Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 387/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2019-06-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151, art. 153
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 29, art. 30
journal: Dz.U. 2017 poz 1121
law: Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne - tekst jedn.
article: art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Maciej Kobak Sędziowie WSA Elżbieta Mazur - Selwa WSA Piotr Godlewski /spr./ Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi A. sp. z o.o. spółka komandytowa w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2019 r. nr [...] w przedmiocie nakazania wykonania przykrycia powierzchni działki -skargę oddala-


UZASADNIENIE

II SA/Rz 387/19

U z a s a d n i e n i e

Przedmiotem skargi A Sp. z o.o. sp.k. z/s w [...] jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] lutego 2019 r. nr [...] dotycząca nakazu wykonania przykrycia działki.

Na podstawie akt administracyjnych sprawy Sąd ustalił, że pismem z 26 listopada 2014 r. W.M., właściciel działek nr 2967 i 2969 położonych w J., zwrócił się do Burmistrza Miasta [...] o wszczęcie postępowania w sprawie uregulowania stosunków wodnych naruszonych zmianą ukształtowania terenu działki sąsiedniej nr 2968 polegającą na nadsypaniu ziemi i niwelacji terenu.

Decyzją z [...] maja 2015 r. nr [...] Burmistrz [...] odmówił nakazania Spółce przywrócenia stanu poprzedniego na działce nr 2968 w J., jednakże rozstrzygnięcie to zostało uchylone decyzją Kolegium z [...] lipca 2015 r. nr [...].

Kolejnymi decyzjami z [...] grudnia 2015 r. nr [...] oraz z [...] kwietnia 2016 r. nr [...] Burmistrz [...] nakazał Spółce przywrócenie do stanu poprzedniego warunków gruntowych na działce nr 2968 poprzez wykonanie studni chłonnej oraz drenażu poziomego; decyzje te zostały uchylone decyzjami SKO odpowiednio z [...] lutego 2016 r. nr [...] oraz z [...] kwietnia 2016 r. nr [...].

Decyzją z [...] lipca 2016 r. nr [...] Burmistrz [...] ponownie nakazał stronie skarżącej wykonać czynności określone poprzednimi decyzjami. Uwzględniając odwołanie Spółki, decyzją z [...] sierpnia 2016 r. nr [...], Kolegium uchyliło decyzję organu I instancji; prawomocnym wyrokiem z 23 marca 2017 r. II SA/Rz 1464/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie stwierdził nieważność wskazanej decyzji SKO.

W następstwie tego decyzją z [...] lipca 2017 r. nr [...] Kolegium uchyliło decyzję Burmistrza [...] z [...] lipca 2016 r.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z [...] listopada 2017 r. nr [...] Burmistrz [...] nakazał Spółce wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom na terenie położnym w obszarze działki nr 2968; decyzja ta został utrzymana w mocy decyzją Kolegium z [...] grudnia 2017 r. nr [...].

Zarówno jednak decyzja organu I jak i II instancji zostały uchylone wyrokiem WSA w Rzeszowie z 13 czerwca 2018 r. II SA/Rz 231/18. W jego uzasadnieniu Sąd wskazał, że dla zastosowania art. 29 ust. 3 ustawy z 18 lipca 2001 r. Prawo wodne niezbędne jest łączne zaistnienie 2 przesłanek – zdarzeń wywołanych przez właściciela gruntu; spowodowanie zmiany naturalnych stosunków wodnych oraz skutków w postaci szkodliwego wpływu na grunty sąsiednie, które muszą pozostawać w związku przyczynowo - skutkowym z powstałą szkodą.

Za słuszne uznał Sąd wytyczne zawarte w kasacyjnej decyzji SKO z [...] lipca 2017 r. polegające na konieczności określenia realnej szkody która powstała na skutek zmiany ukształtowania terenu oraz dokonania oceny czy w rozpoznawanej sprawie wystąpiła szkoda w rozumieniu art. 29 u.P.w., a także przeprowadzenia rozprawy administracyjnej z udziałem biegłego który wydał w rozpoznawanej sprawie opinię hydrologiczną, celem skonfrontowania możliwości polubownego załatwienia sporu oraz ustalenia sposobów technicznych jego rozwiązania celem przyjęcia rozwiązań satysfakcjonujących strony i zapewniających trwałe usunięcie negatywnych skutków dokonanych zmian stanu wody na gruncie. Wytyczne te nie zostały wykonane.

Sąd wskazał, że dokonując wyboru sposobu usunięcia szkody należy wybrać taki, by był on skuteczny, ale i racjonalnie i ekonomicznie uzasadniony, tak by zapewniając realizację interesów właściciela nieruchomości na którego grunt szkodliwie wpłynęła dokonana zmiana, nie obciążał zbędnie właściciela nieruchomości który tej zmiany dokonał.

W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja nie spełniała ponadto wymogów wynikających z art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096, dalej: K.p.a.). W jej uzasadnieniu bardzo szczegółowo zrekapitulowano dotychczasowy przebieg postępowania i powołano obszernie orzecznictwo sądowoadministracyjne w zakresie art. 29 u.P.w. z 2001 r. Pominięte zostały natomiast kwestie szkody, zaś wybór wariantu naprawczego - który stanowi istotę sporu w sprawie - został skwitowany stwierdzeniem, że wybrana alternatywa nr 2 z ekspertyzy biegłego jest najprostsza i najskuteczniejsza dla usunięcia szkody. Twierdzenia te nie zostały poparte żadną argumentacją, zwłaszcza w sytuacji, gdy skarżący kwestionuje wybrany wariant jako bardzo kosztowny i nieadekwatny do wyrządzonej szkody.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Burmistrz [...] decyzją z [...] stycznia 2019 r. nr [...] nakazał Spółce wykonanie przykrycia powierzchni działki 2968 płytą betonową lub nawierzchnią bitumiczną podścieloną folią budowlaną wraz z jej szczelnym wałkiem betonowym na obrzeżach oraz ukształtowanie powyższej powierzchni ze spadkiem w kierunku południowo - zachodnim, tj. do wjazdu na działkę 2968 z placu.

