Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 617/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2012-05-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: par. 11 ust. 1
journal: Dz.U. 2009 nr 105 poz 869
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych.
article: art. 3 par. 1 i 2, art. 133 par. 1, art. 134 par. 1 i art. 144 par. 4
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Barbara Adamiak Sędziowie: Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz (spr.) Sędzia WSA del. Mirosława Pindelska Protokolant: Agnieszka Majewska po rozpoznaniu w dniu 23 maja 2012 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej S.O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 18 października 2011 r. sygn. akt III SA/Kr 262/11 w sprawie ze skargi S.O. na decyzję Małopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 18 października 2011 r., sygn. akt III SA/Kr 262/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę S.O. na decyzję Małopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] grudnia 2010 r., nr [...], w przedmiocie choroby zawodowej (pkt I) oraz przyznał od Skarbu Państwa – WSA w Krakowie na rzecz adw. A.C. kwotę 240 zł tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w tym podatek VAT (pkt II).

Wyrok ten został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r. Małopolski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] września 2010 r., znak [...], o braku podstaw do stwierdzenia u S.O. choroby zawodowej - obustronnego trwałego odbiorczego ubytku słuchu typu ślimakowego lub czuciowo-nerwowego, spowodowanego hałasem, wyrażonego podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczonym jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1, 2 i 3 kHz - wymienionej w poz. 21 wykazu chorób zawodowych, będącego załącznikiem do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869), zwanego także dalej w skrócie rozporządzeniem z 2009 r.

W uzasadnieniu wskazano, że w wyniku przeprowadzonej oceny narażenia zawodowego ustalono, że skarżący w latach 1979 - 2007 pracował na stanowiskach kontrolera złomu, wsadowego, operatora urządzeń przygotowywania wsadu, koksowniczego drzwiowego oraz operatora taśm i urządzeń sortowni koksu. Skarżący przepracował 28 lat w warunkach ekspozycji zawodowej na hałas, a w latach 1979 do 1996 pracował w narażeniu na ponadnormatywny hałas. Nadto był on badany w Małopolskim Ośrodku Medycyny Pracy w K., który w dniu [...] marca 2008 r. wydał orzeczenie lekarskie nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej – zawodowego obustronnego trwałego ubytku słuchu typu ślimakowego, spowodowanego hałasem, albowiem ubytek słuchu dla obu uszu nie spełnia kryteriów do rozpoznania choroby zawodowej, gdyż zgodnie z wówczas obowiązującym wykazem chorób zawodowych, tylko obustronny ubytek słuchu typu ślimakowego spowodowany hałasem, wyrażony podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, może być uznany za chorobę zawodową. Także i Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. w dniu [...] września 2008 r. wydał orzeczenie lekarskie nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej - zawodowego obustronnego trwałego odbiorczego ubytku typu ślimakowego spowodowanego hałasem. Przeprowadzone w Instytucie badania audiometrii tonalnej u skarżącego wykazały niedosłuch odbiorczy obustronny z płaskim przebiegiem krzywych progowych, a średnie ubytki słuchu dla częstotliwości 1, 2 i 3 kHz wyniosły dla UP-37 dB, Ul-47 dB. Diagnostyka audiologiczna wykazała niedosłuch odbiorczy o lokalizacji ślimakowej. Wobec powyższego nie znaleziono podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, gdyż stwierdzony niedosłuch nie spełniał kryterium wielkości ubytku słuchu wynoszącego co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym.

W związku z powyższym Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w K. w dniu [...] maja 2009 r. wydał decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej - obustronnego odbiorczego ubytku słuchu typu ślimakowego spowodowanego hałasem. Od tej decyzji skarżący wniósł odwołanie.

Z uwagi na to, że dnia 3 lipca 2009 r. weszło w życie nowe rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych Małopolski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny zwrócił się pismami z dnia 31 lipca 2009r. do Małopolskiego Ośrodka Medycyny Pracy w K. i Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. o weryfikację wydanych orzeczeń w sprawie choroby zawodowej skarżącego. Małopolski Ośrodek Medycyny Pracy w K. wydał w dniu [...] września 2009 r. opinię, iż zmiany w ww. wykazie chorób zawodowych dotyczące określenia patologii w obrębie narządu słuchu nie mają wpływu na merytoryczną treść orzeczenia nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej narządu słuchu u skarżącego. Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. w piśmie z dnia [...] stycznia 2010 r. przysłał zweryfikowane orzeczenie lekarskie nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej u skarżącego. Stwierdzono, iż wprowadzone zmiany w przepisach prawa nie mają wpływu na merytoryczną treść orzeczenia.

Małopolski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzją z dnia [...] lutego 2010 r. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, w zgodzie z aktualnie obowiązującymi przepisami prawa.

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w K., prowadząc ponownie postępowanie, zwrócił się do Małopolskiego Ośrodka Medycyny Pracy w K. i Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. z prośbą o weryfikację wydanych orzeczeń w sprawie choroby zawodowej skarżącego. Obydwie jednostki podtrzymały swoje wcześniejsze stanowisko.

Biorąc powyższe za podstawę orzeczenia, Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w K. w dniu [...] września 2010 r. wydał decyzję o braku podstaw do stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej - obustronnego odbiorczego ubytku słuchu typu ślimakowego lub czuciowo-nerwowego, spowodowanego hałasem, wyrażonego podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczonym jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznej 1, 2 i 3 khz - wymienionej pod poz. 21 wykazu chorób zawodowych, będącego załącznikiem do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych.

Od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w K. skarżący wniósł odwołanie, w konsekwencji czego Małopolski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, w pełni podzielając zawarte tam stanowisko. W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że sam fakt pracy w narażeniu na czynnik potencjalnie szkodliwy, przy braku objawów klinicznych choroby figurującej w wykazie chorób zawodowych, nie daje podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. Podkreślono też, że organ nie jest uprawniony do podważania ustalonych przez lekarzy rozpoznań klinicznych.

Na powyższą decyzję skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie podnosząc, że nigdy nie był poddany badaniu w zakresie "obustronnego trwałego odbiorczego ubytku słuchu typu ślimakowego lub czuciowo-nerwowego". Był badany tylko w zakresie "obustronnego trwałego odbiorczego ubytku słuchu typu ślimakowego" i na tej podstawie zostały wydane decyzje naruszające interes prawny skarżącego. W dalszej kolejności skarżący zarzucił decyzji niezgodność z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP oraz z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, brak weryfikacji orzeczenia nr [...], wydanie decyzji w oparciu o nieaktualne i niekompletne badania, wykonane w trybie niezgodnym z aktualnym wykazem chorób zawodowych oraz w oparciu o niekompletne, wzajemnie sprzeczne badania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił wniesioną skargę.

W uzasadnieniu wskazano, że obowiązkiem organów administracji w przedmiotowym postępowaniu było ustalenie trzech elementów, a mianowicie: czy rozpoznana choroba jest chorobą wymienioną w wykazie chorób zawodowych, czy u skarżącego wystąpiło to schorzenie, albo jego następstwa oraz czy bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem można stwierdzić, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy.

Nadto Sąd przytoczył definicję choroby zawodowej zawartą w art. 235¹ ustawy Kodeks pracy i wskazał na pogląd wynikający z orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego o związaniu organów inspekcji sanitarnej rozpoznaniem podanym w stosownym orzeczeniu lekarskim.

W dalszej części uzasadnienia Sąd zauważył, że w dniu 3 lipca 2009 r. weszło w życie rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych. W myśl § 11 ust. 1 tego rozporządzenia, z zastrzeżeniem ust. 2, do postępowań w sprawie zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia, tak jak miało to miejsce w niniejszej sprawie, stosuje się przepisy tego rozporządzenia, z tym że czynności dokonane w toku wszczętych postępowań pozostają skuteczne. Dlatego też w niniejszej sprawie Sąd uznał za skuteczne czynności dokonane przez organ przed dniem 3 lipca 2009 r.

Wskazał także, że w obecnym brzmieniu wykazu stanowiącego załącznik do ww. rozporządzenia, pod poz. 21 wymieniony jest "obustronny trwały odbiorczy ubytek słuchu typu ślimakowego lub czuciowo-nerwowego spowodowany hałasem, wyrażony podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczony jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1, 2 i 3 kHz", natomiast w poprzednio obowiązującym brzmieniu wykazu (załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych tych sprawach - Dz. U. Nr 132, poz. 1115, zwanego także dalej rozporządzeniem z 2002 r.) pod poz. 21 wymieniony był "obustronny ubytek słuchu typu ślimakowego spowodowany hałasem, wyrażony podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczony jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1, 2 i 3 kHz."

W ocenie Sądu w niniejszej sprawie poza sporem pozostawała kwestia istnienia narażenia na czynniki szkodliwe. Spornym było natomiast istnienie schorzenia figurującego w wykazie chorób zawodowych. Zaś zarzuty skarżącego sprowadzały się głównie do tego, że w chwili gdy poddawany był pierwszym badaniom obowiązywał poprzedni wykaz, natomiast obecnie obowiązuje nowy, w którym w opisie choroby zawodowej dodano sformułowanie "lub czuciowo-nerwowego", co w ocenie skarżącego miało wpływ na rozstrzygnięcie.

Zdaniem Sądu organy dołożyły wszelkiej staranności celem dokładnego i kompleksowego wyjaśnienia sprawy. Na żadnym z etapów postępowania nie kwestionowano faktu wykonywania przez skarżącego pracy w warunkach stwarzających możliwość powstania choroby zawodowej wywołanej sposobem wykonywania pracy. Niemniej jednak nie stwierdzono istnienia schorzenia wymienionego pod poz. 21 rozporządzenia o chorobach zawodowych. Skarżący był badany przez właściwe jednostki służby zdrowia I i II szczebla diagnostyczno – orzeczniczego. Były to: Małopolski Ośrodek Medycyny Pracy w K. ([...].03.2008r. orzeczenie lekarskie nr [...]) oraz Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. ([...].09.2008r. orzeczenie lekarskie nr [...]). Ponadto, po dniu wejścia w życie rozporządzenia z dnia 3 lipca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, zweryfikowano powyższe orzeczenia pod kątem nowych regulacji. Małopolski Ośrodek Medycyny Pracy w K. wydał w dniu [...] września 2009 r. opinię, iż zmiany w wykazie chorób zawodowych dotyczące określenia patologii w obrębie narządu słuchu nie mają wpływu na merytoryczną treść orzeczenia nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej narządu słuchu u skarżącego. Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. pismem z dnia [...] stycznia 2010 r. przysłał zweryfikowane orzeczenie lekarskie nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej u skarżącego. A zatem jednostki orzecznicze zgodnie stwierdziły brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, wymienionej pod poz. 21 załącznika do rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. Z wydanych w toku postępowania orzeczeń lekarskich, zdaniem Sądu, jednoznacznie wynika, że stwierdzony u skarżącego ubytek słuchu nie był wystarczająco duży by spełniać kryteria do rozpoznania choroby zawodowej. Ponadto słusznie przyjęto, że zmiany w wykazie chorób zawodowych w poz. 21 aktualnie obowiązującego rozporządzenia z 2009 r., dotyczące określenia patologii w obrębie narządu słuchu nie mają wpływu na sytuację skarżącego, albowiem powodem stwierdzenia braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej narządu słuchu skarżącego jest wielkość ubytku słuchu, a w tym zakresie nie wprowadzono żadnych zmian względem rozporządzenia z 2002 r. (co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym).

W ocenie Sądu organy prawidłowo oceniły orzeczenia lekarskie, sporządzone na użytek tego postępowania, za jednoznaczne, spójne i wyczerpujące, opierając na nich swoje rozstrzygnięcia o braku podstaw do stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej. Ponadto zebrany w sprawie materiał dowodowy nie pozwalał na podjęcie przez organy odmiennych rozstrzygnięć, albowiem organ administracji nie posiada specjalistycznej wiedzy, która niezbędna jest do rozpoznania chorób zawodowych, a wiedzę taką posiadają uprawnione jednostki diagnostyczno-orzecznicze, wydające w tym zakresie stosowne, przewidziane prawem, orzeczenia lekarskie. Wydane w sprawie orzeczenia, mające charakter opinii biegłych, wymykają się ocenie merytorycznej, a podlegają jedynie badaniu pod kątem logiki, spójności oraz prawidłowości uzasadnienia.

W ocenie Sądu nie są zasadne zarzuty skarżącego, że zaskarżona decyzja została wydana w oparciu o nieaktualne wyniki badań. Zgodnie z poz. 21 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, okres w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym, w przypadku ubytku słuchu, wynosi 2 lata. Wynika z tego, że u skarżącego, który zakończył pracę zawodową w dniu 15 czerwca 2007 r. badania lekarskie w kierunku choroby zawodowej mogły być wykonane do dnia 15 czerwca 2009 r. Dlatego też dla wydania rozstrzygnięcia w sprawie nie mają znaczenia aktualne wyniki badań skarżącego.

Od powyższego orzeczenia skargę kasacyjną wywiódł skarżący zaskarżając je w całości i wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi, który wydał to orzeczenie oraz o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przewidzianych.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

1. na zasadzie art. 174 pkt 1 p.p.s.a.:

a) naruszenie przepisów prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy poprzez jego błędną wykładnię, a to załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych z dnia 30 czerwca 2009 r. (Dz. U. z 2009 r. Nr 105, poz. 869) poprzez przyjęcie, że choroba zawodowa określona jako "obustronny trwały odbiorczy ubytek słuchu typu ślimakowego lub czuciowo-nerwowego spowodowany hałasem, wyrażony podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45dB w uchu lepiej słyszącym, obliczony jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1, 2 i 3 kHz" jest tożsama z chorobą zawodową określoną w poprzednio obowiązującym brzmieniu wykazu (załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach - Dz. U. z 2002 r. Nr 132, poz. 1115) jako "obustronny ubytek słuchu typu ślimakowego spowodowany hałasem, wyrażony podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45dB w uchu lepiej słyszącym, obliczony jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1, 2 i 3 kHz", podczas gdy oczywistym jest, że te dwie choroby zawodowe nie są tożsame, a w konsekwencji nie można uznać za miarodajnych badań dokonanych skarżącemu pod rządami starej listy chorób zawodowych;

b) naruszenie przepisów prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy poprzez jego błędną wykładnię, a to § 11 ust. 1 rozporządzenia poprzez jego niewłaściwe zastosowanie poprzez przyjęcie, że w sytuacji zmiany rodzaju choroby zawodowej możliwe jest oparcie się wyłącznie na czynnościach dokonanych w toku wszczętych postępowań na podstawie poprzedniego stanu prawnego, podczas gdy oczywistym jest, że zmiana rodzaju choroby zawodowej winna skutkować koniecznością przeprowadzenia dodatkowego badania pacjenta;

2. na zasadzie art. 174 pkt 2 p.p.s.a.:

a) naruszenie art. 3 § 1 i § 2 p.p.s.a., polegające na zaniechaniu przeprowadzenia kontroli działalności organu administracji, a to Małopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego i wydanej przez ten organ decyzji administracyjnej w części w jakiej decyzja odnosi się do oceny badania skarżącego oraz skuteczności i celowości tego badania w świetle nowych przepisów rozporządzenia z 2009 r.,

b) naruszenie art. 133 § 1 w związku z art. 134 § 1 i art. 141 § 4 p.p.s.a. polegające na nierozpoznaniu zarzutu wadliwości decyzji wydanej przez Małopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego i całkowitym pominięciu tego aspektu w uzasadnieniu wydanej sentencji, co jedynie potwierdza domniemanie, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w ogóle nie badał wpływu zmiany kwalifikacji choroby zawodowej na podstawie rozporządzenia z 2009 r. na prawidłowość badań lekarskich dokonanych pod rządami wcześniej obowiązujących przepisów.

W uzasadnieniu kasacji wskazano, że w czasie procedowania w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej u skarżącego doszło do zmiany przepisów w sprawie kwalifikacji choroby zawodowej w wyniku orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, sygn. akt P 23/07. W konsekwencji weszło w życie nowe rozporządzenie w sprawie chorób zawodowych z 2009 r., które w zakresie istotnym dla skarżącego dokonało zmiany kwalifikacji choroby zawodowej pod poz. 21 załącznika do rozporządzenia. Skarżący był badany na gruncie poprzednio obowiązujących przepisów pod kątem obustronnego ubytku słuchu typu ślimakowego spowodowanego hałasem, wyrażonym podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45dB w uchu lepiej słyszącym, obliczony jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1, 2, 3 kHz. Przepisy, które w wyniku wyroku Trybunału Konstytucyjnego weszły w życie w 2009 r. zmieniły relewantną w przedmiotowej sprawie kwalifikację choroby zawodowej na obustronny trwały odbiorczy ubytek słuchu typu ślimakowego lub czuciowego-nerwowego spowodowany hałasem, wyrażony podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczony jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1, 2, 3 kHz. Jednakże mimo zmiany kwalifikacji choroby zawodowej u skarżącego nie przeprowadzono dodatkowych badań w kierunku stwierdzenia posiadanej przez niego choroby zawodowej określonej pod poz. 21 załącznika do rozporządzenia z 2009 r. Tym samym, zdaniem skarżącego, nie został on poddany badaniom w celu stwierdzenia u niego tej choroby. Bowiem zmiana opisu rodzaju choroby zawodowej ma na celu zmianę kwalifikacji prawnej, a to zmianę okoliczności powodującej zakwalifikowanie danego schorzenia jako choroby zawodowej. Tym samym Sąd Wojewódzki nie przeprowadził kontroli prawidłowości zaskarżonej decyzji i nie rozpoznał zarzutu wadliwości tej decyzji w związku ze zmianą brzmienia poz. 21 załącznika do rozporządzenia.

Nadto, w ocenie skarżącego uznanie, że możliwe jest automatyczne zastosowanie rezultatów badań dokonanych na gruncie rozporządzenia z 2002 r. do wymogów rozporządzenia z 2009 r., stanowi naruszenie przez Sąd tego rozporządzenia z 2009 r. poprzez jego błędną wykładnię. Zatem konieczne było dodatkowe badanie skarżącego, którego nie przeprowadzono, co winno skutkować uchyleniem przez Sąd Wojewódzki zaskarżonej decyzji jako wydanej z naruszeniem prawa.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednakże pod rozwagę z urzędu nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują enumeratywnie wyliczone w treści art. 183 § 2 p.p.s.a. przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego, zatem wywiedzioną skargę kasacyjną należało rozpoznać w granicach zakreślonych zawartymi w niej podstawami. Zaś tak rozpatrywana skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.

W przedmiotowej sprawie problem sprowadza się do przesądzenia kwestii, czy w związku ze zmianą, w toku diagnozowania u skarżącego choroby zawodowej w zakresie ubytku słuchu, rozporządzenia dot. chorób zawodowych i zmiany kwalifikacji choroby zawodowej poprzez dodanie sformułowania "lub czuciowo-nerwowego" można było oprzeć rozstrzygnięcie na podstawie badań wykonanych u skarżącego w okresie obowiązywania rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r., czy też po wejściu w życie nowego rozporządzenia, konieczne było – jak twierdzi skarżący – ponowienie tych badań. W tym miejscu podkreślić należy, że kwestia wykonywania przez skarżącego pracy w warunkach narażenia na hałas jest bezsporna. Okoliczność ta nie była kwestionowana w toku postępowania ani przez ograny, ani przez Sąd.

Przepis § 11 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r., stanowi, że z zastrzeżeniem ust. 2 do postępowań w sprawie zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia, stosuje się przepisy tego rozporządzenia, z tym że czynności dokonane w toku wszczętych postępowań pozostają skuteczne.

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. weszło w życie w dniu 3 lipca 2009 r., zaś postępowanie dot. stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej zostało wszczęte w dniu 9 października 2008 r., a zatem jeszcze w okresie obowiązywania rozporządzenia z 2002 r. Orzeczenia co do braku podstaw stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej zostały przez jednostki orzecznicze obydwu stopni wydane w dniu [...] września 2008 r. i w dniu [...] marca 2008 r. odpowiednio przez jednostkę II stopnia - Instytut Medycyny Pracy Zdrowia Środowiskowego w S., orzeczenie nr [...] i jednostkę I stopnia – Małopolski Ośrodek Medycyny Pracy w K., orzeczenie nr [...]. Orzeczenia te są zgodne co do tego, że brak jest podstaw do rozpoznania u skarżącego choroby zawodowej. Następnie, na skutek wejścia w życie nowego rozporządzenia dot. chorób zawodowych ww. orzeczenia, na żądanie organów administracji, zostały przez jednostki orzecznicze dwukrotnie zweryfikowane. Pismem z dnia [...] września 2009 r. Małopolski Ośrodek Medycyny Pracy w K. poinformował organ, że przeprowadził ponowną analizę dokumentacji medycznej, uwzględniając kryteria diagnostyczno – orzecznicze zamieszczone w aktualnie obowiązującym wykazie chorób zawodowych (z 2009 r.) i podtrzymał treść orzeczenia lekarskiego nr [...]. Zaś Instytut Medycyny Pracy Zdrowia Środowiskowego w S. w dniu [...] stycznia 2010 r. wydał ponowne orzeczenie lekarskie nr [...], w którym stwierdził brak podstaw do rozpoznania u skarżącego obustronnego trwałego odbiorczego ubytku słuchu typu ślimakowego lub czuciowo-nerwowego spowodowanego hałasem. Orzeczenia te zostały podtrzymane przez jednostki orzecznicze pismami z dnia [...] maja 2010 r. i z dnia [...] czerwca 2010r. odpowiednio przez jednostkę orzeczniczą I stopnia i jednostkę orzeczniczą II stopnia.

Pod poz. 21 załącznika do rozporządzenia z 2002 r. wskazano, że za chorobę zawodową należy uznać "obustronny trwały ubytek słuchu typu ślimakowego spowodowany hałasem, wyrażony podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczony jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1, 2 i 3 kHz". Natomiast w rozporządzeniu z 2009 r. po wyrazach "typu ślimakowego" dodano sformułowanie "lub czuciowo- nerwowego". Zatem z powyższego wynika, że w wykazie chorób zawodowych z 2009r. rozszerzono zakres choroby zawodowej obustronnego trwałego odbiorczego ubytku słuchu o typ czuciowo-nerwowy. Jednakże w obydwu rozporządzeniach kryterium podwyższonego progu słuchu pozostało takie samo – "co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczony jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1, 2 i 3 kHz".

W niniejszej sprawie u skarżącego zdiagnozowano niedosłuch odbiorczy o lokalizacji ślimakowej, jednakże w uchu lepiej słyszącym próg ten jest mniejszy niż wskazywane w rozporządzeniu 45 dB. Według badań przeprowadzonych przez Małopolski Ośrodek Medycyny Pracy w K. podwyższenie progu słuchu w audiometrii tonalnej, obliczony jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości 1, 2 i 3 kHz wynosi dla UP – 38 db, dla UL – 43 db, zaś według badań przeprowadzonych w Instytucie Medycyny Pracy w S. dla UP – 37 dB, a dla UL – 47 dB.

Zatem, jak wynika z powyższego oraz zawartych w sprawie zweryfikowanych orzeczeń lekarskich, rozpoznane u skarżącego schorzenie to niedosłuch odbiorczy o lokalizacji ślimakowej, jednakże nie może ono zostać uznane za chorobę zawodową z tego względu, że podwyższony próg słuchu w uchu lepiej słyszącym – u skarżącego w uchu prawym, jest niższy niż wymagane "co najmniej 45dB", bo wynosi 37 – 38 dB. W tej sytuacji stwierdzić należy, że zasadnie jednostki orzecznicze wskazują, a za nimi podnoszą organy oraz Sąd I instancji, iż w niniejszej sprawie dla odmowy stwierdzenia choroby zawodowej u skarżącego nie ma znaczenia typ obustronnego trwałego odbiorczego ubytku słuchu, ale poziom podwyższenia progu słuchu w uchu lepiej słyszącym, który – jak już wyżej wskazano – u skarżącego jest niższy niż wymagane rozporządzeniem minimum 45 dB.

W związku z powyższym, za niezasadny należy uznać zarzut naruszenia przez Sąd I instancji § 11 ust. 1 rozporządzenia z 2009 r. Wbrew bowiem twierdzeniom skarżącego, Sąd prawidłowo zastosował wskazany wyżej przepis przejściowy, uznając za skuteczne czynności dokonane w toku wszczętych postępowań jeszcze w okresie obowiązywania rozporządzenia z 2002 r., tj. przeprowadzenie u skarżącego stosownych badań pod kątem stwierdzenia choroby zawodowej wskazanej pod poz. 21 załącznika do tego rozporządzenia. Jednakże umknęło uwadze skarżącego, że po wejściu w życie rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych z 2009 r., jednostki orzecznicze I i II stopnia dwukrotnie weryfikowały wydane wcześniej orzeczenia pod kątem stwierdzenia choroby zawodowej wskazanej pod poz. 21 w załączniku do rozporządzenia z 2009 r., zajmując jednoznaczne stanowisko podtrzymujące pierwotnie wydane orzeczenia lekarskie ze wskazaniem, że przyczyną niestwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej była wielkość ubytku słuchu, a ta zarówno w okresie obowiązywania rozporządzenia z 2002 r. jak i w aktualnie obowiązującym rozporządzeniu jest taka sama, tj. minimum 45 dB w uchu lepiej słyszącym. Zatem w tej konkretnej sytuacji należy podzielić stanowisko Sądu I instancji, iż brak było podstaw do ponowienia badań u skarżącego.

Odnosząc się zaś do zarzutu naruszenia prawa materialnego sformułowanego w pkt 1 ppkt a stwierdzić należy, że został on sformułowany wadliwie, albowiem zarzucając naruszenie załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych nie wskazano żadnego numeru redakcyjnego. Jednakże w uzasadnieniu skargi kasacyjnej zostało to sprecyzowane poprzez wskazanie poz. 21 ww. załącznika do rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009r. Zatem wskazywana wadliwość nie uniemożliwiła rozpoznania tego zarzutu.

Naruszenia poz. 21 załącznika do rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r. skarżący kasacyjnie upatruje w tym, że wadliwie uznano, iż choroba wskazana w powyższym załączniku pod poz. 21 jest tożsama z chorobą zawodową wskazaną pod poz. 21 załącznika do rozporządzenia z dnia 30 lipca 2002 r., co spowodowało, że nieprawidłowo przyjęto za miarodajne badania wykonane skarżącemu w okresie obowiązywania rozporządzenia z dnia 30 lipca 2002 r.

Zarzutu tego także nie można podzielić. Jak już wyżej wskazano opis choroby zawodowej w rozporządzenie z 2009 r. pod poz. 21 załącznika różni się od definicji choroby zawodowej wskazanej pod poz. 21 w załączniku do rozporządzenia z 2002r. tym, że w nowym rozporządzeniu (z 2009 r.) rozszerzono chorobę zawodową ubytku słuchu o typ czuciowo-nerwowy. Pozostałe elementy definicji pozostały w istocie bez zmian. Zatem, w związku z tym, że powodem niestwierdzenia choroby zawodowej była zdiagnozowana u skarżącego wielkość ubytku słuchu, a wielkość ta dla obydwu typów ubytku słuchu, według rozporządzenia z 2009 r., jest taka sama, jak dla ubytku słuchu typu ślimakowego w okresie obowiązywania rozporządzenia z 2002 r. i w obydwu rozporządzeniach pozostała niezmieniona, to nie można czynić Sądowi zarzutu, że uznał za miarodajne badania wykonane w okresie obowiązywania rozporządzenia z 2002 r. zwłaszcza, że wydane na podstawie tych badań orzeczenia lekarskie zostały zweryfikowane właśnie pod kątem istnienia schorzenia wskazanego pod poz. 21 przedmiotowego załącznika do rozporządzenia z 2009 r. W ich treści jednoznacznie wskazano, że zasadniczą przyczyną stwierdzenia braku podstaw do rozpoznania u skarżącego choroby zawodowej była wielkość ubytku słuchu, a zmiany dotyczące określenia patologii w obrębie narządu słuchu nie mają wpływu na merytoryczną treść orzeczenia. Skarżący nie przedłożył bowiem żadnych dokumentów, które poddawałyby w wątpliwość zasadniczą przyczynę odmowy stwierdzenia u niego choroby zawodowej - nawet nie kwestionował faktu, że stwierdzony u niego ubytek słuchu w uchu lepiej słyszącym jest niższy, niż wskazywany w rozporządzeniu.

Na uwzględnienie nie zasługują także zarzuty naruszenia art. 3 § 1 i 2 p.p.s.a. oraz art. 133 § 1 w zw. z art. 134 § 1 i art. 141 § 4 p.p.s.a.

Przepis art. 3 § 1 p.p.s.a. stanowi, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Wadliwego skontrolowania zaskarżonej decyzji skarżący upatruje na zaniechaniu, jego zdaniem, przeprowadzenia kontroli działalności organu w części w jakiej decyzja ta odnosi się do oceny badania skarżącego oraz skuteczności i celowości tego badania w świetle nowych przepisów rozporządzenia z 2009 r. Kwestia prawidłowości zastosowania § 11 ust. 1 rozporządzenia z 2009 r. i poz. 21 załącznika do rozporządzenia, były już wyżej przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego, gdzie wyjaśniono, dlaczego Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że brak jest podstaw do stwierdzenia naruszenia tych przepisów. Zatem zarzut zaniechania przeprowadzenia kontroli zaskarżonej decyzji, przez pryzmat ww. § 11 ust. 1 rozporządzenia oraz poz. 21 załącznika do tego rozporządzenia, nie może odnieść oczekiwanego przez skarżącego skutku. Natomiast zarzut naruszenia art. 3 § 2 p.p.s.a. wymyka się ocenie Sądu, albowiem został on źle sformułowany. Przepis ten składa się bowiem z ośmiu punktów, a zaniechanie przez autora skargi kasacyjnej precyzyjnego wskazania, który konkretnie punkt § 2 art. 3 p.p.s.a. został naruszony powoduje, że zarzut ten nie może zostać rozpoznany.

Także zarzut naruszenia art. 133 § 1 w zw. z art. 134 § 1 i art. 141 § 4 p.p.s.a. nie znajduje uzasadnienia. Naruszenia tych przepisów skarżący upatruje w nierozpoznaniu zarzutu wadliwości zaskarżonej decyzji i pominięciu tego aspektu w uzasadnieniu wydanej sentencji, co potwierdza – zdaniem skarżącego – że Sąd w ogóle nie badał wpływu zmiany kwalifikacji choroby zawodowej na podstawie rozporządzenia z 2009 r. na prawidłowość badań lekarskich. Z powyższym poglądem nie sposób się zgodzić.

W pierwszej kolejności wskazać należy na dominujący w orzecznictwie pogląd o związaniu organów inspekcji sanitarnej rozpoznaniem podanym w orzeczeniu lekarskim wydanym w trybie § 7-9 rozporządzenia i o braku podstaw do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia. Bowiem orzeczenia lekarskie placówek właściwych do rozpoznania chorób zawodowych mają charakter opinii biegłego i prawidłowo sporządzone pod względem formalnym są dla organu wiążące. Nie oznacza to jednak, że zakwestionowanie orzeczenia lekarskiego nie jest w ogóle możliwe. Jednakże należy mieć na uwadze, że zakwestionowania orzeczenia lekarskiego można dokonać tylko pod względem formalnym (np. wydanie przez nieuprawnionego lekarza, czy w nieprawidłowej formie). Nie może to jednak dotyczyć treści merytorycznej tych orzeczeń. Zakwestionować orzeczenie lekarskie można także w przypadku, gdy w materiale dowodowym sprawy znajdują się inne orzeczenia lekarskie o odmiennej treści, lecz nawet wówczas organy i sąd nie są uprawnione do zakwestionowania merytorycznie treści orzeczenia, a jedynie mogą domagać się wydania dalszych orzeczeń przez inne uprawnione podmioty w celu ujednolicenia stanowiska (porównaj: wyrok NSA z dn. 28.10.2011 r., sygn. akt II OSK 1034/11, uzasadnienie do uchwały 7 sędziów NSA z dn. 20.05.2002 r., sygn. akt OPS 3/02, opubl. ONSA z 2003 r., nr 1, poz. 4, wyrok NSA z dn. 5.01.2007 r., sygn. akt II OSK 1078/06, zamieszczony w LEX nr 315089).

Zatem nie będąc uprawnionym do poddawania analizie materiału dowodowego z medycznego punku widzenia prawidłowo Sąd I instancji uznał, że organy opierając się na znajdujących się w aktach sprawy orzeczeniach lekarskich, wprawdzie wydanych w okresie obowiązywania rozporządzenia z 2009 r., ale dwukrotnie zweryfikowanych pod kątem istnienia schorzenia wskazanego pod poz. 21 załącznika do rozporządzenia z 2009 r., prawidłowo wydały rozstrzygnięcie. Nadto jak wynika z lektury uzasadnienia, wbrew twierdzeniom skarżącego, Sąd w sposób dogłębny odniósł się do podnoszonej już w skardze kwestii badań wykonanych u skarżącego w okresie obowiązywania rozporządzenia z 2002 r. w kontekście schorzenia wskazanego pod poz. 21 załącznika do rozporządzenia z 2009 r., stwierdzając, że kwestia ta nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia z uwagi na dwukrotne zajęcie stanowiska w tej materii przez jednostki orzecznicze, tj. weryfikację pierwotnych orzeczeń pod kątem schorzenia wskazanego pod poz. 21 załącznika do rozporządzenia z 2009 r. ze wskazaniem, iż wprowadzona zmiana nie ma żadnego wpływu na merytoryczną treść wydanych przez nich orzeczeń oraz przyczynę odmowy stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej opisanej w ww. poz. 21. Zaś stanowisko zajęte przez Sąd I instancji w tej kwestii zasługuje na aprobatę z przyczyn wskazanych przy rozważaniu zasadności zarzutów prawa materialnego.

W związku z powyższym, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.

Odnosząc się zaś do wniosku pełnomocnika skarżącego kasacyjnie, o przyznanie na jego rzecz kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącemu kasacyjnie z urzędu, podnieść należy, że orzekanie o wynagrodzeniu dla pełnomocnika z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należnym od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.), należy do właściwości wojewódzkich sądów administracyjnych w postępowaniu określonym przepisami art. 258-261 p.p.s.a. Zatem wniosek o przyznanie wynagrodzenia za wykonaną pomoc prawną pełnomocnik ustanowiony na zasadzie prawa pomocy powinien złożyć do Sądu I instancji.