Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2132/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-06-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność decyzji I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 156 § 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Apostolidis po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 czerwca 2014 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącego M. K. kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], działając na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.) – dalej jako "k.p.a.", uchylił decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...] orzekającą m.in. o ustanowieniu prawa użytkowania wieczystego w udziale wynoszącym [...] części, do zabudowanego gruntu stanowiącego działki ewidencyjne nr [...] i [...] z obrębu [...], położonego w W., przy ul. [...] (pkt 1 i 2 decyzji), ustalającą czynsz symboliczny z tytułu ustanowionych praw (pkt 3), odmawiającą w pozostałym zakresie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego (pkt 4) oraz określającą warunki zawarcia umowy użytkowania wieczystego (pkt 8) i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Powyższa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Nieruchomość położona w W. przy ul. [...] stanowiąca obecnie działki nr [...] i [...] z obrębu [...], dawny nr hip. [...], podlegała pod działanie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Z dniem wejścia w życie ww. dekretu, tj. z dniem 21 listopada 1945 r. przedmiotowa nieruchomość przeszła na własność gminy [...], a następnie w 1950 r. na własność Skarbu Państwa. Następnie z dniem 27 maja 1990 r. nieruchomość stała się własnością [...], co zostało potwierdzone decyzjami Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] lipca 1991 r. (z wyłączeniem 2 lokali sprzedanych) oraz nr [...] z dnia [...] lipca 1991 r. Z dniem wejścia w życie ustawy z dnia 15 marca 2002 r. o ustroju m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 41, poz. 361) na mocy art. 20 ust. 1 tej ustawy przedmiotowy grunt stał się własnością Miasta [...].

Objęcie przedmiotowego gruntu w posiadanie przez gminę [...] nastąpiło na mocy rozporządzenia Ministra Odbudowy z dnia 27 stycznia 1948 r. w sprawie obejmowania gruntów przez gminę m.st. Warszawa (Dz. U. Nr 6, poz. 43), które zostało ogłoszone w dniu [...] kwietnia 1948 r. w Dzienniku Urzędowym Nr [...] Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego [...].

Zgodnie z treścią zaświadczenia Sądu [...] w W., Wydział [...] z dnia [...] lutego 1947 r. nr [...] tytuł własności nieruchomości hip. [...] zapisany był na rzecz: A. L. w części [...], K. H. w części [...] i J. K. w [...] częściach. Na mocy wpisu w księdze wieczystej z dnia [...] grudnia 1951 r. ujawniono przejście własności połowy nieruchomości [...] nr [...] z K. H. i J. K. na D. M. w [...] części, J. P. w [...] części i E. S. w [...] części na podstawie postanowień Sądu [...] w W. z dnia [...] sierpnia 1948 r. sygn. akt [...], z dnia [...] marca 1948 sygn. akt [...], z dnia [...] marca 1948 sygn. akt [...] i z dnia [...] grudnia 1948 r. sygn. ant [...].

Decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 1978 r. Urzędu Dzielnicowego [...] orzeczono o sprzedaży M. K., Z. K. i B. K. lokalu nr [...] w budynku mieszkalnym położonym w W., przy ul. [...], a następnie w dniu [...] maja 1978 r. został zawarty akt notarialny rep. [...] nr [...] sprzedaży tego lokalu wraz z oddaniem w użytkowanie wieczyste udziału wynoszącego [...] części nieruchomości.

Zgodnie z wypisem z rejestru gruntów z dnia [...] listopada 2011 r. jako współużytkownicy wieczyści działki nr [...] z obrębu [...] zostali ujawnieni: I. K., M. K., R. M., R. M., D. R., T. R., K. M., K. B.

Wnioski o przyznanie prawa własności czasowej złożyli: dniu [...] października 1948 r. J. P. i W. H., w dniu [...] października 1948 r. D. M., a następnie w dniu [...] października 1948 r. A. L.

Orzeczeniem nr [...] z dnia [...] kwietnia 1952 r. Prezydium Rady Narodowej w [...] odmówiło przyznania dotychczasowym właścicielom prawa własności czasowej potwierdzając jednocześnie, że wszystkie budynki znajdujące się na przedmiotowym gruncie przeszły na własność Skarbu Państwa.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2002 r. stwierdziło nieważność ww. orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia [...] kwietnia 1952 r.

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł M. K. wskazując, iż decyzja w części, tj. co do pkt 4 i 8, została wydana z rażącym naruszeniem prawa.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] uchyliło decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] stycznia 2012 r. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu organ wskazał, że warunki zawarte w pkt 8 decyzji organu I instancji zostały wskazane bez podstawy prawnej, a ponadto uzasadnienie do drugiego z ustanowionych warunków zawarcia umowy ustanowienia prawa użytkowania wieczystego wręcz kwestionuje zasadność orzekania w sprawie. Ponadto z uzasadnienia decyzji nie wynika w jaki sposób organ I instancji wyliczył wielkość udziału w działce nr [...] z obrębu [...].

Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] czerwca 2013 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył M. K. zarzucając naruszenie art. 128 § 4 k.p.a. w związku z art. 7 ust. 2 dekretu poprzez uchylenie decyzji zaskarżonej jedynie w części, mimo, że rozstrzygnięcie sprawy nie wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, a rozstrzygnięcie sprawy leży w kompetencji organu II instancji.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Zgodnie z art. 119 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu

przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.; dalej: "p.p.s.a") w zw. z art. 120 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli decyzja lub postanowienie są dotknięte wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach albo wydane zostały z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania – taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie.

Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych przyczyn niż w niej wskazane. Zgodnie bowiem z treścią art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną

Kierując się tą regułą Sąd uznał, że zarówno zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] czerwca 2013 r. , jak i decyzja ją poprzedzająca, tj. decyzja Prezydenta [...] z dnia [...] stycznia 2012 r. zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Z akt sprawy wynika bowiem, że kwestionowane decyzje zostały skierowane do osoby nieżyjącej – M. K., która zmarła w dniu [...] stycznia 1995 r. w W. (por. nadesłany do akt sądowych odpis skrócony aktu zgonu z dnia [...] maja 2014 r., nr [...]).

W doktrynie i orzecznictwie sądowym utrwalił się pogląd, zgodnie z którym prowadzenie postępowania administracyjnego w stosunku do osoby zmarłej i wydanie decyzji ocenione być musi jako rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., jest to bowiem uchybienie, w wyniku którego powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności. Ażeby można było mówić o postępowaniu musi istnieć organ administracyjny mający zdolność prawną do jego prowadzenia oraz strona, o prawach której organ orzeka w danym postępowaniu. Osoba fizyczna może być stroną postępowania, jeżeli ma zdolność prawną. Zgodnie z art. 8 Kodeksu Cywilnego każdy człowiek od chwili urodzenia ma zdolność prawną. Zdolność ta kończy się z chwilą śmierci. Oznacza to, że w stosunku do osoby zmarłej nie można wszcząć postępowania i wydać decyzji. Gdyby zaś doszło do wydania decyzji w stosunku do osoby zmarłej należy przyjąć, że jest ona obarczona wadą nieważności i nie wywołuje skutków prawnych (por. wyrok NSA z dnia 14 listopada 2001 r., sygn. akt I SA 2462/99, Lex nr 82653; wyrok WSA z dnia 12 lipca 2005 r., sygn. akt I SA 2422/03, Lex nr 190564; wyrok NSA z dnia 20 września 2002 r., sygn. akt I SA 428/01, OSP 2004, z. 3, poz. 33).

Powyższe oznacza, że M. K., która zmarła w dniu [...] stycznia 1995 r., nie mogła być stroną postępowania zakończonego decyzją zarówno Prezydenta [...], jak i Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...]. Z chwilą śmierci strony postępowania w jej prawa i obowiązki powinni wstąpić jej następcy prawni. Tego rodzaju uchybienie wypełnia jednocześnie przesłankę upoważniającą Sąd, zgodnie z art. 119 pkt 1 p.p.s.a., do rozpoznania z urzędu sprawy w trybie uproszczonym.

Nie może przy tym ujść uwadze Sądu fakt, iż z akt administracyjnych sprawy wynika, że już w dacie wszczęcia postępowania w niniejszej sprawie Prezydentowi [...] została zwrócona korespondencja kierowana do M. K. bez procedury "podwójnej awizacji". Jednocześnie z akt tych wynika, że organ nie podjął czynności mających na celu wyjaśnienia takiego stanu rzeczy, w tym poprzez wszczęcie właściwej procedury reklamacyjnej, a następnie wszelką korespondencję kierował na dwoje małżonków K., co doprowadziło do wydania rozstrzygnięć wobec osoby zmarłej.

Jedynie na marginesie, wobec stwierdzenia nieważności postępowania w oparciu o treść art. 156 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Sąd pragnie zauważyć, że z wypisu z rejestru gruntów znajdującego się w aktach administracyjnych sprawy wynika, że jako współużytkownik wieczysty wskazana jest osoba (R. D.) z adresem w [...], zaś w przypadku innego użytkownika wieczystego brak jest w ogóle wskazania adresu. Jednocześnie w pierwszym przypadku organy doręczały wszelką korespondencję na adres przedmiotowej nieruchomości, mimo, iż z treści art. 40 § 4 i 5 k.p.a. wynika procedura postępowania w przypadku osób zamieszkałych za granicą. W drugim zaś przypadku zawiadomienie o wszczęciu postępowania zostało skierowane również na adres nieruchomości, podczas gdy dalsza korespondencja była kierowana do M. i M. R. na adres wskazany w tym dokumencie dla M. R. Należy zatem przypomnieć, iż fakt nie wskazania w tym dokumencie pełnego adresu do korespondencji nie zwalniał organu od jego ustalenia i skierowania we właściwym trybie zawiadomienia i dalszej korespondencji w sprawie, w tym wydanych rozstrzygnięć.

Rozpoznając ponownie sprawę, organ weźmie pod uwagę powyższe ustalenia, których treść ma istotne znaczenie dla przedmiotowej sprawy i określi właściwe strony postępowania, do których należy skierować podjęte w sprawie rozstrzygnięcia oraz ich adresy w sposób prawidłowy zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 10 k.p.a.

Mając na uwadze, że zaskarżona decyzja, jak i decyzja ją poprzedzająca, podlega wyeliminowaniu z obrotu prawnego ze wskazanej wyżej przyczyny, Sąd nie badał jej merytorycznie pod względem zgodności z prawem, uznając to za przedwczesne.

Wobec powyższego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 119 pkt 1 i art. 120 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a