Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 543/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2017-09-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Podatek od czynności cywilnoprawnych
Podatki inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2  ust. 1  pkt 4,   art. 6o, 6q, 6m
journal: Dz.U. 2013 poz 1399
law: Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Zbigniew Łoboda, Sędziowie: sędzia WSA Daria Gawlak - Nowakowska (sprawozdawca) sędzia WSA Aleksandra Sędkowska, Protokolant starszy sekretarz sądowy Barbara Głowaczewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 sierpnia 2017 r. przy udziale ---- sprawy ze skargi A Sp. z o.o. z siedzibą w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości miesięcznej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres od 1 września 2014 r. do 31 stycznia 2015 r. oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] r., nr [...], którą po rozpatrzeniu odwołania A spółka z o.o. z siedzibą w K. (dalej: A, spółka, strona, podatnik, skarżąca), utrzymano w mocy decyzję Zarządu Związku Międzygminnego S.-O. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie określenia skarżącej miesięcznych opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres od dnia 1 września 2014 r. do dnia 31 stycznia 2015 r. w odniesieniu do części nieruchomości przy ul. [...] w O., na której nie zamieszkują mieszkańcy, a powstają odpady komunalne (lokale usługowe).

W stanie faktycznym sprawy organ wskazał, że najemcy lokali usługowych przy ul. [...] w O. złożyli indywidualnie deklaracje o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi od dnia 1 września 2014 r. W deklaracjach tych wskazano zmieszaną zbiórkę odpadów komunalnych do pojemników o pojemności 0,24 m³ (lokal [...]) i 1,10 m³ (lokal [...]) miesięcznie.

Po zawiadomieniu przez Zarząd Związku Międzygminnego S.-O. A sp. z o.o. z siedzibą w K. o konieczności złożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres od dnia 1 września 2014 r., A sp. z o.o. z siedzibą w K. złożyło w dniu 15 maja 2015 r. deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami dla nieruchomości położonej w O. przy ul. [...] – deklarując obowiązek podatkowy od 2 lutego 2015 r.

Pismem z 21 maja 2015 r. Zarząd Związku Międzygminnego S.-O. – jako organ I instancji wezwał A sp. z o.o. z siedzibą w K. do korekty deklaracji w wyznaczonym terminie, a w związku z bezskutecznym upływem tego terminu organ pierwszej instancji, w dniu 29 czerwca 2015 r., wszczął z urzędu postępowanie w sprawie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w odniesieniu do części nieruchomości przy ul. [...] w O., na której nie zamieszkują mieszkańcy, a powstają odpady komunalne (lokale usługowe).

Następnie organ I instancji decyzją z dnia [...] r., nr [...]– wydaną na podstawie art. 6o i 6q ustawy z 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2013 r. poz. 1399 z zm., dalej: u.c.p.g.) oraz art. 21 § 3 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613 ze zm., dalej: OP) określił A wysokość opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres od 1 września 2014 r. do 31 stycznia 2015 r. w odniesieniu do części nieruchomości przy ul. [...] w O., na której nie zamieszkują mieszkańcy, a powstają odpady komunalne (lokale usługowe) w wysokości 315,01 zł miesięcznie (szczegółowy sposób wyliczenia opłaty organ pierwszej instancji przedstawił w uzasadnieniu decyzji). Organ określił zobowiązanie w oparciu o indywidualne deklaracje o wysokości opłat za gospodarowanie odpadami.

Strona zakwestionowała to rozstrzygnięcie, zarzucając naruszenie prawa materialnego i procesowego, podnosząc w szczególności zarzut naruszenia;

- art. 2 ust. 1 pkt 4 u.p.c.g. w zw. z art.2 ust. 1 pkt 4 u.c.p.g i błędnego ustalenia, że to na A a nie na najemcach lokali ciążył obowiązek podatkowy w zakresie opłat za gospodarowanie odpadami;

- art. 62 O.p. przez niezaliczenie wpłat już dokonanych przez najemców lokali i powtórne obciążenie A opłatą już raz pobraną od najemców;

- art. 21 § 5 O.p., poprzez przyjęcie, że Strona winna była pobierać opłaty z tytułu odbioru odpadów od wszystkich podmiotów zajmujących lokale mimo, że takie ustalenie nie znajduje żadnego odzwierciedlenia w aktach sprawy;

- art. 191 i art. 192 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej w zakresie zasady "zanieczyszczający płaci".

Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. decyzją z dnia [...] r., nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Organ odwoławczy podkreślił, że kluczowe znaczenie w sprawie miało ustalenie podmiotu zobowiązanego do uiszczania opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi a tym samym podmiotu, któremu w tym postępowaniu przysługuje przymiot strony. Organ wskazał, że na gruncie przepisów ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (u.c.p.g) zobowiązanym do ponoszenia na rzecz gminy opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi (na podstawie art. 6h u.c.g.o.) i stroną w sprawie określenia opłat jest właściciel nieruchomości, definiowany zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 4 i ust. 3 tej ustawy. Zgodnie z tym przepisem, ilekroć w ustawie jest mowa o właścicielach nieruchomości – rozumie się przez to również współwłaścicieli, użytkowników wieczystych oraz jednostki organizacyjne i osoby posiadające nieruchomość w zarządzie lub użytkowaniu a także inne podmioty władające nieruchomością. Jeżeli nieruchomość jest zabudowana budynkami wielolokalowymi, w których ustanowiono odrębną własność lokali, obowiązki właściciela nieruchomości obciążają osoby sprawujące zarząd nieruchomością wspólną, w rozumieniu przepisów ustawy z 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz. U. z 2000 r. Nr 80, poz.903 ze zm., aktualnie Dz. U. z 2015 r. poz. 1892) lub właścicieli lokali, jeżeli zarząd nie został wybrany (art. 2 ust. 3 u.c.p.g.). Poddając analizie powyższe regulacje organ odwoławczy uznał, że w przypadku, gdy tytuł prawny do nieruchomości wiąże się z członkostwem w określonej korporacji typu: spółdzielnia mieszkaniowa, wspólnota mieszkaniowa (powyżej 7 członków) lub A (A), podmiotem zobowiązanym do złożenia deklaracji i uiszczenia opłaty, o której mowa w Rozdziale 3a u.c.p.g., a w konsekwencji stroną postępowania wymiarowego będzie zawsze jednostka organizacyjna lub osoba fizyczna bądź prawna posiadająca nieruchomość w zarządzie, czyli odpowiednio: spółdzielnia mieszkaniowa, A, zarządca nieruchomości wspólnej lub którykolwiek z członków tzw. małej wspólnoty mieszkaniowej zrzeszającej do siedmiu członków. Organ uznał, że A był "właścicielem nieruchomości" w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 4 u.c.p.g. i dlatego ciążył na nim obowiązek podatkowy od dnia 1 lipca 2013 r. do dnia 31 stycznia 2015 r.

Odnosząc się do pozostałych zarzutów odwołania organ wskazał, że nie uwzględnił okoliczności wnoszenia opłat przez najemców za ten okres. W decyzji wymiarowej nie może być bowiem rozstrzygana kwestia statusu wpłat dokonanych przez najemców. Wpłaty te mają charakter nadpłaty i przepisy ordynacji podatkowej przewidują odrębne procedury mające na celu ich rozliczenie. Podkreślił, że złożenie deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, jak również uiszczenie tej opłaty przez podmiot inny niż zobowiązany, nie zwalnia zobowiązanego (tu A sp. z o.o. z siedzibą w K.) z ciążących na nim obowiązków. Tego rodzaju sytuacja nie powoduje wygaśnięcia zobowiązania. Tym samym, nawet ewentualne złożenie indywidualnych deklaracji przez użytkowników lokali usługowych przy ul. [...] w O., jak i uiszczenie przez nich opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi nie może zastąpić wykonania tych obowiązków przez A sp. z o.o. z siedzibą w K. Ponadto, okoliczności uiszczenia opłat nie mają znaczenia dla zasadności wydania decyzji wymiarowej, o której mowa w art. 6o ustawy, ponieważ podstawą jej wydania jest fakt niezłożenia deklaracji o wysokości wskazanego rodzaju opłaty lub uzasadnione wątpliwości co do danych zawartych w tej deklaracji.

Ponadto na mocy przepisu art. 6q u.c.p.g., w brzmieniu nadanym od dnia 1 lutego 2015 r., w sprawach dotyczących opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi stosuje się przepisy Ordynacji podatkowej, z tym że uprawnienia organów podatkowych przysługują wójtowi, burmistrzowi lub prezydentowi miasta, a w przypadku przejęcia przez związek międzygminny zadań gminy, o których mowa w art. 3 ust. 2, w zakresie gospodarowania odpadami komunalnymi, w zakresie opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi, które stanowią dochód związku międzygminnego - zarządowi związku międzygminnego. Co prawda, przedmiotowe postępowanie podatkowe dotyczy opłat powstałych przed dniem 1 lutego 2015 r., to jednak wszczęto je i przeprowadzono już po przyznaniu organowi związku stosownej kompetencji. Organ pierwszej instancji był zatem właściwy w rozpatrywanej sprawie.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wnosząc o uchylenie decyzji organów obu instancji i zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania sądowego, skarżąca zarzuciła naruszenie:

1) naruszenie przepisów art. 210 § 1 pkt 4 i 6 oraz § 4 O.p. w związku z art. 6q ust. 1 u.c.p.g. mające istotny wpływ na wynik sprawy poprzez brak przywołania w zaskarżonej decyzji pełnej podstawy prawnej oraz jej uzasadnienia prawnego;

2) naruszenie art. 6o ust. 1 u.c.p.g. w zakresie, jakim zaskarżona decyzja rozstrzyga o wydaniu decyzji określającej opłatę w przypadku braku złożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, choć taka deklaracja została przez stronę skarżącą złożona pismem z 15 maja 2015 r.;

