Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 1075/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2015-09-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Celne prawo
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
journal: Dz.U.UE.L 1992 nr 302 poz 1 art. 4 pkt 13, art. 37, art. 91 ust. 1, art. 92, art. 96, art. 203 ust. 1 i 3, art. 213, art. 221
law: Rozporządzenie Rady (EWG) NR 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiające Wspólnotowy Kodeks Celny.
journal: Dz.U.UE.L 1993 nr 253 poz 1 art. 360, art. 366
law: Rozporządzenie Komisji EWG) NR 2454/93 z dnia 2 lipca 1993 r. ustanawiające przepisy w celu wykonania rozporządzenia Rady (EWG) nr  2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny
article: art. 180 ust. 1, art. 181
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Drwal, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Ibrom (sprawozdawca),, Sędzia WSA Grzegorz Wałejko, Protokolant Asystent sędziego Dorota Winiarczyk - Ożóg, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 10 września 2015 r. sprawy ze skargi J.-F. Spółki Akcyjnej z siedzibą w K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] września 2014 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia powstania długu celnego, określenia kwoty długu celnego oraz kwoty podatku od towarów i usług oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do sądu decyzją z dnia [...] września 2014 r., znak: [...], Dyrektor Izby Celnej, po rozpatrzeniu [...] Spółki Akcyjnej z siedzibą w K., utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] czerwca 2014 r., znak: [...], w sprawie stwierdzenia powstania długu celnego, określenia jego kwoty oraz określenia kwoty podatku od towarów i usług.

Decyzja została wydana w następującym stanie sprawy:

W dniu [...] lipca 2009 r. w Oddziale Celnym dokonano zgłoszenia do procedury wspólnotowego tranzytu zewnętrznego towaru w postaci czosnku świeżego – 2400 kartonów (masa brutto 24 960 kg, masa netto 24 000 kg), uprzednio objętego deklaracją skróconą z dnia 3 lipca 2009 r., [...].

Organ celny przyjął zgłoszenie, zarejestrowane w systemie NCTS pod numerem [...], przeprowadził kontrolę towaru, której wynik odnotowano w systemie NCTS – "Zgodnie", a następnie zwolnił przesyłkę do procedury.

Zgodnie z notą tranzytową T1 MRN Nr [...] towar zabezpieczony jednym zamknięciem o numerze UC [...] powinien zostać dostarczony do urzędu celnego przeznaczenia - Oddziału Celnego Drogowego w H. w terminie do dnia 7 lipca 2009 r., pojazdem o numerach rejestracyjnych [...]. Jako odbiorcę towaru wskazano [...] we L., jako nadawcę [...] C. J. w M. K. W polu 50 zgłoszenia tranzytowego jako głównego zobowiązanego wskazano [...] Spółkę Akcyjną z siedzibą w K.

W dniu 4 lipca 2009 r. wyżej wymieniony dokument tranzytowy MRN został przedstawiony w Oddziale Celnym w H. przez B. K., kierującego pojazdem o numerach rejestracyjnych [...]. W urzędzie celnym przeznaczenia nie przeprowadzono rewizji celnej towaru. W systemie NCTS funkcjonariusz celny potwierdził przybycie przesyłki, operacja tranzytowa została zakończona i zamknięta w systemie NCTS z dniu 4 lipca 2009 r. z wynikiem kontroli – "uznano za zgodne".

Naczelnik Urzędu Celnego powziął informację o wszczęciu śledztw przez Prokuraturę Okręgową w Siedlcach, sygn. akt VI Ds. 6)11)Sp i VI Ds. 1)13)Sp w sprawie nieprawidłowości związanych z obrotem świeżym czosnkiem jako towarem niewspólnotowym. Z uzyskanych akt śledztwa wynika, że czosnek objęty procedurą tranzytu T1 MRN Nr [...] nie opuścił obszaru celnego UE.

