Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 90/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2014-04-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 92a i art. 6
journal: Dz.U. 2012 poz 1265
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Renata Owczarzak (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Jarosław Wichrowski Sędzia WSA Leszek Tyliński Protokolant starszy sekretarz sądowy Dominika Znaniecka po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 9 kwietnia 2014 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego w Warszawie z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzająca ją decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w Rzeszowie z dnia [...] nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego, działając na podstawie art. 92a ust. 1 oraz ust. 6 ustawy z dnia 6 września 2001 r. (tekst jednolity: Dz.U. z 2012 r., poz. 1265 z późn. zm.), a także na podstawie lp.6.1.4. zał. nr 3 do ww. ustawy, nałożył na [...] Sp. z o. o. w T. karę pieniężną w wysokości 1.000 zł za wykonywanie przewozu drogowego pojazdem wyposażonym w urządzenie rejestrujące lub cyfrowe urządzenie rejestrujące bez wymaganego sprawdzenia okresowego, badania kontrolnego lub kalibracji.

W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia orzekający organ podniósł, iż w trakcie wykonywania czynności kontrolnych przez funkcjonariuszy Policji, tj. oględzin urządzenia rejestrującego tachografu analogowego marki "[...] zamontowanego w pojeździe marki [...] stwierdzono, iż nie został on poddany badaniu okresowemu. Ostatnie badanie tachografu straciło ważność z dniem 10.06.2013 r.

Powyższe ustalono podczas kontroli drogowej przeprowadzonej przez funkcjonariuszy Policji autobusu marki[...], przeprowadzonej w dniu 11 czerwca 2013 r. w zajezdni autobusowej przy ulicy[...]. Zatrzymanym pojazdem w imieniu przedsiębiorcy kierował W. C. Przebieg i wyniki kontroli zamieszczono w protokole kontroli nr [...]r., podpisanym przez kontrolowanego kierowcę.

Dowody zgromadzone w niniejszej sprawie w postaci protokołu kontroli [...] r. oraz sporządzonej dokumentacji fotograficznej przez funkcjonariusza Policji jednoznacznie w ocenie organu I instancji potwierdzają, iż tachograf nie był poddany badaniu kontrolnemu, dlatego należy przyjąć odpowiedzialność przedsiębiorcy za naruszenia wskazane podczas kontroli drogowej.

Organ I instancji zwrócił uwagę, iż sprawdzenie urządzenia rejestrującego zainstalowanego w pojeździe zarejestrowanym na terenie RP, o którym mowa w ust.3 lit. b rozdz. VI załącznika 1 do rozporządzenia 3821, wykonuje się nie rzadziej niż co 24 miesiące, licząc od daty naniesionej na tabliczkę pomiarową, o ile wcześniej, nie nastąpi uszkodzenie, bądź utrata cechy nałożonej w czasie sprawdzenia tabliczki pomiarowej.

Z treści przywołanej regulacji prawnej zdaniem organu jasno wynika, że w dacie kontroli istniał obowiązek przeprowadzenia badania kontrolnego tachografu elektronicznego [...] zamontowanego w pojeździe marki [...], do którego przedsiębiorca się nie zastosował.

Przywołano również treść art. 13 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20.12.1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym przewidującego, iż pracodawca jest odpowiedzialny za prawidłowe funkcjonowanie i odpowiednie użytkowanie urządzeń rejestrujących, a nadto wskazano na orzeczenie WSA w Gdańsku, który w uzasadnieniu wyroku z dnia 18.04.2013 r. (sygn. akt III SA/Gd 142/13) wywiódł, iż uregulowanie odpowiedzialności przedsiębiorcy za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym ma charakter środka przymusu służącego zapewnieniu realizacji obowiązku wynikającego z tej ustawy, a ponadto ma zagwarantować należyte prowadzenie działalności gospodarczej oraz respektowanie przez przedsiębiorców obowiązków jakie nakłada na nich ustawa.

Organ I instancji zwrócił także uwagę, że strona nie przedstawiła dowodów przemawiających za zastosowaniem regulacji prawnych przewidzianych w art. 92b i 92c ustawy z dnia 6.09.2001 r. o transporcie drogowym.

