Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 541/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2020-11-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6269 Inne o symbolu podstawowym 626
6401 Skargi organów nadzorczych na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 93 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne: Samorząd terytorialny
Skarżony organ: Rada Miasta
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność uchwały w całości
Powołane przepisy: article: art. 41a  ust. 5
journal: Dz.U. 2019 poz 506
law: Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Herman Sędzia WSA Marzanna Sałuda (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 3 listopada 2020 r. sprawy ze skargi Wojewody Śląskiego na uchwałę Rady Miasta Ruda Śląska z dnia 10 kwietnia 2019 r. nr PR.0007.74.2019 w przedmiocie obywatelskiej inicjatywy uchwałodawczej stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały.


UZASADNIENIE

W dniu 10 kwietnia 2019 r. Rada Miasta Ruda Śląska podjęła uchwałę nr PR. 0007.74.2019 w sprawie obywatelskiej inicjatywy uchwałodawczej. Podstawę uchwały stanowił art. 41 a ust. 5 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U z 2019 r. poz. 506).

W § 1 określono szczegółowe zasady wnoszenia inicjatyw obywatelskich, przez mieszkańców Miasta Ruda Śląska zasady tworzenia komitetów inicjatyw uchwałodawczych, formalne wymogi, jakim muszą odpowiadać składane projekty uchwał przez obywateli oraz zasady promocji .

W § 2 Rada ustaliła, iż w projekcie zamieszcza się: 1) tytuł, zawierający a) oznaczenie rodzaju aktu prawnego oraz nazwę organu wydającego akt, b) datę wydania aktu, c) ogólne określenie przedmiotu regulacji aktu prawnego, które rozpoczyna się od zwrotu: "w sprawie...",2) podstawę prawną wydawania aktu prawnego;3) regulację sprawy będącej przedmiotem uchwały sposób podania do wiadomości publicznej, jeżeli przepis tego wymaga 5) wskazanie odpowiedzialnego za wykonanie danego aktu 6) termin wejścia w życie aktu; 7) podpisy wnoszących projekt; 8) uzasadnienie.

W § 3 ust. 1 wskazano, iż czynności związane z przygotowaniem projektu uchwały, organizacją zbierania podpisów mieszkańców popierających projekt, a także czynności związane z rozpowszechnianiem i kampanią promocyjną projektu uchwały, wykonuje Komitet inicjatywy uchwałodawczej, zwany dalej Komitetem.

W myśl ust 2 zaznaczono, iż Komitet może utworzyć grupa co najmniej 10 mieszkańców posiadających czynne prawo wyborcze do Rady Miasta Ruda Śląska, którzy złożyli oświadczenie o przystąpieniu do Komitetu, zawierające następujące dane: imię (imiona) i nazwisko, adres zamieszkania i data urodzenia. Wzór oświadczenia stanowi załącznik nr 1 do niniejszej uchwały.

W § 4 ust 1 wskazano, iż Komitet inicjatywy uchwałodawczej lub Pełnomocnik (jeżeli został wybrany) działający w imieniu i na rzecz Komitetu, zawiadamia Prezydenta Miasta Ruda Śląska o utworzeniu Komitetu. W ust 2 wskazano, iż w zawiadomieniu podaje się:1) nazwę Komitetu oraz dokładny adres jego siedziby; 2) imię (imiona) i nazwisko, adres zamieszkania i datę urodzenia Pełnomocnika Komitetu i jego zastępcy (jeżeli zostali wybrani); 3) ogólne określenie przedmiotu regulacji aktu prawnego.

Wskazano w ust 3, iż do zawiadomienia załącza się pisemne oświadczenia mieszkańców o przystąpieniu do Komitetu, sporządzone zgodnie z wzorem, o którym mowa w § 3 ust. 2. Zgodnie zaś z ust. 4 jeżeli zawiadomienie spełnia warunki określone w ust. 1,2 i 3, Prezydent Miasta Ruda Śląska przyjmuje zawiadomienie i niezwłocznie zamieszcza informację o zawiązaniu się Komitetu w Biuletynie Informacji Publicznej. W ust. 5. Podano, iż po publikacji w BIP informacji o zawiązaniu się Komitetu, Komitet rozpoczyna kampanię promocyjną służącą przedstawieniu i wyjaśnieniu treści projektu uchwały, stanowiącego przedmiot inicjatywy uchwałodawczej. Komitet może przystąpić do zbierania podpisów osób popierających projekt uchwały niezwłocznie po zamieszczeniu w Biuletynie Informacji Publicznej informacji o zawiązaniu się Komitetu. (ust. 6). Materiałem promocyjnym jest każdy pochodzący od Komitetu upubliczniony i utrwalony przekaz informacyjny mający związek z inicjatywą uchwałodawczą. ( ust 7. )

