Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1118/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2009-01-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzje I i II instancji
Powołane przepisy: article: art.136 ust 1-2, art. 137 ust.
journal: Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
article: art. 7 , art. 77 par 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art.145 par  1 pkt 1c oraz art.135
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Szkodzińska Sędziowie : NSA Jan Zimmermann WSA Wojciech Jakimowicz (spr.) Protokolant : Małgorzata Piwowar po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 stycznia 2009 r. sprawy ze skargi Z. R. na decyzję Wojewody z dnia [...] września 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.


UZASADNIENIE

Starosta K. decyzją z dnia 2 listopada 2007 r., znak: [...] działając na podstawie art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 1, art. 142 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. Nr 261 poz. 2603 - tekst jednolity z 2004r. ze zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. Nr 98 poz. 1071 z 2000 roku - tekst jednolity ze zm.) - w związku z postanowieniem Wojewody nr [...] z dnia 8 grudnia 2003 r. wyznaczającym Starostę K. do załatwienia sprawy zwrotu nieruchomości oznaczonej jako działka ewidencyjna nr 1 poł. w obr.[...] . ewid. N. m. K. , odpowiadającej części byłej parceli 1. kat. 2 b. gm. kat. C. , orzekł o odmowie zwrotu działki nr 1 o pow. 0,0419 ha, położonej w obr. [...]. ew. N. m. K. , w granicach części parceli katastralnej l.kat. 2 b. gm. kat. C. na rzecz: Z.R. , R.R. , A.R. , W.S. , K.S. , S.S. , T.S. , E.S. , K.S. , Z.B. , G.G. , L.Ł. , K.B. i E.B. .

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że pismem z dnia 9 kwietnia 2001 r. J.W. działający w imieniu Z.R., A.R. , H.B. , R.R. , H.R. , S.S. , W.S. , T.S. , K.S. , E.S. , K.S. , Z.B. , G.G. , L.Ł. - wystąpił do Urzędu Miasta K. z wnioskiem o zwrot wywłaszczonej parceli l.kat. 2 położonej w b.gm.kat. C.

W dniu 31 października 2001 r. J.W. i T.M. poinformowali Urząd Miasta K. o ustaniu stosunku pełnomocnictwa m.in. w odniesieniu do przedmiotowej sprawy. Następnie wnioskodawcy udzielili pełnomocnictwa do występowania w sprawie o zwrot działki nr 3 i nr 4 poł. w obr. [...] . ewid. N. m. K. W.K.

Wskazano, że w wyniku oświadczeń wnioskodawców złożonych w toku postępowania administracyjnego przedmiotem niniejszego postępowania jest sprawa zwrotu działki nr 1 poł. w obr. [...]. ewid. N. m. K. , w granicach wywłaszczonej części parceli 1. kat. 2 b. gm. kat. C.

Organ ustalił, że prawomocnym orzeczeniem Województwa K. z dnia [...] 1929 roku [...] wywłaszczono na cele rozszerzenia lotniska wojskowego w gm. kat. C. m.in. parcelę l.kat. 2 o powierzchni 1719 m2 obj. Lwh [...] położoną w b.gm.kat. C. stanowiącą własność P.R. i K. z C.R. po 1/2 części.

Ponieważ w trakcie przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego nie odnaleziono w/w orzeczenia, fakt wywłaszczenia został ustalony w oparciu o znajdujący się w aktach sprawy odpis wniosku Prokuratorii Generalnej Rz. P w K. Wydział I Administracyjny [...] z dnia [...] 1930 r. do Sądu "o oznaczenie odszkodowania za wywłaszczone grunta", w tym na rzecz W.G. oraz dokument oznaczony jako "podział parcel gruntowych wywłaszczonych pod rozszerzenie lotniska wojskowego w gminie katastralnej C. " z dnia [...] 1933 r. a także informację z [...] C.

Podstawę wskazanego wniosku stanowiły powołane w nim przepisy ustawy z dnia 18 lutego 1878 r. o wywłaszczeniu w celu budowania i utrzymania w ruchu kolei żelaznych (Dz.Ustaw Państwa dla Królestw i Krajów w Radzie Państwa Reprezentowanych - Dz.U.P. z 1878 r., Nr 30).

Ustalono, że na podstawie postanowienia Sądu Powiatowego dla dzielnicy N. w K. Wydział I Cywilny z dnia [...] 1963 r. r. sygn. akt [...] spadek po K.R. nabyli: P.R. w 2/8 częściach oraz J.R. , H.B. , Z.R. , Z.R. , W.R. i M.R. po 1/8 części. Na podstawie postanowienia Sądu Powiatowego w K. Wydział I Cywilny z dnia [...] 1969 r. sygn. akt [...] spadek po P.R. na mocy testamentu i ustawy nabyli: H.R. w 53/82 częściach, Z.R w 23/82 częściach, J.R. w 3/82 częściach, Z.R. w 3/82 częściach. Zgodnie z postanowieniem Sądu Powiatowego dla dzielnicy N. w K. Wydział I Cywilny z dnia [...] 1963 r. sygn. akt [...] spadek po M.R. i W.R. nabyli: P.R. w 4/16 częściach oraz J.R. , H.B. , Z.R. , Z.R. po 3/16 części. Spadek po H.R. na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego dla K. N. w K. Wydział I Cywilny z dnia [...] 1998 r. sygn. akt [...]nabyli: S.S. w 8/24 części oraz E.S. , K.S. , Z.B. po 2/24 części, G.M.G. , L.K.Ł. po 1/24 części oraz Z.R. , Z.R. , H.B. , R.R. po 2/24 części. Zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego dla K. N. w K. Wydział I Cywilny z dnia [...] 1999 r. sygn. akt [...] spadek po J.R. nabyli: H.R. oraz R.R. po 1/2 części. Spadek po S.S. zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego dla K. w K. Wydział I Cywilny z dnia [...] 1999 r. sygn. akt [...] nabyli: W.S. , K.S. , S.S. i T.S. po 1/4 części. Na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego dla K. — P. w K. z dnia [...] 2000 r. sygn. akt [...] spadek po zmarłym Z.R. nabyli na podstawie ustawy: żona A.R. w 1/2 części, siostry Z.R. i H.B. po 1/6 części i bratanek R.R. w 1/6 części. Na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego dla K. — N. w K. z dnia [...] 2004 r. sygn. akt [...] spadek po H.B. na podstawie ustawy nabyli: K.B. i E.B. po 1/2 części w stosunku do całości spadku.

Zgodnie z dokumentacją geodezyjną zgromadzoną w przedmiotowej sprawie ustalono, iż działka nr 1 o pow. 0,0419 ha odpowiada części b. parceli l.kat. 2 b.gm.kat. C.

Na podstawie mapy stanu prawnego działek nr 1 , i 5 dla obr. [...] ewid. N. m. K. wykonanej przez uprawnionego geodetę M.W. lp. ks. rob. [...] z dnia [...] 2002 r. ustalono, że wywłaszczona parcela l.kat. 2 b.gm.kat. C. stanowi działkę ewidencyjną nr 5 , nr 1 oraz część działki nr 6 , położone w obr. [...] . ewid. N. m. K.

W trakcie rozprawy administracyjnej przeprowadzonej w dniu [...] 2002 r. połączonej z oględzinami części b. parceli l.kat. 2 b.gm.kat. C. , w granicach wnioskowanej do zwrotu nieruchomości ustalono, że działka nr 1 stanowi wyasfaltowany teren na północny-zachód od hangaru.

Działka nr 1 położona w obrębie [...] ewid. N. objęta jest księgą wieczystą nr [...] i stanowi własność Gminy K. na podstawie decyzji Wojewody K. z dnia [...] grudnia 1994 r. nr [...]

Wskazano, że zgodnie z art. 136 ust. 3 o gospodarce nieruchomościami z dnia 21 sierpnia 1997 r. (Dz.U. Nr 261 poz. 2603 z 2004 r.- tekst jednolity z późn. zm.) "Poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z wnioskiem o zwrot nieruchomości lub jej części występuje się do starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, który zawiadamia o tym właściwy organ".

Według art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli po upływie 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo gdy pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.

Zdefiniowanie przez ustawodawcę przesłanek warunkujących zwrot nieruchomości wywłaszczonych oznacza jednocześnie, że w każdej innej sytuacji ustawodawca uznaje nieruchomość za normatywnie niezbędną na cel wywłaszczenia. W szczególności, z zestawienia treści art. 136 ust 1 i 3 oraz art. 137 wynika, że zrealizowanie celu wywłaszczeniowego po wywłaszczeniu nieruchomości wyłącza ostatecznie na przyszłość możliwość skorzystania przez poprzednich właścicieli lub ich spadkobierców z uprawnienia żądania zwrotu tej nieruchomości, chociażby po zrealizowaniu celu wywłaszczenia zmieniono przeznaczenie lub sposób korzystania z tej nieruchomości (por. wyrok NSA z dnia 4 października 2000 r., sygn. akt I SA 595/99 (niepublikowany).

Organ pierwszej instancji podniósł, że w niniejszej sprawie poza sporem jest powszechnie znana okoliczność, że lotnisko wojskowe w Rakowicach funkcjonowało przed wybuchem II wojny światowej i służyło potrzebom 2 Pułku Lotniczego" (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie z dnia 13 marca 2001 r. sygn. akt II SA/Kr 1988/00 (niepubl.).

Początki lotniska w Rakowicach sięgają lat 1910-1912, w tym bowiem czasie dowództwo austriackich wojsk stacjonujących w K. zajęło 55 ha ziemi we wsi Raków i utworzyło na niej pole wzlotów, w pobliżu którego rozlokowano VII Eskadrę Lotniczą. W 1918 roku lotnisko przejęły władze polskie, które na początku zorganizowały ośrodek szkoleniowy, a w 1921 roku został utworzony na lotnisku w Rakowicach 2 Pułk Lotniczy, który stacjonował tu do wybuchu II wojny światowej.

W roku 1923 powstał na wojskowym lotnisku w Rakowicach trzeci w Polsce, po Warszawie i Lwowie, cywilny port lotniczy. Dotychczasowe lotnisko wyłącznie wojskowe, stało się obiektem wojskowo-cywilnym, przy czym władza zarządzająca obszarem lotniska pozostała w rękach wojska.

Od roku 1925 rozpoczęto proces wykupu i wywłaszczenia ponad 100 ha gruntów należących do b.gm.kat. Rakowice i Czyżyny dla powiększenia lotniska i zmiany jego formy z układu prostokątnego z głównym kierunkiem startów i lądowań na osi WNW-ESE - na układ zbliżony do sześciokąta foremnego, zgodnie z projektem koordynowanym przez prof. inż. Izydora Stella Sawickiego. Układ taki, zgodny z ówczesnymi tendencjami europejskimi, pozwalał na starty i lądowania przy wszystkich kierunkach wiatru. Do roku 1939 nie zrealizowano jednak planów zamknięcia centralnego poła wzlotów w postaci sześciokąta (por. dr Krzysztof Wielgus Rakowice-Czyżyny Lotnisko Krakowa Acta Aeronautica Muzeum Lotnictwa Polskiego Kraków 2002).

W dniu 1 września 1939 r. port lotniczy Rakowice-Czyżyny w Krakowie w wyniku agresji Niemiec hitlerowskich na Polskę, przerwał swą normalną pracę eksploatacyjną.

Organ pierwszej instancji podkreślił, że w świetle unormowań w/w ustawy o gospodarce nieruchomościami zasadnicze znaczenie dla niniejszej sprawy ma ustalenie czy wnioskowana do zwrotu parcela: l.kat. 2 b.gm.kat. C. , w granicach działki nr 1 obr. [...] . ewid. N. m. K. rzeczywiście weszła w obszar funkcjonującego lotniska jako element jego infrastruktury, czy też od początku była zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu jako "poszerzenie lotniska wojskowego w gm.kat. C. " i nie została użyta na ten cel.

Podkreślono, że zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 marca 2001 r., sygn. akt II SA/Kr 1988/00 wydanym w sprawie zwrotu nieruchomości wywłaszczonej tym samym orzeczeniem dla wykazania użycia działki na cel wywłaszczenia - poszerzenie lotniska wojskowego nie jest konieczne wykazanie, że na działce realizowane były inwestycje budowlane służące lotnisku, czy instalowane urządzenia techniczne dla jego obsługi. Infrastrukturę lotniska stanowić może także teren niezabudowany i nie nasycony urządzeniami o ile jego obszar wolny od zabudowy jest niezbędny do korzystania z lotniska zgodnie z charakterem potrzeb, którym lotnisko ma służyć. Prawdziwość tego twierdzenia zdaniem sądu nie wymaga wiadomości specjalnych, gdyż podlega weryfikacji w świetle zasad doświadczenia życiowego.

Przeprowadzone postępowanie wyjaśniające pozwoliło ustalić, iż akta archiwalne dotyczące przedmiotowego wywłaszczenia zachowały się szczątkowo, bowiem jedynymi materiałami dowodowymi, które wskazują na przeznaczenie nieruchomości w procesie wywłaszczenia są:

- odpis wniosku Prokuratorii Generalnej Rz. P w K. Wydział I Administracyjny [...]. z dnia [...] 1930 r. do Sądu o oznaczenie odszkodowania za wywłaszczone grunta,

- pokwitowanie wypłaty odszkodowania za przejęte na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości

- oraz wykaz podziału parcel gruntowych w gm.kat. C.

Dokumenty te wskazują, że między innymi parcela l.kat. 2 b.gm.kat. C. wchodziła w kompleks nieruchomości, które zostały wywłaszczone na cele rozszerzenia lotniska wojskowego w gm.kat. C.

W związku z brakiem akt wywłaszczeniowych ustalenie przeznaczenia i stanu zagospodarowania obszaru lotniska po wywłaszczeniu nastąpiło na podstawie:

- studium przemian historycznych i architektoniczno-krajobrazowych terenów dawnego lotniska Rakowice – Czyżyny w K. opracowanym przez Instytut Architektury Krajobrazu Politechniki Krakowie (pod red. prof. dr hab. inż. arch. Marii Łuczyńskiej -Bruzdy oraz dr inż. arch. Krzysztofa Wielgusa),

- monografii "Cywilnego portu lotniczego Kraków- Czyżyny " Mieczysława Mikulskiego pozyskanej z Archiwum Akademii Ekonomicznej w Krakowie (Zakład Geografii Ekonomicznej WSE w Krakowie lipiec 1962 r.),

- fotografii lotniska Rakowice – Czyżyny obejmujące okres lat 1914-1939 pochodzące ze zbiorów własnych Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie , Archiwum Dokumentacji Mechanicznej w Warszawie.

Zgodnie ze studium przemian historycznych i architektoniczno- krajobrazowych terenów dawnego lotniska Rakowice – Czyzyny w K. opracowanym przez Instytut Architektury Krajobrazu Politechniki K. do roku 1931 zakończono realizację stałego cywilnego portu lotniczego wraz ze standardowym hangarem stalobetonowym w południowo-wschodnim rejonie lotniska, natomiast w latach 1931-1939 rozpoczęto m. in. budowę płyt postojowych przed hangarami oraz realizację obwodowych dróg komunikacyjnych. W w/w okresie następuje także budowa kotłowni i hamowni silników, garaży, urządzeń południowej rampy kolejowej, a także wyposażenie lotniska w szereg urządzeń i instalacji nawigacyjnych.

W załączniku graficznym do studium w skali 1:5000 wskazano lokalizację obiektów, które były zrealizowane w latach 1925-1931 na terenie lotniska. Do tych obiektów należał między innymi: hangar stalbetonowy i zespół P.L.L.Lot (poz. 5/2).

Z porównania mapy ewidencyjnej tego terenu z załącznikiem graficznym do studium wynika, że działka nr 1 (w granicach parceli 1.kat. 2 b.gm.kat. C. ), stanowiła w części obszar zagospodarowany jako płyta betonowa przed budynkiem hangaru zespołu P.L.L.Lot, a w pozostałej części drogę asfaltową zapewniająca połączenie portu lotniczego z miastem. Płyta betonowa, służyła do manewrowania płatowcami, a także spełniała rolę peronu dla podróżnych. Zaopatrywanie w paliwo samolotów odbywało się również na płycie peronowej przed hangarem (por. M. Mikulski Monografia cywilnego portu lotniczego Kraków- Czyżyny s. 35 i 36).

Potwierdzeniem takiego stanu są informacje zawarte w monografii Mieczysława Mikulskiego poświęconej w całości portowi lotniczemu Kraków- Czyżyny , w której wskazano, że Ministerstwo Komunikacji po uzgodnieniu planu z władzami wojskowymi, przystąpiło w roku 1929 do budowy na nowonabytych polach w C. - nowoczesnego portu lotniczego, którego koszt wyniósł około 1.300.000 zł. Podstawowym budynkiem portowym, był nowoczesny żelbetonowy hangar o dług. 53 m. i 37 m głęboki, przed hangarem znajdowała się płyta betonowa o szerokości 40m., służyła ona do manewrowania płatowcami a także spełniała rolę peronu dla podróżnych. Teren portu lotniczego był ogrodzony, a dojście do niego prowadziło drogą asfaltową od ul. [...]. Port lotniczy miał również połączenie z linią kolejową.

Powyższe ustalenia potwierdza fotografia cywilnego dworca portu lotniczego Kraków- Czyżyny (tj. hangaru stalbet. i zespołu P.L.Ł. "Lot") z 1932 roku zamieszczona w wyżej wymienionej pracy. Wspomniane zdjęcie wyraźnie pokazuje sposób zagospodarowania przedmiotowego terenu przed dniem 1 września 1939 r.

Na podstawie fotografii pochodzących ze zbiorów własnych Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie obejmujących okres lat 1914-1939 r. ustalono także, iż lotnisko Kraków- Czyżyny istniało przed rokiem 1939 jako lotnisko wojskowe i komunikacyjne o nawierzchni trawiastej.

Dla określenia zasięgu lotniska oraz ustalenia, czy wnioskowana do zwrotu nieruchomość wchodziła rzeczywiście w skład obszaru stanowiącego lotnisko pozyskano ze zbiorów archiwalnych Biblioteki Atlas Lotnisk Polskich opracowany w Ministerstwie Komunikacji przy współudziale Wydziału Aerofotogrametrycznego P.L.L.Lot. Powyższy atlas zawiera szczegółowe dane dotyczące lotniska w Kraków – Czyżyny oraz mapę lotniska w skali 1:20000 według stanu z grudnia 1932 roku.

W celu naniesienia granic lotniska określonych w wyżej wymienionym atlasie na aktualną mapę ewidencyjną zlecono dr hab. K.T. prof. UJ Zakład Kartografii i Teledetekcji Instytut Geografii i Gospodarki Przestrzennej U.J. opracowanie opinii na temat, odtworzenia przebiegu granicy lotniska w C. na mapie ewidencji gruntów i budynków.

Zgodnie z rysunkiem 6 stanowiącym fragment przedmiotowej opinii będąca przedmiotem postępowania działka nr 1 położona w obr. [...]. ewid. N. m. K. w całości znajduje się w granicach lotniska w C. , uwidocznionego w Atlasie Lotnisk Polskich z 1932 roku.

Wskazano także, iż obowiązujące w tym czasie przepisy prawa lotniczego, tj. Rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 14 marca 1928 r. o prawie lotniczem (Dz.U. RP Nr 31, poz. 294) przewidywały obowiązek ogrodzenia terenu lotniska.

Stosownie do art. 21.(1) powołanego wyżej rozporządzenia "Przez lotnisko rozumie się powierzchnię odgraniczoną na lądzie lub wodzie, przeznaczoną i przystosowaną do przylotu, postoju i odlotu statków powietrznych".

Zgodnie z tymi uregulowaniami lotnisko Rakowice - Czyżyny było ogrodzone, co potwierdza dołączony do akt sprawy materiał fotograficzny pochodzący ze zbiorów Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie oraz Archiwum Dokumentacji Mechanicznej w Warszawie. Ogrodzenie najstarszej części terenu lotniska, tj. od strony północno-zachodniej widoczne jest na zdjęciu wykonanym w dniu 15 sierpnia 1922 r. przez załogę: pil. chor. Wojtowicz i obs. Meysenhalter z samolotu SyA-10 nr 38 (fot. 1) oraz na zdjęciach z 1925 r. tj. z budowy polskiego hangaru żelbetonowego oraz od strony zespołu koszar lotniczych (fot. 2 i 3).

Fotografia przedstawiająca zbombardowany hangar nr 6 w zespole tzw. "Nowego Parku" znajdującego się przed fortem "Pszoma" obrazuje ogrodzenie terenu lotniska od strony południowo-zachodniej (fot. 4 z 1939 r.). Z kolei ogrodzenie lotniska od strony północnej uwidacznia zdjęcie nr 5. Natomiast zdjęcie z listopada 1937 r. przedstawiające samolot pasażerski Lockheed L-10A "Elektra" przed częścią cywilną lotniska (Port PLL Lot) bezspornie pokazuje, że teren lotniska ogrodzony był również od strony południowo-wschodniej (fot. 6).

Dodatkowo dowód ogrodzenia lotniska może stanowić fotografia wraku jednego z samolotów wykonana na lotnisku po katastrofie w kwietniu 1931 r. na której widać wyraźnie drewniany płot okalający teren (fot. 7).

W ocenie organu pierwszej instancji zgromadzony w sprawie materiał fotograficzny stanowi wystarczającą podstawę do uznania, iż lotnisko Rakowice – Czyżyny przed wybuchem II wojny światowej faktycznie funkcjonowało w granicach oznaczonych na wyżej wskazanej mapie Atlasu Lotnisk Polskich z 1932 r., tj. na terenach objętych wnioskiem o zwrot działki nr 1 , obr. [...]. ewid. N m. K.

W tym stanie rzeczy wobec dokonanych ustaleń co do usytuowania wnioskowanych do zwrotu nieruchomości, celu wywłaszczenia i terminu jego realizacji oraz zgromadzonych w sprawie dowodów stwierdzono, iż nie zachodzi żadna z przesłanek zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia, określonych w art. 137 ust. 1 pkt. 1 i pkt. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Odwołanie od powyższej decyzji złożył w dniu [...] listopada 2007 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) T.S. który podniósł m.in., iż jest ona "sprzeczna z prawem, tj. przepisami art. 136 ust. 3, art. 137 o gospodarce nieruchomościami z dnia 21 sierpnia 1997 r. Dz. U. Nr 261 poz. 2603 z 2004 r. tekst jednolity z późn. zm. oraz art. 35 § 3 kpa". Z kolei w dniu 6 grudnia 2007 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) odwołanie wnieśli Z.R. , A.R. , R.R. , E.S. , K.S. , G.G. , Z.B. , L.Ł. , T.S. i K.S. reprezentowani przez pełnomocnika W.K. , podnosząc m.in., iż "zebrany w sprawie materiał nie pozwała na stwierdzenie, że cel wywłaszczenia, tj. rozszerzenie lotniska II Pułku Lotniczego w K-C. został zrealizowany tzn. w terminie 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, przynajmniej rozpoczęto prace związane z realizacją celu wywłaszczenia.

Wojewoda decyzją dnia [...] września 2008 r., znak: [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Starosty z dnia [...] listopada 2007 r.

Wojewoda rozpatrując odwołanie oraz całość materiału dowodowego zabranego w sprawie stwierdził, iż po dokonaniu analizy zebranego materiału dowodowego i postępowania przeprowadzonego w celu jego zgromadzenia należy przyjąć, iż z uwagi na znaczny upływ czasu - działania wojenne w latach 1939-1945, przekształcenia ustrojowe, zaprzestanie wykorzystywania nieruchomości na cele lotniska i likwidację tego obiektu w roku 1963 oraz ze względu na wojskowy charakter inwestycji (tajny) - pozyskane w sprawie dowody mają często charakter opracowań historycznych, a ponadto nawet ten materiał jest niekompletny i niemożliwy do odtworzenia w pełnym zakresie.

Jednakże, zdaniem Wojewody , zgromadzony w przedmiotowej sprawie dostępny materiał dowodowy pozwala na dokonanie oceny przesłanek zbędności określonych w art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami i orzeczenie w tym zakresie.

Organ podał, że wywłaszczenie parceli l. kat.2 b. gm. kat. C. nastąpiło prawomocnym orzeczeniem Województwa K. z dnia [...] 1929 r. [...] na cele rozszerzenia lotniska wojskowego w gm. kat. C . Stan ten wynika w szczególności z podziału parcel katastralnych Urzędu Katastralnego K. z dnia [...] 1933 r. oraz z wniosku "o oznaczenie odszkodowania za wywłaszczone grunta" skierowanego przez Oddział Prokuratorji Generalnej w K. do Sądu Powiatowego w K. w dniu [...] grudnia 1930 r.

Organ odwoławczy podniósł, iż w sprawie istotną okolicznością podlegającą ustaleniu jest kwestia, czy działka nr 1 o pow. 0,0419 ha, położona w obr. [...]. ew. N. m. K. w granicach części wywłaszczonej parceli 1. kat. 611/2 b. gm. kat. C. , wchodziła w obszar funkcjonującego lotniska jako element jego infrastruktury. Organ podzielił w tym zakresie stanowisko Starosty zawarte w wydanej przez niego decyzji, wskazujące iż zawnioskowana do zwrotu działka w granicach części wywłaszczonej parceli l. kat. 2 , wchodziła w skład lotniska i była wykorzystywana na jego potrzeby. Wynika to z opracowania sporządzonego przez dr hab. Kazimierza Trafasa z Zakładu Geografii i Gospodarki Przestrzennej U.J. w lutym 2003 r., w którym odtworzył on przebieg granicy lotniska, zaznaczonej na znajdującej się w Atlasie Lotnisk Polskich mapie lotniska w skali 1:20000 według stanu z grudnia 1932 r., na mapie ewidencji gruntów i budynków.

Organ podkreślił, iż analizując zagadnienie związane z przesłanką zbędności opartą na upływie okresu 7 lat od daty wywłaszczenia, konieczne jest zwrócenie uwagi na specyfikę niniejszej sprawy pod tym względem. Wynika ona w pierwszej kolejności ze znacznego upływu czasu od wywłaszczenia i związanego z tym faktem braku bezpośrednich dokumentów związanych z tą inwestycją. Ponadto mieć na uwadze należy specjalny charakter inwestycji stanowiącej cel wywłaszczenia, a polegającej na budowie lotniska wojskowego. Stwierdzono, że oczywiście te okoliczności nie zwalniają organu prowadzącego postępowanie o zwrot od dokładnej analizy materiału dowodowego i ustalenia niezbędnych dla sprawy okoliczności, jednak wspomniana wyżej specyfika sprawy i zebrane w niej materiały dowodowe nie pozwalają na precyzyjne szczegółowe ustalenie inwestycji poczynionych na przedmiotowej nieruchomości i dokładnego czasu ich rozpoczęcia. W tym kontekście, poczynione w sprawie przez organ I instancji ustalenia należy ocenić jako wystarczające, zwłaszcza że przepis art. 75 § 1 k.p.a. wyraźnie wskazuje, iż "jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem".

Organ odwoławczy w ślad za organem I instancji zauważył, iż jak wynika z przytoczonych przez niego treści zawartych w studium przemian historycznych i architektoniczno-krajobrazowych terenów dawnego lotniska Rakowice- Czyzyny w K. opracowanym przez Instytut Architektury Krajobrazu Politechniki K. (pod red. prof. dr hab. inż. arch. Marii Łuczyńskiej Bruzdy oraz dr inż. arch. Krzysztofa Wielgusa), do roku 1931 zakończono realizację stałego cywilnego portu lotniczego wraz ze standardowym hangarem stalbetonowym w południowo-wschodnim rejonie lotniska. Wskazano, że w świetle zebranych w sprawie dowodów budowa lotniska o charakterze cywilnym nastąpiła w ramach infrastruktury lotniska wojskowego i po uzgodnieniu tej inwestycji z odpowiednimi władzami wojskowymi. Również obsługa techniczna lotniska cywilnego była zapewniania przez wojsko. Tak więc należy uznać, iż pod względem rodzajowym nie nastąpiło odstąpienie od zamierzonego celu wywłaszczenia. Ponieważ w bezpośrednim sąsiedztwie obiektów wojskowych, które wymagały rozbudowy znajdowały się obiekty lotniska cywilnego, skutkowało to koniecznością ich przeniesienia na obrzeża zasadniczego lotniska wojskowego. Czyli przeniesienie tych obiektów i wywłaszczenie nieruchomości pod ich realizację było spowodowane właśnie planowaną jako cel wywłaszczenia rozbudową lotniska wojskowego. Zdaniem organu odwoławczego, należy stwierdzić, że fakt zrealizowania na parceli l.kat. 2 i parcelach sąsiednich, obiektów infrastruktury portu lotniczego o charakterze cywilnym był spowodowany realizacją znacznie większej inwestycji polegającej na rozbudowie lotniska wojskowego i w związku z tym nie można traktować tego faktu w oderwaniu od całości inwestycji.

Organ wskazał, że z porównania mapy ewidencyjnej z załącznikiem graficznym do wspomnianego powyżej studium, można wywnioskować, iż działka nr 1 stanowiła w części obszar zagospodarowany jako płyta betonowa przed budynkiem hangaru zespołu P.L.L.Lot, a w pozostałej części drogę asfaltową zapewniającą połączenie portu lotniczego z miastem. Oparcie się na monografii "Cywilnego portu lotniczego Rakowice – Czyżyny " autorstwa Mieczysława Mikulskiego pozwala na stwierdzenie, iż płyta betonowa służyła do manewrowania płatowcami, a także spełniała rolę peronu dla podróżnych.

W oparciu o powyższe ustalenia można stwierdzić, iż stanowiąca przedmiot niniejszego postępowania działka nr 1 , położona w obrębie [...] ewid. N. m. K. , w granicach wywłaszczonej parceli 1. kat. 2 b. gm. kat. C. wchodziła w skład infrastruktury lotniska zapewniając jego prawidłowe funkcjonowanie.

Mając na uwadze powyższe organ uznał, iż Starosta decyzją z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...] prawidłowo odmówił zwrotu działki nr 1 o pow. 0,0419 ha położonej w obrębie [...]. ew. N. m. K. , w granicach części parceli katastralnej 1. kat. 2 b. gm. kat. C. na rzecz: Z.R. , R.R. , A.R. , W.S. , K.S. ,S.S. , T.S. , E.S., K.S. , Z.B. , G.G. , L.Ł., K.B. i E.B. , w związku z czym zaskarżoną decyzję należało utrzymać w mocy.

Skargę na decyzję organu II instancji w ustawowym terminie złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Z.R. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Kwestionowanej decyzji zarzuciła naruszenie art. 6, 7, 8, 77 i 80 kodeksu postępowania administracyjnego.

Skarżąca podniosła, iż w obowiązującym stanie prawnym organ I instancji wydawał już decyzje o zwrotach nieruchomości wywłaszczanych tym samym orzeczeniem Województwa z dnia [...] 1929 r. pod rozbudowę lotniska II Pułku Lotniczego w Czyżynach , leżących w bliskim sąsiedztwie nieruchomości, których zaskarżoną decyzją odmówiono zwrotu. W 2000 r. zwrócono m. in. działkę nr 7 obręb [...] .ew. N. m. K. na podstawie decyzji nr [...] uznając ją za "zbędną, bowiem nie zostały wykonane prace związane z realizacją celu wywłaszczenia dotyczącego budowy lotniska". Skarżącą powołała art. 32 ust. 1 Konstytucji stanowiący, iż wszyscy obywatele są wobec prawa równi i mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne.

Skarżąca powołała się na orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 marca 2001 r. wydane w analogicznej sprawie, zgodnie z którym dla wykazania użycia nieruchomości na cele wywłaszczenia - "rozszerzenia lotniska II Pułku Lotniczego w Czyżynach " - nie jest konieczne wykazanie, że na danej działce realizowane były inwestycje budowlane służące lotnisku, czy instalowane urządzenia techniczne do jego obsługi. Wystarczającym jest wykazanie, że dany teren nienasycony żadnymi urządzeniami, jako obszar wolny od zabudowy jest niezbędny do korzystania z lotniska zgodnie z charakterem potrzeb, którym lotnisko ma służyć. Świadczyłoby o tym np. usytuowanie nieruchomości wewnątrz ogrodzonego obszaru lotniska. W sprawie, w której zapadł powyższy wyrok zgromadzono pokrewny materiał dowodowy, do tego na jakim organy I instancji oparły się orzekając o odmowie zwrotu przedmiotowych nieruchomości. Wówczas sąd uznał, że organy orzekające nie poczyniły ustaleń, do których zobowiązane są na mocy art. 7 i 77 k.p.a.

Skarżąca zawarła w skardze szeroką polemikę z materiałami historycznymi, na których oparł się organ przy wydawaniu decyzji.

Odnosząc się do Studium historycznego i architektoniczno-krajobrazowego terenów dawnego lotniska Rakowice- Czyżyny w K. oraz wytycznych urbanistycznych dla zachowania terenów lotniska (między ulicami [...] ) wraz z koncepcją adaptacji pasa startowego, stwierdziła, że informacje historyczne w nim zawarte, zarówno co do ich precyzji, jak i powoływania poszczególnych dat czy okresów, są ogólnikowe i nieprecyzyjne. Częstokroć są sformułowane arbitralnie, bez wskazania konkretnego źródła dowodowego, na podstawie którego stawiane są kolejne tezy, chętnie podchwycone przez organy orzekające. Wnioski wynikające z takich tez nie mogą być podstawą do uznania za udowodniony fakt rozszerzenia lotniska II Pułku Lotniczego w Krakowie-Czyżynach o tereny objęte wywłaszczeniem w 1929 r., w tym działek będących przedmiotem tej sprawy. Nie świadczy to bynajmniej o bezużyteczności tego materiału, lecz o tym, że stanowi on głównie koncepcję architektoniczną, a część historyczna studium służy jedynie określeniu cech warunkowych lub sygnalnych dla celów urbanistycznych. W związku z tym studium nie może stanowić istotnego dowodu w sprawie.

Analogicznie, w ocenie skarżącej, należy potraktować inne wydawnictwo przywołane przez organ I instancji tj. Acta Aeronautica Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie Rakowice – Czyżyny Lotnisko Krakowa Od "Ogrodu dla Lotników" do Lotniczego Parku Kulturowego aut. Krzysztof Wielgus wyd. 2002 r. Wymienione wydawnictwo powiela jedynie w swej części opisowej tezy zawarte we wcześniej stworzonym studium.

Podobnie, zdaniem skarżącej, ocenić należy przydatność Monografii cywilnego portu lotniczego Kraków- Czyżyny autorstwa Mieczysława Mikulskiego, które jak wskazuje podtytuł i spis treści w istocie jest opracowaniem "problematyki geograficzno-ekonomicznej" a nie historycznej. Tezy zawarte w tej monografii, na których opierały się organy orzekające zawarte są w rozdziale "Rys historyczny rozwoju cywilnego portu lotniczego w Krakowie". Ich prawdziwość w stosunku do poszczególnych sformułowań mogących mieć znaczenie dla działek objętych przedmiotową decyzją czy dat również nie jest poparta konkretnym materiałem źródłowym, w szczególności pozwalającym odnieść się do działek będących przedmiotem decyzji o odmowie zwrotu.

Skarżącą zarzuciła organom administracyjnym szereg oczywistych błędów w ocenie dowodów przeprowadzonej przez nie i zawartej w uzasadnieniach decyzji. Skarżąca wskazała, że powołanie się na sformułowanie zawarte w studium, iż w latach 1931-1939 rozpoczęto m. in. budowę płyt postojowych przed hangarami oraz realizację obwodowych dróg komunikacyjnych a także budowę kotłowni i hamowni silników, garaży, urządzeń południowej rampy kolejowej, abstrahując od jego ogólnikowości, odnosi się do hangarów oznaczonych jako [...], (Tom I; Zarys historii (...) str. [...]; faza ), a nie indywidualnie do hangaru posadowionego na wywłaszczonym gruncie oznaczonego jako [...]. Również wyposażenie lotniska w szereg urządzeń i instalacji nawigacyjnych w powołanym okresie jest zapewne prawdą, lecz absolutny brak wskazania jakie rejony lotniska były wyposażane w te urządzenia, nie może być poczytany jako dowód w przedmiotowej sprawie.

Z kolei skarżąca podniosła, że powołana droga kołowania w istocie istniała i łączyła hangar z polem wzlotów. Mając jednak na uwadze stosowane w tym okresie przy urządzaniu lotnisk, praktyki oszczędnościowe, polegające na umiejętnym wykorzystywaniu istniejących wcześniej w terenie urządzeń, zapewne za wspomnianą drogę kołowania posłużyła dawna parcela drogowa [...] pokrywająca się obecnie z inną działką geodezyjną, nie objętą wnioskiem. Pozostałe stawiane w uzasadnieniu tezy o "niewielkiej odległości" dz. 8, 9 i 10 od hangaru są ogólnikowe i trudno z nimi polemizować, jeśli idzie o rozstrzygnięcie czy działki objęte wnioskiem o zwrot były w określonym ustawą okresie wykorzystane na cel zgodny z wywłaszczeniem.

Skarżąca podniosła, że ocena dowodów nie może polegać na dowolnym, wyrywkowym, a często i błędnym przejmowaniu nieudowodnionych w prawem przewidziany sposób tez, i manipulowaniu nimi dla osiągnięcia z góry założonego, brzmieniowo logicznego efektu. O ile przedstawiona wyżej praktyka organów orzekających nie jest wynikiem świadomego działania, to z pewnością może być uznana za niedbałą analizę przydatności zgromadzonego materiału i dowolną, odbiegającą od istniejącego stanu faktycznego, jego ocenę.

Zdaniem skarżącej także dowód stanowiący mapę z Atlasu Lotnisk Polskich według stanu z 1932 r. został błędnie przez organ zinterpretowany. Zdaniem skarżącej obszar południowo-wschodni lotniska znajdujący się na mapie atlasu w "granicy lotniska", lecz wyraźnie poza odrębnie oznaczonym polem wzlotów, jest jedynie i wyłącznie odzwierciedleniem istniejącego w 1932 r. stanu własności nieruchomości Skarbu Państwa, a nie jakichś funkcji istotnych dla działania lotniska, nieprawdopodobnych do spełnienia w tak nieregularnej granicy. Skarżąca podała, że widać to jeszcze dokładniej po nałożeniu przebiegu "granic lotniska" na mapę ewidencji gruntów i budynków. Opracowanie takie zostało zlecone przez organ w trakcie postępowania. Widoczne przesunięcie wynika zapewne z powołanych w opracowaniu niedokładności popełnionych przy sporządzaniu mapy Atlasu Lotnisk Polskich (mapa z Atlasu Lotnisk Polskich obarczona jest błędem, jeśli chodzi o osnowę matematyczną - opinia nt. odtworzenia granicy lotniska w C. na mapie ewidencji gruntów i budynków).

Dalej, nawiązując do wyżej przedstawionej argumentacji, skarżąca podniosła, że organ opiera się na fotografii nr 6 jako dowodzie na okoliczność, że teren lotniska (bliżej nieokreślony, bez odniesienia do działek objętych decyzją o odmowie zwrotu) był ogrodzony zgodnie z wówczas obowiązującymi przepisami. Pod zdjęciem widnieje podpis "samolot pasażerski Lockheed L-10A "Electra" przygotowany do lotu na lotnisku [...] (listopad 1937 r.)". Z tego zdjęcia organ wywodzi tezę, że zdjęcie to przedstawia samolot "przed częścią cywilną lotniska (Port PLL Lot)" co "bezspornie pokazuje, że teren lotniska ogrodzony był również od strony południowo-wschodniej". W istocie nie da się ustalić, który rejon lotniska pokazuje zdjęcie nr 6 (brak takiej informacji w podpisie pod zdjęciem), a pozostały materiał dowodowy jest niewystarczający, by ustalić czy w istocie ogrodzenie od strony południowo-wschodniej istniało, a jeśli tak to czy działki będące przedmiotem decyzji o odmowie ich zwrotu leżały w granicach ogrodzenia czy poza nim. Wynika z tego, że wszelkie tereny stanowiące własność Skarbu Państwa i funkcjonujące pod szeroko pojętym lotniskiem w C. , a w szczególności objęte orzeczeniem Województwa z [...] 1929 r. o wywłaszczeniu kompleksu gruntów na cel rozszerzenie lotniska II Pułku Lotniczego w Kraków – Czyżyny , bez względu na to czy były ogrodzone, funkcjonalnie były związane z lotniskiem wojskowym czy nie, powinny zostać uznane za wywłaszczone zgodnie z celem orzeczenia o wywłaszczeniu. Rozumowanie powyższe jest błędne.

Skarżąca wskazała, że znaczna cześć terenu położona w niedalekim sąsiedztwie lotniska nie mogła być wykorzystywana nawet jako tzw. wolny przelot (dla osiągnięcia takiego celu, zgodnie z obowiązującym wówczas prawem lotniczym, wystarczające było ograniczenie prawa własności, a nie jej całkowite wywłaszczenie), a tym bardziej pole wzlotów. Wynika to stąd, że tereny zabudowane, zgodnie z ówczesnymi kanonami budowy lotnisk, były tak sytuowane w stosunku do pola wzlotów, by można było racjonalnie rozmieścić na nich wszystkie potrzebne dla lotniska budynki, urządzenia i instalacje oraz, co ważne, by leżały w kierunkach najrzadziej panujących wiatrów w danej miejscowości (starty i lądowania powinny się odbywać "pod wiatr"). Samotne umiejscowienie jednego hangaru z wysokim 25 metrowym kominem w części oddalonej od innych zabudowań wydaje się wobec powyższego mało racjonalne, z uwagi na znaczne przez to ograniczenie tzw. wolnych przelotów z i w kierunku południowo-wschodnim. Odpowiedź na tę wątpliwość stanowi obraz niemieckich inwestycji dokonanych w czasie okupacji polegających na ukazaniu najkorzystniejszego kierunku pasa wzlotów (zachód-wschód) znajdującego się w znacznej odległości od przedmiotowych nieruchomości (pas betonowy). Logiczna ocena tego stanu rzeczy nasuwa wniosek, że hangar był pierwszą, ale nie jedyną inwestycją, która była planowana na południowy wschód od pola wzlotów, czyli w miejscu najmniej korzystnym dla wolnych przelotów startów i lądowań. Posadowienie jednego obiektu, relatywnie wysokiego, jak na warunki najbliższego otoczenia pola wzlotów, wskazuje raczej na pierwszy etap większej inwestycji planowanej w tym rejonie, która być może np. z uwagi na panujący na początku lat 30tych XX wieku Wielki Kryzys i jego skutki nigdy nie była kontynuowana. Tym samym tereny wywłaszczone w 1929 r. pozostały bezużyteczne dla lotniska do czasu okupacji i później, kiedy to częściowo zostały wykorzystane (istotna rozbudowa zaplecza wokół hangaru poza działkami będącymi przedmiotem decyzji).

Skarżąca wskazała na treść art. 77 § 1 k.p.a. Zdaniem skarżącej w sprawie zebrano dość obszerny materiał, jednak jego rozpatrzenie nie zostało dokonane właściwie. W uzasadnieniu decyzji powołano szereg dokumentów, które okazują się być nieprzydatne w danej sprawie, natomiast przedstawione, tworzą pozór merytoryczny uzasadnienia dla wydanej decyzji odmowy zwrotu wywłaszczonych działek. Wśród dokonywanej merytorycznej oceny dowodów, obok w/w studium i monografii, są fotografie ze zbiorów własnych Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie , Archiwum Dokumentacji Mechanicznej w Warszawie nr 1-7 dotyczące zagospodarowania i ogrodzenia lotniska II pułku lotniczego przed wybuchem II wojny światowej. Żadnego z wyżej wymienionych dokumentów organ orzekający nie poddał wyczerpującej ocenie jako dowodu w sprawie. Wszystkie one odnoszą się jedynie do okoliczności istnienia ogrodzenia w niektórych rejonach lotniska, natomiast żadne z nich nie odnosi się do terenu będącego przedmiotem orzekania.

Ponadto skarżąca podniosła, że organ pierwszoinstancyjny przeszedł do porządku nad pojawiającą się wielokrotnie informacją, zawartą w źródłach na podstawie których orzekł, o tym że hangar wraz z otoczeniem oznaczony w studium jako [...], był wykorzystywany na cele lotnictwa cywilnego jako cywilny port lotniczy P.L.L.Lot. Informacje o tym znajdują się w studium i jego załącznikach oraz opisach do nich, jak również w uzasadnieniu decyzji w sprawie wpisania dobra kultury do rejestru zabytków nieruchomych z [...].12.1997 r. nr rej. [...] czy piśmie Muzeum Lotnictwa Polskiego z dnia [...]08.2001 r. Wyłącznie na tej tezie oparta jest "Monografia cywilnego portu lotniczego Rakowice- Czyżyny problematyka geograficzno-ekonomiczna" autorstwa Mieczysława Mikulskiego. Faktem jest jednak, że wszelkie opracowania i dokumenty zebrane w sprawie, jeśli odnoszą się do rodzaju zagospodarowania szeroko pojętego terenu wywłaszczonego orzeczeniem Województwa z 1929 r., zawierają informację o funkcjonowaniu tam w pewnym zakresie portu cywilnego, nigdzie natomiast nie wspominają o jakichkolwiek urządzeniach czy obiektach mogących chociażby sugerować wykorzystywanie przedmiotowego terenu przez II Pułk Lotniczy w Czyżynach , który mieścił się w obiektach zachodniej części lotniska. W przywołanej wyżej monografii podano, że cywilny port lotniczy w Czyżynach podlegał Ministerstwu Komunikacji (co z resztą przytoczono w uzasadnieniu decyzji), które dokonywało inwestycji na jego terenie a nie władzom wojskowym. Jeśli spojrzeć na to przez pryzmat celu, jakiemu miało służyć wywłaszczenie tj. "rozszerzenia lotniska II Pułku Lotniczego" (wpis [...] nie powołany w zaskarżonej decyzji), czy "wywłaszczenia na cele rozszerzenia lotniska wojskowego w Gm. Kat. C. " (w brzmieniu zawartym we wniosku Prokuratorii Generalnej Rz.P. w K. wydział I Administracyjny [...] z dnia [...] grudnia 1930 r.", a więc celu odnoszącego się do obronności państwa, a z drugiej strony przytaczanego wykorzystania hangaru lotniczego na cele działalności cywilnej, czyli komunikacyjnej, rekreacyjnej czy innej komercyjnej, oczywistym jest, że są to cele zupełnie różne.

Zdaniem skarżącej czynione przez organy obu instancji wywody pomijają w ogóle wyraźnie określony w orzeczeniu Województwa cel wywłaszczenia, skupiając się jedynie na wykazaniu wykorzystania terenów wywłaszczonych na potrzeby lotnictwa. Stoi to w sprzeczności z ugruntowanym zarówno w praktyce, jak i orzecznictwie rozumieniem celu wywłaszczenia, traktowanym ściśle, a nie rozszerzająco.

Skarżąca stwierdziła, że zgodnie z brzmieniem art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami należy ustalić stan faktyczny terenu do roku 1936 czyli 7 lat po wydaniu ostatecznego orzeczenia o wywłaszczeniu. Nieznane są obowiązujące przepisy wprowadzające odrębne przesłanki zbędności na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu dla nieruchomości objętych wywłaszczeniem po tej dacie. Posługiwanie się dokumentacją z 1937 r. (np. fotografią nr 6) jest w tym stanie rzeczy nieuzasadnione.

Reasumując, skarżąca wskazała, że organy orzekające przy podejmowaniu decyzji o odmowie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości powinny wykazać, iż została ona zagospodarowana zgodnie z celem określonym w orzeczeniu o wywłaszczeniu. Jeżeli nie jest on w stanie tego wykazać w trakcie trwającego ponad 7 lat postępowania, powinna być podjęta decyzja o zwrocie. Przesłanki zwrotu wywłaszczonej nieruchomości trzeba uznać za spełnione nie tylko wtedy, gdy materiał dowodowy jednoznacznie wskaże, że nieruchomość wykorzystana została na inny cel niż określony w orzeczeniu o wywłaszczeniu, ale także wtedy, gdy ówczesnego sposobu zagospodarowania w ogóle nie da się ustalić ze względu na brak wiarygodnego i przekonującego materiału dowodowego. Zdaniem skarżącej zebrany w sprawie materiał nie pozwala na stwierdzenie, że cel wywłaszczenia tj. "rozszerzenie lotniska II Pułku Lotniczego w Krakowie – Czyżynach " został zrealizowany tzn. w terminie 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stalą się ostateczna, przynajmniej rozpoczęto prace związane z realizacją celu wywłaszczenia.

Skarżąca podniosła, że postępowanie zakończono wydaniem decyzji o odmowie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości w oparciu w całości o dowody pośrednie, niepewne, wieloznaczne lub błędnie zinterpretowane. Powołała się przy tym na stanowisko zaprezentowane w wyroku WSA w Krakowie o sygn. II SA/Kr 112/08.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

W uzasadnieniu swojego stanowiska organ nie podzielił twierdzeń skarżącej co do oceny materiału dowodowego ani jego merytorycznej wartości. Stwierdził, że stosownie do przepisu art. 75 kodeksu postępowania administracyjnego jako dowód należy dopuścić wszystko co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy jest sprzeczne z prawem. Zgodnie z doktryną przyjęte w art. 75 § 1 k.p.a. sformułowanie w szczególności oznacza, że nie jest to zamknięte wyliczenie środków dowodowych dopuszczalnych w postępowaniu administracyjnym, dopuszczalne są zatem w postępowaniu administracyjnym środki dowodowe nienazwane, jeżeli mogą przyczynić się do wykrycia prawdy obiektywnej, a nie są sprzeczne z prawem, np. opinie instytutu naukowo-badawczego, plany, mapy, filmy. Kodeks postępowania administracyjnego przyjmuje zasadę równej mocy środków dowodowych, nie wprowadzając ograniczeń co do rodzaju dowodów, którym należy przyznać pierwszeństwo w ustaleniu istnienia danego faktu. Odnosząc powyższe do stanu faktycznego sprawy organ podał, iż z uwagi na znaczny upływ czasu od daty wywłaszczenia, działania wojenne oraz likwidację lotniska w 1963 r., co w konsekwencji spowodowało niekompletność materiału dowodowego, uprawnionym było oparcie postępowania dowodowego przez organy administracji na opracowaniach historycznych. O tym, że wywłaszczona nieruchomość wchodziła w skład lotniska i była wykorzystywana na jego potrzeby świadczyć może opracowanie Kazimierza Trafasa, w którym odtworzył on przebieg lotniska, zaznaczonej na znajdującej się w Atlasie Lotnisk Polskich mapie lotniska w skali 1:20000 według stanu z końca 1932 r. Rozważając kwestię zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia podnieść należy, że z treści studium przemian historycznych i architektoniczno-krajobrazowych terenów dawnego lotniska [...] w K. pod red. Marii Łuczyńskiej i Krzysztofa Wielgus wynika, że w 1931 r. zakończono realizację stałego cywilnego portu lotniczego. Z porównania mapy ewidencyjnej z załącznikiem graficznym do powołanego wyżej studium wywieść można, iż działka nr 1 stanowiła w części obszar zagospodarowany jako płyta betonowa budynkiem hangaru zespołu P.L.L.Lot, a w pozostałej części drogę asfaltową zapewniającą połączenie portu lotniczego z miastem. Z uwagi na to stwierdzić należy, że przedmiotowa nieruchomość tworzyła infrastrukturę lotniska zapewniając jego prawidłowe funkcjonowanie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz.1269), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Zasada, iż sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyartykułowana w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.). Z istoty kontroli wynika, że zasadność zaskarżonej decyzji podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Ze względu na powyższą zasadę oraz treść art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, konieczne jest podkreślenie, że przedmiotem kontroli Sądu w przedmiotowej sprawie była decyzja Wojewody z dnia [...] września 2008 r., znak: [...]. Zasygnalizować należy, że w świetle art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd nie ma obowiązku, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, do badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (tak NSA w wyroku z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt: FSK 2326/04).

W pierwszej kolejności należy stwierdzić – na podstawie dokumentacji zgromadzonej w aktach administracyjnych, na którą powołują się organy administracji i nie kwestionowanej przez strony postępowania – że prawidłowo został ustalony krąg osób legitymowanych do żądania zwrotu nieruchomości oznaczonej jako działka ewidencyjna nr 1 poł. w obr. [...]. ewid. N. m. K, odpowiadającej części byłej parceli l. kat. 2 b. gm. kat. C. , tj. krąg spadkobierców P.R. i K. z C.R. , którzy byli właścicielami wywłaszczonej na mocy orzeczenia Województwa K. z dnia [...] 1929 roku [...] parceli l.kat. 2 o powierzchni 1719 m2 obj. [...], położoną w b.gm.kat. C. . Osoby te, tj. Z.R. , R.R. , A.R , W.S. , K.S. , S.S. , T.S. , E.S. , K.S. , Z.B. , G.G. , L.Ł. , K.B. i E.B. żądały zwrotu przedmiotowej działki nr 1 . Należy podkreślić, że w toku postępowania administracyjnego wnioskodawcy – których katalog zmieniał się na skutek śmierci poprzednich prawnych niektórych z nich - sprecyzowali, iż domagają się zwrotu działki ewidencyjnej nr 5 i nr 1 w granicach byłej parceli l.kat. 2 b.gm.kat. C. (protokół z dnia [...] 2002 r. – k. [...] , pismo E.B. i K.B. z dnia 3 października 2007 r. – k.[...] ), przy czym postępowanie zakończone zaskarżoną decyzją dotyczyło wyłącznie kwestii zwrotu działki nr 1 . Sprawa zwrotu pozostałych działek stała się przedmiotem innych postępowań administracyjnych. Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem, jeżeli wywłaszczona nieruchomość stanowiła przedmiot współwłasności, jej zwrot może nastąpić tylko za zgodą wszystkich współwłaścicieli, a jeżeli spadkobierców jest kilku, to niezbędna jest zgoda ich wszystkich (por. wyrok NSA OZ w Krakowie z dnia 28 marca 1986 r., SA/Kr 1395/85, niepubl., wyrok NSA OZ w Krakowie z dnia 16 grudnia 1987 r., IV SA 642/87, publ.: ONSA z 1998 r., nr 1, poz. 19).

Znajdują również potwierdzenie w aktach sprawy i nie są kwestionowane przez wnioskodawców ustalenia organów, że wywłaszczona parcela l.kat. 2 b.gm.kat. C. stanowi obecnie działkę ewidencyjną nr 5 , nr 1 oraz część działki nr 6 - wszystkie położone w obr. [...] . ewid. N. m. K.

Stosownie do art. 136 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t. jedn.: Dz.U. z 2004 r., nr 261, poz. 2603 z późn. zm.) nieruchomość wywłaszczona nie może być użyta na cel inny niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, z uwzględnieniem art. 137, chyba że poprzedni właściciel lub jego spadkobierca nie złożą wniosku o zwrot tej nieruchomości. W myśl ustępu trzeciego tego przepisu poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Tak generalna regulacja przepisu w przedmiocie określenia zakresu roszczenia o zwrot wywłaszczonej nieruchomości oznacza, że roszczenie to przysługuje także w odniesieniu do nieruchomości wywłaszczonych na podstawie poprzednio obowiązujących przepisów. Istotne jest bowiem to, czy nieruchomość była objęta wywłaszczeniem, bez znaczenia natomiast pozostaje okoliczność, czy własność została odjęta na podstawie obecnie obowiązujących przepisów, czy też przepisów dawnych, obowiązujących przed wejściem w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Z kolei przepis art. 137 ust. 1 ustawy stanowi, że nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli:

1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo

2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.

Regulacja ta oznacza, że pierwszym i podstawowym warunkiem zwrotu wywłaszczonej nieruchomości jest jej zbędność na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu oceniana w dacie rozstrzygania przez organ w przedmiocie żądania zwrotu. Istota "zbędności" polega na tym, że cel wywłaszczenia nie jest (i nie był) zrealizowany. Określone w punktach 1) i 2) terminy 7 i 10 lat stanowią tylko dopełnienie przesłanki zbędności. Użycie w omawianym przepisie sformułowania "pomimo upływu" znaczy tylko tyle, że zgłoszone przed upływem w/w terminów roszczenie o zwrot nie będzie mogło być uwzględnione. Sformułowania "pomimo upływu" określonego czasu od określonego momentu nie da się inaczej odczytywać, jak tylko jako przesłanki podlegającej badaniu aktualnie przez organ. Normę tę należałoby odczytać w ten sposób, że organ rozpatrujący żądanie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, w sytuacji, gdy nie została ona jeszcze wykorzystana na cel wywłaszczenia, winien ustalić, czy upłynęły już w/w terminy. W razie dokonania pozytywnego ustalenia winien wydać decyzję o zwrocie, w przeciwnym razie - o odmowie zwrotu.

Omawiane sformułowanie nie może natomiast stanowić o spoczywającym na organie obowiązku ustalenia, czy rozpoczęcie prac lub realizacja celu wywłaszczenia nastąpiły w terminie odpowiednio 7 czy 10 lat od daty ostateczności decyzji wywłaszczeniowej. W tym zakresie sąd rozpoznający niniejszą skargę podziela pogląd wyrażony w wyroku NSA z dnia 28 maja 2002 r. sygn. akt: I SA 2743/00. Tym samym niezasadne jest w ocenie Sądu stanowisko skarżącej w tej części, w której twierdzi ona, że zgodnie z brzmieniem art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami należy ustalić stan faktyczny terenu do roku 1936 czyli 7 lat po wydaniu ostatecznego orzeczenia o wywłaszczeniu.

Podzielić należy w konsekwencji również pogląd wyrażony w wyroku WSA w Krakowie z dnia 30 czerwca 2008 r., sygn. akt: II SA/Kr 271/08, zgodnie z którym zasadne jest stanowisko, że jeśli cel wywłaszczenia został zrealizowany, to zwrot nie jest możliwy bez względu na to, kiedy realizacja ta nastąpiła. W ocenie sądu nie jest do przyjęcia stanowisko, że nieruchomość staje się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu w sytuacji, gdy cel wywłaszczenia został, co prawda, zrealizowany, ale po upływie wskazanych terminów. Wówczas w każdej sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości - w szczególności, gdy wywłaszczenie miało miejsce kilkadziesiąt lat przed wszczęciem postępowania o zwrot - organ orzekający o zwrocie musiałby ustalać dokładną datę realizacji celu wywłaszczenia. Konsekwencją ustalenia, że cel wywłaszczenia został zrealizowany, ale po upływie omawianych terminów 7 albo 10 lat, byłaby konieczność wydania decyzji o zwrocie nieruchomości, mimo, iż nieruchomość była (lub jest) wykorzystywania zgodnie z celem wywłaszczenia już kilkadziesiąt lat. Takiej interpretacji nie sposób pogodzić z zasadą stabilności porządku prawnego.

Podkreślenia wymaga również i to, że sąd w niniejszej sprawie nie był związany poglądem prawnym wyrażonym w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodka Zamiejscowego w Krakowie z dnia 31 marca 2001 r., sygn. akt II SA/Kr 1988/00, cytowanym przez organy administracji, a w szczególności stanowiskiem, że "o tym, czy cel wywłaszczenia został zrealizowany, winien decydować stan faktyczny istniejący w chwili wybuchu wojny", gdyż wyrok ten dotyczył decyzji wydanej w innej sprawie administracyjnej (dotyczącej działki nr 11).

W świetle powyższych uwag podstawowym obowiązkiem organu dla rozstrzygnięcia żądania w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości było dokonanie ustalenia, na jaki cel przedmiotowa nieruchomość została wywłaszczona oraz czy nastąpiło użycie wywłaszczonej nieruchomości na cel określony w akcie (orzeczeniu) o jej wywłaszczeniu.

Organy orzekające w sprawie na podstawie dowodów pośrednich przyjęły, że celem wywłaszczenia przedmiotowej działki nr 1 (stanowiącej część dawnej parceli 2 ), które nastąpiło na mocy orzeczenia Województwa K. z dnia [...] 1929 roku [...] o wywłaszczeniu kompleksu gruntów na cel rozszerzenia lotniska wojskowego, było "rozszerzenie lotniska wojskowego w C". Wprawdzie w aktach sprawy nie ma samego orzeczenia z dnia [...] 1929 roku [...] , jednakże cel tego wywłaszczenia pośrednio wynika z innych dokumentów zebranych przez organy administracji. W szczególności wywłaszczenie ww. terenu na cel wojskowy ("rozszerzenie lotniska wojskowego") wynika z wniosku Oddziału Prokuratorji Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej do Sądu Powiatowego w K. z dnia [...] grudnia 1930 r. (data złożenia) numer [...] (akta postępowania administracyjnego, karta nr [...] ), z podziału parceli gruntowych z 1933 r. (akta postępowania administracyjnego, karty nr [...], [...] ), a także z odpisu pokwitowania znajdującego się na k. [...] akt administracyjnych. Także żadna ze stron nie kwestionuje, że decyzja o wywłaszczeniu określała cel tego wywłaszczenia ściśle związany z rozbudową bądź rozszerzeniem lotniska wojskowego. Warto jednakże podkreślić, że z końcowego fragmentu wniosku Oddziału Prokuratorji Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej do Sądu Powiatowego w K. z dnia [...] grudnia 1930 r. wynika, że wraz z nim przedłożono sądowi duplikaty orzeczeń wywłaszczeniowych oraz plan sytuacyjny wywłaszczonego terenu, przy tym na kserokopii wniosku istnieje oznaczenie sygnatury akt sądowych [...] . O akta te organy nie zwróciły się do sądu powszechnego, a mogłoby to przyczynić się do pełniejszego wyjaśnienia rzeczywistego celu wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości.

Większą trudnością na gruncie niniejszej sprawy jest ustalenie, czy wywłaszczona nieruchomość, została wykorzystana na cel określony w akcie (orzeczeniu) o jej wywłaszczeniu. Materiał dowodowy zgromadzony w niniejszej sprawie, a mogący stanowić podstawę powyższych ustaleń nie jest kompletny. Wskazać należy, że niewątpliwie ustalenie stanu faktycznego koniecznego dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy może nastąpić za pomocą wszystkich środków dowodowych, w tym opracowań historycznych, o ile uzyskanie bezpośrednich dowodów nie jest możliwe. W przypadku niemożliwości pozyskania dowodów bezpośrednich, konieczne staje się ustalenie stanu faktycznego na podstawie innych materiałów, w tym historycznych. Skoro jednakże takie dowody pośrednie wymagają posłużenia się przez organ domniemaniami faktycznymi, to domniemania te muszą być logiczne i opierać się na szczególnie starannym omówieniu dostępnych organowi źródeł. Nie jest w związku z tym wystarczające ogólne odesłanie do zebranych materiałów, ale przeprowadzenie ich pełnej interpretacji. Z kolei korzystanie z materiałów historycznych musi być poprzedzone rzetelnym ich zgromadzeniem i opisaniem. Materiał dowodowy zgromadzony w aktach administracyjnych kryteriom tym nie odpowiada. W aktach znajduje się szereg kserokopii nienależycie lub w ogóle nie oznaczonych, bez określenia z jakich dokumentów pochodzą. I tak, w katach administracyjnych na kartach [...] znajduje się opinia dotycząca odtworzenia przebiegu granicy lotniska w C. na mapie ewidencji gruntów i budynków. Ze spisu treści tego opracowania (k. [...] ) wynika, że liczy ono [...] strony. Tymczasem znajdująca się w aktach opinia prof. Kazimierza Trafasa kończy się na stronie 14. W opracowaniu Krzysztofa Wielgusa (k. [...] akt administracyjnych) kserokopie fotografii z k. 282, 283, 285, 288 nie są opisane. Kserokopia monografii Mieczysława Mikulskiego wykonana w Zakładzie Geografii Ekonomicznej WSE w lipcu 1962 r. (k. [...] akt adm.) zaczyna się od strony 34, mimo ż - jak wynika z jej spisu treści - opis cywilnego portu lotniczego w K. rozpoczyna się na str. 27. Na karcie nr [...] akt postępowania administracyjnego znajduje się mapa obrazująca chronologię budowy lotniska (studium przemian historycznych terenów dawnego lotniska [...] w K ), która nie została przez organy administracji zinterpretowana. Studium to obrazuje rozwój lotniska i budowę nowych obiektów w poszczególnych latach, jest jednak ono mało czytelne.

Niemniej jednak wnioski oparte na analizie dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy nie pozwalają zaakceptować stanowiska organów o tym, że cel wywłaszczenia został zrealizowany.

Z dokumentacji tej wynika bowiem, że na wywłaszczonych nieruchomościach nie powstało lotnisko wojskowe, ani też nie nastąpiło na nim rozszerzenie istniejącego już lotniska wojskowego. Tak wywłaszczony teren nie służył żadnym celom wojskowym i w aktach sprawy nie ma żadnego dowodu wskazującego na jakikolwiek wojskowe znaczenie tego fragmentu lotniska (jego południowo-wschodniej części). Okoliczność, że w okresie II wojny światowej nastąpiło w tym kierunku poszerzenie lotniska wojskowego (dla celów wojskowych) w tej sprawie nie ma znaczenia.

Ze zgromadzonych materiałów (fragmentów cytowanych opracowań monograficznych), jak i map - w szczególności mapy z 1932 r. określającej położenie cywilnego portu lotniczego [...] (akta postępowania administracyjnego, karty nr [...]) wynika, że obszar wywłaszczeń zlokalizowany w południowo-wschodniej części lotniska od co najmniej 1929 r. miał stanowić i stanowił teren lotniska cywilnego. Tam w szczególności przeniesiono prowizoryczny (tymczasowy) dworzec lotniczy z części północno-zachodniej lotniska w K. W 1931 r. ukończono budowę cywilnego dworca lotniczego w części południowo-wschodniej lotniska, wywłaszczonej celem zlokalizowania na niej części cywilnej lotniska.

W konsekwencji należy stwierdzić, iż mimo wywłaszczenia przedmiotowych nieruchomości na cele wojskowe (poszerzenie lotniska wojskowego) w istocie pierwotnym przeznaczeniem ww. działek było wybudowanie lotniska cywilnego. W odniesieniu do tej kwestii organy administracji stoją na stanowisku, że pierwotny cel (poszerzenie lotniska wojskowego) został zrealizowany, bo dzięki temu wywłaszczeniu wojsko "pozbyło się" części cywilnej w północno-zachodniej części lotniska na rzecz jego części południowo-wschodniej i tym samym było to rozszerzenie terenu lotniska wojskowego. Poszerzenie lotniska wojskowego polegało więc na przeniesieniu części cywilnej tego lotniska, a przy tym część cywilna lotniska była zarządzana przez wojsko i korzystała z jego pomocy.

Sąd nie podziela tego rodzaju argumentacji, ponieważ nie znajduje ona uzasadniona w przedmiotowej sprawie. Nie budzi wątpliwości, że celem wywłaszczenia było rozszerzenia lotniska wojskowego. Tym samym tak "poszerzone" lotnisko winno mieć również charakter wojskowy. W ocenie sądu cel wywłaszczenia nie może być domniemywany ani interpretowany w sposób dorozumiany. Nie ma tożsamości między wywłaszczeniem terenu na cele lotniska wojskowego, a wywłaszczeniem na cele lotniska cywilnego lub na cele cywilne istniejącego lotniska. Nie można twierdzić, że w istocie to poszerzenie lotniska wojskowego stanowiło budowę części cywilnej lotniska.

Organy administracji podniosły, że wywłaszczenie orzeczeniem z dnia .[...].1929 r. nastąpiło na podstawie ustawy z dnia 18 lutego 1878 r. (Dz. U. P. austr. Nr 30) o wywłaszczeniu w celu budowania i utrzymywania w ruchu kolei żelaznych. Takie zastosowanie podstawy prawnej wywłaszczenia mogło nastąpić na podstawie art. 171 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 16 lutego 1928 r. o prawie budowlanem i zabudowaniu osiedli (Dz.U.z 1928 r. Nr 23, poz. 202). Zgodnie z tym przepisem do czasu wydania ogólno-państwowej ustawy o wywłaszczeniu nieruchomości ze względów wyższej użyteczności, wywłaszczenie w wypadkach, przewidzianych w tym rozporządzeniu, następuje: w Warszawie i w województwach: białostockiem, kieleckiem, lubelskiem, łódzkiem, nowogródzkiem, poleskiem, warszawskiem, wileńskiem i wołyńskiem w trybie przewidzianym w dekrecie z dnia 7 lutego 1919 r. w przedmiocie przepisów tymczasowych o wywłaszczeniu na użytek dróg żelaznych i innych dróg komunikacyjnych lądowych i wodnych oraz wszelkich urządzeń użyteczności publicznej (Dz. P. P. P. Nr 14, poz. 162), w województwach poznańskiem i pomorskiem - w trybie ustawy o wywłaszczeniu własności nieruchomej z dnia 11 czerwca 1874 r. (Zbiór Ust. Prus. str. 221), w województwach: krakowskiem, lwowskiem, stanisławowskiem i tarnopolskiem w trybie przewidzianym przepisami ustawy z dnia 18 lutego 1878 r. (Dz. U. P. austr. Nr 30) o wywłaszczeniu w celu budowania i utrzymywania w ruchu kolei żelaznych.

Tym samym to rozporządzenie o prawie budowlanem i zabudowaniu osiedli określało dopuszczalne cele wywłaszczenia, a tryb tego wywłaszczenia określała ww. ustawa z 18 lutego 1878 r.

Zgodnie zaś z art. 43 rozporządzenia o prawie budowlanem i zabudowaniu osiedli w drodze wywłaszczenia można było nabywać tereny, przeznaczone na cele określone w artykule 10 punkcie 1 lit. a, b i c oraz w artykule 11 lit. a, a także skrawki gruntów nie nadających się do zabudowania w myśl przepisów obowiązujących lub według planu zabudowania, o ile takie skrawki zostały utworzone przez linie zabudowania. Pomijając dopuszczalność wywłaszczenia skrawków terenów nie nadających się do zabudowania, to w 1929 r. celem wywłaszczeń mogła być:

1) budowa wszelkich arterii komunikacyjnych, razem z urządzeniami pomocniczymi (art. 10 pkt 1 lit. a i art. 11 lit. a rozporządzenia o prawie budowlanem i zabudowaniu osiedli);

2) budowa budynków, zakładów i urządzeń użyteczności publicznej (art. 10 pkt 1 lit. b rozporządzenia o prawie budowlanem i zabudowaniu osiedli),

3) budowa placów publicznych, skwerów, parków, ogrodów, placów sportowych i innych podobnych urządzeń, przeznaczonych do użytku publicznego (art. 10 pkt 1 lit. c rozporządzenia o prawie budowlanem i zabudowaniu osiedli).

Należy zatem stwierdzić, że powyższe przepisy nie zawierały żadnych przeszkód wywłaszczenia na cele lotniska cywilnego jako arterii komunikacyjnej z urządzeniami pomocniczymi bądź urządzeniami przeznaczonymi do użytku publicznego. Gdyby więc zamierzano w październiku 1929 r. wywłaszczyć na cele budowy części cywilnej lotniska (lub lotniska cywilnego), to znalazłoby zastosowanie takie właśnie rozstrzygnięcie w orzeczeniu o wywłaszczeniu. Należy również mieć na uwadze i to, że z dniem 18 maja 1928 r. (17 miesięcy przed wydaniem orzeczenia o wywłaszczeniu) weszło w życie rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 14 marca 1928 r. o prawie lotniczem (Dz. U. z 1928 r. Nr 31, poz. 294) które w art. 23 przewidywało możliwość wywłaszczenia terenu pod budowę lub powiększenie lotniska. Lotnisko wojskowe nie było zaś tożsamym z lotniskiem cywilnym i wynikało to wprost z obowiązujących wówczas przepisów. Zgodnie z § 4 rozporządzenia Ministrów: Komunikacji i Spraw Wojskowych wydane w porozumieniu z Ministrami: Skarbu, Spraw Wewnętrznych, Spraw Zagranicznych oraz Przemysłu i handlu z dnia 25 kwietnia 1929 r. o szlakach powietrznych, wyznaczonych do lotu ponad obszarem państwa oraz o lotniskach otwartych dla żeglugi powietrznej zagranicznej i krajowej (Monitor Polski z 1929 r. Nr 220, poz. 514) lotniskiem paszportowo-celnym (cywilnym) otwartym dla żeglugi powietrznej krajowej i zagranicznej bez zastrzeżeń było lotnisko w K. (jako jedno z pięciu takich lotnisk w Polsce). Stosownie do § 5 rozporządzenia Ministra Komunikacji z 15 lutego 1934 r. wydanego w porozumieniu z Ministrami Spraw Wojskowych i Spraw Wewnętrznych, zaś co do § 6 pkt 1 lit. a), § 17 punkt 2, § 66 lit. b i c i w porozumieniu z Ministrem Skarbu, a co do § 6 punkt 1 lit. b) i § 17, punkt 2 również w porozumieniu z Ministrem Opieki Społecznej, wreszcie co do § 66 lit. c) w porozumieniu z Ministrami Spraw Zagranicznych oraz Przemysłu i Handlu - o podziale lotnisk na kategorie oraz o warunkach zakładania, urządzania i korzystania z lotnisk oraz urządzeń pomocniczych (Dz. U. z 1934 r. Nr 18, poz. 142) dzielono lotniska na wojskowe, cywilne i wspólne (wojskowo-cywilne). Mając na uwadze ww. przepisy lotnisko [...] miało charakter lotniska o charakterze cywilnym i ta cecha cywilnej działalności tego lotniska obejmowała przede wszystkim jego część południowo-wschodnią.

Biorąc pod uwagę wskazany wyżej określony cel wywłaszczenia, nie zrealizowano tego celu poprzez zagospodarowanie terenu "poszerzonego" lotniska z przeznaczeniem go na cele wojskowe i część południowo-wschodnia lotniska służyła celom cywilnym.

Taki kierunek wykładni znajduje uzasadnienie w zebranym materiałem dowodowym. Z "Atlasu Lotnisk Polskich", publikacji wydanej w 1933 r. wynika, że lotnisko [...] miało nie tyle charakter wspólny (wojskowo-cywilne), ile przede wszystkim charakter cywilny (akta postępowania administracyjnego, karta nr [...] ). Nie można również pominąć i tej okoliczności, że na terenie działki nr 1 ani nie znajdowały się żadne urządzenia służące lotnictwu wojskowemu (urządzenia pomocnicze), ani obecnie nie znajdują się na nim takie urządzenia. Ewentualne resztki asfaltu lub płyt betonowych są pozostałością po przedsiębiorstwie komunikacyjnym, które na tym terenie od lat 60-tych ubiegłego wieku funkcjonowało, a które obecnie już nie korzysta z tych terenów. Ponadto twierdzenie o zarządzaniu częścią cywilną lotniska przez wojsko nie wynika z żadnego dokumentu, lecz wręcz przeciwnie znajdujące się w aktach sprawy fragmenty monografii (akta postępowania administracyjnego, karty nr [...] ) wprost wskazują na cywilny charakter lotniska w jego południowo-wschodniej części i cywilną obsadę jego personelu. Żaden dokument nie potwierdza wojskowego zarządu lotniskiem cywilnym [...] .

Sąd w niniejszej sprawie akceptuje pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 22 marca 2006 r., sygn. akt I OSK 623/2005, opub. w LEX nr 198167, zgodnie z którym nie można mówić o wykorzystaniu nieruchomości na cel wywłaszczenia, jeżeli jej zagospodarowanie jest inne aniżeli było zamierzone (czyli wynikało z decyzji o wywłaszczeniu). W sytuacji zmiany (modyfikacji) celu wywłaszczenia, a więc gdy nieruchomość została zagospodarowana inaczej aniżeli to przewidywał cel wywłaszczenia, zwrot nieruchomości jest możliwy wtedy, gdy zagospodarowanie tak wywłaszczonego terenu jest nietrwałe, tj. tego rodzaju, że daje się usunąć.

W konsekwencji w ocenie Sądu jeżeli można zwrócić wywłaszczoną nieruchomość mimo, że została ona w sposób nietrwały zagospodarowana na inny cel niż określony w decyzji o jej wywłaszczeniu, to tym bardziej można zwrócić wywłaszczoną nieruchomość, jeżeli w ogóle nie została ona zagospodarowania na cel wywłaszczenia. Niewątpliwe na działce nr 1 nie było, ani obecnie nie ma żadnych urządzeń. Od lat 60-tych XX wieku nie funkcjonuje lotnisko [...] i od tego okresu teren ten w istocie nie był wykorzystywany na cele publiczne, poza częściowym jego wykorzystywaniem przez przedsiębiorstwo komunikacyjne.

Skoro więc teren wywłaszczonej nieruchomości nie jest w żaden sposób wykorzystywany ani zagospodarowany na cele publiczne, a w tej sprawie wynika to ponad wszelką wątpliwość (np. z protokołu z dnia 8 maja 2001 r., akta postępowania administracyjnego, karta nr [...] ) i nie jest kwestionowane przez żadną ze stron, to nie powinno być przeszkód do jego zwrotu byłym właścicielom lub ich następcom prawnym. Instytucję wywłaszczenia należy rozumieć jako ingerencję w prawa właściciela bez jego zgody, ingerencję rozumianą jako przyznanie swoistego "pierwszeństwa" celom publicznym nad celami indywidualnymi. Tym samym to cel publiczny, a ściślej to realizacja celu publicznego uzasadniała wywłaszczenie nieruchomości i jeżeli nie ma już tego właśnie celu (celu publicznego) do zaspokojenia, to tym samym dla właściciela publicznego (Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego) nie ma już uzasadnienia dalsze wykorzystywanie wywłaszczonej nieruchomości. Wywłaszczenie jest uzasadnione dopóty, dopóki trwa cel wywłaszczenia. Ponieważ w tej spawie już od ponad 40 lat w ogóle nie funkcjonuje lotnisko na tym terenie, tym samym nie można twierdzić, iż nadal winny być utrzymywane skutki wywłaszczenia, skoro "odpadł" cel, dla którego wywłaszczano dany teren.

W kontekście powyższych uwag należy stwierdzić, że – w świetle dokumentacji znajdującej się w aktach sprawy – jako trafne przedstawia się stanowisko skarżącej o tym, że istnieje podstawa do zwrotu przedmiotowej nieruchomości, a tym samym ocena zgromadzonych dowodów dokonana przez organy obydwu instancji jest w ocenie sądu wadliwa. Jak jednak wyżej wskazano, dokumentacja znajdująca się w aktach sprawy nie jest kompletna i wymaga uzupełnienia w zakresie wskazanych luk. Przedstawione wyżej stanowisko Sądu w zakresie oceny materiału dowodowego zmierzało jedynie do wykazania błędnych wniosków wysnutych przez organy po przeprowadzeniu postępowania dowodowego i dokonanej ocenie dowodów.

W tym stanie rzeczy - mając na uwadze treść art. 145 § 1 pkt 1c oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270), zgodnie z którym sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy – należało uchylić zaskarżoną decyzję, jak i decyzję organu pierwszej instancji. Naruszenie przepisów procesowych regulujących postępowanie wyjaśniające (art. 7, 77 § 1 k.p.a.) miało istotny wpływ na wynik sprawy bowiem wnioski oparte na niepełnej dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy dotyczącej realizacji celu wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości bezpośrednio zdeterminowały merytoryczną treść decyzji obydwu instancji. Przedstawiony wyżej przez Sąd pogląd prawny organy administracji obowiązane są uwzględnić przy ponownym rozpatrywaniu sprawy w sytuacji, gdy znajdzie on potwierdzenie w dokumentacji uzupełnionej w toku dalszego postępowania wyjaśniającego.