Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 934/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2016-12-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 103 ust. 2.
journal: Dz.U. 2010 nr 243 poz 1623
law: Ustawa  z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jednolity.
article: art. 37 ust. 1 pkt 1.
journal: Dz.U. 1974 nr 38 poz 229
law: Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec, Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz, Protokolant Starszy asystent sędziego Agnieszka Wąsikowska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 20 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi A. I. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r., nr [...] 2. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz A. I. kwotę 980 zł (dziewięćset osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

W piśmie z dnia [...]., adresowanym do Wydziału Gospodarki Komunalnej Urzędu Miasta B. P., H. G. domagała się przeniesienia w inne miejsce wolnostojącego ustępu zlokalizowanego na sąsiedniej działce stanowiącej własność A. I.. Podała, że ustęp znajduje się w odległości 2m od ściany jej domu i bezpośrednio przy ogrodzeniu, co jest dla niej bardzo uciążliwe z uwagi na wydobywający się fetor i owady, gromadzące się na oknie budynku. Podczas przeprowadzonych [...]. oględzin na działce [...] ustalono m. in., iż znajduje się na niej ustęp nieskanalizowany o jednym oczku, posiadający wymiary w rzucie poziomym 0,94 x 0,97m oraz wysokość 2,02 - 2,24 m. Część nadziemna ustępu posiada konstrukcję drewnianą i nie jest trwale związana z gruntem. Część podziemną stanowi dół kloaczny wykonany z kręgu betonowego o średnicy ( ) 1000 mm i wysokości 1,00 m z zabetonowanym dnem, bez szczelnego przekrycia oraz odpowietrzenia. Ustęp jest zlokalizowany w odległości 0,55m od granicy pomiędzy działkami o nr [...] i [...], w odległości 1,98 m od ściany (ściana pełna bez otworów okiennych i drzwiowych) budynku mieszkalnego jednorodzinnego zlokalizowanego na działce sąsiedniej nr [...], 6,32m od budynku mieszkalnego usytuowanego na działce nr [...] ( od strony ustępu istnieje w budynku mieszkalnym ściana bez otworów okiennych i drzwiowych ) oraz w odległości 2,11m od obiektu gospodarczego zlokalizowanego na tej samej działce od strony północnej. Jego odległość od okna od pomieszczenia spiżarni, które istnieje w ścianie budynku mieszkalnego właściciela działki o nr [...] od strony południowej wynosi 11,40m, od istniejącego w tej ścianie okna w pomieszczeniu kuchni 17,00m i w odległości 21,8m od studni usytuowanej na działce nr [...], wykorzystywanej przez właściciela nieruchomości jako ujęcie wody. Budynek mieszkalny jednorodzinny zlokalizowany na działce nr [...] nie posiada przyłącza kanalizacji sanitarnej, stąd nieczystości ciekłe usuwane są do przedmiotowego ustępu. Przyłącze kanalizacyjne i wodociągowe do sieci miejskiej posiada natomiast działka nr [...]. Opierając się na wyjaśnieniach właściciela działki. A. I., utrzymującego, że ustęp został wybudowany w 1969r. przez jego ojca F. I., kserokopii projektu techniczno-roboczego z kwietnia 1984r., dotyczącego budowy ogrodzenia, zawierającego opis i mapę działki ( załącznik do decyzji wydanej przez Prezydenta Miasta B. P. w dniu [...].), na której uwidoczniono ustęp, kserokopii mapy zasadniczej z państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego z 1976r. (identyfikator ewidencyjny materiału zasobu [...]