Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 616/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-06-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6133 Informacja o środowisku
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Środowiska
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: 145 § 1 pkt 1 ust a i c
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art 16 ust 1 pkt 7, art 20 ust. 1
journal: Dz.U. 2021 poz 247
law: Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jarosław Łuczaj (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Marzena Milewska-Karczewska Sędzia WSA Monika Barszcz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 10 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi Fundacji [...] z siedzibą w [...] na decyzję Ministra Klimatu i Środowiska z dnia [...] lutego 2021 r., nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji o środowisku i jego ochronie 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Ministra Klimatu i Środowiska na rzecz Fundacji [...] z siedzibą w [...] kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...]lutego 2021 r., nr [...], wydaną po rozpoznaniu wniosku Fundacji [...] z siedzibą w K. (dalej "Fundacja", "wnioskodawca" lub "skarżąca") w przedmiocie udostępnienia informacji o środowisku i jego ochronie w postaci informacji czy wpłynął wniosek o wydanie koncesji dla przedsięwzięcia polegającego na wydobyciu węgla kamiennego ze złoża "[...]", a jeśli tak, to o przesłanie tego wniosku – Minister Klimatu i Środowiska (dalej "Minister" lub "organ") postanowił odmówić udostępnienia informacji objętych wnioskiem w części w jakiej stanowią one tajemnicę przedsiębiorstwa.

Powyższa decyzja była wynikiem następujących ustaleń faktycznych i oceny prawnej:

Fundacja [...] wystąpiła do Ministra Klimatu i Środowiska z wnioskiem o udostępnienie opisanej wyżej informacji publicznej. Jako podstawę prawną wniosku wskazano przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2020 r. poz. 2176 ze zm.; dalej "udip").

Analizując przedmiotowy wniosek organ stwierdził, że informacje, o których udostępnienie wystąpił wnioskodawca mają charakter informacji publicznej w rozumieniu przepisów udip, jednakże w art. 1 ust. 2 stanowi ona, że jej przepisy nie naruszają przepisów innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi.

W ocenie organu, do rozpatrzenia tego wniosku miały zastosowanie przepisy ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2021 r. poz. 247; dalej "ustawa ooś"), stanowiące przepisy szczególne w odniesieniu do udip. Informacje żądane przez wnioskodawcę dotyczą elementów środowiska, jakimi są powierzchnia ziemi i kopaliny, a zatem stanowią informacje o środowisku i jego ochronie zgodnie z art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy ooś. Ponadto, zgodnie z art. 9 ust. 1 pkt 3 ustawy ooś, udostępnianiu w trybie tej ustawy podlegają informacje dotyczące środków, takich jak środki administracyjne w sprawie ochrony środowiska, a także działań wpływających lub mogących wpłynąć na elementy środowiska (takie jak powietrze, woda, powierzchnia ziemi, kopaliny, klimat, krajobraz i obszary naturalne, w tym bagna, obszary nadmorskie i morskie, a także rośliny, zwierzęta i grzyby oraz inne elementy różnorodności biologicznej, w tym organizmy genetycznie zmodyfikowane) oraz na emisje i zanieczyszczenia (które wpływają lub mogą wpłynąć na ww. elementy środowiska), jak również środków i działań, które mają na celu ochronę tych elementów. Wobec powyższego uznać należało, że w przypadku przedmiotowego wniosku właściwe będą przepisy ustawy ooś, a nie przepisy udip.

Pismem z dnia 11 stycznia 2021 r. organ udzielił odpowiedzi na wniosek o udostępnienie informacji o środowisku w zakresie pytania, czy wpłynął do niego wniosek o wydanie koncesji dla przedsięwzięcia polegającego na wydobyciu węgla kamiennego ze złoża "[...]". W pozostałym zakresie termin na rozpatrzenie wniosku został przedłużony ze względu na szczególnie skomplikowany charakter sprawy, wynikający z konieczności dokonania przez organ analizy możliwości udostępnienia wnioskowanych informacji.

