Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1013/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-03-31 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 114 ust. 1 pkt 1b w zw. z art. 130 ust. 2
journal: Dz.U. 2005 nr 108 poz 908
law: Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity
article: § 4
journal: Dz.U. 2002 nr 236 poz 1998
law: Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi  przepisy ruchu drogowego.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Joanna Banasiewicz, Sędzia NSA Monika Nowicka, Sędzia del. NSA Jerzy Krupiński (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Krakowiecka, po rozpoznaniu w dniu 31 marca 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 24 marca 2010 r. sygn. akt III SA/Łd 608/09 w sprawie ze skargi M. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia [...] października 2009 r. nr [...] w przedmiocie sprawdzenia kwalifikacji do kierowania pojazdami oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 24 marca 2010 r., sygn. akt III SA/Łd 608/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, w sprawie ze skargi M. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia [...] października 2009 r., nr [...], w przedmiocie sprawdzenia kwalifikacji do kierowania pojazdami, stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej decyzji Starosty B. w części określającej termin sprawdzenia kwalifikacji (pkt 1), oddalając skargę w pozostałej części (pkt 2). W pkt 3 wyroku Sąd orzekł, że zaskarżona decyzja w zakresie opisanym w punkcie 1 nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku.

Wyrok wydany został w następujących okolicznościach sprawy:

Wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2009 r., na podstawie art. 114 ust. 1 pkt 1b ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r., nr 108, poz. 908 ze zm.), zwanej dalej ustawą, Komendant Wojewódzki Policji w Ł. wystąpił do Starosty B. o sprawdzenie kwalifikacji M. R. do kierowania pojazdami, w związku z otrzymaniem przez niego 26 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2009 r., nr [...], Starosta B. skierował M. R. na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w zakresie kategorii B, wskazując jednocześnie, że niepoddanie się sprawdzeniu kwalifikacji w terminie do dnia [...] września 2009 r., spowoduje wydanie decyzji o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami.

W odwołaniu od powyższej decyzji M. R., powołując się na treść art. 130 pkt 2 ustawy, podniósł, że w jego przypadku punkty karne z poz. 1, 2, 3 wniosku o sprawdzenie kwalifikacji z dnia [...] sierpnia 2009 r. nie powinny mieć znaczenia, bowiem czyny, za które je przyznano, zostały popełnione w maju i czerwcu 2008 r., a więc ich ważność kończyła się z dniem [...] czerwca 2009 r.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim utrzymując w mocy zasadniczą część decyzji z dnia [...] sierpnia 2009 r., uchyliło zaskarżoną decyzję jedynie w części dotyczącej terminu poddania się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji i wyznaczyło nowy termin 2 miesięcy od dnia otrzymania decyzji. Wskazując na treść art. 114 ust. 1 pkt 1b ustawy stwierdziło, iż użyte w tym przepisie określenie "podlega" oznacza, że decyzje w sprawie skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji nie zostały pozostawione uznaniu administracyjnemu. Strona w okresie od [...] grudnia 2007 r. do [...] sierpnia 2008 r. wielokrotnie naruszyła przepisy ruchu drogowego otrzymując: w dniu [...] maja 2008 r. - 10 punktów, w dniu [...] czerwca 2008 r. - 6 punktów, w dniu [...] czerwca 2008 r. - 6 punktów oraz w dniu [...] sierpnia 2008 r. - 4 punkty, czyli łącznie 26 punktów karnych. Organ odwoławczy zaznaczył, że zgodnie z treścią art. 130 ust. 2 ustawy, punkty za naruszenie przepisów ruchu drogowego wpisane do ewidencji usuwa się po upływie 1 roku od dnia naruszenia, chyba że przed upływem tego okresu kierowca dopuścił się naruszeń, za które na podstawie prawomocnych rozstrzygnięć przypisana liczba punktów przekroczyłaby 24 punkty lub w przypadku kierowców, o których mowa w art. 140 ust. 1 pkt 3 - 20 punktów. Zasada ta nie ma jednak zastosowania w sytuacji, gdy przed upływem roku kierowca ponownie naruszy zasady ruchu drogowego. Kolegium wskazało, że przed upływem 1 roku od daty pierwszego wykroczenia, tj. od dnia [...] maja 2008 r. odwołujący posiadał na swym koncie przekroczenie 24 punktów ostatecznych, co potwierdza wniosek z dnia [...] sierpnia 2009 r. Skarżący zaś nie kwestionował zasadności wpisu tych punktów, jak i ich liczby.

