Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 936/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2007-05-31 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6163 Gospodarowanie nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Maria Kwiecińska (spr.) Sędzia WSA Mirella Ławniczak As. sąd. Szymon Widłak Protokolant : sekr. sąd. Damian Wojtkowiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 maja 2007 r. przy udziale sprawy ze skargi I.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] roku nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej przejęcia na własność Skarbu Państwa nieruchomości rolnej. I. Uchyla zaskarżoną decyzję, i utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji, II. Zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego I.G. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania, III. Stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/ Sz. Widłak /-/ M. Kwiecińska /-/ M. Ławniczak


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] Nr [...] Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa, na podstawie przepisów art. 15 dekretu z dnia 18 kwietnia 1995r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw związanych z reforma rolną i osadnictwem rolnym (Dz. U. Nr 18, poz. 107) przejęło na własność Państwa nieruchomość rolną położoną w obrębie geodezyjnym S. o powierzchni [...] ha, oznaczonej na planie parcelacyjnym majątku S. [...] parcelą nr [...] , jako opuszczona przez I.G. w 1953r.

Wnioskiem z dnia [...] listopada 1991r. I.G. wystąpił do Wojewody o zwrot przedmiotowej nieruchomości bądź o wypłatę odszkodowania pieniężnego tytułem rekompensaty za przejętą nieruchomość na rzecz Skarbu Państwa, stwierdzając, że nieruchomości nie opuścił w 1953r. na dowód czego przedłożył oświadczenia świadków.

Decyzją z dnia [...]. Nr [...] Wojewoda odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. z dnia [...] a na skutek wniesionego odwołania przez I.G., Minister Rolnictwa decyzją z dnia [...] Nr [...] utrzymał ją w mocy.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, że do rozpatrzenia zasadności decyzji w trybie nadzoru konieczne jest udowodnienie przez stronę, iż decyzja z dnia [...]. wydana została bez podstawy prawnej bądź z rażącym naruszeniem prawa obowiązującego w dacie jej wydania. Minister Rolnictwa stwierdził, iż w aktach sprawy brak jest jakiegokolwiek dowodu, że I.G. został siłą wyrzucony z gospodarstwa i przez ponad 30 lat nie mógł kwestionować faktu przejęcia gospodarstwa na rzecz Państwa. W 1946r. otrzymał na mocy dokumentu nadania z parcelacji majątku ziemskiego S. I działkę gruntu nr [...] o powierzchni [...] ha, którą następnie opuścił w 1954r. Zdaniem organu odwoławczego stan faktyczny odpowiada zastosowanym przepisom co oznacza, że nie doszło do naruszenia prawa materialnego w postępowaniu dotyczącym przejęcia gospodarstwa rolnego.

W skardze na powyższą decyzję i decyzję ja poprzedzającą I.G. podniósł, że nie uwzględniono zebranego materiału dowodowego, w szczególności zeznań świadków i wnioskodawcy.

Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 02 października 2003r. Nr sygn. akt IV SA 275/02 uchylił zaskarżona decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu wyroku wyjaśniono, że błędnie przyjęto w zaskarżonej decyzji, iż to na stronie spoczywa obowiązek wykazania, że decyzja Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. z dnia [...] została wydana bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Stosownie do art. 7 kpa to organ w toku postępowania podejmuje wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, zaś art. 77 § 1 kpa, obliguje do zebrania w sposób wyczerpujący i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Sąd wskazał też, iż dekret z dnia 18 kwietnia 1955r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw, związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz. U. Nr 18, poz. 107) nie określał jakie gospodarstwo rolne należało traktować jako opuszczone. Niewątpliwie takim gospodarstwem było gospodarstwo, na którym nie zamieszkiwał właściciel ani członkowie jego najbliższej rodziny, a przy tym gospodarstwo to nie było uprawiane. W rozpatrywanej sprawie nie wyjaśniono, czy gospodarstwo skarżącego było opuszczone w podanym wyżej znaczeniu. Nie sposób bowiem przyjąć, że w sytuacji, gdy właściciel gospodarstwa rolnego uprawił je, dokonywał wszelkich niezbędnych zabiegów agrotechnicznych, lecz zamieszkiwał poza miejscem położenia gospodarstwa, należało tarkować je jako gospodarstwo opuszczone. Organy obu instancji, z naruszeniem art. 80 i art. 107 § 3 kpa nie oceniły, czy zostało udowodnione, iż I.G. istotnie opuścił swoje gospodarstwo, prze dniem wejścia w życie dekretu to jest przed dniem 28 kwietnia 1995r., a zatem czy została spełniona ustawowa przesłanka przejęcia gospodarstwa rolnego na własność Państwa.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy decyzją z dnia [...] Nr [...] Wojewoda na podstawie art. 156 § 1 pkt 2, art. 157 § 1, § 2 i art. 158 § 1 kpa stwierdził nieważność decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa z dnia [...] Nr [...] przejmującej na własność Państwa nieruchomość rolną położoną w obrębie geodezyjnym S. o powierzchni [...]ha, oznaczoną na planie parcelacyjnym majątku S. [...] parcelą nr [...], w części obejmującej obszar [...]ha gruntów stanowiących obecnie części powierzchni gruntów według aktualnego stanu prawnego uwidocznionego w ewidencji gruntów jako działki nr [...]o powierzchni [...]ha, [...]o powierzchni [...]ha, [...]o powierzchni [...]ha, [...]o powierzchni [...]ha, położonych w obrębie geodezyjnym S., będących własnością Skarbu Państwa oraz stwierdził, na podstawie art. 158 § 2 w związku z art. 156 § 2 kpa, że decyzja Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. z dnia [...] Nr [...]przejmującą na własność Państwa nieruchomość rolną położoną w obrębie geodezyjnym S. o powierzchni [...]ha, oznaczoną na planie parcelacyjnym majątku S. I parcelą nr[...], w części dotyczącej według stanu prawego nieruchomości uwidocznionych w ewidencji gruntów jako działki nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...], których łączna powierzchnia wynosi [...]ha położonych w obrębie geodezyjnym S. podjęta została z naruszeniem prawa, ale nie można stwierdzić jej nieważności w opisanej części, ponieważ zaistniały w stosunku do wymienionych nieruchomości nieodwracalne skutki prawne.

W uzasadnieniu Wojewoda wyjaśnił, iż świadkowie A.S. i I.B. potwierdzili, że sporne grunty były uprawniane do wiosny 1957r. przez I.G. , który w tym czasie mieszkał w sąsiedztwie gruntów, w oddalonym o kilkaset metrów P.(obecnie S.), w budynku mieszkalno-gospodarczym, który wynajmował wraz z rodziną brata do wiosny 1957r. od małżonków M. W pracach polowych pomagała mu rodzina i sąsiedzi. W świetle powyższego, zdaniem organu administracji nie zachodziły przesłanki do uznania gospodarstwa za opuszczone przez I.G. przed dniem 28 kwietnia 1955r. tj. przed wejściem w życie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem (Dz. U. RP nr 18, poz. 107).

Na skutek odwołania wniesionego przez Agencję Nieruchomości Rolnych Oddział Terenowy w P. z dnia [...] decyzją z dnia [...]. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa uchylił zaskarżoną decyzję w całości i umorzył postępowanie przed organem I instancji.

W uzasadnieniu wskazano, że dekret z dnia 18 kwietnia 1955r. utracił moc obowiązującą w dniu 01 lipca 1982r. w związku z wejściem w życie przepisów ustawy z dnia 26 marca 1982r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. Nr 11, poz. 79), na podstawie której przy istnieniu przesłanek z art. 39 organ administracji państwowej o właściwości ogólnej stopnia podstawowego był organem kompetentnym do wydania decyzji o pozbawieniu prawa użytkowania nieruchomości stanowiących własność Państwa lub orzec o ich zwrocie poprzedniemu właścicielowi.

Ponadto z dniem wejścia w życie ustawy z dnia 10 maja 1990r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (dz. U. Nr 32, poz. 291) przestały istnieć dotychczasowe terenowe organy administracji państwowej o właściwości ogólnej i szczególnej, a ich kompetencje przejęły nowo utworzone gminy oraz organy administracji rządowej.

Zgodnie zaś z art. 3 ustawy z dnia 17 maja 1990r. o podziale zadań o kompetencji określonych w ustawach szczególnych pomiędzy organy gminy a organy administracji rządowej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 34, poz. 198) sprawy z zakresu art. 39 ust. 4 ustawy z dnia 26 marca 1982r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. Nr 11, poz. 79) przeszły do właściwości organów gminy jako zadania zlecone.

Wskazano również , że z uwagi na wejście w życie ustawy z dnia 29 grudnia 1998r. o zmianie niektórych ustaw w związku z wdrożeniem reformy ustrojowej państwa (Dz. U. Nr 162, poz. 1126) uległ zmianie również art. 17 pkt 1-3 kpa. Samorządowe kolegia odwoławcze stały się organami wyższego stopnia w stosunku do jednostek samorządu terytorialnego, chyba, że ustawy szczególne stanowią inaczej.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi przywołując powyższe przepisy wyjaśnił, że w przedmiotowej sprawie brak jest przepisu szczególnego, który wskazywałby wojewodę jako organ wyższego stopnia i w związku z tym Wojewoda nie był organem właściwym do orzekania w tej sprawie. Ponadto podkreśli, że postanowieniem z dnia [...]. sygn. akt [...] oraz postanowieniem z dnia [...] sygn. akt [...] Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzygnął spór kompetencyjny pomiędzy samorządowym kolegium odwoławczym a wojewodą i wskazał właściwość samorządowego kolegium odwoławczego do rozstrzygania tego rodzaju spraw w trybie nadzoru.

Powyższą decyzję I.G. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Postanowieniem z dnia 11 października 2005r. odrzucono skargę, ponieważ została wniesiona po terminie.

Pismem z dnia 28 listopada 2005r. pełnomocnik I.G. wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa z dnia [...] Nr [...] przejmującej na własność Państwa nieruchomość rolna położoną w obrębie geodezyjnym S. o powierzchni [...] ha, oznaczoną na planie parcelacyjnym majątku S.[...] parcelą nr [...]. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że przedmiotową nieruchomość I.G. otrzymał w 1946r. po Niemcu A.K. W okresie od 1946r. do 1956r. zarządzał przez cały czas gospodarstwem, uprawiał ziemię, zatrudniał osoby trzecie do robót sezonowych, a w latach kiedy studiował w Poznaniu gospodarstwem zajmowała się jego najbliższa rodzina. Do wniosku załączono oświadczenia dwóch świadków

Postanowieniem z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, na podstawie art. 65 § 1 w zw. z art. 17 pkt 1 kpa przekazało przedmiotowy wniosek do Samorządowego Kolegium Odwoławczego jako organu właściwego do jego rozpatrzenia.

Następnie postanowieniem z dnia [...] Wojewoda i, na podstawie art. 65 § 1 kpa przekazał niniejszy wniosek według właściwości Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu .

Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, na podstawie art. 157 § 1, art. 158 § 1 kpa w związku z art. 15 ust. 1 i 2 dekretu z dnia 18 kwietnia 1955r o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw związanych z reforma rolną i osadnictwem (Dz. U. Nr 18, poz. 107) odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji.

W uzasadnieniu decyzji organ administracji wskazał, iż zwrócił się do Archiwum Państwowego w P. i Starostwa Powiatowego w S. o przekazanie zachowanych akt dotyczących przedmiotowej sprawy. Następnie wskazał, że w sprawie nie zachowały się dokumenty źródłowe poprzedzające wydanie przedmiotowej decyzji i oceny, czy decyzja ta wydana została z rażącym naruszeniem prawa można dokonać jedynie na podstawie zeznań świadków : H.M., F.M., H.D., Z.M. , I.B. i A.S. Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, na podstawie tych zeznań, iż nie można mówić o rażącym naruszeniu treści art. 15 dekretu dnia 18 kwietnia 1955r. skoro przed wejściem w życie tego dekretu I.G. nie uprawiał gruntów gospodarstwa, które uznano za opuszczone. Wskazało, że istotą tego postępowania nie jest ustalenie, czy opuszczenie gospodarstwa było dobrowolne i zamierzone. W niniejszej sprawie istotne są stwierdzenia świadków H.D. i Z.M., którzy zeznali, że już od 1955 r. grunty przedmiotowego gospodarstwa nie były uprawiane przez I.G. Zeznania te w ocenie organu administracji są wiarygodne, ponieważ świadek Z.M. zaprzestanie uprawy gruntów przez I.G. kojarzy z datą urodzin brata. Natomiast zeznania świadków I. B. i A.S., choć są spójne ("do wiosny 1957r."), nie mogą być przesądzającymi, gdyż opierają się wyłącznie na pamięci, która obejmuje w niniejszej sprawie zdarzenia sprzed około 50 lat.

