Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt I SA/Rz 258/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2022-11-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 240 § 1 pkt 11, art. 241 § 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2019 poz 900
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art.135
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S.WSA Piotr Popek, Sędzia WSA Jacek Boratyn, Sędzia WSA Małgorzata Niedobylska /spr./, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 listopada 2022 r. spraw ze skarg L. spółka z o.o. z siedzibą w W. na decyzje Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia 16 lutego 2022 r. - nr 1801-IOV-1.603.6.2021, - nr 1801-IOV-1.603.7.2021 w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie decyzji ostatecznej dotyczącej podatku od towarów i usług za okres od stycznia do września 2014 roku oraz od października 2014 roku do marca 2015 roku 1) uchyla zaskarżone decyzje oraz poprzedzające je decyzje Naczelnika Podkarpackiego Urzędu Celno-Skarbowego w Przemyślu z dnia 21 września 2021 r., nr 408000-408000-CKK-1.7.603.1.2020, nr 408000-408000-CKK-1.7.603.2.2020, 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie na rzecz skarżącej L. spółka z o.o. z siedzibą w W. kwotę 1.394 (jeden tysiąc trzysta dziewięćdziesiąt cztery) złote tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

W dniu 18 listopada 2019 r. do Podkarpackiego Urzędu Celno-Skarbowego w Przemyślu wpłynęły wnioski L. Sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej: Spółka/Skarżąca) z dnia 15 listopada 2019r. o wznowienie postępowań podatkowych, zakończonych ostatecznymi decyzjami Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej [...]z dnia 30 września 2016 r., nr UKS18W1P1.421.36.2015.63, w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe od października 2014 r. do marca 2015 r. oraz z dnia 23 września 2016r. nr UKS18W1P1.421.35.2015.93, w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe od stycznia do września 2014r. W uzasadnieniu Spółka wskazała na zaistnienie przesłanki z art. 240 § 1 pkt 11 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019r., poz.900 ze zm. – dalej: O.p.), w związku z wydaniem wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 16 października 2019r. o sygn. akt C-189/18 .

W dniu 10 lutego 2020 r., w oparciu o art. 169 § 1 O.p., Naczelnik Podkarpackiego Urzędu Celno-Skarbowego w Przemyślu wezwał Spółkę do usunięcia braków formalnych pism z dnia 15 listopada 2019 r. - stwierdzono bowiem brak podpisu osoby uprawnionej do reprezentacji Spółki. W związku z tym, że Spółka uchybiła terminowi do usunięcia ww. braków formalnych podania, Naczelnik Podkarpackiego Urzędu Celno-Skarbowego w Przemyślu - postanowieniami z dnia 23 marca 2020 r. - pozostawił ww. wnioski Spółki o wznowienie postępowania bez rozpatrzenia.

L. sp. z o.o. złożyła zażalenia na ww. postanowienia wnosząc o ich uchylenie, a ponadto wniosła o przywrócenie terminu do usunięcia braków formalnych wniosków z 15 listopada 2019 r.

Postanowieniami z dnia 24 lipca 2020 r., Dyrektor Izby Administracji Skarbowej [...], uchylił postanowienia Naczelnika Podkarpackiego Urzędu Celno-Skarbowego [...] z dnia 23 marca 2020 r. w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ. Jednocześnie wnioski Spółki o przywrócenie terminu do usunięcia braków formalnych wniosków z dnia 15 listopada 2019 r. przekazano do organu I instancji celem załatwienia zgodnie z właściwością.

Naczelnik Podkarpackiego Urzędu Celno-Skarbowego w Przemyślu, postanowieniami z dnia 3 lutego 2021 r. odmówił przywrócenia terminu do usunięcia braków formalnych wniosków o wznowienie postępowania. Ponadto postanowieniami z dnia 12 lutego 2021 r. organ ten pozostawił bez rozpatrzenia wnioski o wznowienie postępowania podatkowego.