W skardze na decyzję Kolegium, M. R. zarzucił, że został skierowany na egzamin bezpodstawnie i bezprawnie. Nie zgodził się z zastosowaniem wobec niego przepisu art. 130 ust. 2 ustawy, gdyż przypisane punkty za wykroczenie nr 1 z wniosku z dnia [...] sierpnia 2009 r. nie są ostateczne, bowiem sprawa wykroczenia, za które je przypisano, nadal toczy się w Sądzie Rejonowym w P. pod sygn. akt [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uwzględnił skargę w części, stwierdzając nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty B. w zakresie określenia terminu sprawdzenia kwalifikacji. Uzasadniając powyższe stanowisko Sąd przypomniał, że skarżący w okresie od [...] grudnia 2007 r. do [...] sierpnia 2008 r. czterokrotnie naruszył przepisu ruchu drogowego uzyskując 26 punktów karnych, czym przekroczył dozwolony limit punktów. Sąd odnosząc się do argumentacji skarżącego dotyczącej wykroczenia popełnionego w dniu [...] maja 2008 r. w G. wskazał, że punkty za to wykroczenie są punktami ostatecznymi. Okoliczność tę potwierdza załączona do akt administracyjnych karta informacyjna, z której wynika, że za powyższe zdarzenie, zakwalifikowane z art. 92 § 1 Kodeksu wykroczeń (niezastosowanie się do znaku lub sygnału drogowego) wymierzono skarżącemu w dniu [...] czerwca 2009 r. grzywnę w wysokości [...] zł (wyrok Sądu Rejonowego w P., sygn. akt [...]). Orzeczenie to uprawomocniło się w dniu [...] czerwca 2009 r., a zatem wniosek Komendanta Wojewódzkiego Policji w Ł. z dnia [...] sierpnia 2009 r. sporządzony został w oparciu o punkty ostateczne, tak jak wymaga tego § 4 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz. U. nr 236, poz. 1998 ze zm.), zwanego dalej rozporządzeniem. Tym samym, zarzuty skarżącego, zmierzające do zakwestionowania ustaleń i wyroku Sądu Rejonowego w P. co do popełnienia i kwalifikacji czynu nie mogą być uznane za uzasadnione. Sąd uznał również, że organ prawidłowo oceniając stan faktyczny, był zobligowany do skierowania skarżącego na egzamin sprawdzający kwalifikacje do kierowania pojazdami. Jednocześnie Sąd stwierdził, że decyzje organów obu instancji w części ustalającej termin, w jakim skarżący ma się poddać kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji, zostały podjęte bez podstawy prawnej, czym wyczerpały dyspozycję art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. Powyższe zaś skutkowało stwierdzeniem nieważności tych decyzji w części dotyczącej terminu. Sąd zwrócił uwagę, że w art. 114 ust. 1 pkt 1b ustawy mowa jest wyłącznie o skierowaniu kierowcy na kontrolne sprawdzenie jego kwalifikacji. Przepis ten nie określa terminu sprawdzenia kwalifikacji ani też nie przyznaje organowi uprawnień do decydowania, w jakim czasie dana osoba zobowiązana jest poddać się stosownemu egzaminowi. Dopuszczalność zamieszczenia takiej klauzuli nie wynika także z innych norm ustawy, w tym jego art. 140 ust. 1 pkt 4a, który stanowi, że starosta wydaje decyzję o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym w razie niepoddania się sprawdzeniu kwalifikacji w trybie przewidzianym w art. 114 ust. 1 pkt 1. W sytuacji, gdy przepisy o ruchu drogowym nie zawierają odmiennych unormowań i nie przewidują możliwości odmiennego uregulowania przez organ kwestii wykonalności przedmiotowego skierowania, to podlega ono wykonaniu z dniem, w którym stanie się ostateczne. Adresat takiej decyzji zobowiązany jest zatem do niezwłocznego wykonania tego ostatecznego rozstrzygnięcia, a tym samym niezwłocznego poddania się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji. Kwestie te jednak podlegają ocenie nie w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 114 ust. 1 pkt 1b ustawy, lecz w odrębnym postępowaniu, które może być wszczęte na mocy art. 140 ust. 1 pkt 4a ustawy. Sąd orzekający podzielił w tym względzie stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyrażone w wyroku z dnia 7 sierpnia 2009 r., sygn. akt I OSK 1217/08.

Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wywiódł M. R., wnosząc o jego uchylenie w zakresie pkt 2 wyroku i o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi oraz o zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa materialnego, w tym art. 114 ust. 1 pkt 1b i art. 130 ust. 2 ustawy w zw. z § 4 ust. 1-3, § 7 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 rozporządzenia poprzez nieprawidłową wykładnię, skutkującą uznaniem za zasadne skierowanie kierowcy na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji do kierowania pojazdami, w sytuacji braku odpowiednich przesłanek materialnoprawnych. W ramach podstawy kasacyjnej naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, skarżący zarzucił naruszenie: art. 145 § 1 pkt 1c P.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 i 80 K.p.a., poprzez zaniechanie uchylenia zaskarżonego orzeczenia organu II instancji, w sytuacji gdy organy administracji dokonały błędnej oceny dowodów i nieprawidłowych ustaleń faktycznych co do ilości punktów przypisanych skarżącemu wpisem ostatecznym oraz art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez zaniechanie odniesienia się w uzasadnieniu wyroku do zarzutów podniesionych w skardze. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że punkty otrzymane za wykroczenie z dnia [...] maja 2008 r. stały się ostateczne dopiero w dniu [...] czerwca 2009 r. Dalej zarzucono, iż Sąd I instancji nie dostrzegł, że punkty przypisane za wykroczenie z dnia [...] czerwca 2008 r., stosownie do art. 130 pkt 2 Prawa o ruchu drogowym, winny być usunięte z ewidencji w ciągu 1 roku od dnia naruszenia przepisów t.j. w dniu [...] czerwca 2009 r. Brak było zatem podstawy do ich uwzględnienia przy dokonaniu zsumowania punktów ostatecznych. Liczba punktów karnych wynosiła więc 20, co nie uprawniało do skierowania kierowcy na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji. Ponadto zwrócono uwagę, że decyzja organu I instancji została wydana po upływie 1 roku od popełnienia każdego z wykroczeń, tym samym przekroczony został termin karalności wykroczenia, o jakim mowa w art. 45 § 1 Kodeksu wykroczeń. Skoro skierowanie na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji stanowi sankcję administracyjną, zbliżoną funkcjonalnie do kary dodatkowej, to nie powinno mieć miejsca po upływie terminu karalności wykroczenia (art. 7 K.p.a.). Stwierdzono także, iż Sąd I instancji, pomimo że powołał się na szereg przepisów prawa materialnego, nie odniósł się do zarzutów skargi stanowiących jej meritum.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W myśl art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej P.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny związany jest podstawami skargi kasacyjnej bowiem według art. 183 § 1 P.p.s.a., rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Przytoczenie podstaw kasacyjnych, rozumiane jako wskazanie przepisów, które - zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną - zostały naruszone przez wojewódzki sąd administracyjny, nakłada na Naczelny Sąd Administracyjny, stosownie do art. 174 pkt 1 i 2 oraz art. 183 § 1 P.p.s.a., obowiązek odniesienia się do wszystkich zarzutów przytoczonych w podstawach kasacyjnych (por. uchwała NSA z dnia 26 października 2009 r., sygn. akt l OPS 10/09, opubl. w ONSAiwsa z 2010 r., nr 1, poz. 1).