3) naruszenie art. 6o ust. 1 u.c.p.g. w zakresie, jakim przepis ten daje uprawnienie organowi administracyjnemu do decyzyjnego określenia opłaty w przypadku uzasadnionych wątpliwości odnośnie deklaracji w sytuacji, gdy złożona przez stronę skarżąca pismem z 15 maja 2015 r. deklaracja o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi nie została zakwestionowana co do swojej treści;

4) naruszenie art. 120 i art. 121 § 1 i 2 O.p. w związku z art. 6q ust. 1 u.c.p.g. przejawiające się w tym, że organ orzekające w postępowaniu poprzedzającym wydanie zaskarżonej decyzji pominęły zasadę legalizmu oraz zasadę prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie oraz informowania, gdyż zmieniły wstecz swoją wykładnię przepisów ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach odnośnie podmiotu zobowiązanego do złożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi i w ten sposób określiły w 2015 r. wysokość opłaty za okres od 1 września 2014 r., choć do zmiany swojego stanowiska wskazywały odmienną wykładnię, do której stosowała się strona skarżąca;

5) naruszenie art. 6q ust. 1 u.c.p.g. poprzez uznanie, że Związek Międzygminny S.-O. jest uprawniony do zmiany wykładni przepisów ustawy stosowanej do 1 lutego 2015 r. przez Burmistrza Miasta O.;

6) naruszenie art. 2 ust. 1 pkt 4 u.c.p.g. poprzez wadliwe przyjęcie, że na stronie skarżącej w okresie od 1 września 2014 r. do 31 stycznia 2015 r. ciążył obowiązek złożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi i ponoszenia z tego tytułu opłat.

Skarżąca na podstawie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wniosła o przeprowadzenie dowodu z: notatki służbowej Burmistrza Miasta O. z [...] r., nr [...]; pisma Burmistrza Miasta O. z [...] r., nr [...]; pisma A spółka z o. o. w K. z [...] r., nr [...]; pisma Związku Międzygminnego S-O. z [...] r., nr [...]; pisma Związku Międzygminnego S.-O. z [...] r., nr [...]; pisma A spółka z o. o. w K. z [...] r. nr [...]; wzoru deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi DO-1; notatki ze spotkania w dniu [...] r. - ponieważ jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.

W uzasadnieniu skargi skarżąca zarzuciła, że w zaskarżonej decyzji organ wskazał jedynie przepis art. 233 § 1 pkt 1 O.p. oraz brak jest w treści decyzji prawidłowej wykładni art. 6m ust. 2 u.c.p.g. Zauważyła skarżąca, że decyzyjne określenie wysokości opłaty za poszczególne miesiące aż do stycznia 2015 r. byłoby możliwe tylko w sytuacji, o której mowa w przepisie art. 6m ust. 2 u.c.p.g. Ponadto podjęte rozstrzygnięcie zbiorczo określa wysokość opłaty od 1 września 2014 r., czyli zastępuje pierwszą deklarację, a następnie bez odniesienia do tego pierwszego rozstrzygnięcia określa wysokość opłat za poszczególne okresy aż do 31 stycznia 2015 r. Taki sposób postępowania i rozstrzygnięcia ograniczył stronie skarżącej możliwość czynnego udziału w postępowaniu choćby poprzez brak możliwości kontroli, czy doszło i ewentualnie kiedy do zmian uprawniających do zmiany wysokości wcześniejszej opłaty.

Podkreśliła skarżąca, że wraz z wejściem w życie z dniem 1 lipca 2013 r. nowego systemu gospodarki odpadami komunalnymi pojawiły się wątpliwości co do tego, kto jest zobowiązany do złożenia deklaracji w przypadku budynków wielolokalowych. Takie wątpliwości miała również strona skarżąca, która takie budynki posiadała także w innych gminach: L., K., J., Z., M., M.. Sprawę deklaracji składanych w O. rozstrzygnął Burmistrz Miasta O., który zobowiązał stronę skarżącą, jak i inne tego typu podmioty, do tego, aby deklarację o odpadach składał najemca lokalu do rąk zarządy budynku, który to zarządca następnie miał te deklaracje przekazać do Związku Międzygminnego S.-O. za pismem przewodnim. Z dokumentów dołączonych do skargi, które nie zostały rozpatrzone przez organ administracyjny, a które powinny znajdować się w aktach administracyjnych tej sprawy, wynika wyraźnie, że ówczesny organ administracyjny, czyli Burmistrz Miasta O. nie miał wątpliwości, że to najemcy lokali mają składać deklaracje o opłatach a nie strona skarżąca. Także z treści samego wzoru deklaracji nie można odczytać, że to strona skarżąca powinna złożyć deklarację. W sekcji C deklaracji wymieniony jest najemca jako podmiot zobowiązany, a w przypisie 1 znajduje się co najmniej mylące pouczenie, że w zabudowie wielorodzinnej deklarację składa zarządca lub inny podmiot władający nieruchomością. Niewątpliwie strona skarżąca jest właścicielem budynku przy ul. [...] w O.. Ale to nie oznacza, że jest zarządcą lub innym podmiotem władającym nieruchomością. Widocznie te same wątpliwości miał także Burmistrz Miasta O., skoro zdecydował, że deklaracje mają składać najemcy lokali. Tę decyzję akceptował i realizował także Związek Międzygminny S.-O.. Jednak czynił tak do czasu zmiany przepisów ustawy i dopiero gdy od 1 lutego 2015 r. uzyskał status organu administracyjnego zmienił zdanie. Wtedy to wobec coraz większych wątpliwości wspólnie Burmistrz Miasta O., Związek Międzygminny S.-O. oraz zainteresowani uzgodnili, że m.in. skarżąca złoży deklarację na dzień 1 lutego 2015 r., a okres od 1 lipca 2013 r. do 30 czerwca 2015 r. pozostanie załatwiony na dotychczasowych zasadach.

