Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1726/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-12-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Hasła tematyczne: Aplikacje prawnicze
Skarżony organ: Rada Radców Prawnych
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną uchwałę
Powołane przepisy: article: art. 37 ust. 1- 2, art. 60 pkt 8 lit. c), art. 41 pkt 4, art. 47 ust. 2, art. 35, art.
journal: Dz.U. 2010 nr 10 poz 65
law: Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz Sędziowie Sędzia WSA Piotr Borowiecki (spr.) Sędzia WSA Jolanta Królikowska-Przewłoka Protokolant st. sekr. sąd. Karolina Pilecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi M. N. na uchwałę Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy aplikantów radcowskich 1. uchyla zaskarżoną uchwałę; 2. stwierdza, że uchylona uchwała nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych na rzecz skarżącej M. N. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Uchwałą z dnia [...] czerwca 2012 r., nr [...], Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych - działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej: "k.p.a.) - utrzymało w mocy uchwałę Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r., nr [...] w przedmiocie skreślenia skarżącej M. N. z listy aplikantów radcowskich.

Z akt sprawy wynika, iż skarżąca w 2006 r. rozpoczęła aplikację radcowską prowadzoną przez Okręgową Izbę Radców Prawnych w [...] (dalej także: OIRP w [...]").

W 2007 r. skarżąca zaliczyła I rok aplikacji i zajęcia teoretyczne objęte programem tego roku. Następnie zaliczyła zajęcia teoretyczne i praktyki objęte programem II roku aplikacji, natomiast nie zaliczyła II roku aplikacji radcowskiej ze względu na niezaliczenie kolokwium "Prawo finansowe". W 2009 r. roku zaliczyła II rok aplikacji i została dopuszczona na III rok aplikacji radcowskiej.

Następnie w roku szkoleniowym 2010 skarżąca nie zaliczyła III roku aplikacji ze względu na niezaliczenie kolokwiów z prawa administracyjnego i prawa finansowego. Skarżąca zaliczyła prawo administracyjne w terminie poprawkowym.

Z akt administracyjnych wynika, że skarżąca nie stawiła się na kolokwium z prawa finansowego w terminie poprawkowym. Pismem z dnia [...] listopada 2011 r. wystąpiła do OIRP w [...] z wnioskiem o usprawiedliwienie jej nieobecności. Do wniosku skarżąca załączyła zwolnienie lekarskie. Termin poprawkowy kolokwium z prawa finansowego został wyznaczony na dzień [...] grudnia 2011 r.

Pismem z dnia [...] grudnia 2011 r. skarżąca złożyła wniosek o usprawiedliwienie jej nieobecności na kolokwium poprawkowym z prawa finansowego z powodu choroby. Skarżąca załączyła zwolnienie lekarskie.

Następnie, z uwagi na nieuwzględnienie swojego nazwiska na liście osób dopuszczonych do kolokwium poprawkowego z prawa finansowego wyznaczonego na dzień [...] stycznia 2012 r., skarżąca w piśmie z dnia [...] stycznia 2012 r. wystąpiła do Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] z wnioskiem o przywrócenie terminu kolokwium z prawa finansowego, usprawiedliwiając swoją nieobecność złym stanem zdrowia spowodowanym m.in. wegetatywną chorobą żołądka. Skarżąca wskazała ponadto, że kolokwium z prawa finansowego jest jej ostatnim niezliczonym kolokwium, kończącym 4-letni cykl szkoleniowy w ramach aplikacji radcowskiej, którego zaliczenie umożliwi jej podejście do końcowego egzaminu radcowskiego.

Uchwałą nr [...] z dnia [...] stycznia 2012 r. Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] - działając na podstawie § 19 ust. 2 Regulaminu aplikacji radcowskiej stanowiącego załącznik do uchwały Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych nr [...] z dnia [...] maja 2011 r. w związku z art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2010 r. Nr 10, poz. 65 ze zm.) - wszczęła postępowanie w sprawie skreślenia skarżącej M. N. z listy aplikantów radcowskich.

Pismem z dnia [...] lutego 2012 r. Dziekan Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] zawiadomił skarżącą o wszczęciu postępowania w sprawie skreślenia jej z listy aplikantów radcowskich z powodu niezaliczenia powtarzanego III roku aplikacji radcowskiej w roku szkoleniowym 2011.

W piśmie z dnia [...] lutego 2012 r. skarżąca, ustosunkowując się do otrzymanego zawiadomienia o wszczęciu postępowania - wyjaśniła, że nie przystąpiła do kolokwium z prawa finansowego w dniu [...] grudnia 2011 r. z powodu choroby, potwierdzonej zaświadczeniem lekarskim. Wskazała na konsekwencje zawodowe uniemożliwienia jej przystąpienia do wskazanego kolokwium. Nadmieniła, że okoliczność nieprzystąpienia skarżącej do egzaminu nie świadczy o zlekceważeniu jej obowiązków wynikających z obowiązującego Regulaminu aplikacji. Nadmieniła, że kolokwia z wszystkich podstawowych dziedzin aplikacji zaliczyła, a prawo finansowe według niej jest przedmiotem dodatkowym, niewymaganym w innych częściach Polski. Skarżąca podkreśliła ponadto, że zmiana regulaminu aplikacji jest dla niej niezrozumiała. Jak stwierdziła niejasne nowowprowadzone przepisy nie wpłynęłyby na jej absencję w dniu [...] grudnia 2011 r., to jednak nie odniosła wrażenia, że absolutny charakter przepisu art. 32 Regulaminu aplikacji nie dotyczy przypadków wyjątkowych, losowych całkowicie niezależnych od woli aplikanta. Skarżąca wskazała, że ma poczucie krzywdy, że to nie niezaliczone kolokwium (z powodu niemożności przystąpienia do niego), ale suchy przepis może pozbawić ją prawa do zaliczenia kolokwium w dodatkowym terminie, a nie nieznajomość wiedzy w tym zakresie. Strona zaznaczyła ponadto, że aktualnie pracuje poza kancelarią prawniczą, nie posiada 5-letniej praktyki, co powoduje, że niedopuszczenie jej do kolokwium praktycznie przekreśla szanse podejścia do egzaminu radcowskiego bez ukończenia aplikacji, a tym samy kładzie kres jej karierze.

Pismem z dnia [...] lutego 2012 r. OIRP w [...] wystąpiła do radcy prawnego sprawującego patronat nad aplikantem o wystawienie i przesłanie do organu opinii za sprawowanie patronatu.

W odpowiedzi na powyższe wezwanie, radca prawny J. G. przesłał do OIRP w [...] sporządzoną opinię. W opinii zawarł informację o częstotliwości spotkań, rodzaju wykonywanych czynności (opracowywanie projektów pism procesowych, pozwów, wniosków, skarg umów z różnych dziedzin prawa). Patron stwierdził w opinii, że aplikant jest w pełni przydatny do wykonywania zawodu radcy prawnego z uwagi na poprawność merytoryczną przygotowywanych projektów pism i prowadzonych przez aplikanta spraw. Zdaniem opiniującego skarżąca jest osobą kontaktową i potrafiącą przekazywać wiedzę w sposób przystępny dla klienta. Patron stwierdził, że aplikant wykazuje zadawalające zainteresowanie literaturą prawniczą. Ponadto stwierdził, że skarżąca przyswoiła sobie zasady etyki radcy prawnego. W uwagach patron nadmienił, że skarżąca ma kłopoty ze stanem zdrowia, przy czym stwierdził, że o okoliczności tej dowiedział się z obserwacji aplikantki. Nie stanowiły one okoliczności usprawiedliwiającej, na którą powoływałaby się aplikantka. We wnioskach zawarł ocenę, że aplikantka zasługuje na dalsze umożliwienie jej kontynuacji aplikacji, a także opinię, iż jest przeciwny skreślenia jej z listy aplikantów.

W odpowiedzi na pismo OIRP w [...] z dnia [...] marca 2012 r. o możliwości zapoznania się i wypowiedzenia się co do zebranych materiałów dowodowych, skarżąca wyjaśniła, że dzienniczek aplikanta za rok szkoleniowy 2011/2012 przesłała listem poleconym w dniu [...] marca 2012 r. zachowując zakreślony termin jego dostarczenia. Skarżąca stwierdziła także, że nie otrzymała kilku, lecz tylko jedno wezwanie do dostarczenia dzienniczka.

Uchwałą z dna [...] kwietnia 2012 r., nr [...], Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] - działając na podstawie art. 37 ust. 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych oraz art. 107 § 1 i 3 k.p.a. - postanowiła skreślić skarżącą M. N. z listy aplikantów radcowskich.