W związku z powyższym, postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2014 r. Naczelnik Urzędu Celnego wszczął z urzędu postępowanie celne w sprawie uregulowania sytuacji towaru objętego procedurą tranzytu według zgłoszenia T1 MRN Nr [...] z dnia [...] lipca 2009 r., o czym powiadomiono głównego zobowiązanego w procedurze tranzytu, wskazanego w polu 50 dokumentu MRN – [...] Spółkę Akcyjną z siedzibą w K.

Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2014 r. organ włączył do akt postępowania dowody zgromadzone w toku prowadzonego przez Prokuraturę Okręgową w Siedlcach śledztwa, jednak z uwagi na zastrzeżenie prokuratury wyłączył ich jawność dla strony.

Następnie, decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r. Naczelnik Urzędu Celnego stwierdził powstanie długu celnego w związku z usunięciem spod dozoru celnego towaru objętego procedurą tranzytu według MRN z dnia [...] lipca 2009 r. o wskazanym powyżej numerze, określił kwotę należności celnych w wysokości 136.905,00 zł i podatkowych w wysokości 6.439,00 zł oraz powiadomił o zaksięgowaniu kwoty cła dłużnika solidarnego – [...] Spółkę Akcyjną z siedzibą w K.

Po rozpatrzeniu odwołania Spółki [...], Dyrektor Izby Celnej decyzją z dnia [...] września 2014 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, że zgodnie z art. 92 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady (EWG) Nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz.Urz.UE.L Nr 302 z dnia 19 października 1992 r., str. 1), dalej: WKC, procedura tranzytu zewnętrznego zostaje zakończona, a obowiązki osoby uprawnionej do korzystania z procedury spełnione, gdy towary objęte procedurą i właściwe dokumenty zostaną przedstawione, zgodnie z przepisami tej procedury, w urzędzie celnym przeznaczenia. Organy celne zamykają procedurę tranzytu zewnętrznego, jeżeli są w stanie stwierdzić, na podstawie porównania danych dostępnych w urzędzie wyjścia i danych dostępnych w urzędzie przeznaczenia, że procedura została w prawidłowy sposób zakończona.

W niniejszej sprawie w urzędzie celnym przeznaczenia nie przeprowadzono faktycznej kontroli towaru przyjmując, że towar jest zgodny z danymi zadeklarowanymi z zgłoszeniu tranzytowym. Organ celny stwierdził, że nie dokonano faktycznej kontroli towarów, ponieważ kontrole takie odbywają się tylko selektywnie. Fakt zamknięcia operacji tranzytowej w systemie NCTS, nie zwalnia z odpowiedzialności dłużników, ani też nie narusza praw i obowiązków organów w zakresie ścigania tych podmiotów na wypadek stwierdzenia nieprawidłowości w późniejszym etapie. Ponadto brak przeprowadzenia kontroli towaru w urzędzie przeznaczenia nie pozbawia organów celnych możliwości kontrolowania prawidłowości realizacji procedury tranzytu w oparciu o inne dowody.

W ocenie organu operacja tranzytowa nie została zakończona, a wygenerowana przez system NCTS informacja o jej zamknięciu wynikała z wprowadzenia organu celnego w błąd. Potwierdzają to materiały Prokuratury Okręgowej w Siedlcach. Z wyjaśnień J. C. – eksportera wymienionego w polu nr 2 noty tranzytowej wynika, że towar pozostał w Polsce, a jego odbiorcą był K. J.

Organ wskazał, że zgodnie z art. 203 WKC, dług celny w przywozie powstaje w wyniku usunięcia spod dozoru celnego towaru podlegającego należnościom przywozowym, a dłużnikiem jest osoba, która usunęła towar spod dozoru celnego; osoby, które uczestniczyły w tym usunięciu, i które jednocześnie wiedziały lub powinny były wiedzieć, że towar zostaje usunięty spod dozoru celnego; osoby, które nabyły lub posiadały towar, i które w chwili jego nabycia lub wejścia w jego posiadanie wiedziały bądź powinny były wiedzieć, że jest to towar usunięty spod dozoru celnego; odpowiednio osoba zobowiązana do wykonania obowiązków wynikających z czasowego składowania towaru lub wynikających ze stosowania procedury celnej, którą towar ten został objęty.