W ust. 8 wskazano, iż dopuszcza się następujące formy promocji projektu: 1) organizowanie spotkań 1 dyskusji z mieszkańcami, 2) przygotowanie rozpowszechnianie materiałów promocyjnych w formie banerów, ulotek, itp., 3) reklama w środkach masowego przekazu

W ust. 9 podano, iż kampania promocyjna odbywa się na koszt Komitetu, a w ust 10 wskazano, iż mieszkaniec udziela poparcia projektowi uchwały poprzez złożenie własnoręcznego podpisu na liście poparcia, opatrzonej (na każdej stronie) nazwą Komitetu inicjatywy uchwałodawczej i tytułem projektu stanowiącego przedmiot inicjatywy uchwałodawczej gdzie wzór listy poparcia stanowi załącznik nr 2 do niniejszej uchwały.

W § 5 ust. 1 zaznaczono, iż po zakończeniu kampanii promocyjnej i zebraniu wymaganej liczby podpisów osób popierających projekt uchwały. Komitet przedkłada projekt, wraz z listą poparcia, Prezydentowi Miasta Ruda Śląska.

Zgodnie zaś z ust. 2 po otrzymaniu dokumentów, o których mowa w ust. 1, Prezydent Miasta Ruda Śląska przekazuje: 1) listę osób popierających projekt uchwały do Wydziału Spraw Obywatelskich, w celu weryfikacji pod względem zgodności z rejestrem wyborców; 2) projekt uchwały, spełniający wymogi formalne do radcy prawnego Urzędu Miasta celem zaopiniowania pod względem formalno-prawnym oraz do właściwego wydziału Urzędu Miasta celem zaopiniowania pod względem merytorycznym.

Projekt spełniający wszystkie formalne wymogi Prezydent Miasta publikuje w Biuletynie Informacji Publicznej. ( ust 3).

Projekt uchwały z parafą radcy prawnego, z załączoną pisemną opinią właściwego wydziału oraz pisemną rekomendacją Prezydenta Miasta przekazuje się Radzie Miasta Ruda Śląska celem dalszego procedowania. ( ust. 4).

W § 6 ust. 1 uchwały ustalono, iż podczas prac Rady Miasta Ruda Śląska nad projektem uchwały Komitet inicjatywy uchwałodawczej reprezentują przedstawiciele wskazani przez ten Komitet (jeżeli zostali wybrani). W ust.2 zaznaczono, iż przedstawiciele, o których mowa w ust. 1, mogą uczestniczyć w pracach Rady Miasta Ruda Śląska, z zachowaniem zasad określonych w Statucie Miasta Ruda Śląska.

W § 7 uchwały wskazano, iż projekt uchwały, w sprawie której postępowanie uchwałodawcze nie zostało zakończone w trakcie kadencji Rady, w której został wniesiony, jest rozpatrywany przez Radę Miasta Ruda Śląska następnej kadencji, bez potrzeby ponownego wnoszenia projektu uchwały.

Wykonanie uchwały w § 8 powierzono Prezydentowi Miasta Ruda Śląska.

Wojewoda Śląski skargą z dnia 13 lipca 2020r. wniósł do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego o stwierdzenie nieważności uchwały Nr PR.0007.74.2019 Rady Miasta Ruda Śląska z dnia 10 kwietnia 2019 r. w sprawie obywatelskiej inicjatywy uchwałodawczej, dalej jako "uchwała" - w całości, jako sprzecznej z art. 41a ust. 5 ustawy o samorządzie gminnym z dnia 8 marca 1990 r. (t.j . Dz. U. z 2019 r., poz. 506 ze zm.), dalej, jako "ustawa" w związku z art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. z 1997 r.. Nr 78, poz. 483 ze zm.), dalej jako "Konstytucja RP".

