Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 403/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-09-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6461 Wynalazki
Hasła tematyczne: Własność przemysłowa
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 38, art. 145 ust. 3, art. 246 ust. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 1410
law: Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Zdzisław Romanowski Sędzia WSA Andrzej Wieczorek Protokolant st. ref. Paulina Stylińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 września 2014 r. sprawy ze skargi N. z siedzibą w B. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie udzielenia dodatkowego prawa ochronnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] czerwca 2013 r.; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej na rzecz skarżącej N. z siedzibą w B. kwotę 1617 (jeden tysiąc sześćset siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wniesionego w dniu [...] sierpnia 2013 r. przez N. AG z siedzibą w B., S. zwaną "zgłaszającą", "skarżącą" od decyzji tegoż Urzędu z dnia [...] czerwca 2013 r. odmawiającej udzielenia dodatkowego prawa ochronnego dla produktu leczniczego o nazwie [...] objętego patentem nr [...] udzielonym w dniu [...] kwietnia 2012 r. na wynalazek pt. "Cząsteczka wiążąca IL – 1B, sposób jej wytwarzania, wektor ekspresyjny, zastosowanie cząsteczki wiążącej IL – 1B oraz kompozycja farmaceutyczna" utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Powyższe rozstrzygnięcia organu zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

W dniu [...] grudnia 2012 r. do Urzędu Patentowego RP wpłynął wniosek N. AG z siedzibą w B. w S. o udzielenie dodatkowego prawa ochronnego dla produktu leczniczego o nazwie [...] objętego patentem nr [...] udzielonym w dniu [...] kwietnia 2012 r. na wynalazek pt.: "Cząsteczka wiążąca IL – 1B, sposób jej wytwarzania, wektor ekspresyjny, zastosowanie cząsteczki wiążącej IL – 1B oraz kompozycja farmaceutyczna".

Zawiadomieniem z dnia [...] stycznia 2013 r. organ poinformował zgłaszającą, że istnieje przeszkoda do udzielenia dodatkowego prawa ochronnego dla produktu leczniczego z uwagi na uchybienie terminu na złożenie wniosku o udzielenie dodatkowego prawa ochronnego, który upłynął w dniu [...] października 2012 r., gdyż okres 6 miesięcy na złożenie przedmiotowego wniosku w niniejszej sprawie powinien być liczony od daty udzielenia patentu tj. od dnia [...] kwietnia 2012 r.

W odpowiedzi na zawiadomienie Urzędu zgłaszająca złożyła pismo z dnia [...] kwietnia 2013 r., w którym nie zgodziła się ze stanowiskiem organu, że za "datę udzielenia patentu" należy uznać "datę wydania decyzji warunkowej o udzieleniu patentu".

Według jej oceny data o udzieleniu patentu to data, w której decyzja o udzieleniu patentu nr [...] stała się ostateczna (przy uwzględnieniu faktu, że opłata za pierwszy okres ochronny została uiszczona przed tą datą).

Urząd Patentowy RP decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] odmówił udzielenia dodatkowego prawa ochronnego o co wnosiła zgłaszająca w piśmie z [...] grudnia 2012 r.

W uzasadnieniu decyzji organ podniósł, że zgodnie z Artykułem 3 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 469/2009 z dnia 6 maja 2009 r. dotyczącego dodatkowego świadectwa ochronnego dla produktów leczniczych, dodatkowego prawa ochronnego udziela się, jeżeli w państwie członkowskim, w którym złożony zostaje wniosek, produkt chroniony jest patentem podstawowym pozostającym w mocy oraz wydane zostało ważne zezwolenie na wprowadzenie produktu leczniczego na rynek. W myśl Artykułu 7 ww. rozporządzenia wniosek o udzielenie dodatkowego prawa ochronnego składa się w ciągu sześciu miesięcy od daty, w której wydane zostało zezwolenie na wprowadzenie produktu leczniczego na rynek, albo jeżeli ww. zezwolenie zostało wydane przed udzieleniem patentu dodatkowego, w ciągu sześciu miesięcy od daty udzielenia patentu.

Organ podkreślił, że w przedmiotowej sprawie wniosek o udzielenie dodatkowego prawa ochronnego został złożony w Urzędzie Patentowym w dniu [...] grudnia 2012 r. Na terytorium Polski produkt jest chroniony patentem nr [...] udzielonym w dniu [...] kwietnia 2012 r.

Pierwsze zezwolenie na wprowadzenie produktu na rynek Polski zostało wydane dnia [...] października 2009 r., a więc przed udzieleniem patentu. Z powyższego względu okres 6 miesięcy na złożenie wniosku powinien być liczony od daty udzielenia patentu tj. od dnia [...] kwietnia 2012 r. Tak więc termin na złożenie wniosku o udzielenie dodatkowego prawa ochronnego dla produktu [...] ([...]) upłynął dnia [...] października 2012 r.

Organ nie podzielił stanowiska strony, zaprezentowanego w piśmie z dnia [...] kwietnia 2013 r., albowiem według jego oceny uznanie za datę udzielenia patentu daty uiszczenia opłaty za pierwszy okres ochronny mogłoby prowadzić do wątpliwości co do prawidłowego określenia tej daty, a więc powodowałoby to niepewność w obrocie. Sytuacja taka miałaby miejsce chociażby w przypadku zwolnienia uprawnionego z opłaty za pierwszy okres ochronny, kiedy to uiszczenie opłaty nigdy nie miałoby miejsca, a więc ustalenie tej daty byłoby trudne do określenia. Przyjęcie takiego rozwiązania powodowałoby konieczność każdorazowego indywidualnego określenia daty udzielenia patentu co jest niedopuszczalne, albowiem udzielenie patentu powinno być w każdym przypadku oznaczane w ten sam sposób a nie indywidualnie dla różnych sytuacji.

Zdaniem organu, przyjęcie, że datą udzielenia patentu jest data, w której decyzja o udzieleniu patentu stała się ostateczna również może budzić niepewność w obrocie wynikającą ze zdarzającej się niemożności ustalenia jednoznacznej daty kiedy decyzja stała się ostateczna. Taka sytuacja może zaistnieć w przypadku wystąpienia wielości stron postępowania, kiedy wystąpią różne daty doręczenia a co za tym idzie z różnymi datami nabycia przez decyzję znamion ostateczności co spowoduje różne daty udzielenia patentu.

Wobec tego, że zarówno na gruncie prawa europejskiego, jak i krajowego brak jest legalnej definicji pojęcia "data udzielenia patentu", organ przyjął, że za taką datę należy uznać datę wydania decyzji, o której mowa w art. 52 ust. 1 Prawa własności przemysłowej.

Od powyższej decyzji zgłaszająca złożyła wniosek z dnia [...] sierpnia 2013 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy, domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości i udzielenia zgłaszającemu dodatkowego prawa ochronnego dla produktu leczniczego "[...]", objętego patentem nr [...].

Zaskarżonej decyzji zarzuciła:

1) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, w szczególności art. 7, art. 8, 11, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 252 p.w.p. w zw. z art. 752 ust. 2 p.w.p. poprzez niedokonanie wnikliwej oceny wniosku oraz niedostateczne wyjaśnienie i uzasadnienie podstaw i przesłanek odmowy udzielenia dodatkowego prawa ochronnego, w tym nieodniesienie się do argumentacji powoływanej przez stronę,

2) naruszenie przepisów prawa materialnego, zwłaszcza art. 7 ust. 2 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 469/2009 z dnia 6 maja 2009 r. dotyczącego dodatkowego świadectwa ochronnego dla produktów leczniczych w zw. z art. 16 § 1 k.p.a., art. 130 § 2 i w zw. z art. 244 ust. 5 i art. 752 ust. 2 oraz w zw. z art. 52 ust. 1 p.w.p. poprzez błędne przyjęcie, że "za datę udzielenia patentu" należy uznać datę wydania decyzji warunkowej o udzieleniu patentu, podczas gdy prawidłowa wykładnia winna prowadzić do wniosku, że za datę udzielenia patentu, o której mowa w Rozporządzeniu nr 469/2009 należy uznać moment, w którym decyzja o udzieleniu patentu stała się ostateczna (pod warunkiem wcześniejszego uiszczenia opłaty za pierwszy okres ochrony). Dla uzasadnienia zarzutów wniosku zgłaszająca podniosła szereg poglądów doktryny.

Utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję Urząd Patentowy RP nie podzielił stanowiska strony, że za datę udzielenia patentu należy uznać moment, w którym decyzja o udzieleniu patentu stała się ostateczna (pod warunkiem wcześniejszego uiszczenia opłaty za pierwszy okres ochronny). Wskazując na zasadność zajętego stanowiska Urząd podkreślił, że udzielenie patentu następuje w formie decyzji, która ma charakter konstytutywny.

Decyzja jako akt administracyjny, podwójnie konkretny, skierowany do indywidualnie określonego adresata, kończy postępowanie w sprawie o udzielenie patentu i co do istoty rozstrzyga czy spełnione zostały warunki ustawowe oraz czy nie zachodzą warunki negatywne do udzielonego patentu. Zgodnie z poglądami doktryny decyzja o udzieleniu patentu jest najważniejszym elementem ciągu działań związanych z udzieleniem patentu. Pozostałe czynności służą stwierdzeniu wydania tej decyzji, jej wykonaniu i podaniu do powszechnej wiadomości informacji o podjęciu i treści decyzji: z tego względu, zdaniem Urzędu, to od daty wydania decyzji o udzieleniu patentu należy liczyć termin na złożenie wniosku o udzielenie dodatkowego prawa ochronnego. Jest to data pewna, która podlega wpisowi do rejestru. Natomiast informacja o dacie, kiedy decyzja stała się prawomocna nie jest ujawniona w rejestrze.

Ustosunkowując się do przywołanego przez zgłaszającą wyroku Sądu Najwyższego z dnia 8 kwietnia 2010 r. (sygn. II PK 127/09) organ podniósł, że Sąd ten wskazuje na moment udzielenia ochrony patentowej a nie udzielenia patentu. Według organu należy odróżnić udzielenie patentu od dnia kiedy uprawniony z patentu może się powołać na przysługującą mu z tego tytułu ochronę. Na potwierdzenie tego stanowiska Urząd przytoczył pogląd dr P. Kostańskiego, wyrażony w Komentarzu do Prawa Własności Przemysłowej (Wyd. 1, art. 52, Nb 1, Warszawa 2010), zgodnie z którym "ochrona powstaje, gdy decyzja stanie się ostateczna, czas trwania patentu liczy się jednak od daty zgłoszenia".

Według organu związanie daty udzielenia patentu z datą wydania decyzji o udzieleniu patentu jest również konieczne ze względu na fakt, że wniosek o udzielenie dodatkowego prawa ochronnego może zostać złożony nie tylko przez uprawnionego z patentu, ale również przez jego następcę prawnego.

Wydanie przez Urząd decyzji o udzieleniu patentu pod warunkiem uiszczenia opłaty za pierwszy okres ochronny nie należy rozumieć jako warunek w znaczeniu prawa cywilnego, czyli zdarzenie przyszłe, niepewne, niezależne od woli strony. Uiszczenie opłaty jest czynnością całkowicie uzależnioną od woli strony.

Na podstawie regulacji w konwencji o udzielaniu patentów europejskich, decyzja o udzieleniu patentu europejskiego zaczyna obowiązywać od daty opublikowania informacji o udzieleniu patentu w Europejskim Biuletynie Patentowym. W polskich regulacjach brak jest takiego wyraźnego przepisu, który odraczałby w czasie obowiązywania decyzji o udzieleniu patentu. Zastrzeżenie w jej treści, że patent jest udzielony pod warunkiem uiszczenia opłaty za pierwszy okres ochronny nie zmienia faktu, że sama decyzja wywołuje skutki od dnia jej wydania, bowiem kończy postępowanie w sprawie udzielenia patentu.

Urząd Patentowy RP nie podzielił twierdzenia pełnomocnika zgłaszającego, że związanie Urzędu wydaną decyzją następuje w momencie jej doręczenia. Na potwierdzenie wyrażonego poglądu organ przywołał tezy zawarte w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 kwietnia 2006 r.

Poza tym organ podtrzymał swoje stanowisko, wyrażone w decyzji z dnia [...] czerwca 2013 r., dotyczące negatywnych skutków, jakie spowodowałoby w obrocie uwzględnienie poglądu zgłaszającej odnośnie interpretacji pojęcia: "data udzielenia patentu".

Urząd Patentowy RP nie zgodził się z poglądem zgłaszającej zawartym w piśmie z dnia [...] kwietnia 2013 r., że racjonalny ustawodawca, który chciałby uzależnić termin do składania wniosku o udzielenie dodatkowego prawa ochronnego od daty wydania decyzji o udzieleniu patentu, dokonałby tego wprost, analogicznie jak w art. 169 p.w.p.

W jego ocenie racjonalny ustawodawca wskazał w przedmiotowej sprawie, kiedy należy liczyć termin od prawomocnej decyzji Urzędu.

Jako przykład należy wymienić art. 38 p.w.p., art. 145 ust. 3 p.w.p., art. 246 ust. 1 p.w.p.

W odniesieniu do zarzutu, że nie jest możliwe wskazanie numeru patentu podstawowego, który jest wymagany zarówno na podstawie rozporządzenia nr 469/2009 jak i rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2003 r. w sprawie składania i rozpatrywania wniosków o udzielenie dodatkowego prawa ochronnego dla produktów leczniczych i produktów ochrony roślin (Dz. U. nr 141, poz. 1361) organ podniósł, że brak wskazania ww. numeru nie jest podstawą do wydania decyzji o odmowie udzielenia dodatkowego prawa ochronnego. Numer patentu podstawowego nadawany jest z chwilą wpisu do rejestru. Brak jego wskazania we wniosku o udzielenie dodatkowego prawa ochronnego jest jedynie brakiem formalnym, który może zostać usunięty w późniejszym terminie, także przez Urząd we własnym zakresie jako fakt znany z urzędu.

Urząd nie podzielił także twierdzeń strony, że w sprawie doszło do naruszenia wskazanych przez nią przepisów postępowania, wynikających z k.p.a. bądź z p.w.p. Według jego oceny zbędne było wyznaczanie rozprawy w sprawie niniejszej, albowiem nie przyczyniłoby się to ani do przyśpieszenia ani do uproszczenia postępowania.

Z tych wszystkich względów Urząd uznał, że brak jest podstaw do uchylenia jego poprzedniej decyzji, stąd też orzekł o jej [...] w mocy.

Na decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia [...] listopada 2013 r. N. AG z siedzibą w B. w S. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając jej:

1) naruszenie przepisów prawa materialnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), a w szczególności art. 7 ust. 2 w zw. z art. 3 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 469/2009 z dnia 6 maja 2009 r. dotyczącego dodatkowego świadectwa ochronnego dla produktów leczniczych w zw. z art. 751 p.w.p. oraz w zw. z art. 16 § 1 k.p.a. w zw. z art. 244 ust. 5 i art. 752 ust. 2 oraz w zw. z art. 52 ust. 1 w zw. z art. 252 p.w.p. przez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że za "datę udzielenia patentu" należy uznać datę wydania decyzji warunkowej o udzieleniu patentu, podczas gdy prawidłowa wykładnia winna prowadzić do wniosku, że za "datę udzielenia patentu", w której mowa w rozporządzeniu nr 469/2009 należy uważać moment, w którym decyzja o udzieleniu patentu stała się ostateczna (pod warunkiem wcześniejszego uiszczenia opłaty za pierwszy okres ochronny),

2) naruszenie przepisów postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.) a w szczególności art. 7, 8, 10, 11, 15, 77 § 1 i art. 107 § 3 w zw. z art. 140 k.p.a. w zw. z art. 244 ust. 11 i 13 oraz art. 245 ust. 1 w zw. z art. 252 p.w.p. poprzez rażące naruszenie zasad ogólnych postępowania administracyjnego, w tym w szczególności:

a) zasady dwuinstancyjności postępowania przez pozbawienie skarżącej możliwości odniesienia się w toku postępowania administracyjnego do powodów odmowy udzielenia dodatkowego prawa ochronnego (zwłaszcza w sytuacji, gdy decyzja z dnia [...] czerwca 2013 r. pozbawiona była merytorycznego uzasadnienia i nie odnosiła się w ogóle do argumentacji przedstawionej przez wnioskodawcę w piśmie z dnia [...] kwietnia 2013 r.)

oraz

b) zasady zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu przez nieuwzględnienie wniosku o przeprowadzenie rozprawy (oraz niepoinformowanie strony o takim rozstrzygnięciu wniosku przed wydaniem decyzji), w szczególności mając na uwadze, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ powołał szereg nowych twierdzeń, które dotychczas nie były skarżącej przedstawione, przez co stronę pozbawiono możliwości zaprezentowania stanowiska w sprawie, w tym przedstawienia argumentów zawartych w opinii Prof. zw. dr hab. M. W. oraz dr T. F.,

które to naruszenie prawa materialnego i procesowego miały istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem w razie przyjęcia przez Urząd Patentowy RP prawidłowej wykładni pojęcia "data udzielenia patentu" uznać należałoby, że skarżąca zachowała sześciomiesięczny termin na złożenie wniosku o udzielenie dodatkowego prawa ochronnego.

Podnosząc powyższe zarzuty strona wniosła o:

1) uchylenie zaskarżonej decyzji oraz na podstawie art. 135 p.p.s.a. – poprzedzającej ją decyzji Urzędu Patentowego RP z dnia [...] czerwca 2013 r.,

2) zasądzenie od Urzędu Patentowego RP na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych.

Uzasadniając postawione zarzuty w zakresie naruszenia prawa materialnego skarżąca podkreśliła, że mimo braku legalnej definicji "daty udzielenia patentu", która wynikałaby z przepisów rozporządzenia nr 469/2009 bądź z przepisów p.w.p., ustawodawca krajowy w art. 52 p.w.p. w sposób wyraźny odróżnił "udzielenie patentu" (o którym mowa w ustępie 2 przywołanego przepisu) od "wydania decyzji o udzieleniu patentu" (o której mowa w ust. 1), co wskazuje na to, że zdarzenie te (i konsekwentnie ich daty) nie są ze sobą tożsame. Po pierwsze warunek, o którym mowa w art. 52 ust. 2 p.w.p. nie jest zdarzeniem przyszłym i niepewnym, ale jest to tzw. warunek prawny, od realizacji którego przepis ustawy uzależnia zaistnienie skutku prawnego. Spełnienie tego warunku (uiszczenia opłaty) jest zatem konieczne dla zaistnienia materialnoprawnego skutku udzielenia patentu.

Po drugie, nawet w sytuacji, gdy warunek, o którym mowa, w art. 52 ust. 2 p.w.p. zostanie spełniony, skuteczne nabycie prawa wynikającego z decyzji administracyjnej następuje dopiero w chwili, gdy decyzja ta stanie się ostateczna.

Zdaniem strony, organ błędnie rozróżnia "datę udzielenia ochrony patentowej" od "daty udzielenia patentu". Zgodnie z poglądem Urzędu "datą udzielenia ochrony patentowej" jest chwila, z którą decyzja o udzieleniu patentu staje się ostateczna. Natomiast udzielenie patentu następuje z datą wydania decyzji o udzieleniu patentu.

Tymczasem zgodnie z art. 3 rozporządzenia nr 469/2009 dodatkowe świadectwo ochronne wydaje się, jeżeli w państwie członkowskim, w którym zostaje złożony wniosek o jego udzielenie, w dniu złożenia wniosku produkt leczniczy chroniony jest patentem podstawowym pozostającym w mocy.

Według oceny strony poprzez przyjęcie rozróżnienia proponowanego przez organ mogłoby dojść do sytuacji, w której wniosek o udzielenie patentu dodatkowego zostaje złożony po dacie wydania decyzji o udzieleniu patentu (a zatem w ocenie Urzędu – po dacie udzielenia patentu), lecz przed datą powstania ochrony patentowej (według Urzędu przed datą, w której decyzja staje się ostateczna). W takiej sytuacji wniosek o udzielenie dodatkowego prawa ochronnego byłby złożony w terminie, jednak warunki udzielenia dodatkowego prawa ochronnego nie mogły być spełnione, bowiem w dniu złożenia wniosku produkt leczniczy nie byłby jeszcze chroniony patentem (w rozumieniu art. 3 Rozporządzenia nr 469/2009).

Powyższa sytuacja wyraźnie podważałaby zasadę racjonalnego działania ustawodawcy.

Skarżąca podniosła również, że organ w sposób nieuprawniony sugeruje, że przyjęcie wykładni wiążącej pojęcie udzielenia patentu z datą ostateczności decyzji stanowić będzie rzekome zagrożenie dla interesu osób trzecich i/lub pewności obrotu. Urząd Patentowy wskazał bowiem, że data wydania decyzji o udzieleniu patentu to data pewna, która zgodnie z Rozporządzeniem Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 maja 2008 r. w sprawie rejestrów prowadzonych przez Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej podlega wpisowi do rejestru, co pozwala osobom trzecim zainteresowanym wprowadzeniem do obrotu leków generycznych stwierdzić, kiedy będą mogły wprowadzić swoje produkty na rynek, nie naruszając praw z patentu, czy dodatkowego prawa ochronnego. Stanowisko to o tyle jest niezasadne, że zgodnie z § 6 ust. 1 w zw. z art. 27 cytowanego rozporządzenia wpis patentu do rejestru następuje po stwierdzeniu, że decyzja o udzieleniu patentu podlega wykonaniu.

Poza tym zgodnie z art. 244 ust. 5 p.w.p. przed upływem terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy decyzja nie podlega wykonaniu. Tak więc data wydania decyzji o udzieleniu patentu, do której organ przywiązuje tak dużą wagę nie będzie miała zatem w rzeczywistości żadnego znaczenia z punktu widzenia interesu osób trzecich, dla których liczy się przede wszystkim czas trwania patentu oraz fakt czy decyzja o udzieleniu patentu stanie się ostateczna, co będzie uprawniać właściciela patentu do dochodzenia roszczeń z tytułu jego naruszenia.

Według oceny skarżącej, wykładnia pojęcia "udzielenia patentu" mogłaby rodzić istotne ryzyko wystąpienia niepewności strony co do możliwości wnioskowania o dodatkowe prawo ochronne w sytuacji, w której zdecydowałaby się ona na złożenie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy od decyzji warunkowej o udzieleniu patentu. Doszłoby bowiem do sytuacji, w której strona nie mając ostatecznego rozstrzygnięcia co do zakresu udzielonego jej patentu musiałaby decydować o tym, czy i w jakim zakresie powinna wnioskować o dodatkowe prawo ochronne.

Kolejny argument wykazywany przez stronę za poparciem jej stanowiska związany jest z tym, że przyjęcie zaproponowanej przez Urząd interpretacji pojęcia "data udzielenia patentu" oznaczałoby, że nie jest możliwe skuteczne, niepozbawione braków formalnych złożenie wniosku o udzielenie dodatkowego prawa ochronnego w okresie zanim decyzja o udzieleniu patentu stanie się ostateczna. Zarówno bowiem rozporządzenie nr 469/2009 (art. 8 ust. 1 pkt a, iii), jak i rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2003 r. w sprawie składania, rozpatrywania wniosków o udzielenie dodatkowego prawa ochronnego dla produktów leczniczych i produktów ochrony roślin (§ 3 ust. 1 pkt 4) wymagają podania we wniosku o udzielenie prawa ochronnego numeru patentu podstawowego. Natomiast w świetle przepisów ustawy Prawo własności przemysłowej oraz Rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 maja 2008 r. w sprawie rejestrów prowadzonych przez Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej numer ten jest nadawany z chwilą wpisu do rejestru patentowego (§ 6.1) a zatem dopiero po stwierdzeniu, że decyzja po udzieleniu patentu podlega wykonaniu (§ 27.1) ergo po stwierdzeniu, że decyzja ta stała się ostateczna (art. 244 ust. 5 p.w.p.). Zdaniem strony racjonalny ustawodawca nie nałożyłby na wnioskodawców wymogów, które uniemożliwiałyby im złożenie kompletnego wniosku w terminie prawem przewidzianym na ich złożenie.

Uzasadniając podniesione zarzuty naruszenia przepisów postępowania strona przede wszystkim wskazywała na wadliwości uzasadnienia decyzji organu z dnia [...] czerwca 2013 r., w której organ w rzeczywistości nie podał przesłanek odmowy udzielenia dodatkowego prawa ochronnego a w każdym razie nie odniósł się do argumentacji powoływanej przez skarżącą w piśmie z dnia [...] kwietnia 2013 r. W zasadzie Urząd Patentowy RP po raz pierwszy ustosunkował się do argumentów skarżącej dopiero w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, co pozbawiło stronę możliwości kwestionowania oceny dokonanej przez organ w toku postępowania administracyjnego.

Uchybieniem organu było również to, że nie uwzględnił on wniosku o przeprowadzenie rozprawy (pomimo obligatoryjności rozprawy w związku ze szczególną regulacją zawartą w art. 244 ust. 13 p.w.p.), które umożliwiłoby skarżącej zapoznanie się i odniesienie do nowych argumentów organu. Organ nie tylko nie uwzględnił złożonego wniosku o przeprowadzenie rozprawy, ale również nie poinformował strony o oddaleniu tego wniosku, co umożliwiłoby skarżącej zajęcie stanowiska na piśmie. W ten sposób organ dopuścił się także naruszenia zasady zapewniania stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania, o której mowa w art. 10 § 1 k.p.a., a także zasady zaufania do działań organu (art. 8 k.p.a.).

Dla poparcia podniesionych w skardze zarzutów o charakterze merytorycznym strona dołączyła opinię prawną sporządzoną na zlecenie strony przez prof. zw. dr hab. M. W. i dr T. F.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W piśmie z dnia [...] kwietnia 2014 r. strona podtrzymała zarzuty i wnioski skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z brzmieniem art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. dalej p.p.s.a.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę administracji publicznej pod względem zgodności jej działania z prawem powszechnie obowiązującym. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.).

W postępowaniu przed sądem administracyjnym pierwszej instancji obowiązuje w szerokim zakresie zasada oficjalności, mająca teoretyczne umocowanie i określone granice w postanowieniach przepisu art. 134 p.p.s.a. Zgodnie z tą zasadą, wojewódzki sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej argumentacją prawną. Oznacza to, że Sąd, dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu, ma nie tylko prawo, ale i obowiązek uwzględnić okoliczności, które nie zostały powołane w skardze, lecz mające wpływ na tę ocenę.

Mając powyższe kryteria na uwadze Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Została ona oparta na dwóch podstawach tj. zarzutach naruszenia przepisów postępowania oraz naruszenia przepisów prawa materialnego. W niniejszej sprawie Sąd doszedł do przekonania, że w pierwszej kolejności należy rozważyć postawiony zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez nieprawidłową wykładnię pojęcia "data udzielenia patentu", co w dalszej kolejności determinuje zakres ustaleń faktycznych, których organ winien dokonywać (w tym przede wszystkim określenie daty udzielenia patentu oraz ustalenie, czy został zachowany sześciomiesięczny termin na złożenie wniosku o udzielenie dodatkowego prawa ochronnego).

W niniejszej sprawie poza sporem pozostaje, że strona skarżąca złożyła wniosek, który wpłynął do Urzędu Patentowego RP w dniu [...] grudnia 2012 r. o udzielenie dodatkowego prawa ochronnego dla produktu leczniczego o nazwie [...] objętego patentem nr [...]. Decyzja o udzieleniu patentu na wynalazek podstawowy zapadła w dniu [...] kwietnia 2012 r.

W myśl art. 751 p.w.p. na warunkach określonych w przepisach o ustanowieniu w Unii Europejskiej dodatkowych świadectw ochronnych dla produktów leczniczych oraz produktów ochrony roślin udzielane są w Rzeczypospolitej Polskiej dodatkowe prawa ochronne. Zgodnie z art. 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 469/2009 z dnia 6 maja 2009 r. dodatkowego prawa ochronnego udziela się, jeżeli w państwie członkowskim, w którym zostaje złożony wniosek produkt chroniony jest patentem podstawowym pozostającym w mocy oraz wydane zostało ważne zezwolenie na wprowadzenie produktu leczniczego na rynek.

Zgodnie z art. 7 ww. rozporządzenia wniosek o udzielenie dodatkowego prawa ochronnego składa się w ciągu 6 miesięcy od daty, w której wydane zostało zezwolenie na wprowadzenie produktu leczniczego na rynek, albo jeżeli ww. zezwolenie zostało wydane przed udzieleniem patentu podstawowego – w ciągu 6 miesięcy od daty udzielenia patentu.

W przedmiotowej sprawie, jak słusznie podniósł Urząd, wniosek o udzielenie dodatkowego prawa ochronnego został złożony w Urzędzie Patentowym w dniu [...] grudnia 2012 r. Na terytorium Polski decyzja o udzieleniu patentu podstawowego nr [...] została wydana w dniu [...] kwietnia 2012 r. Pierwsze zezwolenie na wprowadzenie produktu na rynek Polski zostało wydane dnia [...] października 2009 r.

W tym stanie rzeczy skoro zezwolenie na wprowadzenie na rynek Polski produktu [...] wydane zostało przed udzieleniem patentu, okres 6 miesięcy na złożenie wniosku powinien być liczony od daty udzielenia patentu, którą jest dzień [...] kwietnia 2012 r.

W niniejszej sprawie istotą sporu jest prawidłowa wykładnia pojęcia "data udzielenia patentu".

W ocenie organu datą tą jest data wydania decyzji warunkowej o udzieleniu patentu, czyli dzień [...] kwietnia 2012 r. Zdaniem strony skarżącej o udzieleniu patentu można mówić dopiero od momentu, kiedy decyzja organu stała się ostateczna (pod warunkiem wcześniejszego uiszczenia opłaty za pierwszy okres ochronny).

Według oceny Sądu za datę "udzielenia patentu" nie można przyjąć, tak jak to uczynił Urząd Patentowy RP, datę wydania decyzji o udzieleniu patentu podstawowego czyli [...] kwietnia 2012 r., co ostatecznie skutkowało wydaniem decyzji odmawiającej udzielenia dodatkowego prawa ochronnego z uwagi na niezachowanie 6-miesięcznego terminu na złożenie wniosku o udzielenie dodatkowego prawa ochronnego (albowiem termin 6 miesięcy liczony od dnia [...] kwietnia 2012 r. wpłynął według organu w dniu 25 października 2012 r. zaś wniosek do Urzędu wpłynął w dniu 21 grudnia 2012 r. a więc po upływie 6-miesięcznego terminu). Sąd przychylił się w całości do stanowiska strony skarżącej, że "data udzielenia patentu" nie może być traktowana, jak to uczynił organ jako data wydania decyzji o udzieleniu patentu.

Należy bowiem w całości zgodzić się z argumentacją strony skarżącej, że za "datę udzielenia patentu" należy uznać datę, kiedy decyzja stała się ostateczna a nie data wydania decyzji (oczywiście pod warunkami, że wcześniej uiszczona została opłata za pierwszy okres ochrony).

Jak to słusznie wskazała strona skarżąca w myśl art. 52 ust. 1 p.w.p. wydanie przez organ decyzji w udzieleniu patentu jest jedynie potwierdzeniem tego, że zostały spełnione ustawowe warunki do jego uzyskania. Warunkiem prawnym do udzielenia patentu jest uiszczenie opłaty za pierwszy okres ochronny w wyznaczonym terminie. W przeciwnym razie Urząd Patentowy stwierdza wygaśnięcie decyzji o udzieleniu prawa. Wykładnia tego przepisu prowadzi do jednoznacznego wniosku, że należy odróżnić datę wydania decyzji o udzieleniu patentu od daty uzyskania przez patent ochrony patentowej, która jest uzależniona od uiszczenia opłaty za pierwszy okres ochrony.

Również art. 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 469/2009 z dnia 6 maja 2009 r. stanowi, że dodatkowego prawa ochronnego udziela się m.in. wtedy, gdy w państwie członkowskim, w którym zostaje złożony wniosek produkt chroniony jest patentem podstawowym. Wbrew twierdzeniom organu datę powstania ochrony patentowej nie kreuje decyzja o wydaniu decyzji o udzieleniu patentu, ale decyzja ta nabiera cech trwałości i stabilności dopiero po tym jak stanie się ostateczna. Zgodnie bowiem z art. 244 ust. 5 p.w.p. decyzje Urzędu Patentowego nie podlegają wykonaniu przed upływem terminu na wniesienie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. A zatem wniesienie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wstrzymuje wykonalność decyzji. W tym stanie rzeczy dopiero w przypadku decyzji ostatecznej możemy mówić o załatwieniu przez organ sprawy w sposób definitywny i decyzja ta wyznacza początek ochrony patentowej (pod warunkami wcześniejszego uiszczenia stosownej opłaty).

O trafności zarzutów skargi świadczą również dwa ważkie argumenty, podniesione przez stronę skarżącą.

Sąd w całości podziela pogląd, iż wykładnia "daty udzielenia patentu" przedstawiona przez organ mogłaby powodować stan niepewności dla strony w zakresie wnioskowania o dodatkowe prawo ochronne w sytuacji, w której złożyłaby ona wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy od decyzji warunkowej o udzieleniu patentu. Nie mając ostatecznej decyzji co do zakresu udzielonego patentu strona musiałaby decydować o tym czy i w jakim zakresie powinna wnioskować o dodatkowe prawo ochronne. Taka sytuacja powodowałaby istotne ograniczenie dla strony w dochodzeniu uprawnień, określonych przepisami prawa.

Pozostała kwestia dotyczy bezpośrednio samego wniosku o udzielenie dodatkowego prawa ochronnego. Trafnie strona podnosi, że przyjęcie stanowiska organu w zakresie interpretacji pojęcia "data udzielenia patentu" oznaczałoby, że nie jest możliwe skuteczne, niepozbawione braków formalnych złożenie wniosku o udzielenie dodatkowego prawa ochronnego w okresie zanim decyzja o udzieleniu patentu stanie się ostateczna. Obowiązujące bowiem przepisy prawa tj. rozporządzenie nr 469/2009 (art. 8 ust. 1 pkt a) iii) jak i rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2003 r. w sprawie składania i rozpatrywania wniosków o udzielenie dodatkowego prawa ochronnego dla produktów leczniczych i produktów ochrony roślin (§ 3 ust. 1 pkt 4) wymagają podania we wniosku o udzielenie prawa ochronnego numeru patentu podstawowego. Ten zaś zgodnie z rozporządzeniem Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 maja 2008 r. w sprawie rejestrów prowadzonych przez Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (§ 6.1) nadawany jest z chwilą wpisu do rejestru patentowego tj. po stwierdzeniu, że decyzja o udzieleniu patentu jest wykonalna (§ 27.1) co oznacza, że jest ona ostateczna.

Omówione wyżej względy przemawiają za trafnością postawionego w skardze zarzutu naruszenia przez organ prawa materialnego poprzez błędną wykładnię pojęcia "daty udzielenia patentu", co miało wpływ na wynik sprawy. Urząd Patentowy RP uznał bowiem, że sześciomiesięczny termin, liczony od dnia [...] kwietnia 2012 r. (data wydania decyzji o udzieleniu patentu podstawowego) z uwagi na to, że wniosek wpłynął do organu w dniu 21 grudnia 2012 r. nie został zachowany, co skutkowało wydaniem decyzji odmawiającej udzielenia dodatkowego prawa ochronnego do produktu leczniczego.

Wykazywane natomiast w skardze naruszenia przepisów postępowania nie są o tyle zasadne, że nie miały one bezpośredniego przełożenia na wynik sprawy. Braki w uzasadnieniu decyzji I instancyjnej zostały wyeliminowane poprzez ponowne rozpatrzenie sprawy przez Urząd i wydanie nowej decyzji, w której organ w sposób wystraczający przedstawił powody odmowy udzielenia dodatkowego prawa ochronnego.

Również niewyznaczenie rozprawy administracyjnej, o co wnosiła strona nie pozbawiło jej możliwości zaprezentowania swojego stanowiska w trakcie postępowania, w tym złożenia opinii prawnej, wykonanej na jej prywatne zlecenie.

Jednakże skoro organ dopuścił się omówionego wyżej naruszenia prawa materialnego, zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja wydana w pierwszej instancji nie mogą się ostać i podlegają uchyleniu stosownie do art. 145 § 1 pkt 1a p.p.s.a. Rozstrzygnięcie jak w pkt 2 i 3 wyroku Sąd oparł na art. 152 i 200 p.p.s.a.

Ponownie rozpoznając sprawę organ weźmie pod uwagę zaprezentowaną przez Sąd wykładnię pojęcia "data udzielenia patentu" a następnie dokona ustaleń dotyczących terminowości złożenia przez stronę wniosku o udzielenie dodatkowego prawa ochronnego a uznając, że został on zachowany, merytorycznie rozpozna sprawę.