Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 812/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2021-07-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Gospodarka gruntami
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 142 ust. 1 w związku z art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 1, art. 216
journal: Dz.U. 2020 poz 65
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Grosińska-Grzymkowska Asesor WSA Anna Dębowska (spr.) Protokolant st. sekretarz sądowy Dominika Człapińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 lipca 2021 r. sprawy ze skarg E. W.-P. i S. W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] r., nr [...]; 2. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącej E.W.-P. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 3. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącego S. W. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. dc


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] r. nr [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. z [...] r. nr [...] o odmowie zwrotu nieruchomości położonej w Ł. przy ul. A 16b, oznaczonej jako działki nr 130/25 o pow. 0,0197 ha, 130/26 o pow. 0,0033 ha oraz część działki 129/59 o pow. 0,1973 ha w obrębie ewidencyjnym [...].

W uzasadnieniu organ drugiej instancji przedstawiając stan faktyczny i prawny sprawy podniósł, że wnioskiem z 2 maja 2017 r., sprecyzowanym pismem z 20 czerwca 2017 r., E. W.-P. wystąpiła do Prezydenta Miasta Ł. o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, położonej w Ł. przy ul. A 16b, oznaczonej jako działki nr 129/59, 130/25 i 130/26.

Postanowieniem z [...] września 2017 r., nr [...] Wojewoda [...] wyznaczył Prezydenta Miasta P. do prowadzenia sprawy zwrotu wskazanych nieruchomości.

Decyzją z [...] r., nr [...] Prezydent Miasta P. odmówił zwrotu nieruchomości położonej w Ł. przy ul. A 16b, oznaczonej jako działka nr 49 o pow. 515 m2.

Decyzją z [...] października 2019 r., nr [...] Wojewoda [...] uchylił decyzję z [...] r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji.

Wnioskiem z 26 listopada 2019 r. S.W. wystąpił o zwrot działek nr 130/25, 130/26, 129/59 oraz 129/13 w zakresie odpowiadającym dawnej działce nr 49.

Decyzją z [...] r. Prezydent Miasta P. na podstawie art. 142 ust. 1 w związku z art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 1, art. 216 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn.: Dz. U. z 2020 r., poz. 65 ze zm.), powoływanej dalej jako: "u.g.n.", orzekł o odmowie zwrotu nieruchomości położonej w Ł. przy ul. A 16b, oznaczonej jako działki nr 130/25, 130/26 oraz część działki nr 129/59.

W ocenie organu pierwszej instancji, cel wywłaszczenia został zrealizowany. Sporne działki znajdują się na obszarze mieszkalnym. Zlokalizowane są tam chodniki, trawniki, budynki mieszkalne, parking, co potwierdziły przeprowadzone oględziny. Realizacja inwestycji w postaci budowy osiedla mieszkaniowego obejmować musi ze swej istoty nie tylko wykonanie samych budynków mieszkalnych, obiektów handlowych, ulic i ciągów pieszych, ale także innych obiektów składających się na infrastrukturę tego osiedla. Zbędność nieruchomości na cel wywłaszczenia oznacza sytuację, w której okazuje się, że w ogóle nie było powodów do wywłaszczenia. W rozpatrywanej sprawie taka sytuacja nie wystąpiła.

Od decyzji organu pierwszej instancji odwołania złożyli E. W.-P. oraz S.W..

Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów prawa procesowego mające istotny wpływ na treść zaskarżonej decyzji, to jest art. 7 k.p.a. w związku z art. 77 k.p.a. poprzez niewszechstronne wyjaśnienie okoliczności sprawy, prowadzące do błędnego przekonania, że wykorzystanie nieruchomości jest tożsame z celem, na który została wywłaszczona. Skarżąca zarzuciła także naruszenie prawa materialnego – art. 136 oraz art. 137 u.g.n. poprzez przyjęcie, że brak jest podstaw do zwrotu nieruchomości, w sytuacji gdy okoliczności sprawy, a w szczególności zgromadzony materiał dowodowy daje podstawy by twierdzić, że nieruchomość nie została wykorzystana na cel wskazany w decyzji wywłaszczeniowej. Zdaniem skarżącej, brak jest okoliczności pozwalających uznać, że z wywłaszczonych nieruchomości korzystają mieszkańcy budynku wielomieszkaniowego. Z oględzin nieruchomości wynika, że z terenów porośniętych zielenią korzystają mieszkańcy kamienicy przy ul. A 16b. Parkingi są ogólnodostępne i parkują tam mieszkańcy sąsiedniej nieruchomości niewchodzącej w skład osiedla. Tereny zielone oraz parkingi nie służą bezpośrednio mieszkańcom osiedla mieszkaniowego i nie mogą być uznane za infrastrukturę osiedla. Organ pierwszej instancji w sposób nieuprawniony skłonił się ku rozszerzającej wykładni celu wywłaszczenia poprzez uznanie, że może być on wyrażony nie tylko w rozstrzygnięciu, lecz również w uzasadnieniu decyzji wywłaszczeniowej. Zdaniem skarżącej, nieruchomość została wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia wyłącznie w zakresie, w jakim umieszczone na niej zostały budynki i ul. B wraz z ciągami pieszymi. W pozostałym zakresie, to jest w miejscach, w których znajdują się tereny zielone i parkingi, nieruchomość pozostaje niewykorzystana do celów wywłaszczenia i podlegać powinna zwrotowi.

Skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. poprzez brak przeprowadzenia należytego postępowania wyjaśniającego, niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie zebranego materiału dowodowego, w tym m. in. brak odniesienia się do szczegółowego celu wywłaszczenia, a tym samym niedziałanie przez organ pierwszej instancji w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej. Zdaniem skarżącego, decyzja jest niezgodna z art 107 § 3 k.p.a. poprzez brak sporządzenia uzasadnienia odpowiadającego wymogom tego przepisu, w szczególności poprzez niedostateczne i niepełne uzasadnienie oraz brak właściwego wskazania w uzasadnieniu faktycznym decyzji przyczyn, które uzasadniałyby odmowę zwrotu nieruchomości oznaczonej jako działki nr: 130/25, 130/26 oraz część działki 129/59. Ponadto naruszono prawo materialne, to jest art. 136 ust. 3 w związku z art. 137 oraz art. 216 u.g.n. poprzez ich błędną wykładnię i w konsekwencji wadliwe zastosowanie i przyjęcie, że cel wywłaszczenia został zrealizowany na działkach, w sytuacji gdy infrastruktura, tereny zielone oraz inne urządzenia na wskazanych działkach w przeważającej części nie są funkcjonalnie związane z osiedlem mieszkaniowym. Organ pierwszej instancji nie wskazał w sposób wyczerpujący z jakich dokumentów wywiódł dokładny cel, dla którego nieruchomość została wywłaszczona. Brak jest również jakichkolwiek ustaleń od kiedy cel wywłaszczenia był realizowany oraz czy sposób użytkowania ulegał zmianie po wywłaszczeniu. Cel wywłaszczenia należy jednakże rozumieć bardzo ściśle. Część terenu działki nr 129/59 od strony ul. B stanowi teren ogólnodostępny, nieogrodzony, porośnięty trawą i inną roślinnością i nie jest funkcjonalnie związany z osiedlem, a zatem nie można uznać go za część infrastruktury osiedlowej. Zieleń osiedla mieszkaniowego wymaga celowego urządzenia przez inwestora i zorganizowania. Nie wystarczy efekt samoczynnego oddziaływania przyrody. Organ nie wykazał by pozostałe zagospodarowanie spornych działek (garaże, parkingi, ciągi piesze) było funkcjonalnie związane z osiedlem mieszkaniowym. Infrastruktura musi być zgodna z celem wywłaszczenia, a nie powstać jedynie "przy okazji". Na podstawie dokumentów, jakie zostały zgromadzone nie można mieć też całkowitej pewności, czy rzeczywiście wywłaszczona nieruchomości oznaczona obecnie jako działka nr 130/25 znajduje się w pasie drogowym ul. B. Znajdująca się na działkach nr 130/25, 130/26 i części działki 129/59 rozdzielcza sieć ciepłownicza i kwestia zrealizowania na terenie nieruchomości wskazanej podziemnej infrastruktury technicznej nie ma znaczenia dla oceny zasadności wniosku o zwrot nieruchomości. Posadowienie w gruncie podziemnej infrastruktury samo w sobie nie stanowi przeszkody do zwrotu nieruchomości na rzecz uprawnionego.

Organ drugiej instancji utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji wskazał, że decyzją Prezydium Rady Narodowej m. Ł. z [...] listopada 1955 r. nr [...] wywłaszczono na rzecz Skarbu Państwa m. in. nieruchomość położoną w Ł. przy ul. A 16b, oznaczoną jako działka nr 49 o pow. 515 m2, stanowiącą własność S.W. i J.W.

Zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w L. z [...] r., sygn. akt [...] spadek po S.W. oraz po J. W. nabyła w całości L. W. Spadek po L. W. nabyli po połowie E.W.-P. i S.W., co wynika z postanowienia Sądu Rejonowego L.-Z. w L. z [...] r., sygn. akt [...].

Niniejsze postępowanie wszczęte zostało z inicjatywy E. W.-P., która wniosła o zwrot wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej jako działki nr 129/59, 130/25 oraz 130/26. W trakcie prowadzonego postępowania o zwrot nieruchomości wystąpił też S.W., który podaniem o zwrot poza wskazanymi działkami objął również działkę nr 129/13, która nie jest przedmiotem niniejszego postępowania.

Prezydent Miasta P. został wyznaczony wyłącznie doprowadzenia sprawy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej obecnie jako działki nr 130/25, 130/26, 129/59.

Decyzja wywłaszczeniowa z [...] listopada 1955 r. została wydana na podstawie art. 1, art. 10 oraz art. 21 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (tekst jedn.: Dz. U. z 1952 r. Nr 4, poz. 31), powoływanego dalej jako: "dekret z [...] kwietnia 1949 r.".

W uzasadnieniu decyzji z [...] listopada 1955 r. zaznaczone zostało, że objęte nią nieruchomości są niezbędne dla realizacji narodowych planów gospodarczych. We wniosku Dyrekcji Budowy Osiedli Robotniczych w Ł. o wywłaszczenie z [...] maja 1955 r. zostało wskazane, że nieruchomości są niezbędne pod budowę budynków mieszkalnych (wniosek stanowi załącznik do pisma Prezydenta Miasta Ł. z [...] września 2018 r. nr [...]). W dokumencie opisanym jako "Uzasadnienie nabycia terenów przy ul. B w Ł." z 19 listopada 1955 r. wyjaśniono, że projektowane po wschodniej stronie ulicy B budynki "mają być ogrzewane z kotłowni c. o. projektowanej i realizowanej po zachodniej stronie ul. B w granicach osiedla mieszkaniowego przy ul. A".

