Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 549/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-06-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6262 Radni
Hasła tematyczne: Samorząd terytorialny
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 98a ust. 3, 5, art. 24 f ust. 1
journal: Dz.U. 1990 nr 16 poz 95
law: Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym.
article: art. 161 par 3; art. 190 ust. 1 pkt 2a i ust. 2
journal: Dz.U. 2003 nr 159 poz 1547
law: Ustawa z dnia 16 lipca 1998 r. Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Arkadiusz Despot - Mładanowicz Sędzia NSA Wojciech Chróścielewski /spr./ Sędzia del. WSA Mariola Kowalska Protokolant Aleksander Jakubowski po rozpoznaniu w dniu 10 czerwca 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej J. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 18 listopada 2010 r., sygn. akt II SA/Bd 1231/10, w sprawie ze skargi J. C. na zarządzenie zastępcze Wojewody Kujawsko-Pomorskiego z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie wygaśnięcia mandatu radnego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 18 listopada 2010 r., sygn. akt II SA/Bd 1231/10 oddalił skargę J. C. na zarządzenie zastępcze Wojewody Kujawsko – Pomorskiego z dnia [...] sierpnia 2010 r., nr [...] w przedmiocie wygaśnięcia mandatu radnego.

Wyrok został wydany w następujących okolicznościach sprawy:

Zaskarżonym zarządzeniem zastępczym Wojewoda Kujawsko-Pomorski, na podstawie art. 98a ust. 2 w związku z art. 24f ust. 1 i 1a ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym stwierdził wygaśnięcie mandatu radnego Rady Miasta W. J. C. w związku z naruszeniem art. 24f ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, tj. zarządzaniem przez niego działalnością gospodarczą jako osoba pełniąca funkcję prezesa zarządu Niezależnego Zrzeszenia Sportowego we W. z wykorzystaniem mienia gminnego będącego własnością Miasta W.

Od powyższego zarządzenia skargę złożył J. C. , wnosząc o jego uchylenie w całości oraz obciążenie Wojewody kosztami postępowania w sprawie.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Kujawsko-Pomorski w pełni podtrzymał dotychczasowe stanowisko.

Pismem z dnia 15 listopada 2010 r. skarżący wniósł o umorzenie postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość wobec wygaśnięcia jego mandatu jako radnego z mocy prawa z dniem 12 listopada 2010 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalając skargę wskazał, że zaskarżone zarządzenie zostało podjęte zgodnie z prawem. Organ w oparciu o obowiązujące przepisy prawa wydał prawidłowe rozstrzygnięcie, przy czym dokonał w pełni zasadnej wykładni zastosowanych przepisów, w szczególności art. 24f ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2001 r., nr 142, poz. 1591 z późn. zm.). Zgodnie z tym przepisem radni nie mogą prowadzić działalności gospodarczej na własny rachunek lub wspólnie z innymi osobami z wykorzystaniem mienia komunalnego gminy, w której radny uzyskał mandat, a także zarządzać taką działalnością lub być przedstawicielem czy pełnomocnikiem w prowadzeniu takiej działalności.

Bezspornym w sprawie było to, że skarżący jako prezes stowarzyszenia należy do kręgu osób ujętych w tym przepisie. Jak wskazał WSA we Wrocławiu w wyroku z dnia 6 października 2009 r. (III SA/Wr 333/09), sprawowanie funkcji jednego z kilku członków kolegialnego organu stowarzyszenia prowadzącego działalność gospodarczą z wykorzystaniem mienia komunalnego mieści się w zakresie ustawowego zakazu zarządzania taką działalnością przez radnego jako podmiotu sprawującego funkcję publiczną. Skarżący tej okoliczności nie kwestionował. Poza sporem pozostawał również fakt podnajmowania przez stowarzyszenie, którego prezesem był skarżący, przez okres dwóch lat lokalu na potrzeby biura poselskiego za kwotę 12.000 zł rocznie oraz to, że lokal ten stanowił własność Gminy W. i stowarzyszenie wynajmowało go od tejże Gminy.

Zdaniem Sądu, niezasadnym był zarzut skarżącego, że stowarzyszenie, którego prezesem pozostawał, nie mogło prowadzić działalności gospodarczej. Zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach (Dz.U. z 2001 r., nr 79, poz. 855 z późn. zm.) stowarzyszenie jest dobrowolnym, samorządnym, trwałym zrzeszeniem o celach niezarobkowych. Dalej jednak z art. 34 tej ustawy wynika, że stowarzyszenie może prowadzić działalność gospodarczą, według ogólnych zasad określonych w odrębnych przepisach. Dochód z działalności gospodarczej stowarzyszenia służy realizacji celów statutowych i nie może być przeznaczony do podziału między jego członków. Natomiast w myśl art. 50 ustawy z 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz.U. z 2007 r., nr 168, poz. 1186 ze zm.), jeżeli podmiot wpisany do rejestru, stowarzyszeń, innych organizacji społecznych i zawodowych, fundacji oraz publicznych zakładów opieki zdrowotnej podejmuje działalność gospodarczą, to podlega obowiązkowi wpisu także do rejestru przedsiębiorców, z wyjątkiem samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej i kolumny transportu sanitarnego. Te regulacje wskazują, że stowarzyszenia mogą prowadzić dwojakiego rodzaju działalność: statutową i gospodarczą. W świetle art. 50 ustawy z o Krajowym Rejestrze Sądowym to nie wpis do rejestru przedsiębiorców jest warunkiem podjęcia działalności gospodarczej przez podmiot wpisany do rejestru, ale odwrotnie, podjęcie działalności gospodarczej nakłada obowiązek wpisu podmiotu także do rejestru przedsiębiorców. Gospodarczego celu działalności nie niweczy przy tym to, że dochód z jej prowadzenia jest przeznaczony na działalność statutową. Ograniczenie to bowiem wynika z regulacji ustawowej i jest jednym z warunków dopuszczalności prowadzenia działalności gospodarczej przez stowarzyszenie. Działalność gospodarcza prowadzona przez stowarzyszenie jest działalnością gospodarczą, o której mowa w treści art. 24f ust. 1 u.s.g. Działalność statutowa i działalność gospodarcza są odrębnymi rodzajami działalności, przy czym możliwość prowadzenia działalności gospodarczej jest uwarunkowana tym, że dochód z jej prowadzenia przeznaczony będzie na cele statutowe stowarzyszenia, a nie będzie podlegał podziałowi między członków stowarzyszenia. Prowadzenie działalności gospodarczej przez stowarzyszenie odbywa się według ogólnych zasad określonych w odrębnych przepisach - w ustawie z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz.U. nr 173, poz. 1807 ze zm.) i ustawie o Krajowym Rejestrze Sądowym. Stanowisko takie podziela Sąd Najwyższy wyjaśniając, że stowarzyszenie - podejmując działalność gospodarczą - prowadzi ją na ogólnych zasadach regulujących prowadzenie działalności gospodarczej i nie zmienia tego tylko to, że dochód z działalności gospodarczej stowarzyszenia jest przeznaczony na realizację celów statutowych stowarzyszenia i nie może być przeznaczony do podziału między członków stowarzyszenia (zob. uchwałę składu siedmiu sędziów SN z 18 czerwca 1991 r., III CZP 40/91, OSNCP 1992, nr2, poz. 17 oraz wyrok SN z 22 października 2003 r., II CK 161/02, OSNC 2004, nr 11, poz. 186). W tym samym kierunku idzie orzecznictwo NSA (por. np. wyrok NSA z 12 stycznia 2006 r., II OSK 787/05, wyrok NSA z dnia 8 sierpnia 2006 r., II OSK 753/06).

Zgodnie z art. 2 z dnia ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej działalnością gospodarczą jest zarobkowa działalność wytwórcza, budowlana, handlowa, usługowa oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin ze złóż, a także działalność zawodowa, wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły. W wyroku z dnia 12 stycznia 2006 r. (II OSK 787/05) NSA stwierdził, że w każdym przypadku, gdy stowarzyszenie korzystając z gminnych obiektów sportowych pobiera opłaty za reklamy, sprzedaż biletów, wynajęcie boiska oznacza to, że prowadzi działalność gospodarczą z wykorzystaniem mienia gminy. Konsekwencją tego poglądu jest bezsprzecznie to, że również podnajmowanie lokalu należy niewątpliwie uznać za prowadzenie działalności gospodarczej. Jest to działalność ewidentnie skierowana na osiąganie dochodu, a więc o zarobkowym charakterze. Była ona wykonywana w zorganizowany sposób poprzez struktury stowarzyszenia. O jej ciągłości świadczy to, że lokal był podnajmowany przez okres dwóch lat. Zdaniem Sądu organ administracji nie dopuścił się zatem naruszenia przepisów procesowych, w szczególności art. 7 lub art. 77 k.p.a. Stanowisko Wojewody prezentowane w zarządzeniu zastępczym, w którym stwierdził on wygaśnięcie mandatu skarżącego, jest spójne i logiczne, opiera się na ugruntowanej linii orzeczniczej, nie ma więc podstaw do jego kwestionowania.

Sąd zauważył też, że przepisy zawierające tak zwane ograniczenia antykorupcyjne były kilkakrotnie przedmiotem oceny dokonywanej przez Trybunał Konstytucyjny, który nie dopatrzył się w nich nadmiernego ograniczenia praw jednostki (zob. wyrok TK z 23 czerwca 1999 r., K 30/98, OTK 1999, nr 5, poz. 103; wyrok z 13 lipca 2004 r., K 20/03, OTK-A 2004, nr 7, poz. 63; uchwała TK z 13 kwietnia 1994 r., W 2/94, OTK 1994, nr 1, poz. 21). Osoby pełniące funkcje publiczne muszą liczyć się z pewnymi ograniczeniami aktywności gospodarczej, których celem jest, jak podkreśla się w orzecznictwie Trybunału, zapobieżenie zaangażowaniu się osób publicznych w sytuacje i uwikłania mogące nie tylko podawać w wątpliwość ich osobistą bezstronność czy uczciwość, ale także podważać autorytet konstytucyjnych organów państwa i osłabiać zaufanie wyborców i opinii publicznej do ich prawidłowego funkcjonowania. Konstytucja RP przewiduje możliwość wprowadzenia wyjątków od zasady zapewniającej każdemu wolność wyboru wykonywania zawodu oraz wyboru miejsca pracy. Oczywiście te ograniczenia muszą wynikać z ustawy i tak jest w niniejszej sprawie. Ograniczenia te są uzasadnione interesem publicznym: funkcje i działania niedające się pogodzić z mandatem przedstawiciela wybranego do władz lokalnych są wyraźnie określone w ordynacji wyborczej do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw oraz w ustawie o samorządzie gminnym.

W ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie można nabrać uzasadnionych wątpliwości związanych z wysokością czynszu w kwocie niespełna 400 zł miesięcznie, który płaciło stowarzyszenie Miastu W. , skoro podnajmowało następnie część lokalu za kwotę 1.200 zł miesięcznie. Właśnie w celu uniknięcia takich sytuacji ustawodawca zdecydował się na wprowadzenie powyższych uregulowań.

Wojewoda na podstawie powyższej regulacji ustawowej oparł zaskarżone zarządzenie zastępcze w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu skarżącego. Sankcje za złamanie zakazu określają przepisy art. 190 ust. 1 pkt 2a ustawy z dnia 16 lipca 1998 r. Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw (Dz.U. z 2010, nr 176. poz. 1190), zwana dalej o.w.g.p.w., zgodnie, z którym naruszenie ustawowego zakazu łączenia mandatu radnego z wykonywaniem określonych w odrębnych przepisach funkcji i działalności powoduje wygaśnięcie mandatu radnego. Zgodnie z art. 190 ust. 2 o.w.g.p.w. wygaśnięcie mandatu stwierdza rada gminy w drodze uchwały, najpóźniej w 3 miesiące od wystąpienia przyczyn wygaśnięcia mandatu. Natomiast w myśl art. 98a ustawy o samorządzie gminnym, jeżeli właściwy organ gminy wbrew obowiązkowi wynikającemu z m.in. z przepisu art. 190 ust. 2 o.w.g.p.w., w zakresie dotyczącym m.in. wygaśnięcia mandatu radnego, nie podejmie uchwały, wojewoda wzywa organ gminy do podjęcia odpowiedniego aktu w terminie 30 dni. W razie bezskutecznego upływu tego terminu wojewoda po zawiadomieniu ministra właściwego do spraw administracji publicznej wydaje zarządzenie zastępcze. Tryb ten w rozstrzyganej sprawie został zachowany. Mając więc na uwadze przedstawione wyżej argumenty Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji o oddaleniu skargi..

Jak wskazał Sąd, osobnego omówienia wymagał wniosek skarżącego o umorzenie postępowania. Nie był on zasadny. Jak wskazuje art. 161 § 1 p.p.s.a., Sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania: 1) jeżeli skarżący skutecznie cofnął skargę; 2) w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego, chyba że udział w sprawie zgłasza osoba, której interesu prawnego dotyczy wynik tego postępowania; 3) gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe.

Istotą sądowej kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne jest ocena legalności zaskarżonych aktów i czynności według stanu prawnego i faktycznego sprawy z daty ich podjęcia. Z pkt 4 zaskarżonego zarządzenia wynika, że wchodzi ono w życie z dniem podpisania, zatem z tą datą nastąpiło wygaśnięcie mandatu radnego. Sąd musiał więc zbadać prawidłowość wydania zaskarżonego zarządzenia, gdyż w odmiennym przypadku nie byłby wyjaśniony status skarżącego jako radnego po dniu wejścia zarządzenia w życie, co może się chociażby przekładać na kwestie związane z przysługiwaniem mu diety.

Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wniósł J. C. , zaskarżając wyrok w całości:

Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzucając naruszenie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., gdy skarżący wykazał, iż postępowanie powinno zostać umorzone, gdy stało się bezprzedmiotowe wobec wygaśnięcia mandatu radnego z dniem 12 listopada 2010 r.

Na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zarzucając zaskarżonemu wyrokowi naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie, co dotyczy art. 98 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym poprzez przyjęcie, że z datą podpisania zaskarżonego zarządzenia Wojewody Kujawsko-Pomorskiego nastąpiło wygaśnięcie mandatu radnego, podczas gdy przepis ten wskazuje, że zarządzenia zastępcze stają się prawomocne z upływem terminu wniesienia skargi bądź z datą oddalenia lub odrzucenia skargi przez Sąd.

Ponadto - z ostrożności procesowej - zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego, a w szczególności art. 24f ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym polegające na błędnym uznaniu, że skarżący jako radny Rady Miasta W. i jednocześnie Prezes Zarządu Niezależnego Zrzeszenia Sportowego we W. zarządzał działalnością gospodarczą z wykorzystaniem mienia gminnego będącego własnością Gminy Miasta W. , gdy podnajął część pomieszczeń dla biura poselskiego za zgodą Prezydenta Miasta W.

Na podstawie art. 176 p.p.s.a. w zw. z art. 185 § 1 p.p.s.a. skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i umorzenie postępowania, ewentualnie - z ostrożności procesowej - uchylenie zaskarżonego wyroku i uchylenie poprzedzającego go zarządzenia zastępczego Wojewody Kujawsko-Pomorskiego oraz zasądzenie na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a., kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że Wojewódzki Sąd Administracyjny bez dostatecznej ku temu podstawy zaaprobował wadliwe zarządzenie zastępcze Wojewody Kujawsko-Pomorskiego. Sąd nie wziął bowiem pod uwagę, że zgodnie z art. 98 ust. 5 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym rozstrzygnięcia nadzorcze stają się prawomocne z upływem terminu do wniesienia skargi bądź z datą oddalenia lub odrzucenia skargi przez sąd. Poprzez przepis art. 98a ust. 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym przepis art. 98 stosuje się odpowiednio do zarządzeń zastępczych, z tym że uprawniona do złożenia skargi jest również osoba, której interesu prawnego lub uprawnienia dotyczy zarządzenie zastępcze. Zatem zarządzenia zastępcze stają się prawomocne z upływem terminu wniesienia skargi bądź z datą oddalenia lub odrzucenia skargi przez sąd.

Wskazanie w zarządzeniu zastępczym, że wchodzi w życie z dniem podpisania, nie uzasadnia twierdzenia Sądu, że z tym dniem wygasł mandat radnego. Ma to doniosłe znaczenie, mimo że zostało kilka tygodni do wygaśnięcia tego mandatu z powodu upływu kadencji. Czy zatem Wojewódzki Sąd Administracyjny mógł rozpatrywać skargę, gdy i tak ten mandat w jego ocenie wygasł i czy rozpatrywanie tej skargi nie stało się bezprzedmiotowe wobec upływu kadencji rady?

Z ostrożności procesowej skarżący podtrzymuje również swoje zastrzeżenia do zarządzenia nadzorczego Wojewody Kujawsko-Pomorskiego, którego twierdzenia zostały zaakceptowane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy. W ocenie skarżącego podnajem części lokalu nie mógł być uznany za działalność gospodarczą, gdyż nie spełniał przesłanek z art. 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej, a w szczególności przesłanki zorganizowania i ciągłości działalności. Najem lokali (PKD 7020Z) będzie więc działalnością gospodarczą, gdy działalność ta będzie miała charakter profesjonalny. Podnajem ten był czasowy, dla zadań społecznie uzasadnionych i za zgodą Prezydenta Miasta W. Niezależne Zrzeszenie Sportowe, której Prezesem Zarządu jest skarżący nie jest wpisane do rejestru przedsiębiorców, przez co nie może prowadzić działalności gospodarczej. Cel, dla którego powstało to stowarzyszenie nie zakładał osiągania zysku. Część pomieszczeń została podnąjęta dla biura poselskiego i to za zgodą Prezydenta Miasta W. wyrażoną na piśmie. Opinia Biura Analiz Sejmowych przedstawiona do akt sprawy wykazała, że takie działanie skarżącego nie naruszało przepisów ustawy o samorządzie gminnym. Zarówno Wojewoda Kujawsko-Pomorski jak i Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy nie oceniły tej opinii w świetle obowiązujących przepisów i zasad współżycia społecznego, a taka ocena mogłaby wskazać na cel społecznie użyteczny dla podnajmu lokalu nie dla zysku, lecz dla działalności społecznej biura poselskiego.

W złożonej odpowiedzi na skargę kasacyjną Wojewoda Kujawsko – Pomorski wniósł o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Złożona w rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna nie posiada usprawiedliwionych podstaw.

Zgodnie z art. 98a ust. 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. nr 142, poz. 1591 z późn. zm.) do uregulowanej w art. 98a procedury związanej z wydaniem przez wojewodę zarządzenia zastępczego m.in. w kwestii wygaśnięcia mandatu radnego, stosuje się odpowiednio art. 98 tej samej ustawy Przepis ust. 5 art. 98 stanowi: "Rozstrzygnięcia nadzorcze stają się prawomocne z upływem terminu do wniesienia skargi bądź z datą oddalenia lub odrzucenia skargi przez sąd". Oznacza to, że do czasu uprawomocnienia się takiego rozstrzygnięcia nadzorczego, a więc także zarządzenia zastępczego (art. 98a ust. 3 w zw. z art. 98 ust. 5 ustawy o samorządzie gminnym) nie jest ono jeszcze prawnie wiążące, Jego moc jest niejako "zwieszona w czasie". Uprawomocnienie się tego zarządzenia zastępczego czyni to zarządzenie prawnie skutecznym ze skutkiem ex tunc – por. Z. Kmieciak, Akty nadzoru nad działalnością samorządu terytorialnego, "Samorząd Terytorialny" 2001, nr 1-2, s. 92. Tak więc, uzyskanie przez zarządzenie zastępcze przymiotu prawomocności oznacza, iż wchodzi ono do obrotu prawnego z datą określoną w tym zarządzeniu – z dniem podpisania. Z tym też dniem nastąpiło wygaśnięcie mandatu radnego. Z tego powodu podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 161 § 3 p.p.s.a. jest niezasadny. Postępowanie sądowoadministracyjne nie stało się bowiem bezprzedmiotowe z tego powodu, iż z dniem 12 listopada 2010 r. zakończyła się kadencja Rady Miasta W. Rolą sądów administracyjnych, co trafnie podniesiono w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, jest kontrola zgodności z prawem, aktów, czynności, bezczynności, a obecnie także przewlekłości postępowania organów administracji publicznej, według stanu prawnego i faktycznego sprawy z daty wystąpienia owych aktów, czy też zaistnienia bezczynności czy przewlekłości postępowania

Zgodnie z art. 24f ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym "Radni nie mogą prowadzić działalności gospodarczej na własny rachunek lub wspólnie z innymi osobami z wykorzystaniem mienia komunalnego gminy, w której radny uzyskał mandat, a także zarządzać taką działalnością lub być przedstawicielem czy pełnomocnikiem w prowadzeniu takiej działalności". W sprawie nie budzi wątpliwości, iż radny Rady Miejskiej we W. J. C. był Prezesem Zarządu Niezależnego Stowarzyszenia Sportowego we, który w swej działalności wykorzystywał lokal użytkowy wynajęty od Miasta w W. na podstawie umowy najmu z dnia 31 marca 2004 r. Część tego lokalu umową podnajmu została w dniu 1 grudnia 2005 r. wynajęta na biuro poselskie. Czynsz z owego podnajmu był wykorzystywany na działalność statutową Stowarzyszenia, w tym na regulowanie wobec Gminy Miasta W. czynszu najmu za wynajmowany lokal użytkowy. Tak więc, co prawda, dochód z takiej działalności służy realizacji celów statutowych Stowarzyszenia i nie może być przeznaczony na inne cele, to fakt ten nie ma znaczenia z punktu widzenia ograniczeń działalności gospodarczej radnego, o których mowa w art. 24f ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym. Wypełnienie dyspozycji tego przepisu nie jest uzależnione od tego, czy z prowadzenia, zarządzania bądź bycia przedstawicielem lub pełnomocnikiem w prowadzeniu takiej działalności radny uzyskuje dochód, czy inne osobiste korzyści. Radny, zarządzając działalnością gospodarczą stowarzyszenia, narusza zakaz zarządzania taką działalnością, bez względu na to, czy radny czyni to na własny rachunek, ani też czy odnosi z niej osobiste korzyści. To, że dochody stowarzyszenia uzyskiwane z prowadzenia działalności gospodarczej są przeznaczone na takie czy inne cele, nie zmienia charakteru takiej działalności i w tym kierunku idzie orzecznictwo NSA (por. np. wyrok z 12 stycznia 2006 r., II OSK 787/05, ONSAiWSA 2006, nr 3, poz. 86, wyrok z dnia 13 maja 2009 r., II OSK 84/09), znajdując potwierdzenie w stanowisku Sądu Najwyższego, który w wielu orzeczeniach wyjaśniał, iż stowarzyszenie podejmując działalność gospodarczą prowadzi tę działalność na ogólnych zasadach regulujących prowadzenie działalności gospodarczej i nie zmienia tego tylko to, że dochód z działalności gospodarczej stowarzyszenia jest przeznaczony na realizację celów statutowych stowarzyszenia i nie może być przeznaczony do podziału między jego członków (przykładowo: uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 18 czerwca 1991 r., III CZP 40/91, OSNCP 1991, nr 2, poz. 17 oraz postanowienie Sądu Najwyższego z 19 czerwca 1996 r., III CZP 66/06, OSKC 1996, nr 10, poz. 133 i wyrok Sądu Najwyższego z 22 października 2003 r., II CK 161/02, OSNC 2004, nr 11, poz. 186).

Sankcją za złamanie zakazu wynikającego z art. 24f ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym jest zgodnie z art. 190 ust. 1 pkt 2a Ordynacji wyborczej do rad gmin, rad powiatów i sejmików województwa (Dz.U. z 2003 r. nr 159, poz. 1547 z późn.zm.) wygaśnięcie mandatu radnego. Wygaśnięcie mandatu stwierdza rada gminy w drodze uchwały, najpóźniej w 3 miesiące od wystąpienia przyczyn wygaśnięcia mandatu.

Stosownie do przepisu art. 98a ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, jeżeli właściwy organ gminy, wbrew obowiązkowi wynikającemu z przepisu art. 190 ust. 2 Ordynacji wyborczej do rad gmin, rad powiatów i sejmików województwa w zakresie dotyczącym wygaśnięcia mandatu radnego nie podejmuje uchwały, wojewoda wzywa organ gminy do podjęcia stosownego aktu w terminie 30 dni. W razie bezskutecznego upływu tego terminu wojewoda, po zawiadomieniu ministra właściwego do spraw administracji publicznej, wydaje zarządzenie zastępcze (ust. 2). Skoro w zakreślonym terminie Rada Miejska nie podjęła stosownej uchwały organ nadzoru zobligowany był wydać zarządzenie zastępcze.

Tak więc podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty nie posiadały usprawiedliwione podstawy.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.