Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 267/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2010-10-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 15 ust. 2
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 993
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych - tekst jedn.
article: art. 7 i art. 10
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Masternak- Kubiak (spr.) Sędzia NSA Mirosława Rozbicka- Ostrowska Protokolant Asystent sędziego Aleksandra Siwińska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 27 października 2010 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Wojewody D. z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z miejsca pobytu stałego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana; III. zasądza od Wojewody D. na rzecz skarżącego A. K. kwotę 357 zł ( trzysta pięćdziesiąt siedem złotych ) tytułem kosztów postępowania sądowoadministracyjnego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu przez A. K. jest decyzja Wojewody D. z dnia [...]marca 2010 r. nr [...], wydana na podstawie art. 138 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. z 2000 r. Dz. U. nr 98, poz. 1071 ze zm.) i art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jedn. z 2006 r. Dz. U. nr 139, poz. 993 ze zm.), utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy M. z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] orzekającą o wymeldowaniu A. K. i S. K. oraz ich dzieci G. i W. z miejsca pobytu stałego w miejscowości K. nr [...] gmina M.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym. Postępowanie w sprawie wymeldowania A. K. z miejsca pobytu stałego z lokalu położonego w miejscowości K. nr [...], w trybie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych wszczęte zostało na wniosek H. K.. Wnioskodawca podał, że A. K. wraz z rodziną wyjechał do Irlandii ponad dwa lata temu. W związku z czym nie zamieszkują w przedmiotowym lokalu.

W trakcie prowadzonego postępowania H. K. utracił przymiot strony, ponieważ w dniu 21 sierpnia 2009 r. sprzedał swoje udziały w nieruchomości rolnej, stanowiącej działkę nr 471, zabudowaną budynkiem mieszkalnym, stodołą i szopą murowaną, położoną w K., gmina M. na rzecz K. Z. i R. G. Nowi właściciele nieruchomości podtrzymali żądanie wymeldowania m.in. A. K. złożone przez poprzedniego właściciela nieruchomości.

Przesłuchani do protokołu w dniu 19 października 2009 r. K. Z. i R. G. oświadczyli, że po sfinalizowaniu umowy sprzedaży, H. K. przeniósł rzeczy znajdujące się w budynku mieszkalnym na piętrze do stodoły. Ponad trzy tygodnie temu w Kondratowie zjawił się A. K. i stwierdził, że jego rzeczy są składowane niewłaściwie. Podczas kolejnego spotkania wymieniony zabrał znaczną część swoich rzeczy do sąsiadów, a część zawiózł do teściów do S..

W trakcie postępowania wyjaśniającego organ I instancji przeprowadził oględziny spornego lokalu. Ustalono, że w nieruchomości jest przeprowadzany generalny remont budynku. Część rzeczy ruchomych została zabrana przez A. K. Natomiast część rzeczy i mebli pozostała w stodole. Pełnomocnik państwa K. obecny przy oględzinach zobowiązał się, że następnego dnia odbierze pozostałe rzeczy, które znajdują się w stodole. W dniu 12 listopada 2009 r. A. K. udzielił pełnomocnictwa R. K. z Kancelarii [...] do reprezentowania go w prowadzonej przez Urząd Gminy M. sprawie o wymeldowanie z miejsca pobytu stałego. Pismem z dnia 16 listopada 2009 r. pełnomocnik A. K. złożył pismo z wnioskami dowodowymi i wniósł o przesłuchanie świadków, oraz o przesłuchanie S. i A. K., a także o ponowne przeprowadzenie oględzin spornego lokalu. Wniósł także o zwrócenie się przez Wójta Gminy M. do Komendy Powiatowej Policji w J. o przedłożenie akt sprawy na okoliczność wykazania, że opuszczenie lokalu przez S. i A. K. jest działaniem osób trzecich.

Organ I instancji przesłuchał w dniu 3 grudnia 2009 r. A. K., który zeznał, że sześć lat temu wyjechał za granicę w celach zarobkowych, aby poprawić byt swojej rodzinie. Podał, że pracuje w Irlandii na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony. Obecnie dzieci chodzą do irlandzkiej szkoły, gdzie zajęcia odbywają się języku angielskim. Do Polski przyjeżdża średnio dwa - trzy razy w roku. Oświadczył, że swoje rzeczy zabrał ze stodoły i zaniósł do sąsiada, ponieważ jego lokum zostało zniszczone przez obecnego właściciela nieruchomości i nie nadaje się do zamieszkania. Oświadczył, że ma zamiar w każdej chwili powrócić do lokalu.

Przesłuchana w charakterze świadka E. K. podała, że A. K. wyjechał pierwszy raz za granicę do pracy sam. Później wyjechała Jego żona a dziećmi opiekowali się państwo K.. Potem S. K. wróciła. Przed wakacjami wyjechała wraz z dziećmi do męża. Przyjechali do Polski pod koniec kwietnia 2009r. ale mieszkali w miejscowości S. u rodziców S. K.. Świadek zeznał, że powodem konfliktu jest prawdopodobnie kwestia zwrotu pieniędzy za lokal.

R. A. podała, że K. wyjechali za granicę aby zarobić na spłatę długów. H. C. zeznała, że mieszkanie było zrobione do zamieszkania. Trzy lata temu był remont, ponieważ była komunia wnuczka G. Teraz meble są zniszczone i poskładane u niej w domu. Wymieniona potwierdziła, że powodem konfliktu między ojcem a synem była kwestia finansowa. Pozostali zawnioskowani przez pełnomocnika świadkowie nie wnieśli do sprawy zeznań, które mogłyby rzutować na wydane rozstrzygnięcie.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2010 r. Wójt Gminy M. orzekł o wymeldowaniu A. i S. K. oraz Ich małoletnich dzieci z miejsca pobytu stałego w miejscowości K. nr [...] uznając, że w przedmiotowej sprawie spełnione zostały przesłanki do wymeldowania określone w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych.

Odwołanie od przedmiotowej decyzji wniósł pełnomocnik A. K. kwestionując jej zasadność. Odwołujący podał, że nie sposób się zgodzić ze stanowiskiem organu I instancji zawartym w decyzji, ponieważ w rozpatrywanej sprawie nie było trwałego zerwania więzi z lokalem. Podnosi, że organ pozbawił Go udziału w przesłuchaniu A. K. i kwestionuje wiedzę organu prowadzącego postępowanie co do faktu, kto jest stroną postępowania. Podnosi, że organ nie przesłuchał żony A. K. a protokół przesłuchania A. K. jest chaotyczny i nie odzwierciedla faktycznych okoliczności sprawy. Podaje, że A. K. wyremontował część mieszkalna, gdzie przebywał z rodziną i lokal położony w K. nr [...] jest Jego miejscem pobytu stałego do którego zamierza powrócić.

Po rozpatrzeniu odwołania Wojewoda D., na podstawie zebranego materiału dowodowego stwierdził, że w sprawie o wymeldowanie obowiązkiem organów jest nie budzące wątpliwości ustalenie, istnienia lub nieistnienia przesłanek do wymeldowania określonych w art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Zgodnie z podanym artykułem organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się.

Definicję pojęcia "pobytu stałego" zawiera art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, zgodnie z którym pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania.

Zdaniem Organu w orzecznictwie sądowo - administracyjnym utrwalony został pogląd, że "o opuszczeniu miejsca pobytu stałego" w rozumieniu art. 15 ust. 2 cyt. ustawy można mówić wówczas, gdy osoba, której postępowanie dotyczy, fizycznie nie przebywa w lokalu, w którym poprzednio miała zorganizowane centrum życiowe oraz gdy nieprzebywanie w tym lokalu jest wynikiem woli tej osoby. Przez termin "wola" w przypadku - opuszczenia miejsca pobytu - należy pojmować nie tylko wolę wewnętrzną, ale wolę dającą się określić na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności.

W uzasadnieniu decyzji organ podkreślił, że A. K. uzasadniając swoją nieobecność w lokalu zameldowania wskazuje na wyjazd do pracy w celach zarobkowych. Skarżący wprawdzie z powodów ekonomicznych od sześciu lat pracuje w Irlandii, co w dzisiejszej rzeczywistości jest powszechne i zgodne z prawem, jednocześnie podaje, że do Polski przyjeżdża dwa-trzy razy w roku. Deklaruje, że ma zamiar do lokalu powrócić, co zdaniem odwołującego potwierdza fakt, że lokal położony w miejscowości K. nr [...] jest Jego miejscem pobytu stałego. Zdaniem organu odwoławczego o kwalifikacji pobytu decyduje bowiem nie tylko treść oświadczenia, ale również okoliczności faktyczne wskazujące na rzeczywisty zamiar określonej osoby. Nie bez znaczenia w rozpatrywanej sprawie jest fakt, że za granicę wyjechała także żona A. K. wraz z dziećmi. W oświadczeniu z dnia 3 grudnia 2009 r. podał, że pracuje w Irlandii na podstawie umowy o pracę na czas nieoznaczony a dzieci chodzą tam do szkoły. Zdaniem organu odwoławczego przedstawione wyżej okoliczności uzasadniają twierdzenie, że A. K. opuścił lokal położony w K. nr [...] w rozumieniu art. 15 ust. 2 cyt. wyżej ustawy. Skoro ustalono, że wymieniony od sześciu lat przebywa w Irlandii, to nie można twierdzić, że na stałe przebywa w Polsce. Warunkom pobytu stałego nie odpowiadają sporadyczne wizyty o charakterze okazjonalnym i przebywanie w lokalu trzy razy w roku.

Organu II instancji uznał, że z zebranego w sprawie materiału dowodowego nie wynika także fakt opuszczenia przez stronę wyżej wymienionego lokalu w wyniku bezprawnych działań ojca. Natomiast bezsporny jest fakt, że od kilku lat A. K. nie przebywa w miejscu pobytu stałego, a swoje sprawy bytowe skoncentrował za granicą, gdzie pracuje i mieszka wraz z rodziną.

Organ w uzasadnieniu powołał się również na stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, który wielokrotnie wyjaśniał w swoich orzeczeniach, że za równoznaczną z dobrowolnym opuszczeniem lokalu uznać należy nie tylko dobrowolną zmianę miejsca pobytu stałego, ale także sytuację, w której osoba dotychczas zameldowana została przez dysponenta lokalu z niego usunięta lub niedopuszczona, a nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu, bądź dochodząc tego prawa uzyskała dla siebie rozstrzygnięcie niekorzystne.

Odnosząc się do podnoszonej w odwołaniu kwestii, że organ I instancji zdaje się nie być pewien kto jest stroną postępowania organ wyjaśnił, H.K. nie poinformował organu prowadzącego postępowanie, że utracił prawo strony, ponieważ sprzedał sporną nieruchomość. Dopiero, gdy nowi właściciele wystąpili do organu z prośbą o udzielenie zwolnienia z podatku rolnego, organ powziął wiedzę, kto wszedł w prawa strony po H. K. Zatem zarzut pełnomocnika strony dotyczący powyższej kwestii jest chybiony.

Wyjaśniając kwestię niedopuszczenia pełnomocnika strony do udziału

w przesłuchaniu Jego mocodawcy organ uznał, iż organ I instancji nieprawidłowo

odmówił dopuszczenia pełnomocnika do udziału w czynności procesowej. Jednakże

twierdzenie pełnomocnika, że powyższe skutkowało niemożnością zadawania pytań, które mogłyby rzutować na wydane rozstrzygnięcie nie zasługuje na uwzględnienie. Zebrany w sprawie materiał dowodowy jest wystarczający, aby można było podjąć niewadliwe rozstrzygnięcie.

Podnoszona przez pełnomocnika Strony kwestia naruszenia przez organ I instancji art 7 Kodeksu postępowania administracyjnego, tj. nie przeprowadzenie dowodu, z przesłuchania wskazanych przez Niego świadków nie jest trafiona. Zdaniem organu odwoławczego, Organ I instancji przesłuchał wszystkich wskazanych świadków. Organu uznał, że nieprzesłuchanie S. K. wynikało z faktu, że wymienionej nie było w Polsce, ponieważ opiekowała się dziećmi w Irlandii. Potwierdzeniem tego jest pismo A. K. z dnia 4 grudnia 2009 r. zawiadamiające o ponownym wyjeździe za granicę, gdzie przebywa żona i dzieci.

Organ wyjaśnił także, że ustawa o ewidencji ludności i dowodach osobistych służy celom ewidencyjnym i prawidłowemu wykonywaniu przez organy publiczne ich funkcji. Z tego względu wpisy dotyczące zameldowania i wymeldowania powinny odzwierciedlać rzeczywisty stan rzeczy, a nie tworzyć fikcję. Zameldowanie na pobyt stały w oznaczonej miejscowości pod wskazanym adresem ma odpowiadać faktycznemu przebywaniu osoby pod oznaczonym adresem. Ze względu na cel ustawy ustawodawca w art. 15 ust. 2 dopuścił wymeldowanie w formie decyzji administracyjnej podejmowanej z urzędu lub na wniosek podmiotów mających w tym interes prawny, w sytuacji, gdy osoba opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania. Podstawą wymeldowania jest zatem ustalenie, że pomiot podlegający wymeldowaniu nie przebywa w danym lokalu na skutek opuszczenia go. Opuszczenie lokalu musi być oczywiste i co do zasady dobrowolne. Na równi z dobrowolnym opuszczeniem lokalu muszą być traktowane wszystkie te przypadki, kiedy osoba podlegająca wymeldowaniu nie może zgodnie z prawem lub na skutek okoliczności faktycznych dalej zamieszkiwać w miejscu, w którym była zameldowana i swoje centrum życiowe skoncentrowała w innym miejscu.

W orzecznictwie powszechnie przyjmuje się, że z zameldowaniem związane są dwa elementy: faktyczne przebywanie w oznaczonym lokalu oraz zamiar przebywania w nim. Nie można uznać za dobrowolne takiego opuszczenia lokalu, do którego strona została zmuszona, jeśli podjęła ona przewidziane prawem środki w celu obrony swych praw do przebywania w tym lokalu, albo jeśli fakt zmuszenia do opuszczenia lokalu został stwierdzony w postępowaniu karnym (por. wyrok NSA z 22.08.2000 r., V SA 108/00, System orzecznictwa LEX Nr 49954, wyrok NSA z 12.04.2001 r., V SA 3078/00, LEX Nr 78937).

Tego typu znamion nie nosi opuszczenie przez A. K. lokalu położonego w miejscowości K. nr [...]. Swoje miejsce dotychczasowego stałego pobytu opuścił On zupełnie dobrowolnie sześć lat temu wyjeżdżając do Irlandii. W dacie orzekania przez organ swoje interesy życiowe skoncentrował w innym miejscu, co sam przyznaje i co wynika z obszernego materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie. W Irlandii pracuje i mieszka wraz ze swoją żoną i dziećmi, które tam chodzą do szkoły Oznacza to, że lokal położony w K. nr [...] nie stanowi Jego centrum życiowego, a co za tym idzie i miejsca pobytu stałego.

Wolę wewnętrzną osoby co do jej miejsca zamieszkania określa się na podstawie obiektywnych możliwych do stwierdzenia okoliczności faktycznych. Te zaś w przypadku A. K. wykazały, że Jego wolą jest koncentrowanie spraw życiowych poza spornym lokalem. W tym stanie rzeczy okoliczność, iż wyżej wymieniony nie chce być wymeldowany z lokalu położonego w [...] nr [...], nie uzasadnia uznania, iż sporny lokal stanowi miejsce stałego pobytu skarżącego, a co za tym idzie, nie uzasadnia utrzymania w dokumentach ewidencji ludności zapisu o stałym zameldowaniu A. K. pod tym adresem.

Organ odwoławczy podniósł, że zameldowanie ma na celu potwierdzenie faktu pobytu w lokalu (art. 9 ust. 2a ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych). Postępowanie w sprawie wymeldowania nie rozstrzyga spornych kwestii odnośnie uprawnień do zamieszkiwania, jak również roszczeń finansowych z tytułu poniesionych kosztów remontowych. Sporów w tym zakresie należy dochodzić na drodze postępowania cywilnego przed sądem powszechnym.

W związku z tym, iż A. K. po opuszczeniu miejsca pobytu stałego nie dokonał obowiązku wymeldowania się określonego w treści art. 15 ust. 1 w/w ustawy, organ ewidencji ludności zobligowany został do rozstrzygnięcia tej kwestii decyzją administracyjną na podstawie art. 15 ust. 2 cyt. wyżej ustawy.

W skardze na decyzję ostateczną pełnomocnik A. K. wniósł o jej uchylenie oraz o uchylenie decyzji organu I instancji.

Zaskarżonej decyzji zarzucił niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych, a przez to naruszenie prawa procesowego mające wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnie i niewłaściwe zastosowanie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, poprzez błędne uznanie, że skarżący swoim działaniem wypełnił tę normę, a także naruszenie art. 2 w zw. z art. 37 ust. 1 i art. 8 ust. 2 konstytucji RP z uwagi na to, że w wyniku wydania decyzji nie urzeczywistniono zasady sprawiedliwości społecznej poprzez uznani, że skarżący wraz z swoją rodziną opuścili lokal mieszkalny położony w K. Gmina M. i trwale zerwali więzi z dotychczasowym miejscem zamieszkania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał w całości swoje dotychczasowe stanowisko i argumentację faktyczną i prawną powołaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 184 Konstytucji RP z 1997 r. i art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 ustawy). Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Sądy administracyjne sprawują kontrolę aktów i czynności z zakresu administracji publicznej pod względem zgodności z obowiązującym w dacie ich wydania prawem. Sąd administracyjny nie rozważa kwestii, czy decyzja organu administracji publicznej jest słuszna, lecz czy mieści się w granicach obowiązującego prawa materialnego i procesowego.

Kryterium legalności umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji lub postanowienia, jeżeli stwierdzi on naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające postawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Skarga analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja narusza prawo w stopniu nakazującym jej eliminację z obrotu prawnego.

Zasady postępowania administracyjnego w zakresie wymeldowania reguluje ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, powołana wyżej, a przy wydawaniu decyzji stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego. Powyższe oznacza, że organy zobowiązane są do przestrzegania zasad ogólnych postępowania administracyjnego. Jedną z takich zasad jest zasada czynnego udziału stron w postępowaniu (art. 10 k.p.a.).

Z akt administracyjnych sprawy w bezsporny sposób wynika, że strona ustanowiła pełnomocnika do reprezentowania jej w postępowaniu w sprawie wymeldowania, a pełnomocnictwo to zostało doręczone organowi w dniu 12 listopada 2009 r. Wynika z nich również, i co przyznaje organ, że pełnomocnik strony nie został dopuszczony do postępowania w czynności procesowej.

W literaturze przedmiotu i orzecznictwa zgodnie przyjmuje się, że od dnia powiadomienia organu o ustanowieniu pełnomocnika powinien mieć on zapewniony udział w postępowaniu tak samo jak strona, a pominięcie pełnomocnika strony w czynnościach postępowania jest równoznaczne z pominięciem strony i wywołuje te same skutki prawne (post. SN z dnia 9 września 1993 r., III ARN 45/93, OSNC 1994, nr 5, s. 112). Tego rodzaju kwalifikowane naruszenie norm prawa procesowego stanowi przesłankę zobowiązującą do wznowienie postępowania i uchylenia w jego wyniku decyzji administracyjnej niezależnie od tego, czy miało to wpływ na treść decyzji. Ta okoliczność ma charakter "formalny", tj. sam fakt braku udziału strony (także pełnomocnika) w postępowaniu lub w jego fragmencie bez jej winy stanowi powód dostateczny do wznowienia. Przepis nie żąda stwierdzenia, że brak udziału spowodował szkodę dla strony lub stwierdzenia, że udział strony spowodowałby inne załatwienie sprawy (por. np. Komentarz do art.32 kodeksu postępowania administracyjnego [w:] G. Łaszczyca, A. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Tom I. LEX, 2007, wyd. II.).

Ustanawiając pełnomocnika, strona chroni się przed skutkami nieznajomości prawa, a jeżeli organ administracji pomija pełnomocnika w toku czynności postępowania administracyjnego, to niweczy skutki staranności strony w dążeniu do ochrony swoich praw i interesów oraz otrzymania takiej ochrony prawnej, jaką powinna uzyskać w państwie prawa (post. SN z dnia 9 września 1993 r., III ARN 45/93, OSNC 1994, nr 5, s. 112).

Kompetencje pełnomocnika obejmują, jak wskazano wyżej, nie tylko uprawnienia czynne, ale i bierne stron postępowania. Pełnomocnik powinien być zatem adresatem wszystkich pism kierowanych przez organ do stron postępowania. Przepis art. 40 § 2 k.p.a. nie dopuszcza żadnych wyjątków i zgodnie z zasadą oficjalności doręczeń obarcza organy administracyjne prowadzące postępowanie obowiązkiem doręczania wszystkich pism procesowych pełnomocnikowi ustanowionemu w sprawie. W przypadku ustanowienia pełnomocnika doręczenie pisma stronie nie rodzi żadnych skutków prawnych (por. W. Siedlecki, glosa do orzeczenia SN z dnia 21 maja 1961 r., 3 CR 953/60, NP 1963, n 1, s. 123).

Nie jest zatem zasadna argumentacja organu odwoławczego, zgodnie z którą zebrany w sprawie materiał dowodowy był wystarczający, aby można było podjąć niewadliwe rozstrzygnięcie, a niedopuszczenie pełnomocnika do udziału w czynności procesowej nie było istotnym naruszeniem prawa.

W konsekwencji zatem Sąd uznał, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów art. 10 k.p.a. w związku z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, przy czym naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy, co uzasadniało jej uchylenie.

Niezależnie od powyższego należy dodać podzielając poglądy organu w tym zakresie, że w obecnym stanie prawnym ewidencja ludności jest wyłącznie instytucją służącą odzwierciedleniu stanu faktycznego. Dostarcza organom wiedzy o rzeczywistym miejscu pobytu obywatela i w żaden sposób nie wiąże się ze sferą praw do lokalu, bądź zajmowanego pomieszczenia i nie może zastępować środków prawnych do ustalenie prawa własności. Nieodłącznym składnikiem systemu ewidencji ludności jest mechanizm wymeldowania, a więc formalnego usuwania informacji o zameldowaniu, jeżeli informacja ta przestaje obrazować wynikający z uprzedniego zgłoszenia stan faktyczny (wyrok NSA z 24.02.2006r., IIOSK 561/05, LEX nr 194344).

Rozpatrując ponownie sprawę organ ustali, czy rzeczywiści skarżący dobrowolnie opuścił sporny lokal i czy czynności tej towarzyszył zamiar opuszczenia lokalu, z jednoczesnym zerwaniem wszelkich związków z lokalem i założeniem w nowym miejscu ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów, a następnie orzeknie w przedmiocie wymeldowania.

W tym stanie rzeczy, w oparciu o art. 145 § 1 pkt. 1 lit a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), uchylono zaskarżoną decyzję. Na podstawie art. 135 tejże ustawy uchylono decyzję organu pierwszej instancji.

Z uwagi na charakter sprawy Sąd orzekał w przedmiocie wykonalności zaskarżonej decyzji (art. 152 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Rozstrzygnięcie w pkt II sentencji oznacza zatem, że zaskarżona decyzja nie wywołuje skutków prawnych, które wynikają z jej rozstrzygnięcia, od chwili wydania wyroku.

O zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 powołanej wyżej ustawy.