Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1530/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2009-01-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 67a
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 1530/08 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 22 stycznia 2009r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Beata Cieloch (spr), Sędzia: WSA Stanisław Grzeszek, Asesor: WSA Agnieszka Jakimowicz, Protokolant: Bożena Piątek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 stycznia 2009r., sprawy ze skargi W. S., na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 25 września 2008r. nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek za zwłokę od zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2001r., - skargę oddala -


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 25 września 2008 r., Nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...], Nr [...], którą odmówiono skarżącemu W. S. umorzenia odsetek za zwłokę od zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2001 r. w kwocie 43 177 zł.

Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym :

Skarżący W. S. wnioskiem z dnia [...].05.2008 roku zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego o umorzenie odsetek w kwocie 43.177 zł. Przedmiotowa zaległość powstała w okresie prowadzenia przez skarżącego działalności gospodarczej. Skarżący motywował swój wniosek trudną sytuacją materialną pogarszającą się z uwagi na dokonane już wpłaty na poczet istniejącej zaległości. Skarżący podał, że jego dochody wynoszą około 1000 zł miesięcznie , ma na utrzymaniu czteroletnią córkę i zamierza rozpocząć działalność gospodarczą, co pozwoli mu na spłacanie zaległości podatkowej w ratach.

Naczelnik Urzędu Skarbowego decyzją z dnia [...] odmówił skarżącemu umorzenia odsetek od zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2001 rok. W uzasadnieniu wskazał , że po przeanalizowaniu argumentów zawartych we wniosku, informacji o sytuacji materialnej skarżącego oraz zebranych danych nie istnieją podstawy do umorzenia przedmiotowych odsetek. Wskazano, że zaległość podatkowa powstała w okresie prowadzenia przez skarżącego działalności gospodarczej, a konsekwencje jej niepowodzenia nie mogą obciążać budżetu państwa. Organ podkreślił, że nawet spełnienie przesłanek ustawowych do udzielenia ulgi podatkowej, określonej w art. 67 a Ordynacji podatkowej nie obligują organu do jej zastosowania, albowiem rozstrzygnięcie w tym zakresie leży granicach uznania administracyjnego.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący podniósł, że odsetki za zwłokę powstały nie w skutek winy umyślnej podatnika , ale ze względu na długotrwałe postępowanie prowadzone w latach 2002 - 2007. Skarżący zarzucił, że długi okres postępowania podatkowego wygenerował tak wysokie odsetki, a wydanie decyzji w krótszym terminie spowodowałoby naliczenie ich w niższej wysokości.

Organ odwoławczy decyzją z dnia 25 września 2008 roku utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego. W uzasadnieniu decyzji Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że sytuacja opisana we wniosku skarżącego nie jest wyjątkowa , albowiem dotyczy ona wielu podatników i może mieć charakter przejściowy. Organ podkreślił, że powołane przez skarżącego fakty nie dają podstawy do umorzenia odsetek za zwłokę od zaległego podatku. Podkreślono także, że zaległość podatkowa powstała na skutek nierzetelnego prowadzenia ksiąg przychodów i rozchodów, efektem czego było nie uznanie jako kosztów poniesionych wydatków w kwocie 199 846,87 zł. Zatem skarżący posiadał te środki jednak przeznaczył je na wydatki inne niż prowadzona działalność gospodarcza. Jak stwierdził organ, niepowodzenia finansowe skarżącego nie mogą skutkować udzieleniem wnioskowanej ulgi albowiem doprowadziłoby to do ponoszenia skutków nieumiejętnych działań podmiotów gospodarczych przez budżet państwa i społeczeństwo. Ponadto organ zauważył, że wysokość przedmiotowych odsetek została naliczona z pominięciem okresu prowadzonego postępowania wymiarowego, tj. od dnia [...].03.2003 r. do dnia [...].09.2007 r.

Na powyższą decyzję skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, podnosząc, że naliczenie tak wysokich odsetek spowodowała przewlekłość postępowania w sprawie. Stwierdził, że wydanie decyzji w krótszym czasie spowodowałoby naliczenie niższych odsetek. Podniósł też, że nie był w stanie przewidzieć długości postępowania, a zatem odsetki powstały z przyczyn od niego nie zależnych, na które nie miał wpływu.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), dalej – P.p.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie Sądu podlega zatem zgodność aktów administracyjnych z przepisami prawa materialnego i procesowego. Kontrola ta ogranicza się więc do badania, czy rozpoznając sprawę nie naruszyły one prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Ocena dokonywana jest według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu.