W uzasadnieniu wskazał, że celem rozpatrzenia sprawy uzupełnił materiał dowodowy m. in. o aneks nr 1 z grudnia 2018 r. do ekspertyzy hydrologicznej z października 2015 r. pn.: "Ekspertyza hydrologiczna określająca warunki gruntowo - wodne w przedmiocie zmian stanu wody na gruncie nieruchomości nr 2968 obręb nr [...] miasto [...] związanej z nadsypaniem ziemi i niwelacją terenu ze szkodą dla działki nr 2967 i 2969 położonych w miejscowości J. ul. [...] Powiat [...] Województwo [...]". Przeprowadził także rozprawę administracyjną z udziałem stron i biegłego który sporządził ekspertyzę oraz zwrócił się (bezskutecznie) do wnioskodawcy o wskazanie konkretnych skutków działań przeprowadzonych przez Spółkę oraz szkód powstałych na jego nieruchomości.

W oparciu o zgormadzony materiał dowodowy ustalono, że na należącej do Spółki działce nr 2968 w 2014 r. zostały wykonane roboty budowlane polegające na podniesieniu działki do stanu obecnego poprzez wykonanie nasypu budowlanego (zagęszczonej pospółki), na powierzchni którego położone zostały betonowe płyty ażurowe typu jumbo. W efekcie tego na działce 2968 i częściowo na przyległej do niej działce 2957/4 został wykonany utwardzony płytami ażurowymi plac o pow. ok. 1800 m², wyniesiony ponad sąsiadujący z nim teren działek nr 2967 i 2969 na wysokość 0,3 - 0,9 m. Poziom placu ukształtowany został za spadkiem w kierunku wjazdu na plac, który został wykonany w obszarze działki nr 2957/4. Różnice poziomów pomiędzy działkami zniwelowano w formie skarpy. Skarpę wykonano z pospółki i wzmocniono płytami ażurowymi.

Biegły w ekspertyzie uzupełniającej, na podstawie wizji lokalnej w terenie [...] listopada 2018 r. stwierdził, że nie doszło do zmiany stanu wód na działkach nr 2969 i 2967 w stosunku do przedstawionych w ekspertyzie hydrologicznej z 2015 r. i podtrzymał swoje zapisy odnośnie zmiany natężenia odpływu wód z działki nr 2968 określone w ekspertyzie z 2015 r. Zgodnie z tymi wyliczeniami, na skutek zmian stanu zagospodarowania działki nr 2968, nastąpiła zmiana wielkości odpływu wód z tej działki na działki nr 2969 i 2967. W skali procentowej w stosunku do stanu pierwotnego (przedinwestycyjnego na działce nr 2968) spływ zwiększył się o 15 %. Biegły w swej ekspertyzie oraz uzupełnieniu do niej określił związek przyczynowo – skutkowy pomiędzy zmianą stanu wód na gruncie a szkodą.

Zmiana natężenia odpływu wód, kierunków oraz blokowanie pierwotnego spływu powierzchniowego z działki nr 2969 na działkę 2968 skutkuje wzrostem zawilgocenia i okresowe zawodnienie części powierzchni działki nr 2969 i 2967 przy granicy z działką nr 2968, przejawiające się w postaci zastoisk wody. Zjawisko to powoduje uciążliwość związaną z koszeniem trawy przy użyciu ciągnikowych kosiarek rotacyjnych z uwagi na miękką powierzchnię terenu. Ponadto uniemożliwia zmianę rolniczego wykorzystania gruntu z ugoru na użytki rolne w postaci zbóż i roślin okopowych, które w zaistniałych warunkach gruntowo - wodnych ulegałyby gniciu z uwagi na nadmierne zawilgocenie, co może oznaczać obniżenie plonów. Dodatkowo opisana sytuacja znacząco podraża koszty wykorzystania działek dla celów budowlanych. Stwierdzony wzrost zawilgocenia gruntów oznacza konieczność wykonywania kosztownych odwodnień przy fundamentach obiektów budowlanych celem wyeliminowania przesączania się wód z powierzchni terenu do części podziemnej obiektów oraz zawilgacania fundamentów. Potrzeba wykonywania powyższych odwodnień w warunkach przed zmianą stanu wód opadowych na działki nr 2968 byłaby niepotrzebna z uwagi na bardzo głębokie położenie wód podziemnych (10-11 m p.p.t.).

W swoim opracowaniu biegły dokonał również ponownej analizy sposobu usunięcia szkodliwych zmian stanu wody na gruncie, jego skuteczności, kosztów wykonania i eksploatacji. W jego ocenie wybrany przez Burmistrza [...] w poprzedniej decyzji wariant który eliminował w całości szkodliwe oddziaływanie zmian stanu wody na gruncie był najmniej kosztowny i najprostszy pod względem formalno - prawnym. Jednakże biorąc pod uwagę zastrzeżenia zawarte w wyroku WSA w Rzeszowie, w uzupełnieniu ekspertyzy biegły przedstawił alternatywny sposób rozwiązania problemu zmiany stanu wody na gruncie polegający na:

1) przykryciu powierzchni działki nr 2968 płytą betonową lub nawierzchnią bitumiczną podścieloną folią budowlaną wraz z jej szczelnym wałkiem betonowym na obrzeżach, która ma zapewnić szczelność płyty i wyeliminować przesiąkanie w zdeponowane nasypy budowlane zalegające pod istniejącą nawierzchnią ażurowych płyt typu "jumbo",

2) ukształtowania powyższej powierzchni ze spadkiem w kierunku południowo – zachodnim, tj. do wjazdu na działkę nr 2968 z placu przy markecie [...], który należy do tego samego właściciela. Sposób ukształtowania powierzchni został przedstawiony na załączniku graficznym będącym częścią uzupełnienia ekspertyzy.

Sposób ten pozwoli na pełne uszczelnienie podłoża budowlanego pod aktualną nawierzchnią w obrębie działki nr 2968, co całkowicie wyeliminuje dotychczasowy spływ wód opadowych na działki nr 2969 i 2967 w postaci przesączania i wypływu u podnóża skarpy działki nr 2968 na działkę nr 2969 i 2967.

Ponadto proponowane ukształtowanie pozwoli na spływ wody opadowej, jak również wody z wodociągu (wykorzystywanej do podlewania roślin ogrodniczych sprzedawanych w sezonie wegetacyjnym na działce nr 2968) do studzienki kanalizacji deszczowej nr 29. Powyższy alternatywny sposób rozwiązania zaistniałego problemu całkowicie wyeliminuje powstające na działkach nr 2969 i 2967 szkody. Ponadto jego realizacja będzie uproszczona pod względem formalno - prawnym z uwagi na to, że obejmuje działki będące własnością [...], zaś prace z nią związane nie będą wykraczać na działki sąsiednie.

W uzupełnieniu ekspertyzy zawarte zostały również wyjaśnienia dotyczące charakteru zaistniałych szkód. Autor opracowania podkreślił, że niesłusznym jest zawężanie zaistniałej szkody do określenia jej mianem dobrodziejstwa dla poszkodowanego. Trawy porastające aktualnie powierzchnię działki nie są użytkowane dla celów hodowlanych jako pasza, jak również dla innych celów, skutkiem czego ich nadmierny wzrost nie stanowi korzyści dla właściciela działki, a jest jego niekorzystną odwrotnością. Ponadto działki nr 2969 i 2967 mogą zostać wykorzystane pod uprawy zbożowe lub okopowe, a wzrost zawilgocenia powierzchni i tworzenia się okresowych podmokłości (zastoisk wodnych przy granicy z działką nr 2968) będzie szkodliwie wpływał na uprawy rolne poprzez obniżenie ich plonów na skutek rozwoju chorób pleśniowych, obumierania korzeni roślin oraz procesów gnilnych roślin okopowych w wyniku nadmiernego zawilgocenia gruntu.

Biegły zwrócił również uwagę, że w przypadku inwestycji budowlanych roboty ziemne wykonywane poniżej powierzchni terenu w obszarze stwierdzonych zmian stosunków wodnych na działkach nr 2968 i 2967 oraz roboty budowlane związane z pomieszczeniami typu piwnice, magazyny, garaże itp. posadawiane poniżej powierzchni terenu, wymagać będą wykonywania odwodnień. Odwodnienia te stanowić będą dodatkowe koszty inwestycyjne wynikające ze szkodliwego oddziaływania naruszenia. Roboty z tym związane określić należy jako niewspółmiernie bardziej kosztowne od przedstawionych w ekspertyzie rozwiązań alternatywnych, mających na celu wyeliminowanie przyczynowości powstawania szkód.

Reasumując, organ I instancji stanął na stanowisku, że na skutek wykonania przez Spółkę robót budowalnych na terenie działki nr 2968 doszło do naruszenia stosunków wodnych skutkującego powstaniem realnej szkody na działkach nr 2967 i 2969, co uzasadnia nakazanie właścicielowi nieruchomości nr 2968 wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom.

W odwołaniu od decyzji organu I instancji Spółka zażądała jej uchylenia i umorzenia postępowania wskazując, że kilkakrotnie wyrażała wolę zawarcia ze stroną przeciwną ugody dotyczącej zmiany stanu wody na gruncie, która jej zdaniem nie wpływa szkodliwie na grunty sąsiednie, a opinia biegłego zawarta w ekspertyzie określa ją jako bardzo małą. Zarzuciła organowi niepodjęcie działań w kierunku zwrócenia się do W.M. o określenie jego oczekiwań oraz propozycji i sposobu polubownego załatwienia sprawy. To on jako "pokrzywdzony" powinien sprecyzować szkodę i realnie ją określić, by Spółka mogła odnieść się do jego żądań oraz by móc negocjować warunki ugody. Ponadto nałożony przez organ obowiązek nadal jest nieproporcjonalnie kosztowny w stosunku do znikomości, a wręcz pomijalności szkody.

Kolegium opisaną na wstępie decyzją z [...] lutego 2012 r. - działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. oraz art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2017 r., poz. 1121 ze zm., dalej: u.P.w. z 2001 r.) w zw. z art. 545 ust. 4 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2018 r., poz. 2268 ze zm.; dalej: u.P.w. z 2017 r.) - utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W ocenie organu odwoławczego, zaskarżone rozstrzygnięcie jest zgodne z obowiązującym stanem prawnym i faktycznym. Nie budzi też wątpliwości rzetelność prowadzenia postępowania i wyjaśnienie przesłanek będących podstawą uzasadnienia decyzji.

Treść opinii eksperta potwierdza, że zmiana stanu wody na gruncie działki nr 2968 oddziałuje szkodliwie na działki nr 2967 i 2969 oraz wskazuje, że pomiędzy zmianą a szkodą występuje związek przyczynowo – skutkowy. Wnioskodawca wskazuje wprawdzie, że stan wód uległ znikomej zmianie w stosunku do pierwotnego, ale w ocenie Kolegium – zgodnie ze stanowiskiem orzecznictwa - nie ma znaczenia rozległość szkody, a zaistnienie związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy zmianami stanu wód na gruntach a wystąpieniem szkody na gruntach sąsiednich.

Opinia biegłego jest fachowa oraz zawiera odpowiedź na wszystkie pytania istotne do rozstrzygnięcia sprawy. Biegły uwzględnił stosowną dokumentację, dokonał określonych w opinii ustaleń i pomiarów. Pozwala to na przyznanie jej waloru dowodu w rozumieniu art. 84 § 1 K.p.a. Skarżący natomiast nie przedstawił kontrdowodu mogącego podważać sporządzoną dla potrzeb niniejszego postępowania opinię.

Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że na terenie nieruchomości nr 2968 doszło do naruszenia stosunków wodnych na gruncie w związku z wykonaniem robót budowlanych obejmujących realizację utwardzonego płytami ażurowymi placu o pow. ok. 1800 m², wyniesionego ponad sąsiadujący z nim teren działek nr 2967 i 2969 na wysokość 0,3 - 0,9 m. Poziom placu ukształtowany został za spadkiem w kierunku wjazdu na ten plac, wykonany w obszarze działki nr 2957/4. Różnice poziomów pomiędzy działkami zniwelowano w formie skarpy wykonanej z pospółki, wzmocnionej płytami ażurowymi. Zmiana została dokonana przez właściciela działki nr 2968 - Spółkę. Działania te wpływają niekorzystnie na stan wody na gruncie działek sąsiednich nr 2967 i 2969, powodując realną szkodę obejmującą zmianę natężenia odpływu wód, kierunków oraz blokowania pierwotnego spływu powierzchniowego z działki nr 2969 na działkę 2968, co skutkuje wzrostem zwilgocenia i okresowe zawodnienie części powierzchni działki nr 2969 i 2967 przy granicy z działką nr 2968, przejawiające się zastoiskami wody.

Powyższych ustaleń dokonano kierując się wytycznymi WSA w Rzeszowie zawartymi w wyroku z 13 czerwca 2018 r. II SA/Rz 232/18, tj. przeprowadzono dowód w formie uzupełnienia ekspertyzy hydrologicznej. Prawidłowo w prowadzonym postępowaniu organ I instancji - opierając się na zgromadzonym materiale dowodowym - uznał, że w przedmiotowej sprawie zachodzą przesłanki do zastosowania przywołanego art. 29 ust. 3 u.P.w. z 2001 r.

Nakaz zawarty w decyzji jest czytelny dla stron, skuteczny i adekwatny, co oznacza, że będzie eliminował w całości szkodliwe oddziaływanie zmian stanu wody na gruncie. Rozważając sposób zapobieżenia niekorzystnym zmianom stanu wody na gruncie, tj. wykonanie urządzeń zapobiegającym szkodom, wskazano rozwiązanie, które przy spełnieniu wymogów skuteczności będzie racjonalne i ekonomicznie uzasadnione. Za najprostszy i najskuteczniejszy sposób usunięcia szkody uznano alternatywę przedstawioną w uzupełnieniu ekspertyzy.

Żądanie rozstrzygnięcia sprawy poprzez umorzenie jest niemożliwe, bowiem wnioskodawca nie wycofał wniosku a przedmiot postępowania realnie istnieje.

W skardze do WSA w Rzeszowie na decyzję SKO z [...] lutego 2019 r. Spółka reprezentowana przez pełnomocnika (adwokata) zarzuciła:

1) naruszenie przepisu prawa materialnego które miało wpływ na wynik sprawy, a to art. 29 ust. 1 i 3 u.P.w. z 2001 r. w zw. z art. 545 ust. 4 u.P.w. z 2017 r. w zw. z art. 2, art. 21 ust. 1 oraz art. 64 Konstytucji RP poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że elementami hipotezy normy prawnej wynikającej z przywołanych przepisów są objęte zmiany stanu wody na gruncie będące następstwem legalnie wykonanych robót budowlanych, podczas gdy prawidłowa wykładnia prowadzi do wniosku, że norma ta nie zakazuje zmiany stanu wód do jakiej dochodzi na podstawie legalnie wykonanych robót i nie stanowi podstawy do ograniczania uprawnień właścicielskich które właściciel gruntu realizuje korzystając z nieruchomości zgodnie z prawem, ani też nie stanowi podstawy do nakładania na właściciela dodatkowych obowiązków jako sankcji za zgodne z prawem korzystanie z prawa własności, a adresatem tych obowiązków może być tylko taki podmiot, którego sprzeczne z prawem działania spowodowały zmiany stanu wody na gruncie, które szkodliwie wpłynęły na grunty sąsiednie,

2) naruszenie przepisów prawa materialnego które miało wpływ na wynik sprawy, a to art. 29 ust. 1 w zw. z art. 29 ust. 3 u.P.w. z 2001 r. w zw. z art. 545 ust. 4 u.P.w. z 2017 r. w związku z art. 361 Kodeksu cywilnego poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że pojęcie szkody, w rozumieniu normy prawnej kształtowanej przywołanymi przepisami, może być utożsamiane ze zdarzeniami o charakterze warunkowym, to jest przyszłym i niepewnym, podczas gdy prawidłowa wykładnia prowadzi do wniosku, że przez szkodę na gruncie przywołanej normy należy rozumieć realny uszczerbek majątkowy jaki wystąpił w mieniu poszkodowanego,

3) naruszenie przepisu prawa materialnego które miało wpływ na wynik sprawy, a to art. 29 ust. 1 i 3 u.P.w. z 2001 r. w zw. z art. 545 ust. 4 uP.w. z 2017 r. poprzez niewłaściwe zastosowanie normy prawnej wynikającej z tego przepisu do zmiany stanu wody na gruncie spowodowanej nieprawidłową gospodarką wodami z sieci wodociągowej,

4) naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 84 § 1 K.p.a. poprzez scedowanie kompetencji organu w zakresie dokonywania ocen prawnych na biegłego oraz niedokonanie przez organ własnych ustaleń co do występowania szkody na działkach nr 2967 i 2969,

5) naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 7 w zw. z art. 77 § 1 K.p.a. poprzez błędną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego, którego prawidłowa ocena prowadzi do wniosku, że szkoda na gruncie niniejszej sprawy nie występuje,

6) naruszenie przepisów prawa materialnego które miało wpływ na wynik sprawy, a to art. 29 ust. 3 w zw. z art. 29 ust. 1 u.P.w. z 2001r. w zw. z art. 545 ust. 4 u.P.w. z 2017 r. poprzez błędne zastosowanie tych przepisów, mimo że w świetle okoliczności sprawy nie zachodziła podstawowa przesłanka ich stosowania w postaci szkody w gruntach sąsiednich,

7) naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 15 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., a także art. 107 § 3 w zw. z art. 140 K.p.a. poprzez ograniczenie się organu II instancji do kontroli decyzji wydanej przez organ I instancji, bez rozpatrzenia wszystkich żądań strony i bez ustosunkowanie się do nich w uzasadnieniu swej decyzji,

8) naruszenie przepisów prawa materialnego które miało wpływ na wynik sprawy, a to art. 29 ust. 3 u.P.w. z 2001 r. w zw. z art. 545 ust. 4 u.P.w. z 2017 r. w zw. z art. 7 K.p.a. poprzez wydanie orzeczenia z pominięciem obowiązku wyważenia interesów stron, które na gruncie niniejszej sprawy przemawia za odmową orzeczenia przedmiotowych nakazów w stosunku do Skarżącej.

Mając na uwadze powyższe zarzuty skarżąca Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w całości oraz zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie z przyczyn podanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2107 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jej zakres wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej: P.p.s.a.), wg którego sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Stosownie do art. 145 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia (jeżeli dotknięte są naruszeniem prawa materialnego które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania bądź innym naruszeniem przepisów postępowania jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy), do stwierdzenia ich nieważności lub ich wydania z naruszeniem prawa (jeżeli zachodzą przyczyny określone w K.p.a. lub innych przepisach).

Dokonawszy w tak zakreślonych granicach kontroli zaskarżonej decyzji SKO z [...] lutego 2019 r. oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Burmistrza [...] z [...] stycznia 2019 r. Sąd uznał, że brak jest przesłanek do uwzględnienia skargi.

Materialnoprawną podstawę tych rozstrzygnięć stanowił art. 29 ust. 3 uchylonej z dniem 1 stycznia 2018 r. u.P.w. z 2001 r. Na mocy bowiem normy intertemporalnej zawartej w art. 545 ust. 4 u.P.w. z 20 lipca 2017 r., do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie tej ustawy, niewymienionych w ust. 1-3d, stosuje się przepisy dotychczasowe.

Zgodnie z art. 29 ust. 1 u.P.w. z 2001 r., właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej, ani kierunku odpływu ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich (pkt 1), a także odprowadzać wód oraz ścieków na grunty sąsiednie (pkt 2). Z kolei stosownie do ust. 3 tego artykułu, jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może w drodze decyzji nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom.

Na podstawie tego ostatniego przepisu skarżąca Spółka została zobowiązana do wykonania przykrycia powierzchni położonej w J. działki nr 2968 (0,1278 ha) płytą betonową lub nawierzchnią bitumiczną podścieloną folią budowlaną wraz ze szczelnym wałkiem betonowym na obrzeżach oraz ukształtowania tej powierzchni ze spadkiem w kierunku południowo – zachodnim, tj. wjazdu na tę działkę z placu.

Niezbędnym warunkiem zastosowania art. 29 ust. 3 p.w. jest stwierdzenie, że właściciel gruntu spowodował zmianę stosunków wodnych oraz że zmiany te wywierają szkodliwy wpływ na grunty sąsiednie.

Wydanie decyzji w trybie tego przepisu wymaga zatem przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego celem ustalenia, czy i jaka zmiana nastąpiła oraz czy miała ona niekorzystny wpływ na panujące na gruncie sąsiednim stosunki wodne (u.P.w. nie definiuje "zmiany stanu wody na gruncie", jednakże analiza art. 29 prowadzi do wniosku, że jest to działanie ingerujące w naturalny stan wody na danym terenie, wynikający z jego ukształtowania i warunków hydrologicznych). Konieczne jest przy tym także ustalenie, czy zaistniała zmiana pozostaje w związku przyczynowo - skutkowym z powstałą na gruncie szkodą.

Ponieważ ustalenie tego związku co do zasady wymaga posiadania specjalistycznej wiedzy z zakresu gospodarki wodnej, hydrologii, postępowań wodnoprawnych i melioracji wodnych, a także ewentualnie przeprowadzenia odpowiednich badań, analiz i obliczeń, w orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowało się stanowisko, że w postępowaniu dotyczącym uregulowania stosunków wodnych z reguły konieczne jest przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego, zawierającej ocenę zaistniałych na gruncie stosunków wodnych oraz ewentualne wskazania co do możliwych działań niwelujących szkodliwe oddziaływanie na grunty sąsiednie (por. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 grudnia 2012 r. II OSK 1538/11 - LEX nr 1367319, wyrok WSA w Gdańsku z 20 marca 2019 r. II SA/Gd 850/18 - LEX nr 2644862, wyrok WSA w Białymstoku z 14 lutego 2019 r. - LEX nr 2624591.

W sprawie pozostaje bezsporne, że skarżąca Spółka w 2014 r. na stanowiącej jej własność działce nr 2968 (oraz częściowo na przyległej do niej działce nr 2957/4) wykonała roboty budowlane polegające na utwardzeniu powierzchni gruntu (łącznie ok. 1800 m²) i wyłożeniu go płytą ażurową typu "jumbo". Poziom placu został wyniesiony ponad sąsiadujący z nim teren działek nr 2967 i 2969 na wysokość 0,3 – 0,9 m i ukształtowany ze spadkiem w kierunku wjazdu na plac w obrębie działki nr 2957/4 (w stanie pierwotnym powierzchnie wszystkich działek były ukształtowane na płasko, z nieznacznym spadkiem z działki nr 2968 na działki nr 2967 i 2969; wody opadowe w obrębie działki nr 2968 spływały po jej powierzchni w kierunku obniżenia obejmującego w części działki nr 2968, 2967 i 2969). Różnice poziomów między działkami wykonano w formie skarp o szerokości 1 - 1,3 m, wzmocnionych również płytami ażurowymi (działka nr 2968 graniczy z działką nr 2969 na długości ok. 38 m, zaś z działką nr 2967 na długości ok. 31 m). Płyty ułożone są na zagęszczonej podsypce budowlanej wykonanej z pospółki, zaś otwory w tych płytach (stanowiące ok. 65 % powierzchni) wypełnione są żwirkiem o bardzo dobrych właściwościach filtracyjnych.

W ocenie Sądu, organy administracji obu instancji opierając się na ekspertyzie hydrologicznej opracowanej przez geologa z uprawnieniami hydrogeologa – biegłego w zakresie sporządzania ocen oddziaływania na środowisko oraz w zakresie postępowania wodnoprawnego trafnie uznały, że w następstwie powyższych działań na działce nr 2968 doszło do zmiany stosunków wodnych negatywnie oddziaływujących na przyległe do niej fragmenty działek nr 2967 i 2969.

Jak wskazał i przekonująco w swej opinii uzasadnił biegły (w oparciu m.in. o wykonane w czasie wizji lokalnej wiercenia otworów badawczych i pomiary wysokościowe), w wyniku filtracji grunty podłoża budowlanego na działce nr 2968 ulegają nasyceniu wodami opadowymi. W wyniku tego okresowemu podniesieniu ulega w nich zwierciadło wody opadowej, przez co następuje wymuszona filtracja w kierunku najmniejszego oporu hydraulicznego, tj. w stronę nasypu skarp. Wody opadowe, które osiągnęły pierwotną powierzchnię gruntu na drodze filtracji pionowej, zmieniają kierunek na filtrację poziomą po pierwotnym podłożu gruntowym w kierunku zgodnym z jego nachyleniem, tj. w stronę działek nr 2967 i 2969. Na skutek zjawiska filtracji podpowierzchniowej następuje wypływ w skarpie przesączających się wód opadowych, co powoduje wzrost nawodnienia powierzchniowego działek nr 2967 i 2969 w części przylegającej bezpośrednio do działki nr 2968.

Aktualny spływ powierzchniowy wód opadowych z działki nr 2968 na działki nr 2967 i 2969 jest większy o ok. 15 % od spływu pierwotnego, co oznacza że naruszone zostały pierwotne stosunki wodne ze szkodą dla działek nr 2967 i 2969 w pasie o szerokości 5 - 6 m na długości ich granic z działką nr 2968 i sumarycznej powierzchni ok. 350 m².

Sąd w pełni podziela te ustalenia jako poczynione przez osobę kompetentną i dysponującą w tym zakresie fachową wiedzą. Ustalenia te jawią się jako rzetelne, przekonująco uzasadnione oraz należycie udokumentowane. W tej sytuacji orzekające w sprawie organy prawidłowo przyjęły, że wskutek opisanych działań na terenie działki nr 2968 doszło do naruszenia stosunków wodnych względem działek nr 2967 i 2969. Bez znaczenia dla powyższego pozostaje, że dodatkowo za przyczynę podsączeń w granicy między działkami nr 2968 i 2969 (po północnej stronie wjazdu na działki) biegły wskazał niewłaściwą gospodarkę wodami z sieci wodociągowej używanej na działce nr 2968 – bez szczelnego zabezpieczenia nawierzchni przed infiltracją wgłębną - do podlewania przeznaczonych do sprzedaży roślin i krzewów ozdobnych, co – jak słusznie wskazała strona skarżąca - nie podlega kwalifikacji w trybie art. 29 ust. 3 u.P.w.

Jak już wskazano wyżej, stwierdzenie naruszenia stosunków wodnych dla oceny możliwości zastosowania w sprawie art. 29 ust. 3 u.P.w. wymaga ustalenia, czy wiąże się to z powstaniem realnej szkody dla gruntów sąsiednich (na okoliczność z tym związaną wskazano w uzasadnieniu wydanego w niniejszej sprawie kasacyjnego wyroku tutejszego Sądu z 13 czerwca 2018 r. II SA/Rz 231/18, którego ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania na mocy art. 153 P.p.s.a. wiążą w sprawie organy których działanie było przedmiotem zaskarżenia oraz Sąd).

Zdaniem Sądu, z wymogów z tym związanych organy wywiązały się w sposób prawidłowy, eliminując stwierdzone uchybienia. W aneksie do ekspertyzy hydrologicznej sporządzonej na dodatkowe zlecenie organu I instancji biegły jednoznacznie stwierdził zaistnienie związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy zmianą stanu wody (natężenia i kierunku odpływu) na działce nr 2968 a konsekwencjami, jakie wywołało to dla działek nr 2969 i 2967. Wskazano w niej, że skutkiem tego jest wzrost zawilgocenia części tych działek, co powoduje uciążliwość związaną z koszeniem nadmiernie porastającej trawy przy użyciu ciągnikowych kosiarek rotacyjnych z uwagi na miękką powierzchnię terenu oraz uniemożliwia zmianę jego wykorzystania z ugoru na użytki rolne, co w zaistniałych warunkach powodowałoby wyginięcie /obniżenie plonów zbóż i roślin okopowych wskutek nadmiernego zawilgocenia.

Mimo że uciążliwościom z tym związanym nie został w toku postępowania przypisany konkretny wymiar finansowy, nie stoi to na przeszkodzie dla stwierdzenia zaistnienia realnej szkody dla gruntów sąsiednich (zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 lutego 2015 r. II OSK 1621/13 - LEX nr 1794210, w ramach postępowania prowadzonego na postawie art. 29 ust. 3 p.w. nie ma znaczenia rozległość szkody na gruncie sąsiednim, gdyż nie jest to postępowanie w przedmiocie odszkodowania za wyrządzone szkody. Dla zastosowania regulacji art. 29 ust. 3 p.w. wystarczające jest wykazanie związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy zmianami stanu wód na gruntach a wystąpieniem szkody na gruntach sąsiednich. W związku z powyższym nie ma potrzeby w ramach postępowania administracyjnego prowadzonego na podstawie art. 29 ust. 3 p.w. szacowania szkód).

