Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1631/06
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2007-11-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6072 Scalenie oraz podział nieruchomości
Hasła tematyczne: Gospodarka gruntami
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art.183 § 1,145 § 1 pkt 1 lit b
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art.145 § 1 pkt 4, art.147
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Joanna Runge-Lissowska Sędziowie sędzia NSA Joanna Banasiewicz (spr.) sędzia del. WSA Monika Nowicka Protokolant Edyta Pawlak po rozpoznaniu w dniu 16 listopada 2007r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 29 czerwca 2006 r. sygn. akt II SA/Gd 361/05 w sprawie ze skargi K. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji zatwierdzającej projekt podziału nieruchomości 1. oddala skargę kasacyjną, 2. oddala wniosek K. S. o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 29 czerwca 2006 r., sygn. akt II SA/Gd 361/05 uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o zatwierdzeniu projektu podziału nieruchomości.

Wyrok został wydany w następujących okolicznościach sprawy:

Decyzją z dnia [...], nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. po rozpatrzeniu wniosku K. S. o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta S. z dnia [...], nr [...] w sprawie zatwierdzenia projektu podziału nieruchomości odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji. W uzasadnieniu Kolegium podało, iż wnioskodawczyni rozstrzygnięciu Prezydenta Miasta S. w sprawie zatwierdzenia projektu podziału nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów jako działki o numerach: [...],[...] i [...], będącej w użytkowaniu wieczystym Spółdzielni Mieszkaniowej "[...] " w S., zarzuciła naruszenie przepisów art. 93 i 94 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. W piśmie swym wnioskodawczyni podała, że posiada w Spółdzielni "[...]" własnościowe spółdzielcze prawo do lokalu i trwa postępowanie o ustanowienie odrębnej własności tego lokalu, a uchwała Spółdzielni w tej sprawie została zaskarżona do Sądu Okręgowego w S.. Kolegium uznało, że K. S. nie przysługuje legitymacja czynna do skutecznego wnioskowania o wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności wskazanej decyzji Prezydenta Miasta S.. Zgodnie z treścią art. 157 § 2 k.p.a., legitymowaną czynnie do uruchomienia nadzwyczajnego postępowania kontrolującego ostateczną decyzję z punktu widzenia przesłanek z art. 156 § 1 k.p.a. jest strona w rozumieniu art. 28 k.p.a. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest pogląd, że stronami w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji są podmioty, które uczestniczyły w postępowaniu zakończonym weryfikowaną decyzją, a ponadto każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku mogą dotyczyć skutki stwierdzenia nieważności decyzji. Przepis prawa materialnego art. 97 ustawy o gospodarce nieruchomościami stanowi, że podziału nieruchomości dokonuje się na wniosek osoby, która ma w tym interes prawny. W orzecznictwie przyjmuje się, że wnioskodawcą i stroną takiego postępowania może być jedynie właściciel i użytkownik wieczysty nieruchomości. W tej sytuacji wnioskodawczyni, która posiada jedynie spółdzielcze własnościowe prawo do jednego z lokali w Spółdzielni nie jest stroną postępowania.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia [...] utrzymało w mocy decyzję z dnia [...], podtrzymując stanowisko w niej zawarte.

W skardze na powyższą decyzję K. S. zarzucając naruszenie art. 28 k.p.a. w związku z art. 3 Prawa spółdzielczego oraz art. 2, 3, 5 ustawy o własności lokali i art. 32 ust. 1 Konstytucji, a także art. 35 § 3 k.p.a. i art. 107 § 1 i 3 k.p.a. domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji i decyzji z dnia [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylając zaskarżoną decyzję podniósł, iż skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek nie z powodów w niej wskazanych. Bezspornym jest, że stroną postępowania jest Spółdzielnia Mieszkaniowa "[...]" w S., na wniosek której było prowadzone postępowanie w sprawie podziału nieruchomości. Natomiast z akt administracyjnych wynika, że Spółdzielnia, będąc stroną postępowania, nie brała udziału w postępowaniu odwoławczym.

Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b/ ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej p.p.s.a.) Sąd uchyli zaskarżoną decyzję, jeżeli w wyniku rozpoznania sprawy ustali, że decyzja została wydana z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Przyczyny wznowienia postępowania określa art. 145 k.p.a., a z § 1 pkt 4 tego przepisu wynika, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Zatem w niniejszej sprawie zaskarżona decyzja zapadła w postępowaniu dotkniętym wadą określoną w tym przepisie, a skutkującą wznowieniem postępowania. Sam fakt braku udziału strony w postępowaniu bądź w jego części bez jej winy stanowi powód do wznowienia postępowania, gdyż powołany przepis nie wymaga stwierdzenia, że udział strony spowodowałby inne załatwienie sprawy. Sąd I instancji wskazał, że uchylając decyzję z powodu naruszeń prawa stanowiących podstawę do wznowienia postępowania ocena Sądu ogranicza się do stwierdzenia tych naruszeń, brak jest podstaw do oceny zasadności zarzutów podniesionych w skardze.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S.. Kolegium zarzuciło wyrokowi naruszenie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. b/ ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i wnosiło o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości wraz z zasądzeniem kosztów postępowania.

Jak podniesiono w uzasadnieniu skargi kasacyjnej nie ulega wątpliwości, że Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" w S. w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji zatwierdzającej projekt podziału nieruchomości, których była wieczystym użytkownikiem, przysługiwał status strony. Istotnie Spółdzielnia ta uczestniczyła jedynie w postępowaniu pierwszoinstancyjnym, nie została formalnie powiadomiona o wniesieniu odwołania od tej decyzji i o treści wydanej w wyniku ponownego rozpoznania sprawy decyzji. Jednak obie decyzje Kolegium były dla Spółdzielni Mieszkaniowej korzystne i zgodne z jej wolą wyrażoną w pierwotnym wniosku o zatwierdzenie projektu podziału nieruchomości, a o treści rozstrzygnięcia wydanego przez Kolegium w wyniku ponownego rozpoznania sprawy Zarząd Spółdzielni posiadał wiedzę wynikającą z rozmów telefonicznych. W tej sytuacji brak uczestnictwa Spółdzielni w prowadzonym postępowaniu nie spowodował dla niej żadnych ujemnych następstw. Wydaje się, że intencją przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. b/ Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w odniesieniu do podstawy wznowienia wymienionej w art. 145 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego jest zapobieżenie sytuacjom powodującym zagrożenie interesu którejkolwiek ze stron wynikające z niezawinionego braku udziału w postępowaniu. Jeżeli takie zagrożenie nie występuje, to nie ma żadnych racjonalnych przesłanek do uchylenia decyzji w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Powyższe stanowisko znajduje uzasadnienie szczególnie w treści art. 147 Kodeksu postępowania administracyjnego, w myśl którego w sytuacji, gdy strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, może być ono wznowione wyłącznie na wniosek strony. Podstawa do wznowienia postępowania wymieniona w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. ma charakter warunkowy, różniący się od pozostałych podstaw wznowienia, co wskazuje na konieczność oceny przez Sąd, czy podstawa ta może być rzeczywiście zastosowana. Przy takiej wykładni celowościowej powołanego art. 145 § 1 pkt 1 lit. b/ Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylenie decyzji przez Sąd I instancji nie jest uzasadnione.

K. S. wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej i orzeczenie o kosztach postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Wobec tego, że w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w § 2 powołanego artykułu Sąd związany był granicami skargi kasacyjnej i wyłącznie w granicach określonych podniesionymi zarzutami mógł rozpoznać skargę kasacyjną.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. zarzuciło Sądowi I instancji naruszenie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. b/ p.p.s.a., bowiem zdaniem strony skarżącej Sąd ten dokonał niewłaściwej wykładni wskazanego przepisu. Zdaniem autora skargi kasacyjnej intencją art. 145 § 1 pkt 1 lit. b/ w odniesieniu do podstawy wznowienia wymienionej w art. 145 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego jest zapobieżenie sytuacjom powodującym zagrożenie interesu którejkolwiek ze stron wynikającym z niezawinionego braku udziału w postępowaniu. Stanowisko to uzasadniono w szczególności treścią art. 147 Kodeksu postępowania administracyjnego, w myśl którego w sytuacji, gdy strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu może być ono wznowione wyłącznie na wniosek strony. Z treści tego przepisu wynika, że podstawa wznowienia postępowania wymieniona w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. ma charakter warunkowy i wskazuje to na konieczność oceny przez Sąd czy podstawa ta może być rzeczywiście zastosowana. W skardze kasacyjnej stwierdzono, że Spółdzielnia Mieszkaniowa "[...]" w S. jest stroną postępowania i przyznano, że uczestniczyła ona jedynie w postępowaniu pierwszoinstancyjnym. Podniesiono natomiast, że obie decyzje Kolegium były dla Spółdzielni korzystne, zgodne z jej wolą wyrażoną we wniosku o zatwierdzenie projektu podziału nieruchomości, a nadto zauważono, że Zarząd Spółdzielni posiadał wiedzę o treści rozstrzygnięcia wynikającą z rozmów telefonicznych. Brak uczestnictwa w całym postępowaniu nie spowodował dla strony żadnych ujemnych następstw, dlatego stwierdzono w konkluzji skargi kasacyjnej, że uchylenie decyzji przez Sad I instancji nie jest uzasadnione.

Przedstawione wyżej stanowisko nie mogło być uznane za prawidłowe. Naruszenie zasady udziału strony w postępowaniu jest przesłanką wznowienia postępowania uzasadniającą uchylenie decyzji przez Sąd Administracyjny bez względu na to czy miało ono wpływ, czy też nie na wynik sprawy. Dla zastosowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. b/ p.p.s.a. nie ma przy tym znaczenia, że zgodnie z art. 147 k.p.a. wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. następuje tylko na żądanie strony. Pogląd, że przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. b/ p.p.s.a. nakazuje sądowi administracyjnemu uchylenie decyzji w razie stwierdzenia naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (bez względu na skutki tego uchybienia) jest utrwalony w orzecznictwie sądowym i piśmiennictwie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 lutego 2006 r., sygn. akt II OSK 496/05, Lex nr 196700 i zawarte tam obszerne odesłanie do orzecznictwa).

Skoro w skardze kasacyjnej nie kwestionowano stanowiska wyrażonego w zaskarżonym wyroku, że Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" w S. przysługiwał przymiot strony w postępowaniu zakończonym decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...], a podstawę skargi stanowił wyłącznie przedstawiony wyżej zarzut, który uznać należało za nieuzasadniony, to Naczelny Sąd Administracyjny będąc związany granicami skargi do tej tylko kwestii obowiązany był ograniczyć swoje rozważania. Na marginesie jedynie zauważyć należało, że postępowanie zakończone zaskarżoną decyzją wywołane zostało wnioskami K. S. i S. K., która jak wynika z akt administracyjnych została pominięta w części postępowania.

Mając na uwadze wskazane okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wniosek o zwrot kosztów postępowania kasacyjnego nie został uwzględniony z uwagi na niewykazanie poniesienia przez stronę kosztów, o których mowa w art. 205 § 1 powołanej ustawy.