W niniejszej sprawie żadna z wymienionych w art. 183 § 2 P.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania nie zaistniała, wobec czego kontrola Naczelnego Sądu Administracyjnego ograniczyć się musiała wyłącznie do zbadania zawartych w skardze kasacyjnej zarzutów.

Skargę kasacyjną w rozpoznawanej sprawie oparto na obu wymienionych w art. 174 P.p.s.a. podstawach kasacyjnych.

W pierwszym rzędzie rozpoznaniu podlegał zarzut naruszenia przepisów postępowania, uzasadniany w skardze kasacyjnej błędem ustaleń faktycznych skutkiem niedostatecznego rozważenia materiału sprawy. W sytuacji, kiedy skarga kasacyjna zarzuca naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania, w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlega zarzut naruszenia przepisów postępowania. Do kontroli subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przepis prawa materialnego można przejść dopiero wówczas, gdy okaże się, że stan faktyczny przyjęty w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został skutecznie podważony. Stąd, wobec postawienia w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia prawa materialnego oraz przepisów postępowania, jako pierwszy należało poddać ocenie zarzut naruszenia przepisów postępowania.

W skardze kasacyjnej zarzucono przede wszystkim błąd w ustaleniach faktycznych co do ilości punktów przypisanych skarżącemu wpisem ostatecznym. Zarzut taki jest niezrozumiały. W tej mierze wystarczy ograniczyć się do stwierdzenia, że istotne okoliczności faktyczne nie są w sprawie przedmiotem sporu. Dotyczy to w szczególności tego ustalenia, że M. R. otrzymał w okresie od dnia [...] maja 2008 r. do dnia [...] sierpnia 2008 r. 26 punktów karnych za cztery wykroczenia drogowe, przy czym punkty otrzymane za wykroczenie z dnia [...] maja 2008 r. stały się punktami ostatecznymi w dniu [...] czerwca 2009 r., tj. po uprawomocnieniu się wyroku Sądu Rejonowego w P. z dnia [...] czerwca 2009 r., sygn. akt [...]. Wprawdzie Sąd I instancji na str. 2 uzasadnienia, opisując ostatnie wykroczenie, posłużył się datą "[...] sierpnia 2009 r.", co przytoczył także autor skargi kasacyjnej, ale jak wynika z dalszej części uzasadnienia oraz dokumentów źródłowych w aktach administracyjnych (wniosek Komendanta Wojewódzkiego Policji w Ł. z dnia [...] sierpnia 2009 r., uzasadnienia decyzji administracyjnych), chodziło tu o wykroczenie z dnia [...] sierpnia 2008 r. Tego rodzaju ustalenia faktyczne wynikają wprost z uzasadnienia zaskarżonego wyroku, a wobec tego, że ustaleń tych nie zakwestionowano także w skardze kasacyjnej, w której również je przytoczono, Naczelny Sąd Administracyjny był nimi związany.

Kwestia zasadności zastosowania odpowiedniej normy prawa materialnego do stanu faktycznego sprawy (co autor skargi kasacyjnej błędnie zakwalifikował jako naruszenie przepisów postępowania i błąd w ustaleniach faktycznych) należy do sfery subsumcji i odniesienie się do tak postawionego zarzutu nastąpić winno w tej części rozważań, która dotyczy naruszenia prawa materialnego.

Nie można uznać za usprawiedliwiony także drugiego zarzutu procesowego, dotyczącego naruszenia przepisów art. 141 § 4 P.p.s.a. na skutek nieodniesienia się do zarzutów podniesionych w skardze.

