Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 985/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2014-11-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 2, art. 3, art. 50, art. 100 ust. 1, art. 102 ust. 2
journal: Dz.U. 2013 poz 182
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity
article: Art. 7, art. 8, art. 77 par. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Zawadzka Sędziowie WSA Tadeusz Wołek (spr.) WSA Barbara Pasternak Protokolant Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 listopada 2014 r. sprawy ze skargi J. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 30 kwietnia 2014r. nr [ ] w przedmiocie skierowania do Domu Pomocy Społecznej skargę oddala


UZASADNIENIE

Burmistrz Gminy, działając przez Kierownika Gminnego Ośrodek Pomocy Społecznej, decyzją z dnia [...] 2014 r. nr [...] - odmówił skierowania J. J. do domu pomocy społecznej – na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 16, art. 54 ust. 1 i 2, art. 59 ust. 1, art. 101 ust. 1, art. 102 ust. 1, art. 106 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j.: Dz.U. z 2013 r., poz. 182 ze zm.), dalej "u.p.s.", rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 23 sierpnia 2012 r. w sprawie domów pomocy społecznej (Dz.U. z 2012 r., poz. 964), dalej "rozporządzenie", art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), dalej "K.p.a."

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w dniu 11.02.2014 r. wpłynął wniosek J. J. o skierowanie do prywatnego Domu Pomocy Społecznej "S" w B.

W myśl art. 54 ust. 1 u.p.s. prawo do umieszczenia w Domu Pomocy Społecznej przysługuje osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych. Zgodnie z § 8 rozporządzenia do DPS kieruje się na podstawie kompletu dokumentów, w tym rodzinnego wywiadu środowiskowego zawierającego m.in. pisemne oświadczenie o braku możliwości zapewnienia usług opiekuńczych przez rodzinę i gminę.

Na podstawie wywiadu środowiskowego ustalono, iż od 29.01.2014 r. wnioskodawczyni zamieszkuje w Prywatnym Domu Pomocy Społecznej, gdzie przeprowadziła się z dotychczasowego miejsca zamieszkania tj. K, ul. S. Źródłem jej utrzymania jest renta socjalna i zasiłek pielęgnacyjny w łącznej kwocie 763,33 zł. Posiada znaczny stopień niepełnosprawności z uwagi na reumatoidalne zapalenie stawów. Porusza się za pomocą wózka elektrycznego.

Przed pobytem w DPS zamieszkiwała z rodzicami, korzystając z ich pomocy w codziennych czynnościach (matka, w związku ze sprawowaną opieką nad wnioskodawczynią otrzymywała świadczenie pielęgnacyjne). Zgodnie z art. 87 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (t.j.: Dz.U. z 2012 r., poz. 788), rodzina i dzieci zobowiązani są wspierać się wzajemnie. Obowiązek świadczenia pomocy i wparcia na rzecz członków najbliższej rodziny wynika również z art. 128 kodeksu. W przypadku osób posiadających rodzinę, szczególnie, gdy członkowie rodziny wspólnie zamieszkują, w pierwszej kolejności należy wykorzystać wsparcie rodziny.

Uwzględniając jednak prośbę wnioskodawczyni o dodatkowe wsparcie rodziny w opiece nad nią, zgłoszoną w dniu 26.11.2013 r., organ przyznał jej usługi opiekuńcze świadczone w miejscu zamieszkania i stanowiące dopełnienie pomocy realizowanej przez rodzinę - decyzją [...] z dnia [...] 2013 r. Zakres świadczonych usług był bardzo obszerny i obejmował m.in: dbanie o jej higienę osobistą, toaletę, pomoc w kąpieli, załatwianiu potrzeb fizjologicznych, zakup niezbędnych artykułów, przynoszenie węgla do 5 kg oraz palenie w piecu, realizację recept, uiszczanie rachunków i inne. Taki zakres wsparcia gwarantował możliwość funkcjonowania w środowisku rodzinnym, w miejscu dotychczasowego zamieszkania i odciążał rodziców w trudach opieki, stanowiąc dopełnienie wsparcia rodziny. Zakres i ilość ustalone były zgodnie z ówczesnymi oczekiwaniami wnioskodawczyni i zgłaszanymi potrzebami na poziomie do 6 godzin tygodniowo.

Pomimo, iż w zakresie usług były zabiegi pielęgnacyjne i opiekunka wyrażała gotowość świadczenia takiej pomocy, J. J. odmawiała realizacji przez opiekunki usług pielęgnacyjnych tłumacząc, że te czynności wykonuje rodzina. Ponadto stopniowo wnioskodawczyni i jej rodzina zmniejszali ilość świadczonych usług, ograniczając je w zasadzie tylko do czynności gospodarczych - przynoszenia węgla i zakupów.

Pomimo dwukrotnej wizyty koordynatora usług opiekuńczych oraz wizyt pracownika socjalnego nadal wnioskodawczyni nie była zainteresowana świadczeniem pomocy w kwestiach pielęgnacyjnych (dbanie o higienę osobistą, toaleta, pomoc w załatwianiu potrzeb fizjologicznych itp.). Wielokrotnie była również informowana o możliwości zwiększenia ilości usług i ich zakresu w zależności od potrzeb, czym jednak nie była zainteresowana. Z uwagi na decyzję o zamieszkaniu w prywatnym Domu Pomocy Społecznej ostatecznie złożyła rezygnację ze świadczenia usług opiekuńczych przez Ośrodek.

Art. 3 pkt 4 u.p.s. określa, że "potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej". Organ wskazał na ograniczone środki finansowe na pokrywanie kosztów utrzymania osób w Domu Pomocy Społecznej. W br. dysponuje na ten cel budżetem 400 000 zł. Obecnie w DPS umieszczonych jest 16 osób, miesięczny koszt wydatków na ten cel z budżetu gminy wynosi od marca br. 33 920 zł. Organ nadmienił, że dwie osoby oczekują na umieszczenie w tym roku w DPS, co skutkować będzie dodatkowymi wydatkami dla gminy na realizację tego zadania.

Organ wskazał, że skierowanie do Domu Pomocy Społecznej jest rozwiązaniem ostatecznym, gdy wszystkie formy pomocy, dostępne w środowisku są niewystarczające. Zgodnie z art. 3 pkt 3 u.p.s. rodzaj, forma i rozmiar świadczenia (z pomocy społecznej) powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Ośrodek ma możliwość zapewnienia wnioskodawczyni usług opiekuńczych, w miejscu jej zamieszkania, w zakresie odpowiednim dla jej potrzeb i okoliczności sprawy. Niestety nie wykorzystała tej możliwości w pełni, ograniczając wsparcie usługowe do minimum oraz rezygnując z możliwości zwiększenia zakresu ilościowego usług opiekuńczych.

Mając na uwadze całość materiału dowodowego w sprawie i możliwość zapewnienia przez gminę usług opiekuńczych w miejscu dotychczasowego zamieszkania nie znaleziono podstaw do skierowania do Domu Pomocy Społecznej.

J. J. wniosła od powyższej decyzji odwołanie.

Wyjaśniła, że jest osobą posiadającą znaczny stopień niepełnosprawności, wymagającą stałej pomocy innych osób i opieki całodobowej, a taką pomoc zapewnia opieka w DPS. Podniosła, że z uwagi na niepełnosprawność potrzebuje pomocy w podstawowych czynnościach życia codziennego, a jej rodzice z uwagi na własne schorzenia oraz wiek nie są już w stanie zapewnić jej takiej pomocy, jak dotychczasowo. Ponadto wskazała na trudne warunki mieszkaniowe (brak łazienki), czego organ nie wziął pod uwagę.

Zaznaczyła, że jakkolwiek usługi opiekuńcze są pomocne, to jednak nie są one darmowe, gdyż jest zobowiązana do odpłatności za nie, a jej dochód to zaledwie 763,33 zł. Tak więc usługi te nie zaspokajają rzeczywistych potrzeb skarżącej, a poza tym pozostają poza jej możliwościami finansowymi. Zarzuciła również organowi przedmiotowe podejście i brak zrozumienia dla jej trudnej sytuacji życiowej.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 30 kwietnia 2014 r. nr [...] na podstawie art. 54 u.p.s. oraz art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. utrzymało zaskarżoną decyzję organu I instancji w mocy.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przywołał treść art. 54 ust. 1 u.p.s. i wskazał, że z przepisu wynikają zasadnicze przesłanki umieszczenia w domu pomocy społecznej: osoba wymaga całodobowej opieki z powodu: wieku, choroby lub niepełnosprawności, osoba taka nie może samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, nie można jej zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych. Zatem spełnienie wszystkich powyższych warunków uprawnia dopiero daną osobę do umieszczenia w domu pomocy społecznej. Każda z tych przesłanek winna być spełniona, wobec czego nie będzie wystarczające spełnienie np. tylko jednej z nich.

W sprawie ustalono, że skarżąca jest osobą ze znacznym stopniem niepełnosprawności, wymagającą stałej pomocy i opieki innych osób w podstawowych czynnościach życia codziennego. Skarżąca od 29.01.2014 r. przebywała w DPS "S" w B, natomiast wcześniej zamieszkiwała wspólnie z rodzicami, którzy w miarę własnych możliwości udzielali jej pomocy i opieki. Jednakże aktualnie tj. od 14.03.2014 r. skarżąca wróciła do domu w K, gdzie zamieszkuje wspólnie z rodzicami.

Decyzją z dnia [...] 2014 r. przyznano skarżącej pomoc w formie usług opiekuńczych w domu chorego w okresie od dnia 14.03.2014 r. do 30.09.2014 r. w ilości 40 godzin tygodniowo, określając dokładnie zakres i rodzaj tych usług oraz ustalając odpłatność 2,49 zł za godzinę. Również uprzednio przyznano skarżącej usługi opiekuńcze od dnia 9.12.2013 r. do 30.06.2014 r., z której to pomocy zrezygnowała z uwagi na przebywanie w DPS w B.

Zatem organ odwoławczy stwierdził, że organ I instancji przez przyznanie wnioskodawczyni usług opiekuńczych, w tym usług pielęgnacyjnych, higienicznych, porządkowych, gospodarczych, zapewnił jej pomoc i opiekę w miejscu zamieszkania, a tym samym możliwość funkcjonowania w środowisku rodzinnym i domowym, z pomocą rodziców.

Organ podkreślił, że zgodnie z art. 54 ust. 1 u.p.s. prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej przysługuje osobie wymagającej całodobowej opieki, niemogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu i której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych. W sprawie bezsporne jest, że usługi takie zostały przyznane, przyznane były również wcześniej, zaś ich zakres i ilość wskazują na uwzględnienie przez organ I instancji trudnej sytuacji zdrowotnej i życiowej skarżącej.

Dodatkowo organ odwoławczy wyjaśnił, że jak wynika z orzecznictwa sądowego "zapewnienie pobytu w domu pomocy społecznej jest dalej idącą formą pomocy niż przyznanie pomocy w formie usług opiekuńczych i specjalistycznych usług opiekuńczych (...). Umieszczenie w domu pomocy społecznej jest ostatecznością" (wyrok NSA z dnia 20.10.2010 r. sygn. I OSK 812/10).

J. J. wniosła na powyższą decyzję skargę. Wniosła o jej uchylenie (czyli zmianę w kierunku przyznania prawa do stałego pobytu w domu pomocy społecznej), ewentualnie o stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła w szczególności:

- brak należytego uzasadnienia faktycznego decyzji obu instancji zawierającego wskazanie faktów i dowodów służących ich ustaleniu, co stanowi naruszenie art.107 § 3 K.p.a.;

- przyjęcie za ustalony fakt – mimo, iż nie ma to miejsca (jest to sprzeczne z rzeczywistym stanem rzeczy) i to bez przeprowadzenia jakiegokolwiek postępowania dowodowego i wbrew faktom znanym Burmistrzowi "z urzędu" - możliwości sprawowania stałej opieki nad skarżącą przez jej rodziców.

Skarżąca podniosła, że rodzice nie mogą sprawować żadnej opieki nad skarżącą w szczególności z uwagi na to, że ojciec ma ponad 80 lat i z uwagi na stan zdrowia sam wymaga od wielu lat stałej opieki i pomocy ze strony osób trzecich. Z kolei matka (poruszająca się o kulach) oczekuje doręczenia orzeczenia o l grupie inwalidztwa, co skutkuje koniecznością zapewnienia jej opieki i pomocy ze strony osób trzecich.

Przyznanie wsparcia w postaci usług opiekuńczych w miejscu zamieszkania przez czas nie wypełniający 24 godzin każdej doby (w tym z pominięciem niedziel i świąt) nie może być jedyną przesłanką wykluczającą możliwość (konieczność) umieszczenia skarżącej w domu pomocy społecznej (w celu zapewnienia opieki w sposób ciągły a nie tylko doraźny).

Pominięto fakt istnienia warunków mieszkaniowych wykluczających możliwość wykonywania przez osoby trzecie, jak i rodziców, opieki (brak normalnego zaplecza sanitarnego) w miejscu zamieszkania skarżącej, a tym samym pominięto istotne przesłanki ustawowe z art. 54 ust. 1 u.p.s. a w szczególności "niemożności zapewnienia niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych".

Spór w tej sprawie sprowadza się zasadniczo do prawidłowego ustalenia, w rozpatrywanym stanie faktycznym, istnienia przesłanki z art. 54 ust. 1 pkt 3 u.p.s.

Rodzice skarżącej utracili realnie możliwość sprawowania opieki nad córką. Sami są osobami wymagającymi stałej opieki (nie mogą się poruszać).

Opieka nad skarżącą musi obejmować całą dobę i wszystkie dni tygodnia. Nie może to być tylko doraźne wsparcie przez 40 godzin tygodniowo (czyli w dni robocze po 8 godzin). Decyzja o przyznaniu pomocy (usług opiekuńczych) nie daje prawa do twierdzenia (jak to czyni organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji), że skarżąca ma tym samym zapewnioną realną pomoc w pełnym, a niezbędnym dla niej zakresie.

Istotnym w sprawie jest to czy "niezbędna pomoc", jest realnie czy tylko formalnie zapewniona. W uzasadnieniu decyzji Burmistrza stwierdza się bowiem: "w pierwszej kolejności należy wykorzystać wsparcie rodziny" /.../ "przyznał Pani usługi opiekuńcze, świadczone w miejscu zamieszkania i stanowiące dopełnienie pomocy realizowanej przez rodzinę". Jak można "dopełnić" coś co w realnym życiu nie istnieje. Jak można zapisać w decyzji pomoc w kąpieli skoro brak jest łazienki.

Najpierw należało ustalić (przeprowadzając postępowanie dowodowe, czego nie uczyniono) czy rodzice skarżącej mogą jej zapewnić opiekę w czasie, w którym opieki tej nie zapewnia Burmistrz. Dopiero ustalenie, że rodzice taką opiekę mogą sprawować pozwalało na uznanie stanu stworzonego decyzją Burmistrza za prawidłową. Natomiast odniesienie się przez organ odwoławczy tylko do decyzji o przyznaniu usług opiekuńczych czyni zaskarżoną decyzję wadliwą jako nieodpowiadającą nie tylko prawdzie materialnej ale naruszająca obowiązujący porządek prawny. Przyznanie usług opiekuńczych nie może wykluczać spełnienia się dalszej przesłanki warunkującej umieszczenie strony w domu pomocy społecznej.

Z tych względów konieczne jest co najmniej spowodowanie uzupełnienia postępowania dowodowego celem ustalenia istotnych okoliczności faktycznych sprawy na nowo. Okoliczności te mają charakter zmienny (stan zdrowia rodziców pogarsza się).

Na poparcie wywodów o niemożności sprawowania opieki nad skarżącą przez rodziców przedłożyła do skargi: kartę informacyjną leczenia szpitalnego H. J. (artroza stawu kolanowego i stawu skokowego, żylaki, chodzenie wyłącznie o kulach); kartę informacyjną leczenia szpitalnego A. J. (leży z powodu obrzęków i bólu podudzi); zaświadczenie lekarskie z 22.07.2013. dot. A. J. (wymaga okresowej całodobowej opieki); zaświadczenie lekarskie z 22.07.2013 dot. J. J. (wymaga stałej całodobowej opieki).

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Kolegium stwierdziło, że zarzuty zawarte w skardze były już podniesione w odwołaniu od decyzji organu I instancji i Kolegium ustosunkowało się do nich w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Dodatkowo Kolegium wskazało, że organ I instancji przez przyznanie skarżącej usług opiekuńczych, w tym usług pielęgnacyjnych, higienicznych, porządkowych, gospodarczych zapewnił jej pomoc i opiekę w miejscu zamieszkania, a tym samym możliwość funkcjonowania w swoim środowisku rodzinnym i domowym. Pomoc rodziców oceniono tutaj jako dodatkową, sprawowaną wyłącznie w czasie, gdy nie są świadczone usługi opiekuńcze i tylko w zakresie niezbędnym, nie zaś jako stałą i systematyczną opiekę. Oczywiste jest bowiem, że osoby starsze i schorowane nie są w stanie w sposób ciągły i stały zajmować się osobą wymagającą takiej opieki, jak skarżąca.

Kolegium wskazało, że same warunki mieszkaniowe jako takie nie stanowią przyczyny uzasadniającej przyznanie skierowania do domu pomocy społecznej.

Tak więc skoro usługi opiekuńcze zostały przez organ I instancji przyznane, a przyznane były również wcześniej, zaś ich zakres i ilość wskazują w ocenie Kolegium na uwzględnienie przez organ I instancji trudnej sytuacji zdrowotnej i życiowej skarżącej, to zdaniem Kolegium zasadne było utrzymanie w mocy rozstrzygnięcia organu I instancji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r., nr 153, poz.1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność z prawem zaskarżonej decyzji przy czym w sprawowaniu tej kontroli nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną rozstrzygając w granicach danej sprawy (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej "P.p.s.a.". Usunięcie z obrotu prawnego decyzji może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 P.p.s.a.

Wobec sformułowanych w skardze wniosków należy przypomnieć, że wobec wyraźnego odróżnienia kontroli administracji publicznej (rozstrzygania sprawy sądowoadministracyjnej) od wykonywania administracji publicznej (załatwiania sprawy administracyjnej), sąd administracyjny nie ma kompetencji do przejęcia sprawy administracyjnej, jako takiej, do jej końcowego załatwienia i rozstrzygnięcia co do jej istoty. Nie zastępuje więc, ani też nie wyręcza organu administracji publicznej w realizacji powierzonych mu zadań. Sprawa, której przedmiot należy do właściwości określonego organu administracji, z momentem wywołania kontroli sądu administracyjnego, nie przestaje być sprawą, której załatwienie należy do tego organu. Rolą sądu administracyjnego, orzekającego w granicach sprawy i na podstawie ustalonego przez organ administracji stanu faktycznego sprawy, jest przeprowadzenie kontroli i oceny działania organu z punktu widzenia jego zgodności z prawem. Przedmiotem postępowania sądowoadministracyjnego nie jest więc "sprawa administracyjna", lecz zbadanie zgodności z prawem zaskarżonego aktu lub czynności. Rezultatem tej kontroli nie jest konkretyzacja normy prawnej, lecz kontrola tej konkretyzacji, dokonanej przez organ administracyjny, z punktu widzenia zgodności z prawem.

Ponadto, Sąd administracyjny nie jest uprawniony do rozpatrywania w związku z wniesioną skargą okoliczności, które powstały po wydaniu zaskarżonego aktu lub podjęciu zaskarżonej czynności. Sąd administracyjny nie rozstrzyga sprawy administracyjnej in merito. Dokonuje wyłącznie kontroli zgodności z prawem jej rozstrzygnięcia przez organ administracji publicznej. Kontroli takiej można dokonać wyłącznie na podstawie stanu faktycznego ustalonego w czasie wydawania kontrolowanego aktu lub dokonywania czynności.

W sprawie przedmiotem kontroli sądowej jest legalność decyzji w sprawie odmowy skierowania do domu pomocy społecznej.

W sprawie ustalono, że skarżąca jest osobą ze znacznym stopniem niepełnosprawności, wymagającą stałej pomocy i opieki innych osób w podstawowych czynnościach życia codziennego. Organ zaznaczył, że skarżąca od 29.01.2014 r. przebywała w DPS "S" w B ul. K, natomiast wcześniej zamieszkiwała wspólnie z rodzicami, którzy w miarę własnych możliwości udzielali jej pomocy i opieki. Jednakże aktualnie tj. od 14.03.2014 r. skarżąca wróciła z DPS do domu w K, gdzie zamieszkuje wspólnie z rodzicami.

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, a w szczególności art. 54 ust. 1, zgodnie z którym osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej. Wskazany przepis przewiduje przesłanki warunkujące uzyskanie prawa do umieszczenia w DPS przez osobę ubiegającą się o takie uprawnienie, które muszą wystąpić łącznie, które organ powinien ustalić i rozważyć z zachowaniem podstawowych zasad postępowania administracyjnego określonych m.in. w art. 7, art. 8, art. 77 § 1 K.p.a.

Należy też przypomnieć, że umieszczenie w domu pomocy społecznej jest ostatecznością i powinno być poprzedzone oceną możliwości udzielenia pomocy osobie potrzebującej w miejscu jej zamieszkania oraz wnikliwym zbadaniem jej sytuacji rodzinnej.

Organ I instancji mając na uwadze całość materiału dowodowego w sprawie i możliwość zapewnienia przez gminę usług opiekuńczych w miejscu dotychczasowego zamieszkania nie znalazł podstaw do skierowania skarżącej do Domu Pomocy Społecznej. Stanowisko powyższe podzielił organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji wskazując, że organ I instancji przez przyznanie skarżącej usług opiekuńczych, w tym usług pielęgnacyjnych, higienicznych, porządkowych, gospodarczych, zapewnił jej pomoc i opiekę w miejscu zamieszkania, a tym samym możliwość funkcjonowania w swoim środowisku rodzinnym i domowym, z pomocą rodziców.

Skarżąca nie zgadzając się z taka oceną wskazuje, że rodzice skarżącej utracili realnie możliwość sprawowania opieki nad córką, są osobami wymagającymi stałej opieki (nie mogą się poruszać), na co przedłożyła wraz ze skargą: karta informacyjna leczenia szpitalnego H. J. (artroza stawu kolanowego i stawu skokowego, żylaki, chodzenie wyłącznie o kulach); karta informacyjna leczenia szpitalnego A. J. (leży z powodu obrzęków i bólu podudzi); - zaświadczenie lekarskie z 22.07.2013. dot. A. J. (wymaga okresowej całodobowej opieki); zaświadczenie lekarskie z 22.07.2013 dot. J. J. (wymaga stałej całodobowej opieki). Ponadto wskazała, że opieka nad skarżącą musi obejmować całą dobę i wszystkie dni tygodnia. Nie może to być tylko doraźne wsparcie przez 40 godzin tygodniowo (czyli w dni robocze po 8 godzin). Decyzja Burmistrza o przyznaniu pomocy (usług opiekuńczych) nie daje prawa do twierdzenia (jak to czyni organ odwoławczy w uzasadnieniu swej decyzji), że skarżąca ma tym samym zapewnioną realną pomoc w pełnym a niezbędnym dla niej zakresie.

Stanowiska i argumentacji skarżącej nie sposób podzielić.

Przede wszystkim należy zauważyć, że organy pomoc rodziców oceniły jako opiekę dodatkową, sprawowaną wyłącznie w czasie, gdy nie są świadczone usługi opiekuńcze i tylko w zakresie niezbędnym, nie zaś jako stałą i systematyczną opiekę nad skarżącą. Oczywiste jest bowiem, że osoby starsze i schorowane nie są w stanie w sposób ciągły i stały zajmować się osobą wymagającą takiej opieki, jak skarżąca.

Ocena zasadności rozstrzygnięcia w sprawie wymaga także odwołania się do zasad ogólnych zawartych w ustawie o pomocy społecznej. Zdaniem Sądu, organy prowadząc postępowanie w przedmiocie rozstrzygnięcia zasadności wniosku o umieszczenie w domu pomocy społecznej, mając na uwadze zasady zawarte w art. 2, art. 3 i art. 100 ust. 1 u.p.s. (stanowiących, że pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości i ma ona na celu wspieranie osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwienia im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka, zaś rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy) są zobowiązane do kierowania się przede wszystkim dobrem osób korzystających z pomocy społecznej i ochroną ich dóbr osobistych. Dlatego też są one obowiązane ustalić, czy osobie spełniającej przesłanki określone w art. 7 i art. 8 u.p.s., wnioskującej o przyznanie określonego świadczenia z zakresu pomocy społecznej, nie przysługuje inne niż wnioskowane świadczenie (np. określone w art. 50 u.p.s.). Biorąc pod uwagę przywołane wcześniej zasady ogólne, podstawę do takiego działania organów stanowi art. 102 ust. 2 u.p.s., zgodnie z którym pomoc społeczna może być udzielana z urzędu.

W sprawie z prawidłowo dokonanych i ocenionych ustaleń stanu faktycznego wynika, że na prośbę skarżącej o dodatkowe wsparcie rodziny w opiece nad nią, zgłoszoną w dniu 26.11.2013 r., organ przyznał jej usługi opiekuńcze świadczone w miejscu zamieszkania i stanowiące dopełnienie pomocy realizowanej przez rodzinę - decyzją [...] z dnia [...] 2013 r. Zgodnie z decyzją zakres świadczonych usług był bardzo obszerny i obejmował m.in: dbanie o jej higienę osobistą, toaletę, pomoc w kąpieli, załatwianiu potrzeb fizjologicznych, zakup niezbędnych artykułów, przynoszenie węgla do 5 kg oraz palenie w piecu, realizację recept, uiszczanie rachunków i inne. Taki zakres wsparcia gwarantował możliwość funkcjonowania w środowisku rodzinnym, w miejscu dotychczasowego zamieszkania i odciążał rodziców w trudach opieki, stanowiąc dopełnienie wsparcia rodziny. Zakres i ilość ustalony był zgodnie z ówczesnymi oczekiwaniami wnioskodawczyni i zgłaszanymi potrzebami na poziomie do 6 godzin tygodniowo.

Pomimo, iż w zakresie usług były zabiegi pielęgnacyjne i opiekunka każdorazowo wyrażała gotowość świadczenia takiej pomocy, J. J. odmawiała realizacji przez opiekunki usług pielęgnacyjnych tłumacząc, że te czynności wykonuje rodzina. Ponadto stopniowo wnioskodawczyni i jej rodzina zmniejszali ilość świadczonych usług, ograniczając je w zasadzie tylko do czynności gospodarczych - przynoszenia węgla i zakupów.

Pomimo dwukrotnej wizyty koordynatora usług opiekuńczych oraz wizyt pracownika socjalnego nadal wnioskodawczyni nie była zainteresowana świadczeniem pomocy w kwestiach pielęgnacyjnych (dbanie o higienę osobistą, toaleta, pomoc w załatwianiu potrzeb fizjologicznych itp.). Wielokrotnie była również informowana o możliwości zwiększenia ilości usług i ich zakresu w zależności od potrzeb, czym jednak nie była zainteresowana. Z uwagi na decyzję o zamieszkaniu w prywatnym Domu Pomocy Społecznej ostatecznie złożyła rezygnację ze świadczenia usług opiekuńczych przez Ośrodek.

Z kolei organ odwoławczy wskazał ponadto, że decyzją organu I instancji z dnia [...] 2014 r. przyznano skarżącej pomoc w formie usług opiekuńczych w domu chorego w okresie od dnia 14.03.2014 r. do 30.09.2014 r. w ilości 40 godzin tygodniowo, określając dokładnie zakres i rodzaj tych usług oraz ustalając odpłatność 2,49 zł za godzinę. Organ zaznaczył, że również uprzednio organ I instancji przyznał skarżącej usługi opiekuńcze od dnia 9.12.2013 r. do 30.06.2014 r., z której to pomocy zrezygnowała z uwagi na przebywanie w DPS w B.

Zatem w sprawie skarżącej zaproponowano i udzielono konkretną i szeroką pomoc w formie usług opiekuńczych świadczonych w miejscu zamieszkania, jednakże nie była tymi formami pomocy zainteresowana.

Nadto jak wynika z niekwestionowanego przez skarżącą stanowiska organów wielokrotnie była również informowana o możliwości zwiększenia ilości usług i ich zakresu w zależności od potrzeb, czym jednak nie była zainteresowana, a w konsekwencji z uwagi na decyzję o zamieszkaniu w prywatnym Domu Pomocy Społecznej ostatecznie złożyła rezygnację ze świadczenia usług opiekuńczych przez Ośrodek. Zdaniem Sądu, stwierdzenie takie jest wystarczające. Z powyższego wynika, bowiem w sposób jednoznaczny jakie konkretnie formy pomocy były skarżącej proponowane, w jakim zakresie oraz, że oferowane usługi opiekuńcze mogły pomóc w zaspokojeniu codziennych potrzeb życiowych. Szczegółowe wykazanie przez organ powyższego, pozwoliło Sądowi na ocenę, że prawidłowe jest stanowisko organów, iż proponowany zakres świadczeń był wystarczający i mógł pomóc skarżącej w zaspokajaniu codziennych potrzeb, przy czym dla dokonania takiej oceny niewątpliwie ma znaczenie fakt rezygnacji skarżącej ze świadczonych usług.

Należy zatem ponownie przypomnieć, że pomoc państwa ma charakter subsydiarny, tj. dopuszcza się interwencję organów państwa tylko w takich przypadkach, w których osoba lub rodzina rzeczywiście nie mają możliwości samodzielnego przezwyciężania trudności życiowych. Potrzeby osoby i rodziny powinny być zaspokojone jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 4 u.p.s.). Świadczenia z pomocy społecznej powinny być więc dostosowane do konkretnej sytuacji indywidualnego beneficjenta. Określone potrzeby osób i rodzin mogą być jednak zrealizowane tylko wówczas, gdy odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach, także finansowych, pomocy społecznej (wyrok NSA 2012-03-21 I OSK 1920/11, LEX nr 1145079).

Trafnie, zatem organ wskazał, na ograniczone środki finansowe na pokrywanie kosztów utrzymania osób w Domu Pomocy Społecznej.

Zdaniem Sądu, same warunki mieszkaniowe jako takie nie stanowią przyczyny uzasadniającej przyznanie skierowania do domu pomocy społecznej.

Skarga nie może być uwzględniona, ponieważ wyniki oceny przeprowadzonego postępowania i stanowisko organów nie dają podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji. Sąd uchyla zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 P.p.s.a. – tylko w razie zaistnienia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu, jeżeli mogły one mieć wpływ na wynik sprawy lub naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. W rozpatrywanej sprawie Sąd nie stwierdził takich wad i uchybień, dlatego należało orzec jak w sentencji na podstawie art. 151 P.p.s.a.