Nie godząc się z ww. postanowieniami Naczelnika Podkarpackiego Urzędu Celno- Skarbowego w Przemyślu, Spółka złożyła zażalenia, wnosząc o ich uchylenie.

W następstwie rozpatrzenia wniesionych zażaleń, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej [...] (dalej : DIAS) - postanowieniami z dnia 17 maja 2021 r. - uchylił w całości postanowienia organu I instancji z 3 lutego 2021 r. i przywrócił termin do usunięcia braków formalnych wniosków Spółki z 15 listopada 2019 r. o wznowienie postępowania. Następnie postanowieniami z 18 maja 2021 r., DIAS uchylił w całości postanowienia organu I instancji z 12 lutego 2021 r. (w przedmiocie pozostawienia bez rozpatrzenia wniosków o wznowienie postępowania) i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ.

Po ponownym rozpatrzeniu spraw, Naczelnik Podkarpackiego Urzędu Celno-Skarbowego w Przemyślu decyzjami z dnia 21 września 2021 r., odmówił Spółce wznowienia postępowania w sprawach zakończonych ww. decyzjami ostatecznymi. Jak stwierdzono w uzasadnieniu, w sprawie nie został spełniony warunek dopuszczalności wznowienia postępowania wynikający z art. 241 § 2 pkt 2 O.p., ponieważ Spółka, zwróciła się z przedwczesnym żądaniem wznowienia postępowania podatkowego. Sentencja wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej: TSUE) z dnia 16 października 2019 r., sygn. akt C-189/18, wydanego w sprawie Glencore Agriculture Hungary Kft. przeciwko Nemzeti Adó-es Vómhivatal Fellebbviteli Igazgatósaga została bowiem opublikowana w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej w dniu 16 grudnia 2019 r., zaś Spółka zwróciła się z żądaniem wznowienia postępowania w dniu 15 listopada 2019r., tj. przed publikacją ww. wyroku. Organ podkreślił, że zgodnie z art. 241 § 2 pkt 2 O.p., wniosek o wznowienie postępowania strona może zgłosić skutecznie dopiero po publikacji sentencji orzeczenia TSUE w Dzienniku Urzędowym UE.

Od ww. decyzji Spółka złożyła odwołania.

Następnie decyzjami z dnia 16 lutego 2022 r., Dyrektor Izby Administracji Skarbowej [...]utrzymał w mocy zaskarżone decyzje.

Organ odwoławczy wskazał, że wznowienie postępowania z przyczyny wymienionej w art.240 § 1 pkt 11 O.p. może nastąpić wyłącznie na żądanie strony, wniesione w terminie określonym w art.241 § 2 pkt 2 O.p., przy czym momentem początkowym biegu terminu, o którym mowa w powołanym przepisie, jest dzień publikacji sentencji orzeczenia TSUE w Dzienniku Urzędowym UE, co bezsprzecznie wynika z brzmienia tego przepisu, a stanowisko to jest aprobowane w aktualnym orzecznictwie sądowoadministracyjnym. Zauważyć należy również, że zgodnie z art. 91 Regulaminu TSUE, wyroki Trybunału mają moc wiążącą od chwili ich ogłoszenia (rozumianej jako odczytanie sentencji), która w tym przypadku nie może być jednak utożsamiona z datą publikacji sentencji w Dzienniku Urzędowym UE. Niewątpliwie zatem akt prawa wspólnotowego, który – choć już obowiązuje - nie został ogłoszony w polskim wydaniu Dziennika Urzędowego Unii Europejskiej, nie może być stosowany jako podstawa prawna obowiązków obywateli polskich czy polskich jednostek organizacyjnych. Brak publikacji aktu w języku urzędowym danego państwa członkowskiego wyłącza możliwość wywodzenia z takiego aktu w procesie stosowania prawa przez sądy i inne organy władzy publicznej (w tym organy administracji) obowiązków obywateli tego państwa członkowskiego.

Nie godząc się z powyższymi rozstrzygnięciami, Spółka złożyła na nie skargę do tut. Sądu, domagając się uchylenia zaskarżonych decyzji w całości, a ponadto uchylenia decyzji organu I instancji.

Skarżąca zarzuciła:

1. Naruszenie przepisów prawa procesowego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, tj. art. 240 § 1 pkt 11 w zw. z art, 241 § 2 pkt 2 O.p., polegające na przyjęciu, że powołane przepisy zakreślają początkowy termin do wniesienia żądania o wznowienie postępowania, podczas gdy norma prawna wynikająca z powołanych przepisów ustala jedynie końcowy (ostateczny) termin złożenia żądania o wznowienie postępowania oraz wskazuje zdarzenie, od którego należy obliczać końcowy termin złożenia takiego żądania.

2. Naruszenie przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. art, 121 § 1 i 2 O.p. w zw. z art. 139 § 1 i § 2 i art 140 § 1 O.p. polegające na niezachowaniu terminów załatwienia sprawy, braku wyznaczania nowych terminów załatwienia sprawy, braku informacji co do terminu wniesienia wniosku o wznowienie postępowania.

W uzasadnieniu Skarżąca podniosła, że powołany wyrok TSUE został wydany 16 października 2019 r. i już wówczas Spółka miała możliwość zapoznania się z jego treścią. Ponadto, jak wskazał organ II instancji w treści zaskarżonej decyzji, zgodnie z art. 91 Regulaminu TSUE, wyroki Trybunału mają moc wiążącą od chwili ich ogłoszenia (rozumianej jako odczytanie sentencji), która w tym przypadku nie może być utożsamiana z datą publikacji sentencji w Dzienniku Urzędowym UE. Skoro zatem wyrok jest wiążący od dnia jego ogłoszenia, należy przyjąć, że wyrok taki może być stosowany jako podstawa prawna obowiązków obywateli polskich czy jednostek organizacyjnych od momentu jego ogłoszenia. Tym samym już w dniu 16 października 2019 r. zaistniała przesłanka wznowienia postępowania w świetle art. 240 § 1 pkt 11 O.p., tj. wydane zostało orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej mające wpływ na treść orzeczenia.

W ocenie Skarżącej, uzależnianie rozpoczęcia biegu terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania od publikacji wyroku TSUE w Dzienniku Urzędowym UE jest niewynikającym z przepisów prawa warunkiem, który jest wynikiem rozszerzającej wykładni art. 241 § 2 pkt 2 O.p., bowiem treść przepisu wskazuje, że zakreśla on jedynie maksymalny (ostateczny) termin do złożenia żądania o wznowienie postępowania, nie wskazując przy tym początkowego momentu jego złożenia. Oczywistym jest bowiem, że momentem, kiedy możliwe staje się złożenie żądania opartego na opisywanej przesłance wznowienia, jest wydanie orzeczenia przez TSUE w taki sposób, aby strona miała możliwość zapoznania się z jego treścią. Uzależnianie skuteczności żądania o wznowienie postępowania od publikacji w Dz. U. UE jest natomiast nieuzasadnionym i nie wynikającym z przepisów dodatkowym warunkiem jakie organ stawia Skarżącej. Natomiast początek terminu, kiedy możliwe jest wystąpienie z żądaniem wznowienia postępowania, wynika z samego faktu wydania orzeczenia i ustalanie takiego momentu w przepisach nie ma jakiegokolwiek uzasadnienia. Za zasadne należy natomiast uznać wskazanie w przepisach jedynie końcowego terminu, do którego strona może wystąpić z żądaniem wznowienia postępowania.

