Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 1248/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2016-04-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 33 par. 1,  art. 34 par. 1
journal: Dz.U. 2014 poz 1619
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Randak, Sędziowie WSA Beata Machcińska (spr.), Anna Tyszkiewicz-Ziętek, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 13 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi S. K. (K.) na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.


UZASADNIENIE

1. Przedmiotem skargi Pana S. K. jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. z dnia [...] w sprawie zarzutów Pana S. K. w postępowaniu egzekucyjnym.

2. Stan sprawy przedstawia się następująco:

2.1. W oparciu o tytuły wykonawcze wystawione przez Prezydenta Miasta K. w dniu [...]2012r., obejmujące należności z tytułu opłaty dodatkowej za nieuiszczenie opłaty parkingowej za okres 2008-2011 Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. (dalej również: "organ egzekucyjny" lub "organ pierwszej instancji") wszczął wobec Pana S.K.(dalej również: "skarżący") postępowanie egzekucyjne, doręczając mu w dniu 12 września 2012r. odpisy tytułów wykonawczych wraz z zawiadomieniem z dnia 10 września 2012r. nr [...]o zajęciu wynagrodzenia za pracę .

Pan S. K. w piśmie z dnia 18 września 2012 r. zgłosił zarzuty dotyczące tytułów wykonawczych wymienionych w tym zawiadomieniu; podnosząc zarzuty przewidziane w:

1) art. 33 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 1015 ze zm., zwanej dalej: "u.p.e.a" lub "ustawą egzekucyjną"), zarzucając nieistnienie obowiązków objętych tytułami wykonawczymi i wskazując, że wierzyciel nie przedstawił żadnego dowodu potwierdzającego parkowanie pojazdu w przedmiotowych dniach. Zakwestionował jako dowód na okoliczność parkowania pojazdu dokumenty wezwań, które nie są dokumentem ze względu na brak podpisu. Wskazał, że na wierzycielu ciąży obowiązek wykazania faktu i czasu parkowania, a samo twierdzenie wierzyciela nie jest dowodem; wobec czego obowiązek nie istnieje. Nadto - zdaniem Pana S. K. - brak jest podstaw prawnych do działania wierzyciela polegającego na pozostawianiu wezwań za wycieraczką pojazdu, gdyż upoważnienie do takich czynności nie wynikało z uchwały Rady Miasta K. Nr [...]z dnia 19 stycznia 2004 r. w sprawie ustalenia strefy płatnego parkowania dla pojazdów samochodowych na drogach publicznych na obszarze Miasta K.(dalej również "uchwała"). Skarżący zakwestionował możliwość pobierania opłaty dodatkowej, gdyż treść uchwały w sposób istotny narusza przepisy prawa poprzez niewskazanie sposobu pobierania opłaty. Z powyższego skarżący wywiódł, że obowiązek uiszczania opłaty dodatkowej nie istnieje;

2) art. 33 § 1 pkt 5 (błędnie, winno być: pkt 4) u.p.e.a. wskazując, że wierzyciel nie wykazał, iż osoba na którą wystawiono tytuły wykonawcze była osobą korzystającą z dróg. Skarżący podniósł, że posiadanie pojazdu nie stwarza domniemania, iż posiadacz jest korzystającym z dróg. Wierzyciel powinien wykazać, że dłużnik egzekucyjny parkował samochód;

3) art. 33 § 1 pkt 9 u.p.e.a. zarzucając prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny.

4) art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a. wskazując, że osoba wystawiająca tytuły wykonawcze powołuje się na upoważnienie Prezydenta Miasta K., którego – w ocenie skarżącego – nie ma, a w konsekwencji brak jest podstaw do prowadzenia egzekucji.

Pismem z dnia 19 września 2012 r. skarżący uzupełnił zarzut nieistnienia obowiązku poprzez przedłożenie kopii przelewów na okoliczność uregulowania należności objętych tytułami wykonawczymi nr [...]i [...].

2.2. Organ egzekucyjny pismem z dnia 25 września 2012 r. zwrócił się do wierzyciela - Prezydenta Miasta K. o zajęcie stanowiska w sprawie zgłoszonych przez skarżącego zarzutów.

Dyrektor MZUiM w K., działający z upoważnienia wierzyciela, postanowieniem z dnia [...]1) zaopiniował negatywnie część zarzutów zgłoszonych przez skarżącego, identyfikując je poprzez szczegółowe opisanie, ze wskazaniem numeru i daty wystawienia tytułu wykonawczego, jak też numeru i daty wezwania, 2) zaopiniował pozytywnie część zarzutów zgłoszonych przez skarżącego – identyfikując je analogicznie jak zarzuty wymienione w punkcie 1 komparycji postanowienia.

2.3. Na postanowienie wierzyciela z dnia [...]2013r. skarżący wniósł zażalenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K., które postanowieniem z dnia [...] utrzymało je w mocy.

Następnie, Pan S. K. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, który wyrokiem z dnia 10 listopada 2015r. (sygn. akt I SA/Gl 319/15) oddalił skargę.

2.4. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z., stosując się do wytycznych z art. 34 § 4 ustawy egzekucyjnej, postanowieniem z dnia [...] (nr [...]) w: punkcie 1 uznał za bezzasadne zarzuty dotyczące tytułów wykonawczych nr [...]w zakresie opłat dodatkowych za nieuiszczenie opłaty za parkowanie pojazdu w dniach 25 i 27 luty 2008r. oraz w dniu 17 marca 2008r., [...]w całości, [...]w zakresie opłat dodatkowych za nieuiszczenie opłaty parkingowej w związku z parkowaniem pojazdu w dniach 15 i 24 kwietnia 2008r., od [...]do [...]w całości, [...]w zakresie opłat dodatkowych za nieuiszczenie opłaty parkingowej w związku z parkowaniem pojazdu w dniach: 16, 26 i 27 stycznia 2009r., [...]w zakresie opłat dodatkowych za nieuiszczenie opłaty za parkowanie pojazdu w dniach 26 i 27 luty 2009r., od [...]do [...]w całości, [...]w zakresie opłat dodatkowych za nieuiszczenie opłaty parkingowej w związku z parkowaniem pojazdu w dniach: 22 września, 5 października i 8 listopada 2010r., od [...]do [...]w całości, natomiast w punkcie 2 uznał zarzuty za zasadne i w tym zakresie umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone w oparciu o tytuły wykonawcze nr [...]w zakresie opłaty dodatkowej za nieuiszczenie opłaty za parkowanie pojazdu objętej wezwaniem o numerze [...] z dnia 18 lutego 2008r., [...]w zakresie opłaty dodatkowej za nieuiszczenie opłaty za parkowanie pojazdu objętej wezwaniem o numerze [...] z dnia 22 kwietnia 2008r., [...]w zakresie opłaty dodatkowej za nieuiszczenie opłaty za parkowanie pojazdu objętej wezwaniem o numerze[...]z dnia 10 lutego 2009r, [...]w zakresie opłaty dodatkowej za nieuiszczenie opłaty za parkowanie pojazdu objętej wezwaniem o numerze [...] z dnia 10 lutego 2009r. oraz nr [...]z dnia 12 lutego 2009r., [...]w zakresie opłaty dodatkowej za nieuiszczenie opłaty za parkowanie pojazdu objętej wezwaniem o numerze [...] z dnia 28 października 2010r., [...]w całości.

2.5. Pan S. K. złożył zażalenie na wyżej powołane postanowienie organu pierwszej instancji w części dotyczącej pkt 1 – w części, w której zarzuty zostały uznane za bezzasadne, wnosząc o jego zmianę poprzez umorzenie egzekucji, bądź o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.

2.6. Dyrektor Izby Skarbowej w K. (dalej również: "organ odwoławczy"), postanowieniem z dnia [...] (nr [...]), wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm. ) oraz art. 17, art. 18, art. 34 § 4 i § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2014 r., poz. 1619 ze zm.) utrzymał zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji w mocy.

Uzasadniając stanowisko organ odwoławczy wskazał na wiążący charakter stanowiska wierzyciela w zakresie zarzutów wniesionych przez skarżącego w oparciu o art. 33 § 1 pkt 1 do 5 ustawy egzekucyjnej, które zawarte zostało w ostatecznym postanowieniu Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia[...].

Natomiast co do pozostałych zarzutów wniesionych na podstawie art. 33 § 1 pkt 9 i 10 ustawy egzekucyjnej, organ odwoławczy wskazał iż Prezydent Miasta K. jest organem egzekucyjnym w rozumieniu art. 19 § 2 ustawy egzekucyjnej, jednakże właściwość organów egzekucyjnych reguluje art. 22 § 2 ustawy, zgodnie z którym w egzekucji należności pieniężnych, z wyjątkiem egzekucji z nieruchomości, właściwość organu egzekucyjnego ustala się według miejsca zamieszkania zobowiązanego.

W związku z tym. że Pan S. K. mieszka w Z., a nie w K., właściwym dla niego organem egzekucyjnym jest prowadzący postępowanie egzekucyjne Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z., a nie w K., co z kolei dowodzi, iż nie zaistniała w tym postępowaniu egzekucyjnym, przesłanka niedopuszczalności egzekucji z art. 33 § 1 pkt 9 ustawy egzekucyjnej.

W sprawie natomiast zarzutu z art. 33 § 1 pkt 10 ustawy egzekucyjnej organ odwoławczy wyjaśnił, iż wierzycielem należności dochodzonych od Pana S.K. jest oznaczony w tytułach wykonawczych Prezydent Miasta K., a tytuły wykonawcze sporządził upoważniony przez wierzyciela i wskazany w pieczątce imiennej – Dyrektor MZUiM, co wynika z rubryki 82 tytułów wykonawczych.

Organ odwoławczy argumentował, że żaden przepis ustawy egzekucyjnej nie wymaga załączania do tytułów wykonawczych upoważnienia, ani jego konkretyzowania, czy uszczegóławiania i w jego ocenie wystarczające jest samo powołanie się na posiadane upoważnienie.

3. Skarżący złożył skargę na postanowienie organu odwoławczego z dnia [...]do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu pierwszej instancji i zasądzenie kosztów postępowanie według norm przepisanych.

Skarżący, podtrzymując zarzut naruszenia art. 33 § 1 pkt 1 ustawy egzekucyjnej - niedopuszczalności prowadzenia egzekucji administracyjnej, podniósł, że organy egzekucyjne pominęły zupełnie fakt, że od 1 stycznia 2010 r., zgodnie z art. 61 w związku z art. 67 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, do niepodatkowych należności budżetowych stosuje się Kodeks postępowania administracyjnego, a zgodnie z art. 60 pkt 7 ustawy o finansach publicznych oraz art. 40a ustawy o drogach publicznych opłata dodatkowa jest właśnie taką należnością. W sprawie konieczne jest więc uprzednie ustalenie opłaty decyzją i dopiero wówczas istnieje możliwość jej egzekwowania na podstawie tytułów wykonawczych. W ocenie skarżącego, z uwagi na brak decyzji ustalającej wysokość należnych opłat dodatkowych, żaden podlegający egzekucji obowiązek nie istnieje. Na poparcie stanowiska skarżący powołał się na uchwałę NSA z dnia 26 czerwca 2014r. (sygn. akt I OPS 1/14). Zdaniem skarżącego pozostawienie przez inkasenta wezwania do uiszczenia opłaty dodatkowej nie jest wystarczającym dowodem na nieuiszczenie opłaty, gdyż żaden przepis prawa nie wiąże z taką działalnością wierzyciela takich skutków.

W ramach zarzutu z art. 33 § 1 pkt 4 ustawy egzekucyjnej podniósł, że wierzyciel w żaden sposób nie wykazał, "że osoba na którą wystawiono tytuły wykonawcze była osobą korzystającą dróg tj. osobą która przedmiotowy pojazd parkowała. Korzystającym z drogi jest kierowca pojazdu, a nie jego właściciel czy posiadacz.

Posiadanie pojazdu nie stwarza domniemania, że posiadacz jest na zasadzie

automatu korzystającym z drogi. Budowanie takiego domniemania w oparciu o przepisy ustawy należy uznać za niedopuszczalne. Nakładanie opłaty dodatkowej ma charakter kary zaś przepis art. 42 ust. 3 Konstytucji RP gwarantuje obywatelowi domniemanie niewinności. Powtórzeniem tej zasady jest art. 6 ust. 2 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka".

4. W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o jej oddalenie.

5. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje:

Sądowa kontrola zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r. poz. 270 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) – c) p.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a).

Zgodnie z art. 134 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Postanowienie organu odwoławczego nie zawiera uchybień, które mogłyby uzasadniać wyeliminowanie go z obrotu prawnego.

Przystępując do rozważań należy wskazać, że podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej mogą być wyłącznie okoliczności wymienione enumeratywnie w art. 33 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2014 r., poz. 1619 ze zm., dalej: "u.p.e.a"; zob. wyrok NSA z dnia 27 października 1999r., IV SA 11 04/96, LEX nr 47780), przy czym prawo zobowiązanego do wniesienia zarzutów może być realizowane w fazie wszczęcia postępowania egzekucyjnego.

Zarzuty mogą być wnoszone w terminie siedmiu dni od pouczenia zobowiązanego o prawie zgłoszenia zarzutów (art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a.). Orzecznictwo sądowe podkreślając rangę dotrzymania terminu do wniesienia zarzutów i ich petryfikacji, wskazuje, że po upływie terminu do wniesienia zarzutów nie jest dopuszczalne zgłaszanie nowych zarzutów lub uzupełnianie zarzutów już wniesionych o nowe podstawy faktyczne lub prawne (zob. wyroki NSA: z dnia 4 kwietnia 2012r., II FSK 2615/10, LEX nr 1410622; z dnia 6 marca 2012r., II FSK 1441/10, LEX nr 1424264; z dnia 1 września 2011r., II FSK 407/10, LEX nr 954961; z dnia 26 sierpnia 2011r., II FSK 474/10, LEX nr 1068722).

Zobowiązany nie może także zgłosić nowych podstaw zarzutów w toku postępowania w sprawie stanowiska wierzyciela wobec zarzutów oraz ewentualnego postępowania zażaleniowego, nawet jeżeli "nowe" podstawy zarzutu nie mogły być zgłoszone w terminie, w tym czasie bowiem jeszcze nie istniały (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 16 marca 2006r., III SA/Wa 2485/04, CBOSA; Piotr Przybysz, Postępowanie Egzekucyjne w Administracji, Warszawa, 2015, s. 200).

Na uwagę zasługuje również orzeczenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 29 stycznia 2014r. (I SA/Po 632/13, CBOSA), w którym Sąd ten podkreślił, że zarzuty wykazują wiele odrębności w stosunku do innych środków zaskarżenia, zaś szczegółowa i wyczerpująca regulacja zawarta w art. 27 § 1 pkt 9, art. 33, 34 i 35 u.p.e.a. powoduje, że nieuprawnione są próby wskazywania na możliwość analogicznego albo odpowiedniego stosowania w trybie art. 18 u.p.e.a. do instytucji zarzutów przepisów dotyczących zażaleń lub odwołań. Zarzuty nie posiadają cechy dewolutywności, gdyż rozpatrywane są przez organ egzekucyjny prowadzący postępowanie i przysługują w fazie wszczęcia postępowania egzekucyjnego, a nie w jego toku. Nie stanowią one środka prawnego, który byłby w każdym czasie alternatywny lub konkurencyjny dla innych instytucji możliwych do wdrożenia po upływie terminu z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a.

Podstawy prawne zarzutów wymienione w art. 33 § 1 u.p.e.a. mają różnorodny charakter, gdyż wnoszący zarzuty może m.in. kwestionować dopuszczalność egzekucji lub zastosowanego środka egzekucyjnego ze względów formalnych (pkt 6) lub merytorycznych (pkt 1 i 2), zarzucać wierzycielowi lub organowi egzekucyjnemu istotne uchybienia proceduralne (art. 33 § 1 pkt 3-4, 6-7, 9-10) czy też poddawać w wątpliwość celowość wszczęcia egzekucji lub zastosowania danego środka egzekucyjnego (art. 33 § 1 pkt 5 i 7-8; zob. R. Hauser, Z. Leoński, A. Skoczylas, Postępowanie...., 2008, s. 112-113; P. Przybysz, Postępowanie..., 2006, s. 144-145). Na związanie organu egzekucyjnego podstawą prawną zarzutów i jego ograniczony zakres kognicji w tej materii wskazuje orzecznictwo sądowe przyjmujące, że jeżeli zobowiązany wskazał jednoznacznie podstawę prawną zarzutu w sprawie postępowania egzekucyjnego w terminie do jego złożenia, to nawet jeżeli organ zauważyłby, że uzasadnienie zarzutu odpowiada innemu przypadkowi, wskazanemu w art. 33 u.p.e.a., nie jest uprawniony do działania z urzędu i zbadania zarzutu pod kątem spełnienia którejkolwiek z przesłanek wymienionych w art. 33 tejże ustawy (wyroki NSA z dnia: 17 maja 2012r., II FSK 2267/10, LEX nr 1244198; 6 marca 2012r., II FSK 1441/10, LEX nr 142426; 14 września 2007r., I OSK 522/07, LEX nr 3743937).

Podstawy zarzutów wskazane w art. 33 § 1 pkt 1, 3-7, 10 u.p.e.a. oraz brak wymagalności, o którym mowa w art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a., stanowią podstawę umorzenia postępowania egzekucyjnego. Skutkiem uwzględnienia zarzutu zgłoszonego na podstawie art. 33 § 1 pkt 2 (prócz braku wymagalności) jest zawieszenie postępowania egzekucyjnego, zarzutu na podstawie art. 33 § 1 pkt 8 – zastosowanie innego środka egzekucyjnego, a zarzutu sformułowanego na podstawie art. 33 § 1 pkt 9 – przekazanie egzekucji właściwemu organowi egzekucyjnemu (Piotr Przybysz, Postępowanie egzekucyjne w administracji, 7. wydanie, Warszawa 2015, s. 216).

Jeżeli zobowiązany prócz zarzutów powołujących okoliczności wskazane w art. 33 § 1 u.p.e.a. podniesie również zastrzeżenia, organ egzekucyjny winien dokonać analizy treści pisma i oddzielnie rozpatrzyć zarzuty, a oddzielnie inne zastrzeżenia, czy też wnioski zobowiązanego.

Na podstawie art. 34 § 1 u.p.e.a. wierzyciel uprawniony jest do wyrażenia swego stanowiska w zakresie zgłoszonych zarzutów, przy czym wykonując to uprawnienie, a zarazem i obowiązek, wierzyciel winien dokonać wszechstronnej oceny okoliczności konkretnego przypadku stanowiącego podstawę zarzutu w świetle dokonanej analizy całego materiału dowodowego, a stanowisko wyrażone w postanowieniu powinien uzasadnić w sposób wymagany przez przepisy kodeksu postępowania administracyjnego (zob. wyrok WSA w Opolu z dnia 26 lutego 2008 r., II SA/Op 391/07, LEX nr 524688). Realizacja tego obowiązku jest zbędna w sytuacji, kiedy organ egzekucyjny jest równocześnie wierzycielem. W orzecznictwie przyjęto, że wydanie odrębnego postanowienia zawierającego stanowisko wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów jest bezprzedmiotowe w tego rodzaju sytuacji (zob. uchwałę składu siedmiu sędziów NSA z dnia 25 czerwca 2007r., I FPS 4/06, ONSAiWSA 2007, nr 5, poz. 112; CBOSA). Organ egzekucyjny powinien w jednym postanowieniu zawrzeć stanowisko wierzyciela w sprawie wniesionych zarzutów i rozstrzygnięcie organu egzekucyjnego.

Stosownie do treści art. 34 § 1 u.p.e.a., wypowiedź wierzyciela w zakresie zarzutów poniesionych w oparciu o art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7 u.p.e.a. jest dla organu egzekucyjnego wiążąca.

Kończąc wstępne rozważania, zwrócić uwagę jeszcze należy na treść § 1a art. 34 u.p.e.a., z którego wynika, że w postępowaniu egzekucyjnym nie bada się meritum sprawy.

Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd stwierdza, że doręczone skarżącemu tytuły wykonawcze zawierają pouczenie o terminie do zgłoszenia zarzutów oraz wskazują podstawę prawną ich zgłoszenia, poprzez przytoczenie treści art. 33 § 1 u.p.e.a. W piśmie z dnia 18 września 2012 r. wniesionym w siedmiodniowym terminie na zgłoszenie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, skarżący – będący adwokatem – wniósł zarzuty określone w art. 33 § 1 pkt 1, 5 (oznaczenie błędne, winno być: 4), 9 i 10 u.p.e.a.

W skardze, skarżący podtrzymał zarzut nieistnienia obowiązku z tytułu opłat dodatkowych za nieuiszczenie opłaty parkingowej, czyli zarzut oparty o art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. oraz zarzut błędu co do osoby zobowiązanego, czyli zarzut oparty na art. 33 § 1 pkt 4 u.p.e.a.

Zauważyć należy, że wydanie postanowienia przez organ pierwszej instancji nastąpiło, zgodnie z art. 34 § 4 u.p.e.a., po uzyskaniu ostatecznego stanowiska wierzyciela, które w zakresie zarzutów skargi, stosownie do postanowień art. 34 § 1 u.p.e.a. jest dla organu egzekucyjnego wiążące, przy czym ostateczne orzeczenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] utrzymujące w mocy postanowienie wierzyciela z dnia [...]. podlegało kontroli sądowoadministarcyjnej, której efektem jest wyrok WSA w Gliwicach z dnia 10 listopada 2015r. (sygn. akt I SA/Gl 319/15) oddalający skargę Pana S. K. na to postanowienie.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w postanowieniu z dnia [...]przedstawiło stanowisko, że obowiązek zapłaty opłaty parkingowej powstaje z mocy prawa, a warunkiem jego powstania nie jest doręczenie kierowcy wezwania do zapłaty, gdyż wezwanie takie ma jedynie charakter informacyjny. Organ ten nie podzielił zastrzeżeń skarżącego, co do wiarygodności dowodów w postaci wezwań sporządzonych przez pracowników służby parkingowej Miejskiego Zarządu Ulic i Mostów. Nie zgodziło się również z twierdzeniem, że wobec braku w uchwale Rady Miasta K. przepisów nakazujących sporządzenie wezwań, posługiwanie się takimi dokumentami dla wykazania parkowania w strefie płatnego parkowania jest nieuprawnione.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że skarżący, jako posiadacz pojazdu będący jego leasingobiorcą – co zostało udokumentowane, traktowany powinien być jako korzystający z pojazdu.

Ponadto, nie podzieliło zarzutów Pana S. K., co do prowadzenia postępowania egzekucyjnego przez niewłaściwy organ, wyjaśniając że Prezydent Miasta K. będąc właściwym rzeczowo, nie był właściwy miejscowo do prowadzenia egzekucji administracyjnej wobec skarżącego, który mieszka w Z.. Organ odwołał się do regulacji zamieszczonej w art. 19 § 1 i art. 22 § 2 u.p.e.a. jednocześnie wskazując, że przywołany w zażaleniu przepis rozporządzenia wykonawczego do ustawy egzekucyjnej dotyczył odmiennej sytuacji niż analizowana, a to sytuacji, gdy organ egzekucyjny z art. 19 § 2 u.p.e.a. będący pierwotnie właściwym do prowadzenia egzekucji, nie był w stanie jej skutecznie przeprowadzić.

Odnosząc się do argumentacji zobowiązanego w zakresie zarzutu wadliwości pełnomocnictwa Dyrektora MZUiM, Samorządowe Kolegium Odwoławcze – zarówno zarzut jak i argumentację - oceniło jako chybioną i wskazało, że upoważnienie do działania w imieniu wierzyciela zostało Dyrektorowi MZUiM udzielone na podstawie art. 21 ust. 1a ustawy o drogach publicznych, a nie na podstawie uchwały Rady Miasta czy statutu MZUiM.

Końcowo, Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że wierzyciel dokonał prawidłowej oceny zarzutów. Dodał, że podniesiony w zażaleniu zarzut nie spełnienia przez tytuły wykonawcze wymogów z art. 27 u.p.e.a., jako spóźniony, nie podlega rozpoznaniu.

Kontrolując legalność postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...], Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w powołanym już wyroku z dnia 10 listopada 2015r. (sygn. akt I SA/Gl 319/15, dalej: "WSA w Gliwicach") oddalającym skargę Pana S. K. na to postanowienie wskazał m.in., że problematykę opłat związanych z pozostawieniem pojazdów w strefie płatnego parkowania reguluje ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (dalej: "u.d.p.). W art. 13 ust. 1 u.d.p. zawarto ogólną regułę, że korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie płatnego parkowania. Strefę taką ustala rada gminy (rada miasta) – art. 13b ust. 3 u.d.p. Opłatę, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1, pobiera się, jak to określa art. 13b ust. 1 u.d.p., za parkowanie pojazdów samochodowych w strefie płatnego parkowania, w wyznaczonym miejscu, w określone dni robocze, w określonych godzinach lub całodobowo. Ustawodawca w art. 13b ust. 2 u.d.p. wskazał też cel ustalania stref płatnego parkowania stanowiąc, że: "Strefę płatnego parkowania ustala się na obszarach charakteryzujących się znacznym deficytem miejsc postojowych, jeżeli uzasadniają to potrzeby organizacji ruchu, w celu zwiększenia rotacji parkujących pojazdów samochodowych lub realizacji lokalnej polityki transportowej, w szczególności w celu ograniczenia dostępności tego obszaru dla pojazdów samochodowych lub wprowadzenia preferencji dla komunikacji zbiorowej". Ustalając strefę płatnego parkowania rada gminy (miasta) ustala też wysokość stawek ww. opłaty oraz określa sposób ich pobierania (art. 13 ust. 4 punkt 1 i 3). Za nieuiszczenie takiej opłaty za parkowanie pojazdu samochodowego w strefie płatnego parkowania pobiera się opłatę dodatkową, której wysokość oraz sposób jej pobierania również określa rada gminy (art. 13f ust. 1 i 2). Opłaty te, a więc zarówno opłatę za parkowanie w strefie płatnego parkowania, jak i opłatę dodatkową za nieuiszczenie takiej opłaty, pobiera zarząd drogi, a w przypadku jego braku - zarządca drogi (art. 13b ust. 7 i art. 13f ust. 3), którym w przypadku dróg publicznych (ulic) położonych w granicach miasta na prawach powiatu, z wyjątkiem autostrad i dróg ekspresowych, jest prezydent miasta (art. 19 ust. 5).

WSA w Gliwicach stwierdził, że, obowiązek uiszczenia opłaty za parkowanie pojazdu samochodowego w strefie płatnego parkowania jest obowiązkiem wynikającym z mocy samego prawa, tj. z ww. przepisów ustawy o drogach publicznych i wydanej z jej upoważnienia uchwały rady miejskiej, stanowiącej – w myśl art. 87 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej – akt prawa miejscowego, obowiązujący każdego, na obszarze działania organu, który je ustanowił. Obowiązek ten winien być wykonany niezwłocznie po zaistnieniu określonego stanu faktycznego, z wystąpieniem którego ustawa wiąże ten obowiązek (zaparkowania w strefie płatnego parkowania, a w odniesieniu do opłaty dodatkowej – nieuiszczenia opłaty parkingowej). W ocenie WSA w Gliwicach dla realizacji obowiązku uiszczenia takich opłat (opłaty parkingowej, opłaty dodatkowej) nie jest konieczna (ani wręcz dopuszczalna) jego konkretyzacja w drodze indywidualnego aktu administracyjnego, np. decyzji, ustawodawca bowiem nie upoważnił organów administracji do wydawania takich aktów. Z powyższych względów WSA w Gliwicach zarzut skarżącego w zakresie konieczności ustalenia w drodze decyzji wysokości dochodzonego obowiązku uznał za bezzasadne.

Dalej WSA w Gliwicach podzielił pogląd skarżącego, że opłaty dodatkowe za nieuiszczenie opłaty parkingowej stanowią niepodatkowe należności o charakterze publicznoprawnym, o których mowa w art. 60 ustawy o finansach publicznych, stwierdzając równocześnie, że z takiej kwalifikacji opłaty dodatkowej nie można wywodzić, że również do niej zastosowanie znajdzie stanowisko wyrażone w uchwale NSA z dnia 26 czerwca 2014 r., sygn. akt I OPS 1/14, co do określenia wysokości opłat w drodze decyzji administracyjnej. WSA w Gliwicach wyjaśnił, że pojęcie niepodatkowych należności o charakterze publicznoprawnym stanowiących dochód Skarbu Państwa albo budżetu jednostek samorządu terytorialnego, obejmuje zarówno należności powstające z mocy prawa, jak też wymagające dookreślenia w drodze decyzji. W przypadku opłaty dodatkowej za nieuiszczenie opłaty parkingowej, opisany wyżej charakter prawny obowiązku, mający oparcie w przepisach szczególnych (u.d.p.) eliminuje możliwość wydania decyzji administracyjnej. WSA w Gliwicach wskazał jednocześnie, że przywołana przez skarżącego uchwała NSA wprost i wyraźnie odnosi się wyłącznie do kwestii ustalenia w drodze decyzji wysokości opłaty za udostępnienie danych i informacji z powiatowego zasobu geodezyjnego, o których mowa w art. 40 ust. 3 c ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz, że brak jest jakichkolwiek podstaw do stosowania tej uchwały do analizowanych opłat dodatkowych. WSA w Gliwicach stwierdził, że sporządzane przez inkasentów obsługujących strefy płatnego parkowania zawiadomienia o nieopłaconym postoju w strefie płatnego parkowania, którego oryginał umieszczany jest za wycieraczką pojazdu, stanowi (wbrew twierdzeniu skarżącego) dokument potwierdzający nieuiszczenie opłaty, a zarazem jest dla korzystającego z drogi dodatkową informacją o (powstałym z mocy prawa) obowiązku uiszczenia opłaty dodatkowej. Przepisy obowiązującego prawa nie wymagają, aby dokumenty wystawiane przez pracowników zarządcy drogi w sytuacji nieuiszczenia opłaty za parkowanie pojazdu były imienne. Postanowienia u.d.p., jak też regulacje zawarte w uchwale nie przewidują również obowiązku doręczania takich zawiadomień "za potwierdzeniem odbioru". Dla uznania takiego zawiadomienia za dowód w sprawie, nie jest niezbędne nadanie im statusu dokumentu urzędowego. Wystawienie takiego zawiadomienia, nie jest warunkiem koniecznym powstania obowiązku zapłaty opłaty dodatkowej, dlatego też brak jest uregulowania w uchwale czy też innym akcie prawnym sposobu wystawienia i treści wskazanego dokumentu. Takie zawiadomienie pozostaje bez znaczenia dla istnienia obowiązku zapłaty opłaty dodatkowej.

Zdaniem WSA w Gliwicach, w razie pozostawienia pojazdu w strefie płatnego parkowania bez uiszczenia opłaty (zwykłej) za parkowanie, powstaje z mocy prawa obowiązek uiszczenia opłaty dodatkowej, a opłata ta obciąża właściciela pojazdu. Za takim rozumieniem wskazanych przepisów ustawy o drogach publicznych przemawia założenie racjonalności prawodawcy, wykładnia logiczna i celowościowa, przy czym Sąd ten podkreślił, iż istotną przesłanką powstania obowiązku uiszczenia opłaty dodatkowej jest fakt pozostawania (parkowania) pojazdu samochodowego w strefie płatnego parkowania bez uiszczonej opłaty za parkowanie. W takiej sytuacji, prawne znaczenie dla powstania obowiązku zapłaty dodatkowej i jej egzekwowania ma więc fakt zajmowania przez pojazd miejsca w takiej strefie (co uniemożliwia parkowanie innych pojazdów w tym miejscu). Sama opłata dodatkowa nie jest też karą (mandatem), lecz ekwiwalentem za parkowanie pojazdu na drodze publicznej (korzystanie z drogi w sposób określony w ustawie), w miejscu w którym za takie parkowanie pobierane są opłaty (podobnie w wyrokach Wojewódzkich Sądów Administracyjnych: w Szczecinie z dnia 23 lutego 2011 r., I SA/Sz 952/11 oraz w Warszawie z dnia 28 września 2012 r., VII SA/Wa 1186/12; CBOSA). Z tego względu, argumentację skarżącego o niedopuszczalności stosowania sankcji bez wzruszenia domniemania niewinności, WSA w Gliwicach uznał za chybioną.

W dalszej części uzasadnienia wyroku WSA w Gliwicach podniósł, iż w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, jak i literaturze przedmiotu zgodnie przyjmuje się, że w razie nieuiszczenia opłaty za parkowanie, obowiązek jej zapłaty co do zasady obciąża właściciela pojazdu, albo jego posiadacza – w przypadku leasingu, a kierowanie egzekucji właśnie do niego opiera się zwykle na dwóch powiązanych elementach. Pierwszym jest domniemanie faktyczne, że to właściciel samochodu (posiadacz) jest korzystającym z dróg publicznych. Do przyjęcia takiego domniemania uprawniają zasady doświadczenia życiowego i logicznego rozumowania. Jeśli ktoś jest właścicielem samochodu, to przede wszystkim on z niego korzysta. Drugim elementem jest zaś założenie, że jeśli właściciel samochodu z niego w danym dniu nie korzystał, to wie, kto to czynił i może udowodnić, że swój pojazd użyczył innej osobie. Uznaje się także, że organ egzekucyjny nie jest przy tym zobowiązany do prowadzenia specjalnego postępowania wyjaśniającego, dążącego do precyzyjnego ustalenia osoby korzystającej z drogi publicznej przez zaparkowanie samochodu, ponieważ na prowadzenie tego postępowania nie pozwala mu art. 29 § 1 u.p.e.a., zakazujący organowi badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Z tego powodu organ egzekucyjny ma prawo domniemywać co do zasady, że korzystającym z dróg publicznych był właściciel pojazdu, a ten może dochodzić swych racji (w przypadku, gdy wskazuje na istnienie innego podmiotu korzystającego z samochodu). Organ jest wobec tego uprawniony do stosowania domniemania faktycznego, zgodnie z którym za zobowiązanego do zapłaty uważa się właściciela pojazdu aż do chwili, gdy ten zwolni się z obowiązku, wskazując faktycznego użytkownika samochodu. To na właścicielu pojazdu spoczywa zatem ciężar udowodnienia faktu, z którego wywodzi on korzystne dla siebie skutki prawne (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 czerwca 2007 r., sygn. akt I OSK 209/07; 11 marca 2009 r., sygn. akt I OSK 1513/08 i 9 grudnia 2009 r., sygn. akt I OSK 869/09; CBOSA). Dowód taki musi zaś polegać na wskazaniu konkretnej osoby i wszystkich danych tak, aby było możliwe skuteczne wyegzekwowanie należnych opłat od tej osoby (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 9 czerwca 2010 r., sygn. akt I SA/Sz 198/10; CBOSA).

WSA w Gliwicach wskazał, że rozpatrywanej sprawie właścicielem pojazdu była spółka A sp. z o.o. z siedzibą w W., która w ramach prowadzonej przez siebie działalności spółka oddała na podstawie umowy leasingu samochód marki Skoda model Octavia 1,6 o nr rejestracyjnym [...] w posiadanie skarżącemu - leasingobiorcy tego pojazdu. Zdaniem WSA w Gliwicach obowiązek zapłaty za parkowanie obciążał leasingobiorcę jako posiadacza i użytkownika pojazdu.

W konkluzji WSA w Gliwicach uznał stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego zawarte postanowieniu z dnia [...] za prawidłowe. Jednocześnie WSA w Gliwicach zauważył, że we wszystkich przypadkach, w których wystawca wezwań nie dysponował prawidłowo sporządzoną dokumentacją lub skarżący wykazał fakt zapłaty opłaty parkingowej, wierzyciel zaopiniował pozytywnie zarzut nieistnienia obowiązku, a organ odwoławczy to zaaprobował.

W ocenie WSA w Gliwicach, Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo uznało za niezasadny zarzut skarżącego dotyczący błędu co do osoby zobowiązanego, wskazując, że błąd co do osoby zobowiązanego dotyczy sytuacji, w której organ egzekucyjny lub egzekutor podjęli czynności egzekucyjne wobec osoby, którą błędnie uznali za zobowiązanego i której doręczyli tytuł wykonawczy wraz z pouczeniem o prawie wniesienia zarzutów, jak i sytuacji, gdzie w tytule wykonawczym wskazano osobę, na której nie ciąży obowiązek. Zarzut w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, podnoszący błąd co do osoby zobowiązanego, nie może zmierzać do ustalenia osoby zobowiązanego, gdyż byłoby to badanie zasadności i wymagalności tytułu wykonawczego. Zarzut błędu co do osoby zobowiązanego powinien dotyczyć jedynie kontroli formalnej tożsamości osoby, co do której prowadzi się egzekucję. WSA w Gliwicach zgodził się z Samorządowym Kolegium Odwoławczym, że w przypadku, gdy osoba wskazana w tytule wykonawczym kwestionuje okoliczność, że powstał w stosunku do niej dochodzony egzekucyjnie obowiązek – a tak wywodził skarżący – to tak sformułowany zarzut kwalifikuje się jako zarzut nieistnienia obowiązku, który słusznie Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało za bezzasadne.

Podsumowując Sąd stwierdza, że zgodnie z art. 34 § 1 u.p.e.a. stanowisko wierzyciela w zakresie zarzutów skargi jest dla organu egzekucyjnego wiążące, dlatego zasadnie organ egzekucyjny odmówił merytorycznego ich rozpatrzenia, co organ odwoławczy w zaskarżonym postanowieniu zaakceptował.

Wskazać w tym miejscu bowiem należy, że zakres kognicji organu egzekucyjnego jest uzależniony od rodzaju zarzutów postawionych przez zobowiązanego. Odmienny jest w przypadku zarzutów określonych w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7 u.p.e.a., inny zaś w zakresie zarzutów z art. 33 § 1 pkt 6, 8, 9 i 10 u.p.e.a. W pierwszej sytuacji organ egzekucyjny jest związany stanowiskiem wierzyciela. Nie jest więc uprawniony do prowadzenia postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia podstaw do uwzględnienia zarzutów i badania w tym trybie stanowiska wierzyciela. Organ egzekucyjny nie może wnikać w merytoryczną zasadność stwierdzenia obowiązku będącego przedmiotem egzekucji, skoro w tym zakresie sprawa może być przedmiotem analizy w odrębnym postępowaniu, co w rozpatrywanej sprawie już nastąpiło. Trafnie w judykaturze wskazuje się, że zobowiązany, który w drodze przysługujących mu odrębnych środków prawnych nie zdołał podważyć wiążącej organy egzekucyjne merytorycznej oceny wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów egzekucyjnych, nie może żądać ponownej kontroli wypowiedzi wierzyciela w ramach postępowania w przedmiocie postanowienia organu egzekucyjnego o odmowie uwzględnienia zarzutów na postępowanie egzekucyjne.

Konkludując, ostateczne postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela wyklucza ponowne rozważanie przez organ egzekucyjny zasadności zarzutów skarżącego zgłoszonych na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 i 5 u.p.e.a. (por. wyrok NSA z 5 kwietnia 2016r., II FSK 1135/14; CBOSA).

Odnosząc się zaś do zarzutu prowadzenia egzekucji przez niewłaściwy organ (art. 33 § 1 pkt 9 u.p.e.a.) oraz zarzutu motywowanego wadliwością pełnomocnictwa Dyrektora MZUiM w K. (art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a.) Sąd w pełnym zakresie podziela ocenę tego zarzutu dokonaną przez organ odwoławczy, jak również przez WSA w Gliwicach w wyroku z dnia 10 listopada 2015r. (sygn. akt I SA/Gl 319/15), że Prezydent Miasta K. będąc właściwym rzeczowo, nie był właściwy miejscowo do prowadzenia egzekucji administracyjnej dochodzonego obowiązku wobec skarżącego, która mieszka w Z., a upoważnienie do działania w imieniu wierzyciela zostało udzielone Dyrektorowi MZUiM zgodnie z prawem.

Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności, Sąd uznał, iż zaskarżone postanowienie nie narusza prawa i działając na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.