Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 735/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2021-12-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Nadzór budowlany
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: journal: Dz.U. 2021 poz 2351
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Darmoń Sędziowie: WSA Magda Froncisz WSA Agnieszka Nawara – Dubiel (spr.) Protokolant: starszy referent sądowy Anna Frasik-Mazurek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi M. J. na decyzję nr [...] Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia 23 kwietnia 2021 r. znak: [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki skargę oddala.


UZASADNIENIE

Sygn. II SA/Kr 735/21

UZASADNIENIE

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla powiatu [...] w K., decyzją nr [...] z dnia 02 lutego 2021r., znak: [...] nałożył na M. J., zam. [...] [...] - inwestora robót budowlanych związanych z budową obiektu budowlanego o funkcji gospodarczo - garażowej na dz. nr [...] w m. M. , gm. W. W., obowiązek wykonania w porozumieniu z firma A rozbiórki obiektu budowlanego o funkcji gospodarczo - garażowej o konstrukcji blaszanej i wymiarach 4,0 m x 5,5 m, wysokości 2,56 m, na dz. nr [...] w m. M. , gm. W. W..

Po rozpatrzeniu odwołania M. J., Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją nr [...] /2021 z dnia 23 kwietnia 2021 r. znak [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm., dalej: k.p.a.) oraz art. 51 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 51 ust. 7 i art. 80 ust. 2 pkt 2 oraz art. 83 ust.2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jednolity Dz. U. z 2020 r., poz. 1333, dalej u.p.b.), utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu wskazał, że pismem z dnia 22 maja 2020r., firma A, [...] [...] zwróciła się do PINB w sprawie: obiektu budowlanego zlokalizowanego na eksploatowanej infrastrukturze gazowej średniego ciśnienia na działce nr [...] w miejscowości M. przy ul. [...] gmina W. W.. W w/w piśmie stwierdzono, że lokalizacja obiektu budowlanego na działce nr [...] przy ul. [...] w M. jest niezgodna z Rozporządzeniem Ministra Gospodarki z dnia 26.04.2013r. "w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać sieci gazowe i ich usytuowanie" - Dz. U. 2013 poz.640. Ponadto, podniesiono, że zgodnie z art. 29 ustawy Prawo budowlane budowa przedmiotowego obiektu budowlanego wymagała zgłoszenia właściwemu organowi oraz że na podstawie art. 30 ust. 2 u.p.b. do zgłoszenia należy dołączyć w zależności od potrzeb, odpowiednie szkice lub rysunki, a także pozwolenia, uzgodnienia i opinie wymagane odrębnymi przepisami. W związku z powyższym stwierdzono, że cyt.: Właściciel nieruchomości przed budową przedmiotowego budynku nie uzgodnił z naszym zakładem jego lokalizacji, co stanowi naruszenie przytoczonego wyżej przepisu. Nadmieniamy, że lokalizacja przedmiotowego obiektu budowlanego na infrastrukturze gazowej utrudnia nam wykonywanie podstawowych czynności eksploatacyjnych, przede wszystkim kontrolę szczelności gazociągu. Ze względu na powyższe zwrócono się do PINB o podjęcie działań zgodnie z posiadanymi kompetencjami, (k: 1 akt PINB)

W dniu 21 lipca 202lr., przeprowadzono czynności kontrolne w sprawie obiektów budowlanych na-dz. [...] w m. M. . Z kontroli sporządzono protokół wraz z dokumentacją fotograficzną, (k: 6-8 akt PINB)

Postanowieniem z dnia 03 grudnia 2020r., nr [...], znak: [...] PINB wstrzymał Inwestorowi M. J., zam. ul. [...]/1, [...] prowadzenie robót budowlanych przy obiekcie budowlanym o funkcji gospodarczo - garażowej znajdującej się na dz. nr [...] w m. M. - z powodu kolizji obiektu z gazociągiem średniego ciśnienia tj. naruszeniem zapisów Rozporządzenia Ministra Gospodarki z dn. 26.04.2013. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać sieci gazowe i ich usytuowanie (Dz.U.2013 poz.640). (k: 12 akt PINB)

Organ odwoławczy wskazał, iż PINB dokonał prawidłowej kwalifikacji przedmiotu postępowania administracyjnego. Niewątpliwie w stanie faktycznym niniejszej sprawy miała miejsce budowa - obiektu budowlanego o funkcji gospodarczo - garażowej o konstrukcji blaszanej.

Zgodnie z brzmieniem art. 28 ust. 1 ustawy Prawo budowlane, roboty budowlane można rozpocząć jedynie po uzyskaniu ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31 w/w ustawy. Przepis art. 29 ustawy Prawo budowlane zawiera katalog obiektów i robót budowlanych zwolnionych z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę, tj. do których nie będzie miała zastosowania ogólna zasada wyrażona w art. 28 ust. 1 tej ustawy. Katalog określony w art. 29 ustawy Prawo budowlane enumeratywnie wylicza przypadki, które nie wymagają uzyskania pozwolenia. Oznacza to, iż wyłącznie obiekty i roboty w nim wymienione mogą być wykonane bez uprzedniego uzyskania pozwolenia na budowę. Z analizy w/w przepisów wynika, iż budowa - budynku gospodarczo - garażowego o konstrukcji blaszanej i wymiarach 4,0 m x 5,5 m, wysokości 2,56 m nie wymagała uzyskania przez inwestora pozwolenia na budowę, jednak zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 14 u.p.b. wymagała zgłoszenia organowi administracji architektoniczno-budowlanej.

Z pisma Starostwa Powiatowego w K. filia w [...] z dnia 04 listopada 2020r., wynika, iż w prowadzonych przez Wydział Architektury Starostwa Powiatowego w K. Referat III F. W. rejestrach zgłoszeń nie wymagających pozwolenia na budowę w 2017 roku odnotowano inwestycję pn.: "Budowa budynku gospodarczo - magazynowego oraz garażowego na działce nr [...] w miejsc. M. , gmina W. W..", której inwestorem była M. J.. (k: 12-22 akt [...]).

PINB słusznie wskazał, że zastosowanie będzie miał również przepis art. 30 ust. 2a, którego treść brzmi: Do zgłoszenia należy dołączyć: (...) 3)pozwolenia, uzgodnienia i opinie, których obowiązek dołączenia wynika z przepisów odrębnych ustaw, w szczególności decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach, zgodnie z art. 72 ust. 3 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, lub kopie tych pozwoleń, uzgodnień, opinii i innych dokumentów. W przedmiotowej sprawie doszło do naruszenia w/w przepisu, gdyż M. J. nie dokonała uzgodnień lokalizacji przedmiotowego obiektu z firma A a jak wynika z akt sprawy przedmiotowy budynek o funkcji gospodarczo - garażowej zlokalizowany jest na gazociągach średniego ciśnienia.

Podstawą skarżonej decyzji jest art. 51 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 51 ust.7 u.p.b. W niniejszej sprawie obiekt budowlany o funkcji gospodarczo - garażowej o konstrukcji blaszanej został zrealizowana z naruszeniem obowiązujących przepisów techniczno - budowlanych tj. Rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 26 kwietnia 2013 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać sieci gazowe i ich usytuowanie (Dz.U. z dnia 4 czerwca 2013 r., poz. 604). Zatem w zaistniałym stanie faktycznym sprawy budowa przedmiotowego budynku jest niedopuszczalna, z uwagi na usytuowanie go na gazociągu średniego ciśnienia. Usytuowanie obiektu budowlanego bezpośrednio na gazociągu stwarza stan zagrożenia bezpieczeństwa ludzi i mienia.

Rozporządzenie to w § 2 pkt. 30) zawiera definicję strefy kontrolowanej, która oznacza obszar wyznaczony po obu stronach osi gazociągu, którego linia środkowa pokrywa się z osią gazociągu, w którym przedsiębiorstwo energetyczne zajmujące się transportem gazu ziemnego podejmuje czynności w celu zapobieżenia działalności mogącej mieć negatywny wpływ na trwałość i prawidłowe użytkowanie gazociągu.

Ograniczenia, jakie wiążą się z ustanowieniem strefy kontrolowanej zostały określone w § 10 rozporządzenia, który określa, że:

1. Dla gazociągów należy wyznaczyć, na okres ich użytkowania, strefy kontrolowane.

2.W strefach kontrolowanych należy kontrolować wszelkie działania, które mogłyby spowodować uszkodzenie gazociągu lub mieć inny negatywny wpływ na jego użytkowanie i funkcjonowanie.

3.W strefach kontrolowanych nie należy wznosić obiektów budowlanych, urządzać stałych składów i magazynów oraz podejmować działań mogących spowodować uszkodzenia gazociągu podczas jego użytkowania.

4.W strefach kontrolowanych nie mogą rosnąć drzewa w odległości mniejszej niż 2,0 m od gazociągów o średnicy do DN 300 włącznie i 3,0 m od gazociągów o średnicy większej niż DN 300, licząc od osi gazociągu do pni drzew. Wszelkie prace w strefach kontrolowanych mogą być prowadzone tylko po wcześniejszym uzgodnieniu sposobu ich wykonania z właściwym operatorem sieci gazowej. (...)

Organ odwoławczy wskazał, że prawidłowo wskazana została M. J. - inwestor robót budowlanych, jako adresat orzeczonego nakazu. Zgodnie bowiem z brzemieniem przepisu art. 52 u.p.b., inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany na swój koszt dokonać czynności nakazanych w decyzji, o której mowa w art. 48, art. 49b, art. 50a oraz art. 51. Kryterium wyboru spośród trzech wymienionych w art. 52 Prawa budowlanego podmiotów jest posiadanie tytułu prawnego umożliwiającego wykonanie decyzji, (wyrok NSA z dnia 6 marca 2008r., sygn. II OSK 158/07).

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie złożyła M. J., zaskarżonej decyzji zarzucając:

1. naruszenie przepisów postępowania, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy:

a) art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., polegające na braku wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, niezebraniu wyczerpującego materiału dowodowego, niepodjęciu inicjatywy dowodowej pomimo spostrzeżeń strony zawartych w odwołaniu na decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, wyrażającej się zwłaszcza poprzez brak ustalenia w jaki sposób zabudowanie strefy kontrolowanej spornym obiektem budowlanym stanowi zagrożenie życia ludzi lub mienia i niezebraniu odpowiednich dowodów (m.in. opinii biegłych) niezbędnych do ustalenia, czy odległość obiektu i sieci gazowej zagraża bezpieczeństwu ludzi i mienia;

b) art. 7 i art. 8 § 1 i art. 11 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób, który nie budzi zaufania do władzy publicznej, poprzez nie odniesienie się do zarzutów odwołania, bezkrytyczne powielenie stanowiska Organu pierwszej instancji, nieprzeprowadzenie wyczerpującego postępowania dowodowego, naruszenie równowagi w zakresie uwzględnienia sprzecznych postępowania;

2. naruszenie przepisów prawa materialnego, a to § 10 ust. 3 i 4 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 26 kwietnia 2013 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać sieci gzowe i ich usytuowanie (Dz. U. 2013 poz. 640) poprzez błędną jego wykładnie i przyjęcie, że istnieje bezwzględny zakaz zabudowy w strefie kontrolowanej, w sytuacji gdy z jego treści wynika, iż istnieje możliwość uzgodnienia sposobu wykonania prac dopuszczając ewentualność zabudowy stref kontrolowanych, pod pewnymi warunkami.

Na podstawie tych zarzutów skarżąca wniosła o uchylenie decyzji Inspektor Nadzoru Budowlanego i umorzenie postępowania administracyjnego; ewentualnie o uchylenie decyzji Inspektor Nadzoru Budowlanego i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I Instancji.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że w odwołaniu od decyzji PINB skarżąca podniosła zarzut niewyjaśnienia sprawy, wskazując na bezpodstawne, dobrowolne i uznaniowe założenie Organu I instancji, że wybudowanie spornego obiektu budowlanego w strefie kontrolowanej gazociągu może powodować zagrożenia życia ludzi lub bezpieczeństwa mienia, a także zagrożenia dla gazociągu. Podniosła również, iż organ nie wskazał, w jaki sposób ten stan zagrożenia życia ludzi lub bezpieczeństwa mienia miałby się przejawiać. Organ II instancji w ogóle nie odniósł się do spostrzeżeń skarżącej zawartych w odwołaniu, zdaniem skarżącej Organ powinien zebrać w tym zakresie odpowiednie dowody np. opinię biegłego z zakresu budownictwa, który fachowo by ustalił, czy odległość obiektu i sieci gazowej w rzeczywistości zagraża bezpieczeństwa ludzi i mienia. Decyzje nakazujące rozbiórkę powinny być rozwiązaniem ostatecznym, bowiem stanowią dla właściciela najbardziej dotkliwą sankcję, a legalizacja powinna mieć prymat nad nakazaniem rozbiórki.

