Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 134/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-09-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 41 ust. 2 pkt 8 i pkt 5
journal: Dz.U. 2011 nr 287 poz 1687
law: Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji - tekst jednolity.
article: art. 151, art. 132
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Ewa Grochowska – Jung Sędzia WSA – Adam Lipiński Sędzia WSA – Stanisław Marek Pietras (spraw.) Protokolant specjalista – Aleksandra Weiher po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 września 2015 r. sprawy ze skargi T. S. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia [...] października 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności rozkazu personalnego w sprawie zwolnienia ze służby w Policji – oddala skargę w całości –


UZASADNIENIE

W dniu [...] maja 2013 r. Prokurator Prokuratury Rejonowej w S. wydał postanowienie, w którym przedstawił skarżącemu T. S., wówczas specjaliście Zespołu Mechanoskopii Laboratorium Kryminalistycznego Komendy Wojewódzkiej Policji w K., zarzut o to, że w dniu [...] maja 2013 r. w W., gm. W., woj. [...], znajdując się w stanie nietrzeźwości – wyniki badań zawartości alkoholu: 0,30 mg/l, 0,31 mg/l, 0,28 mg/l, 0,24 mg/l – prowadził pojazd mechaniczny w ruchu lądowym, tj. o przestępstwo z art. 178a § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks kamy (Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553, z późn. zm.).

Następnie pismem z dnia 29 maja 2013 r. skarżący został zawiadomiony o wszczęciu z urzędu przez Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. postępowania administracyjnego w przedmiocie zwolnienia go ze służby w Policji, na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji oraz poinformowany o prawach i obowiązkach strony związanych z przedmiotowym postępowaniem.

Z kolei Zarząd Wojewódzki NSZZ Policjantów województwa [...] w uchwale z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] wskazał, iż nie wnosi sprzeciwu w przedmiocie zwolnienia wymienionego funkcjonariusza ze służby w Policji na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji.

W tej sytuacji Komendant Wojewódzki Policji w K. rozkazem personalnym z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...], działając na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji, z dniem [...] lipca 2013 r. zwolnił skarżącego T. S. ze służby w Policji i w oparciu o art. 108 k.p.a. nadał rozkazowi rygor natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu wskazano, że z zebranego materiału dowodowego jednoznacznie wynika, iż wymieniony dopuścił się czynu o znamionach przestępstwa określonego w art. 178a § 1 k.k. Jednocześnie uznano, że popełniony przez T. S. czyn, biorąc pod uwagę jego charakter i okoliczności popełnienia (wymieniony prowadził w stanie nietrzeźwości pojazd służbowy w czasie służby), a także rodzaj zadań nałożonych przepisami prawa na policjantów (m.in. ochrona bezpieczeństwa ludzi, utrzymywanie bezpieczeństwa i porządku publicznego), dyskwalifikuje skarżącego jako funkcjonariusza Policji, uniemożliwiając tym samym dalsze pełnienie służby.

Wnioskiem z dnia [...] czerwca 2014 r. skarżący T. S. zwrócił się do Komendanta Głównego Policji o stwierdzenie nieważności powyższego rozkazu personalnego wskazując, że wymieniona decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa, bowiem skarżącemu przypisano winę za popełnienie przestępstwa, podczas gdy sąd prawomocnym wyrokiem winy tej nie stwierdził, uznając wymienionego jedynie winnym popełnienia wykroczenia. Jednocześnie przedstawił odpis prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w S. z dnia [...] kwietnia 2014 r. sygn. akt [...], na mocy którego wymieniony, oskarżony o to, że w dniu [...] maja 2013 r. w W., gm. W., woj. [...], znajdując się w stanie nietrzeźwości, wyniki badań na zawartość alkoholu: 0,30 mg/l, 0,31 mg/l, 0,28 mg/l, 0,24 mg/l w wydychanym powietrzu, prowadził w ruchu lądowym pojazd mechaniczny, tj. o przestępstwo z art. 178a § 1 k.k., w ramach czynu zarzucanego mu w akcie oskarżenia został uznany winnym tego, że w dniu [...] maja 2013 r. w W., gm. W. prowadził w ruchu lądowym pojazd mechaniczny, znajdując się w stanie po użyciu alkoholu, co stanowi wykroczenie z art. 87 § 1 ustawy z dnia 20 maja 1971 r. Kodeks wykroczeń (Dz. U. z 2013 r., poz. 482 ze zm.). W uzasadnieniu wniosku powołał się w szczególności na zasadę domniemania niewinności obowiązującą w postępowaniu karnym.

Komendant Główny Policji decyzją z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...], działając na podstawie art. 157 § 1 w zw. z art. 158 k.p.a., odmówił stwierdzenia nieważności rozkazu personalnego nr [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. z dnia [...] lipca 2013 r. W uzasadnieniu podał m.in., że w rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, iż czyn zarzucony skarżącemu w postanowieniu prokuratora Prokuratury Rejonowej w S. z dnia [...] maja 2013 r., polegający na prowadzeniu w stanie nietrzeźwości pojazdu mechanicznego w ruchu lądowym, wypełnia znamiona przestępstwa określonego w art. 178a § 1 Kodeksu karnego i w dacie wydania spornego rozkazu personalnego były spełnione przesłanki z art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji, co wyklucza stwierdzenie, że został on wydany z rażącym naruszeniem prawa, bądź bez podstawy prawnej.

W odwołaniu z dnia [...] września 2014 r. do Ministra Spraw Wewnętrznych skarżący wniósł o stwierdzenie w całości nieważności zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającego ją rozkazu personalnego Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] z uwagi na wydanie tych rozstrzygnięć z rażącym naruszeniem prawa, polegającym na obrazie prawa materialnego, tj. art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie. W uzasadnieniu wskazano, że w postępowaniu dotyczącym zwolnienia ze służby w Policji, organ nie wykazał, iż zaistniała przesłanka oczywistości popełnienia czynu o znamionach przestępstwa, o której mowa w art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji, a dowody, na które się powołano wskazywały jedynie na wysokie prawdopodobieństwo popełnienia zarzucanego czynu.

