Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 1220/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2017-03-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 1066
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 51,  art. 52
journal: Dz.U. 2016 poz 290
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity
article: art. 36 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2014 poz 1446
law: Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Makowska, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel (spr.), Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska, Protokolant starszy sekretarz sądowy Teresa Zauerman, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 9 marca 2017 r. sprawy ze skargi B. S. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie nakazania wykonania określonych robót budowlanych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w B., decyzją z dnia [...], znak: [...], prowadząc postępowanie administracyjne w sprawie robót budowlanych związanych z rozbiórką budynku mieszkalnego przy ul. [...] w K., na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane nakazał Zarządowi Spółki A., realizującemu obowiązki właściciela zlecone przez Miasto K.:

I. Wykonanie prac naprawczych polegających na wykonaniu nowej ściany szczytowej w konstrukcji szachulcowej w budynku mieszkalnym przy ul. [...] w K., zgodnie z wariantem II opracowanym w ekspertyzie technicznej autorstwa mgr inż. G.M. - upr. bud. [...], a zaakceptowanym przez Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków w S., pismem z dnia [...], znak: [...].

Zasadnicze prace budowlane wg. wariantu II:

1. Podstemplowanie stropów. Zasypać istniejącą płytką piwnicę przy ścianie szczytowej i zagęścić grunt do Is = 0,97. Na zagęszczonym gruncie wykonać podkład z dwóch warstw belek drewnianych ułożonych prostopadle do siebie. Następnie należy założyć oczep ułożony prostopadle do belek stropowych i wklinować pomiędzy podkład i oczep słupy drewniane (o wymiarze 12 x 12 cm). Po wykonaniu stempli na parterze podobnie podstemplować wyższą kondygnację i więźbę. Układ słupów z parteru musi być powielony na każdej kondygnacji. Słupy połączyć zastrzałami w obu kierunkach siatki słupów. Rozstaw słupów nie większy niż 1,50 m.

2. Rozbiórka ścian. Należy rozebrać ścianę szczytową z przygotowaniem strzępi w ścianach: frontowej, tylnej i wewnętrznej podłużnej.

3. Oczyścić fundament kamienny ściany. Oczyścić przestrzeń pomiędzy fundamentami ściany szczytowej budynku [...] i reliktem fundamentu ściany szczytowej budynku [...]. Wolną kieszeń pomiędzy ścianami fundamentowymi wypełnić wkładką styropianową.

4. Uzupełnić spoiny pomiędzy kamiennymi elementami fundamentu i wyrównać poziom startowy ściany kamienicy nr [...].

5. Wykonać izolację poziomą z powłoki bitumicznej.

6. Wykonać ścianę w konstrukcji szachulcowej wg. wytycznych zawartych w opinii Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków (obowiązkowo z zachowaniem istniejącego rysunku szachulca).

7. Przymocować od wewnątrz za pomocą wkrętów rozporowych listwy poziome z PVC Sto Angfangleiste (lista startowa) i Sto Halteleiste.

8. Wsunąć płyty Sto Pur Hatrschaumpłatte o wym. 50 x 50 cm, grubości 6 cm, łącząc je między sobą listwą Sto Yerbindundleiste.

9. Okleić wzajemnie płyty folią aluminiową Sto Alu Kleberband.

10. Nałożyć na istniejącą ścianę mostek szczepny Sto Prep Miral.

11. Nałożyć dyspersyjną masę zbrojącą Sto Armierungputz i wkleić siatkę z włókna szklanego Sto Galsfasergewebe.

12. Na tak przygotowane podłoże nałożyć tynk wewnętrzny Sto Decolit MP.

13. Całość pomalować farbą wewnętrzną Sto Color Opticryl Satin Matt.

14. Powierzchnię zewnętrzną pokryć silikonowym tynkiem wierzchnim modelowanym Sto Silco MP, metodą umożliwiającą upodobnienie się faktury nowego tynku do faktury tynku istniejącego,

15. Tynk pomalować farbą czysto silikonową Sto Color Silco wg. wytycznych Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków.

16. Stemplowanie wewnętrzne zachować aż do momentu przeprowadzenia prac rekonstrukcyjnych konstrukcji wewnątrz budynku.

17. Zachować istniejącą przyporę ściany szczytowej zlokalizowaną na działce sąsiedniej. Przyporę powiązać z nowo powstałą ścianą szczytową.

II. Sporządzenie inwentaryzacji elementów budynku podlegających ww. planowanym robotom oraz opracowanie projektu budowlanego przedstawiającego szczegółowe rozwiązania, uwzględniającego wymogi wynikające z ochrony konserwatorskiej, w którym z tego względu należy poddać weryfikacji wstępne rozwiązania w zakresie wypełnienia i wykończenia wewnętrznego i zewnętrznego ściany. Projekt należy uzgodnić z Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków.

III. Kierowanie i nadzór nad robotami może sprawować osoba, która posiada uprawnienia budowlane określone przepisami prawa budowlanego oraz która przez co najmniej 18 miesięcy brała udział w robotach budowlanych prowadzonych przy zabytkach nieruchomych wpisanych do rejestru lub inwentarza muzeum będącego instytucją kultury.

IV. Termin wykonania obowiązków nałożonych decyzją określił na dzień [...].

Odwołanie od decyzji PINB w B. złożył zobowiązany Zarząd Spółki A., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i o umorzenie postępowania. Zarzucił zaskarżonej decyzji rażące naruszenie art. 51 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 52 ustawy Prawo budowlane, poprzez wydanie decyzji w sprawie, która nie jest przedmiotem postępowania, rażące naruszenie art. 7 K.p.a., poprzez zaniechanie wyczerpującego wyjaśnienia sprawy z uwzględnieniem interesu ZBK i społecznego, poprzez niewzięcie pod uwagę faktu, iż dom, którego dotyczy nakaz wykonania prac budowlanych, nadaje się w zasadzie do rozbiórki i niewzięcie pod uwagę kosztów nakazanych prac; naruszenie art. 10 K.p.a., poprzez zaniechanie powiadomienia stron przed wydaniem decyzji, o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów.

W uzasadnieniu odwołania Zarząd Spółki A. podniósł, że przedmiotowe postępowanie toczy się w sprawie dokończenia rozbiórki obiektu budowlanego położonego w K. przy ul. [...], natomiast zaskarżona decyzja dotyczy robót budowlanych w obiekcie położonym przy ul. [...]. Stanowi to naruszenie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, gdyż zgodnie z tym przepisem, nałożenie obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych może dotyczyć konkretnych robót budowlanych, będących przedmiotem badania. Zaskarżona decyzja jest zaadresowana do Spółki A. jako zarządcy nieruchomości - rażąco sprzecznie ze stanem sprawy, gdyż Spółka A. nie jest zarządcą nieruchomości położonej przy ul. [...], ani nie ma tytułu prawnego do tej nieruchomości, nie jest też inwestorem na tej nieruchomości. Zdaniem skarżącego, nastąpiło tu rażące naruszenie art. 52 Prawa budowlanego, który dokładnie określa, kto może być adresatem decyzji wydanych na podstawie art. 51 - są to wyłącznie inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego. Decyzja pozornie dotyczy prac budowlanych związanych z dokończeniem rozbiórki przy ul. [...]. Faktycznie zaś bardzo mocno ingeruje w stan obiektu przy ul. [...], a także mocno ingeruje w zakres uprawnień właściciela tego obiektu. Wykonanie robót takich, jak podstemplowanie stropów, rozebranie ściany szczytowej, wykonanie nowej ściany szczytowej wymaga zgody właściciela nieruchomości przy ul. [...], co nie jest możliwe, gdyż strony są skonfliktowane od 2002 r. Zaskarżona decyzja jest nie tylko niezgodna z prawem, ale nieżyciowa i niewykonalna.

Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych skarżący wskazał, iż adresatem decyzji z art. 51 mogą być tylko osoby posiadające tytuł prawny do nieruchomości. Wytłumaczeniem dla zaskarżonej decyzji nie może być okoliczność, iż taki wariant dokończenia robót "rozbiórkowych" zaakceptował Wojewódzki Konserwator Zabytków, gdyż organ ten wydaje zgodę na pracę budowlane, co nie zwalnia organu nadzoru budowlanego od krytycznego spojrzenia na stanowisko Konserwatora Zabytków. Autor ekspertyzy z [...], G.M. zwracał na to uwagę w końcowej części ekspertyzy oraz w swoich uwagach z [...] Zarząd Spółki A. zwracał na to uwagę w swoim piśmie z [...]. Niewzięcie tych uwag pod uwagę stanowi naruszenie obowiązków wynikających z K.p.a. Być może, gdyby organ umożliwił stronom zapoznanie się z materiałem i wypowiedzenie się, stosownie do art. 10 K.p.a., to Spółka A. wniósłby dodatkowe uwagi w tej kwestii.

Spółka A. dodał, że zabezpieczenie ściany to nie to samo co rozebranie ściany i postawienie jej na nowo. Poza tym, organ powiatowy, nakładając na Spólkę A. kosztowne obowiązki w zakresie projektu budowlanego i w zakresie prac budowlanych, nie wziął pod uwagę sensu i celowości tych prac w aspekcie faktu, iż budynek przy ul. [...] jest w stanie prawie ruiny, grożącym w każdej chwili katastrofą budowlaną, zagrażający otoczeniu, nadającym się w zasadzie do rozbiórki. Ten fakt wynika niezbicie z ekspertyzy G.M., a także z wcześniejszych licznych ekspertyz zebranych w sprawie.

Spółka A. przedstawił odpis prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w B. z dnia [...], sygn. akt: [...], z którego wynika, iż już w 2002 r. budynek ten był w złym stanie technicznym, wymagał kapitalnego remontu, lewa strona budynku od lat nie była ogrzewana. Zły stan techniczny tego budynku był efektem procesów starzenia się, degradacji materiałów użytych do jego budowy, a nie efektem rozbiórki sąsiedniego budynku. Pozostały gzyms nie wpływa źle na stan techniczny ściany szczytowej.

Do odwołania skarżący załączył również wyciąg z opracowania z [...] pt.: Orzeczenie o stanie technicznym oraz wytyczne konserwatorskie do projektu zabezpieczenia dotyczące budynku przy ul. [...], sporządzonego na zlecenie Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w S., z którego wynika, iż budynek ten w całości należy zakwalifikować jako obiekt w stanie awarii zagrożony bezpośrednio katastrofą budowlaną. Przyczyną tego jest brak prawidłowej i ciągłej konserwacji budynku. Zalecenia, to m.in.: budynek całkowicie wyłączyć z użytkowania ze skutkiem natychmiastowym.

Skarżący podniósł ponadto, iż brak jest danych, by Konserwator Zabytków nałożył na właściciela budynku przy ul. [...] obowiązek przeprowadzenia odpowiednich remontów, pomimo że miał taką możliwość na podstawie art. 4 i 5 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Brak jest też danych, aby podobny obowiązek nałożył PINB w B.. Budynek przy ul. [...] był w złym stanie technicznym już w 2002 r. i przez czternaście lat nic przy nim nie robiono. Po śmierci I.S. nikt tam nie mieszka, właściciele o niego nie dbają. Jest to ruina, która nadaje się tylko do rozbiórki. Skarżący nie rozumie celowości nałożenia na niego obowiązku wykonania kosztownych prac (na koszt mieszkańców Gminy, bo Spółka A. jest spółką komunalną) tylko w zakresie jednej ściany, przy takim stanie technicznym budynku. Zdaniem skarżącego, organ powiatowy naruszył zasadę proporcjonalności i zdrowego rozsądku. Rozbiórka budynku nr [...] dawno się zakończyła i nie ma potrzeby wydawania w tym aspekcie żadnych decyzji. Zamiast tego, organy powinny nałożyć obowiązki podjęcia określonych działań na właścicieli budynku przy ul. [...].

Skarżący podniósł także, iż jego zdaniem nałożenie obowiązku na inwestora może nastąpić wyłącznie przed upływem dwóch miesięcy od wydania postanowienia na podstawie art. 50 ust. 1 Prawa budowlanego. W niniejszej sprawie postanowienie z [...] o wstrzymaniu robót rozbiórkowych straciło ważność jeszcze w 2006 r. Postępowanie w sprawie rozbiórki powinno zostać umorzone.

Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. decyzją z dnia [...], nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 i art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23), zwanej dalej "K.p.a.", oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2016 r., poz. 290), po rozpatrzeniu odwołania Spółki A., od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...], znak: [...], uchylił zaskarżoną decyzję w całości i umorzył postępowanie organu I instancji w całości.

