Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1878/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2008-05-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędziowie: Asesor WSA Joanna Skiba (spr.) Asesor WSA Agnieszka Miernik Protokolant Anna Jurak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 maja 2008 r. sprawy ze skargi Szkoły [...] na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] września 2007 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wojewoda Mazowiecki decyzją z dnia [...] września 2007 r. nr [...] umorzył postępowanie odwoławcze , rozpoznając odwołanie Szkoły [...] od decyzji Prezydenta W. wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej z dnia [...] maja 2007 r. nr [...], ustanawiającej prawo użytkowania wieczystego do zabudowanego gruntu o powierzchni [...] m2 położonego w W. przy ul. [...], oznaczonego w ewidencji gruntów jako działka nr [...] z obrębu [...] – stanowiącego własność Skarbu Państwa , będącego częścią dawnej nieruchomości hipotecznej "[...]" dz. [...],[...], na rzecz następców prawnych dawnego właściciela.

W toku prowadzonego postępowania administracyjnego organ ustalił następujący stan faktyczny:

Prezydent W. wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej, po rozpatrzeniu wniosku M. M. z dnia 5 kwietnia 1948 r. o przyznaniu prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], oznaczonej hip. "[...]" dz. [...],[...], orzekł decyzją z dnia [...] maja 2007 r. nr [...] o ustanowieniu co do działki nr [...] z obrębu [...] prawa użytkowania wieczystego na rzecz następców prawnych dawnego właściciela. Jednocześnie organ orzekł o ustaleniu czynszu symbolicznego z tytułu przyznanego użytkowania wieczystego oraz wskazał, że postępowanie w sprawie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego co do działek nr [...] i [...] z obrębu [...] zostanie zakończone odrębną decyzją.

Od powyższej decyzji odwołanie złożyła Szkoła [...] w W. wnosząc o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Odwołujący zarzucił organowi przeprowadzenie postępowania administracyjnego bez udziału Szkoły [...], która jako podmiot władający i zarządzający przedmiotową nieruchomością od 1945 r. ma przymiot strony postępowania.

Decyzją z dnia [...] września 2007 r. nr [...] Wojewoda Mazowiecki umorzył postępowanie odwoławcze od decyzji Prezydenta W., wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej z dnia [...] maja 2007 r.

W uzasadnieniu decyzji Wojewoda Mazowiecki wskazał, że przedmiotowa nieruchomość znajduje się na terenie objętym działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U Nr 50 poz. 279). Zgodnie z zaświadczeniem Sądu Rejonowego dla W. z dnia 19 kwietnia 2004 r. L. dz [...] stanowiła w całości własność M. M. Organ ustalił, że obecnie nieruchomość położona w W. przy ul. [...] znajduje się w obrębie [...] i wchodzi w skład działek ewidencyjnych:

- nr [...] o powierzchni [...] m2 – będącej własnością Skarbu Państwa,

- nr [...] o powierzchni [...] m2 – będącej drogą publiczną ul. [...] – działka podlega prywatyzacji,

- nr [...] o powierzchni [...] m2 – będącej drogą publiczną ul. [...] – własność Miasta W.

Wojewoda wskazał, że zgodnie z art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. dotychczasowi właściciele gruntu lub ich następcy prawni będący w posiadaniu gruntu, względnie osoby prawa ich reprezentujące, mogli w ciągu 6 miesięcy od dnia objęcia w posiadanie gruntu przez gminę złożyć wniosek o przyznanie prawa własności czasowej. Z akt własnościowych dotyczących przedmiotowej nieruchomości wynika, że M. M. złożył wniosek w dniu 5 kwietnia 1948 r. a zatem przed terminem określonym w art. 7 ww. dekretu. Organ wskazał , że zgodnie z poglądami prezentowanymi w orzecznictwie, termin do złożenia wniosku jest zachowany także wówczas, gdy wniosek został złożony przed objęciem gruntu w posiadanie przez gminę. Zatem wniosek M. M. podlega rozpatrzeniu jako wniosek złożony w terminie.

Na postawie prawomocnych postanowień sądowych znajdujących się w aktach sprawy ustalono, że do kręgu spadkobierców dawnego właściciela M. M. należą: M. G., S. M., I. C., H. B., S. B., J. M., W. M. i W. M..

Odnosząc się do zarzutów odwołującej się Szkoły , Wojewoda Mazowiecki uznał, że Szkoła [...] nie może być uznana za stronę niniejszego postępowania. Jak wynika z akt sprawy, S [...] była władającym nieruchomością. Postanowieniem Sądu Rejonowego dla W. z dnia 29 lipca 2005 r. Nr Dz. [...], Sąd oddalił wniosek S [...] w W. o założenie księgi wieczystej dla działki nr [...] z obrębu [...] i wpisanie na jej rzecz prawa użytkowania wieczystego. Z akt sprawy wynika również, że S [...] została wykreślona z ewidencji gruntów budynków jako użytkownik wieczysty nieruchomości położonej przy ul. [...] i obecnie figuruje w niej jedynie jako władający. Zdaniem organu w postępowaniu administracyjnym dotyczącym nieruchomość znajdujących się na terenie objętym działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r., uczestnikami postępowania mogą być jedynie osoby fizyczne bądź prawne będące właścicielami nieruchomości, bądź takie którym przysługuje prawo użytkowania wieczystego. Do kręgu tych podmiotów S [...] jako władający nieruchomością nie należy.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] września 2007 r złożyła Szkoła [...] w W., wnosząc o jej uchylenie w całości na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

W uzasadnieniu skargi Szkoła [...] podniosła, że Wojewoda Mazowiecki błędnie dokonał interpretacji dotyczącej stanu faktycznego oraz błędnie stwierdził o braku legitymacji skarżącego do złożenia odwołania od decyzji Prezydenta W.

Skarżący podkreślił, że począwszy od 1945 r. zarządza nieruchomością przy ul. [...] na podstawie decyzji przydziałowej Zarządu Miejskiego W. Dokonał na nieruchomości znacznych nakładów odbudowując budynki ze zniszczeń wojennych bądź stawiając nowe zabudowania.

Skarżący podkreślił, że zgodnie z art. 182 ustawy z 1990 r. o szkolnictwie wyższym, z dniem jej wejścia w życie grunty państwowe pozostające w zarządzie uczelni stawały się przedmiotem użytkowania wieczystego uczelni, zaś budynki i urządzenia związane trwale z gruntami państwowymi pozostającymi w zarządzie uczelni państwowej stawały się jej własnością. Oznacza to zdaniem skarżącego, że dla powstania prawa użytkowania wieczystego na rzecz uczelni nie jest wymagane dokonania wpisu do księgi wieczystej. Użytkowanie wieczyste powstaje z mocy samego prawa, a wpis ma charakter wyłącznie deklaratoryjny, nie zaś konstytutywny. Ponadto zgodnie z art. 256 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym (która zastąpiła ustawę o szkolnictwie wyższym z 1990 r.), z dniem wejścia w życie tej ustawy grunty stanowiące własność Skarbu Państwa pozostające w użytkowaniu wieczystym uczelni stawały się jej własnością.

W związku z powyższym, jeśli z dniem 25 września 1990 r. S [...] skutecznie nabyła prawo użytkowania wieczystego, to z dniem 1 października 2005 r. stała się właścicielem nieruchomości na podstawie art. 256 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym, co zdaniem skarżącego jednoznacznie wskazuje na legitymację do wniesienia odwołania w przedmiotowej sprawie.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Mazowiecki wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji, stwierdzając jednocześnie, że w skardze nie wskazano na żadne nowe okoliczności sprawy wpływające na treść rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie może zostać uwzględniona, bowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

Zgodnie z art. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.

Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, iż przedmiotem sprawy sądowoadministracyjnej jest ocena przez Sąd prawidłowości prowadzenia przez organ administracji publicznej postępowania administracyjnego oraz zapadłego w tym postępowaniu rozstrzygnięcia.

W niniejszej sprawie kontroli sądowej podlegała decyzja Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] września 2007 r. umarzająca postępowanie odwoławcze z odwołania złożonego przez Szkołę [...] od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] maja 2007 roku , ustanawiającej prawo użytkowania wieczystego do zabudowanego gruntu o powierzchni [...] m2 , położonego w W. przy ul . [...], oznaczonego w ewidencji gruntów jako działka nr [...]. Rozstrzygnięcie organu odwoławczego zostało oparte na stwierdzeniu, że odwołująca się nie posiadała w postępowaniu administracyjnym przymiotu strony w rozumieniu art. 28 k.p.a., bowiem nie legitymowała się tytułem prawnym do przedmiotowej nieruchomości.

W ocenie Sądu rozstrzygnięcie to należy uznać za słuszne.

Przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie dają podstaw organowi odwoławczemu, gdy odwołanie nie pochodzi od strony, na prowadzenie postępowania odwoławczego i zakończenie go decyzją rozstrzygającą sprawę co do istoty. Stwierdzenie przez ten organ, że wnoszący odwołanie nie jest stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a., następuje w formie decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. Ustalenie interesu prawnego powinno nastąpić w toku rozpoznania odwołania na podstawie stanu faktycznego wynikającego z dowodów zebranych przez organ I instancji wraz z ewentualnym ich uzupełnieniem zgodnie z art. 136 k.p.a.

Stroną postępowania administracyjnego, stosownie do przepisu art. 28 k.p.a., jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. O tym, czy określonemu podmiotowi przysługują uprawnienia strony, a więc czy ma on interes prawny w rozstrzygnięciu sprawy, przesądzają przepisy prawa materialnego, z których wynikają dla tego podmiotu określone prawa lub obowiązki. Interes prawny wyrażać się winien w możliwości zastosowania normy prawa materialnego w konkretnej sytuacji konkretnego podmiotu prawa. Możliwość ta istnieć powinna aktualnie, a nie w przyszłości wywołanej odrębnym zdarzeniem prawnym, nie wynikającym wprost z decyzji będącej przedmiotem odwołania.

Takie uprawnienia nie przysługują podmiotowi nie legitymującemu się tytułem prawnym do przedmiotowej nieruchomości , a więc nie przysługują one podmiotowi, który dokonał nakładów na przedmiotowej nieruchomości i nią faktycznie władał. W dacie wydawania zaskarżonej decyzji istniała taka sytuacja, że postanowieniem z dnia 29 lipca 2005 roku Sądu Rejonowego dla W. oddalony został wniosek S [...] o założenie księgi wieczystej dla działki nr [...] i wpisanie na jej rzecz prawa użytkowania wieczystego. Aktualnie skarżąca Szkoła widnieje w ewidencji gruntów i budynków jako władająca nieruchomością. Skarżąca , nie mając żadnego tytułu prawnego do nieruchomości , której dotyczy decyzja ustanawiająca prawo użytkowania wieczystego , legitymuje się tylko interesem faktycznym do kwestionowania zapadłych w postępowaniu administracyjnym rozstrzygnięć.

Interesu prawnego po stronie skarżącej nie można również wywieść z art. 182 ustawy z dnia 12 września 1990 roku o szkolnictwie wyższym , który określał , że grunty państwowe pozostające w zarządzie uczelni stawały się przedmiotem użytkowania wieczystego uczelni , zaś budynki i urządzenia związane trwale z gruntami państwowymi pozostającymi w zarządzie uczelni państwowej stawały się jej własnością . Nabycie prawa użytkowania wieczystego na podstawie tego przepisu miało miejsce jednak wtedy , gdy uczelnia dysponowała decyzją lub umową , mocą której przejęła prawo zarządu nieruchomością od swego poprzednika. Zdaniem sądu, skarżąca nie legitymuje się powyższymi dokumentami uprawniającymi do nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego gruntu na podstawie art. 182 ustawy z dnia 12 września 1990 roku. Za taki dokument nie można bowiem uznać pisma z dnia 13 października 1945 roku Zarządu Miejskiego W. Wydziału Kwaterunkowego skierowanego do Sekcji Mieszkaniowej przy Komitecie Obywatelskim o przydzieleniu Szkole [...] domu przy ul. [...]. Ponadto ust. 2 art. 182 ustawy o szkolnictwie wyższym z dnia 12 września 1990 roku określał, że skuteczne przekształcenie z mocy prawa praw wymienionych w treści art. 182 ust. 1 powołanej ustawy nie mogło nastąpić z naruszeniem praw osób

trzecich. Natomiast w dacie wejścia w życie ustawy o szkolnictwie wyższym tj. 27 września 1990 roku nadal nie był rozpoznany wniosek M. M. o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu. Ta okoliczność również wskazuje na to, że odwołanie zostało wniesione przez podmiot nie mający interesu prawnego , a zatem nie będący stroną w rozumieniu art. 28 kpa. Zatem wszystkie podniesione w skardze zarzuty należy uznać za nieuzasadnione.

Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.