Bez znaczenia w tym względzie pozostaje więc, że grunt jest aktualnie ugorowany, skoro w dowolnym momencie – uzależnionym od woli jego właściciela - może być wykorzystany rolniczo zgodnie z jego przeznaczeniem (takie przewiduje ewidencja gruntów i budynków). To samo dotyczy jego wykorzystania do celów budowlanych, z czym biegły wiąże szkodę związaną z koniecznością wykonania kosztownych odwodnień, co było zbędne w warunkach przed zmianą stanu wód z uwagi na bardzo głębokie położenie wód podziemnych. Trudno na tej podstawie wykluczyć realność szkody, skoro jak w odwołaniu (nawiązując do uregulowań Miejscowego Planu Zagospodarowania Przestrzennego) przyznała sama strona skarżąca, działki te położone są w terenach przeznaczonych pod zabudowę, a więc nie jest wykluczony taki sposób ich wykorzystania (zamiar jego realizacji niewątpliwie związany byłby zatem z koniecznością zwiększonych nakładów finansowych eliminujących niekorzystny wpływ naruszonych przez właściciela sąsiedniej działki stosunków wodnych).

Zdaniem Sądu, trudno w związku z powyższym postawić orzekającym w sprawie organom administracji zarzut, że nakładając na stronę skarżącą obowiązek wykonania robót niwelujących skutki niekorzystnych dla właściciela działek nr 2969 i 2967 zmian wynikających z naruszenia stosunków wodnych wskutek robót wykonanych na działce nr 2968 nie wyważyły w sposób należyty interesów obu stron.

Okoliczność, że skutki tego naruszenia są stosunkowo nieznaczne i mają charakter okresowy nie oznacza, że strona skarżąca może wywodzić z tego obowiązek ich znoszenia i ponoszenia wynikających z tego konsekwencji finansowych przez właściciela działek nr 2969 i 2967, zwłaszcza że niewątpliwym zamiarem inwestora prac na działce nr 2968 było polepszenie warunków prowadzonej przez niego działalności handlowej, a w efekcie uzyskanie z tego korzyści finansowych.

Nie można w tej sytuacji wymagać, by negatywne konsekwencje jego działań – jakiekolwiek by one nie były - ponosił właściciel nieruchomości sąsiedniej. Niejako na marginesie, za zupełnie kuriozalny w odniesieniu do panujących realiów należy ocenić w związku z tym podniesiony w odwołaniu od decyzji organu I instancji zarzut, iż "biegły nie przeanalizował kosztów finansowych chociażby wykaszania ręcznego czy za pomocą kosiarki zaprzęgowej ciągnionej przez konia i jego wpływu na czystość powietrza – brak zatruwania środowiska spalinami ciągnika", gdy rezultatem wykonanych przez inwestora robót (skutkujących naruszeniem stosunków wodnych) jest z pewnością także znacznie wzmożony ruch pojazdów na jego nieruchomości wynikający z dogodniejszych warunków dojazdu stworzonych utwardzeniem powierzchni działek.

W konsekwencji, Sąd podzielając stanowisko organów administracji co do wystąpienia wywołanej zmianą stosunków wodnych szkody dla działek nr 2969 i 2967, akceptuje również zasadność wyboru wskazanego w sentencji decyzji organu I instancji sposobu jej usunięcia.

W tym zakresie niewątpliwie organ powinien nakazać taki sposób zapobieżenia szkodom, jaki w okolicznościach danej sprawy będzie najskuteczniejszy i najprostszy do wykonania, a jednocześnie nie będzie w sposób zbędny obciążał właściciela który dokonał zmian na gruncie. Kierując się wynikającą z art. 29 ust. 3 u.P.w. przesłanką ochrony interesu poszkodowanego, oznacza to przede wszystkim wybór rozwiązania skutecznie eliminującego problem, a dopiero w dalszej kolejności – w przypadku jeżeli kryterium to spełnione jest w kilku wariantach – najtańszego, względnie zaakceptowanego przez podmiot zobowiązany do jego wykonania. W tym zakresie nie jest możliwe – jak tego oczekuje skarżący – odstąpienie od nałożenia obowiązku nakazania wykonania urządzeń zapobiegających szkodom /przywrócenia do stanu poprzedniego tylko z uwagi na niewielki rozmiar szkody. Nie wchodzi też w rachubę wywieranie przez sprawcę zmian stanu wody na gruncie szkodliwie wpływających na grunty sąsiednie presji na zawarcie ugody (art. 30 u.P.w.), zwłaszcza jeżeli tak jak w niniejszej sprawie z podjętych w tym kierunku przez organ działań jednoznacznie wynika, że poszkodowany nie jest w ogóle takim rozwiązaniem zainteresowany.

Pierwotnie w ekspertyzie przedstawione zostały 3 alternatywne rozwiązania zaistniałej sytuacji, uzupełnione o jeszcze jedno w jej aneksie. Kolejno były to:

1. wykonanie drenażu w gruncie w granicy działki nr 2968 z działkami nr 2969 i 2967 wraz z odprowadzeniem do studni kanalizacji deszczowej znajdującej się w obrębie działki nr 2967 (wymagało to zgody właściciela tej działki na wykonanie tej studni oraz zezwolenia właściciela i użytkownika kanalizacji deszczowej na wprowadzenie wód opadowych roztopowych);

2. Wykonanie studni drenażowej w obrębie działki nr 2968 i drenażu poziomego w jej obrębie ze spadkiem pozwalającym na jego wprowadzenie do studni (w przypadku skrajnych warunków opadowych pod względem ich ilości zachodziłaby potrzeba odpompowywania z niej wody do studzienki kanalizacyjnej w obrębie placu parkingowego na działce będącej własnością Spółki);

3. Wykonanie zmiany kierunku nachylenia powierzchni działki nr 2968 ze spadkiem w stronę południowo – zachodnią jej granicy i wyłożenie pod jej powierzchnię szczelnej izolacji, która uniemożliwiłaby wgłębną filtrację wód opadowych w podłoże nasypowych gruntów budowlanych;

4. przykrycie powierzchni działki nr 2968 płytą betonową lub nawierzchnią bitumiczną podścieloną folią budowlaną wraz z jej szczelnym wałkiem betonowym na obrzeżach zapewniającym szczelność płyty i eliminującym przesiąkanie w nasypy budowlane zalegające pod powierzchnią ułożonych płyt ażurowych wraz z ukształtowaniem powyższej powierzchni ze spadkiem w kierunku południowo - zachodnim, tj. do wjazdu na działkę nr 2968 z placu przy należącym do Spółki markecie [...].

Sąd podziela stanowisko orzekających w sprawie organów, że wybór zaproponowanego w aneksie do ekspertyzy ostatniego z w/w rozwiązań (stanowiącego w istocie modyfikację wariantu 3) jest rozwiązaniem najbardziej adekwatnym do zaistniałej sytuacji, a jego zastosowanie całkowicie wyeliminuje dotychczasowy spływ wód opadowych na działki nr 2969 i 2967 (dodatkowo zapobiegnie również przesiąkaniu wód wykorzystywanych do podlewania roślin sprzedawanych w sezonie wegetacyjnym na działce nr 2968). Rozwiązanie to jawi się jako optymalne, gdyż jego wykonanie dotyczy jedynie działek Spółki (nie wymaga ingerencji w działki sąsiednie) i może być przeprowadzone na bazie już wykonanych prac. Jawi się także jako trwałe i bezobsługowe (nie wymagające w trakcie jego eksploatacji podejmowania dodatkowych czynności).

Podsumowując, stwierdzenie zaistnienia naruszenia stosunków wodnych ze szkodą dla działek nr 2969 i 2967 uprawniało organy administracji do władczej ingerencji w sprawie i nałożeniem na skarżącą Spółkę obowiązku usunięcia związanych z tym negatywnych skutków. Istotą bowiem regulacji art. 29 ust. 3 u.P.w. jest przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, jeżeli doszło do ich zakłócenia w wyniku działań powodujących niekorzystne warunki użytkowania i gospodarowania.

Bez znaczenia dla możliwości nałożenia tego obowiązku pozostaje, że naruszenie stosunków wodnych nastąpiło w wyniku legalnie przeprowadzonych prac (dokonania ich zgłoszenia), skoro w praktyce zostały wykonane w sposób wadliwy, tj. ze szkodą dla gruntów sąsiednich (por. m.in. wyrok WSA w Kielcach z 10 grudnia 2018 r. II SA/Ke 600/18 - LEX nr 2606929, zgodnie z którym bez znaczenia dla możliwości zastosowania art. 29 ust. 3 p.w. jest przyczyna szkody wynikłej ze spowodowanej przez właściciela gruntu zmiany stanu wody, w szczególności to, czy wykonanie obiektu budowlanego powodującego tę zmianę, było legalne, czy też nie. Popełnienie przy budowie takiego obiektu samowoli budowlanej może jedynie stanowić podstawę do prowadzenia dodatkowego, odrębnego postępowania administracyjnego w tym przedmiocie i ewentualnego nałożenia stosownych obowiązków przez właściwy organ administracji publicznej). Podkreślić w tym względzie należy, że zgłoszenie stanowi uproszczoną formę realizacji robót budowlanych (nie jest sporządzany przez osoby posiadające odpowiednie kwalifikacje projekt budowlany, które biorą odpowiedzialność za jego poprawność, a następnie za jego właściwą realizację), stąd na inwestorze ciąży szczególny obowiązek ich poprawnego wykonania, z uwzględnieniem ewentualnych interesów właścicieli gruntów sąsiednich.

Ustalony w sprawie stan faktyczny odpowiada zgromadzonym dowodom, które zostały przez organy zgodnie z wymogami procedury administracyjnej wszechstronnie rozpatrzone. Organy podjęły wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz jej załatwienia (art. 7 K.p.a.), zbierając i rozpatrując w sposób wyczerpujący cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 K.p.a.) oraz dokonując jego oceny w sposób zgodny z art. 80 K.p.a.; dotyczy to w szczególności sporządzonej w sprawie przez biegłego rzetelnej i wyczerpującej ekspertyzy hydrologicznej, której prawidłowości skarżąca Spółka nie zdołała podważyć (opinia biegłego może być jedynym dowodem przesądzającym o istnieniu związku przyczynowego między określonym działaniem a stanem wód na gruntach sąsiednich oraz wskazującym - w razie przesądzenia tego związku - rodzaj koniecznych do wykonania urządzeń zapobiegających szkodom; wyrok WSA w Rzeszowie z 23 kwietnia 2019 r. II SA/Rz 155/19 - LEX nr 2682466).

Stronom zapewniono czynny udział na każdym etapie postępowania. W zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji zostały wyjaśnione wszystkie istotne dla rozstrzygnięcia okoliczności faktyczne, a ich uzasadnienie odpowiada wymogom z art. 107 § 3 K.p.a.

Organy wypełniły również wytyczne wcześniejszego, prawomocnego wyroku Sądu, wiążące je zgodnie z art. 153 P.p.s.a.

Nie znajdują w związku z tym potwierdzenia sformułowane w skardze zarzuty naruszenia tak przepisów prawa materialnego jak i procesowego. Niezgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia z oczekiwaniami strony skarżącej nie może być utożsamiana z naruszeniem prawa.

Wykonanie nakazu zawartego w decyzji będzie eliminowało w całości szkodliwe oddziaływanie zmian stanu wody na gruncie. Rozważając sposób zapobieżenia niekorzystnym zmianom stanu wody na gruncie, tj. wykonanie urządzeń zapobiegającym szkodom, wskazano rozwiązanie, które spełniając wymóg skuteczności będzie najbardziej racjonalne i uzasadnione.

Z podanych względów skarga jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 P.p.s.a.