Organ stwierdził, że dług celny powstał w dniu następnym po terminie zakończenia procedury tranzytu, określonym w zgłoszeniu MRN, tj. 8 lipca 2009 r. Natomiast Spółka [...] odpowiada za usunięcie towaru spod dozoru celnego w oparciu o przepis art. 203 ust. 3 triet czwarte WKC, z racji występowania w charakterze głównego zobowiązanego. W stosunku do przewoźnika dokonującego transportu oraz osób, które uczestniczyły w usunięciu i które wiedziały lub powinny o tym wiedzieć, tj. [...] L. T. Ż., Ukraina, B. Ku., J. C. i K. J. wszczęto odrębne postępowania.

Odnosząc się do kwestii terminu powiadomienia dłużnika celnego o kwocie należności celnych przywozowych, organ wskazał, że w sprawie powinien znaleźć zastosowanie termin 5-letni wynikający z art. 221 ust. 4 WKC w zw. z art. 56 ustawy – Prawo celne. Powiadomienie przez doręczenie decyzji organu I instancji nastąpiło przed upływem tego terminu.

Konsekwencją powstania długu celnego jest powstanie obowiązku podatkowego. Zgodnie z przepisem art. 19 ust. 7 ustawy o podatku od towarów i usług, z chwilą powstania długu celnego powstaje obowiązek podatkowy w imporcie towarów.

Odnosząc się do zarzutu nieuzasadnionej odmowy udostępnienia kopii dokumentów wyłączonych z akt sprawy organ wskazał, że wyłączenie nastąpiło postanowieniem z dnia [...] czerwca 2014 r. Strona miała prawo wnieść zażalenie na powyższe postanowienie, czego jednak nie uczyniła. Wobec tego postanowienie stało się ostateczne z dniem [...] lipca 2014 r.

W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skardze Spółka [...] zaskarżyła powyższą decyzję w całości i wniosła o uchylenie decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania, zarzucając naruszenie szeregu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2012 r., poz. 749 z późn. zm.), dalej: Ordynacja podatkowa oraz art. 96 ust. 2 w związku z art. 203 ust. 3 WKC.

W uzasadnieniu skargi Spółka podniosła, że w toku postępowania nie wyjaśniono wielu istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych, nie przeprowadzono wnioskowanych przez stronę dowodów oraz przekroczono granice swobodnej oceny dowodów. Skarżąca wskazała również, że organ bezpodstawnie pominął dokumenty procedury tranzytu, które wskazywały na prawidłowe jej zakończenie.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga jest nieuzasadniona.

Na wstępie należy przypomnieć, że procedura tranzytu zewnętrznego pozwala na przemieszczanie z jednego do drugiego miejsca znajdującego się na obszarze celnym Wspólnoty: a) towarów niewspólnotowych, niepodlegających w tym czasie należnościom celnym przywozowym i innym opłatom ani środkom polityki handlowej; b) towarów wspólnotowych, w przypadkach i na warunkach określonych zgodnie z procedurą Komitetu, w celu uniknięcia sytuacji, w których produkty objęte środkami lub korzystające ze środków w wywozie mogłyby unikać tych środków lub korzystać z nich bez uzasadnienia (art. 91 ust. 1 WKC).

Z art. 92 WKC wynika, że procedura tranzytu zewnętrznego zostaje zakończona, a obowiązki zobowiązanego spełnione, gdy towary objęte tą procedurą i właściwe dokumenty zostaną przedstawione, zgodnie z przepisami tej procedury, w urzędzie celnym przeznaczenia (ust. 1). Organy celne zamykają procedurę tranzytu zewnętrznego, jeżeli są w stanie stwierdzić, na podstawie porównania danych dostępnych w urzędzie wyjścia i danych dostępnych w urzędzie przeznaczenia, że procedura została w prawidłowy sposób zakończona (ust. 2).

Jeśli chodzi o rozkład obowiązków związanych z procedurą tranzytu Kodeks przyjmuje zasadę, że to główny zobowiązany jest osobą uprawnioną do korzystania z procedury wspólnotowego tranzytu zewnętrznego. Zarazem jest on odpowiedzialny za: a) przedstawienie w wyznaczonym terminie w urzędzie celnym przeznaczenia towarów w nienaruszonym stanie i z zachowaniem środków zastosowanych przez organy celne w celu zapewnienia tożsamości towarów; b) przestrzeganie przepisów procedury tranzytu wspólnotowego. Nie naruszając jednakże obowiązków głównego zobowiązanego, osoba przewożąca towary lub ich odbiorca, który przyjmuje towary, wiedząc o tym, że są one objęte procedurą tranzytu wspólnotowego, jest również zobowiązana do przedstawienia ich w nienaruszonym stanie w urzędzie celnym przeznaczenia w wyznaczonym terminie i z zachowaniem środków zastosowanych przez organy celne w celu zapewnienia tożsamości towarów (art. 96 WKC).

W procedurze tranzytu obowiązuje również podstawowa zasada poddania dozorowi celnemu towarów, od chwili ich wprowadzenia na obszar celny Wspólnoty. Pozostają one pod dozorem celnym tak długo, jak jest to niezbędne do określenia ich statusu celnego, a w przypadku towarów niewspólnotowych i bez uszczerbku dla art. 82 ust. 1 aż do zmiany ich statusu celnego bądź wprowadzenia do wolnego obszaru celnego lub składu wolnocłowego albo ich powrotnego wywozu bądź zniszczenia zgodnie z art. 182 (art. 37 WKC). Dozór celny, w myśl art. 4 pkt 13 WKC, oznacza ogólne działania prowadzone przez organy celne w celu zapewnienia przestrzegania przepisów prawa celnego oraz, w razie potrzeby, innych przepisów mających zastosowanie do towarów znajdujących się pod dozorem celnym.

Nieprzedstawienie w wyznaczonym terminie w urzędzie celnym przeznaczenia towarów w nienaruszonym stanie z zachowaniem środków zastosowanych przez organy celne w celu zapewnienia tożsamości towarów jest równoznaczne z usunięciem towaru spod dozoru celnego.

Usunięcie towaru spod dozoru celnego powoduje powstanie w przywozie długu celnego (art. 203 ust. 1 WKC), którego dłużnikami, zgodnie z art. 203 ust. 3 WKC są:

- osoba, która usunęła towar spod dozoru celnego,

- osoby, które uczestniczyły w tym usunięciu, i które jednocześnie wiedziały lub powinny były wiedzieć, że towar zostaje usunięty spod dozoru celnego,

- osoby, które nabyły lub posiadały towar, i które w chwili jego nabycia lub wejścia w jego posiadanie wiedziały bądź powinny były wiedzieć, że jest to towar usunięty spod dozoru celnego, i

- odpowiednio osoba zobowiązana do wykonania obowiązków wynikających z czasowego składowania towaru lub wynikających ze stosowania procedury celnej, którą towar ten został objęty.

Z przedstawionych uregulowań prawnych wynika, że kluczową kwestią dla prawidłowej realizacji procedury tranzytu zewnętrznego jest przedstawienie w urzędzie celnym przeznaczenia towarów objętych tą procedurą oraz właściwych dokumentów.

W rozpoznawanej sprawie według wpisów widniejących w nocie tranzytowej T1, jako podstawowym dokumencie procedury tranzytowej, głównym zobowiązanym jest [...] Spółka Akcyjna z siedzibą w K., która zgodnie z art. 96 ust. 1 WKC zobowiązana była do przedstawienia w wyznaczonym terminie w urzędzie celnym przeznaczenia towarów w nienaruszonym stanie i z zachowaniem środków zastosowanych przez organy celne w celu zapewnienia tożsamości towarów.

W badanej sprawie organy celne trafnie uznały, że nie doszło do prawidłowej realizacji tych obowiązków.

Z ustaleń organu wynika, że w dniu [...] lipca 2009 r. w Oddziale Celnym Spółka [...] dokonała zgłoszenia do procedury wspólnotowego tranzytu zewnętrznego towaru w postaci czosnku świeżego o masie 24 000 kg. Organ celny przyjął zgłoszenie, zarejestrował je w komputerowym systemie NCTS pod numerem [...], przeprowadził kontrolę towaru, który znajdował się w pojeździe o numerach rejestracyjnych [...], zabezpieczył towar zamknięciem celnym (jedna plomba) i zwolnił przesyłkę do procedury tranzytu. Zgodnie z dokumentacją tranzytową towar powinien zostać dostarczony do urzędu celnego przeznaczenia - Oddziału Celnego Drogowego w H. w terminie do dnia 7 lipca 2009 r., pojazdem o numerach rejestracyjnych [...].

Organ ustalił następnie, że wskazany wyżej dokument tranzytowy, dotyczący czosnku przedstawiony został w dniu 4 lipca 2009 r. w Oddziale Celnym w H. wraz z towarem znajdującym się w pojeździe o numerach rejestracyjnych [...], kierowanym przez B. K. W urzędzie celnym przedstawienia nie przeprowadzono rewizji celnej towaru. Na podstawie powyższego dokumentu tranzytowego funkcjonariusz celny potwierdził w systemie NCTS przybycie przesyłki, a w konsekwencji operacja tranzytowa została w tym systemie zakończona i zamknięta. Również stan zamknięć uznany został automatycznie za prawidłowy. Zamknięcie procedury tranzytu pozwoliło na zezwolenie wyjazdu opisanego pojazdu na Ukrainę w dniu 4 lipca 2009 r.

W toku postępowania organ otrzymał informację o prowadzonym przez Prokuraturę Okręgową w Siedlcach śledztwie, sygn. akt VI Ds. 6)11)Sp w sprawie nieprawidłowości związanych z obrotem świeżym czosnkiem jako towarem niewspólnotowym. Z uzyskanych akt śledztwa wynika, że czosnek objęty procedurą tranzytu T1 MRN Nr [...] nie opuścił obszaru celnego UE. Powyższe potwierdzają wyjaśnienia J. C., który twierdzi, że czosnek został w Polsce, zaś za granicę został wywieziony inny towar.

Z powyższego wynika, że pomimo formalnego zamknięcia procedury w systemie NCTS, nie zostały spełnione wymogi prawidłowego zakończenia tej procedury. W urzędzie celnym przeznaczenia przedstawiono inny towar, niż ten który wyjechał z urzędu wyjścia.

Sąd w całości podziela stanowisko Dyrektora Izby Celnej, że komunikat IE045 określany mianem komunikatu zamknięcia w procedurze tranzytu jest wydawany w systemie informatycznym i ma jedynie charakter informacyjny. Komunikat ten, w przypadku stwierdzenia w okresie późniejszym nieprawidłowości w zakresie procedury tranzytu, nie uniemożliwia prowadzenia postępowania w tym przedmiocie przez organy celne, ani nie zwalnia z odpowiedzialności głównego zobowiązanego i przewoźnika. Dokument ten nie może w związku z tym być traktowany jako dowód prawidłowego przeprowadzenia procedury tranzytu.

Twierdzenia organów celnych co do tego, że towar objęty procedurą tranzytu pozostał wbrew wymogom tej procedury w Polsce znajdują potwierdzenie w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, przywołanym w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Szczególnie istotne znaczenie mają materiały pochodzące ze śledztwa prowadzonego przez Prokuraturę Okręgową w Siedlcach, zwłaszcza zeznania J. C., który wyjaśnił, że po przedstawieniu towaru w Oddziale Celnym przewożony czosnek został zamieniony na inny towar i to ten inny towar przekroczył granicę (k. 63 akt. adm.).

W tym miejscu należy zauważyć, że zgodnie z art. 180 ust. 1 Ordynacji podatkowej, jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Natomiast w myśl art. 181 Ordynacji, dowodami w postępowaniu mogą być w szczególności m.in. zeznania światków oraz materiały zgromadzone w toku postępowania karnego. Z pewnymi wyjątkami, które nie dotyczą jednak rozpoznawanej sprawy, Ordynacja podatkowa nie wprowadza hierarchii mocy dowodowej poszczególnych środków dowodowych. Organ miał pełne prawo oprzeć swoje rozstrzygnięcie na uzyskanych od Prokuratury dowodach, w tym zeznaniach świadków. Należy je bowiem traktować na równi z każdym innym środkiem dowodowym.

Ponadto, zasada prawdy obiektywnej, nakładająca na organ administracji obowiązek podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, nie oznacza, że organ jest obowiązany do nieograniczonego poszukiwania dowodów, zwłaszcza w sytuacji bezczynności strony. Jednolicie przyjmuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych, że ciężar dowodu spoczywający, zgodnie z treścią art. 122 oraz 187 § 1 Ordynacji podatkowej na organie, nie ma charakteru bezwzględnego, w szczególności jeśli podatnik usiłuje wywodzić korzystne dla siebie skutki. Jeżeli bowiem kwestionuje on ustalenia organów, to powinien wykazać, że są one nieprawidłowe lub niekompletne.

W ocenie Sądu, powołany przez organ materiał dowodowy stanowił wystarczającą podstawę do dokonania ustalenia, że towar w postaci świeżego czosnku nigdy nie opuścił terytorium Unii Europejskiej. Okoliczność wyłączenia jawności dokumentów nadesłanych przez Prokuraturę nie pozbawia ich mocy dowodowej. Organ szczegółowo i wyczerpująco przeanalizował dowody uzyskane z akt sprawy karnej i omówił je w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W świetle pisma Prokuratury Okręgowej w Siedlcach z dnia [...] kwietnia 2013 r., odmowa dostępu do tych dokumentów była uzasadniona. Strona odmowy tej nie kwestionowała w toku postępowania przed organem I instancji.

Nieuzasadniony jest zatem zarzut dokonania ustaleń faktycznych w oparciu o dowody, z którymi skarżąca nie mogła się zapoznać. Należy zauważyć również, że zarówno organ I, jak i II instancji zawiadomił stronę o możliwości wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego. Strona nie przedstawiła jednak żadnych dowodów podważających ustalenia organów.

W rozpoznawanej sprawie skarżąca nie przedstawiła także żadnych dokumentów stanowiących tzw. alternatywny dowód potwierdzający zakończenie procedury tranzytu. Jak wynika z art. 366 rozporządzenia Komisji (EWG) nr 2454/93 z dnia 2 lipca 1993 r. ustanawiającego przepisy w celu wykonania rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. Urz. WE L Nr 253, s. 1), dalej: RWKC, od odpowiedzialności w przypadku procedury tranzytu można uwolnić się przez przedstawienie jednego ze wskazanych tam dowodów. Taki dowód zakończenia procedury może zostać dostarczony przez głównego zobowiązanego organom celnym, zgodnie z ich wymogami, w formie dokumentu poświadczonego przez organy celne państwa członkowskiego przeznaczenia potwierdzającego tożsamość danych towarów i stwierdzającego, że zostały one przedstawione w urzędzie przeznaczenia, lub - przypadku stosowania art. 406 RWKC - u upoważnionego odbiorcy. Procedurę tranzytu wspólnotowego uważa się za zakończoną także wtedy, gdy (ust. 2) główny zobowiązany przedstawi organom celnym, zgodnie z ich wymogami, jeden z poniższych dokumentów potwierdzających tożsamość towarów: a) dokument celny wystawiony w kraju trzecim, dotyczący objęcia towarów przeznaczeniem celnym; b) dokument sporządzony w państwie trzecim, poświadczony przez organy celne tego państwa i potwierdzający, że towary są uznane za znajdujące się w swobodnym obrocie w tym państwie.

W tej sytuacji, prawidłowo organy celne przyjęły, że brak dowodów przedstawienia organom celnym towaru objętego procedurą tranzytu jest równoznaczny z usunięciem towaru spod dozoru celnego. To zaś prowadzi do powstania długu celnego (art. 203 ust. 1 WKC).

Odnosząc się do kwestii zakresu podmiotowego odpowiedzialności za dług celny powstały w badanej sprawie należy zauważyć, że według wpisów widniejących w nocie tranzytowej T1, głównym zobowiązanym jest [...] Spółka Akcyjna z siedzibą w K. Zgodnie z art. 96 ust. 1 WKC, główny zobowiązany jest odpowiedzialny za przedstawienie w wyznaczonym terminie w urzędzie celnym przeznaczenia towarów w nienaruszonym stanie i z zachowaniem środków zastosowanych przez organy celne w celu zapewnienia tożsamości towarów. Natomiast stosownie do cytowanego powyżej art. 203 ust. 3 tiret czwarte WKC dłużnikami celnymi są również osoby zobowiązane do wykonania obowiązków wynikających z czasowego składowania towaru lub wynikających ze stosowania procedury celnej, którą towar ten został objęty. W tak ustalonym stanie faktycznym i prawnym, odpowiedzialność skarżącej za dług celny nie budzi wątpliwości.

Rozważenia wymaga jeszcze aspekt czasowy powiadomienia dłużników celnych. W badanej sprawie mamy do czynienia z tzw. retrospektywnym zaksięgowaniem długu celnego, uregulowanym w art. 221 WKC. Przepis ten wprowadza pewne ograniczenia czasowe: powiadomienie dłużnika o kwocie należności celnych co do zasady nie może nastąpić po upływie trzech lat, licząc od dnia powstania długu celnego. Bieg tego terminu zostaje zawieszony z chwilą złożenia odwołania w rozumieniu art. 243 na czas trwania procedury odwoławczej (art. 221 ust. 3). Ustęp 4 przytaczanego przepisu wprowadza wyjątek od tej zasady, w myśl którego jeżeli dług celny powstał na skutek czynu podlegającego, w chwili popełnienia, wszczęciu postępowania karnego, dłużnika można powiadomić o kwocie długu celnego na warunkach przewidzianych w obowiązujących przepisach, po upływie terminu trzech lat, określonych w ust. 3. W takiej sytuacji znajduje zastosowanie art. 56 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. – Prawo celne (Dz. U. z 2013 r., poz. 727, ze zm.), w myśl którego w przypadku, o którym mowa w art. 221 ust. 4 Wspólnotowego Kodeksu Celnego, powiadomienie dłużnika o kwocie należności nie może nastąpić po upływie 5 lat, licząc od dnia powstania długu celnego. Art. 221 ust. 3 zdanie drugie Wspólnotowego Kodeksu Celnego stosuje się odpowiednio.

W badanej sprawie za datę powstania długu celnego organy uznały dzień 8 lipca 2009 r., czyli dzień następny po upływie terminu na przedstawienie towaru w urzędzie celnym przeznaczenia. Decyzja organu I instancji, z której wynika powiadomienie o kwocie należności celnych została wydana [...] czerwca 2014 r., a doręczona skarżącej w dniu 4 lipca 2014 r. Organ zachował zatem wyżej wymieniony termin 5-letni.

Zastosowanie dłuższego terminu powiadomienia dłużnika celnego o kwocie należności było w warunkach rozpoznawanej sprawy w pełni uzasadnione. W orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości UE i polskich sądów administracyjnych zostało ugruntowane stanowisko, zgodnie z którym to organy celne są zobowiązane do stwierdzenia, czy istnieje związek pomiędzy powstaniem długu celnego, a popełnieniem czynu podlegającego postępowaniu karnemu, z zastrzeżeniem, że ustalenia takie są czynione wyłącznie na użytek postępowania zmierzającego do ustalenia należności celnych i w żaden sposób nie wpływają na ewentualną ocenę prawnokarną czynu, dokonywaną już przez właściwe w tych kwestiach organy ścigania i sądy. Przesłanka czynu podlegającego, w chwili popełnienia, wszczęciu postępowania karnego nie wymaga przy tym istnienia ani wyroku skazującego, ani nawet wszczęcia postępowania karnego, lecz jedynie popełnienia czynu, który podlega postępowaniu sądowemu w sprawach karnych (por. wyrok ETS - obecnie TSUE z dnia 18 grudnia 2007 r.; C-62/06, Fazenda Pública - Director Geral das Alfândegas p. ZF Zefeser - Importaçăo e Exportaçăo de Produtos Alimentares Lda, publ. LEX nr 354391; wyroki WSA w Lublinie z 28 października 2009 r. sygn. akt III SA/Lu 233/09 oraz III SA/Lu 252/09, z 5 lutego 2015 r., III SA/Lu 642/14).

