Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 341/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-05-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Skarbu Państwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 365 § 1
journal: Dz.U. 1964 nr 16 poz 93
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.
article: art. 1 ust 2 w zw z ust 1, art 2
journal: Dz.U. 2005 nr 169 poz 1418
law: Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej   Polskiej

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Małgorzata Borowiec, Sędzia NSA Monika Nowicka, Sędzia del. WSA Maria Werpachowska (spr.), Protokolant asystent sędziego Łukasz Mazur, po rozpoznaniu w dniu 24 maja 2013 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Ministra Skarbu Państwa od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 listopada 2011 r. sygn. akt I SA/Wa 1236/11 w sprawie ze skargi M.Z. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia 6 maja 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty 1. oddala skargę kasacyjną 2. zasądza od Ministra Skarbu Państwa na rzecz M.Z. kwotę 120 (słownie: sto dwadzieścia) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 17 listopada 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 1236/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu na rozprawie sprawy ze skargi M.Z. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia 6 maja 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody [...] z dnia 10 listopada 2010 r. nr [...].

Wyrok wydany został w następującym stanie sprawy.

Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia 6 maja 2011 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z 10 listopada 2010 r. nr [...] o odmowie potwierdzenia posiadania przez M.Z. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez O.Z. i D.D. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, położonej w [...] przy ul. [...], województwo [...].

Organ odwoławczy ustalił, że w dniu 23 stycznia 2008 r. M.Z. złożyła do Wojewody [...] wniosek o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez O.Z. i D.D. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w [...], na którą składają się grunty budowlane o powierzchni 1000 m2 oraz niezabudowane o powierzchni 587,97 m2, w tym dwa murowane jednopiętrowe budynki mieszkalne, jeden parterowy drewniany mieszkalny i jeden parterowy budynek gospodarczy.

Podkreślił, że z kopii arkusza nieruchomości i budynków nr [...] blok nr [...] Centralnego Biura Statystycznego miasta [...] z dnia 1 sierpnia 1932 r. wynika, że O.D. była właścicielką nieruchomości przy ul. [...], której obszar ogólny wynosi 1000 m2, na którym znajdują się 4 budynki w tym 3 przeznaczone do mieszkania. Natomiast w zaświadczeniu z Centralnego Archiwum Państwowego [...] SRR z dnia 27 czerwca 1989 r. wynika, że O.D. do listopada 1940 r. była właścicielką budynku mieszkalnego w [...] przy ul. [...], który został znacjonalizowany w 1940 r. W postanowieniu Sądu Rejonowego [...] z dnia 13 listopada 1991 r., sygn. akt [...] wskazano, że O.D. zmarła

29 grudnia 1949 r. i ostatnio stale zamieszkiwała w [...]. Z tego faktu organ wyprowadził wniosek, że O.D. nie opuściła byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej

z przyczyn związanych z wojną rozpoczętą w 1939 r. zatem nie spełniła przesłanki wynikającej z art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2005 r. Nr 169, poz. 1418 ze zm.). Wobec tego zarówno ona jak i jej następcy prawni nie mogli nabyć prawa do rekompensaty. Z kopii powyżej wymienionego postanowienia sądu powszechnego wynika, że spadek po O.D. na podstawie ustawy nabyły jej dzieci: córka O.Z. z domu D. i syn D.D. po ½ części każde z nich. Wnioskodawczyni M.Z. jest spadkobierczynią po O.Z. z domu D. O.Z. - matka wnioskodawczyni ewakuowała się do [...] w dniu 17 lutego 1945 r. wraz z mężem W.Z. i córką M.Z.

Zaznaczył, że w potwierdzonej za zgodność z oryginałem kopii wyroku Sądu Rejonowego dla [...] z dnia 21 października 1999 r., sygn. akt [...] wskazano, że D.D. i O.Z. pozostawili na terenach niestanowiących obecnie obszaru Rzeczypospolitej Polskiej w związku z działaniami wojennymi w latach 1939-1945 prawo współwłasności w udziałach wynoszących odpowiednio dla każdego ½ w majątku nieruchomym, położonym w [...] przy ul. [...]. Z akt sprawy wynika ponadto, że pierwotnym właścicielem spornych nieruchomości była O.D., która zmarła w 1949 r. i nie opuściła byłych terenów Rzeczypospolitej Polskiej. Spadkobiercami jej są z kolei O.Z. i D.D., a więc osoby wskazane w powołanym wyroku jako te, które pozostawiły przedmiotowe nieruchomości. Niewątpliwy jest również fakt, że spadkobiercy O.D. opuścili byłe terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przed jej śmiercią, natomiast status następców prawnych uzyskali dopiero w 1949 r. Biorąc powyższe ustalenia pod uwagę Minister Skarbu Państwa podzielił stanowisko organu I instancji, że w momencie opuszczenia byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej O.Z. nie przysługiwał status współwłaścicielki spornych nieruchomości, tym samym prawo do rekompensaty nie może być potwierdzone na rzecz jej następcy prawnego M.Z.