Z powyższych względów Skarżąca zarzuciła dokonanie błędnej wykładni art. 241 § 2 pkt 2 O.p, opartej na błędnie przeprowadzonej wykładni językowej tego przepisu, nie uwzględniającej celu tej regulacji. Opisywana nieprawidłowość polega na uznaniu, że norma zawarta w art 241 § 2 pkt 2 O.p. zakreśla zarówno początkowy, jak i końcowy termin żądania wznowienia postępowania. Wobec istnienia wątpliwości interpretacyjnych należało zastosować wykładnię celowościową. Nie ulega bowiem wątpliwości, że omawiany przepis został wprowadzony do porządku prawnego w celu ograniczenia terminu, w jakim strona może wystąpić z żądaniem wznowienia postępowania. Logicznym jest więc, że przepis ten odnosi się do zakończenia terminu w jakim należy wystąpić z taki żądaniem. Ograniczanie terminu początkowego jest całkowicie zbędne i niecelowe, gdyż strona nie może wystąpić z takim żądaniem zanim pozna treść orzeczenia TSUE. Skarżąca podkreśliła przy tym, że wyroki TSUE mają moc wiążącą od chwili ich ogłoszenia, a nie od momentu publikacji w Dz. U. UE. Jak wynika z art. 92 Regulaminu TSUE, publikacja wyroku jest czynnością techniczną, która nie rodzi żadnych skutków prawnych dla wydanego orzeczenia.

Zdaniem Skarżącej, z treści art. 241 § 2 pkt 2 O.p. nie wynika wprost, że początkiem terminu do złożenia żądania o wznowienie postępowania jest publikacja sentencji orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej. Natomiast pojawiające się jakiekolwiek wątpliwości interpretacyjne, powinny być rozstrzygnięte na korzyść podatnika w oparciu o regułę wynikającą z art. 2a O.p.

Uzasadniając zarzut naruszenia przepisów postępowania Skarżąca zwróciła uwagę na sposób prowadzenia postępowania oraz terminy załatwiania sprawy przez organ I instancji (w szczególności na początkowym etapie postępowania). Z analizy przebiegu postępowania wynika, że od dnia wpływu żądania (18 listopada 2019 r.) organ przez miesiąc nie podejmował w sprawie żadnych czynności. Dopiero w dniu 19 grudnia 2019r. organ I instancji wyznaczył stronie 7- dniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego, chociaż czynność ta nie miała jakiegokolwiek uzasadnienia na tym etapie postępowania, ponieważ organ nie zgromadził w tym czasie żadnych materiałów dowodowych, z którymi strona mogłaby się zapoznać. Tym samym przez miesiąc od wypływu żądania o wznowienie postępowania, organ nie podejmował w niniejszej sprawie jakichkolwiek czynności. Co więcej w dniu 10 stycznia 2020 r. kiedy Prezes Spółki A. L. stawił się osobiście w Podkarpackim Urzędzie Celno - Skarbowym w Przemyślu celem zapoznania się aktami postępowania, organ nie uzupełnił braków formalnych wniesionego żądania (złożenie podpisu), a zwrócił się do Prezesa Spółki o uzupełnienie tych braków dopiero kolejnym pismem z 10 lutego 2020r. Organ nie informował Spółki o tym, że sprawa nie zostanie rozpoznana we właściwym terminie oraz nie wyznaczał terminów jej załatwienia (naruszenie art. 140 § 1 i 2 O.p.).

Skarżąca dodała, że na początkowym etapie niniejszego postępowania nie była zastępowana przez pełnomocnika, a w dniu kiedy Prezes Spółki zapoznawał się z aktami (10 stycznia 2020 r.) mógł po pierwsze uzupełnić brak podpisu na wniosku o wznowienie postępowania, a po drugie już w tym dniu możliwe był poinformowanie strony o tym, iż żądanie nie zostało złożone w terminie. Ustalenia takie nie wymagały od organu przeprowadzania jakichkolwiek czynności i mogły być dokonane w ciągu zaledwie kilku dni od wniesienia żądania.

Powyższe uchybienia miały istotny wpływ na przebieg niniejszej sprawy, gdyby bowiem organ rozpoznał sprawę we właściwym terminie, Spółka już w grudniu 2019 r. a najpóźniej początkiem stycznia 2020 r. powinna otrzymać rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie. Po terminowym uzyskaniu stanowiska organu, które odpowiadałoby w swojej treści zaskarżonym decyzjom, jakie zostały wydane kilka lat później, strona miałaby jeszcze czas na ponowne wniesienie żądania o wznowienie postępowania we właściwym terminie. W chwili obecnej, ze względu na nieterminowe załatwienie sprawy przez organ, Skarżąca nie ma już możliwości złożenia żądania wznowienia postępowania w terminie, jaki organy przyjmują za prawidłowy. Trudno jednak zrozumieć, dlaczego ustalenie czy żądanie zostało wniesione w terminie, zajęło organowi I instancji na wstępnym etapie postępowania nieproporcjonalnie dużo czasu, bowiem organ ten po raz pierwszy ustalił, że żądanie nie zostało wniesione w terminie, dopiero w decyzji z dnia 21 września 2021 r., czyli niemalże 2 lata od dnia wniesienia żądania przez Stronę.

W odpowiedzi na skargę DIAS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Zgodnie z 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta - jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie prawidłowości zastosowania przez organy administracji przepisów obowiązującego prawa, zarówno prawa materialnego, jak też przepisów postępowania. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dające podstawę do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm. – dalej: P.p.s.a.).

Przedmiotem zaskarżenia w niniejszych sprawach są decyzje odmawiające wznowienia postępowania podatkowego.

Wznowienie postępowania stanowi jeden z nadzwyczajnych trybów weryfikacji ostatecznej decyzji organu podatkowego kończącej postępowanie, a w razie złożenia wniosku o wznowienie postępowania obowiązkiem organu jest w pierwszej kolejności zbadanie dopuszczalności "uruchomienia" trybu nadzwyczajnego, co wynika z treści art. 243 § 1 O.p. Organ badając złożony wniosek pod tym kątem wydaje postanowienie o wznowieniu postępowania (art. 243 § 1) lub decyzję o odmowie wznowienia postępowania (art. 243 § 3).

Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowym, treść art. 243 § 3 O.p. należy odczytywać w ten sposób, że decyzję o odmowie wznowienia postępowania wydaje się wówczas, gdy wznowienie postępowania jest niedopuszczalne z przyczyn formalnych. Chodzi o przypadki, gdy wniosek złożyła osoba nie będąca stroną w sprawie lub nie mająca zdolności do czynności prawnych, wniosek został złożony po upływie terminu do wznowienia postępowania, dotyczy on decyzji nie będącej decyzją ostateczną lub nie został oparty o jedną z przesłanek wznowienia postępowania określonych w art. 240 Ordynacji podatkowej (por. wyrok NSA z dnia 16 grudnia 2014 r. sygn. akt II GSK 1503/13).

Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy wnioski o wznowienie postępowania z przyczyny wymienionej w art. 240 § 1 pkt 11 O.p., zostały złożone w terminie, o którym mowa w art. 241 § 2 pkt 2 O.p. Zgodnie z powołanymi przepisami, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli orzeczenie TSUE ma wpływ na treść wydanej decyzji, przy czym wznowienie postępowania następuje tylko na żądanie strony wniesione w terminie miesiąca od dnia publikacji sentencji orzeczenia TSUE w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.

Niesporne jest, że Spółka złożyła wnioski o wznowienie postępowań podatkowych zakończonych decyzjami ostatecznymi w dniu 18 listopada 2019r., tj. już po wydaniu wyroku TSUE z dnia 16 października 2019r., lecz przed jego publikacją w Dz. Urz UE, która miała miejsce w dniu 16 grudnia 2019r.

Literalna wykładnia przepisu art.241 § 2 pkt 2 O.p. prowadzi do wniosku, że od dnia publikacji wyroku TSUE w Dz. Urz. UE otwiera się miesięczny termin na złożenie wniosku o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art.240 § 1 pkt 11 O.p. Oznacza to, że w momencie składania przedmiotowego wniosku o wznowienie postępowania (tj. 18 listopada 2019r.) wniosek ten był przedwczesny, albowiem stanowiący jego podstawę wyrok TSUE z 16 października 2019r. sygn. akt C-189/18 nie został jeszcze opublikowany w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.

