Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 235/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2020-07-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Łomnicka (spr.) Sędzia WSA Joanna Człowiekowska Sędzia WSA Mirosław Bator po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 9 lipca 2020 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi H.D. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 27 stycznia 2020 r., znak: [....] w przedmiocie odmowy umorzenia kosztów postępowania egzekucyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w postanowieniu z 27 stycznia 2020 r. (nr [...]), po rozpatrzeniu zażalenia H. D. na postanowienie Starosty [...] z dnia 28 listopada 2019 r. (nr [...]) o odmowie umorzenia kosztów postępowania egzekucyjnego obciążających ww. zobowiązaną, utrzymało zaskarżone rozstrzygnięcie w mocy.

Wyżej opisane ostanowienie wydane na podstawie art. 64e § 1, § 2 art. 17 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2019 r. poz. 1438 ) oraz art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz.U.2018 r., poz. 2096 j.t.), zapadło na kanwie następujących ustaleń faktycznych i prawnych w sprawie:

Starosta [...] postanowieniem z dnia 28 listopada 2019r., (nr [...]) odmówił umorzenia kosztów postępowania egzekucyjnego w wysokości 7.822,23 zł, którymi zobowiązana H. D. została obciążona na mocy postanowienia Starosty [...] (znak: [...]) z dnia 23 października 2018 r. W uzasadnieniu organ I instancji stwierdził, że w sprawie tej nie zachodzą przesłanki określone w art. 64e § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2019 r. poz. 1438 ) dotyczące podstaw umorzenia kosztów egzekucyjnych.

Na ww. postanowienie, zażalenie złożyła H. D. reprezentowana przez pełnomocnika adwokata W. B..

SKO w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia przywołało brzmienie art. 64e § 1 i 2 i art. ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2019 r. poz. 1438 ).

Następnie wyjaśniono, że H. D. złożyła sporządzony przez profesjonalnego pełnomocnika wniosek o umorzenie kosztów postępowaniu egzekucyjnego z uwagi m.in. na podeszły wiek oraz trudną sytuację materialną, a także nieuzasadnione obciążenie kosztami. Wnioskodawczyni wskazała także, że "Skarb Państwa nie będzie miał możności ściągnięcia żądanej kwoty i jedynie w przypadku wypłaty odszkodowania za zabrane przez Skarb Państwa mienie H. D. może z wypłacanej kwoty potrącić sobie kwotę 7.822,23 zł".

Dalej organ odwoławczy przypomniał, że ww. postanowieniem z dnia 23 października 2018 r. obciążono ww. kosztami postępowania egzekucyjnego w wysokości 7.822,23 zł poniesionymi przez organ egzekucyjny tj. Starostę [...] w postępowaniu egzekucyjnym (znak: [...]) w przedmiocie odebrania udziału Ľ części nieruchomości zabudowanej budynkami gospodarczymi i budynkiem mieszkalnym, położonych w S. ozn. nr [...], w tym opróżnienia lokali i innych pomieszczeń zlokalizowanych na działkach ew. nr [...], nr [...] i nr [...] o łącznej pow. 0,0575 ha oraz nieruchomości niezabudowanej utworzonej z działek ew. nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] o łącznej pow. 0,3770 ha położonych obr. S. jedn. ewid. M. .

Powyższe postanowienie zostało utrzymane w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem ([...]) z dnia 17 grudnia 2018 r. Natomiast złożona na postanowienie skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie została oddalona wyrokiem z dnia 11 kwietnia 2019 r., sygn. akt II SA/Kr 185/19. Wobec powyższego postanowienie Starosty [...] z dnia 23 października 2018 r. (nr [...]) jest ostateczne i prawomocne i podlega wykonaniu.

W następnej kolejności SKO wskazało, iż decyzją Starosty [...] z dnia 8 grudnia 2015 r. (znak: [...]) przyznano H. D. - z tytułu wywłaszczenia udziału wynoszącego Ľ nieruchomości położonej w S. - od Skarbu Państwa odszkodowanie w kwocie 100.482,75 zł, które na podstawie art. 133 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami wpłacono do depozytu sądowego, zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w W. z dnia 10 czerwca 2019 r. sygn. akt I Ns 282/19 w przedmiocie zezwolenia złożenia tej sumy odszkodowania do depozytu sądowego. Powyższa kwota nie została wydana z depozytu sądowego.

