Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1598/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2008-03-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 650  Sprawy świadczeń społecznych w drodze wyjątku
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 83
journal: Dz.U. 2004 nr 39 poz 353
law: Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Mierzejewska, Sędzia WSA Bronisław Szydło, Sędzia WSA Przemysław Szustakiewicz (spr.), , Protokolant: Małgorzata Płodzicka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 marca 2008 r. sprawy ze skargi E. T. przedstawicielki ustawowej małoletniej M. T. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku 1. oddala skargę 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokat Z. G. kwotę 240 (słownie: dwieście czterdzieści) oraz kwotę 52,80 (słownie pięćdziesiąt dwa osiemdziesiąt) stanowiącą 22% podatku od towarów i usług, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej


UZASADNIENIE

Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), po ponownym rozpatrzeniu sprawy, utrzymał w mocy własną decyzję podjętą w dniu [...] marca 2007 r. i odmówił przyznania małoletniej M. T., reprezentowanej przez przedstawicielkę ustawową matkę E. T., renty rodzinnej po zmarłym ojcu L. T. w drodze wyjątku.

W uzasadnieniu decyzji Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych podniósł, że przyznanie świadczenia na podstawie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j.: Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.) jest możliwe, jeżeli wnioskodawca spełnił łącznie następujące warunki:

• jest lub był osobą ubezpieczoną lub jest członkiem rodziny pozostałym po ubezpieczonym;

• nie spełnia warunków ustawowych do uzyskania świadczeń wskutek szczególnych okoliczności;

• nie może podjąć pracy ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek;

• nie ma niezbędnych środków utrzymania.

Brak spełnienia przez wnioskodawcę którejkolwiek z przesłanek wyklucza możliwość przyznania mu świadczenia w drodze wyjątku. Ponadto organ wskazał, iż renta rodzinna jest pochodną świadczenia osoby zmarłej, a zatem w pierwszej kolejności bada się uprawnienia jakie przysługiwały tej osobie. Wskazał, że przesłanka szczególnych okoliczności, o której mowa w art. 83 ustawy odnosi się do osoby zmarłej. Za okoliczność taką uważa się wyłącznie zdarzenie bądź trwały stan wykluczający aktywność zawodową danej osoby z powodu niemożności przezwyciężenia ich skutków.

W trakcie postępowania stwierdzono, że zmarły ojciec dziecka w okresach: 1985-1986, 1990-1991, 1992-1999 oraz 1999-2001 miał liczne przerwy w zatrudnieniu - nie podejmował ani zatrudnienia, ani innej działalności objętej ubezpieczeniem. W tym czasie nie była orzeczona w stosunku do zmarłego całkowita niezdolność do pracy. Orzeczeniem z dnia [...] maja 2007 r., wydanym zaocznie, Komisja Lekarska ZUS wskazała, że zmarły ojciec był całkowicie niezdolny do pracy, ale nie da się ustalić daty jego powstania. Nadto Komisja ustaliła datę powstania częściowej niezdolność do pracy zmarłego od dnia [...] listopada 2004 r. Organ wyjaśnił, iż nie znalazł dowodów, które wskazywałyby, że przerwy w zatrudnieniu zmarłego nastąpiły wskutek szczególnych zdarzeń. Dodatkowo Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wskazał, iż łączny udokumentowany okres składkowy zmarłego ojca dziecka wynoszący 11 lat 10 miesięcy i 24 dni jest zbyt krótki do przyznania renty po osobie, która w chwili śmierci miała [...] lata.

Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi E. T., przedstawicielki ustawowej małoletniej M. T. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Skarżąca podniosła zarzut, że ustalony okres składkowy i nieskładkowy ustalony przez ZUS wynosi ponad połowę wieku produkcyjnego ubezpieczonego, a zatem jest on dostatecznie długi. Nadto organ nie przeanalizował trudnej sytuacji materialnej, w jakiej znalazła się skarżąca. Z uwagi na fakt, iż małoletnia córka M. jest osobą niepełnosprawną, jest ona zmuszona do sprawowania stałej opieki nad dzieckiem i nie może podjąć pracy. Razem z córką utrzymują się wyłącznie ze środków otrzymywanych z opieki społecznej, których starcza zaledwie na opłacenie czynszu. Brak jest środków finansowych na lekarstwa i leczenie dziecka.

W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie przytaczając argumenty zawarte w decyzji wydanej w drugiej instancji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), do rozpoznania sprawy właściwy jest Wojewódzki Sąd Administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Natomiast zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania.

Rozpatrywana pod tym względem skarga, nie zasługuje na uwzględnienie.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j.: Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.). Przewiduje on, że ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą – ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek – podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenia w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie, przy czym do przyznania tego świadczenia niezbędne jest łączne (kumulatywne) spełnienie wszystkich wyżej wymienionych warunków.

W rozpoznawanej sprawie nie wystąpiła jedna z obligatoryjnych przesłanek tj. przesłana szczególnych okoliczności usprawiedliwiających brak aktywności zawodowej ojca dziecka. Niewątpliwie małoletnia M. T., córka zmarłego L. T., znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, to jednak świadczenie przewidziane w powyższym przepisie, co należy podkreślić nie jest świadczeniem socjalnym, przyznawanym według potrzeb determinowanych warunkami życia osoby o nie ubiegającej się. Przepis ten wprost nie uzależnia przyznania prawa do świadczenia w drodze wyjątku od stażu ubezpieczeniowego, ani od długości przerw w zatrudnieniu. Z przepisu tego wynika natomiast przede wszystkim konieczność wykazania, iż ubezpieczony, którego praca stanowi źródło uprawnień pozostałej po nim rodziny, nie wypracował prawa do świadczenia ubezpieczeniowego na ogólnych zasadach w następstwie zaistnienia pewnych szczególnych okoliczności, które mu to uniemożliwiały.

W aktach sprawy brak jest dowodów mogących wskazywać chociażby pośrednio, że zmarły nie podjął zatrudnienia skutkującego dłuższym stażem ubezpieczeniowym z powodów szczególnych i uniemożliwiających zatrudnienie i pracę.

W niniejszej sprawie zmarły na przestrzeni [...] lat życia posiadał udowodniony okres składkowy w wysokości 11 lat 10 miesięcy i 24 dni. Zmarły miał liczne przerwy w zatrudnieniu. Z orzeczeń lekarskich zaś wynika, iż przed listopadem 2004 r., kiedy orzeczono w stosunku do niego częściową niezdolność do pracy, skarżący nie był osobą całkowicie niezdolną do pracy, a zatem nie można uznać, że w tym okresie nie mógł podejmować zatrudnienia, a co za tym idzie nie mógł odprowadzać składek z tytułu ubezpieczenia społecznego. Należy mieć na uwadze, iż długotrwały okres pozostawania ojca małoletniej poza ubezpieczeniem, bez udokumentowania przyczyn niepodjęcia pracy w czasie poprzedzającym jego zgon, wyłącza przesłankę art. 83 ust. 1 cytowanej ustawy, tj. przesłankę szczególnych okoliczności, od której zależało przyznanie świadczenia dla małoletniej w drodze wyjątku (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 maja 2006 r., sygn. akt I OSK 2/2006, ONSA i WSA 2007/2 poz. 44).

Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.