W ocenie organu drugiej instancji, na podstawie powyższych dokumentów należy przyjąć, że nieruchomość położona w Ł. przy ul. A 16b, oznaczona w dacie wywłaszczenia jako działka nr 49, została przejęta na rzecz Skarbu Państwa z przeznaczeniem pod budowę budynków mieszkalnych. Jako budowę bloków mieszkalnych należy rozumieć, oprócz realizacji budynków mieszkalnych, także realizację infrastruktury wokół nich (ciągów komunikacyjnych, terenów zieleni i rekreacji, zaplecza technicznego). Takie też przeznaczenie nieruchomości potwierdza przekazany przez Prezydenta Miasta Ł. załącznik graficzny do protokołu zdawczo-odbiorczego z 5 marca 1956 r., na którym sporna nieruchomość oznaczona została jako tereny przejęte pod budownictwo DBOR, na których zlokalizowany został fragment budynku "do kontynuacji w 1956 r.". W ocenie organu drugiej instancji, dokument ten potwierdza ustalenia, że nieruchomość położona w Ł. przy ul. A 16b została wywłaszczona pod budowę budynków mieszkalnych. Zgodnie z pismem [...] Ośrodka Geodezji z 14 listopada 2018 r., nr [...] dawnej działce nr 49 odpowiadają obecnie działki nr 130/25 o pow. 0,0197 ha, 130/26 o pow. 0,0033 ha, część działki nr 129/13 o pow. 0,0436 ha oraz część działki nr 129/59 o pow. 0,1973 ha. Niniejszym postępowaniem objęte są działki oznaczone obecnie nr 130/25, 130/26 oraz część działki nr 129/59. Ze znajdujących się w aktach archiwalnych szacunków nieruchomości położonej w Ł. przy ul. A 16b wynika, że w dniu wywłaszczenia znajdowały się na niej budynki i naniesienia takie jak: ustęp murowany, dwie drewniane komórki, drzewa owocowe i ozdobne (grusze, brzozy, jesion, czeremcha). Z szacunku budynków i naniesień z 22 marca 1962 r. wynika, że po dokonanym wywłaszczeniu, znajdujące się na gruncie budynki, zostały rozebrane. Likwidacja istniejących budynków była niewątpliwie pierwszym etapem do zrealizowania określonego celu publicznego. Zgodnie z protokołem z oględzin z 19 października 2018 r. działki nr 130/25 oraz nr 130/26 stanowią fragment ciągu pieszego, utwardzonego asfaltem z betonowymi krawężnikami oraz fragment trawnika pomiędzy chodnikiem a jezdnią. Takie zagospodarowanie terenu potwierdzają załączone do protokołu z oględzin zdjęcia, jak również dostępna na stronie [...] Ośrodka Geodezji ortofotomapa oraz dokumenty przekazane przez Zarząd Dróg i Transportu w Ł. przy piśmie z 10 stycznia 2018 r. nr [...]. Zgodnie z pismem A S. A. z [...] stycznia 2018 r. [...] na działce nr 130/25 w granicy działki znajduje się latarnia oświetlenia ulic. Z dokumentów udostępnionych przez Zarząd Dróg i Transportu wynika, że niewielki fragment działki nr 130/25 stanowi jezdnię ul. B, zaś cała działka nr 130/25 znajduje się w liniach rozgraniczających ul. B. Zapisy w ewidencji gruntów potwierdzają, że działka nr 130/25 stanowi drogę. Według organu drugiej instancji, zgromadzone przez organ pierwszej instancji dokumenty oraz ustalone na ich podstawie zagospodarowanie działki nr 130/25 świadczą o tym, że działka ta w całości stanowi pas drogowy ul. B, która od 1 stycznia 1999 r. jest drogą powiatową. Niemożliwe jest więc orzeczenie o zwrocie takiej nieruchomości, niezależnie od tego, czy budowa drogi stanowi cel wywłaszczenia. Działka nr 129/59 tylko w części odpowiada dawnej działce nr 49 i tylko zagospodarowanie w tym zakresie może mieć wpływ na ocenę zbędności wywłaszczonej nieruchomości, oznaczonej dawniej numerem 49. Ze znajdującej się w aktach sprawy organu pierwszej instancji dokumentacji, w tym protokołu z oględzin wraz ze zdjęciami, jak również w oparciu o dostępną na stronie [...] Ośrodka Geodezji ortofotomapę ustalić można, że działka nr 129/59, w części odpowiadającej dawnej działce nr 49, stanowi teren porośnięty trawą. Na wskazanym obszarze przy granicy z działką nr 129/13, na której wybudowany jest blok mieszkalny, zlokalizowany jest ciąg pieszy wyłożony płytami chodnikowymi, przy którym znajduje się latarnia. Na terenie porośniętym trawą, równolegle do opisanego wyżej ciągu pieszego zlokalizowany jest trzepak oraz rośnie topola. Opisane w protokole z oględzin z 19 października 2018 r. naniesienia w postaci garaży, parkingu, drogi wewnętrznej, altany śmietnikowej znajdują się na pozostałej części działki nr 129/59, która wykracza poza granice dawnej działki nr 49. Nie mogą mieć one zatem znaczenia dla oceny przesłanki zbędności w niniejszej sprawie. Postępowanie dotyczy wyłącznie części obecnej działki nr 129/59 w granicach dawnej działki nr 49. Objęta niniejszym postępowaniem część działki nr 129/59 stanowi niewielki teren zielony pomiędzy istniejącymi na działkach nr 129/13 oraz nr 129/52 budynkami, na którym zlokalizowany jest ciąg pieszy i trzepak. Takie zagospodarowanie terenu uznać należy za infrastrukturę niezbędną do prawidłowego funkcjonowania budynków mieszkalnych. Działka nr 130/26 zagospodarowana jest pod ciąg pieszy i trawnik. Powyższe potwierdza też pismo Zarządu Dróg i Transportu w Ł. z 17 lutego 2020 r. nr [...], w którym wskazano, że obsługa piesza z ul. B odbywa się poprzez dojście zlokalizowane na działkach nr 130/26 oraz 129/59. Niezbędność działek dla funkcjonowania powstałych na sąsiednich działkach budynków mieszkalnych potwierdza również fakt wybudowania na nich (również na działce nr 130/25) w 2004 r. sieci ciepłowniczej zasilającej budynki zlokalizowane w obszarze ul. U. – W. – P. W niniejszej sprawie cel wywłaszczenia został określony jako budowa osiedla mieszkaniowego, co oznacza, że jednym z elementów inwestycji, a tym samym celem wywłaszczenia była budowa infrastruktury technicznej osiedla.

Organ drugiej instancji wyjaśnił, że za udowodnione uznał wykorzystanie terenu na cel określony jako budowa budynków mieszkalnych i dlatego, w jego ocenie, nie zachodzi konieczność ponownego przeprowadzenia dowodu z oględzin nieruchomości, o co w piśmie z 14 lipca 2020 r. wnioskował skarżący.

Organ drugiej instancji podniósł nadto, że obecny układ budynków w okolicy ul. A i B jest tożsamy z układem wynikającym z załącznika graficznego do protokołu zdawczo-odbiorczego z 5 marca 1956 r. Zrealizowane zatem zostało przewidziane na tym terenie osiedle mieszkaniowe, które nie może prawidłowo funkcjonować bez terenów zielonych (chociażby w postaci trawnika z pojedynczymi drzewami), ciągów pieszych, czy sieci podziemnej infrastruktury. Pomimo tego, że teren ten jest nieogrodzony i ogólnodostępny nie można przyjmować, że nie służy on mieszkańcom budynków wybudowanych na sąsiednich działkach. Trudno uznać, by zlokalizowane wokół bloków ciągi piesze nie służyły przede wszystkim ich mieszkańcom, pomimo że korzystać z nich mogą także osoby spoza osiedla.

