Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 459/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2018-10-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1, 1b, 5; art. 27 ust. 5
journal: Dz.U. 2016 poz 1518
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Robert Hałabis (sprawozdawca),, Sędziowie: Sędzia WSA Ewa Ibrom,, Asesor sądowy Jerzy Parchomiuk,, Protokolant: Starszy asystent sędziego Monika Samcik, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 11 października 2018 r. sprawy ze skargi C. Ż. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. (nr [...]) Samorządowe Kolegium Odwoławcze B. P. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy D. z dnia [...] r. (nr [...]), którą odmówiono C. Ż. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, że świadczenie pielęgnacyjne w myśl art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych jest świadczeniem przysługującym: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności – jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Z ustaleń wynika, że matka skarżącej C. Ż. legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, co jest udokumentowane orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w B. P. z dnia [...] r. (Nr [...]). Jej niepełnosprawność datuje się od dnia [...] r., a strona skarżąca mieści się w kręgu osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego według art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy, bowiem stosownie do tego przepisu świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobom, na których zgodnie przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy – ciąży obowiązek alimentacyjny. Ostatniej przesłanki wymienione w art. 17 ust. 1 ustawy, którą jest istnienie związku przyczynowo-skutkowego między rezygnacją lub niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą a opieką nad matką, organ pierwszej instancji wprawdzie nie badał, jednakże nie stanowi to uchybienia mającego wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, bowiem zaistnienie jednej z wymienionych w art. 17 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych przesłanek negatywnych przyznania świadczenia pielęgnacyjnego – wyklucza przyznanie tego świadczenia, choćby wszystkie inne przesłanki pozytywne wymienione w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych zostały spełnione.

Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, że świadczenie pielęgnacyjne skarżącej nie może być przyznane z uwagi na zaistnienie przesłanki negatywnej, wymienionej w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Stosownie do tego przepisu świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów. C. Ż. ma zaś ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego na okres od 1 listopada 2017 r. do 31 października 2018 r., co potwierdza decyzja organu pierwszej instancji z dnia [...] r. (Nr [...]), a w tej sytuacji świadczenie pielęgnacyjne nie może być jej przyznane.

Sama deklaracja skarżącej o rezygnacji z prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego w razie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego nie jest wystarczająca do stwierdzenia ustania przesłanki negatywnej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wymienionej w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Dopóki skarżąca będzie miała ustalonego prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad matką, o które zresztą sama wystąpiła, dopóty będzie istniała przesłanka negatywna przyznania świadczenia pielęgnacyjnego określona w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Niespełnienie przesłanki z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy czyniło niecelowym ustalenie i ocenę przesłanek zawartych w art. 17 ust. 1 ustawy, a więc związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy opieką a absencją zawodową.

Odnosząc się do drugiego z powodów odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, a mianowicie niespełnienia warunku określonego w art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, gdyż niepełnosprawność matki skarżącej powstała w wieku 66 lat, a więc nie w wieku określonym w tym przepisie, tj. przed ukończeniem 18 roku życia (pkt 1) lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia (pkt 2), Kolegium stwierdziło, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2014 r., w sprawie sygn. akt K 38/13 orzekł, że przepis art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. W sentencji tego wyroku Trybunał Konstytucyjny nie określił daty utraty mocy obowiązującej przepisu art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, w związku z czym wyrok wszedł w życie z dniem ogłoszenia, to jest w dniu 23 października 2014 r. Z dniem ogłoszenia wyroku obalone zostało więc domniemanie konstytucyjności tego przepisu. W punkcie 8 uzasadnienia wyroku Trybunał Konstytucyjny stwierdził zaś, że skutkiem wejścia w życie wyroku nie jest ani uchylenie art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, ani uchylenie decyzji przyznających świadczenia, ani wykreowanie "prawa" do żądania świadczenia dla opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, jeżeli niepełnosprawność podopiecznych nie powstała w okresie dzieciństwa. Trybunał Konstytucyjny orzekł ostatecznie o niekonstytucyjności jedynie części normy wynikającej z art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Poprawienie stanu prawnego w tym zakresie należy wyłącznie do ustawodawcy, który – biorąc pod uwagę skutki społeczne rozstrzygnięć podejmowanych w badanej materii – powinien dokonać tego bez zbędnej zwłoki.

W ocenie organu odwoławczego chociaż Trybunał Konstytucyjny orzekł o niekonstytucyjności art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, to nie zmienił sytuacji prawnej skarżącej. Zdaniem organu, rozważania Trybunału Konstytucyjnego dotyczyły sytuacji w ramach tej samej grupy świadczeniobiorców – czyli opiekunów niepełnosprawnych dzieci, gdy ich niepełnosprawność powstała w wieku dorosłym. Skarżąca nie sprawuje zaś opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem, którego niepełnosprawność powstała w wieku określonym w art. 17 ust. 1b ustawy. Opiekuje się siedemdziesięciojednoletnią matką, której niepełnosprawność powstała w wieku 66 lat. Stan faktyczny tej sprawy nie mieści się zatem w obszarze konsekwencji prawnych wynikających z wyroku Trybunału, uznającego art. 17 ust. 1b ustawy za niezgodny z Konstytucją RP w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego dla osób sprawujących opiekę nad osobami niepełnosprawnymi ze względu na wiek osoby i moment powstania niepełnosprawności. Kolegium wzięło bowiem pod uwagę, że art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych wprowadzony został od dnia 1 stycznia 2013 r. na mocy ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r. poz. 1548). Jednocześnie wprowadzono odrębny, nowy rodzaj świadczenia – specjalny zasiłek opiekuńczy. Z uzasadnienia projektu ustawy zmieniającej (druk sejmowy nr 724/VII kadencja) wynika, że zamiarem ustawodawcy było takie ukształtowanie przesłanek przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego, aby przysługiwało ono rodzicom dzieci niepełnosprawnych, którzy rzeczywiście sprawują nad nimi opiekę. Specjalny zasiłek opiekuńczy miał natomiast – z założenia – przysługiwać osobom, które nie spełniają nowych kryteriów przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego. Inaczej mówiąc, ustawodawca wprowadził dwa odrębne świadczenia – jedno dla osób opiekujących się dorosłymi osobami niepełnosprawnymi, którym jest specjalny zasiłek okresowy i drugie – dla osób opiekujących się osobami, których niepełnosprawność powstała do ukończenia 18 roku życia lub ukończenia 25 roku życia, gdy dziecko uczyło się, czyli świadczenie pielęgnacyjne. W ocenie Kolegium sytuacja w jakiej znajduje się skarżąca uregulowana jest w art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych i takie też świadczenie skarżącej po raz pierwszy zostało przyznane decyzją organu pierwszej instancji z dnia [...] r. (Nr [...]) na miesiąc październik 2016 r., a następnie decyzją z dnia [...] r. (Nr [...]) od 1 listopada 2016 r. do 31 października 2017 r. Stanowisko takie znajduje również oparcie w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 20 sierpnia 2015 r., sygn. akt II SA/Bk 464/15. Stanowisko co do tego, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie zmienia sytuacji prawnej skarżącej znajduje również oparcie w orzecznictwie sądów administracyjnych, w tym w wyrokach NSA: z dnia 20 lutego 2015 r., sygn. akt I OSK 2926/14, z dnia 1 października 2015 r., sygn. akt I OSK 519/14 i z dnia 13 października 2016 r., sygn. akt I OSK 448/15, a także w wyrokach WSA: w Gliwicach z dnia 14 stycznia 2015 r., sygn. akt IV SA/Gl 1085/14; w Białymstoku z dnia 20 sierpnia 2015 r., sygn. akt II SA/Bk 464/15; w Kielcach z dnia 2 lipca 2015 r., sygn. akt II SA/Ke 527/15 oraz w Bydgoszczy z dnia 18 sierpnia 2015 r., sygn. akt II SA/Bd 453/15.

W opisanym stanie faktycznym i prawnym organ odwoławczy doszedł do przekonania, że zaskarżoną decyzję odmawiającą przyznania C. Ż. świadczenia pielęgnacyjnego należało utrzymać w mocy na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego są bowiem ściśle określone, co oznacza, że organ nie mógł orzec inaczej niż wynika to z przepisu prawa. Organy mogą przyznać świadczenie tylko w warunkach spełnienia przesłanek ustawowych, natomiast nie mogą brać pod uwagę szczególnych okoliczności, czy odmówić zastosowania przepisu wyłącznie w oparciu o zarzut jego niekonstytucyjności, a tym samym wejść w kompetencje sądów administracyjnych.

W skardze skierowanej do sądu administracyjnego na powyższą decyzję skarżąca C. Ż. zaskarżonej decyzji zarzuciła:

1) naruszenie prawa materialnego mającego istotny wpływ na wynik sprawy poprzez:

a) zastosowanie normy prawnej wyrażonej w art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych bez uwzględnienia okoliczności, że na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, a przez to naruszenie art. 190 ust. 1 Konstytucji RP;

b) błędną wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych, polegającą na pominięciu celów ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (j.t. Dz. U. z 2016 r. poz. 1518, ze zm.) i przyjęcie, że okoliczność pobierania przez skarżącą zasiłku dla opiekuna przyznanego w oparciu o przepisy ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2016 r. poz. 162, ze zm.) stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, a w konsekwencji błędne uznanie, że fakt pobierania przez skarżącą zasiłku dla opiekuna ma przesądzające znaczenie dla oceny jej wniosku o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego;

c) niezastosowanie art. 27 ust. 5 w zw. z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych i przez to nieuwzględnienie, iż w razie zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i zasiłku dla opiekuna osoba uprawniona ma prawo wyboru jednego ze świadczeń, jak wynika z treści art. 27 ust. 5 ustawy;

2) naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 6, art. 9, art. 77 § 1 i art. 7 w zw. z art. 80 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy przyjmując, iż sam fakt pobierania zasiłku dla opiekuna przez skarżącą skutkuje brakiem jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i zwalnia organy rozstrzygające w sprawie z podejmowania działań zmierzających do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, pozwalającego na wydanie rozstrzygnięcia ż uwzględnieniem słusznego interesu strony.

Wskazując na powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji oraz o zobowiązanie organów obu instancji do przyjęcia oceny prawnej sądu i wskazań co do dalszego postępowania w zastosowaniu przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych w zgodzie z sentencją wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K38/13, to jest zobowiązanie organów do przyznania dyskryminowanej skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w zgodzie z jej wnioskiem.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna, bowiem zaskarżona decyzja prawa nie narusza.

Na wstępie wymaga zwrócenia uwagi, że uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych określone przepisami art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2017 r. poz. 2188) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, z późn. zm. – dalej jako "p.p.s.a."), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. Sąd uchyla decyzję w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Jednocześnie sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej zarówno decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., jak również poprzedzającej ją decyzji Wójta Gminy D. z dnia [...] r. stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (j.t. Dz. U. z 2018 r. poz. 1025 z późn. zm. – dalej jako "ustawa" lub "u.s.r."). Zgodnie z art. 17 ust. 1 tej ustawy, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

. jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Unormowanie to określa zatem przesłanki pozytywne, jakie powinna spełnić osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne. Nie gwarantuje to jednak przyznania tego rodzaju świadczenia. Istnieją bowiem również przesłanki negatywne, które wykluczają ze przyznanie świadczenia nawet osobie sprawującej opiekę i wnoszącą o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Na przesłanki negatywne wskazuje przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 u.s.r., zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia emerytalnego (lit. a), a także gdy ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (lit. b).

Ponadto istnieją również kryteria, które musi spełnić osoba wymagająca opieki, ustalone w art. 17 ust. 5 pkt 2-6 oraz ust. 1b u.s.r. Na potrzeby niniejszego postępowania istotne znaczenie ma regulacja art. 17 ust. 1b u.s.r., w myśl której, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia 18 roku życia (pkt 1) lub w trakcie nauki w szkole lub szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia (pkt 2).

Z prawidłowo ustalonego i nie kwestionowanego przez skarżącą stanu faktycznego sprawy wynika, że we wniosku z dnia 27 listopada 2017 r. zwróciła się ona o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z powodu sprawowania opieki nad matką C. Ż., ur. [...] r. (k. [...] akt adm.). Do wniosku załączyła orzeczenie o stopniu niepełnosprawności matki wydane przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w B. P. z dnia [...] r. (k. [...] akt adm.), uznające C. Ż. za osobę o znacznym stopniu niepełnosprawności od dnia 8 czerwca 2012 r. W orzeczeniu tym wskazano ponadto, że C. Ż. wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby, w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Skarżąca złożyła również oświadczenie, że nie pracuje zawodowo i nie podejmuje żadnej innej pracy z uwagi na konieczność opieki nad matką (k. [...] akt adm.). Od dnia 2 stycznia 2015 r. skarżąca posiadała status osoby bezrobotnej, bez prawa do zasiłku (zaświadczenie urzędu pracy z dnia 11 października 2016 r. – k. [...] akt adm.). W wyniku złożonego decyzją z dnia [...] r. przyznano jej prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Na dzień zgłoszenia wniosku o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego (27 listopada 2017 r.), skarżąca na podstawie decyzji z [...] r. miała ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego na okres od 1 listopada 2017 r. do 31 października 2018 r.

Mając na uwadze powyższe ustalenia faktyczne i powołane na wstępie przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych wiążącego przesądzenia wymagało to, czy organy odmawiając skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego prawidłowo zastosowały w tej sprawie przepisy art. 17 ust. 1b i ust. 5 pkt 1 lit. b u.s.r.

W ocenie Sądu działaniom organów nie można zarzucić ani naruszenia prawa materialnego, ani też naruszenia przepisów postępowania administracyjnego. Nie można zgodzić się ze stanowiskiem skarżącej, że organ naruszył przepisy prawa materialnego stosując w sprawie przepis art. 17 ust. 1b u.s.r., jakoby bez uwzględnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 (OTK-A 2014/9/104), poprzez nieuznanie niekonstytucyjności części wskazanej normy w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby niepełnosprawnej, a przez to dopuściły się naruszenie art. 190 ust. 1 Konstytucji RP.

W uzasadnieniu powołanego wyżej wyroku Trybunał Konstytucyjny wskazał, że wyrok stwierdzający niekonstytucyjność art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie opisanym w pkt 2 ma charakter zakresowy, na co wskazuje użycie zwrotu "w zakresie, w jakim różnicuje". Skutkiem takiego wyroku jest zmiana zastosowania art. 17 ust. 1b u.s.r., w zakresie treści w nim ujętej, natomiast wyrok taki nie wywołuje skutku określonego w art. 190 ust. 3 Konstytucji RP, to jest nie powoduje zmiany normatywnej, w szczególności nie oznacza derogacji tego przepisu (por. wyrok NSA z dnia 4 lipca 2017 r., sygn. akt I OSK 1133/16). Trybunał wyjaśnił jednocześnie, że wykonanie niniejszego wyroku wymaga podjęcia działań ustawodawczych, które doprowadzą do przywrócenia równego traktowania opiekunów niepełnosprawnych. Nie przesądził zaś, jaki model ustalenia świadczeń dla tych opiekunów należy przyjąć, gdyż ustawodawca ma w tej kwestii pewien zakres swobody. Powinien wszakże uwzględnić możliwości finansowania świadczeń z budżetu państwa, jak i uszanować nabyte zgodnie z prawem prawa osób, które korzystają obecnie ze świadczeń w zaufaniu do państwa. Wydając omawiany wyrok Trybunał jednocześnie przypomniał ratio legis art. 17 ust. 1b u.s.r. i odwołał się do uzasadnienia projektu ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (druk sejmowy nr 724/VII kadencja, s. 2-4), gdzie ustawodawca wyjaśnił, że jego celem było takie ukształtowanie przesłanek przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego, by przysługiwało ono rodzicom dzieci niepełnosprawnych, którzy rzeczywiście sprawują nad nimi opiekę. Powiązanie prawa do tego świadczenia z momentem powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki wynikało z założenia, że osoby dorosłe, których niepełnosprawność nie powstała w okresie nauki, były najczęściej samodzielne i miały możliwość wypracowania własnych źródeł dochodu, a tym samym finansowania lub współfinansowania opieki, bez konieczności dodatkowego wsparcia ze strony budżetu państwa (cz. III. Pkt 3.3 i 7.3 uzasadnienia wyroku TK sygn. akt K 38/13).

Skutkiem wejścia w życie omawianego wyroku Trybunału Konstytucyjnego o nie jest więc ani uchylenie art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, ani też wykreowanie prawa do żądania świadczenia dla opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, jeżeli niepełnosprawność nie powstała w okresie pobierania nauki do 25 roku życia. Trybunał orzekł ostatecznie o niekonstytucyjności jedynie części normy wynikającej z art. 17 ust. 1b u.s.r. Poprawienie stanu prawnego w tym zakresie należy wyłącznie do ustawodawcy, który biorąc pod uwagę skutki społeczne rozstrzygnięć podejmowanych w badanej materii, powinien tego dokonać bez zbędnej zwłoki (cz. III. pkt 8 uzasadnienia wyroku TK sygn. akt K 38/13).

Odnosząc powyższe rozważania do stanu faktycznego niniejszej sprawy zauważyć należy, że skoro niepełnosprawność osoby pozostającej pod opieką skarżącej, to jest jej matki C. Ż. (ur. [...] r.) datuje się od dnia 8 czerwca 2012 r., to oznacza, że jej niepełnosprawność jako osoby wymagającej opieki powstała w 65 roku jej życia. Tymczasem unormowanie art. 17 ust. 1b pkt 1 i 2 u.s.r. jako przesłankę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego stawia wymóg, aby niepełnosprawność osoby pozostającej pod opieką powstała nie później niż do ukończenia 18 roku życia, a w przypadku gdy osoba kontynuuje naukę nie później niż do ukończenia 25 roku życia. Wynika z tego, że niepełnosprawność osoby pozostającej pod opieką skarżącej powstała poza zakresem wiekowym, o którym mowa w art. 17 ust. 1b pkt 1 i 2 ustawy, a zatem skarżąca nie spełniła warunku do przyznania przedmiotowego świadczenia. Tym samym nie można zarzucić organowi, że zastosowanie przepisu art. 17 ust. 1b u.s.r. stanowiło naruszenie prawa materialnego i nie uwzględniało skutków wskazanego wyżej wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Skoro przepis ten obowiązuje, to organy administracji miały prawo i jednocześnie były obowiązane go zastosować.

W ocenie Sądu nie jest również trafne stanowisko skarżącej o błędnej wykładni przez organy art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.s.r. Skarżąca, co nie ulega wątpliwości, jest uprawniona do specjalnego zasiłku dla opiekuna przyznanego w oparciu o przepisy ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2016 r. poz. 162, z późn. zm.). Świadczenie to przyznano skarżącej na okres od 1 do 31 października 2016 r. (decyzja z dnia [...] r. – k. [...] akt adm.). Kolejną decyzją z [...] r. (k. [...] akt adm.) przyznano skarżącej prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego na okres od 1 listopada 2016 r. do 31 października 2017 r. Na skutek kolejnego wniosku skarżącej przyznano jej prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego na okres od 1 listopada 2017 r. do 31 października 2018 r. (decyzja z dnia [...] r. – k. [...] akt adm.). Skarżąca żadnej z powyższych decyzji nie kwestionowała.

Już w trakcie pobierania specjalnego zasiłku dla opiekuna w dniu 27 listopada 2018 r. skarżąca wystąpiła z wnioskiem o ustalenie uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego (k. [...]-[...] akt adm.) z powodu sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką. Wskazała w nim, że nie pracuje zawodowo i nie podejmuje się żadnej pracy, ponieważ opiekuje się matką mającą ustalony znaczny stopień niepełnosprawności. Oświadczyła również, że ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego oraz że w dniu przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego zrzeknie się pobierania specjalnego zasiłku opiekuńczego. Ponadto wskazała, że pobierany przez nią specjalny zasiłek dla opiekuna nie jest negatywną przesłanką do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego (oświadczenia z dnia 27 listopada 2018 r. – k. [...]-[...] akt adm.).

Otóż przypomnieć trzeba, z unormowania art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.s.r. wynika, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów. Jest to przesłanka negatywna, której zaistnienie powoduje konieczność wydania decyzji odmownej w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego. Nie jest zatem możliwe uzyskanie uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego przy jednoczesnym posiadaniu prawa do innych tego typu świadczeń, w tym do specjalnego zasiłku opiekuńczego. W sytuacji, gdy – tak jak w niniejszej sprawie – opiekun ma już ustalone na podstawie decyzji prawo do zasiłku dla opiekuna przyznanego na mocy ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów – nie jest możliwe przyznanie mu świadczenia pielęgnacyjnego.

Prawo do świadczenia określonego w art. 17 u.s.r. stanowi regulację zamkniętą, normującą możliwość jego przyznania w przypadku spełnienia wszystkich wymaganych w nim przesłanek. Przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.s.r., określający przesłankę negatywną do przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest w swej wymowie jasny. Zakłada bowiem, że ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego możliwe jest jedynie w sytuacji niekorzystania przez opiekuna z innych konkurencyjnych świadczeń. Samo oświadczenie skarżącej o deklarowanej rezygnacji z prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego w przypadku, gdy zostanie jej przyznane prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, nie jest wystarczające do uznania, że ustała przesłanka negatywna określona w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.s.r.. Z przepisu tego nie wynika bowiem domniemanie, że dla spełnienia określonego w nim warunku wystarczy złożenie przez opiekuna oświadczenia o rezygnacji w nieokreślonej przyszłości z prawa do zasiłku dla opiekuna, w przypadku ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Spełnienia warunków przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego nie można tym samym domniemywać, a za takie domniemanie należało uznać deklarację skarżącej o rezygnacji w przyszłości z prawa do zasiłku dla opiekuna złożone w piśmie z dnia 27 listopada 2017 r. Skoro więc na dzień złożenia wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego skarżąca miała ustalone prawo do zasiłku opiekuńczego, to nie można było przyjąć, że przesłanka negatywna określona art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.s.r. została wykluczona. Dlatego też, dopóki skarżąca będzie miała ustalone prawo i będzie pobierała specjalny zasiłek opiekuńczy, to nadal będzie istniała przesłanka negatywna do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Na gruncie ustawy o świadczeniach rodzinnych brak natomiast przepisu, który pozwalałby na wydanie decyzji z art. 17 ust. 1 u.s.r. w oparciu o warunek w postaci oświadczenia o rezygnacji w przyszłości z prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Z tego też względu brak jest podstaw do ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, gdy stronie przysługuje świadczenie opiekuńcze innego rodzaju. Prawa do tego świadczenia nie można wywodzić też z innych niż wskazanych w treści art. 17 u.s.r. zdarzeń i sytuacji, w szczególności warunku nieposiadania prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego określonego w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy, nie można zastąpić deklaracją o rezygnacji z tego świadczenia w przyszłości (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 26 maja 2015 r., sygn. akt II SA/Ol 289/15).

Brak jest również podstaw do uwzględnienia zarzutu skarżącej dotyczącego niezastosowania przez organy przepisu art. 27 ust. 5 u.s.r. Zgodnie z tym przepisem, w przypadku zbiegu uprawnień do świadczenia rodzicielskiego lub świadczenia pielęgnacyjnego, lub specjalnego zasiłku opiekuńczego, lub dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów, przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną – także w przypadku gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami. Stwierdzić należy, że wstanie faktycznym tej sprawy nie zachodziła potrzeba zastosowania przepisu art. 27 ust. 5 u.s.r. Skarżąca posiada uprawnienia tylko do jednego świadczenia, to jest specjalnego zasiłku opiekuńczego. Nie spełniła natomiast przesłanek do przyznania uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego, w związku z czym nie można mówić, aby zachodził zbieg uprawnień do tych dwóch świadczeń, a tym samym, aby istniała możliwość wyboru świadczenia przez skarżącą.

W podsumowaniu należy stwierdzić, że w zaskarżonej decyzji prawidłowo przyjęto, że skarżąca nie nabyła prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Sąd nie dopatrzył się naruszenia powołanych w skardze przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania. Sformułowanym przez organy w tym zakresie wnioskom nie można zarzucić, że są nielogiczne i naruszają zasady doświadczenia życiowego, a tym samym zasadę swobodnej oceny dowodów. Okoliczność, że skarżąca nie zgadza się z taką oceną nie świadczy o tym, że został naruszony obowiązek wszechstronnego zebrania i w sposób wyczerpujący rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Organy ustaliły istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności i uwzględniając stan faktyczny sprawy szczegółowo wyjaśniły skarżącej wszystkie przesłanki, jakimi kierowały się wydając swoje decyzje. Nie naruszyły zatem reguł prowadzenia postępowania dowodowego. Zebrany zaś w toku postępowania materiał dowodowy jest kompletny i został poddany przez organ odwoławczy wszechstronnej analizie, a wyprowadzone wnioski są spójne i logiczne. Natomiast uzasadnienie zaskarżonej decyzji w sposób wzorcowy przedstawia jej podstawy prawne i faktyczne.

Z przytoczonych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie – na podstawie art. 151 p.p.s.a. – obowiązany był oddalić skargę, o czym orzekł w sentencji wyroku.