Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 416/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-11-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6462 Wzory użytkowe
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Romanowski Sędziowie Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Sędzia WSA Grażyna Śliwińska (spr.) Protokolant Iwona Kozłowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 listopada 2006 r. sprawy ze skargi M. W., T. M. – [...] "W." sp. j. z siedzibą w K. na decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia [...] października 2003 r., Nr [...] w przedmiocie unieważnienia prawa ochronnego na wzór użytkowy 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Urzędu Patentowego RP na rzecz skarżących M. W., T. M. – [...] "W." sp. j. z siedzibą w K. kwotę 1. 615 (jeden tysiąc sześćset piętnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2003r., Nr [...] Urząd Patentowy RP oddalił wniosek R. M., M. W., T. M. "W." S.C. z siedzibą w K. o unieważnienie prawa ochronnego na wzór użytkowy pt. "Element narożnikowy" nr Ru 55636 zarejestrowanego na rzecz K. R., B. G., T. S., E. Z. "E." S.C. z siedzibą w K. zasądzając na rzecz uprawnionych koszty postępowania.

Jako podstawę faktyczną rozstrzygnięcia Urząd Patentowy RP wskazał art. 89 ust. 1 w związku z art. 100 ust.1, art. 315 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (tekst jednolity Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117) oraz art. 77 w związku z art. 82 ustawy z dnia 19 października 1972 r. o wynalazczości (tekst jednolity Dz. U. z 1993 r. Nr 26, poz. 117) i § 16 ust. 3 zarządzenia Prezesa Urzędu Patentowego RP z dnia 23 marca 1993 r. w sprawie ochrony wynalazków i wzorów użytkowych (M.P. Nr 18, poz. 179) oraz art. 98 k.p.c. w związku z art. 256 ust. 2 ustawy Prawo własności przemysłowej.

Podstawę faktyczną stanowiły następujące ustalenia:

Urząd Patentowy RP decyzją z dnia [...] czerwca 1997r. udzielił prawa ochronnego nr Ru 55636 na zgłoszony w dniu [...] maja 1994 r. wzór użytkowy.

W zastrzeżeniu niezależnym chroniony jest: "Element narożnikowy, składający się w przekroju poprzecznym z prostego, perforowanego ramienia montażowego, od którego jednego końca odchodzi ramię osłonowe w kształcie wycinka łuku, znamienny tym, że z ramieniem montażowym /1/ połączona jest poprzeczna wąska listewka ustalająca /3/, mająca wzdłużne podcięcie /4/, ramię montażowe /1/ wyposażone jest w płaszczyźnie zewnętrznej, w miejscu połączenia z ramieniem osłonowym /6/, w występ dociskowo - uszczelniający /5/, natomiast koniec ramienia osłonowego /6/ połączony jest z ramieniem montażowym /1/ ramieniem usztywniającym /7/".

W zastrzeżeniu zależnym nr 2 zastrzeżono "Element według zastrzeżenia 1, znamienny tym, że występ dociskowo - uszczelniający /5/ ma w przekroju poprzecznym kształt zbliżony do trójkąta".

W zastrzeżeniu zależnym nr 3 zastrzeżony jest "Element według zastrzeżenia 1, znamienny tym, że krawędź /8/, łącząca ramię osłonowe /6/ z ramieniem usztywniającym /7/, jest co najmniej na linii stanowiącej przedłużenie ściany listewki ustalającej /3/ od strony występu dociskowo - uszczelniającego /5/.

I w zastrzeżeniu zależnym nr 4 zastrzeżony jest "Element według zastrzeżenia 1, znamienny tym, że kąt a pomiędzy ramieniem montażowym /1/ a ramieniem usztywniającym /7/ wynosi od 40 do 90°.

Panowie R. M., M. W., T. M. wspólnicy spółki cywilnej "W." s. c. z siedzibą w K. w dniu [...] maja 2002 r. wystąpili o unieważnienie prawa ochronnego na wzór użytkowy pt. "Element narożnikowy" o nr Ru 55636 przeciwko uprawnionym z tego prawa K. R., B. G., T. S., E. Z. "E." s. c. z siedzibą w K..

Za podstawę swego żądania wnioskodawcy powołali przepisy art. 89 ust. 1 w związku z art. 100 ust. 1 oraz w związku z art. 315 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej, a także art. 77 ustawy z dnia 19 października 1972 r. o wynalazczości oraz § 16 ust. 3 zarządzenia Prezesa Urzędu Patentowego z dnia 23 marca 1993 r. w sprawie ochrony wynalazków i wzorów użytkowych.

Swój interes prawny w żądaniu unieważnienia prawa ochronnego na wzór użytkowy Ru 55636 pt. "Element narożnikowy" wywodzili z faktu, że uprawniony zarzuca im korzystanie z jego prawa ochronnego i żąda zaniechania korzystania z tego prawa oraz stosownego zadośćuczynienia.

Podnosili w uzasadnieniu zgłoszonego wniosku, że przedmiotowy wzór jest rozwiązaniem wielowariantowym i tak:

- W zastrzeżeniu nr 4 wprowadzono nową cechę techniczną, tj. kąt a nie ujawniony w zastrzeżeniu niezależnym, a jego wartość określona została przez nieskończoną ilość kolejnych wariantów realizacji wzoru użytkowego poprzez wielkość kąta a tak, że kąt pomiędzy ramieniem montażowym /1/ a ramieniem usztywniającym /7/ wynosi od 40 do 90°,

- W zastrzeżeniu nr 3 uprawniony ze spornego prawa ochronnego wprowadził nową cechę techniczną, tj. "krawędź /8/ nie ujawnioną w zastrzeżeniu niezależnym, a jej położenie określił tak, że krawędź /8/ jest co najmniej na linii stanowiącej przedłużenie ściany listewki ustalające /3/ od strony występu dociskowego -uszczelniającego /5/". Określenie "co najmniej" w ocenie wnioskodawcy nie precyzuje położenia krawędzi /8/, określa nieskończoną ilość kolejnych wariantów realizacji wzoru użytkowego - poprzez możliwość położenia krawędzi /8/ poniżej..., linii stanowiącej przedłużenie ściany listewki ustalającej /3/ od strony występu dociskowego - uszczelniającego /5/.

- W zastrzeżeniu nr 2 uprawniony z prawa ochronnego precyzuje występ dociskowo - uszczelniający /5/ ujawniony w zastrzeżeniu niezależnym, poprzez określenie jego kształtu - "ma w przekroju poprzecznym kształt zbliżony do trójkąta".

Wnioskodawca zarzucił, że zastrzeżenie niezależne nie podaje w sposób zwięzły i dostatecznie precyzyjny cech technicznych zastrzeganego wzoru użytkowego. Jest to niewystarczające określenie kształtu, bo kształt w przekroju poprzecznym zbliżony do trójkąta może być tworzony poprzez płaszczyzny proste i łukowe, kompilację wymienionych płaszczyzn z płaszczyznami o dowolnych, nieregularnych powierzchniach, a wewnętrzny kąt wierzchołkowy utworzony przez te płaszczyzny może przybierać wartość od 0,00° do 179,99°, co może doprowadzić do nieskończonej ilości wariantów realizacji wzoru użytkowego.

Zarzucił ponadto brak nowości przedmiotowego wzoru użytkowego, bowiem wszystkie cechy wymienione w części znamiennej zastrzeżenia niezależnego i zastrzeżenia zależnego należą do stanu techniki, jako udostępnione do wiadomości powszechnej, a mianowicie :

- w części nieznamiennej zastrzeżenia podano "proste, perforowane ramię montażowe /1/, od którego jednego końca odchodzi ramię osłonowe w kształcie wycinka łuku", a w części znamiennej zastrzeżono - "z ramieniem montażowym /1/ połączona jest poprzeczna wąska listewka ustalająca /3/ mająca wzdłużne podcięcie /4/, ramię montażowe /1/ wyposażone jest na płaszczyźnie zewnętrznej, miejscu połączenia z ramieniem osłonowym /6/, w występ dociskowo - uszczelniający /5/, natomiast koniec ramienia osłonowego /6/ połączony jest z ramieniem montażowym /1/ ramieniem usztywniającym /7/".

- w zastrzeżeniu nr 2 zastrzeżono cyt. "występ dociskowo - uszczelniający /5/ ma w przekroju poprzecznym kształt zbliżony do trójkąta".

Na okoliczność, że sporny wzór użytkowy nie spełnia kryterium nowości oraz nie spełnia kryterium użyteczności wnioskodawca przeciwstawił trzy patenty angielskie, podnosząc, że w ich opisach zawarto wszystkie cechy techniczne ujawnione w części znamiennej zastrzeżenia:

a) zgłoszeniowy opis patentowy G B 2231067 A z pierwszeństwem od dnia 20.04.1989 r.,

b) zgłoszeniowy opis patentowy G B 2242453 A z pierwszeństwem od dnia 29.02.1990 r.,

c) zgłoszeniowy opis patentowy G B 2249563 A z pierwszeństwem od dnia 09.12.1990 r.

Na rozprawie przed Kolegium Orzekającym Urzędu Patentowego pełnomocnik wszystkich wspólników spółki cywilnej "E." zawiadomił o śmierci jednego ze wspólników – T. S..

Organ kontynuował rozprawę, na której wnioskodawca popierał wniosek przedstawiając dodatkowo "zapis graficzny ..." spornego rozwiązania wg Ru. 55636 oraz złożył pismo procesowe z dnia 21 października 2003 r., w którym podstawowy zarzut sprowadzał się do tego, że udzielone prawo ochronne nie spełniało warunków wynikających z art. 77 ustawy o wynalazczości i § 16 ust. 3 zarządzenia Prezesa Urzędu Patentowego RP tzn., że udzielone prawo jest prawem obejmującym rozwiązania wielowariantowe z powodu wprowadzenia w zastrzeżeniach zależnych nowych cech technicznych zastrzeganego wzoru, nie wymienionych w zastrzeżeniu niezależnym, co skutkuje nieskończoną ilością wariantów postaci realizacji wzoru użytkowego.

Drugim zarzutem było nieujawnienie w części przedznamiennej rzeczywistego stanu techniki, np. występu dociskowo - uszczelniającego, który został przedstawiony na przykładzie przeciwstawionych zagranicznych zgłoszeniowych opisach patentowych, z których wynika, że przed datą zgłoszenia spornego wzoru użytkowego, tj. przed [...] maja 1994 r. ujawnione są wszystkie cechy techniczne wymienione w części znamiennej zastrzeżenia niezależnego i zastrzeżenia zależnego nr 1.

Wnioskodawca ilustrując złożony do akt "graficzny zapis", na podstawie którego dowodził, że kąt /a/ zawarty pomiędzy ramieniem montażowym, a ramieniem usztywniającym zawarty w granicach od 40 do 90° stanowi o wielowariantowości spornego wzoru użytkowego, co obraża przepis art. 77 w związku z art. 82 ustawy o wynalazczości i § 16 ust. 3 oraz § 7 ust. 1 pkt. 2 w związku z § 16 ust. 1 ww. zarządzenia Prezesa Urzędu Patentowego RP.

Uprawniony z prawa ochronnego nr Ru 55636 w odpowiedzi wywodził m. in., że wnioskodawca kwestionując jedynie brak nowości spornego wzoru użytkowego, nie przedstawił żadnego dowodu na okoliczność braku jego użyteczności, charakteru technicznego, czy braku kształtu, budowy lub zestawienia przedmiotu o trwałej postaci. W jego ocenie przeciwstawione przez wnioskodawcę trzy opisy patentowe G B nr 2231067 A, nr 2242453 A, nr 2249563 A, w których ujawnione są niektóre cechy zbliżone do cech spornego wzoru użytkowego, ale traktowane sumarycznie nie mogą stanowić o braku jego nowości. O braku nowości mógłby świadczyć tylko jeden dowód zgodnie z § 34 pkt 2 zarządzenia Prezesa Urzędu Patentowego RP z dnia 23 marca 1993 r. w sprawie ochrony wynalazków i wzorów użytkowych.

Zdaniem uprawnionego z prawa ochronnego przeciwstawiony zgłoszeniowy opis patentowy G B 22311067 A nie ujawnia wszystkich cech znamiennych zastrzeganych w spornym wzorze użytkowym i tak:

- kształty porównywanych cech listew są nieporównywalne,

- usytuowanie porównywanych cech listew jest różne,

- sposoby i miejsca użycia porównywanych cech listew są odmienne.

Przeciwstawione rozwiązanie brytyjskie nr 2231067 A nie zawiera takich cech znamiennych spornego wzoru użytkowego jak:

- ramię usztywniające /7/ łączące koniec ramienia osłonowego /6/ z ramieniem montażowym /1/ wg zastrzeżenia nr 1,

- usytuowanie krawędzi /8/ ramienia osłonowego /6/ wg zastrzeżenia nr 3

- określenie zakresu wartościowego kąta /a/ wg zastrzeżenia nr 4.

W przeciwstawionym zgłoszeniowym opisie patentowym G B 2242453 A nie występuje występ dociskowo - uszczelniający, który jest zastrzegany we wzorze użytkowym nr Ru. 55636. Rozwiązanie wg tego opisu patentowego, nie zawiera żadnej z cech znamiennych spornego wzoru użytkowego. Porównywane rozwiązania są odmienne w cechach znamiennych i nie ma podstaw do kwestionowania nowości przedmiotowego wzoru użytkowego.

Zdaniem uprawnionego z prawa ochronnego, z rysunków przedstawionych na fig. 1, 2, i 4 kolejnego, trzeciego przeciwstawionego zgłoszeniowego opisu patentowego G B 2249563 A i przeprowadzonej analizy wynika, że występów /8/, /10/, /13/, w tym przeciwstawionym rozwiązaniu nie da się porównać z ramieniem usztywniającym /7/ wg przedmiotowego wzoru użytkowego.

Uprawniony ze spornego prawa dowodził, że przykładowo człon podporu płytki /16/ jest nieporównywalny z listewką ustalającą /3/ wg Ru 55636, bo jest ona umieszczona po przeciwnej stronie ramienia montażowego /1/, nie jest do niego poprzeczna, a usytuowana pod kątem 40° - jest odłączalna.

W jego ocenie rozwiązanie przedstawione w tym opisie patentowym nie zawiera takich cech znamiennych jak:

- wąska listewka ustalająca /3/,

- podcięcie / 4 / listewki ustalającej /3/,

- określenie pozycji krawędzi /8/ względem listewki ustalającej /5/,

- jeden stały kąt /a/ i pomiędzy ramieniem montażowym /1/ a ramieniem usztywniającym /7/ dla danej postaci wykonania wzoru.

W analizowanych rozwiązaniach występują zasadnicze różnice w kształtach, co czyni sporny element narożnikowy zwartym i prostym konstrukcyjnie, łatwym w wykonaniu i montażu.

W ocenie uprawnionego zarzut dotyczący kąta /a/ pomiędzy ramieniem montażowym /1/ a ramieniem usztywniającym /7/, który wynosi od 40° do 90°, również jest nietrafny, bowiem zastrzeganie parametrów w granicach np. kąta pomiędzy krawędziami, czy ramionami nie stanowi o wariantach wzoru użytkowego, przy czym na tę okoliczność wskazał na rozprawie przykłady udzielonych praw ochronnych.

Na rozprawie domagał się oddalenia wniosku, podtrzymując argumenty zawarte w odpowiedzi na wniosek. W złożonym na rozprawie piśmie dodatkowo zawarł wywody co do rozumienia słów "wariant" i "postać", powoływał się w szczególności na dotychczasową praktykę Urzędu Patentowego.

Kolegium Orzekające Urzędu Patentowego rozpatrzyło wniosek o unieważnienie spornego wzoru użytkowego i wydało zaskarżoną obecnie decyzję oddalającą żądanie.

Wskazało w uzasadnieniu, że sporny wzór użytkowy nr Ru 55636 został zgłoszony w dniu [...] maja 1994 r., zatem w przedmiotowej sprawie mają zastosowanie przepisy ustawy o wynalazczości, zgodnie z art. 315 ust. 3 ust. 1 ustawy p.w.p. z którego wynika, że ustawowe warunki wymagane do uzyskania patentu, prawa ochronnego albo prawa z rejestracji ocenia się według przepisów obowiązujących w dniu zgłoszenia wynalazku, wzoru użytkowego, znaku towarowego albo topografii układów scalonych.

Przyznało, w świetle przepisu art. 89 ust. 1 w związku z art. 100 ustawy Prawo własności przemysłowej, że wnioskodawca ma interes prawny w żądaniu unieważnienia prawa ochronnego nr Ru 55636 w sytuacji, gdy uprawniony z tego prawa ochronnego żąda zaniechania korzystania z prawa oraz stosownego zadośćuczynienia.

Podzieliło stanowisko uprawnionego z prawa ochronnego Ru 55636, że przeciwstawione trzy zgłoszeniowe opisy patentowe G B nr 2231067 A, nr 2242453 A, nr 2249563 A są nieskuteczne jako przeciwstawienie dla spornego wzoru, bowiem z § 34 pkt 2 zarządzenia Prezesa Urzędu Patentowego z dnia 23 marca 1993 r. w sprawie wynalazków i wzorów użytkowych wynika, że tylko jeden dowód mógłby stanowić skuteczne przeciwstawienie, gdyby w nim były ujawnione wszystkie istotne cechy znamienne zastrzegane w spornym wzorze użytkowym.

Za niezasadny uznało zarzut, że w części przedznamiennej spornego wzoru użytkowego nie podano "występu dociskowo – uszczelniającego", który został przywołany na przykładzie przeciwstawionych opisów patentowych. Wskazało, że zgłaszający podał taki stan techniki, jaki był jemu znany w dacie zgłoszenia tego wzoru w dniu [...] maja 1994 r. W związku z powyższym taki stan techniki Urząd Patentowy uznał za właściwy udzielając prawo ochronne wg Ru 55636.

Za niezasadny uznało także zarzut, że udzielone prawo ochronne jest wielowariantowe i niezgodne z § 16 ust. 3 ww. zarządzenia Prezesa Urzędu Patentowego z powodu wprowadzenia nowych cech technicznych do zastrzeganego wzoru użytkowego, nie wymienionych w zastrzeżeniu niezależnym. Wskazało, że cecha techniczna "kąt a", zastrzegana w zastrzeżeniu zależnym /nr 4/ nie musiała być wymieniona w zastrzeżeniu niezależnym, wystarczy, jeżeli w zastrzeżeniu niezależnym jest wymienione ramię montażowe /1/ i ramię usztywniające /7/, a w zastrzeżeniu zależnym nr 4 jest bliższe sprecyzowanie tych cech przez podanie "kąta a" zawartego między nimi. Dlatego taką redakcję zastrzeżenia ochronnego zależnego nr 4 uznał za prawidłową.

Co do wskazanego rzędu wielkości "kąta a" od 40 do 90°, to powołał się na wieloletnią, utrwaloną praktykę Urzędu Patentowego RP, wypracowaną np. na podstawie "Metodyki badania zgłoszeń wynalazków i wzorów użytkowych" - wydawnictwa Urzędu Patentowego (Warszawa, 1993 r. s. 26, w 12 do 16 od góry) pt. "Zagadnienie jednolitości wzoru użytkowego", gdzie wskazano, że "możliwe jest zastrzeżenie parametrów dotyczących kształtu, budowy lub zestawienia elementów w określonych granicach, przy czym rysunek będzie obrazował przykład wykonania wzoru/przykład przedmiotu. Zastrzeganie parametrów w granicach dotyczyć może, np. promienia łuku, kąta między krawędziami, zbieżności ścian itp." Powołał się na wieloletnią ugruntowaną praktykę zastrzegania pewnych parametrów wzorów użytkowych i trudno wyobrazić sobie, aby Urząd Patentowy udzielił prawa ochronnego na wzory użytkowe różniące się między sobą, np. kątami między ramionami, co 1° czy jeszcze mniejszymi. Nie są to warianty realizacji wzoru użytkowego. Ocenił, że na tę okoliczność uprawniony zasadnie powołał przykładowo udzielone prawa ochronne na wzory użytkowe.

Także określenia: co najmniej, kształt zbliżony do trójkąta, korzystnie w postaci, mają w przybliżeniu kształt, stosunek wewnętrznej średnicy wieńca łopatkowego "d" do średnicy zewnętrznej wynosi od 0,64 do 0,88" są również stosowane w Urzędzie Patentowym jako dopuszczalne parametry, stąd zarzut dotyczący zastrzeżenia nr 2, w którym jest określenie "kształt zbliżony do trójkąta", jest dopuszczalne.

W ocenie Kolegium Orzekającego zastrzeżenia ochronne są zredagowane czytelnie i w oparciu o rysunek ich czytelność nie budzi zastrzeżeń. Skoro do ilustracji zastrzeżeń służy rysunek, to podnoszony przez wnioskodawcę zarzut, jakoby zastrzeżenie niezależne nie podawało w sposób zwięzły i dostatecznie precyzyjny przedmiotowego "Elementu narożnikowego" także jest nie trafny. Organ stwierdził, że skoro przeciwstawione opisy patentowe są nietrafne - nie skuteczne dla spornego rozwiązania wzoru użytkowego, zastrzeżenia są opracowane prawidłowo, sporny wzór użytkowy jest nowy, użyteczność jego jest wykazana w opisie wzoru i nie nastąpiła zatem obraza art. 77 w związku z art. 82 ustawy o wynalazczości i § 16 ust. 3 oraz § 7 ust. 1 pkt 2 w związku z § 16 ust. 1 ww. zarządzenia Prezesa Urzędu Patentowego i brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku i unieważnienia prawa ochronnego nr Ru. 55636w oparciu o wskazane przez wnioskodawcę dowody.

W skardze z dnia [...] stycznia 2004r. złożonej do Naczelnego Sądu Administracyjnego wspólnicy M. W. i T. M. "W." s.c. z siedzibą w K. zastępowani przez rzecznika domagali się uchylenia decyzji i zasądzenia kosztów, zarzucając naruszenie interesów skarżących /227 k.p.a./, niezgodność ustaleń UP z materiałem dowodowym zawartym w aktach sprawy, dowolność jego oceny i dowolność interpretacji praktyki UP.

W toku postępowania został złożony odpis z KRSu z dnia [...] stycznia 2005r., z którego wynika, że spółka "W." jest spółką jawną, a jej wspólnikami są M. W. i T. M..

Skarżący przedstawili dotychczasowe zarzuty merytoryczne stanowiące podstawę do unieważnienia prawa ochronnego, także w piśmie procesowym z dnia 21.10.2003r. złożonym na rozprawie, w szczególności co do braku jednolitości wzoru w sytuacji, gdy udzielone prawo przedstawia 5 wariantów rozwiązań, także wskazaną wewnętrzną sprzeczność udzielonego prawa wskazaną w opisie zastrzeżenia zależnego z niezależnym - i te kwestie zostały pominięte w uzasadnieniu,

Zarzucili w uzasadnieniu skargi m.in., że organ uznał stan techniki znany zgłaszającemu za właściwy przy udzielaniu praw ochronnych, a to UP powinien zdecydować o stanie techniki jaki powinien być ujawniony w opisie i zastrzeżeniach. poprzez wskazanie w części przedznamiennej zastrzeżenia niezależnego znanych cech konstrukcyjnych uwzględniających stan techniki pod rygorem umorzenia postępowania. To samo dotyczy oceny Urzędu co do cechy technicznej kąta a, niewłaściwą redakcję zastrzeżeń zależnych, które nie rozwijają cech zastrzeżenia od którego są zależne, a nie cech innych zastrzeżeń zależnych.

Zaskarżonej decyzji zarzucili m.in. dowolność oceny materiału dowodowego i interpretacji stosowania powołanej praktyki Urzędu, niezgodność ustaleń faktycznych z tym materiałem dowodowym. Podał przykłady innej praktyki UP, co podnosił na rozprawie i ze zastrzeżenie zależne 4 jest sprzeczne z zastrzeżeniem niezależnym, co zostało całkowicie pominięte w uzasadnieniu.

R. M. – biorący udział w postępowaniu administracyjnym jako trzeci wspólnik spółki cywilnej i wymieniony w skardze, nie był reprezentowany przez pełnomocnika pozostałych wspólników, skargi nie podpisał. W toku postępowania przed Sądem - w dniu 14 listopada 2005r. została złożona uchwała wspólników z 7 października 2003r., stanowiąca o wyrażeniu zgody przez wspólników na przeniesienie ogółu praw R. M. na wspólnika T. M., co nastąpi w drodze darowizny między nimi. Dokument taki nie został złożony, zatem R. M. był zawiadamiany przez Sąd o rozprawie jako uczestnik postępowania. Stanowiska w sprawie nie zajął.

Urząd Patentowy wniósł o oddalenie skargi. Obszernie odniósł się do zarzutów: wprowadzenia nowych cech – technicznie - omawiając kwestię kąta a i krawędzi 8 . Wywodził, że precyzyjne określenie kąta nie ma znaczenia

Wskazywał, że skarżący nieprecyzyjnie postawił zarzut braku nowości dlatego powołał się na argumenty doprecyzowane i przedstawione na rozprawie co do braku ujawnienia rzeczywistego stanu techniki. Zarzut nieujawnienia (doprecyzowania) części nieznamiennej nie dotyczy ustawowych cech definicyjnych wzoru użytkowego, lecz techniki sporządzania, redagowania zastrzeżeń, uregulowanych w/w Zarządzeniem Prezesa i taki zarzut jest z mocy prawa nieskuteczny i nie powinien być rozpoznawany, ale także niezasadny w świetle tego Zarządzenia. Z ostrożności ustosunkował się do pozostałych argumentów skargi, które ocenił jako chybione.

Uczestnik "E." spółka jawna z siedzibą w K. – jako uprawniona, przekształcona ze spółki cywilnej o tej samej nazwie której wspólnikami byli B. G., K. R., T. S., E. Z. - w świetle pełnomocnictwa złożonego na skutek wezwania Sądu - reprezentowana była przez rzecznika patentowego. Pełnomocnictwa udzielił mu w dniu [...] stycznia 2005r. jeden z czterech wspólników – K. R..

W imieniu tych osób rzecznik patentowy złożył odpowiedź na skargę wnosząc o jej oddalenie w piśmie z dnia [...] stycznia 2005r.

W piśmie z dnia [...] lutego 2005r. złożonym na wezwanie Sądu pełnomocnik uprawnionego wywodził, że prawo do wzoru użytkowego nr Ru 55 636 udzielone na rzecz wspólników spółki cywilnej "E." weszło do majątku spółki jawnej, wskazując, że przekształcenie nastąpiło w trybie art. 26 § 5 zd. 2 Ksh.

Jednocześnie z nadesłanego przez rzecznika patentowego odpisu pełnego z KRSu na dzień [...] listopada 2004r. wynikało, że oprócz wymienionych wyżej osób wspólnikami spółki jawnej są dodatkowo B. S., N. S. i K. S..

Na rozprawie w dniu 13 kwietnia 2006r. pełnomocnik uprawnionego złożył pełnomocnictwo podpisane przez wszystkich wspólników tj. B. G., K. R., E. Z. i B. S.. Poinformował, że T. S. zmarł w toku postępowania administracyjnego, a jego spadkobiercami są żona B. i dwie małoletnie córki K. i N.. Zobowiązany przez Sąd złożył akt zgonu T. S., który miał miejsce w dniu [...] sierpnia 2003r. postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku z dnia [...] października 2003r. oraz postanowienie z dnia [...] maja 2004r. dotyczące zezwolenia matce małoletnich B. S. jako ustawowej przedstawicielce i ustanowionemu kuratorowi małoletnich A. S. na dokonywanie czynności prawnych w ich imieniu. Został złożony prawidłowy odpis z KRSu z dnia [...] lutego 2006r., potwierdzający osoby wspólników (także małoletnich) i osoby uprawnione do reprezentacji spółki, w tym B. S. (także jako przedstawicielkę ustawową małoletnich córek-wspólników).

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 97 § 1 Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. (Dz. U. z dnia 20 września 2002 r. Nr 153, poz.1271 ze zm.) - sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. (Dz.U.02.153.1269) Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz art. 3 § 1-3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz.U.02.153.1270 ze zm.) – zwana dalej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W niniejszej sprawie skarga została uwzględniona, ale z innych przyczyn niż wskazywał skarżący.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zgodnie z zasadą wynikającą z art. 134 p.p.s.a., miał na uwadze, że rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Stąd obowiązany był zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy p.p.s.a. uchylić decyzję w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego.

W ocenie Sądu naruszenie prawa jakiego dopuścił się w niniejszej sprawie Urząd Patentowy tj. rozpoznania sprawy administracyjnej, której przedmiotem jest prawo majątkowe - w sytuacji zgonu strony w toku tego postępowania i wydanie decyzji z pominięciem ustalenia jej następców prawnych. Konsekwencją tego jest brak ich udziału w postępowaniu, co z mocy art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. stanowi przesłankę wznowieniową i skutkuje wyeliminowaniem z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji na mocy cytowanego wyżej przepisu art. 145§ 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.

Na wstępie wskazać należy, że spółka jawna, przekształcona ze spółki cywilnej jak i spółka cywilna nie posiadają osobowości prawnej, stąd mogą być stroną postępowania administracyjnego tylko w sytuacji, kiedy przepisy szczególne tak stanowią.

Podnieść należy, że przedstawicielami ustawowymi spółki cywilnej, uprawnionej z prawa ze wzoru użytkowego – w toku postępowania spornego jakie toczyło się przed Urzędem Patentowym na skutek wniosku skarżącej – byli wszyscy wspólnicy. Innymi słowy, wspólnicy mieli pełną kompetencję do reprezentacji, która wynika z ustawy, byli więc przedstawicielami ustawowymi spółki w sprawie dotyczącej unieważnienia prawa majątkowego jakim jest prawo ochronne do wzoru użytkowego.

Jednakże zarówno spółka cywilna jak i spółka jawna, chociaż może nabywać prawa, zaciągać zobowiązania, pozywać i być pozywaną, nie posiada charakteru osoby prawnej, która byłaby oderwana od tworzących ją osób fizycznych.

Z tego względu wszyscy jej wspólnicy są stronami postępowania – zarówno administracyjnego jak i sądowego.

O ile zatem Urząd Patentowy prowadził postępowanie sporne i uzyskał informację o śmierci wspólnika uprawnionej spółki T. S., obowiązany był do potwierdzenia tej informacji dokumentem w postaci aktu zgonu, a następnie zastosowania reguł przewidzianych w kodeksie postępowania administracyjnego, tj. art. 97 § 1 pkt. 1 k.p.a. o ile zaistniałyby występujące łącznie 4 przesłanki:

1. nastąpiła śmierć strony lub jednej ze stron w toku postępowania;

2. nie jest możliwe wezwanie spadkobierców zmarłej strony do udziału w postępowaniu;

3. nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 30 § 5;

4. postępowanie, ze względu na śmierć strony lub jednej ze stron, nie podlega obligatoryjnemu umorzeniu jako bezprzedmiotowe (art. 105 § 1).

Jak wynika ze złożonego dopiero przed tutejszym Sądem postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku z [...] października 2003r., spadkobiercy zmarłego wspólnika byli już ustaleni przez sąd spadku przed rozprawą w Urzędzie Patentowym, która miała miejsce [...] października 2003r. i nie brali udziału w tym postępowaniu, nie otrzymali tez decyzji.

Organ prowadzący postępowanie zobowiązany był wezwać spadkobierców w trybie art. 50 k.p.a. do udziału w postępowaniu, wszak ich praw majątkowych dotyczył rozstrzygnięty decyzją wniosek. Jeśli organ zaniedbał wykonania tego obowiązku, mamy do czynienia z istotną wadą procesową, bowiem strona bez własnej winy nie może brać udziału w postępowaniu.

Należy podnieść, że zdolność prawną i zdolność do czynności prawnych stron ocenia się według przepisów prawa cywilnego, o ile przepisy szczególne nie stanowią inaczej. W sprawach dotyczących praw zbywalnych lub dziedzicznych w razie zbycia prawa lub śmierci strony w toku postępowania na miejsce dotychczasowej strony wstępują jej następcy prawni. Wynika to z art. 30 § 1 i 4 k.p.a.

W ogólnym postępowaniu administracyjnym następstwo procesowe ma charakter wyjątkowy. Jego dopuszczalność uzależniona została od łącznego zaistnienia trzech wąsko ujętych przesłanek. Pierwszą stanowi rodzaj sprawy, będącej przedmiotem postępowania. Spełnienie drugiej wymaga zajścia zdarzenia w postaci "zbycia prawa" lub "śmierci strony". Dla realizacji trzeciej niezbędne jest, aby zdarzenie wypełniające przesłankę drugą nastąpiło w określonych granicach czasowych, tj. "w toku postępowania". W wyr. z dnia 24 kwietnia 2003 r., IV SA 2930/01, Mon. Praw. 2003, nr 13, poz. 580): NSA wypowiedział pogląd, że artykuł 30 § 4 k.p.a. reguluje dwie odrębne kwestie: pierwszą stanowi przeniesienie na inny podmiot praw zbywalnych, a drugą nabycie składników masy spadkowej przez spadkobierców strony.

Istotnymi elementami analizowanej przesłanki są pojęcia "praw zbywalnych" i "praw dziedzicznych". Za prawa zbywalne (zwane też przenośnymi, przenoszalnymi) uznaje się te, które mogą być przeniesione przez osobę uprawnioną na inną osobę, z tym jednak zastrzeżeniem, iż cecha zbywalności co do zasady nie zależy od woli tych osób, lecz rozstrzygająca jest w tym względzie treść normy prawnej (S. Szer, Prawo cywilne..., s. 82; A. Wolter, Prawo cywilne..., s. 112), albo szczególne właściwości prawa (S. Grzybowski, Prawo cywilne..., s. 118). Taki charakter mają z reguły prawa majątkowe. Mogą one przybierać postać wartości majątkowych, jak również uprawnień posiadających taką cechę.

W ocenie NSA, dziedzicznymi są także prawa spadkobierców wstępujących w miejsce zmarłego wspólnika spółki z ograniczoną odpowiedzialnością (o ile umowa spółki nie stanowi inaczej). W sprawach wynikających ze stosunków administracyjnoprawnych, z mocy samego prawa spadkowego, wstępują oni do spółki na miejsce zmarłego wspólnika i wykonując swoje prawa w spółce, nabywają przymiot strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. (wyr. NSA z dnia 16 sierpnia 1991 r., IV SA 693/91, ONSA 1991, nr 3-4, poz. 76).

Z kolei z uzasadnienia uchwały NSA (w składzie 7 sędziów) z dnia 22 września 1997 r. (FPS 6/97, ONSA 1998, nr 1, poz. 1) wynika, że wprawdzie kodeks nie zawiera przepisu, który by stwierdzał, iż osoba zmarła nie może być stroną w sprawie, jednakże wynika to z samej konstrukcji pojęcia strony i jej zdolności prawnej, którą ocenia się według przepisów prawa cywilnego (art. 30 § 1 k.p.a.).

Z powyższych rozważań wywieść należy, że warunkiem niezbędnym do uzyskania przez osobę fizyczną przymiotu strony jest jej zdolność do bycia podmiotem praw i obowiązków, czyli posiadanie zdolności prawnej. Ta zaś kończy się w chwili śmierci. Osoba zmarła nie może być więc stroną w postępowaniu administracyjnym. Warto tu jeszcze podkreślić, że powyższa zasada wynika również z charakteru działań podejmowanych przez organ administracyjny. Ich skierowanie do żyjących lub istniejących podmiotów procesowych uznawane jest w doktrynie prawa za jeden z zasadniczych warunków ich ważności, wynikający z samej natury czynności procesowych (W. Siedlecki, Czynności procesowe..., s. 711-712; J. Jodłowski, Z. Resich, J. Lapierre, T. Misiuk-Jodłowska, Postępowanie cywilne..., s. 237).

Trzeba podkreślić, że śmierć osoby skutkuje niedopuszczalnością prowadzenia postępowania administracyjnego oraz wydania wobec niej decyzji. Dlatego ze względu na treść art. 30 § 4 k.p.a. przyjmuje się zasadę ciągłości postępowania polegającą na tym, że w wstąpienie do postępowania następców prawnych zmarłej strony następuje z mocy prawa (A. Gill, glosa do wyroku NSA z dnia 20 września 2002 r., I SA 428/01, OSP 2004, z. 3, poz. 3, t. 2). Za zbędne należy uznać wydanie postanowienia w takiej sprawie. Natomiast organ administracji powinien natomiast zawiadomić następców prawnych o prowadzonym postępowaniu i treści art. 30 § 4 k.p.a. (zgodnie z art. 61 § 4, art. 9 i art. 10 § 1 k.p.a.). Nie wydają się istnieć przeszkody, by powyższe rozwiązanie ograniczać tylko do sytuacji śmierci strony. Brak w przepisie jakiegokolwiek rozróżnienia w zakresie wstąpienia nakazuje przyjąć, że ma ono miejsce z mocy prawa w obu przypadkach w nim przewidzianych. Kategoryczna formuła normy art. 30 § 4 k.p.a. czyni wstąpienie obligatoryjnym (na fakultatywność wstąpienia zdaje się wskazywać treść uzasadnienia uchwały SN z dnia 21 marca 1996 r., III AZP 39/95, OSNIAPiUS 1996, nr 19, poz. 280).

Jeśli strona bez własnej winy nie mogła brać udziału w postępowaniu administracyjnym, to – jak na wstępie wskazano - okoliczność ta stanowi przesłankę do wznowienia postępowania na mocy art. art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., a jednocześnie podstawę uchylenia zaskarżonej decyzji na mocy wskazanego na wstępie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy p.p.s.a.

W zakresie wykonalności uchylonej decyzji Sąd orzekł na mocy art. 152 p.p.s.a., zaś co do kosztów postępowania po myśli art. 200 i 205 § 1 i 2 p.p.s.a.