Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 658/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2019-02-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 123 par. 1, art. 128, art. 138a, art. 145 par. 2, art. 200 par. 1, art. 240 par. 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2018 poz 800
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Adamczyk Sędziowie: Sędzia NSA Wiktor Jarzębowski Sędzia WSA Joanna Grzegorczyk - Drozda (spr.) Protokolant: specjalista Małgorzata Kowalczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lutego 2019 r. sprawy ze skargi T. K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] r. nr [...] [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej określającej zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2012 r. od przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. na rzecz skarżącej kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego Ł. – G. z dnia [...] r. odmawiającą uchylenia decyzji z dnia [...] r. ustalającej wysokość zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2012 rok w kwocie 603.806 zł od przychodów nieznajdujących pokrycia ujawnionych źródłach lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych w kwocie 85.075 zł.

W dniu 8 marca 2018 r. T. K. złożyła wniosek o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego Ł. – G. z dnia [...] r. ustalającą wysokość zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2012 w kwocie 603.806 zł od przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych w kwocie 805.075 zł.

Jako podstawę wniosku wskazała regulację zawartą w art. 240 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 800 ze zm. – dalej jako "o.p."), zgodnie z którym w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona nie z własnej winy nie brała udziału w postępowaniu.

Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego Ł. – G. postanowieniem z dnia 11 kwietnia 2018 r. wznowił postępowanie podatkowe zakończone wskazaną decyzją ostateczną i decyzją z dnia [...] r. odmówił uchylenia tej decyzji.

Od powyższego rozstrzygnięcia strona złożyła odwołanie, zaskarżonej decyzji zarzucając naruszenie:

art. 240 § 1 pkt 4 w zw. z art. 123 oraz art. 200 § 1 o.p. poprzez jego

błędną wykładnię, a w konsekwencji uznanie, że nie naruszono przepisów postępowania

w zakresie udzielenia stronie uprawnienia do wypowiedzenia się w sprawie zebranego

materiału dowodowego, gdy w rzeczywistości prawa tego jej nie zapewniono;

art. 240 § 1 pkt 4 o.p. poprzez uznanie, że strona nie miała

ustanowionego pełnomocnika w sprawie, mimo dokonywania za nią wszystkich

czynności przez A. P., a następnie ustanowiła pełnomocnika w osobie

A. Z.;

art. 121 w zw. z art. 122 i art. 123 o.p. poprzez zaniechanie podjęcia

jakichkolwiek działań w celu weryfikacji, przed wydaniem decyzji, czy strona

ustanowiła pełnomocnika w osobie A. Z., a w konsekwencji zaniechanie zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu i naruszenie zasady zaufania w ramach postępowania podatkowego;

art. 245 § 1 pkt 2 w zw. z art. 240 § 1 pkt 4 o.p. poprzez jego

nieuzasadnione zastosowanie i w konsekwencji odmowę uchylenia decyzji ostatecznej

Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego Ł.-G. w sytuacji, gdy strona we

wniosku o wznowienie postępowania podatkowego wykazała istnienie okoliczności,

które potwierdzają niebranie udziału w postępowaniu bez jej winy;

art. 243 § 2 w zw. z art. 122 i art. 121 § 1 o.p. poprzez brak podjęcia

jakichkolwiek działań celem weryfikacji, a następnie wyjaśnienia i zbadania nowych

okoliczności sprawy wskazanych przez stronę we wniosku o wznowienie postępowania, a tym samym brak przeprowadzenia postępowania w tym zakresie, co w konsekwencji stanowi również działanie naruszające zasadę budzenia zaufania do organów oraz zasadę podziału postępowania dotyczącego wznowienia na dwie fazy, tj. pierwszą (formalną) i drugą (merytoryczne zbadanie sprawy).

Z uwagi na zakres i charakter naruszeń podatniczka wniosła o uchylenie decyzji organu I instancji w zaskarżonym zakresie i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez uchylenie w całości dotychczasowej decyzji i w rym zakresie orzeczenie co do istoty sprawy ewentualnie, w razie nieuwzględnienia tego wniosku, o uchylenie zaskarżonej

decyzji i przekazanie sprawy temu organowi do ponownego rozpatrzenia oraz wskazanie okoliczności faktycznych, które należy zbadać przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.

W uzasadnieniu wskazała, że przyczyną pogwałcenia jej praw przez organ podatkowy był pośpiech niezbędny do załatwienia sprawy przed upływem terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Doręczenie decyzji ustalającej zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2012 r. od przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych, nastąpiło w dniu 27 grudnia 2017r. w trybie zastępczym, tj. na podstawie art. 150 § 4 o.p., poprzez nieodebranie pisma w ciągu 14 dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej. W związku z tym nie złożono odwołania od decyzji, tym samym stała się ona ostateczna na cztery dni przed przedawnieniem się zobowiązania podatkowego.

Nadto organ podatkowy powinien zażądać nowego pełnomocnictwa, brak pisma organu w tym zakresie utwierdził stronę w przekonaniu, że dotychczasowe pełnomocnictwo było ważne. Przekonanie strony o istnieniu ważnego pełnomocnictwa zostało wyrażone również w piśmie z dnia 4 grudnia 2017 r., na które organ nie zareagował. Sposób działania organu podatkowego, w ocenie podatniczki, był sprzeczny z zasadą budzenia zaufania do organów władzy publicznej.

Zdaniem strony uchylenie decyzji ostatecznej z dnia [...] r. jest uzasadnione z uwagi na chronologię zdarzeń, z której wynika, że organ nie tylko nie czekał na wypowiedzenie się strony w sprawie zebranego materiału dowodowego, ale i nie dał jej na to szansy, gdy strona z powodów zdrowotnych nie miała obiektywnie takiej możliwości w wyznaczonym terminie. Wskazuje to na naruszenie art. 123 § 1 oraz art. 200 § 1 o.p., czyli przepisów mających duże znaczenie dla zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu podatkowym. Naruszenie tych przepisów miało istotny wpływ na wynik sprawy, czego konsekwencją powinno być wznowienie postępowania na podstawie art. 240 § 1 pkt 4 o.p. Strona z powodów niezależnych od niej nie mogła brać aktywnego udziału w końcowej części postępowania ze względu na udokumentowane problemy zdrowotne. Chciała brać w nim udział ustanawiając zawodowego pełnomocnika. Dlatego też, w ocenie strony wszystkie konstrukcyjne przesłanki do wznowienia postępowania na podstawie art. 240 § 1 pkt 4 o.p. zostały spełnione, co wskazuje na konieczność wznowienia postępowania podatkowego.

Po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji, uznając zarzuty strony za bezzasadne.

Niezgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, strona złożyła na nie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, zarzucając zaskarżonej decyzji:

art. 240 § 1 pkt 4 o.p. w zw. z art. 123 o.p. w zw. z art. 200 § 1 o.p. poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, iż w niniejszej sprawie nie wystąpiła przesłanka wznowienia postępowania podatkowego określona w art. 240 § 1 pkt 4 o.p., podczas gdy uniemożliwienie stronie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów skutkowało naruszeniem prawa strony do udziału w każdym stadium postępowania, które to uchybienie ze strony organu stanowi podstawę do wznowienia postępowania podatkowego;

art. 138a § 1 o.p. w zw. z art. 240 § 1 pkt 4 o.p. poprzez uznanie, że T. K. nie miała ustanowionego pełnomocnika w sprawie, pomimo dokonywania za nią wszystkich czynności przez A. P., a następnie ustanowienia w ustawowym terminie pełnomocnika w osobie radcy prawnego A. Z., co stanowi naruszenie prawa strony do udziału w każdym stadium postępowania, a w konsekwencji stanowi podstawę do wznowienia postępowania podatkowego;

art. 121 o.p., art. 122 o.p. i 123 o.p. w zw. z art. 138a § 1 o.p. poprzez zaniechanie przez organ podjęcia jakichkolwiek działań w celu wyjaśnienia wątpliwości, przed wydaniem decyzji, co do ustanowienia pełnomocnikiem A. Z., a w konsekwencji zaniechanie zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu i

naruszenie zasady zaufania do organów w ramach postępowania podatkowego;

art. 233 § 1 pkt. 1 o.p. w zw. z art. 207 § 1 o.p. poprzez jego nieuzasadnione zastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego Ł. – G. z dnia [...] r., podczas gdy skarżąca wykazała istnienie okoliczności potwierdzających fakt niebrania przez nią udziału w postępowaniu bez własnej winy.

W związku z powyższym, strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.

W uzasadnieniu podniosła okoliczności, które stanowiły w zasadzie powtórzenie argumentacji zawartej w odwołaniu od decyzji organu I instancji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga jest uzasadniona i zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem skargi jest decyzja, którą utrzymano w mocy decyzję organu I instancji, odmawiającą uchylenia dotychczasowej decyzji wymiarowej, po przeprowadzeniu postępowania podatkowego w wyniku uruchomienia trybu nadzwyczajnego, jakim jest wznowienie postępowania zakończonego wydaniem decyzji ostatecznej.

Instytucja wznowienia postępowania jest wyjątkiem od jednej z fundamentalnych zasad postępowania podatkowego - trwałości ostatecznych decyzji podatkowych (art. 128 o.p. Pełni ona niezwykle istotną funkcję w zakresie ochrony praw nabytych przez stronę, jak również urzeczywistnia potrzebę stabilizacji porządku prawnego, nadając decyzjom ostatecznym walor trwałości i domniemania prawidłowości. Wzruszenie tego rodzaju decyzji nie jest poddane pełnej swobodzie, lecz ogranicza się do ściśle określonych przypadków. Postępowanie nadzwyczajne dotyczące wznowienia postępowania może być wszczęte i prowadzone tylko w sytuacji wystąpienia przesłanek enumeratywnie wymienionych w art. 240 o.p.

W rozpatrywanej sprawie strona powołała się na przesłankę wynikającą z treści art. 240 § 1 pkt 4 o.p., który stanowi, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona nie z własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Przesłanka wznowienia postępowania podatkowego określona w cytowanym artykule zapewnia stronie możliwość wzruszenia decyzji ostatecznej wyłącznie w sytuacji, gdy strona została pozbawiona możliwości udziału w postępowaniu podatkowym lub gdy nie uczestniczyła w niektórych istotnych czynnościach, co pozwala zabezpieczyć interes strony, która nie ze swej winy nie brała udziału w postępowaniu.

W uchwale NSA w składzie 7 sędziów z dnia 25 kwietnia 2005 r. w sprawie o sygn. akt FPS 6/04 stwierdzono, że niezastosowanie w danej sprawie trybu wskazanego w art. 200 § 1 o.p., nie jest wystarczającą przesłanką do uznania, że jest podstawa wznowienia postępowania określona w art. 240 § 1 pkt 4 o.p. Ustawodawca w art. 123 § 1 cytowanej ustawy odrębnie bowiem wymienia prawo strony do udziału w każdym stadium postępowania i odrębnie prawo do wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji co do zebranych dowodów. Dlatego też tylko do pierwszego z tych uprawnień odnosi się art. 240 § 1 pkt 4 omawianej ustawy.

W ocenie organu odwoławczego, w przedmiotowej sprawie nie wystąpiła przesłanka wymieniona w art. 240 § 1 pkt 4 o.p., co oznacza, iż stanowisko zajęte przez organ I instancji w decyzji z dnia 21 maja 2018 r. należało uznać za prawidłowe.

Organ wskazał, iż z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, że strona brała udział w postępowaniu podatkowym prowadzonym przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego Ł. – G.. Osobiście odebrała pisma organu podatkowego:

postanowienie z dnia 7 sierpnia 2017 r. o wszczęciu postępowania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2012 oraz wezwanie z tej samej daty w sprawie przesłuchania w charakterze strony - odebrane w dniu 21 sierpnia 2017 r.;

postanowienie z dnia 20 września 2017 r. informujące o niezałatwieniu sprawy w terminie i wskazujące nowy termin załatwienia sprawy - odebrane w dniu 2 października 2017 r.;

postanowienie z dnia 3 listopada 2017 r. o włączeniu materiału dowodowego do akt sprawy oraz postanowienie z tego samego dnia, wyznaczające termin wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego - odebrane w dniu 27 listopada 2017 r.;

postanowienie z dnia 14 listopada 2017 r. informujące o niezałatwieniu sprawy w terminie i wskazujące nowy termin załatwienia sprawy - odebrane w dniu 27 listopada 2017 r.

Organ wskazał, iż skarżąca nie podjęła natomiast kilku przesyłek organu, pomimo ich dwukrotnego awizowania, w tym decyzji z dnia [...] r., skierowanej na wskazany adres korespondencyjny: al. A 240 A m. 20, [...]-[...] Ł..

Organ I instancji przesyłał swoje pisma bezpośrednio do strony, gdyż w jego ocenie w prowadzonym postępowaniu podatkowym nie ustanowiła ona pełnomocnika, a reprezentujący ją pełnomocnicy zostali ustanowieni do prowadzonych czynności sprawdzających.

Organ podniósł, że w piśmie z dnia 4 grudnia 2017 r., które wpłynęło do urzędu w dniu 6 grudnia 2017 r.) strona poinformowała o wypowiedzeniu pełnomocnictwa zięciowi A. P. i ustanowieniu pełnomocnika w osobie radcy prawnego A. Z., ale do pisma nie załączono pełnomocnictwa. Pełnomocnictwo szczególne dla A. Z. udzielone w dniu 5 grudnia 2017 r., zostało złożone dopiero w dniu 11 grudnia 2017 r., jak podnosi organ, już po wydaniu decyzji ze wskazaniem zakresu dotyczącego czynności sprawdzających.

W piśmie z dnia 4 września 2017 r. (k. 10 akt administracyjnych) organ poinformował stronę, że pełnomocnictwo szczególne udzielone A. P. nie obejmowało prowadzonego postępowania podatkowego, wskazano również przepisy ustawy Ordynacja podatkowa dotyczące ustanowienia pełnomocnika. Tego awizowanego pisma (k. 11 akt administracyjnych), jak podnosi organ, strona nie odebrała i nie skontaktowała się również z Urzędem Skarbowym.

W związku z powyższym oraz tym, że w ocenie organu strona nie ustanowiła pełnomocnika ogólnego, upoważnionego do działania we wszystkich sprawach podatkowych oraz w innych należących do właściwości organów podatkowych (art. 138d § 1 o.p.), kierował on korespondencję do podatniczki, jako strony postępowania. Organ podniósł, że udzielone przez skarżącą pełnomocnictwa szczególne upoważniały do działania jedynie w zakresie wymienionych w nich czynności a nie w całym postępowaniu (art. 138e § 1 o.p.).

Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego Ł. – G. skierował do strony także postanowienie z dnia 3 listopada 2017 r., w którym na podstawie art. 200 § 1 o.p. zawiadomił ją o możliwości zapoznania się przed wydaniem decyzji w sprawie, z całym zgromadzonym materiałem dowodowym w terminie 7 dni. T. K. odebrała to postanowienie osobiście w dniu 27 listopada 2017 r. (k. 90). Ponieważ w ocenie organu, strona nie skorzystała z możliwości wypowiedzenia się w trybie art. 200 § 1 o.p. (termin upłynął w dniu 4 grudnia 2017 r.), organ podatkowy wydał decyzję w dniu [...] r. W piśmie, które wpłynęło do organu dnia 6 grudnia 2017 r., strona poinformowała o ustanowieniu profesjonalnego pełnomocnika w osobie A. Z., ale do pisma nie załączono pełnomocnictwa w przewidzianej prawem formie. Organ podkreślił, że w piśmie tym (nadanym w urzędzie pocztowym w dniu 4 grudnia 2017 r.), ani we wniosku o wznowienie postępowania, nie wskazano żadnych nowych dowodów w sprawie, ani okoliczności wymagających zbadania lub wyjaśnienia.

Powyższe, w ocenie organu, wyraźnie wskazuje, że strona brała udział w prowadzonym postępowaniu i twierdzenie odmienne nie znajduje żadnego potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym. Organ stwierdził z całą stanowczością, iż skarżąca z pewnością nie została pozbawiona przez organ podatkowy możliwości udziału w postępowaniu podatkowym. Z tych względów organ nie stwierdził naruszenia przepisów prawa mogących skutkować uznaniem wystąpienia przesłanki z art. 240 § 1 pkt 4 o.p. i z tego powodu utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, uznając że została ona wydana zgodnie z obowiązującym stanem faktycznym i prawnym.

Zgodnie z art. 138a o.p. strona może działać przez pełnomocnika, chyba że charakter czynności wymaga jej osobistego działania.

Pisma doręcza się stronie, a gdy ustanowiła ona pełnomocnika wówczas doręcza się wskazanemu pełnomocnikowi (art. 145 § 2 o.p.).

W rozpatrywanej sprawie, postanowieniem z dnia 7 sierpnia 2017 r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego Ł. – G. wszczął wobec T. K. postępowanie podatkowe w sprawie podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 2012.

Pismem z 30 sierpnia 2017 r. A. P. poinformował organ, iż działając w imieniu podatniczki wnosi o wyznaczenie innego terminu jej przesłuchania (po dniu 20 września 2017 r.) ze względu na stan zdrowia wzywanej, która od długiego czasu pozostaje pod opieką psychiatry i jest na lekach antydepresyjnych.

Organ, w piśmie z dnia 4 września 2017 r., wezwał stronę do osobistego stawienia się w jego siedzibie w dniu 21 września 2017 r. celem przesłuchania w charakterze strony. Jednocześnie poinformował, iż pełnomocnictwo szczególne jakiego podatniczka udzieliła A. P. w dniu 31 maja 2017 r. nie obejmuje postępowania podatkowego. Wskazał również, że zgodnie z przepisami art. 138a – 138o o.p. strona może ustanowić pełnomocnika.

Powyższe pismo zostało doręczone stronie w dniu 26 września 2017 r., w trybie zastępczym, zgodnie z regulacją zawartą w art. 150 § 1 i 4 o.p.

Tożsamo brzmiącymi postanowieniami z dnia 13 października 2017 r. oraz 3 listopada 2017 r. organ włączył do akt sprawy materiał dowodowy składający się dokładnie z tych samych dokumentów.

Pismem z dnia 3 listopada 2017 r. organ wyznaczył stronie 7-dniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego.

Powyższe pismo zostało doręczone skarżącej w dniu 27 listopada 2017 r.

W odpowiedzi na wezwanie do wypowiedzenia się, strona w dniu 4 grudnia 2017 r., nadała w urzędzie pocztowym pismo, w którym wskazuje, iż uwagi na jej stan zdrowia nie jest w stanie zapoznać się w siedzibie organu ze zgromadzonym materiałem dowodowym. Załączyła zaświadczenia lekarskie i oświadczyła, że ustanawia pełnomocnika – radcę prawną A. Z., wskazując jej adres i wnosząc o doręczanie jej wszelkiej korespondencji. Jednocześnie wypowiedziała pełnomocnictwo udzielone zięciowi – A. P.. Pismo to wpłynęło do organu w dniu 6 grudnia 2017 r.

Dnia [...] r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego Ł. – G. wydał decyzję wymiarową, którą skierował do doręczenia w dniu 7 grudnia 2017 r., jako adres doręczenia wskazując miejsce przebywania strony a nie adres pełnomocnika.

W dniu 31 stycznia 2018 r. podatniczka otrzymała upomnienie z dnia 12 stycznia 2018 r. wzywające do uregulowania należności podatkowych. W treści upomnienia nie wskazano decyzji z jakiej wynikają dochodzone należności.

Na wstępie, sąd pragnie zwrócić uwagę na okoliczność, która legła u podstaw uchylenia zaskarżonej decyzji z dnia [...] r.

W rozpatrywanej sprawie, organ I instancji, przed wydaniem decyzji wymiarowej, wyznaczył podatniczce 7-dniowy termin na wypowiedzenie się co do zebranego w sprawie materiału dowodowego. Ponieważ pismo to zostało doręczone stronie w dniu 27 listopada 2017 r., to najpóźniej w dniu 4 grudnia 2017 r. mogła ona zająć stanowisko w sprawie i zgłosić ewentualne wnioski dowodowe.

T. K. właśnie 4 grudnia 2017 r. pisemnie wskazała, że z uwagi na jej zły stan zdrowia, co potwierdziła załączonymi do pisma zaświadczeniami lekarskimi, nie jest w stanie zapoznać się z materiałem dowodowym zgromadzonym w aktach sprawy a wszelką korespondencję należy kierować do ustanowionego przez nią pełnomocnika zawodowego.

Z przedstawionej powyżej chronologii zdarzeń wynika, iż strona dochowała, wyznaczonego jej przez organ, 7-dniowego terminu na wypowiedzenie się, sygnalizując jednocześnie, że nie jest już reprezentowana przez dotychczasowego pełnomocnika, gdyż ustanowiła innego i to właśnie do niego winna być kierowana wszelka korespondencja w sprawie.

Organ jednak nie zareagował na opisane powyżej pismo i wydaną w dniu 5 grudnia 2017 r. decyzję wymiarował skierował na adres strony.

Oznacza to, iż wydając wskazaną decyzję, organ w istocie bezpodstawnie skrócił stronie termin wyraźnie określony przez ustawodawcę w treści art. 200 § 1 o.p. Strona bowiem w przewidzianym w przywołanej regulacji prawnej czasie wskazała, w ocenie sądu, w sposób uzasadniony, iż osobiście nie jest w stanie zapoznać się z dokumentami, natomiast ma pełnomocnika, do którego należy kierować korespondencję. Organ winien wziąć pod uwagę, że strona ma prawo do zajęcia stanowiska w ostatnim dniu wyznaczonego terminu i może uczynić to za pośrednictwem urzędu pocztowego. Zatem swoim działaniem niewątpliwie naruszył dyspozycję art. 200 § 1 o.p.

W rozpatrywanej sprawie, która toczy się w postępowaniu szczególnym, należy przeanalizować czy wystąpiły przesłanki, na które powołała się strona, tj. czy naruszona została dyspozycja art. 240 § 1 pkt 4 o.p. Zgodnie z tym przepisem w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie jeżeli strona nie z własnej winy nie brała udziału w postępowaniu.

Analizując sprawę pod tym właśnie kątem, sąd doszedł do przekonania, że strona zasadnie złożyła rozpatrywaną skargę.

Znaczenie zasady czynnego udziału strony w każdym stadium postępowania, wyrażonej w art. 123 § 1 o.p. jest fundamentalne. Przepis ten nakłada na organy podatkowe obowiązek zapewnienia stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji nakazuje umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Stosownie do art. 200 o.p. przed wydaniem decyzji organ podatkowy wyznacza stronie 7-dniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego. Dlatego pozbawienie strony możliwości udziału w postępowaniu stanowi przesłankę wznowienia postępowania. Instytucja wznowienia stanowi wyraz próby naprawienia dotychczasowego rażącego błędu jaki zaistniał w ramach procedury podatkowej. Strona ma bowiem prawo wziąć udział, w związku z czym naruszenie tego obowiązku przez organ może stanowić podstawę wznowienia postępowania w trybie art. 240 § 1 pkt. 4 o.p.

Wyznaczenie 7-dniowego terminu do realizacji prawa do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego pełni funkcję ochronną interesu strony, przez stworzenie możliwości poznania i oceny całego materiału dowodowego zebranego w sprawie. Brak wykonania tego obowiązku przez organ podatkowy i pozbawienie strony możliwości czynnego udziału w postępowaniu podatkowym stanowi naruszenie prawa, które mogło mieć wpływ na wynik postępowania.

W ocenie sadu, okoliczności w jakich doszło do naruszenia prawa skarżącej do czynnego udziału w każdym stadium postępowania, wskazują na konieczność wznowienia postępowania w niniejszej sprawie. Poprzez faktyczne skrócenie skarżącej terminu określonego w art. 200 § 1 o.p., organ nie uwzględnił pełnomocnictwa jakiego strona udzieliła pełnomocnikowi zawodowemu. Organ wskazuje, że pełnomocnictwo to nie zostało udzielone na właściwym formularzu. Sąd zauważa jednak, że strona jest osobą w podeszłym wieku. Nadto jest schorowana, co może uniemożliwiać jej właściwe działanie w sprawie. Podatniczka zdając sobie sprawę ze swoich ograniczeń ustanowiła pełnomocnika zawodowego, który miał działać w jej imieniu. Wskazała wyczerpująco jego dane i wyraziła w sposób jednoznaczny wolę, aby to właśnie pełnomocnik zapoznał się z zebranym w sprawie materiałem dowodowym. Uczyniła to w wyznaczonym terminie do zajęcia stanowiska w sprawie. Zatem organ winien uwzględnić od tego momentu fakt, że strona jest reprezentowana przez pełnomocnika w niniejszym postępowaniu. W przypadku jakichkolwiek wątpliwości, co do formy udzielonego pełnomocnictwa, organ powinien zwrócić się do strony o uzupełnienie braków w tym zakresie, bądź bezpośrednio do wskazanego przez nią pełnomocnika, pod rygorem uznania, iż podatniczka działa samodzielnie.

W piśmie z dnia 4 grudnia 2017 r. T. K. wskazała, iż chce brać udział w toczącym się postępowaniu (ustanowiła pełnomocnika) jednak to fundamentalne uprawnienie zostało przez organ podatkowy zanegowane, który zignorował okoliczność ustanowienia pełnomocnika.

Sąd podziela stanowisko strony, iż powyżej wskazane uchybienia proceduralne ze strony organu, w istotny sposób naruszyły podstawowe prawa skarżącej. W ocenie sądu, strona w opisany sposób została pozbawiona, wbrew swej woli, możliwości działania i uczestniczenia w toczącym się w stosunku do niej, postępowaniu podatkowym. Okoliczność ta jest wypełnieniem dyspozycji art. 240 § 1 pkt 4 o.p.

Mając powyższe na względzie, sąd, zgodnie z treścią art. 145 § 1 pkt c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 – dalej jako "p.p.s.a.").

O kosztach sąd orzekł w oparciu o dyspozycję art. 200 p.p.s.a.

A.J.