Zatem nie można obecnie skarżącej czynić zarzutu, że nie złożyła przedmiotowej deklaracji ze wskazaniem obowiązku od dnia 1 września 2014 r. Skarżąca w pełni wywiązała się z nałożonego na nią przez organ administracyjny obowiązku prawnego i pismem z maja 2013 r. złożyła wymagane deklaracje. To pismo stanowi w swojej istocie właśnie wymaganą deklarację. Nie zaistniała więc podstawa prawna do wszczynania w tej sprawie postępowania w związku z brakiem deklaracji.

Wskazane powyżej postępowanie organu administracyjnego wskazuje na naruszenie przepisu art. 120 oraz przepisów art. 121 § 1 i 2 O.p., ponieważ na skarżącą została nałożona sankcja uiszczenia opłaty za prawie dla lata wstecz wraz z odsetkami, gdy wcześniej stosował się ściśle do dyspozycji organu administracyjnego i nie ma obecnie możliwości odzyskania od najemców lokali opłat za wytworzone przez nich odpady.

Skarżąca zauważyła, że opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi nie jest podatkiem stosowanie do art. 6 O.p., lecz jest publicznoprawnym świadczeniem odpłatnym, wskazując na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 21 lipca 2015 r., sygn. akt I SA/Wr 312/15). Tym samym, jeśli odpady zostały wytworzone przez najemców lokali i z tego tytułu zostały już uiszczone opłaty, to nie ma podstawy prawnej do tego, aby aktualnie od strony skarżącej żądać powtórnie zapłaty tej opłaty, gdy świadczenie zostało już wykonane, a opłata uiszczona.

W ocenie skarżącej zaskarżona decyzja narusza również przepis art. 6q ust. 1 u.c.p.g. Organ administracyjny w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazał cały przepis art. 6q. Nadto jedynie skrótowo i oględnie odniósł się do zagadnienia, czy w związku ze zmianą od 1 lutego 2015 r. brzmienia przepisu art. 6q ust. 1 u.c.p.g. i przydaniu związkowi międzygminnemu uprawnień organu, może związek międzygminny odmiennie niż to czynił w tym przypadku Burmistrz Miasta O. do 1 lutego 2015 r. określać stronę skarżącą jako podmiot do złożenia deklaracji od 1 września 2014 r. Podkreśliła skarżąca, że ta kwestia dotyczy dwóch zarzutów. Pierwszy to ten, że organ administracyjny z naruszeniem art. 210 § 4 O.p. nie wyjaśnił podstawy prawnej takiego swojego rozstrzygnięcia. A drugi zarzut wiąże się z naruszeniem przepisu art. 6q ust. 1 u.c.p.g., gdyż w ocenie skarżącej nowy organ nie może kwestionować wykładni prawa stosowanej władczo przez swojego poprzednika.

W dalszej kolejności skarżąca podkreśliła, że nie kwestionuje analizy przepisów Kodeksu cywilnego. Jednak w jej przypadku bezprzedmiotowe są rozważania o własności lokali i rodzajach zarządu na nimi. Do skarżącej jako A nie mają zastosowania przepisy ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali. Przypomniała, że przedmiotowa opłata wiąże się z publiczną usługą odbioru przez gminę odpadów. W tym przypadku te odpady zostały wytworzone nie przez skarżącą a przez najemców jej lokali. Redakcja przepisu art. 2 ust. 1 pkt 4 u.c.p.g. nie daje wyraźnej odpowiedzi, czy także A jest podmiotem zobowiązanym do złożenia deklaracji, zwłaszcza że przepis wymienia także najemców. O ile obecnie, od 1 lutego 2015 r., ta kwestia wydaje się być rozwiązana, to jednak za okres do 1 lutego 2015 r. wątpliwości były (zostały one wyżej przedstawione). Obecnego stanowiska nie można więc przedkładać na stany przeszłe. Stąd też w tej sprawie organy administracyjne dokonały wadliwej wykładni tego przepisu.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie i podtrzymało swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie w dniu 23 sierpnia 2017 r. Sąd dopuścił dowód z dokumentów złożonych przez stronę przy skardze.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Na potrzeby rozważań Sądu niezbędnym jest w pierwszej kolejności wskazanie, że tożsamy problem prawny, jak ten który jest obecnie poddany kontroli składu orzekającego, był przedmiotem rozważań Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu w wyroku z 11 maja 2017 r., sygn. akt I SA/Wr 1366/16. Argumenty powołane w tym orzeczeniu Sąd aprobuje i poprzez ich przytoczenie czyni elementem własnego uzasadnienia.

W sprawie poddanej kontroli Sądu, na wstępie należy przesądzić właściwość Zarządu Związku Międzygminnego jako organu I instancji do wydania decyzji w sprawie. Związek Międzygminny S. – O. (wpisany do Rejestru Związków Międzygminnych) obejmuje 8 gmin, w tym gminę O.. Zgodnie z § 6 lit. h) Statutu Związku, zadaniem Związku jest między innymi gospodarowanie odpadami komunalnymi. Zgodnie z art. 6q u.c.p.g. (w brzmieniu obowiązującym od 1 lutego 2015r.) tj. od dnia wejścia w życie ustawy z 28 listopada 2014 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu w czystości i porządku w gminach, w sprawach dotyczących opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi, stosuje się przepisy ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa, z tym, że uprawnienia organów podatkowych przysługują wójtowi, burmistrzowi lub prezydentowi miasta a w przypadku przejęcia przez związek międzygminny zadań gminy, o których mowa w art. 3 ust. 2 u.c.p.g. - w zakresie gospodarowania odpadami komunalnymi, które stanowią dochód związku międzygminnego – zarządowi związku międzygminnego. Podkreślić należy, że nowelizacja ustawy z 28 listopada 2014 r. nie zawiera w analizowanej kwestii przepisów przejściowych, a tym samym – w ocenie Sądu – od 1 lutego 2015 r. Zarząd Związku Międzygminnego S. – O., w związku z przejęciem od poszczególnych gmin zadań w zakresie gospodarowania odpadami komunalnymi, uprawniony był do określenia zaległych opłat za okres od 1 września 2014 r. do 31 stycznia 2015 r.

Zasadniczym powodem kwestionowania przez skarżącą rozstrzygnięcia organów jest określenie obowiązku ponoszenia opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi w odniesieniu do części nieruchomości której nie zamieszkują mieszkańcy, a powstają odpady komunalne (lokale usługowe) położonych w O. przy ul. [...] za okres od 1 września 2014 r. do 31 stycznia 2015 r. na A w K.

W ocenie Sądu zarzuty skargi nie są zasadne a stanowisko organów ma pełne uzasadnienie w obowiązujących przepisach.

Zgodnie z art. 6h ustawy z 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2012 r. poz. 391 ze zm. oraz Dz. U. z 2013 r. poz. 1399 ze zm., dalej: u.c.p.g.) w stanie prawnym obowiązującym w okresie, za który określono opłaty – właściciele nieruchomości, o których mowa w art. 6c ustawy są zobowiązani ponosić na rzecz gminy (odpowiednio związku międzygminnego) na terenie których są położone ich nieruchomości, opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi. W myśl art. 2 ust. 1 pkt 4 u.c.p.g. ilekroć w ustawie jest mowa w właścicielach nieruchomości – rozumie się przez to także współwłaścicieli, użytkowników wieczystych oraz jednostki organizacyjne i osoby posiadające nieruchomości w zarządzie lub użytkowaniu a także inne podmioty władające nieruchomością. Jeżeli nieruchomość jest zabudowana budynkami wielolokalowymi, w których ustanowiono odrębną własność lokali, obowiązki właściciela nieruchomości obciążają osoby sprawujące zarząd nieruchomością wspólną, w rozumieniu przepisów ustawy z 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz. U. z 2000 r. Nr 80, poz. 903 ze zm. aktualnie w Dz. U. z 2015 r. poz. 1892) lub właścicieli lokali, jeżeli zarząd nie został wybrany (art. 2 ust. 3 u.c.p.g.). Obowiązek ponoszenia opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi (zgodnie z art. 6i w zw. z art. 6c ust. 1 i 2 u.c.p.g.) powstaje za każdy miesiąc, w którym w danej nieruchomości zamieszkuje mieszkaniec lub na której powstały odpady komunalne. Zgodnie z art. 6m ust. 1 u.c.p.g. – właściciel nieruchomości jest obowiązany złożyć do wójta, burmistrza lub prezydenta miasta deklarację o wysokości opłaty w terminie 14 dni od zamieszkania na danej nieruchomości pierwszego mieszkańca lub powstania na danej nieruchomości odpadów komunalnych. Właściciel nieruchomości, na której zamieszkują mieszkańcy, obowiązany jest także do ponoszenia opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi na rzecz gminy/związku międzygminnego, na terenie których położone są jego nieruchomości (art. 6h w zw. z art. 6c ust. 1 u.c.p.g.). Gmina, odpowiednio Związek Międzygminny (zgodnie z § 6 lit. h Statutu Związku Międzygminnego S – O. – Dz. Urz. Województwa D. z 2010 r. nr 119, poz. 1854 ze zm.) są zobowiązani do zorganizowania odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy (art. 6c ust. 1 u.c.p.g.). Na potrzeby ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, przez właściciela nieruchomości rozumie się też współwłaścicieli, użytkowników wieczystych oraz jednostki organizacyjne i osoby posiadające nieruchomości w zarządzie lub użytkowaniu, oraz inne podmioty władające nieruchomością (art.2 ust.1 pkt 4 u.c.p.g.).