W odwołaniu od powyższej decyzji [...] Sp. z o. o. w T. (dawniej[...] Sp. z o. o. w T.) wniosła o jej uchylenie w całości i umorzenie postępowania, zaskarżonej decyzji zarzucając:

• naruszenie art. 92c ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6.09.2011 r. o transporcie drogowym w polegające na niezastosowaniu tego przepisu, pomimo, że z przedstawionych przez odwołującą dowodów i wyjaśnień wynikało, że naruszenie stwierdzone w czasie kontroli drogowej miało charakter incydentalny, nigdy wcześniej nie wystąpiło w działalności przewozowej odwołującego oraz wynikało z roztargnienia pracownika zatrudnionego na stanowisku specjalisty ds. tachografów

• naruszenie art. 107 par. 3 kpa, polegające na nie wyjaśnieniu, dlaczego organ pominął w swoim rozstrzygnięciu fakty przytoczone przez odwołującą i złożone przez niego wyjaśnienia, dotyczące okoliczności uwalniających od odpowiedzialności administracyjnej oraz dlaczego odmówił mocy dowodowej przedstawionym przez odwołującego dowodom na ww. okoliczności.

Uzasadniając powyższe zarzuty, spółka podniosła, iż badanie okresowe tachografu utraciło ważność dzień przed przeprowadzeniem kontroli, natomiast skierowanie do realizacji przewozów kontrolowanego pojazdu, wynikało wyłącznie z roztargnienia pracownika odpowiedzialnego za tachografy. Odwołująca się stwierdziła, że nie dopuszczono się uchybień w organizacji pracy, a zdarzenie ujawnione podczas kontroli nigdy wcześniej nie miało miejsca. Natychmiast po ujawnieniu naruszenia do realizacji przewozów został skierowany inny pojazd, a w tym samym dniu urządzenie w autobusie [...] poddano kontroli okresowej.

Skarżąca wskazała także, że w uzasadnieniu decyzji pominięto przedstawione przez nią w postępowaniu dowody, ograniczając się do lakonicznego stwierdzenia odnośnie braku dowodów z art. 92c ustawy o transporcie drogowym.

Ponadto zarzucono powołanie się w uzasadnieniu decyzji na wyrok sądu administracyjnego dotyczący stanu faktycznego odmiennego od stanu faktycznego w niniejszej sprawie.

Do odwołania załączono odpis postanowienia Sądu Rejonowego w [...] o zmianie nazwy przedsiębiorstwa na [...] Sp. z o. o. w T..

Ponadto pismem z dnia 19.08.2013 r. strona skarżąca nadesłała dodatkowe dokumenty w sprawie tj. polecenie służbowe nr [...] oraz instrukcję kierowcy w zakresie codziennej obsługi pojazdu z wyjaśnieniem, że kierowca zgodnie z powyższymi dokumentami był obowiązany do sprawdzenia terminu legalizacji tachografu przed wyjazdem w trasę.

[...] Inspektor Transportu Drogowego po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Organ odwoławczy stwierdził, że zostało udowodnione na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego w postaci protokołu kontroli drogowej z dnia[...], dokumentacji fotograficznej pojazdu marki [...] oraz wykresówek kierowcy W. C., że w dniu kontroli skarżący wykonywał przewóz drogowy rzeczy pojazdem wyposażonym w urządzenie rejestrujące (tachograf analogowy marki[...]) nie posiadające ważnego sprawdzenia okresowego. Znajdująca się w pojeździe nalepka legalizacyjna była opatrzona datą 10.06.2011 r. w związku z czym termin do wykonania sprawdzenia okresowego upłynął w dniu 10.06.2013 r., dzień przed dniem kontroli.

Biorąc pod uwagę powyższe, zdaniem [...] Inspektora kara pieniężna za wyżej opisany stan faktyczny w wysokości 1000 złotych została nałożona słusznie i zgodnie z przepisami prawa.

Odnosząc się do zarzutów strony podniesionych w odwołaniu, organ odwoławczy wskazał, że materiał dowodowy zgromadzony w sprawie przez organ I instancji oraz przedstawiony przez stronę nie potwierdza zaistnienia przesłanek określonych w art. 92c ustawy o transporcie drogowym, ponieważ dokumenty przesłane przez stronę w postępowaniu administracyjnym dowodzą jedynie komu powierzono zadanie prowadzenia napraw i uwierzytelniania tachografów samochodowych w przedsiębiorstwie, a także jaki jest szczegółowy zakres obowiązków tej osoby. Nie przedstawiono natomiast żadnych dokumentów, które pozwoliłyby na ustalenie okoliczności związanych ściśle z przypadkiem niewykonania legalizacji tachografu analogowego marki[...]). Należy podkreślić, że kontrolę pojazdu przeprowadzono tuż przed wyjazdem autokaru w trasę. Tym samym w ocenie organu, pracownicy przedsiębiorcy do momentu kontroli przeprowadzonej przez funkcjonariuszy Policji nie mieli wiedzy o upływie terminu sprawdzenia okresowego tachografu.