Przedłużenie okresu powiadomienia dłużników celnych w badanej sprawie było uzasadnione prowadzonym przez Prokuraturę Okręgową w Siedlcach postępowaniem karnym w sprawie nieprawidłowości związanych z obrotem świeżym czosnkiem jako towarem niewspólnotowym.

Sąd nie podziela również pozostałych zarzutów podniesionych przez skarżącą.

Odnosząc się do twierdzenia skarżącej, że w zakresie odpowiedzialności za dług celny podmiotów, o których mowa w art. 96 i art. 203 WKC, powinno toczyć się jedno postępowanie, należy zauważyć, że w orzecznictwie występują różne poglądy w tym zakresie.

Zgodnie z jednym z nich, prawidłowa wykładnia art. 96 ust. 2 i art. 203 ust. 3 WKC prowadzi do wniosku, że organ celny wszczynając z urzędu postępowanie w sprawie dotyczącej procedury wspólnotowego tranzytu zewnętrznego obowiązany jest wezwać do udziału w postępowaniu wszystkich dłużników, którzy nie wykonali obowiązków wynikających ze stosowania tej procedury (art. 96 WKC), oraz osoby odpowiedzialne za powstanie długu celnego w sytuacjach określonych w art. 203 ust. 3 WKC (vide wyrok NSA z dnia 24 marca 2011 r., sygn. akt I GSK 150/2010, z dnia 12 marca 2013 r., sygn. akt I GSK 183/2012).

Występuje również przeciwny pogląd. W wyroku z dnia 24 stycznia 2014 r., sygn. akt I GSK 1244/12, Naczelny Sąd Administracyjny zaprezentował stanowisko wsparte uchwałą 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 marca 2009 r., sygn. akt I FPS 4/08, zgodnie z którym pożądane byłoby prowadzenie jednego postępowania przeciwko wszystkim zobowiązanym osobom, do czego podstawy dostarcza art. 166 § 1 Ordynacji podatkowej, to jednak w świetle regulacji procesowych nie może być poczytywane za błąd prowadzenie odrębnych postępowań, pod warunkiem, że postępowania te obejmą wszystkich zobowiązanych.

W ocenie Sądu należy zgodzić się z ostatnim z prezentowanych poglądów. Solidarna odpowiedzialność ustalonych przez organ dłużników nie budzi wątpliwości (art. 213 WKC). Prowadzenie odrębnych postępowań w stosunku do dłużników nie wpływa na zmianę tej zasady oraz nie stanowi uchybienia uzasadniającego uchylenie zaskarżonej decyzji. Organy podjęły działania zmierzające do wykrycia wszystkich dłużników odpowiedzialnych za powstanie długu celnego i wszczęły odrębne postępowania w stosunku do każdego z ustalonych dłużników. Zarzut skarżącej w tym zakresie należało zatem uznać za nieuzasadniony.

Nie można także uznać zarzutu dotyczącego nierozpatrzenia wniesionego przez Spółkę zażalenia na postanowienie organu z dnia [...] czerwca 2014 r., odmawiające udostępnienia kserokopii dokumentów wyłączonych z akt sprawy. Należy bowiem zauważyć, że w aktach sprawy brak jest jakiejkolwiek informacji, że takie zażalenie zostało rzeczywiście złożone. Również obecny na rozprawie pełnomocnik skarżącej nie przedstawił dowodu potwierdzającego fakt złożenia zażalenia. Organ I instancji mógł wstrzymać się z wydaniem decyzji do czasu, aż wyżej wskazane postanowienie stanie się ostateczne, jednak uchybienie to nie miało istotnego wpływu na wynik rozpoznawanej sprawy. Należy ponadto podkreślić, że w dacie rozpoznania sprawy przez organ II instancji, postanowienie było już ostateczne.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, z późn. zm.).