Wyrok NSA, sygn. akt III FSK 3885/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-02-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 54 § 1
journal: Dz.U. 2019 poz 1438
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Bogusław Dauter (sprawozdawca), Sędzia NSA Stanisław Bogucki, Sędzia WSA (del.) Mirella Łent, po rozpoznaniu w dniu 23 lutego 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Z. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 19 listopada 2020 r., sygn. akt I SA/Gl 1007/20 w sprawie ze skargi Z. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 16 czerwca 2020 r., nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od Z. S. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 19 listopada 2020 r., I SA/Gl 1007/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę Z. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z 16 czerwca 2020 r. w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych.

W skardze kasacyjnej skarżący na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik spraw tj.: naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2107 ze zm., dalej: "p.u.s.a.") w zw. z:

1. art. 89 § 1 i § 3 pkt 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2019 r., poz. 1438 ze zm., dalej: "u.p.e.a.") w zw. z 33 u.p.e.a. w zw. z art. 27 u.p.e.a. w zw. z art. 70 § 4 i w zw. z art. 11 p.p.s.a. poprzez: zaakceptowanie ustaleń organów, iż zastosowanie środka egzekucyjnego w postaci zajęcia innej wierzytelności pieniężnej było zgodne z art. 89 § 1 i § 3 pkt 3 u.p.e.a. w szczególności, że postępowanie egzekucyjne zostało skutecznie wszczęte albowiem skarżącemu doręczono odpisy tytułów wykonawczych, podczas gdy Sąd Rejonowy w C. w prawomocnym wyroku skazującym z 23 grudnia 2019 r. sygn. [...] orzekł, że osoba trzecia została skazana za podrobienie podpisu skarżącego na potwierdzeniu odbioru przesyłki zawierającej odpisy tytułów wykonawczych wystawionych przez Urząd Skarbowy w K., którym to wyrokiem sąd pierwszej instancji był związany, prowadzące do nieprawidłowego uznania, iż postępowanie egzekucyjne zostało skutecznie wszczęte zaś bieg terminu przedawnienia zobowiązań skarżącego skutecznie przerwany podczas gdy tytuły wykonawcze nie zostały doręczone skarżącemu wobec czego nie został skutecznie zawiadomiony o zastosowaniu środka egzekucyjnego wobec czego jego egzekwowane zobowiązania są przedawnione;

2. art. 70 § 1, art. 70 § 4 i 6, art. 70c o.p. w zw. z art. 59 w zw. z art. 33 § 1 u.p.e.a. wynikające z nieprawidłowego uznania, że postępowanie egzekucyjne może się toczyć albowiem zobowiązanie podatkowe nie jest przedawnione skutkujące zaakceptowaniem egzekwowania należności po upływie okresu ich przedawnienia w sytuacji, gdy bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, w związku z niedoręczeniem skarżącemu tytułów wykonawczych, upłynął, co skarżący podnosił w zarzutach;

3. art. 6, art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez zaaprobowanie tego, że w postępowaniu przed organem pierwszej i drugiej instancji nie zostały podjęte żadne działania w celu ustalenia, czy skarżący został skutecznie zawiadomiony o zastosowaniu środka egzekucyjnego ergo czy doszło do skutecznego wszczęcia postępowania egzekucyjnego, co w braku własnego postępowania dowodowego sądu pierwszej instancji skutkowało wybiórczą weryfikacją rozstrzygnięć organów i oparciem wyroku na źle ustalonym stanie faktycznym sprawy;

Skarżący wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z wyroku nakazowego Sądu Rejonowego w C. Wydział [...] Karny z 23 grudnia 2019 r. w sprawie o sygn. [...], na okoliczność braku doręczenia skarżącemu przesyłki zawierającej odpisy tytułów wykonawczych wystawionych przez Urząd Skarbowy w K. w dniu 17 października 2013 r. ergo braku skutecznego wszczęcia postępowania egzekucyjnego i przedawnienia zobowiązania podatkowego, na poczet którego dokonano zajęcia innej wierzytelności pieniężnej. Na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 145 § 3 i § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 193 p.p.s.a. skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez sąd pierwszej instancji, względnie na podstawie art. 188 p.p.s.a. o rozpoznanie skargi i uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz na podstawie art. 135 p.p.s.a. o uchylenie postanowień organów pierwszej i drugiej instancji w całości, a także o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie, a także zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Zarządzeniem z 9 grudnia 2022 r. Przewodniczący Wydziału III Izby Finansowej, na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 w zw. z ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm.), skierował sprawę na posiedzenie niejawne. Strony zostały o tym powiadomione i pouczone o możliwości uzupełnienia argumentacji podniesionej w skardze kasacyjnej, bądź motywów usprawiedliwiających żądanie jej oddalenia, w odrębnym piśmie procesowym.

Skarżący, pismem z 16 lutego 2023 r., uzupełnił argumentację przytoczoną w treści skargi kasacyjnej, zaś pismem z 22 lutego 2023 r. ponowił wniosek o przeprowadzenie dowodu z wyroku nakazowego Sądu Rejonowego w C. Wydział [...] Karny z 23 grudnia 2019 r. w sprawie o sygn. [...].

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna jest oczywiście niezasadna.

Zupełnie uszło uwadze strony skarżącej, że przedmiotem kontroli legalności sądu pierwszej instancji poddane było postanowienie w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia innej wierzytelności (kosztów sądowych zasądzonych na rzecz skarżącego wyrokami sądu administracyjnego). Tymczasem zarówno w postępowaniu egzekucyjnym, sądowoadministracyjnym przed sądem pierwszej instancji, jak i w skardze kasacyjnej pełnomocnik zobowiązanego podnosi argumentację dotyczącą wadliwości wszczęcia postępowania egzekucyjnego, jak i przedawnienia zobowiązania określonego w przedmiotowych tytułach wykonawczych.

Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że zarzuty z art. 33 i skarga na czynności egzekucyjne z art. 54 u.p.e.a. to dwa odrębne środki zaskarżenia wnoszone w różnym terminie i rozpoznawane z zastosowaniem innych przesłanek. Powyższe środki zaskarżenia są niekonkurencyjne co ma zapobiegać powielaniu środka zaskarżenia i komplikacjom wynikającym z uruchomienia różnych trybów ochrony interesu jednostkowego w tej samej co do przedmiotu sprawie (por. wyrok WSA w Warszawie z 18 lipca 2007 r., V SA/Wa 379/07, LEX nr 441097).

Jest poza sporem, że rodzajowa tożsamość przedmiotu zaskarżenia skargi oraz innych środków prawnych nie oznacza, że określonemu podmiotowi przysługuje możliwość wyboru środka prawnego. Dyferencjacja środków prawnych następuje bowiem nie tylko poprzez zróżnicowanie przedmiotu zaskarżenia, ale także poprzez zastosowanie kryteriów odnoszących się do innych elementów konstrukcji środków prawnych. Zasadą jest zatem dopuszczalność wniesienia tylko jednego środka prawnego, a nie dwóch środków konkurencyjnych wobec siebie. Ponadto skarga na czynności egzekucyjne ma charakter środka komplementarnego wobec innych środków prawnych. Zatem przysługiwanie konkretnemu uczestnikowi czynności egzekucyjnej prawa do wniesienia zarówno zażalenia, jak i innego środka zaskarżenia tej czynności wyłącza dopuszczalność wniesienia skargi na czynności egzekucyjne (por. P. Przybysz: Administracyjne środki prawne w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, LEX 2012).

Jak słusznie podnosi w odpowiedzi na skargę kasacyjną organ nadzoru przedmiotem skargi na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia innej wierzytelności pieniężnej może być jedynie prawidłowość postępowania organu w zakresie przepisów regulujących sposób i formę dokonania zajęcia. Nie jest natomiast możliwe podnoszenie zarzutów, które są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia służącego ochronie praw zobowiązanego.

I jeszcze jedna uwaga, a mianowicie, że w postępowaniu wszczętym skargą na czynność egzekucyjną, o której mowa w art. 54 § 1 u.p.e.a., ocenie podlegać mogły wyłącznie kwestie formalnoprawne, dotyczące prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego w związku z dokonywaniem czynności egzekucyjnej, której skarga dotyczy, w tym przypadku czynności zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego. W postępowaniu tym nie orzeka się o prawidłowości wszczęcia egzekucji administracyjnej, w tym co do istnienia egzekwowanego obowiązku. Z tego względu nie zasługuje na uwzględnienie zarzut skargi kasacyjnej dotyczący braku skutecznego doręczenia skarżącemu tytułów wykonawczych, na co miałby wskazywać wyrok Sądu Rejonowego w C. z 23 grudnia 2019 r., sygn. [...].

W konsekwencji należało przyjąć, że Naczelny Sąd Administracyjny w postępowaniu kasacyjnym nie jest władny odnieść się do tych zarzutów, które nie dotyczą sprawy administracyjnej, w której wniesiono skargę, tj. art. 70 § 1, art. 70 § 4 i 6, art. 70c o.p. w zw. z art. 59 w zw. z art. 33 § 1 u.p.e.a. Co istotne strona skarżąca nie sformułowała w skardze kasacyjnej zarzutu dotyczącego istoty postępowania, a mianowicie przepisów dotyczących skargi na czynność egzekucyjną.

Odnosząc się natomiast do zarzutu pominięcia w toku postępowania pełnomocnika skarżącego, któremu nie zostało doręczone zawiadomienie o zajęciu, to z akt sprawy wynika, że organ wysyłał je zarówno do dłużnika zajętej wierzytelności, która potwierdziła jego odbiór oraz do pełnomocnika zobowiązanego na adres do doręczeń, która otrzymała je zgodnie z art. 89 § 1 i 4 u.p.e.a. Zatem ustanowiony pełnomocnik nie został pominięty, a organ zastosował się do przepisu art. 40 § 2 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. Nawet gdyby przyjąć hipotetycznie, że pełnomocnik w postępowaniu egzekucyjnym został pominięty to NSA w składzie rozpoznającym sprawę niniejszą, podziela pogląd wyrażony przez NSA w wyroku z 22 lutego 2023 r., III FSK 2424/21 i zaprezentowane tam orzecznictwo, zgodnie z którym, jeżeli na tle okoliczności faktycznych danej sprawy nie ma wątpliwości, że wynik postępowania nie został wypaczony wskutek pominięcia pełnomocnika przy określonej czynności procesowej, a strona miała zagwarantowaną możliwość skorzystania z przysługujących jej praw, to tego rodzaju uchybienia nie można uznać za tzw. błąd kwalifikowany.

Za niezasadne należało uznać zarzuty naruszenia wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, albowiem strona skarżąca nie powołała przepisu art. 18 u.p.e.a., który to przepis odsyła do odpowiedniego stosowania przepisów k.p.a.

Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w wyroku. O kosztach postępowania kasacyjnego Sąd orzekł na podstawie art. 204 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) i pkt 2 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 265).

sędzia NSA Stanisław Bogucki sędzia NSA Bogusław Dauter sędzia del. WSA Mirella Łent