Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 620/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-10-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 33 § 1 pkt 1 i pkt 4, art. 18
journal: Dz.U. 2019 poz 1438
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
article: art. 7 ,art. 8, art. 77§ 1, art. 80
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Piszczek (spr.) Sędzia NSA Hanna Kamińska Sędzia del. WSA Cezary Kosterna po rozpoznaniu w dniu 29 października 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 25 lutego 2021 r. sygn. akt I SA/Sz 52/21 w sprawie ze skargi P. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...]; [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. oddala skargę; 3. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z 25 lutego 2021 r., sygn. akt I SA/Sz 52/21 po rozpoznaniu sprawy ze skargi P.K. (dalej: skarżący) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie z [...] listopada 2020 r. w przedmiocie zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Szczecinie z [...] września 2020 r.; uchylił postanowienie Poczty Polskiej S.A. z [...] sierpnia 2020 r. oraz poprzedzające je postanowienie z [...] maja 2020 r.; orzekł o kosztach postępowania sądowego.

Z akt sprawy wynika, że Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w Szczecinie (dalej: organ I instancji) pełni rolę organu egzekucyjnego i prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec strony na podstawie tytułu wykonawczego z 19 listopada 2019 r., wystawionego przez Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. (dalej: wierzyciel). Przedmiotowy tytuł wykonawczy obejmuje należności z tytułu nieopłaconej opłaty abonamentowej za używanie odbiornika RTV za okres od stycznia 2014 r. do grudnia 2017 r. Odpis tytułu wykonawczego doręczono skarżącemu 5 lutego 2020 r. wraz z zawiadomieniem z 29 stycznia 2020 r. o zajęciu wierzytelności pieniężnej.

Pismem z 5 lutego 2020 r. skarżący wniósł o stwierdzenie braku zobowiązania lub umorzenie zaległości w opłatach abonamentowych. Uzasadniając swoje stanowisko wskazał, że nie otrzymał od wierzyciela zawiadomienia o nadaniu numeru identyfikacyjnego użytkownika odbiorników RTV, tym samym nie miał możliwości dokonywania od 2009 r. opłat abonamentowych RTV. W uzasadnieniu pisma zamieścił obszerne wyjaśnienia dotyczące zmiany adresu zamieszkania oraz dokonywanych wpłat abonamentowych w okresie od 1995 r. do 2008 r. Skarżący wyjaśnił również okoliczności związane z zaprzestaniem wpłat od roku 2009. Wskazał, że nigdy nie otrzymał informacji o indywidualnym numerze identyfikacyjnym abonenta, a tym samym Poczta Polska pozbawiła go możliwości wnoszenia opłat w określonych terminach. Podnosząc takie argumenty strona wniosła o umorzenie przedmiotowego postępowania egzekucyjnego.

Pismem z 10 lutego 2020 r. działając na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 i 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U.2019.1438; dalej: u.p.e.a.) – w brzmieniu obowiązującym do 29 lipca 2020 r., skarżący wniósł zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Zarzuty oparł na dwóch podstawach, tj. nieistnienia zobowiązania oraz błędu co do osoby zobowiązanego, wnosząc o umorzenie postępowania egzekucyjnego oraz o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego do czasu rozpatrzenia zarzutów.

Strona wyjaśniła, że w 1995 r. zmieniła adres zamieszkania z ul. A na ul. B w Szczecinie. W związku ze zmianą adresu i przypisanym do strony radioodbiornikiem RTV, zgłosiła ten fakt w placówce pocztowej. Zmiana została odzwierciedlona w książeczce radiofonicznej.

Strona wskazała, że od 1995 r. do 2008 r. (włącznie) opłacała abonament. W roku 2009 Poczta Polska odmówiła przyjęcia wpłaty wskazując, że książeczki radiofoniczne zostały zastąpione przez numery identyfikacyjne użytkowników odbiorników, a o nadaniu takiego numeru strona powinna zostać powiadomiona przez Pocztę Polską.

Strona podniosła, że zawiadomienia o nadaniu jej numeru identyfikacyjnego nie otrzymała. Wskazała, że wierzyciel za pismem z 18 marca 2019 r. przesłał jej duplikat – Zawiadomienia o nadaniu numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników RTV z 24 lipca 2008 r. – w treści którego umieszczono adres ul. A, Szczecin.

Zdaniem skarżącego, skoro nie otrzymał ani zawiadomienia, ani pokwitowania doręczenia, nie można uznać, że skutecznie nadano mu numer identyfikacyjny, co przesądza, że Strona nie powinna być obciążana przedmiotową opłatą.

Organ I instancji postanowieniem z 18 lutego 2020 r. zwrócił się do wierzyciela o zajęcie stanowiska w przedmiocie zgłoszonych zarzutów.

Wierzyciel postanowieniem z [...] maja 2020 r. wydanym na podstawie art. 34 u.p.e.a. uznał zarzuty za niezasadne. Strona złożyła zażalenie na ww. postanowienie wierzyciela. Postanowieniem z [...] sierpnia 2020 r. wierzyciel podtrzymał swoje stanowisko i utrzymał w mocy własne postanowienie z [...] maja 2020 r., informując strony postępowania o ostatecznym rozstrzygnięciu.

Organ I instancji rozstrzygając na podstawie art. 43 § 4 oraz 33 § 1 u.p.e.a. w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.2019.2070 – dalej: ustawa zmieniająca), uznał wniesione w sprawie zarzuty za nieuzasadnione.

Strona złożyła zażalenie na ww. postanowienie zarzucając Organowi I instancji naruszenie:

1. art. 33 § 1 i § 4 u.p.e.a. poprzez brak udowodnienia istnienia obowiązku zapłaty oraz błędu co do osoby zobowiązanej;

2. art. 7 oraz art. 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2020.256 ze zm.; dalej: k.p.a.), polegające na nieprzeprowadzeniu przez organ egzekucyjny postępowania w sposób szczegółowy i dokładny, niezbadanie czy stosowne zawiadomienie o nadaniu numeru identyfikacyjnego zostało Stronie doręczone lub przynajmniej czy zostało wysłane na nowy adres, zmieniony i zgłoszony w placówce pocztowej.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie (dalej: organ odwoławczy) ww. postanowieniem z [...] listopada 2020 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy powołał art. 18, art. 33 § 1 pkt 1 i pkt 4, art. 34 § 1 i § 4 u.p.e.a., art. 138 § 1, art. 144 k.p.a. oraz art. 13 ustawy zmieniającej. Organ odwoławczy stwierdził, że zarzut nieistnienia obowiązku wnosi się w sytuacji, w której obowiązek w ogóle nie istniał (np. uległ przedawnieniu) albo wystąpiła czasowa niedopuszczalność egzekucji (np. rozłożono na raty spłatę zobowiązania pieniężnego), albo wystąpił brak wymagalności obowiązku z innego powodu (egzekwowano obowiązki wynikające z decyzji nieostatecznej, której nie nadano rygoru natychmiastowej wykonalności). Żadna z powyższych przesłanek w niniejszej sprawie nie zaistniała, ponieważ rejestracja odbiornika RTV używanego pod adresem ul. A, a po jego aktualizacji pod adresem ul. B, zgłoszona została na imię i nazwisko skarżącego. Po zgłoszeniu rejestracji wydana została zobowiązanemu książeczka opłat abonamentowych stanowiąca dowód rejestracji i służąca do dokonywania opłat abonamentowych. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że nadanie skarżącemu indywidualnego numeru identyfikacyjnego (...) zastępującego książeczkę abonamentową nastąpiło z chwilą wejścia w życie rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U.2007.187.1342; dalej: rozporządzenie z 25 września 2007 r.).

Organ odwoławczy podkreślił, że użytkownicy odbiorników RTV, którzy dokonali rejestracji na podstawie przepisów wykonawczych wynikających z ustawy z 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji oraz wcześniejszych uregulowań prawnych, poprzedzających ustawę z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (Dz.U.2019.1801 ze zm.; dalej: u.o.a.), pozostawali abonentami zobowiązanymi do uiszczania opłat abonamentowych. Wyjątek stanowią jedynie osoby, które dopełniły formalności zwolnienia od opłat lub wyrejestrowania. Powołane wyżej rozporządzenie z 25 września 2007 r. spowodowało jedynie zmianę technologii realizacji usługi zawiadomienia.

Ponadto organ odwoławczy stwierdził, że ani skarżący, ani wierzyciel nie dysponują dowodem na dopełnienie formalności wyrejestrowania przedmiotowego odbiornika RTV. Ponadto wierzyciel słusznie stwierdził, że w momencie odmowy przyjęcia przez placówkę pocztową wpłaty abonamentowej w 2009 r. Strona mogła skorzystać z możliwości zgłoszenia braku indywidualnego numeru identyfikacyjnego, czego jednak nie uczyniła. Wierzyciel wskazał również, że zawiadomienia o nadaniu Stronie indywidualnego numeru identyfikacyjnego wysłane zostało 24 lipca 2008 r.

W dalszej kolejności organ odwoławczy stwierdził, że obowiązek wnoszenia opłat abonamentowych wynika bezpośrednio z u.o.a., a nie wydanego na jej podstawie rozporządzenia z 25 września 2007 r. W związku z tym nieotrzymanie zawiadomienia nie stanowi okoliczności zwalniającej posiadacza odbiornika RTV od obowiązku uiszczenia opłat abonamentowych. Na ustanie obowiązku abonamentowego nie ma również wpływu podnoszona przez stronę okoliczność zmiany miejsca zamieszkania.

Odnosząc się do zarzutu błędu co do osoby zobowiązanego organ odwoławczy wyjaśnił, że sytuacja taka ma miejsce w przypadku podjęcia przez organ egzekucyjny oraz egzekutora czynności egzekucyjnych względem podmiotu błędnie uznanego za zobowiązanego. Ma on miejsce wówczas, gdy obiektywnie osoba, oznaczona jako zobowiązany w tytule wykonawczym, pozostaje innym podmiotem niż adresat decyzji stanowiącej podstawę prawną egzekwowanego obowiązku.

Organ odwoławczy nie dopatrzył się istnienia przesłanki z art. 33 § 1 pkt 4 u.p.e.a., ponieważ jak wynika z materiału dowodowego sprawy ani wierzyciel, ani organ I instancji nie mieli żadnych problemów z jednoznacznym określeniem tożsamości strony, jako osoby zobligowanej do uiszczenia zaległości z tytułu opłat abonamentowych. Tym samym postępowanie egzekucyjne wszczęte zostało wobec właściwej osoby, której PESEL umieszczono w tytule wykonawczym będącym podstawą postępowania egzekucyjnego.

Organ odwoławczy nie podzielił także zarzutu naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 7 i art. 8 k.p.a. Przypomniał przy tym, że organ I instancji wziął pod uwagę ważny interes strony i postanowieniem z [...] lutego 2020 r. uchylił czynność egzekucyjną w postaci zajęcia wierzytelności pieniężnej.

Końcowo organ odwoławczy odniósł się do wniosku strony o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Stwierdził w tym zakresie, że strona nie udowodniła istnienia przesłanek, na podstawie których miałoby to nastąpić.

W świetle powyższych argumentów organ odwoławczy w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, jak również o wiążące stanowisko wyrażone przez wierzyciela, uznał zarzuty strony za nieuzasadnione.

W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skardze na postanowienie organu odwoławczego skarżący wniósł o jego uchylenie w całości oraz o umorzenie postępowania egzekucyjnego.

Skarżący powtórzył zarzuty z odwołania zarzucając naruszenie:

1) art. 33 § 1 i § 4 u.p.e.a. poprzez brak udowodnienia istnienia obowiązku zapłaty oraz błędu, co do osoby zobowiązanej;

2) art. 7 oraz art. 8 k.p.a. polegające na nieprzeprowadzeniu przez organ egzekucyjny postępowania w sposób szczegółowy i dokładny, niebadaniu czy stosowne zawiadomienie o nadaniu numeru identyfikacyjnego zostało stronie doręczone lub przynajmniej czy zostało wysłane na nowy adres, zmieniony i zgłoszony w placówce pocztowej.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia oraz stwierdził, że nie znajduje podstaw do uznania zgłoszonych przez skarżącego zarzutów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie – uznając skargę za zasadną (wyrok z 25 lutego 2021 r., sygn. akt I SA/Sz 52/21) – wskazał, że przedmiot sporu sprowadza się do rozstrzygnięcia zagadnienia dotyczącego zgodności z prawem działań organu II instancji, który w badanej sprawie jako organ egzekucyjny związany był stanowiskiem Wierzyciela w zakresie uruchomienia wobec skarżącego postępowania egzekucyjnego dotyczącego opłat abonamentowych RTV za ww. okres.

Skarżący zakwestionował istnienie obowiązku co do należności z tytułu nieuiszczonej opłaty abonamentowej RTV za przedmiotowy okres. Wskazał, że dokonał rejestracji odbiornika RTV używanego pod adresem ul. A, a po zmianie adresu w 1995 r. (na ul. B) zgłosił ten fakt w placówce pocztowej. Skarżący wyjaśnił, że na podstawie posiadanej książeczki radiofonicznej opłacał abonament radiowo-telewizyjny za okres od 1995 do 2008 roku (włącznie) ze wskazaniem nowego adresu posiadacza odbiornika. W 2009 roku placówka pocztowa odmówiła przyjęcia od Skarżącego wpłaty abonentowej za 2009 r. na podstawie książeczki radiofonicznej informując, iż wpłaty należy dokonywać na podstawie indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownika odbiorników RTV. Skarżący podkreślił, że nie otrzymał zawiadomienia o nadaniu ww. numeru, mimo że zawiadamiał wierzyciela o zmianie adresu.

W dalszej części uzasadnienia Sąd przedstawił treść regulacji art. 33 i 34 u.p.e.a. wskazując, że zgodnie z art. 34 § 4 u.p.e.a. Organ egzekucyjny, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione – o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego.

W rozpoznawanej sprawie organ egzekucyjny nie był wierzycielem, a więc stosownie do treści wyżej wskazanych przepisów był zobowiązany do uzyskania stanowiska wierzyciela w przedmiocie zgłoszonych zarzutów i tym stanowiskiem był związany. Jak wskazano już wcześniej, wierzyciel uznał zgłoszone przez skarżącego zarzuty za niezasadne. Zajęte przez wierzyciela stanowisko, jako wiążące, stało się podstawą do wydania przez organ egzekucyjny postanowienia w przedmiocie niezasadności zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym, a następnie postanowienia organu odwoławczego, którym utrzymano w mocy postanowienie organu I instancji.

Sąd wskazał, że o ile stanowisko wierzyciela wiązało organy egzekucyjne obu instancji co do treści ich rozstrzygnięcia, to Sąd, rozpoznając skargę na postanowienia tych organów, w ramach swojej kognicji, dokonuje samodzielnej oceny zgłoszonych przez skarżącego zarzutów, a więc winien zbadać, czy wierzyciel prawidłowo uznał, że będące przedmiotem postępowania egzekucyjnego zobowiązanie istniało, czy poddawało się egzekucji administracyjnej, a następnie przejść do oceny prawidłowości rozstrzygnięć organów egzekucyjnych.

Uprawnienia Poczty Polskiej S.A. do wystawiania tytułów wykonawczych i egzekwowania realizacji obowiązku wnoszenia opłat abonamentowych, wynikają wprost z przepisu art. 7 ust. 3 u.o.a., a zatem opierają się na ustawowo sformułowanym obowiązku prowadzenia przez Pocztę Polską S.A. egzekucji.

Sąd wskazał na wyrażone przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 16 marca 2010 r. sygn. akt K 24/08 (opubl. OTK-A.2010.3.22) stanowisko, że mimo iż obowiązek uiszczania abonamentu nie należy do zakresu administracji rządowej, przepis art. 3 u.p.e.a. nie stanowi przeszkody prowadzenia egzekucji administracyjnej opłat abonamentowych. Poczta Polska S.A. jest wierzycielem i egzekucja nieuiszczonego abonamentu jest prawnie możliwa, gdyż u.o.a. jako lex specialis ma pierwszeństwo przed przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym. Poczta Polska S.A. nie ustala wysokości należności z tytułu niezapłaconego abonamentu, bo wysokość ta i obowiązek zapłaty wynikają wprost z przepisów ustawy.

Odnosząc się do podnoszonego w treści skargi zarzutu co do nieistnienia obowiązku Skarżącego z tytułu nieuiszczonej opłaty abonamentowej RTV za wskazany okres (zarzut określony w art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.), konieczne było odwołanie się do przepisów u.o.a., które mają znaczenie dla oceny merytorycznej podniesionego w skardze zarzutu nieistnienia obowiązku z tytułu opłaty abonamentowej RTV.

Stosownie do art. 2 ust. 1 u.o.a., za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych pobiera się opłaty abonamentowe. Domniemywa się przy tym, że osoba, która posiada odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, używa tego odbiornika. Z kolei, jak stanowi art. 5 ust. 1 u.o.a., odbiorniki radiofoniczne i telewizyjne podlegają, dla celów pobierania opłat abonamentowych za ich używanie, zarejestrowaniu w placówkach pocztowych operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe. Po zarejestrowaniu odbiornika RTV, uiszczenie opłaty abonamentowej jest obowiązkiem, który wynika z mocy samego prawa, zatem dla jego realizacji nie jest konieczna konkretyzacja w drodze indywidualnego aktu administracyjnego (decyzji administracyjnej). Tak w ww. wyroku TK z 16 marca 2010 r. sygn. akt K 24/08, pkt 3.3.4. uzasadnienia).

Z akt sprawy wynika, że do zarejestrowania odbiornika RTV na nazwisko skarżącego doszło przed rokiem 1995, a opłata abonamentowa była wnoszona przez skarżącego na podstawie książeczki abonamentowej najpierw wg. adresu – ul. A, a od roku 1995 do 2008 wg. adresu – ul. B.

Zgodnie z § 5 ust. 2 rozporządzenia z 25 września 2007 r., jeżeli w chwili wejścia w życie tego rozporządzenia (a więc w grudniu 2007 r.) Skarżący był zarejestrowanym abonentem telewizyjnym, to w nieprzekraczalnym terminie następnych 12 miesięcy operator publiczny musiał nadać mu indywidulany numer identyfikacyjny i zawiadomić go o tym pisemnie. Z upływem tego terminu dotychczasowe dowody zarejestrowania odbiorników w formie imiennej książeczki opłaty abonamentowej przestawały stanowić dowód zarejestrowania odbiornika (§ 5 ust. 1 rozporządzenie z 25 września 2007 r.).

W § 3 tego rozporządzenia wskazano, że dowodem zarejestrowania odbiorników (z zastrzeżeniem § 5 przytoczonego powyżej) jest: 1) wniosek o rejestrację odbiorników radiofonicznych lub telewizyjnych, o którym mowa w § 2 ust. 2, lub 2) zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników radiofonicznych lub telewizyjnych, o którym mowa w § 2 ust. 4.

Rozporządzenie zawierało też załącznik nr 2 – wzór zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych.

Sąd wskazał, że u.o.a. nie wiąże obowiązku uiszczenia opłaty abonamentowej z posiadaniem przez zobowiązanego określonej treści bądź formy dowodu rejestracji odbiornika RTV. Warunkiem wystarczającym, a zarazem koniecznym istnienia obowiązku uiszczenia opłaty abonamentowej jest używanie odbiornika RTV. Data rejestracji odbiornika wyznacza termin płatności abonamentu RTV. Skarżący posiadał odbiornik RTV, dokonał jego rejestracji, oraz nie dokonał jego wyrejestrowania. Z regulacji ustawowych i z rozporządzenia nie wynika, aby akty wcześniejszej rejestracji odbiorników RTV zostały anulowane.

Sąd podkreślił, że skoro obowiązek wnoszenia opłat został powiązany z obowiązkiem rejestracji – to rolą wierzyciela jest wykazanie tego faktu w sposób niebudzący wątpliwości. Wierzyciel nie miał co prawda obowiązku przesłania abonentowi takiego zawiadomienia listem poleconym lub za zwrotnym potwierdzeniem odbioru (§ 5 ust. 2 zd. drugie rozporządzenia z 2007 r.), ale powinien przedstawić jakikolwiek dowód nadania pisma, gdyż w przeciwnym razie nie można uznać, że je wysłano. Mimo że obowiązek uiszczania opłaty wynika z u.o.a. i nie zależy w istocie od faktu rejestracji odbiornika, to realizacja przez Pocztę Polską powiadomień wynikających z § 5 rozporządzenia z 2007 r. miała istotne znaczenie. Stanowi bowiem wypełnienie ważnego obowiązku informacyjnego nałożonego przez przepisy na Wierzyciela.

W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie nie sposób przyjąć na podstawie materiału dowodowego sprawy, że wierzyciel wykonał względem skarżącego ww. obowiązek informacyjny.

Uznać należy, że wyjaśnienia udzielone przez Wierzyciela były niewystarczające, bowiem nadal nie dowodzą, że przesyłka z pismem informacyjnym została Skarżącemu doręczona, ale także, że została nadana w Urzędzie Pocztowym. Niewystarczające w tym zakresie jest bowiem wskazywanie, że przedmiotowe zawiadomienie to jedynie wydruk z systemu informacyjnego potwierdzający istnienie obowiązku, czy też powoływanie się na znajdujący się w aktach sprawy wydruk duplikatu pisma o powiadomieniu o wskazanym numerze. Tym bardziej że z treści tego dokumentu wynika, iż wierzyciel kierował go do skarżącego, lecz na poprzedni adres – ul. A.

Wierzyciel nie przedstawił wiarygodnego dowodu, iż poza wygenerowaniem przedmiotowego pisma w istocie doszło do jego wysłania skarżącemu, a co więcej na aktualny adres, zwłaszcza że skarżący kategorycznie stwierdził, że spornego pisma nie otrzymał. Wierzyciel nie przedstawił więc przekonującego dowodu nadania przesyłki zawierającej ww. zawiadomienie. Słuszne jest wprawdzie twierdzenie wierzyciela, że żaden przepis u.o.a. nie wymaga aby obowiązek informacyjny był realizowany przy pomocy przesyłek rejestrowanych – listów poleconych, jednak nie uwzględnił, iż w przypadku sporu ciężar dowodu doręczenia pisma spoczywa na stronie spełniającej obowiązek informacyjny. Wierzyciel nie wykazał zatem, że spełnił wobec skarżącego ww. obowiązek informacyjny, tj. iż wysłał, a nie tylko wygenerował ww. pismo z systemu komputerowego, aby adresat pisma informacyjnego mógł zaznajomić się z jego treścią.

Powyższe stwierdzenie, że wierzyciel nie wykazał należytego spełnienia obowiązku informowania nakazanego w ww. wyroku, a zatem wyrażając odmienne stanowisko w wydanym postanowieniu oznacza, że wierzyciel w swoim stanowisku dopuścił się naruszenia przepisów prawa w ramach sprawy objętej skargą na postanowienie organu egzekucyjnego. W takiej sytuacji konieczne więc było także uchylenie postanowienia wierzyciela, albowiem ustawodawca dopuszcza możliwość objęcia sądową kontrolą legalności nie tylko zaskarżony akt (tu: postanowienie organu egzekucyjnego), ale również wszystkie inne akty lub czynności, które zostały wydane w ramach tej samej sprawy administracyjnej.

Ze wskazanych powyżej powodów Sąd uznał, że konieczne było uchylenie postanowienia z [...] maja 2020 r. zawierającego stanowisko wierzyciela oraz utrzymującego je w mocy postanowienia z [...] sierpnia 2020 r., a także postanowień organu I instancji i organu odwoławczego, które swoje rozstrzygnięcia oparły na niedostatecznie zweryfikowanym materiale dowodowym. Zatem doszło do naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a.

Sąd uznał, że chociaż nie można organom egzekucyjnym zarzucić naruszenia prawa, gdyż podporządkowały się art. 34 § 1 u.p.e.a., to jednak wobec możliwości kontrolowania prawidłowości stanowiska Wierzyciela w ramach skargi na postanowienie organu egzekucyjnego, uchylenie wydanych postanowień organów egzekucyjnych obu instancji było konieczne.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy wierzyciel został zobowiązany przedstawić swoje stanowisko w ramach złożonych zarzutów z uwzględnieniem wskazań Sądu, tj. wykazania realizacji ww. obowiązku informacyjnego. Po uzyskaniu stanowiska wierzyciela Organ egzekucyjny zobowiązany będzie do ponownego rozpoznania zarzutów Skarżącego. Przy rozpoznawaniu tych zarzutów Organ egzekucyjny obowiązany będzie uwzględnić ocenę prawną zawartą w wyroku, iż wierzyciel nie wykazał spełnienia przedmiotowego obowiązku informowania. Organ nie będzie zatem związany nakazem wyrażonym w art. 34 § 1 u.p.e.a. w sytuacji, gdyby wierzyciel ponownie uznał omawiany zarzut Skarżącego za nieuzasadniony. Takie wskazanie pozwoli bowiem na ostateczne załatwienie sprawy w postępowaniu administracyjnym (egzekucyjnym) zgodnie z oceną prawną zawartą w wyroku. Uniemożliwi zarazem przedłużanie tego postępowania w razie odmiennego stanowiska wierzyciela, a taka sytuacja dodatkowo naruszałaby zasadę zaufania obywateli do organów państwa wyrażoną w art. 8 k.p.a.

Skargę kasacyjną – stosownie do treści art. 173 § 1, art. 174 oraz art. 177 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2019.2325 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) wniosła Poczta Polska S.A., a zaskarżając wyrok w całości zarzuciła:

I. na podstawie przepisu art. 174 pkt 1 p.p.s.a. – naruszenie prawa materialnego tj.:

1. art. 2 ust. 1–3 oraz art. 3 ust. 4 u.o.a. w zw. z § 2 ust. 4 oraz § 4 i § 5 ust. 1 i 2 rozporządzenia z 25 września 2007 r. oraz w zw. z § 11 i § 18 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U.2013.1676 ze zm.; dalej: rozporządzenie z 17 grudnia 2013 r.) poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że "skoro obowiązek wnoszenia opłat został powiązany z obowiązkiem rejestracji – to rolą wierzyciela jest wykazanie tego faktu w sposób niebudzący wątpliwości. Wierzyciel nie ma co prawda obowiązku przesłania abonentowi takiego zawiadomienia listem poleconym lub za zwrotnym potwierdzeniem odbioru, ale powinien przedstawić jakikolwiek dowód nadania pisma, gdyż w przeciwnym razie nie można uznać, że je wysłano" czyli, że to na wierzycielu ciąży obowiązek wykazania poprzez załączenie stosownych dowodów nadania indywidualnego numeru identyfikacyjnego lub potwierdzenia jego doręczenia, mylne zrozumienie przez Sąd wymienionych przepisów doprowadziło do uznania przez WSA w Szczecinie, iż Wierzyciel tylko na podstawie twierdzenia zobowiązanego o nieotrzymaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego i zmianie adresu zamieszkania w 1995 r. choć dokonywał wpłaty do 2008 r. "powinien przedstawić jakikolwiek dowód nadania indywidualnego numeru identyfikacyjnego pisma, gdyż w przeciwnym, razie nie można uznać, że je wysłano" i dalej, że "nie sposób przyjąć na podstawie materiału dowodowego sprawy, że wierzyciel wykonał względem skarżącego ww. obowiązek informacyjny" jak też, że "wyjaśnienia udzielone przez wierzyciela były niewystarczające bowiem nadal nie dowodzą, że przesyłka z pismem informacyjnym została skarżącemu doręczona, ale także, że została nadana w Urzędzie Pocztowym" oraz że "wierzyciel nie wykazał zatem, że spełnił wobec skarżącego ww. obowiązek informacyjny, tj. iż wysłał, a nie tylko wygenerował ww. pismo z systemu komputerowego, aby adresat pisma informacyjnego mógł zaznajomić się z jego treścią" do czego zdaniem Sądu wierzyciel jest zobowiązany i w konsekwencji zdaniem Sądu wierzyciel dopuścił się nieprawidłowości w rozumieniu ww. przepisów i wobec tego uzasadniane było wydanie wobec organu i wierzyciela wyroku uchylającego wskazane w sentencji postanowienia, jako naruszającego prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie;

2. art. 2 ust. 1–3 oraz art. 3 ust. 4 u.o.a. w zw. z § 2 ust. 4 oraz § 3 i § 4, a także § 5 ust. 1 i 2 rozporządzenia z 25 września 2007 r. w zw. z § 11 i § 18 rozporządzenia z 17 grudnia 2013 r. poprzez ich błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że to na wierzycielu ciąży obowiązek wykazania poprzez załączenie stosownych dowodów posiadania przez skarżącego, który nie kwestionuje faktu zarejestrowania odbiorników RTV i uiszczania opłat do 2008 r., dalszego po 2008 r. obowiązku uiszczania opłat abonamentowych, aż do ewentualnego wyrejestrowania przez niego odbiorników RTV w oparciu wyłącznie o jego twierdzenia o zmianie adresu i odmowie przyjęcia opłat w Urzędzie Pocztowym od 2009 r. z uwagi na fakt nieposiadania indywidualnego numeru identyfikacyjnego, a także wobec stwierdzonego przez Sąd nieprzedstawienia przez wierzyciela wymaganego zdaniem Sądu dowodu (dokumentu) w zakresie prawidłowego poinformowania o nadaniu numeru identyfikacyjnego lub jego doręczenia lub zapoznania się Zobowiązanego z jego treścią; mylne zrozumienie przez Sąd wymienionych przepisów doprowadziło do uznania przez WSA w Szczecinie, iż Wierzyciel tylko na podstawie twierdzenia Zobowiązanego o nieotrzymaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego i zmianie adresu zamieszkania w 1995 r. "powinien przedstawić jakikolwiek dowód nadania (indywidualnego numeru identyfikacyjnego) pisma, gdyż w przeciwnym razie nie można uznać, że je wysłano" i dalej, że "nie sposób przyjąć na podstawie materiału dowodowego sprawy, że wierzyciel wykonał względem skarżącego ww. obowiązek informacyjny" jak też, że "wyjaśnienia udzielone przez wierzyciela były niewystarczające bowiem nadal nie dowodzą, że przesyłka z pismem informacyjnym została skarżącemu doręczona, ale także że została nadana w Urzędzie Pocztowym" oraz że "wierzyciel nie wykazał zatem, że spełnił wobec skarżącego ww. obowiązek informacyjny, tj. iż wysłał, a nie tylko wygenerował ww. pismo z systemu komputerowego, aby adresat pisma informacyjnego mógł zaznajomić się z jego treścią" i w konsekwencji to zdaniem Sądu wierzyciel dopuścił się nieprawidłowości w rozumieniu przepisów i wobec tego uzasadnione było wydanie wobec organu i wierzyciela wyroku uchylającego wskazane tam postanowienia, jako naruszające prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie;

3. art. 2 ust. 1–3 u.o.a. w zw. § 2 ust. 4 oraz § 5 ust. 1 i 2 rozporządzenia 25 września 2007 r. w zw. z § 11 i § 18 rozporządzenia z 17 grudnia 2013 r., poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że z ww. przepisów wynika, że dla prawidłowego wykazania poinformowania zobowiązanego przez wierzyciela o nadaniu numeru identyfikacyjnego zobowiązanemu, jest posiadanie przez wierzyciela na to dowodu (dokumentu) innego niż duplikat zawiadomienia o jego nadaniu z 24 lipca 2008 r. i obowiązek, a co za tym idzie przedstawienie tego dowodu Sądowi; mylne zrozumienie przez Sąd wymienionych przepisów doprowadziło do uznania przez WSA w Szczecinie, iż wierzyciel "powinien przedstawić jakikolwiek dowód nadania indywidualnego numeru identyfikacyjnego pisma, gdyż w przeciwnym razie nie można uznać, że je wysłano" i dalej, że "nie sposób przyjąć na podstawie materiału dowodowego sprawy, że wierzyciel wykonał względem Skarżącego ww. obowiązek informacyjny" jak też, że "wyjaśnienia udzielone przez wierzyciela były niewystarczające bowiem nadal nie dowodzą, że przesyłka z pismem, informacyjnym została Skarżącemu doręczona, ale także ,że została nadana w Urzędzie Pocztowym" oraz że "wierzyciel nie wykazał zatem, że spełnił wobec skarżącego ww. obowiązek informacyjny, tj. iż wysłał, a nie tylko wygenerował ww. pismo z systemu komputerowego, aby adresat pisma informacyjnego mógł zaznajomić się z jego treścią" do czego zdaniem Sądu jest zobowiązany i w konsekwencji do uznania przez Sąd, że wierzyciel dopuści się nieprawidłowości w rozumieniu przepisów ww. rozporządzenia z 25 września 2007 r. i wobec tego uzasadnione było wydanie wobec organu i wierzyciela wyroku uchylającego wskazanych tam postanowień, jako naruszających prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie;

4. art. 2 ust. 1–3 u.o.a. w zw. § 2 ust. 4 oraz § 5 ust. 1 i 2 i § 6 rozporządzenia z 25 września 2007 r. oraz w zw. z § 11 i § 18 rozporządzenia z 17 grudnia 2013 r. poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że konieczne i wynikające z ww. przepisów, dla wykazania ciążącego nadal obowiązku zobowiązanego do uiszczania opłat za odbiornik RTV w spornym okresie jest posiadanie przez wierzyciela dowodu na nadanie lub doręczenie zobowiązanemu numeru identyfikacyjnego i przedstawienie go Sądowi; mylne zrozumienie przez Sąd wymienionych przepisów doprowadziło do uznania przez WSA w Szczecinie, że wierzyciel "powinien przedstawić jakikolwiek dowód nadania (indywidualnego numeru identyfikacyjnego) pisma, gdyż w przeciwnym razie nie można uznać, że je wysłano" i dalej, że "nie sposób przyjąć na podstawie materiału dowodowego sprawy, że wierzyciel wykonał względem skarżącego ww. obowiązek informacyjny" jak też, że "wyjaśnienia udzielone przez wierzyciela były niewystarczające bowiem nadal nie dowodzą, że przesyłka z pismem informacyjnym została skarżącemu doręczona, ale także, że została nadana w Urzędzie Pocztowym" oraz, że "wierzyciel nie wykazał zatem, że spełnił wobec skarżącego ww. obowiązek informacyjny, tj. iż wysłał, a nie tylko wygenerował ww. pismo z systemu komputerowego, aby adresat pisma informacyjnego mógł zaznajomić się z jego treścią" i w konsekwencji to zdaniem Sądu wierzyciel dopuścił się nieprawidłowości w rozumieniu przepisów i wobec tego uzasadnione było wydanie wobec organu i wierzyciela wyroku uchylającego wskazanych tam postanowień jako naruszających prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie, a także dalej Sąd bezpodstawnie żąda od wierzyciela przy ponownym rozpoznaniu sprawy do zmiany swojego stanowiska, tj. wykazania realizacji ww. obowiązku informacyjnego i przedstawienia dowodu nadania zawiadomienia o nadaniu numeru identyfikacyjnego ewentualnie przedstawienia dowodu jego odebrania przez Zobowiązanego i zapoznania się z jego treścią;

5. art. 2 ust. 1–3 u.o.a. w zw. § 2 ust. 4 oraz § 5 ust. 1 i 2 rozporządzenia z 25 września 2007 r. w zw. z § 11 i § 18 rozporządzenia z 17 grudnia 2013 r., poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że pomimo nie kwestionowania przez Zobowiązanego faktu rejestracji odbiornika RTV i ponoszenia w okresach wcześniejszych wymaganych opłat za niego, wobec nie przedstawienia żadnych dowodów przez niego na jego wyrejestrowanie lub skuteczne przeprowadzenie procedury zwolnienia z opłat za abonament RTV zdaniem Sądu dla wykazania obowiązku uiszczania opłat przez Zobowiązanego za odbiornik RTV w spornym okresie nadal jest konieczne i wynikające z ww. przepisów posiadanie przez wierzyciela dowodu nadania lub doręczenia Zobowiązanemu powiadomienia o nadaniu numeru identyfikacyjnego; mylne zrozumienie przez Sąd wymienionych przepisów doprowadziło do uznania przez WSA w Szczecinie, iż wierzyciel nie wykazał, że istniał obowiązek po stronie Zobowiązanego do dokonywania opłat za zarejestrowany odbiornik RTV i w konsekwencji Sąd uznał, że wierzyciel w ten sposób dopuścił się nieprawidłowości w rozumieniu ww. przepisów i wobec tego uzasadnione było wydanie wobec organu i wierzyciela wyroku uchylającego wskazanych tam postanowień;

II. na podstawie przepisu art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy:

1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez uwzględnienie skargi, i uchylenie wskazanych w wyroku postanowień jako naruszających prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie, a także naruszających przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy – art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., polegające na błędnie ustalonym stanie faktycznym polegającym w szczególności na przyjęciu, że:

1) duplikat zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego z datą jego sporządzenia przez wierzyciela będącą jednocześnie datą nadania zawiadomienia listem zwykłym nie jest dowodem wystarczającym na wykazanie nadania przez wierzyciela ww. numeru i spełnienia przez niego warunku, o którym mowa w zw. z § 5 ust. 2 rozporządzenia z 25 września 2007 r.;

2) zarejestrowanie odbiornika przez Zobowiązanego wobec nie wykazania przez niego jego wyrejestrowania do dnia dzisiejszego w sposób określony w obowiązującym ówcześnie § 4 rozporządzenia z 25 września 2007 r. lub przeprowadzenia wymaganej procedury związanej ze zwolnieniem z uiszczania opłat abonamentowych nie jest wystarczające do uznania, że był on zobowiązany do dalszego uiszczania ww. opłat w spornym okresie;

3) na zobowiązanym nie ciąży obowiązek wykazania, że dopełnił on formalności zmiany adresu zamieszkania we wskazywanym przez niego czasie oraz że odmówiono mu w UP przyjęcia opłaty abonamentowej za 2009 i lata następne i uznania wyłącznie na podstawie twierdzeń zobowiązanego, że w związku z podnoszonymi przez niego nieudowodnionymi informacjami do dalszego uiszczenia opłat abonamentowych w spornym okresie nie był już zobowiązany albowiem odmówiono mu przyjęcia opłaty w Urzędzie Pocztowym oraz że zmienił adres zamieszkania w wymagany przez Wierzyciela i przepisami sposób, wystarczający do tego, żeby uznać, że wierzyciel mógł powiadomić zobowiązanego o nadaniu INI już pod jego nowy adres, a nadto, że nie otrzymał INI choć otrzymał wysłane pod ten adres upomnienie, co sam przyznaje;

4) dla skuteczności dochodzenia od Zobowiązanego opłat abonamentowych powinien zostać przedstawiony przez wierzyciela – Sądowi dowód (dokument) doręczenia zawiadomienia o nadaniu zobowiązanemu indywidualnego numeru identyfikacyjnego lub jego faktycznego nadania lub odebrania przez Zobowiązanego względnie zapoznania się zobowiązanego z jego treścią;

5) przedstawiony przez wierzyciela duplikat zawiadomienia o nadaniu Zobowiązanemu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, jest nieprawidłowy i niewystarczający, a do potwierdzenia jego prawidłowości i nadania zobowiązanemu identyfikacyjnego numeru identyfikacyjnego jest konieczny dodatkowy dowód jego nadania lub otrzymania przez zobowiązanego, tj. działanie, o którym mowa w pkt 4) i tylko taki dowód potwierdzi obowiązek rejestracji i konieczności dalszego wnoszenia opłat abonamentowych;

6) zarejestrowanie odbiornika bez jego późniejszego wyrejestrowania oraz nadanie użytkownikowi indywidualnego numeru identyfikacyjnego nie stanowi wystarczającej przesłanki istnienia wynikającego z obecnie obowiązującej ustawy abonamentowej i rozporządzeń wykonawczych do niej o obowiązku uiszczania opłat za jego używanie, który podlega egzekucji w trybie u.p.e.a. błędnie wskazującym, iż Wierzyciel i Organ egzekucyjny nieprawidłowo rozstrzygnął i ustosunkował się do podnoszonych przez Zobowiązanego zarzutów albowiem wydane zarówno przez wierzyciela jak i organ egzekucyjny (I i II instancji) postanowienia nie naruszają w żadnym stopniu przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a tym bardziej art. 2 ust. 1–3 oraz art. 3 ust. 4 u.o.a., a także § 2 ust. 4 oraz § 4 i § 5 ust. 1 i 2 rozporządzenia z 25 września 2007 r. oraz § 11 i § 18 rozporządzenia z 17 grudnia 2013 r., a wobec tego WSA w Szczecinie musiałby uznać, że wniesioną skargę przez Zobowiązanego jako niezasadną należy oddalić;

2. art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a .poprzez niedokonanie kontroli legalności działania wierzyciela i organu egzekucyjnego, wydanych przez niego aktów, brak podania przez Sąd I instancji analizy regulacji prawnych rozstrzygnięcia, a podanie jedynie konkluzji skutkujących uwzględnieniem skargi i uchyleniem postanowień organu egzekucyjnego i wierzyciela, a więc naruszenia powodującego błędną analizę i pominięcie ustaleń wierzyciela, załączonych do akt dokumentów, a co za tym idzie nie rozpoznanie istoty sprawy, co mogło mieć wpływ na treść wyroku, ponieważ kompleksowa analiza zgłoszonych zarzutów, a następnie ocena działania organu i wierzyciela w świetle przedstawionych zastrzeżeń, ustaleń i dowodów oraz przepisów prawa powinna doprowadzić do oddalenia skargi Zobowiązanego przez WSA w Szczecinie.

Mając powyższe na względzie wniesiono o:

1. zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie wniesionej skargi przez Zobowiązanego ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy WSA w Szczecinie do ponownego rozpoznania,

2. zasądzenie od skarżącego na rzecz wierzyciela kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych,

3. dopuszczenie na podstawie przepisów art. 106 § 3 i § 5 w zw. z art. 193 p.p.s.a. w zw. z art. 227 i art. 245 k.p.c. dowodów z dokumentów załączonych do skargi kasacyjnej na okoliczność, iż zobowiązany dokonał rejestracji odbiornika RTV, dokonywał do końca 2008 r. stosownych opłat oraz został mu nadany indywidualny numer identyfikacyjny 24 lipca 2008 r., a zatem spełnione zostały warunki zapisane w art. 2 ust. 1–3 oraz art. 3 ust. 4 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych, a także § 2 ust. 4 oraz § 4 i § 5 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Transportu z 25 września 2007 r. potwierdzające obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej w spornym okresie przez Zobowiązanego, w sytuacji gdyby te dokumenty nie znajdowały się w aktach sprawy.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżący wniósł o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jest zasadna, chociaż nie wszystkie zarzuty zasługują na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 183 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. W sprawie nie wystąpiły przesłanki, które zostały określone w art. 183 § 2 p.p.s.a., a zatem Naczelny Sąd Administracyjny jest związany granicami skargi kasacyjnej.

Podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną, zostały określone w art. 174 p.p.s.a. W pierwszej kolejności należy odnieść się do kwestii naruszenia norm procesowych, zwłaszcza zarzutu II.2 petitum skargi kasacyjnej w obszarze naruszenia treści art. 134 § 1 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a.

Zarzut ten nie zasługuje na uwzględnienie. Z treści art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co oznacza, że może ją uwzględnić z powodu innych uchybień niż te, które przytoczono w skardze. Z kolei z treści art. 141 § 4 p.p.s.a. wynika, co powinno zawierać uzasadnienie. Powiązanie obu przepisów – zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego – skutkować winno wykazaniem, że Sąd I instancji wychodząc poza ramy skargi niezasadnie ją uwzględnił i nie znalazło to należytego odzwierciedlenia w motywach wyroku.

Tymczasem – jak wynika to z uzasadnienia Sądu I instancji – wskazano, że objęte sentencją wyroku postanowienia "zostały wydane bez wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a zatem z naruszeniem przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy" (str. 6 motywów), co stanowiło także treść wniesionej skargi. Wprawdzie na następnej stronie uzasadnienia powołano art. 134 § 1 p.p.s.a., to jednak nie wskazano – prócz przytoczenia jego treści – płaszczyzn sprawy, w których mógłby mieć zastosowanie. W konsekwencji Sąd I instancji, określając podstawę rozstrzygnięcia (str. 13 uzasadnienia), wskazał jedynie art. 135 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. De facto treść art. 134 § 1 p.p.s.a. w sprawie nie miała zastosowania.

Zasługują natomiast na uwzględnienie pozostałe zarzuty, a w szczególności zarzut II.1 i wszystkie zarzuty mające oparcie w art. 174 pkt 1 p.p.s.a.

Na wstępie wskazać trzeba, że przedmiotem postępowania – zgodnie z treścią pisma skarżącego z 10 lutego 2020 r. – są zarzuty względem tytułu wykonawczego z 19 listopada 2019 r., a dotyczące:

a) nieistnienia obowiązku (art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.),

b) błędu, co do osoby zobowiązanego (art. 33 § 1 pkt 4 u.p.e.a.).

Dodać trzeba, że skarżący zarejestrował odbiornik RTV i uiszczał opłatę abonamentową do końca 2008 r.; odbiornika nigdy nie wyrejestrował, a zaprzestał uiszczania tej daniny, gdyż – jak twierdzi – nie otrzymał informacji o numerze identyfikacyjnym abonenta, czym Poczta Polska pozbawiła go możliwości dotychczasowego wnoszenia opłat.

Z dokumentacji zgromadzonej w sprawie wynika, że informacja o numerze identyfikacyjnym została wysłana pod adres ul. A, pod którym skarżący już nie zamieszkiwał.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego – z racji braku formalnego wyrejestrowania odbiornika RTV – nie ustał obowiązek wnoszenia opłat, albowiem wynika on bezpośrednio z u.o.a., a nie wydanego na jej podstawie rozporządzenia z 25 września 2007 r. W związku z tym nieotrzymanie zawiadomienia przez skarżącego – nawet z przyczyn przez niego niezawinionych – nie stanowi okoliczności zwalniającej, jako posiadacza odbiornika RTV, od obowiązku terminowego uiszczania opłat abonamentowych. W momencie odmowy przyjęcia przez placówkę pocztową opłaty abonamentowej w 2009 r. skarżący winien zgłosić Poczcie Polskiej brak możliwości uiszczenia należności – z braku otrzymania informacji o numerze identyfikacyjnym – czego nie uczynił.

To na skarżącym ciąży obowiązek udokumentowania tego, że od początku 2009 r. uiszczał opłatę abonamentową lub że wyrejestrował odbiornik RTV. Ponieważ nie wykazał ani pierwszego, ani drugiego, to wierzytelność objęta niniejszą sprawą znajduje swoje uzasadnienie w zebranym materiale dowodowym.

Jednocześnie zauważyć należy, że wejście w życie rozporządzenia z 25 września 2007 r. spowodowało wyłącznie zmianę sposobu realizacji płatności bowiem Poczta Polska została zobowiązana do nadania z urzędu indywidualnych numerów identyfikacyjnych w miejsce imiennych książeczek radiofonicznych. Oznacza to – jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 5 września 2018 r., sygn. akt I GSK 2271/18 – że zarejestrowanie odbiornika pod rządami którejkolwiek z ustaw bez jego późniejszego wyrejestrowania stanowi wystarczającą podstawę istnienia wynikającego z ustawy obowiązku uiszczania opłat za jego używanie (aktualnie jest to opłata abonamentowa), która podlega egzekwowaniu w trybie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze pieniężnym (zob. wyrok WSA w Gliwicach z 10 lutego 2015 r., sygn. akt I SA/Gl 804/15; wyrok NSA z 6 kwietnia 2017 r., sygn. akt II GSK 5276/14).

Mając powyższe konstatacje na względzie uznać należy, że stan faktyczny w sprawie nie budzi wątpliwości, a zatem podniesione zarzuty względem tytułu wykonawczego z 19 listopada 2019 r. okazały się bezzasadne. Wykazane zostało to przekonywująco zarówno w postanowieniach Wierzyciela, jak też Organów skarbowych; w konsekwencji skarga kasacyjna okazała się w pozostałym zakresie zasadna, gdyż – w toku postępowania – organy nie naruszyły przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a.

Przeprowadzone postępowanie administracyjne – o czym była mowa w skardze – nie naruszało treści art. 7 i art. 8 k.p.a., a zatem należało orzec jak w sentencji. Uznano bowiem, że istota sprawy została dostatecznie wyjaśniona, wobec czego Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok, a na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.

O odstąpieniu od zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego od skarżącego na rzecz organu Sąd orzekł na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a. uznając, że w sprawie zachodzi szczególny przypadek, o którym ten przepis stanowi.