Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 977/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2013-12-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art. 145 §1 pkt 1, art. 145 §1 pkt 2, art. 250
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 7, art. 77
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 3 ust. 2, art. 3 ust. 3
journal: Dz.U. 2012 poz 1164
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jednolity.

SENTENCJA

Dnia 11 grudnia 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Szymon Widłak (spr.) Sędziowie WSA Marzenna Kosewska WSA Mirella Ławniczak Protokolant: st. sekr. sąd. Katarzyna Skrocka - Nerka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 grudnia 2013 roku przy udziale sprawy ze skargi M. P. na decyzję Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu z dnia 7 maja 2013 roku nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2008 I. oddala skargę, II. przyznaje adwokatowi G. S. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu kwotę [...] ([...]) złotych, w tym [...] ([...]) złotych tytułem podatku od towarów i usług.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] maja 2013 r., nr [...], Dyrektor Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267, zwanej dalej: "K.p.a.") w zw. z art. 10 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2008 r. Nr 98, poz. 634 ze zm.) oraz na podstawie art. 19 ust. 3 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 1164 ze zm., zwaną dalej: "u.p.s.w.b.") w zw. z art. 4 ustawy z dnia 4 lutego 2011 r. o zmianie ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2011 r. Nr 54, poz. 278), po rozpatrzeniu odwołania od decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. z dnia [...] grudnia 2012 r. w sprawie płatności do gruntów rolnych na rok 2008, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym.

W dniu 15 maja 2008 r. M. P. złożył wniosek o przyznanie płatności na rok 2008 w postaci płatności do gruntów rolnych: jednolitej płatności obszarowej oraz płatności uzupełniającej do powierzchni grupy upraw podstawowych, a także płatności uzupełniającej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych (płatności zwierzęce). Wniosek obejmował działki ewidencyjne o numerach [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] oraz [...] położone w województwie wielkopolskim, powiat [...], obręb [...], a także działki o numerach [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] oraz [...] położone w województwie wielkopolskim, powiat [...], obręb [...]. Łączna powierzchnia zadeklarowanych do płatności działek rolnych wyniosła: 112,47 ha w ramach jednolitej płatności obszarowej, 17,00 ha w ramach uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni upraw podstawowych oraz 94,47 ha w ramach uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych.

W wyniku przeprowadzonej kontroli na miejscu, stwierdzonej protokołem kontroli nr [...], ustalono iż obszar zatwierdzony, dla którego spełnione zostały wszystkie warunki określone w zasadach przyznawania pomocy wynosi: 109,13 ha w ramach jednolitej płatności obszarowej, 15,16 ha w ramach uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni upraw podstawowych oraz 92,07 ha w ramach uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych. M. P., na wezwanie organu I instancji, złożył korektę do wniosku wraz z załącznikami: oświadczeniem o użytkowaniu działek ewidencyjnych numer [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] oraz [...], kserokopią wniosku do Sądu Rejonowego w T. o wydzielenie do wyłącznego użytkowania części nieruchomości wspólnej, odpisami z ksiąg wieczystych Kw. nr [...], Kw. nr [...] oraz Kw. nr [...]. W trakcie weryfikacji wniosku okazało się, że działki o numerach [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] oraz [...] zostały zadeklarowane również przez innego producenta – B. H. Na skutek ponownego wezwania ze strony organu I instancji M. P. złożył korektę do wniosku oraz oświadczenie, w którym podtrzymał deklarację dotyczącą działek rolnych.

Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. decyzją z dnia [...] stycznia 2009 r. odmówił M. P. przyznania płatności na rok 2008, w tym z tytułu jednolitej płatności obszarowej, uzupełniającej krajowej płatności bezpośredniej do powierzchni upraw innych roślin, uzupełniającej krajowej płatności bezpośredniej do powierzchni upraw roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych. W uzasadnieniu wskazano, że odmowa przyznania płatności na rok 2008 następuje ze względu na różnicę między powierzchnią zadeklarowaną a ustaloną powierzchnią kwalifikującą się do objęcia jednolitą płatnością obszarową. Wyliczona procentowa różnica między powierzchnią działek zgłoszonych we wniosku do jednolitej płatności obszarowej a powierzchnią działek stwierdzoną w czasie kontroli wynosi 46,83 %. Organ I instancji wskazał przy tym na wyjaśnienia składane dla sprawy w roku 2007 przez świadków zgłoszonych przez obie strony konfliktu, postanowienie Sądu Rejonowego w T. z dnia [...] grudnia 2007 r., a także złożone przez B. H. faktury na wykonywanie usług, jak również na zakup materiałów do prowadzenia działalności rolniczej.

Na skutek odwołania złożonego przez M. P., Dyrektor Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją z dnia [...] lipca 2009 r. uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Organ II instancji wskazał, że decyzja pierwszoinstancyjna została wydana bez wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności faktycznych, bez wyczerpującego zebrania, rozpatrzenia i oceny całokształtu materiału dowodowego. Organ odwoławczy uznał nadto, iż M. P. został pozbawiony czynnego udziału w postępowaniu, uniemożliwiono mu zgłaszanie wniosków dowodowych i ustosunkowanie się do wyników postępowania, decyzja pierwszoinstancyjna nie spełnia kryteriów określonych w art. 107 K.p.a., a organ I instancji dopuścił się nadto naruszenia zasady pogłębiania zaufania (art. 8 K.p.a.) oraz zasady prawdy obiektywnej.

W toku ponownego postępowania przesłuchano M. P., E. H., M. B., P H., B. P., D. P., C. J., M. G., Z. D., B. G., R. Ś., R. Z., Z. G., J. Ś., R. P., E. M., M. P., R. B., J. K., B. R. Przesłuchano także B. H., która do protokołu załączyła następujące dokumenty: pokwitowania wpłaty dotyczące ubezpieczenia mienia i ubezpieczenia NNW w X S.A., faktury VAT, raport inwentaryzacji Towarzystwa Y nr [...] oraz nr [...], nakaz płatniczy na łączne zobowiązanie pieniężne nr [...] w sprawie wymiaru podatku rolnego, leśnego oraz podatku od nieruchomości za 2008 r., decyzję Burmistrza K. z dnia [...] kwietnia 2008 r. w sprawie zwrotu podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej oraz osiem fotografii. Do akt sprawy zostało włączone w charakterze dowodu postanowienie Sądu Rejonowego w T. z dnia [...] sierpnia 2009 r., sygn. akt [...].

Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnica w C. decyzją z dnia [...] maja 2010 r. odmówił M. P. przyznania jednolitej płatności obszarowej, uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych, nakładając jednocześnie sankcję w wysokości [...] zł, oraz uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych. Organ I instancji w uzasadnieniu ocenił treść przesłuchanych w sprawie świadków, wyszczególnił dowody załączone przez B. H., a także dowody załączone przez M. P. Ostatecznie organ uznał, że zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazuje na fakt, że użytkownikiem działek o numerze [...], [...], [...] oraz [...] jest M. P. Powyższe jest również zgodne z przeprowadzonymi przez B. H. korektami wniosku, a także jego częściowym wycofaniem.

W wyniku odwołania złożonego przez M. P., Dyrektor Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Organ odwoławczy zarzucił organowi I instancji przeprowadzenie dowodów z zeznań świadków z naruszeniem art. 79 K.p.a., bowiem strona powinna być zawiadomiona o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu ze świadków oraz ma prawo brać udział w przeprowadzaniu dowodu, może zadawać pytania świadkom, stronom oraz składać wyjaśnienia.

W toku kolejnego postępowania przesłuchano z udziałem M. P. i jego pełnomocnika – R. P., J. Ś., C. J. oraz B. G.. M. P. w złożonych oświadczeniach zrezygnował z przesłuchania B. P., D. P. oraz E. M. M. P. został również przesłuchany w charakterze strony. Dodatkowo w dniu 21 czerwca 2011 r. złożył do akt faktury VAT oraz dowody wpłaty, wraz z wyjaśnieniami.

Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r. odmówił ponownie M. P. przyznania jednolitej płatności obszarowej, uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych, nakładając jednocześnie sankcję w wysokości [...] zł, oraz uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych. W uzasadnieniu organ przywołał wszystkie przeprowadzone w sprawie dowody. Zacytował i omówił zeznania świadków. Odniósł się do oświadczeń złożonych w toku postępowania przez M. P. Ocenił wiarygodność świadka, który stawił się na przesłuchanie w stanie nietrzeźwym. Organ odniósł się także do kopii faktur przedłożonych przez stronę postępowania i uznał, że dokumenty te potwierdzają zeznania M. P. w części upraw gruntów własnym sprzętem rolniczym. Organ I instancji podkreślił także działki o jakich numerach uznał za użytkowane przez M. P.

W wyniku odwołania złożonego przez M. P., Dyrektor Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją z dnia [...] marca 2012 r. uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że w decyzji pierwszoinstanycjnej odmówiono wiarygodności zeznaniom R. B. i J. K., ponieważ nie wskazali oni precyzyjnie numerów działek ewidencyjnych, na których gospodarować miał M. P. Organ winien poprzez okazanie map ewidencyjnych uzyskać od świadków doprecyzowanie zeznań odnośnie umiejscowienia uprawianych działek. Ponadto organ I instancji mógł z udziałem świadków przeprowadzić dowód z postaci oględzin wskazanego terenu .

W trakcie ponownego postępowania przesłuchano J. K. w obecności M. P. Świadek zeznał, iż potwierdza wszystkie złożone do chwili obecnej zeznania, nie ma wiedzy czy i gdzie wysiane zostało zakupione od niego zboże. Świadek R. B. nie stawił się, pomimo wezwania.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r. o nr [...], Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. odmówił M. P. przyznania 1) jednolitej płatności obszarowej, 2) uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych i nałożył sankcję w wysokości [...] zł, która będzie potrącana z płatności, do której rolnik jest uprawniony z tytułu wniosków składanych w ciągu 3 lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym stwierdzono niezgodności, 3) uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych.

Ponownie organ dokonał oceny całego zebranego materiału dowodowego, zarówno zebranego z urzędu, jak i wnioskowanego przez M. P. i B. H. Wyjaśnił, że zadaniem Agencji nie jest rozstrzyganie sporów pomiędzy właścicielami, współwłaścicielami czy dzierżawcami nieruchomości, a jedynie ustalenie komu płatności przysługują. Wsparcie finansowe przysługuje producentom rolnym, czyli osobom, które faktycznie uprawiają grunty rolne, chociażby nie byli ich właścicielami. Osoba taka musi rzeczywiście uprawiać grunty, decydować jakie rośliny uprawiać, swobodnie dokonywać wszelkich niezbędnych zabiegów agrotechnicznych oraz zbierać plony. Chodzi tu o wszelkie działania związane z gospodarstwem: organizacyjne, kierownicze, czy po prostu pracę fizyczną. Rozważając dowody zebrane w sprawie organ I instancji uznał, że M. P. nie spełnił przesłanek określonych w art. 7 u.p.s.w.b., to jest nie był posiadaczem działek ewidencyjnych numer [...], [...], [...], [...], [...], [...] położonych w obrębie [...] oraz działek ewidencyjnych o numerach [...], [...], [...], [...] położonych w obrębie [...]. Organ dokonał oceny zeznań świadków powołanych przez obie strony konfliktu krzyżowego oraz z urzędu ocenił także pozostałe dowody i uzasadnił tę ocenę. Powyższe stanowisko potwierdzają także dokonane weryfikacje wniosków i złożone korekty odnośnie działek [...], [...], [...], [...], w konsekwencji których uznano, że użytkował je M. P.

Na koniec uzasadnienia decyzji pierwszoinstnacyjnej organ wskazał, iż ze względu na stwierdzoną różnicę pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną a powierzchnią stwierdzoną, kwalifikującą się do objęcia jednolitą płatnością obszarową, jednolita płatność obszarowa została odmówiona. Odmowa przyznania jednolitej płatności obszarowej skutkuje odmową przyznania uzupełniającej krajowej płatności bezpośredniej. Różnice pomiędzy powierzchnią stwierdzoną a powierzchnią deklarowaną zostały przywołane przez organ także jako odmowa przyznania uzupełniających płatności obszarowych i nałożenia sankcji.

Odwołanie od powyższej decyzji złożył M. P. wnosząc o uchylenie decyzji organu I instancji oraz uwzględnienie wniosku z dnia 15 maja 2008 r., ewentualnie uchylenie decyzji organu I instancji i przekazanie temu organowi sprawy do ponownego rozpoznania.

W odwołaniu od decyzji M. P. podniósł, iż organ I instancji już po raz drugi nie zastosował się do wytycznych organu odwoławczego. Zawnioskowani przez niego świadkowie przyznali fakt, iż na jego zlecenie wykonywali zabiegi agrotechniczne, w postaci nawożenia działki, którą wskazał im odwołujący. W ocenie M. P. nie sposób od tych świadków wymagać aby podawali numery geodezyjne tych działek. Nadto organ I instancji całkowicie bezzasadnie odmówił wiarygodności zeznaniom świadka B. G. Sam fakt, że świadek ten pracował zarówno na rzecz odwołującego się jak i B. H. nie może świadczyć o tym, że zeznania tego świadka są niewiarygodne. Co prawda świadek ten za pierwszym razem był pod wpływem alkoholu, lecz gdy był słuchany ponownie był trzeźwy, a jego zeznania były w pełni przydatne dla rozstrzygnięcia sprawy. W ocenie odwołującego organ I instancji wybiórczo dokonał oceny materiału dowodowego.

Decyzją z dnia [...] maja 2013 r. Dyrektor Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Organ II instancji w całości podzielił stanowisko Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. Także w zakresie numerów działek uznanych za użytkowane przez M. P. W ocenie organu wyjaśnienia M. P. nie dostarczały dowodów potwierdzających, że był on użytkownikiem spornych działek. Nie potwierdzają tego także przeprowadzone na wniosek stron i z urzędu dowody. Organ odwoławczy podkreślił, że w zakresie uprawnień do otrzymania dopłat unijnych decydujące znaczenie ma wyłącznie okoliczność faktycznego posiadania i użytkowania deklarowanych działek. Może chodzić nawet o bezumowne korzystanie z gruntu. Istotne jest, by w ramach tego posiadania producent rolny swobodnie dysponował gruntem, decydował jakie rośliny uprawiać, swobodnie dokonywał zabiegów agrotechnicznych, zbierał plony, utrzymywał grunty w dobrej kulturze rolnej. Organ przywołał także tezy orzecznictwa, z których wynika że rolnik nie musi zamieszkiwać na terenie danego gospodarstwa, a prowadzenie działalności rolniczej nie musi automatycznie wiązać się z tytułem własności tego gospodarstwa. Organ odniósł się w uzasadnieniu do dowodów zakupu i faktur przedłożonych przez M. P. Odniósł się także do treści uzasadnienia Sądu Rejonowego w T. z dnia [....] sierpnia 2009 r. Podkreślił, że wobec odwołującego nie mogą być zastosowane przypadki określone art. 68 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 zakładające wyjątki od stosowania obniżeń i sankcji, bowiem wniosek pod względem faktycznym nie był prawidłowy, a producent nie wykazał, że nie jest winny powstałych nieprawidłowości.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wywiódł M. P., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu skargi M. P. podniósł, że B. H. nigdy nie była rolnikiem, a jedynie dziedziczyła część gospodarstwa rolnego prowadzonego przez matkę stron – E. P. Wobec powyższego również ona zgłosiła pretensję do działek zawnioskowanych przez skarżącego. Skarżący zarzucił organom administracji, że przyznały one wiarę zeznaniom świadków, którzy są powiązani z drugą stroną konfliktu krzyżowego – D. P. oraz R. P. – i mają interes w tym, aby skarżący nie otrzymał płatności do gruntów rolnych za 2008 r., a płatności te otrzymała B. H. Natomiast zeznania świadków, którzy są obcy dla stron, organy administracji konsekwentnie, lecz wbrew zasadom doświadczenia życiowego, uznają za mało przekonujące. Skarżący wskazał przy tym na zeznania E. H., M. B. oraz C. J. Podkreślił, że E. H. wyraźnie przyznał, iż na ustne zlecenie skarżącego wykonywał usługi siania zboża. Z kolei M. B., będący sąsiadem skarżącego, dokładnie określił zarówno rodzaj zasianych przez niego zbóż, okres zasiewów, a także działki które były uprawiane przez skarżącego i do niego należały. Świadek ten zeznał ponadto, że widział na gruntach uprawianych przez skarżącego E. H., który wykonywał na jego rzecz usługi rolne. Zdaniem skarżącego charakterystyczne w sprawie jest to, że pomimo wyraźnych i przekonywujących zeznań zawnioskowanego przez niego świadka R. B., organ I instancji nie dał im wiary. Świadek ten wskazał natomiast, że na ustne zlecenie skarżącego wykonywał takie usługi jak obsianie gruntów owsem, czy koszenie łąk. Tak samo zostały potraktowane zeznania świadka B. R. dotyczące zbioru traw z gruntów rolnych uprawianych przez skarżącego. Co prawda zachodzą drobne nieścisłości pomiędzy podanymi przez skarżącego oraz B. R. terminami zbioru traw, jednakże nieścisłości te winny być uwzględnione na jego korzyść.

Dyrektor Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko zajęte w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje.

Skarga podlegała oddaleniu jako niezasadna.

W pierwszej kolejności podkreślić należy, że stosownie do przepisu art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tego artykułu kontrola ta sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonej decyzji ostatecznej, oceniając zgodność z prawem całego toku postępowania administracyjnego oraz prawidłowość wykładni i zastosowania przez organy orzekające właściwych przepisów prawa.

Uwzględnienie skargi, oznaczające wyeliminowanie kontrolowanego aktu z obrotu prawnego, stosownie do przepisów art. 145 §1 pkt. 1 - 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012, poz. 270 ze zm.), następuje w razie stwierdzenia przez sąd administracyjny naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji możliwe jest natomiast w przypadku, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Zakres sporu w niniejszej sprawie dotyczy faktycznego użytkowania zgłoszonych do dopłat bezpośrednich działek rolnych. Przy czym nie sposób i jakość ich użytkowania, a osoba użytkownika jest powodem sporu. Doszło do niego na skutek kontroli krzyżowej, w konsekwencji złożenia wniosku o dopłaty dwóch producentów rolnych. W postępowaniu w sprawach dotyczących płatności bezpośredniej obowiązują zasady odmienne od zasad ogólnych znajdujących zastosowanie w postępowaniu prowadzonym na podstawie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. W wymienionych sprawach organ - stosownie do przepisu art. 3 ust. 2 u.p.s.w.b. – 1) stoi na straży praworządności, 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy, 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania, a także 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Przepisu art. 81 K.p.a. nie stosuje się.

Porównanie przytoczonej wyżej regulacji z zasadami ogólnymi wymienionymi w K.p.a. wskazuje, że ustawodawca w omawianej kategorii spraw uczynił pewien wyjątek od zasady inkwizycyjności wyrażonej w art. 7 K.p.a. Zgodnie z tą zasadą organy administracji w toku postępowania podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. W art. 3 ust. 2 pkt 2 powołanej ustawy obowiązek ten został ograniczony jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Przy czym chodzi tu przede wszystkim o dowody wskazane we wniosku oraz innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę i ewentualnie innych uczestników postępowania.

W powyższym zakresie, na gruncie kontrolowanej sprawy, organy administracji publicznej wymogi te spełniły. Wszystkie zebrane dowody zostały rozpatrzone, omówione w uzasadnieniu podjętych decyzji, a rozbieżności ujawnione i wyszczególnione. Dodać należy, że organ odwoławczy trzykrotnie uchylał decyzję organu I instancji, w tym także celem zapewnienia skarżącemu czynnego udziału w postępowaniu. Strona korzystając w pełni z tego prawa wielokrotnie wnioskowała o przesłuchanie świadków, także w swojej obecności. Organy uwzględniając fakt aktywności strony, ilość zebranego materiału dowodowego - szczegółowo i wnikliwe go zebrały oraz oceniły. Co więcej szereg czynności podjęły także z urzędu, choć w zakresie tego rodzaju płatności nie miały takiego obowiązku. Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w art. 3 ust. 3 nałożyła na strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu w sprawach dotyczących płatności bezpośredniej obowiązek przedstawiania dowodów oraz dawania wyjaśnień co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek oraz obciążyła obowiązkiem udowodnienia faktu osobę, która wywodzi z niego skutki prawne. Oznacza to, że w postępowaniu w sprawie przyznania płatności to wnioskujący o płatność rolnik, a nie organ administracji publicznej, ma obowiązek przedstawić wszystkie dowody niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy.

W ocenie Sądu skarżący nie przedłożył dowodów jednoznacznie wskazujących, że to on - a nie B. H. - użytkował sporne grunty. W odwołaniu skarżący zarzucił organowi I instancji, że dokonana przez niego ocena materiału dowodowego ma charakter wybiórczy, przy czym odwołał się między innymi do zeznań świadków E. H. oraz M. B. Na zeznania te skarżący zwrócił uwagę także w skardze wniesionej do tut. Sądu. Tymczasem wypada zauważyć, że E. H. przesłuchany w dniu [...] sierpnia 2009 r. zeznał, że pomagał w zasiewie działki [...] oraz [...], a więc działek uznanych przez organy jako użytkowane przez skarżącego. Świadek ten treść swoich zeznań powtórzył w ponownym przesłuchaniu w dniu [...] grudnia 2009 r. Natomiast M. B. zeznał, że zna zasiewy dokonane przez skarżącego ale dotyczą one działek [...], [...] oraz [...]. Odnośnie tych działek potwierdził, iż widział w roku 2008 zabiegi dokonywane przez skarżącego, czyli oranie, sianie, zbieranie. Także więc te zeznania potwierdzają prawidłowość ustaleń organów, zgodnie z którymi skarżący użytkował działki o nr [...], [...], [...] oraz [...]. Skarżący zdaje się jednak pomijać kwestie przyznania mu przez organy administracji faktu użytkowania tych gruntów. Trudno więc uznać, aby zeznania powyżej przywołanych świadków mogły skutecznie weryfikować ustalenia organów co do numerów działek użytkowanych przez obie strony konfliktu.

Rację ma organ administracji wyjaśniając w uzasadnieniu, że rzeczywiste uprawianie gruntów to wszelkie czynności niezbędne do prawidłowego funkcjonowania gospodarstwa. Mogą one polegać także na zlecaniu prac polowych, zbieraniu plonów, nawet przy udziale innych osób. To nie tylko "własnoręczne" uprawianie ziemi ale także swobodne decydowanie o tym, jakie rośliny uprawiać, jakich należy dokonywać zabiegów. Nawet w świetle drobnych rozbieżności co do działek, na których widywany był skarżący jako dokonujący okresowych prac, nie oznacza to jeszcze, że w sposób pełny oraz swobodny prowadził gospodarkę rolną. By zbierał plony, decydował o zasiewach, czy w ogóle w decyzyjny sposób podejmował czynności związane z produkcją rolną na działkach zgłoszonych we wniosku. Bez względu na tło konfliktu, czy to rodzinnego, czy majątkowego, prowadzenie produkcji rolniczej jest systematyczną, ciągłą, intensywną działalnością, która może być dokonywana tylko w warunkach pełnego dostępu do gruntów. W takim kontekście bez znaczenia pozostają zeznania R. B. złożone w dniu [...] grudnia 2009 r., w których świadek zeznał że pomagał skarżącemu na bliżej nieokreślonych działkach, przy czym dotyczyło to jednorazowego siania zboża, a następnie koszenia jednej łąki. Świadek ten nie wspomniał, że prace dla skarżącego wykonywał stale i systematycznie. Na kolejne wezwanie nie stawił się. Podobnie jak zeznania B. R. z dnia [...] lutego 2010 r., w których to świadek zeznał, że w lipcu 2008 r. pomagał kosić i zwozić skarżącemu siano z trzech łąk. Przesłuchany J. K. podtrzymał zeznania z dnia [...] grudnia 2009 roku. Wówczas zeznał jedynie, że potrafi wskazać położenie jednej działki w [...] i że dla tej działki skarżący woził obornik w roku 2008. Innych prac ani zasiewów nie był w stanie określić. C. J. przesłuchany w dniu [...] września 2009 r., zeznał - w odniesieniu do działki nr [...] - że widział w roku 2009 skarżącego koszącego i wiozącego obornik (przy czym w odniesieniu do tej samej działki lecz roku 2008 świadek wskazał już na D. P. oraz B. H.), innych zabiegów ani prac nie potwierdził.

Zasadnie organy przyjęły więc, że zeznania świadków wskazanych przez skarżącego nie prowadzą do uznania, iż to on użytkował działki objęte wnioskiem. Innych dowodów na poparcie swoich twierdzeń skarżący nie przedstawił. Co istotne - część dowodów wskazanych przez niego potwierdzać miały w istocie tezę przeciwną, a mianowicie kwestionującą działania B. H. Istota tego postępowania sprowadza się jednak do tego, czy uprawnionym do dopłat był skarżący.

Prawidłowo organy oceniły przedłożone przez skarżącego faktury VAT i rachunki zakupu uznając, że użytkuje on także inne grunty są wiec one niezbędne dla producenta rolnego, niemniej nie wynika z nich, których działek dotyczą. Organy odniosły się także do treści uzasadnienia Sądu Rejonowego w T. z dnia [...] sierpnia 2009 r. wydanego w sprawie dotyczącej podziału majątku spadkowego, o sygn. [...]. Słusznie uznały, iż wynika z niego, że poza obszarem 9.62 ha resztę gospodarstwa prowadziła w roku 2008 B. H.

Na marginesie dodać należy, że Sądowi znana z urzędu jest sprawa o sygn. III SA/Po 363/11 dotycząca również roku 2008 i tych samych działek ale innego rodzaju płatności. Ustalenia dokonane przez organy w tamtym postępowaniu również skutkowały odmową przyznania płatności i stały się ustaleniami prawomocnymi na mocy wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 września 2013 r., sygn. akt II GSK 854/12, oddalającego skargę kasacyjną od wyroku tut. Sądu w sprawie III SA/Po 363/11.

Organy przeprowadziły szereg przesłuchań z udziałem wnioskowanych świadków. W uzasadnieniu decyzji omówiono przeprowadzone dowody, w tym szczegółowo dowody osobowe. Dokonano wszechstronnej i szczegółowej analizy zeznań przesłuchanych świadków, konfrontując je z innymi dowodami. Wskazano te spośród nich, które w ocenie organów nie są wiarygodne, wyjaśniając jednocześnie przyczyny takiej oceny i przyczyny dla których uznały, że korespondują one z wnioskami wywiedzionymi z analizy zeznań świadków, które uznane zostały za wiarygodne. Weryfikując z kolei poprawność przeprowadzonej przez organ oceny materiału dowodowego w odniesieniu do dowodów osobowych za zrozumiałe uznać należy, iż zeznania świadków biorąc pod uwagę specyfikę sprawy mogą nie być precyzyjne lub różnić się szczegółami. Uwzględniając ten aspekt ocenę zaprezentowana przez organ należy uznać za prawidłową.

Zważyć przy tym należy, że ocena ta przebiegała w granicach tzw. swobodnej oceny dowodów należącej do wyłącznej kompetencji organu, przed którym dowody te zostały bezpośrednio przeprowadzone. Wbrew zarzutom skargi organy nie naruszyły więc treści art. 7 i 77 K.p.a.

Wobec powyższego - mając na uwadze brak uzasadnionych zarzutów skargi oraz nie dostrzegając uchybień kwalifikujących się do uwzględnienia z urzędu Sąd uznał, że skarga podlega oddaleniu.

O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 250 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy udzielonej z urzędu (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 461).