Minister Spraw Wewnętrznych decyzją z dnia [...] października 2014 r. nr [...], mając za podstawę art. 138 § 1 pkt 1 i art. 127 § 2 k.p.a., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu – powołując się na opisany powyżej stan faktyczny – podał, że w z art. 16 § 1 k.p.a. ustanowiono fundamentalną dla ochrony porządku prawnego zasadę trwałości decyzji ostatecznych, zgodnie z którą ostateczne decyzje administracyjne nie mogą być zmieniane lub uchylane dowolnie, lecz tylko i wyłącznie w trybach nadzwyczajnych oraz w przypadkach wprost w nim określonych. Jednym z trybów wzruszenia decyzji administracyjnej jest stwierdzenie jej nieważności. Następuje ono w przypadku, gdy decyzja została dotknięta jedną z wad wymienionych w wyżej cytowanym art. 156 § 1 k.p.a. Organ rozpatrując sprawę w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji, nie rozstrzyga jej ponownie merytorycznie, co oznacza, że nie rozpoznaje ponownie zakończonej sprawy w jej całokształcie, lecz orzeka wyłącznie w kwestii wadliwości kontrolowanej decyzji, w kontekście przesłanek określonych w art. 156 k.p.a. i analizując rozpoznawaną sprawę, nie dopatrzono się występowania tych przesłanek. Bez wątpienia bowiem, kwestionowany rozkaz personalny Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...], został wydany przez organ właściwy. Bezsprzecznym też jest, iż kwestionowana decyzja została wydana na podstawie istniejącego przepisu prawa materialnego. Odnosząc się zaś do zawartego w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. określenia "rażące naruszenie prawa" stwierdzono, że stanowi ono kwalifikowaną formę naruszenia prawa i utożsamianie tego pojęcia z każdym naruszeniem prawa nie jest słuszne. Rażące naruszenie prawa będące przyczyną nieważności decyzji, występuje jedynie wówczas, gdy decyzja została wydana wbrew nakazowi lub zakazowi ustanowionemu w przepisie prawnym, wbrew wszelkim przesłankom przepisu nadano prawa albo ich odmówiono albo też wbrew tym przesłankom obarczono stronę obowiązkiem albo uchylono obowiązek. Nieważność decyzji jest więc skutkiem naruszenia niewątpliwych co do treści norm prawnych, pozbawionych interpretacyjności, przy czym istnienie wady prawnej nie może być oparte na spekulacji, czy też domniemaniu. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności – gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa. Z kolei przepis art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji stanowi, że policjanta można zwolnić ze służby w przypadku popełnienia czynu o znamionach przestępstwa albo przestępstwa skarbowego, jeżeli popełnienie czynu jest oczywiste i uniemożliwia jego pozostanie w służbie. Jest to szczególna regulacja prawna, która ma na celu eliminowanie ze struktur Policji funkcjonariuszy popadających w konflikt z prawem, którego przestrzeganie mają kontrolować oraz przeciwdziałaniu takim zachowaniom, które mogłyby pozbawić Policję wiarygodności w oczach opinii publicznej. Troska o autorytet Policji, jako zorganizowanej formacji służącej społeczeństwu, powołanej do ochrony bezpieczeństwa ludzi oraz do utrzymywania bezpieczeństwa i porządku publicznego, do której podstawowych zadań należą m.in. ochrona życia i zdrowia ludzi oraz mienia przed bezprawnymi zamachami, ochrona bezpieczeństwa i porządku publicznego, inicjowanie i organizowanie działań mających na celu zapobieganie popełnianiu przestępstw i wykroczeń oraz zjawiskom kryminogennym, wykrywanie przestępstw i wykroczeń oraz ściganie ich sprawców, uzasadnia konieczność eliminowania ze służby funkcjonariuszy, co do których oczywistym jest, że popadli w konflikt z prawem. Tymczasem przesłankami wskazanymi przez Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. do skorzystania z możliwości przewidzianej w art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji było popełnienie przez skarżącego czynu o znamionach przestępstwa z art. 178a § 1 k.k., uznanie popełnienia czynu za oczywiste i uniemożliwiające pozostawanie policjanta w służbie, bowiem zgodnie z treścią tego ostatniego przepisu, kto znajdując się w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego prowadzi pojazd mechaniczny w ruchu lądowym, wodnym lub powietrznym, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2, zaś zgodnie z art. 15 § 16 k.k., stan nietrzeźwości w rozumieniu tego kodeksu zachodzi, gdy: 1) zawartość alkoholu we krwi przekracza 0,5 promila albo prowadzi do stężenia przekraczającego tę wartość lub 2) zawartość alkoholu w 1 dm3 wydychanego powietrza przekracza 0,25 mg albo prowadzi do stężenia przekraczającego tę wartość. Jak wynika z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach osobowych skarżącego, w dniu [...] maja 2013 r. prowadził on samochód służbowy, wracając po dokonaniu czynności służbowych do miejsca pełnienia służby i na skutek kolizji drogowej spowodowanej z winy innego uczestnika ruchu, przywołani na miejsce zdarzenia funkcjonariusze Policji dokonali pomiaru zawartości alkoholu w wydychanym powietrzu, a powyższe badanie wykazało, iż o godz. 11:57 zawartość alkoholu w wydychanym powietrzu wynosiła u skarżącego 0,30 mg/l; o godz. 12:04 - 0,31 mg/l; o godz. 12:18 - 0,28 mg/l; o godz. 12:47 - 0,24 mg/l. Ponadto w aktach osobowych skarżącego znajduje się także postanowienie Prokuratora Prokuratury Rejonowej w S. z dnia [...] maja 2013 r. sygn. akt [...] o przedstawieniu jemu zarzutu popełnienia przestępstwa z art. 178a § 1 k.k. Stwierdzenie oczywistości popełnienia zarzucanego czynu w oparciu o takie dokumenty potwierdza orzecznictwo sądowe. Jeśli się powyższe zestawi z przedstawionymi już wyżej badaniami alkoholu w wydychanym powietrzu, niekwestionowanymi przez skarżącego, to tym samym w dniu wydawania spornego rozkazu personalnego, istniały obiektywne okoliczności przesądzające o możliwości stwierdzenia w przedmiotowej sprawie oczywistości popełnienia przez niego czynu o znamionach przestępstwa. Ponadto z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż w dniu [...] maja 2013 r. policjant rozpoczął służbę o godz. 7.30, natomiast do czynności służbowych w S. wyruszył samochodem służbowym około godz. 9.40 i tym samym można było wnioskować, iż na początku służby, w godzinach porannych ilość alkoholu w organizmie skarżącego była stosownie wyższa od stwierdzonej o godz. 11.57, czyli podczas pierwszego pomiaru narzędziem (ponad cztery godziny od rozpoczęcia służby). Dalej stwierdzono, że w przepisie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy jest mowa o popełnieniu czynu o znamionach przestępstwa i tym samym na etapie zastosowania przesłanki z powyższego przepisu, nie musi być mowy o stwierdzeniu prawomocnym wyrokiem popełnienia przestępstwa, zaś takie sytuacje zostały wyodrębnione w innych przepisach zawierających przesłanki do zwolnienia funkcjonariusza ze służby w Policji, tj. art. 41 ust. 1 pkt 4 i ust. 2 pkt 2 ustawy. Niezależnie od powyższego zauważono, że kolejną kwestią istotną dla możliwości zastosowania przesłanki zawartej w art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy jest ustalenie, iż popełniony czyn uniemożliwia pozostanie funkcjonariusza w służbie, zaś w przedmiotowej sprawie, dokonanie takiej oceny przez Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. było w pełni uzasadnione, bowiem niefrasobliwość i lekceważący stosunek do prawa, cechujące funkcjonariusza kierującego samochodem osobowym w stanie nietrzeźwym, a tym samym powodowanie zagrożenia, również dla innych osób i to przez osobę powołaną między innymi do ochrony bezpieczeństwa oraz porządku publicznego, stanowi w sposób oczywisty powód uzasadniający dokonanie rozstrzygnięcia zmierzającego do natychmiastowego wyeliminowania go ze służby. Ponadto Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 2 września 2008 r. sygn. akt K 35/06 zwrócił uwagę, że najczęściej decyzja przełożonych policjantów o zwolnieniu w oparciu o ten przepis związana była z naruszeniem zakazu prowadzenia pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego oraz z naruszeniem zasad bezpieczeństwa lub spowodowaniem niebezpieczeństwa katastrofy w ruchu lądowym, wodnym lub powietrznym w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego. Trybunał zaznaczył przy tym, że są to czyny wypełniające znamiona przestępstw, w wypadku których można zasadnie twierdzić, że nie jest możliwe dalsze pełnienie służby przez policjanta, który je popełnił. Odnosząc się do tego orzeczenia stwierdzono, że fakultatywna decyzja o zwolnieniu policjanta ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ww. ustawy, związana jest z utratą przez niego przymiotu nieposzlakowanej opinii na skutek oczywistego popełnienia czynu o znamionach przestępstwa, którego charakter uniemożliwia dalsze pozostawanie w służbie. Szczególny charakter służby publicznej służb mundurowych umożliwia odmienne i bardziej rygorystyczne, niż w przypadku pozostałych zawodów i funkcji, ukształtowanie statusu służbowego, w tym w zakresie jego utraty. Pozostawanie w całkowitej trzeźwości podczas wykonywania zadań służbowych jest jednym z podstawowych obowiązków każdego funkcjonariusza. Zgodnie z art. 132 ust. 3 pkt 6 ustawy o Policji, naruszeniem dyscypliny służbowej jest w szczególności stawienie się do służby w stanie po użyciu alkoholu lub podobnie działającego środka oraz spożywanie alkoholu lub podobnie działającego środka w czasie służby albo w obiektach lub na terenach zajmowanych przez Policję, zaś skarżący jako policjant powinien mieć pełną świadomość, kiedy może prowadzić samochód i jego tłumaczenia, zgodnie którymi spożywał alkohol jedynie poprzedniego dnia, w niewielkiej ilości i nie miał pojęcia o pozostającym w jego organizmie stężeniu alkoholu, należy uznać za całkowicie niewiarygodne. Dodano, że w przedmiotowej sprawie istotny jest w szczególności wydźwięk społeczny czynu policjanta, rzutujący także na postawę innych funkcjonariuszy w służbie. Zatem w dacie wydania spornego rozkazu personalnego, były spełnione przesłanki określone w stanowiącym podstawę wydanego rozstrzygnięcia art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji. Dodatkowo Komendant Wojewódzki Policji w K., prowadząc postępowanie zakończone powołanym rozkazem personalnym, nie dopuścił się naruszenia przepisów postępowania administracyjnego. Tym samym nie można uznać, ze omawiany rozkaz personalny został wydany z rażącym naruszeniem prawa, bądź bez podstawy prawnej, tj. w okolicznościach, o których mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Istotne jest przy tym, że zarzuty dokonania odmiennej oceny dowodów, czy też niedokonania pewnych czynności lub uczynienia tego wadliwie, mogą być podnoszone jedynie w trybie zwyczajnym, a nie w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej. Zastosowania sankcji nieważności nie można wyprowadzić z odmiennej oceny dowodowej, na której organy orzekające w sprawie oparły ustalenie stanu faktycznego. Oparcie stosowania sankcji nieważności decyzji na różnicy w ocenie mocy dowodowej materiału dowodowego byłoby bowiem sprzeczne z zasadą ogólną trwałości decyzji administracyjnej. Ponadto za rażące naruszenie przepisów postępowania, a w szczególności przepisów regulujących postępowanie dowodowe, które uzasadniałoby stwierdzenie nieważności decyzji, można uznać jedynie wydanie decyzji bez uprzedniego przeprowadzenia jakichkolwiek dowodów, niezbędnych dla wyjaśnienia istoty sprawy, czy też wydanie decyzji bez przeprowadzenia dowodów obligatoryjnych w danej sprawie, a taka sytuacja nie występuje w przedmiotowej prawie.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, zarzucając naruszenie:

1. prawa materialnego, tj. art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 roku o Policji poprzez błędne przyjęcie, iż przesłanka oczywistości popełnienia czynu o znamionach przestępstwa, która musi zachodzić równolegle z przesłanką niemożności pozostawania funkcjonariusza w służbie zaistniała w niniejszej sprawie, podczas gdy prawidłowo dokonana ocena materiału dowodowego nie pozwala na przyjęcie takiego stanowiska i wyciągnięcie podobnych wniosków.

2. prawa procesowego, tj. art. 7, 77 i art. 107 § 3 k.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego oraz niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokonania wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym przede wszystkim brak zwrócenia się do oskarżyciela publicznego o udostępnienie materiałów zgromadzonych w postępowaniu przygotowawczym.

W uzasadnieniu – powołując się na opisany powyżej stan faktyczny – podał, że oprócz zarzutu popełnienia przestępstwa albo przestępstwa skarbowego, musi zachodzić także oczywistość popełnienia czynu, których wystąpienie w następstwie uniemożliwia dalsze trwanie stosunku służbowego policjanta. Z kolei dowody wzięte pod uwagę przez organy Policji, skonfrontowane z innymi dowodami, których nie uwzględniono w sprawie, poddają w wątpliwość oczywistość popełnienia przez skarżącego czynu. Wszystkie dowody, na które powołują się orzekające w sprawie organy Policji, wskazują na bardzo duży związek policjanta z zarzucanym mu czynem kryminalnym i duże prawdopodobieństwo jego popełnienia, jednakże są to całkiem inne przesłanki, które mogły uzasadniać zastosowanie instytucji zawieszenia funkcjonariusza w pełnieniu czynności służbowych, z możliwością przedłużenia tego zawieszenia do czasu zakończenia postępowania karnego, a gdyby postępowanie to nie zostało zakończone w czasie 12 miesięcy od dnia zawieszenia, po upływie tego okresu organ Policji miałby wówczas możliwość skorzystania z innej podstawy prawnej zwolnienia policjanta ze służby, a wynikającej z art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy o Policji. Zawieszenie funkcjonariusza w pełnieniu obowiązków służbowych pełni bowiem rolę podobną do roli środka zapobiegawczego w postępowaniu karnym. Dalej podał, że w wyroku z dnia 2 września 2008 r. sygn. akt K 35/06 Trybunał Konstytucyjny podkreślił, że niedopuszczalne jest zwalnianie policjantów ze służby przez ich przełożonych na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji w sposób "automatyczny", w każdym przypadku stwierdzenia popełnienia czynu wypełniającego znamiona przestępstw karnych lub karnoskarbowych, wbrew zawartym w nim przesłankom ocennym. Ma to szczególne znaczenie w sytuacji, gdy ustawodawca używa określeń prawnie niezdefiniowanych (tzw. wyrażeń nieostrych). Użycie przez ustawodawcę zwrotu "można zwolnić" oznacza, że zwolnienie na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji jest fakultatywne. Natomiast popełnienie przez policjanta czynu musi być "oczywiste" i w tej sytuacji muszą istnieć określone dowody na jego popełnienie przez policjanta, nie tylko jego uprawdopodobnienie. Natomiast dowody, na które powoływały się orzekające w sprawie organy, istotnie wskazywały na wysokie prawdopodobieństwo popełnienia przez skarżącego zarzucanego mu czynu, jednak dla wypełnienia zarówno hipotezy, jak i dyspozycji z powyższej normy, konieczna jest przesłanka oczywistości, której nie wykazano.

W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych wniósł o jej oddalenie, wskazując na dotychczasowe ustalenie faktyczne i prawne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Skarga analizowana pod tym kątem podlega oddaleniu, bowiem zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z prawem. Na samym wstępie stwierdzić należy, że stosownie do treści art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (tekst jedn. z 2011 r. Dz. U. Nr 287, poz. 1687 ze zm.), który stanowił materialnoprawną podstawę wydania rozkazu personalnego Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] i którego skarżący żąda stwierdzenia nieważności z uwagi na rażące naruszenie prawa, policjanta można zwolnić ze służby w przypadku popełnienia czynu o znamionach przestępstwa albo skarbowego, jeżeli popełnienie czynu jest oczywiste i uniemożliwia jego pozostanie w służbie. Użyte w powyżej cytowanym przepisie określenie "można zwolnić" wskazuje, iż organ w tym zakresie podejmuje decyzję uznaniową, a samo zwolnienie ze służby ma charakter fakultatywny, przy uwzględnieniu występujących w tym przepisie przesłanek. Stąd też rozstrzygnięcie podejmowane na podstawie tego przepisu powinno uwzględnić zarówno interes społeczny, jak i słuszny interes skarżącego, o czym mowa w ogólnej zasadzie procesowej zawartej w art. 7 k.p.a. Ma to szczególne znaczenie w sytuacji, gdy ustawodawca używa tzw. wyrażeń nieostrych, jakim w niniejszej sprawie jest określenie "oczywiste" popełnienie czynu. Przy zwolnieniu policjanta ze służby z powołaniem się na wskazany już wyżej przepis ustawy o Policji, organ powinien wobec tego uwzględnić okoliczności konkretnego przypadku, dotyczące zachowania się policjanta w służbie i w życiu prywatnym, bądź zdarzenia, które uniemożliwiają lub utrudniają pełnienie służby. Jak wskazano powyżej "oczywiste" popełnienie czynu o znamionach przestępstwa jest pojęciem nieostrym i niezdefiniowanym w ustawie o Policji, jednak w judykaturze, jak i w doktrynie oraz w praktyce przyjęto, że na podstawie cytowanego przepisu można dokonać zwolnienia tych funkcjonariuszy, co do których przesłanka "oczywistości" powinna być w każdej indywidualnej sprawie skonkretyzowana przez wskazanie okoliczności faktycznych składających się na taką ocenę. Oczywiste popełnienie czynu o znamionach przestępstwa nie może wynikać tylko z przekonania organu prowadzącego postępowanie administracyjne, bowiem owa "oczywistość", to zdarzenie niebudzące wątpliwości co do znaczenia, wagi, prawidłowości, bezsporne i pewne. Jednakże z drugiej strony dodać również należy, że organ Policji orzekając o zwolnieniu funkcjonariusza policji ze służby na podstawie cytowanego przepisu, nie wchodzi w kompetencje uprawnionych organów ścigania oraz właściwego sądu powszechnego i nie przesądza o winie funkcjonariusza, to jest o tym, czy popełnił on przestępstwo. Rolą organu Policji, jako organu administracji publicznej jest bezsprzeczne ustalenie, czy funkcjonariusz popełnił czyn noszący znamiona przestępstwa i czy popełnienie tego czynu jest oczywiste. Użycie bowiem sformułowania czyn noszący znamiona przestępstwa, a nie sformułowania przestępstwa sprawia, iż poza zakresem zainteresowania organu pozostają okoliczności różnicujące czyn noszący znamiona przestępstwa od przestępstwa, takie jak stopień społecznej szkodliwości, który w przypadku przestępstwa musi być wyższy niż znikomy (art. 1 § 2 k.k.), czy też wystąpienie po stronie sprawcy okoliczności wyłączających winę (art. 1 § 3 k.k.). Organ Policji zatem ani nie musi ustalać, czy funkcjonariusz popełnił przestępstwo (do czego zresztą nie jest uprawniony), ani czekać na rozstrzygnięcie w tej sprawie właściwego sądu.

Niezależnie od powyższego stwierdzić należy, że zgodnie z art. 43 ust. 1 ustawy, zwolnienie policjanta ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy, może nastąpić po zasięgnięciu opinii organizacji zakładowej związku zawodowego policjantów, a w myśl art. 25 ustawy, służbę w Policji może pełnić obywatel polski o nieposzlakowanej opinii, który nie był skazany prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe, korzystający z pełni praw publicznych, posiadający co najmniej średnie wykształcenie oraz zdolność fizyczną i psychiczną do służby w formacjach uzbrojonych, podległych szczególnej dyscyplinie służbowej, której gotów jest się podporządkować, a także dający rękojmię zachowania tajemnicy stosownie do wymogów określonych w przepisach o ochronie informacji niejawnych.

Natomiast w rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, że w dniu [...] maja 2013 r. Prokurator Prokuratury Rejonowej w S. wydał postanowienie, w którym przedstawił skarżącemu T. S., wówczas specjaliście Zespołu Mechanoskopii Laboratorium Kryminalistycznego Komendy Wojewódzkiej Policji w K., zarzut o to, że w dniu [...] maja 2013 r. w W., gm. W., woj. [...], znajdując się w stanie nietrzeźwości – wyniki badań zawartości alkoholu: 0,30 mg/l, 0,31 mg/l, 0,28 mg/l, 0,24 mg/l – prowadził pojazd mechaniczny w ruchu lądowym, tj. o przestępstwo z art. 178a § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks kamy (Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553, z późn. zm.). Dodać w tym miejscu należy, że zgodnie z treścią art. 178a § 1 k.k., kto, znajdując się w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego, prowadzi pojazd mechaniczny w ruchu lądowym, wodnym lub powietrznym, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2, zaś w myśl art. 115 § 16 pkt 2 k.k., stan nietrzeźwości w rozumieniu kodeksu zachodzi, gdy zawartość alkoholu w 1 dm3 wdychanego powietrza przekracza 0,25 mg albo prowadzi do stężenia przekraczającego tę wartość. Zatem na dzień wydania decyzji z dnia [...] lipca 2013 r., organ dysponował wiedzą, że skarżący popełnił czyn o znamionach przestępstwa i w świetle wskazanego już wyżej postanowienia prokuratora oraz mając na uwadze przeprowadzony pomiar zawartości alkoholu w wydychanym powietrzu u skarżącego dokonana przez przybyłych na miejsce zdarzenia funkcjonariuszy, popełnienie tego czynu było oczywiste. Tym bardziej, że skarżący nie kwestionował powyższego rozkazu. Reasumując, niewątpliwie wydanie postanowienia o przedstawieniu zarzutów i wszczęciu postępowania przygotowawczego ma istotne znaczenie dla określenia prawdopodobieństwa popełnienia czynu o znamionach przestępstwa.

Nie budzi również wątpliwości fakt, że Zarząd Wojewódzki NSZZ Policjantów województwa [...] w uchwale z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] wskazał, iż nie wnosi sprzeciwu w przedmiocie zwolnienia wymienionego funkcjonariusza ze służby w Policji na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji.

Niezależnie od powyższego zauważyć należy, że istota postępowania nadzorczego sprowadza się do ustalenia, czy sporny rozkaz personalny dotknięty jest wadą nieważności w rozumieniu art. 156 § 1 k.p.a. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 19 grudnia 2014 r., który to pogląd Sąd w niniejszym składzie uznaje za własny: "Ponieważ postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest ograniczone jedynie do weryfikacji samej decyzji administracyjnej, z wyłączeniem możliwości rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, której dotyczy weryfikowane rozstrzygnięcie, organ nadzoru nie może dokonywać nowych lub dodatkowych ustaleń faktycznych, a jego zadaniem jest jedynie zbadanie stanu z daty wydania weryfikowanej decyzji." Zatem za nieusprawiedliwiony należy uznać zarzut ze skargi o naruszeniu art. 7, 77 i art. 107 § 3 k.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego oraz niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokonania wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym przede wszystkim brak zwrócenia się do oskarżyciela publicznego o udostępnienie materiałów zgromadzonych w postępowaniu przygotowawczym.

W dalszej części stwierdzić należy, że policjantom przysługuje wprawdzie zwiększona ochrona trwałości stosunku służbowego, to jednak nie ma ona charakteru bezwzględnego i nie sięga tak daleko, jak tego oczekuje skarżący. Ustawodawca w interesie policjantów szczegółowo określa dopuszczalne przyczyny zwolnienia ich ze służby. Jednocześnie dostrzega również potrzebę prowadzenia racjonalnej polityki kadrowej w interesie Policji oraz konieczność jej wyposażenia w instrumenty prawne niezbędne do podejmowania działań zmierzających do budowania autorytetu państwa i zaufania obywateli. Nieuczciwość i brak wiarygodności osób realizujących służbę publiczną szkodzi zaufaniu publicznemu i podważa autorytet państwa. Istnienie wątpliwości co do zachowania przymiotów niezbędnych do sprawowania funkcji publicznych przez policjantów nie może w okresie toczącego się jeszcze niezakończonego postępowania karnego pozbawiać organów możliwości stosowania poza karnych dolegliwości. Takie środki prawne nie są tożsame ze stosowaniem sankcji karnych. Z uwagi na karnoprawną zasadę domniemania niewinności nie jest dopuszczalne jedynie uznanie winy i pociągnięcie do odpowiedzialności karnej bez postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem karnym. Takich konstytucyjnych gwarancji nie można rozciągać na inne procedury ustawowe, których celem nie jest wymierzenie sankcji karnych. Zasada domniemania niewinności nie może być rozumiana tak szeroko, by wykluczała wiązanie z samym faktem toczącego się postępowania karnego jakichkolwiek konsekwencji prawnych, które w innych procedurach mogą oddziaływać na sytuację podejrzanego lub oskarżonego. W takich przypadkach, nawet zanim zapadnie prawomocny wyrok w sprawie karnej, możliwe jest ograniczenie dostępu określonych osób do służby publicznej a także wykluczenie konkretnej osoby z grona funkcjonariuszy publicznych. Dowodem w postępowaniu dotyczącym zwolnienia policjanta ze służby z uwagi na oczywiste popełnienie czynu o znamionach przestępstwa albo przestępstwa skarbowego mogą być także dowody zebrane na potrzeby innego postępowania, w tym postępowania karnego. Organ prowadzący postępowanie administracyjne nie jest zatem związany zasadą bezpośredniości rozumianą jako obowiązek oparcia, przez orzekający w sprawie sąd, ustaleń faktycznych na bezpośrednio przeprowadzonych dowodach w czasie rozprawy i może oprzeć swoje rozstrzygnięcie na dowodzie z zeznań świadka, czy wyjaśnień oskarżonego utrwalonych przez inny organ procesowy w innym postępowaniu karnym lub karno – skarbowym (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 stycznia 2012 r. o sygn. I OSK 1206/11, publ. Lex nr 1113237).

Ponadto w ocenie Sądu, organ wystarczająco wykazał również, że brak jest możliwości pozostawienia skarżącego w służbie. Należy bowiem przyznać za organem, że policjantów obowiązują szczególnie rygorystyczne wymagania w zakresie przestrzegania prawa, a sam fakt naruszenia obowiązującego porządku prawnego stanowi sprzeniewierzenie się ich obowiązkom. Policjant, na którym ciąży zarzut popełnienia przestępstwa nie cieszy się już nieposzlakowaną opinią, zatem nie spełnia już podstawowego warunku wskazanego w art. 25 ust. 1 ustawy o Policji, niezbędnego do pełnienia w niej służby. Wprowadzenie takiego wymogu jest uzasadnione specyfiką pracy oraz celami, jakie Policja ma realizować, zwłaszcza gwarantować obywatelom ochronę przed wszelkimi działaniami sprzecznymi z prawem. Stąd osoby egzekwujące przestrzeganie prawa same muszą przede wszystkim przestrzegać prawa. Winny więc to być osoby cieszące się autorytetem w społeczeństwie, respektujące normy zasad współżycia społecznego, dotrzymujące roty ślubowania. Muszą więc znajdować się poza wszelkimi podejrzeniami o to, iż miałyby łamać prawo. Powyższe prowadzi do konkluzji, iż policjant, któremu postawiono zarzut dotyczący oskarżenia o popełnienie przestępstwa ściganego z urzędu, traci przymiot "nieskazitelności charakteru". Stąd też pozostawanie w służbie policjanta, który nie legitymuje się powyższym przymiotem, narusza ważny interes służby. Powyższa sytuacja wpływa bowiem demoralizująco na pozostałych funkcjonariuszy, a także rzutuje na powstanie negatywnego wizerunku Policji w odbiorze społecznym, co przekłada się na utratę zaufania do organów Państwa. Powyższe negatywne konsekwencje pozostawania w służbie policjanta, który utracił przymiot nieskazitelności charakteru, należy oceniać, jako przewyższające swoją wagą gatunkową uprawnienia policjanta, któremu postawiono zarzut popełnienia przestępstwa, określane mianem "słusznego interesu strony".

Niezależnie od powyższego wskazać należy, co już wyżej sygnalizowano, że pojęcie "oczywiste" jest pojęciem nieostrym i niejednoznacznym, dopuszczającym – siłą rzeczy – rozbieżną interpretację. Stąd też zastosowanie jednej z interpretacji niejednoznacznie sformułowanego przepisu, nie można uznać za rażące naruszenie prawa prowadzące do stwierdzenia nieważności decyzji, na co wskazuje stanowisko judykatury. I tak, np. w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 marca 2013 r. o sygn. VII SA/Wa 2793/12 stwierdzono, że "Jeżeli przepis prawa dopuszcza rozbieżną interpretację, mniej lub bardziej uzasadnioną, to wybór jednej z takich interpretacji nie może być oceniany jako rażące naruszenie prawa. Zarzut rażącego naruszenia prawa musi wynikać z przesłanek niebudzących wątpliwości. Tam natomiast, gdzie zastosowanie przepisu prawa wymaga jego interpretacji i subsumcji do konkretnego stanu faktycznego, nie może być mowy o rażącym naruszeniu prawa" (LEX nr 1321677), zaś w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 lipca 2014 r. o sygn. I OSK 2832/12 wskazano, że "Rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. zachodzi wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Nie chodzi tu zatem o błędy w wykładni prawa, ale o niedopuszczalne przekroczenie prawa, dodatkowo w sposób jasny i niedwuznaczny" (LEX nr 1518037).

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 w zw. z art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270), należało orzec jak w sentencji wyroku.