Zwrócono też uwagę, że zgodnie z art. 10 ust. 2 i ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 561/2006, przedsiębiorstwo transportowe organizuje pracę kierowców, o których mowa w ust. 1 w taki sposób, aby kierowcy ci mogli przestrzegać przepisów rozporządzenia (EWG) nr 3821/85 oraz przepisów rozdziału II niniejszego rozporządzenia. W świetle cytowanego wyżej przepisu obowiązek czuwania przedsiębiorcy nad właściwym użytkowaniem urządzeń rejestrujących w transporcie drogowym ma charakter bezwzględnie obowiązujący i nie może być wyłączony poprzez przekazanie jego realizacji innym podmiotom. Jeżeli przedsiębiorca tak postąpi tj. przekaże wykonywanie go np. innej osobie, to ma wpływ na wystąpienie naruszenia, gdyż to on decyduje o wyborze tej osoby.

Strona obarczyła winą własnych pracowników tj. technika tachografów oraz kierowcę, jednakże materiały dowodowe zgromadzone w sprawie w ocenie organu odwoławczego nie wskazują, iż to konkretnie zaniedbania tych osób spowodowały wystąpienie naruszenia. Ukaranie karą porządkową technika tachografu dnia 25.06.2013 r., a więc już po kontroli, zdaniem organu nie dowodzi, że to ta osoba jest wyłącznie odpowiedzialna za popełnienie naruszenia. Nie przesłano np. oświadczenia ww. osoby, że zgadza się z nałożeniem kary porządkowej i to z jej zaniedbania doszło do przeoczenia terminu wykonania sprawdzenia okresowego. Ponadto wskazano, że zgodnie z oświadczeniem kierowcy z dnia 11.06.2013 r., autobus został mu przekazany tego dnia w celu wykonania przewozu i nie czuje się odpowiedzialny za brak legalizacji tachografu.

Podsumowując organ odwoławczy uznał, że niewykonanie sprawdzenia okresowego tachografu nie było spowodowane okolicznościami niemożliwymi do przewidzenia, na które skarżący nie miał wpływu, dlatego brak jest podstaw do zastosowania art. 92c ustawy o transporcie drogowym.

Odnośnie zarzutu dotyczącego art. 107 kpa, organ odwoławczy wyjaśnił, że uzasadnienie decyzji w zakresie zastosowania art. 92c ustawy o transporcie drogowym jest lakoniczne, jednakże nie ma to wpływu na rozstrzygnięcie sprawy, podkreślając przy tym, że przedsiębiorca przedłożył szereg dokumentów, lecz w istocie określających zakres kompetencji i obowiązków własnych pracowników, lecz nie odnoszących się do konkretnego przypadku naruszenia przepisu lp. 6.1.4 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym z dnia 11.06.2013 r.

Błędnym w ocenie organu jest pogląd strony, iż to wyłącznie na organie administracji publicznej spoczywa obowiązek zgromadzenia dowodów, które świadczą na jej korzyść i mogą być podstawą do zmniejszenia lub uchylenia kary pieniężnej, co potwierdzać miałby wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 września 2008 r., sygn. akt I SA/ Wa 661/ 08.

Organ II instancji stwierdził ponadto, iż w przedmiotowej sprawie art. 92b nie znajdzie zastosowania, gdyż zgodnie z jego treścią nie nakłada się kary pieniężnej za naruszenie przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku, jeżeli podmiot wykonujący przewóz zapewnił właściwą organizację i dyscyplinę pracy ogólnie wymaganą w stosunku do prowadzenia przewozów drogowych, umożliwiającą przestrzeganie przez kierowców m.in. przepisów rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Dz. Urz. UE L 102 z 11.04.2006) (WE) nr 561/2006 Parlamentu oraz Rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz. Urz. WE L 370 z dnia 31 grudnia 1985r.ze zm.), a także w myśl pkt 2 zapewnił prawidłowe zasady wynagradzania, nie zawierające składników wynagrodzenia lub premii zachęcających do naruszania przepisów rozporządzenia o którym mowa w pkt. 1 lit. a, lub do działań zagrażających bezpieczeństwu drogowego.