Przepis art. 141 § 4 P.p.s.a. jest przepisem proceduralnym, regulującym wymogi uzasadnienia. W ramach naruszenia tego przepisu Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest jedynie do kontroli zgodności uzasadnienia zaskarżonego wyroku z wymogami, wynikającymi z powyższej normy prawnej. Na gruncie tej podstawy kasacyjnej Sąd nie może badać zasadności przyjętej podstawy prawnej rozstrzygnięcia (zob. wyrok NSA z dnia 23 listopada 2005 r., sygn. I FSK 408/05 – zamieszczony na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W związku z tym zarzutem należy zauważyć, że zgodnie z art. 184 P.p.s.a. błędne uzasadnienie tylko wówczas może stanowić przesłankę do wzruszenia zaskarżonego wyroku, gdy rzutuje na treść rozstrzygnięcia. Jeśli mimo błędnego uzasadnienia zaskarżone orzeczenie odpowiada prawu nie ma podstaw do kwestionowania takiego orzeczenia. Zresztą wszelkie naruszenia przepisów postępowania tylko wówczas mogą stanowić skuteczną podstawę kasacyjną jeżeli uchybienia te miały istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.). Skarżący nie wykazał w jaki sposób brak szczegółowego odniesienia się do wszystkich zarzutów zawartych w skardze, czy skoncentrowanie się tylko na kwestiach, które mają znaczenie dla rozstrzygnięcia, a pominięcie wątków, które mają charakter uboczny i na rozstrzygnięcie nie rzutują, stanowią uchybienia, które miałyby istotny wpływ na wynik sprawy. Nie stanowi przy tym naruszenia przepisu art. 141 § 4 P.p.s.a. zajęcie przez Sąd I instancji odmiennego stanowiska prawnego niż to, które zostało wywiedzione w skardze, bądź wydanie odmiennego rozstrzygnięcia, niż to, które było oczekiwane przez skarżącego.

W kontekście zarzutu naruszenia prawa materialnego zwrócić uwagę należało, że materialnoprawną podstawą wydania decyzji był przepis art. 114 ust. 1 pkt 1b powoływanej wyżej ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym, w myśl którego kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji podlega osoba posiadająca uprawnienie do kierowania pojazdem, skierowana decyzją starosty, na wniosek komendanta wojewódzkiego Policji, w razie przekroczenia 24 punktów otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1. Z kolei art. 130 ust. 2 Prawa o ruchu drogowym stanowi, że punkty za naruszenie przepisów ruchu drogowego wpisane do ewidencji usuwa się po upływie 1 roku od dnia naruszenia, chyba że przed upływem tego okresu kierowca dopuścił się naruszeń, za które na podstawie prawomocnych rozstrzygnięć przypisana liczba punktów przekroczyłaby 24 punkty lub w przypadku kierowców, o których mowa w art. 140 ust. 1 pkt 3 - 20 punktów. Ten ostatni wypadek w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi, gdyż nie dotyczy skarżącego, wobec którego obowiązywała norma 24 punktów. Wobec tego rozstrzygnąć należało kwestię zasadności potraktowania przez organy i Sąd I instancji punktów za naruszenie przepisów z dnia 30 maja 2008 r. jako mieszczących się w rocznym okresie, o którym mowa w art. 130 ust. 2 ustawy.

Rozporządzenie, na które powołuje się skarżący, wydane zostało na podstawie delegacji z art. 130 ust. 4 i art. 140 ust. 5 ustawy i określa jedynie – w zakresie dotyczącym spornej kwestii terminu usuwania punktów karnych - zasady prowadzenia ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego oraz szczegółowe zasady punktacji za te naruszenia oraz inne związane z tym warunki odejmowania punktów z tytułu odbytego szkolenia. Na potrzeby ewidencyjne w przepisach rozporządzenia rozróżnia przy tym wpis punktów tymczasowy i wpis ostateczny, co jest związane z prawomocnością orzeczenia, na podstawie którego doszło do przypisania punktów.