/76), kserokopii mapy zasadniczej z 1996r., obrazującej naniesioną zabudowę na działce sąsiedniej oraz kserokopię decyzji o pozwoleniu na użytkowanie z dnia [...]., wydanej przez Kierownika Wydziału Budownictwa, Urbanistyki i Architektury Prezydium Powiatowej Rady N. w B. P., obejmującej pozwolenie na użytkowanie budynku mieszkalno- gospodarczego zrealizowanego na podstawie pozwolenia na budowę z dnia [...]. organ uznał, że przedmiotowy ustęp został wybudowany w latach siedemdziesiątych ubiegłego wieku w sposób samowolny. Organ zaznaczył, że w okresie budowy obowiązywały przepisy ustawy Prawo budowlane z dnia [...]. (Dz.U. z dnia [...]., Nr [...], poz. 46). Według przepisu art. 36 ust. 1 tej ustawy przed przystąpieniem do wykonania obiektu budowlanego niezbędne było uzyskanie przez inwestora pozwolenia na budowę. Z kolei według § 4 i § 5 rozporządzenia Przewodniczącego Komitetu Budownictwa, Urbanistyki i Architektury z dnia [...]. w sprawie państwowego nadzoru budowlanego nad budową, rozbiórką i utrzymaniem obiektów budowlanych budownictwa powszechnego (Dz. U. z dnia 12.08.1961r., Nr 38, poz. 197) budowa ustępu nie została wymieniona wśród robót budowlanych niewymagających zgłoszenia, ani pozwolenia właściwych organów, co oznacza, że jego budowa wymagała uzyskania stosownego pozwolenia. Budowa studzienki kopanych, dołów gnilnych, gnojowników itp. urządzeń gospodarczych i sanitarnych była natomiast, zgodnie z § 7 pkt 2 rozporządzenia, zwolniona z przedstawienia projektu podstawowego w celu uzyskania pozwolenia na budowę. Inwestor jednak, zgodnie z przepisem § 9 pkt 1 i pkt 2 rozporządzenia był zobowiązany w celu uzyskania pozwolenia na ich budowę przedstawić właściwemu organowi szkic sytuacyjny w skali nie mniejszej, niż 1:500, uwidaczniający m.in.: położenie nieruchomości (działki) względem stron świata, ulicy i sąsiednich nieruchomości oraz wymiary i granice nieruchomości, położenie i wymiary obrysów obiektów budowlanych istniejących i projektowanych, położenie, wymiary obrysów i odległości wzajemne oraz odległości w stosunku do obiektów budowlanych i granic nieruchomości, jak też określić sposób wykonania zamierzonych robót budowlanych oraz określić rodzaj gruntu. Prezydent Miasta B. P. pismem z dnia [...]. poinformował, że w rejestrach pozwoleń na budowę obejmujących lata 70-80 XX w. inwestycja nie figuruje. Podał jednocześnie, że nie posiada rejestrów wydanych pozwoleń na budowę z lat sześćdziesiątych XX wieku, co uznano za wystarczające do stwierdzenia braku posiadania przez skarżącego pozwolenia na budowę ustępu. Organ zaznaczył, że według § 56 ust. 1 obowiązującego w dacie budowy zarządzenia Nr 130 Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 29 czerwca 1966r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego (Dz. Bud. z dn. 19 lipca 1966r., Nr 10, poz. 44 z późniejszymi zmianami) odległości zbiorników do gromadzenia nieczystości płynnych, jak np. dołów zbiorczych, dołów ustępowych, gnojowników, dołów kompostowych itp. zbiorników na ścieki, powinny wynosić co najmniej: 1) od studzienki - 15 m, licząc od najbliższej krawędzi ścian zbiornika, 2) od drogi publicznej i od granicy nieruchomości - 7,5 m, licząc od najbliższej krawędzi ścian zbiornika, 3) od otworów z pomieszczeń przeznaczonych na stały pobyt ludzi lub do przechowywania albo przetwarzania artykułów spożywczych - 10 m, licząc od najbliższego otworu w zbiorniku, z wyjątkiem: a) dołów ustępowych pojedynczych lub grupowych - o ilości oczek większej niż cztery, dla których obowiązuje odległość co najmniej 20 m, b) dołów ustępowych, o czterech oczkach najwyżej, na terenach budownictwa domów jednorodzinnych w zabudowie wolno stojącej, bliźniaczej oraz w postaci małych domów mieszkalnych (4 - rodzinnych); ustępy te mogą być budowane w dowolnej odległości w stosunku do pomieszczeń przeznaczonych na własny użytek budującego. Zgodnie z przepisem § 56 ust. 6 zarządzenia w razie, gdy wymaga tego prawidłowa zabudowa sąsiadujących ze sobą nieruchomości i zachowane zostaną odległości określone w ust. 1 pkt 1 i 3 lub odpowiednio w ust. 4 ( ust. 4 odnosi się do dołów zbiorczych ) doły zbiorcze i doły ustępowe mogą być położone przy granicy nieruchomości, a gnojowniki, doły kompostowe itp. zbiorniki na ścieki - przy granicy nieruchomości, jeżeli będą przylegać do podobnych zbiorników po przeciwległej stronie granicy oraz co najmniej 1 m od granicy nieruchomości, jeżeli mają być wolno stojące. Przedmiotowy ustęp jako obiekt wolno stojący i jednocześnie użytkowany jako zbiornik na nieczystości ciekłe, mógł być zlokalizowany co najmniej 1 m od granicy z działką sąsiednią nr [...] ( na działce nr [...] nie istnieje przy granicy zbiornik na ścieki, ani też dół ustępowy bowiem działka ta posiada przyłącze kanalizacji sanitarnej do sieci miejskiej ).

Wymóg ten nie został jednak zachowany, co powoduje naruszenie wspomnianego przepisu. Organ zaznaczył, że wobec obiektów budowlanych, których budowa została zakończona bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę przed [...]., należy według art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane ( tekst jednolity w Dz. U. z 2010r. Nr 243 poz. 1623 ze zm.), odpowiednio stosować przepisy ustawy z dnia 24 października 1974r. Prawo budowlane ( Dz. U. Nr 38 poz. 229 z późn. zm. ) wraz z aktami wykonawczymi tej ustawy. W świetle art. 37 ust. 1 tej ustawy obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część: 1/ znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, lub 2/ powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Zdaniem organu naruszenie przepisów techniczno-budowlanych w zakresie niezachowania wymaganej odległości od granicy z działką sąsiednią nr [...] powoduje pogorszenie warunków zdrowotnych i użytkowych dla otoczenia, co jest wystarczającym powodem do nakazania rozbiórki.

Po rozpoznaniu odwołania A. I. Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z [...]. rozstrzygnięcie organu I instancji utrzymał w mocy. Organ odwoławczy podzielił przedstawioną argumentację i stwierdził, że budowa ustępu była sprzeczna nie tylko z przepisami obowiązującymi w dacie budowy, ale również z przepisami rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki (Dz. U. z 1980r. Nr 17, poz. 62), według którego odległość szczelnych i krytych zbiorników do gromadzenia nieczystości, dołów ustępowych, ustępów nieskanalizowanych o liczbie oczek do 4 i podobnych urządzeń sanitarno-gospodarczych powinna wynosić co najmniej 15 m od otworów okiennych i drzwiowych w pomieszczeniach mieszkalnych i 7,5 m od granicy działki sąsiedniej, pasa drogi publicznej lub chodnika przy ulicy (przepis § 23 ust. 1). Według natomiast przepisu § 23 ust. 4 cyt. rozporządzenia na nieskanalizowanych terenach zabudowy związanej z gospodarstwami rolnymi i zabudowy jednorodzinnej sytuowanie szczelnych zbiorników do gromadzenia nieczystości ciekłych oraz pojedynczych ustępów, ustawianych na szczelnym dole kloacznym w odległości co najmniej 2,0 m od linii regulacyjnej drogi (ulicy) lub granicy działki oraz co najmniej 5 m od otworów okiennych lub drzwiowych pomieszczeniach przeznaczonych na pobyt ludzi w budynkach sąsiednich. Przepis § 23 ust. 5 dopuszczał zaś sytuowanie szczelnych i krytych zbiorników nieczystości ciekłych oraz dołów ustępowych na granicy działek, gdy będą przylegać do tego rodzaju urządzeń na działce sąsiedniej lub co najmniej w odległości 1 m od granicy, jeżeli będą to urządzenia wolno stojące - pod warunkiem zachowania odległości określonych w ust. 1 pkt 1 i w § 21 ust. 1 (zachowanie odległości od studni). Usytuowanie ustępu jest niezgodne także z obecnie obowiązującym rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia [...]. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2015r., poz. 1422). Jego § 36 ust. 2 stanowi, że w zabudowie jednorodzinnej, zagrodowej i rekreacji indywidualnej odległości urządzeń sanitarno-gospodarczych, o których mowa w ust. 1 (tj. pokryw i wylotów wentylacji ze zbiorników bezodpływowych na nieczystości ciekłe, dołów ustępów nieskanalizowanych o liczbie miejsc nie większej niż 4 i podobnych urządzeń sanitarno-gospodarczych o pojemności do 10m3), powinny wynosić co najmniej: 1) od okien i drzwi zewnętrznych do pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi - 5 m, przy czym nie dotyczy to dołów ustępowych w zabudowie jednorodzinnej; 2) od granicy działki sąsiedniej, drogi (ulicy) lub ciągu pieszego - 2 m. Przepis § 36 ust. 5 ww. rozporządzenia określa, że kryte zbiorniki bezodpływowe na nieczystości ciekłe oraz doły ustępowe mogą być sytuowane w odległości mniejszej niż 2m od granicy działki, w także przy granicy działek jeżeli sąsiadują z podobnymi urządzeniami na działce sąsiedniej, pod warunkiem zachowania odległości określonych w § 31 ( odległość od studni ) i § 36. Zgodnie z art. 38 ust. 1 ustawy Prawo budowlane z 24 października 1974r. - inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany na swój koszt dokonać rozbiórki obiektu budowlanego lub jego części albo urządzenia, objętego nakazem przymusowej rozbiórki.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego A. I. zarzucił Inspektor Nadzoru Budowlanego wadliwe ustalenie, że budowa ustępu była prowadzona bez pozwolenia w latach 70- tych. Skarżący przekonywał, że faktycznie budowa miała miejsce w latach 1967-1969, przez F. I., przed uzyskaniem pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego i budynku gospodarczego, była legalna, nie kwestionowana przez organy budowlane. Stan ten miały potwierdzić zeznania powołanych w skardze świadków, w tym matki skarżącego.

Odpowiadając na skargę Inspektor Nadzoru Budowlanego podtrzymał swoją argumentację i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

Nie może być uznany za trafny zarzut sprowadzający się do wadliwego ustalenia, zdaniem skarżącego, daty budowy przedmiotowego ustępu oraz przeprowadzenia jej w warunkach samowoli budowlanej. Rzeczywiście organ odwoławczy stwierdził, że budowa miała miejsce w latach 70 – tych, jednak wywiedzenie z tego wniosku o wadliwości decyzji jest zupełnie nieskuteczne. Wydaje się oczywiste, że chodziło jedynie o zaznaczenie daty zakończenia inwestycji przed dniem 1 stycznia 1995r. tj. przed wejściem w życie ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane. W żadnym zaś razie nie zakwestionowano ustaleń Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego sformułowane na podstawie zebranego materiału dowodowego, według którego budowa miała miejsce w tym samym okresie w jakim realizowana była budowa budynku mieszkalno – gospodarczego, tj. w latach 1967 – 1969. Logiczna i oparta na zebranym materiale dowodowym argumentacja pozwala stwierdzić, że ocena ta nie jest wadliwa, co więcej pokrywa się także ze stanowiskiem skarżącego. Wydaje się oczywiste, że budowa ustępu była koniecznością w sytuacji, gdy budynek w dacie budowy nie był podłączony do sieci kanalizacyjnej, co zresztą ma miejsce także obecnie. Uzasadnione w tej sytuacji było wskazanie na obowiązujące w dacie budowy przepisy ustawy z dnia 31 stycznia 1961r. Prawo budowlane ( Dz. U Nr 7, poz. 46 ), zgodnie z którym budowle do usuwania ścieków i gromadzenia nieczystości ( art.. 1 ust.4 pkt 5 ) zostały zaliczone do obiektów inżynierskich, które jako obiekty budowlane na podstawie art. 36 ust.1 wymagały pozwolenia na budowę. Z kolei każda budowla posiadająca ściany lub filary bądź słupy i pokrycie rozumiana była jako budynek ( art.1 ust.4 pkt 2 ). Budowa ustępu nie została wymieniona w rozporządzeniu Przewodniczącego Komitetu Budownictwa, Urbanistyki i Architektury z dnia 27 lipca 1961r. w sprawie państwowego nadzoru budowlanego nad budową, rozbiórką i utrzymaniem obiektów budowlanych budownictwa powszechnego ( Dz. U Nr 38, poz. 197 ze zmianami ) jako nie wymagająca zgłoszenia, ani pozwolenia na budowę. Do tego rodzaju robót budowlanych zaliczono natomiast rozbiórkę, usunięcie lub zasypanie studzien kopalnych, dołów ustępowych, gnojowników itp. innych zbędnych urządzeń sanitarnych i gospodarczych ( § 4 pkt 17 ). Budowa studni kopanych, dołów gnilnych, gnojowników itp. urządzeń gospodarczych i sanitarnych została wymieniona natomiast w § 7 pkt 2 rozporządzenia określającego roboty budowlane, które dla uzyskania pozwolenia na budowę lub rozbiórkę nie wymagają przedstawienia projektu podstawowego. W konsekwencji słusznie uznano, że na budowę ustępu niezbędne było uzyskanie pozwolenia na budowę. Logicznie również wywiedziono jego brak wskazując na decyzję Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w B. P. z [...]. o pozwoleniu na użytkowanie budynku mieszkalno – gospodarczego zrealizowanego na podstawie pozwolenia z [...]. Jeśli bowiem przyjąć, że ustęp był realizowany w tym samym czasie, co zgodnie zdają się potwierdzać skarżący i organy, to brak jest racjonalnego wytłumaczenia braku decyzji o pozwoleniu na użytkowaniu także tego budynku, o którym nie wspomniano w decyzji z [...]. Taki obowiązek wynikał z art. 64 ust.1 ustawy z 1961r., stosownie do którego obiekt budowlany, na którego budowę wymagane było pozwolenie na budowę mógł być użytkowany po uzyskaniu pozwolenia na użytkowanie. Według natomiast § 50 ust.1 wspomnianego już rozporządzenia nie było wymagane zgłoszenie, ani uzyskanie pozwolenia na użytkowanie parterowych budynków mieszkalnych i gospodarskich wznoszonych na terenach położonych poza granicami administracyjnymi miast i osiedli oraz wymienionych w § 4, § 5 oraz w § 7 pkt 1, 3-5 i 7-10. Odmiennego w tej mierze stanowiska skarżący nie poparł jakimkolwiek dowodem.

Co więcej, w piśmie z dnia [...]. Prezydent Miasta B. P. informował o braku w rejestrach pozwoleń na budowę obejmujących lata 70-80 przedmiotowej inwestycji. W tym samym piśmie wskazano wprawdzie, że organ nie dysponuje rejestrami pozwoleń wydanych w latach 60-tych, to przecież dokonana ocena materiału dowodowego jest prawidłowa, z uwzględnieniem zasady swobodnej oceny dowodów (art. 80 kpa) i doświadczenia życiowego. W sytuacji budowy obiektu budowlanego bez pozwolenia na budowę przed dniem [...]. słusznie zatem organy uznały, że powinny mieć zastosowanie przepisy ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz.U. Nr 38, poz. 229 ze zm. ). Wprost stanowi o tym art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 ze zm.), według którego przepisu art. 48 nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe – ustawy Prawo budowlane z 1974r. bez względu na datę realizacji inwestycji. Odesłanie do ustawy prawo budowlane z 1974r. oznacza, że jej przepisy mają zastosowanie również do likwidacji samowoli budowlanych powstałych przed dniem wejścia w życie tej ustawy, tj. przed [...] r., a więc także w okresie obowiązywania ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. Prawo budowlane. Wprowadzając ustawę z 1974 r. zdecydowano o stosowaniu nowej ustawy do zdarzeń prawnych powstałych przed jej wejściem w życie, nie przewidując w tym zakresie żadnych wyjątków. W związku z tą regulacją przepisy Prawa budowlanego z 1974 r. dotyczące likwidacji skutków samowoli budowlanej będą miały także zastosowanie do likwidacji samowoli budowlanych powstałych przed [...] r., o ile zostały spełnione warunki, o których mowa w art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r., co w sprawie zostało dostatecznie wykazane. Podzielając punkt widzenia organów nadzoru budowlanego, co do popełnionej przez skarżącego samowoli budowlanej nie można jednak zaakceptować ich przekonania o podstawach do rozbiórki ustępu. Przepis art. 37 ust. 1 Prawa budowlanego z 1974 r. stanowi, iż obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy właściwy organ administracji stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część: znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę ( pkt 1 ) lub powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia ( pkt 2 ).

Przypomnieć trzeba, że w uchwale z dnia z 16 grudnia 2013r. II OPS 2/13 (opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych) dotyczącej wprawdzie wykładni art. 37 ust.1 pkt.1 ustawy z 1974r. Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił jednak uwagę, że redakcja przesłanek rozbiórki, które zostały sformułowane w czasie teraźniejszym, wskazuje na ich powiązanie z oceną stanu faktycznego i prawnego, której dokonuje organ w chwili orzekania. Wskazuje na to zawarty w art. 37 ust. 1 pkt 1 zwrot "znajduje się", a w pkt 2 "powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby". Również nakazanie rozbiórki na podstawie art. 37 ust. 2 ustawy jeżeli "jest uzasadnione innymi ważnymi przyczynami poza wymienionymi w ust. 1" powiązane jest z przyczynami istniejącymi w dacie orzekania, albowiem trudno sobie wyobrazić nakaz rozbiórki z ważnej przyczyny, która istniała w dacie budowy, ale już nie istnieje w dacie orzekania. Wykładnia językowa art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 2 Prawa budowlanego z 1974 r. prowadzi więc do wniosku, że wszystkie przesłanki rozbiórki obiektu budowlanego (a rozumując a contrario - przesłanki legalizacji samowoli budowlanej) określone w tych przepisach należy odnosić do daty orzekania przez organ administracji. Zdaniem sądu brak jest racjonalnych podstaw do przyjęcia, że tylko przesłankę z pkt 1 ust. 1 (zgodność z przepisami o planowaniu przestrzennym) należy odnosić do daty budowy obiektu budowlanego. Jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że wprawdzie przy stosowaniu art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r. w zw. z art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r. podstawą orzekania powinny być przepisy o planowaniu przestrzennym obowiązujące w dacie orzekania przez organ administracji, lecz w przedstawionych wyżej sytuacjach nie do pogodzenia z zasadami konstytucyjnymi, zwłaszcza z wynikającą z zasady państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP) zasadą zaufania obywatela do państwa i prawa, zasadą ochrony własności (art. 21 ust. 1, art. 64 ust. 2 Konstytucji RP) i zasadą proporcjonalności (art. 31 ust. 3 Konstytucji RP) byłoby orzeczenie nakazu rozbiórki z powodu niezgodności obiektu budowlanego z obowiązującymi w dacie orzekania przez organy z przepisami o planowaniu przestrzennym z pominięciem oceny przeznaczenia terenu w okresie wcześniejszym. Zdaniem sądu o ile samo zjawisko samowoli budowlanej należy uznać za wysoce naganne, to jednak w przypadku bierności organów administracji, które nie podejmowały żadnych działań zmierzających do legalizacji tej samowoli podczas, gdy stan prawny w zakresie przepisów o planowaniu przestrzennym był przez szereg lat bardziej korzystny dla inwestora, interes prawny takiego inwestora zasługuje na konstytucyjną ochronę. Należy bowiem mieć na uwadze, że przepis art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r. ma nadal zastosowanie nie tylko do obiektów samowolnie wybudowanych w okresie obowiązywania tej ustawy, lecz również do obiektów wybudowanych w okresie obowiązywania Prawa budowlanego z 1961 r. i 1928 r.

Zdaniem sądu rozpatrującego niniejszą sprawę, skoro Naczelny Sąd Administracyjny uznał za uzasadnione odniesienie również przesłanki z art. 37 ust.1 pkt 2 do daty orzekania, uzasadnione jest badanie także jej istnienia z uwzględnieniem okresu od daty budowy. Jeżeli zatem przez długi czas dopuszczalna była na danym terenie zabudowa i organy nie podejmowały żadnych działań zmierzających do legalizacji samowolnie wybudowanego tam obiektu, to te okoliczności należy rozważyć przy podejmowaniu decyzji o rozbiórce także na podstawie art. 37 ust.1 pkt 2. Podkreślić trzeba, że nie jest przy tym trafne zapatrywanie organów według których pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia wiąże się z samym tylko naruszeniem warunków technicznych i to zarówno wskazanych w § 56 ust.5 zarządzenia Ministra Budownictwa i P. materiałów Budowlanych z dnia 29 czerwca 1966r. w sprawie warunków jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego ( Dz.Bud z 19 lipca 1966 Nr [...] poz. 44 ze zmianami ), przez nie zachowanie odległości 1m od granicy nieruchomości, przewidzianej dla dołów ustępowych wolno stojących jak i § 36 ust.2 pkt 2 obecnie obowiązującego rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U Nr [...], poz. 690 ze zmianami), na co wskazano w decyzjach organów nadzoru budowlanego. Skłonić należy się do poglądu wyrażonego przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 października 2014r. ( II OSK 804/13 opubl. w CBOSA), że naruszenie norm odległościowych wynikających z przepisów technicznych nie jest równoważne z zaistnieniem niebezpieczeństw wymienionych w art. 37 ust.1 pkt 2. Trafnie zauważono, że gdyby zamiarem prawodawcy było przyjęcie takiego znaczenia tego przepisu, to, zakładając jego racjonalność, w art. 37 ust. 1 pkt 2 wyrażono by wprost nakaz rozbiórki obiektu z powodu każdorazowego naruszenia norm odległości zawartych w przepisach technicznych. Zdaniem sądu wykazanie istnienia wspomnianych zagrożeń jest obowiązkiem organu i zarazem konieczną przesłanką do orzeczenia nakazu rozbiórki z powołaniem się na wspomniany przepis. Nie wykazanie zagrożenia dla ludzi lub mienia jakie niesie objęty postępowaniem obiekt nie pozwala na rozstrzyganie o rozbiórce. W tym kontekście stanowisko organów musi budzić wątpliwości, jeśli zważyć, że ustęp został wybudowy w latach 1967-1969 i najprawdopodobniej od tej daty użytkowany, natomiast właścicielka sąsiedniej nieruchomość zgłosiła swoje zastrzeżenia co do niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia dopiero w 2015r. Z akt sprawy nie wynika, aby wcześniej zgłaszała swoje obawy związane z lokalizacją ustępu, mimo, że nieruchomość zakupiła w 1994r. i jak stwierdziła w swoich zeznaniach z [...]., już wówczas ustęp istniał. Stan ten potwierdza zresztą złożona do akt kopia mapy zasadniczej z 1976r, oraz mapa stanowiąca załącznik do decyzji z dnia [...]. Organy nie podały żadnych okoliczności, które uzasadniałyby przekonanie, że dopiero po 21 latach użytkowania powstały przesłanki określone w art. 37 ust.1 pkt 2 prawa budowlanego z 1974r. usprawiedliwiające rozbiórkę ustępu, skupiając się jedynie na kwestii zachowania odległości.. Co istotne, organ uzasadniając rozbiórkę wskazał jedynie na naruszenie odległości od granicy nieruchomości, nie kwestionując zachowania pozostałych norm wskazanych w przepisach technicznych. Warto przy tym wskazać, że ustęp jest wprawdzie zlokalizowany w odległości 0,55m od granicy, ale przy budynku o ścianie pełnej bez otworów. Wskazane wyżej okoliczności powinny zmobilizować organ do zweryfikowania twierdzeń właścicielki sąsiedniej nieruchomości pod katem przesłanek o jakich mowa w art. 37 ust. 1 pkt.2 prawa budowlanego z 1974r. Jest też oczywiste, że nakazując rozbiórkę nie rozważono wskazywanego przez skarżącego braku technicznych możliwości podłączenia jego domu do sieci kanalizacji miejskiej, co wynika z pisma Dyrektora Miejskich Wodociągów i Kanalizacji W.-K. spółka z o.o. w B. P. z [...].

Warto przypomnieć, że we wspomnianej już uchwale Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę na konieczność interpretacji art. 37 ust. 1 ustawy z uwzględnieniem innych jej przepisów, a w szczególności regulujących tryb legalizacji samowoli budowlanej. Jeżeli inwestor zrealizował obiekt bez pozwolenia na budowę, ale na terenie, na którym dopuszczalna była tego rodzaju zabudowa, to nie było podstaw do wydania nakazu rozbiórki, chyba, że zachodziła przesłanka określona w art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy. W takim przypadku organ mógł prowadzić postępowanie zmierzające do legalizacji tego obiektu na podstawie art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r. Przepis ten stanowił, że w sytuacji wybudowania obiektu budowlanego niezgodnie z przepisami, jeżeli nie zachodzą okoliczności określone w art. 37, właściwy organ administracji wyda inwestorowi, właścicielowi lub zarządcy decyzję nakazującą wykonanie w oznaczonym terminie zmian lub przeróbek, niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego, terenu nieruchomości lub strefy ochronnej do stanu zgodnego z przepisami. Stanowisko powyższe jest efektem przyjęcia założenia zgodnie z którym pierwszeństwo mają przepisy restytucyjne, umożliwiające doprowadzenie obiektu budowlanego do stanu zgodnego z przepisami. Zasadniczo dopiero powód wyłączający możliwość legalizacji samowoli budowlanej pozwoli określić właściwą podstawę wydania nakazu rozbiórki. W rozpatrywanej sprawie, jak dotychczas, wobec braku wyjaśnienia, czy odstąpienie od norm odległościowych powoduje skutki opisane w art. 37 ust.1 pkt.2, przy uwzględnieniu podanych wyżej uwag, nie jest wykluczone wydanie decyzji orzekającej o legalności inwestycji w trybie art. 42 Prawa budowlanego z 1974 r.

Sąd oddalił natomiast wniosek dowodowy zawarty w skardze o przesłuchanie świadków. W postepowaniu przed sądem administracyjnym zgodnie z art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2016r. poz. 718 ze zm.) sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające jedynie z dokumentów i tylko wtedy, gdy jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.

Z tych powodów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało uchylić zarówno zaskarżoną decyzję, jak i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. P.. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 wspomnianej ustawy oraz § 14 ust.1 pkt.1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych ( Dz. U z 2015r. poz. 1804 ).