Wyrok NSA, sygn. akt I FSK 1797/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-11-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Podatek od towarów i usług
Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 121, art. 122, art. 180 § 1, art. 187 § 1, art. 191 oraz art. 210 § 4
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Jarmasz, Sędzia NSA Danuta Oleś, Sędzia WSA (del.) Bartosz Wojciechowski (spr.), Protokolant Marek Wojtasiewicz, po rozpoznaniu w dniu 28 listopada 2014 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Skarbowej w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 czerwca 2013 r. sygn. akt III SA/Wa 2911/12 w sprawie ze skargi U. T. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 26 lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2006 r. 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w W. na rzecz U. T. kwotę 1.800 (słownie: jeden tysiąc osiemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z 14 czerwca 2013 r. (III SA/Wa 2911/12) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu sprawy ze skargi U. T. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 26 lipca 2012 r. w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług oraz nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy za poszczególne miesiące 2006 r. uchylił zaskarżoną decyzję i rozstrzygnął w przedmiocie kosztów postępowania sądowego.

Z przedstawionego przez Sąd pierwszej instancji stanu sprawy wynikało, że Dyrektor Izby Skarbowej w W. decyzją z dnia 26 lipca 2012 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Odnosząc się do przerwania terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2006 r., organ odwoławczy wskazał, że w przedmiotowej sprawie nie nastąpiło przedawnienie zobowiązania podatkowego objętego zaskarżoną decyzją, z uwagi na wszczęte w dniu 17 sierpnia 2011 r. postępowanie karne skarbowe, skutkujące - zgodnie z art. 70 § 6 ust. 1 ww. ustawy - zawieszeniem biegu terminu przedawnienia. Jednocześnie podkreślił, iż w dniu 17 sierpnia 2011 r. wydane zostało postanowienie o przedstawieniu Stronie zarzutu popełnienia czynu określonego w art. 56 § 1 Kodeks karny skarbowy, a treść przedmiotowego postanowienia ogłoszono stronie w dniu 15 września 2012 r., co potwierdziła własnoręcznym podpisem.

Organ odwoławczy w pełni podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, że materiał dowodowy zgromadzony w sprawie pozwalał na stwierdzenie, iż skarżąca w rozliczeniu za ww. miesiąc bezzasadnie obniżyła podatek należny o podatek naliczony wykazany w fakturach VAT wystawionych przez D. Sp. z o.o. Organ, przechodząc do analizy zarzutów naruszenia prawa materialnego, stwierdził, że organy podatkowe są obowiązane do badania nie tylko wysokości kwot podatku naliczonego, lecz również walorów formalnych faktury oraz okoliczności, w których doszło do sprzedaży towarów lub usług. Ponadto organ zauważył, że zasada neutralności nie implikuje z definicji zachowania przez Stronę prawa do odliczenia podatku naliczonego wynikającego z faktur VAT, wystawionych przez firmę D. Sp. z o.o., gdyż faktury te nie odzwierciedlają rzeczywistości z przyczyn podmiotowych, albowiem nie dokumentują transakcji (czynności) zawartych pomiędzy podmiotami ujawnionymi w ich treści. Jednocześnie organ podkreślił, że jak wskazuje zgromadzony w sprawie materiał dowodowy J. D. prezes D. Sp. z o.o. dokonał rejestracji ww. firmy wyłącznie w celu wystawiania "pustych faktur" (sprzedaży kosztów), ww. firma nigdy nie prowadziła legalnej działalności gospodarczej, nie posiadała zaplecza lokalowego, kompetencji, sprzętu ani też pracowników, za pomocą których mogłaby świadczyć usługi, ujęte w treści zakwestionowanych faktur. Ponadto nie dokonywała faktycznie sprzedaży oleju napędowego na rzecz Strony.

Jednocześnie organ ustalił, że J. D. otrzymywał zlecenia do wystawiania faktur VAT na rzecz skarżącej i otrzymywał wynagrodzenie z tytułu ich wystawienia, zaś ilości fakturowanego paliwa były podawane drogą telefoniczną lub pisemną, cena za litr była ustalana w oparciu o średnie ceny rynkowe przez J. D., który otrzymywał wynagrodzenie zależne od ilości zafakturowanego paliwa lub określone kwotowo od litra zafakturowanego paliwa. Na uwagę organu zasługuje fakt, że strona skarżąca w toku prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie usług transportowych nie prowadziła żadnej dokumentacji obrazującej warunki ekonomiczne i logistyczne zawieranych umów, dokumentacji rozliczeniowej świadczonych usług transportowych, dokumentów potwierdzających odbiór paliwa. Podreślił, że strona nie prowadziła kart tankowań, kart przebiegu pojazdów, ewidencji tras, ani jakichkolwiek innych instrumentów, za pomocą których mogłaby opomiarować zakres świadczonych usług oraz zakup paliwa.

W ocenie organu ustalenia poczynione przez organ kontroli w zakresie wystawiania faktur VAT przez D. Sp. z o.o. na rzecz strony, które nie dokumentowały rzeczywistych zdarzeń gospodarczych, uznać należy za prawidłowe. Strona skarżąca pomimo przywołania szeregu dokumentów, m.in. umów leasingowych, nigdy ich nie przedstawiła ani nie wskazała kontrahentów tychże umów w sposób umożliwiający ich weryfikację. Organ odwoławczy, odnosząc się do możliwości firmowania przez spółkę D. dostawy towarów realizowanej przez inny lub inne nieujawnione podmioty, podkreślił, że jest to sprzeczne z tezą pełnomocnika, jakoby dostawy dokonywały inne nieujawnione podmioty, jak i twierdzeniem samego J. D., który nigdy nie dokonywał dostaw oleju napędowego ani też nie posiadał urządzeń umożliwiających taką dostawę. W ocenie organu wyjaśnienia skarżącej nie wnoszą żadnych dowodów, które mogłyby podważać ustalenia organów podatkowych w zakresie fikcyjności transakcji dokumentowanych spornymi fakturami.

W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej w W. kryterium dobrej wiary nabywcy towaru nie ma wpływu na ocenę skutków podatkowych jakie zaistniały w rozpatrywanej sprawie. Organ podkreślił, iż dobrą wiarę nabywcy wyłącza nie tylko świadomość, że zbywca nie jest upoważniony do rozporządzenia rzeczą, ale także sytuacja, w której brak tej świadomości jest następstwem niedbalstwa, względnie niezachowania przez niego przyjętej w danych warunkach staranności.

Strona, nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, skargą z dnia 29 sierpnia 2012 r. zarzuciła decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w W. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: - art. 120 oraz art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez naruszenie zasady prawdy obiektywnej oraz obowiązku zebrania całego materiału dowodowego w sprawie, w wyniku czego w sposób wadliwy ustalono stan faktyczny sprawy i przyjęto, że skarżąca uczestniczyła w procederze polegającym na zaniżeniu podatku od towarów i usług w następstwie odliczania podatku na podstawie faktur VAT dokumentujących czynności, które rzekomo nie miały miejsca; - art. 122 O.p. poprzez naruszenie zasady prawdy obiektywnej przez nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy, a uchybienie w tym zakresie miało wpływ na treść zaskarżonej decyzji. Nieprawidłowe ustalenie podstawy faktycznej decyzji poprzez przeprowadzenie dowodów wyłącznie na niekorzyść skarżącej, przy jednoczesnym pominięciu dowodów wskazywanych przez nią, co stanowi naruszenie przepisów postępowania mających niewątpliwie wpływ na wynik sprawy; - art. 191 O.p. poprzez naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów, w szczególności wywodzenia na podstawie zebranego materiału dowodowego, że skarżąca faktycznie nie dokonała zakupu paliwa pomimo tego, że prowadziła działalność gospodarczą polegającą, m.in. na świadczeniu usług transportowych, w których wykorzystywała paliwo dostarczone przez swoich kontrahentów; - art. 180 O.p. poprzez ograniczenie zakresu środków dowodowych wyłącznie do wybranych dowodów z pominięciem dowodów wskazanych przez Skarżącą, co w konsekwencji doprowadziło do niewyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy i skutkowało wydaniem zaskarżonej decyzji .Ponadto zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: - art. 86 ust. 1 oraz art. 88 ust. 3a pkt 4 lit a ustawy o VAT poprzez ich niewłaściwe zastosowanie skutkujące pozbawieniem Skarżącej praw do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony w fakturach dokumentujących zakup paliw od wystawionych przez spółki D. Sp. z o.o. w następstwie przyjęcia, że przedmiotowe faktury dokumentowały czynności, które nie zostały dokonane pomimo tego, iż zebrany w sprawie materiał dowodowy nie uzasadnia w sposób bezsprzeczny tego twierdzenia; - art. 17 Szóstej Dyrektywy VAT Rady Unii Europejskiej z dnia 17 maja 1977 r. w sprawie harmonizacji przepisów Państw członkowskich dotyczących podatków obrotowych - wspólny system podatku od wartości dodanej: ujednolicona podstawa wymiaru podatku (77/388/EEC) – dalej jako: "VI Dyrektywa" w zakresie w jakim organy kontroli skarbowej zakwestionowały w zaskarżonej decyzji prawo Skarżącej do obniżenia podatku należnego o kwoty podatku naliczonego wynikające z faktur wystawionych przez spółkę pod firmą D. Sp. z o.o. W związku z powyższym Strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji a także zasądzenie kosztów postępowania według norm prawem przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w W. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny, uzasadniając uchylenie zaskarżonej decyzji wskazał, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozwalał na zajęcie jednoznacznego stanowiska o świadomym udziale skarżącej w procederze korzystania z fikcyjnych faktur VAT. W ocenie sądu I instancji organy podatkowe w rozpoznawanej sprawie nie udowodniły w sposób przekonywający, że strona wykazała się brakiem należytej staranności przy nabywaniu paliwa od firmy D.

Sąd wskazał, że postępowaniu podatkowym mamy do czynienia z zasadą śledczą, a Dyrektor Izby Skarbowej uchybił powyższym zasadom. Organy podatkowe w swoich rozstrzygnięciach, przedstawiając okoliczności związane z działalnością kontrahenta skarżącej firmy D. wystawcy faktur dokumentujących sprzedaż paliwa stwierdziły, iż Skarżącej nie przysługiwało prawo określone w art. 86 ust. 1 ustawy o VAT do obniżenia podatku należnego o kwoty podatku naliczonego, wykazane w otrzymanych od ww. podmiotu fakturach VAT.

Sąd stwierdził, że w swoich rozważaniach organy podatkowe pominęły istotną okoliczność w postaci oceny, czy skarżąca, współpracując z dostawcą paliwa, wykazała się należytą staranności. Zdaniem sądu, powyższe ustalenie jest o tyle istotne, iż ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynikało, iż skarżąca prowadziła legalną działalność gospodarczą, realizując usługi transportowe na rzecz innych podmiotów, posiadała klika samochodów ciężarowych stanowiących jej środki trwałe oraz użytkowane na podstawie umów leasingu, zatrudniała kierowców posiadała bazę transportową. Analiza akt sprawy wskazuje, iż skarżąca prowadziła efektywną działalność gospodarczą w zakresie transportu towarów. Można zatem przyjąć, że w przedmiotowej działalności korzystała z bezpośrednich dostaw paliwa do bazy transportowej lub posiadała inny system tankowania samochodów ciężarowych.

W ocenie WSA okoliczności związane z dostawami paliwa, czy też sposobem zaopatrywania się skarżącej w paliwo nie zostały wystarczające wyjaśnione. Wskazać należy, iż organy podatkowe w wydanych w sprawie decyzjach, korzystając z wyjaśnień przedstawiciela firmy D, złożonych przed organami ścigania przyjęły, że dostawy paliwa na rzecz firmy Skarżącej były realizowane wyłącznie przez spółkę D. Przyjęto także, że dostawy te w rzeczywistości nie miały miejsca. Organy podatkowe swoje stanowiska w sprawie oparły na wyjaśnieniach J. D. prezesa zarządu spółki z o.o. D., które w dużej mierze są nieczytelne ze względu na ich anonimizację polegającą na zakreśleniu danych osób i firm. Z tych też powodów sąd uznał, iż ich wartość dowodowa jest niepełna. Przyjąć także należy, iż w tym zakresie organy podatkowe w swoim stanowisku dotyczącym braku dostaw paliwa są niekonsekwentne. Z jednej strony uznają, że Skarżąca prowadziła w 2006 r. działalność gospodarczą w postaci usług transportowych. Z drugiej zaś strony stwierdzają, że Skarżąca w ramach swojej działalności korzystała z dostaw paliwa z firmy D., przyjmując za wiarygodne zeznania jej prezesa zarządu, który stwierdził, iż jego działalność była fikcyjna. Sąd nie dostrzegł w sprawie informacji o tym, iż na okoliczność dostaw paliwa zostali przesłuchani skarżąca i jej pracownicy w tym także kierowcy. W tym przedmiocie nie wyjaśniono, czy kierowcy zaopatrywali się w bazie transportowej, czy też w inny sposób, a także w jaki sposób były dokonywane dostawy paliwa, w jakich godzinach, jakimi dokumentami dysponowali kierowcy cystern itp. W ocenie sądu organy podatkowe nie przedstawiły stanowiska, z którego by wynikało, iż Skarżąca świadomie brała udział w procederze obrotu fikcyjnymi fakturami. Nie stwierdzono także, czy zawiązanie współpracy Skarżącej z jej dostawcą paliwa firmą D. obarczone były wadą niedbalstwa ze względu na nie sprawdzenie danych kontrahenta i jego możliwości technicznych.

W ocenie sądu przedstawione przez organy podatkowe stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji nie może być uznane za przekonywające. Z tych też przyczyn sąd nie uznał sprawy za dostatecznie wyjaśnioną. Zdaniem sądu I instancji, organy podatkowe nie zajęły także jednoznacznej oceny w sprawie istnienia należytej staranności po stronie Skarżącej korzystającej z dostaw paliwa.

Od powyższego wyroku WSA w Warszawie skargę kasacyjna wniósł Dyrektor Izby Skarbowej, wnosząc o uchylenie wyroku w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz o zasądzenie na podstawie ar. 203 pkt. 2 powołanej wyżej ustawy, kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucano naruszenie: na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a w związku z art. 121,122,180 § 1, 187 § 1, 191 i art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej poprzez uwzględnienie skargi i uchylenie decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w W., przyjmując, że wydana została z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, podczas gdy organ podatkowy nie dopuścił się naruszenia przepisów postępowania na tyle istotnego, aby mogło mieć ono wpływ na wynik sprawy. Takie uchybienie Sądu mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, z uwagi na to, że zebrany materiał dowodowy potwierdzał prawidłowość rozstrzygnięcia organu podatkowego w zakresie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług oraz nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy za poszczególne miesiące 2006 r., a uchybienia proceduralne nie miały istotnego wpływu na wynik sprawy,

W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej w W. stanowisko sądu przedstawione w zaskarżonym wyroku nie zasługuje na aprobatę, a zarzuty naruszenia przepisów postępowania wskazane przez sąd są nieuzasadnione.

Zdaniem organu odwoławczego, okoliczności sprawy opisane wyczerpująco w zaskarżonej decyzji uzasadniały twierdzenie, że spółka D. nie prowadziła faktycznej działalności w zakresie sprzedaży oleju napędowego. Faktury wystawione przez ten podmiot na rzecz podatnika dokumentują czynności, które nie zostały faktycznie dokonane pomiędzy podmiotami na nich wskazanymi. W związku z tym zgodnie z art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a) ustawy z dnia 11 marca 2004r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, póz. 535, z późn. zm.), dalej ustawa o VAT, faktury te nie mogą stanowić podstawy do obniżenia podatku należnego.

