Wyrok NSA, sygn. akt IV SA 440/01
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 2002-12-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 601  Budownictwo, nadzór architektoniczno-budowlany i specjalistyczny, ochrona przeciwpożarowa
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Administracyjne postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 30 ust. 2
journal: Dz.U. 2000 nr 106 poz. 1126
law: Obwieszczenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 10 listopada 2000 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy - Prawo budowlane.
article: art. 104, art. 107 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz. 1071
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 9 października 2000 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego.
Teza: Sprzeciwu, wyrażanego w trybie art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane /Dz.U. 2000 nr 106 poz. 1126 ze zm./, nie można traktować jako środka uniwersalnego powodującego zatrzymanie budowy lub robót budowlanych wymagających zgłoszenia bez prawnego uzasadnienia zastosowania tego sprzeciwu. Środek ten może mieć zastosowanie tylko w uzasadnionych przypadkach, wymaga to jednak dokonania niezbędnych ustaleń stanu faktycznego i jasnego sprecyzowania prawnych przyczyn wniesienia sprzeciwu. W rozumieniu art. 104 Kpa, sprzeciw jest rozstrzygnięciem sprawy co do jej istoty i dlatego powinien być wyrażony w formie decyzji administracyjnej odpowiadającej wymogom art. 107 par. 1 Kpa.

TEZY

Sprzeciwu, wyrażanego w trybie art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane /Dz.U. 2000 nr 106 poz. 1126 ze zm./, nie można traktować jako środka uniwersalnego powodującego zatrzymanie budowy lub robót budowlanych wymagających zgłoszenia bez prawnego uzasadnienia zastosowania tego sprzeciwu. Środek ten może mieć zastosowanie tylko w uzasadnionych przypadkach, wymaga to jednak dokonania niezbędnych ustaleń stanu faktycznego i jasnego sprecyzowania prawnych przyczyn wniesienia sprzeciwu. W rozumieniu art. 104 Kpa, sprzeciw jest rozstrzygnięciem sprawy co do jej istoty i dlatego powinien być wyrażony w formie decyzji administracyjnej odpowiadającej wymogom art. 107 par. 1 Kpa.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Albina P. na decyzję Wojewody M. z dnia 4 stycznia 2001 r., (...) w przedmiocie zgłoszenia sprzeciwu na wykonanie ogrodzenia - uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, (...).


UZASADNIENIE

Skarżący Albin P. dokonał w dniu 28 sierpnia 2000 r. zgłoszenia w organie budowlanym o zamiarze przystąpienia do budowy ogrodzenia /wraz z bramą wjazdową/ działek nr 486/10 i 486/3 będących własnością jego i Doroty P., położonych w P. przy Al. W. 110.

W związku z tym zgłoszeniem Burmistrz Miasta i Gminy P. powołując się na art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane /Dz.U. nr 89 poz. 414 ze zm./, wniósł sprzeciw. Decyzję o wniesieniu sprzeciwu uzasadnił tym, iż projektowane roboty wprowadzą utrwalenie bądź zwiększenie ograniczeń lub uciążliwości dla terenów sąsiednich. Wykonanie bowiem tego ogrodzenia spowoduje zamknięcie dojazdu do działek położonych w głębi posesji. Wprawdzie działka nr 486/3 nie ma cech drogi, ale stanowi drogę dojazdową od kilkudziesięciu lat.

Odwołując się od tej decyzji Albin P. podniósł, że działka o numerze ewidencyjnym 486/3 jest jego własnością i stanowi dojazd do jego siedliska. Z tego dojazdu korzystali też posiadacze siedlisk położonych w głębi za jego działką, ale od kilku miesięcy mają oni inny dojazd do swoich działek od ul. P. Zarzucił też, że nie wykazano podstaw do zastosowania w rozpatrywanej sprawie przepisu art. 30 Prawa budowlanego.

Wojewoda M., po rozpatrzeniu tego odwołania utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podał, że planowane ogrodzenie zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane nie wymaga pozwolenia na budowę, jednakże zgodnie z art. 30 ust. 2 tej ustawy, do wykonania tego rodzaju robót budowlanych można przystąpić, jeżeli w ciągu 30 dni od dnia doręczenia zgłoszenia właściwy organ nie wniesie sprzeciwu. Organ pierwszej instancji ustalił, iż działka 486/3 stanowi drogę dojazdową i ma dalsze połączenie z działką 487, stanowiącą własność Gminy P. jako droga powszechnego użytku i ten ciąg komunikacyjny jest jedynym, z którego korzystają od wielu lat właściciele kilku posesji. Postawienie bramy od strony ul. Al. W. zamknie ten ciąg komunikacyjny, a mieszkańcy nie będą mieli możliwości dojścia i dojazdu do swoich zabudowań. Sugerowany przez odwołującego się dojazd od strony ul. P. przez działki nr 486/3 i 486/9 nie jest możliwy, ponieważ nie ma bezpośredniego połączenia z drogą gminną i jest to grunt, bez utwardzenia, a ponadto nieprzejezdny w okresie jesienno-zimowym. W tym stanie rzeczy zamontowanie bramy nie jest możliwe, tym bardziej, że właściciele kilku posesji wnoszą do organu pierwszej instancji, aby nie zamykać im przejazdu i dostępu do drogi publicznej. Wobec powyższego, jeżeli odwołujący się uznaje, że ma prawo czerpać korzyści z tegoż dojazdu, może tylko dochodzić swoich praw przed sądami powszechnymi, tym bardziej że nikt z poprzednich właścicieli działki nr 486/3 tego nie kwestionował, a istniejące w tym rejonie budynki mieszkalne wznoszone były na bazie tej drogi dojazdowej.

Skarżąc tę decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego, strona zarzuciła naruszenie prawa, bezpodstawnie wyrażonym sprzeciwem na wykonanie ogrodzenia nieruchomości stanowiącą jej własność, przy braku przeciwwskazań w tym zakresie z punktu widzenia przepisów Prawa budowlanego. Podniosła, iż przepisy prawa nie zakazują właścicielowi działki wykonania ogrodzenia w celu zabezpieczenia swego siedliska. W ocenie strony skarżącej wykonanie tej bramy w niczym nie naruszy interesów innych osób korzystających z działki nr ew. 486/3, w celu dojazdu do działek nr ew. 490, 489 i 488 - położonych w głębi posesji. Jako właściciel tej działki nie zabrania bowiem przejazdu właścicielom innych działek, z wyłączeniem Beaty B., która prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w S. z dnia 22 czerwca 1999 r. (...) pozbawiona została z dniem 1 czerwca 2000 r. prawa korzystania z działki nr ew. 486/3. Nie chce się pogodzić z tym wyrokiem sądowym i uczyniła Burmistrza Miasta P. rzecznikiem jej interesów. Ma trzy inne dogodne dojazdy na swoją nieruchomość oznaczoną nr ew. 491, ale usilnie chce korzystać z działki skarżącego. Skarżący podniósł też, że dojazd jest możliwy działką nr ew. 487, /która została wydzielona przez jego dziadka, bo nie jest prawdą, że działka nr 487 jest własnością miasta P./. Zwrócił także uwagę na dokonany w 1989 r. nieprawidłowy podział działki nr 486, z której wydzielona została działka nr ew. 486/3, o takim kształcie, że stała się faktycznie drogą dojazdową do działek nr ew. 490, 491, 488, ale także dla innych działek budowlanych usytuowanych po obu stronach działki nr ew. 486/3, mimo, iż zgodnie z ewidencją gruntów drogą nie jest. Podniósł, iż jest właścicielem działki nr ew. 486/3, bez ustanowionych na podstawie przepisów prawa ograniczeń i płaci podatki, a jego działka w rzeczy samej stała się drogą osiedlową. Burmistrz Miasta nie uczynił nic, by tą sytuację uregulować. Nie chce dokonać oczywistego podziału działki nr ew. 486/3 na część dojazdową dla skarżącego i pozostałą część dla powstałego osiedla za wypłatą odszkodowania. Wskazał też, że jego nieruchomość położona jest w centrum P., wymaga ogrodzenia, gdyż jest zagrożona ciągłym nachodzeniem przez osoby niepożądane. Zatem zaskarżona decyzja w sposób jaskrawy narusza prawa własności.

Odpowiadając na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie jako niezasadnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 30 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane /Dz.U. 2000 nr 106 poz. 1126 ze zm./, w jego brzmieniu nadanym mu ustawą z dnia 22 sierpnia 1997 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane, ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym oraz niektórych ustaw /Dz.U. nr 111 poz. 726/, budowa ogrodzeń od strony ulicy nie wymaga uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę, a tylko złożenia zgłoszenia. Takie zgłoszenie dotyczące wykonania ogrodzenia działek od strony drogi publicznej w rozpatrywanej sprawie zgłosił współwłaściciel nieruchomości.

Organ I instancji zastosował sprzeciw w trybie tego przepisu, gdyż w jego ocenie współwłaściciele nie mogą ogrodzić swojej działki nie mającej cech drogi - jednak faktycznie użytkowanej przez inne osoby jako droga dojazdowa. Uznał więc, że właściciel nie może Ogrodzić swojej posesji, gdyż stoi temu na przeszkodzie nieformalne korzystanie z tej działki przez inne osoby nie mające do niej żadnego tytułu prawnego. Z akt sprawy bowiem nie wynika aby była ustanowiona służebność drogi koniecznej na rzecz osób, które z przejścia i przejazdu przez działkę nr 486/3 korzystają. Organ drugiej instancji wręcz w uzasadnieniu swej decyzji wskazał, że to właściciel ma dochodzić przed sądem powszechnym swoich praw do własnej działki gruntu. Zatem instytucja sprzeciwu, o którym mowa w art. 30 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r., została wykorzystane w rozpatrywanej sprawie do celu zapewnienia drogi dojazdowej innym podmiotom niż właściciel. W kontekście tej sprawy zwrócić należy uwagę, że sprzeciwu, wyrażanego w trybie art. 30 ust. 2 powołanej ustawy, nie można traktować jako środka uniwersalnego powodującego zatrzymanie budowy lub robót budowlanych wymagających zgłoszenia bez prawnego uzasadnienia zastosowania tego sprzeciwu. Środek ten może mieć zastosowanie tylko w uzasadnionych przypadkach, wymaga to jednak dokonania niezbędnych ustaleń stanu faktycznego i jasnego sprecyzowania prawnych przyczyn wniesienia sprzeciwu. W rozumieniu art. 104 Kpa, sprzeciw jest rozstrzygnięciem sprawy co do jej istoty i dlatego powinien być wyrażony w formie decyzji administracyjnej odpowiadającej wymogom art. 107 par. 1 Kpa. Decyzja winna zawierać wymagane prawem elementy, a w tym uzasadnienie faktyczne i prawne. Ma zatem rację strona skarżąca, że w zaskarżonej decyzji jak i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji nie wykazano podstaw prawnych do wniesienia sprzeciwu w trybie art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca Prawo budowlane.

Podnieść należy, że instytucja sprzeciwu wyrażanego w tym trybie nie może służyć do rozstrzygania innych kwestii, np. ustanowienia służebności drogi koniecznej, do której ustanowienia właściwy jest wyłącznie sąd powszechny.

Ponadto zwrócić należy uwagę, że zaskarżona decyzja i decyzja ją poprzedzająca zostały podjęte na podstawie art. 30 ust. 2 Prawa budowlanego, nie zaś w trybie przepisu art. 30 ust. 3 tej ustawy dającej możliwość nałożenia, w drodze decyzji obowiązku uzyskania pozwolenia na wykonanie określonego obiektu lub robót budowlanych, objętych obowiązkiem zgłoszenia, o którym mowa w ust. 1, jeżeli ich realizacja może naruszać ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego lub spowodować:

1/ zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia,

2/ pogorszenie stanu środowiska lub dóbr kultury,

3/ pogorszenie warunków zdrowotno-sanitarnych,

4/ wprowadzenie, utrwalenie bądź zwiększenie ograniczeń lub uciążliwości dla terenów sąsiednich,

Zatem decyzja organu I jak i II instancji zostały wydane z naruszeniem wskazanych przepisów. Z drugiej strony nie skorzystano z możliwości, jakie daje przepis art. 30 ust. 3 Prawa budowlanego.

W tym stanie rzeczy, uznając skargę za uzasadnioną. Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 2 pkt 1 i 3 w związku z art. 29 i art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ orzekł jak w sentencji.