Postanowienie WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 723/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2015-10-20 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6309 Inne o symbolu podstawowym 630
6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu w dniu 20 października 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w T. z dnia [...]2015 r., nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za okres od stycznia do grudnia 2007 r. postanowił: odmówić przyznania prawa pomocy


UZASADNIENIE

W dniu 26 sierpnia 2015r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wpłynął na urzędowym formularzu wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

W uzasadnieniu wniosku strona wskazała, że wraz z mężem zamieszkują w domu jednorodzinnym. Źródłem utrzymania skarżącej były dochody z prowadzonej przez nią działalności gospodarczej. Obecnie przedsiębiorstwo skarżącej znajduje się w upadłości układowej i nie generuje zysków.

W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawczyni podała, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z mężem, którego miesięczny dochód stanowi kwota [...] zł brutto. Oświadczyła, że nie posiada oszczędności, papierów wartościowych oraz nieruchomości. Jako majątek strona wskazała samochód marki [...] o wartości [...]zł, który znajduje się w zarządzie nadzorcy sądowego i nie może nim swobodnie dysponować.

W odpowiedzi na zarządzenie referendarza sądowego strona przedłożyła: PIT-37 męża za lata 2013-2014 z których wynika, że z powyższe okresy osiągnął dochód w kwotach [...]zł oraz [...]zł; PIT-36L skarżącej za lata 2012-2013 z których wynika, że z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej za 2013r. wykazała stratę w kwocie [...]zł (przychód [...]zł), natomiast za 2014r. uzyskała dochód w kwocie [...]zł (przychód [...]zł); przychody i zyski za okres od marca do sierpnia 2015r.; deklaracje VAT-7 za okres od marca do sierpnia 2015r. Ponadto w piśmie z dnia [...]2015r. skarżąca oświadczyła, że z mężem nie posiadają rachunków bankowych, utrzymuje się z prowadzonej działalności gospodarczej oraz wynagrodzenia męża; lokal położony przy [...] został sprzedany, zamieszkuje w domu który jest własnością syna. Skarżąca wskazała również, że wszelkie egzekucje prowadzonej wobec niej zostały zawieszone z uwagi na prowadzone postępowanie upadłościowe.

Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje:

Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012r. poz. 270 ze zm.) – dalej zwana "p.p.s.a." - prawo pomocy w zakresie częściowym, czyli takim, jakiego przyznania domagał się skarżący, może zostać przyznane, w razie wykazania przez wnioskodawcę, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z cytowanego przepisu wynika, że dla przyznania prawa pomocy konieczne jest niewątpliwe udowodnienie, że poniesienie kosztów postępowania przekracza możliwości majątkowe strony.

Z przedłożonych dokumentów do akt sprawy wynika, że skarżąca prowadzi działalność gospodarczą w znacznym rozmiarze, o czym świadczą przedłożone deklaracje VAT-7, zeznania podatkowe za lata 2013-2014r. oraz wydruk operacji gotówkowych za okres od marca do sierpnia 2015r.

Odnosząc się do wykazywanej starty z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej za 2013r. wskazać należy, że strata w zakresie prowadzonej działalności jest jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami, nie oznacza natomiast realnego braku środków finansowych. Powstanie straty nie oznacza zatem jeszcze utraty płynności finansowej podmiotu (postanowienie NSA z dnia 12 kwietnia 2011r., I GZ 92/11 oraz z dnia 11 maja 2011r., II GZ 228/11). W przypadku podmiotów prowadzących działalność gospodarczą, miarodajną dla oceny ich zdolności płatniczych nie jest kategoria dochodu, lecz przychodu (za 2013r. skarżąca z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej uzyskała przychód w kwocie [...]zł, natomiast za 2014r. przychód wyniósł [...]zł). Istnieją bowiem legalne instrumenty podatkowe pozwalające na równoważenie kosztów i przychodów, tak by w końcowym rozliczeniu obciążenie podatkowe zminimalizować, czy też w ogóle je wyeliminować. Do instrumentów takich należą choćby zwolnienia podatkowe, dokonywanie zakupów w odpowiednim okresie, obniżenie dochodu przez przesunięcie kosztów w czasie, amortyzacja majątku trwałego. Istotniejsze zatem jest to, że strona uzyskuje przychody z działalności gospodarczej (postanowienie NSA z dnia 18 kwietnia 2012r., II FZ 280/12). O możliwościach płatniczych skarżącej świadczą przedłożone deklaracje VAT-7 z których wynika, że w okresie od marca do sierpnia 2015r. dokonała nabycia towarów i usług za kwotę [...]zł., a z wydruku operacji gotówkowych wynika, że za okres od marca do sierpnia 2015r. uzyskała przychód w kwocie [...]zł. Zatem rozmiar obrotów wskazuje, że skarżąca mogła część środków pieniężnych przeznaczonych na finansowanie działalności gospodarczej, wygospodarować na pokrycie kosztów sądowych, które obecnie sprowadzają się do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie [...]zł.

Podkreślenia również wymaga, że celem instytucji prawa pomocy jest zagwarantowanie prawa do sądu osobom najuboższym, znajdującym się w wyjątkowo złej sytuacji materialnej, które całkowicie nie są w stanie wygospodarować środków na pokrycie kosztów związanych z dochodzeniem swych praw przed sądem. Stosując prawo pomocy nie można chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. Zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie należy szczególnie wymagać od osób toczących spory sądowe w związku

z prowadzoną działalnością gospodarczą (postanowienia: NSA z dnia 29 listopada 2013r., sygn. akt II FZ 773/13; WSA w Poznaniu z dnia 16 października 2008r., sygn. akt I SA/Po 1433/07, NSA z dnia 1 kwietnia 2008r., sygn. akt I OZ 208/08). Zatem skarżąca jako przedsiębiorca w ramach planowania wydatków, przewidując realizację swoich praw przed sądem, powinna uwzględnić konieczność posiadania środków finansowych na prowadzenie procesów sądowych. Tym samym w przypadku planowania bądź wystąpienia na drogę sądową skarżąca powinna liczyć się z koniecznością poniesienia kosztów sądowych.

Ponadto na podstawie doświadczenia życiowego stwierdzić można, że mało prawdopodobne jest, aby osoba prowadząca działalność gospodarczą tak znacznych rozmiarów, jak prowadzona przez skarżącą, nie miała z tego tytułu żadnych oszczędności.

Odnosząc się do podnoszonej przez stronę okoliczności, że przedsiębiorstwo znajduje się w trakcie upadłości układowej wskazać należy, że ogłoszenie upadłości z możliwością zawarcia układu stwarza możliwość kontynuowania działalności i nie uzasadnia automatycznie priorytetu zobowiązań prywatnoprawnych względem danin publicznych. Nie powoduje również automatycznego zwolnienia skarżącej od ponoszenia kosztów sądowych. Stosownie do art. 10 w związku z art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003r. prawo upadłościowe i naprawcze przesłanką ogłoszenia upadłości jest niewypłacalność dłużnika rozumiana jako niewykonywanie swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych. W doktrynie przyjmuje się, że dla określenia, czy dłużnik jest niewypłacalny, nieistotne jest, czy nie wykonuje wszystkich zobowiązań pieniężnych czy też tylko niektórych z nich. Nieistotny też jest rozmiar niewykonywanych przez dłużnika zobowiązań. Tak rozumiana "niewypłacalność" nie jest więc tożsama z brakiem środków na dalsze funkcjonowanie przedsiębiorstwa upadłego. Dla określenia stanu niewypłacalności bez znaczenia są przyczyny niewykonywania zobowiązań z uwagi na to, że nawet niewykonywanie zobowiązań o niewielkiej wartości oznacza niewypłacalność dłużnika w rozumieniu art. 11 prawa upadłościowego i naprawczego. Podkreślić należy, że postępowanie układowe ma charakter pojednawczy. Sprawdzenie wierzytelności nie ma charakteru dochodzenia roszczeń wierzycieli od dłużnika. Ma ono na celu ustalenie istnienia wierzytelności, które są objęte postępowaniem układowym. Sprawdzone wierzytelności wpisywane są na listę wierzytelności. Od tego momentu wierzyciel otrzymuje prawo uczestniczenia w zgromadzeniu wierzycieli. Otwarcie postępowania układowego nie stanowi przeszkody w prowadzeniu postępowań sądowych na rzecz lub przeciwko dłużnikowi. Istnieje możliwość wszczęcia procesów w sprawach wierzytelności objętych postępowaniem układowym. Dłużnik ma możliwość dojścia z wierzycielami do porozumienia, a przez to kontynuowania swojej działalności, natomiast wierzyciele mają szansę odzyskania własnych należności bez ponoszenia kosztów (zob. A. Jakubiak-Mirończuk, Postępowanie upadłościowe i naprawcze, [w:] "Alternatywne a sądowe rozstrzyganie sporów sądowych", LEX nr 81308).

Końcowo wskazać również należy, że skarżąca w sprawach I SA/Bd 1331/14 oraz I SA/Bd 1332/14 również występowała z wnioskami o przyznanie prawa pomocy. Prawomocnymi postanowieniami z dnia 11 maja 2015r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy odmówił stronie przyznania tego prawa.

Z tych powodów na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji