Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 111/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2011-07-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 28,  art. 138 par. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 1980 nr 9 poz 26
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 145 par. 1 pkt 3,  art. 50 par. 1,  art. 200,  art. 232 par. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Zygmunt Wiśniewski (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Alicja Palus Sędzia NSA Halina Kremis Protokolant: Asystent sędziego Katarzyna Grott po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 16 czerwca 2011 r. sprawy ze skarg E.D. i A.D. oraz R.Sz., A.Sz., A.R., A.P., A.P., J.Ł., A.L., J.L., A.G., S.H., A.B., T.J., J.J., L.G., R.G., S.B., M.B., B.D., R.D., M.Ch., E.D., D.D., D.S., J.S., B.P., A.P., I.P., R.P., M.Ś., J.P., M.P., F.G., O.G., Cz.M., T.M., Ł.D., M.D., Z.M., J.M., T.Sz., Z.Sz., N.Z., E.Z., K.G., M.G., B.Ż., M.S., S.S., E.K., B.L., U.L., P.L., M.L., K.P., J.S., W.S., D.S., B.G., K.G., M.G., A.P., M.P., M.T., M.J., M.J., K.Ch., S.B., O.A., M.B., Z.H., W.J., E.Ch., W.H., F.D., J.K., A.T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J.G. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego od decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia dla inwestycji polegającej na budowie dwudziestu dwóch siłowni wiatrowych I. w uwzględnieniu skargi E.D. i A.D. uchyla zaskarżoną decyzję; II. skargę pozostałych skarżących odrzuca; III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J.G. na rzecz skarżących E.D. i A.D. kwotę 457,00 zł (czterysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; IV. zwraca skarżącemu A.D. uiszczony w imieniu skarżących w dniu 27 marca 2011 r. wpis w kwocie 200 zł (dwieście złotych).


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...]r. Nr [...] Wójt Gminy Z. w oparciu przepisy art. 46 ust. 1 pkt 1, art. 46a ust. 1 i ust. 7 pkt 4, art. 48 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 i 1a, art. 53, art. 56 ust. 1, ust. 1 b i ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001r. – Prawo ochrony środowiska (tekst jednolity: Dz.U. z 2008r. Nr 25, poz. 150 z późn. zm.) w związku z art. 153 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenie oddziaływania na środowisko (Dz.U. z 2008r. Nr 199, poz. 1227 z późn. zm.), § 3 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko (Dz.U. Nr 257, poz. 2573 z późn. zm.) oraz 104 kpa ustalił środowiskowe uwarunkowania zgody na realizację przedsięwzięcia dla inwestycji polegającej na budowie dwudziestu dwóch siłowni wiatrowych o łącznej mocy 44 MW w rejonie miejscowości O.Ł. i K. w Gminie Z. oraz w rejonie miejscowości M.W.D. w Gminie S. wraz z drogami dojazdowymi, placami manewrowymi i infrastrukturą elektrotechniczną na działkach nr 74, 123/5, 62/4, 570/8 – obręb O.Ł. i na działkach nr 176, 46/2, 44/2, 39 i 23 – obręb K. gmina Z. oraz na działkach nr 27/3, 27/5, 100/1, 102, 42/2, 114, 157, 64, 121/3 – obręb M.W.D. gmina S.. W decyzji tej ustalono rodzaj i miejsce realizacji przedsięwzięcia, warunki wykorzystania terenu w fazie realizacji i eksploatacji, ze szczególnym uwzględnieniem konieczności ochrony cennych wartości przyrodniczych, zasobów naturalnych i zabytków oraz ograniczenia uciążliwości dla terenów sąsiedzkich, wymogi w zakresie przeciwdziałania skutkom awarii przemysłowych w odniesieniu do przedsięwzięć zaliczanych do zakładów stwarzających zagrożenie wystąpienia poważnych awarii, wymogi w zakresie ograniczenia transgranicznego oddziaływania na środowisko w odniesieniu do przedsięwzięć, dla których przeprowadzono postępowanie dotyczące transgranicznego oddziaływania na środowisko.

