Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 550/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2014-02-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 8 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Teresa Kurcyusz - Furmanik Sędzia WSA Andrzej Matan Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lutego 2014 r. sprawy ze skargi W. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

W dniu [...] r. W. L. złożył wniosek o przyznanie zasiłku celowego na zakup leków i żywności.

Podczas przeprowadzonego w dniu [...] r. wywiadu środowiskowego strona uzupełniła wcześniejszy wniosek, domagając się również pomocy w formie zasiłku celowego na zakup obuwia.

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Zastępca Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w D., działający z upoważnienia Prezydenta Miasta, odmówił W. L. przyznania zasiłku celowego z przeznaczeniem na zakup żywności, leków oraz obuwia. W uzasadnieniu podkreślono, iż na podstawie całości materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie organ pierwszej instancji nie daje wiary oświadczeniom strony dotyczącym prowadzenia jednoosobowego gospodarstwa domowego co w konsekwencji powoduje niemożliwość ustalenia faktycznej sytuacji dochodowej i rodzinnej wnioskodawcy oraz przyznanie wyżej wymienionego świadczenia.

Na skutek wniesionego odwołania decyzją z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. uchyliło powyższą decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji uzasadniając, że organ ten nie zapoznał strony ze swoimi argumentami a tym samym W. L. nie miał możliwości ustosunkowania się do twierdzeń organu i wyjaśnienia podniesionych kwestii.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy decyzją z dnia [...] r. nr [...] Zastępca Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w D. po raz kolejny odmówił W. L. przyznania zasiłku celowego na zakup żywności, leków oraz obuwia. Jako podstawę odmowy wskazał art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (j.t. Dz. U. nr 175 z 2009 r., poz. 1362 ze zm.) zwanej dalej "ustawą". W uzasadnieniu organ wskazał, że strona jest osobą bierną zawodowo, uznaną za całkowicie niezdolną do pracy, legitymującą się umiarkowanym stopniem niepełnosprawności do dnia [...] r. Organ uznał, iż z protokołów rozmów z osobami zamieszkałymi w pobliżu wynika, że W. L. od kilku lat zamieszkuje i gospodaruje razem z L. C.. Świadczy o tym odbieranie korespondencji, wspólne zamieszkiwanie ich obojga w jednym pokoju na turnusie rehabilitacyjnym, mimo, iż strona nie wymaga opieki innych osób oraz ponoszenie kosztów opłat za energię elektryczną i gaz przez L. C.. Nadto, W. L. wezwany do złożenia oświadczenia o wysokości dochodu L. C., w dniu [...] r. odmówił złożenia takiego oświadczenia, co wskazuje na brak współdziałania z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu jego trudnej sytuacji życiowej oraz stanowi podstawę do odmowy przyznania wnioskowanych świadczeń. Zaznaczono, iż o konsekwencjach wynikających z art. 4, art. 11 ust. 2 oraz art. 107 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej strona – W. L. został pouczony w piśmie z dnia [...] r.

Od tej decyzji W. L. wniósł odwołanie, w którym zarzucił organowi permanentne naruszanie prawa poprzez celowe stosowanie manipulacji oraz fałszowanie rzeczywistego obrazu jego trudnej sytuacji życiowej oraz uchylanie się od udzielenia mu pomocy. Stwierdził, że w swoim wniosku o pomoc i przekazanych do organu pierwszej instancji dokumentach są wszystkie dane wymagane do ustalenia jego sytuacji rodzinnej, jak i dochodowej świadczące o jego niskich dochodach i wysokości ponoszonych wydatków. Odwołujący nie zgodził się z uzasadnieniem decyzji pierwszoinstancyjnej, że zamieszkuje z L. C. wspólne z nią prowadzi gospodarstwo domowe. Wskazał również, że właścicielka zajmowanego przez niego mieszkania – L. C., w sytuacjach, gdy był pozbawiony jakiejkolwiek pomocy żywnościowej i lekowej udzielała mu pomocy i kilkakrotnie przebywała z nim w mieszkaniu ze względu na zagrożenie jego zdrowia i życia. Sytuacja taka miała miejsce w miesiącu [...] r., co jednak nie daje organowi podstaw do twierdzenia, że stale z nim zamieszkiwała, czy też nadal zamieszkuje. Otrzymywane świadczenie rentowe wystarcza mu na opłatę za mieszkanie i na alimenty, ale nie na zapłatę opłat za prąd oraz wodę. Odwołujący szczytem bezczelności nazwał wezwanie go do złożenia oświadczenia o dochodach L. C., gdyż nie posiada na ten temat żadnej wiedzy.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] r., Nr [...], na podstawie art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2001 r. nr 79, poz. 856 ze zm.) i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu wskazano, iż w celu usunięcia rozbieżności pomiędzy ustaleniami organu pierwszej instancji a stwierdzeniami strony zawartymi w odwołaniu, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. w dniu [...] r., przeprowadziło rozprawę administracyjną, na którą został wezwany W. L., przedstawiciele organu pierwszej instancji oraz w charakterze świadka – L. C.. W. L. nie przybył na rozprawę, pomimo iż w dniu rozprawy był widziany przez pracownika socjalnego w budynku, w którym znajduje się siedziba Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K.. Na rozprawę natomiast zgłosił się świadek – L. C. oraz pozostałe wezwane osoby - pracownicy Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w D.. Świadek – L. C., uprzedzona o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań oświadczyła, że mieszka w D. na ul. S. [...] i nie prowadzi z W. L. wspólnego gospodarstwa domowego, który od dnia [...] r. wynajmuje od niej mieszkanie. Razem spotykają się dwa do trzech razy w miesiącu na okoliczność tego wynajmu. Oświadczyła, że opłaca za W. L. media, a on płaci czynsz do spółdzielni mieszkaniowej, natomiast nie wywiązuje się w całości z zapłaty względem niej, bowiem ma ok. tysiąca złotych zaległości. Co więcej, gdy W. L. prosi, aby go podwieź do placówki medycznej, to ona go podwozi. Natomiast przed zawarciem umowy najmu nie zamieszkiwała z W. L. na ul. K. [...] w D., ale zamieszkiwała tam sama, a on korzystał tam tylko z meldunku. Natomiast od dnia wynajmu tego mieszkania już tam nie mieszka, a W. L. mieszka sam. Oświadczyła, że garaż przy ul. K. jest jej własnością, a W. L. nie posiada kluczy do garażu ani do samochodu i nie prowadzi tego pojazdu. Pracownicy socjalni nigdy nie zastali jej w wynajmowanym mieszkaniu. L. C. podała, że nie dokonują oni wspólnie zakupów i nie spędzają razem wolnego czasu. Odmówiła podania wysokości dochodu z emerytury, przedstawiła natomiast dochód uzyskany w [...] r. z tytułu najmu (formularz PIT-28) oraz dowody wpłat podatku z tego tytułu od miesiąca [...] r. do miesiąca [...] r. Na rozprawie Kolegium zobowiązało świadka do złożenia następujących dowodów: 1) rozliczeń z W. L. za cały rok [...] do miesiąca [...] r.; 2) dowodów utrzymania przez świadka mieszkania w D. przy ul. S. [...], tj. rachunków za prąd, wodę i opał (świadek oświadczył, że nie przedstawi rachunków za zakup opału, gdyż był on zgromadzony przez matkę, która zmarła w [...] r. i korzysta z tego opału); 3) dowodu na okoliczność dochodu uzyskanego w [...] r. Kolegium postanowiło dopuścić jako dowód, na okoliczność ewentualnego wspólnego zamieszkiwania W. L. z L. C., zeznania świadków, tj. pracownika socjalnego – A. K. i J. S., koordynatora Zespołu Działu Pomocy Środowiskowej E. R. oraz Kierownika Działu Pomocy Środowiskowej T. P.. L. C. przesłała do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K., listem poleconym (nadanym w dniu [...] r.) rozliczenie z tytułu opłat wnoszonych przez W. L. za okres od miesiąca [...] r. oraz do miesiąca [...] r., jak również zestawienie jego zadłużenia w opłatach za rok [...]; kserokopie opłaty podatku rolnego dotyczącego nieruchomości w D. przy ul. S. za miesiąc [...] i [...] r.; kserokopię zapłaty łącznego zobowiązania pieniężnego dotyczącego tej nieruchomości za miesiąc [...] i [...] r.; oświadczenie, że nie ma podpisanej umowy o dostarczanie prądu i wody oraz oświadczenie, że w [...] r. uzyskała dochód z tytułu emerytury i wynajmu mieszkania, bez podania wysokości emerytury.

Kolegium powołując się na art. 2 ust. 1 ustawy podniosło, iż pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia zasoby i możliwości. Pomoc społeczna ma na celu zapewnienie niezbędnych środków utrzymania osobom, które nie dysponują środkami finansowymi na poziomie ustalonego kryterium dochodowego - w dacie ubiegania się o pomoc społeczną. Ustawowe kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej określone w art. 8 ust. 1 ustawy wynosi 542 zł. Dochód W. L. w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku czyli w miesiącu kwietniu [...] r. pomniejszony o [...] zł "renty alimentacyjnej" na rzecz byłej żony, wynosił łącznie [...] zł, na który składała się renta ([...] zł) i dodatek mieszkaniowy ([...] zł). Dochód ten przekracza ustawowe kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej, zatem pomimo, iż w przypadku strony występują okoliczności wymienione w art. 7 pkt 2-15, tj. niepełnosprawność i długotrwała choroba nie spełnia on wymogów do otrzymania zasiłku celowego.

Wskazano, że organ pierwszej instancji odmówił W. L. wnioskowanego świadczenia powołując się na art. 11 ust. 2 ustawy, tj. z powodu braku współdziałania z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu jego trudnej sytuacji życiowej, jednakże w opinii Samorządowego Kolegium Odwoławczego decyzja organu pierwszej instancji zasługuje na utrzymanie w mocy z innej przyczyny niż w niej wskazano. Podkreślono, że podstawą prawną utrzymania w mocy decyzji organu pierwszej instancji jest art. 12 ustawy, tj. stwierdzona dysproporcja między deklarowanym przez W. L. dochodem a ponoszonymi przez niego wydatkami. W ocenie Kolegium dysproporcję tą potwierdza fakt, że z posiadanego dochodu, po opłaceniu czynszu należnego spółdzielni mieszkaniowej i dodatkowo czynszu na rzecz osoby wynajmującej mu lokal mieszkalny – L. C. (łącznie [...] zł) pozostaje mu do dyspozycji kwota około [...] zł. Nie jest więc możliwe, aby z tej kwoty mógł zaspokoić swoje wszystkie pozostałe potrzeby bytowe, które są systematycznie zaspokajane przez niego we własnym zakresie.

Pracownicy socjalni MOPS w D. twierdzą, że W. L. jest osobą bardzo dobrze ubraną, nie sprawia wrażenia osoby ubogiej, posiada telefon komórkowy, pali papierosy. Ustaleniu rzeczywistej sytuacji życiowej i dochodowej strony miała służyć przeprowadzona przez organ odwoławczy rozprawa administracyjna w dniu [...] r., jednak W. L. nie wziął w niej udziału, nie skorzystał więc z możliwości wyjaśnienia swojej sytuacji życiowej. Zdaniem Kolegium, W. L. z jednej strony opłaca czynsz za mieszkanie (koszt jego wynajmu właścicielce – L. C.), a z drugiej strony korzysta z jej pomocy finansowej, chociażby w postaci wnoszonych przez nią opłat za media w wynajmowanym lokalu mieszkalnym. W rozmowach z pracownikami socjalnymi W. L. wielokrotnie nazywał L. C. "dobrym sponsorem", tym samym potwierdza że korzysta z jej finansowego wsparcia. W ocenie Kolegium zgromadzony przez organ pierwszej instancji materiał dowodowy nie pozwala na jednoznaczne stwierdzenie, że razem prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Sam "sponsoring" nie oznacza, że L. C. musi zamieszkiwać wraz z W. L.. Jednak w takim przypadku, gdyby uznać, że W. L. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, to musi to prowadzić do konstatacji, że występuje dysproporcja między dochodem przez niego dokumentowanym a środkami, które wydatkuje na swoje utrzymanie. Nie można mieć też żadnej wątpliwości co do tego, że W. L. posiada dodatkowe źródło finansowania i to dotyczące nie tylko opłat za media, którego wielkości i źródła nie chce ujawnić. Przesłanka ta może stanowić samoistną przyczynę odmowy przyznania świadczenia z pomocy społecznej. Zdaniem Kolegium zgromadzone w sprawie dowody wskazują, że W. L. jest wspierany finansowo przez L. C. i to przynajmniej w zakresie opłat za media. Zatem z uwagi na wyraźną dysproporcję między dokumentowanym przez W. L. dochodem, a ponoszonymi przez niego wydatkami oraz nie wskazaniem dodatkowego źródła dochodu, w ocenie organu odwoławczego zasadna była odmowa przyznania mu pomocy na wnioskowane cele.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżący W. L. domagał się zmiany zaskarżonej decyzji i udzielenia mu pomocy na zasadzie art. 41 ustawy o pomocy społecznej. Nadto skarżący stwierdził, że zarówno skarżona decyzja Kolegium jak i przeprowadzona przez Kolegium Odwoławcze w dniu [...] r. rozprawa administracyjna wykazała, że podnoszone przez MOPS w D. argumenty i zarzuty, iż nie można ustalić stanu faktycznego jego dochodów czy rodziny oraz o braku współpracy były bezzasadne. Zdaniem skarżącego jest to dowodem na złośliwe działania podejmowane przez pracowników MOPS o których pisał w swoich odwołaniach do SKO w K.. Nie zgodził się z argumentacją Kolegium Odwoławczego prowadzącą do utrzymania w mocy zaskarżonej decyzji organu pierwszej instancji odmawiającej mu udzielenia pomocy z powodu dysproporcji między deklarowanym dochodem a ponoszonymi wydatkami, gdyż jego zdaniem dysproporcja występuje wtedy gdy ubiegający się o pomoc dysponuje majątkiem, który pozwala mu na zaspokojenie swoich potrzeb, a skład orzekający Kolegium nie wskazał "na nic co miałoby tę dysproporcję dowodzić". Stwierdził, że wskazywany w decyzji "sponsoring" kosztuje go rosnącym zadłużeniem względem właścicielki mieszkania oraz wyrokami sądowymi. Pozostająca mu po opłatach kwota [...] zł czy [...] zł nie pozwala na utrzymanie "bez zbierania odpadów żywności na ulicy czy na pobliskim rynku". Wnosi o przyznanie wnioskowanej pomocy odwołując się, iż wcześniej taka pomoc była mu przez MOPS udzielana, a jego sytuacja nie uległa zmianie. Powołał się także na inną decyzję SKO w K. wydaną przez inny skład orzekający, którą uchylono decyzję Dyrektora MOPS w D. nakazując wyjaśnienie z czego się utrzymuje wobec braku środków. Zarzucił organowi orzekającemu w sprawie zaskarżonej decyzji współdziałanie z MOPS-em w D., manipulacje, nierzetelne wykonywanie swoich czynności bez zapoznania się z treścią dokumentów w szczególności jego odwołań, w których zawarł wszystkie wyjaśnienia oraz celowe wprowadzanie Sądu w błąd.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo organ odwoławczy wskazał, że utrzymanie przez Kolegium w mocy zaskarżonej decyzji organu pierwszej instancji w oparciu o inny przepis ustawy o pomocy społecznej od tych na podstawie którego organ I instancji odmówił przyznania W. L. wnioskowanego świadczenia wynika z faktu, że ustalenia MOPS w D. dotyczące wspólnego zamieszkiwania i gospodarowania L. C. ze skarżącym nie zostały jednoznacznie potwierdzone. Zgromadzone dowody jedynie wskazują, że L. C. nie zamieszkuje pod wskazywanym adresem, tj. ul. S. [...] w D.. Poza tymi okolicznościami potwierdza to także fakt, iż nie odebrała awizowanej przesyłki skierowanej do niej przez Kolegium na powyższy adres - wezwanie na rozprawę. Podjęcie przez Kolegium rozstrzygnięcia na podstawie przepisu art. 12 ustawy o pomocy społecznej Kolegium wyjaśniło wyraźną dysproporcją między udokumentowanym przez W. L. dochodem, a ponoszonymi przez niego wydatkami oraz nie wskazaniem dodatkowego źródła dochodu. Podniosło, że - dysproporcja oznacza to brak proporcji, symetrii, równowagi; niewspółmierność, niesymetryczność i taka sytuacja w ocenie składu orzekającego Kolegium występuje w przypadku W. L., gdyż dokumentowane przez niego wydatki są niewspółmierne do deklarowanego dochodu. Skoro skarżący zaspokaja swoje niezbędne potrzeby życiowe, nie otrzymując świadczeń z pomocy społecznej, musi posiadać dodatkowe źródło finansowania, którego nie chce ujawnić. Określanie przez skarżącego L. C. "sponsorem" oraz regulowanie przez wymienioną w ramach "sponsoringu" opłat za media (energię elektryczną i gaz) w wynajmowanym skarżącemu mieszkaniu wskazuje, że jest on przez nią utrzymywany przynajmniej w tej części. Nieprawdziwa jest informacja skarżącego zawarta w skardze, że aby się utrzymać zbiera odpadki żywności na ulicy czy na pobliskim rynku. Pracownicy socjalni (prowadzący sprawy W. L.) bardzo często monitorowali środowisko zamieszkania skarżącego i nigdy nie zastali go zbierającego odpadki żywności. Natomiast bardzo często spotykali go na wspólnych zakupach z L. C. w różnych porach dnia i w różnych marketach lub na targowisku, a także wyjeżdżającego samochodem L. C. z jej garażu i prowadzącego ten samochód. Powyższe fakty zostały udokumentowane w licznych protokołach pracowników socjalnych. Sytuację wspólnego przebywania ww. potwierdzają także protokoły zeznań świadków mieszkających w bloku nr [...] przy ul. K., w którym mieści się lokal mieszkalny wynajmowany przez skarżącego. Powoływanie się na fakt, iż wcześniej MOPS w D. udzielał skarżącemu pomocy (wg załączonych do skargi kserokopii decyzji w miesiącu [...] i [...] r.) nie oznacza, iż pomoc ta skarżącemu nadal przysługuje. Pracownicy socjalni widując skarżącego częściej w towarzystwie L. C. niż samego (zakupy, spacery, jazda samochodem) zaczęli dokładnie badać jego faktyczną sytuację życiową a także sprawdzać wskazywane przez L. C. miejsce jej zamieszkania, tj. ul. S. [...], gdzie nigdy jej nie zastali (protokoły z tych wizyt znajdują się w aktach sprawy). Zarzucanie obu organom administracji łamanie prawa, a nawet "współdziałanie" Kolegium Odwoławczego z MOPS w D. przy wydaniu przez Kolegium skarżonej decyzji jest bezzasadne, bowiem organ odwoławczy może zlecić przeprowadzenie dodatkowego postępowania organowi, który wydał decyzję i Kolegium występowało do organu pierwszej instancji o dodatkowe informacje w sprawie. Bezzasadny jest także zarzut skarżącego, iż Kolegium "wykonuje swoje czynności nierzetelnie nie zapoznając się z treścią dokumentów w szczególności moich odwołań w których zawarte są wszystkie wyjaśnienia i celowo wprowadza Sąd w błąd w celu zrobienia mi krzywdy". Skład orzekający bardzo dokładnie zapoznał się z aktami sprawy, z których wynika, że organ pierwszej instancji zapewnił skarżącemu możliwość czynnego udziału w każdym stadium postępowania, w tym także w przesłuchaniu świadków. Skarżący miał więc możliwość odniesienia się do ich zeznań z czego nie skorzystał, stawiając następnie w odwołaniu zarzut, że przesłuchiwane osoby nawet go dobrze nie znają i nie znają "specyficznych" faktów dlatego kojarzą ich jak "małżeństwo". Nie skorzystał także z możliwości odniesienia się do argumentów organu pierwszej instancji zawartych w skarżonej decyzji na rozprawie administracyjnej w Kolegium, co było celem jej przeprowadzenia. Świadczy to, że skarżący unika konfrontacji z pracownikami socjalnymi MOPS w obecności innych osób. Kolegium zapoznało się także z protokołem pracownika socjalnego, z którego wynika, że skarżący powoływał się, że L. C. ma znajomości na policji, w Kolegium i w Prokuraturze oraz z protokołem z którego wynika, że ostrzegał pracowników socjalnych, że jeśli jeszcze raz zjawią się na ul. S. to powie kuzynce żeby ich "przegoniła". Natomiast w kierowanych do Kolegium Odwoławczego odwołaniach zarzucał organowi pierwszej instancji manipulacje, fałszowanie rzeczywistości, znęcanie się nad nim, krytycznie wypowiadał się o Dyrektor MOPS w D., pracownikach tego Ośrodka (zarzucając im brak merytorycznego przygotowania). Na marginesie sprawy zaznaczono, iż tłumaczenie skarżącego, że będąc w gmachu siedziby Kolegium nie miał siły aby dotrzeć na salę rozpraw, a pracownik socjalny odmówił mu pomocy jest nieprawdą. W budynku, w którym znajduje się siedziba Kolegium znajdują się windy, którymi mógł wjechać na II piętro, budynek wyposażony jest też w sprzęt umożliwiający przemieszczanie się osób niepełnosprawnych oraz zatrudnione są osoby umożliwiające komunikację osobom niepełnosprawnym. Nadto należy wskazać, że skarżący nie miał przeszkód aby dotrzeć na II piętro i złożyć osobiście w Kancelarii Kolegium Odwoławczego skargę do WSA w Gliwicach w okresie późniejszym. Z przedłożonych przez skarżącego wypisów szpitalnych nie wynika aby miał on schorzenie laryngologiczne (chorobę [...]), uniemożliwiające mu rzekomo udział w rozprawie przeprowadzonej w SKO. Co do podnoszonej przez skarżącego kwestii, że w terminie zbliżonym do daty wydania zaskarżonej decyzji SKO w K., inny skład orzekający Kolegium rozpoznał inne odwołanie W. L. od decyzji organu pierwszej instancji odmawiającej mu przyznania pomocy społecznej, w którym uchylił rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Zdaniem Kolegium powyższa decyzja nie może przesądzać że decyzja, która jest obecnie przedmiotem skargi jest wadliwa. Zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie organ odwoławczy mógł uzupełnić, a nawet powinien był przeprowadzić dodatkowe postępowanie dowodowe celem usunięcia ewentualnych rozbieżności w materiale przedłożonym przez organ pierwszej instancji, a tym samym mógł doprowadzić do wydania decyzji, którą utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji przy innym uzasadnieniu (przesłankach) niż to wynikało z decyzji tego organu. W świetle powyższych ustaleń Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że organy administracji przy podejmowaniu swoich decyzji działały w granicach prawa, stosownie do przepisów ustawy o pomocy społecznej, co oznacza to, że decyzje organów administracji nie naruszają obowiązujących przepisów prawa materialnego i procesowego.

W podobnie brzmiących pismach procesowych z dat [...] i [...] r. skarżący polemizował z treścią odpowiedzi na skargę. Podawał tamże, że pracownicy MOPS kłamią w swoich zeznaniach, a rozprawa administracyjna udowodniła, że jego twierdzenia są prawdziwe.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

W punkcie wyjścia należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269) Sąd ten sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wspomnianego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270) wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas – w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Sąd nie jest zatem władny oceniać takich okoliczności jak pokrzywdzenie strony decyzją, czy decyzja wiąże się z negatywnymi skutkami dla strony i im podobnych.

Sąd związany jest normą prawną odzwierciedlającą wolę ustawodawcy, wyrażoną w treści odpowiedniego przepisu prawa. Przy tym z mocy art. 134 § 1 cytowanej ustawy tejże kontroli legalności dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przeprowadzając ocenę zgodności z prawem podjętych w sprawie rozstrzygnięć należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji nie naruszają przepisów prawa materialnego, ani też przepisów prawa procesowego w taki sposób, który mógłby mieć istotny wpływ na jej wynik.

Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji z dnia [...] r. o odmowie przyznania zasiłku celowego na zakup leków, żywności i obuwia z uwagi na stwierdzoną dysproporcję między deklarowanym i udokumentowanym przez skarżącego dochodem a ponoszonymi przez niego wydatkami oraz sytuację wskazującą na to, że jest w stanie przezwyciężyć swoją trudną sytuację życiową.

W ocenie Kolegium ową dysproporcję potwierdza fakt, że z posiadanego dochodu, po opłaceniu czynszu należnego spółdzielni mieszkaniowej i dodatkowo czynszu na rzecz osoby wynajmującej mu lokal mieszkalny – L. C. pozostaje skarżącemu kwota około [...] zł. Nie jest więc możliwe, aby z tej kwoty mógł zaspokoić wszystkie pozostałe potrzeby bytowe, dlatego uznać należy, że sam we własnym zakresie potrzeby te zaspokaja wykorzystując posiadane możliwości i środki, których nie chce ujawnić organom pomocy społecznej. Nadto, skarżący przekracza kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej, określone w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy.

Zgodnie z art. 39 ust 1 i 2 ustawy zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Jednocześnie, stosownie do regulacji zawartej w art. 3 ust. 4 ustawy potrzeby osoby i rodziny korzystającej z pomocy społecznej powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i możliwościom tej pomocy. Z brzmienia przywołanych wyżej unormowań wynika, iż decyzja w zakresie przyznania pomocy w formie zasiłku celowego, jak również w kwestii określenia jej wysokości podejmowana jest w ramach uznania administracyjnego. Uznanie administracyjne cechuje się m.in. tym, że organ nie jest związany ścisłymi kryteriami prawnymi, a więc ma pewną swobodę w ocenie zasadności żądania. W przypadku zasiłku celowego organ administracyjny wydaje decyzję oceniając całokształt sytuacji strony, mającej wpływ na zakres zaspokojenia potrzeb, uwzględniając przy tym sytuację ogólną, czyli wysokość posiadanych środków i liczbę osób wymagających pomocy. Dopiero po ustaleniu, że taka pomoc jest niezbędna, organ może przyznać (ale nie musi) zasiłek celowy, biorąc pod uwagę przytoczone okoliczności przemawiające za udzieleniem pomocy, jak i przeciw jej udzieleniu, co odnosi się również do wysokości przyznanej pomocy. Nawet spełnienie kryteriów przez osobę ubiegającą się o zasiłek celowy nie oznacza, że istnieje po jej stronie roszczenie o przyznanie świadczenia i to w wysokości jakiej oczekuje. Działanie organu w ramach uznania administracyjnego oznacza więc załatwienie sprawy zgodnie ze słusznym interesem obywatela, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny i możliwości organu w zakresie posiadanych uprawnień i środków (por. wyrok NSA z dnia 19 czerwca 2007 r. o sygn. akt I OSK 1464/06, Lex 299415). Organy orzekające zasady te miały na uwadze, albowiem rozstrzygnęły sprawę zważając na sytuację skarżącego oraz ograniczone możliwości finansowe organu pierwszej instancji, a tym samym ochronę interesów osób uprawnionych do uzyskania wsparcia ze środków pomocy społecznej.

W ocenie Sądu, organ odwoławczy opierając się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji o postanowienia art. 12 ustawy zdefiniował kluczowe w niniejszej sprawie pojęcie "dysproporcji między deklarowaną wysokością dochodu a rzeczywistą sytuacją majątkową". Z brzmienia powołanego przepisu wynika, że wykazana dysproporcja ma być tego typu, że osoba jest w stanie przezwyciężyć trudną sytuację życiową wykorzystując własne zasoby majątkowe. Zatem istotą wykazania występowania wskazanej dysproporcji jest to, że osoba ubiegająca się o przyznanie świadczenia jest w stanie samodzielnie zaspokajać swoje niezbędne potrzeby, pomimo spełnienia formalnych wymogów do otrzymania wnioskowanego świadczenia. Dokonane w tym zakresie ustalenia organów obu instancji są wystarczające do oceny sytuacji skarżącego i rozstrzygnięcie sprawy co do jej istoty. Odmowa przyznanie skarżącemu zasiłku celowego nie narusza zatem postanowień ustawy, bowiem decyzja organu odwoławczego wykazała, w oparciu o treść art. 12 ustawy, występowanie u skarżącego dysproporcji uzasadniającej odmowę przyznania wnioskowanej pomocy.

Bezspornie sytuacja skarżącego jest trudna, to jednak nie należy także tracić z pola widzenia faktu, że celem pomocy społecznej nie jest zastąpienie stron w uzyskiwaniu dochodów i zaspokajanie wszelkich ich potrzeb, a jedynie pomoc w tym zakresie (art. 2 ust. 1 ustawy).

Mając na uwadze przedstawiony stan sprawy Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja wydana została zgodnie z obowiązującym prawem, w wyniku prawidłowo przeprowadzonego postępowania, przez co nie nastąpiło naruszenie granic przysługującego organom uznania administracyjnego. Wydając rozstrzygnięcie organy miały bowiem na względzie okoliczności sprawy tak istniejące po stronie skarżącego, jak również uwzględniające cele i możliwości pomocy społecznej. Końcowo już tylko Sąd zwraca uwagę na ugruntowany w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, iż organy administracji w zakresie pomocy społecznej działają w oparciu o środki finansowe, których wysokość jest ściśle określona i w tak wyznaczonych granicach muszą realizować powierzone im w ustawie cele (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 17 kwietnia 2002 r. o sygn. akt: II SA/Gd 4332/01, Lex 77665; z dnia 21 grudnia 2005 r. o sygn. akt I OSK 658/05, Lex nr 502005; z dnia 25 stycznia 2008 r. o sygn. akt I OSK 624/07, Lex nr 500091). Istnienie potrzeby przyznania świadczeń z pomocy społecznej wymaga zbadania nie tylko posiadanych środków i dochodów, ale również całokształtu warunków życia osób chcących skorzystać z pomocy społecznej. Spełnienie, bowiem przesłanek warunkujących przyznanie pomocy, o których mowa w art. 7 ustawy, jak i nie przekroczenie kryterium dochodowego, określonego w art. 8 ust. 1 ustawy oraz cel żądania zgodny z tym, na który może być przyznana pomoc z art. 39 ustawy, nie są wystarczającym uzasadnieniem i jednocześnie gwarancją dla wnioskodawcy uzyskania świadczenia. Z kolei każdy wnioskujący o przyznanie pomocy społecznej ma obowiązek udzielać organowi prawdziwych informacji, bowiem to na ubiegającym się o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej spoczywa bowiem obowiązek współdziałania z organem pomocy społecznej. Ów obowiązek współdziałania przejawia się w szczególności w obowiązku uczestniczenia w wywiadzie środowiskowym, jak i rozprawie administracyjnej, których celem jest ustalenie sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej osoby ubiegającej się o świadczenie (art. 106 ust. 4 ustawy). Ustawa omawiana formułuje podstawową zasadę, wedle której każda osoba ma obowiązek pełnego wykorzystania własnych uprawnień, zasobów i możliwości w celu pokonania trudnej sytuacji życiowej, a jeżeli nie wykonuje takiego obowiązku, to nie występuje podstawowa przesłanka udzielenia takiej osobie pomocy ze środków publicznych. Zatem obowiązek współdziałania świadczeniobiorców z jednostkami i pracownikami pomocy społecznej jest niezwykle istotny i dlatego też został wielokrotnie zaakcentowany w ustawie (art. 4).

W przywołanych okolicznościach, brak jest podstaw do zakwestionowania zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, która zapadła na skutek wyczerpującego wyjaśnienia sprawy, na podstawie zgromadzonych i potrzebnych do jej rozstrzygnięcia dowodów, właściwej ich oceny oraz prawidłowych rozważań faktycznych i prawnych organu odwoławczego, zawartych w jej uzasadnieniu (art. 107 § 3 k.p.a.).

Za oddaleniem skargi przemawiają jeszcze dalsze okoliczności. Otóż organ odwoławczy w ramach swobodnej oceny dowodów przewidzianej w art. 80 kpa przyjął taką wersję stanu faktycznego, według której skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, ale posiada nieujawnione źródła dochodu, na które wskazują zarówno ponoszone wydatki, jak i jego twierdzenia o otrzymywanym wsparciu (sponsoringu). Należy jednakowoż zauważyć, iż tego rodzaju okoliczności równocześnie wyczerpują przesłanki zastosowanego przez organ podstawowego stopnia art. 11 ust. 2 ustawy, bowiem odmowa przedstawienia rzeczywistej sytuacji dochodowej oznacza brak współdziałania, o jakim mowa w tym przepisie. Pomijając nawet i to, że przyjęta przez ten organ wersja prowadzenia przez skarżącego wspólnego gospodarstwa domowego z L. C. była równoprawna i mieściła się w granicach dopuszczalnej oceny dowodów, to ów brak współdziałania jest ewidentny i potwierdza prawidłowość rozstrzygnięcia odmawiającego przyznanie świadczeń z pomocy społecznej. Ta kwestia była już poruszana w innych sprawach z udziałem skarżącego, które rozpatrywane były na gruncie tego samego (co do istoty) stanu faktycznego. M. in. w prawomocnym wyroku z dnia 11.07.2013 r., sygn. akt IV SA/GL 864/12, podkreślono okoliczność ponoszenia przez skarżącego niewspółmiernie wysokich wydatków mieszkaniowych w stosunku do deklarowanych dochodów i jego odmowę współdziałania z pracownikiem socjalnym w kierunku obniżania tych kosztów. Ten stan rzeczy został przez Sąd zakwalifikowany do przesłanek z art. 11 ust. 2 ustawy. Ponieważ – jak już wspomniano – okoliczności faktyczne nie uległy istotnej zmianie, to przedstawione stanowisko nie zdezaktualizowało się i winno korzystać z przypisanej prawomocnym orzeczeniom sądowym mocy wiążącej (art. 170 ppsa).

W końcu wskazać wypadnie na okoliczność wprost wynikającą z zebranego materiału dowodowego, a nie dość wyraźnie przedstawioną przez organy administracyjne. Otóż przy ustalonym ponad dwukrotnym przekroczeniu kryterium dochodowego przyznanie specjalnego zasiłku celowego z art. 41 ustawy mogłoby nastąpić w rzeczywiście wyjątkowych przypadkach, których w żaden sposób nie można się dopatrzeć po stronie skarżącego. Jego wniosek dotyczy bowiem zaspokojenia zwykłych potrzeb życiowych, z którymi boryka się większość rodzin, zwłaszcza zaś tych które nie osiągają ustawowego kryterium dochodowego. Natomiast sam fakt, że w ramach posiadanych dochodów skarżący przeznacza większość środków na cele mieszkaniowe, bez uzewnętrznionego zamiaru zmiany tej sytuacji, nie daje podstaw do przyjęcia istnienia szczególnie uzasadnionego przypadku w rozumieniu art. 41 ustawy. Zwykły zasiłek z art. 39 ustawy oczywiście nie wchodzi w grę ze względu na przywołane kryterium dochodowe. Podobne stanowisko Sąd zajął w wyżej wymienionym wyroku z dnia 11.07.2013 r. Mimo mankamentów uzasadnienia zaskarżonej decyzji w tym aspekcie sprawy nie może być ona z tego powodu zdyskwalifikowana, gdyż prawidłowo zgromadzony materiał dowodowy w pełni pozwalał Sądowi na ocenę prawną tego zagadnienia, która w dodatku jedynie potwierdza trafność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym.

W tym stanie rzeczy na podstawie art. 151 ppsa orzeczono, jak w sentencji.