Analiza wskazanego wyżej przepisu zdaniem [...] Inspektora prowadzi do wniosku, że znajdzie on zastosowanie wyłącznie w tych sprawach administracyjnych w których wykryto i stwierdzono naruszenia przepisów dotyczących czasu prowadzenia pojazdu, wymaganych przerw i okresach odpoczynku, natomiast nie znajdzie on zastosowania w sprawach związanych z użytkowaniem urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym. Przepis odsyła w pkt 1 lit. b do przepisów rozporządzenia nr 3821/85, jednakże w zdaniu pierwszym omawianego przepisu ustawodawca wskazał jednoznacznie, iż nie nakłada się kary pieniężnej za naruszenia przepisów dotyczących czasu pracy. Takich przepisów rozporządzenie 3821/85 nie zawiera.

Odmienne stanowisko w ocenie organu odwoławczego prowadziłoby do wniosku, że art. 92b ustawy o transporcie drogowym jest wewnętrznie sprzecznym, co jest niezgodne z zasadą racjonalnego ustawodawcy. Ponadto wskazano, że ust. 2 ww. artykułu stanowi, że za naruszenie ww. przepisów karze grzywny podlega na zasadach określonych w art. 92 kierowca lub inna osoba odpowiedzialna za powstanie naruszeń.

W skardze do sądu [...] Sp. z o. o. w T. wniosła o uchylenie decyzji organu I i II instancji zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie prawa materialnego, tj. 92c ust. 1 pkt 1 ustawy z 6 września 2011 r. o transporcie drogowym, polegające na niezastosowaniu tego przepisu mimo, że przedstawione dowody wskazywały, iż podmiot wykonujący przewozy nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło, a ponadto na ustaleniu, że ukarany przedsiębiorca organizuje pracę kierowców w taki sposób, że kierowcy nie mogą przestrzegać przepisów rozporządzenia (EWG) nr 3821/85 z 20.12.1985 w sprawie urządzeń rejestrujących w transporcie drogowym oraz (WE) nr 561/2006 z 15.03.2006 w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniające rozporządzenie Rady EWG nr 3821/85 i WE 2135/98, jak również uchylające rozporządzenie Rady EWG 3820/85.

Zdaniem skarżącej, organ odwoławczy bezpodstawnie uznał, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy "nie potwierdza zaistnienia przesłanek określonych w art. 92c ustawy o transporcie drogowym". Ustalenie to Organ oparł na stwierdzeniu, że przedstawione przez stronę dokumenty "dowodzą jedynie komu powierzono zadanie prowadzenia napraw i uwierzytelniania tachografów (...) a także, jaki jest szczegółowy zakres obowiązków tej osoby (...)".

Podniesiono również, że przedstawione przez skarżącą w postępowaniu administracyjnym dokumenty: szczegółowy zakres obowiązków do umowy o pracę M. W., zatrudnionego na stanowisku elektromontera/specjalisty ds. tachografów, polecenie służbowe nr [...] r., instrukcja kierowcy w zakresie codziennej obsługi pojazdów z podpisem kierowcy W. C., jak też weryfikowane w czasie kontroli w dniu [...] r., dokumenty, dotyczące czasu pracy kierowcy, wbrew ocenie organu odwoławczego potwierdzają, że skarżąca nie uchybiła obowiązkowi właściwej organizacji pracy, w tym wydawania poleceń kierowcom i kontroli przestrzegania przepisów, gdyż organizacja pracy w przedsiębiorstwie skarżącej umożliwia kierowcom przestrzeganie przepisów prawa, w tym przepisów rozporządzenia WE nr 561/2006 i EWG 3821/85, natomiast kierowca W. C. przed rozpoczęciem zadania przewozowego w dniu 11.06.2013 r. miał obowiązek sprawdzić w ramach tzw. obsługi codziennej pojazdu, czy tachograf w pojeździe posiada aktualne badanie kontrolne, ponieważ czas przeznaczony na obsługę codzienną jest wliczany do czasu pracy kierowcy i za ten czas kierowca otrzymuje wynagrodzenie.

Skarżąca zwróciła ponadto uwagę, że jak wynika z protokołu kontroli przeprowadzonej [...]r., kontrolą był objęty czas pracy kierowcy, a w tym zakresie nie dopatrzono się żadnych naruszeń.

Zarzucono również, że przedstawione w postępowaniu administracyjnym ww. dowody z dokumentów organ odwoławczy zinterpretował, jako "obarczanie winą własnych pracowników"; skarżąca zaś przedmiotowymi dowodami, zamierzała wykazać, że nie dopuściła się uchybień we właściwej organizacji pracy, w szczególności, że dokonano podziału obowiązków oraz tak zorganizowano czas pracy zatrudnionych pracowników, aby obowiązki te były wykonywane (w tym zakresie, jak podniesiono powyżej organ nie dopatrzył się żadnych uchybień).

Z przywołanego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji brzmienia art. 10 ust 2 rozporządzenia WE nr 561/2006, zdaniem skarżącej również wynika, że obowiązkiem przedsiębiorstwa przewozowego jest właściwa organizacja pracy, natomiast przepis 92c ust 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym wyłącza odpowiedzialność przedsiębiorstwa przewozowego w tych przypadkach, kiedy pomimo dopełnienia obowiązku właściwej organizacji pracy, na skutek innych okoliczności, które pozostają poza kontrolą przedsiębiorcy (tak jak w tym przypadku zaniedbanie konkretnych obowiązków, przez konkretnych pracowników), dochodzi jednak do naruszenia przepisów.

Przedstawione przez stronę dowody z dokumentów przemawiały jej zdaniem za odmiennymi ustaleniami faktycznymi, niż dokonane przez organ, dlatego niezrozumiały jest zarzut organu odwoławczego, że "przedsiębiorca przedłożył szereg dokumentów, lecz w istocie określających zakres kompetencji i obowiązków własnych pracowników, lecz nie odnoszących się do konkretnego przypadku naruszenia przepisu Lp 6.14. załącznika nr 3 ustawy o transporcie drogowym".

Przedłożone przez stronę dokumenty, jej zdaniem potwierdzały konkretne działania przedsiębiorcy w zakresie organizacji pracy i były dokumentami skierowanymi indywidualnie do pracowników, którzy nie dopełniali obowiązków pracowniczych, co skutkowało naruszeniem ww. przepisów ustawy o transporcie drogowym. Ukarany zapewnił niejako dwutorowo kontrolę sprawdzenia terminu badań kontrolnych tachografów - z jednej strony na bieżąco czynność ta powinna być przeprowadzana w ramach obsługi codziennej przez kierowców a z drugiej strony przez osobę zatrudnioną na stanowisku specjalisty ds. tachografów.

Zwrócono uwagę, że z treści uzasadnienia wydanej decyzji wynika, iż jednym z dowodów, na którym organ się oparł wydając niekorzystną dla przedsiębiorcy decyzję, było oświadczenie kierowcy W. C. z [...]r., lecz skarżąca nie wie, o jakie oświadczenie kierowcy chodzi, gdyż w samej treści protokołu z kontroli w dniu [...]r. nie ma żadnego oświadczenia osoby kierującej pojazdem, a w świetle przywołanej przez organ odwoławczy treści oświadczenia pracownika W. C., istotne jest jednak to, że pracownik poza stwierdzeniem, iż nie poczuwa się do odpowiedzialności, nie podał przyczyn, z powodu których nie wykonał obsługi codziennej pojazdu, w szczególności, że np. harmonogram czasu pracy kierowcy w dniu [...]r. nie pozwolił mu na dopełnienie tego obowiązku.

Oświadczenie powyższe w ocenie skarżącej nie dawało więc podstaw organowi odwoławczemu do tego, aby przyjąć, że przedsiębiorca naruszył w tym zakresie obowiązujące przepisy dotyczące czasu pracy kierowcy lub nie zapewnił pracownikom warunków do wykonania ciążących na nich obowiązków.

