Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 277/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-05-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 66 ust. 2 w zw. z art. 186 ust. 1
journal: Dz.U. 2005 nr 164 poz 1365
law: Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Elżbieta Kremer sędzia NSA Bożena Popowska (spr.) sędzia del. WSA Agnieszka Miernik Protokolant sekretarz sądowy Małgorzata Kamińska po rozpoznaniu w dniu 22 maja 2013 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Rektora Politechniki Opolskiej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 15 listopada 2012 r. sygn. akt II SA/Op 220/12 w sprawie ze skargi D. S. na decyzję Rektora Politechniki Opolskiej z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 15 listopada 2012 r., sygn. akt II SA/Op 220/12 WSA w Olsztynie po rozpoznaniu sprawy ze skargi D. S. na decyzję Rektora Politechniki Opolskiej, z dnia [...] lutego 2012 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium w punkcie pierwszym wyroku uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Rektora Politechniki Opolskiej z dnia [...] listopada 2011r. oraz w punkcie drugim określił, że zaskarżona decyzja w całości nie podlega wykonaniu. Wyrok powyższy zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Wnioskiem z dnia [...] października 2011 r., złożonym w dniu [...] października 2012 r., D. S. wystąpił do Rektora Politechniki Opolskiej o przyznanie stypendium rektora dla najlepszych studentów. W załączniku [...] do wniosku wskazał swe osiągnięcia sportowe we współzawodnictwie krajowym w roku akademickim 2010/2011.

Decyzją z dnia [...] listopada 2011 r., bez numeru, opartą o przepisy art. 175 ust. 2 i ust. 3, oraz art. 174 ust. 4, art. 181 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365 ze zm. - zwanej dalej ustawą), zarządzenia Nr 45/2011 Rektora Politechniki Opolskiej z dnia 21 lipca 2011 r. w sprawie wprowadzenia Regulaminu przyznawania świadczeń pomocy materialnej dla studentów i doktorantów Politechniki Opolskiej oraz art. 104 K.p.a., Prorektor ds. studenckich Politechniki Opolskiej prof. dr hab. T. B. odmówił przyznania D. S. wnioskowanej pomocy materialnej. W uzasadnieniu podał, że na podstawie § 4 ust. 1 Regulaminu przyznawania świadczeń pomocy materialnej dla studentów i doktorantów Politechniki Opolskiej, stypendium rektora dla najlepszych studentów może otrzymać student, posiadający rejestrację bez kredytu punktowego na kolejny rok studiów, uzyskaną najpóźniej do ostatniego dnia sesji egzaminacyjnej, ustalonego w zarządzeniu rektora uczelni w sprawie organizacji poprzedniego roku akademickiego, który uzyskał za poprzedni rok studiów wysoką średnią ocen lub posiada wysokie wyniki sportowe we współzawodnictwie międzynarodowym lub krajowym. Następnie wskazał, że zgodnie z zarządzeniem Nr 67/2011 Rektora Politechniki Opolskiej z dnia 31 października 2011 r. w sprawie ustalenia wysokości świadczeń z funduszu pomocy materialnej na rok akademicki 2011/2012, wnioskodawca na liście rankingowej studentów kierunku [...] Stacjonarne Studia [...] stopnia uzyskał 0 punktów ze względu na brak rejestracji bez kredytu punktowego na kolejny rok studiów. Tymczasem minimalna liczba punktów uprawniających studenta do otrzymania stypendium rektora dla najlepszych studentów na tym kierunku wynosi [...] punktów, stąd pomoc materialna wnioskodawcy nie przysługuje.