Zdaniem skarżącego organu Rada Miasta Ruda Śląska uregulowała szczegółowe zasady wnoszenia inicjatyw obywatelskich oraz zasady tworzenia komitetów inicjatyw uchwałodawczych w sposób sprzeczny z art. 41 a ust. 5 ustawy w związku z art. 7 Konstytucji RP. Rada Miasta w przedmiotowej uchwale wskazała, że:

- Komitet inicjatywy uchwałodawczej lub Pełnomocnik (jeżeli został wybrany) działający w imieniu i na rzecz Komitetu, zawiadamia Prezydenta Miasta Ruda Śląska o utworzeniu Komitetu (§ 4 ust.1 uchwały);

- Jeżeli zawiadomienie spełnia warunki określone w ust. 1, 2 i 3, Prezydent Miasta Ruda Śląska przyjmuje zawiadomienie i niezwłocznie zamieszcza informację o zawiązaniu się Komitetu w Biuletynie Informacji Publicznej (§ 4 ust. 4 uchwały);

- Po zakończeniu kampanii promocyjnej i zebraniu wymaganej liczby podpisów osób popierających projekt uchwały. Komitet przedkłada projekt, wraz z listą poparcia Prezydentowi Miasta Ruda Śląska (§ 5 ust. 1 uchwały);

- Po otrzymaniu dokumentów, o których mowa w ust. 1, Prezydent Miasta Ruda Śląska przekazuje:

1) listę osób popierających projekt uchwały do Wydziału Spraw Obywatelskich, w celu weryfikacji pod względem zgodności z rejestrem wyborców;

2) projekt uchwały, spełniający wymogi formalne do radcy prawnego Urzędu Miasta celem zaopiniowania pod względem formalno-prawnym oraz do właściwego wydziału Urzędu Miasta celem zaopiniowania pod względem merytorycznym (§ 5 ust. 2 uchwały);

- Projekt uchwały z parafą radcy prawnego, z załączoną pisemną opinią właściwego wydziału oraz pisemną rekomendacją Prezydenta Miasta przekazuje się Radzie Miasta Ruda Śląska celem dalszego procedowania (§ 5 ust. 4 uchwały).

W ocenie Wojewody Rada Miasta Ruda Śląska nie jest upoważniona do nakładania na Prezydenta Miasta Ruda Śląska obowiązków związanych z wnoszeniem inicjatyw obywatelskich oraz zasad tworzenia komitetów inicjatyw uchwałodawczych. W myśl bowiem art. 41a ust. 5 ustawy organ stanowiący gminy został upoważniony do określenia w drodze uchwały szczegółowych zasad wnoszenia inicjatyw obywatelskich, zasad tworzenia komitetów inicjatyw uchwałodawczych, zasad promocji obywatelskich inicjatyw uchwałodawczych oraz formalnych wymogów, jakim muszą odpowiadać składane projekty, z zastrzeżeniem przepisów ustawy. Zatem uchwała rady może jedynie uwzględniać przepisy zawarte w delegacji ustawowej. Rada nie ma prawa do stanowienia aktów prawa miejscowego regulujących zagadnienia inne niż wymienione w przepisie ustawowym, ani też podejmowania regulacji w inny sposób, niż wskazany przez ustawodawcę.

Tymczasem ustawodawca w art. 41 a ust. 5 ustawy nie wskazał dodatkowych wytycznych dla Rady Miasta w kwestii określenia szczegółowych zasad wnoszenia inicjatyw obywatelskich oraz zasad tworzenia komitetów inicjatyw uchwałodawczych,. Z ustawy w ocenie organu nadzoru nie wynika kompetencja dla Rady Miasta do nakładania dodatkowych obowiązków na Prezydenta Miasta niż te określone w ustawie lub innych przepisach prawa. Jednakże, pomimo braku upoważnienia ustawowego Rada Miasta Ruda Śląska uchwałą zobowiązała organ wykonawczy do dokonania oceny formalnej zawiadomienia o utworzeniu Komitetu inicjatywy uchwałodawczej, jak również do oceny formalnej i merytorycznej projektu uchwały wniesionego w ramach obywatelskiej inicjatywy uchwałodawczej w konsekwencji czego Rada Miasta Ruda Śląska nie wypełniła prawidłowo upoważnienia wynikającego z art. 41a ust. 5 ustawy w związku z art. 7 Konstytucji RP, co stanowi istotne naruszenie prawa.

W odpowiedzi na skargę Rada Miasta Ruda Śląska wniosła o jej oddalenie. Wskazała na regulacje z art. 18 kodeksu wyborczego z którego wynika, iż rejestr wyborców prowadzi gmina jako zadanie zlecone i na przepis art. 6a ust. 1 ustawy o ewidencji ludności który to rejestr mieszkańców jest prowadzony zgodnie z właściwością miejscową przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta) a zatem to wójt (burmistrz, prezydent miasta) jest wyłącznym dysponentem danych, o których mowa w art. 41a ust. 1 i 2 ustawy.

Wskazano, iż w przepisie art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy zapisano, iż do zadań wójta należy w szczególności przygotowywanie projektów uchwał rady gminy a ratio legis przepisu art. 41a ustawy jest przedstawienie projektów uchwał przez mieszkańców danej gminy, posiadających czynne prawo wyborcze do organu stanowiącego. Nie ulega jednak wątpliwości zdaniem Rady, iż rada gminy miasta nie ma zarówno prawnej, jak i faktycznej możliwości oceny zgodności projektu pod kątem spełnienia wymogów wynikających z ustawy. W ocenie Rady jak wyjaśnił WSA we Wrocławiu w wyroku z dnia 13 czerwca 2005 r., sygn. akt 111 SA/Wr 26/04, obowiązek zapewnienia organowi stanowiącemu obsługi ciąży na wójcie (burmistrzu, prezydencie miasta). Organ wykonawczy gminy jest jedynym podmiotem zarówno uprawnionym, jak i zobowiązanym do przedstawiania projektów uchwał rady gminy. Powyższe wynika z możliwości działania, jakie zapewnia wójtowi jego aparat organizacyjny. Zgodnie bowiem z art. 33 ust. 1 ustawy wójt wykonuje zadania przy pomocy urzędu gminy. Rada gminy (miasta) nie ma zatem możliwości dla dochowania wymogów ustawowych co do zgodności projektu obywatelskiej inicjatywy uchwałodawczej stypizowanych w przepisach art. 41 a ust. 1, 2 i 5 ustawy. Organem nie tylko uprawnionym, ale i zobowiązanym do ich wykonania jest organ wykonawczy.

Rada podkreśliła, iż również przyjęcie zawiadomienia o utworzeniu komitetu powinien rejestrować Prezydent Miasta Ruda Śląska, choćby dlatego, że nawet jeśli projekt wpłynie do rady, to nie funkcjonuje ona w sposób ciągły, w przeciwieństwie do urzędu gminy (miasta). Ponadto, instytucja przekazania sprawy wiąże się z możliwością dokonania prawnie relewantnej czynności w stosunku do niej. W konsekwencji zdaniem Rady prawną podstawą do dokonania wskazanych w uchwale czynności są przepisy art. 41a ust. 1, 2 i 5 ustawy o samorządzie gminnym oraz przepisy kodeksu wyborczego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Stosownie do treści art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. W myśl natomiast art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 t.j. ze zm.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej (pkt 5), akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej (pkt 6).

Sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6 p.p.s.a. stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności (art. 147 § 1 p.p.s.a.).

Z art. 91 ust. 4 ustawy o samorządzie gminnym wynika bowiem, że w przypadku nieistotnego naruszenia prawa nie stwierdza się nieważności uchwały, lecz tylko wskazuje się, że została ona wydana z naruszeniem prawa. Nie stwierdza się również nieważności uchwały lub zarządzenia organu gminy po upływie jednego roku od dnia ich podjęcia, chyba że uchybiono obowiązkowi przedłożenia uchwały lub zarządzenia w terminie określonym w art. 90 ust. 1, albo jeżeli są one aktem prawa miejscowego (art. 94 ust. 1 ustawy).

Skargę w sprawie wywiódł Wojewoda - jako organ nadzoru w rozumieniu przepisów rozdziału 10 ustawy w stosunku do Gminy. Zgodnie z art. 91 ust. 1 ustawy uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne. O nieważności uchwały lub zarządzenia w całości lub w części orzeka organ nadzoru w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia doręczenia uchwały lub zarządzenia. Po upływie tego terminu organ nadzoru nie może we własnym zakresie stwierdzić nieważności uchwały lub zarządzenia organu gminy. W tym przypadku organ nadzoru może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego (art. 93 ust. 1 ustawy).

Organ nadzoru w terminie zakreślonym przez przepis art. 91 ust. 1 ustawy nie wydał rozstrzygnięcia w przedmiocie niezgodności z prawem zaskarżonej uchwały. Tym samym wniesienie przezeń skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na przedmiotowy akt znajduje oparcie w prawie. W myśl bowiem art. 93 ustawy po upływie terminu wskazanego w art. 91 ust. 1 organ nadzoru może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego.

Należy również zauważyć, że zaskarżona uchwała jest aktem prawa miejscowego. Zgodnie z art. 94 Konstytucji, akty prawa miejscowego mogą być stanowione przez organy samorządu terytorialnego oraz organy administracji rządowej na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawie. Ustawa określa zasady i tryb wydawania aktów prawa miejscowego. Zakres i treść prawa miejscowego uwarunkowana jest zatem normami ustalonymi w aktach wyższego rzędu. Podstawą prawną stanowienia aktów prawa miejscowego jest bowiem upoważnienie zawarte w ustawie, co przesądza o ich zależnej pozycji w hierarchii źródeł prawa. Każdorazowo zatem w akcie rangi ustawowej musi być zawarte upoważnienie (delegacja) dla Rady Miasta dla podjęcia aktu prawa miejscowego. Zasada ta znajduje też potwierdzenie w art. 40 ust. 1 ustawy. Uchwalając akt prawa miejscowego, w oparciu o normę ustawową organ stanowiący musi ściśle uwzględnić wytyczne zawarte w upoważnieniu. Organ stanowiący ma obowiązek ścisłej interpretacji normy upoważniającej, nie może domniemywać swej kompetencji, dokonywać wykładni rozszerzającej czy wyprowadzać kompetencji w drodze analogii. Odstąpienie od wskazanych reguł narusza związek formalny i materialny między aktem wykonawczym a ustawą, co z reguły stanowi istotne naruszenie prawa. Ponadto wskazać należy, że w świetle art. 91 ust. 1 w zw. z ust. 4 ustawy, uchwała organu gminy sprzeczna z prawem jest nieważna chyba, że naruszenie prawa ma charakter nieistotny.

Rozpoznając skargę w świetle powołanych powyżej kryteriów, Sąd stwierdził, że skarga jest zasadna, gdyż zaskarżona uchwała Rady Miasta Ruda Śląska została podjęta z istotnym naruszeniem prawa. Do istotnych wad uchwały, których wystąpienie skutkuje stwierdzeniem jej nieważności, zalicza się naruszenie przepisów wyznaczających kompetencję organów samorządu do podejmowania uchwał, naruszenie podstawy prawnej podjętej uchwały, naruszenie przepisów prawa ustrojowego oraz prawa materialnego poprzez wadliwą ich interpretację oraz przepisów regulujących procedury podejmowania uchwał. Podnieść należy, że zgodnie z art. 40 ust. 1 ustawy na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawach gmina stanowi akty prawa miejscowego obowiązujące na obszarze gminy . Oznacza to, że rada powiatu ma uprawnienie do uchwalania aktów prawa miejscowego regulujących określone sfery życia społeczności powiatu w ściśle wyznaczonych przepisami prawa granicach przedmiotowych. Materia regulowana wydanym przez organ aktem normatywnym ma wynikać z upoważnienia ustawowego i nie może przekraczać zakresu tego upoważnienia. Potwierdza to § 143 w związku z § 115 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" (Dz.U. z 2016 r., poz. 283), z których wynika, że w akcie prawa miejscowego zamieszcza się tylko przepisy regulujące sprawy przekazane do unormowania w przepisie upoważniającym (upoważnieniu ustawowym).

