rozpoznając sprawę organ winien przeprowadzić postępowanie z uwzględnieniem powyższych uwag i z uwzględnieniem zasad postępowania. Jego celem winno być w pierwszej kolejności dokładne ustalenie stanu faktycznego sprawy w zakresie opisanym przez Sąd, po analizie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, z zastrzeżeniem nadal aktualnego wskazania co do możliwości rozważenia zastosowania art. 84 kpa. Następnie organ winien dokonać oceny stanu faktycznego w świetle powoływanych przepisów art. 50 ust. 1 pkt 2 i 4 oraz art. 51 ustawy Prawo budowlane.