Postanowienie NSA, sygn. akt I OZ 813/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2010-11-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone zarządzenie
Powołane przepisy: article: art.49 § 1, art.28 § 1, art.32, art.35 § 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art.268a
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Teza: W przepisie art.35 § 2 zdanie ostatnie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)zawarta jest norma prawna, że pełnomocnikiem organu administracji publicznej jako państwowej i samorządowej jednostki organizacyjnej , moze być pracownik tego organu zatrudniony w urzędzie kierowanym  przez ten organ, z zastrzeżeniem art.175 i art. 194 § 4 ww. ustawy.

TEZY

W przepisie art.35 § 2 zdanie ostatnie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)zawarta jest norma prawna, że pełnomocnikiem organu administracji publicznej jako państwowej i samorządowej jednostki organizacyjnej , moze być pracownik tego organu zatrudniony w urzędzie kierowanym  przez ten organ, z zastrzeżeniem art.175 i art. 194 § 4 ww. ustawy.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Kacprzak, , , po rozpoznaniu w dniu 3 listopada 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Wojewody Mazowieckiego na zarządzenie Sędziego Przewodniczącego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 lipca 2010 r., sygn. akt I SA/Wa 457/10 o pozostawieniu bez rozpoznania odpowiedzi na skargę w sprawie ze skargi J. P. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] stycznia 2010 r., nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości postanawia: uchylić zaskarżone zarządzenie.


UZASADNIENIE

Zarządzeniem z dnia 22 lipca 2010 r., sygn. akt I SA/Wa 457/10, wydanym na podstawie art. 49 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej "P.p.s.a."), Sędzia Przewodniczący Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie pozostawił bez rozpoznania pismo Wojewody Mazowieckiego, stanowiące odpowiedź na skargę wniesioną przez J. P. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] stycznia 2010 r., nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.

W uzasadnieniu zarządzenia wskazano, że pismo z dnia [...] marca 2010 r., stanowiące odpowiedź na skargę, zostało podpisane przez W. K. – Zastępcę Dyrektora Wydziału Skarbu Państwa i Nieruchomości z upoważnienia Wojewody Mazowieckiego.

Zarządzeniem z dnia 25 czerwca 2010 r. Sędzia Przewodniczący wezwał Wojewodę Mazowieckiego do uzupełnienia braków formalnych odpowiedzi na skargę poprzez nadesłanie dokumentu określającego umocowanie W. K. do podpisania tego pisma bądź podpisanie go przez Wojewodę Mazowieckiego, w terminie siedmiu dni, pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania. W odpowiedzi na powyższe zarządzenie w dniu 16 lipca 2010 r. wpłynęło do Sądu pismo wraz z dołączonym upoważnieniem udzielonym W. K. przez Wojewodę Mazowieckiego na podstawie art. 268a K.p.a.

W ocenie Sędziego Przewodniczącego, nie można uznać za skuteczne wyznaczenie w tym postępowaniu zastępcy procesowego na podstawie art. 19 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji rządowej w województwie (Dz. U. Nr 31, poz. 206). Przepis ten, jako lex specialis do art. 268a K.p.a., stanowi podstawę prawną do udzielenia przez wojewodę upoważnienia pracownikom urzędu wojewódzkiego do załatwiania określonych spraw w jego imieniu i może być wykorzystany wyłącznie w ramach postępowania administracyjnego, a nie w ramach postępowania sądowego. W świetle zaś art. 32 P.p.s.a., stroną w postępowaniu prowadzonym przez sąd administracyjny jest skarżący i organ, którego działanie lub bezczynność jest przedmiotem skargi. Jeżeli jednak ustawodawca uznał, że stroną postępowania sądowego jest odpowiedni organ, to podejmowane przez niego czynności procesowe co do zasady następują przez aktualnego piastuna organu. Przy czym strona może podejmować czynności przez umocowanego pełnomocnika, jeżeli spełni warunki określone w art. 35 § 1 i nast. P.p.s.a. Pełnomocnikiem strony może być jej pracownik, a więc osoba pozostająca ze stroną w stosunku pracy. Warunek ten, co do zasady, wyklucza możliwość udzielenia przez organ pełnomocnictwa pracownikowi urzędu obsługującego organ. Pracownik urzędu nie jest bowiem pracownikiem strony – organu. Trafność tego stanowiska Przewodniczący upatruje również w treści art. 35 § 2 P.p.s.a., który wymienia strony postępowania mogące być reprezentowane przez pracownika, przy czym pomija w swej regulacji organ. Nie jest zatem skuteczne udzielenie pełnomocnictwa procesowego pracownikowi urzędu obsługującego organ lub upoważnienia na podstawie art. 268a K.p.a., a w odniesieniu do wojewody na podstawie art. 19 o wojewodzie i administracji rządowej w województwie.

Biorąc powyższe okoliczności po uwagę, w ocenie Sędziego Przewodniczącego, czynności w postępowaniu sądowym może skutecznie podjąć wyłącznie aktualny piastun tego organu – J. K., który jednak nie podpisał odpowiedzi na skargę.

Na powyższe zarządzenie Wojewoda Mazowiecki, reprezentowany przez racę prawnego, wniósł zażalenie, zaskarżając go w całości, wnosząc o jego uchylenie.

W uzasadnieniu zażalenia organ podkreślił, że z treści art. 19 ustawy o wojewodzie i administracji rządowej w województwie wynika jednoznacznie, iż wojewoda może upoważnić pracowników Urzędu Wojewódzkiego do załatwiania określonych spraw w jego imieniu i na jego odpowiedzialność w ustawowym zakresie. Organ wskazał, że takie upoważnienie, korespondujące z art. 268a K.p.a., W. K. otrzymał.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 49 § 1 P.p.s.a., jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu w postępowaniu sądowoadministracyjnym wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Pismem w postępowaniu sądowym są - stosownie do art. 45 P.p.s.a. - wnioski i oświadczenia stron. Każde pismo strony, jak wynika z art. 46 § 1 P.p.s.a., powinno zawierać: 1) oznaczenie sądu, do którego jest skierowane, imię i nazwisko lub nazwę stron, ich przedstawicieli ustawowych i pełnomocników; 2) oznaczenie rodzaju pisma; 3) osnowę wniosku lub oświadczenia; 4) podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika; 5) wymienienie załączników.

W przedmiotowej sprawie pismem, które zostało pozostawione bez rozpoznania, jest odpowiedź Wojewody Mazowieckiego na skargę J. P., wniesioną na decyzję tego organu z dnia [...] stycznia 2010 r. Pismo to zostało podpisane przez Zastępcę Dyrektora Wydziału Skarbu Państwa i Nieruchomości Mazowieckiego Urzędu Wojewódzkiego w Warszawie z upoważnienia udzielonego przez Wojewodę Mazowieckiego na podstawie art. 19 ustawy o wojewodzie i administracji rządowej w województwie. Zgodnie z tym artykułem, wojewoda może upoważnić na piśmie pracowników urzędu wojewódzkiego, niezatrudnionych w urzędach obsługujących inne ograny rządowej administracji zespolonej w województwie, do załatwiania określonych spraw w jego imieniu i na jego odpowiedzialność, w ustalonym zakresie, a w szczególności do wydawania decyzji administracyjnych, postanowień, zaświadczeń. Powyższy przepis, stanowiący lex specialis do art. 268a K.p.a. jest związany z dekoncentracją zadań, tzw. dekoncentracją wewnętrzną. Oznacza to, że organ może upoważniać pracowników urzędu wojewódzkiego do załatwiania spraw w jego imieniu, a upoważnienie wywiera ten skutek, iż zmienia się osoba wykonująca kompetencję organu w prawnych formach, z tym że upoważniony pracownik nie staje się przez to organem administracyjnym – nosicielem kompetencji, lecz pełni - w granicach określonych w upoważnieniu - jedynie funkcję tego organu. Ponieważ działania podmiotu upoważnionego zaliczane są na rachunek organu upoważniającego, traktowane są jako rozstrzygnięcia samego organu upoważniającego.

Wojewoda Mazowiecki, działając na podstawie art. 15 ust. 1 ustawy o wojewodzie i administracji rządowej w województwie, zarządzeniem Nr 130 z dnia 30 kwietnia 2009 r. w sprawie nadania statutu Mazowieckiemu Urzędowi Wojewódzkiemu w Warszawie (Dz. Urz. Woj. Mazow. Nr 93, poz. 2596) nadał temu Urzędowi statut. Z przepisu § 6 ust. 1 pkt statutu wynika, że Wydział Skarbu Państwa i Nieruchomości wchodzi w skład Urzędu. W § 28 pkt 5e) Regulaminu Organizacyjnego Mazowieckiego Urzędu Wojewódzkiego w Warszawie - stanowiącego załącznik do zarządzenia Nr 245 Wojewody Mazowieckiego z dnia 31 lipca 2009 r. w sprawie ustalenia Regulaminu Organizacyjnego Mazowieckiego Urzędu Wojewódzkiego w Warszawie - wskazano zakres działania Wydziału Skarbu Państwa i Nieruchomości, do którego należy między innymi rozpatrywanie odwołań od decyzji wydawanych przez starostę (prezydenta miasta na prawach powiatu) wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej, dotyczące gospodarki nieruchomościami oraz sprawowanie nadzoru w sprawach zwrotów nieruchomości wywłaszczonych.

W okolicznościach niniejszej sprawy Wojewoda Mazowiecki, działając na podstawie powołanego regulaminu, upoważnieniem z dnia [...] września 2009 r. upoważnił W. K. – Zastępcę Dyrektora Wydziału Skarbu Państwa i Nieruchomości Mazowieckiego Urzędu Wojewódzkiego w Warszawie do prowadzenia w imieniu organu spraw powierzonych Wydziałowi Skarbu Państwa i Nieruchomości w jego wewnętrznym regulaminie organizacyjnym, w tym do wydawania decyzji administracyjnych, postanowień i zaświadczeń.

Mając zatem na względzie, że ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyznaje zdolność prawną organowi, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 32 P.p.s.a.) oraz fakt, iż wykonywanie administracji publicznej przypisane jest organom w ujęciu organizacyjno-przedmiotowym, należy stwierdzić, że organ, którego dotyczy skarga, może działać osobiście (tzn. przez osobę będącą piastunem organu) albo przez osoby uprawnione do działania w jego imieniu (art. 28 § 1 P.p.s.a.). Może też ustanowić pełnomocnika (art. 34 i 35 § 2 P.p.s.a.). Należy zauważyć, że ustawodawca w art. 35 § 2 P.p.s.a. wskazał krąg jednostek organizacyjnych, które mogą być reprezentowane w postępowaniu sądowoadministracyjnym przez swoich pracowników. Jednocześnie zdanie drugie przepisu art. 35 § 2 P.p.s.a. należy interpretować w ten sposób, iż zawarta jest w nim norma prawna, że pełnomocnikiem państwowej i samorządowej jednostki organizacyjnej (którą w tym wypadku jest organ administracji państwowej rządowej – Wojewoda Mazowiecki) może być również pracownik tej jednostki. Stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu, że pracownik urzędu obsługującego organ nie jest pracownikiem organu, pozbawione jest podstaw prawnych, albowiem z powołanych wyżej przepisów ustrojowo – organizacyjnych wynika, że pracownik zatrudniony w urzędzie obsługującym organ jest jednocześnie pracownikiem tego organu w rozumieniu zarówno przepisów art. 268a i art. 24 K.p.a. (pracownik kierowanej przez ten organ jednostki organizacyjnej, którą jest właśnie urząd obsługujący ten organ), jak i art. 35 § 2 zdanie ostatnie P.p.s.a.

Przy czym zasada dokonywania swobodnego wyboru w sposobie reprezentacji doznaje pewnego ograniczenia przy sporządzaniu środków odwoławczych takich jak skarga kasacyjna i zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjne, które powinny być sporządzone przez wskazane w ustawie podmioty (art. 175, art. 194 § 4 P.p.s.a.).

W konkluzji przyjąć zatem należy, że w przepisie art. 35 § 2 zdanie ostatnie P.p.s.a. zawarta jest norma prawna, że pełnomocnikiem organu administracji publicznej jako państwowej i samorządowej jednostki organizacyjnej, może być pracownik tego organu zatrudniony w urzędzie kierowanym przez ten organ, z zastrzeżeniem art. 175 i art. 194 § 4 P.p.s.a.

Uwzględniając więc taki stan rzeczy w niniejszej sprawie, należy stwierdzić, że odpowiedź na skargę nie zawierała żadnych braków formalnych i można było nadać jej dalszy bieg procesowy. Zatem zarządzenie Przewodniczącego, wzywające do podpisania tej odpowiedzi, było nieuzasadnione, co oznacza, że pozostawienie tego pisma bez rozpoznania wobec rzekomego nieuzupełnienia jego braków nie miało odpowiedniej podstawy prawnoprocesowej.

W tej sprawie należy podzielić pogląd zaprezentowany w postanowieniach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 30 września 2010 r., sygn. akt I OZ 722/10; 8 października 2010 r., sygn. akt I OZ 771/10; 13 października 2010 r., sygn. I OZ 974/10 (niepubl.).

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 i 198 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.