Pismem dnia [...] czerwca 2006r. pełnomocnik I.G. wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zdaniem wnioskodawcy powyższa decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego tj. art. 156 § 1 pkt 2 poprzez jego niezastosowanie i w konsekwencji odmówienie stwierdzenia nieważności decyzji pomimo faktu, iż wydana została z rażącym naruszeniem prawa, art. 80 poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów przejawiające się bezpodstawnym odmówieniem wiarygodności i mocy dowodowej zeznaniom świadków I.B. i A. S. W uzasadnieniu wniosku podniesiono, iż dekret z dnia 18 kwietnia 1955r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem nie definiował pojęcia "opuszczenie gospodarstwa rolnego" (uczyniło to dopiero rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 05 sierpnia 1951r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych) i w związku z tym należało przypisać mu znaczenie zgodnie ze wskazaniami wykładni językowej. Zgodnie ze "Słownikiem języka polskiego" wydawnictwa PWN "opuścić" to tyle, co "odejść od kogoś, skądś, zostawić kogoś samego, porzucić coś". Okoliczności ujawnione w sprawie, w szczególności na podstawie zeznań świadków I.B. i A.S., nie pozwalają na przyjęcie, że przedmiotowa nieruchomość została opuszczona przez wnioskodawcę. Ponadto zdaniem wnioskodawcy Samorządowe Kolegium Odwoławcze dokonało wadliwej oceny przedstawionych materiałów dowodowych, która była wynikiem pogwałcenia swobodnej oceny dowodów. Oznacza to, że przyznanie niektórym dowodom mocy dowodowej, a odmówienie ich innym, zawsze musi być rezultatem pewnego logicznego procesu myślowego. W ocenie wnioskodawcy proces ten został zakłócony w odniesieniu do oceny zeznań H.D., Z.M., I.B. i A.S. Za istotne uznano jedynie zeznania H.D. i Z.M. Pomimo, ze wszyscy oni opisywali zdarzenia sprzed prawie pięćdziesięciu laty, upływ czasu wzięty był pod uwagę i to jako przesłanka negatywna, jedynie w odniesieniu do świadków potwierdzających, że wnioskodawca uprawiał ziemię do wiosny 1957r. Ponadto wskazano, iż zeznania świadków Z.M. i H.D. nie wykluczają w żadnym stopniu wersji przedstawionej przez wnioskodawcę. Wynika z nich bowiem jedynie, że grunt nie był w 1955r. uprawiany przez I.G., a nie że został przez niego opuszczony. Świadkowie ci również potwierdzają, że także po 1955r. grunt był uprawiany.

Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze , na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa w związku z art. 127 § 3 kpa oraz art. 15 ust. 1 i 2 dekretu z dnia 18 kwietnia 1955r o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw, związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz. U. Nr 18, poz. 107) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji organ administracji wskazał, iż nie została naruszona zasada swobodnej oceny dowodów, ponieważ świadek H.D. pracował w gospodarstwie I.G., stąd wiarygodność jego zeznań. Z kolei świadek Z.M. zeznała, że stryj I.G. uprawiał grunt do listopada 1957r., a datę tę kojarzy z datą urodzin brata, czyli datą, która mimo upływu czasu jest jej znana. Zeznania wymienionych świadków potwierdza również świadek W.D., której zeznania nie znalazły się w zaskarżonej decyzji, a która twierdzi, że stryj uprawiał ziemię do 1954r., ponieważ w roku 1955, gdy skończyła szkołę podstawową nie pomagała w pracach polowych. Natomiast zeznania świadków I.B. i A.S. , co do daty zaprzestania uprawy gruntów przez I.G. są sprzeczne z tym co podaje sam wnioskodawca w piśmie z dnia [...] maja 2004r., w którym wskazuje, że gospodarstwo uprawiał nieprzerwanie do wiosny 1956r., stad odmówiono im wiarygodności.

