Wyrok NSA oz. w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 1171/98
NSA oz. w Gdańsku
Data orzeczenia: 2000-08-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 621  Sprawy mieszkaniowe, w tym dodatki mieszkaniowe
Powołane przepisy: article: art. 81 pkt 2, art. 74, art. 76, art. 80
journal: Dz.U. 1991 nr 88 poz. 400
law: Ustawa z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej.
article: par. 3
journal: Dz.U. 1998 nr 4 poz. 13
law: Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 12 grudnia 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad przydziału, opróżniania i norm zaludnienia lokali mieszkalnych oraz tymczasowych kwater przeznaczonych dla strażaków Państwowej Straży Pożarnej.
Teza: Negatywna przesłanka zawarta w art. 81 pkt 2 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej /Dz.U. nr 88 poz. 400 ze zm./ jest spełniona dopiero wtedy, gdy powierzchnia posiadanego przez strażaka lokalu lub domu przekracza odpowiednią do stanowiska służbowego strażaka i jego stanu rodzinnego minimalną normę zaludnienia określoną w par. 3 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 12 grudnia 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad przydziału, opróżniania i norm zaludnienia lokali mieszkalnych oraz tymczasowych kwater przeznaczonych dla strażaków Państwowej Straży Pożarnej /Dz.U. 1998 nr 4 poz. 13/.

TEZY

Negatywna przesłanka zawarta w art. 81 pkt 2 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej /Dz.U. nr 88 poz. 400 ze zm./ jest spełniona dopiero wtedy, gdy powierzchnia posiadanego przez strażaka lokalu lub domu przekracza odpowiednią do stanowiska służbowego strażaka i jego stanu rodzinnego minimalną normę zaludnienia określoną w par. 3 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 12 grudnia 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad przydziału, opróżniania i norm zaludnienia lokali mieszkalnych oraz tymczasowych kwater przeznaczonych dla strażaków Państwowej Straży Pożarnej /Dz.U. 1998 nr 4 poz. 13/.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny uznał zasadność skargi Mieczysława K. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej z dnia 20 maja 1998 r. w przedmiocie odmowy udzielenia pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego i podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 i 3 oraz art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Komendanta Rejonowej Straży Pożarnej w T. z dnia 4 marca 1998 r., a także zasądził od Komendanta Wojewódzkiego Straży Pożarnej na rzecz skarżącego dziesięć złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Naczelnego Sądu Administracyjnego decyzją z dnia 20 maja 1998 r. Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej utrzymał w mocy decyzję Komendanta Rejonowego Państwowej Straży Pożarnej w T. z dnia 4 marca 1998 r. nr 2/98, którą odmówiono Mieczysławowi K. udzielenia pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego w domu jednorodzinnym. Organ odwoławczy podzielił wszystkie podstawy decyzji organu I instancji, na które składały się art. 30 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Urzędu Ochrony Państwa, Straży Granicznej, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin /Dz.U. nr 53 poz. 214 ze zm./ oraz przepisy rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 10 stycznia 1998 r. w sprawie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu dla strażaków Państwowej Straży Pożarnej /Dz.U. nr 15 poz. 68/, a także następujące ustalenia faktyczne:

Mieczysław K., emerytowany strażak, złożył wniosek o przyznanie mu pomocy finansowej na rozbudowę i nadbudowę budynku jednorodzinnego. Dołączoną do wniosku umową z dnia 10 grudnia 1996 r. o zniesieniu współużytkowania wieczystego gruntu oraz własności znajdującego się na tym gruncie budynku mieszkalnego, sporządzoną w formie aktu notarialnego, wykazał, iż na zasadach ustawowej wspólności majątkowej małżeńskiej wraz z żoną Danutą jest użytkownikiem wieczystym nieruchomości położonej w T. przy ul. I. nr 10, stanowiącej działkę nr 610/2, oraz właścicielem odrębnej części znajdującego się na tej działce budynku mieszkalnego, w którym znajduje się lokal mieszkalny o powierzchni użytkowej 30,93 m2. Innym dokumentem dołączonym do wniosku - ostateczną decyzją Prezydenta Miasta T. z dnia 23 czerwca 1997 r. nr ANB-II-7351/736/97 - wnioskodawca wykazał, że dysponuje pozwoleniem na rozbudowę i nadbudowę opisanego wyżej budynku. Z faktu posiadania przez wnioskodawcę tytułu własności budynku, w którym znajduje się lokal mieszkalny, organ odwoławczy wyciągnął wniosek, iż jego potrzeby mieszkaniowe są zaspokojone, wobec czego zgodnie z par. 1 pkt 1 cytowanego rozporządzenia w związku z art. 81 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej /Dz.U. nr 88 poz. 400 ze zm./ nie może on skorzystać z wnioskowanej pomocy.

Mieczysław K. w skardze na decyzję ostateczną uzasadniał poczucie swego pokrzywdzenia rozstrzygnięciem. Oprócz twierdzeń, że o pomoc ubiegał się od 1993 r., a odmowa jej udzielenia brała się z przyczyn pozaprawnych, podał, iż w zaskarżonej decyzji "nie ma (...) ani słowa o powierzchni mieszkalnej przysługującej strażakowi i jego rodzinie".

W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie. Ustosunkowując się do zarzutów skargi podano, że pierwotny wniosek Mieczysława K. nie mógł zostać rozpoznany, ponieważ wówczas skarżący nie miał wyjaśnionego tytułu do części budynku przy ul. I. nr 10 w T., nie dysponował też pozwoleniem na rozbudowę i nadbudowę tego budynku. Ponadto (...) pojęcie "posiadającemu (...) lokal mieszkalny, dom jednorodzinny (...)" użyte w art. 81 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej oznacza w ocenie Komendanta posiadanie jakiegokolwiek lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego, bez względu na jego powierzchnię mieszkalną.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie. Nie zadecydowały jednak o tym zarzuty dotyczące przewlekłości postępowania czy też podważające bezstronność organu I instancji. Pierwszy z nich jest bezprzedmiotowy w postępowaniu sądowym, którego przedmiotem jest kontrola zgodności z prawem już wydanego aktu administracyjnego. Mógł on stanowić podstawę innej skargi - na bezczynność organu I instancji, ta zaś byłaby dopuszczalna przed wydaniem decyzji przez organ I instancji. (...)

Dla oceny zasadności skargi nie ma znaczenia także druga grupa zarzutów. Są one ogólnikowe i nie mogą prowadzić do wniosku, że w postępowaniu przed organem I instancji wystąpiły przesłanki do wyłączenia tego organu lub jego pracownika /art. 24-25 Kpa/. Zresztą skarżący w postępowaniu administracyjnym nie składał wniosków o wyłączenie.

Inaczej rzecz ma się z zarzutem ujętym w zacytowanym wcześniej zdaniu ze skargi.

Pomoc finansowa na uzyskanie lokalu mieszkalnego dla funkcjonariuszy szczególnych służb państwowych, w tym Państwowej Straży Pożarnej, jest jedną z form zaspokajania potrzeb mieszkaniowych tych funkcjonariuszy. (...)

Nietypowość uprawnień emerytowanych funkcjonariuszy /art. 30 w związku z art. 31 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Urzędu Ochrony Państwa, Straży Granicznej, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin - Dz.U. nr 53 poz. 214 ze zm./ nie może przesłaniać istoty zagadnienia. W interesie państwa leży, aby funkcjonariusze służb specjalnych byli maksymalnie dyspozycyjni i w nadzwyczajnych stanach mogli zostać wezwani do służby poza zwykłym, planowym czasem jej pełnienia. Będzie to możliwe wyłącznie wówczas, gdy funkcjonariusze mieszkają w miejscowościach, w których pełnią służbę, bądź w miejscowościach pobliskich.

W odniesieniu do strażaków ustawodawca dał temu wyraz w art. 74 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej /Dz.U. nr 88 poz. 400 ze zm./, rozpoczynającym rozdział zatytułowany "Mieszkania strażaków w służbie państwowej". Przepisy rozdziału przewidują różne formy pomocy mieszkaniowej. Zasadnicze dwa, zmierzające bezpośrednio do omówionego wcześniej celu, to prawo do uzyskania przydziału lokalu mieszkalnego z zasobów, o jakich mówi art. 76 tej ustawy, i pomoc finansowa na uzyskanie lokalu mieszkalnego w drodze działań własnych strażaka /art. 80 ustawy/. Są to formy zamienne: wybór jednej z nich należy do strażaka, ale najczęściej w praktyce pierwsza z tych form jest eliminowana w wyniku ograniczonego zasobu lokali do przydziału.

(...) Poziom zaspokajania potrzeb mieszkaniowych strażaka - zarówno w drodze przydziału lokalu, jak i pomocy finansowej na budownictwo mieszkaniowe - podporządkowany jest zasadzie równych standardów. Negatywna przesłanka zawarta w art. 81 pkt 2 cytowanej ustawy o Państwowej Straży Pożarnej jest spełniona dopiero wtedy, gdy posiadany przez strażaka lokal swą powierzchnią przekracza odpowiednią do stanowiska służbowego strażaka i jego stanu rodzinnego minimalną normę zaludnienia, określoną w par. 3 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 12 grudnia 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad przydziału, opróżniania i norm zaludnienia lokali mieszkalnych oraz tymczasowych kwater przeznaczonych dla strażaków Państwowej Straży Pożarnej /Dz.U. 1998 nr 4 poz. 13/. Zaskarżone decyzje zatem zostały wydane z naruszeniem art. 80 ust. 1 w związku z art. 81 pkt 2 omawianej ustawy.

Wykładnia tych przepisów zastosowana przez organy obu instancji spowodowała, że brak jest ustaleń w przedmiocie powierzchni lokalu, jakim skarżący dysponował w dniu składania udokumentowanego wniosku /22 sierpnia 1997 r./. (...) W zasadzie niezbędny w tym celu materiał jest już zebrany, skoro poza sporem pozostaje, iż rodzina wspólnie zamieszkała ze skarżącym składa się z trzech osób /żona i małoletni syn/, a w lokalu o powierzchni 30,93 m2 mieściła się kuchnia, wc, przedpokój i jeden pokój. Ten ostatni, według twierdzeń skarżącego z odwołania, ma powierzchnię 15,85 m2. Należy zatem jedynie sprawdzić właściwymi środkami dowodowymi prawdziwość twierdzeń skarżącego. (...)

Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy nie może funkcjonować zasada, że organ administracji orzeka według stanu faktycznego ustalonego na dzień wydania decyzji. Jeśli skarżący w całości, z własnych środków, zrealizował swe zamierzenie inwestycyjne w czasie wyczekiwania na kontrolę sądową zaskarżonej decyzji, to o wyniku sprawy powinien decydować stan faktyczny z dnia zaskarżonej decyzji. Odmienne rozwiązanie (...) godziłoby w konstytucyjną zasadę, że Rzeczpospolita Polska jest państwem prawnym /art. 2 Konstytucji/.

Z przytoczonych względów orzeczono jak w sentencji wyroku na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 i 3 oraz art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./.