Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 292/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2011-06-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 27 par. 1 pkt 2, art. 26 par. 5, art. art. 29 par. 2
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Kruppik-Świetlicka (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Leszek Kleczkowski Sędzia WSA Urszula Wiśniewska Protokolant: Asystent sędziego Daniel Łuczon po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 14 czerwca 2011 r. sprawy ze skargi S. T. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwrotu tytułu wykonawczego oddala skargę


UZASADNIENIE

Starosta T., po doręczeniu upomnienia K. Z. ( w trybie zastępczym) wystawił tytuł wykonawczy nr [...] w związku z niedokonaniem przez ww. zwrotu nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych w kwocie [...] zł w oparciu o swoją decyzję z dnia [...] r. Nr [...]) i skierował tytuł do realizacji Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w T., właściwemu ze względu na wskazane w tytule wykonawczym miejsce zamieszkania zobowiązanej.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w T. postanowieniem z dnia [...] r. - zwrócił tytuł wykonawczy wierzycielowi, argumentując, iż z bazy danych Urzędu Skarbowego w T. wynika, że zobowiązana od dnia [...] r. mieszka w B., tym samym tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych w art. 27 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r., Nr 229, poz. 1954 ze zm.).

W złożonym zażaleniu Starosta T. stwierdził, że stanowisko Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. nie znajduje oparcia w prawie, albowiem żaden przepis ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i Kodeksu postępowania administracyjnego nie daje podstaw do zwrotu przez organ egzekucyjny tytułu wykonawczego ze względu na brak właściwości miejscowej.

Starosta podniósł, że tytuł wykonawczy wystawiony został przez wierzyciela prawidłowo pod względem formalnym, bowiem zawiera wszystkie elementy określone w art. 27 § 1 powołanej ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w tym adres zamieszkania zobowiązanej.

W ocenie skarżącego zwrot tytułu wykonawczego wierzycielowi uzasadniony jest tylko w przypadku, gdy w tytule wykonawczym brak jest adresu zobowiązanego, wskazanie adresu nieaktualnego nie uprawnia do zwrotu tytułu.

Zdaniem Starosty organ egzekucyjny winien przekazać tytuł wykonawczy, w drodze postanowienia, właściwemu organowi egzekucyjnemu - zgodnie z obowiązkiem wynikającym z art. 65 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) w zw. z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji,

Dyrektor Izby Skarbowej w B., po rozpatrzeniu złożonego zażalenia, postanowieniem z dnia [...] r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

Organ wskazał, że w przedmiotowej sprawie Naczelnik Urzędu Skarbowego w T. stwierdził, że adres zobowiązanej wskazany w tytule wykonawczym nie jest adresem, pod którym K. Z. zamieszkuje, albowiem z posiadanych przez ten organ danych wynikało, że zobowiązana od dnia [...] r. mieszka w B. przy ul. [...].

Organ uznał, że wierzyciel nie uczynił zadość wymogom formalnym wskazanym w art. 27 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zakresie prawidłowego wskazania adresu zobowiązanej, dlatego organ egzekucyjny zgodnie z treścią art. 29 § 2 u.p.e.a. dokonał zwrotu tytułu wykonawczego., w myśl, którego " jeżeli (...) tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych w art. 27 § 1 i § 2, organ egzekucyjny nie przystępuje do egzekucji, zwracając tytuł wierzycielowi.

Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej, postępowanie organu egzekucyjnego było prawidłowe, gdyż wszczęcie egzekucji wymaga doręczenia odpisu tytułu wykonawczego zobowiązanemu w miejscu jego zamieszkania, przy czym obowiązek ustalenia i wskazania w tytule wykonawczym adresu obciąża wierzyciela.

Organ podał, że w przedmiotowej sprawie ustalony przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. faktyczny adres zamieszkania zobowiązanej jest inny niż wskazany w tytule wykonawczym i powoduje zmianę właściwości miejscowej organu egzekucyjnego. Według organu, w takich okolicznościach nie znajduje zastosowania art. 65 § 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, na który powołuje się wierzyciel, albowiem tytuł wykonawczy skierowano do organu w nim wskazanego, a więc właściwego zgodnie z adresem zobowiązanej podanym w tytule wykonawczym.

Organ podniósł nadto, że zastosowanie w sprawie wskazanego przepisu Kpa nie było również możliwe z braku podstaw do uznania, iż będący w bazie danych Urzędu Skarbowego w T. adres zobowiązanej był w dniu wydawania zaskarżonego postanowienia adresem aktualnym.

W tych warunkach przekazanie tytułu wykonawczego innemu organowi oznaczałoby przesłanie dokumentu zawierającego wady, do usunięcia których kompetencje ma tylko wierzyciel.

W skardze skierowanej do tut. Sądu Starosta wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu podobnie jak w zażaleniu skarżący nie zgodził się ze stanowiskiem organu odwoławczego, iż przekazany tytuł wykonawczy jest niepoprawny pod względem formalnym. Według strony tytuł ten posiada wszystkie elementy określone w art. 27 § 1 ustawy egzekucyjnej, w tym adres zamieszkania zobowiązanego. Zwrot tytułu egzekucyjnego byłby uzasadniony jedynie w przypadku całkowitego braku adresu. Jeżeli jednak adres widnieje w tytule wykonawczym, a jedynie według wiedzy organu egzekucyjnego uległ on zmianie, to zgodnie z obowiązkiem wynikającym z art. 65 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w zw. z art. 18 ustawy egzekucyjnej winien przekazać tytuł wykonawczy właściwemu organowi egzekucyjnemu, jeśli ta zmiana adresu ma wpływ na zmianę właściwości organu egzekucyjnego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sądy administracyjne zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) kontrolują działania administracji publicznej stosując kryterium legalności, tj. zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi.

Akt lub czynność zostaje wyeliminowana z obrotu prawnego jedynie wówczas gdy sąd stwierdzi naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy ( art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) dalej ppsa lub naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 lit. c ww. ustawy).

Mając powyższe na względzie Sąd stwierdza, że nie dopatrzył się naruszeń, które by skutkowały koniecznością wyeliminowania zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Istota sporu sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy organy egzekucyjne zasadnie zwróciły wierzycielowi tytuł wykonawczy, po stwierdzeniu, iż adres zobowiązanej jest niezgodny z adresem znajdującym się w bazie organów skarbowych.

Organy uznały, iż na dzień wystawienia tytułu wykonawczego tj. w dniu [...] r. adresem strony zobowiązanej była B. ul. [...], co oznacza, ż adres wpisany przez wierzyciela w tytule wykonawczym był adresem nieaktualnym. Jak bowiem wynikało z informacji US w B. z dnia [...] r. zobowiązana rozpoczęła działalność gospodarczą w B. podając ww. adres jako adres zamieszkania i adres rejestracyjny. W związku ze zmianą adresu zmieniła się również właściwość organu egzekucyjnego. Organ jako dowód przywołał dokumenty w postaci :

• Informacji Naczelnika I US w B. skierowanej do Naczelnika US w T., że ww. z dniem [...] r. zarejestrowała działalność gospodarczą, gdzie w rubryce adres zam. oraz adres rejestracyjny wpisano B., [...]

• Informacji Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. z dnia [...] r. o NIP wysłanej do Naczelnika Urzędu Skarbowego w B., wskazującej adres zamieszkania : B., [...] - oraz, że ww. została wykreślona jako podatnik z rejestru US w T.

Na marginesie należy wskazać, że upomnienie i decyzję Starosty doręczono w trybie zastępczym.

W sprawie ma zastosowanie ustawa z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( Dz. U. z 2005r. Nr 229, poz. 1954 ze zm. dalej u.p.e.a. ).

Zgodnie z art. 27 § 1 pkt 2 u.p.e.a. tytuł wykonawczy powinien zawierać wskazanie imienia i nazwiska lub firmy zobowiązanego i jego adresu i jest to bezsprzecznie obowiązek wierzyciela. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyroku z dnia 28 grudnia 2007 r. sygn. akt I SA/Po 1392/07 wyraził następujący pogląd: "Wierzyciel musi w administracyjnym tytule wykonawczym wskazać prawidłowe dane zobowiązanego, m.in. ustalić prawidłowo jego adres, na podstawie danych zawartych w prowadzonych przez właściwe organy ewidencjach. Organ egzekucyjny nie może przyjmować fikcji, że miejscem zamieszkania zobowiązanych na dzień wszczęcia postępowania egzekucyjnego i doręczania pism był uprzedni adres tylko dlatego, że organ do którego wpłynęła informacja o zmianie miejsca zamieszkania zobowiązanych, przekazał tę informację z opóźnieniem poprzednio właściwemu organowi podatkowemu i egzekucyjnemu." LEX nr 441055.

Reasumując należy stwierdzić, że skoro ustalenie adresu osoby zobowiązanej należy do wierzyciela to przerzucenie na organ egzekucyjny obowiązku poszukiwania zobowiązanej, jest niezgodne z regułami postępowania egzekucyjnego.

Stosownie bowiem do treści art. 26 § 5 u.p.e.a. wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą:

1) doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego;

2) lub doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego, jeżeli to doręczenie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego.

A zatem doręczenie tytułu wykonawczego czy też zawiadomienia o zajęciu wierzytelności powinno nastąpić na adres siedziby zobowiązanego do rąk osób uprawnionych do odbioru pism (art. 45 Kpa. w związku z art. 18 u.p.e.a.).

Aby zatem móc skutecznie doręczyć tytuł wykonawczy organ egzekucyjny powinien znać aktualny adres zobowiązanego. Należy podkreślić, że konsekwencją braku podania właściwego adresu jest niemożność wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego. W tym miejscu należy przywołać wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 grudnia 2009 r. sygn. akt II FSK 1173/08 z tezą :" Aby móc skutecznie doręczyć tytuł wykonawczy organ egzekucyjny powinien znać aktualny adres zobowiązanego. Stąd też dane wynikające z KRS mogą być wzięte pod uwagę, o ile są zgodne ze stanem rzeczywistym". LEX nr 582774

Zgodnie z treścią art. 29 § 2 u.p.e.a., jeżeli (...) tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych w art. 27 § 1 i § 2, organ egzekucyjny nie przystępuje do egzekucji, zwracając tytuł wierzycielowi (...). Wskazany przepis zatem pozwala na zwrot tytułu wykonawczego wierzycielowi. W takim przypadku zgodnie z art. 29 § 2 zd. 2 u.p.e.a. na postanowienie organu egzekucyjnego o zwrocie tytułu wykonawczego zażalenie przysługuje jedynie wierzycielowi, niebędącemu jednocześnie organem egzekucyjnym.

Reasumując należy wskazać, że na wierzycielu spoczywa obowiązek ustalenia prawidłowo danych zobowiązanego, w celu prawidłowego sporządzenia tytułu wykonawczego. Adres zobowiązanego ( właściwy) jest jednym z elementów tytułu wykonawczego.

Należy zwrócić uwagę, że organy mają prawo do korzystania z danych ze zbiorów meldunkowych, zbioru PESEL oraz ewidencji wydanych lub utraconych dowodów osobistych jak również z ewidencji i identyfikacji płatników w oparciu o art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników (tekst jedn.: z 2004 r. Nr 269, poz. 2681, ze zm.) gdyż osoby fizyczne, osoby prawne oraz jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej, które na podstawie odrębnych ustaw są podatnikami, podlegają obowiązkowi ewidencyjnemu oraz otrzymują numery identyfikacji podatkowej "NIP".

A zatem powyższe dane udostępnia się m.in. organom administracji publicznej, o ile są one niezbędne do realizacji ustawowych zadań. (art. 44h ust. 1 pkt 1 ustawy). Vide art. 299 § 3 i § 4 Op.

A zatem nie można zaaprobować poglądu Starosty, iż tylko całkowity brak adresu pozwala na zwrot tytułu wierzycielowi a rolą organu egzekucyjnego w takiej sytuacji jest przekazanie tytułu organowi właściwemu na podstawie art. 65 § 1 Kpa.

W tym miejscu Sąd stwierdza, że art. 65 § 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego na który powołuje się Starosta nie znajduje zastosowania w sprawie gdyż przedmiotowy tytuł wykonawczy skierowano do organu w nim wskazanego. Ponadto należy zgodzić się z organem, że zastosowanie ww. przepisu nie było również możliwe z braku podstaw do uznania, iż będący w bazie danych Urzędu Skarbowego w T. adres zobowiązanej był w dniu wydawania zaskarżonego postanowienia adresem aktualnym.

W tych warunkach przekazanie tytułu wykonawczego innemu organowi oznaczałoby przesłanie dokumentu zawierającego wady, do usunięcia których kompetencje ma tylko wierzyciel.

A zatem postępowanie organów egzekucyjnych polegające na zwrocie tytułu wykonawczego wierzycielowi, na podstawie art. 29 § 2 z powodu nie spełnienia wymogów z art. 27 cyt. ustawy egzekucyjnej było prawidłowe.

Mając powyższe na względzie Sąd na podstawie art. 151 cyt. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił.

L. Kleczkowski E. Kruppik-Świetlicka U. Wiśniewska