Na wstępie należy zaznaczyć, że decyzje dotyczące ulg podatkowych (w niniejszej sprawie umorzenia odsetek za zwłokę) wydawane przez organy podatkowe w trybie art. 67a § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 05 r., Nr 8, poz. 60 ze zm.) należą do rozstrzygnięć podejmowanych w ramach tzw. "uznania administracyjnego". Zgodnie z art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy, na wniosek podatnika, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną, odroczyć lub rozłożyć na raty zaległości podatkowe wraz z odsetkami za zwłokę.

Ustawodawca w wyżej wskazanym przepisie zatem pozostawił do wyłącznej kompetencji organów podatkowych ocenę, czy okoliczności faktyczne konkretnej sprawy przemawiają za "ważnym interesem podatnika" lub "interesem publicznym" w umorzeniu zaległości podatkowych, a więc za rezygnacją przez Skarb Państwa z wierzytelności podatkowej. Organ podatkowy dysponuje więc pewnym zakresem swobody zarówno w wykładni pojęć: "ważny interes podatnika" i "interes publiczny". W razie stwierdzenia, że dany przypadek mieści się hipotezie normy art.67a §1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, będzie mógł go zastosować . Oznacza to, że stwierdzenie wystąpienia jednej z przesłanek lub obu łącznie powoduje konieczność rozważenia czy zaległość podatkowa, odsetki od tej zaległości mogą być umorzone.

Umorzenie zaległości podatkowych (w tym wypadku odsetek) skutkuje wygaśnięciem zobowiązania podatkowego (zobowiązania do zapłaty odsetek) .

Jest to tzw. nieefektywny sposób wygaszania zobowiązań, bowiem Skarb Państwa w istocie nie otrzymuje należnych mu kwot , w związku z tym instytucja umorzenia winna mieć zastosowanie jedynie w sytuacjach szczególnie uzasadnionych.

Należy podkreślić, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym ukształtował się pogląd, iż ważny interes podatnika występuje w sytuacjach , w których niemożność uregulowania zaległości podatkowych jest spowodowana przypadkami losowymi, takimi jak: klęski żywiołowe powodujące utratę majątku, trwała niezdolność zarobkowania wywołana chorobą, kalectwo, itp. Są to oczywiście jedynie przykładowe sytuacje. Przyjmuje się, że skoro umorzenie zaległości podatkowej , czy też odsetek od tej zaległości jest instytucją nadzwyczajną, to tym samym ważny interes podatnika musi posiadać tę samą cechę, a co za tym idzie musi charakteryzować się nieprzewidywalnością i niezależnością od sposobu postępowania podatnika.

Przystępując zatem do oceny legalności zaskarżonej decyzji organu drugiej instancji, należy stwierdzić, że kontrola Sądu sprowadza się do oceny czynności prowadzonego postępowania podatkowego i dokonanych na tej podstawie ustaleń faktycznych i prawidłowości ich oceny .

Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że nie ma podstaw do stwierdzenia, iż organ odwoławczy nie sprostał tym wymogom. Zaskarżona decyzja zatem nie narusza przepisów prawa materialnego, w stopniu dającym podstawę do jej uchylenia, jak również przepisów proceduralnych w stopniu mającym istotny wpływ na wynik niniejszej sprawy. Sąd nie dopatrzył się też naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub wystąpienia przesłanek pozwalających na stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji.

Analiza zaskarżonej decyzji, jak również dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy, dowodzi, że dostatecznie rozważono okoliczności i fakty istotne dla wyniku niniejszego postępowania. Organy rozstrzygały sprawę w oparciu o fakty wskazane przez podatnika. Zatem przesłanki umorzenia wynikające z art. 67 a § 1 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej zostały prawidłowo ocenione w kontekście osobistej sytuacji majątkowej podatnika, również z uwzględnieniem okoliczności podnoszonych stale przez skarżącego, że wpływ na jego sytuację finansową mają zdarzenia z lat wcześniejszych – niepowodzenia związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Słuszne jest stanowisko organów, że okoliczności tych nie sposób ocenić jako nadzwyczajnych z obiektywnego punktu widzenia, podatnik wskutek tych zdarzeń bezspornie mógł przejściowo przechodzić trudności finansowe, ale nie wykazano, że pociągnęły one za sobą trwałe skutki w postaci utraty majątku, czy zdolności zarobkowania. Ponadto nie zasadnym jest zarzut skarżącego, że tak znaczna wysokość odsetek jest spowodowana przedłużającym się postępowaniem, albowiem przy ich naliczaniu pominięto okres prowadzonego postępowania wymiarowego, tj. od dnia [...].03.2003 roku do dnia [...].09.2007 roku. Sąd bowiem z uwagi na fakt ,iż przedmiotem postępowania było umorzenie odsetek od zaległości podatkowej podzielił stanowisko organów orzekających w przedmiotowej sprawie ,że nie wystąpiły uzasadniające przesłanki zarówno dotyczące " ważnego interesu podatnika jak i "ważnego interesu publicznego" uzasadniającego zastosowanie art.67a Ordynacji podatkowej. Zdaniem Sądu w przeciwieństwie do wniosku skarżącego o rozłożenie na raty będącego przedmiotem rozpoznania w sprawie ISA/Kr 1531/08 wniosek o umorzenie odsetek z punktu widzenia przesłanki "interesu publicznego" prowadziłby w zaistniałej sytuacji do pozbawienia Skarbu Państwa przysługujących mu należności, co sprzeciwiałoby się zasadzie powszechności opodatkowania.

Organy podatkowe obu instancji analizując stan faktyczny sprawy udzieliły jednoznacznej odpowiedzi w kwestii wystąpienia drugiej przesłanki " ważnego interesu podatnika" i stwierdziły, że nie kwestionują, że skarżący znajduje się w trudnej sytuacji majątkowej ,ale nie uznały tego za okoliczności wyjątkowe dające podstawę do umorzenia odsetek od zaległości podatkowej. Podkreślono także, że zaległość podatkowa powstała na skutek nierzetelnego prowadzenia ksiąg przychodów i rozchodów, efektem czego było nie uznanie jako kosztów uzyskania przychodów poniesionych wydatków w kwocie 199 846,87 zł. Skarżący posiadał te środki jednak przeznaczył je na wydatki inne niż prowadzona działalność gospodarcza. Sąd nie dopatrzył się zatem naruszenia przez organ odwoławczy przepisu art. 67 a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej. Należy podkreślić, że ważnego interesu podatnika nie można utożsamiać z jego subiektywnym przekonaniem o potrzebie umorzenia odsetek od zaległości podatkowej. Ponadto należy zauważyć, że w toku postępowania podatkowego strona nie wskazała, żadnych innych, nadzwyczajnych okoliczności przemawiających za jego uznaniem , a podatnik był przecież zawiadamiany o możliwości wypowiedzenia się w sprawie zgromadzonego materiału dowodowego. Oznacza to, że organy podatkowe należycie zapewniły stronie czynny udział w postępowaniu, stwarzając możliwość uzupełnienia materiału dowodowego w tym zakresie, złożenia dodatkowych wyjaśnień.

Zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 czerwca 2008 r. ( II FSK 198/07), "to co jest ważnym interesem dla podatnika nie może być określane przez organ podatkowy, lecz wyłącznie przez tego podatnika. Organ bowiem upoważniony jest jedynie do oceny przedstawionego przez podatnika własnego interesu z punktu widzenia interesu publicznego".

W opinii Sądu, przy rozstrzyganiu przedmiotowej sprawy organy podatkowe wzięły pod uwagę wszystkie istotne okoliczności faktyczne, o czym świadczy uzasadnienie zaskarżonej decyzji, a ocena tych okoliczności nie wykracza poza ramy swobodnej oceny dowodów. Sąd stwierdza, że wobec okoliczności wskazanych przez skarżącego we wniosku prawidłowo odmówiono w zaskarżonej decyzji waloru wyjątkowości uzasadniających umorzenie odsetek od zaległości podatkowych.

Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oparciu o przepis o art. 151ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zmianami) orzekł jak w sentencji.