Zdaniem kasatora, w sposób bezsprzeczny zostało udowodnione, iż wystawca spornych faktur nie dostarczył wykazanego w tych dokumentach towaru. Oznacza to, że nie wystąpiły materialne warunki powstania prawa do odliczenia.

Wskazano również, że w przypadku, gdy w sprawie organy podatkowe obu instancji uznały, że dane transakcje w ujęciu podmiotowym nie miały miejsca, zła czy dobra wiara podatnika nie jest okolicznością, która wymaga ustalenia w drodze postępowania dowodowego dla prawa do odliczenia podatku od towarów i usług ze spornych faktur. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż podatnik miał podstawy by podejrzewać nierzetelność u kontrahenta chociażby z tego powodu, że D. nie dysponował koncesją na obrót paliwami płynnymi, a oferowane przez niego ceny były niższe od cen rynkowych. Podkreślono, że istotnym elementem upewnienia się co do wiarygodności kontrahenta jest sprawdzenie jego koncesji na handel paliwami. W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej podatnik z całą pewnością nie interesował się działalnością kontrahenta, dopuszczając się tym samym zaniedbań.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną pełnomocnik podatniczki wniósł o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Za chybiony należy uznać zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 121, art. 122, art. 180 § 1, art. 187 § 1, art. 191 oraz art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej, wyrażający się w zaakceptowaniu przez sąd I instancji poglądu, że dla ustalenia czy skarżącemu przysługiwało prawo do odliczenia podatku z zakwestionowanej faktury dokumentującej obrót paliwem organy podatkowe nie zajęły jednoznacznego stanowiska w sprawie istnienia po stronie skarżącej należytej staranności co do wyboru dostawcy paliwa.

Dokonując oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, w kontekście pozbawienia skarżącej prawa do odliczenia podatku naliczonego z faktur firmowanych przez firmę D., należy uwzględnić orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, w tym przede wszystkim postanowienie z 6 lutego 2014 r. w sprawie C-33/13 Marcin Jagiełło przeciwko Dyrektorowi Izby Skarbowej w Łodzi. W powołanym postanowieniu Trybunał Sprawiedliwości wyjaśnił, że "szóstą dyrektywę Rady 77/388/EWG z dnia 17 maja 1977 r. w sprawie harmonizacji ustawodawstw państw członkowskich w odniesieniu do podatków obrotowych – wspólny system podatku od wartości dodanej: ujednolicona podstawa wymiaru podatku, zmienioną dyrektywą Rady 2001/115/WE z dnia 20 grudnia 2001 r., należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwia się ona temu, aby podatnikowi odmówiono prawa do odliczenia podatku od wartości dodanej należnego lub zapłaconego z tytułu towarów otrzymanych przez niego, na tej podstawie, iż biorąc pod uwagę przestępstwa lub nieprawidłowości, jakich dopuścił się wystawca faktury dotyczącej tej dostawy, uznaje się, że nie została ona rzeczywiście dokonana przez rzeczonego wystawcę, chyba że zostanie wykazane na podstawie obiektywnych przesłanek – bez wymagania od podatnika podejmowania czynności sprawdzających, które nie są jego zadaniem – że podatnik ten wiedział lub powinien był wiedzieć, że wskazana dostawa wiąże się z przestępstwem w dziedzinie podatku od wartości dodanej, co ustalić powinien sąd odsyłający".

W ślad za przytoczonym wyżej postanowieniem Trybunału oraz wcześniejszymi wyrokami (m. in. z 31 stycznia 2013 r. w sprawach C-642/11 Stroj trans EOOD i C-643/11 ŁWK – 56 EOOD oraz z dnia 21 czerwca 2012 r. sprawach połączonych C-80/11 i C-142/11 Mahagében kft oraz Péter Dávid) należy przyjąć, że prawo podatników do odliczenia od podatku VAT, który są zobowiązani zapłacić, podatku VAT należnego lub zapłaconego z tytułu towarów i usług otrzymanych przez nich, stanowi zasadę podstawową wspólnego systemu podatku VAT ustanowionego przez ustawodawcę Unii Europejskiej.

W konsekwencji skoro odmowa prawa do odliczenia stanowi wyjątek od zasady podstawowej, jaką jest istnienie takiego prawa, organ podatkowy zobowiązany jest wykazać w sposób prawnie wymagany istnienie obiektywnych przesłanek prowadzących do wniosku, że podatnik wiedział lub powinien był wiedzieć, że transakcja, mająca stanowić podstawę prawa do odliczenia, wiązała się z przestępstwem popełnionym przez dostawcę lub inny podmiot działający na wcześniejszym etapie obrotu. Jeżeli istnieją przesłanki, aby podejrzewać nieprawidłowości lub naruszenie prawa, przezorny przedsiębiorca powinien, zależnie od okoliczności konkretnego przypadku, zasięgnąć informacji na temat podmiotu, u którego zamierza nabyć towary lub usługi, w celu upewnienia się co do jego wiarygodności.

W odniesieniu do rozpoznawanej sprawy trzeba odnotować, że trafnie Wojewódzki Sąd Administracyjny zauważył, że w sprawie brak było stosownych ustaleń organów podatkowych czy skarżąca wiedziała lub przy dochowaniu należytej staranności powinna była wiedzieć o tym, że czynność udokumentowana zakwestionowaną fakturą wiązała się z oszustwem podatkowym w zakresie podatku od towarów i usług. Organy podatkowe w tej sprawie skupiły się na ustaleniu fikcyjności transakcji polegającej na sprzedaży oleju, pomijając sferę dochowania przez skarżącą należytej staranności przy kontaktach handlowych ze spółką D.

Stanowisko takie w świetle przytoczonego orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej było błędne. Trybunał twierdzi bowiem konsekwentnie, że to na organach podatkowych ciąży wykazanie, że skarżąca nie zachowała należytej staranności kupieckiej wymaganej w obrocie gospodarczym. Niewątpliwie – jak wykazują liczne przykłady ujawnione w orzecznictwie – obrót paliwem jest czynnością prawną obarczoną wysokim ryzykiem nadużyć podatkowych i w takiej sytuacji wymagana jest szczególna staranność nie tylko ze strony podatników uczestniczących w tym obrocie, lecz również ze strony organów podatkowych w zakresie prowadzonego postępowania i wykazania, że podatnik co najmniej – w świetle okoliczności ustalonych w sprawie, towarzyszących spornym transakcjom – powinien był wiedzieć o tym, że dana czynność wiąże się z oszustwem podatkowym w zakresie podatku od wartości dodanej.

W odniesieniu do rozstrzyganej sprawy nieuprawnione okazało się twierdzenie skargi kasacyjnej, że w niniejszej sprawie ustalono w sposób należyty, że skarżąca miała podstawy, aby podejrzewać nierzetelność u kontrahenta chociażby z tego powodu, że spółka D. nie dysponowała koncesją na obrót paliwami płynnymi. Niewątpliwie istotnym elementem upewnienia się co do wiarygodności kontrahenta-sprzedawcy jest sprawdzenie, m.in. jego koncesji na handel paliwami (por. m.in. wyrok NSA z dnia 13 grudnia 2012 r., sygn. akt I FSK 189/12). Stosownie bowiem do art. 32 ust. 1 pkt 4 ustawy z 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne (tekst jedn.: - Dz. U. z 2003 r. Nr 153, poz. 1504 z późn. zm.) obrót paliwami wymaga – co do zasady - uzyskania koncesji. Jednakże zagadnienie dołożenia przez skarżącą należytej staranności w zweryfikowaniu swojego kontrahenta wymaga przeprowadzenia stosownego postępowania dowodowego i powinno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, a czego brak słusznie sąd I instancji uznał za uchybienie mające istotny wpływ na wynik sprawy.

Wobec powyższego, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 209 w zw. z art. 204 pkt 2 i art. 205 § 2 P.p.s.a. w zw. z § 6 pkt 6 oraz § 18 ust. 1 pkt. 1 lit a) i ust. 1 pkt 2 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).