Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 981/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2010-10-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Ulgi podatkowe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 67a par. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: art. 3 par. 1, art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 981/10 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 15 października 2010r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Piotr Głowacki, Sędziowie: WSA Paweł Dąbek (spr.), WSA Agnieszka Jakimowicz, Protokolant: Bożena Piątek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 października 2010r., sprawy ze skargi E. D., na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, z dnia 16 kwietnia 2010r. nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej, - skargę oddala -


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 16 kwietnia 2010 r. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy z dnia 20 listopada 2009 r. nr [...] w sprawie odmowy udzielenia E.D. ulgi podatkowej w postaci umorzenia zaległości podatkowej z tytułu łącznego zobowiązania podatkowego za 2008 i 2009 rok w wysokości 335 zł wraz z należnymi odsetkami za zwłokę w kwocie 10 zł. W uzasadnieniu swojej decyzji Kolegium podniosło, że umorzenie zaległości podatkowej może nastąpić w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym. Dla zbadania, czy przesłanki te zachodzą, koniecznym jest ustalenie sytuacji majątkowej podatnika oraz skutków ekonomicznych, jakie wystąpią w wyniku realizacji zobowiązania dla podatnika. Organ podatkowy musi mieć jednak przy tym na względzie, że między innymi względy społeczne wymagają, aby zobowiązania podatkowe były realizowane, a podatnik pochopnie nie był z nich zwalniany. Z zebranego materiału dowodowego wynika, że E.D. prowadzi wraz z synem P. D. i M.S. oraz jej synem D. czteroosobowe gospodarstwo domowe. Drugi współwłaściciel to były mąż S. D., który zamieszkuje osobno i prowadzi niezależne gospodarstwo domowe. P. D. oraz M. S. są osobami niepełnosprawnymi. E.D. oraz pozostali członkowie jej gospodarstwa domowego nie pracują zawodowo i korzystają ze świadczeń pomocy społecznej, świadczeń rodzinnych oraz świadczeń z ubezpieczenia społecznego. Świadczenia mają charakter pomocy doraźnej w postaci zasiłków celowych w gotówce i naturze, jak i pomocy okresowej w postaci zasiłków rodzinnych i pielęgnacyjnych. P.D. oraz M.S. pobierają rentę socjalną, która w lipcu 2009 roku wyniosła 504,04 zł netto. W dyspozycji Kolegium znajdują się również dwie decyzje Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. z których wynika, że w przypadku rodziny E.D. w 2009 roku zostało przekroczone kryterium dochodowe z ustawy o pomocy społecznej wynoszące dla czteroosobowej rodziny kwotę 1.404 zł miesięcznie. Ustalenia powyższe wskazują, że w sprawie zostało w sposób prawidłowy przeprowadzone postępowanie wyjaśniające mające na celu ustalenie aktualnej sytuacji finansowej i życiowej E.D.. Samej stronie zapewniono czynny udział w postępowaniu. W ocenie Kolegium sam fakt, że członkowie rodziny E. D. korzystają z pomocy społecznej nie może przesądzać o zasadności wniosku o umorzenie zaległości podatkowych. Kolegium uważa, że uzyskiwane przez E. D. dochody, choć niskie, są jednak regularne i pozwalają na podejmowanie działań w celu stopniowego uregulowania zaległości podatkowej. Podatniczka w latach poprzednich korzystała już z ulgi podatkowej w postaci umorzenia zaległego podatku na kwotę 6.632,40 zł. Kolegium stoi przy tym na stanowisku, że pomoc udzielana podatnikom nie może prowadzić do generalnego zwolnienia z obowiązków publicznoprawnych. Samo udzielenie ulgi w niniejszej sprawie prowadziłoby do złamania zasady równości podatników wobec prawa, zasady powszechności opodatkowania i rażącą niesprawiedliwość w stosunku do innych podatników będących w trudnej sytuacji życiowej, którzy regularnie płacą podatki lub przynajmniej wykazują wolę uregulowania swoich zaległości podatkowych. Nie bez znaczenia jest również okoliczność, że opodatkowana nieruchomość stanowi współwłasność Podatniczki oraz jej męża. Może ona w związku z powyższym domagać się partycypacji w ciężarach podatkowych przez drugiego współwłaściciela.

Na powyższą decyzję E.D. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skargi zostało wskazane, że Skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe jedynie ze swoim synem P., nie zaś z M. S. i jej synem. M. S. sama dysponuje swoimi pieniędzmi i prowadzi gospodarstwo z synem D. Skarżąca się nią jedynie opiekuje, gdyż M.S. jest chora na padaczkę. Sam fakt opieki nie oznacza, że prowadzi z nią wspólne gospodarstwo domowe. Zarzuciła ponadto, że pomoc z opieki społecznej nie jest wystarczająca. Przykładowo Skarżąca otrzymała na leki na cały rok kwotę 70 zł, choć w ciągu trzech lat wydała na ten cel ponad 3.000 zł. W ostatnim zaś tygodniu wydała na leki dla swojego syna ponad 200 zł.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie. W uzasadnieniu tej odpowiedzi organ podatkowy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Kolegium odniosło się także do przedstawionego w skardze zarzutu Skarżącej, że prowadzi ona gospodarstwo domowe jedynie z synem P. Wyjaśniło bowiem, że ustawa Ordynacja podatkowa nie zawiera ustawowej definicji rodziny, czy też gospodarstwa domowego. W ocenie Kolegium w celu ustalenia znaczenia pojęciowego rodziny pomocnym będzie sięgnięcie do ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, która w art. 6 pkt 14 definiuje pojęcie rodziny. Zgodnie z tym przepisem rodzinę tworzą osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące. Odnosząc tę definicję do stanu faktycznego przedmiotowej sprawy koniecznym jest uznanie, że rodzina Skarżącej składa się z czterech osób.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Zaznaczyć należy, że uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone w szczególności przepisami art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., powoływanej dalej jako "p.p.s.a.") - sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, tj. kontroli prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego, a także zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Kierując się powyższymi przesłankami i badając zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji w granicach określonych przepisami powołanych wyżej ustaw, Sąd uznał, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Organy podatkowe przeprowadziły bowiem prawidłową wykładnię przepisów prawa i w konsekwencji należycie wyjaśniły okoliczności faktyczne mające znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy oraz dokonały prawidłowej wykładni przepisów prawa materialnego.

Podstawę prawną zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji organu I instancji stanowił art. 67a § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U nr 8, poz. 60 z 2005 r. z późn. zm.) oparty na tzw. uznaniu administracyjnym. Zgodnie z brzmieniem tego przepisu organy podatkowe, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, mogą umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną.

Rozpatrując wniosek podatnika o przyznanie jednej z wyżej opisanych ulg, organ podatkowy jest zobowiązany do dokonania oceny dwóch przesłanek, a mianowicie: "ważny interes podatnika" oraz "interes publiczny". Przesłanki te mają zostać rozważone biorąc pod uwagę całokształt występujących w sprawie okoliczności faktycznych. W razie stwierdzenia, że jedna, bądź obydwie przesłanki występują, przepis ten uprawnia, a nie obliguje do pozytywnego załatwienia wniosku strony. Decyzje organów podatkowych w tym przedmiocie mają bowiem charakter tzw. "uznania administracyjnego". Znamiennym dla tego typu postępowań jest to, iż kognicja sądu nie wkracza bezpośrednio w zakres owego uznania. Sądowa kontrola tego rodzaju decyzji obejmuje więc samo postępowanie poprzedzające jej wydanie, ale nie rozstrzygnięcie, będące wynikiem dokonania przewidzianego prawem wyboru będącego "uznaniem administracyjnym", specyficzną konstrukcją prawną pozwalającą organowi na wybór konsekwencji prawnych powstania sytuacji, do której odnosi się dyspozycja normy prawnej. Kontrola legalności decyzji wydanych w ramach uznania administracyjnego sprowadza się zatem do zbadania, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, z zachowaniem przepisów procedury, zarówno przepisów szczegółowych, jak i zasad ogólnych, w tym zbadania wszystkich okoliczności sprawy mogących mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia i ich oceny w świetle ustawowych przesłanek umorzenia oraz powinności ujęcia tej oceny w uzasadnieniu decyzji nie zaś istnienia materialnoprawnego uprawnienia podatnika do skorzystania z ulgi. Rzeczą sądu jest kontrola poprawności przeprowadzonego w tym zakresie postępowania, w szczególności, czy połączenie decyzji o charakterze uznaniowym z pojęciami stanowiącymi zwroty niedookreślone, będącymi podstawą jej wydania jest zgodne z prawem. Sąd badając tego typu decyzje może zatem również prowadzić badanie w kierunku ustalenia, czy organy podatkowe nie przekroczyły przyznanych im granic "uznania administracyjnego". W razie przekroczenia tych granic, sąd jest również władny do uchylenia zaskarżonych decyzji.

O istnieniu "ważnego interesu podatnika", jak podnosi się w literaturze przedmiotu, nie decyduje jego subiektywne przekonanie o tym, lecz decydować powinny kryteria zobiektywizowane, zgodne z powszechnie aprobowaną hierarchią wartości. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym "ważny interes podatnika" definiuje się z kolei jako sytuację, gdy z powodu nadzwyczajnych, losowych przypadków doszło do znacznego obniżenia zdolności płatniczych dłużnika, co w konsekwencji doprowadziło do tego, że podatnik nie jest w stanie uregulować należności podatkowych. Przykładowo wymienia się tu utratę możliwości zarobkowania, utratę losową majątku (por. np. wyrok NSA z 22 kwietnia 1999 r., sygn. akt SA/Sz 850/98).

Definiując kolejną przesłankę zastosowania ulgi podatkowej, tj. istnienia "interesu publicznego", należy wskazać, iż przez pojęcie to doktryna rozumie dyrektywę postępowania, nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa lub danej społeczności lokalnej, takich jak: sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej, sprawność działania aparatu państwowego, itp. Zasadą pozostać musi płacenie podatków w sposób i w terminach przewidzianych przez prawo. Jedynie nadzwyczajne okoliczności mogą spowodować odstępstwo od tej reguły (por. B. Dauter (w:) S. Babiarz, B. Dauter, B. Gruszczyński, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek. Ordynacja podatkowa. Komentarz, Warszawa 2007, s. 522 i n. tezy 14,15 i 18 do 20 i powołane tam orzecznictwo).

Należy mieć przy tym na uwadze, że ulgi w spłacie należności stanowią - aczkolwiek dopuszczone przez ustawodawcę i niezbędne z punktu widzenia kompletności systemu podatkowego - to jednak odstępstwo od zasady powszechności opodatkowania. Dlatego też równie wyjątkowy charakter muszą mieć okoliczności uzasadniające umorzenie zaległości podatkowych, skutkujące wygaśnięciem zobowiązania podatkowego, co oznacza w istocie rezygnację Skarbu Państwa bądź jednostki samorządu terytorialnego z należnych im wpływów.

Odnosząc powyższe uwagi do stanu niniejszej sprawy należy stwierdzić, iż stan faktyczny został przez organy podatkowe ustalony w sposób wyczerpujący i pełny. Organy podatkowe odniosły się do wszelkich twierdzeń Skarżącej i oceniły wszystkie podane przez nią argumenty. Postępowanie było prowadzone z poszanowaniem zasad wynikających z art. 120, art. 121, art. 122, art. 123 i art. 124 Ordynacji podatkowej.

Sąd uznaje za prawidłową interpretację organów podatkowych, iż w sprawie nie zachodzą przesłanki umożliwiające zastosowanie wnioskowanej ulgi podatkowej. W szczególności organy podatkowe w sposób wyczerpujący przedstawiły i przeanalizowały sytuację majątkową skarżącej, jak również dotychczas stosowane ulgi w spłacie należności podatkowych, które spowodowały umorzenie zaległości podatkowych na kwotę 6.632,40 zł. Umorzenie dalszych zaległości podatkowych doprowadzi do sytuacji, w której Skarżąca uczyni z tej instytucji środek powodujący całkowite zwolnienie jej od obowiązku zapłaty podatku. W ocenie Sądu nie można z instytucji umorzenia zaległości podatkowych czynić środka prowadzącego generalnie do zwolnienia z zapłaty podatku. Doprowadzi to bowiem do sytuacji, w której konkretna osoba, wbrew zasadzie powszechności opodatkowania, będzie zwolniona z obowiązku zapłaty należnych podatków. Sytuacja taka pozostaje w rażącej sprzeczności z zasadą sprawiedliwości społecznej. Gdyby ustawodawca zamierzał zwolnić od obowiązku zapłaty podatku osoby o niskich dochodach, wówczas wprowadziłby odpowiedni zapis. Ponieważ zapis taki nie został wprowadzony, również osoby znajdujące się w ciężkiej sytuacji majątkowej są zobowiązane do zapłaty podatków. Oznacza to z kolei, że ciężka sytuacja materialna Skarżącej i jej rodziny nie przesądza automatycznie o konieczności przyznania jej ulgi umorzenia wynikającej z treści art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej. Podkreślić w tym miejscu należy, że stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego, w jaki sposób należy definiować pojęcie rodziny, jest prawidłowe. W związku z tym ustalenia organów podatkowych, z ilu osób składa się rodzina Skarżącej, zostały poczynione prawidłowo. Nadmienić przy tym należy, iż sama Skarżąca w piśmie z dnia 9.01.2009 r. (k:138 akt podatkowych) wskazuje, iż "ma w domu dwie osoby niepełnosprawne i malutkie dziecko". Wielokrotnie wskazywała ona również na fakt sprawowania opieki nad niepełnosprawną. Skoro Skarżąca zamieszkuje wraz ze swoim synem oraz z M.S. i jej synem, którymi się opiekuje, to oznacza, że prowadzą oni wspólne gospodarstwo domowe. Wersja, iż tak nie jest, powstała w ocenie Sądu na potrzeby niniejszego postępowania. Znamiennym jest przy tym, że Skarżąca wnosząc o zastosowanie ulgi przedstawiała również zaświadczenia dotyczące M. S., którymi miała uprawdopodobnić ciężką sytuację materialną swojej rodziny.

Również pozostałe twierdzenia organów podatkowych związane z odmową przyznania wnioskowanej ulgi są prawidłowe. Trafnie Kolegium wskazało, że rodzina Skarżącej uzyskuje stałe dochody, których wysokość dwukrotnie przekroczyła kwotę umożliwiającą przyznanie im pomocy z opieki społecznej. Skarżąca może podejmować działania, które doprowadzą do stopniowego uregulowania zaległości podatkowej, która jest stosunkowo niska. Właściwie Kolegium zwróciło także uwagę, iż opodatkowana nieruchomość stanowi współwłasność Skarżącej oraz jej męża, z którym nie pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym. Może ona jednak domagać się od męża partycypowania w zapłacie podatku, co spowoduje z kolei zmniejszenie jej własnego obciążenia podatkowego.

Podsumowując należy stwierdzić, że organy podatkowe prawidłowo ustaliły, że w sprawie nie zachodzą przesłanki umożliwiające zastosowanie ulgi podatkowej w postaci umorzenia zaległości podatkowej. Z tego też powodu skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Mając powyższe na uwadze orzeczono, jak w sentencji.