Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 624/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2017-10-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy: article: art. 2 pkt 7 lit d
journal: Dz.U. 2007 nr 192 poz 1378
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak Sędziowie: Sędzia NSA Anna Orłowska (spr.) Sędzia WSA Paweł Mierzejewski Protokolant Starszy sekretarz sądowy Anna Zegan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 października 2017 r. sprawy ze skargi T. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 20 kwietnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie uznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego za nienależnie pobrane uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia 6 marca 2017 r. nr [...].


UZASADNIENIE

Zaskrzoną decyzją z dnia 20 kwietnia 2017 r., sygn. akt [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta S. z dnia 6 marca 2017 r. w przedmiocie uznania kwoty 2400 zł za nienależnie pobrane przez T. B. świadczenie z funduszu alimentacyjnego za okres od 1 listopada 2008 r. do 28 lutego 2009 r. przyznane decyzją nr [...] z dnia 18 listopada 2008 r..

Jak wynika z uzasadnień decyzji przebieg postępowania w przedmiotowej sprawie był następujący:

decyzją organu I instancji z dnia 18 listopada 2008 r. nr [...] zostało przyznane T. B. (dalej jako: "strona", "skarżąca") świadczenie z funduszu alimentacyjnego na T. B. w kwocie 350 zł miesięcznie na okres od 1 listopada 2008 r. do 30 września 2009 r. i na K. B. w kwocie 250 zł miesięcznie na okres od 1 listopada 2008 r. do 30 września 2009 r.

W dniu 31 sierpnia 2015 r. dłużnik alimentacyjny - K. B. przedstawił dowody wpłaty, z których wynika, że w okresie pobierania świadczeń z funduszu alimentacyjnego przekazał skarżącej alimenty na dzieci na łączną kwotę 2.400 zł.

Decyzją z dnia 21 września 2015 r. nr [...] uznano, że świadczenia z funduszu alimentacyjnego wypłacone T. B. w okresie od 1 listopada 2008 r. do 28 lutego 2009 r. w kwocie 2.400 zł są świadczeniami nienależnie pobranymi.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia 29 października 2015 r. nr [...] uchyliło wyżej wskazaną decyzję organu pierwszej instancji z dnia 21 września 2015 r., a sprawa została przekazana do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Organ odwoławczy wskazał, że w sprawie nie odniesiono się do podniesionego przez stronę zarzutu przedawnienia roszczenia. W ocenie Kolegium akta sprawy nie pozwalają stwierdzić, że osoba uprawniona w okresie pobierania świadczeń z funduszu, otrzymała, niezgodnie z kolejnością określoną w art. 28 ustawy, zaległe lub bieżące alimenty do wysokości otrzymanych w tym zakresie alimentów. Przedstawione przez dłużnika alimentacyjnego pieniężne przekazy pocztowe nie odzwierciedlają bowiem tego jednoznacznie. Organ I instancji został zobowiązany do przeprowadzenia dowodu z akt komornika oraz do wezwania T. B. do złożenia wyjaśnień w sprawie otrzymania od dłużnika alimentacyjnego alimentów na rzecz dzieci w okresie od dnia 1 listopada 2008 r. do 28 lutego 2009 r.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy, działający z upoważnienia Prezydenta Miasta S., Starszy Inspektor Działu Świadczeń Rodzinnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w S. decyzją z dnia 22 marca 2016 r.nr [...] skierowaną do T. B. orzekł o: 1) uznaniu kwoty 2.400 zł za nienależnie pobrane świadczenie z funduszu alimentacyjnego, za okres od 1 listopada 2008 r. do 28 lutego 2009 r. przyznane decyzją nr [...] z dnia 18 listopada 2008 r.; i o 2) zobowiązaniu do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia z funduszu alimentacyjnego w wysokości 2.400 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, naliczonymi od dnia 1 grudnia 2008 r. do dnia wydania decyzji w wysokości 2.086,68 zł.

Decyzją z dnia 28 kwietnia 2016 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta S. z dnia 22 marca 2016 r.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że skarżąca otrzymała w okresie od 1 listopada 2008 r. do 28 lutego 2009 r. alimenty od dłużnika, w tym przekazy pieniężne na łączną kwotę 2.400 zł (przekaz z dnia 10 grudnia 2008 r. na kwotę 600 zł, z dnia 11 grudnia 2008 r. na kwotę 1.200 zł oraz z dnia 17 grudnia 2008 r. na kwotę 600 zł). Strona potwierdziła otrzymywanie alimentów w okresie od 1 listopada 2008 r. do 28 lutego 2009 r. jednak ze względu na upływ czasu nie podała kwoty otrzymanych alimentów. Zdaniem skarżącej wpłacane przez dłużnika alimentacyjnego częściowe alimenty w okresie od 1 listopada 2008 r. do 28 lutego 2009 r. oraz wpłaty z dnia 10 grudnia 2008 r., 11 grudnia 2008 r. i 17 grudnia 2008 r. służyły w istocie zmniejszeniu zaległości alimentacyjnych z okresu wcześniejszego. Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w M., na zapytanie organu pierwszej instancji, czy do sprawy KMP/315/05 zostały zgłoszone wpłaty bezpośrednie dokonane przez dłużnika w grudniu 2008 r. na łączną kwotę 2.400 zł poinformował, iż wierzycielka T. B. poinformowała go o wpłatach dokonanych przez dłużnika w dniach 3 października 2008 r. (600 zł), 10 grudnia 2008 r. (600 zł), 17 grudnia 2008 r. (600 zł) oraz w dniu 21 stycznia 2009 r. (600 zł) co dało łączną kwotę 2.400 zł. Brak jest natomiast informacji o wpłacie z dnia 11 grudnia 2008 r. na kwotę 1.200 zł. Dnia 11 marca 2016 r. oświadczenie w sprawie złożył dłużnik alimentacyjny i sprostował, że w oświadczeniu z dnia 31 sierpnia 2015 r. błędnie określił miesiące, za które płacił alimenty, wskazując, że 11 grudnia 2008 r. zapłacił alimenty za styczeń i luty 2009 r., natomiast 17 grudnia 2008 r. zapłacił alimenty za grudzień 2008 r. Dłużnik oświadczył również, że alimenty były i są płacone regularnie oraz, że od 2012 r. płacił alimenty w wysokości 1.350 zł, natomiast od 2016 r. zgodnie z wyrokiem sądu, płaci 600 zł/mies.

Organ odwoławczy utrzymując decyzję organu niższej instancji w mocy, wskazał, że zgodnie z art. 2 pkt 7 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, za nienależnie pobrane świadczenie należy uznać świadczenie z funduszu alimentacyjnego wypłacone pomimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie albo wstrzymanie wypłaty świadczeń w całości lub w części, świadczenie przyznane lub wypłacone w przypadku świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą te świadczenia, wypłacone bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa, jeżeli stwierdzono nieważność decyzji przyznającej świadczenia albo w wyniku wznowienia postępowania uchylono decyzję przyznającą świadczenia i odmówiono prawa do świadczenia, świadczenie wypłacone w przypadku, gdy osoba uprawniona w okresie ich pobierania otrzymała niezgodnie z kolejnością określoną w art. 28 ustawy, zaległe lub bieżące alimenty, do wysokości otrzymywanych w tym okresie alimentów.

Kolegium wskazało, że na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy ustalono, że skarżąca nienależnie pobrała świadczenia z funduszu alimentacyjnego w kwocie 2.400 zł. Ponadto Kolegium wyjaśniło, że z przedłożonych akt sprawy wynika, że świadczenia z funduszu alimentacyjnego przyznane decyzją [...] z dnia 18 listopada 2008 r. zostały wypłacone za okres od 1 listopada 2008 r. do 30 września 2009 r. Wobec wpłaty przez dłużnika alimentacyjnego kwoty 5.400 zł na poczet alimentów za okres od marca 2009 r. do listopada 2009 r. została wydana w dniu 1 lutego 2010 r. decyzja o zobowiązaniu T. B. do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego w wysokości 4.200 zł oraz odsetek ustawowych, kwota dotyczyła okresu od marca 2009 r. do września 2009 r. i została spłacona przez skarżącą w całości. Organ podkreślił, że w przedmiotowej sprawie kwoty do zwrotu dotyczą tej samej decyzji przyznającej świadczenie z funduszu alimentacyjnego, jednakże zupełnie innych okresów ich pobierania.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku T. B. wniosła o uchylenie decyzji wydanych przez organy obydwu instancji.