Odnośnie wyroku Sądu Rejonowego dla m. st. Warszawy z dnia 21 października

1999 r., sygn. akt [...] organ odwoławczy stwierdził, że treść tego wyroku "mówi ogólnie" o pozostawieniu nieruchomości bez wskazania czy osoby w tym rozstrzygnięciu wymienione były właścicielami lub współwłaścicielami w momencie kiedy opuszczały Kresy Wschodnie. W ocenie organu jest on związany tylko opisem mienia wskazanym

w powołanym wyroku natomiast ustaleń dotyczących posiadania statusu właściciela na czas pozostawienia nieruchomości dokonał samodzielnie na podstawie zebranych dowodów.

W skardze na decyzję Ministra Skarbu Państwa M.Z. wniosła

o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Wojewody [...], a także o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zarzuciła przedmiotowej decyzji naruszenie: art. 7 ust. 2

w związku z art. 2 pkt 1, art. 3 ust. 2 i art. 6 ust. 1 pkt 1 i ust. 4 pkt 3 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w zw. z art. 365 § 1 k.p.c. oraz art. 6, art. 7, art. 8 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 365 § 1 k.p.c. i art. 107 § 3 k.p.a.

W odpowiedzi na skargę Minister Skarbu Państwa wniósł o jej oddalenie

i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Powołanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą.

W uzasadnieniu wyroku wskazał, że zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia

8 lipca 2005 r. do wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty należy dołączyć dowody, które świadczą o pozostawieniu nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej z przyczyn, o których mowa w art. 1 oraz o rodzaju i powierzchni tych nieruchomości. Natomiast przepis art. 6 ust. 4 pkt 3 powołanej ustawy stanowi, że dowodami, o których mowa w ust. 1 pkt 1 mogą być w szczególności dokumenty urzędowe, w tym sądowe, a także dokumenty pozyskane z archiwów państwowych państw wymienionych w tym przepisie. W ocenie Sądu, M.Z. spełniła wymóg określony w art. 6 ust. 1 pkt 1 i art. 6 ust. 4 pkt 3 tej ustawy, gdyż dołączyła do wniosku odpis wyroku Sądu Rejonowego dla [...] z dnia 21 października 1999 r., sygn. akt [...], w którym zostało ustalone, że D.D. i O.Z. pozostawili na terenach niestanowiących obecnie obszaru Rzeczypospolitej Polskiej w związku z działaniami wojennymi w latach 1939 - 1945 prawo współwłasności w udziałach wynoszących odpowiednio dla każdego ½ w majątku nieruchomym położonym w [...] przy ul. [...]. Wyrok ten wiąże nie tylko co do opisu wskazanych w nim nieruchomości, ale także, że wskazane w nim osoby pozostawiły w związku z działaniami wojennymi w latach 1939 - 1945 prawo współwłasności do tych nieruchomości w podanych udziałach oraz gdzie majątek był położony. Wobec związania treścią tego wyroku niedopuszczalne jest zatem prowadzenie przez organy własnych ustaleń odnośnie tego kto był właścicielem mienia.

Ponadto podniósł, że w dacie wydawania przedmiotowego wyroku obowiązywał przepis art. 212 ust. 4 i ust. 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 1997 r. Nr 115, poz. 741 ze zm.), który przewidywał możliwość skorzystania z tzw. prawa zaliczenia przez osobę, która wykazała, że jest właścicielem pozostawionego mienia lub spadkobiercą takiej osoby. W sprawie nie budzi wątpliwości, że skarżąca jest w całości spadkobiercą praw po O.Z., a zgodnie z art. 2 ustawy

z dnia 8 lipca 2005 r., prawo do rekompensaty przysługuje właścicielowi nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, a więc przepis ten wymaga, aby wnioskodawca wykazał się dowodem świadczącym, że on lub jego spadkodawca był właścicielem takiej nieruchomości.