W ocenie organu, wnioskowany dokument – wniosek o wydanie koncesji, jest dokumentem dotyczącym środków administracyjnych, a tym samym co do zasady podlega udostępnianiu. Jednakże prawo do informacji o środowisku i jego ochronie nie jest absolutne i doznaje ograniczeń. Wyjątki od zasady udostępniania informacji o środowisku reguluje art. 16 ust. 1 i 2 ustawy ooś. Są one także przewidziane w art. 4 dyrektywy nr 2003/4 WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2003 r. w sprawie publicznego dostępu do informacji dotyczących środowiska i uchylającej dyrektywę Rady 90/313/ EWG, a także w art. 4 ust. 3 i 4 Konwencji z Aarhus o dostępie do informacji, udziale społeczeństwa w podejmowaniu decyzji oraz dostępie do sprawiedliwości w sprawach dotyczących środowiska. Wyjątki te pokrywają się z wyjątkami przewidzianymi w ustawie ooś.

Pismem nr [...] Przedsiębiorstwo Górnicze "[...]" Sp. z o.o. (dalej "Spółka") złożyło zastrzeżenia odnośnie udostępniania informacji przekazywanych przez nie do organu koncesyjnego, odnoszących się do przedmiotowego postępowania koncesyjnego. W ww. piśmie zostało przedstawione stanowisko, że treść wniosku o udzielenie koncesji na wydobywanie węgla kamiennego i metanu jako kopaliny towarzyszącej ze złoża "[...]" stanowi tajemnicę przedsiębiorstwa w rozumieniu przepisów ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. W związku z powyższym treść wniosku nie podlega ujawnieniu, w szczególności na podstawie ustawy o dostępie do informacji publicznej oraz ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko. Jednocześnie Spółka wniosła o nieujawnianie treści wniosku o udzielenie koncesji oraz pozostałych akt sprawy osobom i podmiotom, które nie są stroną tego postępowania.

Pismo to zostało następnie doprecyzowane. Spółka w piśmie nr [...], stanowiącym uzupełnienie pisma nr [...], wystąpiła o ujęcie klauzulą poufności i nieujawnianie podmiotom trzecim treści rozdziału [...] punkt nr [...] oraz rozdziału [...] punkty o numerach [...] [...], [...], [...] i [...] oraz załączników o numerach [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] wniosku o udzielenie koncesji na eksploatację węgla kamiennego i metanu jako kopaliny towarzyszącej ze złoża węgla kamiennego "[...]", które stanowią tajemnicę przedsiębiorstwa w rozumieniu ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji.

Spółka podkreśliła, że ww. informacje mają charakter tajemnicy przedsiębiorstwa w rozumieniu przepisów ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, a co za tym idzie posiadają wartość gospodarczą o charakterze technologicznym oraz organizacyjnym. Zastrzeżone informacje określają m.in. wielkość i sposób zamierzonego wydobycia kopaliny, stopień zamierzonego wykorzystania zasobów złoża kopaliny, w tym kopalin towarzyszących i współtowarzyszących użytecznych pierwiastków śladowych, jak również środki umożliwiające osiągnięcie tego celu, a w przypadku wód leczniczych, wód termalnych i solanek – zasoby eksploatacyjne ujęcia. Ponadto zawierają również odniesienie do wykazu obszarów objętych szczególnymi formami ochrony, w tym ochrony przyrody oraz ochrony zabytków, a także sposób przeciwdziałania ujemnym wpływom zamierzonej działalności na środowisko. Co więcej, zawierają opis projektowanego położenia obszaru i terenu górniczego przedstawionego zgodnie z wymaganiami dotyczącymi map górniczych, projekt zagospodarowania złoża i mapę topograficzną z oznaczeniem obszaru i terenu górniczego.

Powołując się na przepisy ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji w kwestii tajemnicy przedsiębiorstwa organ stwierdził, że informacja staje się tajemnicą, kiedy przedsiębiorca przejawia wolę zachowania jej jako niepoznawalnej dla osób trzecich. Pozostanie określonych informacji tajemnicą przedsiębiorstwa wymaga, aby przedsiębiorca podjął działania zmierzające do wyeliminowania możliwości ich dotarcia do osób trzecich. Instytucja tajemnicy przedsiębiorcy służy ochronie ważnych interesów przedsiębiorcy, przede wszystkim wówczas, gdy nie są one chronione przepisami dotyczącymi innych tajemnic.

W ocenie organu, przesłanka wartości gospodarczej informacji powinna być interpretowana w ten sposób, że taka informacja musi posiadać pewną wartość ekonomiczną, tzn. jej wykorzystanie przez innego przedsiębiorcę zaoszczędzi mu wydatków lub zwiększy zyski. Podobnie jak pojęcie wartości gospodarczej, również pojęcie wartości handlowej należy poddać wykładni, która zakłada, iż chodzi o minimalną aktualną lub potencjalną wartość gospodarczą informacji. Informacjom będącym przedmiotem wniosku nie można odmówić posiadania przymiotu wartości handlowej z uwagi na fakt, że poruszają one kwestie, których ujawnienie mogłoby przełożyć się na zaoszczędzenie wydatków lub zwiększenie zysków podmiotu, któremu zostały ujawnione.