Wyrokiem z dnia 24 listopada 2016 r. Wojewódzki sąd Administracyjny uchylił decyzję Kolegium z dnia 28 kwietnia 2016 r. i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta S. z dnia 22 marca.

Sąd nie wchodząc na tym etapie w zasadność merytoryczną rozstrzygnięcia w przedmiocie uznania kwoty 2400 zł za nienależnie pobraną, stwierdził konieczność uchylenia decyzji z uwagi na niedopuszczalne orzeczenie w jednym akcie administracyjnym zarówno o uznaniu świadczenia za nieznaleźne pobrane jak i o nakazaniu zwrotu tego świadczenia.

Zaskarżoną w niniejszym postępowaniu decyzją z dnia 6 marca 2017 r. nr [...] Prezydent Miasta S. orzekł o uznaniu kwoty 2 400 zł za nienależnie pobrane świadczenie z funduszu alimentacyjnego za okres od 1 listopada 2008 r. do 28 lutego 2009 r. przyznane decyzją nr [...] z dnia 18 listopada 2008 r.

Organ wskazał, że MOPR w S. za okres od listopada 2008 r. do lutego 2009 r. (4 miesiące) wypłacił T. B. świadczenia z funduszu alimentacyjnego na łączną kwotę 2 400 zł (4 x 600 zł), w tym na T. B. 1400 zł ( 4 x 350 zł i na K. B. 1000 zł ( 4x 250 zł). W sprawie stwierdzono jednocześnie, że dłużnik alimentacyjny zapłacił T. B. alimenty na rzecz dzieci również za okres od listopada 2008 r. do lutego 2009 r. (w grudniu zapłacił za listopad i grudzień 2008 r. oraz styczeń i luty 2009 r.). Organ podkreślił, że T. B. pismami z dnia 25 stycznia 2016 r. i z dnia 7 marca 2016 r. potwierdziła otrzymanie alimentów od dłużnika w okresie od 1 listopada 2008 r. do 28 lutego 2009 r. (brak kwot otrzymanych alimentów) oraz potwierdziła alimenty otrzymane w dniach 10, 11 i 17 grudnia 2008 r.

Reasumując organ wskazał, że T. B. w przedmiotowym okresie otrzymała alimenty na dzieci z dwóch źródeł tj. z funduszu alimentacyjnego oraz bezpośrednio od ojca dzieci K. B.. Po ponownej analizie organ stwierdził tym samym, że świadczenie z funduszu alimentacyjnego wypłacone w okresie od 1 listopada 2008 r. do 28 lutego 2009 r. w kwocie 2400 zł jest świadczeniem nienależnie pobranym zgodnie z art. 2 pkt 7 lit d ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. 2007 nr 192, poz. 1378 ze zm.)

Stronę poinformowano o możliwości wystąpienia o umorzenie kwoty nienależnie pobranych świadczeń na podstawie art. 23 ust. 8 cyt. ustawy. Wskazano także końcowo, że w sprawie nie doszło do przedawnienia, o którym mowa w art. 23 ust. 4 i ust. 23 ust. 2 cyt. ustawy.

W złożonym odwołaniu T. B. zarzuciła organowi dokonanie błędnej interpretacji pojęcia "pobrania nienależnego świadczenia" odnosząc się do zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego trudno bowiem uznać, by jej zachowanie odpowiadało któremukolwiek z elementów świadczących o złej wierze lub bezprawności działań.W sytuacji, gdy skarżąca otrzymywała zaległe świadczenia alimentacyjne, które nie pozwoliły na zaspokojenie w pełni wierzytelności, wypłacone jej z funduszu alimentacyjnego świadczenia nie nabrały cech świadczenia nienależnego. W ocenie strony w sprawie doszło także to przedawnienia.

