Postanowienie WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 282/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2008-05-20 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Izba Skarbowa
Treść wyniku: zwolniono od wpisu od skargi kasacyjnej, w pozostałym zakresie oddalono

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Agnieszka Góra po rozpoznaniu w dniu 20 maja 2008r na posiedzeniu niejawnym wniosku R. P. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi kasacyjnej na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia [...].03.2005r. odrzucające skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Krakowie z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji p o s t a n a w i a I. zwolnić stronę skarżącą od wpisu sądowego, należnego od złożonej skargi kasacyjnej, II. w pozostałej części oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych.


UZASADNIENIE

W dniu [...] kwietnia 2008r. skarżący R. P., działając przez swego pełnomocnika radcę prawnego A. B. złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi kasacyjnej na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia [...].03.2005r. odrzucającego skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Krakowie z dnia [...]. wydaną w przedmiocie podatku VAT.

Skarżący domaga się zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych z uwagi na ciężką sytuację materialną. Podnosi, iż rodzina opiera się wyłącznie na jego utrzymaniu. Żona nie pracuje zarobkowo. Łączne zadłużenie skarżącego wynosi 90 000,00 zł. Segment szeregowy, w którym strona zamieszkuje wraz z żoną oraz dwójką dzieci obciążony jest hipoteką na poczet zaciągniętych kredytów. Do marca 2008r. wynagrodzenie skarżącego było zajęte w 50 % na poczet zaległości podatkowych. Aktualnie spłaca on raty kredytowe, które miesięcznie wynoszą około 900,00 zł. Wskazuje również na zły stan zdrowia dziecka i koszty z tym związane.

Zdaniem Sądu, wniosek skarżącego zasługuje w części na uwzględnienie.

Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż skarżący prowadzi gospodarstwo domowe z żoną oraz dwójką dzieci w wieku szkolnym. Źródłem utrzymania rodziny jest jedynie wynagrodzenie za pracę wnioskodawcy w wysokości 2800,00 zł. Żona skarżącego nie pracuje zarobkowo.

Z oświadczenia skarżącego znajdującego się w aktach sprawy wynika także, iż posiada on dom w zabudowie szeregowej o pow. 110 m2 obciążony hipoteką na poczet zaciągniętych kredytów. Skarżący nie wykazuje faktu posiadania cennych ruchomości ani oszczędności.

Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa.

Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane osobie, która wykaże, iż nie ma jakichkolwiek dochodów do pokrycia kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny.

Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy.

Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Kluczową zaś rolę dla oceny możliwości płatniczych skarżącego ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych.

W myśl przepisu § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 221 poz. 2193 ) – wpis od skargi kasacyjnej w przedmiotowej sprawie wynosi 100,00 zł. Mając na uwadze obecną sytuację finansową skarżącego oraz fakt, iż ma on założone w sądzie wiele spraw, od których również należne są stosowne opłaty, należy stwierdzić, że uiszczenie wpisu w pełnej wysokości nie byłoby możliwe bez uszczerbku w koniecznym własnym utrzymaniu.

W ocenie orzekającego, skarżący wykazał w sposób wystarczający, iż nie jest w stanie uiścić należnego od skargi kasacyjnej wpisu sądowego bez uszczerbku w koniecznym swoim i swych najbliższych utrzymaniu. Biorąc pod uwagę w szczególności wysokość comiesięcznych, stałych dochodów rodziny skarżącego w wysokości 2 800 zł w przeliczeniu na liczbę członków rodziny - w kontekście wysokości samego wpisu i wielości wszystkich wpisów we wszystkich sprawach prowadzonych przez skarżącego w tutejszym sądzie, zadłużenia rodziny, braku oszczędności - zaistniały przesłanki uzasadniające zwolnienie strony od wpisu sądowego. Tym bardziej, iż zgodnie z treścią art. 246 par. 1 pkt 2 cytowanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – regulacja w nim zawarta stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w treści art. 199, na mocy której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Przytoczone we wniosku okoliczności winny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym przepisie. Przez uszczerbek utrzymania zaś koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w powołanym przepisie, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych.

Zdaniem orzekającego, w przedmiotowej sprawie okoliczności takie zostały wykazane w stopniu uzasadniającym zwolnienie od wpisu sądowego należnego od skargi kasacyjnej, a uiszczenie przez wnioskodawcę wszystkich należnych wpisów od skarg, które ma założone w tutejszym sądzie mogłoby spowodować uszczerbek w koniecznym utrzymaniu jego i jego rodziny.

Należy podkreślić, iż celem instytucji prawa pomocy jest umożliwienie skorzystania z drogi sądowej osobom o znikomych dochodach, znajdujących się na skraju ubóstwa, wobec których konieczność poniesienia kosztów sądowych mogłaby spowodować uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Skarżący do takich osób, pomimo osiąganego wynagrodzenia należy. Ma bowiem na swoim utrzymaniu całą rodzinę, szereg kredytów i pożyczek do spłaty na łączną kwotę 90 000,00 zł i obciążony kredytem dom. Nie wykazuje natomiast innego majątku, który ewentualnie mógłby przynosić mu pożytki czy służyć jako zabezpieczenie pożyczki w celu uzyskania środków na poniesienia należnych kosztów sądowych. Nie wykazuje również żadnych oszczędności czy innych cennych przedmiotów, które mógłby spieniężyć. Dlatego przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od konieczności uiszczenia wpisu sądowego należy uznać za adekwatne do aktualnej sytuacji majątkowej strony.

Trzeba również zaznaczyć, iż każdy obywatel zamierzający wytoczyć sprawę sądową musi się liczyć z koniecznością poniesienia kosztów sądowych. Strona winna poczynić starania celem zabezpieczenia środków finansowych z dochodów uzyskiwanych w dłuższym okresie, niezbędnych do pokrycia choćby części kosztów sądowych. Nie można pominąć także i tego, że wyłożenie kosztów przez stronę skarżącą jest tylko czasowe, bowiem w przypadku uwzględnienia jej skargi, zgodnie z art. 200 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – będzie jej przysługiwało prawo domagania się zwrotu kosztów postępowania.

Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł, jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 § 3 oraz art. 246 § 1, art. 258 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ).