Postanowienie WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 1283/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2013-10-07 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: *Odmówiono przyznania prawa pomocy w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych
Powołane przepisy: article: art. 245  par. 3,  art. 246  par. 2  pkt 2,  art. 260
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Henryka Łysikowska po rozpoznaniu w dniu 7 października 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi "A" Sp. z o.o. z/s w N. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od gier za sierpień 2012 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.


UZASADNIENIE

Skarżąca spółka, prowadząca działalność w branży gier losowych i zakładów wzajemnych, w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 147 zł, wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych uzasadniając, że sytuacja prawna po wejściu z dniem 1 stycznia 2010 r. ustawy o grach hazardowych zmieniła całkowicie warunki prowadzenia tej działalności. Obecnie obowiązujące przepisy nie pozwalają na uzyskanie nowych zezwoleń na działalność w zakresie automatów o niskich wygranych, obecnie można ją kontynuować w oparciu o zezwolenia uzyskane przed 1 stycznia 2010 r. Jeśli zaś nie nastąpi zmiana przepisów, działalność Spółki zakończy się najpóźniej w 2015 r.

Strona wskazała, że powyższa zmiana przepisów doprowadziła przedsiębiorstwo do zapaści finansowej z powodu poniesienia znacznych nakładów na rozwój działalności i krótkiego trybu wprowadzenia nowelizacji w życie. Natomiast brak w ustawie zapisu o działalności na automatach o niskich wygranych spowodował, że posiadane przez spółkę automaty, które nabyła w znacznej ilości, stały się bezwartościowe. W rezultacie też jej przychody znacząco zmalały w stosunku do lat 2009 i 2010, a drastyczna podwyżka podatku od gier spowodowała, że środki wpływające do spółki przeznaczone są na regulowanie danin publicznoprawnych. Strona eksploatuje obecnie [...] automatów, to jest 7% automatów funkcjonujących do 31 grudnia 2009 r. W konsekwencji brak jest środków na bieżącą działalność. Łączna kwota miesięcznych wydatków przekracza znacznie wartość środków na rachunku bankowym. Natomiast środki trwałe to głównie ww. automaty do gier o niskich wygranych, których nie da się zbyć w Polsce ani za granicą.

Zgodnie z oświadczeniem o majątku i dochodach, wysokość kapitału zakładowego lub środków finansowych Spółki wynosi 2.500.000,00 zł, wartość środków trwałych – 4.657.599,66 zł, a wysokość straty za ostatni rok obrotowy (2012) – 888.485,30 zł. Stan kont na dwóch rachunkach bankowych na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wynosił 0 zł. Oba rachunki są zajęte w postępowaniu zabezpieczającym do wysokości 8.737.023,95 zł i 8.734.119,33 zł.

Na wezwanie, skierowane na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej: p.p.s.a.),przedłożone zostały dokumenty potwierdzające liczne zobowiązania w postępowaniach egzekucyjnych w administracji i komorniczych oraz wydruki z dwóch rachunków bankowych za maj, czerwiec i lipiec 2013 r. Na wydrukach odnotowane są opłaty za prowadzenie rachunku, wpłaty z NZOZ z tytułu "zapłat", przelewy na rzecz komornika oraz uznania z rachunków Spółki, które nie zostały ujawnione na urzędowym formularzu. Kwoty blokad wynoszą 8.752.893,95 zł i 6.484.990,63 zł. Strona wyjaśniła, że bilans oraz rachunek zysków i strat za 2012 r. będzie mogła przesłać po zakończeniu weryfikacji przez biegłego rewidenta, czyli na koniec sierpnia bieżącego roku. Jeśli zaś chodzi o wydruki z księgi podatkowej za marzec, kwiecień i maj 2013 r. z wykazanym przychodem i dochodem/ stratą z działalności, Spółka wskazała, iż w przypadku pełnej księgowości taki wydruk nie jest możliwy, zaś sprawozdanie finansowe za okres od stycznia do lipca 2013 r. przekaże do 6 września 2013 r. Powyższe dokumenty nie zostały nadesłane.

Postanowieniem dnia 9 września 2013 r. Referendarz sądowy odmówił stronie przyznania prawa pomocy.

W sprzeciwie strona podniosła, że wielomilionowe obroty spółki w ostatnim okresie działalności, wykazane przy wniosku o przyznanie prawa pomocy, mają tak dużą wartość tylko w ujęciu księgowym, a w żadnym razie nie w realnym wymiarze wpływów. Wskazana kwota stanowi bowiem sumę wszystkich wpłat do automatów gier eksploatowanych przez stronę w całym kraju. Kwocie tej odpowiada natomiast, również wyłącznie księgowa, zbliżona, wielomilionowa wartość wygranych wypłaconych z owych automatów. Wysokie obroty są zatem wyrazem polityki rachunkowości, wymuszonej przez administrację podatkową i przerysowują obraz rzeczywistego rozmiaru działalności prowadzonej przez spółkę. Wartość wpływów do spółki skorygowana musi zostać dodatkowo o podatek od gier. Uwzględnić także należy koszty związane bezpośrednio z eksploatacją urządzeń do gier, w tym czynsze najmu powierzchni pod urządzenia oraz kosztów bieżącego serwisowania i obsługi automatów oraz bieżącą obsługą administracyjną. Pozostała po odliczeniach kwota podlega zajęciu związanemu z zabezpieczeniami dokonanym na rachunkach bankowych.

Wobec powyższego spółka funkcjonuje obecnie w sytuacji, gdy nie jest w stanie zgromadzić żadnych rezerw finansowych, albowiem uniemożliwia to istniejące zabezpieczenie rachunków bankowych. Każda nadwyżka finansowa podlega bowiem zajęciu z tego tytułu. Strona nie jest zatem w stanie zgromadzić łącznie kwoty znacznie przekraczającej 100.000,00 zł tytułem wpisów sądowych żądanych od niej w więcej niż kilkudziesięciu sprawach prowadzonych równolegle w sądach administracyjnych na terenie całego kraju.

Do rozpoznania przedmiotowego wniosku Sąd przyjął dane wynikające z dokumentów przedłożonych przez stronę m.in. w sprawie I SA/Wr 941/13.

W sprawozdaniu finansowym za rok zakończony dnia 31 grudnia 2012 r. w punkcie dwunastym podano, że w roku obrotowym spółka nie zaniechała i w kolejnym nie planuje zaniechania żadnego rodzaju działalności, a jedynie zamykanie prowadzenia działalności w zakresie gier i zakładów wzajemnych w wyniku wygasania i braku możliwości przedłużenia koncesji. W punkcie piętnastym wskazano, że w bieżącym okresie sprawozdawczym spółka nie zrealizowała nadzwyczajnych zysów i nie poniosła nadzwyczajnych strat. W sprawozdaniu za okres od 1 stycznia 2013 r. do 31 lipca 2013 r. znajdowały się analogiczne zapisy.

Z rachunku zysków i strat za okres od 1 stycznia 2012 r. do 31 grudnia 2012 r. wynika, że za poprzedni i bieżący rok obrotowy spółka przy przychodach odpowiednio 165.886.042,86 zł i 148.552.424,18 zł, wykazała stratę w kwotach odpowiednio (– ) 4.767.572,63 zł i (–) 1.289.183,83 zł.

Z bilansu sporządzonego na dzień 31 grudnia 2012 r. wynika, że spółka posiadała wówczas aktywa obrotowe w wysokości 7.618.412,60 zł, w tym krótkoterminowe aktywa finansowe w kwocie 2.090.462,63 zł. Posiadała również utworzone rezerwy na zobowiązania w kwocie 4.321.311,27 zł. Z kolejnego bilansu wynika, że rezerwy nie zostały zmniejszone. Natomiast kwota aktywów krótkoterminowych zmniejszyła się do 1.762.229,69 zł.

Z rachunku zysków i strat za okres od 1 stycznia 2013 r. do 31 lipca 2013 r. wynika, że spółka we wskazanym okresie wypracowała zysk netto w wysokości 227.096,67 zł.

Jako znane z urzędu wskazać należy, że spółka na dzień wydania niniejszego postanowienia zobligowana jest do uiszczenia wpisów od skarg w dziewięćdziesięciu dziewięciu sprawach o sygn. I SA/Wr 923-955/13, I SA/Wr 1252-1284/13 oraz I SA/Wr 1636-1668/13 w łącznej wysokości 46.069 zł.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 260 p.p.s.a. w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Mając powyższe na uwadze Sąd ponownie rozpoznał na podstawie zebranego materiału dowodowego wniosek strony o przyznanie jej prawa pomocy, stosując przepisy regulujące kwestię zwolnienia od kosztów sądowych, bowiem intencją wnioskodawcy w niniejszej sprawie było uzyskanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.

Stosownie do treści art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nie posiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z brzmienia tego przepisu wynika wprost, że ciężar dowodu okoliczności uzasadniających wniosek spoczywa na stronie zwracającej się o takie prawo, zaś rozstrzygnięcie w zakresie prawa pomocy ma charakter uznaniowy, co oznacza, że nawet jeżeli zostałaby spełniona przesłanka braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, rozpoznający wniosek nie musi się przychylić do zgłoszonego żądania, a jedynie może przyznać to prawo jeżeli uzna, że zachodzi taka potrzeba. Ponadto osoba prawna obowiązana jest wykazać nie tylko, że nie posiada niezbędnych środków na pokrycie kosztów postępowania sądowego, ale również, że podjęła wszelkie niezbędne kroki, aby zdobyć fundusze na pokrycie wydatków związanych z postępowaniem (zob. postanowienie NSA z 15 kwietnia 2008 r. , sygn. II OZ 318/08, LEX nr 479111).

W ocenie Sądu, w świetle przedstawionych przez spółkę okoliczności oraz przedłożonych dokumentów, nie można przyjąć, że skarżąca nie jest w stanie ponieść koniecznych kosztów sądowych. Przy czym dodać należy, że wniosek Spółki o przyznanie prawa pomocy rozpoznawany był z uwzględnieniem obciążenia wynikającego ze wszystkich zawisłych w tym Sądzie spraw, to jest z uwzględnieniem wpisów w łącznej kwocie 46.069 zł.

Z danych przyjętych do rozpoznania wniosku wynika, że w obecnej chwili strona prowadzi działalność gospodarczą relatywnie dużych rozmiarów w niezakłócony sposób. Dopiero w przyszłości, w przypadku nienastąpienia zmian w prawie, skarżąca będzie zmuszona zmienić profil działalności. W punkcie drugim sprawozdania finansowego za okres od 1 stycznia 2013 r. do 31 lipca 2013 r., dotyczącym założeń kontynuacji działalności gospodarczej wskazano, że "Zarząd Spółki stwierdza na dzień podpisania sprawozdania finansowego istnienie faktów i okoliczności, które wskazują na zagrożenia w postaci różnorakich ograniczeń o charakterze administracyjnym dla możliwości kontynuacji przez Spółkę działalności w dotychczasowym zakresie. Sytuacja prawna po wejściu w życie z dniem 1 stycznia 2010 r. ustawy o grach hazardowych zmieniła całkowicie warunki prowadzenia działalności. Obowiązujące obecnie przepisy nie dają możliwości uzyskiwania nowych zezwoleń na działalność w zakresie automatów o niskich wygranych oraz salonów gier. Istnieje jedynie możliwość kontynuowania działalności w oparciu o zezwolenia uzyskane na podstawie przepisów sprzed 1 stycznia 2010 r. Jeśli nie nastąpi zmiana przepisów prawa to działalność prowadzona przez Spółkę, przy braku zmiany profilu dotychczasowej działalności, zakończy się najpóźniej w 2015 r.". Ze sprawozdania nie wynika natomiast, że na skutek zmian w prawie lub na skutek zdarzeń gospodarczych, w chwili obecnej spółka ma problemy z płynnością finansową, a zobowiązania krótkoterminowe, które na dzień 31 lipca 2013 r. wynosiły 3.493.963,77 zł – nie są regulowane.

Następnie wskazać należy, że strona kontynuuje działalność gospodarczą pomimo wykazania w dwóch kolejnych latach straty, dysponuje, zgodnie z bilansem sporządzonym na 31 lipca 2013 r., rezerwami na zobowiązania krótkoterminowe w kwocie 4.321.311,27 zł i posiada środki w postaci inwestycji w krótkoterminowe aktywa finansowe w wysokości 1.762.229,69 zł, w tym środki pieniężne w kasie i na rachunkach w kwocie 333.904,62 zł. Nie podlega więc prawdzie twierdzenie strony, iż nie jest w stanie zgromadzić żadnych rezerw finansowych, albowiem uniemożliwia to istniejące zabezpieczenie rachunków bankowych.

Mając powyższe na względzie należy uznać, że wpisy od skarg wynikające ze wszystkich zawisłych w tut. Sądzie spraw w łącznej wysokości 46.069 zł, które są zwykle najwyższym kosztem w postępowaniu sądowoadministracyjnym, są więc dla strony kwotą znikomą i oczywiście możliwą do uiszczenia. Strona nie udowodniła, że ponosi koszty wynikające ze spraw w innych sądach. Jednak nawet podana przez skarżącą kwota 100.000 zł, w ocenie Sądu, jest możliwa do uiszczenia ze środków posiadanych przez Spółkę w gotówce lub możliwa do uzyskania w drodze kredytu bankowego. Skarżąca nie wykazała, że nie posiada zdolności kredytowej. W istocie rzeczy prawo pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania sądowego ze środków publicznych i przez to zwolnienie z obowiązków ponoszenia kosztów postępowania sądowego powinno się sprowadzać wyłącznie do przypadków, w którym zdobycie przez stronę środków do sfinansowania udziału w tym postępowaniu jest niemożliwe (tak też postanowienie z 9 marca 2009 r. WSA we Wrocławiu sygn. akt II SAB/Wr 32/08, LEX nr 603148). W ocenie Sądu, w przedmiotowej sprawie strona ma zaś możliwość zgromadzenia odpowiednich środków. Zatem ocena sytuacji skarżącej w powiązaniu z przedłożoną dokumentacją daje uprawnienie do oceny, że spółka nie spełnia przesłanek przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.