Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 854/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2017-10-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6146 Sprawy uczniów
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne: Prawo miejscowe
Pomoc społeczna
Skarżony organ: Rada Gminy
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność aktu prawa miejscowego w części
Powołane przepisy: article: art. 147
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Dziedzic Asesor WSA Zbigniew Kruszewski Protokolant st.sekr.sąd. Elżbieta Dzięcielewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 października 2017 r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego na uchwałę Rady Miejskiej z dnia 27 czerwca 2012 r., nr XVII.128.2012 w sprawie uchwalenia regulaminu udzielania pomocy materialnej o charakterze socjalnym dla uczniów zamieszkałych na terenie Gminy I. stwierdza nieważność § 3 ust. 1, 2,3 i 4 oraz § 7 ust. 5 zaskarżonej uchwały, II. umarza postępowanie w zakresie żądania stwierdzenia nieważności § 6 ust. 1 pkt b oraz § 6 ust. 2, 3 i 5 zaskarżonej uchwały.


UZASADNIENIE

Rada Miejska uchwałą z dnia 27 czerwca 2012 r., Nr XVII.128.2012, powołując się na art. 90f ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (tekst jedn. Dz.U. z 2004 r., nr 256, poz. 2572 ze zm., obecnie Dz.U. z 2016 r. poz. 1943; dalej u.s.o.), uchwaliła regulamin udzielania pomocy materialnej o charakterze socjalnym dla uczniów zamieszkałych na terenie Gminy.

Skargę na powyższą uchwałę wniósł Prokurator Rejonowy zaskarżając uchwałę w zakresie § 3 ust. 1 do 4, § 6 ust. 1 pkt b i § 6 ust. 2, 3 i 5 oraz § 7 ust. 5. Zaskarżonym przepisom zarzucił istotne naruszenie prawa przez naruszenie art. 90d, 90f i 90n u.s.o. poprzez uzależnienie form pomocy od przedłożenia organowi przyznającemu stypendium wskazanych w uchwale dokumentów skoro ograniczenie takie nie wynika z ustawy oraz uzależnienie stypendium od wcześniejszego ponoszenia wydatku, co również nie ma oparcia ustawowego oraz brak określenia w uchwale sposobu ustalenia wysokości stypendium szkolnego i w to miejsce, niezgodnie z delegacją ustawową, określenie wysokości stypendium w zależności od dochodu na osobę w rodzinie. Nadto prokurator podniósł niezgodność § 7 ust. 5 zaskarżonej uchwały z przepisami art. 90e ust. 2 w zw. z art. 90f pkt 4 u.s.o.

Odpowiadając na skargę Rada Gminy wniosła o jej uwzględnienie, ewentualnie umorzenie postępowania w razie, gdyby zaskarżona uchwała została uchylona przez gminę przed rozpatrzeniem skargi.

Pismem z dnia [...] października 2017 r. (k. 44) Prokurator Okręgowy oświadczył, że cofa skargę w zakresie żądania stwierdzenia nieważności § 6 ust. 1 pkt b i § 6 ust. 2, 3 i 5 zaskarżonej uchwały i w tym zakresie wniósł o umorzenie postępowania, podtrzymując w pozostałej części skargę. Stanowisko to podtrzymał Prokurator Okręgowy obecny na rozprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r. poz. 1066 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Przepis art. 3 § 1 w zw. z § 2 pkt 5 i 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 dalej jako p.p.s.a.) poddaje tak określonej kontroli administracji publicznej także orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego oraz inne akty organów jednostek samorządu terytorialnego.

Zakresu tej kontroli nie wyznaczają zarzuty, wnioski czy podstawa prawna skargi, ale sprawa administracyjna w której akt został wydany (art. 134 § 1 p.p.s.a.), a sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6 p.p.s.a., stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności (art. 147 § 1 p.p.s.a.).

Skarga w niniejszej sprawie została złożona przez Prokuratora, do czego był on uprawniony na mocy art. 70 ustawy z dnia 28 stycznia 2016 r. o prokuraturze (Dz. U. z 2016 r. poz. 177), stanowiącego, że jeżeli uchwała organu samorządu terytorialnego jest niezgodna z prawem prokurator - oprócz możliwości zwrócenia się o zmianę lub uchylenie wadliwej uchwały - może także wystąpić o stwierdzenie jej nieważności do sądu administracyjnego. Stosownie do art. 53 § 3 zd. 2 p.p.s.a. prokurator nie jest związany terminem zaskarżenia przewidzianym w art. 53 § 1-3 p.p.s.a., a skarga nie musiała być poprzedzona wyczerpaniem środków zaskarżenia (art. 52 § 1 p.p.s.a.).

Przedmiotem kontroli sądowej jest uchwała w sprawie regulaminu udzielania pomocy materialnej o charakterze socjalnym dla uczniów podjęta na podstawie art. 90f u.s.o. Zgodnie z tym przepisem rada gminy uchwala regulamin udzielania pomocy materialnej o charakterze socjalnym dla uczniów zamieszkałych na terenie gminy, kierując się celami pomocy materialnej o charakterze socjalnym, w którym określa w szczególności:

1) sposób ustalenia wysokości stypendium szkolnego w zależności od sytuacji materialnej uczniów i ich rodzin oraz inne okoliczności w art. 90d ust. 1 (u.s.o.);

2) formy, w jakich udziela się stypendium szkolnego w zależności od potrzeb uczniów zamieszkałych na terenie gminy;

3) tryb i sposób udzielania stypendium szkolnego;

4) tryb i sposób udzielania zasiłku szkolnego w zależności od zdarzenia losowego.

Przez użyte w art. 90 f u.s.o. pojęcie "tryb i sposób udzielania" stypendium i zasiłku szkolnego rozumie się wskazanie wymogów i koniecznych czynności, jakie należy wykazać i podjąć w celu uzyskania prawa do świadczenia pomocowego oraz jego realizacji. W odniesieniu zaś do "trybu" chodzi o konkretne działania, przepisy lub procedury. Rada gminy uprawniona jest zatem do określenia sposobu procedowania i formy działania w toku postępowania związanego z przyznaniem tych świadczeń (por. wyrok NSA z dnia 6 maja 2014 r., I OSK 338/14).

Zgodnie z art. 90f pkt 1 u.s.o. rada gminy winna określić sposób ustalenia wysokości stypendium szkolnego w zależności od sytuacji materialnej uczniów i ich rodzin oraz inne okoliczności wskazane w art. 90d ust. 1. Skoro rada gminy upoważniona została do określenia sposobu ustalania wysokości stypendium szkolnego w zależności od sytuacji materialnej uczniów i ich rodzin oraz innych okoliczności, o których mowa w art. 90d ust. 1 u.s.o., to wykonanie upoważnienia ustawowego nie polega na ustaleniu w uchwale konkretnych kwot stypendium w zależności od dochodu w rodzinie ucznia (por. wyrok NSA z dnia 28 maja 2015 r., I OSK 535/15).

Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że w zaskarżonej uchwale Rada nie zrealizowała w sposób prawidłowy delegacji ustawowej zawartej w art. 90f pkt 1 powołanej ustawy, gdyż nie ustaliła sposobu ustalania wysokości stypendium szkolnego, lecz w § 3 ust. 1, 2, 3 i 4 ustaliła jego wysokość, uzależniając ją od dochodu na osobę w rodzinie. Taka regulacja, jako sprzeczna z delegacją ustawową zawartą w art. 90f ust. 1 u.s.o., stanowi istotne naruszenie prawa prowadzące do stwierdzenia nieważności wskazanych przepisów na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a.

Również istotnym naruszeniem prawa jest treść § 7 ust. 5 uchwały, która w części stanowi powielenie zapisu przepisów art. 90e ust. 2 i ust. 3 u.s.o., a w części zmianę tej regulacji ustawowej. Brzmienie zaskarżonego przepisu uchwały nie jest bowiem identyczne z brzmieniem przepisu ustawy co jest zabiegiem niedozwolonym, gdyż przepis ustawy ma charakter bezwzględnie obowiązujący i nie zawiera jakiejkolwiek delegacji lub dozwolenia na zmianę. Z tych względów na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a. należało stwierdzić nieważność § 7 ust. 5 zaskarżonej uchwały.

W pozostałym zakresie skargi (żądania stwierdzenia nieważności § 6 ust. 1 pkt b i § 6 ust. 2, 3 i 5 zaskarżonej uchwały) postępowanie zostało umorzone wobec cofnięcia w tej części skargi (art. 161 § 1 pkt 1 p.p.s.a.).

W ocenie sądu cofnięcie było dopuszczalne w rozumieniu przepisu art. 60 zd. 2 p.p.s.a., bowiem nie zmierzało do obejścia prawa ani też utrzymania w mocy przepisów dotkniętych wadą nieważności.