Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 1021/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2022-11-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Ochrona przyrody
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 84 ust. 1
journal: Dz.U. 2022 poz 916
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t.j)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski (spr.), Sędziowie Asesor WSA Tomasz Dziuk, Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 listopada 2022 r. sprawy ze skargi D. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia 28 kwietnia 2022 r. nr SKO.V/428/4646/333/2021 w przedmiocie opłaty za usunięcie drzew 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza P. z dnia 15 listopada 2021 r. nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej na rzecz skarżącego kwotę 7417 (siedem tysięcy czterysta siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Na wniosek D. T. Burmistrz P. , decyzją z dnia 10 października 2016 r. nr [...] wydał zgodę na usunięcie 17 drzew z nieruchomości o numerach [...] i [...] położonych w P. przy ul. [...], ustalając opłatę za usunięcie przedmiotowych drzew w wysokości 113 374,20 zł. Zgodnie z w/w decyzją udzielenie zezwolenia uzależniono od wykonania nasadzeń zastępczych w ilości 17 szt. drzew gatunku jabłoń, które miały zostać posadzone na terenie Zabytkowego Parku [...]. Jednocześnie Burmistrz P. odroczył termin wniesienia na rzecz budżetu Gminy P. opłaty za usunięcie drzew na okres 3 lat od daty wydania decyzji. Prace związane z nasadzeniem nowych drzew należało przeprowadzić do dnia 31 grudnia 2017r. i niezwłocznie powiadomić organ o ich wykonaniu.

Pismem z dnia 29 czerwca 2021 r. wystąpiono do wnioskodawcy o przesłanie informacji o wykonaniu nasadzeń zastępczych oraz kopii protokołu odbioru nasadzeń. W odpowiedzi strona oświadczyła, że nigdy nie był właścicielem przedmiotowych nieruchomości, a co za tym idzie nie wycinał drzew ani też nie wykonał nasadzeń zastępczych.

Organ ustalił, że wnioskodawca brał czynny udział w postępowaniu m. in. poprzez udział w oględzinach, a także odebrał decyzję w tej sprawie i nie złożył odwołania od jej treści. Ponadto przeanalizowano ortofotomapy z roku 2015 oraz 2018. Z analizy tej wynika jednoznacznie, że drzewa zostały usunięte zgodnie z przedmiotową decyzją. Pismem z dnia 24 września 2021 r. poinformowano stronę o dowodach świadczących o tym, że był wnioskodawcą oraz o ciążącym na nim obowiązku wykonania nasadzeń zastępczych lub uiszczeniu opłaty wskazanej w treści decyzji. W piśmie tym zwrócono się ponownie o przedstawienie informacji o wykonaniu nasadzeń zastępczych oraz kopii protokołu odbioru nasadzeń. Poinformowano również, że nieprzedstawienie wymaganych dokumentów skutkować będzie obowiązkiem uiszczenia opłaty w kwocie wskazanej w decyzji. W wyznaczonym terminie wymagane dokumenty nie zostały uzupełnione.

Burmistrz P. decyzją z dnia 15 listopada 2021r. "przeliczył" stronie należność w kwocie 113 374,20 zł ustaloną decyzją Burmistrza P. z dnia 10 października 2016r. nr [...] opłatę za usunięcie 17 drzew z działek [...] i [...] położonych w P. przy ul. [...]. Jednocześnie nałożył na adresata decyzji obowiązek uiszczenia opłaty w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna.

W uzasadnieniu wskazał, że zgodnie z art. 84 ust. 3 ustawy o ochronie przyrody termin sprawdzenia żywotności nasadzeń i ewentualnego umorzenia opłaty jest zdefiniowany jako "okres 3 lat od dnia upływu terminu wskazanego w zezwoleniu na jego przesadzenie lub wykonanie nasadzeń zastępczych". Termin ten już upłynął. Wnioskodawca, pomimo ciążącego na nim obowiązku, nie wykonał nasadzeń. W związku z powyższym, zgodnie z art. 84 ust. 7 Ustawy o ochronie przyrody, w przypadku niewykonania powyższego zobowiązania, naliczona opłata jest przeliczana w sposób proporcjonalny do liczby drzew lub krzewów, które nie zostały wykonane zgodnie z zezwoleniem. Na mocy art. 84 ust. 8 ustawy o ochronie przyrody decyzję w tej sprawie wydaje organ właściwy do wydania zezwolenia.

Odwołanie od tej decyzji złożył jej adresat reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika. Zarzucił organowi I instancji naruszenie przepisów art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., poprzez brak wszechstronnego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego poprzez:

- nieustalenie daty wycięcia drzew,

- nieprzeprowadzenie dowodu z przesłuchania odwołującego się,

- nie przeprowadzenie dowodu z zeznań użytkownika wieczystego

nieruchomości nr [...] i [...] ,

- nieprzeprowadzenie dowodu z ksiąg wieczystych nieruchomości nr [...] i [...] ,

- nieprzeprowadzenie dowodu z umowy przedwstępnej sprzedaży, nieprzeprowadzenie dowodu z porozumienia w sprawie rozwiązania umowy przedwstępnej,

- nieprzeprowadzenie dowodu z protokołu przekazania obiektu, - nieustalenie posiadacza nieruchomości na moment wycięcia drzew oraz dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego.

Zaskarżoną obecnie decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku-Białej utrzymało rozstrzygnięcie organu I instancji w mocy, w pełni podzielając ustalenia organu I instancji oraz wywiedzione z nich skutki prawne. W ocenie organu odwoławczego podniesione przez stronę argumenty nie mają wpływu na rozstrzygnięcie sprawy.

Skargę na tę decyzję do tutejszego Sądu złożył jej adresat. Domagając się uchylenia rozstrzygnięć organów obu instancji i zasądzenia kosztów postępowania zarzucił SKO w Bielsku Białej naruszenie:

1) art. 138 § 2 k.p.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 81 k.p.a. oraz art. 15 k.p.a., polegające na zaniechaniu podjęcia czynności zmierzających do wszechstronnego zebrania i ponownego rozpatrzenia całego materiału dowodowego, całościowego wyjaśnienia sprawy i wydania decyzji przekonywującej pod względem faktycznym i prawnym, poprzez zaniechanie przeprowadzenia dowodu z:

- zeznań świadka R. S.,

- zeznań aktualnego użytkownika wieczystego nieruchomości oraz inwestora realizującego inwestycję na nieruchomości,

- przesłuchania strony,

- umowy przedwstępnej sprzedaży,

- zaniechanie czynności zmierzających do uzyskania informacji mających znaczenie dla ustalenia osoby obowiązanej do uiszczenia opłaty,

- zaniechanie czynności zmierzających do ustalenia czy o zezwolenie na wycinkę drzew zwracał się nowy właściciel nieruchomości/użytkownik wieczysty nieruchomości, który nabył nieruchomości i realizowała na ich terenie inwestycję budowlaną

skutkujące nieustaleniem rzeczywistej daty wycinki drzew oraz osoby faktycznego posiadacza nieruchomości w dacie tej wycinki;

2) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 §1 k.p.a., art. 80 oraz art. 86 k.p.a. poprzez przyjęcie domniemania, że skoro skarżący uzyskał decyzję zezwalającą na wycinkę drzew, to obciąża go opłata za ich usunięcie, pomimo że organ nie ustalił daty wycinki oraz osoby posiadacza nieruchomości w dacie wycinki;

3) art.138 §1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 8 oraz art. 9 k.p.a. poprzez utrzymanie decyzji zamiast jej uchylenia pomimo że organ II instancji niesłusznie pominął, że decyzja Burmistrza P. z dnia 10 października 2016 r. wydana w sprawnie o nr [...] zezwalająca skarżącemu na wycinkę drzew oraz ustalająca opłatę za usunięcie drzew nie zawierała pouczenia o potrzebie wystąpienia do organu o stwierdzenie wygaśnięcia decyzji w trybie art. 162 k.p.a.;

4) art. 10 § 1 k.p.a. polegające nie zawiadomieniu strony o możliwości końcowego zaznajomienia się z aktami sprawy oraz złożenia wniosków dowodowych, skutkiem czego pozbawiono stronę możliwości przedłożenia umowy przedwstępnej zawartej przez skarżącego, a także wskazania dowodów wskazujących na utratę posiadania nieruchomości i datę potencjalnej wycinki, w tym dowodów z zeznań inwestora, który prawdopodobnie dokonał wycinki drzew, księgi wieczystej na okoliczność nowego właściciela nieruchomości;

5) art. 84 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, polegające na Jego niewłaściwym zastosowaniu, poprzez przyjęcie, że:

- obowiązek uiszczenia opłaty za wycinkę drzew obciąża adresata decyzji zezwalającej na wycinkę, podczas gdy ostatecznie adresata decyzji utracił posiadanie nieruchomości przed datą wycinki oraz nie zlecał oraz nie dokonywał wycinki drzew;

- opłata za wycinkę drzew obciąża podmiot nie będący jej posiadaczem w dacie wycinki.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a." wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności sąd dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami powołaną podstawą prawną.

W ocenie składu orzekającego rozstrzygnięcie jest przedwczesne i nie ustalono podstawowych okoliczności koniecznych do wyjaśnienia sprawy.

Bezsporne jest, że skarżący uzyskał pozwolenie na usunięcie drzew z działek o numerach [...] i [...] P. Za usunięcie tych drzew ustalono opłatę, której płatność odroczono ze względu na wprowadzenie obowiązku nasadzeń.

Na początku należy podkreślić, że z akt sprawy nie wynika, aby skarżący posiadał jakikolwiek tytuł prawny do uzyskania takiego zezwolenia, jak również do usunięcia przedmiotowych drzew. Dysponował bowiem tylko umową przedwstępną sprzedaży przedmiotowej nieruchomości zawartą z jej użytkownikiem wieczystym. Konieczne jest wyjaśnienie, czy tego typu "prawo" pozwalało zarówno na wystąpienie o wydanie zezwolenia, ani tym bardziej usunięcie drzew.

Adresat decyzji oświadczył, że nie usunął przedmiotowych drzew, zatem nie dokonywał żadnych nasadzeń. Zakwestionował zatem przesłankę ustalenia mu opłaty. A organ I instancji uznał, że skoro drzewa zostały usunięte, nasadzeń nie dokonano, to skarżący winien uiścić należną opłatę. Jest to niedopuszczalne uproszczenie.

Zgodnie z art. 84 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2022 r. poz. 916) "posiadacz nieruchomości ponosi opłaty za usunięcie drzewa lub krzewu". Jednocześnie ust. 2 tego artykułu stanowi, iż "opłaty naliczane są w zezwoleniu na usunięcie drzewa lub krzewu i pobierane przez organ właściwy do wydania tego zezwolenia".

W ocenie Sądu konieczne jest tu zatem dokonanie następujących ustaleń:

- kto usunął przedmiotowe drzewa (czy był to podmiot posiadający pozwolenie na usunięcie przedmiotowych roślin),

- kiedy drzewa zostały usunięte,

- kto w momencie usuwania drzew był posiadaczem nieruchomości.

W rozpatrywane sprawie organy administracji w ogóle nie uznały za konieczne ustalenie powyższych kwestii. Nie wykazały, kto usunął drzewa. Czy był to skarżący (działając na podstawie zezwolenia), czy też inny podmiot. W tym drugim przypadku należy rozważyć, czy nie doszło do usunięcia drzew bez wymaganego zezwolenia. Nie ustalono również daty usunięcia roślin – wskazując jedynie na ortofotomapy z lat 2015 i 2018. Warto tu zwrócić uwagę, że zezwolenie zostało wydane w 2016 r. a obowiązek nasadzeń miał nastąpić w 2017 r. Z punktu widzenia rozpatrywanej sprawy powyższy dowód świadczy jedynie o tym, że w 2015 r. na przedmiotowych działkach rosły drzewa a w 2018 r. już ich nie było. I wreszcie kwestia posiadania nieruchomości, która posiada spore znaczenie dla rozpatrywanej sprawy, w kontekście brzmienia art. 84 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody. Konieczne jest zatem ustalenie, kto był posiadaczem nieruchomości w momencie wydawania zezwolenia na usunięcie drzew oraz w momencie ich usunięcia. Dopiero w oparciu o tak zebrany materiał dowodowy możliwe będzie wydanie decyzji w pełni odpowiadającej zasadzie prawdy materialnej.

Biorąc pod uwagę powyższe, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.

Ponownie rozpatrując sprawę organ I instancji weźmie pod uwagę wyżej poczynione rozważania Sądu.