Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Ka 1314/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2005-05-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek Sędziowie: Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska (spr.) Asesor WSA Rafał Wolnik Protokolant ref. staż. Anna Trzuskowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 kwietnia 2005 r. sprawy ze skargi Z. K. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę


UZASADNIENIE

Powiatowy Inspektor Nadzoru Powiatowego w B. decyzją z dnia [...] r. nakazał Z.K. niezwłoczne rozebranie garażu blaszanego nr [...] zlokalizowanego na działce nr [...] przy ulicy [...] w B. ustawionego bez dopełnienia formalności wynikających z przepisów Prawa budowlanego tj. bez pozwolenia na budowę. W podstawie materialnoprawnej rozstrzygnięcia przywołano przepis art. 48 i art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.jedn. Dz. U z 2000 r. Nr 106, poz. 1126 ze zm.).

W uzasadnieniu podał, że w związku z prowadzonym, na wniosek Zakładu Budynków Miejskich, postępowaniem wyjaśniającym w spawie ustawienia garaży blaszanych na działce przy ulicy [...] w B., przeprowadzono w dniu [...] r. oględziny ośmiu garaży znajdujących się na tej działce. Zgodnie ze złożonym wówczas oświadczeniem właścicielki garażu nr [...] - Pani Z. K., użytkowany garaż blaszany został postawiony w [...] r. w miejscu po istniejącym starym garażu blaszanym, przejętym od poprzedniego właściciela - pana N. Stwierdził, że czyn ten stanowi typową samowolę budowlaną i winien podlegać rygorom z art. 48 Prawa budowlanego, gdyż z uwagi na zły stan techniczny garażu, strona, bez zgłoszenie właściwemu organowi, dokonała rozbiórki i w tym miejscu ustawiła nowy garaż. Uniemożliwia to obecnie przeprowadzenie jego legalizacji i dlatego też nakazano rozbiórkę przedmiotowego garażu.

Od decyzji tej w ustawowym terminie Z. K. złożyła odwołanie. W odwołaniu wyjaśniła, że podczas przeprowadzonych w dniu [...]r. oględzin złożyła komisji nieprecyzyjne oświadczenie. Wyjaśniła, że w [...] r. dokonała modernizacji tego garażu, która polegała na wymianie drzwi i tylnej ściany garażu. Wymiana tych dwóch elementów została przeprowadzona bez naruszania pierwotnej (starej) konstrukcji i bez naruszania podłoża. Stwierdziła, że nie znając się na budownictwie, oceniła, że wymiana dwóch elementów i towarzyszące jej zmiany wizualne, to "nowy garaż" i dlatego takie określenie przekazała komisji. Podkreśliła, że garaż użytkuje od [...] r. W jej opinii nie został on w całości rozebrany i ustawiony od podstaw w [...] r., nastąpiła tylko wymiana dwóch elementów.

[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w oparciu o przepis art. 138 ( 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 48 Prawa

budowlanego nie uwzględnił odwołania i decyzją z dnia [...] r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu podał, że przeprowadzone postępowanie oraz zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, pozwala stwierdzić, że zaskarżona decyzja organu pierwszej instancji jest słuszna i zasadna. Podniesiona w odwołaniu przez skarżącą sprawa rzekomej modernizacji wykonanej w [...] r. obejmującej tylko wymianę drzwi i ściany tylnej bez naruszenia pierwotnej (starej) konstrukcji garażu nie znajduje potwierdzenia w aktach sprawy - zwłaszcza w dokumentacji fotograficznej. Wręcz przeciwnie, wynika z niej, że wszystkie ściany garażu zostały wykonane z jednego materiału w postaci blachy falistej. Działania te nie zostały poprzedzone, jak wykazało postępowanie, dopełnieniem przez stronę obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę lub zgłoszenia zamiaru wykonania robót budowlanych.

Prace te należy zatem uznać za samowolę budowlaną. W takim przypadku działanie organów nadzoru budowlanego pozbawione jest elementów ocennych, co oznacza, że nie można uchylić się od obowiązku wydania decyzji nakazującej rozbiórkę. Obowiązujące prawo budowlane nie zna bowiem procedur legalizacyjnych.

W skardze skierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego Z. K. zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów prawa oraz oparcie na ustaleniach niezgodnych ze stanem faktycznym, wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu wyjaśniła, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. prowadząc postępowanie wyjaśniające w sprawie garaży blaszanych na działce przy ulicy [...] w B. stwierdził, że garaże postawione zostały przed [...] r. tj. pod rządami "starego" Prawa budowlanego z 1974 r. Prawo to dopuszczało legalizację samowoli budowlanej. Dlatego też w stosunku do większości garaży, taka procedura została rozpoczęta. Natomiast w przypadku jej garażu, wskutek nieprecyzyjnego oświadczenia do protokołu z oględzin w dniu [...] r., nakazano rozbiórkę.

W dalszej części skargi wyjaśnia, że garaż zakupiła w [...] r., a później jej mąż dokonał modernizacji polegającej na wymianie wyłącznie drzwi i ściany tylnej, bez naruszenia pierwotnej konstrukcji. W dalszej kolejności garaż został zakonserwowany i pomalowany. Taka zmiana, w jej mniemaniu (laika), stanowiła o

tym, że posiada "nowy" garaż. Argumentację taką przedstawiła także w odwołaniu, lecz [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego nie podzielił jej twierdzeń, utrzymując w mocy decyzję nakazującą rozbiórkę garażu. W jej ocenie jest to niesłuszne, a nakaz rozbiórki jest krzywdzący i naruszający jej interes prawny. Według niej w przedmiotowej sprawie powinny mieć zastosowanie przepisy "starego" Prawa budowlanego.

W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpatrując sprawę zważył, co następuje:

Skarga została wniesiona w okresie obowiązywania ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. Nr 74, poz. 368 z późn. zm.). Ustawa ta utraciła moc z dniem 1 stycznia 2004 r. na podstawie art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm). Stosownie do art. 97 ( 1 wymienionej ustawy sprawy w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270).

Skarga w niniejszej sprawie nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż kontrolowana decyzja nie narusza prawa a tylko pod tym względem podlega ona kontroli w postępowaniu sądowym, zgodnie z treścią art. 1 ( 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ). Zawarte w skardze zarzuty nie mogły doprowadzić do podważenia legalności zaskarżonej decyzji.

W stanie prawnym obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji w przypadku stwierdzenia samowoli budowlanej zastosowanie miał art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane. Stanowił on, że "właściwy organ nakazuje, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia, bądź też pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ".

Zatem cytowany przepis w brzmieniu obowiązującym do dnia 11 lipca 2003 r. wprowadzał automatyzm orzekania decyzją nakazu rozbiórki obiektu lub jego części w sytuacji, gdy doszło do samowoli, zdefiniowanej w zaprezentowanym powyżej przepisie. Przed zastosowaniem tego artykułu mogli się uchronić jedynie sprawcy samowoli budowlanej popełnionej przed dniem 1 stycznia 1995 r. Natomiast w sytuacji, gdy budowa obiektu bez pozwolenia na budowę została rozpoczęta po wymienionej powyżej dacie 1 stycznia 1995 r. (jest to data wejścia w życie nowego prawa budowlanego) nie można było nakazać rozbiórki, o której mowa w art. 48, jeżeli upłynęło 5 lat od dnia zakończenia budowy obiektu budowlanego lub jego części, a jego istnienie nie naruszało przepisów o zagospodarowaniu przestrzennym, w szczególności ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Stanowił o tym art. 49 ust. 1 Prawa budowlanego.

Zatem dla zastosowania art. 48 Prawa budowlanego istotne było to, czy budowa danego obiektu wymagała pozwolenia na budowę oraz data wykonania budowy tego obiektu.

Obiekt będący przedmiotem zaskarżonej decyzji - blaszany garaż, jak wynika z akt sprawy, a w szczególności z oświadczenia złożonego przez skarżącą do protokołu z dnia [...] r., postawiony został w [...] r. w miejscu po istniejącym garażu, przejętym od poprzedniego właściciela. Zgodnie z art. 3 ust. 6 Prawa budowlanego z dnia 7 lipca 1994 r., w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji, przez budowę należy rozumieć wykonanie obiektu budowlanego w określonym miejscu. Zgodnie z art. 28 Prawa budowlanego roboty budowlane, a więc także i budowę (art. 3 pkt 7), można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, chyba, że podlegają one zwolnieniu od uzyskania takiego pozwolenia na podstawie art. 29 i 30 . W przedmiotowej sprawie budowa nowego obiektu wymagała uzyskania pozwolenia na budowę, a niewątpliwie takiego strona skarżąca nie uzyskała i w miejscu starego obiektu, po jego rozbiórce postawiła nowy garaż. Miało to miejsce w [...] r., a zatem już w czasie obowiązywania ustawy z dnia 7 lipca 1994 r.

Twierdzenia skarżącej, wyrażane w odwołaniu i kontynuowane w skardze, że złożyła nieprecyzyjne oświadczenie do protokołu w dniu [...] r., trudno uznać za przekonywujące. W przedmiotowym protokole skarżąca wyraźnie stwierdziła, że "garaż blaszany ... został postawiony w roku [...] r. w miejscu po istniejącym garażu...". Późniejsza interpretacja tego oświadczenia przez skarżącą, a mianowicie stwierdzenie, że w [...] r. dokonała jedynie modernizacji starego garażu istniejącego co najmniej od [...] r., a złożone w dniu [...] r. oświadczenie było nieprecyzyjne, ponieważ nie zna się na budownictwie, w ocenie składu sądzącego prowadzi do wykazania, iż powinny w tym przypadku mieć zastosowanie przepisy Prawa budowlanego z 24 października 1974 r., dopuszczające legalizację tego obiektu. Ocena taka jest tym bardziej uzasadniona, że jak wyjaśniła skarżąca w skardze, w stosunku do większości garaży prowadzone jest postępowanie legalizacyjne i tylko jej garaż, wskutek złożonego oświadczenia, został potraktowany inaczej. Trudno jednak tłumaczenie skarżącej uznać za prawdziwe, zwłaszcza w zetknięciu z dołączoną do akt sprawy dokumentacją fotograficzną. Przedmiotowy garaż zdecydowanie różni się od pozostałych garaży. Nie sposób zakwestionować oceny dokonanej przez organy administracyjne, że wszystkie ściany przedmiotowego garażu wykonane zostały z jednego materiału, a mianowicie blachy falistej, podczas gdyż pozostałe garaże wykonane zostały z innego materiału- blachy prostej, z wyjątkiem garażu nr [...]. Przyznać zatem należy, że oświadczenie złożone przez stronę do pierwszego protokołu w sprawie w dniu [...] r. najbardziej obiektywnie ocenia wykonane w [...] r. prace dotyczące całego obiektu a prowadzone one były bez uzyskania pozwolenia na budowę.

W sprawie poddanej kontroli Sądu, organ nadzoru budowlanego prawidłowo nakazał rozbiórkę garażu w oparciu o art. 48 Prawa budowlanego, stojąc na stanowisku, iż w [...] r. nastąpiła budowa nowego garażu bez wymaganego pozwolenia na budowę, a od zakończenia budowy nie upłynęło pięć lat.

Kiedy bowiem nastąpiła budowa bez wcześniejszego uzyskania pozwolenia na budowę, to zgodnie z zapisem art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. Z 2003 r. Nr 207, poz. 2016 ze zm. ) w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania, właściwy organ zobligowany był orzec o rozbiórce obiektu budowlanego lub jego części. Konstrukcja powyższej normy nie przewidywała odstępstw czy możliwości legalizacji i wynika z niej, iż "nie można skutecznie uchylić się od decyzji nakazującej przymusową rozbiórkę" (por. J. Siemień. Prawo budowlane. Komentarz. Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2002 ). Powyższa norma nie pozostawiała więc organowi nadzoru żadnej sfery uznania, nie dopuszczając stosowania jakichkolwiek okoliczności "łagodzących".

W ocenie Sądu, w toku postępowania administracyjnego organy administracyjne prawidłowo oceniły okoliczności faktyczne i prawne wydając prawidłowe, zgodne z prawem, rozstrzygnięcia. Prawo w tym przypadku choć jest szczególnie bezwzględne, nie może być traktowane jako swoista sankcja- represja karnoadministracyjna, lecz jako sposób doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem. "Naruszającego obciąża bowiem ryzyko skutków w postaci przywrócenia stanu poprzedniego, czyli stanu poprzedzającego naruszenie prawa. Osoba dopuszczająca się naruszenia ustanowionych wymagań musi liczyć się z tym, że Państwo nie będzie respektować bezprawnych faktów dokonanych i legalizować naruszeń prawa ale skutecznie wymusi restytucję stanu zgodnego z prawem" (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 marca 2002 r. -sygn. 2/01 (OTK-A 2002/ 2/ 15)).

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjnym nie dopatrzywszy się w postępowaniu organów administracyjnych naruszenia prawa, stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) w zw. z art. 97 ( 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę- Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) oddalił skargę.