Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 4717/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-01-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.10 ust.1, art.21 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2007 nr 64 poz 427
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich
journal: Dz.U.UE.L 2011 nr 25 poz 8 art.4 ust. 8,
law: Rozporządzenie Komisji (UE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr  1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju  obszarów wiejskich.
article: art.107 § 3, art.7, art.77
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Beata Krajewska (spr.), Sędzia WSA - Michał Sowiński, Sędzia WSA - Beata Blankiewicz-Wóltańska, Protokolant referent - Maryla Wiśniewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi G. P. R. K. Sp. z o.o. z siedzibą w P. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia ... października 2015 r., nr ... w przedmiocie odmowy przyznania środków z tytułu pomocy finansowej w ramach działania "Grupy Producentów rolnych"; oddala skargę.


UZASADNIENIE

Grupa P. Sp. z o.o. z siedzibą w P. (dalej "Skarżąca", "Grupa"), złożyła w dniu 27 czerwca 2013 r. do [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. wniosek o płatność w ramach działania "Grupy Producentów Rolnych" objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 za okres od 5 czerwca 2012 r. do 4 czerwca 2013 r., tj. w pierwszym roku korzystania z pomocy.

W wyniku rozpoznania wniosku Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej "Dyrektor Oddziału") wydał decyzję, nr [...], z dnia [...] czerwca 2014 r. o odmowie przyznania środków finansowych z tytułu pomocy finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych" objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 - 2013 w okresie od 5 czerwca 2012 r. do 4 czerwca 2013 r., tj. za pierwszy rok działalności.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy na skutek wniesionego przez Grupę odwołania, Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej "Prezes ARiMR") decyzją, nr [...], z dnia [...] września 2014 r. uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, wskazując na konieczność przeprowadzenia postępowania dowodowego w ramach postępowania pierwszoinstancyjnego.

Pismem z [...] października 2014 r. organ I instancji wezwał Grupę do złożenia wyjaśnień, wskazując na konieczność przedstawienia informacji, w zakresie:

ustalenia jaka była całkowita wielkość produkcji w gospodarstwie G. K. i A. K. przed utworzeniem Grupy;

ustalenia jaka była wielkość produkcji w gospodarstwie Z. Sp. z o.o. przed utworzeniem Grupy;

ustalenia wartości przychodów w gospodarstwie G. K. i A. K. oraz w gospodarstwie Z. Sp. z o.o. przed utworzeniem Grupy oraz dokonania porównawczej analizy przychodów u poszczególnych członków Grupy po jej utworzeniu;

jakie były kierunki dystrybucji i jak kształtował się procentowo rozkład produkcji na poszczególne kierunki przed utworzeniem Grupy oraz po jej utworzeniu;

jakie było zużycie środków produkcji w przeliczeniu na członka Grupy tj. energii, wody, środków do produkcji sadzonek w gospodarstwach członków Grupy przed utworzeniem Grupy i po jej utworzeniu;

przeprowadzenia analizy w zakresie procentowego udziału przekazanej powierzchni gospodarstwa G. K. i A. K. w odniesieniu do jego pierwotnej wielkości.

W odpowiedzi Skarżąca w dniu 17 listopada 2014 r. złożyła wyjaśnienia dotyczące kwestii wskazanych w wezwaniu, załączając dokumentację mającą potwierdzić jej wyjaśnienia.

Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego decyzją, nr [...], z dnia [...] czerwca 2015 r. Dyrektor Oddziału odmówił przyznania Grupie środków finansowych z tytułu pomocy finansowej na wspieranie grup producentów rolnych w okresie od 5 czerwca 2012 r. do 4 czerwca 2013 r., tj. za pierwszy rok korzystania z pomocy finansowej. Powodem odmowy przyznania płatności było naruszenie art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 25/8 z 28 stycznia 2011r. z późn. zm., dalej "rozporządzenie Komisji (UE) nr 65/2011") poprzez stworzenie sztucznych warunków wymaganych do otrzymania płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami wsparcia dla grup producentów rolnych.

Od tej decyzji Grupa złożyła odwołanie do Prezesa ARiMR, wnosząc o uchylenie jej w całości oraz rozstrzygnięcie sprawy zgodnie z wnioskiem Grupy o przyznanie pomocy. Decyzji organu I instancji zarzucono naruszenie:

- przepisów prawa materialnego - poprzez niewłaściwe zastosowanie, tj. art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011, polegające na ustaleniu, iż odwołująca się Grupa stworzyła sztuczne warunki wymagane do otrzymania płatności w celu uzyskania korzyści sprzecznych z celami danego systemu wsparcia, w sytuacji, kiedy organ w żaden sposób nie udowodnił, aby działania odwołującej się miały na celu uzyskania korzyści sprzecznych z celami danego systemu wsparcia, co z kolei jest warunkiem niezbędnym do stosowania przytoczonego przepisu;

- przepisów prawa procesowego mającego istotny wpływ na wynik sprawy w tym:

art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm., dalej "k.p.a.") -poprzez błędną, arbitralną i dowolną ocenę materiału dowodowego,

art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 8 i 11 k.p.a. - poprzez ogólnikowe uzasadnienie wydanej decyzji.

W wyniku ponownego rozpoznania sprawy Prezes ARiMR wydał decyzję, nr [...], z dnia [...] października 2015 r., którą utrzymał w mocy decyzję organu I instancji o odmowie przyznania środków finansowych z tytułu pomocy finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych" objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 za okres od 5 czerwca 2012 r. do 4 czerwca 2014 r., uznając jej słuszność pod względem faktycznym i prawnym. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ podkreślił, że w sprawie zaistniały okoliczności faktyczne świadczące o pozornym charakterze utworzenia grupy producentów rolnych. Grupa P. Sp. z o.o. składa się z minimalnej liczby pięciu członków, z których jeden posiada dominujący potencjał produkcyjny i rzeczywiście prowadzi produkcję rolną również w ujęciu historycznym. Natomiast trzej członkowie grupy, tj. M.K., M. K. i M. K. stali się posiadaczami obiektów produkcyjnych w okresie niespełna 3 miesięcy przed podpisaniem umowy spółki, a tym samym brak jest w ich przypadku dowodów na wcześniejsze prowadzenie działalności produkcyjnej. W ocenie organu nie bez znaczenia pozostaje fakt, iż gospodarstwa wymienionych powyżej członków Grupy zostały utworzone z wcześniej funkcjonującego, efektywnego gospodarstwa, poprzez użyczenie części gospodarstwa członka Grupy zajmującego w Grupie dominującą pozycję pod względem potencjału produkcyjnego. Prezes ARiMR podkreślił, że w aktach sprawy znajdują się dokumenty potwierdzające, iż członkowie Grupy: M. K., M. K. i M. K. nie dysponują własnym wyposażeniem technicznym (maszynami i urządzeniami), niezbędnym do prowadzenia produkcji rolnej. Korzystają z wszelkich środków produkcji stanowiących własność jednego z członków Grupy – G. K. Organ podnosząc dominującą pozycję jednego z członków Grupy, tj. G. K. podkreślił, że bezsporny jest fakt powiązań korporacyjnych G. K., będącego członkiem Grupy P. Sp. z o.o., w której posiada 20% głosów i jednocześnie będącego wspólnikiem o najwyższej liczbie udziałów Z. Sp. z o.o., które jest członkiem Grupy, dysponującej 20% głosów w Grupie. W dalszej części uzasadnienia Prezes ARiMR powołał obowiązujące regulacje prawne dotyczące warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych". Wyjaśnił również zasady prowadzenia postępowania wyjaśniającego i dowodowego w przedmiotowej sprawie oraz odniósł się do zarzutów odwołania.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Grupa wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji.

Zarzuciła naruszenie przepisów prawa procesowego, tj.:

1) art. 7, 77 i 80 k.p.a. - poprzez błędną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego prowadzącą do poczynienia nieprawidłowych ustaleń faktycznych, jakoby członkowie Grupy w sposób sztuczny stworzyli warunki pozwalające na dokonanie wnioskowanej płatności z PROW 2007-2013, z pominięciem podnoszonych w toku sprawy rzeczywistych celów stworzenia Grupy, które pozostawały w związku z celami wnioskowanej pomocy, wskazanymi w art. 35 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. U. L 277 z 21 października 2005 r., str.1 ze zm., dalej "rozporządzenie 1698/2005");

2) art. 8, 11 i 107 § 3 k.p.a. - poprzez pominięcie przy ocenie związku celów powstania Grupy z celami wskazanymi w art. 35 rozporządzania 1698/2005 okoliczności podnoszonych przez Skarżącą w toku postępowania, tj. w szczególności stworzenia Grupy jako docelowej platformy współpracy jej członków, która umożliwiłaby zwiększenie potencjału produkcji sprzedanej zarówno jej członka o ugruntowanej pozycji rynkowej jak i członków, którzy stosunkowo niedawno rozpoczęli samodzielne prowadzenie produkcji rolnej ogrodniczej tj. M., M. i M. K. Wskazano na powielenie bliżej nie uzasadnionej argumentacji organu bazującej na stwierdzeniu, że rozpoczęcie samodzielnej działalności rolnej w niedługim odstępie czasu od przystąpienia do Grupy świadczy o rzekomym jej rozpoczęciu w celu uzyskania wnioskowanej płatności jako członka Grupy, a pominięciu podnoszonej przez Stronę aktywności tych osób w ramach pomocy G. K. w prowadzeniu gospodarstwa oraz zamierzonej długofalowej ich aktywności na rynku produkcji rozsad, któremu to zamierzeniu Grupa pozwalałaby nadać, zdaniem jej członków, najwłaściwszą formę umożliwiającą utrzymanie się na rynku i stopniowy wzrost wolumenu produkcji wskutek wzajemnej wymiany wiedzy i doświadczeń pomiędzy jej członkami;

3) art. 15 k.p.a. - poprzez rozpoznanie sprawy w toku administracyjnych decyzji merytorycznie w zakresie podstawy prawnej i merytorycznej, określonej w art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 jedynie przez organ I instancji, który odmówił przyznania wnioskowanej płatności, a zaniechanie samodzielnej oceny okoliczności sprawy przez organ odwoławczy.

Ponadto zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

1) art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (UE) 65/2011 - poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że doszło do stworzenia sztucznych warunków wymaganych do otrzymania płatności, celem uzyskania korzyści sprzecznych z celami systemu wsparcia bez wszechstronnej analizy okoliczności sprawy, w tym w szczególności jakiegokolwiek dowodu, że Grupa powstała w celu ubiegania się o wnioskowaną pomoc, a nie w celach wskazywanych przez jej członków w toku postępowania, tj. w szczególności w celu stworzenia docelowej platformy współpracy członków Grupy w zakresie sprzedaży rozsad, która umożliwi w przyszłości funkcjonowanie na konkurencyjnym rynku wszystkich jej członków.

2) art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2007 r. nr 64, poz. 427 ze zm.; dalej "ustawa o wspieraniu") w zw. z art. 80 k.p.a. - poprzez całkowite pominięcie w toku rozważań dowodów przemawiających za uznaniem, że cele utworzenia Grupy były zbieżne z celami, dla których przyznaje się wnioskowane wsparcie, tj. w szczególności wyjaśnień Strony, iż Grupa powstała w celu ukonstytuowania prawnej formy współpracy jej członków, a nie w związku z jednorazową możliwością uzyskania wsparcia ze środków europejskich.

3) art. 21 ust. 3 zdanie drugie ustawy o wspieraniu w zw. z art. 80 k.p.a. i w zw. z art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (UE) 65/2011 - poprzez pominięcie okoliczności, iż w przypadku, gdy przedstawiono dowody na okoliczność, że stworzenie Grupy nie jest "sztucznym stworzeniem warunków do otrzymania płatności" to na organie negującym prawdziwość twierdzenia Skarżącej ciążył ciężar dowodu;

4) art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy o wspieraniu w zw. z art. 21 ust. 3 zdanie drugie ustawy o wspieraniu, w zw. z art. 80 k.p.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy - poprzez wskazywanie okoliczności, jako wykazanych bez przywołania dowodu, z którego ta okoliczność miałaby wynikać, w tym przez uznanie, że stworzenie Grupy miało na celu wyłącznie uzyskanie płatności z pominięciem wskazywanych przez Skarżącą wyjaśnień, iż celem jej powstania jest stworzenie platformy współpracy jej członków, która umożliwi zachowanie konkurencyjności produkcji prowadzonej przez wszystkich jej członków oraz umożliwi uniknięcie uciążliwych obowiązków podatkowych związanych ze sprzedażą produktów na rzecz podmiotów powiązanych;

5) art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy o wspieraniu w zw. z art. 80 k.p.a. oraz w zw. z art. 35 ust. 1 rozporządzenia 1698/2005 - poprzez przyjęcie za podstawę decyzji stanu faktycznego sprzecznego z zebranym materiałem dowodowym sprawy poprzez uznanie, iż Skarżąca została utworzona w celu stworzenia sztucznych warunków gospodarowania umożliwiających uzyskanie korzyści sprzecznych z celami systemu wsparcia. Organ uznał, że z uwagi na brak przedłożenia przez Stronę niepodważalnych dowodów wskazujących na to, że Skarżąca powstała w innym celu niż pozyskanie wsparcia można nie uwzględnić wyjaśnień Strony, iż powstanie Grupy ma na celu stworzenie trwałej platformy współpracy jej członków, która jak wynika z przepisów szczególnych stanowi najkorzystniejszą formę współpracy podmiotów powiązanych z punktu widzenia prawa podatkowego;

6) art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy o wspieraniu w zw. z art. 80 k.p.a. - poprzez zastosowanie przy ocenie wniosku dodatkowego, nie wynikającego z przepisów dotyczących wsparcia kryterium, w postaci wcześniejszego prowadzenia działalności rolniczej przez wszystkich jej członków;

7) art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy o wspieraniu w zw. z art. 80 k.p.a. - poprzez wybiórczą, sprzeczną z ujawnionym materiałem dowodowym jego interpretację implikującą jednostronne stwierdzenie, iż stworzenie Grupy nie doprowadziło do umocnienia sytuacji rynkowej jej członków, którą to konstatację oparto wyłącznie na analizie zmniejszonej podaży produkcji jednego z członków Grupy wskutek wydzielenia przez G. K. ze swojego gospodarstwa trzech odrębnych gospodarstw, a z pominięciem ujawnionych danych wskazujących na łączny stopniowy wzrost produkcji sprzedanej Grupy;

8) art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy o wspieraniu w zw. z art. 80 k.p.a. - poprzez nie wskazanie w uzasadnieniu decyzji, na podstawie którego z dowodów organ uznał dane okoliczności za udowodnione, przez co Skarżącej ciężko odnieść się do tezy sformułowanej w sentencji decyzji, gdyż w żaden sposób z dowodów załączonych do akt sprawy nie wynikają jednoznacznie okoliczności uznane przez organ za udowodnione.

W motywach skargi Skarżąca przedstawiła stan faktyczny sprawy i rozwinęła wskazane wyżej zarzuty.

W odpowiedzi na skargę Prezes ARiMR wniósł o jej oddalenie w całości, podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zasady organizowania się producentów rolnych w grupy producentów oraz zasady i warunki udzielania ze środków publicznych pomocy finansowej związanej z ich organizowaniem i funkcjonowaniem określa ustawa z 15 września 2000 r. o grupach producentów rolnych i ich związkach oraz o zmianie innych ustaw (Dz. U. z Nr 88, poz. 983 ze zm.).

Stosownie do art. 2 ustawy z 15 września 2000 r. osoby fizyczne, jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej oraz osoby prawne prowadzące gospodarstwo rolne w rozumieniu przepisów o podatku rolnym lub prowadzące działalność rolniczą w zakresie działów specjalnych produkcji rolnej mogą organizować się w grupy producentów rolnych w celu dostosowania produkcji rolnej do warunków rynkowych, poprawy efektywności gospodarowania, planowania produkcji ze szczególnym uwzględnieniem jej ilości i jakości, koncentracji podaży oraz organizowania sprzedaży produktów rolnych, a także ochrony środowiska naturalnego.

Treść art. 3 ustawy określa szereg warunków, które muszą zostać spełnione dla prowadzenia działalności przez grupę producentów rolnych, między innymi zgodnie z ust. 1 pkt 1 w/w art. Grupa musi zostać utworzona przez producentów jednego produktu lub grupy produktów. W ustawie określone zostały również wymagania jakie musi spełniać statut lub umowa, na podstawie których działa grupa (art. 4).

W ramach delegacji zawartej w art. 6 ustawy Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wydał rozporządzenie z 9 kwietnia 2008 r. w sprawie wykazu produktów i grup produktów, dla których mogą być tworzone grupy producentów rolnych, minimalnej rocznej wielkości produkcji towarowej oraz minimalnej liczby członków grupy producentów rolnych (Dz. U. z 2013 , poz.642).

Na podstawie art. 7 ustawy spełnienie przez grupę warunków określonych w ustawie o grupach producentów oraz w przepisach wydanych na podstawie art. 6 ustawy czyli w ww. rozporządzeniu z 9 kwietnia 2008 r., stwierdza w drodze decyzji administracyjnej marszałek województwa właściwy ze względu na siedzibę grupy, który dokonuje również wpisu grupy do prowadzonego przez siebie rejestru grup. Nadzór nad działalnością grupy sprawuje marszałek województwa (art. 12 ustawy).

Program wspierania rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich obejmuje między innymi działanie pod nazwą "grupy producentów rolnych". W ramach tego programu grupom producentów rolnych przyznawana jest pomoc finansowa. Realizowanie programu na terytorium RP reguluje ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz.U.2013.173 j.t.) w tym w odniesieniu do grup producentów ( art. 5 ust. 1 pkt 10).

W treści art. 10 ust. 1 ustawy z 7 marca 2007 r. przewidziano, że pomoc jest przyznawana, jeżeli wnioskodawca spełnia warunki przyznania pomocy określone w przepisach rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1), oraz w przepisach Unii Europejskiej wydanych w trybie tego rozporządzenia, a także w przepisach wydanych na podstawie art. 29 ustawy, czyli w rozporządzeniu z 20 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych" objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. (Dz. U. Nr 81, poz. 550 ze zm.).

Zgodnie z § 3 ww. rozporządzenia z 20 kwietnia 2007 r. pomoc jest udzielania grupie producentów, która prowadzi działalność na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jest wpisana do rejestru grup producentów rolnych zgodnie z ww. ustawą czyli do rejestru prowadzonego przez właściwego marszałka województwa, została utworzona ze względu na produkty określone w załączniku do rozporządzenia i został jej nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów. W myśl § 6 ust. 1 rozporządzenia pomoc jest wypłacana w formie rocznych płatności i obejmuje okresy kolejnych 12 miesięcy prowadzenia działalności przez grupę, liczone od dnia decyzji o wpisie grupy do rejestru.

Przytoczone wyżej przepisy krajowe nie przewidują kontrolowania przez organy ARiMR założenia i funkcjonowania grupy producentów rolnych pod kątem spełnienia wymogów formalnych. W tym zakresie organy ARiMR są związane decyzją i wpisem do rejestru dokonanymi przez właściwego marszałka województwa.

Wobec uzyskania przez Skarżącą wpisu do prowadzonego przez Marszałka Województwa rejestru grup producentów rolnych, Prezes ARiMR zobowiązany był uznać, że Grupa spełnia wymogi formalne bycia grupą producentów rolnych.

Organy ARiMR wydając decyzje o płatności są zobowiązane sprawdzić czy Wnioskodawca został wpisany do rejestru grup producentów rolnych, ale także sprawdzić czy Wnioskodawca spełnia kryteria przyznania pomocy określone w przepisach wspólnotowych oraz czy nie zachodzą określone w przepisach wspólnotowych przesłanki do odmowy wypłaty.

Tak więc przed wydaniem decyzji w sprawie przyznania środków finansowych organy orzekające sprawdzają, czy przyznanie pomocy Wnioskodawcy wpisanemu do rejestru będzie zgodne z przepisami rozporządzenia (Rady) 1698/2005 i rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w zakresie wprowadzenia procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do działań wsparcia rozwoju obszarów wiejskich.

Na gruncie prawa wspólnotowego cele pomocy finansowej przyznawanej grupom producentów określa przepis art. 35 rozporządzenia Rady nr 1698/2005, który w ust. 1 stanowi, że wsparcia ze środków dotyczących wspierania tworzenia grup producentów udziela się w celu ułatwienia tworzenia i działalności administracyjnej grup producentów do celów:

a) dostosowania do wymogów rynkowych procesu produkcyjnego i produkcji producentów, którzy są członkami takich grup;

b) wspólnego wprowadzania towarów do obrotu, w tym przygotowania do sprzedaży, centralizacji sprzedaży i dostawy do odbiorców hurtowych;

c) ustanowienia wspólnych zasad dotyczących informacji o produkcji, ze szczególnym uwzględnieniem zbiorów i dostępności.

Zgodnie z przepisami rozporządzenia nr 1698/2005 celem pomocy finansowej przyznawanej w ramach działania "Grupy producentów rolnych", jest ułatwianie tworzenia i działalności grup producentów w celu wspólnego wprowadzania towarów do obrotu.

W związku z tym, że istotą pomocy jest wsparcie wspólnego wprowadzania do obrotu danego produktu należy przyjąć, że chodzi o działania wspólne czyli dokonywane przez wszystkich członków grupy.

Zgodnie z art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011 nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia.

W przedmiotowej sprawie jest bezsporne, że Grupa spełniła warunki formalne do otrzymania płatności.

Okoliczności te nie stoją jednak na przeszkodzie badania przez ARiMR zasadności przyznania płatności każdorazowo przy złożeniu przez Grupę wniosku o płatność. Wynika to z tego faktu, że wpisanie Grupy do rejestru grup producentów zależy od spełnienia przez nią wymogów formalnych określonych w treści art. 3 ustawy z 15 września 2000 r., zaś wydanie decyzji przez ARiMR o przyznaniu pomocy finansowej, jest wynikiem spełnienia wymogów określonych treścią art. 3 ust. 1 rozporządzenia MR i RW z 20 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych". Badanie zasadności wypłaty pomocy za konkretny okres obejmuje ustalenie prawidłowości złożonego wniosku jak również tego, czy spełnione są cele działania Grupy określone przepisami nie tylko krajowymi ale i unijnymi.

Zgodnie z § 6 ust. 3 w/w rozporządzenia wypłata pomocy za dany okres jest dokonywana na podstawie decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR, która jest wydawana w oparciu o złożony wniosek o płatność, spełniający warunki określone w § 7 ust. 1, do którego dołączane są dokumenty wskazane w ust. 2 tego przepisu.

Z treści zaskarżonej decyzji nie wynika, ażeby organy kwestionowały braki wniosku lub zgłaszały inne zastrzeżenia co do procesu produkcji. Jednakże oceniając okoliczności powstania Grupy oraz związki pomiędzy jej członkami organ prawidłowo uznał, że zasadne jest postawienie zarzutu stworzenia przez Grupę sztucznych warunków wymaganych do otrzymania płatności, o czym stanowi art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011.

Odnosząc się do przedstawionych szczegółowo w zaskarżonej decyzji okoliczności Sąd stwierdza, iż w pełni podziela to stanowisko organów.

Nie powtarzając wszystkich ustaleń zawartych w uzasadnieniu decyzji Sąd szczególnie akcentuje, iż zgodnie z obowiązującymi w działaniu "Grupy producentów rolnych" regulacjami, pomoc jest udzielana grupie producentów która prowadzi działalność na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jest wpisana do rejestru grup producentów rolnych, prowadzonego przez właściwego marszałka województwa, została utworzona ze względu na produkty określone w załączniku do rozporządzenia. Pomoc jest wypłacana w formie rocznych płatności i obejmuje okresy kolejnych 12 miesięcy prowadzenia działalności przez grupę, Liczone od dnia decyzji o wpisie grupy do rejestru. Organy Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wydając decyzje o płatności zobowiązane są sprawdzić, czy Wnioskodawca został wpisany do rejestru grup producentów rolnych, jak również, czy spełnia kryteria wypłaty pomocy określone w przepisach wspólnotowych oraz czy nie występują określone w przepisach wspólnotowych przesłanki do odmowy wypłaty pomocy.

Z treści art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011 wynika, iż stworzenie sztucznych warunków w celu uzyskania korzyści sprzecznych z celami danego systemu wsparcia, ma miejsce w przypadku, gdy beneficjent poprzez pozornie zgodne z prawem działania, próbuje osiągnąć cel sprzeczny z zamiarami danego systemu.

Sytuacja ta ma miejsce w rozpoznawanej sprawie.

W ocenie Sądu Prezes ARiMR w sposób wyczerpujący rozpatrzył całość zebranego materiału dowodowego w sprawie a wyciągnięte wnioski dotyczące stworzenia sztucznych warunków uzyskania płatności były uprawnione. Powiązania osobowe i rodzinne pomiędzy członkami Grupy, użyczenia obiektów, przeważająca rola małżonków K. w zorganizowaniu i prowadzeniu działalności Grupy –potwierdzają, iż faktycznie doszło do podziału gospodarstwa rolnego G. i A. K. bezpośrednio przed powstaniem Grupy, podział miał cechy sztuczności a dzieci małżonków K. – M., M. i M. wcześniej nie dysponowały własną bazą produkcyjną i sprzętowa do prowadzenia działów specjalnych rolnictwa ani też ich nie prowadziły, nie miały doświadczenia zawodowego. Utworzeniu Grupy przyświecał cel stworzenia młodszemu pokoleniu możliwości wejścia pod kontrolą i przy wsparciu rodziców w prowadzenie działalności rolniczej i gospodarczej.

Jakkolwiek z punktu widzenia rodziny takie działania były racjonalne, to na gruncie oceny spełnienia przez Grupę warunków do otrzymania wsparcia w ramach działania "Grupy Producentów Rolnych" objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 zasadny jest wniosek organu, iż w sprawie nie doszło do koncentracji produkcji, co stanowi cel działań Grup producentów rolnych, a jednoznacznie do rozdrobnienia produkcji pomiędzy dodatkowymi podmiotami, kosztem gospodarstwa małżonków K.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, w oparciu o przedstawione dane, wskazano, że po podziale Gospodarstwa O. G. i A. K. nastąpił stopniowy spadek wartości przychodów netto ze sprzedaży rozsad różnego rodzaju w stosunku do sytuacji sprzed podziału.

W ocenie Sądu, wbrew zarzutom skargi, organy obydwu instancji prawidłowo oceniły zebrany w sprawie materiał dowodowy zgodnie z treścią art. 21 ust. 1. i ust. 2 ustawy z 7 marca 2007 r., który stanowi, że z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej, nadto, że organ, przed którym toczy się postępowanie stoi na straży praworządności, jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy, a zgodnie z ust. 3 tego przepisu strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Z treści tego przepisu wynika, że organ działa na podstawie kpa, z zastrzeżeniem pewnych odmienności, do których należy brak związania treścią art. 7 i 77 § 1 k.p.a., zatem zarzut dotyczący naruszenia tych przepisów nie jest zasadny. Obowiązkiem organu jest natomiast rozpatrzenie całego materiału dowodowego, co w ocenie Sądu miało miejsce w sprawie. Organy, w tym organ II instancji, odniosły się do wszystkich dokumentów i dowodów zgromadzonych w sprawie i dokonały oceny ich znaczenia dla podjętego rozstrzygnięcia.

Sąd podkreśla, iż podział gospodarstwa małżonków K. był zgodny z prawem, jednakże tam gdzie prawo ustala pewne ograniczenia (ilość członków grupy, limity pomocy) lub cele dla których ta pomoc jest przyznawana, organ ma prawo i obowiązek badać i oceniać zarówno przyczyny powstania Grupy, w skład której wchodzą podmioty ze sobą powiązane jak i sposób prowadzenia przez te podmioty działalności produkcyjnej.

Organ odmowę przyznania płatności oparł na treści art. 4 ust. 8 Rozporządzenia Komisji (UE) Nr 65/2011.

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 11 lutego 2014 r., sygn. akt II GSK 1595/12, stwierdził, że na gruncie obecnie obowiązującego art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011, oceniając zgodność z prawem decyzji wydanej na podstawie art. 4 ust. 8 powołanego rozporządzenia należy skonfrontować jego subsumcje z tymi elementami stanu faktycznego, które potwierdzają, że beneficjent, w tym wypadku, grupa producentów rolnych, stworzył sztuczne warunki wymagane do otrzymania płatności, oraz tymi ustaleniami, które wykazują cel, ich stworzenia.

Kwestia interpretacji art. 4 ust. 8 Rozporządzenia nr 65/2011 była też przedmiotem rozważań Trybunału Sprawiedliwość UE w wyroku z 12 września 2013 r. w sprawie o sygn. C-434/12. Trybunał wskazał, że aby zbadać czy stworzono sztuczne warunki do uzyskania płatności należy ocenić elementy obiektywne i subiektywne .

W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie obie kwestie zostały przez organ wyjaśnione i uzasadnione w sposób zgodny z wyżej przytoczonymi orzeczeniami. Wyjaśniono zarówno dlaczego pomimo spełnienia formalnych warunków do uzyskania pomocy Grupa nie realizuje celów wsparcia, zaś jej powstanie i sposób działalności miały na celu wyłącznie obejście przepisów prawa (o czym mowa była wyżej). Poprzez wykazanie wzajemnych powiązań między członkami Grupy organ w sposób czytelny odniósł się do elementu subiektywnego – zamiaru uzyskania korzyści majątkowej sprzecznej z celami wsparcia.

W tym stanie rzeczy nie doszło do naruszenia treści wskazywanego przez Skarżącą przepisu prawa materialnego w postaci wymienionego w skardze art. 4 ust. 8 rozporządzenia 65/2011, jak również przepisów prawa procesowego.

Uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a. a organ jednoznacznie wyjaśnił przesłanki, z powodu których odmówił przyznania płatności za wnioskowany okres. Sporna w sprawie była jedynie ocena zgromadzonego materiału dowodowego, co do spełnienia przesłanek warunkujących przyznanie Grupie płatności.

Sąd podnosi, iż sądy administracyjne zajmują jednoznaczne stanowisko, że w wypadku stwierdzenia stworzenia sztucznych warunków dla uzyskania pomocy w jednym roku działalności grupy, brak jest jakichkolwiek podstaw prawnych do dokonania płatności w następnym okresie działalności grupy. Powyższe wynika z treści art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011, który wskazuje, że nie udziela się pomocy beneficjentom, którzy stworzyli sztuczne warunki wymagane do otrzymania takich pomocy. Skoro pomoc w myśl art. 35 ust. 2 rozporządzenia nr 1698/2005 udzielana jest przez okres pierwszych 5 lat, to należy wywieść, że w wypadku ustalenia, że sztucznie stworzono warunki wymagane do otrzymania płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia, pomoc taka nie może być udzielana zarówno w roku dokonania takiego stwierdzenia, jak i w latach następnych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, badając zaskarżoną decyzję w granicach określonych powołanymi wyżej przepisami prawa wspólnotowego i krajowego, doszedł do przekonania, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalił skargę.