Odwołanie od powyższej decyzji w ustawowym terminie złożyła E.D. i A.D.. W odwołaniu strona skarżąca wskazała, że nie zgadza się z wydaną decyzją i wnosi ojej uchylenie z powodu nieuwzględnienia wniosku o oddalenie elektrowni wiatrowej od domu skarżącego o co najmniej 2 km, gdyż bliższa lokalizacja może powodować uciążliwości hałasu, monotonne ruchy światła i cienia, co spowoduje dyskomfort psychiczny i może mieć negatywny wpływ na zdrowie. W odwołaniu zostało wskazane, że wartość nieruchomości po postawieniu wiatraków może się zmniejszyć, nastąpi wstrzymanie rozwoju wsi, mieszkańcy nie zostali rzetelnie poinformowani przy zmianie planu zagospodarowania przestrzennego, a także, że wystąpią nieodwracalne szkody w środowisku przyrodniczym i najbliższym otoczeniu.

Ponadto odrębne odwołania od tej decyzji wnieśli liczni mieszkańcy wymienionych wyżej miejscowości, a także Towarzystwo A w Z..

Wszystkie te odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J.G. rozpoznało w dniu 7 grudnia 2010r. wydając wobec każdego odwołującego się odrębne decyzje o umorzeniu postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 kpa w związku z art. 46 ust. 1 i 3, art. 56 ust. 1, ust. 1 b, ust. 2, ust. 3, ust. 4, ust. 7 i ust. 8 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001r. – Prawo ochrony środowiska (Dz.U. Nr 25, poz. 150 z późn. zm.) oraz art. 153 ust. 1 i art. 156 ustawy z dnia 3 października 2008r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. Nr 199, poz. 1227 z późn. zm.), z wyjątkiem odwołania Towarzystwa A w Z.. W tym przypadku Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J.G. decyzją z dnia 7 grudnia 2010r. Nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa uchyliło decyzję organu I instancji w części dotyczącej:

- warunków wykorzystania terenu w fazie realizacji,

- warunków wykorzystania terenu w fazie eksploatacji,

- wymagań dotyczących ochrony środowiska koniecznych do uwzględnienia w projekcie budowlanym

i orzekając w tym zakresie w sposób szczegółowy, a opisany w jej osnowie, zaś w pozostałej części utrzymało zaskarżoną decyzję organu I instancji w mocy. Od tej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J.G. z dnia 7 grudnia 2010r. Nr [...] Towarzystwo A w Z. wniosło skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, jednakże z uwagi na jej nieuzupełnienie w wyznaczonym terminie skarga ta postanowieniem tegoż Sądu z dnia 17 marca 2011r. sygn. akt II SA/Wr 97/11 została odrzucona (postanowienie prawomocne).

Natomiast po rozpoznaniu odwołania E.D. i A.D. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J.G. decyzją z dnia [...]r. Nr [...] w oparciu o przepis art. 138 § 1 pkt 3 kpa umorzyło postępowanie odwoławcze podobnie jak pozostałych odwołujących się mieszkańców wsi objętych planowaną inwestycją.

W uzasadnieniu tej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J.G. wskazało, że uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację I przedsięwzięcia jest etapem w procesie inwestycyjnym, a jej wydanie następuje przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę i zatwierdzeniu projektu budowlanego. Decyzja ustalająca środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia polegającego na budowie farmy wiatrowej daje inwestorowi prawo do wystąpienia o udzielenie decyzji o pozwoleniu na budowę oraz zatwierdzenia projektu budowlanego. Nie stanowi ona jednak aktu, który dawałby podstawę do rozpoczęcia robót i realizacji inwestycji, a tym samym nie narusza na tym etapie inwestycyjnym żadnych praw osób trzecich i bezpośrednio nie powoduje wyrządzenia znacznej szkody lub nieodwracalnych skutków. Kolegium stwierdza, że elektrownia wiatrowa powstaje w miejscu, w którym obecnie nie znajdują się żadne zabudowania, a nowa zabudowa nie powinna powstać w odległości mniejszej niż 500 m od zaprojektowanej elektrowni wiatrowej. Obecnie działki znajdujące się w owej strefie są działkami rolnymi. Jak wynika z Raportu o oddziaływaniu na środowisko, planowana elektrownia nie ograniczy w istotny sposób rolniczego użytkowania terenu. Podkreślenia wymaga okoliczność, że w ramach postępowania dotyczącego środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia ocenie podlegają skutki wywierane przez planowaną inwestycją na istniejący stan środowiska. Wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach nie wpływa na sposób i zakres wykonywania prawa własności właścicieli sąsiednich wobec planowanego przedsięwzięcia działek. Warunkuje ona wyłącznie możliwość przejścia do następnego etapu procesu budowlanego potwierdzając, że przedsięwzięcie nie spowoduje negatywnych następstw w środowisku naturalnym. W rozpoznawanej sprawie negatywny stosunek społeczności lokalnej do przedsięwzięcia wynika z wykazanej w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko emisji hałasu wywołanego pracą elektrowni wiatrowej. Raport potwierdził jednak, że emisja hałasu nie przekroczy dopuszczalnych norm. Wskazać trzeba, że jak wynika z uzgodnień organów planowana inwestycja nie będzie stwarzać zagrożeń dla środowiska pod warunkiem prawidłowej eksploatacji oraz zastosowania zalecanych w raporcie rozwiązań technicznych i określonych postanowieniami uzgadniającymi uwarunkowań środowiskowych. Inwestycja nie będzie miała także znaczącego wpływu na zdrowie ludzi, ponieważ nie ma zagrożenia przekroczenia dopuszczalnych norm, hałasu do środowiska, a także elektrownie nie spowodują efektu cienia w obrębie siedlisk ludzkich. Zgodnie z prognozami wynikającymi z przedstawionej analizy uciążliwości akustycznej, poziom emitowanego dźwięku nie przekroczy wartości dopuszczalnych. Uciążliwość akustyczna występować będzie wyłącznie na terenach upraw rolnych, dla których w przepisach prawa nie ustalono dopuszczalnych poziomów hałasu.

Zgodnie z przepisem art. 28 kodeksu postępowania administracyjnego stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Ustalając krąg podmiotów, które mogą domagać się ochrony swego interesu prawnego przy wydawaniu decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia należy wskazać, że stronami takiego postępowania mogą być, w zależności od okoliczności konkretnej sprawy tak właściciele nieruchomości sąsiadujących bezpośrednio z terenem zaplanowanej inwestycji jak i właściciele nieruchomości położonych w pobliżu takiego terenu, jeżeli planowane zamierzenie oddziaływuje na obszar tych nieruchomości. Chodzi przy tym o takie oddziaływanie inwestycji, które wpływa na zakres i sposób korzystania z nieruchomości sąsiednich, a tym samym na możliwość korzystania z chronionych prawem uprawnień właścicielskich. W każdej zatem konkretnej sprawie tego rodzaju organ wydający decyzję, ustalając krąg osób, które mają interes prawny w sprawie, musi badać czy - a jeśli tak, to jak daleko sięgać będzie oddziaływanie planowanej inwestycji oraz jego charakter. Badanie, czy dany podmiot legitymuje się przymiotem strony, musi odbywać się poprzez dokonanie przez organ administracji publicznej oceny, w jakim stopniu planowana inwestycja będzie oddziaływać na istniejącą już zabudowę. Tym samym legitymowanie się interesem prawnym w prowadzonym postępowaniu uzależnione jest od wykazania, że określony podmiot jest właścicielem działki, na którą oddziaływuje planowana inwestycja.

W ocenie Kolegium w przedmiotowej sprawie planowana lokalizacja inwestycji celu publicznego nie będzie miała wpływu na nieruchomości skarżących. Okoliczność ta wynika ze sporządzonego w przedmiotowej sprawie raportu o oddziaływaniu inwestycji na środowisko. Z przedstawionych obliczeń wynika, że emisja hałasu wykracza poza tereny planowanej inwestycji w minimalnym zakresie. Tereny te oraz tereny sąsiednie w chwili obecnej są terenami rolnymi wykorzystywanymi do upraw polowych, czyli są to tereny dla których nie ma określonych dopuszczalnych poziomów hałasu. Najbliższe tereny zabudowane znajdujące się poza sferą oddziaływania inwestycji zlokalizowane są w odległości ok. 500 metrów od ) elektrowni.

Natomiast fakt ewentualnego spadku wartości nieruchomości skarżących na skutek realizacji inwestycji nie stanowi interesu prawnego tylko faktyczny. W wyroku Naczelnego Sadu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 stycznia 1995 r., I SA 1326/93, Glosa 1996, nr 1, s. 5 z glosą I. Lipowicz i A. Agopszowicza przyjęto, że "Pojęcie strony, jakim posługuje się art. 28 k.p.a., może być wyprowadzone tylko z przepisów prawa materialnego, czyli normy prawnej, która stanowi podstawę ustalenia uprawnienia lub obowiązku". Wskazywane w tym zakresie okoliczności nie mogą być podstawą przyznania interesu prawnego. Podobnie sytuacja ma się z kwestiami dotyczącymi utraty zdolności rozwoju wsi, niedoinformowania w trakcie opracowywania planu zagospodarowania przestrzennego i szkód w środowisku przyrodniczym, które to okoliczności nie stanowią interesu prawnego w postępowaniu.

Powyższe powoduje, że koniecznym stało się umorzenie postępowania odwoławczego z uwagi na brak przymiotu strony w postępowaniu.

Od powyższej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wnieśli E.D. i A.D., zarzucając jej naruszenie:

- art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks Postępowania Administracyjnego poprzez jego niewłaściwe zastosowanie wyrażające się w stwierdzeniu, że wnioskodawcy, będący właścicielami działek o numerach 69 oraz 71 tj. działek bezpośrednio graniczących z planowaną inwestycją nie posiadają przymiotu strony w niniejszym postępowaniu podczas gdy przepis art. 28 kpa stanowi, że " stroną jest ten, czyjego interesu dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek" a niewątpliwie wnioskodawcy jako osoby posiadające działki w strefie oddziaływania planowanego przedsięwzięcia posiadają interes prawny w niniejszym postępowaniu a zatem organ orzekł w tej kwestii wbrew przepisom oraz orzecznictwu w tym również Naczelnego Sądu Administracyjnego,

- art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks Postępowania Administracyjnego poprzez jego niezastosowanie wyrażające się w niewłaściwym uzasadnieniu zaskarżonej decyzji w kontekście nie przyznania wnioskodawcom statusu strony pomimo, że przepis ten stanowi, że "uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa"

- art. 3 pkt 11 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001r. Prawo Ochrony Środowiska w związku z art. 28 ustawy Kodeks Postępowania Administracyjnego poprzez jego niezastosowanie polegające na tym, że organ nie wziął pod uwagę przy wydawaniu zaskarżonej decyzji, że na działkach należących do wnioskodawców pracują oni wraz z rodziną oraz pracownikami, a tym samym planowana inwestycja będzie znacząco oddziaływać na ich zdrowie a co za tym idzie powinni być oni uznani za stronę w postępowaniu,

- art. 7, 75 oraz 77 Kodeksu Postępowania Administracyjnego poprzez ich niezastosowanie wyrażające się w tym, że organ stwierdzając u wnioskodawców brak statusu strony w postępowaniu ich zdaniem w rzeczywistości nie podjął wszelkich kroków niezbędnych do szczegółowego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy przy uwzględnieniu interesu społecznego oraz słusznego interesu strony.

W uzasadnieniu swej skargi skarżący podnieśli m.in., że błędne jest stwierdzenie organu, że wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach nie wpływa na sposób i zakres wykonywania prawa własności właścicieli sąsiednich działek wobec planowanego przedsięwzięcia, ponieważ właśnie ta decyzja umożliwia inwestorowi przejście do dalszego etapu postępowania, którego rezultatem ma być powstanie inwestycji niekorzystnej dla wnioskodawcy. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 11.08.2000r. I V SA 1355/98 (niepub.) "w sprawie inwestycji stwarzającej uciążliwości dla otoczenia interes prawny ma osoba posiadająca w strefie ich oddziaływania, a nie tylko posiadająca działkę bezpośrednio graniczącą z działką, na której ma być elektrownia wiatrowa." W innym wyroku z dnia 18.10. 2007r. II SA /LU 542/07 Lex nr 413527 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie stwierdził, że "Przymiot strony w sprawach wydania decyzji o uwarunkowaniach środowiskowych będą posiadać podmioty mające tytuł prawny do nieruchomości położonych w bezpośrednim sąsiedztwie zamierzonego przedsięwzięcia, ponieważ zostaną narażone na jego oddziaływanie".

Organ w uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia ograniczył się do stwierdzenia, że inwestycja nie będzie miała znaczącego wpływu na zdrowie ludzi, ponieważ nie ma zagrożenia przekroczenia dopuszczalnych norm hałasu do środowiska, a także elektrownie nie spowodują efektu cienia w obrębie siedlisk ludzkich. Nadto stwierdzono, że zgodnie z prognozami wynikającymi z przedstawionej analizy uciążliwości akustycznej, poziom emitowanego dźwięku nie przekroczy wartości dopuszczalnych a uciążliwość akustyczna występować będzie wyłącznie na terenach upraw rolnych, dla których w przepisach prawa nie ustalono dopuszczalnych poziomów hałasu. Należy jednak zwrócić uwagę na fakt, że na status strony (jego brak) w postępowaniu środowiskowym nie może mieć żadnego wpływu fakt, że należąca do określonego podmiotu nieruchomość - z uwagi na rolny charakter - nie podlega ustawowej ochronie przed hałasem. Ta okoliczność oznacza jedynie, że chociaż oddziaływanie w zakresie hałasu planowanego przedsięwzięcia na nieruchomości takiego podmiotu będzie oddziaływaniem, które na terenach chronionych przed hałasem uznawane jest za ponadnormatywne, fakt ten nie upoważnia organu prowadzącego postępowanie w sprawie środowiskowych uwarunkowań do odmowy wydania takiej decyzji, z uwagi na przekroczenie dopuszczalnych norm, które jej nie dotyczą. Oddziaływanie takie jednak nadal będzie przecież istniało.

Nie sposób zrozumieć, dlaczego Samorządowe Kolegium Odwoławcze pomimo przyznania w uzasadnieniu swej decyzji, że ze sporządzonego w przedmiotowej sprawie raportu o oddziaływaniu inwestycji na środowisko wynika, że emisja hałasu wykracza poza tereny planowanej inwestycji w minimalnym zakresie nie tylko nie określiło wbrew przepisowi art. 107 § 3 kpa co dokładnie oznacza to zbyt ogólne sformułowanie oraz jakie niesie za sobą dla wnioskodawców konsekwencje ale również uznało, że już ten sam argument powinien uspokoić właścicieli działek bezpośrednio sąsiadujących z planowaną inwestycją, co jest niemożliwe, biorąc pod uwagę fakt, że na działkach tych przecież pracują w/w wnioskodawcy wraz z rodziną oraz pracownikami nie wspominając o tym, że najbliższe zabudowania mieszkalne, w tym należące do wnioskodawców są posadowione w odległości nie dalszej jak 500 m. A zatem stwierdzenie, że elektrownia wiatrowa złożona z dwudziestu dwóch siłowni wiatrowych będzie oddziaływać na osoby pracujące kilka metrów dalej w minimalnym zakresie jest raczej pobożnym życzeniem organu, niż faktem potwierdzonym przez jakiekolwiek rzetelne badania.

Ponadto skarżący podnieśli, że jak wypowiedział się już Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w wyroku z dnia 10.02.2010r. w sprawie II SA/Sz 817/09 "O interesie prawnym, a co za tym idzie o przymiocie strony w postępowaniu w przedmiocie lokalizacji inwestycji celu publicznego decydują okoliczności konkretnej sprawy związane z rodzajem, rozmiarem oraz stopniem i zakresem uciążliwego oddziaływania zamierzonej inwestycji na otoczenie. Wyznaczenie obszaru oddziaływania inwestycji powinno nastąpić z uwzględnieniem funkcji i konstrukcji inwestycji, biorąc pod uwagę potencjalną możliwość jej oddziaływania na otoczenie nie tylko w aspekcie jego szkodliwości dla środowiska ale także, w szczególności, w zakresie ograniczenia wolności zagospodarowania przyległych działek gruntu."

Na tej podstawie skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji.

Na tę samą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J.G. z dnia [...]r. Nr [...] skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wnieśli mieszkańcy O.Ł., imiennie wyszczególnieniu w sentencji niniejszego wyroku. Skarżący zarzucili skarżonej decyzji rażące naruszenie prawa, które powinno skutkować jej uchyleniem. Przede wszystkim skarżący nie zgadzają się z określeniem planowanej inwestycji jako inwestycji celu publicznego. Ponadto raport oddziaływania na środowisko niedostatecznie przeanalizował wszystkie skutki oddziaływania inwestycji na mieszkańców wsi, zwłaszcza w zakresie narażenia ich na hałas i tzw. efekt cienia. Decyzja środowiskowa nie uwzględnia wszystkich skutków inwestycji na populacje awifauny i chiropterofauny, a także faktu pogorszenia walorów widokowo-krajobrazowych i kulturowych okolicy i zagrożenia katastrofą budowlaną.

Uczestnicy postępowania Spółka B i Spółka C wnieśli o oddalenie skarg, zaś Towarzystwo A w Z. o uwzględnienie obu skarg.

W odpowiedzi na skargi Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J.G. wniosło o ich oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści przepisu art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne właściwe są do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Przedmiotem więc dokonywanej przez sąd kontroli jest zbadanie, czy organy administracji w toku rozpoznania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Czyni to wedle stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania zaskarżonej decyzji. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Uchylenie decyzji administracyjnej przez sąd administracyjny następuje tylko w przypadku: uchybienia przepisom prawa materialnego, jeżeli uchybienie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), w przypadku rozstrzygnięcia dotkniętego wadą uzasadniającą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. b cyt. przepisu), jak również w przypadku wad postępowania, jeżeli mogły one mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c przywoływanego wcześniej przepisu).

Ponieważ sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy (art. 134 § 1 p.p.s.a.) – w niniejszej sprawie Sąd ograniczył się do kwestii stricte procesowej zaskarżonej decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 kpa z uwagi na odmówienie skarżącym przymiotu strony w postępowaniu dotyczącym ustalenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia dla inwestycji polegającej na budowie dwudziestu dwóch siłowni wiatrowych w rejonie miejscowości O.Ł. i K. w Gminie Z. oraz w rejonie miejscowości M.W.D. w Gminie S.. Poza zakresie kontroli sądowej pozostały zatem inne zagadnienia procesowe, a w szczególności materialnoprawne, związane z oceną legalności decyzji Wójta Gminy Z. z dnia 19 października 2010r. Nr [...] o środowiskowych uwarunkowaniach opisanej inwestycji, albowiem skarżona decyzja w tym zakresie sprawy po raz drugi nie rozpoznała, umarzając postępowanie odwoławcze.

Zgodnie z postanowieniami art. 28 kpa, który ma zastosowanie w postępowaniu o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, podstawowymi podmiotami uczestniczącymi w postępowaniu administracyjnym są strony, którymi może być każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, lub każdy, kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Dlatego, aby być stroną niezbędne jest wykazanie istnienia interesu prawnego lub obowiązku w prowadzonym postępowaniu i fakt, że może być ono wszczęte tylko z inicjatywy pewnej grupy podmiotów, nie wyklucza uczestnictwa w nim innych osób jako stron postępowania.

W orzecznictwie NSA przyjmuje się, że: "pojęcie interesu prawnego może być rozumiane jako obiektywna, czyli rzeczywiście istniejąca potrzeba ochrony prawnej. Interes ten musi być osobisty, własny, indywidualny i konkretny, dający się obiektywnie stwierdzić oraz aktualny, a nie ewentualny" (wyrok NSA z 20.04.1998r., IV 1006/97, Lex nr 43360; postanowienie NSA z 5.02.1998r., I SA/Po 1247/97, Lex nr 32727).

W wyroku z dnia 15 września 2009 r., II OSK 1357/08 Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że naruszanie zasad ochrony środowiska może oddziaływać na nieruchomości położone w zasięgu tego szkodliwego oddziaływania, na przykład na teren sąsiednich nieruchomości, i utrudniać lub uniemożliwiać korzystanie z nich zgodnie z ich społeczno-gospodarczym przeznaczeniem (art. 140 K.c.). Postępowanie w tym przedmiocie ma doprowadzić do usunięcia negatywnego oddziaływania na środowisko. W tym stanie rzeczy podmioty, którym przysługują prawa rzeczowe do nieruchomości położonych w zasięgu negatywnego oddziaływania na środowisko, mają interes w tym, aby negatywne oddziaływanie zostało wyeliminowane. Interes ten ma źródło w prawach rzeczowych do nieruchomości, jest więc interesem prawnym, a nie faktycznym, i powinien podlegać ochronie (...). Kategoria interesu prawnego, na której oparta jest legitymacja procesowa w postępowaniu administracyjnym, należy do prawa materialnego. W przepisach tego prawa ujmowanego szeroko (...) musi być norma lub normy prawne, przewidujące w określonym stanie faktycznym i w odniesieniu do konkretnego podmiotu (podmiotów) możliwość wydania decyzji administracyjnej, a niekiedy postanowienia.

Okoliczność, że właściciel nieruchomości położonej w zasięgu negatywnego oddziaływania na środowisko może wystąpić do sądu powszechnego z roszczeniem cywilnoprawnym (odpowiedzialność cywilna), nie wyłącza możliwości skorzystania ze środków ochrony w postępowaniu administracyjnym. Jak już wyżej podkreślono, system środków ochrony ma charakter komplementarny.

Podmioty, którym przysługują prawa rzeczowe do nieruchomości położonych w zasięgu negatywnego oddziaływania na środowisko, nie mogą być zmuszane do inicjowania postępowania cywilnego i ponoszenia związanych z tym kosztów. Podmioty te mają prawo oczekiwać działania organów administracji na podstawie obowiązującego prawa i realizacji obowiązków obciążających organy z mocy ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska, a w wypadku wszczęcia z urzędu postępowania, mają prawo w nim uczestniczyć w charakterze stron (ONSA i WSA 2011, nr 2, poz. 33).

Na tej podstawie należy przyjąć, że przymiot strony w sprawach wydania decyzji o uwarunkowaniach środowiskowych będą posiadać podmioty mające tytuł prawny do nieruchomości położonych w bezpośrednim sąsiedztwie zamierzonego przedsięwzięcia, ponieważ zostaną narażone na jego oddziaływanie. Należy podkreślić, że w grupie tej, oprócz podmiotów legitymujących się prawem własności, znajdą się również władający nieruchomościami, posiadający inne prawa rzeczowe, swoim zakresem zbliżone do prawa własności (wyrok WSA w Bydgoszczy z 14.09.2005r., II SA/Gd 758/04, niepublik., oraz wyrok WSA w Krakowie z dnia 12 lutego 2010 r. II SA/Kr 1729/09, Lex nr 559764).

Oczywiście mówiąc o oddziaływaniu, należy mieć na uwadze również te miejsca, gdzie uciążliwości związane z przedsięwzięciem mieszczą się w granicach norm określonych przez przepisy prawa lub w decyzjach na ich podstawie wydawanych. Gdyby bowiem intencją ustawodawcy było ograniczenie oddziaływania tylko do tego przekraczającego określone normy, to mówiłby o terenach, na których zachodzi konieczność wyznaczenia na podstawie art. 135-136 Prawa ochrony środowiska obszaru ograniczonego użytkowania (K. Gruszecki: ,,Decyzja o uwarunkowaniach środowiskowych a zasada przezorności", Państwo i Prawo, 2007/3 s. 85). Dlatego Sąd nie podziela stanowiska organu, że skoro emisja hałasu emitowanego przez przedmiotową elektrownię wiatrową nie przekroczy dopuszczalnych norm, a uciążliwości akustyczne występować będą wyłącznie na terenach upraw rolnych, dla których w przepisach prawa nie ustalono dopuszczalnych poziomów hałasu, to właściciele terenów sąsiednich w stosunku do planowanej inwestycji nie mają interesu prawnego, podlegającego ochronie w związku z tą inwestycją i w konsekwencji tego nie mogą być uznani za stronę postępowania administracyjnego w przedmiocie wydania decyzji o uwarunkowaniach środowiskowych inwestycji. W skarżonej decyzji organ nie kwestionuje narażenia gruntów skarżących na hałas, aczkolwiek przyjmuje, że poziom emitowanego dźwięku nie przekroczy wartości dopuszczalnych a emisja hałasu wykracza poza tereny inwestycji w minimalnym zakresie, ale w jakim - nie ustalono. Argument organu, że rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku (Dz.U. Nr 120, poz. 826 z późn. zm.) nie określa dopuszczalnych poziomów hałasu dla terenów upraw rolnych jest tu nietrafny, albowiem nie świadczy to o braku w ogóle narażenia tych terenów na tego rodzaju oddziaływanie inwestycji. Kwestia wielkości narażenia jest bowiem kwestią wtórną i nie mającą znaczenia przy ustalaniu kręgu stron postępowania. Należy przy tym zwrócić uwagę na treść art. 2 ust. 1 dyrektywy 2002/49/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 25 czerwca 2002r. (Dz.U. UEL z dnia 18 lipca 2002r.) odnoszącej się do oceny i zarządzania poziomem hałasu w środowisku, według którego to przepisu dyrektywa ta ma zastosowanie do hałasu w środowisku, na jaki ludzie są narażeniu w szczególności na obszarach zabudowanych, w publicznych parkach lub na innych obszarach względnie cichych w aglomeracji, na obszarach ciszy na otwartym terenie poza miastem, w pobliżu szkół, szpitali i innych wrażliwych na hałas budynków i obszarów (podkr. Sądu). A zatem nie ma tylko i wyłącznie znaczenia to, czy emisja mieści się w przewidzianej prawem normie, lecz czy wpływa na zdrowie i warunki życia ludzi (por. wyrok WSA w Gdańsku z 28 maja 2008 r., II SA/Gd 626/07, Lex nr 510191).

Z tych też powodów Sąd przyjął, że właściciel sąsiedniej niezabudowanej nieruchomości rolnej, na którą oddziaływać będzie w zakresie emisji hałasu planowane przedsięwzięcie, posiada interes prawny w postępowaniu w sprawie określenia środowiskowych uwarunkowań takiego przedsięwzięcia i to bez względu na wielkość tego wpływu oraz fakt, że teren ten nie jest wymieniony w przepisach określających dopuszczalne poziomy hałasu.

W związku z powyższym Sąd uznał, że organ skarżonym rozstrzygnięciem naruszył przepisy art. 28 i art. 138 § 1 pkt 3 kpa, wobec czego decyzję tę należało uchylić na podstawie art. 145 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a w toku ponownego postępowania organu kierować się będzie powyższym poglądem prawnym.

Jeżeli chodzi o skargę pozostałych skarżących to należy stwierdzić, że jest ona niedopuszczalna w rozumieniu art. 50 § 1 przywołanej wyżej ustawy, albowiem złożyli oni skargę na decyzję skierowaną do skarżących E.D. i A.D., a nie na decyzje wydane wobec nich, jakie przecież organ odwoławczy wydał. Skarga do sądu administracyjnego nie może być złożona od aktu lub czynności, z którymi skarżącego nie wiążą żadne subiektywne więzy. Skarżący bowiem musi mieć w złożeniu skargi interes prawny rozumiany jako istnienie związku między sferą jego indywidualnych praw i obowiązków a zaskarżonym aktem lub czynnością. Skarga zatem może dotyczyć tylko jego własnej sprawy administracyjnej. W tej płaszczyźnie więc interes prawny, o którym mowa w art. 50 § 1, ma charakter materialnoprawny. Jest oparty na normach administracyjnego prawa materialnego gdzie musi istnieć norma prawna przewidująca w określonym stanie faktycznym i w odniesieniu do określonego podmiotu możliwość wydania określonego aktu (np. decyzji lub postanowienia) lub też podjęcia określonej czynności, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4 a przywołanej wcześniej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym. Komentarz pod red. T. Wosia, Warszawa 2009 r., s. 274-275). Skoro skarga tych skarżących nie spełnia opisanych kryteriów – należało ją jako niedopuszczalną odrzucić na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 przywołanej ustawy. W każdym bowiem przypadku stwierdzenia braku którejś z przesłanek dopuszczalności zaskarżenia sensu stricto sąd administracyjny jest zobowiązany skargę odrzucić (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz pod red. T. Wosia, s. 357 i postanowienie WSA w Gdańsku z 3.08.2005r. sygn. III SA/Gd 333/05, Lex nr 220327).

Orzeczenie o kosztach oparto o przepisy art. 200 i art. 232 §1 pkt 1 tejże ustawy.