W skardze na powyższą decyzję pełnomocnik skarżącego zarzucając naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 kpa oraz art. 80 kpa wniósł o stwierdzenie jej nieważności oraz decyzji ją poprzedzającej z dnia 06 czerwca 2006r. wydane przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze ewentualnie uchylenie powyższych decyzji oraz stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa z dnia [...] Nr [...]. W uzasadnieniu skarżący podniósł argumenty tożsame jak te w odwołaniu. Ponadto wskazał, że przejście gospodarstwa rolnego na własność państwa uzależnione było od łącznego zrealizowania dwóch przesłanek o charakterze obiektywnym. Po pierwsze gospodarstwo rolne musiało zostać opuszczone przez właściciela, a po drugie, opuszczenie miało nastąpi przed wejściem w życie dekretu. Ani jedna z tych przesłanek nie została spełniona w odniesieniu do przedmiotowej nieruchomości.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

W niniejszej sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. z dnia 10 marca 1959 roku organy miały obowiązek zbadania, czy decyzja ta jest dotknięta jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 kpa, a biorąc pod uwagę wniosek skarżącego, czy decyzja ta nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 kpa).

Podstawę prawną kwestionowanej decyzji stanowił art. 15 dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i uwzględnieniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz.U. Nr 18 poz. 107), a w związku ze złożonym przez skarżącego wnioskiem o stwierdzenie nieważności tej decyzji, zadaniem organów w toku prowadzonego postępowania, było ustalenie czy przed dniem wejścia w życie dekretu, gospodarstwo I.G. było opuszczone. Ponieważ dekret nie zawierał definicji pojęcia "gospodarstwo opuszczone", za takie gospodarstwo należało uznać gospodarstwo w którym nie zamieszkiwał właściciel ani członkowie jego najbliższej rodziny, a przy tym gospodarstwo to nie było uprawiane, na co wskazał w wyroku z dnia 2 października 2003 roku, sygn. akt IV SA 275/02 Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie.

Kwestionowana decyzja [...] roku nie zawierała żadnych informacji pozwalających ocenić na jakiej podstawie przyjęto, że I.G. opuścił swoje gospodarstwo (działka Nr 6 z parcelacji byłego majątku S. [...]) w 1953 roku. Jak wynika przy tym z akt administracyjnych (pismo Archiwum Państwowego w P. Oddział w K. z dnia 7 marca 2006 roku k/39) nie odnaleziono akt sprawy dotyczącej przejęcia na własność Skarbu Państwa nieruchomości położonej w S. co do której została wydana kwestionowana decyzja.

Prowadząc postępowanie w sprawie z wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. z dnia [...] roku organ oparł się zatem na zeznaniach złożonych w 1996 roku oraz 2004 roku przez świadków H.D., Z.M., W.D., A.S. i I.B. dając wiarę tym zeznaniom, z których wynikało, że I.G. nie uprawiał swego gospodarstwa już w 1955 roku. Należy zgodzić się ze skarżącym, że dokonując tych ustaleń organ administracyjny naruszył zasadę swobodnej oceny dowodów.

Swobodna ocena dowodów nie może być utożsamiana z dowolnością i przyznanie wiarygodności pewnym dowodom oraz odmowa wiarygodności pozostałym musi być należycie uzasadniona z zachowaniem zasad spójnego i logicznego wnioskowania.

W ocenie Sądu, takiego wywodu który pozwoliłby w sposób nie budzący wątpliwości odmówić wiarygodności i mocy dowodowej zeznaniom świadków I.B. i A.S., uznać natomiast za wiarygodne zeznania świadków Z.M., W.D. i H.D. w niniejszym przypadku zabrakło. Nie jest bowiem wystarczające wskazanie, że świadkowie, którym odmówiono wiarygodności opierali się wyłącznie na swej pamięci, ponieważ dowód z zeznań świadków z natury rzeczy oparty jest na ich pamięci i odnosić się to będzie również do zeznań pozostałych świadków.

Świadkowie A.S. i I.B. nawiązując w swoich zeznaniach do roku 1957, wskazywali ten rok nie tylko (jak podkreślał organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji) jako rok opuszczenia gospodarstwa, w którym zamieszkiwali i w którym zamieszkiwał I.G., ale również jednoznacznie jako rok do którego I.G. uprawiał swoje gospodarstwo ("do roku 1957 do wiosny" – k. 98 i k. 97 verte akt administracyjnych).

Nie można również zaakceptować poglądu, że zeznania tych świadków nie są wiarygodne również z tego względu, iż wskazują oni rok 1957 r. jako rok, w którym skarżący zaprzestał uprawiania swego gospodarstwa, gdy tymczasem on sam podaje rok 1956 r., skoro równocześnie organ orzekający również zeznaniom samego skarżącego nie dał wiary.

Nie można również przy ocenie zeznań świadków, w szczególności W.D., pominąć faktu, iż zeznała ona że skarżący, tj. I.G. uprawiał ziemię do roku 1954 włącznie (a więc przez cały rok).

Dalej świadek zeznał, iż w roku 1955, gdy kończyła szkołę podstawową już do pomocy w pracach polnych nie jeździli.

Dekret z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i uregulowaniu innych spraw, związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz. U. Nr 18, poz. 107) wszedł w życie 28 kwietnia 1955 r., można więc z dużą dozą prawdopodobieństwa przyjąć, iż z uwagi na okres zimowy oraz trwający rok szkolny, w pierwszych 4 miesiącach 1955 r. świadek istotnie nie pomagał w pracach polnych, co wcale nie przesądza, iż I.G. do dnia 28 kwietnia 1955 r. opuścił swoje gospodarstwo w znaczeniu o jakim była wyżej mowa.

Przedmiotem niniejszego postępowania jest ocena czy decyzja Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. z dnia [...] r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa, a konkretnie art. 15 dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r., co wymaga ustalenia, czy zostało ono opuszczone przez właściciela przed dniem wejścia w życie dekretu.

W niniejszej sprawie nie zachowały się jakiekolwiek dokumenty pozwalające zweryfikować na jakiej podstawie w decyzji z dnia [...] przyjęto, iż I.G. opuścił swoje gospodarstwo w roku 1953 (a nie jak ustalił w toku niniejszego postępowania organ I i II instancji w 1955 r.).

Kwestionowana decyzja nie zawiera żadnego uzasadnienia faktycznego, w tym zakresie, a zaskarżona decyzja kwestię tej rozbieżności w ustaleniach faktycznych dotyczących daty opuszczenia gospodarstwa przez skarżącego całkowicie pomija, co więcej w uzasadnieniu decyzji organu I instancji znalazło się stwierdzenie, iż "nie można mówić o rażącym naruszeniu prawa przez Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. które w 1959 r. uznało za opuszczone gospodarstwo, którego Pan I.G. nie uprawiał już w 1955 r."

Przeprowadzone postępowanie dowodowe nie potwierdziło ustaleń faktycznych przyjętych jako podstawa wydania zaskarżonej decyzji, a mianowicie, że I.G. opuścił swoje gospodarstwo w roku 1953.

W konsekwencji należy dojść do wniosku, iż nie została spełniona hipoteza normy prawnej zawartej w przepisie art. 15 dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i uregulowaniu innych spraw, związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym. Prawidłowość ustaleń zawartych w decyzji z dnia 10 marca 1959 r. nie została potwierdzona w toku niniejszego postępowania, tym bardziej, że, o czym była mowa wyżej, zeznania świadków nie dają podstawy do jednoznacznego przesądzenia, że opuszczenie gospodarstwa rolnego położonego w S. przez jego właściciela I.G. nastąpiło przez dniem wejścia w życie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r.

Z powyższych względów, uznając iż w niniejszym przypadku doszło do naruszenia przepisów postępowania, a w szczególności art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 kpa w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik postępowania na zasadzie art. 145 § 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ administracji winien uwzględnić rozważania zawarte w niniejszym wyroku.

/-/ Sz. Widłak /-/ M. Kwiecińska /-/ M. Ławniczak

EW