Po analizie wniosku o udzielenie koncesji na wydobywanie węgla kamiennego i metanu jako kopaliny towarzyszącej ze złoża węgla kamiennego "[...]" oraz stanowiska Spółki odnośnie wyłączenia określonych informacji z udostępniania organ stwierdził, że jedynie część informacji zawartych we wniosku oraz w załącznikach stanowi informację o środowisku i jego ochronie, w rozumieniu ustawy ooś. Informację o środowisku stanowi wniosek Spółki oraz następujące załączniki do wniosku: decyzja zatwierdzająca dokumentację geologiczną dla złoża "[...]", projekt zagospodarowania złoża węgla kamiennego "[...]" na lata 2020-2044, opracowany według stanu rozpoznania na grudzień 2019 r. wraz z opinią OUG w K. do projektu zagospodarowania złoża "[...]", dowód istnienia prawa do korzystania z informacji geologicznej oraz decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach i mapa topograficzna z oznaczeniem obszaru i terenu górniczego "[...]".

W odniesieniu do informacji stanowiących informację o środowisku i jego ochronie, organ podzielił stanowisko Spółki, że część tych informacji posiada wartość gospodarczą o charakterze technologicznym oraz organizacyjnym. Określają one m.in. cel zamierzonych robót oraz sposób ich wykonywania. Informacje takie, w przypadku ich ujawnienia, mogą zostać wykorzystane przez innych przedsiębiorców na innych obszarach, bądź też na tym samym obszarze. Ujawnienie informacji zastrzeżonych przez Spółkę, mających wartość handlową, mogłoby pogorszyć konkurencyjną pozycję Spółkę i narazić na powstanie szkody. Posiadanie tej wysoce strategicznej informacji poufnej mogłoby poważnie zaszkodzić konkurencyjności.

Ponadto, w ocenie organu, Spółka podjęła niezbędne działania w celu zachowania w poufności części informacji zawartych we wniosku oraz załącznikach. We wniosku o wyłączenie z udostępniania informacji wskazała konkretne informacje zawierające tajemnicę przedsiębiorstwa oraz przekazała dodatkowo do organu koncesyjnego egzemplarz wniosku o udzielenie koncesji zawierający wyłączenie informacji stanowiących tajemnicę przedsiębiorstwa. Organ stwierdził więc, że Spółka podjęła kroki mające na celu ochronę informacji będących przedmiotem wniosku. W związku z powyższym, organ podzielił stanowisko, iż wnioskowane informacje w części są objęte ograniczeniem udostępniania ze względu na tajemnicę przedsiębiorstwa.

Organ uznał, że wyjątek przewidziany w art. 16 ust. 1 pkt 7 ustawy ooś ma charakter szczególny, gdyż do jego zastosowania niezbędne jest, aby informacja pochodziła od podmiotu wnoszącego o jej wyłączenie z powszechnej dostępności, z podaniem motywów uzasadniających takie wyłączenie oraz informacja musi posiadać wartość handlową. Każdorazowo władze publiczne posiadające takie informacje dokonują ich weryfikacji zarówno pod kątem uzasadnionego zastrzeżenia ich udostępnienia, jak i potencjalnej wartości handlowej. Organ zapoznał się z dokumentami objętymi wnioskiem o udostępnienie oraz zastrzeżeniami Spółki odnośnie udostępniania informacji zawartych we wniosku i w wyniku analizy stwierdził, że w niniejszej sprawie spełnione zostały przesłanki warunkujące istnienie tajemnicy przedsiębiorcy. Po pierwsze, informacje nie zostały ujawnione do publicznej wiadomości, po drugie – informacje posiadają wartość gospodarczą, a po trzecie, Spółka podjęła w stosunku do nich niezbędne działania w celu zachowania ich w poufności.

Powołując się na art. 19 ust 4 ustawy ooś, który transponuje art. 4 ust. 4 dyrektywy 2003/4/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2003 r. w sprawie publicznego dostępu do informacji dotyczących środowiska i uchylającej dyrektywę Rady 90/313/EWG, organ podniósł, że zasadą jest, iż jeżeli wniosek o udzielenie informacji dotyczy danych objętych tajemnicą, należy podjąć działania, które umożliwią udostępnienie części informacji niezawierającej danych chronionych. Organ rozważył możliwość oddzielenia części informacji podlegającej wyłączeniu z udostępnienia i pismem z dnia 8 lutego 2021 r. udostępnił wnioskowane informacje o środowisku z wyłączeniem informacji objętych ograniczeniem udostępniania zgodnie z art. 16 ust 1 pkt 7 ustawy ooś. Przy piśmie organ udostępnił część wniosku o udzielenie koncesji na wydobywanie węgla kamiennego i metanu jako kopaliny towarzyszącej ze złoża węgla kamiennego "[...]", z wyłączeniem informacji zastrzeżonych jako tajemnica przedsiębiorstwa oraz następujące załączniki do wniosku: decyzję z dnia [...] kwietnia 2019 r., nr [...], zatwierdzającą dokumentację geologiczną dla złoża "[...]", umowę nr [...] o korzystanie za wynagrodzeniem z informacji geologicznej dotyczącej projektowanego złoża węgla kamiennego "[...]" oraz decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach z dnia [...] lipca 2020 r., nr [...].

Odnosząc się do dokumentów zastrzeżonych jako tajemnica przedsiębiorstwa, organ rozważył istnienie interesu publicznego przemawiającego za udostępnieniem tych informacji w tym konkretnym przypadku i stwierdził, że nie wynika istnienie takiego nadrzędnego interesu. Interes publiczny odnosi się do spraw związanych z funkcjonowaniem państwa oraz innych ciał publicznych i przemawia za udostępnieniem informacji wtedy, gdy pozyskanie danej informacji leży nie tylko w interesie wnioskodawcy, ale też innych obywateli, a także może mieć znaczenie dla funkcjonowania określonych struktur publicznych, może wpływać na poprawę, usprawnienie wykonywania zadań publicznych dla dobra wspólnego.

Reasumując, złożony do organu koncesyjnego wniosek oraz załączniki są w części objęte ograniczeniem udostępniania z uwagi na ochronę informacji o wartości handlowej, w tym danych technologicznych, dostarczonych przez osoby trzecie i objętych tajemnicą przedsiębiorstwa, zgodnie z art. 16 ust. 1 pkt 7 ustawy ooś. Warunkiem zastosowania jako podstawy odmowy udostępnienia informacji o środowisku art. 16 ust. 1 pkt 7, jest konieczność łącznego spełnienia dwóch przesłanek, tzn. udostępnienie tych informacji mogłoby pogorszyć konkurencyjną pozycję tych osób i złożyły one uzasadniony wniosek o wyłączenie tych informacji z udostępniania. Organ jednoznacznie ustalił, iż w zakresie rozpatrywanego wniosku, obie ww. przesłanki zostały spełnione, a tym samym organ był obowiązany do odmowy udostępnienia w części wnioskowanych informacji. Organ wskazał też, iż w niniejszej sprawie nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 18 ustawy ooś, wyłączające stosowanie m.in. przepisów art. 16 ust. 1 pkt. 7 ustawy ooś. Ponadto, organ ustalił, iż nie występuje interes publiczny przemawiający za udostępnieniem informacji w tym konkretnym przypadku. Dlatego też, na podstawie art. 16 ust 1 pkt 7 ustawy ooś, organ postanowił odmówić udostępnienia żądanych informacji o środowisku i jego ochronie w postaci części wniosku o udzielenie koncesji, tj. rozdziału I punkt nr 3 oraz rozdziału II punkty o numerach 2, 3, 7, 8 i 9, a także załączników: projekt zagospodarowania złoża węgla kamiennego "[...]" na lata 2020-2044, opracowany według stanu rozpoznania na grudzień 2019 r. wraz z opinią OUG w K. do projektu zagospodarowania złoża "[...]" i oświadczeniem przedsiębiorcy oraz mapy topograficznej z oznaczeniem obszaru i terenu górniczego "[...]" w skali 1 : 10000.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła Fundacja [...], zaskarżając ją w zakresie w jakim organ odmówił udostępnienia następujących fragmentów wniosku o udzielenie koncesji i jego załączników:

- rozdziału II pkt nr 2 Wielkość i sposób zamierzonego wydobycia kopaliny;

- rozdział II pkt 3 Stopień zamierzonego wykorzystania zasobów złoża kopaliny, w tym kopalin towarzyszących i współtowarzyszących użytecznych pierwiastków śladowych, jak również środki umożliwiające osiągnięcie tego celu, a w przypadku wód leczniczych, wód termalnych i solanek - zasoby eksploatacyjne ujęcia;

- rozdział II pkt 7 Wykaz obszarów objętych szczególnymi formami ochrony, w tym ochrony przyrody oraz ochrony zabytków;

- rozdział II pkt 8 Sposób przeciwdziałania ujemnym wpływom zamierzonej działalności na środowisko;

- rozdział II pkt 9 Projektowane położenie obszaru i terenu górniczego przedstawione zgodnie z wymaganiami dotyczącymi map górniczych, z zaznaczeniem granic podziału terytorialnego kraju;

oraz załączników do tego wniosku o udzielenie koncesji:

- załącznika nr 7 – projekt zagospodarowania złoża węgla kamiennego "[...]" na lata 2020¬2044, opracowany według stanu rozpoznania na grudzień 2019 r. wraz z opinią OUG w K. do projektu zagospodarowania złoża "[...]" oraz oświadczeniem przedsiębiorcy;

- załącznika nr 10 – mapa topograficzna z oznaczeniem obszaru i terenu górniczego "[...]" w skali 1:10000.

Fundacja zarzuciła zaskarżonej decyzji:

1. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 16 ust. 1 pkt 7 w związku z art. 20 ust. 1 ustawy ooś, poprzez niewłaściwe zastosowanie powołanych przepisów i w efekcie błędną odmowę udostępnienia informacji publicznej;

2. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 61 ust. 1 w związku z ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.), poprzez brak dokonania właściwego ważenia wartości przemawiających za udostępnieniem informacji lub jego odmową w zgodzie z zasadą proporcjonalności;

3. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 11 oraz art. 107 § 3 kpa, poprzez wadliwe zidentyfikowanie interesu publicznego oraz brak właściwej analizy konsekwencji udostępnienia wnioskowanej informacji publicznej, a zatem brak ustalenia czy w rzeczywistości zostały spełnione przesłanki odmowy udostępnienia wnioskowanych informacji.

Wskazując na tak sformułowane zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w części, w której organ odmówił udostępnienia informacji publicznej w zakresie udostępnienia rozdziału II pkt 2, 3, 7, 8 i 9 oraz załączników 7 i 10.

Ponadto skarżąca wniosła o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z wydruku informacji aktualnej KRS skarżącej odnośnie jej celów statutowych.

W odpowiedzi na skargę Minister Klimatu i Środowiska wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Ponadto organ wniósł o zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej "ppsa") uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ppsa, który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a tej ustawy. Przepis ten umożliwia zatem sądowi wszechstronne i obiektywne zbadanie sprawy niezależnie od podniesionych zarzutów.

Na wstępie należy zauważyć, że bezprzedmiotowy był zgłoszony w skardze wniosek dowodowy, bowiem nie był kwestionowany zakres działalności statutowej skarżącej, w szczególności fakt, że jednym z jej celów statutowych jest ochrona przyrody, krajobrazu oraz środowiska naturalnego, a także wspieranie szerokiego uczestnictwa społeczeństwa w postępowaniach dotyczących ochrony środowiska naturalnego, (...) praw człowieka, jak i innych interesów publicznych.

Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych wyżej kryteriów stwierdzić należy, że skarga zasługiwała na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja narusza prawo w stopniu skutkującym ich uchyleniem, choć w innym zakresie, niż zarzuciła to skarżąca.

Zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy ooś, władze publiczne są obowiązane do udostępniania każdemu informacji o środowisku i jego ochronie, które są informacjami znajdującymi się w posiadaniu władz publicznych lub informacjami przeznaczonymi dla władz publicznych, w zakresie, w jakim nie dotyczy to ich działalności ustawodawczej, a w przypadku sądów i trybunałów – działalności orzeczniczej.

Stąd też Minister Klimatu i Środowiska, jako organ władzy publicznej, generalnie jest obowiązany do udostępniania każdemu informacji o środowisku i jego ochronie, które są informacjami znajdującymi się w jego posiadaniu lub informacjami dla niego przeznaczonymi.

Jednak w myśl art. 16 ust. 1 pkt 7 ustawy ooś, władze publiczne mogą odmówić udostępnienia informacji o środowisku i jego ochronie po rozważeniu interesu publicznego przemawiającego za udostępnieniem informacji, jeżeli są to informacje o wartości handlowej, w tym dane technologiczne, dostarczone przez osoby trzecie i objęte tajemnicą przedsiębiorstwa, jeżeli udostępnienie tych informacji mogłoby pogorszyć konkurencyjną pozycję tych osób i złożyły one uzasadniony wniosek o wyłączenie tych informacji z udostępniania.

Słusznie organ zauważył, że do zastosowania powyższego przepisu niezbędne jest, aby informacja pochodziła od podmiotu wnoszącego o jej wyłączenie z powszechnej dostępności, z podaniem – co należy podkreślić: motywów uzasadniających takie wyłączenie oraz informacja musi posiadać wartość handlową. Każdorazowo władze publiczne posiadające takie informacje muszą więc dokonać ich weryfikacji zarówno pod kątem uzasadnionego zastrzeżenia ich udostępnienia, jak i potencjalnej wartości handlowej.

Warto też podkreślić, iż dopuszczalne wyjątki od zasady udostępniania informacji o środowisku i jego ochronie są przewidziane w art. 4 dyrektywy 2003/4/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2003 r. w sprawie publicznego dostępu do informacji dotyczących środowiska i uchylającej dyrektywę Rady 90/313/EWG (Dz. U. UE L z 2003 r. Nr 41, str. 26), a także w art. 4 ust. 3 i 4 Konwencji sporządzonej w Aarhus dnia 25 czerwca 1998 r. o dostępie do informacji, udziale społeczeństwa w podejmowaniu decyzji oraz dostępie do sprawiedliwości w sprawach dotyczących środowiska (Dz. U. z 2003 r. Nr 78, poz. 706). Wyjątki te pokrywają się z wyjątkami przewidzianymi w ustawie ooś.

Z kolei jak stanowi art. 19 ust 4 ustawy ooś, jeżeli jest możliwe oddzielenie części informacji podlegającej wyłączeniu z udostępnienia z przyczyn, o których mowa w art. 16 ustawy ooś, udostępnia się pozostałą część informacji. Przepis jest zgodny z motywem 17 powołanej wyżej dyrektywy 2003/4/WE, zgodnie z którym organy władzy publicznej powinny udostępniać część informacji o środowisku, w przypadku gdy z informacji, których dotyczy wniosek, można wydzielić informacje wchodzące w zakres wyjątków. Ustawa transponuje w tym zakresie przepis art. 4 ust. 4 dyrektywy 2003/4/WE.

Jak wynika natomiast z art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (Dz. U. z 2020 r. poz. 1913 ze zm.), przez tajemnicę przedsiębiorstwa rozumie się informacje techniczne, technologiczne, organizacyjne przedsiębiorstwa lub inne informacje posiadające wartość gospodarczą, które jako całość lub w szczególnym zestawieniu i zbiorze ich elementów nie są powszechnie znane osobom zwykle zajmującym się tym rodzajem informacji albo nie są łatwo dostępne dla takich osób, o ile uprawniony do korzystania z informacji lub rozporządzania nimi podjął, przy zachowaniu należytej staranności, działania w celu utrzymania ich w poufności.

W kontekście powyższych regulacji przytoczyć jeszcze kluczowy dla rozstrzygnięcia sprawy art. 16 ust. 3 ustawy ooś, zgodnie z którym wniosek o wyłączenie informacji z udostępniania, o którym mowa w ust. 1 pkt 7 tego artykułu, może zostać złożony nie później niż w terminie 14 dni od dnia dostarczenia władzom publicznym informacji o wartości handlowej, w tym danych technologicznych, objętych tajemnicą przedsiębiorstwa.

Treść tego przepisu umknęła uwadze organu.

W konsekwencji organ nieprawidłowo uznał, że Spółka skutecznie złożyła wniosek o wyłączenie z udostępniania informacji, które zostały przekazane przez nią organowi 1 września 2020 r. Wtedy bowiem do organu wpłynął wniosek o wydanie koncesji.

Z dniem 1 stycznia 2017 r., na mocy art. 1 pkt 10 lit. b ustawy z dnia 9 października 2015 r. o zmianie ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1936) wszedł w życie powołany art. 16 ust. 3 ustawy ooś. W przepisach obowiązujących przed 1 stycznia 2017 r. nie było terminu, w którym mógł być zostać złożony wniosek o wyłączenie z udostępniania informacji o wartości handlowej, w tym danych technologicznych, objętych tajemnicą przedsiębiorstwa. Jednak z uwagi na datę złożenia wniosku koncesyjnego, Spółka była zobowiązana do złożenia wniosku o wyłączenie informacji z udostępnienia w terminie 14 dni od 1 września 2020 r.

W ocenie Sądu, złożenie takiego zastrzeżenia (wniosku o wyłączenie informacji z udostępniania) jest warunkiem koniecznym do respektowania tajemnicy przedsiębiorstwa, a w okolicznościach niniejszej sprawy mogło ono być złożone do 15 września 2020 r. Zastrzeżenie takie, datowane na 31 grudnia 2020 r. wpłynęło natomiast do organu 4 stycznia 2021 r., a jego uzupełnienie, również datowane na 31 grudnia 2020 r. – 8 stycznia 2021 r.

Powyższe oznacza, że wniosek Spółki o wyłączenie informacji z udostępniania został złożony po upływie ustawowego terminu, a wobec tego jest on bezskuteczny.

Zwrócić też należy uwagę na jeszcze dwie okoliczności, mające znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.

Po pierwsze, jak wskazał sam organ, wniosek o wyłączenie informacji z udostępnienia musi być uzasadniony, a władze publiczne posiadające stosowne informacje każdorazowo dokonują ich weryfikacji zarówno pod kątem uzasadnionego zastrzeżenia ich udostępnienia, jak i potencjalnej wartości handlowej.

Tymczasem ani w piśmie, które wpłynęło do organu 4 stycznia 2021 r. ([...]), ani w tym które wpłynęło do niego 8 stycznia 2021 r. ([...]), stanowiącym uzupełnienie pierwszego, nie ma praktycznie żadnego uzasadnienia, poza subiektywnym stwierdzeniem, że treść wniosku o udzielenie koncesji na wydobywanie węgla kamiennego i metanu jako kopaliny towarzyszącej ze złoża "[...]" stanowi tajemnicę przedsiębiorstwa w rozumieniu przepisów o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Tym samym nie pozwalało to na ocenę zasadności wniosku o wyłączenie informacji z udostępnienia nie tylko przez organ, ale też przez Sąd.

Po drugie zaś, w aktach administracyjnych znajdują się jedynie dokumenty, których dotyczy wniosek skarżącej, w których informacje uznane przez Spółkę za tajemnicę przedsiębiorstwa zostały "zanonimizowane" przez zaczernienie szeregu ich fragmentów.

W judykaturze wskazuje się, że sąd administracyjny jest władny badać, czy utajnione przez organ informacje stanowią tajemnicę przedsiębiorcy, zarówno w jej aspekcie formalnym, jak i materialnym. Tajemnica przedsiębiorcy jest oceniana przez sąd w sposób obiektywny, oderwany od woli danego przedsiębiorcy. W innym przypadku, tajemnicą przedsiębiorcy byłoby wszystko, co arbitralnie on za nią uzna, także w drodze czynności kwalifikowanych, np. poprzez zamieszczenie odpowiedniej klauzuli w umowie (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 stycznia 2018 r., I OSK 549/16, LEX nr 2444330).

Także obydwie powyższe okoliczności miałyby więc znaczenie dla sprawy, oczywiście w przypadku, gdyby sam wniosek o wyłączenie informacji z udostępnienia został złożony we właściwym terminie.

W ocenie Sądu, w sprawie doszło do naruszenia prawa materialnego, tj. art. 16 ust. 3 ustawy ooś, poprzez jego pominięcie, a poza tym również przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 i art. 80 kpa, poprzez wadliwe ustalenie i ocenę kwestii związanych z wnioskiem Spółki o wyłączenie informacji z udostępnienia. Okoliczności te uzasadniały uchylenie zaskarżonej decyzji.

Prowadząc ponownie postępowanie organ uwzględni ocenę prawną wynikającą z niniejszego orzeczenia i na tej podstawie wyda właściwe rozstrzygnięcie.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, Sąd orzekł jak w punkcie 1. sentencji.

O kosztach postępowania orzeczono w punkcie 2. wyroku, na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 ppsa, zasądzając na rzecz skarżącej kwotę 200 zł, na którą składa się wysokość uiszczonego przez nią wpisu sądowego od skargi, ustalonego na podstawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.).