W odpowiedzi na skargę organ, nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia, wniósł o jej oddalenie wskazując, że po ponownej analizie akt sprawy nie znalazł podstaw do zmiany zaskarżonej decyzji, ponieważ została ona podjęta zgodnie ze stanem faktycznym oraz w oparciu o obowiązujące przepisy prawa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Badając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji, sąd administracyjny czyni to w określonej kolejności. Stwierdzenie istnienia danego typu wad decyzji może bowiem eliminować potrzebę ustalania innych wad, co ma niewątpliwy wpływ na racjonalizację działalności kontrolnej sądu administracyjnego. W pierwszej kolejności Sąd bada ewentualne istnienie wad powodujących nieważność decyzji. Następnie kontroluje przestrzeganie przez organ administracji przepisów o postępowaniu administracyjnym (w zakresie określonym postanowieniami art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270; zwanej w skrócie "p.p.s.a.") Dopiero w ostatniej kolejności kontrolowane jest przestrzeganie przez organy administracyjne norm prawa materialnego (por. T. Woś, H. Knysiak – Molczyk, M. Romańska – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz.", Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, str. 460 – 461).

Dokonując kontroli w powyższy sposób, Sąd nie dostrzegł naruszenia prawa powodującego nieważność zaskarżonych decyzji.

Zaskarżona decyzja oraz decyzja organu I instancji narusza natomiast przepisy postępowania administracyjnego, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie z art. 13 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 pracodawca oraz kierowcy zapewnią poprawne działanie i odpowiednie stosowanie, z jednej strony, urządzeń rejestrujących, a z drugiej strony, karty kierowcy, w przypadku, gdy kierowca obowiązany jest prowadzić pojazd wyposażony w urządzenie rejestrujące, zgodnie z załącznikiem IB. Stosownie natomiast do zapisu w ust. 3 lit. a rozdziału VI załącznika I rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym, okresowe badania urządzeń zamontowanych w pojazdach są przeprowadzane co dwa lata, przy czym mogą być przeprowadzane przy okazji okresowego badania technicznego.

Badania te obejmują: sprawdzenie, czy urządzenie działa prawidłowo, sprawdzenie czy urządzenie opatrzone jest znakiem homologacji typu, sprawdzenie, czy zamocowana jest tabliczka pomiarowa, sprawdzenie czy plomby na urządzeniu i na innych częściach instalacji są w stanie nienaruszonym, wyznaczenie faktycznego obwodu tocznego kół. Z brzmienia § 7 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Gospodarki i Pracy w sprawie zezwoleń na wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie instalacji lub napraw oraz sprawdzania urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym - tachografów samochodowych, sprawdzanie urządzenia rejestrującego zainstalowanego w pojeździe zarejestrowanym na terenie Rzeczypospolitej Polskiej, o którym mowa w ust. 3 lit. b rozdział VI załącznika I do rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym, wykonuje się nie rzadziej, niż co 24 miesiące, licząc od daty naniesionej na tabliczkę pomiarową, o ile wcześniej nie nastąpi uszkodzenie urządzenia rejestrującego, przekroczenie dopuszczalnych wartości błędów, uszkodzenie, bądź utrata cechy nałożonej w czasie sprawdzania lub tabliczki pomiarowej. Natomiast z art. 4 pkt 22 lit. a ustawy o transporcie drogowym wynika, iż użyte w ustawie określenia oznaczają obowiązki lub warunki przewozu drogowego - obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy oraz rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85.

Ustalenia poczynione przez organy administracji, na podstawie zebranego materiału dowodowego wykazały, iż w trakcie wykonywania czynności kontrolnych przez funkcjonariuszy Policji, tj. oględzin urządzenia rejestrującego tachografu analogowego marki "[...]zamontowanego w pojeździe marki [...] stwierdzono, iż ostatnie badanie tachografu straciło ważność z dniem 10.06.2013 r. Powyższe ustalono podczas kontroli przeprowadzonej w zajezdni autobusowej przez funkcjonariuszy Policji - autobusu marki [...]r.

Jednak w aktach sprawy znajduje się także kopia dokumentu z [...]r. potwierdzającego legalizację tachografu w autobusie [...] (księga rejestrowa), który to dokument został przesłany organowi I instancji przy piśmie z [...](k. 34 akt administracyjnych). Jak wynika z treści przedmiotowego dokumentu, tachograf przeszedł pomyślnie weryfikację i w tym sam dniu został wydany zlecającemu legalizację.

Oznacza to, że z punktu widzenia zapewnienia ciągłości legalizacji tachografu użytego w pojeździe marki [...] nie ma żadnych nieprawidłowości. Okres dotychczasowej legalizacji upływał z końcem dnia 10.06.2014 r., natomiast przeprowadzone w dniu [...]r. sprawdzenie tachografu na stanowisku pomiarowym, zgodnie z zapisem w księdze rejestrowej nr [...] umożliwiło jego dalszą eksploatację od dnia [...]r.

Orzekające w sprawie organy administracji nie odniosły się do powyższej okoliczności, potwierdzonej stosownym dokumentem, skupiając się wyłącznie na wynikach kontroli policyjnej.

Podkreślić w tym miejscu należy, że wszczynane z urzędu postępowanie administracyjne w przedmiocie nałożenia kary poprzedzone jest postępowaniem kontrolnym, którego wyniki, w razie stwierdzenia naruszenia prawa z art. 92 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym oraz pkt od 1) do 8) tego artykułu, nakazują organowi przeprowadzającemu kontrolę nałożyć karę w określonej załącznikiem do ustawy wysokości. Podkreślenia również wymaga, że postępowanie kontrolne przeprowadzane w stosunku do podmiotów, o których mowa wart. 68 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym jest postępowaniem autonomicznym, odrębnie uregulowanym przepisami ustawy o transporcie drogowym, a przepisy kodeksu postępowania administracyjnego znajdują do postępowania kontrolnego zastosowanie wyłącznie wtedy, gdy ustawa tak stanowi np. w przypadku nieusprawiedliwionego niestawienia się kontrolowanego, świadka lub biegłego na wezwanie inspektora - art. 73 ust. 2 ustawy o transporcie drogowym.

Stwierdzić należy, że podejmowane przez uprawnione do tego organy działania i czynności kontrolne, w tym sporządzenie protokołu z kontroli, pozostają poza postępowaniem administracyjnym o nałożenie kary pieniężnej, które to postępowanie w dacie sporządzenia protokołu (art. 74 ust. 1 ustawy) jeszcze się nie toczy. Protokół, o którym mowa, stanowi dokument urzędowy w rozumieniu art. 76 § 1 kpa i dowód w przyszłym postępowaniu administracyjnym, którego wszczęcie zależy od zawartego w protokole stwierdzenia naruszenia prawa. Zachodzący między dwoma trybami postępowania związek wyraża się zależnością postępowania administracyjnego od ustaleń jakie zostały poczynione w trakcie kontroli; niekorzystne dla podmiotu kontrolowanego wyniki tej kontroli stanowią podstawę faktyczną do wszczęcia postępowania administracyjnego na podstawie art. 61 § 1 kpa.

Powyższe prowadzi do wniosku, że w znaczeniu materialnym i procesowym postępowanie kontrolne i postępowanie administracyjne, mimo zachodzącego między nimi związku, stanowią dwa różne tryby działania organu, niepodlegające jednej regulacji. Organy inspekcji transportu drogowego prowadzące postępowanie na podstawie wyników kontroli innego organu kontrolnego w trybie art. 92 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, stosują kodeks postępowania administracyjnego w pełnym zakresie, z wszelkimi gwarancjami procesowymi stron postępowania; niezależnie bowiem od rozkładu ciężaru dowodu w przypadku powoływania się przez podmiot wykonujący przewóz drogowy na okoliczności objęte przepisem art. 92c ust. 1 u.t.d., postępowanie administracyjne prowadzone przez organy podlega zasadom i przepisom gwarantującym podjęcie prawidłowego rozstrzygnięcia, w tym przepisom art. 7 i 77 kpa nakładającym na organy obowiązek podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu strony, oraz do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego. Organ administracji ma obowiązek w toku postępowania administracyjnego stwierdzenia, czy nastąpiło naruszenie, o którym mowa w art. 92a ust. 1 u.t.d. z wykorzystaniem wszystkich środków dowodowych, w szczególności tych zawartych w aktach sprawy, a pominiętych przy uzasadnianiu zaskarżonego rozstrzygnięcia, dlatego przeprowadzone przez organy postępowanie dowodowe Sąd uznał za nieprawidłowe.

Powyższe odnieść należy także do zastosowania regulacji przewidzianej przepisem art. 92c ustawy o transporcie drogowym, gdyż odpowiedzialność przedsiębiorcy, o której mowa w art. 92a ust. 1 u.t.d. nie ma jednak charakteru absolutnego (por. np. wyroki WSA w Warszawie z 31.0102013r., sygn. akt VI SA/Wa, LEX nr 1298777, WSA w Gliwicach z 20.06.2012r., sygn. akt II SA/GL 349/12, LEX nr 1234227). Zgodnie bowiem z przepisem art. 92c ustawy o transporcie drogowym, nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń lub okoliczności których podmiot nie mógł przewidzieć lub za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ.

Odnosząc więc treść powyższej regulacji do stanu faktycznego niniejszej sprawy stwierdzić trzeba, że ewentualne zwolnienie się skarżącego od odpowiedzialności za stwierdzone naruszenia przepisów możliwe byłoby tylko w przypadku wykazania, że nie miał on wpływu na powstałe naruszenia, a naruszenia te wystąpiły wskutek zdarzeń lub okoliczności, których skarżący nie mógł przewidzieć. Innymi słowy, skarżący musiałby wykazać, że jako podmiot wykonujący przewóz drogowy uczynił wszystko, czego można było od niego rozsądnie wymagać, aby zadośćuczynić nałożonym na niego przepisami prawa obowiązkom i wymogom. Ciężar dowodu, że w sprawie wystąpiły przesłanki do zwolnienia z odpowiedzialności, przewidziane w przepisach prawa spoczywa na przedsiębiorcy, gdyż to on wywodzi z tych przepisów skutki prawne (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 2 czerwca 2009 r., sygn. akt II GSK 989/08, Lex Omega nr 563516).

W toku postępowania administracyjnego skarżąca powoływała szereg okoliczności, które w jej ocenie mogłyby zostać zakwalifikowane przez organy jako równoznaczne z przesłankami wyłączenia odpowiedzialności za stwierdzone naruszenia, przewidzianymi w przepisie art. 92a ust. 1 u.t.d. Zarówno w odwołaniu jak i w skardze zarzucano, iż organ nie wyjaśnił, dlaczego nie uznał za wystarczające do wykazania przesłanek z art. 92c ust 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym, złożonych w postępowaniu przez skarżącą wyjaśnień oraz przedstawionych dowodów: w szczególności zakresu obowiązków do umowy o pracę, informacji o ukaraniu karą porządkową, potwierdzenia dokonania legalizacji tachografu - ograniczając się do stwierdzenia, że "strona nie przedstawiła dowodów przemawiających za zastosowaniem regulacji prawnych przewidzianych w art. 92c ustawy o transporcie drogowym".

Organ przede wszystkim powinien odnieść się do wynikającej z dokumentów ciągłości badań. Należy dodatkowo wskazać, że stosownie do art. 2 rozporządzenia 3821/85 do celów tego rozporządzenia stosuje się definicje zawarte w art. 4 rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z 15.03.2006 r. ws. harmonizacji niektórych przepisów socjalnych, odnoszących się do transportu drogowego oraz z mieniającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE)2135/98. W przepisach tych definiuje się "tydzień" jako okres od godz. 0:00 w poniedziałek do godz. 24:00 w niedzielę. Dzień kalendarzowy oznacza się jako dzień zaczynający się o godz. 00:00 i kończący się o godz. 24:00.

Badania okresowe urządzeń rejestrujących należy przeprowadzać co dwa lata. Wprawdzie przepisy cyt. rozporządzenia nie definiują okresu roku, ale wykładnia dokonana przez pryzmat definiowania ww. krótszych okresów, wskazuje na właściwy kierunek interpretacji zastosowanych przepisów.

W tym kontekście organ powinien rozważyć fakt przeprowadzenia badania w dniu następującym po dniu upływu okresu ważności uprzedniego badania. Ponadto organ powinien zwrócić uwagę na okoliczności dotyczące miejsca kontroli, mając na uwadze, że nie odbyła się ona w trakcie realizacji przewozu. Przedsiębiorca podstawił inny pojazd, zatem również z punktu widzenia funkcjonalnego należało dokonać wykładni przepisów, ewentualnie rozważyć okoliczności dotyczące wyłączenia odpowiedzialności.

Ze względu na powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. należało orzec jak w pkt 1 sentencji wyroku.

Rozstrzygnięcie zawarte w pkt 2 wyroku podjęto zgodnie z treścią art. 152 p.p.s.a.