Skargi na powyższą decyzję wnieśli E. W.-P. oraz S.W..

E. W.-P. w skardze zarzuciła:

1. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 7 k.p.a. w związku z art. 77 k.p.a. poprzez błędną ocenę materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie prowadzącą do uznania, że wywłaszczona nieruchomość została wykorzystana zgodnie z celem wskazanym w decyzji wywłaszczeniowej przez co nie zachodzą przesłanki do jej zwrotu, w sytuacji gdy przeprowadzone dowody, a w szczególności oględziny nieruchomości wskazują jednoznacznie, że wywłaszczona nieruchomość w części nie została wykorzystana do celów wywłaszczenia;

2. naruszenie przepisów prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy, a to:

a) art. 136 ust. 3 u.g.n. w związku z art. 137 ust. 1 u.g.n. poprzez uznanie, że brak jest podstaw do zwrotu nieruchomości, gdyż została ona wykorzystana na cele wywłaszczenia, w sytuacji gdy stan faktyczny nieruchomości nie pozwala na stwierdzenie, że została ona wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia;

b) art. 136 ust. 3 u.g.n. w związku z art. 137 ust. 2 u.g.n. poprzez oddalenie wniosku o zwrot nieruchomości, w sytuacji gdy część z nieruchomości nie została wykorzystana na cele wskazane w decyzji wywłaszczeniowej.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji.

S.W. w skardze zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

1. prawa materialnego, tj. art. 136 ust. 3 w związku z art. 137 u.g.n. poprzez ich błędną wykładnię i orzeczenie o odmowie zwrotu nieruchomości położonej w Ł. przy ul. A 16b, oznaczonej jako działki nr: 130/25 o pow. 0,0197 ha, 130/26 o pow. 0,0033 ha oraz części działki 129/59 o pow. 0,1973 ha, położonych w obrębie ewidencyjnym [...], mimo że cel wywłaszczenia nie został na nich zrealizowany bądź został zrealizowany jedynie częściowo, a tym samym działki te w całości bądź w części stały się zbędne na cel wywłaszczenia;

2. prawa materialnego, tj. art. 216 u.g.n. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, w sytuacji gdy organ pierwszej instancji nie mógł wydać decyzji na podstawie art. 216 u.g.n. z uwagi na fakt, że przepis ten dotyczy tych przypadków przejęcia nieruchomości na cele publiczne, które nastąpiło w innym trybie niż na skutek wydania indywidualnego, władczego aktu administracyjnego;

3. przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niezebranie i nierozważenie całego materiału dowodowego, nieodniesienie się do dokumentów przedstawionych przez skarżącego, tj. do załączonego do odwołania zdjęcia satelitarnego z Google Earth, w tym niewyjaśnienie, dlaczego organ nie przeprowadził dowodu z tego dokumentu, względnie odmówił temu dokumentowi mocy dowodowej, niezwrócenie się o przesłanie aktualnej listy dzierżawców/właścicieli garaży oraz brak zwrócenia się po wypis mapy zasadniczej z wkreśloną linią graniczną pasa drogowego ul. B, a w konsekwencji niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż skutkowało błędnym uznaniem przez organ, że cel wywłaszczenia został zrealizowany;

4. przepisów postępowania, tj. art. 75 § 1 oraz art. 77 § 1 k.p.a. poprzez brak dopuszczenia przez organ do sprawy wszystkiego, co mogłoby się przyczynić do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem, tj. ponownych oględzin nieruchomości z udziałem stron oraz dokumentu w postaci zdjęcia satelitarnego z Google Earth, a w konsekwencji wydanie rozstrzygnięcia w oparciu o niepełny materiał dowodowy;

5. przepisów postępowania, tj. art. 136 § 1 k.p.a. w związku z art. 15 k.p.a. poprzez oparcie zaskarżonej decyzji jedynie na ustaleniach poczynionych przez organ pierwszej instancji i zaniechanie przeprowadzenia przez organ drugiej instancji postępowania wyjaśniającego we własnym zakresie;

6. przepisów postępowania, tj. art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, wyrażające się w utrzymaniu w mocy decyzji organu pierwszej instancji, w sytuacji gdy istniały przesłanki do jej uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżanej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji oraz o zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedziach na skargi Wojewoda [...] wniósł o ich oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie 23 lipca 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi postanowieniem wydanym na podstawie art. 111 § 1 ustawy z dnia 30 lipca 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", połączył sprawę niniejszą ze skargi E.W.-P. ze sprawą o sygn. akt II SA/Łd 813/20 ze skargi S.W. w celu ich łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia.

Na rozprawie 23 lipca 2021 r. pełnomocnik skarżącej oświadczył, że popiera skargę oraz wnosi o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Pełnomocnik skarżącej wskazał także, że przed Sądem Rejonowym dla Ł.-Ś. w Ł. zawisły dwie sprawy: o zasiedzenie kamienicy przy ul. A 16b w Ł. i o wydanie tej nieruchomości. Sprawy te nie zostały zakończone. Skarżący oświadczył, że popiera skargę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 51 p.p.s.a. kilku uprawnionych do wniesienia skargi może w jednej sprawie występować w roli skarżących, jeżeli ich skargi dotyczą tej samej decyzji, postanowienia, innego aktu lub czynności albo bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania. W takim przypadku, jak wynika z art. 57 § 2 p.p.s.a., skargi mogą być wniesione w jednym piśmie. Z przepisów tych wynika zatem, że w przypadku, kiedy jest kilku uprawnionych do wniesienia skargi na decyzję, a więc jest kilka podmiotów mających interes prawny we wniesieniu skargi w związku z wydaniem jednej decyzji, mogą oni wszyscy występować w roli skarżących lub też nawet od razu wnieść skargę w jednym piśmie. W świetle tych przepisów ustawodawca w przypadku, kiedy jedna i ta sama decyzja dotyczy interesów prawnych więcej niż jednego podmiotu, dopuszcza wniesienie skargi przez jeden z tych podmiotów, przez kilka z tych podmiotów lub przez wszystkie te podmioty. Istotne jest przy tym, że w świetle tych przepisów oraz nadto art. 111 § 1 p.p.s.a. niezależnie od tego przez ile podmiotów skarga zostanie wniesiona, jej wniesienie, a zatem ewentualne uwzględnienie, ma ten sam skutek, mianowicie odnosi się do całej decyzji. Jednoznacznym tego wyrazem jest właśnie art. 111 § 1 p.p.s.a. W przepisie tym ustawodawca nałożył na sąd administracyjny obowiązek połączenia kilku oddzielnych spraw toczących się przed nim w celu ich łącznego rozpoznania lub także rozstrzygnięcia, jeśli mogły być one objęte jedną skargą, a więc wtedy, kiedy kilku uprawnionych wniosło odrębne skargi na tę samą decyzję. Obowiązek łącznego rozpoznania i przede wszystkim rozstrzygnięcia takich skarg wynika z tego, że rozstrzygnięcie każdej z takich odrębnych skarg ma skutek w odniesieniu do wszystkich osób, których interesu prawnego dotyczy odrębnie zaskarżona decyzja. Zarządzenie połączenia kilku spraw na podstawie tego przepisu w celu ich łącznego rozpoznania lub także rozstrzygnięcia ma charakter techniczny, organizacyjny i należy do pojęć z zakresu tzw. ekonomii procesowej. Nie pozbawia ono połączonych spraw ich odrębności i nie oznacza, że tworzy z tych spraw jedną nową sprawę. Połączone sprawy nadal zachowują swoją odrębność i samodzielność (por. wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2005 r., FSK 1561/04).

W rozpoznawanej sprawie taka sytuacja ma miejsce. Skarżący wnieśli skargi na tę samą decyzję. Wynik kontroli tej decyzji dokonanej przez sąd administracyjny dotyczy interesu prawnego obojga skarżących. Zaistniała zatem określona w art. 111 § 1 p.p.s.a. podstawa do połączenia sprawy niniejszej ze skargi E. W.-P. ze sprawą o sygn. akt II SA/Łd 813/20 ze skargi S. W. w celu ich łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia.

W dalszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.) oraz art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem stosując środki określone w ustawie. Oznacza to, że sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, tj. jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zmienić zaskarżonej decyzji, a jedynie uwzględniając skargę może uchylić ją, stwierdzić jej nieważność lub niezgodność z prawem, a może to uczynić, stosownie do unormowania zawartego w art. 145 § 1 p.p.s.a., jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 p.p.s.a., skarga zgodnie z art. 151 p.p.s.a. podlega oddaleniu. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (przepis art. 57a nie ma zastosowania w niniejszej sprawie, gdyż dotyczy skarg na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego wydaną w indywidualnej sprawie, opinię zabezpieczającą i odmowę wydania opinii zabezpieczającej). Jednakże zgodnie z art. 134 § 2 p.p.s.a. sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Z kolei stosownie do art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Kontrolując w tak zakreślonej kognicji zaskarżoną decyzję, sąd doszedł do przekonania, że skargi zasługują na uwzględnienie.

Przedmiotem wniosku skarżącej o zwrot inicjującego postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie jest nieruchomość położona w Ł. przy ul. A 16b, dawniej działka nr 49, mająca obecnie stanowić działki nr ewid. 130/25, 130/26 i część działki nr 129/59.

Jak wynika z uzasadnień wydanych w rozpoznawanej sprawie decyzji, organy administracji ustaliły, że podstawę wywłaszczenia stanowiła wydana na podstawie art. 1, art. 10 i art. 21 dekretu z 26 kwietnia 1949 r. decyzja Prezydium Rady Narodowej m. Ł. z [...] listopada 1955 r. Decyzją tą orzeczono o wywłaszczeniu na rzecz Państwa/Dyrekcji Budowy Osiedli Robotniczych w Ł. m. in. działki nr 49 o powierzchni 515 m2, rep. hip. 3059, położonej w Ł. przy ul. A 16b. Nieruchomość ta stanowiła własność S. W. i J. W. Jak wynika z akt administracyjnych, decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Odwoławczej Komisji Wywłaszczeniowej przy Prezydium Rady Narodowej m. Ł. z [...] kwietnia 1956 r. Skarżący są następcami prawnymi S.W. i J.W. (postanowienia Sądu Rejonowego w L. z [...] maja 1990 r., sygn. akt [...] i Sądu Rejonowego L.-Z. w L. z [...] czerwca 2011 r., sygn. akt [...] o stwierdzeniu nabycia spadku).

Zgodnie z art. 136 ust. 1 i 3 u.g.n. nieruchomość wywłaszczona nie może być użyta na cel inny niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, z uwzględnieniem art. 137, chyba że poprzedni właściciel lub jego spadkobierca nie złożą wniosku o zwrot tej nieruchomości. Poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z wnioskiem o zwrot nieruchomości lub jej części występuje się do starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, który zawiadamia o tym właściwy organ. Warunkiem zwrotu nieruchomości jest zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę odszkodowania lub nieruchomości zamiennej stosownie do art. 140.

Zgodnie z art. 137 u.g.n. nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli: 1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo 2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. Jeżeli w przypadku, o którym mowa w art. 137 ust. 1 pkt 2 u.g.n., cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część (art. 137 ust. 2 u.g.n.).

Zasada zwrotu nieruchomości, która nie została użyta na ten cel publiczny, który był przesłanką jej wywłaszczenia, ma rangę konstytucyjną i jest konsekwencją art. 21 ust. 2 Konstytucji RP, który dopuszczając wywłaszczenie jedynie na cele publiczne tworzy nierozerwalny związek pomiędzy określeniem tych celów w decyzji o wywłaszczeniu i faktycznym sposobem użycia wywłaszczonej rzeczy. Nakłada to obowiązek dopuszczenia zwrotu wywłaszczonej nieruchomości w tych wszystkich przypadkach, gdy nie zostanie ona wykorzystana na ten cel publiczny, który był przesłanką jej wywłaszczenia. Zasada ta jest z kolei konsekwencją wyjątkowego i szczególnego charakteru instytucji wywłaszczenia, które powinno być stosowane tylko w sytuacjach koniecznych, uzasadnionych celami publicznymi, a celów tych nie można realizować za pomocą innych środków prawnych (por. wyroki Trybunału Konstytucyjnego z 14 marca 2000 r., P 5/99, OTK ZU 2000/2/60; z 3 kwietnia 2008 r., K 6/05, OTK-A 2008/3/41, Dz.U. Nr 59, poz. 369; z 24 października 2001 r., SK 22/01, OTK 2001/7/216).

Wobec wystąpienia przez skarżących z żądaniem zwrotu nieruchomości do obowiązków organów administracji należało niebudzące wątpliwości ustalenie przedmiotu wywłaszczenia i jego podstawy, a następnie celu wywłaszczenia oraz czy został on zrealizowany i w jakim zakresie.

W ocenie sądu, organy administracji nie w pełni prawidłowo wywiązały się z tych obowiązków, a w konsekwencji tego nie wyjaśniły wszystkich istotnych okoliczności sprawy mających wpływ na wydane w sprawie decyzje.

Przede wszystkim zwrócić należy uwagę, że według zaświadczenia Sądu Powiatowego dla m. Ł. z 17 grudnia 1964 r. oraz odpisu Państwowego Biura Notarialnego w Ł. z 19 maja 1978 r z księgi wieczystej KW nr [...] dla nieruchomości przy ul. A 16b w Ł., Skarb Państwa ujawniono jako właściciela działki nr 49 w miejsce S.W. i J.W. na podstawie decyzji Prezydium Rady Narodowej m. Ł. z [...] listopada 1961 r. nr [...] o wywłaszczeniu, a nie wskazanej wyżej decyzji z [...] listopada 1955 r., która według ustaleń poczynionych przez organy administracji w niniejszej sprawie miała stanowić podstawę wywłaszczenia działki nr 49.

Jeżeli jednak podstawę wywłaszczenia stanowiła decyzja z [...] listopada 1955 r., to należy zwrócić uwagę, że jego przedmiotem była jedynie część nieruchomości o powierzchni 515 m2. Powierzchnia pozostałej nieruchomości wynosiła 1200 m2 i znajdował się na niej budynek mieszkalny o charakterze czynszowym (wniosek o wywłaszczenie z 17 maja 1955 r. Dyrekcji Budowy Osiedli Robotniczych w Ł., pismo Odwoławczej Komisji Wywłaszczeniowej przy Prezydium Rady Narodowej m. Ł. z 5 marca 1956 r., decyzja Odwoławczej Komisji Wywłaszczeniowej przy Prezydium Rady Narodowej m. Ł. z [...] kwietnia 1956 r. oraz zawiadomienia o jej wydaniu z 27 kwietnia 1956 r., pismo Dyrekcji Budowy Osiedli Robotniczych w Ł. z [...] lutego 1957 r. do Prezydium Rady Narodowej m. Ł., decyzja Prezydium Rady Narodowej m. Ł. z [...] maja 1962 r. o odszkodowaniu za wywłaszczoną nieruchomość).

W ocenie sądu, na podstawie akt sprawy nie można jednak jednoznacznie stwierdzić, czy rzeczywiście i w jakim zakresie działki nr 130/25, 130/26, 129/13 i nr 129/59 odpowiadają dawnej działce nr 49. Zasadnie w uzasadnieniu skargi skarżący zwrócił uwagę na brak wystarczającego udokumentowania w aktach sprawy usytuowania wywłaszczonej nieruchomości oraz tego, czy i w jakim zakresie cel wywłaszczenia został na niej zrealizowany. Wątpliwości budzi prawidłowość ustaleń w zakresie położenia działki nr 49 oraz zmian geodezyjnych, które miały nastąpić po utracie prawa własności do tej nieruchomości przez S.W. i J.W.

Z pisma [...] Ośrodka Geodezji z 14 listopada 2018 r. stanowiącego, jak wynika z uzasadnień decyzji organów obu instancji, podstawę ustaleń faktycznych wynika jedynie, że działka nr 130/25 ma powierzchnię 0,0197 ha, czyli 197 m2, nr 130/26 ma powierzchnię 0,0033 ha, czyli 33 m2, część działki nr 129/13 ma powierzchnię 0,0436 ha, czyli 436 m2, a część działki nr 129/59 ma powierzchnię 0,1973 ha, czyli 1 973 m2. Proste działanie matematyczne dowodzi, że suma wskazanych w tym piśmie powierzchni działek, które według organów administracji stanowić mają wywłaszczoną działkę nr 49 (2 639 m2), znacznie przewyższa powierzchnię, którą miała mieć wywłaszczona nieruchomość (515 m2). Podkreślić trzeba, że [...] Ośrodek Geodezji w piśmie z 14 listopada 2018 r. nie wyjaśnił, jaka część i która działki nr 129/59 stanowiła część działki nr 49. Z uzasadnień decyzji organów obu instancji także nie wynika, jaka część działki nr 129/59 o powierzchni 1 973 m2 stanowić ma część dawnej działki nr 49.

Należy zauważyć, że według pisma Urzędu Miasta Ł. z [...] stycznia 2018 r. oraz raportów o działkach wykonanych dla wewnętrznych potrzeb Urzędu Miasta Ł. działka nr 129/59 ma adres ul. A 16/16a, zaś działki nr 130/25 i 130/26 to ul. B. Jednakże z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy wynika, że nieruchomość położona w Ł. przy ul. A 16 stanowiła własność N.-M.B. i E.P. (zaświadczenie Sądu Powiatowego Dzielnicy Ł.-Ś. z 19 maja 1955 r., zaświadczenie Sądu Powiatowego dla miasta Ł. z 16 grudnia 1964 r., decyzja Terenowego Oddziału Likwidacyjnego z [...] maja 1955 r., nr [...] o uznaniu nieruchomości za majątek opuszczony). Nieruchomość przy ul. A 16a (działka nr 50) stanowiła natomiast własność S. L. i S. L. (albo "L."). Nieruchomość ta miała powierzchnię 1076 m2 (zaświadczenie Sądu Powiatowego dla miasta Ł. w Ł. z 23 grudnia 1964 r., zaświadczenie Sądu Powiatowego Dzielnicy Ł.-Ś. z 30 marca 1955 r., decyzja Prezydium Rady Narodowej m. Ł. z [...] grudnia 1957 r., nr [...] o wywłaszczeniu nieruchomości, decyzja Prezydium Rady Narodowej m. Ł. z [...] maja 1962 r. odszkodowaniu za wywłaszczoną nieruchomość, szacunek z 23 marca 1962 r., wniosek z 4 maja 1978 r. o ujawnienie Skarbu Państwa jako właściciela nieruchomości, zawiadomienie Państwowego Biura Notarialnego z 12 maja 1978 r.).

Ze znajdującej się w aktach administracyjnych odezwy Sądu Rejonowego dla Ł.-Ś. w Ł. z 1 września 2020 r. o nadesłanie akt sprawy natomiast wynika, że przed tym sądem zawisła sprawa o sygn. akt [...] z wniosku Skarbu Państwa – Prezydenta Miasta Ł. przy udziale Miasta Ł. oraz skarżących o zasiedzenie. Jak wyjaśnił pełnomocnik skarżącej na rozprawie 23 lipca 2021 r., przed Sądem Rejonowym dla Ł.-Ś. w Ł. zawisły dwie sprawy, których przedmiotem jest nieruchomość przy ul. A 16b w Ł. (kamienica), tj. sprawa o zasiedzenie oraz sprawa o jej wydanie.

Z załączników do pisma Urzędu Miasta Ł. z 28 grudnia 2018 r., mających stanowić kserokopię protokołu zdawczo-odbiorczego z 5 marca 1956 r., z kolei wynika, że opis inwentaryzacyjny terenów położonych na osiedlu A II dotyczy części posesji przy ul. C i A 17, A 19, A 23. Protokół zdawczo-odbiorczy z 5 marca 1956 r. dotyczy nieruchomości przy ul. C 101, ul. A 19, 23 i 25, ul. D 5, 5a, 9 i 3 oznaczonych jako działki nr 57, 58, 59, 60, 61, 62, 63, 64, które stanowić miały własność Państwa z mocy art. 34 dekretu z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich (Dz. U. Nr 13, poz. 87 ze zm.).

Z metryki ulicy B z kolei wynika, że inwestycja ta została zrealizowana w latach 1948-1950 r., a więc przed wydaniem decyzji o wywłaszczeniu z [...] listopada 1955 r. W 1977 r. ul. B została natomiast przebudowana – skrzyżowanie drogowe na D oraz przecięcie z ul. E i rozjazd przy ul. F. Z szacunku budynków i naniesień na nieruchomości położnej przy ul. A 16b, stanowiącej własność S.W. i J.W. z 22 marca 1962 r., sporządzonego przez rzeczoznawcę mgr inż. M.K. wynika wyłącznie, że nieruchomość została przejęta przez D.B.O.R. [...] Miasto w 1955 r., a znajdujące się na niej budynki (ustęp murowany oraz 2 drewniane komórki) zostały rozebrane. Z szacunku gruntu i nasadzeń roślinnych z 4 kwietnia 1962 r. sporządzonego przez rzeczoznawcę inż. P.S. wynika, że "według akt sprawy" nieruchomość przy ul. A 16b została przejęta na "cele budownictwa mieszkaniowego w 1955 r.". Obu szacunków dokonano na podstawie "protokołu ustaleń", którego nie ma w aktach sprawy. Brak jest planu sytuacyjnego, na którym oznaczono nieruchomości położone w Ł. przy ul. A i D, a których dotyczyła zgoda Ministra Gospodarki Komunalnej z 28 lutego 1956 r. na ich przekazanie przez Prezydium Rady Narodowej m. Ł. w zarząd i użytkowanie Dyrekcji Budowy Osiedli Robotniczych w Ł. Zwrócić należy też uwagę, że o ile w odpisie z księgi wieczystej KW nr [...] dla nieruchomości przy ul. A 16a z 30 maja 1978 r. w Dziale I sposób korzystania wskazano "plac budowy", o tyle w odpisie z księgi wieczystej KW nr [...] dla nieruchomości przy ul. A 16b z 19 maja 1978 r. w Dziale I sposób korzystania wskazano "nieruchomość miejska".

Brak jest więc wystarczających podstaw, aby uznać, że dokumenty te, w tym powołany w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji załącznik graficzny do protokołu zdawczo-odbiorczego z 5 marca 1956 r., uzasadniają wydanie zaskarżonej decyzji. Znaczna część tych dokumentów nie dotyczy nieruchomości stanowiącej przedmiot postępowania, tj. działki nr 49 przy ul. A 16b (inne numery działek i oznaczenie nieruchomości oraz inna podstawa prawna uzyskania własności – dekret o majątkach opuszczonych i poniemieckich a nie dekret z 26 kwietnia 1949 r.).

W tym stanie rzeczy dowodu z oględzin przeprowadzonych 19 października 2018 r. nie można uznać za miarodajny dowód na okoliczność wykorzystania nieruchomości zgodnie z celem wywłaszczenia, którym według wniosku o wywłaszczenie z 17 maja 1955 r. miała być budowa budynków mieszkalnych.

Poza tym dowód ten został przeprowadzony z naruszeniem art. 10, art. 79 oraz art. 81 k.p.a. Stosownie do art. 79 § 1 i 2 k.p.a. strona powinna być zawiadomiona o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu ze świadków, biegłych lub oględzin przynajmniej na siedem dni przed terminem. Strona ma prawo brać udział w przeprowadzeniu dowodu, może zadawać pytania świadkom, biegłym i stronom oraz składać wyjaśnienia. Zgodnie z art. 81 k.p.a., okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną, jeżeli strona miała możliwość wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów, chyba że zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 10 § 2, które jednak w niniejszej sprawie nie miały miejsca.

Zarówno w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, jak i w doktrynie, utrwalony jest pogląd, że zachowanie wymagań art. 79 i art. 81 k.p.a., niezależnie od wagi i treści przeprowadzonego dowodu, jest bezwzględnym obowiązkiem organu administracji publicznej. Naruszenie tego obowiązku – w szczególności jeżeli przeprowadzone bez udziału strony i kwestionowane przez nią dowody stanowiły podstawę rozstrzygnięcia sprawy – stanowi naruszenie przepisów o postępowaniu administracyjnym mające istotny wpływ na wynik sprawy (por. wyrok NSA: z 8 lipca 2014 r., I OSK 2874/12; z 22 listopada 2006 r., II OSK 375/06; z 13 lutego 1986 r., II SA 2015/85; B. Adamiak (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2017, s. 462; F. Elżanowski (w:) Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Warszawa 2015, s. 424). Podkreślenia wymaga, że jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego jest zamieszczona w art. 10 § 1 k.p.a. zasada zapewnienia stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania. Skarżący nie został prawidłowo zawiadomiony o terminie oględzin. Pierwszą przesyłkę zawierającą zawiadomienie o terminie oględzin wysłano bowiem na nieprawidłowy adres (ul. F 2 zamiast ul. F 25). Drugą przesyłkę, wysłaną na prawidłowy adres (ul. F 25), doręczono skarżącemu w trybie art. 44 § 1-4 k.p.a. 26 października 2018 r., czyli już po przeprowadzeniu oględzin. W konsekwencji tego skarżący pozbawiony został prawa do wzięcia udziału w przeprowadzeniu tego dowodu, możliwości zadawania pytań osobom uczestniczącym w oględzinach oraz składania wyjaśnień. Pozbawienie skarżącego możliwości wzięcia udziału w przeprowadzeniu tego dowodu, który jak wynika z uzasadnień decyzji organów administracji stanowił podstawę przyjętych przez nie ustaleń faktycznych, co do realizacji celu wywłaszczenia oraz położenia dawnej działki nr 49 oraz odstąpienie organów od ponownego przeprowadzenia tego dowodu z udziałem skarżącego, pozbawiło go możliwości zanegowania poczynionych wówczas ustaleń i uniemożliwiło podjęcie czynności procesowych zmierzających do ochrony jego interesów prawnych. Nadto sporządzona podczas oględzin 19 października 2018 r. dokumentacja fotograficzna nie została w żaden sposób opisana (przyporządkowana do poszczególnych działek, które miały stanowić przedmiot tego dowodu). Oględziny te zostały przeprowadzone przed udzieleniem przez [...] Ośrodek Geodezji informacji o tym, jakie działki odpowiadają obecnie danej działce nr 49 w piśmie z 14 listopada 2018 r.

Stwierdzone powyżej uchybienia procesowe świadczące o naruszeniu przez organy administracji w toku postępowania wyjaśniającego art. 7, art. 10, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 79, art. 80 i art. 81 k.p.a. Powodują, że przeprowadzone 19 października 2018 r. oględziny udokumentowane protokołem, w którym stwierdzono, że ich przedmiot stanowi teren nieruchomości położonej w Ł. przy ul. A 16b, oznaczonej w ewidencji gruntów numerami działek nr 130/25, 130/26 oraz część działki nr 129/59 w obrębie [...], nie mogą być dowodem w sprawie.

Wobec powyższego stwierdzić należy, że organy administracji nie oceniły prawidłowo dotychczas zebranego materiału dowodowego. Organy administracji przedwcześnie, z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., uznały, że jest on wystarczający do wydania decyzji rozstrzygającej sprawę co do jej istoty (o odmowie zwrotu nieruchomości). Obowiązkiem organów administracji było w pierwszej kolejności niebudzące wątpliwości ustalenie podstawy wywłaszczenia, następnie ustalenie, którym działkom lub działce obecnie odpowiada działka nr 49 i w jakiej konkretnie części, jeżeli obecnie stanowi część innej działki lub działek. W celu poczynienia w tym zakresie prawidłowych ustaleń organy administracji winny prześledzić zmiany geodezyjne, w tym zmiany w zakresie numeracji działek oraz ich ewentualnych podziałów i scalania. W celu prawidłowej identyfikacji dawnej działki nr 49 i odpowiadających jej obecnie działki lub działek organy winny rozważyć zlecenie odpowiedniego opracowania geodezyjnego, zwrócenie się do biegłego geodety o wydanie opinii (art. 84 § 1 k.p.a.). Dopiero po zidentyfikowaniu dawnej działki nr 49, o ile stanowiła ona przedmiot wywłaszczenia, możliwe będzie prawidłowe przeprowadzenie innych dowodów w sprawie, w tym oględzin oraz poczynienie dalszych ustaleń faktycznych niezbędnych dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy, czyli ustalenia celu wywłaszczenia i czy oraz w jakim zakresie został on zrealizowany. Należy przy tym rozważyć, w jakim wzajemnym stosunku pozostaje postępowanie administracyjne o zwrot nieruchomości przy ul. A 16b w Ł. ze sprawami zawisłymi przed sądem powszechnym, które także dotyczą nieruchomości przy ul. A 16b w Ł. Dokumenty stanowiące podstawę ustaleń faktycznych winny znaleźć się w aktach sprawy, zaś ich wyniki należy opisać w uzasadnieniu decyzji odpowiadającym wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a.

Ponownie prowadząc postępowanie organ administracji przeprowadzi postępowanie z uwzględnieniem przedstawionej wyżej oceny prawnej oraz wskazań.

Z tych względów sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w związku z art. 135 p.p.s.a.

O zwrocie kosztów postępowania na rzecz skarżącej sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. poz. 1800 ze zm.). Zasądzona od organu administracji na rzecz skarżącej kwota 697 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego obejmuje uiszczony wpis sądowy od skargi w wysokości 200 zł, wynagrodzenie jej pełnomocnika, będącego adwokatem, w wysokości 480 zł oraz opłatę skarbową od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł.

Podstawę orzeczenia o zwrocie kosztów postępowania na rzecz skarżącego w postaci uiszczonego wpisu sądowego od skargi w wysokości 200 zł stanowią art. 200 i 205 § 1 p.p.s.a.

dc