Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1346/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-11-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6193 Funkcjonariusze Straży Granicznej
Hasła tematyczne: Straż graniczna
Skarżony organ: Komendant Straży Granicznej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 118 ust. 1 pkt 2 w zw. z par. 2 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 1990 nr 78 poz 462
law: Ustawa z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Kołodziej, Sędzia WSA Sławomir Antoniuk (spr.), Tomasz Szmydt, , Sylwia Mikuła, Protokolant specjalista, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 listopada 2019 r. sprawy ze skargi R. B. na decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ponownego przeliczenia i wypłaty wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...].


UZASADNIENIE

Komendant Główny Straży Granicznej decyzją z dnia [...] marca 2019 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096, z późn. zm.); zwanej dalej K.p.a. oraz art. 118 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (Dz. U. z 2019 r. poz. 147) w związku z § 2 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 września 2005 r. w sprawie ekwiwalentów pieniężnych za niewykorzystane przez funkcjonariusza Straży Granicznej urlopy i czas wolny od służby (Dz. U. z 2005 r. Nr 186 poz. 1560), po rozpatrzeniu odwołania R. B., utrzymał w mocy decyzję Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...] odmawiającą ponownego przeliczenia i wypłaty wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy wraz z odsetkami.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazał, że R.B. została zwolniona ze służby w Straży Granicznej rozkazem personalnym Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] z dniem [...] kwietnia 2014 r.

W związku ze zwolnieniem funkcjonariuszce wypłacono należności przysługujące z tytułu zwolnienia (zgodnie z brzmieniem art. 118 ustawy o Straży Granicznej obowiązującym w dacie zwolnienia ze służby i rozporządzeniem wydanym wówczas na jego podstawie), w tym ekwiwalent za niewykorzystany urlop wypoczynkowy.

Pismem z dnia [...] grudnia 2018 r. R. B. wystąpiła do Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej z wnioskiem o ponowne przeliczenie i wypłatę wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy wraz z odsetkami. We wniosku podała, że wypłata należnego w dniu zwolnienia ze służby ekwiwalentu urlopowego nastąpiła w oparciu o mnożnik wynikający z rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 września 2005 r. w sprawie ekwiwalentów pieniężnych za niewykorzystane przez funkcjonariusza Straży Granicznej urlopy i czas wolny od służby (Dz. U. z 2005 r. Nr 186 poz. 1560). Wniosek o wyrównanie ekwiwalentu uzasadniła wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r. sygn. akt K 7/15, opublikowanym w dniu 6 listopada 2018 r., w którym stwierdzono, że art. 115a ustawy o Policji w zakresie, w jakim ustala wysokość ekwiwalentu pieniężnego za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego w wymiarze 1/30 części miesięcznego uposażenia, jest niezgodny z art. 66 ust. 2 w zw. z art. 31 ust. 3 zdanie drugie Konstytucji RP. Wnioskodawczyni przywołała orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 września 2018 r. sygn. akt I OSK 2440/16 mające związek z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 lutego 2010 r., sygn. akt K 1/08, w którym Trybunał orzekł o niekonstytucyjności art. 114 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji w części obejmujące słowa "nie więcej jednak niż za ostatnie trzy lata kalendarzowe". Podkreśliła, że powołany wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie powinien pozostawać bez znaczenia dla stosowania normy tożsamej występującej na gruncie § 2 ust. 2 i 3 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 września 2005 r. w sprawie ekwiwalentów pieniężnych za niewykorzystane przez funkcjonariusza Straży Granicznej urlopy i czas wolny do służby. Wskazała, że jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny nawet jeżeli wyrok Trybunału Konstytucyjnego został wydany na gruncie innej ustawy nie sposób tożsamych sformułowań nawet gdy znajdują się dwóch aktach prawnych nadawać różnych znaczeń. W takich sytuacjach wyrok Trybunału Konstytucyjnego powinien stanowić wskazówkę interpretacyjną.

W związku z powyższym Komendant [...]Oddziału Straży Granicznej decyzją z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...]odmówił wymienionej funkcjonariuszce ponownego przeliczenia i wypłaty wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy wraz z odsetkami.

Nie znajdując podstaw do uwzględnienia odwołania Komendant Główny Straży Granicznej decyzją z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] utrzymał w mocy powyższe rozstrzygnięcie.

Organ odwoławczy podał, że bezspornym jest, iż w związku ze zwolnieniem R.B. ze służby w Straży Granicznej wypłacono jej wszystkie świadczenia, zgodnie z obowiązującym w dniu zwolnienia ze służby przepisem art. 118 ustawy o Straży Granicznej, w tym ekwiwalent za niewykorzystany urlop wypoczynkowy obliczony według przelicznika obowiązującego w dacie wypłaty przedmiotowej należności, unormowanego rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 września 2005 r. w sprawie ekwiwalentów pieniężnych za niewykorzystane przez funkcjonariusza Straży Granicznej urlopy i czas wolny od służby, które zostało wydane na podstawie art. 118 ust. 4 ustawy o Straży Granicznej i reguluje kompleksowo kwestię obliczenia i wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystane przez funkcjonariusza Straży Granicznej urlopy.

Zaznaczył, że powołany przez funkcjonariuszkę wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r. sygn. K 7/15, nie dotyczy Straży Granicznej, lecz jedynie konkretnego przepisu ustawy o Policji. Ponadto w przedmiotowym wyroku nie wskazano na niekonstytucyjność jakiegokolwiek przepisu ustawy o Straży Granicznej, a w szczególności dotyczącego zasad wypłaty i uprzedniego obliczania wysokości ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy. W przedmiotowym zakresie ustawodawca nie znowelizował przepisów pragmatycznych normujących funkcjonowanie w Straży Granicznej, w związku z tym wypłata ekwiwalentu nie może zostać zrealizowana na innych zasadach niż obowiązujące zarówno w dniu wypłaty jej ekwiwalentu, jak i obecnie. Ze względu na powyższe, jak i fakt, że prawo funkcjonariuszy Straży Granicznej do otrzymywania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystane urlopy wynika wprost z przepisu ustawy o Straży Granicznej i rozporządzenia wydanego na jego podstawie nieuznanych za niekonstytucyjne, a jego realizacja następuje w drodze czynności materialno – technicznej, poprzez wypłatę na wskazany przez funkcjonariusza rachunek bankowy to brak jest podstaw realizacji tego roszczenia. Tym samym wniosek funkcjonariuszki o ponowne przeliczenie i wypłatę ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop nie ma oparcia w obowiązujących przepisach normujących pragmatykę służbową w Straży Granicznej.

Odnosząc się do żądania naliczenia i wypłaty odsetek organ wyjaśnił, że

w związku z faktem, iż nie powstała zaległa należność wniosek funkcjonariuszki

w zakresie odsetek również nie znajduje uzasadnienia.

Odnosząc się do powołanego przez funkcjonariuszkę wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 września 2018 r. sygn. akt I OSK 2440/16 mającego związek z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 lutego 2010 r. sygn. akt K 1/08, w którym Trybunał orzekł o niekonstytucyjności art. 114 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji w części obejmującej słowa "nie więcej jednak niż za ostatnie trzy lata kalendarzowe" organ wskazał, że nie dostrzega w tej sprawie zbliżonych stanów faktycznych i prawnych, bowiem kwestie prawa funkcjonariuszy do urlopu są odmiennie uregulowane w ustawach pragmatycznych dotyczących poszczególnych formacji. Powoływanie się zatem na analogię rozstrzygnięć w oparciu o orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego i Naczelnego Sądu Administracyjnego nie znajduje uzasadnienia.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie R.B. wniosła o uchylenie decyzji Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] i zasądzenie kosztów postępowania, według norm przepisanych.

Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzuciła naruszenie art. 8, art. 75, art. 77 § 1 K.p.a, poprzez brak pogłębienia zaufania obywateli do organów administracji publicznej, nieuwzględnienie i nieodniesienie się do przedstawionej argumentacji prawnej wskazującej na konieczność zastosowania w tej sprawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r. sygn. akt K 7/15 przez analogię oraz wadliwe sporządzenie uzasadnienia orzeczenia, a także § 2 ust. 2 powołanego rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 września 2005 r.

Skarżąca wskazała, że dopiero decyzją z dnia [...] stycznia 2019 r. została poinformowana o liczbie niewykorzystanych przeze nią na dzień zwolnienia ze służby dni urlopu wypoczynkowego i urlopu dodatkowego i wówczas otrzymała stosowne ogólne wyliczenia. Organ pierwszej instancji wypłacając jej na rachunek bankowy w listopadzie 2013 r. świadczenie ograniczył się jedynie do przelewu wszystkich należności, bez rozgraniczenia, które (i w jakiej wysokości) z nich dotyczą ekwiwalentów za niewykorzystane na dzień zwolnienia ze służby dni urlopów wypoczynkowego, a które dni urlopu dodatkowego. Tym samym określenie w decyzji, że nie zaskarżyła jej w zakresie wypłaty jest chybione, gdyż nie dysponując przedstawionymi wyliczeniami nie mogła tego uczynić.

Zaznaczyła, że zgodnie § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 września 2005 r., wysokość opisywanych, a należnych jej ekwiwalentów za jeden dzień niewykorzystanego czasu wolnego jest ustalana w wymiarze 1/30 miesięcznego uposażenia. Żaden z funkcjonariuszy Straży Granicznej nie pracuje przez 30 dni w miesiącu, a taki przelicznik wpisany enumeratywnie do powołanego rozporządzenia o tym świadczy. Podała, że funkcjonariusze pełnią służbę średnio 8 godzin dziennie przez 22 dni w miesiącu, czyli przeciętnie przez 176 godzin. Tym samym faktyczna wysokość hipotetycznego dziennego uposażenia funkcjonariusza Straży Granicznej wynosi 1/22 miesięcznego uposażenia, a nie 1/30 miesięcznego uposażenia i w takim zakresie aktualne unormowania rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 września 2005 r. w sprawie ekwiwalentów pieniężnych za niewykorzystane przez funkcjonariusza Straży Granicznej urlopy i czas wolny od służby, wydane na podstawie art. 118 ust. 4 ustawy o Straży Granicznej, regulują do dnia dzisiejszego kwestię obliczenia i wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystane przez funkcjonariuszy Straży Granicznej urlopy, są niekonstytucyjne i krzywdzące dla niej, jak i dla innych odchodzących ze służby. Tym samym niezasadna jest argumentacja zawarta w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji świadcząca o prawidłowym naliczeniu jej opisywanych ekwiwalentów.

Wskazała, że powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r. sygn. K 7/15, w którym Trybunał orzekł, że art. 115a ustawy o Policji w zakresie w jakim ustala wysokość ekwiwalentu pieniężnego za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego w wymiarze 1/30 części miesięcznego uposażenia jest niezgodny z art. 66 ust. 2 w zw. z art. 31 ust. 3 zdanie drugie Konstytucji RP miała na uwadze fakt, iż pomimo tego, że dotyczy on zakwestionowanego art. 115a ustawy o Policji, powinien być stosowany poprzez analogię również wobec funkcjonariuszy Straży Granicznej. Stosowanie przelicznika 1/30 uposażenia za 1 dzień niewykorzystanego urlopu faktycznie ogranicza jej, jak i innym byłym funkcjonariuszom Straży Granicznej wyrażone w art. 66 ust. 2 Konstytucji RP prawo do wypoczynku. Rekompensata pieniężna za niewykorzystany urlop powinna być adekwatna do maksymalnych norm czasu pracy. Maksymalne normy czasu pracy (służby) dla funkcjonariusza SG (podobnie jak i dla funkcjonariuszy Policji), były (niestety dopiero po 2004 r. z chwilą wejścia Polski do Unii Europejskiej), i są obecnie ustalane w sposób pozwalający na ich wykonanie w ramach 40-godzinnego tygodnia służby, w 3-miesięcznym okresie rozliczeniowym. W konsekwencji za każdy dzień niewykorzystanego urlopu jako funkcjonariusz Straży Granicznej podobnie, jak funkcjonariusz Policji otrzymała odpowiednio mniejszy ekwiwalent niż otrzymując takie samo uposażenie zasadnicze otrzymywali funkcjonariusze np. Służby Więziennej czy żołnierze zawodowi. Biorąc powyższe pod uwagę funkcjonariusze Policji (jak też funkcjonariusze Straży Granicznej), za każdy dzień niewykorzystanego urlopu otrzymują ok. 73% dziennego uposażenia, czego nie można uznać za pełną rekompensatę poniesionej straty. Pośrednio zmniejszony został jej także czas wypoczynku. W związku z tym uważa, że wypłacone jej świadczenie nie jest ekwiwalentne do wysokości niewykorzystanych przez nią dni urlopów na dzień zakończenia służby w Straży Granicznej.

Zwróciła uwagę, że problemem niewłaściwego i w jej ocenie bezprawnego naliczania ekwiwalentów za niewykorzystane urlopy wypoczynkowe i dodatkowe przez funkcjonariuszy Straży Granicznej w wysokościach obliczanych według spornych konstytucyjnie przepisów § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji zajmował się Rzecznik Praw Obywatelskich kierując w dniu 7 marca 2014 r. wystąpienie do Ministra Spraw Wewnętrznych. Do chwili obecnej nie nastąpiła zmiana, a ona poniosła niezawinione straty finansowe.

W odpowiedzi na skargę Komendant Główny Straży Granicznej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe argumenty faktyczne i prawne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107, z późn. zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego.

Przeprowadzona pod tym kątem analiza rozpatrywanej sprawy prowadzi do wniosku, że skarga podlega uwzględnieniu.

W pierwszej kolejności należało ocenić formę załatwienia sprawy przez organy Straży Granicznej bowiem o ile ekwiwalent za niewykorzystany urlop przyznawany jest w drodze czynności materialno-technicznej, to trafnie organy przyjęły, że odmowa przyznania tego świadczenia wymaga formy decyzji administracyjnej. Stanowisko zostało już utrwalone w orzecznictwie sądów administracyjnych (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 kwietnia 2014 r., sygn. akt I OSK 542/13, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

Przechodząc do oceny podstawy żądania wypłacenia ekwiwalentu za niewykorzystany urlop w uzupełniającej wysokości, które skarżąca wywodzi z treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r. sygn. K 7/15, w którym Trybunał stwierdził, że art. 115a ustawy o Policji w zakresie, w jakim ustala wysokość ekwiwalentu pieniężnego za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego w wymiarze 1/30 części miesięcznego uposażenia, jest niezgodny z art. 66 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3 zdaniem drugim Konstytucji RP, należy rozważyć walidacyjne skutki tego wyroku.

W orzecznictwie nie budzi wątpliwości, że skutek pozbawienia normy prawnej domniemania konstytucyjności przez Trybunał Konstytucyjny, należy rozważać od początku obowiązywania danego przepisu. Pominięcie wzruszenia domniemania konstytucyjności przepisu stanowiącego podstawę prawną działania organu administracji publicznej byłoby sprzeczne z regułami demokratycznego państwa prawnego, urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej z uwagi na konieczność ochrony innych wartości konstytucyjnych (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 grudnia 2014 r. sygn. akt II OSK 2311/14, dostępny j.w.). W kontrolowanej sprawie jest to prawo gwarantowane treścią art. 66 ust. 2 Konstytucji, tj. prawo do urlopu i jego ekwiwalentu pieniężnego, które - jak to podkreślał w cytowanym wyroku Trybunał Konstytucyjny - mają charakter bezwarunkowy.

Przepis art. 115a ustawy o Policji, stanowił, że ekwiwalent pieniężny za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego oraz za każde rozpoczęte 8 godzin niewykorzystanego czasu wolnego przysługującego na podstawie art. 33 ust. 3 ustala się w wysokości 1/30 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym.

Przepis ten wprowadzony został w życie ustawą z dnia 27 lipca 2001 r. o zmianie ustawy o Policji, ustawy o działalności ubezpieczeniowej, ustawy – Prawo bankowe, ustawy o samorządzie powiatowym oraz ustawy – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. z 2001 r. nr 100 poz. 1084) i obowiązywał od dnia 19 października 2001 r.

Skutkiem wyroku Trybunału jest utrata z dniem 6 listopada 2018 r. mocy obowiązującej art. 115a ustawy o Policji w takim zakresie, w jakim określał on współczynnik ułamkowy 1/30 uposażenia policjanta, jako podstawę ustalenia wysokości ekwiwalentu za niewykorzystany urlop. Przepis ten nie został wyeliminowany z systemu prawnego w całości, lecz jedynie w części dotyczącej wysokości współczynnika.

Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 30 października 2018 r. sygn. K 7/15 wskazał, że "ekwiwalent pieniężny przyznawany jest w sytuacji zwolnienia funkcjonariusza ze służby, zaś celem tej regulacji, w kwestionowanym zakresie, jest zrekompensowanie funkcjonariuszowi faktycznej niemożności wykorzystania przysługującego mu urlopu, co stanowi urzeczywistnienie konstytucyjnie zagwarantowanych corocznych płatnych urlopów". Trybunał Konstytucyjny podkreślił, że ekwiwalent za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy jest "zastępczą formą" wykorzystania urlopu w sytuacji zwolnienia ze służby, która powoduje prawną i faktyczną niemożliwość realizacji tych świadczeń w naturze. Innymi słowy, po ustaniu stosunku służby, prawo do urlopu przekształca się w świadczenie pieniężne, będące, jak sama nazwa wskazuje, jego ekwiwalentem. Obowiązek wypłaty obciąża Policję (pracodawcę), ponieważ w czasie służby w tej formacji funkcjonariusz nabył powyższe uprawnienia, których z powodu wykonywania obowiązków służbowych nie mógł zrealizować w naturze (...). Świadczeniem ekwiwalentnym za przepracowany dzień urlopu jest wynagrodzenie za jeden dzień roboczy. Taki sposób obliczania wartości jednego dnia urlopu wynika z faktu, że urlop wypoczynkowy liczony jest wyłącznie w dniach roboczych. Interpretację taką wspiera także treść art. 121 ust. 1 ustawy o Policji, który ustala kwotę uposażenia przysługującego policjantowi w razie wykorzystania urlopu w wysokości uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami. Ekwiwalent będący substytutem urlopu powinien więc odpowiadać wartości tego świadczenia w naturze. Zdaniem Trybunału, przyjęcie w art. 115a ustawy o Policji wskaźnika 1/30 części miesięcznego uposażenia policjanta oznacza, że wypłacanej policjantowi należności za jeden dzień niewykorzystanego urlopu nie można nazwać rekompensatą ekwiwalentną, co prowadzi do naruszenia "istoty" corocznego płatnego urlopu chronionego przez art. 66 ust. 2 Konstytucji, zgodnie z którym to przepisem pracownik ma prawo do określonych w ustawie dni wolnych od pracy i corocznych płatnych urlopów, zaś maksymalne normy czasu pracy określa ustawa.

Należy przypomnieć, ze skutki orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego reguluje art. 190 Konstytucji RP, zgodnie z którym:

1 orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne.

2. orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego w sprawach wymienionych w art. 188 podlegają niezwłocznemu ogłoszeniu w organie urzędowym, w którym akt normatywny był ogłoszony. Jeżeli akt nie był ogłoszony, orzeczenie ogłasza się w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski".

3. orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego wchodzi w życie z dniem ogłoszenia, jednak Trybunał Konstytucyjny może określić inny termin utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego. Termin ten nie może przekroczyć osiemnastu miesięcy, gdy chodzi o ustawę, a gdy chodzi o inny akt normatywny - dwunastu miesięcy. W przypadku orzeczeń, które wiążą się z nakładami finansowymi nie przewidzianymi w ustawie budżetowej, Trybunał Konstytucyjny określa termin utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego po zapoznaniu się z opinią Rady Ministrów.

4. orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczna decyzja administracyjna lub rozstrzygnięcie w innych sprawach, stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonych w przepisach właściwych dla danego postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu uchwały z dnia 28 czerwca 2010 r., sygn. II GPS 1/10, wyjaśniając znaczenie orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego w świetle regulacji zawartych w art. 190 ust. 1-4 Konstytucji RP, wskazał, że art. 190 ust. 4 Konstytucji stanowi o prawie jednostki do przywrócenia stanu konstytucyjności po stwierdzeniu przez Trybunał Konstytucyjny niekonstytucyjności prawnej podstawy orzeczenia. W uzasadnieniu uchwały wskazano, że "celem ustawowej procedury, realizującej normę art. 190 ust. 4 Konstytucji RP, musi być więc realne zagwarantowanie skutku w postaci uprawnienia do ponownego rozstrzygnięcia sprawy w nowym stanie prawnym, ustalonym orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego (...). Konstytucja przesądza o samym fakcie sanacji indywidualnych stosunków prawnych, wyznaczając cel "wznowienia" w trybie procedur ukształtowanych w ustawach. Dlatego też jakiekolwiek ograniczenia art.190 ust. 4 Konstytucji są dopuszczalne wówczas, gdy uzasadnia to dyspozycja konkretnego przepisu Konstytucji, który wyłączałby wznawianie postępowania, jako sprzeczne z konstytucyjną istotą danej instytucji prawnej (...). Niedopuszczalne jest ograniczanie zasady "wzruszalności" aktów stosowania prawa wynikającej z art. 190 ust. 4 Konstytucji poprzez regulacje wprowadzone w ustawach zwykłych, czy to wprost, czy też na skutek ich wykładni".

Poglądy powyższe znalazły kontynuację i potwierdzenie w licznych wyrokach sądów administracyjnych, dotyczących czynności zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu pobranej na podstawie przepisu uznanego za niekonstytucyjny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 sierpnia 2011 r. sygn. I OSK 1958/10, dostępny j.w.).

Czynność przyznania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop kończyła sprawę administracyjną w oparciu o przepis art. 115a ustawy o Policji, który został uznany za niekonstytucyjny w zakresie dotyczącym wysokości tego świadczenia. Czynność ta stanowi zatem inne rozstrzygnięcie, o którym mowa w art. 190 ust. 4 Konstytucji RP.

Art. 190 ust. 4 Konstytucji RP stanowi konstytucyjną gwarancję uprawnienia funkcjonariusza do uzyskania ponownego rozstrzygnięcia jego sprawy dotyczącej ekwiwalentu za niewykorzystany urlop w nowym, ukształtowanym orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego, stanie prawnym. Nie może niweczyć tej gwarancji brak szczególnej regulacji trybu postępowania w odniesieniu do spraw, których "rozstrzygnięcie" przybiera formę czynności materialno – technicznej.

Analizując stanowisko organów, które wskazywały na brak możliwości rozstrzygnięcia sprawy dotyczącej funkcjonariuszy Straży Granicznej, zgodzie z powołanym wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego, z uwagi na brak odniesienia tego wyroku do przepisów pragmatyki służbowej Straży Granicznej, należy podkreślić, że Trybunał w swych orzeczeniach wielokrotnie wskazywał, że kontrola konstytucyjności dotyczy normy prawnej (treści prawa), a nie przepisów prawnych, w których normy te są zakodowane. Zdaniem Sądu, w istocie tożsamość zakwestionowanej przez Trybunał Konstytucyjny normy prawnej zakodowanej w art. 115a ustawy o Policji oraz normy prawnej zwartej w § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 września 2005 r. w sprawie ekwiwalentów pieniężnych za niewykorzystany przez funkcjonariusza Straży Granicznej urlop wypoczynkowy i czas wolny od służby (Dz. U. z 2005 r. Nr 186, poz. 1560) nie budzi wątpliwości. Zgodnie z jego brzmieniem, wysokość ekwiwalentu za urlop oblicz się, mnożąc 1/30 uposażenia przez liczbę dni niewykorzystanych urlopów wypoczynkowych lub dodatkowych. Zakwestionowana więc przez Trybunał Konstytucyjny metoda ustalania wysokości ekwiwalentu pieniężnego przy zastosowaniu współczynnika 1/30 zawarta jest obu powołanych powyżej aktach prawnych.

Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie podkreślał, iż bez umotywowanych racji nie należy tożsamych sformułowań w dwóch aktach prawnych nadawać różnych znaczeń (przykładowo wyrok z dnia 13 września 2018 r. sygn. akt I OSK 2440/16 – publikowany j.w.).

Trzeba mieć na uwadze, iż Trybunał Konstytucyjny orzekając jest związany granicami wniosku, pytania prawnego lub skargi. Trybunał nie może więc oceniać zgodności aktu podkonstytucyjnego z innymi przepisami Konstytucji niż wskazane przez podmiot wszczynający postępowanie przed tym organem. Skoro zarzut niekonstytucyjności § 2 ust. 2 powołanego rozporządzenia nie był przedmiotem orzekania przez Trybunał, to nie jest objęty ostatecznością oraz powszechnym obowiązywaniem orzeczenia Trybunału. Oznacza to, że sąd - na podstawie art. 8 ust. 2 Konstytucji - jest uprawniony, a zarazem zobowiązany do oceny zgodności tego aktu podkonstytucyjnego z tymi przepisami Konstytucji, które nie stanowiły wzorca do wydania orzeczenia przez Trybunał. Nie może być bowiem kwestionowane prawo sądu orzekającego w jednostkowej sprawie, do oceny zgodności aktu podkonstytucyjnego z Konstytucją. Wynika to wprost z art. 8 ust. 2 Konstytucji stanowiącego, że przepisy Konstytucji stosuje się bezpośrednio, chyba że Konstytucja stanowi inaczej.

Na podkreślenie zasługuje fakt, że sąd jest związany rozstrzygnięciem, w zakresie wynikającym z sentencji wyroku Trybunału. Nie jest zatem wyłączona możliwość, że w przypadku badania zgodności analogicznie brzmiących norm prawnych zawartych w poddanych kontroli Trybunału przepisach ustawy i niepoddanych tej kontroli przepisach rozporządzenia z innymi przepisami Konstytucji sąd stwierdzi brak tej zgodności.

Tak więc skład orzekający w sprawie niniejszej, mając na uwadze treść art. 178 Konstytucji RP oraz art. 4 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, które stanowią, że sędziowie w sprawowaniu swojego urzędu są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji oraz ustawom, odmówił zastosowania przepisu aktu rangi podustawowej - § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 września 2005 r. w sprawie ekwiwalentów pieniężnych za niewykorzystany przez funkcjonariusza Straży Granicznej urlop wypoczynkowy i czas wolny od służby.

Zdaniem Sądu, wejście w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r. sygn. K 7/15 zrodziło po stronie skarżącej uprawnienia do tego, by domagać się uzupełnienia wypłaconego już uprzednio ekwiwalentu do wysokości odpowiadającej konstytucyjnym regulacjom. Niezasadnym jest zatem twierdzenie organów Straży Granicznej, iż przedmiotowy wyrok Trybunału Konstytucyjnego w żaden sposób nie kształtuje sytuacji prawnej funkcjonariuszy Straży Granicznej. Stwierdzenie przez Trybunał Konstytucyjny niekonstytucyjności normy prawej zawartej w art. 115a ustawy o Policji, a odnoszącej się do metody ustalania ekwiwalentu pieniężnego, nie pozostaje bez znaczenia dla stosowania normy określonej w § 2 ust. 2 powołanego rozporządzenia, która ustala w przypadku funkcjonariuszy SG tę samą co w Policji błędną metodę ustalania wysokości świadczenia pieniężnego.

Ze względu na powyższe, zdaniem Sądu w sprawie doszło do naruszenia art. 190 ust. 4 Konstytucji RP w zw. z art. 118 ust. 1 pkt 2 ustawy o Straży Granicznej, dlatego na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. a w związku z art. 135 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325) należało uchylić wydane w sprawie decyzje organów obu instancji.

Organ Straży Granicznej ponownie rozpoznając sprawę będzie obowiązany rozpoznać wniosek skarżącej stosując prokonstytucyjną wykładnię art. 118 ust. 1 pkt 2 ustawy o Straży Granicznej nakazującą odstąpienie od stosowania § 2 ust. 2 powołanego rozporządzenia z dnia 16 września 2005 r.