Zgodnie z przepisem art.41a ustawy grupa mieszkańców gminy, posiadających czynne prawa wyborcze do organu stanowiącego, może wystąpić z obywatelską inicjatywą uchwałodawczą. (ust.1). Grupa mieszkańców, o której mowa w ust. 1, musi liczyć:

1) w gminie do 5000 mieszkańców - co najmniej 100 osób;

2) w gminie do 20 000 mieszkańców - co najmniej 200 osób;

3) w gminie powyżej 20 000 mieszkańców - co najmniej 300 osób.(ust.2)

Projekt uchwały zgłoszony w ramach obywatelskiej inicjatywy uchwałodawczej staje się przedmiotem obrad rady gminy na najbliższej sesji po złożeniu projektu, jednak nie później niż po upływie 3 miesięcy od dnia złożenia projektu.(ust. 3)

Komitet inicjatywy uchwałodawczej ma prawo wskazywać osoby uprawnione do reprezentowania komitetu podczas prac rady gminy. (ust.4.)

Rada gminy określi w drodze uchwały: szczegółowe zasady wnoszenia inicjatyw obywatelskich, zasady tworzenia komitetów inicjatyw uchwałodawczych, zasady promocji obywatelskich inicjatyw uchwałodawczych, formalne wymogi, jakim muszą odpowiadać składane projekty, z zastrzeżeniem przepisów niniejszej ustawy.(Ust. 5).

Powołany przepis art. 41a ust. 5 ustawy upoważnia organ stanowiący gminy do szczegółowego uregulowania zasad wnoszenia inicjatyw obywatelskich, zasad tworzenia komitetów inicjatyw uchwałodawczych, zasad promocji obywatelskich inicjatyw uchwałodawczych, formalnych wymogów, jakim muszą odpowiadać składane projekty.

W świetle powyższego nie ma wątpliwości, że stosowna uchwała musi uwzględniać zapisy zawarte w powołanej ustawie oraz, że nie może wykraczać poza powyższe upoważnienie ustawowe.

W ocenie Sądu przyjęte w § 4 uchwały kwestie związane z zawiadomieniem Prezydenta Miasta Ruda Śląska o utworzeniu Komitetu inicjatywy uchwałodawczej lub Pełnomocnika w sytuacji, gdy został on wybrany jako działający w imieniu i na rzecz Komitetu wraz z nałożeniem na Prezydenta obowiązku oceny formalnej zawiadomienia w zakresie spełnienia przez nie wymogów określonych w § 4 ust. 2 pkt 1,2,3 wraz z obowiązkiem dokonania oceny formalnej i merytorycznej projektu uchwały wniesionego w ramach obywatelskiej inicjatywy uchwałodawczej określone zostały z przekroczeniem treści art. 41a ust. 5 ustawy. Zdaniem Sądu nałożenie na Komitet inicjatywy uchwałodawczej lub jego obowiązku zawiadomienia Prezydenta Miasta Ruda Śląska o utworzeniu Komitetu i nałożenie na Prezydenta obowiązku kontroli spełnienia wymogów formalnych tego zawiadomienia nie mieści się pojęciu "zasad tworzenia komitetu inicjatyw uchwałodawczych", lecz trybu jego działania, do określenia którego rada gminy nie została upoważniona. Przez "zasady tworzenia komitetu inicjatywy uchwałodawczej" należy rozumieć merytoryczne wymogi związane z jego tworzeniem, a zatem z jego formowaniem (konstruowaniem, kreowaniem).

Także kwestie te nie mieszczą się w pojęciach "zasady promocji obywatelskich inicjatyw uchwałodawczych", czy "formalnych wymogach, jakim muszą odpowiadać składane projekty". Zakres kompetencji, które przysługują ustawodawcy tworzącemu prawo w oparciu o zapisy Konstytucji RP, nie może być utożsamiany z uprawnieniami uchwałodawcy, zobowiązanemu do tworzenia aktów prawa miejscowego wyłącznie w ramach upoważnienia ustawowego. Organ stanowiący samorządu musi ściśle uwzględniać zapisy zawarte w upoważnieniu ustawowym, a w związku z tym wprowadzane regulacje nie mogą dotyczyć zagadnień innych niż wymienione w przepisie, ani też nie mogą regulować tych zagadnień w sposób odmienny niż wskazany przez ustawodawcę, gdyż oznaczałoby to wykroczenie poza zakres delegacji ustawowej. Stanowisko takie wyraził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w wyroku z 7.03.2019 r. sygn. II SA/Ol 58/19 oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w wyroku z 7.04.2019 r. sygn. III SA/Gd 333/19 (publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl ), które Sąd obecnie orzekający podziela.

Zasadny okazał się także zarzut, że z przekroczeniem upoważnienia wynikającego z art. 41a ust. 5 ustawy nałożono na Prezydenta Miasta Ruda Śląska obowiązki w zakresie dokonania oceny formalnej i merytorycznej projektu uchwały wniesionego w ramach obywatelskiej inicjatywy uchwałodawczej. W § 5 uchwały podano, iż po zakończeniu kampanii promocyjnej i zebraniu wymaganej liczby podpisów osób popierających projekt uchwały Komitet przedkłada projekt, wraz z listą poparcia, Prezydentowi, który po otrzymaniu dokumentów, jest zobowiązany do przekazania;1) listy osób popierających projekt uchwały do Wydziału Spraw Obywatelskich, w celu weryfikacji pod względem zgodności z rejestrem wyborców 2) projektu uchwały do radcy prawnego Urzędu Miasta celem zaopiniowania po względem formalno-prawnym oraz do właściwego wydziału Urzędu Miasta celem zaopiniowania pod względem merytorycznym i jego publikacji w Biuletynie Informacji Publicznej, gdy projekt spełnia wszystkie formalne wymogi. Wbrew delegacji ustawowej nałożono także w uchwale na Prezydenta obowiązek przekazania projektu celem dalszego procedowania do właściwego wydziału uchwały przy zachowaniu przez ten organ obowiązków w zakresie kontroli w zakresie istnienia parafy radcy prawnego, pisemnej opinii właściwego wydziału Urzędu Miasta i pisemnej jego rekomendacji. Wskazane obowiązki poprzedzające przekazanie projektu uchwały wniesionego w ramach obywatelskiej inicjatywy uchwałodawczej do Rady Miasta nie mieszczą się w żadnym z pojęć dot.; szczegółowych zasady wnoszenia inicjatyw obywatelskich, zasad tworzenia komitetów inicjatyw uchwałodawczych, zasad promocji obywatelskich inicjatyw uchwałodawczych, czy formalnym wymogom, jakim muszą odpowiadać składane projekty.

Wprowadzenie omówionych unormowań w uchwale jest nieuprawnionym nakładaniem przez organ stanowiący na Prezydenta Miasta Ruda Śląska dodatkowych, obowiązków związanych z projektem uchwały zgłoszonym w ramach obywatelskich inicjatyw uchwałodawczych co oznacza, iż regulacje te zatem sprzeczne są z art. 41a ust. 5 ustawy.

Sąd w niniejszej sprawie zastosował sankcję nieważności wobec całości uchwały gdyż bez regulacji uznanych za nielegalne w niej przez skład orzekający uchwała ta nie ma możliwości funkcjonowania w obrocie prawnym.

Argumenty skargowe mające potwierdzać legalność spornych uregulowań prawa miejscowego wywiedzione z innych przepisów niż art. 41a ust. 5 ustawy o samorządzie gminnym pozostają bez znaczenia w sprawie. Jednostki samorządu terytorialnego posiadają bowiem gwarancję samodzielności w oparciu o art. 165 ust. 2 Konstytucji RP jednak organy samorządu terytorialnego tworzą prawo miejscowe jedynie w granicach wskazanych w ustawie, co w niniejszym przypadku w odniesieniu do uchwały w sprawie obywatelskiej inicjatywy uchwałodawczej oznacza granice zakreślone powołaną powyżej normą prawną 41a ust. 5 ustawy o samorządzie gminnym. Ponadto jak już wyżej wskazano stosownie do § 143 w związku z § 115 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" (Dz.U. z 2016 r., poz. 283), w akcie prawa miejscowego zamieszcza się tylko przepisy regulujące sprawy przekazane do unormowania w przepisie upoważniającym - upoważnieniu ustawowym.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.