Jako przykład alternatywnych możliwości przewidzianych przez przepisy prawa pragnę wskazać art. 9 prawa budowlanego dopuszczający możliwość odstąpienia od przepisów techniczno-budowlanych, a więc warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane i ich usytuowanie, i warunków technicznych użytkowania obiektów budowlanych, a także ewentualną przebudowę gazociągu w sposób niezagrażający bezpieczeństwu ludzi bądź mienia.

Skarżąca nie aprobuje stanowiska Organu odwoławczego, jakoby swoim działaniem naruszyła art 30 ust. 2a prawa budowanego, skoro w momencie składania zgłoszenia nie miała ona wiedzy o przebiegu gazociągu przez swoją działkę, ani nawet nie dysponowała żadnym takim dokumentem, który mogłaby dołączyć do zgłoszenia robót.

Organ odwoławczy powielił błędną wykładnię przepisu prawa materialnego, a to § 10 ust. 3 i 4 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 26 kwietnia 2013 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać sieci gazowe i ich us5rtuowanie (Dz. U. 2013 poz. 640), wskazując, iż budowa przedmiotowego budynku jest niedopuszczalna z uwagi na usytuowanie go na gazociągu średniego ciśnienia. W ocenie skarżącej z ust. 3 i ust. 4 rozporządzenia z 2013 roku wynika bezpośrednio, iż istnieje możliwość uzgodnienia sposobu wykonania prac (wszelkie prace w strefach kontrolowanych mogą być prowadzone tylko po wcześniejszym uzgodnieniu sposobu ich wykonania z właściwym operatorem sieci gazowej) dopuszczając tym samym ograniczoną, ale jednak ewentualność zabudowy stref kontrolowanych.

Przepisy o strefach kontrolowanych nie powinny być interpretowane w kierunku zbyt rygorystycznym, bo nie są przepisami ustawowymi, ale wykonawczymi do ustawy. Zgodnie z art. 21 ust. 2 Konstytucji RP, wywłaszczenie jest dopuszczalne jedynie wówczas, gdy jest dokonywane, na cele publiczne i za słusznym odszkodowaniem. Stosownie zaś do treści art. 64 ust. 3 Konstytucji RP, własność może być ograniczona tylko w drodze ustawy i tylko w zakresie, w jakim nie narusza ona istoty prawa własności. Nie można przerzucać obowiązku dbałości o właściwą eksploatację sieci z operatora na właścicieli gruntów.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Na wstępie należy wskazać, że na mocy § 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. poz. 491 z późn. zm.) w okresie od dnia 20 marca 2020 r. do odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej ogłoszono stan epidemii w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2.

Do dnia dzisiejszego stan epidemii nie został odwołany.

Zgodnie z art. 15zzs4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2020 poz. 1842 ze zmianami) w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich wojewódzkie sądy administracyjne przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu. Przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Sprawa została rozpoznana na rozprawie przeprowadzonej przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że niniejsza sprawa została wszczęta na skutek pisma firma A z dnia 22 maja 2020 r., w którym poinformowała PINB o posadowieniu budynku na gazociągu średniego ciśnienia, co utrudnia wykonywanie podstawowych czynności eksploatacyjnych, przede wszystkim kontrolę szczelności gazociągu.

Organ nadzoru budowlanego w dniu 3 grudnia 2020 r. wydał postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych. Materialnoprawną podstawą tego rozstrzygnięcia był art. 50 ust. 1 pkt. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 2351 z późn. zm.).

Zgodnie z tym przepisem, w przypadkach innych niż określone w art. 48 ust. 1 lub w art. 49f organ nadzoru budowlanego wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych wykonywanych w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w decyzji o pozwoleniu na budowę, projekcie zagospodarowania działki lub terenu, projekcie architektoniczno-budowlanym lub w przepisach. Dla porządku wyjaśnić należy, że art. 48 dotyczy zasad legalizacji obiektu budowlanego lub jego części będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia, natomiast art. 49f dotyczy takiej samej samowoli budowlanej, ale stosowany jest wówczas gdy od zakończenia budowy upłynęło co najmniej 20 lat.

Innymi słowy, przesłanką kontrolowanego postępowania nie było powadzenie robót budowlanych wykonywanych w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia lub zagrożenia środowiska (art. 50 ust. 1 pkt. 2 ustawy prawo budowlane), co zdaje się sugerować skarga, ale prowadzenie robót budowlanych wykonywanych w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych "w przepisach".

Następnie w dniu 2 lutego 2021 r. PINB wydał decyzje nakazującą rozbiórkę spornego budynku – na podstawie art. 51 ust. 1 pkt. 1 w związku z art. 51 ust. 7 ustawy prawo budowlane.

W końcowym fragmencie uzasadnienia tej decyzji organ wskazał, że usytuowanie spornego budynku na sieci gazociągu może powodować zagrożenie życia ludzi lub bezpieczeństwa mienia, co prawdopodobnie doprowadziło skarżącą do wniosku, że taka była przesłanka wszczęcia postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją. Podobne sformułowanie zostało zawarte w uzasadnieniu decyzji organu II Instancji (str. 3). Jednak zdaniem Sądu są to jedynie uwagi natury ogólnej, z którymi zresztą nie sposób się nie zgodzić – posadowienie budynku na gazociągu, obiektywnie rzecz ujmując, nie jest bezpieczną lokalizacją. Nie zmieniają jednak podstawy prawnej prowadzonego postępowania.

Jednoznacznie przy tym należy podkreślić, że sporny budynek nie tylko jest zlokalizowany w strefie kontrolnej gazociągu, ale po prostu zlokalizowany jest na gazociągu. Nie jest tak, że budynek w jakimś stopniu "zahacza" o strefę – po prostu nitka gazociągu biegnie pod nim.

Tym samym nie są uzasadnione zarzuty skargi o braku wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, niezebraniu wyczerpującego materiału dowodowego odnoszące się do tego, że organ nie zbadał rzeczywistego zagrożenia dla ludzi i mienia np. poprzez przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego w tym zakresie.

W niniejszej sprawie stan faktyczny w zasadzie jest niesporny: budynek gospodarczy jest posadowiony na gazociągu średniego ciśnienia, nie wymagał uzyskania pozwolenia na budowę, został przez skarżącą objęty zgłoszeniem dokonanym w dniu 9 marca 2017 r. do Starosty [...], do zgłoszenia nie załączono uzgodnienia sposobu wykonania robót z właściwym operatorem sieci gazowej, bo uzgodnienie to nie zostało nigdy dokonane, a organ architektoniczno – budowlany nie wniósł od tego zgłoszenia sprzeciwu.

Wracając zatem do przesłanki podjęcia i prowadzenia kontrolowanego postępowania tj. prowadzenia robót budowlanych wykonywanych w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych "w przepisach", to wskazać należy, że w zaskarżonej decyzji organ wypowiedział się jakie "przepisy" zostały lokalizacją budynku naruszone: art. 30 ust. 2a ustawy prawo budowlane w związku z § 10 ust. 2, 3, 4 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 26 kwietnia 2013 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać sieci gazowe i ich usytuowanie (dalej zwane rozporządzeniem).

Odnośnie przepisów rozporządzenia, to zgodnie z jego § 10 ust. 2, 3, 4:

"2.W strefach kontrolowanych należy kontrolować wszelkie działania, które mogłyby spowodować uszkodzenie gazociągu lub mieć inny negatywny wpływ na jego użytkowanie i funkcjonowanie. 3. W strefach kontrolowanych nie należy wznosić obiektów budowlanych, urządzać stałych składów i magazynów oraz podejmować działań mogących spowodować uszkodzenia gazociągu podczas jego użytkowania. 4.W strefach kontrolowanych nie mogą rosnąć drzewa w odległości mniejszej niż 2,0 m od gazociągów o średnicy do DN 300 włącznie i 3,0 m od gazociągów o średnicy większej niż DN 300, licząc od osi gazociągu do pni drzew. Wszelkie prace w strefach kontrolowanych mogą być prowadzone tylko po wcześniejszym uzgodnieniu sposobu ich wykonania z właściwym operatorem sieci gazowej."

Rozporządzenie to zostało wydane na podstawie art. 7 ust. 2 pkt. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, a związane jest z treścią art. 5 ust. 1 tej ustawy, zgodnie z którym obiekt budowlany jako całość oraz jego poszczególne części, wraz ze związanymi z nim urządzeniami budowlanymi należy, biorąc pod uwagę przewidywany okres użytkowania, projektować i budować w sposób określony w przepisach, w tym techniczno-budowlanych.

Prawdą jest, że rozporządzenie to zastosowanie znajdzie w głównej mierze "przy projektowaniu, budowie, przebudowie sieci gazowej służącej do transportu gazu ziemnego" (§1), jednak akurat § 10 skierowany jest również do inwestorów, którzy swoje zamierzenia chcą realizować w sytuacji, gdy sieci gazowe zostały już wybudowane i istnieją w terenie. Jest to podobna konstrukcja jak w przypadku § 3 Rozporządzenia Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia 25 sierpnia 1959 r. w sprawie określenia, jakie tereny pod względem sanitarnym są odpowiednie na cmentarze (Dz. U. Nr 52, poz. 315), gdzie określono w jakich odległościach od istniejącej zabudowy może być zlokalizowany cmentarz, ale równocześnie jednolicie przyjmuje się, że odległości te dotyczą również sytuacji, gdy cmentarz już istnieje, a inwestor zamierza lokalizować swoje zamierzenie w jego pobliżu.

Niewątpliwie zatem z obowiązujących przepisów wynika, że w strefach kontrolowanych nie należy wznosić obiektów budowlanych oraz, że wszelkie prace w strefach kontrolowanych mogą być prowadzone tylko po wcześniejszym uzgodnieniu sposobu ich wykonania z właściwym operatorem sieci gazowej.

Skarżąca wskazuje na możliwość legalizacji budynku, w tym na "alternatywne możliwości przewidziane przez przepisy prawa" tj. art. 9 prawa budowlanego dopuszczający możliwość odstąpienia od przepisów techniczno-budowlanych, a więc warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane i ich usytuowanie, i warunków technicznych użytkowania obiektów budowlanych, a także "ewentualną przebudowę gazociągu w sposób niezagrażający bezpieczeństwu ludzi bądź mienia".

Co do odstępstw o których mowa w art. 9 ustawy prawo budowlane, to wskazać należy, że zgodnie z ust. 2 in fine tego przepisu, zgody na odstępstwo, po uzyskaniu upoważnienia ministra, który ustanowił przepisy techniczno-budowlane, udziela albo odmawia udzielenia, w drodze postanowienia, organ administracji architektoniczno-budowlanej, przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę albo decyzji o zmianie pozwolenia na budowę. Również art. 9 ust. 3 przewiduje, że wniosek w sprawie upoważnienia do udzielenia zgody na odstępstwo organ administracji architektoniczno-budowlanej składa przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę albo decyzji o zmianie pozwolenia na budowę. Natomiast ust. 5 jednoznacznie wskazuje, że "Odstępstwa, o którym mowa w ust. 1, nie dopuszcza się w postępowaniach, o których mowa w rozdziale 5a". Jest to rozdział pt. "Postępowanie w sprawie rozpoczęcia i prowadzenia robót budowlanych z naruszeniem ustawy" obejmujący również przepisy art. 50 i 51, na podstawie których toczy się kontrolowane postępowanie.

Nie jest zatem możliwe oczekiwane przez skarżącą działanie organu prowadzące do "legalizacji" budynku, poprzez uzyskanie odstępstw od przepisów techniczno – budowlanych w tym postępowaniu.

Jeśli zaś chodzi o naruszenie przez skarżącą wskazanego przez organ art. 30 ust. 2a ustawy prawo budowlane, to wskazać należy, że organ błędnie przytoczył aktualne brzmienie przepisu art. 30 ust. 2a pkt. 3, który po nowelizacji ma następujące brzmienie: "Do zgłoszenia należy dołączyć: pozwolenia, uzgodnienia i opinie, których obowiązek dołączenia wynika z przepisów odrębnych ustaw, w szczególności decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach, zgodnie z art. 72 ust. 3 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, lub kopie tych pozwoleń, uzgodnień, opinii i innych dokumentów". W dacie dokonywania zgłoszenia tj. w marcu 2017, nie było jednostki redakcyjnej art. 30 ust. "2a". Natomiast art. 30 ust. 2 stanowił co następuje:

"W zgłoszeniu należy określić rodzaj, zakres i sposób wykonywania robót budowlanych oraz termin ich rozpoczęcia. Do zgłoszenia należy dołączyć oświadczenie, o którym mowa w art. 32 ust. 4 pkt 2, oraz, w zależności od potrzeb, odpowiednie szkice lub rysunki, a także pozwolenia, uzgodnienia i opinie wymagane odrębnymi przepisami."

Jednak zdaniem Sądu ta pomyłka nie ma istotnego znaczenia, skoro ostatecznie z przepisu obowiązującego w dacie dokonania zgłoszenia wynikało, że uzgodnienie winno zostać do zgłoszenia dołączone.

Skarżąca wskazuje też, że w momencie składania zgłoszenia nie miała wiedzy o przebiegu gazociągu przez swoją działkę, ani nawet nie dysponowała żadnym takim dokumentem, który mogłaby dołączyć do zgłoszenia robót.

Wyjaśnić więc należy, że celem działania organów nadzoru budowlanego jest

nadzór i kontrola nad przestrzeganiem przepisów prawa budowlanego, związanych między innymi z warunkami bezpieczeństwa ludzi i mienia w rozwiązaniach przyjętych w projektach budowlanych, przy wykonywaniu robót budowlanych oraz utrzymywaniu obiektów budowlanych. Rolą tych organów jest doprowadzenie obiektów budowlanych do stanu zgodnego z prawem, który to stan z założenia powinien być stanem bezpiecznym. Kwestie natomiast związane z zawinieniem, odpowiedzialnością czy innymi kwestiami charakterystycznymi dla prawa cywilnego nie wpływają na rozstrzygnięcie organu. Nie jest zatem istotne, czy skarżąca o przebiegu gazociągu wiedziała czy nie - istotne jest, że posadowiła na nim budynek. Organy nadzoru budowlanego nie mają ani prawa, ani obowiązku dociekać jaka była przyczyna takiego stanu rzeczy.

Dalej wskazać należy, że zgodnie z art. 51 ust. 1, przed upływem 2 miesięcy od dnia wydania postanowienia, o którym mowa w art. 50 ust. 1, organ nadzoru budowlanego w drodze decyzji:

1) nakazuje zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego albo

2) nakłada obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, określając termin ich wykonania,

albo

3) w przypadku istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu zagospodarowania działki lub terenu, projektu architektoniczno-budowlanego lub innych warunków decyzji o pozwoleniu na budowę - nakłada, określając termin wykonania, obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu zagospodarowania działki lub terenu lub projektu architektoniczno-budowlanego zamiennego uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych oraz - w razie potrzeby - wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem; przepisy dotyczące projektu zagospodarowania działki lub terenu oraz projektu architektoniczno-budowlanego stosuje się odpowiednio do zakresu tych zmian.

Art. 51 ust. 1 daje zatem organom nadzoru budowlanego trzy rozłączne możliwości działania, przy czym określony w pkt. 3 "obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu zagospodarowania działki lub terenu lub projektu architektoniczno-budowlanego zamiennego" w niniejszej sprawie w ogóle nie może mieć zastosowania, bo nie było wydane dla spornego budynku pozwolenie na budowę.

Tym samym pozostają dwie możliwości - określone w pkt. 1 i w pkt. 2 ust. 1 art. 51: nakaz zaniechania dalszych robót budowlanych bądź rozbiórki obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego albo nałożenie obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem.

Wydanie nakazu zaniechania dalszych robót budowlanych byłoby bezprzedmiotowe, bo roboty zostały zakończone, a obiekt jest użytkowany. Doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego również nie jest nakazem adekwatnym, bo w sprawie problem nie dotyczy robót wykonanych w istniejącym już obiekcie o określonym "stanie poprzednim", ale o pierwotne jego wybudowanie na gazociągu. Podobnie nie jest technicznie możliwe wydanie nakazu wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem – bo nie ma innego sposobu doprowadzenia obiektu posadowionego na gazociągu do stanu zgodnego z prawem, jak tylko usunięcie go z gazociągu. W tej sytuacji jedynym rozstrzygnięciem jakie mogło zostać wydane, to nakaz rozbiórki.

Na koniec jeszcze wskazać należy, że zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądów administracyjnych, przyjęcie zgłoszenia bez sprzeciwu nie stanowi przeszkody do prowadzenia następnie postępowania naprawczego w trybie art. 50 – 51 ustawy prawo budowlane.

Wobec powyższego skarga jako nieuzasadniona został oddalona na zasadzie art. 151 p.p.s.a.