Decyzją z dnia 20 kwietnia 2017 r., sygn. akt [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. utrzymało w mocy decyzje organu I intonacji nie znajdując podstaw do uwzględnienia zarzutów odwołania.

W uzasadnieniu przedstawiono przebieg postępowania w sprawie. Organ zwrócił ponadto uwagę, że zgodnie z art. 19 cyt. ustawy, na świadczeniobiorcy ciąży nakaz niezwłocznego powiadamiania organu wypłacającego świadczenie o wystąpieniu zmian w liczbie członków rodziny, uzyskaniu lub utracie dochodu oraz wszelkich innych zmianach mających wpływ na prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Wnioskodawczyni podpisała wniosek o prawo do świadczeń dnia 6 listopada 2008 r., w którym została pouczona o konieczności powiadomienia organu o zmianach mających wpływ na prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Stosowne pouczenie zawarto w wymienionej decyzji. W ocenie organu odwoławczego w realiach niniejszej sprawy niesporne jest, że T. B. otrzymywała świadczenie z funduszu alimentacyjnego i jednocześnie otrzymała środki bezpośrednio od dłużnika alimentacyjnego, K. B.. W ocenie Kolegium organ I instancji orzekając w sprawie zasadnie zatem uwzględnił fakt, że odwołująca w tym czasie pobierała jednocześnie świadczenie z dwóch źródeł tj. z instytucji wypłacającej świadczenie w trybie ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów i od dłużnika.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku T. B. wniosła o uchylenie decyzji Kolegium i poprzedzającej ja decyzji organu I instancji.

Rozstrzygnięciu organu odwoławczego skarżąca zarzuciła naruszenie art. 7, art. 12 § 1, art. 77 § 1, art. 80, art. 81 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez: nie uwzględnienie interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, niewnikliwe rozpoznanie sprawy, niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego, zbyt swobodną ocenę całokształtu materiału dowodowego zebranego przez organ pierwszej instancji, uznanie istotnych dla sprawy okoliczności za udowodnione na podstawie dowodów, co do których skarżąca nie miała możności wypowiedzenia się, sporządzenie uzasadnienia nie odnoszącego się do wszystkich aspektów sprawy.

Skarżąca podniosła nadto zarzut naruszenia prawa materialnego, to jest art. 2 pkt 7 lit. d ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, jak i art. 23 ust. 1 tej ustawy. Skarżąca wskazała, że w jej sprawie nie doszło do nienależnie pobranych świadczeń, o których mowa w zaskarżonej decyzji. Świadczenie nienależnie pobrane to świadczenie pobrane przez osobę, której można przypisać określone cechy dotyczące stanu świadomości (woli) lub określone działania (lub zawinione zaniechania). W orzecznictwie sądowym przyjmuje się zatem, że obowiązek zwrotu świadczeń obciąża tylko tego kto przyjął świadczenie w złej wierze, wiedząc, że się mu ono nie należy. Z akt administracyjnych wynika, że skarżąca wskazała w swoich wyjaśnieniach, na poczet których należności zobowiązanego zalicza ona dokonywane przez zobowiązanego wpłaty – na poczet zaległych alimentów tj. alimentów sprzed listopada 2008 r. Zatem skoro obowiązek informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, należy do podstawowych zasad postępowania administracyjnego, to organy powinny czuwać nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa. Obowiązek ten nie został spełniony, podobnie jak obowiązek prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów. W ocenie skarżącej analiza akt postępowania prowadzi do wniosku, że rozstrzygnięcie zapadło bez głębszej analizy obowiązującego prawa z wyraźnym naruszeniem podstawowych przepisów postępowania administracyjnego. Skarżąca wskazała końcowo, że zaskarżona decyzja nie zawiera w ogóle uzasadnienia prawnego, a także, że zawiera wadliwe uzasadnienie faktyczne. W ocenie skarżącej organ powinien bowiem przede wszystkim ustalić jakie zaległości alimentacyjne posiadał zobowiązany w trakcie okresu wypłacania przyznanych decyzją świadczeń, a wreszcie ocenić skuteczność oświadczenia wierzycielki o zaliczeniu wpłacanych kwot na poczet zaległości alimentacyjnych. Dopiero wówczas, w zależności od dokonanych ustaleń, mógł wydać prawidłową decyzję. Rozstrzygnięcie tej kwestii wymaga jednak przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, gdyż jakkolwiek fakt istnienia zaległości alimentacyjnych był wskazywany przez skarżącą w toku postępowania, nie był on jednak przedmiotem ustaleń i oceny organu. Tylko zaś w przypadku ustalenia, że wpłacona tytułem alimentów kwota obejmowała należności alimentacyjne pokrywające się czasowo z należnościami przyznanymi z funduszu alimentacyjnego można będzie uznać, że świadczenia z funduszu były świadczeniami nienależnie pobranymi.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wniosło o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany swojego wcześniejszego stanowiska.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Stosownie zaś do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r., poz. 1369) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Po rozpoznaniu sprawy z uwzględnieniem powołanych wyżej kryteriów Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone decyzje organów obu instancji podjęte zostały z naruszeniem przepisów postępowania, co prowadziło do naruszenia prawa materialnego i miało wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia 20 kwietnia 2017 r., sygn. akt [...] utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta S. z dnia 6 marca 2017 r., o uznaniu za nienależnie pobrane przez T. B. świadczenia z funduszu alimentacyjnego za okres od 1 listopada 2008 r. do 28 lutego 2009 r. w kwocie 2400 zł.

Orzekające organy twierdzą bowiem, że w tym czasie (gdy wypłacano stronie skarżącej świadczenia z funduszu alimentacyjnego przyznane decyzją organu I instancji z dnia 18 listopada 2008 r.), T. B. otrzymywała jednocześnie (równolegle) bieżące świadczenia alimentacyjne od dłużnika alimentacyjnego K. B.

Strona skarżąca podnosi, że dla uznania świadczeń za nienależnie pobrane potrzebne jest wykazanie złej woli pobierającego świadczenia, gdy tymczasem w okolicznościach sprawy nie można jej przypisać skarżącej, która na bieżąco informowała wypłacający świadczenie organ o wpływie pieniędzy od dłużnika alimentacyjnego, zaliczane przez skarżącą na poczet zaległości alimentacyjnych. Mimo przekazania tych informacji organowi wypłacającemu świadczenia nie powiadomiono skarżącej o grożących, dotkliwych konsekwencjach, co stanowi o wadliwości zaskarżonych decyzji.

Na wstępie – w nawiązaniu do informacji zawartych w uzasadnieniach do decyzji - podkreślić należy, że sąd nie może odnosić się w niniejszej sprawie do zasadności orzeczenia innymi decyzjami organów o zwrocie przez T. B. kwoty 4200 zł, bowiem granice sprawy sądowoadministracyjnej zakreślone są granicami decyzji kontrolowanych w tej sprawie, wyżej wymienionymi.

Jako prawna podstawę podjęcia decyzji o zwrocie 2400 zł jako świadczeń nienależnie pobranych organy obu instancji wskazały art. 1a, art. 2 pkt.2 i pkt.7 lit. d, art. 19 ust. 1, art. 23 i art. 28 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów ( Dz.U. z 2007 r., nr. 192 poz.1378 ze zm.).

Przywołane przepisy stanowią:

art. 1a wskazywał, komu przysługują świadczenia z funduszu alimentacyjnego, a skarżąca mieści się w gronie tych osób; art. 2 pkt. 2 wyjaśniał, że ilekroć w ustawie jest mowa o: 2) bezskuteczności egzekucji - oznacza to egzekucję, w wyniku której w okresie ostatnich dwóch miesięcy nie wyegzekwowano pełnej należności z tytułu zaległych i bieżących zobowiązań alimentacyjnych; za bezskuteczną egzekucję uważa się również niemożność wszczęcia lub prowadzenia egzekucji alimentów przeciwko dłużnikowi alimentacyjnemu przebywającemu poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w szczególności z powodu:

a) braku podstawy prawnej do pojęcia czynności zmierzających do wykonania tytułu wykonawczego w miejscu zamieszkania dłużnika,

b) braku możliwości wskazania przez osobę uprawnioną miejsca zamieszkania dłużnika alimentacyjnego za granicą; natomiast pkt. 7 lit. d, w dacie przyznawania skarżącej świadczeń z Funduszu określał, że ilekroć w ustawie jest mowa o nienależnie pobranym świadczeniu - oznacza to świadczenia z funduszu alimentacyjnego: d) wypłacone, w przypadku gdy osoba uprawniona w okresie ich pobierania otrzymała alimenty.

Kolejność zaspakajania roszczeń określona w art. 28, wprowadzona została w wyniku zmian do ustawy uchwalonych w latach późniejszych – 2011 i 2012 (DZ.U.2011.205.1212.; t.j. Dz.U 2012.1228). i utrzymana aktualnie, jednak dotyczy to nadpłat z kwot uzyskanych z egzekucji od dłużnika alimentacyjnego, a przepis adresowany jest do organu prowadzącego postępowanie egzekucyjne. Art.19 i 23 cyt. ustawy statuowały obowiązki: art.19 - obowiązek zgłoszenia nowych okoliczności mających wpływ na prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, a art. 23 – obowiązek zawrotu nienależnie pobranego świadczenia.

Z art. 3 ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U.2011.2015.1212.), wynika, że sprawy o świadczenia rodzinne i świadczenia z funduszu alimentacyjnego, do których prawo powstało przed dniem wejścia w życie tej ustawy, podlegają rozpatrzeniu na zasadach i w trybie określonych w przepisach dotychczasowych.

Zważywszy na treść wyżej przywołanych przepisów prawa, w ocenie sądu w składzie orzekającym, za co najmniej przedwczesne było uznanie – w okolicznościach faktycznych sprawy - że świadczenia z funduszu alimentacyjnego pobrane przez T. B. w czasie od dn.1.11.2008 r. do 28.02.2009 r. w kwocie 2400 zł były świadczeniami nienależnie pobranymi zgodnie z art. 2 pkt. 7 lit. d cyt. wyżej ustawy. Należy zgodzić się z zarzutami podniesionymi w skardze, że w orzecznictwie sądów administracyjnych, w tym – Naczelnego Sądu Administracyjnego rozróżnia się pojęcia "nienależnie pobranego świadczenia" i "świadczenia nienależnego", przy czym drugie z określeń jest pojęciem obiektywnym, występującym wówczas, gdy świadczenie zostało wypłacone bez podstawy prawnej, bądź gdy podstawa taka odpadła, a "świadczenie nienależnie pobrane" to takie, które uzyskała, pobrała, osoba wiedząc, że jest ono nienależne. Obowiązek zwrotu obciąża tylko tego, kto przyjął świadczenie w złej wierze, wiedząc, że mu się ono nie należy (wyrok NSA z dnia 14 grudnia 2009 r., sygn. akt I OSK 826/09).

Organy obu instancji nie negują w uzasadnieniach do decyzji, że T. B. informowała organ I instancji i komornika, iż dłużnik alimentacyjny, zalegający z należnościami alimentacyjnymi, K. B., dokonał w listopadzie i grudniu wpłat kilku kwot przesyłając je bezpośrednio pod adres skarżącej, nie przypisując tym wpłatom celu, czyli – czy są to należności bieżących, czy zaległych alimentów. Jeden z przekazów - z dnia 11.12.2008 r. na kwotę 1200 zł , adresowany jest zresztą do T. B..

Okoliczność, że trzy wpłaty dokonane przez K. B. w dniach: 10.12.2008 r. (600 zł),11.12.2008 r.(1200 zł – Tobiasz B.) i 17.12.2008 r.(600 zł. ) to bieżąco otrzymywane przez T. B. alimenty (jak wymagał tego art. 2 pkt 7 lit. d ustawy) ustaliły organy jedynie na podstawie oświadczenia dłużnika alimentacyjnego, który – w dniu 31 sierpnia 2015 r.( a więc – niemal po 7 latach od zdarzenia) podał, że cyt. z oświadczenia -: "10.12.2008 r. zapłaciłem alimenty za miesiąc listopad 2008 r; 11.12.3008 r. zapłaciłem alimenty za miesiąc grudzień 2008 r., a w dniu 17.12.2008 r. zapłaciłem alimenty za miesiące styczeń i luty 2009 r." , a następnie sprostował oświadczenie, deklarując w dniu 11.03.2016 r. ( niemal 8 lat po wpłacie) że, cyt.: "powinno być, że 11.12.2008 r. zapłaciłem alimenty za styczeń, luty 2009 r, natomiast 17.12.2008 r. zapłaciłem alimenty grudzień 2008 r".

Skoro z zaświadczenia Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w M. z dnia 28.10.2008 r., dołączonego przez T. B. do wniosku wynikało, że egzekucja p-ko dłużnikowi w 2007 r. była bezskuteczna, a należności wierzyciela alimentacyjnego wynosiły 3279,87 zł, to na jakiej podstawie dłużnik - po 8 latach! - , a za nim organy obu instancji "rozliczają" czy "zaliczają" wpłaty z grudnia 2008 r. na poczet przyszłych – ze stycznia i lutego 2009 r. należności alimentacyjnych, które ze swej istoty, powinny być regulowane na bieżąco?

Powyższe rozbieżności i wątpliwości nie zostały przez organ I instancji wyjaśnione w wystarczającym stopniu, tym bardziej, że na zapytanie organu ani dłużnik ani komornik nie odpowiedzieli, czy dokonane wpłaty nie zostały zaliczone przez wierzycielkę, tak jak twierdzi konsekwentnie skarżąca, na poczet zaległości alimentacyjnych.

Tym samym, w ocenie sądu materiał dowodowy sprawy nie wystarcza do uznania, że w listopadzie i grudniu 2008 r. i w styczniu i lutym 2009 r. T. B. " w okresie pobierania świadczenia alimentacyjnego otrzymała alimenty", a jedynie takie ustalenie mogło spowodować uznanie, że pobrane wówczas świadczenie było "pobrane nienależnie". W ocenie sądu oparcie się w tej zasadniczej dla sprawy kwestii jedynie na rozbieżnych oświadczeniach dłużnika alimentacyjnego, pochodzących z lat 2015 i 2016, kiedy to upływ czasu mógł zniekształcić treść oświadczeń i przeciwstawienie ich oświadczeniom wierzycielki nie jest wystarczające jako wyjaśnienie okoliczności sprawy w sposób wymagany przepisami kpa.

Jedynie wyczerpujące zebranie materiału dowodowego i wyjaśnienie wszelkich wątpliwości, oraz omówienie wyników postępowania dowodowego w myśl art.7, 77 § 1, 80 , 81 i 107 § 3 kpa może prowadzić do podjęcia prawidłowego rozstrzygnięcia w sprawie. Tym samym za uzasadnione uznać należy zarzuty podnoszone i w odwołaniu od decyzji organu I instancji i w skardze, że organy orzekające w sprawie powinny ustalić, jakie zaległości alimentacyjne miał zobowiązany w czasie wypłacanych w danym okresie świadczeń, rozważyć skuteczność oświadczenia wierzycielki o zaliczeniu wpłaconych w grudniu 2008 r. wpłat na poczet zaległości alimentacyjnych, a następnie w zależności od dokonanych ustaleń – ocenić, czy otrzymywane przez skarżącą świadczenia były świadczeniami nienależnie pobranymi. W razie potrzeby organ I instancji może sięgnąć po subsydiarny dowód z przesłuchania strony i dłużnika alimentacyjnego w myśl art. 86 kpa.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ja decyzję organu I instancji na mocy art. 145 §1 pkt.1 lit. a i c ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, albowiem uznał, że opisane naruszenia miały wpływ na wynik sprawy.