Jednakże w ocenie Sądu, ścisłe trzymanie się wykładni językowej w rozpoznawanej sprawie, prowadzi do absurdalnych i nieracjonalnych wniosków. Oto bowiem podatnik, który znając treść orzeczenia TSUE, bo wyrok ten został ogłoszony – zatem przesłanka wznowieniowa już zaistniała, podjął niezwłoczne działania w kierunku skorzystania z możliwości wznowienia postępowania, lecz za swoją zapobiegliwość został "ukarany", bo jego wniosek uznany został za przedwczesny, a w konsekwencji został on pozbawiony merytorycznego zbadania przesłanki wznowieniowej.

W związku z powyższym uzasadnione jest sięgnięcie do wykładni celowościowej omawianego przepisu, a więc rozważenie jakie było ratio legis tej regulacji. Wydaje się, że powiązanie początku terminu na złożenie wniosku o wznowienie postępowania z datą publikacji orzeczenia TSUE w Dz. Urz. UE, a nie z datą wejścia w życie, tak jak zostało to ustanowione w odniesieniu do orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego, miało na celu zapewnienie podatnikom możliwości zapoznania się z tłumaczeniem urzędowym orzeczenia TSUE i zagwarantowania realnego (efektywnego) 30-dniowego terminu na złożenie wniosku. Skoro więc takie uregulowanie miało na celu zwiększenie ochrony podatników, to - w ocenie Sądu - nie może działać przeciwko nim.

Nie kwestionując co do zasady ograniczenia w czasie możliwości wystąpienia z wnioskiem o wznowienie postępowania, przez ustanowienie określonego terminu, trzeba zwrócić uwagę na pojawiające się w orzecznictwie poglądy, że termin ten powinien być "rozsądny". W wyroku z dnia 10 sierpnia 2022r. sygn. akt I GSK 3116/18 (publ. Lex nr 3412601) NSA wyraził pogląd, że przewidziany w art. 241 § 2 pkt 2 O.p. miesięczny termin na wniesienie żądania wznowienia postępowania, wyznaczony datą publikacji sentencji orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w Dzienniku Urzędowym UE, ponad wszelką wątpliwość nie spełnia standardu "rozsądnego terminu". Sąd wprawdzie odnosił się do sytuacji, gdy wnioskodawca spóźnił się nieznacznie ze złożeniem wniosku, ale zawarte w uzasadnieniu argumenty odnoszą się generalnie do ustanowionego w ww. przepisie terminu, pod kątem spełniania unijnych zasad skuteczności i równoważności. NSA wskazał, że "w sytuacji, w której państwo członkowskie przewiduje w prawie krajowym procedury nadzwyczajne, umożliwiające wzruszenie ostatecznej decyzji administracyjnej czy też wznowienie postępowania administracyjnego, należy ocenić, czy taki środek krajowy spełnia określone prawem unijnym wymogi dla skutecznego środka prawnego, a ocena ta należy do sądu krajowego w świetle okoliczności rozpatrywanej sprawy. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału, ograniczenie możliwości skorzystania przez podatnika z przewidzianych w prawie krajowym środków prawnych, poprzez wprowadzenie rozsądnych terminów pod rygorem prekluzji w interesie pewności prawa, jest zgodne z prawem Unii (zob. np. wyrok z 21 grudnia 2016 r., w sprawach połączonych C-154/15, C-307/15 i C-308/15, Gutiérrez Naranjo i in., EU:C:2016:98). Dodatkowo w wyroku TSUE z 13 stycznia 2004 r. w sprawie C-453/00, Kühne & Heitz, ECLI:EU:C:2004:17 Trybunał przyjął, że możliwość wzruszenia ostatecznej decyzji w celu uwzględnienia wykładni Trybunału dokonanej w orzeczeniu wydanym po dacie wydania odnośnej decyzji może zostać ograniczona w czasie, poprzez wprowadzenie wymogu, by zainteresowany zwrócił się do organu administracyjnego "niezwłocznie po powzięciu wiedzy na temat wspomnianego orzeczenia".

Podzielając powyższy pogląd Sąd orzekający obecnie uznaje, że w okolicznościach rozpoznawanej sprawy postanowienia art. 241 § 2 pkt 2 O.p. pozostają w sprzeczności ze wspólnotową zasadą skuteczności i efektywności, a w konsekwencji termin określony w tym przepisie nie może zostać zastosowany w sposób, który wyłącza możliwość złożenia wniosku o wznowienie postępowania z przyczyny wskazanej w art.240 § 1 pkt 11 O.p. w okresie od daty ogłoszenia wyroku TSUE do dnia jego publikacji w Dz. Urz. UE.

Niezależnie od tego należy wskazać, że również wadliwość przeprowadzonego postępowania nie pozwala uznać wydanych rozstrzygnięć za zgodne z prawem.

Trzeba bowiem zauważyć, że złożone w dniu 18 listopada 2019r. wnioski nie zostały przez Spółkę podpisane. Pomimo tego uchybienia, które powinno być dostrzeżone niezwłocznie po wpłynięciu wniosków, organ przez niemalże 3 miesiące nie podejmował żadnych czynności w celu usunięcia tego braku. Dopiero w dniu 10 lutego 2020r. organ wystosował do Spółki wezwanie w trybie art.169 § 1 O.p. o podpisanie wniosku, co ostatecznie nastąpiło w dniu 25 lutego 2020r. Na powyższe nieprawidłowości w działaniu organu I instancji zwrócił zresztą uwagę organ odwoławczy wskazując w postanowieniach z dnia 17 maja 2021r. (przywracających termin do usunięcia braków formalnych wniosków), że braki te mogły zostać usunięte bezsprzecznie w dniu 10 stycznia 2020r. podczas obecności A. L. w siedzibie Naczelnika Podkarpackiego Urzędu Celno-Skarbowego w Przemyślu. Wówczas też organ powinien zrealizować swój obowiązek informacyjny i wskazać podatnikowi, że złożone wnioski są przedwczesne. Gdyby wówczas powiadomiono o tym fakcie przedstawiciela Spółki, miałby on jeszcze możliwość złożenia wniosków o wznowienie postępowania w otwartym terminie.

W ocenie Sądu, działanie Naczelnika Podkarpackiego Urzędu Celno-Skarbowego w Przemyślu w sposób rażący naruszyło podstawowe zasady postępowania podatkowego, o których mowa w art. 121 i art.125 O.p., tj. zasadę prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych i zasadę szybkości postępowania. Art.121 O.p. nakłada na organy podatkowe obowiązek prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów, a także udzielania niezbędnych informacji i wyjaśnień o przepisach prawa podatkowego pozostających w związku z przedmiotem tego postępowania. Powołany przepis jest nie tylko postulatem ustawodawcy wobec organów, ale także przesłanką oceny ich działania, w wyniku której może dojść do uchylenia decyzji administracyjnej.

Zdaniem Sądu, naruszenie powyższych przepisów proceduralnych miało istotny wpływ na wynik postępowania, gdyż gdyby organ nie działał opieszale i gdyby realizował ww. obowiązki, strona wcześniej dowiedziałaby się, że jej wnioski są przedwczesne i mogłaby temu przeciwdziałać.

Z tych względów zasadne są wskazane w skardze zarzuty naruszenia przepisów postępowania podatkowego, dlatego Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art.135 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji. W ponownie przeprowadzonym postępowaniu organ uwzględni, że wnioski Spółki o wznowienie postępowania podatkowego zostały złożone w terminie.

O zwrocie kosztów postępowania od organu na rzecz strony skarżącej orzeczono na podstawie art. 200, art. 205 § 2 i § 14 ust.1 pkt 1 lit.c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych.