Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 2042/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-03-31 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6135 Odpady
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: journal: M.P. 2013 poz 1024 art. 153, 184
law: Uchwała Nr 221 Rady Ministrów z dnia 10 grudnia 2013 r. w sprawie ustanowienia wieloletniego programu wspierania finansowego gmin w  zakresie dożywiania "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" na lata 2014-2020
article: art. 34 ust. 1
journal: Dz.U. 2010 nr 185 poz 1243
law: Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Włodzimierz Ryms Sędziowie sędzia NSA Elżbieta Kremer /spr./ sędzia del. WSA Rafał Wolnik Protokolant asystent sędziego Anna Dziosa-Płudowska po rozpoznaniu w dniu 31 marca 2015 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej W. I. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 maja 2013 r. sygn. akt IV SA/Wa 497/13 w sprawie ze skargi W. I. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 27 maja 2013 r., IV SA/Wa 497/13 oddalił skargę W. I. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej.

Wyrok zapadł na tle następujących okoliczności sprawy:

W dniach [...] grudnia 2007r. w wyniku kontroli przeprowadzonej przez Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w firmie [...] z siedzibą pod adresem: [...], ujawniono nielegalne międzynarodowe przemieszczanie odpadów w postaci uszkodzonych pojazdów. Jak wynika z protokołu ww. kontroli, W. I. złożył pisemną informację, iż do Polski sprowadzono ok. 40 szt. pojazdów z przeznaczeniem na części. Na podstawie ustaleń z kontroli Główny Inspektor Ochrony Środowiska, w dniu [...] lutego 2008r. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie dokonania nielegalnego wwozu do Polski odpadów w postaci ok. 40 szt. używanych pojazdów i części samochodowych, o kodach 16 01 04 oraz 16 01 06, przez skarżącego. W toku postępowania Małopolski Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska przekazał oświadczenie skarżącego, iż "pozostałości z samochodów sprzedawanych na części zostały zgodnie z wymogami ochrony środowiska przekazane firmom utylizującym dany rodzaj odpadów bez jakiejkolwiek degradacji terenu oraz środowiska". Biorąc powyższe pod uwagę, decyzją z dnia [...] grudnia 2008r., Główny Inspektor Ochrony Środowiska umorzył w/w postępowanie jako bezprzedmiotowe.

W dniu [...] lutego 2008r. Małopolski Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska wszczął z urzędu odrębne postępowanie administracyjne, w trybie art. 32 ust. 1 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu, odpadów, w sprawie nałożenia na skarżącego kary pieniężnej za nielegalne międzynarodowe przemieszczenie odpadów, w postaci ok. 40 szt. samochodów z przeznaczeniem na części, nielegalnie przywiezionych do Polski. Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, decyzją znak: [...] z dnia [...] maja 2008r., organ nałożył karę pieniężną w wysokości 200.000 zł na W. I., prowadzącego działalność gospodarczą pod ww. nazwą, będącego odbiorcą odpadów, przywiezionych nielegalnie bez dokonania zgłoszenia, wymaganego na podstawie przepisów art. 3 rozporządzenia (WE) Nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14.06.2006r. w sprawie przemieszczania odpadów.

W wyniku przeprowadzenia postępowania odwoławczego, decyzją znak: [...] z dnia [...] stycznia 2009r., Główny Inspektor Ochrony Środowiska utrzymał w mocy decyzje organu I instancji. Decyzję tę W. I. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 7 grudnia 2009r. sygn. akt IV SA/Wa 649/09 oddalił skargę. Następnie pełnomocnik W. I. złożył skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 6 maja 2011 r., sygn. akt II OSK 751/10, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, prawomocnym wyrokiem z dnia 23 września 2011 r, sygn. akt IV SAA/Va 1192/11, uchylił zaskarżoną decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] maja 2008r., znak: [...]. Małopolski Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska, kierując się tym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Warszawie, w dniu [...] marca 2012r., wydał decyzję, znak: [...], nakładającą na skarżącego, prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą [...], z siedzibą w [...], karę pieniężną w wysokości 120.000 zł, będącego odbiorcą odpadów przywiezionych nielegalnie. Strona skorzystała z przysługującego jej prawa i wniosła odwołanie od w/w decyzji.

Po rozpatrzeniu odwołania, Główny Inspektor Ochrony Środowiska, zaskarżoną decyzją uchylił w całości decyzję organu I instancji i nałożył karę pieniężną w wysokości 80.000 zł na skarżącego, prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą [...], będącego odbiorcą odpadów w postaci 4 sztuk uszkodzonych niekompletnych pojazdów, przywiezionych nielegalnie z Wielkiej Brytanii na terytorium Polski.

Od tej decyzji skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w części dotyczącej punktu 2. W ocenie pełnomocnika skarżącego decyzja został wydana z naruszeniem:

- art. 153 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 7, 77, 80 i 11 w związku z art. 140 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez niezastosowanie się przez organ do wskazań co do dalszego postępowania, wyrażonych w wyroku Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 września 2011r., sygn. akt IV SA/WA 1192/11, a dotyczących obowiązku organu ustalenia na nowo w pierwszej kolejności stanu faktycznego sprawy (w tym poprzez wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego, a w konsekwencji ustalenie prawdy obiektywnej w rozumieniu art. 7 kpa.);

- art. 78 i art. 107 3 w związku z art. 140 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez nieuzasadnione pominięcie zgłoszonych przez Skarżącego dowodów i tym samym błędne ustalenie, że w niniejszej sprawie doszło do międzynarodowego przemieszczania odpadów, którego odbiorcą był Skarżący;

- art. 32 ust.1 ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, w związku z art. 1 ust. 2 oraz art. 2 pkt 14 i 34 Rozporządzenia (WE) 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i rady z dnia 14 czerwca 2006r. w sprawie przemieszczania odpadów, poprzez błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie wskazanych przepisów, a polegające na uznaniu, że przepisy te znajdują zastosowanie w razie zakupienia przez odbiorcę i przemieszczenia odpadów w granicach jednego Państwa Członkowskiego;

- art. 34 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów w związku z art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji bezpodstawne i dokonane z przekroczeniem granic swobodnego uznania administracyjnego ustalenie wysokości kary w kwocie 80.000zł.

W odpowiedzi na skargę ustosunkowując się do zarzutów w niej podniesionych wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie skargę oddalił. Sąd wskazał, że w przedmiotowej sprawie za odpady sprowadzone nielegalnie organy uznały 4 uszkodzone pojazdy wymienione z marki oraz numeru identyfikacyjnego nadwozia w zaskarżonej decyzji, przywiezione do Polski z Wielkiej Brytanii. O tym, że pojazdy te stanowią odpad świadczy w ocenie organu treść uwierzytelnionych tłumaczeń faktur sprzedaży w/w pojazdów (nr [...]) zgodnie z którymi pojazdy znajdowały się "w stanie uniemożliwiającym poruszanie się po drogach publicznych i sprzedawany jest w stanie jak widać" bez żadnej gwarancji. Ponadto zawierają one oświadczenie sprzedawcy, iż "Nasza spółka sprzedaje samochody odkupione od firm ubezpieczeniowych, które mogą być uszkodzone lub w stanie szkody całkowitej". Dla pojazdów tych nie dołączono także brytyjskich dowodów rejestracyjnych, co zdaniem organów oznacza, że zostały one zbyte jako wycofane z eksploatacji, nienadające się do użytkowania zgodnie z ich pierwotnym przeznaczeniem. W takich okolicznościach mogą one stanowić jedynie źródło części zamiennych. Z tego względu, w opinii Głównego Inspektora Ochrony Środowiska, w/w pojazdy należało zakwalifikować do kategorii Q2 - produkty nieodpowiadające wymaganiom jakościowym oraz Q6 - przedmioty lub ich części nienadające się do użytku, zgodnie z załącznikiem Nr 1 do ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach (Dz. U. z 2010 r. Nr 185 poz. 1243 ze zm.), w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji. Jednocześnie organy dla potwierdzenia swojego stanowiska powołały się na oświadczenie Skarżącego, złożone na piśmie z dnia [...] grudnia 2007r., iż wszystkie pojazdy sprowadzone z zagranicy w 2007r. zostały sprowadzone z przeznaczeniem na części. Wskazać zatem zdaniem sądu należy, iż zgodnie z art. 63 ust. 2 rozporządzenia, do dnia 31 grudnia 2012r. wszelkie przemieszczenia wyszczególnionych w załączniku III odpadów przeznaczonych do odzysku, kierowane do Polski, podlegają procedurze uprzedniego pisemnego zgłoszenia i zgody, przewidzianej w przepisach tytułu II. Organ II instancji wyjaśnił w zaskarżonej decyzji, że w świetle tej regulacji międzynarodowe przemieszczenie odpadów w postaci przedmiotowych odpadów z Wielkiej Brytanii do Polski winno się odbyć w zastosowaniem procedury uprzedniego pisemnego zgłoszenia i uzyskania zgody właściwych organów (w tym także Głównego Inspektora Ochrony Środowiska). Fakt przemieszczenia odpadów nie został zgłoszony zainteresowanym organom, ani też organy nie wydały stosownego zezwolenia na ich międzynarodowe przemieszczenie. W swoim rozstrzygnięciu organ II instancji przytoczył treść art. 2 pkt 35 lit. a rozporządzenia (WE) Nr 1013/2006, zgodnie z którym przemieszczenie opadów dokonane bez zgłoszenia go wszystkim zainteresowanym właściwym organom zgodnie z tym rozporządzeniem, stanowi nielegalne przemieszczenie, transport przedmiotowych odpadów z Wielkiej Brytanii na terytorium Polski nosił znamiona nielegalnego międzynarodowego przemieszczenia odpadów. Następstwem powyższego ustalenia, jest uznanie, iż wobec zlokalizowania na terenie posesji w [...], na której skarżący prowadził swoją działalność gospodarczą pojazdów skarżący uznany został zgodnie z art. art. 32 ust 1 ustawy, za odbiorcę tych odpadów. Okoliczność ta została zakwestionowana przez pełnomocnika skarżącego. W skardze wskazano, iż skarżący nie był odbiorcą odpadów pochodzących międzynarodowego przemieszczania odpadów, gdyż omawiane pojazdy jako odpady nabył na terenie kraju w miejscowości [...], gdzie w chwili ich zakupu od nieznanego skarżącemu okresu czasu znajdowały się w już Polsce. Według skarżącego odbiorcą odpadów z takiego transportu musiał być zatem inny podmiot. W związku z powyższym pełnomocnik skarżącego stoi na stanowisku, że w niniejszej sprawie w stosunku do skarżącego nie mogą mieć zastosowania przepisy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów. W ocenie sądu stanowisko skarżącego nie zasługiwało na uwzględnienie. Z akt sprawy w sposób nie budzący wątpliwości wynika, że skarżący stał się posiadaczem przedmiotowych odpadów w postaci omawianych pojazdów na podstawie ich nabycia udokumentowanego fakturami. Z uwierzytelnionego tłumaczenia tych faktur wynika, że sprzedającym pojazdy jest brytyjski podmiot, natomiast faktury wystawione są dla [...], Polska. Słusznie zatem orzekające w sprawie organy przyjęły, że z powyższego jednoznacznie wynika, że transakcja kupna - sprzedaży formalnie została zawarta pomiędzy skarżącym i podmiotem brytyjskim. Okoliczność tą potwierdza także treść faktur. Ponoszona przez skarżącego okoliczność, iż faktycznie nabył te pojazdy w komisie w miejscowości [...], nie jest przez organy kwestionowana. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ II instancji odniósł się do kwestii odebrania pojazdów przez skarżącego z komisu w miejscowości [...], wyjaśniając, że rola komisu polega na pośredniczeniu w transakcji, którą w przypadku niniejszej sprawy ostatecznie zawarł skarżący z podmiotem brytyjskim, a przy tym komisant nie był właścicielem sprzedawanych pojazdów. Stąd też zarzut, jakoby organ nie odniósł się do powyższej okoliczności, jest pozbawiony podstaw. Ze zgromadzonych w sprawie dowodów (faktury) wynika jednak niezbicie, że transakcji dokonano bez udziału osób trzecich. Organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji szczegółowo odniósł się do przedmiotowej kwestii, powołując się przy tym na ustalenia poczynione przez Prokuratora Rejonowego Kraków - Podgórze w śledztwie prowadzonym przez w/w Prokuratora w sprawie nielegalnego międzynarodowego przemieszczania odpadów w postaci uszkodzonych pojazdów przez skarżącego (sygn. akt 3 Ds. 151/08). Tym samym wbrew zarzutom skargi nie można mu zarzucić, iż nie dokonał w tym względzie stosownych ustaleń. W ocenie jednak Sądu z akt sprawy, w tym przede wszystkim faktur wynika w sposób nie budzący wątpliwości, że nabywcą spornych pojazdów od podmiotu brytyjskiego był skarżący, a nie inny podmiot. A zatem formalnie to skarżący akceptując taki sposób zakupu pojazdów uznał się za ich odbiorcę. Dodatkowo zupełnie na marginesie należy podnieść, iż w dacie kontroli sporne pojazdy znajdowały się na terenie należącym do skarżącego, co w sytuacjach spornych pozwala w ocenie Sądu zgodnie z art. 32 ust. 1 w związku z art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy przyjąć domniemanie, że odbiorcą nielegalnie sprowadzonych odpadów jest władający powierzchnią ziemi na której się one znajdują. Sąd wskazał, że zgodnie z treścią art. 34 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów przy ustalaniu wysokości kar pieniężnych, o których mowa w art. 32 i 33, należy uwzględnić w szczególności ilość, rodzaj i charakter odpadów, w tym możliwość zagrożeń dla ludzi i środowiska powodowanych przez te odpady oraz okoliczności uprzedniego naruszenia przepisów ustawy i rozporządzenia nr 1013/2006. Stosownie do treści art. 32 ust. 1 ustawy, na odbiorcę nakłada się karę w wysokości od 50.000 do 300.000 zł. Decyzją organu I instancji na skarżącego została nałożona kara w wysokości 120.000 zł. Organ II instancji, zakwalifikował ww. pojazdy do odpadów o kodzie 16 01 06, tj. jako odpady inne niż niebezpieczne i dokonał zmiany rozstrzygnięcia organu I instancji nakładając na skarżącego jako odbiorcę nielegalnie przywiezionych odpadów w ilości 4 sztuk uszkodzonych pojazdów, karę pieniężną w wysokości 80.000 zł. Przyjęta przez organ odwoławczy wysokość kary w ocenie Sądu została należycie uzasadniona. Organ wskazał bowiem czym kierował się przy jej ustalaniu, podkreślił, że wziął pod uwagę ilość odpadów- 4 sztuki, ich inny niż niebezpieczny charakter, brak śladów zanieczyszczenia terenu substancjami ropopochodnymi i tym samym brak wystąpienia zagrożeń dla ludzi i środowiska powodowanych przez odpady. Wbrew zarzutom skargi nie można zaś uznać, aby ustalona przez organ kara była nieadekwatna. Sąd wskazał, że wbrew zarzutom skargi ani z treści wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie ani z treści art. 32 ust. 1 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, nie wynika, aby organ w niniejszej sprawie był zobowiązany do ustalenia, czy to skarżący dokonał nielegalnego międzynarodowego przemieszczania odpadów, będących przedmiotem niniejszego postępowania. W okolicznościach niniejszej sprawy istotne jest czy skarżący był odbiorcą przedmiotowych odpadów, co w ocenie sądu zostało przez orzekające organy rzetelnie ustalone i wyjaśnione. Pozostałe zarzuty również nie zasługiwały na uwzględnienie.

Od tego wyroku skarżący złożył skargę kasacyjną, zarzucając mu naruszenie:

- art. 32 ust. 1 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów w zw. z art. 1 ust. 2 oraz art. 2 pkt 14 i 34 Rozporządzenia (We) Nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 roku w sprawie przemieszczania odpadów poprzez błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie wskazanych przepisów, a polegające na uznaniu, że przepisy te znajdują zastosowanie w razie, nie tylko międzynarodowego przemieszczenia odpadów, lecz również przemieszczenia w granicach jednego Państwa Członkowskiego, co w konsekwencji doprowadziło do uznania Skarżącego za odbiorcę i jego ukaranie;

- art. 32 ust. 1 w zw. z art. 34 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów w zw. z art. 8 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji nałożenie na skarżącego kary pieniężnej oraz usankcjonowanie dokonanego przez organ z przekroczeniem granic swobodnego uznania administracyjnego ustalenia jej wysokości w kwocie 80.000 zł;

- art. 32 ust. 1 w zw. z art. 41 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów poprzez błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie wskazanych przepisów, a polegające na błędnym przyjęciu, że miarodajnym dla oceny, czy przepisy ustawy mają zastosowanie do danego czynu jest data zakupu odpadu wskazana na fakturze, nie zaś data nielegalnego ich międzynarodowego przemieszczenia dokonanego bez wymaganego zgłoszenia i w związku z tym;

- naruszenie przepisów postępowania w postaci art. 3 § 1 p.p.s.a., art. 141 § 4 p.p.s.a., art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 153 p.p.s.a. w zw. z art. 7, 8, 77 § 1 i art. 78 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez bezpodstawne przyjęcie przez Sąd I instancji, iż organ rzetelnie zgromadził materiał dowodowy w sprawie i na jego podstawie – zgodnie ze wskazaniami zawartymi w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 września 2011 roku (sygn. akt IV SA/Wa 1192/11) - na nowo ustalił stan faktyczny sprawy oraz zgodnie z zasadą lex retro non agit dokonał prawidłowej wykładni prawa materialnego stwierdzając, iż międzynarodowe przemieszczenie odpadów dokonane bez wymaganego zgłoszenia nastąpiło przed wejściem w życie ustawy (tj. przed dniem 12 lipca 2007 roku), w sytuacji, gdy organ nie przeprowadził w tym zakresie żadnego postępowania dowodowego (m.in. nie przesłuchał zawnioskowanych przez skarżącego świadków, którego to zarzutu Sąd w ogóle nie rozpoznał i tym samym nie wyjaśnił w uzasadnieniu wyroku) bezpodstawnie przyjmując, iż czyn popełniony został w dacie wystawienia faktur (tj. w dniu [...] listopada 2007 roku), co miało istotny wpływ na wynik postępowania, gdyż doprowadziło do ukarania skarżącego za czyn niepodlegający - w świetle obowiązującej wówczas ustawy z dnia [...] lipca 2004 roku o międzynarodowym obrocie odpadami - nałożonej sankcji;

- art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 7, 8, 77 § 1 i 80 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez bezpodstawne przyjęcie przez Sąd I instancji, iż organ rzetelnie zgromadził materiał dowodowy w sprawie i na jego podstawie dokonał prawidłowych ustaleń, że transakcji dokonano bez udziału osób trzecich, a przez sam fakt przyjęcia faktur wystawionych przez podmiot brytyjski bezpośrednio na skarżącego, sam uznał się on za odbiorcę odpadów w sytuacji, gdy sam fakt przeniesienia prawa własności nie jest równoznaczny z byciem odbiorcą odpadu pochodzącego z międzynarodowego przemieszczenia, a dodatkowo z materiału dowodowego wynikało, iż odbiorcą tym był przedsiębiorca prowadzący komis w miejscowości [...], co w konsekwencji doprowadziło do oddalenia skargi i utrzymania wadliwej decyzji w mocy;

- art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 78 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nieuzasadnione przyjęcie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, że organy wyjaśniły i rozpatrzyły wszystkie okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy w sytuacji, gdy nieuzasadnione pominięcie zgłoszonych przez skarżącego dowodów doprowadziło do błędnego ustalenia, że w niniejszej sprawie doszło do międzynarodowego przemieszczenia odpadów, którego odbiorcą miał być Skarżący i w rezultacie oddalenia jego skargi.

Wniósł o uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

W skardze kasacyjnej podniesiono zarzuty dotyczące naruszenia zarówno prawa materialnego, jak i przepisów postępowania. Z zasady w pierwszej kolejności Naczelny Sąd Administracyjny odnosi się do zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania, jednak w przedmiotowej sprawie w pierwszej kolejności należy się odnieść do zarzutów dotyczących naruszenia prawa materialnego, a to dlatego, że dokonanie prawidłowej wykładni tych norm jest niezbędne dla ustalenia obowiązujących rozwiązań materialnoprawnych – wtedy dopiero można ocenić, czy doszło do naruszenia przepisów postępowania, szczególnie tych związanych z ustaleniem okoliczności faktycznych sprawy.

Podstawowy zarzut dotyczący naruszenia prawa materialnego zawiązany jest z art. 32. 1. ustawy o międzynarodowym przemieszczeniu odpadów, który to przepis stanowi, że Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska nakłada na odbiorcę odpadów przywiezionych nielegalnie bez dokonania zgłoszenia, w drodze decyzji, karę pieniężną w wysokości od 50.000 do 300.000 zł.

Tym samym zastosowanie normy wynikającej z treści art. 32 ust. 1 ustawy jest możliwe w przypadku łącznego wystąpienia następujących przesłanek: 1) przedmiotem postępowania są odpady, 2) miało miejsce nielegalne sprowadzenie odpadów do Polski bez dokonania zgłoszenia oraz 3) podmiot, na który nakłada się karę pieniężną jest odbiorcą odpadów.

Definicja legalna pojęcia odpady zawarta była w art. 3 ust.1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach – przepis ten stanowił, że odpady oznaczają każdą substancje lub przedmiot należący do jednej z kategorii, określonych w załączniku nr 1 do ustawy, których posiadacz pozbywa się, zamierza pozbyć się lub do ich pozbycia jest zobowiązany. W obecnym stanie prawnym pojęcie odpady zostało zdefiniowane w art. 3 ust.1 pkt 6 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach. Jednym z podstawowych elementów przesądzających o tym, że dany przedmiot czy substancja staje się odpadem jest zachowanie dotychczasowego posiadacza, polegające na pozbyciu się tego przedmiotu lub substancji z powodu nieprzydatności lub niemożliwości wykorzystywania w dotychczasowy sposób. W przedmiotowej sprawie pojęcie odpadu nie było kwestionowane.

Pojęcie odbiorcy odpadów ma normatywną definicję zawartą zarówno w ustawie z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, jak i w rozporządzeniu WE nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego. Zgodnie z art. 2 ust.1 pkt 4 ustawy przez odbiorcę odpadów sprowadzonych nielegalnie – rozumie się każdą osobę fizyczną, prawną lub jednostkę organizacyjną, do której zostały przemieszczone nielegalnie odpady; domniemywa się, że władający powierzchnią ziemi, na której znajdują się nielegalnie przemieszczone odpady, jest odbiorcą odpadów sprowadzonych nielegalnie. Natomiast zgodnie z art. 2 pkt 14 rozporządzenia nr 1013/2006 "odbiorca" oznacza każdą osobę lub przedsiębiorstwo podlegające jurysdykcji państwa przeznaczenia, do których odpady są przesyłane w celu ich odzysku lub unieszkodliwienia. Z powyższych rozwiązań wynikają dwie istotne uwagi, po pierwsze odbiorcą odpadów sprowadzonych nielegalnie jest ten podmiot, do którego zostały te odpady przemieszone, ale to przemieszczenie nastąpiło w celu ich odzysku lub unieszkodliwienia, a po drugie prawodawca wprowadził ustawowe domniemanie, że władający powierzchnią ziemi na której znajdują nielegalnie przemieszczone odpady jest odbiorcą. Z powyższych rozwiązań wynika, że dla uzyskania statusu odbiorcy odpadów nie ma prawnego znaczenia kto był organizatorem transportu odpadów z jednego państwa do drugiego. Możliwa jest zatem sytuacja, że tym organizatorem transportu odpadów będzie sam odbiorca odpadów, jak również możliwa jest sytuacja, że transport odpadów będzie organizowany przez podmioty trzecie. W tym ostatnim przypadku podmioty, które tylko organizują transport odpadów nie są podmiotami, do których przesyłane są odpady w celu ich odzysku lub unieszkodliwienia.

Odnosząc się zaś do faktu umorzenia śledztwa dotyczącego przestępstwa z art. 183 §4 i §5 kodeksu karnego jakie było prowadzone przez Prokuraturę Rejonową Kraków-Podgórze w Krakowie, postanowieniem z dnia [...] grudnia 2011 r. wobec stwierdzenia, iż podejrzany W. I. nie popełnił zarzucanego mu czynu, a sprawcy tegoż czynu nie wykryto, należy zwrócić uwagę na następujące okoliczności.

Artykuł 32 ust.1 ustawy reguluje jeden z deliktów administracyjnych związany z naruszeniem przepisów ustawy o międzynarodowym transporcie odpadów. Nadto naruszenie przepisów o odpadach może również rodzić odpowiedzialność karną, na podstawie art. 183 kodeksu karnego, który w §1 do § 5 reguluje różne przestępstwa. Art. 183 §1 kodeksu karnego stanowi, kto wbrew przepisom składuje, usuwa, przetwarza, dokonuje odzysku, unieszkodliwia albo transportuje odpady lub substancje w takich warunkach lub w taki sposób, że może to zagrozić życiu lub zdrowiu człowieka lub spowodować istotne obniżenie jakości wody, powietrza lub powierzchni ziemi lub zniszczenie w świecie roślinnym lub zwierzęcym w znacznych rozmiarach, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5. Natomiast § 4 stanowi, że karze określonej w § 1 podlega, kto wbrew przepisom przywozi odpady z zagranicy lub wywozi odpady za granicę. Z kolei § 5 kto bez wymaganego zgłoszenia lub zezwolenia, albo wbrew jego warunkom przywozi z zagranicy lub wywozi za granicę odpady niebezpieczne. Przestępstwa zawarte w art. 183 § 1, 2, 4 i 5 mają charakter powszechny, ich sprawcą może być każdy człowiek zdolny do ponoszenia odpowiedzialności karnej. Czyn zabroniony stypizowany w art. 183 § 4 polega na bezprawnym przywozie z zagranicy odpadów albo na ich wywozie za granicę. Surowszej odpowiedzialności na podstawie § 5 będzie podlegał sprawca, który bez wymaganego zgłoszenia lub zezwolenia albo wbrew jego warunkom przywozi z zagranicy lub wywozi za granicę odpady niebezpieczne. Przestępstwa te dotyczą międzynarodowego przemieszczania odpadów, szczegółowo unormowanego we wspomnianej już ustawie o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, implementującej do polskiego systemu prawnego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 1013/2006 z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów (Dz. Urz. UE L Nr 19).

Należy zwrócić uwagę, że umorzone przez Prokuraturę Rejonową Kraków-Podgórze w Krakowie, postanowieniem z dnia [...] grudnia 2011 r. śledztwo dotyczyło przestępstwa z art. 183 §4 i §5 kodeksu karnego, czyli czynu polegającego na bezprawnym przywozie z zagranicy odpadów (albo na ich wywozie za granicę). Do ustawowych znamion tego przestępstwa należy wyłącznie fakt bezprawnego przywozu z zagranicy odpadów, natomiast wskazane czyny nie dotyczą odbiorcy odpadów, który je nabywa w celu odzysku lub unieszkodliwienia, ten czyn uregulowany jest w art. 183 §1 kodeksu karnego i stanowi inny rodzaj przestępstwa. Jednak prowadzone śledztwo nie dotyczyło przestępstwa z art.183 § 1 kodeksu karnego, lecz przestępstw z art. 183 §4 i § 5 kodeksu karnego, stąd też z faktu umorzenia śledztwa nie można wnioskować co do okoliczności dotyczących czynu uregulowanego w art. 183 §1 kodeksu karnego.

Niezasadne są również zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, Sad I instancji prawidłowo dokonał kontroli czynności organu dotyczących ustalenia stanu faktycznego sprawy. Przede wszystkim należy przypomnieć, że ustawodawca w art. 2 ust.1 pkt 4 ustawy wprowadził ustawowe domniemanie, że władający powierzchnią ziemi, na której znajdują się nielegalnie przemieszczone odpady jest odbiorcą tych odpadów. To ustawowe domniemanie w istotny sposób wpływa i ogranicza ogólne zasady postępowania administracyjnego dotyczące prowadzenia postępowania dowodowego przez organ. Należy zwrócić uwagę, że ustawodawca wprowadzając to domniemanie nie wiąże go z koniecznością posiadania określonego tytułu prawnego zarówno do nieruchomości na której znajdują się odpady jak i samych odpadów. W rozpoznawanej sprawie okolicznością bezsporną jest, że przedmiotowe odpady znajdowały się na terenie posesji w [...], którą władał skarżący, a w związku z ustawowym domniemaniem skarżący był odbiorcą odpadów. O tym, że skarżący był odbiorców odpadów wskazują nadto dodatkowe dowody pochodzące od skarżącego.

Mianowicie w aktach administracyjnych znajduje się oświadczenie skarżącego z dnia [...] grudnia 2007 r. adresowane do Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w którym podaje "Informuję, że ilość samochodów sprowadzonych z zagranicy w roku 2007, wynosi około 40 sztuk wszystkie z przeznaczeniem na części", a także cztery faktury z dnia [...] listopada 2007 r. dotyczące sprzedaży przedmiotowych odpadów. Z akt sprawy w sposób nie budzący wątpliwości wynika, że skarżący stał się posiadaczem przedmiotowych odpadów w postaci omawianych pojazdów na podstawie ich nabycia udokumentowanego fakturami. Z uwierzytelnionego tłumaczenia tych faktur wynika, że sprzedającym pojazdy jest brytyjski podmiot, natomiast faktury wystawione są dla [...]. Słusznie zatem orzekające w sprawie organy przyjęły, że z powyższego jednoznacznie wynika, że transakcja kupna - sprzedaży została zawarta w dniu [...] listopada 2007r. pomiędzy skarżącym i podmiotem brytyjskim, w transakcji tej nie uczestniczyły żadne osoby trzecie. Przedmiotowe faktury stanowią dowód na okoliczność zawarcia umowy sprzedaży wskazanych odpadów, tym samym od daty zawarcia tej umowy skarżący uzyskał tytuł prawny do przedmiotowych odpadów, a więc mógł podejmować czynności dotyczące, czy to ich odzysku lub unieszkodliwienia. Jak wskazywano już wcześniej na treść art. 2 pkt 14 rozporządzenia nr 1013/2006 "odbiorca" oznacza każdą osobę lub przedsiębiorstwo podlegające jurysdykcji państwa przeznaczenia, do których odpady są przesyłane w celu ich odzysku lub unieszkodliwienia.

Niezasadny jest również zarzut dotyczący naruszenia art. 153 p.p.s.a, poprzez przyjęcie przez Sąd I instancji, iż organy zrealizowały wytyczne Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zawarte w wyroku z dnia 23 września 2011 r. (sygn. akt IV SA/Wa 1192/11). W uzasadnieniu tego wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny odwołał się do wykładni prawa dokonanej w przedmiotowej sprawie przez NSA (w wyroku z dnia 6 maja 2011 r., sygn. akt II OSK 751/10) i wskazał, że właściwe organy powinny ustalić na nowo stan faktyczny, zastosować odpowiednie przepisy zgodnie z regułą lex retro non agit i dokonać następnie ich wykładni. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji prawidłowo przyjął, że organy zrealizowały powyższe wytyczne, co znalazło wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, a następnie w uzasadnieniu wyroku. Konieczność ustalenia na nowo stanu faktycznego spowodowana została jedną okolicznością, tj. wejściem w dniu 12 lipca 2007 r. w życie ustawy o międzynarodowym przemieszczeniu odpadów, tym sam przedmiot sprawy został ograniczony do stanu faktycznego powstałego po tej dacie. Tym samym ustalenie tego stanu faktycznego mogło nastąpić na podstawie zebranego materiału.

Sąd I instancji odniósł się również do przyjętej przez organ odwoławczy wysokości kary (80 000 zł) wskazując, że została należycie uzasadniona. Zgodnie z art. 32 ust. 1 organ nakłada na odbiorcę odpadów przywiezionych nielegalnie, bez dokonania zgłoszenia, w drodze decyzji karę pieniężną w wysokości od 50 000 do 300 000 zł. Natomiast art. 34 stanowi, że przy ustalaniu wysokości kar, o których mowa w art. 32 należy uwzględnić w szczególności rodzaj i charakter odpadów, w tym możliwości zagrożeń dla ludzi i środowiska powodowanych przez te odpady, oraz okoliczności uprzedniego naruszenia przepisów ustawy i rozporządzenia nr 1013/2006. Organ uwzględnił art. 34 ustawy wskazał bowiem czym kierował się przy jej ustalaniu, podkreślił, że wziął pod uwagę ilość odpadów – 4 sztuki, ich inny niż niebezpieczny charakter, brak śladów zanieczyszczenia terenu substancjami ropopochodnymi i tym samym brak wystąpienia zagrożeń dla ludzi i środowiska powodowanych przez odpady. Jeżeli zatem organ nakładający karę wskaże w uzasadnieniu decyzji dlaczego ustalił karę w tej konkretnej wysokości i powoła się na art. 34 ustawy, to Sąd I instancji badając legalność decyzji z prawem nie może dokonywać własnej oceny okoliczności wskazanych w art. 34 ustawy.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.