Wyrok NSA, sygn. akt III FSK 2983/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-02-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Zasądzono zwrot kosztów postępowania
Powołane przepisy: article: art. 174 pkt 2, art. 151 w zw. z 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 134 § 1
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 169 § 4 w związku z art. 138e § 1 i art. 138i §, art. 169 § 1 i  art. 122
journal: Dz.U. 2018 poz 800
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Pruszyński, Sędzia NSA Jolanta Sokołowska (sprawozdawca), Sędzia NSA Paweł Borszowski, Protokolant Marta Koźlik, po rozpoznaniu w dniu 28 lutego 2023 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej N. S.A. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 18 lutego 2020 r. sygn. akt I SA/Kr 17/20 w sprawie ze skargi N. S.A. z siedzibą w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia 23 września 2019 r. nr [...] w przedmiocie nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2013 r. 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie, 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu na rzecz N. S.A. z siedzibą w W. kwotę 440 (słownie: czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 18 lutego 2020 r., sygn. akt I SA/Kr 17/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę N. S.A. w W. (dalej: skarżąca lub spółka) na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu (dalej: SKO lub organ odwoławczy) z dnia 23 września 2019 r. w przedmiocie pozostawienia bez rozpoznania wniosku o zwrot nadpłaty z tytułu podatku od nieruchomości za 2013 r.

Sąd pierwszej instancji przedstawił następujący stan faktyczny:

Postanowieniem z dnia 18 lutego 2019 r., Prezydent Miasta N. (dalej: Prezydent lub organ pierwszej instancji) pozostawił bez rozpatrzenia wniosek skarżącej o zwrot nadpłaty z tytułu podatku od nieruchomości za 2013 r. Prezydent wskazał, iż do wniosku o zwrot nadpłaty z tytułu podatku od nieruchomości za 2013 r. nie dołączono dokumentu potwierdzającego ustanowienie radcy prawnego S.G. jako pełnomocnika skarżącej, a jedynie druk pełnomocnictwa do podpisywania deklaracji składanej w postaci papierowej UPL-1P. Prezydent wystosował wezwanie do usunięcia braków wniosku poprzez doręczenie dokumentu wykazującego umocowanie pełnomocnika do działania w imieniu spółki z pouczeniem, iż nieusunięcie braków podania w terminie 7 dni od dnia jego doręczenia spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia. Spółka przesłała kserokopię pełnomocnictwa do jej reprezentacji wraz z dowodem uiszczenia należnej opłaty skarbowej. Zdaniem organu pierwszej instancji do wniosku nie został dołączony dokument potwierdzający ustanowienie pełnomocnictwa dla radcy prawnego S.G., który wniosek podpisał.

Postanowieniem z dnia 23 września 2019 r. SKO utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta. Organ odwoławczy wskazał, że z Centralnego Rejestru Pełnomocnictw Ogólnych wynika, że S.G. został ustanowiony pełnomocnikiem ogólnym spółki od dnia 16 stycznia 2019 r., a zatem, występując w imieniu spółki z wnioskiem o zwrot nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2013 r., w dniu 28 grudnia 2018 r. - nie był umocowany do działania w jej imieniu i powinien był przedłożyć pełnomocnictwo szczególne do reprezentowania spółki przed organem podatkowym na wymaganym formularzu PPS-1, zgodnie z art. 138e ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2018 r., poz. 800 ze zm., dalej: O.p.). Ponieważ radca prawny pomimo wezwania do uzupełnienia braku formalnego, wraz z pouczeniem o konsekwencjach jego nieuzupełnienia, nie przedłożył pełnomocnictwa szczególnego na stosownym druku, to organ podatkowy zasadnie, na podstawie art. 169 § 4 O.p., pozostawił bez rozpatrzenia wniosek.

SKO za nieprawidłowe uznało stanowisko spółki, iż w sytuacji niedostarczenia pełnomocnictwa przez pełnomocnika, organ pierwszej instancji powinien w pierwszej kolejności zwrócić się do osoby składającej wniosek o stwierdzenie nadpłaty, jako pełnomocnika, a dopiero w razie niewykazania przez wymienionego umocowania do działania w imieniu spółki, wezwać stronę, do podpisania wniosku. Wskazało, że art. 169 § 1 O.p. wprost odnosi się do osoby wnoszącej podanie.

We wskazanym na wstępie wyroku Sąd pierwszej instancji podzielił stanowisko SKO. Sąd odnotował, że w odpowiedzi na wezwanie dostarczono pełnomocnictwo szczególne (PPS-1) do reprezentowania spółki w zakresie postępowań podatkowych dotyczących nadpłaty w podatku od nieruchomości, uwierzytelnione przez radcę prawnego S.G. w dniu 8 lutego 2019 r. Jednakże zdaniem Sądu w niniejszej sprawie niezwykle istotną sprawą jest moment, w którym pełnomocnictwo szczególne wywiera skutek prawny. Stosownie bowiem do postanowień art. 138i § 2 O.p. pełnomocnictwo szczególne wywiera skutek prawny w dniu wpływu pełnomocnictwa do siedziby organu, nie zaś od nadania w placówce pocztowej, czy tym bardziej samego sporządzenia dokumentu. Sąd uznał, że skoro pełnomocnictwo szczególne (PPS-1) wpłynęło do organu pierwszej instancji w dniu 8 lutego 2019 r., to właśnie w tym dniu organ został zawiadomiony o ustanowieniu przez spółkę jej pełnomocnikiem radcy prawnego S.G. i od tego dnia pełnomocnictwo szczególne było prawnie skuteczne. Tym samym radca prawny S.G. nie wykazał, że sporządzając i podpisując w dniu 28 grudnia 2018 r. wniosek o zwrot nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2013 r., był prawidłowo umocowany do reprezentowania spółki.

Skargę kasacyjną wywiodła spółka. Na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: P.p.s.a.) zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) art. 151 w zw. z 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 134 § 1 P.p.s.a. przez oddalenie skargi, która zasługiwała na uwzględnienie z uwagi na fakt, że organy podatkowe zarówno pierwszej, jak i drugiej instancji, naruszyły przepisy postępowania podatkowego, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 169 § 4 w związku z art. 138e § 1 i art. 138i § 1 O.p. poprzez:

a) błędną wykładnię ww. przepisów polegającą na uznaniu, iż pomimo uzupełnienia braku formalnego podania w ustawnym terminie zasadnym było pozostawienia wniosku spółki o zwrot nadpłaty bez rozpatrzenia;

b) poprzez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że pełnomocnictwo złożone na formularzu PPS-1 wywiera skutek od dnia zawiadomienia organu podatkowego, a tym samym przyjęciu, iż w dniu złożenia wniosku, tj. 28 grudnia 2018 r., pełnomocnik nie był upoważniony przez spółkę do prowadzenia postępowań w zakresie wskazanym we wniosku o zwrot nadpłaty;

2) art. 151 w zw. z 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 134 § 1 P.p.s.a. w zw. art. 169 § 1 i art. 122 O.p. poprzez oddalenie skargi, pomimo że organ odwoławczy niezasadnie utrzymał w mocy postanowienia organu podatkowego w sytuacji braku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w szczególności przyjęcie, iż spółka nie uzupełniła braku formalnego podania w sytuacji, gdy nie była o to wzywana.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji oraz o zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jest zasadna. Na uwzględnienie zasługuje zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 169 § 1 i § 4 O.p.

Zgodnie z art. 169 § 1 O.p., jeżeli podanie nie spełnia wymogów określonych przepisami prawa, organ podatkowy wzywa wnoszącego podanie do usunięcia braków w terminie 7 dni, z pouczeniem, że niewypełnienie tego warunku spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia. Przytoczony przepis gwarantuje możliwość usunięcia braków formalnych podania. Wnoszący podanie nie musi obawiać się, że jego podanie zostanie pozostawione bez rozpatrzenia wyłącznie z tej przyczyny, że jest ono obarczone brakami formalnymi, gdyż organ podatkowy zobowiązany jest wskazać jakimi wadami podanie jest dotknięte, przez co ma on szansę do naprawienia błędów. Usunięcie braków formalnych przez wnoszącego podanie, w zakreślonym terminie, wywiera ten skutek, że podanie zostanie rozpatrzone przez organ podatkowy.

W niniejszej sprawie podpisany pod wnioskiem o zwrot nadpłaty z tytułu podatku od nieruchomości za 2013 r. radca prawny został wezwany przez organ pierwszej instancji do usunięcia braku formalnego wniosku poprzez złożenie pełnomocnictwa do reprezentowania w tym postępowaniu spółki, w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania. W wyznaczonym terminie radca prawny przedłożył uwierzytelnioną przez niego kserokopię pełnomocnictwa, usuwając tym samym brak formalny podania. Skoro stanowiąca przeszkodę w rozpoznaniu wniosku wadliwość została usunięta, to wniosek powinien być rozpatrzony przez organ podatkowy.

Stanowisko organu odwoławczego i Sądu pierwszej instancji, iż usunięcie braku formalnego nie otwiera drogi do rozpatrzenia wniosku, czyni martwym przepis art. 169 § 1 O.p. i pozbawia ustawodawcę przypisywanej mu racjonalności. Po cóż bowiem ustawodawca miałby zobowiązywać organ podatkowy do wezwania wnoszącego podanie o usunięcie braków formalnych, jeśli i tak ich usunięcie miałoby nie wywołać skutku w postaci rozpatrzenia podania. Zawsze usunięcie braku formalnego ma skutek wsteczny, gdyż ma na celu naprawienie wcześniej popełnionego błędu i służy temu, by wadliwe podanie mogło być rozpatrzone. Jeśli brakiem formalnym jest niedołączenie do podania pełnomocnictwa i brak ten zostanie usunięty to oznacza, że podanie zostało wniesione przez uprawnioną osobę.

Działania art. 169 § 1 O.p. nie może wykluczyć regulacja z art. 138i § 2 O.p., jak przyjął to Sąd pierwszej instancji. Dla porządku wskazać trzeba, że zgodnie art. 138i § 2 O.p. ustanowienie, zmiana zakresu, odwołanie lub wypowiedzenie pełnomocnictwa szczególnego wywiera skutek od dnia zawiadomienia organu podatkowego. Niewątpliwie z przepisu tego wynika, że organ uwzględnia pełnomocnictwo lub jego brak wówczas, gdy ma wiedzę o jego istnieniu lub jego wycofaniu. Jednak trzeba mieć na uwadze, że nieuprawniona jest wykładnia przepisów tej samej ustawy, która poprzez interpretację jednego przepisu prowadzi do zniwelowania działania innego przepisu. Dlatego zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego art. 138i § 2 O.p. powinien być interpretowany z uwzględnieniem postanowień art. 169 § 1 tej ustawy. Zderzenie zaś regulacji zawartych w obu tych przepisach prowadzi do wniosku, że art. 138i § 1 O.p. normuje kwestię pełnomocnictwa przedkładanego w innym trybie, niż przewidziany w art. 169 § 1 O.p.

Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że w okolicznościach niniejszej sprawy złożenie pełnomocnictwa szczególnego w terminie wyznaczonym przez organ pierwszej instancji skutkuje usunięciem braku formalnego i uprawnia pełnomocnika do reprezentowania spółki o zwrot nadpłaty z tytułu podatku od nieruchomości za 2013 r. Oznacza, że organ nie miał podstaw prawnych do pozostawienia wniosku bez rozpatrzenia.

Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela stanowiska skarżącej, że jeśli osoba podająca się za profesjonalnego pełnomocnika nie usunie braku formalnego, to organ powinien wystosować wezwanie o usunięcie tego braku do potencjalnego mocodawcy. Jak słusznie zauważył Sąd pierwszej instancji, w art. 169 § 1 O.p. wyraźnie został wskazany podmiot, który ma wezwać organ do usunięcia braku formalnego. Jest nim wnoszący podanie. W tej sprawie podanie podpisał, a więc wniósł radca prawny, zatem prawidłowo organ właśnie jego wezwał do usunięcia braku formalnego.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art.185 § 1 P.p.s.a,. uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. O zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 P.p.s.a.

s. P. Borszowski s. J. Pruszyński s. J. Sokołowska