Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1662/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-01-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Marciniak Sędziowie: WSA Jolanta Dargas (spr.) WSA Przemysław Żmich Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi J. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku rodzinnego oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] o odmowie przyznania zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego.

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny:

W dniu [...] września 2013 r. J. Z. złożyła wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego i dodatków z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego oraz rozpoczęcia roku szkolnego 2013/2014 i 2014/2015 dla dziecka wraz z dokumentami.

Decyzją z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] Prezydent [...] odmówił przyznania wnioskowanych świadczeń.

Organ I instancji wskazał, że zgodnie z art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w związku z § 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 sierpnia 2012 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 623 zł.

Prezydent ustalił, że dochód wnioskodawczyni osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy w roku 2012 wyniósł 9.448,16 zł, podatek-314 zł, składki na ubezpieczenie społeczne-0 zł, kwota składki na ubezpieczenie zdrowotne 850,38 zł. Po pomniejszeniu dochodu o podatek, składki na ubezpieczenie zdrowotne uzyskano dochód za 2012r. w kwocie 8.283,78 zł. Natomiast dochód syna wnioskodawczyni J. w 2012r. wyniósł 9.885,05 zł, podatek 47 zł, składki na ubezpieczenie społeczne 0 zł, składki na ubezpieczenie zdrowotne 724,50 zł. Po pomniejszeniu dochodu o podatek, składki na ubezpieczenie zdrowotne uzyskano dochód w wysokości 9.113,55 zł. Dochód ten został powiększony o kwotę wypłaconych przez organ w roku 2012 r. świadczeń z funduszu alimentacyjnego w wysokości 5.400 zł. Łączny dochód rodziny w 2012r. wyniósł 22.797,33 zł. Po jego podzieleniu na 12 miesięcy i na liczbę członków rodziny, dochód na członka rodziny wyniósł 949,89 zł i przekroczył kwotę uprawniającą rodzinę do ubiegania się o zasiłek rodzinny o 326,89 zł.

Organ I instancji wskazał, że w przypadku, gdy dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie lub dochód osoby uczącej się przekracza kwotę uprawniającą do zasiłku rodzinnego o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. Organ podniósł, że w przypadku wnioskodawczyni nie może uznać kwoty przekroczenia, gdyż jest ona wyższa od kwoty najniższego zasiłku rodzinnego o kwotę 249,89 zł.

Odwołanie od powyższej decyzji wniosła J. Z. podnosząc, że na przekroczenie kryterium dochodowego miało wpływ wyrównanie renty syna za 2011 r., które zostało wypłacone w 2012 r.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] rozpatrując sprawę przywołało treść przepisów ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. oświadczeniach rodzinnych i rozporządzenia wykonawczego z dnia 10 sierpnia 2012 r. stanowiących podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie i wskazało, że w skład rodziny J.Z. wchodzi oprócz niej jej syn J. Z.

Organ II instancji ustalił, że rodzina w 2012 r. uzyskała dochód netto w wysokości 22.797,33 zł, co w przeliczeniu na osobę miesięcznie stanowi 949,89 zł, która przekracza kryterium dochodowe tj. kwotę 623 zł. W poprzednim okresie zasiłkowym rodzina pobierała świadczenia rodzinne.

Kolegium podniosło, że zgodnie z art. 5 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych w przypadku, gdy dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie lub dochód osoby uczącej się przekracza kwotę uprawniającą daną rodzinę lub osobę uczącą się do zasiłku rodzinnego o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. W przypadku przekroczenia kryterium dochodowego w kolejnym roku kalendarzowym zasiłek rodzinny nie przysługuje.

Zdaniem Kolegium skoro w rozpatrywanej sprawie kwota przekraczająca kryterium jest większa od najniższego zasiłku (77 zł), to świadczenie nie przysługuje.

Organ odwoławczy odnosząc się do zarzutów odwołania wyjaśnił, że obliczenie dochodu dla ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych jest ściśle sformalizowane przepisami. W sprawie zostały uwzględnione dochody wynikające z zaświadczeń Naczelnika Urzędu Skarbowego [...], a decyzja w przedmiocie świadczeń rodzinnych ma charakter związany, co oznacza, że organ nie może w ramach uznania administracyjnego na zasadzie wyjątku przyznać stronie świadczenie.

Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła J. Z. podnosząc, że zasadniczy wpływ na przekroczenie kryterium dochodowego miał fakt wypłacenia w 2012 r. wyrównania renty dla syna za 2011 r., co jest dla rodziny krzywdzące. Ponadto skarżąca podniosła, że decyzja zawiera błędy w obliczeniach i według skarżącej przekroczenie kryterium wynosi 115,93 zł, a nie jak twierdzi organ 324,89 zł.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podnosząc, że nie podziela metody obliczeniowej skarżącej, chociaż wyniki obliczeń przedstawione w skardze i załącznikach tj. kwoty 115,93 zł i 160 zł również wskazują na przekroczenie kryterium dochodowego uprawniającego do uzyskania świadczeń rodzinnych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r. poz. 270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów skargę należy uznać za niezasadną.

Zasadniczą kwestią w niniejszej sprawie jest ocena prawidłowości wyliczenia przez organ wysokości dochodu rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie celem ustalenia, czy J. Z. przekracza kryterium dochodowe uprawniające ją do wnioskowanych świadczeń rodzinnych.

Podstawowym warunkiem przyznania zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku jest tzw. kryterium dochodowe, nieprzekraczające kwoty 623 zł w przeliczeniu na osobę, w sytuacji, gdy członkiem rodziny jest dziecko niepełnosprawne w stopniu umiarkowanym lub znacznym (art. 5 ust. 2 z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych). Za dochód uważa się - po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób - przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, 30b, 30c i 30 e ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne (art. 3 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych)). Pojęcie dochodu rodziny zostało szczegółowo zdefiniowane w art. 3 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych i oznacza to sumę dochodów członków rodziny. Z kolei art. 3 pkt 2a wskazuje, że dochód członka rodziny, to przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 4-4b.

Kwestie dotyczące obliczania dochodu uprawniającego do świadczeń rodzinnych regulują art. 5 ust. 3 -11 ustawy o świadczeniach rodzinnych W niniejszej sprawie istotne znaczenie ma przepis art. 5 ust. 3 tej ustawy, z którego wynika, że w przypadku, gdy dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie lub dochód osoby uczącej się przekracza kwotę uprawniającą daną rodzinę lub osobę uczącą się do zasiłku rodzinnego o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. W przypadku przekroczenia dochodu w kolejnym roku kalendarzowym zasiłek rodzinny nie przysługuje. Istotne jest też to dla obliczenia dochodu na osobę w rodzinie, aby wysokość podstawowego dochodu rodziny lub członków rodziny uzyskanego przez rodzinę lub członków rodziny pochodziła z roku kalendarzowego poprzedzającego okres zasiłkowy (art. 23 ust. 5a pkt 2).

Sąd stwierdza, że w niniejszej sprawie organy obu instancji prawidłowo obliczyły dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie i zasadnie uznały, że wysokość dochodu na osobę w rodzinie J. Z. jest za wysoka i wobec tego nie uprawnia skarżącej do wnioskowanych świadczeń rodzinnych.

Z akt sprawy wynika, że J. Z. w 2012 r. uzyskała dochód netto (pomniejszony o składki na ubezpieczenie zdrowotne w kwocie 850,38 zł i podatek w kwocie 314 zł) w kwocie 8.283,78 zł. J. Z. uzyskał w 2012 r. dochód netto (pomniejszony o składki na ubezpieczenie zdrowotne w kwocie 724,50 zł i podatek w kwocie 47 zł) w kwocie 9.113,55 zł. Jest to podstawowy dochód rodziny uzyskany w okresie poprzedzającym okres zasiłkowy. Po podzieleniu miesięcznego dochodu na 2 osoby w rodzinie skarżącej wychodzi miesięczny dochód w przeliczeniu na osobę wynoszący 949,89 zł. Dochód ten przekracza kwotę kryterium dochodowego (623) o 326,89 zł, a więc kwotę najniższego zasiłku rodzinnego, o którym mowa w § 2 pkt 1c rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 sierpnia 2012r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz.U. z 2012 r., poz. 959) wynoszącego w przypadku rodziny skarżącej 115 zł.

