Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1760/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-05-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska po rozpoznaniu w dniu 15 maja 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2012 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego 1. oddala skargę, 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz radcy prawnego K.K. tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym: tytułem opłaty kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, tytułem 23% podatku od towarów i usług kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] lipca kwietnia 2012 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] kwietnia 2012 r., nr [...] o przyznaniu J.P. w kwietniu 2012 r. specjalnego zasiłku celowego na dofinansowania rehabilitacji - masażu, w kwocie [...] złotych.

Zaskarżona decyzja została wydana w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną sprawy.

Pismem z dnia 26 marca 2012 r. J.P. wystąpiła do Ośrodka Pomocy Społecznej Dzielnicy [...] o przyznanie pomocy finansowej m. in. w miesiącu kwietniu 2012 r. z przeznaczeniem na: dofinansowanie do żywności – [...] zł., zasiłek na leki – [...] zł., zasiłek na rehabilitację – [...] zł, w tym [...] zł na masaż leczniczy narządu ruchu (4 zabiegi w kwietniu) i [...] zł na karnet na ćwiczenia w kwietniu, maju i czerwcu, na fleki do 4 par butów – [...] zł., naprawę pralki (koszt nieznany) oraz ekspertyzę (koszt nieznany).

Decyzją Prezydenta W. z [...] kwietnia 2012 r. [...] przyznano J.P. specjalny zasiłek celowy w kwietniu 2012 r. na dofinansowanie rehabilitacji - masaż - w kwocie [...] złotych. Inne wnioski rozpatrzono osobnymi decyzjami.

Od powyższej decyzji J.P. wniosła odwołanie, wskazując, że przyznana jej pomoc jest zbyt niska, a ze swojej emerytury w kwocie [...] nie jest w stanie pokryć całości kosztów rehabilitacji zalecanej od 7 lat przez kilku lekarzy specjalistów z dyplomami uczelni medycznych.

Po rozpatrzeniu ww. odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] lipca 2012 r., nr [...] utrzymało w mocy rozstrzygnięcie Prezydenta W. z dnia [...] kwietnia 2012 r.

W uzasadnieniu swojego stanowiska Kolegium wskazało, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, wynika, że J.P. ma 62 lata, prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Źródłem dochodu strony jest emerytura w wysokości [...] zł netto miesięcznie. W związku z faktem, że emerytura obciążona jest egzekucją komorniczą, J.P. otrzymuje miesięcznie kwotę [...] zł. Organ stwierdził również, że wnioskodawczyni legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Jest właścicielką trzypokojowego lokalu o powierzchni [...] m2. Zamieszkuje w nim wraz z córką P., która podobnie jaki wnioskodawczyni stale korzysta ze znacznej pomocy materialnej OPS.

W ocenie składu orzekającego zaskarżona decyzja nie narusza prawa, a organ I instancji nie przekroczył granic uznania administracyjnego

Przede wszystkim Kolegium wskazało, że dochód skarżącej przekroczył kryterium dochodowe określone w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, wynoszące 477 zł. Organ pierwszej instancji zatem zasadnie rozważył możliwość udzielenia skarżącej pomocy na podstawie art. 41 pkt 1 ww. ustawy, tj. specjalnego zasiłku celowego. Powołując się na treść ww. artykułu Prezydent uznał, że z uwagi na trudną sytuację wnioskodawczyni zachodzi szczególny przypadek, o jakim mowa w art. 41 ust. 1 ups, jednak uwzględniając możliwości finansowe Ośrodka Pomocy Społecznej oraz fakt, że J.P. pozostaje pod stałą jego opieką, a tym samym ma zabezpieczone podstawowe potrzeby, przyznał zasiłek celowy specjalny w kwocie [...] zł w miesiącu kwietniu 2012 r. z przeznaczeniem na dofinansowane rehabilitacji – masażu.

Kolegium zaznaczyło również, że nie każdy potrzebujący w każdej trudnej sytuacji może uzyskać całkowite spełnienie oczekiwań.

Na powyższą decyzję J.P. wniosła w dniu 16 sierpnia 2012 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, podnosząc argumenty tożsame z zawartymi w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Skarżąca podkreśliła, że wskazywana przez specjalistów rehabilitacja nie mieści się w koszyku NFZ: 60-minutowy leczniczy masaż całego narządu ruchu, ćwiczenia na równowagę mięśniową oraz usprawniające aparat ruchu typu pilates, stretching, na przyrządach kardio i sportowo-rehabilitacyjnych w wymiarze: masaż minimum 1 raz w tygodniu 60 minut (koszt [...] zł.) przez cały rok, tj. 52 zabiegi oraz ćwiczenia minimum 2,3 razy w tygodniu (koszt [...] zł.) przez cały rok. Dodała, że w ramach NFZ może korzystać z rehabilitacji innego rodzaju niż powyżej wskazana tylko 6 tygodni w roku, tj. 2 turnusy trzytygodniowe na oddziale dziennym. Jednocześnie stwierdziła, że przyznana kwota [...] zł pokrywa jedynie w 30% miesięczny koszt rehabilitacji.

W skardze J.P. zarzuciła organom orzekającym w niniejszej sprawie, kompletny brak znajomości potrzeby rehabilitacji dla osób niepełnosprawnych, które bez codziennej rehabilitacji i ćwiczeń stają się obciążeniem dla społeczeństwa. Uzasadnienia organu zarówno pierwszej jak i drugiej instancji, wskazują na "emocjonalne podejście decydentek do zabiegu masażu i nie mają żadnego merytorycznego uzasadnienia".

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Pismem z dnia 11 kwietnia 2013 r. ustanowiony z urzędu pełnomocnik skarżącej – radca prawny K.K., podtrzymał wniesioną przez jego mocodawczynię skargę. Jednocześnie w piśmie tym zarzucono SKO, że odniosło się jedynie do rozpatrzenia zarzutów strony podniesionych w odwołaniu i oceny ich zasadności. Organ powinien bowiem rozpoznać sprawę na nowo, również z punktu widzenia celowości i słuszności rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – zwana dalej ppsa).

W myśl art. 119 § 2 ppsa, sąd rozpoznaje sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym jeżeli jedna ze stron złoży taki wniosek, a pozostałe strony w terminie 14 dni nie zażądają przeprowadzenia rozprawy – taka sytuacja ma miejsce w niniejszym postępowaniu.

W ocenie Sądu skarga jest niezasadna, bowiem zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2012 r. oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji są zgodne z prawem.

Na wstępie podkreślić należy, że rodzaje świadczeń z pomocy społecznej oraz zasady i tryb ich udzielania reguluje ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r., Nr 175, poz. 1362 ze zm. zwaną dalej u.p.s.).

Stosownie do treści art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s, w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu.

Zgodnie zaś z art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s., prawo do tego świadczenia przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekraczał kwoty 477 zł miesięcznie (z dniem 1 października 2012 r. kwota ta wynosi 542 zł.), zwanej kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej.

Zauważyć trzeba, że w sytuacji przekroczenia kryterium dochodowego na osobę w rodzinie ustawodawca, w art. 41 u.p.s, przewidział przyznanie, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe: 1) specjalnego zasiłku celowego w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi; 2) zasiłku okresowego, zasiłku celowego lub pomocy rzeczowej, pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku lub wydatków na pomoc rzeczową.

Ze zgromadzonego w rozpoznawanej sprawie materiału dowodowego wynika, że skarżąca prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, jej miesięczny dochód wynosi natomiast [...] zł. Nie ulega zatem wątpliwości, że wskazany dochód przekraczał wysokość kryterium dochodowego określonego w powołanym wyżej art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s. Prawidłowo zatem organy orzekające w sprawie zastosowały art. 41 powołanej ustawy.

Podkreślić należy, że z treści cytowanego art. 41 u.p.s. wynika, że świadczenia na podstawie tego przepisu przyznawane są w ramach uznania administracyjnego. Oznacza to - jak już wielokrotnie podkreślano w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, że nie zawsze osoba spełniająca ustawowe kryteria do przyznania zasiłku celowego zasiłek ten otrzyma, ponieważ organ może, ale nie musi przyznać świadczenie. Nie zawsze też zasiłek celowy zostanie przyznany w wysokości zgodnej z oczekiwaniami osoby ubiegającej się o to świadczenie. Z przepisów prawa regulujących tryb przyznawania świadczeń z pomocy społecznej wynika, że udzielając stosownych świadczeń, organ kieruje się ogólną zasadą dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględniania potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej.

Zaznaczyć trzeba, że organy odpowiedzialne za udzielenie pomocy dysponują ograniczonymi środkami finansowymi. Rozpoznając wniosek o przyznanie zasiłku celowego organ musi mieć natomiast na względzie nie tylko interes osoby wnioskującej o zasiłek, ale również interesy innych osób będących w trudnej sytuacji materialnej i potrzebujących wsparcia. Jeżeli zatem organ oceniając z jednej strony sytuację materialną i osobistą wnioskodawcy, a z drugiej strony własne możliwości finansowe - w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc i hierarchię zgłoszonych przez nich żądań - uzna, że nie istnieje możliwość przyznania zasiłku, to decyzji takiej – w ocenie Sądu - nie można zarzucić naruszenia prawa.

Kierując się tymi zasadami, po przeanalizowaniu sytuacji osobistej, zdrowotnej i finansowej skarżącej, organy administracji stwierdziły, że J.P. spełnia kryteria pomocy w formie zasiłku specjalnego, o którym mowa w art. 41 u.p.s. Tym samym przyznały skarżącej zasiłek celowy specjalny na dofinansowanie rehabilitacji - masażu w miesiącu kwietniu 2012 r. w wysokości [...] złotych. Przyznaną kwotę organy uzasadniły możliwościami finansowymi OPS wskazując słusznie, że w gospodarowaniu środkami finansowymi przez organy pomocowe nie może dochodzić do takiej sytuacji, że osoby, które spełniają kryterium z ustawy o pomocy społecznej spotkają się z odmową przyznawania świadczenia z uwagi, na rozdysponowanie środków finansowych, na rzecz osób, które przekraczają kryterium dochodowe tj. takimi jak skarżąca.

Ponadto w ocenie Sądu wskazać należy również, że zgodnie z treścią art. 4 u.p.s osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Tymczasem skarżąca przyjmuje pozycję typowo roszczeniową, traktując organy pomocy społecznej jedynie jako instytucję mającą regularnie finansować jej stale rosnące potrzeby.

Sąd rozpoznający skargę nie kwestionuje trudnej sytuacji materialnej finansowej i zdrowotnej skarżącej. Jednakże jak wynika z akt sprawy skarżąca regularnie korzysta z pomocy społecznej. W kwietniu przyznane zasiłki opiewały na kwotę [...] zł. Skarżącej przyznano bowiem zasiłek na rehabilitację i ćwiczenia w prywatnym klubie fitness i SPA tj. [...] (obecnie [...]) – karnet kwartalny o wartości [...] zł., gdzie może korzystać z potrzebnych jej zajęć "typu pilates, stretching, na przyrządach kardio i sportowo-rehabilitacyjnych", masaż [...] zł., zasiłek na wymianę fleków do 4 par butów – [...] zł. oraz zasiłek na leki [...] zł.

Pomimo otrzymywania tak znacznej pomocy finansowej skarżąca domaga się jej zwiększenia i przyznania jej zasiłku na masaż, we wnioskowanej wysokości tj. [...] zł. zapominając jednak, że przyznanie zasiłku celowego specjalnego z pomocy społecznej nie jest prawnym obowiązkiem organu administracji i nie rodzi dla ośrodka pomocy społecznej obowiązku jego przyznania, a po stronie wnioskodawczyni roszczenia do jego uzyskania. Skarżąca zatem jako osoba uzyskująca stałe dochody z emerytury powinna w ramach posiadanych możliwości, dążyć do rozwiązania własnej trudnej sytuacji życiowej.

W ocenie Sądu nie można zatem zaskarżonym decyzjom zarzucić naruszenia przepisów prawa materialnego ani też przepisów procesowych w szczególności art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 Kpa jak sugerował to pełnomocnik skarżącej. Za niczym nieuzasadniony Sąd uznał również zarzut emocjonalnego i dyskryminującego podejścia organów (ich pracowników) do osoby skarżącej i jej potrzeb, w szczególności patrząc na rodzaj, wysokość i częstotliwość przyznawanych skarżącej środków finansowych z pomocy społecznej.

W związku z powyższym stwierdzić należy, że organy orzekające w sprawie nie naruszyły prawa i nie przekroczyły granic uznania administracyjnego. Wniesiona skarga jest więc bezzasadna i podlega oddaleniu.

W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 w związku z art. 120 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 250 tej ustawy.