Stosownie natomiast do art. 6o u.c.p.g., w razie niezłożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi albo uzasadnionych wątpliwości co do danych zawartych w deklaracji, właściwy organ (tu- zarząd związku międzygminnego) określa wysokość tych opłat w formie decyzji, stosując w tym zakresie procedurę określoną w ustawie z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa.

Z uwagi na zarzuty zawarte w skardze, zasadnicze znaczenie ma ustalenie podmiotu, któremu w postępowaniu w sprawie opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi przysługuje przymiot strony. Przedstawione wyżej regulacje ustawy o czystości i porządku w gminach wskazują jednoznacznie, że stroną w sprawie określenia wysokości tej opłaty jest właściciel nieruchomości, definiowany zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 4 u.c.p.g., za którego uważa się również współwłaścicieli, użytkowników wieczystych oraz jednostki organizacyjne i osoby posiadające nieruchomość w zarządzie lub użytkowaniu a także inne podmioty władające nieruchomością. Podkreślić przy tym należy, że tam, gdzie jakikolwiek tytuł prawny do nieruchomości wiąże się z członkostwem (obowiązkowym lub nieobowiązkowym) w określonej korporacji typu: spółdzielnia mieszkaniowa, wspólnota mieszkaniowa (powyżej 7 członków) lub A, a więc trwałym (obligatoryjnym lub fakultatywnym) zrzeszeniu osób, którego celem jest realizacja określonych wspólnych działań, to podmiotem zobowiązanym do złożenia deklaracji i uiszczania na rzecz gminy/związku międzygminnego opłaty o której mowa w Rozdziale 3a u.c.p.g. a w konsekwencji stroną postępowania wymiarowego i adresatem decyzji określającej wysokość opłat i zobowiązanym w ewentualnym postępowaniu egzekucyjnym – będzie zawsze jednostka organizacyjna lub osoba (fizyczna lub prawna) posiadająca nieruchomość w zarządzie, w szczególności spółdzielnia mieszkaniowa, A lub zarządca nieruchomości wspólnej.

W ocenie Sądu - przytoczone tu uregulowania prawne nie pozostawiają żadnych wątpliwości, że A w K., będący właścicielem budynków wielolokalowych położonych w O. przy ul. [...] – jest podmiotem na którym ciążą wszystkie obowiązki związane z deklarowaniem i regulowaniem opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Dla porządku można jedynie dodać (na co zwrócił uwagę organ odwoławczy), że umowa najmu niewyodrębnionego prawnie lokalu mieszkalnego, przewidziana jako sposób udostępnienia lokali należących do A ich mieszkańcom (art. 27 ust. 1 ustawy z 26 października 1995 r. o niektórych formach popierania budownictwa mieszkaniowego, Dz. U. z 2013 r. poz. 255 ze zm. oraz Dz. U. z 2015 r. poz. 2071 ze zm.) nie czyni z najemców "właścicieli nieruchomości" w rozumieniu przepisów ustawy. W takim przypadku, najemca włada lokalem, który nie jest przecież nieruchomością. Sama umowa najmu nie skutkuje bowiem prawnym wyodrębnieniem lokalu. Dopiero prawne wyodrębnienie lokalu (co dopuszcza art. 33e i następne ustawy o niektórych formach popierania budownictwa mieszkaniowego) stanowiłoby podstawę do rozważań, na kim spoczywałby obowiązek podatkowy: czy na A jako sprawującym ex lege zarząd nieruchomością wspólną, czy na najemcy lokalu, jako władającym nieruchomością lokalową. Rozważania te są jednak w spornej sprawie bezprzedmiotowe, gdyż w wielolokalowym budynku mieszkalnym, położonym na nieruchomości gruntowej objętej decyzją, lokale nie zostały prawnie wyodrębnione. W takim stanie faktycznym, najemca niewyodrębnionego prawnie lokalu mieszkalnego nie jest "podmiotem władającym nieruchomością" a więc nie jest też "właścicielem nieruchomości" w rozumieniu przepisów ustawy. Bezzasadne są zatem zarzuty skargi, wywodzące obowiązek podatkowy najemców z najmu mieszkań stanowiących własność A.

Gdyby nawet czysto hipotetycznie założyć, że choćby jeden lokal został prawnie wyodrębniony, to stroną postępowania wymiarowego za okres od 1 lipca 2013"r. byłaby "osoba sprawująca zarząd nieruchomością wspólną" (art. 2 ust. 3 u.c.p.g.). O ile nie doszłoby do zmiany ustawowego sposobu zarządu (por. art. 33j ust. 2 ustawy o niektórych formach popierania budownictwa mieszkaniowego), to taką stroną postępowania wymiarowego i tak byłby A. Zgodnie bowiem z art. 33j ust. 1 ustawy o niektórych formach popierania budownictwa mieszkaniowego, zarząd nieruchomością wspólną, stanowiącą współwłasność A – jest wykonywany przez A jak zarząd powierzony, o którym mowa w art. 18 ust. 1 ustawy z 24 czerwca 1994 r. o własności lokali. Stanowisko takie znajduje potwierdzenie w orzecznictwie (por. wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 21 maja 2014 r., sygn. akt II SA/Rz 263/14, utrzymany wyrokiem NSA z dnia 18 grudnia 2015 r., sygn. akt II FSK 2869/14; wyrok WSA w Gliwicach z dnia 12 marca 2015 r., sygn. akt I SA/Gl 1000/ 14; publ: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

W sprawie nie było sporne, że A sp. z o.o. w K. (w okresie którego dotyczy spór) było właścicielem budynków wielolokalowych w O. przy ul. [...]. Zatem to na A jako na "właścicielu nieruchomości" i podmiocie sprawującym zarząd nieruchomością w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 4 u.c.p.g. (a nie na poszczególnych najemcach lokali) ciążył obowiązek podatkowy od 1 września 2014 r. Wbrew zarzutom skargi, A nie złożył organowi własnej deklaracji za okres od 1 września 2014 r. do 31 stycznia 2015 r. Załączone do skargi pismo skarżącej z 6 maja 2013 r. potwierdza jedynie, że do organu zostały przekazane deklaracje najemców, które nie zastępują jednak deklaracji, jaką zobowiązany był złożyć A we własnym imieniu. W tej sytuacji, wobec braku deklaracji zobowiązanego podmiotu, organ podatkowy miał obowiązek zastosować przepis art. 6o zw. z art. 6 q u.c.p.g. Dlatego wszystkie zarzuty zawarte w skardze dotyczące wadliwego określenia strony podmiotowej – w ocenie Sądu - nie zasługują na uwzględnienie.

Jakkolwiek trafnie skarżąca zarzuciła organowi odwoławczemu, że w podstawie prawnej rozstrzygnięcia nie powołał (niewątpliwie zastosowanych w sprawie) przepisów art. 6o, art. 6q ust. 1 u.c.p.g, czym naruszył przepis proceduralny art. 210 § 1 pkt 4 i 6 oraz § 4 O.p., to jednak – w ocenie Sądu – uchybienie to nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy. Dla oceny tego naruszenia w kontekście przesłanek do uchylenia zaskarżonej decyzji określonych w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm., dalej p.p.s.a.), niepowołanie w podstawie prawnej decyzji przepisu, który istnieje w obrocie prawnym i który organ powołał w uzasadnieniu i niewątpliwie zastosował w sprawie, stanowi naruszenie przepisów postępowania, nie mające jednak istotnego wpływu na wynik sprawy a tylko takie naruszenie w świetle przesłanek z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. uzasadniałoby wyeliminowanie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.

Podobnie należy ocenić zarzut skargi odnoszący się do naruszenia art. 6o w zw. z art. 6m ust. 2 u.c.p.g., którym skarżąca kwestionuje decyzyjne określenie opłaty, uznając za skutecznie złożone deklaracje najemców lokali. Tak sformułowany zarzut skargi jest nieuzasadniony, przede wszystkim dlatego, że przepis art. 6m ust. 2 u.c.p.g. nie miał w tej sprawie zastosowania, bowiem właściciel nieruchomości (A) nie złożył za sporny okres (od 1.09.2014 r. do 31.01.2015 r.) żadnej deklaracji we własnym imieniu. Za skutecznie złożone, nie można uznać deklaracji najemców lokali, bowiem nie ciążył na nich ustawowy obowiązek do ich złożenia i nie oni są podmiotem ustawowo zobowiązanym do regulowania należnych opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Zatem deklaracje na które powołuje się strona skarżąca, nie były to deklaracje złożone skutecznie przez właściciela nieruchomości w związku ze zmianą danych dotyczących podstaw opodatkowania. Zasadnie zatem organ podatkowy - wobec braku deklaracji zobowiązanego podmiotu - zastosował przepis art. 6o zw. z art. 6q u.c.p.g. wykorzystując jedynie przy ustaleniu podstaw opodatkowania w decyzji dla A dane wynikające z deklaracji złożonych przez najemców. Zasadnie też organ nie szacował podstaw opodatkowania, lecz do określenia zobowiązania wykorzystał dane z deklaracji najemców lokali, gdyż dotyczyły one tego samego przedmiotu i okresu za jaki określana była dla A opłata za gospodarowanie odpadami. Zatem, jakkolwiek w postępowaniu podatkowym organ wykorzystał deklaracje najemców jako materiał dowodowy w sprawie, to nie miał obowiązku przywoływać w podstawie prawnej decyzji ani dokonywać analizy przepisu art. 6m ust. 2 u.c.p.g., skoro przepisu tego bezpośrednio nie stosował.

W ocenie Sądu – Zarząd Związku Międzygminnego S. – O., jako organ I instancji uprawniony był do wydania decyzji za okres od 1 września 2014 r. do 1 lutego 2015 r. mimo, że w stanie prawnym obowiązującym do 1 lutego 2015 r. (tj. do dnia wejścia w życie ustawy z 28.11.2014 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach – Dz. U. z 2015 r. poz. 1399) nie posiadał kompetencji organu podatkowego. Zgodnie z przepisem art. 6q u.c.p.g. w brzmieniu obowiązującym od 1 lutego 2015 r. w sprawach dotyczących opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi stosuje się przepisy Ordynacji podatkowej, z tym, ze uprawnienia organów podatkowych przysługują wójtowi, burmistrzowi, prezydentowi miasta, zaś w przypadku przejęcia zadań gminy o których mowa w art. 3 ust. 2 u.c.p.g. (w zakresie gospodarowania odpadami) przez związek międzygminny – uprawnienia organu przysługują zarządowi związku międzygminnego. Ponieważ ustawa z 28 listopada 2014 r. nie zawiera w analizowanej kwestii przepisów przejściowych, po przejęciu tych zadań przez Związek Międzygminny S. – O. od 1 lutego 2015 r. (zgodnie z § 6 lit. h Statutu Związku Międzygminnego S. – O.), Zarząd tego Związku uprawniony jest do prowadzenie postępowań i wydawania decyzji wymiarowych również za okres sprzed 1 lutego 2015 r. Sąd nie stwierdził więc naruszenia przepisów o właściwości w odniesieniu do zaskarżonych decyzji.

Odnosząc się do zarzutów skargi dotyczących rozbieżności stanowisk, co do podmiotów zobowiązanych do deklarowania opłaty za gospodarowanie odpadami, jakie na przestrzeni lat kształtowały się zarówno w orzecznictwie, jak i w praktyce, można jedynie przyznać stronie skarżącej rację i wyrazić nadzieję, że problem ten definitywnie został rozwiązany. Wcześniejsze trudności w stosowaniu spornych przepisów nie mogą jednak zmienić obowiązku podatkowego, jaki ciąży na A w K. jako właścicielu budynków wielolokalowych – zobowiązanemu do deklarowania i uiszczania opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi na należących do A nieruchomościach.

Wskazać ponadto należy, że art. 2 ust. 3 u.c.p.g. nie ulegał zmianie w okresie od uchwalenia ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach do 31 stycznia 2015 r. Obowiązek usuwania odpadów komunalnych z nieruchomości zabudowanych budynkami wielolokalowymi zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 3b, ciążył również przed 1 stycznia 2012 r. także na właścicielu nieruchomości w rozumieniu art. 2 ust. 3 u.c.p.g. i nie budziło wówczas wątpliwości, że obowiązek taki spoczywał na A lub spółdzielniach mieszkaniowych, jako właścicielach nieruchomości lub ich zarządcach. Podmioty te były stroną umowy z podmiotem zajmującym się wywozem nieczystości i zobowiązanym do zapłaty za usługę, a kosztami tego wywozu obciążały nie tylko swoich członków, ale i właścicieli lokali. Zmiana wprowadzona od 1 stycznia 2012 r. obowiązkiem usuwania odpadów komunalnych obciążyła gminy (art. 6c ust. 1 u.c.p.g.), czyniąc z A czy spółdzielni mieszkaniowych podmioty zobowiązane do deklarowania i uiszczania opłat z tego tytułu. Nie zmienia to jednak w istotny sposób sytuacji tych podmiotów w stosunku do poprzednio obowiązującej regulacji, w której również spółdzielnia mieszkaniowa czy A ponosiły ryzyko uchylania się przez najemców czy właścicieli lokali od ponoszenia kosztów wywozu odpadów. Opłaty należne z tego tytułu, które mogą być przymusowo ściągnięte w drodze egzekucji administracyjnej od właściciela nieruchomości, zobowiązanego do ich ponoszenia (art. 6b u.c.p.g.), w konsekwencji i tak zostaną przeniesione na najemców lub właścicieli lokali, których właścicielem lub zarządcą są takie podmioty jak A czy spółdzielnia mieszkaniowa.

Ostatni z zarzutów skargi, który stanowił istotę zawisłego przed Sądem sporu został już omówiony wcześniej z argumentacją potwierdzającą zasadność stanowiska organów w kwestii podmiotowości A jako strony postępowania i podmiotu zobowiązanego do deklarowania i uiszczania opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi na należących do niego nieruchomości.

Mając na uwadze powyższe, Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja, jak i poprzedzającą ją decyzja Zarządu Związku Międzygminnego S.-O., nie naruszają przepisów postępowania oraz przepisów prawa materialnego. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd oddalił skargę w całości.