Nie zmienia to jednak ogólnej zasady wynikającej z przepisu art. 130 ust. 2 ustawy. W wyroku z dnia 6 marca 2008 r., sygn. akt II SA/Gl 25/08 (System Informacji Prawnej LEX nr 488478) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach trafnie wywiódł, że dla prowadzenia ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego istotną datą jest data naruszenia przepisów ruchu drogowego, a nie data ściśle technicznej czynności jaką jest dokonanie wpisu tego naruszenia. Bez znaczenia dla prawidłowej wykładni przepisu art. 130 ust. 2 ustawy jest data dokonania przez organ rejestrujący punkty karne odpowiedniego wpisu do ewidencji, o której mowa jest w § 2 ust. 1 rozporządzenia, czy też data przekwalifikowania punktów tymczasowych w punkty ostateczne. Zmiana treści § 5 rozporządzenia, dokonana rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 lipca 2009 r. (Dz. U. nr 117, poz. 987), w wyniku której usunięto zapis, że organ prowadzący ewidencję usuwa z ewidencji wpis tymczasowy dotyczący naruszeń, m. in. jeżeli od momentu naruszenia minął rok, chyba że przed upływem tego okresu kierowca dopuścił się naruszeń, za które liczba punktów ostatecznych i wpisanych tymczasowo przekroczyła 24 punkty, a w przypadku kierowców, o których mowa w art. 140 ust. 1 pkt 3 ustawy - 20 punktów, nie ingerowała w treść ani nie mogła wpłynąć na zmianę wykładni przepisu art. 130 § 2 ustawy. Przepis ten bowiem w sposób kategoryczny wyklucza możliwość usunięcia punktów z ewidencji, jeżeli w ciągu roku od dnia popełnienia naruszenia przepisów kierowca dopuścił się kolejnych naruszeń przepisów ruchu drogowego, za które przypisana liczba punktów przekroczyłaby 24 punkty. Punkty brane pod uwagę winny być przypisane na podstawie rozstrzygnięć prawomocnych, ale nie oznacza to, że rozstrzygnięcia te muszą się również uprawomocnić przed upływem roku od dnia naruszenia przepisów. Z chwilą uprawomocnienia się takiego orzeczenia otwiera się nie tylko możliwość dokonania odpowiednich zmian w ewidencji ale także powstaje podstawa prawna do wystąpienia przez właściwy organ Policji z wnioskiem, o którym mowa w art. 114 ust. 1 pkt 1b ustawy. Wystąpienie to nie ma charakteru uznaniowego (§ 7 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia); podobnie organ właściwy do skierowania kierowcy na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji na podstawie art. 114 ust. 1 pkt 1b ustawy wydaje decyzję będąc związanym wnioskiem komendanta wojewódzkiego Policji.

Warto również podkreślić, iż w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że strona zainteresowana wykreśleniem punktów z ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego może zwrócić się o podjęcie określonego aktu lub czynności, a w razie milczenia organu skorzystać ze skargi w oparciu o przepis art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. (zob. uzasadnienie wyroku NSA z dnia 13 lipca 2006 r., sygn. akt I OSK 1087/05 – System Informacji Prawnej LEX nr 275433). Podobne stanowisko zajęto w przywołanym wyżej wyroku WSA w Gliwicach. Przedmiotowa sprawa nie dotyczyła jednak skargi na tego rodzaju akt o charakterze ewidencyjnym lub bezczynność organu ewidencyjnego, ale innej pod względem przedmiotowym sprawy, dotyczącej skargi na skierowanie na sprawdzenie kwalifikacji do prowadzenia pojazdów w oparciu o art. 114 ust. 1 pkt 1b ustawy.

Konkludując, prawidłowa, zgodna z regułami wykładni gramatycznej i systemowej, interpretacja przepisu art. 114 ust. 1 pkt 1b w zw. z art. 130 ust. 2 ustawy, nie pozwala na przyjęcie prezentowanego przez skarżącego w toku zarówno postępowania administracyjnego jak i sądowoadministracyjnego poglądu, że punkty karne uzyskane za wykroczenie drogowe, powinny być liczone jako uzyskane w dniu uprawomocnienia się wyroku stwierdzającego winę kierowcy. Przepis art. 130 ust. 2 ustawy odnosi się w zakresie możliwości usunięcia punktów z ewidencji wprost do dnia naruszenia przepisów ruchu drogowego, przy czym możliwość działania organu prowadzącego ewidencję co do zmiany kwalifikacji punktów wpisanych na podstawie wpisu tymczasowego do ewidencji punktów przyznanych na podstawie wpisu ostatecznego oraz – co ma znaczenie w rozpoznawanej sprawie – organu właściwego do wystąpienia w sprawie poddania kierowcy kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji, uzależniona jest od uprawomocnienia się orzeczeń w postaci prawomocnego wyroku sądu, mandatu karnego lub orzeczenia dyscyplinarnego (§ 4 ust. 4 w zw. z § 4 ust. 1 rozporządzenia). Uprawomocnienie się orzeczenia jest zatem warunkiem koniecznym do wystąpienia o sprawdzenie kwalifikacji, ale pozostaje bez wpływu na sposób oceny wynikającej z art. 130 ust. 2 ustawy negatywnej przesłanki, uniemożliwiającej usunięcie punktów karnych z ewidencji, w przypadku dopuszczenia się przez kierowcę przed upływem 1 roku od pierwszego wykroczenia kolejnych wykroczeń, za które przypisana liczba punktów przekroczyłaby 24 punkty.

W przypadku skarżącego rok określony w powołanym przepisie nie upłynął, bowiem pierwszego liczonego wykroczenia M. R. dopuścił się w dniu [...] maja 2008 r., natomiast ostatniego w dniu [...] sierpnia 2008 r. Wprawdzie wpis dotyczący pierwszego z wykroczeń stał się ostateczny dopiero w dacie uprawomocnienia się w tej sprawie wyroku Sądu Rejonowego w P. z dnia [...] czerwca 2009 r., to jednak mając na względzie przepis art. 130 ust. 2 ustawy, punkty za to wykroczenie oraz za wykroczenia następne nie mogły zostać pominięte.

Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej Sąd I instancji nie mógł naruszyć przepisu art. 45 § 1 Kodeksu wykroczeń dotyczącego terminów karalności wykroczeń, gdyż przepis ten nie miał w sprawie zastosowania. Stanowi on podstawę prawną orzekania sądu karnego w sprawie o wykroczenie i w przypadku uznania winy sprawcy - podstawę orzeczenia stosownej kary. Nie dotyczy natomiast w żadnym stopniu punktów karnych, które są naliczane przez właściwe organy w procedurze administracyjnej. Prawomocny wyrok skazujący za wykroczenie ma - z punktu widzenia wpisu punktów do ewidencji - ten tylko skutek, że wpisane na jego podstawie punkty tymczasowe stają się punktami ostatecznymi.

Stąd Naczelny Sąd Administracyjny z braku usprawiedliwionych podstaw kasacyjnych, na podstawie art. 184 P.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.

Orzeczenie nie obejmuje rozstrzygnięcia w przedmiocie kosztów z tytułu sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej na rzecz adwokata ustanowionego z urzędu. Orzeczenie to podlega rozpoznaniu przez Sąd I instancji, gdyż na podstawie art. 250 oraz art. 258 § 1 pkt 8 P.p.s.a. wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu na zasadzie prawa pomocy, przyznaje się za wykonane zastępstwo prawne, co oznacza że następuje ono po uprawomocnieniu się orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie i przez wydanie odrębnego postanowienia przez wojewódzki sąd administracyjny, od którego według art. 259 i art. 260 P.p.s.a. służy sprzeciw, a następnie zażalenie w toku instancji. Uprawnienie Naczelnego Sądu Administracyjnego do orzekania w tym przedmiocie związane jest wyłącznie z kontrolą instancyjną takich postanowień (por. wyrok NSA z dnia 9 lutego 2005 r., sygn. GSK 1412/04 - zamieszczony na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl).