Wyrok NSA, sygn. akt II SA 1465/02
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 2002-09-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 633  Zatrudnienie i sprawy bezrobocia
Powołane przepisy: article: art. 37j, art. 37l ust. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 25 poz. 128
law: Obwieszczenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 28 lutego 1997 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu.
article: art. 11 ust. 2
journal: Dz.U. 2001 nr 154 poz. 1793
law: Ustawa z dnia 17 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy, ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, ustawy o zakazie stosowania wyrobów zawierających azbest, ustawy o Trójstronnej Komisji do Spraw Społeczno-Gospodarczych i wojewódzkich komisjach dialogu społecznego oraz ustawy o ułatwieniu zatrudnienia absolwentom szkół.
Teza: Ustawodawca zabezpieczył uprawnienia osób zarejestrowanych w PUP przed 1 stycznia 2002 r. do ewentualnego przyznania im zasiłku przedemerytalnego, pod warunkiem spełnienia ku temu przesłanek w okresie poprzedzającym wejście w życie znowelizowanych przepisów ustawy.

TEZY

Ustawodawca zabezpieczył uprawnienia osób zarejestrowanych w PUP przed 1 stycznia 2002 r. do ewentualnego przyznania im zasiłku przedemerytalnego, pod warunkiem spełnienia ku temu przesłanek w okresie poprzedzającym wejście w życie znowelizowanych przepisów ustawy.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Ewy S. na decyzję Wojewody M. z dnia 25 marca 2002 r. (...) w przedmiocie odmowy przyznania prawa do zasiłku przedemerytalnego - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Ewa S. uzyskała z dniem 1 października 2001 r. status osoby bezrobotnej oraz prawo do zasiłku dla bezrobotnych od 9 października 2001 r. (...). 30 stycznia 2002 r. wystąpiła natomiast o przyznanie jej zasiłku przedemerytalnego, wnosząc o zaliczenie do okresu zatrudnienia uprawniającego do tego zasiłku, okresu aktualnie pobieranego zasiłku dla bezrobotnych.

Decyzją z 8 lutego 2002 r. (...), Starosta R. na podstawie art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy, ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, ustawy o zakazie stosowania wyrobów zawierających azbest, ustawy o Trójstronnej Komisji do Spraw Społeczno-Gospodarczych i wojewódzkich komisjach dialogu społecznego oraz ustawy o ułatwieniu zatrudnienia absolwentom szkół /Dz.U. nr 154 poz. 1793/, zwanej dalej ustawą z dnia 17 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy (...), odmówił Ewa S. przyznania prawa do zasiłku przedemerytalnego.

Ustalił, że na dzień 31 grudnia 2001 r. Ewa S. udokumentowała okres zatrudnienia wynoszący jedynie 29 lat i 287 dni - liczony wraz z okresem pobieranego od 9 października do 31 grudnia 2001 r. zasiłku dla bezrobotnych /w tym 2 lata i 92 dni pracy wykonywanej w szczególnych warunkach/.

Tymczasem, zgodnie z art. 37j ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /zwanej dalej ustawą o zatrudnieniu i bezrobociu - Dz.U. 2001 nr 6 poz. 56 ze zm./ zasiłek przedemerytalny, który obowiązywał do 31 grudnia 2001 r., przysługiwał osobie spełniającej warunki do uzyskania statusu osoby bezrobotnej, posiadającej w przypadku kobiet okres uprawniający do zasiłku wynoszący 30 lat lub 25 lat, w tym co najmniej 15 lat wykonywania prac uznanych w przepisach emerytalnych za zatrudnienie w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze.

Stosownie natomiast do ww. art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy (...) jedynie osoby, które przed dniem wejścia w życie tej ustawy /to jest przed 1 stycznia 2002 r./ zarejestrowały się w charakterze bezrobotnego i spełniały warunki do nabycia praw do zasiłku przedemerytalnego, nabywają oraz zachowują to prawo na dotychczasowych zasadach.

Wojewoda M., do którego Ewa S. odwołała się od decyzji starosty, podzielił powyższą argumentację i decyzją z 25 marca 2002 r. (...) na podstawie przepisów art. 6c ust. 2 pkt 2, art. 37j, art. 37l ustawy o zatrudnieniu i bezrobociu oraz art. 11 ust. 2 ww. ustawy z dnia 17 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy (...) ww. decyzję starosty utrzymał w mocy. Podkreślił, że według art. 37l ustawy o ustawy o zatrudnieniu i bezrobociu, prawo do zasiłku przedemerytalnego (...) przysługiwało na wniosek osobie, która w dniu rejestracji w powiatowym urzędzie pracy /PUP/ lub w okresie pobierania zasiłku (...) posiadała lub spełniała warunki do jego nabycia, a do okresu uprawniającego do zasiłku przedemerytalnego (...) zaliczało się okres aktualnie pobieranego zasiłku.

Przyjął ostatecznie, że na dzień 31 grudnia 2001 r. Ewa S. legitymuje się okresem uprawniającym do zasiłku wynoszącym 29 lat i 288 dni /to jest 29 lat i 204 dni na dzień ostatniej rejestracji w PUP plus okres pobieranego zasiłku od 9 października do 31 grudnia 2001 r. - to jest 84 dni, razem 29 lat i 288 dni/, a nie wymaganym w jej sytuacji okresem co najmniej lat 30.

Zdaniem wojewody nie jest możliwe zaliczenie do tego okresu, okresu pobierania zasiłku dla bezrobotnych po 31 grudnia 2001 r., albowiem z dniem 1 stycznia 2002 r. skreślony został m.in. ww. art. 37j ustawy o zatrudnieniu i bezrobociu i zmieniona została treść art. 37l tej ustawy - mocą art. 3 pkt 13 i 15 ww. ustawy z dnia 17 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy (...). Tym samym od 1 stycznia 2002 r. brak podstaw prawnych do zaliczania do okresu uprawniającego do zasiłku, okresu aktualnie pobieranego zasiłku dla bezrobotnych. Brak też podstaw do przyznania zasiłku przedemerytalnego osobom, które po 31 grudnia 2001 r. spełniłyby przesłanki określone w obowiązującym do końca 2001 r. przepisie art. 37j. Art. 11 ust. 2 ww. ustawy z dnia 17 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy (...) ma zabezpieczyć uprawnienia zasiłkowe osób zarejestrowanych w PUP przed 1 stycznia 2002 r., pod warunkiem spełniania ku temu przesłanek w "okresie poprzedzającym wejście w życie znowelizowanych przepisów ustawy".

Ewa S. zaskarżyła powyższą decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego, stawiając zarzut działania przepisów zmieniających ustawę o ustawy o zatrudnieniu i bezrobociu wstecz i w sposób dla niej krzywdzący. Odeszła bowiem z pracy w 2001 r., a rozliczana jest na podstawie przepisów obowiązujących w 2002 r.

Z treści skargi wynika, że według skarżącej do okresu uprawniającego do zasiłku winien być zaliczony okres pobierania przez nią zasiłku dla bezrobotnych po 1 stycznia 2002 r.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda podtrzymał zajęte w sprawie stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Okoliczności faktyczne istotne dla rozstrzygnięcia sprawy są bezsporne. W istocie rzeczy skarżąca kwestionuje jedynie dokonaną przez organy wydające decyzje, interpretację mających zastosowanie w tej sprawie przepisów prawa, utrzymując, że okres uprawniający ją do zasiłku przedemerytalnego winien być liczony łącznie z okresem pobierania zasiłku dla bezrobotnych po 1 stycznia 2002 r.

Jest to jednak stanowisko bezpodstawne.

Przede wszystkim podkreślenia wymaga - co trafnie wywiedziono w zaskarżonej decyzji, iż od 1 stycznia 2002 r. nastąpiły daleko idące zmiany w przepisach ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /ustawy o zatrudnieniu i bezrobociu/, które maja istotne znaczenie dla sposobu rozstrzygnięcia niniejszej sprawy.

Do 31 grudnia 2001 r. obowiązywał art. 37l ust. 1 ww. ustawy o zatrudnieniu i bezrobociu w brzmieniu ustalonym przez ustawę z 22 czerwca 2001 r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i bezrobociu (...) - Dz.U. nr 89 poz. 973/. Zgodnie z tym przepisem do okresu uprawniającego do zasiłku przedemerytalnego zaliczany był okres aktualnie pobieranego zasiłku. Przepis ten obowiązywał od dnia ogłoszenia ww. ustawy z dnia 22 czerwca 2001 r., z mocą od 1 stycznia 2001 r. /por. art. 6 pkt 2 tej ustawy/. Z dniem 1 stycznia 2002 r. weszła w życie ww. ustawa z dnia 17 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy (...) której mocą m.in. skreślony został przepis art. 37j ustawy o zatrudnieniu i bezrobociu. Art. 37l otrzymał nowe brzmienie /nie zawiera już m.in. zdania o zaliczaniu do okresu uprawniającego do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego okresu aktualnie pobieranego zasiłku/.

Nastąpiła zatem likwidacja zasiłków przedemerytalnych. Pozostały jedynie świadczenia przedemerytalne przyznawane według określonych na nowo warunków do uzyskania tych świadczeń. Likwidacja zasiłków przedemerytalnych oznacza, że od 1 stycznia 2002 r. nie są one już przyznawane. Osoby, które prawo do tego zasiłku uzyskały do 31 grudnia 2001 r. nadal będą je otrzymywały, aż do utraty uprawnień. Zgodnie z art. 11 ust. 2 ww. ustawy z dnia 17 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy (...) osoby, które przed dniem wejścia w życie tej ustawy /to jest przed 1 stycznia 2002 r./ zarejestrowały się w powiatowym urzędzie pracy i spełniały warunki do nabycia prawa do zasiłku przedemerytalnego (...), nabywają oraz zachowają do niego prawo na dotychczasowych zasadach (...).

W świetle tego unormowania nie budzi zastrzeżeń stanowisko organu wydającego zaskarżoną decyzję, że w ten sposób ustawodawca zabezpieczył uprawnienia osób zarejestrowanych w PUP przed 1 stycznia 2002 r. do ewentualnego przyznania im zasiłku przedemerytalnego, pod warunkiem spełnienia ku temu przesłanek w okresie poprzedzającym wejście w życie znowelizowanych przepisów ustawy. Skarżąca warunków tych nie spełniła.

Na dzień ostatniej rejestracji udokumentowała okres uprawniający do zasiłku wynoszący 29 lat i 204 dni. Po zaliczeniu okresu pobierania zasiłku dla bezrobotnych od 9 października do 31 grudnia 2001 r. /84 dni/ okres ten wynosi jedynie 29 lat i 288 dni. Jest więc krótszy niż wymagany w sytuacji skarżącej okres 30-letni.

Wbrew zarzutom skargi wprowadzone z dniem 1 stycznia 2002 r. zmiany ustawowe nie oznaczają, że prawo działa wstecz. Gdyby skarżąca na dzień 31 grudnia 2001 r. legitymowała się 30-letnim okresem uprawniającym do zasiłku /wliczając w to aktualnie pobierany do końca 2001 r. zasiłek dla bezrobotnych/, to uzyskałaby prawo do zasiłku przedemerytalnego.

Od 1 stycznia 2002 r. z woli ustawodawcy - nie istnieją już zasiłki przedemerytalne. Brak też przepisów o zaliczeniu okresu aktualnie pobieranego zasiłku do okresu uprawniającego do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego.

Zatem w obowiązującym stanie prawnym nie jest możliwe zaliczenie skarżącej do okresu uprawniającego do zasiłku przedemerytalnego, okresu zasiłku dla bezrobotnych pobieranego po 1 stycznia 2002 r.

Przepisy ustawy o zatrudnieniu i bezrobociu mają charakter bezwzględnie obowiązujący i nie dają organom administracyjnym ani sądowi administracyjnemu uprawnień do uznaniowego traktowania o problematyce regulowanej ustawą.

Skoro zaskarżona decyzja i utrzymana nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji są zgodne z prawem, Sąd na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ oddalił skargę, jako nieuzasadnioną.