Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 1316/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2022-01-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 39 ust. 1 i 2, art. 11 ust. 2
journal: Dz.U. 2020 poz 1876
law: Usatwa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz Sędziowie: sędzia WSA Joanna Brzezińska asesor WSA Mariusz Pawełczak (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi M. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności oddala skargę.


UZASADNIENIE

1. Decyzją z dnia [...] czerwca 2021r. działający z upoważnienia Burmistrza G. Kierownik Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w G. przyznał M. G. (dalej: strona, skarżąca) świadczenie pieniężne na zakup posiłku lub żywności w ramach programu wieloletniego "Posiłek w szkole i w domu" w kwocie [...]zł miesięcznie od dnia [...] maja 2021 do [...] maja 2021r. (dla 2 osób dorosłych po [...] zł oraz dla dwójki dzieci po [...] zł).

2. Odwołanie od powyższej decyzji złożyła skarżąca w zakresie ustalenia świadczenia dla osób dorosłych w wysokości [...] zł miesięcznie.

Skarżonej decyzji zarzucono naruszenie:

- prawa materialnego, a w szczególności art. 38 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (tj. Dz. U. z 2020r., poz. 1876 ze zm. – dalej "u.p.s.") poprzez niewłaściwe zastosowanie tych przepisów i przyznanie prawa do świadczenia pieniężnego dla dwóch osób dorosłych w wysokości [...] zł;

- prawa procesowego, które miało wpływ na treść zaskarżonej decyzji, a w szczególności art. 6 w zw. z art. 8 § 1 oraz art. 10 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2021r., poz. 735 - dalej "k.p.a.") poprzez wydanie decyzji przy błędnym zastosowaniu przepisów prawa, jednocześnie przy zaprzeczeniu zasadzie pogłębionego zaufania obywateli do organu, w sytuacji gdy skarżąca składała tożsame treściowo wnioski w miesiącach poprzednich i otrzymywała świadczenie, a nadto naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. poprzez brak zapewnienia stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania poprzez brak wezwania strony o doprecyzowanie przyczyn braku ustalenia niepełnosprawności męża wnioskodawczyni, mimo że mąż wnioskodawczyni jest w złym stanie zdrowia, jest w najwyższej grupie ryzyka w związku z pandemią COVID-19, nie wychodzi z domu, nawet z pomocy lekarskiej korzysta w ramach teleporad - jeśli organ miał w tym przedmiocie jakiekolwiek wątpliwości;

- błędne wliczanie przez organ do dochodu rodziny dochodu córki za praktyki w wysokości [...] zł, mimo że córka wydatkuje zarobione pieniądze na przybory fryzjerskie, na naukę i kwota ta nie może być wydatkowana na bieżące potrzeby rodziny;

- art. 35 § 1 k.p.a. poprzez załatwianie sprawy niewymagającej przeprowadzenia szczegółowego postępowania dowodowego z niedochowaniem terminu "bez zbędnej zwłoki", po znacznym czasie od złożenia wniosku.

Mając na uwadze powyższe, skarżąca wniosła o zmianę decyzji organu I instancji poprzez przyznanie wnioskowanego świadczenia pieniężnego dla 2 córek i 2 osób dorosłych w kwocie po [...] zł miesięcznie dla każdego, ewentualnie o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

3. Rozpoznając sprawę w postępowaniu odwoławczym Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z [...] sierpnia 2021r. utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie.

W motywach rozstrzygnięcia organ przytoczył stan faktyczny sprawy oraz powołał treść art. 2, art. 39 ust. 1 u.p.s. Dalej organ wskazał, że ustawa o pomocy społecznej zakłada, iż celem pomocy społecznej nie jest trwałe wyręczanie beneficjenta w zaspokajaniu jego potrzeb bytowych, ale udzielanie wsparcia po to, aby jak najszybciej był on w stanie samodzielnie zaspokajać swe potrzeby. Pomoc ma charakter przejściowy i zakłada wykształcenie odpowiednich postaw u osób z niej korzystających, w celu pokonania życiowych trudności. Taka rola pomocy społecznej stawia przede wszystkim na edukację jej beneficjentów. Powinna ona wzmocnić ich odpowiedzialność oraz uświadomić im prawo do samostanowienia o sobie. Istotne jest również przeciwdziałanie uzależnieniu od pomocy społecznej. Wsparcie powinno przyjmować postać tzw. pomocy do samopomocy. Należy przy współpracy beneficjenta wykształcić u niego poczucie odpowiedzialności, współdziałanie z organem i wskazać możliwości samodzielnego radzenia sobie z problemami. Obowiązek współdziałania świadczeniobiorców z jednostkami i pracownikami pomocy społecznej został wielokrotnie zaakcentowany w ustawie. Egzekwowanie od świadczeniobiorcy obowiązku współdziałania jest niezwykle ważne, w przeciwnym bowiem wypadku pomoc ograniczać się będzie do prostego rozdawnictwa świadczeń i braku eliminacji źródeł problemów społecznych. Powinność współdziałania wyznacza określone obowiązki dla świadczeniobiorcy i pracownika socjalnego. Decyzje uznaniowe w sprawach pomocy społecznej, do których należy zaliczyć decyzję o przyznaniu bądź odmowie przyznania zasiłku celowego, powinny niewątpliwie respektować zasady ogólne określone w Kodeksie postępowania administracyjnego, a w zakresie meritum rozstrzygnięcia - także zasady wynikające z ustawy o pomocy społecznej. Organ podkreślił również, że pomoc społeczna jest instytucją stosowaną wyjątkowo, w sytuacjach, w których obywatel nie jest w stanie sam podołać okolicznościom życiowym, przy czym prawo do świadczeń nie jest bezwarunkowe, ponieważ osoba lub rodzina ubiegająca się o jego przyznanie zobowiązana jest do wypełnienia określonych obowiązków wynikających z unormowań prawnych, a postępowanie prowadzone jest w oparciu o ustawę o pomocy społecznej i Kodeks postępowania administracyjnego. Brak aktywności ze strony wnioskodawcy uprawnia zaś organ do powstrzymania się od udzielenia świadczenia.

Kolegium wskazało, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż skarżąca jest osobą w wieku aktywności zawodowej. Zainteresowana nie wykazała w toku postępowania ani w odwołaniu, jakie starania podejmowała, bądź podejmuje jej rodzina, by wyjść z trudnej sytuacji materialnej. Skarżąca podaje, że mąż jest osobą przewlekle chorującą i przedłożyła na tą okoliczność kopię dokumentacji medycznej, jednak nie przedłożyła żadnego dokumentu potwierdzającego fakt ubiegania się o ustalenie stopnia niepełnosprawności. Z akt spraw wynika, że pracownik socjalny od sierpnia 2019r. wielkokrotne informował stronę, że mąż powinien ubiegać się o ustalenie stopnia niepełnosprawności z uwagi na stan zdrowia, gdyż od lipca 2019r. jest wyrejestrowany z PUP i utracił status osoby bezrobotnej z uwagi na niezdolność do pracy w skutek choroby. Kolegium podkreśliło, że nie ma wiadomości specjalnych, które pozwoliłyby w pełni wyważyć, czy stan zdrowia męża skarżącej wymaga jej zaangażowania w sprawowanie opieki w stopniu uniemożliwiającym podjęcie zatrudnienia, choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy, bądź dorywczo. Dalej Kolegium wskazało, że strona powinna w pierwszej kolejności wykorzystać swoje możliwości, następnie korzystać ze świadczeń pomocy społecznej. Może to oznaczać, że wsparcie z publicznych środków finansowych traktuje jako stałe źródło dochodu, co z kolei pozostaje w sprzeczności z treścią art. 2 u.p.s. Organ podkreślił również, że rodzina skarżącej od wielu lat korzysta ze świadczeń pomocy społecznej. Poza tym sama skarżąca podaje, że od dłuższego czasu korzysta ze wsparcia finansowego ośrodka, natomiast pomoc społeczna wspiera osoby pomocniczo, nie wyręcza ich zaś w rozwiązywaniu problemów finansowych. Dlatego w ocenie Kolegium ważne jest współdziałanie osoby wnioskującej o pomoc w pracownikiem socjalnym, a w badanej sprawie tej współpracy brak, o czym świadczy przede wszystkim bierna postawa odwołującej w poszukiwaniu pracy, nie tylko w ostatnim czasie, a od kilku już lat. Organ odwoławczy wskazał, że skoro zdaniem skarżącej stan zdrowia męża wymaga jej opieki, uniemożliwiając tym samym podjęcie zatrudnienia, to powinna zgodnie z sugestią pracownika socjalnego ubiegać się o ustalenie stopnia niepełnosprawności męża. Osoby z ustalonym stopniem niepełnosprawności mogą ubiegać się o świadczenia rodzinne, jak również skarżąca, jako opiekun osoby niepełnosprawnej mogłaby ubiegać się o odpowiednie świadczenia z tytułu sprawowanej nad mężem opieki, co z kolei przyczyniłoby się do poprawy sytuacji materialno-bytowej rodziny. Przez współdziałanie osoby ubiegającej się o pomoc należy rozumieć gotowość do podjęcia współpracy z pracownikiem socjalnym oraz skorzystanie z jego uzasadnionych

rozsądnych propozycji pomagających osobie przezwyciężyć trudne sytuacje życiowe, w jakich się znalazła w celu "wyjścia" z systemu pomocy społecznej i umożliwienia samodzielnego i odpowiedzialnego życia w społeczeństwie.

Końcowo Kolegium zwróciło uwagę, że organ I instancji mimo braku współpracy skarżącej z pracownikiem socjalnym, wziął pod uwagę dobro rodziny, zwłaszcza dwójki małoletnich dzieci, i przyznał pomoc finansową na zakup żywności w miesiącu maju 2021r. w formie zasiłku celowego w wysokości [...] zł w ramach programu "Posiłek w szkole i w domu". Powyższe oznacza, że organ nie pozostawił rodziny strony bez wsparcia.

4. W skardze do Sądu strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji zarzucając jej:

- naruszenie art. 38 ust. 3 u.p.s. w zw. z § 1 i § 7 Zarządzenia nr [...] Kierownika M-GOPS w G. z dnia [...] stycznia 2019r. poprzez niewłaściwe zastosowanie tych przepisów i odmowę przyznania skarżącej prawa do świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności w ramach programu wieloletniego "Posiłek w szkole i w domu";

- naruszenie art. 6 w zw. z art. 8 § 1 oraz art. 10 § 1 k.p.a. poprzez wydanie decyzji przy błędnym zastosowaniu przepisów prawa, jednocześnie przy zaprzeczeniu zasadzie pogłębionego zaufania obywateli do organu, w sytuacji gdy skarżąca składała tożsame treściowo wnioski w miesiącach poprzednich i otrzymywała świadczenie, a nadto wbrew stanowisku zawartemu w decyzji naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. poprzez brak zapewnienia stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania poprzez brak wezwania strony o doprecyzowanie przyczyn braku ustalenia niepełnosprawności męża wnioskodawczym, mimo że mąż wnioskodawczym jest w złym stanie zdrowia, jest w najwyższej grupie ryzyka w związku z pandemią COVID - 19, nie wychodzi z domu, nawet z pomocy lekarskiej korzysta w ramach teleporad, jeśli organ miał w tym przedmiocie jakiekolwiek wątpliwości;

- błędne wliczanie przez organ do dochodu rodziny dochodu córki za praktyki w wysokości [...] zł mimo, że córka skarżącej wydatkuje zarobione pieniądze na przybory fryzjerskie, na naukę i kwota ta nie może być wydatkowana na bieżące potrzeby rodziny.

Ponadto w oparciu o przepis art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2019r., poz. 2325 ze zm. - dalej: "p.p.s.a.") skarżąca wniosła o:

- przeprowadzenie dowodu z akt spraw prowadzonych przez Burmistrza M. G. dotyczących skarżącej za okres ostatnich 12 miesięcy, a w szczególności wniosków wnioskodawczyni o tożsame świadczenie w poprzednich okresach oraz decyzji oraz treści decyzji przy rozpoznaniu poprzednich, tożsamych wniosków wnioskodawczyni na okoliczność składania przez skarżącą od wielu lat tożsamych treściowo wniosków, na podstawie którego organ przyznawał świadczenia pieniężne na zakup posiłku lub żywności w ramach programu wieloletniego "Posiłek w szkole i w domu";

- przeprowadzenie dowodu z dołączonych dokumentów medycznych dotyczących męża wnioskodawczyni (zaświadczenia lekarskiego z dnia [...] lutego 2021, wypisów szpitalnych z dni [...] września 2020r. oraz [...] października 2020r.) na okoliczność stanu zdrowia męża skarżącej, niemożności wystąpienia przez męża skarżącej o niepełnosprawność, pozostawania męża skarżącej w grupie najwyższego ryzyka zakażenia i ciężkiego przebiegu COVID-19, niewychodzenia z domu przez męża skarżącej w związku ze stanem zdrowia.

5. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

6. Na wstępne wyjaśnić należy, iż sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs? ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 1842 ze zm.). Zgodne z tym przepisem przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2021r., poz. 137) sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi decyzji ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a. lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a ). W myśl natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Sąd kontrolując w tak zakreślonych granicach legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia stwierdził, że wniesiona w sprawie skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

7. Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2021r. utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] czerwca 2021r., którą przyznano skarżącej świadczenie pieniężne na zakup posiłku lub żywności w ramach programu wieloletniego "Posiłek w szkole i w domu" w kwocie [...]zł miesięcznie od dnia [...] maja 2021 do [...] maja 2021r. (dla 2 osób dorosłych po [...] zł oraz dla dwójki dzieci po [...] zł). Skarżąca kwestionuje prawidłowość przyznanej kwoty w zakresie 2 osób dorosłych ponosząc, że przyznane świadczenie winno wynosić po [...] zł na każdą osobę dorosłą. Organ z kolei podnosi, że rodzina skarżącej od wielu lat korzysta z pomocy społecznej, natomiast celem ustawy o pomocy społecznej nie jest wyręczanie beneficjenta w zaspokajaniu jego potrzeb bytowych.

Przed przystąpieniem do rozstrzygnięcia powyższego sporu wskazać należy, że spór w zbliżonym stanie faktycznym był już przedmiotem rozważań i rozstrzygnięcia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w wyrokach wydanych ze skargi skarżącej – z dnia [...] listopada 2021r. sygn. akt II SA/Bd 955/21 i II SA/Bd 956/21. Podzielając stanowisko i poglądy zawarte w powyższych wyrokach, Sąd w dalszej części uzasadnienia posłuży się argumentacją zawartą w przywołanych powyżej orzeczeniach.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z jej art. 2 ust. 1 u.p.s., pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka (art. 3 ust. 1 u.p.s.). Zadaniem pomocy społecznej jest zapobieganie sytuacjom, o których mowa w art. 2 ust. 1 u.p.s., przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem (art. 3 ust. 2 u.p.s.). Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy (art. 3 ust. 3 u.p.s.). Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 4 u.p.s.).

Zgodnie z art. 39 ust. 1 u.p.s., w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu (art. 39 ust. 2 u.p.s.). Decyzja w sprawie zasiłku celowego ma znamiona aktu uznaniowego, a zatem spełnienie wymogów określonych w tym przepisie, a także wymogu dotyczącego kryterium dochodowego (art. 8 u.p.s.) otwiera możliwość przyznania zasiłku celowego, przy czym podjęcie rozstrzygnięcia pozytywnego w tej sprawie nie jest obowiązkiem organu. Przyjęcie przez ustawodawcę konstrukcji uznania administracyjnego oznacza wyposażenie organu administracji w kompetencję do ukształtowania w danej sprawie i w danym stanie faktycznym skutków prawnych w ramach pewnej swobody zakreślonej przepisem prawa materialnego oraz w ramach obowiązujących reguł procesowych (por. wyrok NSA z 3 września 2010r., sygn. II GSK 745/09). Swoboda ta, czy innymi słowy rzecz ujmując, pole uznania przysługującego organowi podejmującemu decyzję uznaniową, podlega pewnym ograniczeniom, przy czym głównych ograniczeń szukać należy w dyrektywach wynikających z granic "wewnętrznych" i granic "zewnętrznych" uznania. Granice wewnętrzne to nic innego jak cele (wartości), dla realizacji (ochrony) których ustawodawca wyposaża organ w możliwość działania uznaniowego. Cele (wartości) te można wyczytać wprost z ustawy, w której regulacjach znajduje się norma materialnoprawna zawierająca upoważnienie do korzystania z uznania, z Konstytucji RP, z prawa wspólnotowego, umów międzynarodowych, czy nawet ogólnych zasad prawa i zasad prawa administracyjnego. Z kolei granice zewnętrzne uznania mają wynikać wprost z normy (norm) prawa materialnego administracyjnego, na podstawie których podejmowana jest decyzja (por. wyrok WSA w Gliwicach z 14 sierpnia 2019r., sygn. akt II SA/Gl 644/19).

8. Przenosząc powyższe ogólne uwagi na grunt przedmiotowej sprawy wskazać należy, że z ustaleń poczynionych przez organ I instancji wynika, że skarżąca spełnia warunki formalne kwalifikujące ją do przyznania wsparcia z pomocy społecznej w postaci świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności w ramach programu wieloletniego "Posiłek w szkole i w domu" i decyzją dnia [...] czerwca 2021r. przyznano skarżącej świadczenie pieniężne w kwocie [...]zł od dnia [...] maja 2021 do [...] maja 2021r. (dla 2 osób dorosłych po [...] zł oraz dla dwójki dzieci po [...] zł). Odmowa przyznania wnioskowanego świadczenia zgodnie z wnioskiem strony (po [...] zł również na osoby dorosłe) spowodowana była przeszkodą wynikającą z art. 11 ust. 2 u.p.s.

W myśl tego przepisu, brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym lub asystentem rodziny, o którym mowa w przepisach o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, odmowa zawarcia kontraktu socjalnego, niedotrzymywanie jego postanowień, nieuzasadniona odmowa podjęcia zatrudnienia, innej pracy zarobkowej przez osobę bezrobotną lub nieuzasadniona odmowa podjęcia lub przerwanie szkolenia, stażu, przygotowania zawodowego w miejscu pracy, wykonywania prac interwencyjnych, robót publicznych, prac społecznie użytecznych, a także odmowa lub przerwanie udziału w działaniach w zakresie integracji społecznej realizowanych w ramach Programu Aktywizacja i Integracja, o których mowa w przepisach o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, lub nieuzasadniona odmowa podjęcia leczenia odwykowego w zakładzie lecznictwa odwykowego przez osobę uzależnioną mogą stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej.

Użycie przez ustawodawcę w cyt. przepisie zwrotu "mogą stanowić podstawę" wskazuje na uznaniowy charakter rozstrzygnięcia w tym zakresie. Zdaniem Sądu prawidłowe były ustalenia organu w zakresie ziszczenia się w sprawie okoliczności negatywnych, o których mowa w art. 11 ust. 2 u.s.p. Wskazać bowiem należy, że rozpatrując wniosek o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej, organ winien mieć zawsze na uwadze, że pomoc ta ma charakter wspomagający osobę zainteresowaną w przezwyciężeniu jej trudnej sytuacji życiowej. Pomoc ta powinna być jednym z instrumentów polityki społecznej zmierzającym do ułatwienia i umożliwienia danej osobie powrót do prawidłowego funkcjonowania w społeczeństwie. Zaspakajanie niezbędnych potrzeb bytowych, których dana osoba nie jest w stanie zaspokoić własnym działaniem, stanowi formę wsparcia w przezwyciężeniu trudnej sytuacji życiowej. Jednakże trzeba zauważyć, że z woli ustawodawcy poszczególne instytucje wsparcia pomocy społecznej zakładają współpracę osoby wnioskującej z organem w przezwyciężeniu jej trudnej sytuacji życiowej oraz podejmowanie własnych inicjatyw przez wnioskodawcę w celu poprawy swojej sytuacji. Rację ma organ, twierdząc, że zasadnicze znaczenie dla oceny sytuacji bytowej oraz osobistej skarżącej ma kwestia podjęcia starań związanych z ustaleniem stopnia niepełnosprawności jej męża. W analizowanej sprawie skarżąca z mężem nie podjęli żadnych działań w tym kierunku uzasadniając to obawą męża przed zakażeniem wirusem SARS-CoV-2 podczas badań. Podane okoliczności nie mogą uzasadniać takiego postępowania, chociażby z tego powodu, na co słusznie wskazywał organ, że badanie takie nie musi wiązać się z osobistym stawiennictwem w celu jego przeprowadzenia. Skarżąca nie wskazała żadnych okoliczności, z których by wynikało, że podjęła w ogóle próby wyjaśnienia tych kwestii, wykazując tym samym brak jakiejkolwiek chęci współpracy i oczekując jedynie przyznania wnioskowanej pomocy. Zdaniem Sądu okoliczności te prawidłowo zostały ocenione przez organ jako brak współpracy ze strony skarżącej i jej męża (który przecież miał być również beneficjentem wnioskowanego świadczenia) w celu zmiany sytuacji życiowej w rozumieniu art. 11 ust. 2 u.p.s.

Powyższe stanowisko pozostaje w zgodzie z zasadą pomocniczości (subsydiarności) wynikającą z powołanego art. 2 ust. 1 u.s.p., którą można sprowadzić do kilku tez. Po pierwsze, społeczeństwo nie powinno pozbawiać jednostki tego, co sama może zrobić - zakaz odbierania. Po drugie, państwo powinno wesprzeć jednostkę w działaniach przekraczających jej możliwości, powinna to być tzw. pomoc do samopomocy - subsydiarne towarzyszenie. Po trzecie, pomoc powinna mieć charakter przejściowy, skłaniający jednostkę do aktywizacji i samodzielnego działania. Z zasady tej wynika nie tylko zachęta do działania, ale wręcz dezaprobata dla pasywności i nadopiekuńczości państwa (por. I. Sierpowska, Pomoc społeczna. Komentarz, WK 2017, t. do art. 2 i powołane tamże orzecznictwo i piśmiennictwo). Stąd trafnie w judykaturze podkreśla się, że celem pomocy społecznej nie jest proste rozdawnictwo świadczeń, ale wspieranie osoby w wysiłkach zmierzających do pokonania trudnej sytuacji życiowej. Wykazywanie kategorycznej niechęci do podjęcia takiego wysiłku stanowi podstawę odmowy udzielenia pomocy (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z 8.05.2019 r., II SA/Bd 1219/18). Zaznaczyć również należy, że pomoc przyznawana na gruncie ustawy o pomocy społecznej - bez względu na jej rodzaj - ma charakter jedynie przejściowy, czasowy i zakłada wykształcenie odpowiednich postaw u osób z niej korzystających w celu pokonania życiowych trudności. Nie ma ona w żadnym wypadku zamieniać się w stałe i jedyne źródło utrzymania dla osób o nią występujących, niezależnie od ich sytuacji życiowej (jak ma do de facto miejsce w przypadku Skarżącej, korzystającej z pomocy społecznej od dłuższego czasu). W związku z tym uzasadnione jest stwierdzenie, że bierna bądź roszczeniowa postawa podmiotów objętych pomocą społeczną może spowodować odmowę przyznania świadczenia bądź wstrzymanie wypłaty świadczenia (por. wyroki NSA: z 29.06.2016 r., I OSK 1055/16, z 13.06.2017 r., I OSK 331/16).

9. W skardze strona powołując się na przepis art. 106 § 3 p.p.s.a. wniosła o:

- przeprowadzenie dowodu z akt spraw prowadzonych przez Burmistrza M. G. dotyczących skarżącej za okres ostatnich 12 miesięcy, a w szczególności wniosków wnioskodawczyni o tożsame świadczenie w poprzednich okresach oraz decyzji oraz treści decyzji przy rozpoznaniu poprzednich, tożsamych wniosków wnioskodawczyni na okoliczność składania przez skarżącą od wielu lat tożsamych treściowo wniosków, na podstawie którego organ przyznawał świadczenia pieniężne na zakup posiłku lub żywności w ramach programu wieloletniego "Posiłek w szkole i w domu";

- przeprowadzenie dowodu z dołączonych dokumentów medycznych dotyczących męża wnioskodawczyni (zaświadczenia lekarskiego z dnia [...] lutego 2021, wypisów szpitalnych z dni [...] września 2020r. oraz [...] października 2020r.) na okoliczność stanu zdrowia męża skarżącej, niemożności wystąpienia przez męża skarżącej o niepełnosprawność, pozostawania męża skarżącej w grupie najwyższego ryzyka zakażenia i ciężkiego przebiegu COVID-19, niewychodzenia z domu przez męża skarżącej w związku ze stanem zdrowia.

Ustosunkowując się do powyższego wniosku Sąd działając na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. a contrario oddalił wniosek dowodowy przedstawiony w skardze. Wyjaśnić stronie należy, że zgodnie z powyższym przepisem, sąd administracyjny może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Regułą jest, że sąd orzeka na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 zd. pierwsze p.p.s.a.), a więc na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego przez organy w toku postępowania. Dopuszczenie dowodu z dokumentu jest uprawnieniem, a nie obowiązkiem sądu i nie może prowadzić w postępowaniu sądowym do ponownego ustalania stanu faktycznego sprawy administracyjnej. Zdaniem Sądu nie budzą wątpliwości ustalenia organów, że skarżąca wyrobiła w sobie przekonanie, że nadal może, nie starając się w żaden sposób podjąć prób poprawienia sytuacji rodziny w inny dostępny sposób, utrzymywać się ze świadczeń z pomocy społecznej, a ponadto do skargi nie dołączono żadnych dokumentów medycznych dotyczących męża skarżącej.

10. Zdaniem Sądu zebrany materiał dowodowy nie dawał żadnych podstaw do stwierdzenia, że organy uchybiły swym powinnościom w toku przeprowadzonego postępowania administracyjnego, wynikającym z art. 7, 8 § 1, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Wyciągniętych przez organy wniosków nie można uznać za dowolne, a uzasadnień wydanych decyzji za niespełniających wymogów określonych w art. 107 § 3 k.p.a. Natomiast odmowa przyznania świadczenia znajdowała uzasadnienie w przywołanych przepisach u.p.s.

Za niezasadny Sąd uznał wskazany w skardze zarzut naruszenia art 38 ust. 3 u.s.p., albowiem powyższy przepis nie miał zastosowania w przedmiotowej sprawie. Niezasadny jest również zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a., ponieważ wskazywana przez skarżącą obawa zarażenia się przez jej męża wirusem SARS-CoV-2 nie może stanowić, z przyczyn podanych wcześniej, powodu do braku podjęcia starań o ustalenie stopnia jego niepełnosprawności. Natomiast zarzut związany z zaliczeniem do dochodu rodziny, dochodu córki jest zupełnie niezrozumiały w świetle jednoznacznego ustalenia przez organ, że rodzina skarżącej spełnia kryterium dochodowe uzasadniające przyznanie jej wnioskowanego świadczenia.

Końcowo – na co słusznie zwróciło uwagę Kolegium – wskazać należy, że organ I instancji mimo braku współpracy skarżącej z pracownikiem socjalnym, wziął pod uwagę dobro rodziny, zwłaszcza dwójki małoletnich dzieci, i przyznał pomoc finansową na zakup żywności w miesiącu maju 2021r. w formie zasiłku celowego w wysokości [...] zł w ramach programu "Posiłek w szkole i w domu". Powyższe oznacza, że organ nie pozostawił rodziny bez wsparcia.

Mając powyższe na uwadze, stwierdzić trzeba, że zarzuty skargi były bezzasadne i skarga w oparciu art. 151 p.p.s.a. podlegała oddaleniu.