Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 409/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2008-05-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Ulgi podatkowe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 67a par. 1
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 409/07 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 20 maja 2008r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: NSA Józef Gach, Sędzia: WSA Bogusław Wolas, Asesor: WSA Maja Chodacka (spr.), Protokolant: Anna Boczkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 maja 2008r., sprawy ze skargi L. O., na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, z dnia [...] Nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku od nieruchomości za lata 2002 – 2006 wraz z odsetkami, - skargę oddala -


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...]maja 2006r., uzupełnionym pismami z dnia [...] maja 2006., [...]maja 2006r. oraz następnymi Skarżący L.O. wystąpił o umorzenie zaległości podatkowych w podatku od nieruchomości za lata 2002-2006 wraz z odsetkami. Skarżący uzasadnił swój wniosek trudną sytuacją finansową związaną z utrzymaniem 4-osobowej rodziny oraz koniecznością spłaty długów po zmarłym ojcu.

Burmistrz Miasta i Gminy, po rozpatrzeniu wniosku Skarżącego i po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego decyzją z dnia[...]. nr [...]odmówił umorzenia wnioskowanych zaległości wraz z odsetkami za zwłokę.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji stwierdził, że Skarżący wniósł o umorzenie zaległości podatkowej z powodu ważnego interesu podatnika. Zgodnie z utrwaloną zasadą orzecznictwa sądowego za ważny interes podatnika uznaje się sytuację, gdy z powodu nadzwyczajnych, losowych przypadków, podatnik nie jest w stanie uregulować zaległości podatkowych. Będzie to utrata możliwości zarobkowania, utrata majątku.

Organ podatkowy stwierdził nadto, iż w toku prowadzonego postępowania podatkowego brak było właściwego współdziałania ze strony Skarżącego, oprócz złożenia wniosku Skarżący z własnej inicjatywy nie przedstawił żadnego dowodu, ani wniosku dowodowego uzasadniającego wniosek. Skarżący składał wymagane dokumenty dopiero po wielokrotnym wezwaniu, podając rozbieżne informacje. Powołując się na przesłankę ważnego interesu Skarżący nie wykazał na czym w konkretnym przypadku ten interes polega.

Stwierdzenie Skarżącego, iż znajduje się w bardzo trudnej sytuacji finansowej – zdaniem organu - nie znajduje uzasadnienia w zgromadzonym materiale dowodowym, gdyż jak wynika z zeznania PIT-36 Skarżący uzyskał za 2004r. dochód w kwocie 11 800,00 zł, natomiast za 2005 r. - 14 525,40 zł. Skarżący posiada także nieruchomość o pow. 811 m2 zabudowaną budynkiem mieszkalno-usługowym oraz nieruchomość o pow. 2960 m2, ponadto jest współwłaścicielem budynków i gruntów wchodzących w skład Piekarni "G.". Z zebranego materiału dowodowego wynikało również, iż Skarżący posiada 2 samochody ciężarowe oraz 5 samochodów osobowych. Pomimo tej sytuacji Skarżący w sposób notoryczny uchyla się od płacenia podatku - w ciągu 2005 r. i 2006 r. zapłacił tylko kwotę 300,00 zł. Biorąc pod uwagę powyższe oraz fakt, iż zobowiązanie podatkowe określone ustawami ma charakter powszechny a możliwość odstąpienia od tej zasady winna mieć charakter wyjątkowy organ podatkowy nie stwierdził w sprawie wystąpienia okoliczności uzasadniających przyznanie wnioskowanej ulgi.

W odwołaniu wniesionym od powyższej decyzji Skarżący zakwestionował stanowisko organu I instancji, iż nie zaistniały w tej konkretnej sytuacji nadzwyczajne okoliczności uzasadniające umorzenie zaległości podatkowej w podatku od nieruchomości.

Skarżący wskazał bowiem, że nie osiąga dochodów, z których mógłby zapłacić należności objęte zaskarżoną decyzją. Skarżący utrzymuje się z niewielkich skromnych dochodów z dzierżawy, a ponadto ma na utrzymaniu niepracującą żonę i dziecko w wieku szkolnym. Skarżący nie pracuje nigdzie, nie prowadzi działalności gospodarczej, a posiadane nieruchomości nie przynoszą spodziewanych dochodów. Dochody z nieruchomości są znacznie niższe od obciążeń podatkowych na rzecz Miasta i Gminy M.

Zdaniem Skarżącego w tej konkretnej sytuacji spełnia on warunki do umorzenia zaległości podatkowych w podatku od nieruchomości oraz odsetek i decyzja zaskarżona jest zdaniem Skarżącego niesprawiedliwa i krzywdząca.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...]nr [...]działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 w związku z art. 67a § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005r. Nr 8 poz. 60 ze zm.) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy stwierdził, iż po analizie materiału dowodowego zebranego w sprawie oraz argumentów zawartych w odwołaniu, podobnie jak organ pierwszej instancji nie znalazł wystarczających przesłanek, które uzasadniałyby umorzenie wnioskowanych zaległości podatkowych oraz umorzenie odsetek za zwłokę.

Decyzja wydawana w trybie art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej podejmowana jest na zasadzie uznania administracyjnego, bowiem ocena dokonywana przez organ podatkowy, co do tego czy istnieją przesłanki do jej podjęcia oparta jest w znacznej mierze na elementach natury słusznościowej, w oparciu o poprawne postępowanie dowodowo-wyjaśniające.

Organ odwoławczy stwierdził, iż sama zła sytuacja finansowa podatnika, nie może stanowić podstawy, do umorzenia zaległości podatkowych skoro z zebranego materiału dowodowego wynika, że strona dysponuje sporym majątkiem ruchomym i nieruchomym oraz stałymi dochodami z tytułu dzierżawionych nieruchomości. Podatek od nieruchomości jest podatkiem typu majątkowego już z samego tytułu posiadania nieruchomości, który niekoniecznie musi przynosić spodziewane przez stronę dochody. Powstała zaległość jest wynikiem braku terminowego regulowania przez Skarżącego podatku za lata ubiegłe.

W skardze wniesionej na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Skarżący wniósł o jej zmianę poprzez umorzenie zaległości podatkowych w podatku od nieruchomości, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i zwrócenie sprawy do ponownego rozpoznania.

W treści skargi (nazwanej błędnie odwołaniem) Skarżący zarzucił, iż organ I jak i II instancji nie wziął przy rozpatrywaniu sprawy pod uwagę wszystkich przesłanek, które uzasadniają wydanie decyzji o umorzeniu wnioskowanych zaległości wraz z odsetkami. Nie wzięto pod uwagę tego, że Skarżący nie ma stałej pracy, a jego dochody są uzależnione od najemców od których pobiera czynsz, którzy ponadto płacą bardzo nieregularnie. Żona Skarżącego nie pracuje. Zaległość faktycznie wynikła z nieterminowego regulowania należności, ale to nieterminowe regulowanie należności z tytułu podatku od nieruchomości wynikło właśnie z trudnej sytuacji materialnej Skarżącego. W sytuacji w jakiej znajduje Skarżący, w przypadku odmowy umorzenia podatku doszłoby do paradoksalnej wręcz sytuacji, w której Skarżący byłby zmuszony do sprzedania nieruchomości po to, aby zapłacić podatek od nieruchomości. Ponadto posiadanie nieruchomości stanowi jedyne źródło dochodu Skarżącego, którego zostanie On pozbawiony w przypadku sprzedaży nieruchomości. Zatem utrzymanie decyzji organów obu instancji będzie prowadziło wprost do bankructwa Skarżącego. Nie wzięto więc pod uwagę ważnego interesu społecznego i interesu podatnika. Wydanie decyzji odmawiającej umorzenia należności nie leży więc w interesie społecznym.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniosło o oddalenie skargi.

W piśmie z dnia [...]lutego 2008r. złożonym przez ustanowionego pełnomocnika, a stanowiącym uzupełnienie skargi, zarzucono naruszenie przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa, mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to:

1. art. 67a § 1 poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy wyjątkowo ciężka sytuacja majątkowa, rodzinna i zdrowotna Skarżącego uzasadniała umorzenie Mu zaległości podatkowych w podatku od nieruchomości i wydanie w tym stanie faktycznym decyzji odmownej stanowiło przekroczenie granic uznania administracyjnego;

2. art. 122, art. 187 § 1 oraz art. 191 poprzez błędną, powierzchowną i niepełną ocenę sytuacji majątkowej i zdrowotnej Skarżącego, niewykonanie wszystkich czynności, które sytuację tą w sposób wyczerpujący mogłyby ustalić i przerzucenie ciężaru dowodu ww. okoliczności na stronę postępowania.

W odpowiedzi Samorządowe Kolegium Odwoławcze pismem z dnia [...] marca 2008r. podniosło, iż w opinii Kolegium organy podatkowe wzięły pod uwagę wszystkie wskazane przez Skarżącego okoliczności faktyczne przemawiające jego zdaniem za przyznaniem mu ulgi w zapłacie podatku o czym świadczy uzasadnienia decyzji organów obu instancji. Były więc znane organom podatkowym takie okoliczności jak bezrobocie Skarżącego i jego małżonki oraz fakt wychowywania dwójki małoletnich dzieci, a nadto osiągane przez Skarżącego z tytułu czynszu dochody, jak również posiadany majątek nieruchomy (budynek, mieszkanie i grunty) oraz ruchomy w postaci własności 7 pojazdów samochodowych zarejestrowanych na Skarżącego. Zdaniem organu fakt, że trzy spośród nich Skarżący użyczył nieodpłatnie w roku 1999 i 2000 i to na czas nieokreślony podmiotowi prowadzącemu działalność gospodarczą pod nazwą "P". nie stanowi okoliczności przemawiającej za zastosowaniem umorzenia, a wręcz odwrotnie świadczy o tym, że Skarżący wyzbył się w ten sposób środków , z których uzyskany dochód mógłby posłużyć na zapłatę zaległego podatku za poszczególne lata. Zauważono, iż to ubiegający się o umorzenie zaległości podatkowych winien przedstawić w protokole o stanie majątkowym stan zadłużenia wobec banków, a nie czynić z tego faktu zarzutu, iż organy podatkowe nie ustaliły wobec jakich banków i na jakie sumy Skarżący jest zadłużony. Również zaświadczenie lekarskie z dnia[...].01.2008 z rozpoznaniem, że Skarżący jest przewlekle chorym, a załączone dopiero do pisma procesowego nie stanowi okoliczności przemawiającej za umorzeniem zaległości. Fakt bycia bezrobotnym i nieuzyskiwanie środków finansowych nie jest przesłanką do umorzenia podatku, bowiem Skarżący jest mężczyzną młodym zdolnym do pracy i posiada potencjalne możliwości uzyskiwania dochodu. Skarżący jest również właścicielem 1/3 budynku zajętego na prowadzenie piekarni przez jego matkę G. O., a zatem powinien od tej części budynku pobrać stosowny czynsz dzierżawny. Z uwagi na charakter podatku od nieruchomości nie jest przesłanką do umorzenia zaległości w tym podatku wskazanie przez podatnika notorycznego braku środków pieniężnych na zapłatę podatku, jako ważnego interesu podatnika, w sytuacji, gdy dysponuje On sporym majątkiem.

Na rozprawie w dniu 20 maja 2008r. pełnomocnik organu przedłożył do akt sprawy kopię zaświadczenia o wpisie Skarżącego do ewidencji działalności gospodarczej z dnia [...] grudnia 2000r. oraz kopię postanowienia Sądu Rejonowego w M. z dnia[...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy zauważyć, iż zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 cytowanej ustawy, sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 tejże ustawy).

W niniejszej sprawie przedmiot sporu sprowadzał się do ustaleń faktycznych dokonanych w zakresie zaistnienia w sytuacji Skarżącego przesłanek umorzenia zaległości podatkowej.

Na wstępie należy zaznaczyć, że decyzje dotyczące ulg podatkowych podejmowane przez organy administracyjne w trybie art. 67a § 1 ustawy Ordynacja podatkowa należą do rozstrzygnięć podejmowanych w ramach tzw. uznania administracyjnego. Zgodnie z art. 67a § 1 ustawy Ordynacja podatkowa w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy, na wniosek podatnika, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną, odroczyć lub rozłożyć na raty zaległości podatkowe wraz z odsetkami za zwłokę.

Ustawodawca, używając zwrotu "może" przesądził, że decyzja organu podatkowego ma charakter uznaniowy, a to oznacza, że organ ten przy ustalonym stanie faktycznym ma możliwość wyboru negatywnego lub pozytywnego dla podatnika sposobu rozstrzygnięcia jego wniosku. W takim przypadku sądowa kontrola decyzji obejmuje jedynie samo postępowanie poprzedzające jej wydanie, nie zaś rozstrzygnięcie będące wynikiem wyboru dokonanego przez organ podatkowy.

W świetle ukształtowanej w doktrynie i zaakceptowanej w orzecznictwie sądów administracyjnych koncepcji interpretacyjnej przepisów podatkowych zbudowanych na zasadzie uznania administracyjnego, zawierających w swojej treści tzw. kierunkowe dyrektywy wyboru (w tym przypadku: ważny interes podatnika oraz interes publiczny), stwierdzenie, że w sprawie występują okoliczności odpowiadające takiej lub innej kierunkowej dyrektywie wyboru, może, lecz nie musi prowadzić do rozstrzygnięcia pozytywnego dla wnioskodawcy. Ulga podatkowa w postaci umorzenia zaległości podatkowych, stanowi odstępstwo od zasady powszechności opodatkowania, musi ona zatem mieć charakter wyjątkowy, związany z wystąpieniem zdarzeń o takim też charakterze, z reguły od samego podatnika niezależnych.

Kontrola legalności decyzji wydanych w ramach tzw. uznania administracyjnego sprowadza się w związku z tym jedynie do badania, czy w procesie dochodzenia do tych rozstrzygnięć organ podatkowy uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych, jakie wskazywać mogłyby na ważny interes podatnika lub ważny interes publiczny oraz czy w ramach swego uznania nie naruszył on zasady swobodnej oceny dowodów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, dokonując oceny zaskarżonego postanowienia w omówionym wyżej zakresie, nie stwierdził aby naruszało ono prawo w stopniu uzasadniającym jego wzruszenie. Orzeczenie uznaniowe może być przez sąd uchylone w wypadkach stwierdzenia, iż zostało wydane z takim naruszeniem przepisów prawa o postępowaniu lub prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. O tego rodzaju naruszeniach można mówić, gdyby organ pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominął istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy lub dokonał jego oceny wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego.

Na gruncie rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, iż organy podatkowe obu instancji w sposób wyczerpujący zebrały dostępny im materiał dowodowy i dokonały jego wszechstronnej oceny. Jak wynika z uzasadnień decyzji ostatecznych, organ odwoławczy przedstawił dokonane ustalenia faktyczne oraz ich prawnopodatkową ocenę w aspekcie odnoszącym się do przedmiotu sprawy.

Nadto organy podatkowe w sposób nienaruszający prawa, z zachowaniem czynnego udziału strony w postępowaniu, zebrały i rozważyły w sposób wyczerpujący wszystkie okoliczności sprawy, a to sytuację majątkową i zdrowotną Skarżącej oraz okoliczności powstania zaległości podatkowych.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 67a Ordynacji podatkowej Sąd uznał, że zarzut ten nie jest zasadny. Zgodnie z treścią cytowanego artykułu, warunkiem umorzenia zaległości podatkowej oraz odsetek za zwłokę jest istnienie ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego. W jednej z prób zdefiniowania tego pojęcia Naczelny Sąd Administracyjny, w wyroku z dnia 22 kwietnia 1999 r., SA/Sz 850/98, niepubl., stwierdził, że "ważny interes podatnika" to sytuacja, gdy z powodu nadzwyczajnych, losowych przypadków podatnik nie jest w stanie uregulować zaległości podatkowych. Będzie to utrata możliwości zarobkowania, utrata losowa majątku (...)". W niniejszej sprawie organy podatkowe kompleksowo zbadały sytuację finansową i bytową Skarżącego, a także Jego sytuację materialną. Organy podatkowe badając sytuację majątkową Skarżącego oraz badając przesłanki do zastosowania ulgi nie dopatrzyły się nadzwyczajnych okoliczności uprawniających do zastosowania instytucji umorzenia należności podatkowych.

Sąd w pełni podzielił pogląd wyrażony w wyroku NSA z dnia 21 marca 2001r. (sygn. akt I SA/Ka 577/00, niepubl.), że przesłanka "ważnego interesu podatnika" wymaga ustalenia sytuacji majątkowej podatnika, skutków ekonomicznych, jakie wystąpią w wyniku realizacji zobowiązania dla niego i jego rodziny. Jednak organ podatkowy musi mieć na uwadze i to, że między innymi względy społeczne wymagają również, żeby zobowiązanie podatkowe było realizowane, a podatnik pochopnie nie był z nich zwalniany".

Słusznie zdaniem Sądu organ pierwszej instancji zauważył, że znaczenie w sprawie ma istota podatku od nieruchomości, który jest podatkiem typu majątkowego, a więc zależnym tylko od faktu posiadania nieruchomości, nie zaś od tego czy nieruchomość przynosi dochody (straty) lub czy podatnik dysponuje środkami na zapłatę podatku. Nadto trafnie wskazano, iż Skarżący w przypadku wydzierżawiania nieruchomości powinien był w każdym przypadku pobierać czynsz dzierżawy, celem uiszczenia należnego podatku od nieruchomości, czego nie czynił, chociażby w stosunku do G. O.

Analiza akt postępowania pozwoliła stwierdzić, iż nie nastąpiło żadne naruszenie przepisów mogące uzasadniać nieważność postępowania.

Zdaniem Sądu organy podatkowe skrupulatnie wyszczególniły i uzasadniły przyczyny odmowy zastosowania instytucji umorzenia należności podatkowych, a zatem w ramach swego uznania nie naruszyły zasady swobodnej oceny dowodów.

Mając powyższe na względzie należy uznać, że organy podatkowe wszechstronnie rozważyły i oceniły wszystkie aspekty faktyczne i prawne niniejszej sprawy, a także wzięły pod uwagę okoliczności podnoszone przez stronę skarżącą i w wyniku tej oceny podjęta została decyzja mieszcząca się granicach uznania administracyjnego, dlatego Sąd nie znalazł podstaw do uznania jej za niezgodną z prawem. Z uwagi na to orzeczono jak w sentencji w oparciu o art. 151 cyt. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.