W ocenie Sądu I instancji, organy błędnie ustaliły, że z załączonego do wniosku wyroku z dnia 21 października 1999 r. nie wynika, aby O.Z. - spadkodawczyni skarżącej, pozostawiła poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej nieruchomości stanowiące jej współwłasność. Odmowa potwierdzenia prawa do rekompensaty tylko

z tego powodu narusza przepis art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., co miało wpływ na wynik sprawy i uzasadniało uchylenie zaskarżonych decyzji.

Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia

17 listopada 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 1236/11 skargę kasacyjną wniósł Minister Skarbu Państwa, reprezentowany przez radcę prawnego.

Zaskarżając wyrok w całości skarżący kasacyjnie wniósł o jego uchylenie

i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi, a także zasądzenie od skarżącej na rzecz organu kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie:

1. art. 1 ust. 1, ust. 1a i ust. 2 w zw. z art. 2 i art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r.

o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, poprzez błędną ich wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie przejawiające się w uznaniu, że z przepisów tych wynika, że: 1) spadkobierca właściciela nieruchomości zabużańskich, który to właściciel nie opuścił byłych terytoriów RP z przyczyn wskazanych w art. 1 powołanej ustawy, ma prawo do rekompensaty, 2) prawo do rekompensaty przysługuje osobom, które były w dniu

1 września 1939 r. obywatelami polskimi, zamieszkiwały w tym dniu na byłym terytorium RP i pozostawiły je z przyczyn wskazanych w art. 1 ustawy, bez względu na to, czy w chwili opuszczania Kresów Wschodnich były właścicielem nieruchomości,

2. art. 1 w zw. z art. 2 ust. 1 oraz art. 6 ust. 1 pkt 1 i ust. 4 pkt 3 powołanej ustawy z dnia

8 lipca 2005 r. w zw. z art. 365 § 1 k.p.c., poprzez błędną wykładnię lub zastosowanie przejawiające się w uznaniu, że: wyrok Sądu Rejonowego [...] z dnia

21 października 1999 r. wiąże organ w zakresie ustalenia spełnienia przesłanki pozostawienia na Kresach Wschodnich mienia z przyczyn wskazanych w art. 1 ustawy, w sytuacji gdy z przepisu art. 2 tej ustawy wynika, że własność przysługiwać musi na moment opuszczania byłych terytoriów RP, a dodatkowo sentencja wyroku w żaden sposób nie odnosi się do kwestii kiedy nastąpiło pozostawienie mienia.

Autor skargi kasacyjnej wskazał, że zgodnie ze zdaniem pierwszym art. 2 ustawy

z dnia 8 lipca 2005 r., przesłanki posiadania obywatelstwa polskiego w dniu 1 września 1939 r., zamieszkiwania w tym dniu na Kresach Wschodnich oraz opuszczenia ich

z przyczyn wskazanych w art. 1 tej ustawy, odnosi się do osób będących właścicielami nieruchomości pozostawionych. Spadkobierca takiej osoby musi legitymować się wyłącznie obywatelstwem polskim (art. 3 ustawy). Tytuł własności musi zatem przysługiwać repatriantom na moment repatriacji, a nie w wyniku późniejszego spadkobrania.

Zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną nie można zgodzić się ze stanowiskiem Sądu, z którego zdaje się wynikać, że gdyby O.D. umarła później nie miałoby to żadnego znaczenia dla zasadności przyznania prawa do rekompensaty, ponieważ

w wyroku sądu cywilnego, jako osoby pozostawiające nieruchomość wskazani są jej następcy prawni.

Odnośnie drugiego zarzutu skargi kasacyjnej podał, że warunkiem potwierdzenia prawa do rekompensaty jest posiadanie tytułu własności przez "zabużan" w momencie opuszczenia byłych terytoriów RP. Spełnienie tej przesłanki przez właścicieli umożliwia dopiero przyznanie rekompensaty tym właścicielom lub ich następcom prawnym.

Stosownie do zawartej w art. 365 k.p.c. zasady związania administracji publicznej prawomocnymi orzeczeniami sądów oraz wyroku Sądu Rejonowego [...] z dnia 21 października 1999 r., sygn. akt [...] wskazał, że skoro sentencja powyższego orzeczenia nie określa kiedy nastąpiło opuszczenie byłych terytoriów RP oraz kto był właścicielem mienia na moment opuszczenia, to wyrok ten nie może wiązać organów w tym zakresie.

W ocenie skarżącego kasacyjnie, organy zasadnie uznały, że strona nie przedłożyła dowodów na pozostawienie nieruchomości przez O.Z. (poprzedniczkę prawną strony i bezpośredniego spadkobiercę właściciela mienia). W chwili opuszczenia byłych terytoriów RP nie byli oni właścicielami mienia. Wyrok sądu cywilnego nie ustalał, czy tytuł własności przysługiwał osobom wymienionym w wyroku w momencie opuszczenia Kresów Wschodnich. W tej sytuacji Sąd I Instancji błędnie uznał, że organ jest związany przedmiotowym wyrokiem.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną M.Z., reprezentowana przez radcę prawnego, wniosła o jej oddalenie, a także zasądzenie kosztów postępowania,

w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Pełnomocnik podał, że przedstawione przez Ministra Skarbu Państwa zarzuty zmierzają do zakwestionowania prawidłowości ustaleń faktycznych przyjętych przez Sąd

I instancji.

Jego zdaniem, postępowanie organów powinno sprowadzać się do ustalenia, czy O.Z., wskazana jako współwłaściciel pozostawionego mienia, spełniła pozostałe przesłanki ustawy zabużańskiej i nabyła prawo do rekompensaty. Tymczasem

w niniejszym postępowaniu organy skupiły się na ustaleniu spełnienia przesłanek ustawy zabużańskiej w stosunku do O.D., pomijając przedstawiony przez skarżącą wyrok Sądu Rejonowego dla m. st. Warszawy z dnia 21 października 1999 r., gdzie wskazano wprost osoby właściciela pozostawionego mienia, którymi są O.Z. i D.D. w udziale ½. Zasadnie zatem Sąd I instancji wskazał uchybienia organów, podkreślając, że prawo do rekompensaty przysługuje właścicielowi, a zatem wnioskodawca musi wykazać, że on sam lub jego spadkodawca był właścicielem pozostawionego mienia, co skarżąca uczyniła.

Podał, że nie sposób zgodzić się z organem, iż dopiero ustawa zabużańska wprowadziła wymóg posiadania tytułu własności przez Zabużan w stosunku do pozostawionego mienia, skoro powołany wyrok sądu powszechnego zapadł w momencie obowiązywania art. 212 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, który, na co wskazał Sąd I Instancji w zaskarżonym wyroku, zgodnie

z ust. 4 i ust. 5 umożliwiał skorzystanie z tzw. prawa do zaliczeń przez osobę, która wykazała, że jest właścicielem pozostawionego mienia.

Podkreślił, że konsekwencją błędnego założenia Ministra Skarbu Państwa jest nieuznanie, że sentencja wyroku Sądu Rejonowego dla m. st. Warszawy z dnia

21 października 1999 r. nie wskazuje właścicieli pozostawionego mienia. Organ pomija istotny fakt, że wystąpienie z pozwem o ustalenie, w trybie art. 189 k.p.c., zmierza nie tylko do ustalenia samego faktu pozostawienia mienia, a przede wszystkim do określenia konkretnej osoby, której służyło prawo własności do pozostawionej nieruchomości (por. Sąd Najwyższy w uzasadnieniu do uchwały z dnia 5 sierpnia 2004 r., sygn. III CZP 39/04 oraz Sąd Apelacyjny w Katowicach w wyroku z dnia 25 kwietnia 2002 r., sygn. akt I ACa 1471/01).

Sąd I instancji prawidłowo wskazał, że z uwagi na związanie sądu

i organów administracji powyższym wyrokiem, który wskazuje, że O.Z. pozostawiła na Kresach Wschodnich nieruchomość, co do której służyło jej prawo współwłasności, niedopuszczalne jest prowadzenie przez organy własnych ustaleń odnośnie kto był właścicielem mienia.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając skargę kasacyjną, związany jest jej granicami. Z urzędu bierze pod rozwagę wyłącznie nieważność postępowania.

W rozpoznawanej sprawie żadna z enumeratywnie wymienionych w art. 183 § 2 P.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania nie zachodzi, stąd Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną w jej granicach.

Skarga kasacyjna złożona w niniejszej sprawie oparta została wyłącznie na zarzutach naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 1 ust. 1, ust. 1a i ust. 2 w zw.

z art. 2 i art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty

z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2005 r. Nr 169, poz. 1418 ze zm.) oraz art. 1 w zw. z art. 2 ust. 1, art. 6 ust.1 pkt 1 i ust. 4 pkt 3 tej ustawy w zw. z art. 365 § 1 k.p.c.

Istota sporu sprowadza się do wyjaśnienia, czy wyrok sądu powszechnego wiąże organ wyłącznie w zakresie ustalenia spełniania przesłanki pozostawienia na Kresach Wschodnich mienia z przyczyn wskazanych w art. 1 powołanej wyżej ustawy, czy także

w zakresie tytułu własności.

Powyższą kwestią zajmował się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia

10 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OSK 2041/11, którego stanowisko rozpoznający przedmiotową sprawę skład orzekający w pełni podziela (dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - orzeczenia.nsa.gov.pl.).

Argumentacja dotycząca mocy wiążącej prawomocnego wyroku sądu powszechnego, tj. wyroku Sądu Rejonowego dla m. st. Warszawy z dnia 21 października 1999 r., sygn. akt II C 453/99, wyrażona w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, jest zasadna. Zgodnie z art. 365 § 1 k.p.c., orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony

i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Przedmiotem wyroku opartego o art. 189 k.p.c. jest ustalenie stosunku prawnego lub prawa. Dopuszczalność drogi sądowej w sprawach o ustalenie, że powód lub jego poprzednik prawny pozostawił, w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r., poza obecnymi granicami państwa nieruchomość, na gruncie art. 212 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 1997 r. Nr 115, poz. 741 ze zm.), stanowiącego podstawę materialnoprawną powołanego wyżej wyroku Sądu Rejonowego dla m. st. Warszawy, wynikała m. in. z tego, że wyrok ustalał prawo własności powoda lub jego poprzednika do pozostawionej nieruchomości. Takie rozumienie wyroku ustalającego nie było kwestionowane, od czasu orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia

10 czerwca 1987 r., sygn. akt P 1/87, w odniesieniu do art. 88 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1985 r. Nr 22, poz. 99), a następnie w odniesieniu do art. 5 ustawy z dnia 12 grudnia 2003 r. o zaliczeniu na poczet ceny sprzedaży albo opłat z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości Skarbu Państwa wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami państwa polskiego (Dz. U. z 2004 r. Nr 6, poz. 39) - por: uchwała Sądu Najwyższego z dnia

17 grudnia 1987 r., sygn. akt III CZP 68/86, OSNC 1988/6/74, uchwała Sądu Najwyższego z dnia 5 sierpnia 2004 r., sygn. akt III CZP 39/04, OSNC 2005/7-8/127.

W związku z tym stanowisko organów, według którego ustalający wyrok sądu powszechnego nie wiąże w zakresie tytułu własności, a jedynie w zakresie opisu pozostawionego mienia, jest obarczone uchybieniem wobec art. 365 § 1 k.p.c. Z uwagi bowiem na moc wiążącą orzeczenia, określoną w art. 365 § 1 k.p.c., organy administracyjne i sądy muszą przyjmować, że dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu (por. J. Kunicki, glosa do postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 21 października 1999 r., sygn. akt I CKN 169/98, OSP 2001/4/63; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 lipca 2002 r., sygn. akt V CKN 1110/00, niepublikowany, treść [w:] System Informacji Prawnej LEX nr 74492).

Niewątpliwie z art. 1 ust. 2 w zw. z ust. 1 oraz art. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. wynika, że przesłankami prawa do rekompensaty, dla osób, o których mowa w art. 1 ust. 2, są: pozostawienie nieruchomości oraz opuszczenie byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na skutek innych okoliczności związanych z wojną rozpoczętą w 1939 r. Nie można wykluczyć sytuacji, w której przesłanki te zostaną spełnione, mimo że w momencie faktycznego opuszczenia byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, osoba, która

w związku z wojną terytorium to opuszczała, nie była właścicielem nieruchomości

(por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 marca 2012 r., sygn. akt I OSK 662/11, niepublikowany, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - orzeczenia.nsa.gov.pl.). Zaskarżonemu wyrokowi nie można zatem zarzucić błędnej wykładni art. 2 powołanej wyżej ustawy.

To, czy w niniejszej sprawie taka sytuacja miała miejsce będzie przedmiotem ustaleń organów ponownie rozpatrujących sprawę. Nie można obecnie rozstrzygać

o trafnym bądź błędnym zastosowaniu wobec skarżącej przepisów ustawy, gdy konieczne jest ponowne przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną. Orzeczenie o kosztach postępowania kasacyjnego oparto na podstawie art. 204 pkt 2 P.p.s.a.