Podsumowując SKO wyjaśniło, że w przepisie art. 64e u.p.e.a. jedną z przesłanek uzasadniających umorzenie kosztów egzekucyjnych jest wykazanie, iż strona nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej. Chodzi jednak tylko o taki uszczerbek, którego skutki znacznie przewyższają normalne skutki związane z uszczupleniem majątkowym. Przy czym wykazanie przesłanki znacznego uszczerbku ciąży na wnioskującym o umorzenie kosztów egzekucyjnych. Natomiast H. D. do swojego wniosku nie dołączyła dokumentów potwierdzających trudną sytuację materialną, jednocześnie wskazując na możliwość potrącenia żądanej kwoty w wysokości 7.822,23 zł w przypadku wypłaty odszkodowania. Zobowiązana podała zatem źródło finansowania, z którego mogą być pokryte koszty egzekucyjne. Wobec powyższego organ II instancji uznał, że nie zachodzi przesłanka do umorzenia postępowania z uwagi na trudną sytuację finansową.

SKO stwierdziło także, że nie zachodzi w przedmiotowej sprawie kolejna przesłanka tj. ważny interes społeczny, gdyż koszty powstały w wyniku przymusowego odebrania udziału nieruchomości. Ponadto nie ziściła się również następna przesłanka umorzenia, gdyż H. D. przysługuje kwota odszkodowania, w stosunku do której koszty egzekucyjne stanowią zaledwie kilka procent jej wartości, a więc kwota ta nie będzie kwotą nieściągalną w rozumieniu tego przepisu.

Odnosząc się do wniosku H. D. dotyczącego zbadania akt I Ns 282/19 i I Ns 707/19, SKO wskazało, iż w dniu 6.11.2019 r. został złożony przez dłużnika Skarb Państwa reprezentowany przez Starostę [...] do Sądu Rejonowego w W. wniosek o wydanie z depozytu sądowego kwoty 7.822,23 zł na podstawie art. 469 § 1 k.c. i art. 693 k.p.c., w myśl których jeżeli wierzyciel nie zażądał wypłacenia mu depozytu sądowego, sąd na żądanie dłużnika zobowiązany jest do wydania depozytu właśnie dłużnikowi. Do wniosku dołączono wniosek H. D. o umorzenie kosztów postępowania egzekucyjnego, w którego treści w punkcie 12 H. D. wyraziła zgodę na potrącenie kwoty 7.822, 23 zł z odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości. Wobec powyższego badanie przedmiotowych akt jest nieuzasadnione.

Ponadto organ odwoławczy stwierdził, że pozostałe wnioski strony dotyczące nieuzasadnionego naliczenia kosztów zabezpieczenia obsługi medyczne w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym zostały już rozstrzygnięte ostatecznym i prawomocnym postanowieniem Starosty [...] z dnia 23 października 2018 r. nr ([...]) i nie mogą być przedmiotem rozpoznania w niniejszym postępowaniu.

Podsumowując uznano, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki dotyczące podstaw umorzenia kosztów egzekucyjnych po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego i zbadaniu zebranego materiału dowodowego. Nie naruszono zatem przepisów postępowania, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Skarżąca reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika w skardze do WSA w Krakowie, ww. postanowieniu SKO z 27 stycznia 2020 r. zarzuciła naruszenie:

- art. 64 e § 1 i 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu

egzekucyjnym w administracji, przez brak zastosowania w sprawie powyższych przepisów prawnych dla umorzenia w stosunku do skarżącej ww. kosztów postępowania, a to na skutek ustalenia że za umorzeniem w tym zakresie postępowania nie przemawia ważny interes publiczny i że ściągnięcie tychże kosztów egzekucyjnych nie spowodowuje niewspółmiernych wydatków ze strony H. D., albowiem ta ma do wypłaty z depozytu sądowego z Sądu Rejonowego w W. kwotę na jej rzecz w wysokości 100. 482,75 zł, gdy tymczasem z akt spraw I Ns 282/19 i I Ns 707/19 Sądu Rejonowego w W., wprost przeciwnie wynika , że H. D. nie może uzyskać aktualnie wypłaty jej z depozytu sądowego kwoty 100.482,75 zł.

- art. 7 k.p.a. przez brak ze strony organu I instancji podjęcia wszelkich

kroków niezbędnych dla wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a co polega na z

jednej strony nie przeprowadzenia dowodu z akt spraw I Ns 282/19 i I Ns 707/19 dla wyjaśnienia czy H. D. faktycznie może uzyskać z depozytu sądowego kwotę 100.482,75 zł. oraz faktu że zobowiązanie H. D. do zapłaty skarbowi państwa kwoty 7.822,23 zł., dotyczy przypadłości zdrowotnych jej męża i kwota ta nie musiała być pokryta przez starostę wadowickiego gdyż mąż wnioskodawczyni posiada ubezpieczenie zdrowotne, z którego ta należność mogła by być pokryta gdyż dotyczy to kosztów przewozu męża H. D. karetką pogotowia do szpitala w C.;

- art. 77 § 1 k.p.a. przez brak w sposób wyczerpujący zebrania i rozpatrzenia

całego materiału dowodowego, a co polega na tym że nie wyjaśniono w ogóle sprawy dotyczących możności uzyskania z depozytu sądowego ww. kwoty, nie przeprowadzając dowodów z akt spraw I Ns 282/19 i I Ns 707/19, jak również nie wyjaśniając sprawy w ogóle braku obowiązku męża H. D. dotyczącego zapłaty przez niego należności za przewóz karetką pogotowia ratunkowego do szpitala w C., od której to opłaty był on zwolniony jako osoba posiadająca ubezpieczenie społeczne i w związku z powyższym Starosta [...] nie był zobowiązany do zastępczego za niego uiszczania należności za przewóz karetką pogotowia do szpitala w C., a skoro to bez obowiązku prawnego uczynił to nie może tej należności refundować kosztem żony przewożonego, którą jest H. D., a w końcu że poprzedni Starosta [...] w ramach postępowania egzekucyjnego zobowiązał się nie egzekwować tej należności od H. D..

Pełnomocnik skarżącej wniósł o przeprowadzenie dowodu w postępowaniu ze skargi z akt spraw I Ns 282/19 i I Ns 707/19 oraz o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Starosty [...] wyżej określonego i przekazanie sprawy temuż ostatniemu do jej ponownego rozpoznania.

SKO w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy podnieść, że przedmiotem sporu w rozpoznawanej sprawie jest więc tylko zasadność odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych, a nie inne kwestie, które są rozstrzygane w innych postępowaniach jak np. kwestionowanie przez pełnomocnika skarżącej zasadności naliczonych kosztów zabezpieczenia obsługi medycznej w postępowaniu egzekucyjnym. Prawidłowo organ odwoławczy wskazał w zaskarżonym postanowieniu, że zostało to już rozstrzygnięte w ostatecznym i prawomocnym postanowieniu Starosty [...] z 23 października 2018 r. i problem ten nie może stanowić przedmiotu rozpoznania w niniejszym postępowaniu.

Należy także podkreślić, iż Sąd orzeka w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną z zastrzeżeniem art. 57a, który to wyjątek nie ma zastosowania w rozpoznawanej sprawie - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325; dalej: P.p.s.a). Rozstrzygnięcie "w granicach danej sprawy" oznacza, że Sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę. Kontrola sądowa przypisana jest tylko do sprawy ze stosunku administracyjnoprawnego, w którym wydano zaskarżone rozstrzygnięcie.

Zatem ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie podlega odmowa umorzenia skarżącej kosztów egzekucyjnych w oparciu o przepisy art. 64e § 1 i § 2 u.p.e.a.

Przyjmując tak zakreślone ramy sprawy administracyjnej, należy podnieść, że kwestie formalnoprawne związane z przebiegiem postępowania egzekucyjnego można podnosić w ramach odpowiednich środków zaskarżenia - zarzutu, zażalenia lub skargi na czynności egzekucyjne. Dlatego też zawarta w skardze argumentacja profesjonalnego pełnomocnika, identyczna do tej wskazanej w zażaleniu od postanowienia organu I instancji, kwestionująca zasadność wysokości naliczonych kosztów egzekucyjnych nie jest i nie może być przedmiotem rozpoznania w przedmiotowej sprawie.

Zaakcentowania wymaga w tym miejscu, że poza ramami postępowania dotyczącego umorzenia kosztów egzekucyjnych, znajduje się kwestia prawidłowości i zasadności ich ustalenia oraz wysokości ustalonych kosztów egzekucyjnych. Umorzenie kosztów egzekucyjnych oraz ocena prawidłowości ich ustalenia (tak co do zasady jak i co do wysokości) nie mogą być traktowane jako kwestie tożsame. Można wręcz stwierdzić, że podjęcie rozważań dotyczących ewentualnego umorzenia kosztów egzekucyjnych uwarunkowanie jest brakiem skutecznego zakwestionowania ich ustalenia. Tylko istniejące (a zatem wcześniej skutecznie nie podważone) koszty egzekucyjne mogą zostać umorzone.

Wyraźnego zaznaczenia wymaga, że ustawodawca w sposób odrębny uregulował kwestię zaskarżenia postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych (art. 64c § 7 u.p.e.a.) oraz kwestię umorzenia w całości lub w części przypadających na rzecz organu egzekucyjnego kosztów egzekucyjnych (art. 64e u.p.e.a.). Kwestie te wyodrębniono zatem do dwóch odrębnych postępowań wpadkowych, co stanowi o ich procesowej odrębności. Ustawodawca różnie określił także przesłanki rozstrzygania w obu sprawach, co różnicuje je pod katem materialnoprawnym. Nie może być zatem mowy o tożsamości kwestii prawidłowości ustalenia kosztów egzekucyjnych i ich umorzenia. Oba zagadnienia nie mogą zatem stanowić "niejako wspólnie" przedmiotu jednego postępowania. Takie działanie prowadziłoby do naruszenia granic sprawy administracyjnej, której ramy wyznaczone są przepisami prawa. W toku postępowania dotyczącego umorzenia kosztów egzekucyjnych nie może być zatem oceniana kwestia prawidłowości ustalenia ich wysokości. Przepis art. 64e u.p.e.a. stanowiący podstawę prawną dla rozpatrzenia przez organ kwestii umorzenia kosztów egzekucyjnych nie zawiera bowiem regulacji uprawniających do oceny ich wysokości lub prawidłowości ich ustalenia. W toku postępowania prowadzonego w oparciu art. 64e u.p.e.a. organ związany jest jego postanowieniami co do trybu postępowania jak również podlegających jego ocenie przesłanek umorzenia kosztów egzekucyjnych. Powtórzyć należy również, że kontrola sądowa przypisana jest tylko do sprawy ze stosunku administracyjnoprawnego, w którym wydano zaskarżone rozstrzygnięcie, a zatem w tym wypadku analizie Sądu poddane może być tylko działanie organów w granicach postępowania dotyczącego umorzenia kosztów egzekucyjnych. Argumenty pełnomocnika skarżącej odnoszące się do kwestii zasadności i wysokości części kosztów egzekucyjnych nie mogą być wobec powyższego brane pod uwagę przez Sąd w przedmiotowej sprawie.

W związku z zarzutem skargi o naruszeniu ww. przepisów procesowych jako konieczne jawi się jednak zastrzeżenie, iż postępowanie o umorzenie określonej należności wszczynane jest na wniosek strony, co nakłada na nią szczególny obowiązek współdziałania z organem w gromadzeniu dowodów, które mają potwierdzać jej stanowisko. Z natury rzeczy to ona posiada wszelkie informacje i wiedzę o okolicznościach, mogących mieć znaczenie dla stwierdzenia wystąpienia danej przesłanki, na którą sama się powołuje. Dlatego w sprawach takich jak przedmiotowa, aczkolwiek mają w nich zastosowanie przepisy art. 7 art. 77 § 1 k.p.a., aktywność dowodowa strony odgrywa szczególnie istotną rolę. Czyni to bezzasadnym zarzut strony o braku zgromadzenia przez organy z urzędu kompletnego materiału dowodowego i niewyczerpującym rozpatrzeniu tego, który został zebrany, ze skutkiem w postaci wadliwego ustalenia, że w sprawie nie wystąpiły przesłanki umorzenia. Jak bowiem wynika z akt sprawy będących podstawą orzekania przez Sąd (art. 133 p.p.s.a.), skarżąca, reprezentowana w sprawie przez profesjonalnego pełnomocnika oprócz przytoczenia we wniosku twierdzeń wykraczających poza przedmiot tego postępowania (pkt od 1-11 wniosku z dnia 16 lipca 2019 r. – stanowiących streszczenie stanu faktycznego w zakresie postępowania egzekucyjnego oraz podważających zasadność nałożonych kosztów egzekucyjnych - pkt 10 ww. wniosku) nie dołączyła doń żadnych szczegółowych wyjaśnień i argumentacji. Nadto pełnomocnik skarżącej w pkt 12 tego wniosku wprost wyraził zgodę na potrącenie przedmiotowych kosztów egzekucyjnych z odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości.

Nadto, wbrew twierdzeniom zawartym w skardze, jakoby skarżąca nie mogła uzyskać kwoty z tytułu odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość z postanowienia Referendarza Sądowego w Sądzie Rejonowym w W. z 10 czerwca 2019 r., sygn. akt I Ns 282/19 wynika, że złożona do depozytu kwota z tytułu odszkodowania za wywłaszczenie na rzecz Skarbu Państwa udziału we własności nieruchomości – może zostać wydana skarżącej (k. 35 a.a.)

Mając powyższe na uwadze postawione w skardze zarzuty nie mogą być uznane za trafne w kontekście omówionej powyżej zasady rozkładu ciężaru dowodu oraz w świetle dokumentów zgromadzonych w sprawie. Tak sformułowane zarzuty noszą wysoki stopień ogólnikowości i zasadniczo nie są wypełnione żadną treścią, skoro skarżąca nie wskazała, jakie konkretnie dowody zostały pominięte, jakie były jeszcze konieczne do przeprowadzenia dla wykazania, czy przesłanki wynikające z rozważanych tu przepisów prawa materialnego zostały spełnione a czego organy zaniechały bądź to z urzędu, bądź mimo wniosków strony.

Przechodząc do merytorycznej oceny sprawy i mając na uwadze treść art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia organu nadzoru jak i organu egzekucyjnego, stwierdził, że nie naruszają one prawa.

I tak przepis art. 64e § 1 u.p.e.a. przewiduje, iż organ egzekucyjny może umorzyć w całości lub w części przypadające na jego rzecz koszty egzekucyjne. Z kolei przepis art. 64e § 2 u.p.e.a. stanowi, że koszty egzekucyjne mogą być umorzone, jeżeli:

1) stwierdzono nieściągalność od zobowiązanego dochodzonego obowiązku lub gdy zobowiązany wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej;

2) za umorzeniem przemawia ważny interes publiczny;

3) ściągnięcie tylko kosztów egzekucyjnych spowodowałoby niewspółmierne wydatki egzekucyjne.

Z treści art. 64e § 1 i § 2 u.p.e.a. wynika wiec, że istnieje kilka niezależnych przesłanek umorzenia kosztów egzekucyjnych. Przepisy te pozwalają zatem każdemu zobowiązanemu na ubieganie się o umorzenie kosztów egzekucyjnych w trakcie postępowania egzekucyjnego w każdej sytuacji, w której wystąpią wymienione w tym przepisie przesłanki.

Prawidłowo organy uznały, że w sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek określonych w art. 64e § 2 u.p.e.a., które przemawiałyby za zasadnością umorzenia kosztów egzekucyjnych. Po pierwsze nie stwierdzono nieściągalności od zobowiązanej dochodzonego obowiązku, ani też zobowiązana nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej. Ten jednak uszczerbek musi być "znaczny", tzn. musi powodować ponadprzeciętną, istotną dolegliwość finansową, zagrażającą egzystencji zobowiązanego, a na takie okoliczności skarżąca nie wskazała. Za umorzeniem kosztów egzekucyjnych nie przemawia także ważny interes publiczny.

Sąd nie podzielając także zarzutu skargi odnośnie naruszenia przez organy art. 64 e § 1 i 2 u.p.e.a. w całości podtrzymał ustalenia organu odwoławczego w tym zakresie, szczegółowo opisane w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. oddalił skargę.