Organ odwoławczy podkreślił, że pismem z dnia [...] uwagi do postępowania wniosła również współwłaścicielka budynku przy ul. [...] – B.S., podnosząc, iż inwestor rozbiórki budynku przy ul. [...] prowadził rozbiórkę budynku na terenie wpisanym do rejestru zabytków i w otoczeniu budynku objętego ścisłym nadzorem konserwatorskim. Według stanu prawnego na dzień [...], stosownie do przepisu art. 33 ust. 4 Prawa budowlanego, to inwestor był zobowiązany do uzyskania pozwolenia na prowadzenie robót budowlanych na obszarze wpisanym do rejestru zabytków i tym samym do dołączenia do wniosku o pozwolenie na rozbiórkę dokumentów wymaganych prawem, tj. pozwoleń, uzgodnień oraz zezwolenia Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków. Wydanie przez Starostwo Powiatowe w B. decyzji o pozwoleniu na rozbiórkę budynku nr [...] z rażącym naruszeniem prawa nie zwalnia z odpowiedzialności, ani nie pomniejsza winy inwestora względem zabytkowego budynku nr [...], bo to inwestor był zobowiązany do uzyskania właściwych dokumentów (decyzja GINB z [...], wydana na podstawie wyroku Sądu Administracyjnego w W.). To inwestor dopuścił się bezprawności działania prowadząc roboty budowlane bezpośrednio na zabytku nie będącym jego własnością i na własny koszt. Obecnie wniesione odwołanie od decyzji PINB w B. podyktowane jest niechęcią do wykonania nałożonych obowiązków mających na celu doprowadzenie do stanu zgodnego z prawem robót rozbiórkowych budynku nr [...]. Podkreśliła, że na takim właśnie stanie(bardzo złym) cudzego budynku, inwestor dobrowolnie, za własne pieniądze prowadził budowę, a katastrofalny stan budynku nie stanowił problemu. Inwestor nawet nie poinformował nadzoru budowlanego w B. oraz konserwatora zabytków o tym tragicznym stanie technicznym. Na konstrukcji drewnianej szachulcowej ściany inwestor wybudował żelbetowy wieniec, co jest niedopuszczalne w świetle obowiązujących norm w budownictwie - na konstrukcji drewnianej dopuszcza się ewentualnie drewnianą belkę wzmacniającą, a nie żelbetową. Wybudował przyporę murowaną w narożu od ul. [...] która nie wiadomo jaką miała spełniać rolę, ponieważ obie ściany w narożu pękają - szczytowa i frontowa. Pod żelbetową belką wzmacniającą pozostawił glinianą ścianę, która się oberwała powodując gwałtowne zdarzenie dynamiczne i wstrząs dla budynku zabytkowego będącego w tragicznym stanie i nic się nie zawaliło, nic się nie stało. Zdaniem B.S., inwestor dopuścił się przestępstwa budowlanego wykonując roboty bez wymaganego pozwolenia i domaga się złagodzenia nałożonych na niego obowiązków, a najlepiej zwolnienia z ich wykonania, motywując to tragicznym stanem technicznym zabytku. Gdyby inwestor stosował się do przepisów prawa to stan techniczny zabytku nie miałby znaczenia. Przypadek wykonania prac bez wymaganego pozwolenia regulują sztywno przepisy prawa. Cyt.: w przypadku wykonania prac bez pozwolenia właściwy organ wydaje decyzję nakazującą przywrócenie zabytku do poprzedniego stanu lub doprowadzenie zabytku do jak najlepszego stanu we wskazany sposób i w określonym terminie, na koszt osoby, która dopuściła się naruszenia przepisów o zabytkach. Stan techniczny zabytku jest sprawą odmienną od sprawy rozbiórki budynku przy ul. [...], jak wskazał Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego pismem z dnia [...]. Inwestor ma pretensję, że dopuścił się bezprawia na budynku w złym stanie technicznym i musi ponieść większe koszty. Dokumenty, które przedstawia inwestor pochodzące ze sprawy sądowej dotyczą głównie wewnętrznego stanu technicznego zabytku, niektóre były wydane na zlecenie inwestora i pod dyktando inwestora, a niektóre na prośbę inwestora. Trudno w to uwierzyć, że inwestor nie wpłynął na biegłych sądowych z listy Sądu Okręgowego w K., skoro dopuścił się bezprawności działania na budynku zabytkowym, a biegli wydali opinię na jego korzyść odwracając uwagę stanem technicznym budynku. Biegli spoza listy Sądu Okręgowego w K., tj. z T. i B., wydali opinię w oparciu o przepisy prawa i spójne z decyzją PINB z [...]. W jaki sposób inwestor wygrał sprawę w sądzie, pokazuje prowadzone postępowanie PINB w B. i wydana decyzja z [...]. Takie rozstrzygnięcie powinno zapaść w sądzie, a nie w nadzorze budowlanym. Gdyby w 2005 lub 2006 roku nadzór budowlany wydał taką decyzję, jak [...], to inwestor nie dałby rady wygrać sprawy w sądzie. Tu chodzi o samowolę budowlaną stwierdzoną o 10 lat za późno oraz akceptację przez organ bezczynności i braku kompetencji organu powiatowego w B.. Wnosząca uważa, że decyzja z [...] tylko połowicznie doprowadzi stan po rozebranym budynku nr [...] do zgodności z prawem, ponieważ przypora murowana pozostaje, a jest to produkt samowoli budowlanej. Ponieważ nadzór budowlany został powołany do przestrzegania Prawa budowlanego, wnosząca oczekuje rozpatrzenia tej sprawy wyłącznie w oparciu o przepisy prawa. Zabytek nie powinien być dłużej niszczony.

Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. stwierdził, że inwestor, tj. Spółka A., na rozbiórkę budynku mieszkalnego przy ul. [...] w K., uzyskał decyzję nr [...] - ostateczną -Starosty Powiatowego w B. z dnia [...] PINB w B. ustalił, że roboty rozbiórkowe zakończono, pozostawiając część ściany frontowej budynku nr [...], spełniającą rolę przypory oraz część ściany szczytowej tego budynku, w celu osłonięcia szczytu budynku sąsiedniego nr [...]. Ścianę tę zwieńczono wylewką - gzymsem, zakotwionym na stałe prętami do szczytowej ściany budynku sąsiedniego nr [...]. Następnie pozostawiona ściana szczytowa rozbieranego budynku nr [...]uległa zawaleniu, pozostał gzyms betonowy zakotwiony do ściany szczytowej budynku nr [...]oraz ww. murowana przypora w części frontowej. Ponieważ przerwa w wykonywaniu robót rozbiórkowych trwała ponad dwa lata, a pozostawiony gzyms stanowi zagrożenie bezpieczeństwa mienia, PINB w B. postanowieniem z dnia [...] wstrzymał prowadzenie przedmiotowych robót budowlanych i nakazał inwestorowi wykonanie niezbędnych zabezpieczeń. Decyzją z dnia [...] organ powiatowy, na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane nakazał inwestorowi:

1) dokończyć rozbiórkę budynku przy ul. [...] w K.;

2) na ww. roboty uzyskać decyzję o pozwoleniu na rozbiórkę;

3) przez uzyskaniem decyzji pozwolenia na rozbiórkę uzyskać pozwolenie na prowadzenie tych robót, wydane przez Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków;

4) rozbiórkę ww. obiektu wykonać na swój koszt;

w terminie do dnia [...].

Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w S., po wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego, decyzją z dnia [...], stwierdził nieważność ww. decyzji PINB w B. z dnia [...], stwierdzając, że organ powiatowy żądając uzyskania decyzji o pozwoleniu na rozbiórkę i pozwolenia Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków rażąco naruszył przepis art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane, gdyż organ powiatowy nie ma kompetencji do nakazania uzyskania orzeczeń innych organów administracji publicznej.

Ponadto decyzją ostateczną z dnia [...], Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił decyzję Starosty Powiatowego w B. z dnia [...] o pozwoleniu na rozbiórkę budynku nr [...], stwierdzając rażące naruszenie prawa, polegające na udzieleniu pozwolenia na prowadzenie robót budowlanych na obszarze wpisanym do rejestru zabytków, pomimo nieuzyskania przez inwestora zezwolenia Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w tym zakresie.

Kontynuując postępowanie PINB w B. przeprowadził w dniu [...] oględziny nieruchomości przy ul. [...] w K. i ustalił, że na działce nr [...] nadal znajdują się pozostałości po rozebranym budynku mieszkalnym w postaci pozostałości muru fundamentowego z kamienia polnego, fragmentu ściany stanowiącego przyporę budynku nr [...] oraz poziomego elementu gzymsu żelbetowo- ceglanego, wspartego na przyporze ceglanej i drewnianej konstrukcji słupowo- zastrzałowej z okrąglaków sosnowych, wykonanego po rozbiórce jako zabezpieczenie ściany budynku nr [...]. Wykonano dokumentację fotograficzną. Po ustaleniu powyższego organ powiatowy decyzją z dnia [...], znak: [...], na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane, nakazał Spółce A., wykonanie ekspertyzy uzgodnionej z Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków, w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem.

Po rozpatrzeniu odwołań Spółki A. i I.S., WINB w S. decyzją ostateczną z dnia [...] uchylił ww. decyzję organu I instancji w części dot. terminu wykonania obowiązków i orzekł o wykonaniu obowiązków w terminie do dnia [...], w pozostałej części utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

W dniu [...] zobowiązany przedstawił ekspertyzę techniczną określającą stan pozostałych po rozbiórce elementów budynku nr [...] oraz odsłoniętej w efekcie rozbiórki ściany szczytowej zabytkowego budynku nr [...], wraz z zaleceniami robót jakie należy wykonać w celu usunięcia tych elementów i opracowaniem sposobu zabezpieczenia docelowego odsłoniętej ściany szczytowej zabytku, opracowaną przez mgr inż. G.M.. Autor opracowania ocenił stan techniczny ściany szczytowej budynku przy ul. [...] jako zły. Konstrukcja drewniana narażona na wpływ czynników atmosferycznych uległa degradacji. Wypełnienie szachulca wykonane bez należytych powiązań z pozostałymi elementami konstrukcji. Stan stropów przyległych do ściany szczytowej niezadowalający. Aktualny stan ściany szczytowej stwarza zagrożenie dla bezpieczeństwa ludzi i mienia, co kwalifikuje ją do natychmiastowej rozbiórki. Stan ten jest owocem pozostawienia tego odcinka muru bez zabezpieczeń po rozbiórce obiektu nr oraz wyłączenia z eksploatacji części budynku bezpośrednio związanego z opiniowaną ścianą. Sytuacja ta sprzyja rozwojowi pleśni i grzybów, co dało efekt w postaci postępującej destrukcji stropów i ścian wewnętrznych i przede wszystkim przedmiotowej ściany. Obecnie ściana jest w takim stanie, że jedyną sensowną decyzją jest jej rozebranie i ponowna odbudowa z lekkich materiałów. Autor zaleca zasypanie piwnicy przy ścianie szczytowej, podstemplowanie stropów budynku, rozbiórkę ściany szczytowej, wykonanie żelbetowego oczepu łączącego kamienne fundamenty budynków przy ul. [...] i [...], wykonanie izolacji poziomej i pionowej, wymurowanie ściany szczytowej z gazobetonu, wykonanie wieńca na poziomie stropu nad parterem oraz zachowanie istniejącej przypory murowanej. Roboty wykończeniowe zaproponowano w trzech wariantach.

W piśmie z dnia [...]Wojewódzki Konserwator Zabytków w S. wniósł zastrzeżenia do ww. ekspertyzy, przedstawiając następujące uwagi:

- ze względu na stan techniczny dopuszcza się rozbiórkę płn.-wsch. ściany szczytowej budynku nr [...] pod warunkiem jednoczesnego odtworzenia tej ściany w konstrukcji szkieletowej w oryginalnym historycznym układzie;

- jednocześnie konieczne jest usunięcie przypory zlokalizowanej przy płn.-wsch. ścianie szczytowej budynku, która jest elementem wtórnym, wprowadzonym doraźnie i stanowiącym rozwiązanie substandardowe;

- w związku z istnieniem różnego rodzaju konstrukcji posadowienia budynku nr [...], niezbędne jest ustalenie poziomu posadowienia dla poszczególnych ścian - podłużnych nośnych oraz szczytowych, także w kontekście przedstawionego rozwiązania zakładającego połączenie fundamentu pod ścianą szczytową budynku nr [...] z reliktem ściany szczytowej budynku nr [...] - zalanie przestrzeni pomiędzy fundamentami mieszanką betonową oraz wykonanie żelbetowego oczepu; wskazane jest zachowanie pierwotnego układu muru fundamentowego ściany szczytowej budynku nr [...], co może wymagać np. uzupełnienia spoin i podbicia kamiennego fundamentu, przemurowania ścian fundamentowych, z jednoczesnym rozpoznaniem sposobu i warunków posadowienia poszczególnych ścian budynku w stosownym zakresie, co pozwoli na wybór odpowiedniego rozwiązania;

- wątpliwe jest również zasypanie płytkiej piwnicy przy płn.-wsch. ścianie szczytowej budynku nr [...] od strony wschodniej, przy braku dostatecznego rozpoznania ze względu na brak dostępności;

- opiniuje się negatywnie wykonanie ściany szczytowej budynku nr [...] z gazobetonu z wykończeniem w wariantach: I, II, III - wskazane jest odtworzenie ściany w konstrukcji szkieletowej w pierwotnym układzie z zastosowaniem drewnianych elementów konstrukcyjnych o takich samych parametrach i wymiarach jak oryginalne oraz odtworzenie brakujących elementów konstrukcji szkieletowej, wykończonej w sposób analogiczny do historycznego, w oparciu o inwentaryzację architektoniczno-budowlaną zachowanej ściany szczytowej (...) z ewentualnym ociepleniem ściany w sposób przewidziany w tego typu konstrukcji; przedsięwzięcie wymaga opracowania projektu budowlanego.

Uzupełniona ekspertyza mgr inż. G.M. z [...], uwzględniająca uwagi Konserwatora Zabytków stwierdza, że aktualny stan techniczny ściany szczytowej stwarza zagrożenie dla bezpieczeństwa ludzi i mienia, co kwalifikuje ją do natychmiastowej rozbiórki (przebudowy) lub wzmocnienia. Stan ten jest owocem pozostawienia tego odcinka muru bez zabezpieczeń po rozbiórce obiektu nr [...] oraz wyłączenia z eksploatacji części budynku bezpośrednio związanego z opiniowaną ścianą. Sytuacja ta sprzyjała rozwojowi pleśni i grzybów co dało efekt w postaci postępującej destrukcji stropów i ścian wewnętrznych i przede wszystkim przedmiotowej ściany. Obecnie ściana jest w takim stanie, że musi być poddana natychmiastowym pracom naprawczym. W związku z tym autor opracowania podał dwa możliwe rozwiązania poprawiające stan techniczny przedmiotu ekspertyzy.

Wariant I polega na zabezpieczeniu istniejącej ściany, poprzez dobudowę nowej, zewnętrznej ściany i przejęciu przez nową konstrukcję obciążeń działających na starą ścianę. Należy odkryć istniejący fundament ściany szczytowej rozebranego budynku przy ul. [...], rozebrać przyporę ściany szczytowej, wykonać nowe fundamenty pod trzy nowe przypory (dwie położone skrajnie i jedna centralnie), oczyścić fundament kamienny ściany i przestrzeń pomiędzy fundamentami ściany szczytowej budynku [...]i ściany szczytowej budynku [...]. Wolną kieszeń pomiędzy ścianami fundamentowymi wypełnić styropianem. Uzupełnić braki w spoinach odkrytego fundamentu. Wykonać żelbetowy oczep łączący fundament budynku nr [...] i nowe fundamenty pod przypory, izolację poziomą z masy bitumicznej, osadzić w oczepie wytyki do trzpieni żelbetowych 24 x 24 cm. Trzpienie zbroić prętami 0 12 i strzemionami 0 6 co 20 cm. Wymurować ściany i przypory do poziomu stropu nad parterem (z zachowaniem strzępi pod trzpienie) z cegły pełnej. Rozebrać istniejący "wieniec - gzyms". Na poziomie stropu nad parterem wykonać wieniec. Wykonać ścianę do poziomu więźby dachowej z kontynuacją strzępi ze ścianami podłużnymi. Trzpienie wyższych kondygnacji zrealizować jako kontynuację trzpieni z parteru. Konstrukcję nowej ściany połączyć z istniejącą konstrukcją. Zakotwienie wykonać prętami 0 12 z pomocą żywicy HILTIHIT-HY 70 w ilości ok. 6 sztuk na m2. Do konstrukcji muru przymocować kotwami zaimpregnowany ruszt drewniany w formie szachulca z elementów o wymiarze 5 x 12 cm wg oryginalnego układu elementów. Zamocowane deski postarzyć szczotkami stalowymi. Elementy drewniane zabezpieczyć poprzez malowanie środkiem STO Thixlasur AF w kolorze odpowiednim do barwy ustalonej z Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków. Na styku styropian element drewniany zamocować taśmę izolacyjną rozprężną STO Fugendichtband. Zagruntować istniejące ściany gruntem Sto Plex W. Przykleić płyty styropianowe o grubości 5 cm pomiędzy ruszt drewniany za pomocą kleju STO Baukleber metodą obwodowo - punktową. Kołokować styropian kołkami wkręcanymi z grupy STR-U 2 G L 235 w metodzie termodybla. Na styropian nałożyć dyspersyjną masę zbrojącą STO Armierungputz i wkleić siatkę z włókna szklanego STO Galsfasergewebe. Powierzchnię pokryć silikonowym tynkiem wierzchnim modelowanym STO Silco MP metodą umożliwiającą upodobnienie się faktury nowego tynku do faktury tynku istniejącego. Tynk pomalować farbą czysto silikonową STO Color Silco o kolorze wg zaleceń Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków.

Wariant II prac naprawczych polega na wykonaniu nowej ściany w konstrukcji szachulcowej. W związku z powstałymi uszkodzeniami elementów konstrukcyjnych wewnątrz kamienicy niezbędne będzie do czasu ich naprawy podstemplowanie istniejących stropów i więźby dachowej oraz nowej ściany drewnianym rusztowaniem. Zasadnicze prace budowlane:

1. Podstemplowanie stropów. Zasypać istniejącą płytką piwnicę przy ścianie szczytowej i zagęścić grunt do Is = 0,97. Na zagęszczonym gruncie wykonać podkład z dwóch warstw belek drewnianych ułożonych prostopadle do siebie. Następnie należy założyć oczep ułożony prostopadle do belek stopowych i wlclinować pomiędzy podkład i oczep słupy drewniane (o wymiarze 12 x 12 cm). Po wykonaniu stempli na parterze podobnie podstemplować wyższą kondygnację i więźbę. Układ słupów z parteru musi być powielany na każdej kondygnacji. Słupy połączyć zastrzałami w obu kierunkach siatki słupów. Rozstaw słupów nic większy niż 1,5 m.

2. Rozbiórka ścian. Należy rozebrać ścianę szczytową z przygotowaniem strzępi w ścianach: frontowej, tylnej i wewnętrznej podłużnej.

3. Oczyścić fundament kamienny ściany. Oczyścić przestrzeń pomiędzy fundamentami ściany szczytowej budynku [...]i reliktem fundamentu ściany szczytowej budynku [...]. Wolną kieszeń pomiędzy ścianami fundamentowymi wypełnić wkładką styropianową:

4. Uzupełnić spoiny pomiędzy kamiennymi elementami fundamentu i wyrównać poziom startowy ściany kamienicy nr [...].

5. Wykonać izolację poziomą z powłoki bitumicznej

6. Wykonać ścianę w konstrukcji szachulcowej wg wytycznych zawartych w opinii Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków (obowiązkowo z zachowaniem istniejącego rysunku szachulca).

7. Przymocować od wewnątrz za pomocą wkrętów rozporowych listwy poziome z PVC Sto Angfangleiste (listwa startowa) i Sto Halteleiste.

8. Wsunąć płyty Sto Pur Hatrschaumplatte o wym. 50 x 50 cm grubości 6 cm, łącząc je między sobą listwą Sto Verbindundleiste.

9. Okleić wzajemnie płyty folią aluminiową Sto Alu Kleberband.

10. Nałożyć na istniejącą ścianę mostek szczepny Sto Prep Miral.

11. Nałożyć dyspersyjną masę zbrojącą STO Armierungputz i wkleić siatkę z włókna szklanego STO Galsfasergewebe.

12. Na tak przygotowane podłoże nałożyć tynk wewnętrzny Sto Dccolit MP.

13. Całość pomalować farbą wewnętrzną Sto Color Opticryl Satin Matt.

14. Powierzchnię zewnętrzną pokryć silikonowym tynkiem wierzchnim modelowanym STO Silco MP metodą umożliwiającą upodobnienie się faktury nowego tynku do faktury tynku istniejącego.

15. Tynk pomalować farbą czysto silikonową STO Color Silco wg wytycznych Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków.

16. Stemplowanie wewnętrzne zachować aż do momentu przeprowadzenia prac rekonstrukcyjnych konstrukcji wewnątrz budynku.

17. Autor podkreśla, że we wszystkich wariantach prac remontowych należy zachować istniejącą przyporę ściany szczytowej zlokalizowaną na sąsiedniej działce. Przyporę powiązać z nowo powstałą ścianą szczytową.

Autor opracowania zwrócił uwagę, że wybranie wariantu naprawy ściany nie zwalnia inwestora z obowiązku prowadzenia dalszych prac remontowych wewnątrz budynku. Stan techniczny elementów bezpośrednio związanych z przedmiotową ścianą wymaga niezwłocznych prac naprawczych i pozostawienie ich w tym stanie zaowocuje zarówno degradacją nowo wbudowanego elementu, jak ostatecznym zrujnowaniem przyległej do ściany szczytowej części budynku. Zabezpieczenie w postaci wewnętrznego stemplowania należy traktować jako kwestię przejściową.

W piśmie z dnia [...],Wojewódzki Konserwator Zabytków w S. poinformował Spółkę A., że akceptuje zalecenia w wariancie II zawarte w ww. ekspertyzie technicznej. Ze względu na stan techniczny dopuszcza się rozbiórkę płn.-wsch. ściany szczytowej budynku nr [...] i odtworzenie tej ściany w konstrukcji szkieletowej analogicznej do oryginalnej, w pierwotnym układzie z zastosowaniem drewnianych elementów konstrukcyjnych o takich samych parametrach i wymiarach jak oryginalne oraz odtworzeniem brakujących elementów konstrukcji szkieletowej, wykończonej w sposób analogiczny do historycznego, w oparciu o inwentaryzację architektoniczno-budowlaną zachowanej ściany szczytowej. Jednocześnie przedsięwzięcie wiąże się z koniecznością sporządzenia inwentaryzacji elementów budynku podlegających planowanym robotom oraz opracowania projektu budowlanego, przedstawiającego szczegółowe rozwiązania, uwzględniającego wymogi wynikające z ochrony konserwatorskiej, w którym z tego względu należy także poddać weryfikacji wstępne rozwiązania w zakresie wypełnienia i wykończenia wewnętrznego i zewnętrznego ściany, a także uzgodnienia ww. projektu z ZWKZ. Ponadto w dalszej perspektywie wskazane jest docelowo, po zapewnieniu odpowiednich warunków, usunięcie przypory zlokalizowanej przy płn.-wsch. ścianie szczytowej budynku nr [...] od strony ul. [...], która jest elementem wtórnym i wprowadzonym doraźnie.

Na podstawie dokonanych w sprawie ustaleń, PINB w B. zaskarżoną decyzją z dnia [...], na podstawie art. 51 ust. 1 piet 2 ustawy Prawo budowlane nakazał zarządcy nieruchomości przy ul. [...] w [...]., wykonanie określonych obowiązków, w celu dorowadzenia robót związanych z niedokończoną rozbiórką budynku nr [...], do stanu zgodnego z prawem.

W myśl przepisu art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane, właściwy organ w drodze decyzji nakłada obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia robót budowlanych (m.in. robót wykonywanych w sposób mogący powodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenie środowiska) do stanu zgodnego z prawem, określając termin ich wykonania.

Przedstawione przez skarżącego, sporządzone w [...] na zlecenie Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w S. Orzeczenie o stanie technicznym oraz wytyczne konserwatorskie do projektu zabezpieczenia dotyczące budynku przy ul. [...], wykonane przez dr inż. arch. M.P. i dr inż. S.N., stwierdza m.in., iż budynek jest w nieodpowiednim stanie technicznym. W stanie awarii są: konstrukcja posadowienia północnej partii ściany frontowej, konstrukcja północnej partii frontowej ściany fundamentowej, ściana frontowa w rejonie drugiej od północy osi okiennej oraz cała pn.-wsch. ściana szczytowa - jej konstrukcja jest bezpośrednio zagrożona katastrofą. Budynek w całości zakwalifikowano jako obiekt w stanie awarii zagrożony bezpośrednio katastrofą budowlaną. Autorzy określili przyczyny powstania wad i usterek: realizacja budynku z materiałów wykazujących brak odporności na działanie wilgoci, grzybów oraz owadów szkodników, realizacja budynku w technologii nie zapewniającej odcięcia dopływu wilgoci, brak zabezpieczenia materiałów budowlanych, a szczególnie drewna na działanie grzybów oraz owadów-szkodników, brak prawidłowej i ciągłej konserwacji budynku oraz długotrwałe użytkowanie budynku. Orzeczenie zaleca m.in. natychmiastowe, całkowite wyłączenie z użytkowania budynku frontowego oraz pilne zabezpieczenie konstrukcji budynku.

W aktach sprawy znajduje się również opinia techniczna - ocena stanu technicznego budynku mieszkalnego przy ul. [...] sporządzona w [...] na zlecenie Sądu Rejonowego w B. przez biegłego sądowego dr inż. M.J. Autor opracowania stwierdził m.in., iż rozbiórka budynku nr [...] miała niewielki wpływ na stan techniczny ściany szczytowej i narożnik budynku nr [...] . Budynek nr [...], a szczególnie jego część północna były w złym stanie technicznym, natomiast jego ściana szczytowa zasłonięta ścianą budynku nr [...]. Rozebranie ścian budynku nr [...]odsłoniło ścianę budynku nr 2[...]9 i naraziło ją na wpływy atmosferyczne, co przyspieszyło procesy destrukcji. Nie można znaleźć uzasadnienia dla wpływu rozbiórki na stan narożnika ściany budynku. Charakter rys i spękań wskazują na ich zależność od odkształceń całej bryły budynku. Budynki nr [...] były niezależnymi obiektami, wzniesionymi na działkach sąsiednich, oddzielone dwoma niezależnymi od siebie ścianami, ze szczeliną dylatacyjną ok. 10 cm. Rozebranie jednego z nich nie narusza struktury drugiego (...) Stan techniczny budynku nr [...] jest efektem procesów korozji, starzenia sic i degradacji materiałów użytych do jego budowy, w okresie 150 lat eksploatacji, a nie efektem rozbiórki budynku sąsiedniego. Pozostały po rozbiórce gzyms nie wpłynął źle na stan techniczny ściany szczytowej budynku nr [...]. Podparcie go od spodu słupami drewnianymi konstrukcji zabezpieczającej ścianę szczytową uczyniło z niego element zabezpieczający poprzeczny. Biorąc pod uwagę ciężar elementów, z których gzyms wybudowano oraz jego długość można powiedzieć, że nie powoduje dużego momentu zginającego, narażającego ścianę na zniszczenie.

Analizując zgromadzone akta sprawy Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Szczecinie podkreślił, iż należy uwzględnić zmiany stanu faktycznego sprawy. Postępowanie administracyjne, wszczęte w celu doprowadzenia rozbiórki budynku nr [...]do stanu zgodnego z przepisami, miało na celu w pierwszym rzędzie trwałe zabezpieczenie ściany szczytowej budynku nr [...], która po dokonaniu rozbiórki budynku nr [...]zaczęła pełnić rolę ściany zewnętrznej, w sytuacji, gdy jej konstrukcja i sposób wykończenia roli takiej nie przewidywały. Zabezpieczeniem takim mogło być np. wykonanie ocieplenia i otynkowanie przedmiotowej ściany. Natomiast z przedstawionego przez Spółkę A. opracowania oraz uzgodnień z Konserwatora Zabytków wynika, że obecnie zabezpieczenie przedmiotowej ściany nie jest możliwe, jedyną możliwą do zaakceptowania przez Konserwatora opcją ingerencji w ścianę, jest jej rozebranie i odtworzenie w pierwotnej, szachulcowej konstrukcji. Jednak rozwiązania takiego nie można już utożsamiać z zabezpieczeniem tej ściany, stanowi ono bardzo daleko idącą ingerencję w konstrukcję budynku nr [...], która, jak słusznie podnosi skarżący, należy do kompetencji właścicieli tego budynku, a nie do wykonawcy rozbiórki budynku sąsiedniego.

Ponadto ze zgromadzonych akt sprawy, w tym przytoczonych powyżej opracowań oraz ekspertyzy mgr inż. G.M. z [...], wynika, że nieodpowiedni stan techniczny budynku mieszkalnego przy ul. [...] jest w pierwszym rzędzie konsekwencją długotrwałego procesu starzenia się materiałów użytych do jego budowy oraz braku odpowiedniej dbałości ze strony właścicieli i zarządców budynku, którzy w myśl przepisów ustawy Prawo budowlane są odpowiedzialni za utrzymanie obiektu budowlanego w należytym stanie technicznym i estetycznym, nie dopuszczając do nadmiernego pogorszenia się jego właściwości użytkowych i sprawności technicznej (art. 5 ust. 2 i art. 61 ustawy Prawo budowlane). W tym świetle rozbiórka budynku przy ul. [...] w K. miała niewielki wpływ na pogorszenie się stanu technicznego budynku, który już w 2006 r. winien być wyłączony z użytkowania, zaś pozostawione po rozbiórce budynku nr [...]elementy, tj. murowana przypora i gzyms, w obecnej chwili pełnią rolę dodatkowych zabezpieczeń grożącego zawaleniem budynku, i nie jest możliwe bezpieczne ich usunięcie bez wcześniejszego przywrócenia sprawności technicznej budynku nr [...].

Słuszne są argumenty skarżącego, który podnosi, że adresatem decyzji wydanych na podstawie art. 51 może być wyłącznie osoba posiadająca tytuł prawny do nieruchomości. Zatem określone w ekspertyzie z [...] czynności, zmierzające do odbudowy ściany szczytowej budynku nr [...], nie powinny być nałożone na właściciela nieruchomości przy ul. [...] w K.. Natomiast bezsprzecznie nieodpowiedni stan techniczny budynku nr [...] powinien być przedmiotem postępowania prowadzonego w stosunku do właścicieli tego budynku, a z uwagi na fakt, iż jest to obiekt wpisany do rejestru zabytków, organem właściwym do wydawania decyzji w tym zakresie jest Wojewódzki Konserwator Zabytków w S. W postępowaniu tym będzie można wykorzystać także dotychczasowo zgromadzoną dokumentację.

Natomiast wszelkie sprawy roszczeniowe są sprawami z zakresu prawa cywilnego, rozstrzyganymi w przypadku sporu, w sądzie cywilnym.

W myśl przepisu art. 105 § 1 K.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. W tej sytuacji przedmiotowe postępowanie, dotyczące dokończenia rozbiórki budynku nr [...], stało się bezprzedmiotowe.

Ustosunkowując się do pozostałych argumentów skarżącego, zawartych w odwołaniu należy wyjaśnić, iż pomimo stwierdzenia przez WINB w S. nieważności decyzji PINB w B. z dnia [...], spełniony został zawarty w art. 50 ust. 4 ustawy Prawo budowlane warunek wydania decyzji w terminie 2 miesięcy od doręczenia postanowienia o wstrzymaniu robót, zatem postanowienie organu powiatowego z dnia [...] nie straciło ważności.

Powyższa decyzja została zaskarżona przez B.S. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. Zaskarżonej decyzji zarzuciła błędną i tendencyjną analizę obowiązujących przepisów oraz stronniczą interpretację faktów, które legły u podstaw anulowania wydanego przed laty pozwolenia na rozbiórkę nieruchomości położonej w strefie ochrony konserwatorskiej domu przy ul. [...], przylegającego do zabytkowej budowli pod nr [...].

Ustawa o ochronie zabytków nakłada na inwestora uzyskanie zgody właściwego Konserwatora Zabytków na wszelkie prace w otoczeniu zabytku, a więc tym bardziej na rozbiórkę domu nr [...]. Ponieważ wiązało się to z kosztami ekspertyz, które z całą pewnością nakazywałyby wykonanie szeregu prac zabezpieczających sąsiedni zabytkowy budynek przy ulicy [...], inwestor złamał przepisy i w niejasnych okolicznościach uzyskał stosowną zgodę Inspektora Nadzoru Budowlanego w B.. Wyjaśnienia wymaga także dlaczego PINB wydał zezwolenie na rozbiórkę wbrew ustawie o ochronie zabytków oraz dlaczego fakt ten nie został wyjaśniony i napiętnowany. Jest to naruszenie art. 4 cytowanej ustawy.

Skarżąca podkreśliła rangę zabytków i konieczność ich ochrony niezależnie od ponoszonych kosztów. Jej zdaniem, można nakazać wykonanie określonych czynności uwzględniających doprowadzenie do stanu zgodnego z prawem, w tym z ustawą o ochronie zabytków. W tym miejscu powołała się na art. 36 ww. ustawy i stwierdziła, że możliwym jest przywrócenie zabytku do poprzedniego stanu lub doprowadzenie zabytku do jak najlepszego stanu we wskazany sposób i w określony terminie na koszt osoby która dopuściła do naruszenia przepisów o zabytkach. Wyciąganie z tego przepisu wniosku, że dotyczy on tylko właściciela nieruchomości jest bezzasadne.

Reasumując: Ściana budynku zabytkowego przed przystąpieniem do rozbiórki była osłonięta ścianą domu nr [...]. Spółka A. zdając sobie sprawę z wzajemnego oddziaływania na siebie choćby tylko termiczne obu elementów pozostawił ścianę szczytową budynku [...] wykonując nad nią gzyms betonowy zamocowany do ściany zabytku przy ul [...]. Niestety stan techniczny owej ściany był fatalny, co w konsekwencji doprowadziło do katastrofy budowlanej. Owa ścian runęła czym spowodowała określone zagrożenie dla zdrowia lub życia mieszkańców oraz pogorszyła właściwość ściany budynku zabytkowego W tych okolicznościach Spółka A. powinien odbudować zawalona ścianę i usunąć betonowy gzyms bezprawnie zamocowany do zabytkowej ściany, który niczego nie wzmacnia lecz zakłócił statykę budowli poprzez mimośrodowe jej obciążenie.

W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.).

Na wstępie należy przypomnieć, że Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego ostateczną decyzją z dnia [...] stwierdził nieważność decyzji z dnia [...] udzielającej Spółce A. pozwolenia na rozbiórkę budynku mieszkalnego zlokalizowanego w K. przy ul. [...]. W uzasadnieniu tej decyzji wskazując, że pozwolenie na rozbiórkę tego budynku winno być poprzedzone zezwoleniem właściwego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, bowiem rozbiórka budynku dotyczyła obszaru wpisanego do rejestru zabytków.

Roboty rozbiórkowe w zasadniczej części zostały zakończone przed 2006 r. Jak wynika z oględzin przeprowadzonych [...], na działce nr [...], na której stał budynek [...] przy ul. [...], nadal znajdują się pozostałości po rozebranym budynku mieszkalnym w postaci muru fundamentowego, fragmentu ściany stanowiącego przyporę budynku [...] oraz poziomego elementu gzymsu żelbetowo-ceglanego, wspartego na przyporze ceglanej i drewnianej konstrukcji słupowo-zastrzałowej z okrąglaków sosnowych, wykonanego po rozbiórce jako zabezpieczenie ściany budynku [...].

Należy wyjaśnić, że uchylenie decyzji o pozwoleniu na budowę nie oznacza, iż inwestor działał nielegalnie w momencie, gdy realizował inwestycję w oparciu o pozwolenie, które wówczas funkcjonowało w obrocie prawnym.

W związku z tym prawidłowo organ I instancji rozpatrywał sprawę na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane. Należy podkreślić, że postępowanie regulowane przepisem ww. art. 51 ma charakter naprawczy, w takiej sytuacji uzyskanie stanowiska wojewódzkiego konserwatora zabytków jest również obligatoryjne w przypadku prowadzenia postępowania związanego z legalizacją robót budowlanych. Postępowanie prowadzone na podstawie art. 51 Prawa budowlanego, w zależności od ustaleń, jakie poczyni organ administracyjny w toku postępowania, kończy się nakazem wykonania określonych czynności w celu doprowadzenia inwestycji do stanu zgodnego z prawem, zaś w skrajnym przypadku organ wydaje nakaz doprowadzenia obiektu do stanu poprzedniego.

Należy wskazać, że zgodnie z obecnie obowiązującym art. 36 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2014 r. poz. 1446, ze zm.), wykonywanie robót budowlanych w otoczeniu zabytku wymaga pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków.

W niniejszej sprawie mamy do czynienia z robotami budowlanymi polegającymi na rozbiórce obiektu budowlanego - budynku nr [...] przy ul. [...] znajdującego się w otoczeniu zabytku.

Jak wynika z ekspertyzy sporządzonej przez G.M. na potrzeby niniejszego postępowania, a także z opinii wykorzystanych w postępowaniu przed sądem cywilnym – znajdujących się w aktach sprawy, budynki [...] przy ul. [...] nie miały wspólnej ściany, była pomiędzy nimi odległość ok. 10 cm. Z pewnością wyburzenie ściany budynku [...] sąsiadującej z budynkiem [...], odsłoniło ścianę budynku zabytkowego wprost na działanie warunków atmosferycznych, co w jakimś stopniu miało wpływ na jej stan techniczny. Sama rozbiórka budynku [...] nie spowodowała innych istotnych zmian budynku zabytkowego.

Części budynku [...] oraz samowolnie zastosowane przez inwestora wzmocnienie ściany budynku [...] , które dotychczas nie zostały rozebrane pełnią obecnie funkcje zabezpieczające budynek zabytkowy, a ich usunięcie, bez równoczesnego wykonania remontu połączonego z wymianą stropów i ściany bocznej budynku zabytkowego, nie może być dokonane (między innymi, fundament może być wspólny k. 186), bowiem może spowodować istotne szkody w substancji zabytkowej. Nałożenie z kolei takich obowiązków przez organ I instancji na Spółkę A. (będący następcą [...] w wykonywaniu zarządu nieruchomością przy ul. [...]) dokonane zostało z naruszeniem art. 52 ustawy Prawo budowlane, bowiem organ, wydając nakaz w oparciu o art. 51 Prawa budowlanego, kieruje go do podmiotów wymienionych w art. 52 ustawy, a mianowicie inwestora, właściciela lub zarządcy, przy czym chodzi tu o inwestora, właściciela lub zarządcę obiektu, w którym mają być wykonywane roboty budowlane, a więc w budynku podlegającym rozbiórce nr [...] przy ul. [...] w K.. Skoro roboty budowlane mają być wykonywane w budynku zabytkowym, tj. budynku przy ul. [...] - działka [...], to jego zarządcą czy właścicielem z pewnością nie jest Spółka A., a skarżąca i jej siostra D.P.

Ustalenia organu zawarte w zaskarżonej decyzji znajdują dostateczne oparcie w zgromadzonym w aktach administracyjnych materiale dowodowym, który w tym zakresie nie wykazuje istotnych braków. Skoro na tym etapie postępowania uznać należy rozbiórkę budynku [...] za zakończoną, to postępowanie naprawcze w stosunku do zarządcy nieruchomości – działka [...] - należy uznać za bezprzedmiotowe, co też słusznie uczynił Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. Odrębną zaś kwestię stanowi remont kapitalny obiektu zabytkowego i odpowiedzialność finansowa Spółki A. za przyczynienie się do pogorszenia stanu technicznego tego obiektu.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w S., na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę oddalił.