W uzasadnieniu uchwały Rada OIRP w [...], powołując się na zebrany w sprawie materiał dowodowego - stwierdziła, że skarżący aplikant nie zaliczył powtarzanego III roku aplikacji radcowskiej w roku szkoleniowym 2011. Organ wskazał, że aplikant powtarzał dwa przedmioty i ponownie nie uzyskał oceny pozytywnej z kolokwium z prawa finansowego w uwagi na nieprzystąpienie do tego kolokwium. Organ zauważył, że aplikant powtarzał także II rok szkoleniowy (brak zaliczenia przedmiotu: Kodeks spółek handlowych).

Rada OIRP w [...] podniosła, że zgodnie z art. 37 ust. 2 ustawy o radcach prawnych, rada okręgowej izby radców prawnych może skreślić aplikanta radcowskiego listy aplikantów radcowskich, jeżeli stwierdzi jego nieprzydatność do wykonywania zawodu radcy prawnego. Z przytoczonego przepisu wynika jednocześnie, że skreślenie w tym trybie ma charakter aktu opartego na uznaniu administracyjnym (decyzja swobodna), zaś przesłanką podjęcia rozstrzygnięcia tej treści jest stwierdzenie "nieprzydatności do wykonywania zwodu radcy prawnego". Organ stwierdził, że ustawa nie precyzuje jednoznacznie kryteriów "nieprzydatności", co nie oznacza, że, że nie wynikają one z całokształtu regulacji ustawowej. Zdaniem Rady OIRP w [...], w stosunku do aplikanta radcowskiego zakres oceny nieprzydatności musi (i może) odnosić się wyłącznie do sfery tych czynności aplikanta, które skierowane są na uzyskanie statusu radcy prawnego. Zaznaczono, że nie chodzi tylko o formalne wykonywanie obowiązków aplikanta, lecz również o ich merytoryczny skutek w postaci nabycia przez aplikanta zdolności do należytego i samodzielnego wykonywania zawodu. Organ stwierdził, że brak możliwości nabycia wiedzy i umiejętności w oznaczonym zakresie, przy stworzeniu przez organ samorządowy pełnych warunków do ich uzupełnienia (powtarzanie roku) daje uzasadnione podstawy do twierdzenia, że skarżący aplikant nie wykazuje aktualnie koniecznych predyspozycji do wykonywania zawodu radcy prawnego - zawodu, który ustawowo podlega wykonywaniu ze "starannością wynikającą z wiedzy prawniczej " (art. 3 ust. 2 ustawy o radcach prawnych). Organ stwierdził, że skoro zawód radcy prawnego polega na świadczeniu pomocy prawnej i to pomocy profesjonalnej, to zdolność skutecznego nabywania wiedzy i umiejętności, ich pogłębiania, a w szczególności ich aktualizowania - staje się cechą tkwiącą w istocie wykonywania zawodu pardwy prawnego.

W ocenie Rady OIRP w [...], wskazany stan faktyczny świadczy o wypełnieniu przez skarżącą przesłanki nieprzydatności do wykonywania zawodu radcy prawnego, a tym samym uzasadnia skreślenie jej z listy aplikantów. Ponadto, zdaniem Rady ORIP w [...], ocena ta nie przekracza granic uznania administracyjnego.

Pismem z dnia [...] maja 2012 r. skarżąca, działając za pośrednictwem organu I instancji - wniosła do Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych odwołanie od w/w uchwały Rady ORIP w [...].

Wnosząc o uchylenie zaskarżonej uchwały Rady ORIP w [...], skarżąca zarzuciła organowi naruszenie art. 37 ust. 2 ustawy o radcach prawnych - poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego, polegające na przyjęciu, że nieprzystąpienie do kolokwium z prawa finansowego, a tym samym nieuzyskanie pozytywnej oceny z tego kolokwium, stanowi jedyną przesłankę uznania nieprzydatności do wykonywania zawodu radcy prawnego.

W uzasadnieniu odwołania strona skarżąca zarzuciła, że w jej przypadku wpływ na stanowisko ORIP w [...] miały selektywnie wybrane przesłanki, a nie inne względy merytoryczne, które powinny być uwzględnione przy podejmowaniu decyzji. Skarżąca zarzuciła, że głównym determinantem w sprawie skreślenia jej z listy aplikantów radcowskich była szeroko rozumiana teza o nieprzydatności do zawodu, a nie - jak twierdzi organ - niezaliczenie kolokwium z prawa finansowego. Skarżąca podkreśliła, że podstawę decyzji o skreśleniu z listy aplikantów stanowi zapis Regulaminu, który stanowi, że nieprzystąpienie do drugiego terminu kolokwium jest równoznaczne z niezaliczeniem tego kolokwium. Skarżąca stwierdziła, że ten zapis jest aspołeczny i niekonstytucyjny. Strona podkreśliła, że przyczyną niepodejścia do kolokwium w drugim terminie była jej choroba, która została stwierdzona zwolnieniem lekarskim. Skarżąca podkreśliła, że stan zdrowia zmusił ją do podjęcia decyzji o nieprzystąpieniu do drugiego terminu kolokwium z prawa finansowego. Skarżąca stwierdziła, że była w pełni świadoma skutków niestawiennictwa i liczyła się z koniecznością wystąpienia z wnioskiem o przywrócenie terminu kolokwium z prawa finansowego lub powtarzania kolejnego roku. Decyzję podjęła rozważnie.

Zdaniem skarżącej, na ocenę pracy i postępów aplikanta powinny mieć także wpływ, obok zaliczania kolejnych etapów szkolenia, także opinie sędziów, prokuratora oraz innych organów, w których aplikant odbywał praktyki zawodowe. Według skarżącej, opinie dotyczące jej osoby były zawsze pozytywne i nie zawierały zastrzeżeń wobec jej umiejętności. Skarżąca wskazała, że decydującym kryterium, do którego nie odniosła się Rada OIRP, winna być opinia patrona - radcy prawnego J. G., u którego skarżąca odbywała praktyki przez kilka lat. Opinia ta, zdaniem skarżącej, wyraźnie wskazuje, że "aplikant jest w pełni przydatny do zawodu radcy prawnego".

Ponadto skarżąca zarzuciła, że przy wydawaniu spornej uchwały o skreśleniu jej z listy aplikantów radcowskich organ nie uwzględnił, że kolokwia z pozostałych dziedzin prawa zostały przez nią zaliczone.

Skarżąca, powołując się ponadto na argument czysto ludzki - wskazała, że decyzja o jej skreśleniu nie została podjęta z powodu niezaliczenia kolokwium, lecz z uwagi na niemożność jego zaliczenia.

W wyniku rozpatrzenia odwołania Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych (dalej także: "Prezydium KRRP") chwałą z dnia [...] czerwca 2012 r., nr [...], utrzymało w mocy uchwałę Rady ORIP w [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r., nr [...] w przedmiocie skreślenia skarżącej z listy aplikantów radcowskich.

W uzasadnieniu uchwały Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych, ustosunkowując się do zarzutów odwołania - stwierdziło, że odwołanie skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. W ocenie Prezydium KRRP, uchwała organu I instancji była zgodna zarówno z prawem materialnym, jak i przepisami postępowania. Organ odwoławczy, podzielając stanowisko Rady OIRP w [...] wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały - stwierdził, że w niniejszej sprawie zachodzi podstawa do skreślenia skarżącej z listy aplikantów radcowskich.

Organ odwoławczy, powołując się na przepis art. 37 ustawy o radcach prawnych - stwierdził, że z brzmienia art. 37 ust. 2 cyt. ustawy wynika, iż uchwała o skreśleniu z listy aplikantów radcowskich z powodu nieprzydatności do wykonywania zawodu radcy prawnego stanowi decyzję uznaniową.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że w ramach delegacji ustawowej, do zakresu działania Krajowej Rady Radców Prawnych należy, stosownie do art. 60 pkt 8 lit. c ustawy o radcach prawnych, uchwalanie regulaminu odbywania aplikacji radcowskiej. Organ wskazał, że treść Regulaminu odbywania aplikacji radcowskiej stanowiącego załącznik do uchwały Nr 90/VII/2009 Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia 17 października 2009 r. w sprawie uchwalenia Regulaminu odbywania aplikacji radcowskiej, nie została zakwestionowana przez Ministra Sprawiedliwości w trybie art. 47 ust. 2 ustawy o radcach prawnych. Prezydium KRRP podniosło, że przepis § 19 ust. 2 Regulaminu odbywania aplikacji radcowskiej stanowi, że niezaliczenie więcej niż jeden raz roku szkoleniowego lub negatywna ocena patrona stanowią podstawę do stwierdzenia przez radę okręgowej izby radców prawnych nieprzydatności aplikanta do wykonywania zawodu i skreślenia go z listy aplikantów z tego powodu. Natomiast § 28 ust. 4 Regulaminu stanowi, iż w okresie trwania aplikacji aplikant może powtarzać tylko jeden rok szkoleniowy.

Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 41 pkt 4 ustawy o radcach prawnych, do zadań samorządu należy między innymi przygotowywanie aplikantów radcowskich do należytego wykonywania zawodu radcy prawnego, co bez wątpienia dotyczy także kształcenia aplikantów radcowskich. Samorząd radcowski jest uprawniony do organizowania i nadzorowania szkolenia zawodowego w formie aplikacji. Aplikanci radcowscy, jako członkowie samorządu, obowiązani są natomiast stosować się do uchwał jego organów.

Zdaniem organu odwoławczego, ustawowe uprawnienie organów samorządu radcowskiego do organizowania aplikacji oraz określania jej zasad dotyczy również weryfikowania przez organy samorządu wiedzy niezbędnej do wykonywania zawodu radcy prawnego. Stanowisko to, zdaniem Prezydium KRRP, wzmacnia treść przepisu art. 17 ust. 1 Konstytucji RP, zgodnie z którym samorząd sprawuje pieczę nad prawidłowym wykonywaniem zawodu zaufania publicznego w granicach interesu publicznego i dla jego ochrony, tym samym odpowiada za właściwe wyszkolenie przyszłych radców prawnych - profesjonalnych pełnomocników, co uprawnia do sukcesywnego sprawdzania nabywanej przez aplikantów wiedzy.

Prezydium KRRP stwierdziło, że niezaliczenie więcej niż jeden raz roku szkoleniowego lub negatywna ocena patrona mogą stanowić podstawę stwierdzenia nieprzydatności do wykonywania zawodu radcy prawnego i podjęcia uchwały o skreśleniu z listy aplikantów radcowskich na podstawie art. 37 ust. 2 ustawy o radcach prawnych.

Organ odwoławczy podzielił przy tym stanowisko wyrażone w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 września 2011 r. (sygn. akt II GSK 939/10), iż uznanie administracyjne, (a z takim mamy do czynienia w niniejszej sprawie), nie oznacza dowolności, a organ działający w ramach uznania administracyjnego obowiązany jest posługiwać się zgodnymi z prawem kryteriami i celem ich zastosowania jest wszechstronne wyjaśnienie stanu faktycznego. Decyzje uznaniowe wymagają wnikliwego i logicznego uzasadnienia, które odzwierciedla proces dokonywanych ustaleń faktycznych i zastosowanych kryteriów uznania administracyjnego.

W konsekwencji organ odwoławczy stwierdził, że obowiązkiem aplikanta radcowskiego jest nie tylko uczestniczenie w przewidzianych programem szkolenia zajęciach teoretycznych i praktycznych, ale także samodzielne pogłębianie wiedzy prawniczej i praktycznych umiejętności zawodowych oraz przestrzeganie dyscypliny szkolenia (art. 35 ustawy o radcach prawnych). Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych przyjęło, że chodzi nie tylko o "formalne" wykonywanie obowiązków aplikanta ("uczestniczenie", "pogłębianie"), lecz o ich "merytoryczny" skutek w postaci nabycia przez aplikanta zdolności do należytego i samodzielnego wykonywania zawodu. Wymaga to okresowego sprawdzania nabytej przez aplikanta wiedzy prawniczej i umiejętności praktycznych, która ma postać przeprowadzenia kolokwiów z poszczególnych dyscyplin prawniczych.

Zdaniem Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych, dokonana przez organ I instancji, ocena stanu faktycznego i przesłanki nieprzydatności do zawodu nie przekracza granic uznania administracyjnego. Organ odwoławczy uznał, że stan faktyczny sprawy został ustalony w sposób prawidłowy, zaś uzasadnienie spornej uchwały Rady OIRP w sposób prawidłowy i logiczny odzwierciedla zastosowane kryterium uznania administracyjnego.

Organ odwoławczy zauważył, że wprawdzie organ I instancji nie odniósł się do znajdujących się w aktach sprawy opinii patrona i opiekunów praktyk, to jednak takie uchybienie nie powoduje konieczności zastosowania art. 138 § 2 k.p.a., tj. uchylenia uchwały i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia Radzie Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...], celem wyjaśnienia zakresu sprawy, która ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.

Organ odwoławczy wskazał, że rozpoznając sprawę, przeanalizował znajdujące się w aktach sprawy opinie: patrona - radcy prawnego J. G. i opiekunów praktyk - prokuratora Prokuratury Rejonowej M. W., SSO J. K., SSO M. B., SSO B. M., SSR R. C., SSR E. M., SSR M. N., SSR E. G., SSR J. S., SSO B. R., SSO O. O., SSR A. S., SSO A. K., radcy prawnego R. S., radcy prawnego D. M., radcy prawnego I. L. Organ odwoławczy stwierdził, że opinie te są pozytywne, aczkolwiek ze względu na swoją lakoniczność nie pozwalają na szczegółową ocenę doświadczenia aplikantki. Z reguły wskazują na rodzaj wykonywanych podczas praktyk czynności. Ponadto Prezydium KRRP stwierdziło, że w aktach sprawy brak jest opinii patrona za rok 2007/2008, a opinia za rok 2008/2009 jest nader lakoniczna. Organ odwoławczy zauważył ponadto, że prośba o zawarcie umowy patronatu z radcą prawnym J. G. została złożona pismem z dnia [...] lipca 2009 r. W aktach sprawy brak również opinii patrona za rok szkoleniowy 2010. Natomiast opinia patrona za rok 2011 została złożona dopiero w odpowiedzi na pismo Dziekana Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] z prośbą o przedłożenie opinii w związku z wszczęciem postępowania o skreślenie z listy aplikantów radcowskich.

Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych nie zakwestionowało, że opinia patrona, czy też opiekuna praktyk ma znaczenie dla oceny przebiegu aplikacji radcowskiej. Jednakże, zdaniem organu odwoławczego, nie można zgodzić się ze stanowiskiem, że każdorazowo pozytywna opinia patrona przesądzałaby o przydatności do wykonywania zawodu radcy prawnego. Organ II instancji uznał, że przyjęcie takiego poglądu, jaki proponuje strona skarżąca – spowodowałoby, że możliwość zastosowania do skreślenia z listy aplikantów radcowskich przesłanki z art. 37 ust. 2 ustawy o radcach prawnych - byłaby czysto hipotetyczna. Analogiczna sytuacja, zdaniem organu, miałaby miejsce w przypadku, gdy wprawdzie aplikant uzyskałby zaliczenia z kolokwiów, ale opinia jego patrona byłaby negatywna. Zastosowanie takiego dychotomicznego podziału spowodowałoby, zdaniem organu odwoławczego, że decyzja uznaniowa, o której mowa w art. 37 ust. 2 ustawy o radcach prawnych - utraciłaby taki charakter. W ocenie Prezydium KRRP, może więc wystąpić "dysonans między opiniami z przebiegu pracy w zakresie praktycznego przygotowania do zawodu, a merytorycznym poziomem wiedzy wynikającym z niezaliczonego kolokwium". Nie oznacza to jednak, że wydana uchwała narusza prawo, czy też została wydana z naruszeniem zastosowanych kryteriów uznania administracyjnego.

Prezydium KRRP podkreśliło jednocześnie, że konstrukcja, jaką zastosował ustawodawca w przepisie art. 37 ust. 2 ustawy o radcach prawnych, daje podstawę do rozważania możliwości skreślenia aplikanta z listy w sytuacji, gdy ziści się stan faktyczny odpowiadający nieprzydatności aplikanta do wykonywania zawodu radcy prawnego. Ustawodawca nie wskazał przy tym, jakie konkretnie elementy składają się na stan faktyczny mogący stanowić przyczynę skreślenia aplikanta z listy.

Zdaniem organu II instancji, w niniejszej sprawie nie mamy do czynienia z jednorazowym negatywnym wynikiem, a z przypadkiem, gdy aplikant nie zalicza kolejnych przedmiotów objętych programem szkolenia aplikacyjnego i sytuacja taka utrzymuje się mimo powtarzania roku szkoleniowego. Dodatkowo, co podkreślił organ I instancji, jest to powtarzanie o ograniczonym zakresie - aplikant powtarza tylko przedmioty niezaliczone, dysponując tym samym znacznie szerszymi możliwościami czasowymi.

Prezydium KRRP wskazało ponadto, że - wbrew zarzutom skarżącej M. N. - stwierdzenie jej nieprzydatności do wykonywania zawodu nie nastąpiło tylko i wyłącznie z powodu niezdania kolokwium z prawa finansowego, ale z powodu powtórnego niezaliczenia III roku szkoleniowego na aplikacji. Organ podkreślił, że w trakcie przebiegu szkolenia na aplikacji odwołująca złożyła z wynikiem negatywnym nie jedno, lecz kilka kolokwiów, zaś uprzednio powtarzała także II rok aplikacji.