Sąd uznał, że organy orzekające nieprawidłowo ustaliły w niniejszej sprawie wysokość najniższego zasiłku rodzinnego, ponieważ w dacie orzekania przez organ I instancji J. Z. miał ukończone 18 lat (ur. 18 września 1993 r.), w związku z czym kwota ta powinna wynosić 115 zł, a nie jak przyjęły organy 77 zł. Należy bowiem wskazać, że z przepisu art. 5 ust.3 ustawy o świadczeniach rodzinnych wynika, że należy wziąć pod uwagę najniższy zasiłek rodzinny przysługujący w okresie, na który jest ustalany, a nie najniższy zasiłek wymieniony w ustawie. Gdyby w sprawie wydana została decyzja przyznająca skarżącej wnioskowane świadczenia, to zasiłek jej przysługujący wyniósłby ze względu na wiek syna 115 zł. Organ II instancji błędnie również wyliczył różnicę pomiędzy dochodem rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie a kryterium dochodowym, która wynosi 326, 89 zł, a nie 324,89 zł, co jednak należy uznać za oczywistą omyłkę rachunkową. W ocenie Sądu powyższe uchybienia nie mają jednak wpływu na prawidłowość rozstrzygnięcia, ponieważ nawet przy przyjęciu kwoty 115 zł przysługującego wówczas zasiłku rodzinnego i tak kwota przekroczenia kryterium jest większa od tego zasiłku, gdyż wynosi 326,89 zł.

Odnosząc się do zarzutów skargi Sąd zwraca uwagę, że J. Z. nie ma racji twierdząc, że renta socjalna syna nie powinna być wliczana do dochodu rodziny. Z przepisu art. 3 pkt 24d wynika w sposób jednoznaczny, że ilekroć w ustawie o świadczeniach rodzinnych jest mowa o uzyskaniu dochodu - oznacza to uzyskanie dochodu spowodowane uzyskaniem m.in. renty socjalnej. Fakt wyrównania renty należnej za 2011 r. w 2012 r. obligował organ do jej uwzględnienia, ponieważ jej wypłata w 2012r. jest przecież dochodem uzyskanym właśnie w tym roku. Prezydent [...] i Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] jako organy administracji publicznej orzekające w niniejszej sprawie były tym przepisem związane, skutkiem czego były zobligowane do wydania decyzji odmawiającej przyznania skarżącej wnioskowanych świadczeń rodzinnych (zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami). Zgodnie bowiem z przepisem art. 7 Konstytucji RP i art. 6 k.p.a. organy administracji publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. W tej sytuacji nie można zarzucić organom działania sprzecznego z prawem. Organy administracji publicznej stosując jasny w swej treści przepis art. 3 pkt 24d ustawy o świadczeniach rodzinnych nie były uprawnione do odstąpienia od jego zastosowania w niniejszej sprawie.

Odnosząc się do zarzutów skarżącej dotyczących nieprawidłowości w wyliczeniu dochodu rodziny skarżącej uzyskanego w 2012r.,należy uznać je za bezzasadne. Organy orzekające opierały się bowiem przy ustalaniu tego dochodu na treści zaświadczeń Naczelnika Urzędu Skarbowego [...], w których wskazano dochody uzyskane przez J. Z. i jej syna J. Z. w 2012 r., jak również wysokość należnego podatku (karta 11 i 7 akt administracyjnych). Powyższe zaświadczenia stanowią dokumenty urzędowe w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a., zgodnie z którym dokumenty sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Organy orzekające nie miały żadnych podstaw do zakwestionowania ich wiarygodności, zważywszy w szczególności na fakt, że skarżąca nie przeprowadziła dowodu przeciwko jego treści, do czego uprawniał ja przepis art. 76 § 3 k.p.a. Skarżąca w odwołaniu od decyzji organu I instancji kwestionowała jedynie wliczenie do dochodu za 2012 r. wyrównania renty socjalnej należnej za rok 2011. Dopiero do skargi załączyła własne wyliczenia uzyskanego przez jej rodzinę dochodu w 2012 r., co jednak nie może stanowić o podważeniu wiarygodności ww. zaświadczeń, jako dokumentów urzędowych. Jeśli zaś chodzi o ustalenie przez organy orzekające wysokości składek na ubezpieczenie zdrowotne, to opierały się one na oświadczeniach J.Z. (karta 10 akt administracyjnych) i J. Z. (karta 5 akt administracyjnych), złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej (art. 20 ust 5 c ustawy o świadczeniach rodzinnych). Brak jest jakichkolwiek dowodów by osoby te uchyliły się od skutków prawnych powyższych oświadczeń, w związku z powyższym kwestionowanie ustaleń organów w tym przedmiocie jest niezasadne.

Dodać należy, że przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych nie dają organowi orzekającemu w sprawie możliwości pominięcia wymogów związanych z tzw. kryterium dochodowym, uprawniającym do przyznania świadczeń rodzinnych i orzekania w sprawie wedle kryterium słuszności, czy celowości przyznania świadczenia wnioskodawcy. Wobec tego takie okoliczności jak trudna sytuacja osobista rodziny skarżącej, stan zdrowia syna nie miały wpływu na odmowę przyznania skarżącej wnioskowanych świadczeń rodzinnych.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji.