Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 988/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2011-12-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6016 Ochrona przeciwpożarowa
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Komendant Państwowej Straży Pożarnej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 26 ust. 1 pkt 1-2
journal: Dz.U. 2009 nr 12 poz 68
law: Ustawa z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej - tekst jednolity.
article: art. 4 pkt 2-3, art. 17 ust. 1, art. 55 ust. 1 pkt 1-3, art. 55 ust. 2-3
journal: Dz.U. 2007 nr 16 poz 94
law: Ustawa z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym - tekst jednolity.
article: art. 9 ust. 1, art. 13 ust. 1,
journal: Dz.U. 2011 nr 12 poz 59
law: Ustawa z dnia 28 września 1991 r. o lasach - tekst jednolity
article: par. 38 ust. 2
journal: Dz.U. 2010 nr 109 poz 719
law: Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych  obiektów budowlanych i terenów.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Stankowski Sędziowie NSA Grażyna Radzicka WSA Donata Starosta (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Laura Szukała po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 06 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi PKP Polskich Linii Kolejowych S.A. w W. na decyzję Wielkopolskiego Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w P. z dnia [...] lipca [...] r. nr [...] w przedmiocie nakazu wykonania pasów przeciwpożarowych oddzielających linie kolejowe oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] czerwca [...] r., nr [...] (dalej decyzja z dnia [...] czerwca 2011 r.) Komendant Powiatowy Państwowej Straży Pożarnej w P. (dalej Komendant Powiatowy PSP), działając na podstawie art. 26 ust. 1 pkt 2 i art. 27 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 roku o Państwowej Straży Pożarnej (t.j. Dz. U. 2009 r., nr 12, poz. 68 ze zm., dalej uPSP) oraz art. 104 i art. 107 § 1 i 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks Postępowania Administracyjnego (t.j. Dz. U. 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej kpa) w związku z uchybieniami naruszającymi przepisy przeciwpożarowe, opisanymi w protokole ustaleń z czynności kontrolno-rozpoznawczych z dnia [...] maja 2011 r. nakazał Z. Z. - Dyrektorowi Zakładu Linii Kolejowych w Sz. PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. w ustalonym terminie, wykonanie pasów przeciwpożarowych oddzielających poniżej wskazane linie kolejowe od obszarów leśnych i zapewnić ich użyteczność przez cały rok. Liniami tymi są:

1) nr [...] P.-K. (na km. od 204.750 do 243.403),

2) nr [...] T.-K. (na km. od 163.750 do 175.380 i na km. od 181.030 do 183.500),

3) nr [...] P.-P. (na km. od 80.200 do 86.600),

4) nr [...] M. U. – P. (na km. od 39.060 do 40.797),

5) nr [...] P. – U. (na km. od 0.208 do 5.270),

6) nr [...] P. – U. (na km. od 1.835 do 17.800),

7) łącznicy nr [...] (na km. od 2.050 do 2.745).

Termin wykonania powyższego obowiązku został oznaczony na dzień [...] czerwca 2011 r.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że podmiotem zobowiązanym do wykonania pasów przeciwpożarowych oddzielających linie kolejowe od obszarów leśnych w granicach administracyjnych powiatu pilskiego i zapewnienia ich użyteczności przez cały rok jest zarządzający infrastrukturą – liniami kolejowymi. Brak wykonania pasów przeciwpożarowych jest niezgodny z § 38 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 roku w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz. U. 2010 r., nr 109, poz. 719, dalej – rozrządzenie przeciwpożarowe) w związku z art. 17 ust. 1 pkt 1 i 3 oraz art. 55 ustawy z dnia 28 marca 2003 roku o transporcie kolejowym. (t.j. Dz. U. 2007 r., nr 16 poz. 94 ze zm., dalej – ustawa o transporcie kolejowym). Organ wskazał, że brak wykonania pasów przeciwpożarowych ma istotny wpływ na zabezpieczenie przeciwpożarowe obszarów leśnych, szczególnie w okresie letnim podczas braku opadów deszczu i występowania wysokich temperatur. Ruch kolejowy, a w szczególności proces hamowania pociągu jest poważnym źródłem zagrożenia pożarowego dla obszarów leśnych, położonych wzdłuż szlaków kolejowych. W czasie długotrwale utrzymującej się suszy drastycznie spada wilgotność ściółki, co powoduje, że każdy ruch szlakiem kolejowym nie odgrodzonym od zagrożonego obszaru leśnego pasami przeciwpożarowymi, stanowi bezpośrednie niebezpieczeństwo powstania pożaru lasu. Organ podkreślił, ze corocznie powstają pożary, spowodowane zablokowanymi hamulcami kolejowego taboru jezdnego. Wobec powyższego wykonanie pasów przeciwpożarowych z całą pewnością wpłynie na poprawę bezpieczeństwa pożarowego obszarów leśnych.

Odwołanie od powyższej decyzji pismem z dnia [...] czerwca 2011 r., nr [...], wniosła PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. Zakład Linii Kolejowych w Sz., wnosząc o jej uchylenie w całości.

W uzasadnieniu odwołująca wskazała, że z § 38 ust. 2 rozporządzenia MSWiA z dnia [...].06.2010 r. wynika, że ma on charakter informacyjny, tzn. że wskazuje na akty prawne, które regulują kwestię utrzymania pasów przeciwpożarowych: ustawę o transporcie kolejowym, ustawę o lasach oraz ustawę o ochronie przeciwpożarowej. Ustawa o transporcie kolejowym nie określa zaś podmiotów obowiązanych do wykonywania i utrzymania pasów przeciwpożarowych. Jej art. 55 daje jedynie zarządcy infrastruktury kolejowej prawo do urządzania i utrzymywania pasów przeciwpożarowych za wynagrodzeniem (odszkodowaniem). Prawa tego, nie można utożsamiać z obowiązkiem.

Ponadto zaskarżona decyzja jest niezgodna z art. 9 ust.1 oraz art. 13 ust.1 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach (t.j. Dz. U. 2011 r., nr 12, poz. 59 ze zm., dalej ustawa o lasach), które jednoznacznie zobowiązują właścicieli lasów do wykonywania zabiegów profilaktycznych i ochronnych zapobiegających powstawaniu i rozprzestrzenianiu się pożarów, a inny przepis tej ustawy (art. 29) nie zezwala zarządcy infrastruktury na poruszanie się pojazdem silnikowym w lesie.

Decyzją z dnia [...] lipca 2011 r., nr [...] (dalej decyzja z dnia [...] lipca 2011 r.), Wielkopolski Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2, art. 156 § 1 pkt 4 kpa, art. 17 ust. 1 pkt 3 oraz art. 55 ustawy o transporcie kolejowym, art. 26 ust. 1 i art. 27 uPSP, § 38 pkt 2 rozporządzenia przeciwpożarowego w pkt 1 uchylił zaskarżoną decyzję w całości. W pkt 2 nakazał - PKP PLK S.A. Zakład Linii Kolejowych w Sz. reprezentowanemu przez Dyrektora – Z. Z. wykonanie pasów przeciwpożarowych oddzielających linie kolejowe:

1) nr [...], linia P.-K., na km. od 204.750 do 243.403,

2) nr [...], linia T.-K., na km. od 163.750 do 175.380 i na km. od 181.030 do 183.500,

3) nr [...], linia P.-P., na km. od 80.200 do 86.600,

4) nr [...], linia M. U. – P., na km. od 39.060 do 40.797,

5) nr [...], linia P. – U., na km. od 0.208 do 5.270,

6) nr [...], linia P. – U., na km. od 1.835 do 17.800,

7) łącznicy nr [...], na km. od 2.050 do 2.745.

z terminem wykonania do dnia [...] sierpnia 2011 roku i zapewnienie ich użyteczności przez cały rok.

W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że decyzja z dnia [...] czerwca 2011 r. pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego nie budziła zastrzeżeń, zawierała natomiast wadę formalną. Mając na uwadze przepisy art. 17 ust. 1 pkt 3 oraz art. 55 ustawy z dnia [...] marca 2003 r. o transporcie kolejowym podmiotem zobowiązanym do wykonania pasów przeciwpożarowych jest zarządca infrastruktury kolejowej. W niniejszej sprawie jest nim PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. Zakład Linii Kolejowych w Sz. Skierowanie decyzji imiennie do Dyrektora Zakładu i oznaczenie go jako strony postępowania oraz nałożenie na niego określonych nakazów i zakazów jest równoznaczne ze skierowaniem decyzji do osoby nie będącej stroną. W konsekwencji decyzja dotknięta była wadą nieważności w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 4 kpa, co w trybie odwoławczym skutkowało jej uchyleniem.

Nadto organ II instancji podkreślił, że analizując treść art. 17 ust. 1 pkt 3 oraz art. 55 ww. ustawy należało uznać, że argumentacja przyjęta w odwołaniu nie znalazła uzasadnienia. W myśl art. 55 ust. 3 ustawy o transporcie kolejowym tylko wówczas gdy posadzenie drzew lub krzewów, powodujące urządzenie pasów przeciwpożarowych, nastąpiło po wybudowaniu linii kolejowej, koszty związane z urządzeniem i utrzymaniem tych pasów obciążają właściciela gruntu. Prawo zarządcy, o którym w art. 55 ust. 1 ww. ustawy dotyczy możliwości korzystania z tych gruntów celem prowadzenia niezbędnych dla ruchu pociągów prac, przy czym urządzanie i utrzymywanie pasów przeciwpożarowych pozostaje obowiązkiem zarządcy infrastruktury. Należało mieć na uwadze fakt, że źródłem zagrożenia pożarowego dla obszarów leśnych, wzdłuż których położone są szlaki kolejowe jest ruch kolejowy, a w szczególności proces hamowania pociągu. Podstawową zasadą skutecznego zabezpieczenia obszarów leśnych wzdłuż linii kolejowych jest ciągłość wykonania pasów przeciwpożarowych. Stąd też niezwłoczne ich wykonanie gwarantuje właściwy poziom bezpieczeństwa pożarowego na przedmiotowych odcinkach.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. (dalej WSA) pismem z dnia [...] sierpnia 2011 r. złożyła PKP Polskie Linie Kolejowe SA reprezentowana przez pełnomocnika będącego radcą prawnym, zarzucając naruszenie:

1) art. 7 kpa, przez zaniechanie obowiązku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy, co doprowadziło do naruszenia słusznego interesu strony, przez bezpodstawne zobowiązanie jej do zachowania, do którego skarżący nie jest zobowiązany na podstawie obowiązujących przepisów oraz dokonanie wykładni przepisów prawa niezgodnie z literalnym brzmieniem przepisu i niezgodnie z zasadami wykładni funkcjonalnej, w tym w szczególności ustawy o transporcie kolejowym,

2) rażące naruszenie art. 107 § 3 kpa przez zaniechanie sporządzenia uzasadnienia decyzji zgodnie z wymogami zawartymi w tym przepisie, skutkującymi brakiem możliwości prześledzenia toku procesu myślowego organu, które doprowadziło do wydania decyzji nakazowej wobec strony.

Mając na uwadze sformułowane zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie decyzji z dnia [...] lipca 2011 r. w zakresie jej pkt 2 oraz zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że zarządca infrastruktury kolejowej miał obowiązek utrzymywania pasów przeciwpożarowych wzdłuż linii kolejowej na podstawie §34 ust. 3 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 21 kwietnia 2006 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz. U. 2006 r., nr 80, poz. 563). Obowiązujące rozporządzenie przeciwpożarowe, odniesienie się w §38 ust. 2 do ustaw o transporcie kolejowym, o lasach oraz ochronie przeciwpożarowej jest jedynie informacją o regulacjach prawnych, które traktują o utrzymaniu pasów przeciwpożarowych przy obiektach. Natomiast rozporządzenie nie rozstrzyga i nie ustala podmiotów zobowiązanych do wykonywania czynności w postaci utrzymywania pasów przeciwpożarowych, odwołując się jedynie do regulacji ustawowych. Z kolei ustawa o transporcie kolejowym nie reguluje swoim zakresem podmiotów obowiązanych do wykonywania i utrzymywania pasów przeciwpożarowych, a w art. 55 ustawy daje jedynie zarządcy infrastruktury kolejowej prawo do urządzania i utrzymywania pasów przeciwpożarowych za odszkodowaniem. W dalszej kolejności skarżąca odwołując się do art. 55 ust. 3 ustawy o transporcie kolejowym zwróciła uwagę, że organy obu instancji zaniechały ustalenia faktu, kiedy została wybudowana linia kolejowa, a kiedy posadzono drzewa rosnące w jej sąsiedztwie, która to okoliczność ma istotne znaczenie dla prawidłowej oceny sprawy.

Skarżąca zwróciła również uwagę, że decyzja zobowiązująca ją do utrzymywania pasów przeciwpożarowych w lasach jest niezgodna z art. 9 ust. 1 oraz art. 13 ust. 1 ustawy o lasach, które to jednoznacznie zobowiązują właścicieli lasów do wykonywania zabiegów profilaktycznych i ochronnych, zapobiegających powstawaniu i rozprzestrzenianiu się pożarów. Zobowiązanie skarżącej do zabezpieczenia upraw lasów skutkuje finansowaniem przez zarządcę infrastruktury kolejowej działań należących do właścicieli lasów, co narusza podstawowe zasady prawa (k. 4-8 akt sądowych).

W odpowiedzi na skargę z dnia [...] września 2011 r., nr [...], organ II instancji wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie (k. 33-37 akt sądowych).

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. 2002 r., nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję, postanowienie lub inny akt administracyjny wyłącznie z punktu widzenia zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania kwestionowanego aktu. Sąd orzekając w sprawie, nie kieruje się zasadami słuszności, czy też celowości i nie ocenia kwestionowanego w skardze rozstrzygnięcia z punktu widzenia zasad współżycia społecznego. Przede wszystkim zaś Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, powołaną podstawą prawną, bądź poprawnością przytoczonej w skardze argumentacji [art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2002 r., nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej ppsa)].

Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie były decyzje Komendanta Wojewódzkiego i Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej w P. nakazujące wykonanie skarżącemu pasów przeciwpożarowych przy wymienionych w decyzjach szlakach kolejowych.

Zgodnie z art. 26 ust. 1 pkt 1 i 2 uPSP Komendant Powiatowy Państwowej Straży Pożarnej, w razie stwierdzenia naruszenia przepisów przeciwpożarowych, uprawniony jest w drodze decyzji administracyjnej do: nakazania usunięcia stwierdzonych uchybień w ustalonym terminie; wstrzymania robót (prac), zakazania używania maszyn, urządzeń lub środków transportowych oraz eksploatacji pomieszczeń, obiektów lub ich części, jeżeli stwierdzone uchybienia mogą powodować zagrożenie życia ludzi lub bezpośrednie niebezpieczeństwo powstania pożaru.

Postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte z urzędu przez organ pierwszej instancji – Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej w P. W związku z zagrożeniem pożarowym jakie stwarza dla obszaru leśnego ruch kolejowy, a nie odwrotnie. Ta konstatacja ma zasadnicze znaczenie w kwestii ustalenia podmiotu odpowiedzialnego za wykonywanie pasów przeciwpożarowych na wskazanych w obu decyzjach odcinkach linii kolejowych.

Z art. 13 ust. 1 ustawy o lasach wynika, że właściciele lasów są obowiązani do trwałego utrzymywania lasów i zapewnienia ciągłości ich użytkowania. Natomiast art. 9 ust. 3 tejże ustawy wskazuje, że minister właściwy do spraw środowiska w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw wewnętrznych określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady zabezpieczenia przeciwpożarowego lasów.

Z kolei art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (t.j. Dz. U. 2009 r., nr 178, poz. 1380 ze zm.) wskazuje, że minister właściwy do spraw wewnętrznych określi, w drodze rozporządzenia, sposoby i warunki ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów. W rozporządzeniu, o którym mowa w ust. 1 uwzględnia się sposób, w jaki właściciele, zarządcy lub użytkownicy obiektów budowlanych lub terenów powinni spełniać swoje obowiązki w zakresie ochrony przeciwpożarowej (art. 13 ust. 2 pkt 2 cyt. ustawy). Wydane na podstawie tego przepisu rozporządzenie przeciwpożarowe w § 38 ust. 1 stanowi, że lasy położone przy obiektach mogących stanowić zagrożenie pożarowe dla lasu oddziela się od tych obiektów pasami przeciwpożarowymi, utrzymywanymi w stanie zapewniającym ich użyteczność przez cały rok. Cytowane rozporządzenie prawidłowo nie określa w sposób jednoznaczny sposobu wykonywania pasów przeciwpożarowych oraz podmiotów właściwych i zobowiązanych do ich urządzania i utrzymywania. W odróżnieniu od niego poprzednio obowiązujące rozporządzenie z dnia 21 kwietnia 2006 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowanych i terenów (Dz. U. 2006 r., nr 80, poz. 563) w § 34 ust.3 pkt 2 nakładało jednoznacznie obowiązek urządzania i utrzymywania pasów przeciwpożarowych na właścicieli linii kolejowych. Obowiązujące rozporządzenie prawidłowo w tym zakresie § 38 ust. 2 wskazuje, że rodzaje oraz sposoby wykonywania pasów przeciwpożarowych przez podmioty określone jako właściwe do ich wykonania i utrzymywania w : ustawie o lasach, ustawie z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym oraz ustawie z dnia 24 sierpnia 1991r. o ochronie przeciwpożarowej określają:

- rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 22 marca 2006 r. w sprawie szczegółowych zasad zabezpieczenia przeciwpożarowego lasów (Dz.U. nr 58, poz.405 i nr 82, poz.573);

- rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 7 sierpnia 2008 r. w sprawie wymagań w zakresie odległości i warunków dopuszczających usytuowanie drzew i krzewów, elementów ochrony akustycznej i wykonywania robót ziemnych w sąsiedztwie linii kolejowej, a także sposobu urządzania i utrzymywania zasłon odśnieżnych oraz pasów przeciwpożarowych (Dz.U. nr 153, poz.955).

Zatem w odniesieniu do treści §38 ust. 2 rozporządzenia przeciwpożarowego stwierdzić należy, że wskazując poszczególne akty prawne, ma on charakter informacyjny.

Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 22 marca 2006 r. w sprawie szczegółowych zasad zabezpieczenia przeciwpożarowego lasów w § 10 wyróżniało cztery podstawowe rodzaje pasów przeciwpożarowych (pas oddzielający las od dróg publicznych i dróg dojazdowych niebędących drogami publicznymi; pas przeciwpożarowy oddzielający las od parkingów i zakładów przemysłowych ; pas przeciwpożarowy oddzielający las od obiektów na terenach poligonów wojskowych i pas przeciwpożarowy rozdzielający duże zwarte obszary leśne). W katalogu tym nie występują pasy przeciwpożarowe oddzielające linie kolejowe. Kwestią tego rodzaju pasów zajmuje się natomiast ustawa z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym oraz rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 7 sierpnia 2008 r. w sprawie wymagań w zakresie odległości i warunków dopuszczających usytuowanie drzew i krzewów, elementów ochrony akustycznej i wykonywania robót ziemnych w sąsiedztwie linii kolejowej, a także sposobu urządzania i utrzymywania zasłon odśnieżnych oraz pasów przeciwpożarowych. To ostatnie reguluje jedynie techniczną kwestię prowadzenia robót i odległości dotyczących pasów przeciwpożarowych w sąsiedztwie linii kolejowych.

Kwestią podmiotowości zaś zajmują się przepisy ustawy. Zgodnie z art. 17 ust. 1 o transporcie kolejowym, zarządcy i przewoźnicy kolejowi oraz użytkownicy bocznic kolejowych są zobowiązani spełniać warunki techniczne i organizacyjne zapewniające: 1) bezpieczne prowadzenie ruchu kolejowego; 2) bezpieczną eksploatację pojazdów kolejowych; 3) ochronę przeciwpożarową i ochronę środowiska. Przepis powyższy, nakłada na zarządców i przewoźników kolejowych obowiązek bezpiecznego prowadzenia ruchu kolejowego oraz spełnienia warunków technicznych i organizacyjnych na szlakach kolejowych i bocznicach w zakresie ochrony przeciwpożarowej. Jest to przepis ogólny. Przepis art. 55 ust. 1 pkt 1 -3 o transporcie kolejowym określa natomiast sposoby realizacji obowiązków, o których mowa w art. 17 ust. 1 o transporcie kolejowym stanowiąc, że zarządca infrastruktury kolejowej ma prawo na sąsiadujących z linią kolejową gruntach, za odszkodowaniem: ustawiać zasłony odśnieżne, zakładać żywopłoty, urządzać i utrzymywać pasy przeciwpożarowe. Z kolei zgodnie z art. 55 ust. 2 o transporcie kolejowym ustalenie odszkodowania za urządzanie i utrzymywanie pasów przeciwpożarowych następuje w drodze umowy stron. Odszkodowania za urządzanie i utrzymywanie pasów przeciwpożarowych należne są zatem właścicielom gruntów, w drodze umowy stron. Jednocześnie, wyjątek opisany w art. 55 ust. 3 o transporcie kolejowym, dotyczący wskazania, kto ponosi faktyczne koszty wykonywania pasów przeciwpożarowych, świadczy o tym, że podmiotem zobowiązanym do wykonywania pasów jest zarządca linii kolejowej, który na podstawie umowy cywilnoprawnej może domagać się ich poniesienia przez właścicieli gruntów. Zatem prawo zarządcy o którym mowa w art. 55 ust. 1 o transporcie kolejowym, dotyczy możliwości korzystania z tych gruntów, celem prowadzenia niezbędnych dla ruchu pociągów prac, przy czym urządzanie i utrzymywanie pasów przeciwpożarowych jest obowiązkiem zarządcy infrastruktury kolejowej. Zarządcą infrastruktury kolejowej jest natomiast podmiot wykonujący działalność polegającą na zarządzaniu infrastrukturą kolejową, na zasadach określonych w ustawie. Infrastrukturę kolejową stanowią zaś linie kolejowe oraz inne budowle, budynki i urządzenia wraz z zajętymi pod nie gruntami, usytuowane na obszarze kolejowym (art. 4 pkt 7 i 1 ustawy o transporcie kolejowym). Pod pojęciem linii kolejowej należy rozumieć natomiast drogę kolejową mającą początek i koniec wraz z przyległym pasem gruntu, na którą składają się odcinki linii, a także budynki, budowle i urządzenia przeznaczone do prowadzenia ruchu kolejowego wraz z zajętymi pod nie gruntami, a przyległy pas gruntu to grunt wzdłuż linii kolejowych, usytuowany po obu ich stronach, przeznaczony do zapewnienia bezpiecznego prowadzenia ruchu kolejowego (art. 4 pkt 2 i 3 o transporcie kolejowym).

Reasumując, Sąd nie dopatrzył się naruszenia przez organy obydwu instancji (jak podniesiono w skardze): zarówno § 38 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie ochrony przeciwpożarowej, jak i art. 55 o transporcie kolejowym oraz art. 9 ust.1 i 13 ust.1 ustawy o lasach.

Analiza zapisów art. 17 ust. 1 oraz art. 55 o transporcie kolejowym, do której odsyła § 38 w/w rozporządzenia, prowadzi do wniosku, że podmiotem zobowiązanym do wykonania pasów przeciwpożarowych jest zarządca infrastruktury kolejowej. W niniejszej sprawie jest nim niewątpliwie PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. Zakład Linii Kolejowych w Sz.

Przepis art. 17 ust. 1 o transporcie kolejowym precyzyjnie określa podmiot oraz zakres jego odpowiedzialności za zapewnienie bezpieczeństwa, w tym także pożarowego terenu, w obrębie którego usytuowana jest infrastruktura kolejowa. Regulacja w tym brzmieniu nie może budzić żadnych wątpliwości, że ustawodawca nałożył na zarządców i przewoźników kolejowych obowiązek bezpiecznego prowadzenia ruchu kolejowego oraz spełnienia warunków technicznych i organizacyjnych na szlakach kolejowych i bocznicach w zakresie ochrony przeciwpożarowej. Wymienione w tym przepisie czynności mają ścisły związek z obowiązkiem prowadzenia ruchu kolejowego w sposób bezpieczny. Art. 55 ust. 1 w/w ustawy dotyczy możliwości korzystania z gruntów sąsiadujących z linią kolejową celem prowadzenia niezbędnych dla ruchu pociągów prac, co nie jest sprzeczne z twierdzeniem, że urządzanie i utrzymywanie pasów przeciwpożarowych pozostaje obowiązkiem zarządcy infrastruktury.

Właściwe ustalenie w zaskarżonej decyzji podmiotu odpowiedzialnego za wykonanie pasów przeciwpożarowych znajduje swoje potwierdzenie także w dalszych regulacjach ustawy o transporcie kolejowym, w tym w art. 56. Przepis ten stanowi: "W razie potrzeby usunięcia drzew lub krzewów utrudniających widoczność sygnałów i pociągów lub eksploatację urządzeń kolejowych albo powodujących zaspy śnieżne, starosta, na wniosek zarządcy, wydaje decyzję o usunięciu drzew lub krzewów. Decyzję wykonuje zarządca".

Z powyższych przepisów wynika wyraźnie, że to zarządca infrastruktury kolejowej wykonuje decyzję innego organu (starosty) o usunięciu drzewa stanowiącego przeszkodę w ruchu pociągu, a rosnącego na gruncie, nie należącym do zarządcy. Jednocześnie zarządca infrastruktury płaci odszkodowanie za wycinane drzewa, chyba że są spełnione przesłanki, opisane w art. 56 ust. 4. W świetle powyższego nie do przyjęcia jest twierdzenie skarżącego, w myśl którego to na lasach państwowych miałby spoczywać obowiązek wykonania pasów przeciwpożarowych. W taki sposób rozumując należałoby uznać, iż PKP PLK S.A. powinna żądać odszkodowań od właściciela lasu za to, że jest konieczne ustawianie zasłon śnieżnych i żywopłotów, celem zapewnienia możliwości prowadzenia bezpiecznego ruchu kolejowego.

W odniesieniu do art. 9 ust. 1 oraz art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach podkreślić należy, że zobowiązują one właścicieli lasów jedynie ogólnie do wykonywania zabiegów profilaktycznych i ochronnych zapobiegających powstawaniu i rozprzestrzenianiu się pożarów. Przepisem szczególnym dotyczącym realizacji pasów przeciwpożarowych jest natomiast art. 17 ust. 1 w zw. z art. 55 ww ustawy o transporcie kolejowym.

Słusznie podkreśliły organy, że w niniejszej sprawie istotne znaczenie miało także ustalenie źródła zagrożenia pożarowego. Należało mieć na uwadze fakt, że źródłem tym dla obszarów leśnych, wzdłuż których położone są szlaki kolejowe, jest ruch kolejowy, a w szczególności proces hamowania pociągu. Czynność ta bowiem odbywa się z wytwarzaniem snopów iskier mechanicznych, stanowiących rozżarzone cząstki stali, które w zetknięciu z wysuszoną ściółką mogą zainicjować pożar lasu. Nie do rzadkości należą w lasach pożary spowodowane zablokowanymi hamulcami kolejowego taboru jezdnego, czy z powodu urwania rozgrzanych klocków hamulcowych odrzuconych na znaczne odległości.

Odnosząc się do zarzutów naruszenia przepisów postępowania Sąd wziął pod uwagę to, że organy administracji przy wydawaniu zaskarżonych decyzji uchybiły przepisom art. 107 §3 kpa w zakresie sporządzenia ich uzasadnienia, uznając je za mało wyczerpujące, ale tego typu uchybienie w zakresie procedury nie miało wpływu na ostateczny wynik sprawy.

Podkreślenia także wymaga, że organ II instancji prawidłowo uchylił decyzję Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej, z uwagi na to, że błędnie określała ona adresata i w tym zakresie orzekł na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa. Istotnie bowiem adresatem decyzji winien być nie dyrektor Zakładu Linii Kolejowych tylko podmiot zobowiązany do wykonania pasów przeciwpożarowych ( co wynika z art. 17 ust. 1 pkt 3 oraz art. 55 ustawy z dnia 23 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (tj. Dz. U. 2007 r. nr 16, poz. 94 ze zmianami)), a więc zarządca infrastruktury kolejowej, czyli PKP Polskie Linie Kolejowe SA Zakład Linii Kolejowych w Sz.

Mając powyższe na uwadze, w ocenie Sądu stwierdzić należy, że organy administracji wydające decyzje dokonały prawidłowej wykładni prawa materialnego a zarzuty skargi w tym zakresie były niezasadne, wobec czego Sąd na podstawie art. 151 ppsa orzekł jak w sentencji.