We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy D. S., reprezentowany przez pełnomocnika – adw. A. S., zarzucił, że powyższa decyzja z dnia [...] listopada 2011 r. jest wadliwa z przyczyn formalnych jak i materialnoprawnych. Jej wydanie nastąpiło w oparciu o nieokreślone przepisy zarządzenia Nr 45/2011 Rektora Politechniki Opolskiej z dnia 21 lipca 2011 r. w sprawie wprowadzenia Regulaminu przyznawania świadczeń pomocy materialnej dla studentów i doktorantów Politechniki Opolskiej i wbrew wymogowi z art. 107 § 3 K.p.a. nie wskazano jaki przepis ww. zarządzenia stał się podstawą wydania tej niekorzystnej decyzji, co utrudnia, a nawet uniemożliwia podjęcie merytorycznej polemiki z rozstrzygnięciem decyzji i podważeniem jej zasadności. Nadto, ze względu na ustalenie zasad przyznawania stypendium rektora dla najlepszych studentów w dniu 31 października 2011 r., a więc już w trakcie trwającego roku akademickiego, przedmiotowa decyzja została wydana z naruszeniem zasady niedziałania prawa wstecz.

Rektor Politechniki Opolskiej decyzją z dnia [...] lutego 2012 r., [...], utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] listopada 2011 r. w sprawie odmowy przyznania pomocy materialnej, w zakresie stypendium rektora dla najlepszych studentów. Jako podstawę prawną podjętego rozstrzygnięcia wskazał analogiczne przepisy jak powołane w decyzji organu pierwszej instancji oraz art.127 ust. 3 K.p.a., natomiast w uzasadnieniu przedstawił przebieg postępowania administracyjnego i wskazał, że zgodnie z art. 181 ust. 1 ustawy, stypendium rektora dla najlepszych studentów może otrzymywać student, który uzyskał za rok studiów m. in. wysoką średnią ocen. Natomiast na zasadzie art. 186 ust. 1 ustawy szczegółowy regulamin ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla studentów, w tym szczegółowe kryteria i tryb udzielania świadczeń pomocy materialnej dla studentów, wzory wniosków o przyznanie świadczeń pomocy materialnej, wzór oświadczenia o niepobieraniu świadczeń na innym kierunku studiów oraz sposób udokumentowania sytuacji materialnej studenta ustala rektor w porozumieniu z uczelnianym organem samorządu studenckiego. Wskazał także, że Regulamin przyznawania świadczeń pomocy materialnej dla studentów i doktorantów Politechniki Opolskiej, który obowiązuje od dnia 1 października 2011 r., ustalony został na podstawie znowelizowanych przepisów ustawy w porozumieniu z uczelnianym organem samorządu studenckiego i podany do wiadomości zarządzeniem Nr 45/2011 Rektora Politechniki Opolskiej w dniu 21 lipca 2011 r., a także został zamieszczony na stronie internetowej Uczelni. Wywiódł, że zgodnie z § 4 ust. 1 Regulaminu stypendium rektora dla najlepszych studentów może otrzymać student posiadający rejestrację bez kredytu punktowego na kolejny rok studiów, uzyskaną najpóźniej do ostatniego dnia sesji egzaminacyjnej, ustalonego w zarządzeniu rektora uczelni w sprawie organizacji poprzedniego roku akademickiego, który uzyskał za poprzedni rok studiów wysoką średnią ocen lub posiada wysokie wyniki sportowe we współzawodnictwie międzynarodowym lub krajowym. Odnosząc powyższe regulacje do występującego w sprawie stanu faktycznego Rektor podkreślił, że na podstawie dokumentu przebiegu studiów "Karta okresowych osiągnięć studenta" za semestr [...] roku akademickiego 2010/2011 ustalono, iż do dnia zakończenia sesji w tym semestrze, tj. do [...] lutego 2011 r., D. S. nie uzyskał zaliczenia wykładu i ćwiczeń z przedmiotu [...], wykładu i ćwiczeń z przedmiotu [...], wykładu i ćwiczeń z przedmiotu [...];[...] oraz zaliczenia praktyki asystenckiej i przedmiotowo metodycznej w [...]. Jednocześnie, z powodu nieuzyskania wymaganej programem studiów liczby punktów ECST w semestrze [...], Prodziekan ds. studenckich decyzją z dnia [...] lutego 2011 r. wyraził zgodę na rejestrację D.S. na semestr [...] z kredytem punktowym długoterminowym, z brakiem [...] punktów ECST oraz ustalił termin wyrównania tego kredytu punktowego do dnia [...] lipca 2011 r. Organ wskazał nadto, że D.S. zaliczył wykład z przedmiotu [...] w dniu [...] grudnia 2011 r. W odniesieniu do powyższego Rektor stwierdził, że do ostatniego dnia sesji egzaminacyjnej w semestrze letnim, kończącym rok akademicki 2010/2011, tj. do [...] lipca 2011 r. D. S. nie uzyskał wszystkich zaliczeń z ww. przedmiotów i nie posiadał rejestracji bez kredytu punktowego na kolejny rok studiów, co uzasadniało odmowę przyznania wnioskowanej pomocy materialnej dla najlepszych studentów.

Z treścią powyższej decyzji nie zgodził się D. S. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie art. 186 ust. 1 i art. 187 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym w zw. § 1-6 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 16 sierpnia 2006 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłacania stypendium ministra za osiągnięcia w nauce oraz stypendium ministra za wybitne osiągnięcia sportowe (Dz. U. z 2006 r. Nr 153, poz.1093), jak też art. 2 Konstytucji RP. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania.

W odpowiedzi na skargę, Rektor Politechniki Opolskiej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując głównie argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Na wezwanie Sądu o przedłożenie pełnej dokumentacji dotyczącej wprowadzenia Regulaminu stanowiącego podstawę wydania zaskarżonej decyzji, pełnomocnik organu za pismem z dnia [...] sierpnia 2012 r. (k. 45 a. sąd.) przedłożył m.in. zarządzenia Rektora Politechniki Opolskiej Nr 53/2008, Nr 1/2009, Nr 69/2009 i Nr 79/2009 dotyczące regulaminu organizacyjnego Politechniki Opolskiej, zakres działania Prorektora ds. studenckich dr hab. inż. J. J. i Prorektora ds. organizacyjnych dr A. Ż. Poza tym przedłożył pełnomocnictwa udzielone przez Rektora Politechniki Opolskiej Prorektorowi ds. organizacyjnych dr A. Ż.: z dnia 25 czerwca 2008 r. na podstawie którego udzielone zostało pełnomocnictwo do reprezentowania jednoosobowo Politechniki Opolskiej w Opolu przed wszelkimi organami administracji publicznej, sądami oraz instytucjami i innymi podmiotami, we wszystkich sprawach związanych z działalnością Politechniki Opolskiej, w tym do zawierania umów i składania wszelkich innych oświadczeń woli w imieniu Politechniki Opolskiej, z dnia 7 lipca 2011 r., na podstawie którego udzielone zostało upoważnienie do podpisywania dokumentów przeznaczonych do obiegu wewnętrznego Uczelni wynikających z kompetencji Rektora Politechniki Opolskiej w czasie urlopu Rektora od dnia 11 do dnia 31 lipca 2011 r. oraz z dnia 19 listopada 2010 r., na podstawie którego udzielono dr A. Ż., pełniącej funkcję Prorektora ds. organizacyjnych Politechniki Opolskiej, pełnomocnictwa do wykonywania wszystkich zadań należących do Prorektora ds. studenckich, wynikających z zakresu czynności, przepisów wewnętrznych oraz udzielonych pełnomocnictw, w tym do podpisywania pism, dokumentów oraz umów związanych z wykonywanymi zadaniami, za wyjątkiem podpisywania dyplomów ukończenia studiów, legitymacji potwierdzających uzyskanie sportowych uprawnień instruktorskich oraz świadectw potwierdzających ukończenie studiów podyplomowych prowadzonych na Uczelni. Pełnomocnik organu dołączył ponadto pisma Prorektora ds. organizacyjnych Politechniki Opolskiej z dnia 27 czerwca 2011 r. kierowane do Przewodniczącego Samorządu Studenckiego i do Przewodniczącego Samorządu Doktorantów, a także pisma Przewodniczącego Samorządu Doktorantów z dnia 4 lipca 2011 r. i Przewodniczącego Samorządu Studenckiego z dnia 6 lipca 2011 r., jak również zarządzenia Rektora Politechniki Opolskiej Nr 45/2011 i Nr 63/2011, opatrzone podpisami Przewodniczących obu Samorządów. Przedłożone zostało poza tym upoważnienie dla Prorektora ds. studenckich prof. dr hab. inż. T. B. z dnia 3 listopada 2011 r. do wydawania decyzji administracyjnych dotyczących przyznawania stypendium Rektora Politechniki Opolskiej dla najlepszych studentów oraz stypendium dla najlepszych doktorantów Politechniki Opolskiej. Ponadto, w toku postępowania sądowego przedłożone zostały m.in. zarządzenie Rektora Politechniki Opolskiej: Nr 45/2011 z dnia 21 lipca 2011 r. w sprawie Regulaminu przyznawania świadczeń pomocy materialnej dla studentów i doktorantów Politechniki Opolskiej wraz z załącznikami, Nr 67/2011 z dnia 31 października 2011 r. w sprawie ustalenia wysokości świadczeń z funduszu pomocy materialnej na rok akademicki 2011/2012 wraz z załącznikiem (por. akta sądowoadministracyjne niniejszej sprawy oraz spraw II SA/Op 214/12 i II SA/Op 222/12 tut. Sądu).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu uwzględniając skargę wskazał, że kompetencja rektora do ustalenia regulaminu wynika z art. 186 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 165, poz. 1365 ze zm.), zwanej dalej ustawą, czyli przepisu rangi ustawowej, który nie przewiduje możliwości dokonania przekazania upoważnienia do ustalenia regulaminu innym podmiotom. Przepis art. 186 ust. 1 ustawy jest przepisem szczególnym w stosunku do ogólnych norm kompetencyjnych przyjętych w ustawie i nie można zakładać, że upoważnienie do dokonania ustalenia regulaminu może nastąpić na zasadzie art. 66 ust. 2 pkt 6 ustawy, bowiem akt rektora ustalający zakres obowiązków prorektorów, jako akt niższego rzędu, nie może być odmienny od zapisu ustawowego. Podkreślić należy, że co do zasady przeniesienie kompetencji wymaga podstawy ustawowej, albowiem powoduje przejęcie kompetencji do rozstrzygania sprawy z zakresu właściwości jednego organu do właściwości innego. Jest zatem wyjątkiem od generalnej zasady nieprzenoszenia kompetencji. Przepisy upoważniające do przeniesienia kompetencji, jako przepisy szczególne, nie mogą być interpretowane w sposób rozszerzający. Od przeniesienia kompetencji odróżnić należy tzw. upoważnienie do wykonywania kompetencji. W tym z kolei przypadku organ, któremu powierzono wykonanie kompetencji innego organu, nie przejmuje tych kompetencji, a jedynie wykonuje je w imieniu i na rachunek organu, do którego one należą.

Instytucja ta bywa określana mianem pełnomocnictwa administracyjnego wzorowanego na pełnomocnictwie w prawie cywilnym, z tym że dotyczy sfery prawa publicznego.

Odnosząc się zatem do regulacji prawa cywilnego podnieść należy, że pełnomocnictwa udziela mocodawca jednostronną czynnością prawną o charakterze upoważniającym do działania w swoim imieniu, która kreuje po stronie jej adresata kompetencje do podejmowania czynności ze skutkiem prawnym bezpośrednio dla udzielającego upoważnienia. Z uwagi na zakres udzielonego pełnomocnictwa można wyróżnić pełnomocnictwo ogólne, pełnomocnictwo rodzajowe określające daną kategorię czynności prawnych, które mogą być dokonane przez pełnomocnika, a także pełnomocnictwo szczególne, którym mocodawca może upoważnić swego reprezentanta do dokonania jednej, wskazanej czynności. Zakres pełnomocnictwa może być zatem różny w zależności od woli mocodawcy i dotyczyć może zarówno czynności o charakterze materialnym, jak i procesowym. Podstawowa różnica jest jednak taka, że pełnomocnictwa dotyczą przede wszystkim stosunków właścicielskich, a upoważnienia stosunków władczych. Pełnomocnictwa umocowują do składania oświadczeń woli, a upoważnienia do składania oświadczeń wiedzy, dokonywania czynności materialno-technicznych, załatwiania indywidualnych spraw z zakresu administracji publicznej.

Analizując przedstawione w sprawie dokumenty, z których ewentualnie należało wyprowadzić prawo Prorektora ds. organizacyjnych A. Ż. do podpisania w dniu 21 lipca 2011 r. zarządzenia Rektora Politechniki Opolskiej Nr 45/2011 w sprawie Regulaminu przyznawania świadczeń pomocy materialnej dla studentów i doktorantów Politechniki Opolskiej, stwierdzić należy, że takim pełnomocnictwem ani upoważnieniem wymieniona Prorektor wykazać się nie może. Wśród przedłożonych pełnomocnictw wyróżnić należy te, które w sposób bezpośredni określają zakres jej czynności (por. pełnomocnictwa z dnia 25 czerwca 2008 r. i z dnia 7 lipca 2011 r.) oraz to, które upoważnia do wykonywania czynności Prorektora ds. studenckich, w okresie jego nieobecności (por. pełnomocnictwo z dnia 19 listopada 2010 r.).

Z zakresu pełnomocnictwa z dnia 25 czerwca 2008 r. wynika jednoznacznie, że Prorektor została upoważniona do reprezentowania Politechniki jako osoby prawnej, a nie Rektora jako organu właściwego w sprawach stypendium, a w szczególności do ustalenia regulaminu.

Pełnomocnictwo z dnia 19 listopada 2010 r., związane z nieobecnością Prorektora ds. studenckich J.J., wprawdzie daje możliwość wykonywania wszystkich zadań należących do Prorektora ds. studenckich, jednakże w jego zapisie nie mieści się możliwość stanowienia aktów typu regulaminu. Ponadto, analiza dokumentów dotycząca zakresu działania Prorektora ds. studenckich, tj. zakresu jego czynności, regulaminu organizacyjnego i wydanych w sprawie pełnomocnictw, nie pozwala na uznanie, aby Prorektor ds. studenckich, którego zadania przejęła Prorektor A. Ż. (pełniąca funkcję Prorektora ds. organizacyjnych), upoważniony był do ustalenia regulaminu pomocy materialnej. Kolejne pełnomocnictwo dla Prorektora ds. organizacyjnych A. Ż. z dnia 7 lipca 2011 r., w którym zawarto umocowanie do podpisywania dokumentów przeznaczonych do obiegu wewnętrznego uczelni wynikających z kompetencji Rektora Politechniki Opolskiej i w którym wskazane zostało, że obowiązuje ono w okresie urlopu Rektora od dnia 11 do dnia 31 lipca 2011 r., nie stanowi uprawnienia do podpisania przez Prorektora ds. organizacyjnych i wprowadzenia w życie przepisów Regulaminu dotyczącego kryterium, trybu i zasad przyznawania stypendium dla studentów i doktorantów.

W związku z powyższym stwierdzić należy, że kompetencji i upoważnienia do działania w imieniu Rektora i na jego rzecz nie można domniemywać, a uprawnienie do jego zastępowania musi wynikać wprost z treści pełnomocnictwa. Pełnomocnictwo o takiej treści nie zostało przedłożone przez organ pomimo, że był on zobowiązany do złożenia kompletnych akt administracyjnych sprawy w rozumieniu art. 54 § 2 P.p.s.a. W tym stanie faktycznym i prawnym Sąd uznał, że regulamin pomocy materialnej ustalony został przez podmiot nieuprawniony, a tym samym nie mógł stanowić podstawy prawnej zaskarżonej decyzji.

Wydanie przez organ decyzji określającej sytuację prawną konkretnie wskazanego adresata w indywidualnie oznaczonej sprawie, na podstawie przepisu prawa wewnętrznego, którego wprowadzenie dokonane zostało z naruszeniem przepisów powszechnie obowiązujących, tj. art. 186 ust. 1 ustawy, nie pozwala na uznanie, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Ujawnione wadliwości dotyczą także decyzji organu pierwszej instancji, co uzasadniało wyeliminowanie ich z porządku prawnego.

Wskazania do dalszego postępowania wynikają wprost z powyższych rozważań i sprowadzają się do załatwienia wniosku skarżącego o przyznanie pomocy materialnej na podstawie prawidłowo wprowadzonego Regulaminu przyznania pomocy materialnej dla studentów i doktorantów Politechniki Opolskiej. W przypadku wykazania braku możliwości rozpoznania wniosku w powyższym trybie zajdzie konieczność załatwienia sprawy tylko na podstawie zapisów ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym (Rozdział 2, art. 171 i nast.).

W skardze kasacyjnej działający przez profesjonalnego pełnomocnika D. S. zaskarżył powyższy wyrok w całości oraz wniósł o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Opolu, jak również zasądzenie na rzecz organu kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa kasacyjnego oraz kosztów postępowania poniesionych przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Opolu.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono na podstawie przepisu art. 173 i art. 174 P.p.s.a. naruszenie prawa materialnego, przez I niezastosowanie przepisu art. 66 ust. 2, w związku z art. 186 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2005r. Nr 164, poz. 1365 z późn. zm.) i w konsekwencji przyjęcie, że Prorektor ds. organizacyjnych Politechniki Opolskiej nie posiada umocowania do wydawania regulaminu przyznawania świadczeń pomocy materialnej, o którym mowa w art. 186 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności określone w art. 183 § 2 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zatem Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Związanie NSA podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym - zdaniem skarżącego - uchybił sąd, określenia, jaką postać miało to naruszenie, uzasadnienia zarzutu ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego - wykazania dodatkowo, że to wytknięte uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podkreślić przy tym należy, że przepis art. 174 pkt 1 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wskazuje, iż naruszenie prawa materialnego może nastąpić w dwóch różnych formach, a mianowicie przez błędną wykładnię wskazanego przepisu prawa materialnego albo na skutek niewłaściwego zastosowania wskazanej normy prawa materialnego w stanie faktycznym sprawy. W tym ostatnim wypadku chodzi o tak zwany błąd subsumpcji, czyli wadliwe uznanie, że ustalony w sprawie stan faktyczny odpowiada lub nie odpowiada hipotezie określonej normy prawnej. Ocena zarzutu naruszenia prawa materialnego musi być zatem dokonywana wyłącznie na podstawie konkretnego ustalonego w sprawie stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy.

Skarga kasacyjna złożona w rozpoznawanej sprawie nie odpowiada tym wymaganiom.

Przede wszystkim zawarte w niej podstawy kasacyjne odnoszące się do prawa materialnego nie wskazują, czy wskazane przepisy (art. 66 ust. 2 w związku z art. 186 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym) zostały naruszone przez błędną ich wykładnię, czy też niewłaściwe zastosowanie. Wszak należy pamiętać, że nie każde naruszenie prawa jest podstawą kasacyjną w rozumieniu art. 174 P.p.s.a. Zgodnie z pkt 1 tego przepisu, naruszenie prawa materialnego stanowi podstawę kasacyjną jedynie w przypadku, jeżeli nastąpiło przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Nigdzie w treści uzasadnienia skargi kasacyjnej, jej autor nie wyjaśnia, na czym miałby polegać błąd Sądu I instancji co do znaczenia tych przepisów lub ich niewłaściwego zastosowania. Natomiast, cały wywód zawarty w uzasadnieniu skargi kasacyjnej jest ukierunkowany na zwalczanie ustaleń faktycznych, jakie poczynił Sąd I instancji w kwestii umocowania Prorektora ds. organizacyjnych – dr A. Ż. do wydania (podpisania) Zarządzenia Rektora Politechniki Opolskiej z 21 lipca 2011 r. w sprawie Regulaminu przyznawania świadczeń pomocy materialnej dla studentów i doktorantów Politechniki Opolskiej.

Nadto próba zwalczenia ustaleń faktycznych poczynionych przez Sąd I instancji nie może nastąpić przez zarzut naruszenia prawa materialnego (art. 174 pkt 1 P.p.s.a.). W tej kwestii, w orzecznictwie NSA panuje niekwestionowany pogląd. Ewentualnie taka próba może być skuteczna, tylko w ramach podstawy kasacyjnej wymienionej w art. 174 pkt 2 – por. wyrok NSA z 6.07.2004 r., FSK 192/04, ONSAiWSA 2004, nr 3, poz. 68. I odwrotnie, zarzut naruszenia prawa materialnego nie może być skutecznie uzasadniony próbą zwalczenia poczynionych w sprawie ustaleń – wyrok NSA z 16 września 2004 r., FSK 471/04, ONSAiWSA 2005, nr 5, poz. 96 (w kwestii oceny skargi kasacyjnej od strony formalnej, por. wyrok NSA z 04.04.2013 r., sygn. akt I OSK 82/13, cbois).

Z powyższych powodów należało uznać, że zarzut naruszenia wskazanego przepisu prawa materialnego nie ma usprawiedliwionych podstaw, ponieważ nie stanowi podstawy kasacyjnej w rozumieniu art. 174 pkt 1 P.p.s.a.

Na marginesie, orzekający NSA zauważa, że w rozpoznawanej sprawie, WSA w Opolu powziął wątpliwości w kwestii istnienia upoważnienia dla Prorektora ds. organizacyjnych – dr A. Ż. do wydania (podpisania) Zarządzenia Rektora Politechniki Opolskiej z 21 lipca 2011 r. w sprawie Regulaminu przyznawania świadczeń pomocy materialnej dla studentów i doktorantów Politechniki Opolskiej i przeprowadził uzupełniające postępowanie dowodowe, w trybie art. 106 § 3 P.p.s.a.

Zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd może dopuścić przeprowadzenie dowodu z dokumentu, jeżeli w jego ocenie jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Jest to kolejna przesłanka skorzystania z możliwości przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego, ograniczająca tę możliwość zarówno względami ekonomiki procesowej, jak i obowiązkiem organu dostarczenia sądowi kompletu akt sprawy (art. 54 § 2 p.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie ta przesłanka wystąpiła. Organ przedstawił dokumenty, na podstawie których nie dało się ustalić upoważnienia Prorektora ds. organizacyjnych – dr A. Ż. do wydania Zarządzenia Rektora Politechniki Opolskiej z 21 lipca 2011 r. w sprawie Regulaminu przyznawania świadczeń pomocy materialnej dla studentów i doktorantów Politechniki Opolskiej. Podkreślić należy zwłaszcza, że wbrew twierdzeniom autora skargi kasacyjnej, normatywny akt wewnętrzny, jakim niewątpliwie jest Regulamin na pewno nie jest oświadczeniem woli osoby prawnej, jaką jest Politechnika Opolska, lecz regulacją prawną wiążącą destynatariuszy tej uczelni.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.