Zdaniem Prezydium KRRP, uprawnienie do powtarzania roku szkoleniowego w ograniczonym zakresie i możliwość czterokrotnego przystąpienia do kolokwium z każdego przedmiotu, przy stworzeniu przez organ samorządowy pełnych warunków do ich uzupełnienia (powtórzenia roku), uzasadniają, w przypadku powtórnego niezaliczenia roku szkoleniowego, podstawę do stwierdzenia braku nabycia wiedzy i umiejętności w oznaczonym zakresie oraz uprawnienie do stwierdzenia nieprzydatności do wykonywania zawodu radcy prawnego.

Ponadto organ odwoławczy stwierdził, że z analizy akt sprawy wynika, iż skarżąca nie składała w terminie dzienniczka aplikantka i nie uczyniła tego pomimo wezwań Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...], co podkreślono w opinii opiekuna roku.

Organ odwoławczy uznał również, że ilość zwolnień lekarskich znajdujących się w aktach sprawy, choć wskazuje na problemy zdrowotne odwołującej, nie ma przesądzającego znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, albowiem aplikant mógł złożyć wniosek o udzielenie urlopu dziekańskiego na poprawę stanu zdrowia, czego skarżąca nie uczyniła.

W konsekwencji Prezydium KRRP stwierdziło, że dokonana, na gruncie dostępnej wiedzy o dotychczasowym postępowaniu danej osoby, ocena dała organowi uzasadnione podstawy do stwierdzenia, że skarżący aplikant nie wykazywał koniecznych predyspozycji do wykonywania zawodu radcy prawnego - zawodu, który ustawowo podlega wykonywaniu "ze starannością wynikającą z wiedzy prawniczej" (art. 3 ust. 2 ustawy o radcach prawnych), istnieją bowiem dostatecznie silne podstawy, aby sądzić, że nie sprosta on obowiązkom, jakie będą na nim ciążyły w związku z wykonywaniem zawodu radcy prawnego.

Prezydium KRRP stwierdziło, że wartością nadrzędną wymagającą w tym przypadku szczególnej ochrony, jest potrzeba zapewnienia, by status radcy prawnego uzyskiwała wyłącznie taka osoba, która już w trakcie aplikacji wykazuje zdolności nabywania, pogłębiania i późniejszej aktualizacji wiedzy prawniczej i umiejętności praktycznych.

Pismem z dnia [...] lipca 2012 r. skarżąca - działając za pośrednictwem organu odwoławczego - wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na uchwałę Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia [...] czerwca 2012 r., nr [...].

Wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonej uchwały Prezydium KRRP, skarżąca zarzuciła:

- naruszenie art. 37 ust. 2 ustawy o radcach prawnych - poprzez podjęcie uchwały o skreśleniu z listy aplikantów radcowskich z uwagi na stwierdzenie nieprzydatności do wykonywania zawodu radcy prawnego z naruszeniem intencji ustawodawcy, procedur i wykazania złej woli w ocenie, która mimo, że oparta na uznaniu administracyjnym, nie powinna być dowolna i subiektywna,

- błędy w ustaleniu stanu faktycznego i niedokonanie sprawdzenia faktów w kwestii rzekomego niedostarczenia dzienniczka aplikanta pomimo wezwań ORIP w [...].

W uzasadnieniu skargi strona podniosła na wstępie, że złudne i nieprawdziwe jest stwierdzenie, że jeśli ktoś zda kolokwium, to posiada wiedzę prawniczą i umiejętności praktyczne.

Skarżąca podkreśliła, że znaczący w tej sprawie jest dzień [...] grudnia 2011 r., w którym to skarżąca miała przystąpić do ostatniego już egzaminu z prawa finansowego. Skarżąca podniosła, że do tego kolokwium została dopuszczona przez Radę bez żadnych zastrzeżeń. W ocenie skarżącej, należy więc domniemywać, a nawet przyjąć za pewnik, że Rada OIRP w [...] do tego dnia nie miała większych zastrzeżeń co do przebiegu aplikacji, zresztą w ogóle ich nie zgłaszając, ani też nie precyzując. Skarżąca zauważyła, że zgodnie z zasadami logiki, wszelkie negatywne argumenty wysuwane obecnie, dotyczące przebiegu jej aplikacji sprzed [...] grudnia 2011 r. - nie są zasadne i nie powinny być brane pod uwagę. Gdyby bowiem - jak wskazała skarżąca - przystąpiła ona w dniu [...] grudnia 2011 r. do kolokwium i je zdała - ocena Rady OIRP dotycząca jej przydatności do zawodu byłaby pozytywna.

Skarżąca wyjaśniła, ze z uwagi na jej chorobę, udokumentowaną zaświadczeniem lekarskim, nie przystąpiła do kolokwium z prawa finansowego w wyżej podanym terminie. Zdaniem skarżącej, Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] nie wykazała minimum dobrej woli, by wyznaczyć nowy termin kolokwium. Według skarżącej, Rada OIRP uznała (w żaden sposób tego nie argumentując), że choroba i zaświadczenie lekarskie, które ją stwierdzało, nie są żadnym usprawiedliwieniem, i nie stanowią żadnej przesłanki do odrębnego potraktowania jej przypadku. W rezultacie tego działania Rady OIRP skarżąca nie została zgłoszona na termin styczniowy i nie zaliczyła w konsekwencji II roku aplikacji.

Ponadto skarżąca zarzuciła, że Rada OIRP w [...], podejmując decyzję o skreśleniu jej z listy aplikantów, w ogóle nie wzięła pod uwagę opinii wystawionych przez patronów i inne instytucje, w których skarżąca odbywała praktykę, a które to opinie mogą autorytatywnie zaświadczyć o jej praktycznej przydatności do zawodu. W ocenie skarżącej, organ odwoławczy również zdyskredytował opinie patrona i innych instancji - sugerując, że może tu wystąpić "dysonans" między opiniami o przebiegu pracy, a merytorycznym poziomem wiedzy wynikającym z niezaliczonego kolokwium. Skarżąca stwierdziła, że powyższa okoliczność to swoisty paradoks, albowiem organ zdyskredytował opinię patrona i wyrokował o braku wiedzy aplikanta i jego braku przygotowania do wykonywania zawodu z powodu niezaliczonego kolokwium, mimo tego, że do tego sprawdzianu w ogóle nie doszło, bo aplikant nie został w ogóle dopuszczony do kolokwium.

Skarżąca zarzuciła jednocześnie, że zarówno Rada OIRP w [...], jak i organ odwoławczy błędnie ustalili stan faktyczny odnośnie jej rzekomego niedostarczenia dzienniczka aplikanta i rzekomych wielu monitów w sprawie.

W odpowiedzi na skargę Krajowa Rada Radców Prawnych wniosła o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały.

W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę organ odwoławczy stwierdził, że - wbrew twierdzeniom strony skarżącej - podjęte uchwały organów obu instancji nie były dowolne i subiektywne. Według Prezydium KRRP, organy posłużyły się zgodnymi z prawem kryteriami i wszechstronnie wyjaśnił stan faktyczny. Ponadto organ odwoławczy uznał, że z uzasadnienia zaskarżonej uchwały jasno wynikają kryteria uznania administracyjnego, odzwierciedlające proces dokonanych ustaleń.

Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych stwierdziło ponadto, że nigdy nie kwestionowało, że w następstwie wezwań, M. N. złożyła dzienniczek aplikanta. Zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały sformułowanie dotyczące bezskutecznych wezwań do jego złożenia, ustalone zostało w oparciu o opinię opiekuna roku, aktualną na dzień [...] marca 2012 r., kiedy jeszcze skarżąca nie złożyła przedmiotowego dzienniczka. Organ stwierdził, że w uzasadnieniu chodziło mu o podkreślenie okoliczności, że aplikantka nie złożyła tego dzienniczka samodzielnie wraz z zakończeniem roku szkoleniowego na aplikacji radcowskiej (tj. z końcem grudnia 2011 r.), a musiała być do tego wzywana. Zdaniem Prezydium KRRP, okoliczność ta, mimo, iż nie jest przesądzająca w niniejszej sprawie, to wskazuje na zachowanie aplikanta wobec obowiązków wynikających z ustawy o radcach prawnych i z Regulaminu odbywania aplikacji radcowskiej.

W ocenie organu odwoławczego, istotne elementy ustalonego stanu faktycznego nie zostały zakwestionowane przez skarżącą i zdaniem Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych są bezsporne. Zdaniem organu, w niniejszej sprawie zbadanie, czy w sprawie skarżącej wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 37 ust. 2 ustawy o radcach prawnych, było wręcz obowiązkiem organów samorządu radcowskiego. Organ odwoławczy podkreślił, że analiza ta odbyła się przy uwzględnieniu przepisu § 19 ust. 2 Regulaminu odbywania aplikacji radcowskiej, zgodnie z którym niezaliczenie więcej niż jeden raz roku szkoleniowego lub negatywna ocena patrona stanowią podstawę do stwierdzenia przez Radę nieprzydatności aplikanta do wykonywania zawodu i skreślenia z listy aplikantów radcowskich z tego powodu oraz przy uwzględnieniu § 28 ust. 4 cyt. Regulaminu, który stanowi, iż w okresie trwania aplikacji aplikant może powtarzać tylko jeden rok szkoleniowy.

W oparciu o zebrany materiał dowodowy, zdaniem Prezydium KRRP zaistniały przesłanki, które pozwoliły na utrzymanie w mocy uchwały skreślającej skarżącą z listy aplikantów radcowskich. Organ podtrzymał swoje stanowisko, że decyzja o skreśleniu, pomimo, iż posiada charakter uznaniowy - jest w pełni uzasadniona. Zdaniem Prezydium KRRP, stwierdzenie nieprzydatności do wykonywania zawodu nie nastąpiło tylko i wyłącznie z powodu niezdania kolokwium z prawa finansowego, lecz z całościowej analizy dokonanej na gruncie dostępnej wiedzy o dotychczasowym postępowaniu skarżącego aplikanta.

Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w dniu 7 grudnia 2012 r. skarżąca podtrzymała dotychczasowe stanowisko i zarzuty skargi.

Obecny na rozprawie sądowej pełnomocnik Prezydium KRRP, podtrzymując dotychczasowe stanowisko organu oraz wnosząc o oddalenie skargi - stwierdził, że z przepisów przejściowych zmieniających Regulamin odbywania aplikacji radcowskiej wynika, że do skarżącej ma zastosowanie również § 28 ust. 4 Regulaminu w brzmieniu nadanym przez Uchwałę KRRP z dnia [...] kwietnia 2011 r. w sprawie zmiany tego Regulaminu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W świetle powołanych przepisów cyt. ustawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r. Nr 270 ze zm. – dalej także: p.p.s.a.).

Biorąc powyższe pod uwagę, należy - zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - uznać, że wydając sporną uchwałę z dnia [...] czerwca 2012 r., nr [...], Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych dopuściło się - mającego istotny wpływ na wynik sprawy - naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, a w szczególności art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., a także art. 107 § 3 k.p.a. - polegającego na niewyjaśnieniu wszystkich okoliczności istotnych dla prawidłowego i pełnego rozstrzygnięcia sprawy, bez wyraźnego wskazania przyczyn nieuwzględnienia twierdzeń i zarzutów strony skarżącej.

W konsekwencji powyższego uchybienia organ odwoławczy dopuścił się tym samym zasadniczej obrazy przepisów art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 37 ust. 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych.

Tym samym Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych, rozstrzygając w niniejszej sprawie, dopuściło się naruszenia przepisu art. 8 k.p.a. i wyrażonej w nim zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa.

Naruszenie wspomnianych przepisów procedury administracyjnej mogło mieć - w ocenie Sądu - istotny wpływ na ostateczny wynik sprawy, a więc stanowi dostateczną podstawę prawną do uchylenia zaskarżonej uchwały w przedmiocie skreślenia skarżącej M. N. z listy aplikantów radcowskich.

Należy wskazać, że podstawę prawną zaskarżonej uchwały Prezydium KRRP oraz poprzedzającej ją uchwały Rady OIRP w [...] stanowiły przepisy ustawy o radcach prawnych.

Wato zauważyć na wstępie, że art. 35 ustawy o radcach prawnych stanowi, iż do obowiązków aplikanta radcowskiego należy: uczestniczenie w przewidzianych programem zajęciach teoretycznych i praktycznych; samodzielne pogłębianie wiedzy prawniczej i praktycznych umiejętności zawodowych; przestrzeganie dyscypliny szkolenia i pracy; przystąpienie do egzaminu radcowskiego w wyznaczonym terminie.

W świetle art. 37 ust. 1 ustawy o radcach prawnych aplikanta radcowskiego skreśla się z listy aplikantów radcowskich: w wypadkach, o których mowa w art. 29 pkt 1, 3-6, stosowanych odpowiednio oraz niezakończenia przez niego bez usprawiedliwionej przyczyny aplikacji radcowskiej w terminie, o którym mowa w art. 32 ust. 2.

Natomiast art. 37 ust. 2 cyt. ustawy, stanowiący w niniejszej sprawie podstawę zaskarżonej uchwały, określa, że rada okręgowej izby radców prawnych może skreślić aplikanta radcowskiego z listy aplikantów radcowskich, jeżeli stwierdzi jego nieprzydatność do wykonywania zawodu radcy prawnego.

Należy zwrócić uwagę, że art. 60 ustawy o radcach prawnych przewiduje, że do zakresu działania Krajowej Rady Radców Prawnych należy uchwalanie regulaminów odbywania aplikacji radcowskiej.

Krajowa Rada Radców Prawnych, powołując się na wspomniany przepis cyt. ustawy, wydała uchwałę nr 90/VII/2009 z dnia 17 października 2009 r., w której określiła Regulamin odbywania aplikacji radcowskiej stanowiący załącznik do tej uchwały.

Zgodnie z Regulaminem odbywania aplikacji radcowskiej (§ 28 ust. 1), po zakończeniu każdego roku szkoleniowego, na podstawie uzyskanych przez aplikanta zaliczeń z zajęć i przedłożonych zaświadczeń oraz opinii przewidzianych Regulaminem, a także po zdaniu kolokwium rocznego przewidzianego planem szkolenia kierownik szkolenia dokonuje zaliczenia roku szkoleniowego.

Natomiast, jak stanowił wówczas przepis § 28 ust. 2 Regulaminu, nie zalicza się roku szkoleniowego w przypadku: opuszczenia w ciągu roku szkoleniowego zajęć lub praktyk w wymiarze większym, niż określony w § 23 oraz niezłożenia z wynikiem pozytywnym kolokwium przewidzianego planem szkolenia na dany rok.

§ 28 ust. 4 tegoż Regulaminu przewidywał, że w okresie trwania aplikacji aplikant może powtarzać rok szkoleniowy tylko jeden raz. Ust. 5 Regulaminu określał, że w razie niezaliczenia roku szkoleniowego powtarzanie roku obejmuje uczestniczenie we wszystkich zajęciach aplikantów przewidzianych planem szkolenia, jak i ponowne przystąpienie do kolokwium przewidzianego planem szkolenia.

Regulamin określa, że od negatywnego wyniku kolokwium nie przysługuje odwołanie. Kolokwium, z którego aplikant uzyskał ocenę negatywną można powtarzać tylko jeden raz. Zgodnie z § 32 Regulaminu terminy kolokwium i kolokwium poprawkowego ustala Prezydium Rady ogłasza się je w sposób przyjęty w danej Izbie. Nieobecność na kolokwium można usprawiedliwić w sposób przewidziany dla usprawiedliwienia nieobecności na zajęciach. W przypadku usprawiedliwionej niemożności uczestniczenia przez aplikanta w kolokwium lub kolokwium poprawkowym Rada określa nowy termin kolokwium (dodatkowy). Zgodnie z § 32 ust. 3 nieprzystąpienie do kolokwium bez usprawiedliwienia lub nieprzystąpienie do kolokwium wyznaczonego w drugim terminie jest równoznaczne z uzyskaniem z kolokwium oceny niedostatecznej. Natomiast ust. 4 § 32 Regulaminu stanowi, że przepisy dotyczące kolokwium stosuje się do kolokwium poprawkowego.

Powyższy Regulamin został zmieniony Uchwałą Nr 37/VIII/2011 Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia 12 kwietnia 2011 r. Zmiany weszły w życie z dniem podjęcia tej uchwały.

Wspomnianą uchwałą z dnia 12 kwietnia 2011 r. wprowadzono do Regulaminu § 28 ust. 5 w brzmieniu stanowiącym, iż powtarzanie roku obejmuje uczestniczenie we wszystkich zajęciach aplikantów przewidzianych planem szkolenia, jak i przystąpienie do kolokwiów przewidzianych programem aplikacji. Jeżeli aplikant powtarza rok szkoleniowy wyłącznie z powodu, o którym mowa w ust. 2 pkt 2, powtarzanie roku szkoleniowego nie obejmuje uczestniczenia w zajęciach oraz przystąpienia do kolokwiów z przedmiotów, z których aplikant uzyskał oceny pozytywne. Powtarzanie roku nie obejmuje ponownego uczestniczenia w szkoleniu, którym mowa w art. 32 ust. 3a ustawy, jeżeli aplikant uzyskał zaliczenie z tego szkolenia w roku poprzednim.

Zgodnie z § 29 ust. 1 zdanie drugie Regulaminu, terminy kolokwiów wyznacza Prezydium Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych i ogłasza je w sposób przyjęty w danej izbie do dnia 30 czerwca danego roku szkoleniowego. § 32 przewiduje, że nieobecność na kolokwium można usprawiedliwić w sposób przewidziany dla usprawiedliwienia nieobecności na zajęciach. W przypadku usprawiedliwionej nieobecności aplikanta na kolokwium Prezydium Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych wyznacza dodatkowy termin kolokwium, przypadający nie wcześniej niż po upływie 7 dni od terminu kolokwium, do którego aplikant nie przystąpił. Nieprzystąpienie do kolokwium bez usprawiedliwienia lub nieprzystąpienie do kolokwium w terminie dodatkowym jest równoznaczne z uzyskaniem oceny niedostatecznej.

Zgodnie z brzmieniem § 32 a ust. 1 Regulaminu, aplikant, który uzyskał ocenę niedostateczną z kolokwium, ma prawo przystąpić do kolokwium poprawkowego.

Terminy kolokwiów poprawkowych wyznacza Prezydium Rady na dzień przypadający nie wcześniej niż po upływie 7 dni od dnia ogłoszenia wyników kolokwium z danego przedmiotu i ogłasza je w sposób przyjęty w danej izbie nie później niż 3 dni przed wyznaczonym terminem. Do kolokwiów poprawkowych stosuje się odpowiednio przepisy o wyznaczaniu lub przeprowadzaniu kolokwiów (§ 29 - 32 Regulaminu).

W dniu 21 maja 2011 r. weszła w życie uchwała Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych w sprawie ogłoszenia tekstu jednolitego Regulaminu odbywania aplikacji radcowskiej.

Natomiast w dniu 1 stycznia 2012 r. weszła w życie uchwała KRRP z dnia 9 grudnia 2011 r. Nr 72/VIII/2011 w sprawie zmiany Regulaminu odbywania aplikacji radcowskiej. Wprowadziła ona nowe brzmienie § 32 Regulaminu, zgodnie z którym nieobecność na kolokwium może być usprawiedliwiona wyłącznie zaświadczeniem lekarskim stwierdzającym niezdolność aplikanta do pracy w dniu kolokwium. W szczególnie uzasadnionych przypadkach nieobecność na kolokwium może być usprawiedliwiona przez Dziekana na wniosek aplikanta także z innych powodów niż niezdolność do pracy. Ust. 4 § 32 Regulaminu stanowi, że w przypadku usprawiedliwienia nieobecności na kolokwium Prezydium Rady wyznacza dodatkowy termin kolokwium. Nieobecność na dodatkowym kolokwium wyznaczonym w dodatkowym terminie może być usprawiedliwiona wyłącznie w szczególnych wypadkach przez Dziekana na wniosek aplikanta. Nieobecność aplikanta na kolokwium bez usprawiedliwienia jest równoznaczna z uzyskaniem oceny niedostatecznej.

Zdaniem Sądu, organ administracji winien stosować przepisy prawa obowiązujące w dacie wydania spornej uchwały o skreśleniu skarżącej z listy aplikantów. Zatem w dniu wydania przez Radę Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] uchwały o skreśleniu skarżącej z listy aplikantów, tj. w dniu [...] kwietnia 2012 r. obowiązywał Regulamin odbywania aplikacji radcowskiej ogłoszony uchwałą Prezydium KRRP z dnia [...] maja 2011 r. zmieniony uchwałą KRRP Nr [...] z dnia [...] grudnia 2011 r.

Należy zauważyć, że obowiązujący w dniu wydania uchwały o skreśleniu skarżącej z listy aplikantów Regulamin odbywania aplikacji radcowskiej określa wprost postępowanie (obowiązki i uprawnienia) Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w zakresie wyznaczania terminów kolokwiów oraz terminów kolokwiów poprawkowych.

Zdaniem Sądu, powyższe przepisy Regulaminu odbywania aplikacji radcowskiej nie określają jednak sposobu działania Dziekana Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych właściwej dla prowadzenia aplikacji, w przypadku rozpoznania wniosku aplikanta o określenie dodatkowego terminu kolokwium. W Regulaminie jasno jest określona procedura wyznaczania terminu kolokwium poprawkowego, natomiast, jeśli chodzi o przyznawanie terminu dodatkowego kolokwium w Regulaminie zawarte jest enigmatyczne stwierdzenie: "Nieobecność na kolokwium może być usprawiedliwiona wyłącznie zaświadczeniem lekarskim stwierdzającym niezdolność aplikanta do pracy w dniu kolokwium. W szczególnie uzasadnionych przypadkach nieobecność na kolokwium może być usprawiedliwiona przez Dziekana na wniosek aplikanta także z innych powodów niż niezdolność do pracy."

W świetle wymienionych przepisów, Dziekan jest uprawniony do dokonania samodzielnej oceny i podjęcia decyzji w przedmiocie: usprawiedliwienia nieobecności aplikanta na kolokwium oraz wyznaczenia dodatkowego terminu kolokwium, czyniąc to w oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy. Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie w aktach administracyjnych brak jest jakiegokolwiek odzwierciedlenia działań podejmowanych w powyższym zakresie przez Dziekana OIRP w [...].

Zauważyć należy, że zgodnie z art. 37 ust. 2 ustawy radców prawnych, że rada okręgowej izby radców prawnych może skreślić aplikanta radcowskiego z listy aplikantów radcowskich, jeżeli stwierdzi jego nieprzydatność do wykonywania zawodu radcy prawnego. "Nieprzydatność do zawodu radcy prawnego" jest pojęciem szerokim i ocennym.

Zgodnie z § 28 Regulaminu o odbyciu aplikacji radcowskiej nie zalicza się roku szkoleniowego w przypadku, gdy aplikant uzyskał z chociażby jednego kolokwium poprawkowego ocenę niedostateczną. W świetle § 32 Regulaminu nieprzystąpienie do kolokwium bez usprawiedliwienia jest równoznaczne z uzyskaniem oceny niedostatecznej. W związku z powyższym zajęcie stanowiska (uznanie) przez organ w kwestii usprawiedliwienia bądź nieusprawiedliwienia nieobecności skarżącej na terminie poprawkowym kolokwium z prawa finansowego było kluczowym i niezbędnym działaniem organu w celu oceny przesłanki skreślenia aplikanta z listy aplikantów radcowskich - "nieprzydatności aplikanta do zawodu radcy prawnego". Zatem decyzja o skreśleniu aplikanta z listy aplikantów radcowskich ma niewątpliwie charakter decyzji uznaniowej.

Wyjaśnienia wymaga także fakt, że kontrola decyzji uznaniowej przez sąd administracyjny polega w szczególności na sprawdzeniu, czy jej wydanie poprzedzone było prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem oraz wyjaśnieniem stanu faktycznego sprawy. Sąd administracyjny kontroluje, czy w toku postępowania administracyjnego podjęto wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, czy zebrano zatem wszystkie dowody w celu ustalenia istnienia, bądź nieistnienia ustawowych przesłanek decyzji uznaniowej oraz czy podjęta na ich podstawie decyzja nie wykracza poza granice uznania administracyjnego, czyli nie nosi cech dowolności.

W tym miejscu, zdaniem Sądu, wyraźnie wskazać trzeba, że organ administracji publicznej jest obowiązany kierować się zasadą prawdy obiektywnej także wówczas, gdy decyzja wydana w sprawie indywidualnej ma charakter uznaniowy. Korzystanie z uznania administracyjnego oznacza, że organ ma wprawdzie prawo wyboru treści rozstrzygnięcia, jednakże wybór taki nie może być dowolny, a więc musi on wynikać z wszechstronnego i dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy (vide: m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 lutego 1996 r., sygn. akt II SA 2875/95, Wokanda z 1996, Nr 6, s. 32; podobnie /w:/ wyrok NSA z dnia 19 lipca 1982 r., sygn. akt II SA 883/82, PiP z 1983 r., Nr 6, s. 141).

Przypomnienia wymaga, że w świetle przepisu art. 7 k.p.a., organy administracji publicznej, stojąc na straży praworządności oraz dążąc do załatwienia sprawy zgodnie z prawdą obiektywną, mają obowiązek uwzględniać z urzędu interes społeczny i słuszny interes obywatela.

W wyroku z dnia 18 listopada 1993 r., sygn. akt III ARN 49/93 (OSNC 1994, Nr 9, poz. 181) Sąd Najwyższy podkreślił, iż w państwie prawa nie ma miejsca dla mechanicznie i sztywno pojmowanej zasady nadrzędności interesu ogólnego nad interesem indywidualnym. Oznacza to, jak podkreślił Sąd Najwyższy, że w każdym przypadku działający organ ma obowiązek wskazać, o jaki interes ogólny (publiczny) chodzi i udowodnić, iż on jest na tyle ważny i znaczący, że bezwzględnie wymaga ograniczenia uprawnień indywidualnych obywateli. Zarówno istnienie takiego interesu, jak i jego znaczenie, a także przesłanki powodujące konieczność przedłożenia w konkretnym wypadku interesu publicznego nad indywidualny podlegać muszą zawsze wnikliwej kontroli instancyjnej i sądowej.

Korzystanie przez Radę ORIP oraz Prezydium KRRP w sprawach dotyczących ustalenia nieprzydatności aplikanta do zawodu radcy prawnego ze swoistego luzu decyzyjnego wpływa na zakres kontroli sądowoadministracyjnej. Skoro przepis prawa daje organowi administracji możliwość subiektywnej oceny, to każdy wybór mieszczący się w ustawowych granicach jest zgodny z prawem i on sam nie może zostać zakwestionowany co do zasady przez sąd administracyjny. Kontrolując akty swobodne, do których zaliczyć trzeba powyższe uchwały, sąd administracyjny może więc tylko badać, czy nie zostały przekroczone granice uznania i czy podjęte rozstrzygnięcie nie było dowolne. Sądowa kontrola tych uchwał polega na zbadaniu, czy organy nie dopuściły się rażących uchybień, czy dysponowały niezbędnym materiałem dowodowym uzasadniającym rozstrzygnięcie sprawy i czy dokonały wszechstronnej oceny okoliczności faktycznych istotnych dla takiego rozstrzygnięcia. Jest to więc kontrola prawidłowości postępowania poprzedzającego wydanie uchwały i jego zgodności z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.

Sądowa kontrola decyzji administracyjnej podjętej w ramach uznania administracyjnego ma zatem zakres ograniczony co do jej zgodności z przepisami proceduralnymi (zob. np. wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 1998 r., I SA/Kr 1227/97, czy też wyrok NSA z dnia 7 lutego 2001 r. I SA/Gd 1507/00), zaś orzeczenia sądu winny opierać się jedynie na kryterium legalności (por. A. Habuda, Uznanie administracyjne - zmierzch czy renesans pojęcia; Administracja i prawo administracyjne u progu trzeciego tysiąclecia, Łódź 2000, s. 117). Sąd administracyjny nie bada celowości, czy też słuszności zaskarżonego aktu, lecz powinien wyłącznie ocenić, czy w sprawie zachodzą warunki materialno-prawne uzasadniające skorzystanie przez organ administracji z przysługujących mu uprawnień oraz czy wydanie rozstrzygnięcia przez ten organ zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem (tak m.in. wyrok WSA w Łodzi z dnia 23 stycznia 2008 r., sygn. akt II SA/Łd 852/07).

Uznanie administracyjne w indywidualnej sprawie dotyczącej skreślenia aplikanta z listy aplikantów radców prawnych wyposaża organy korporacyjne w prawo wyboru konsekwencji prawnych. Innymi słowy, organy te mają prawo, po dokonaniu subsumcji, do wybrania rozwiązania optymalnego ze względu na przyjęty przez siebie punkt widzenia. Podjęcie uchwały o skreśleniu aplikanta z listy aplikantów radców prawnych nie jest zupełnie dowolne, albowiem - zdaniem Sądu - uwarunkowane jest przeprowadzonym uprzednio procesem myślowym polegającym na dokonaniu subsumcji prawa do stwierdzonego, na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, stanu faktycznego.

Mając na uwadze powyższe zasady kontroli decyzji uznaniowej, należy podkreślić, że w uzasadnieniu skargi strona skarżąca wyraźnie wskazała, iż bezpośrednią przyczyną nieprzystąpienia przez nią do kolokwium w terminie poprawkowym była jej choroba potwierdzona zwolnieniem lekarskim stwierdzającym niezdolność do wykonywania pracy.

Sąd zauważył, że w aktach sprawy znajdują się pisma skarżącej z dnia [...] grudnia 2011 r. oraz z dnia [...] grudnia 2011 r., w których skarżąca wyraźnie występuje o usprawiedliwienie nieobecności na kolokwium w terminie poprawkowym oraz wnosi o wyznaczenie dodatkowego terminu kolokwium z prawa finansowego z uwagi na stwierdzoną zwolnieniem lekarskim niezdolność do pracy.

Zdaniem Sądu, należy stwierdzić, że Prezydium KRRP nie ustosunkowało się w żaden sposób do przywołanych przez stronę skarżącą argumentów związanych z próbą usprawiedliwienia nieobecności na kolokwium poprawkowym. Organ w żaden sposób nie odniósł się przede wszystkim do złożonych przez skarżącą pism z dnia [...] grudnia 2011 r. oraz z dnia [...] grudnia 2011 r., stanowiących wnioski formalne w kwestii usprawiedliwienia nieobecności na kolokwium.

Według Sądu, mimo tego, że organy obu instancji działały w przedmiocie skreślenia z listy aplikantów w ramach uznania administracyjnego, to jednak wyraźnie zobowiązane były odnieść się do zarzutów strony skarżącej dotyczących podjętej próby usprawiedliwienia nieobecności na kolokwium. W konsekwencji Prezydium KRRP, podejmując zaskarżoną uchwałę w przedmiocie skreślenia skarżącej z listy aplikantów radcowskich z powodu stwierdzenia nieprzydatności do wykonywania zawodu radcy prawnego, zobowiązane były wyjaśnić należycie wszelkie okoliczności stanowiące przesłankę skreślenia skarżącej z listy aplikantów radcowskich.

Zdaniem Sądu, dokładne i rzetelne zbadanie stanu faktycznego sprawy oraz adekwatna reakcja organów samorządu zawodowego radców prawnych na wnioski strony postępowania z dnia [...] grudnia 2011 r. oraz z dnia [...] grudnia 2011 r., stanowi niewątpliwie ważny aspekt, świadczący o rzetelności dokonanej oceny całokształtu materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego wydania uchwały o przekonywującej treści.

Sąd zauważa, że w niniejszej sprawie Dziekan Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] w żaden sposób nie ustosunkował się do wniosku strony skarżącej o usprawiedliwienie jej nieobecności na kolokwium w terminie poprawkowym. Organ nie wyznaczył dodatkowego terminu kolokwium, nie informując aplikanta o swoim stanowisku, a co za tym idzie motywów podjętego stanowiska skarżącej nie przedstawił.

Z akt sprawy wynika jedynie, że skarżąca pismem z dnia [...] grudnia 2011 r. złożyła wniosek o usprawiedliwienie nieobecności na kolokwium (w terminie poprawkowym), natomiast pismem z dnia [...] grudnia 2011 r. złożyła wniosek o "przywrócenie terminu kolokwium z prawa finansowego". W ocenie Sądu, wniosek ten odczytać należy jako wniosek o wyznaczenie dodatkowego terminu kolokwium, który winien być rozpoznany zgodnie z § 32 Regulaminu, który wszedł w życie w dniu 1 stycznia 2012 r. Zdaniem Sądu, organ winien był zająć stanowisko w przedmiocie powyższego wniosku oraz przedstawić motywy ewentualnego nieuznania wniosku strony za uzasadniony. Tymczasem organ, oprócz tego, że podjął domniemane decyzje uznaniowe w przedmiocie nieusprawidliwienia nieobecności na kolokwium oraz w przedmiocie niewyznaczenia dodatkowego terminu kolokwium, bowiem strona postępowania nie została poinformowania o jej sytuacji prawnej i faktycznej, to w dodatku w żaden sposób nie przedstawił motywów przyjętego stanowiska, które stanowiło przesłankę do podjęcia uchwały w przedmiocie skreślenia z listy aplikantów radcowskich.

Wyjaśnienia wymaga także fakt, iż organ dopiero w uchwale o skreśleniu aplikanta z listy aplikantów radcowskich powołuje się na przepis § 28 ust. 4 zgodnie z którym w okresie trwania aplikacji aplikant może powtarzać tylko jeden rok szkoleniowy i stwierdza, że aplikant M. N. w okresie trwania aplikacji powtarzała już dwukrotnie jeden rok aplikacji (II rok aplikacji – 2009 r. i III rok aplikacji – 2011 r.).

Odnosząc się bezpośrednio do zarzutu skargi dotyczącego błędnego określenia stanu faktycznego skutkującego naruszeniem art. 37 ust. 2 ustawy o radcach prawnych, Sąd przyznaje rację stronie skarżącej, że w przypadku decyzji uznaniowych organy winny były zbadać wnikliwie stan faktyczny i ustosunkować się do wniosków skarżącej o usprawiedliwienie nieobecności na kolokwium z prawa finansowego, a także do wniosku o przyznanie dodatkowego terminu kolokwium z tego przedmiotu, a dopiero wówczas podejmować uchwałę o przydatności bądź nieprzydatności aplikanta radcowskiego do wykonywania zawodu radcy prawnego.

Zdaniem Sądu, należy w tej sytuacji uznać, że organ odwoławczy, wydając sporne postanowienie z dnia [...] czerwca 2012 r., działając wbrew przepisom art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., a także art. 107 § 3 k.p.a. - nie wyjaśnił wszystkich okoliczności istotnych dla prawidłowego i pełnego rozstrzygnięcia sprawy dotyczącej skreślenia skarżącej z listy aplikantów radcowskich.

W konsekwencji powyższego uchybienia organ odwoławczy dopuścił się tym samym zasadniczej obrazy przepisu art. 37 ust. 2 ustawy o radcach prawnych.

W tej sytuacji, zdaniem Sądy, należy zatem wskazać, że Prezydium KRRP w toku ponownego rozpatrzenia sprawy winien rozważyć, czy w sposób niewątpliwy zostały spełnione wszelkie warunki konieczne do skorzystania z możliwości zastosowania instytucji skreślenia aplikanta z listy aplikantów radcowskich.

Niewątpliwie na organie administracji ciąży obowiązek przeprowadzenia szczególnie wnikliwego i niepozostawiającego wątpliwości postępowania dowodowego, z uwzględnieniem postanowień przepisu art. 10 k.p.a.

W ocenie Sądu, skoro w sprawie niniejszej - na skutek obrazy wskazanych powyżej norm procedury administracyjnej oraz przepisu 37 ust. 2 ustawy o radcach prawnych - materiał dowodowy, pozwalający na ocenę istnienia ustawowych przesłanek skreślenia z listy aplikantów, nie został wyczerpująco zebrany i wszechstronnie oceniony, za wadliwe należy uznać poczynione przez organ ustalenia będące podstawą wydania spornej uchwały.

Związanie rygorami procedury administracyjnej oznacza, że organ administracji publicznej zobowiązany jest m.in. do przestrzegania zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa (art. 8 k.p.a.). Z zasady wyrażonej w art. 8 k.p.a. wynika przede wszystkim wymóg praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia postępowania i rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji publicznej, co jest zasadniczą treścią zasady praworządności. Tylko postępowanie odpowiadające takim wymogom i decyzje wydane w wyniku postępowania tak ukształtowanego mogą wzbudzać zaufanie obywateli do organów administracji publicznej, nawet wtedy, gdy decyzje administracyjne nie uwzględniają ich żądań. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 grudnia 1984 r., sygn. akt III SA 729/84, ONSA 1984, nr 2, poz. 117, podkreślił, że w celu realizacji tej zasady konieczne jest przede wszystkim ścisłe przestrzeganie prawa, zwłaszcza w zakresie dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy, konkretnego ustosunkowania się do żądań i twierdzeń stron oraz uwzględnienia w decyzji zarówno interesu społecznego, jak i słusznego interesu obywateli. Organ administracji jest ponadto obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i ocenić cały materiał dowodowy (art. 7, art.77 § 1 i art. 80 k.p.a.) oraz uzasadnić swoje rozstrzygnięcie według wymagań określonych w przepisie art. 107 § 3 k.p.a.

Należy wskazać, że z zasady prawdy obiektywnej, wyrażonej w art. 7 k.p.a., uzupełnionej w przepisie art. 77 § 1 k.p.a. - wynika, iż to organ administracji zobowiązany jest do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, poprzez zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego. Organ winien jednocześnie dopuścić, jako dowód - wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia istoty danej sprawy, z zastrzeżeniem, że nie jest to sprzeczne z obowiązującym prawem.

Zdaniem Sądu, organ może - w ramach zasady określonej w art. 80 k.p.a. - odmówić wiary określonym dowodom, jednakże dopiero po wszechstronnym ich rozpatrzeniu, wyjaśniając przyczyny takiej ich oceny, co winno mieć odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia.

Według Sądu, zarzut dowolności wykluczają dopiero ustalenia dokonane w całokształcie materiału dowodowego, zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący.

W ocenie Sądu, brak pełnego odniesienia się przez organ odwoławczy do przedłożonego przez stronę skarżącą materiału dowodowego i wysnutych z niego argumentów, istotnych dla oceny zastosowania normy prawnej zawartej w 37 ust. 2 ustawy o radcach prawnych, nie dało tej stronie możliwości ustosunkowania się do zarzutów (stanowiska) Prezydium KRRP. W tej sytuacji uchybienie to nie pozwala sądowi administracyjnemu na pełne skontrolowanie legalności spornego postanowienia.

Z tej przyczyny należy uznać, iż uchybienia formalne poczynione w toku niniejszego postępowania przez organ odwoławczy, uniemożliwiły Sądowi dokonanie prawidłowej, pełnej oceny legalności zaskarżonej uchwały z dnia [...] czerwca 2012 r. i ustosunkowanie się do wszystkich zarzutów skargi.

W ocenie Sądu, aby rozstrzygnięcie organu administracji ocenić w sposób prawidłowy i odpowiedzialny, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie musi dysponować stanowiskiem organu zawierającym odniesienie do wszystkich istotnych elementów (przesłanek) dotyczących przede wszystkim możliwości zastosowania instytucji skreślenia z listy aplikantów. Sąd administracyjny nie czyni bowiem własnych ustaleń w sprawie, a jedynie ocenia zaskarżony akt pod względem jego zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi. Taka kontrola jest jednak możliwa tylko w warunkach wyczerpującego dokonania przez organ ustaleń faktycznych.

Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie doszedł do przekonania, że uzasadnienie zaskarżonej uchwały Prezydium KRRP nie spełnia wymogów stawianych przez normę prawną zawartą w przepisie art. 107 § 3 k.p.a., albowiem motywy tego postanowienia nie zawierają pełnych wyjaśnień okoliczności branych pod uwagę przy wydawaniu rozstrzygnięcia w przedmiocie skreślenia skarżącej z listy aplikantów radcowskich.

Mając powyższe na względzie należy uznać, że w toku ponownego postępowania organ odwoławczy, kierując się zaleceniami wyrażonymi w niniejszym wyroku, winien nie tylko dokonać wszechstronnej oceny całości zgromadzonego dotychczas materiału dowodowego oraz ustosunkować się szczegółowo do wszystkich argumentów podnoszonych przez skarżącą, mających świadczyć o występowaniu przesłanek do usprawiedliwienia nieobecności na kolokwium w terminie poprawkowym z prawa finansowego. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ powinien zebrać wyczerpujący materiał dowodowy, po czym dokładnie określić okoliczności wskazujące na spełnienie przesłanki – nieprzydatności do wykonywania zawodu radcy prawnego – skreślenia z listy aplikantów radcowskich, dokonać wnikliwej analizy dwóch pism skarżącej: pisma z dnia [...] grudnia 2011 r. wraz z załącznikiem (akta administracyjne – k. 124) oraz pisma z dnia [...] grudnia 2011 r. "dotyczącego: przywrócenia terminu kolokwium z Prawa Finansowego" (k. 125 akt administracyjnych) pod kątem usprawiedliwienia bądź nieusprawiedliwienia nieobecności aplikanta na kolokwium w terminie poprawkowym, a co za tym idzie rozważenia ziszczenia się przesłanki, o której mowa w art. 37 ust. 2 ustawy o radcach prawnych - "nieprzydatności do zawodu radcy prawnego".

Odnośnie zarzutu dotyczącego błędnego ustalenia stanu faktycznego w kwestii dostarczenia dzienniczka aplikanta, Sąd nie przyznał racji skarżącej. Sąd uznał, że organ nigdy nie stwierdził braku dzienniczka aplikanta. Sąd ponadto zauważył, że organ przyznał, że w następstwie wezwań organu, skarżąca złożyła dzienniczek aplikanta.

Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji wyroku, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Stwierdzając, iż uchylona uchwała Prezydium KRRP nie będzie podlegać wykonaniu do dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku, Sąd orzekł w oparciu o przepis art. 152 p.p.s.a.

Orzekając o zwrocie kosztów postępowania sądowego, Sąd działał na podstawie art. 200 p.p.s.a.