Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2111/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-02-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 215
journal: Dz.U. 2010 nr 102 poz 651
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Kosińska Sędziowie WSA Elżbieta Lenart WSA Bożena Marciniak (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 lutego 2016 r. sprawy ze skargi G. B. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania odszkodowania za grunt nieruchomości warszawskiej oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] sierpnia 2012 r., nr [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta [...] z [...] lutego 2012 r. nr [...] o odmowie przyznania G. B. odszkodowania za grunt o powierzchni [...] m2 pochodzący z nieruchomości położonej w [...] przy dawnej ul. [...], oznaczonej hip. jako "[...]działka nr [...]"[...], działka nr [...], wchodzący obecnie w skład działek ewidencyjnych: nr [...] i nr [...] w obrębie [...].

Decyzja Wojewody [...] wydana została w następującym stanie faktycznym sprawy.

Położona w [...]przy ul. [...] nieruchmość stanowiąca działki ewidencyjne nr [...] i nr [...] z obrębu [...], oznaczona jako działka nr [...] z nieruchomości "[...] działka nr [...]"[...], objęta została działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. 1945 Nr 50, poz. 279). Zgodnie z zaświadczeniem Sądu Rejonowego dla [...] z dnia [...] listopada 2005 r., [...] dz. [...], w księdze nr inwentarzowy [...] pod nazwą [...] działka nr [...]" jako poprzedni właściciel parceli Nr [...] o powierzchni [...] m2 ujawniony był I. B. K.

Były właściciel przedmiotowej nieruchomości złożył wniosek o przyznanie prawa własności czasowej do przedmiotowej nieruchomości po terminie.

Orzeczeniem administracyjnym z dnia [...] listopada 1949 r., L.dz. [...], Prezydent [...] odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku dekretowego.

Pismem z dnia [...] lipca 2000 r. G. B. złożyła wniosek o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...].

Decyzją z [...] lutego 2003 r. Prezydent [...] odmówił ustalenia odszkodowania za przedmiotową nieruchomość stwierdzając, że dawny właściciel utracił posiadanie działki przy ul. [...] przed dniem [...] kwietnia 1958 r. W dniu Decyzją z [...] grudnia 2003 r. Wojewoda [...] utrzymał ww. decyzję w mocy.

Wyrokiem z dnia 10 marca 2005 r., I SA/Wa 89/04, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił ww. decyzje zarzucając organom nieustalenie, czy przedmiotowa działka mogła być przed dniem wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, oraz że zebrany w sprawie materiał dowodowy nie dawał podstaw do jednoznacznego ustalenia, kiedy były właściciel utracił faktyczną możliwość władania ww. działką.

Decyzją z dnia [...] lutego 2007 r. Prezydent Miasta [...] ponownie odmówił ustalenia odszkodowania za przedmiotową działkę. Decyzją z dnia [...] lutego 2008 r. Wojewoda [...] uchylił decyzję Prezydenta [...]. Organ odwoławczy uznał za wystarczająco udokumentowaną okoliczność, że działka przy ul. [...] mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne oraz że utrata posiadania części przedmiotowej nieruchomości, na której wybudowany został budynek mieszkalny nastąpiła przed dniem [...] kwietnia 1958 r. Jednakże, w ocenie organu, w materiale dowodowym zebranym w celu ustalenia daty utraty faktycznego władania istnieją istotne braki odnośnie części nieruchomości zajętej pod ulicę oraz pod szpital.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r. Prezydent [...] po raz kolejny odmówił ustalenia odszkodowania za nieruchomość położoną przy ul. [...]. Decyzją z dnia [...] października 2010 r. Wojewoda [...] ponownie uchylił decyzję organu pierwszej instancji.

Ponownie prowadząc postępowanie odszkodowawcze Prezydent [...] postanowił, zgodnie z zaleceniami zawartymi w decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 2010 r., rozdzielić prowadzone dotychczasowe postępowanie odszkodowawcze i wydać dwa odrębne rozstrzygnięcia: jedno w stosunku do części nieruchomości, składającej się z działek ewidencyjnych nr [...] i [...] z obrębu [...], zabudowanej budynkiem mieszkalnym i budynkiem szpitala oraz drugie w stosunku do części nieruchomości, składającej się z działki nr [...] z obrębu [...], stanowiącej obecnie drogę.

Decyzją z dnia [...] lutego 2012 r., Nr [...], Prezydent [...] orzekł o odmowie przyznania odszkodowania za część nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], stanowiącej działki ewidencyjne nr [...] i nr [...] z obrębu [...].

W uzasadnieniu ww. decyzji organ przywołał treść art. 215 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami i wskazał, że z materiałów przesłanych przez Archiwum Państwowe [...] przy piśmie z dnia [...] sierpnia 2006 r. wynika, że według ww. planu działka nr [...] z nieruchomości "[...] działka nr [...]" położona była w strefie [...], w której obowiązywała zabudowa luźna lub grupowa o 2 kondygnacjach do wysokości 9 m, oraz 30% powierzchni zabudowania.

W ocenie organu, powyższe wskazuje, iż grunt przedmiotowej nieruchomości mógł być przed dniem wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. przeznaczony pod budownictwo jednorodzinne, Zatem nieruchomość spełnia pierwszy z warunków umożliwiających przyznanie odszkodowania za działkę budowlaną.

Odnosząc się do kwestii daty pozbawienia byłego właściciela faktycznej możliwości władania działką organ wskazał, iż w aktach sprawy znajduje się kierowana do dawnego właściciela opinia Biura Odbudowy Stolicy z dnia [...] lipca 1948 r. L.dz. [...], zgodnie z którą na terenie przy ul. [...] nie mogą być budowane żadne budynki prywatne, bowiem byłoby to sprzeczne z zamierzeniami planu zagospodarowania przestrzennego [...]. W ocenie organu, z powyższego wynika, iż już w 1948 r. I. K. nie miał możliwości swobodnego korzystania z przedmiotowej działki.

Organ wskazał następnie, iż część nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] pochodząca z "[...].działka nr [...]", wchodząca obecnie w skład działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...], została objęta wydanym przez Prezydium Rady Narodowej w [...] wstępnym zaświadczeniem lokalizacyjnym Nr [...] z dnia [...] sierpnia 1953 r. L.dz. [...], dotyczącym budowy budynku mieszkalnego przy ul. [...]. Z pism: Z. R.W. i F. z dnia [...]. 01.1954 r. znak: [...] oraz Ministerstwa Budownictwa Przemysłowego z dnia [...].02.1954 r. znak: [...] wynika, że teren objęty ww. lokalizacją znajdował się w posiadaniu Prezydium Rady Narodowej [...]. Decyzją nr [...] z dnia [...] marca 1954 r. Prezydium wyraziło zgodę na przekazanie tego obszaru Z. R. W. i F. w W. w zarząd i użytkowanie. W wykonaniu powyższej decyzji w dniu [...] marca 1954 r. sporządzony został protokół zdawczo-odbiorczy dotyczący przekazania inwestorowi terenu pod budowę.

Organ podniósł, iż zaświadczenie wstępne Nr [...] zostało uchylone w dniu [...] sierpnia 1955 r., zaś w jego miejsce wydano zaświadczenie lokalizacyjne Nr [...], L.dz. [...], którym Prezydium wyraziło zgodę na lokalizację szczegółową przy ul. [...] budynku mieszkalnego dla Z. R. W. i F. w W.

Organ wskazał, iż z pisma Zakładu Administrowania Nieruchomościami z dnia [...] stycznia 2006 r. znak: [...], oraz z przesłanych przy tym piśmie dokumentów wynika, że projekt budowlany dotyczący przedmiotowego budynku powstał i został zatwierdzony w 1954 r. W dniu [...] marca 1954 r. za Lp. Sb. [...] Naczelny Architekt W. zatwierdził projekt podstawowy budynku od względem urbanistyczno-architektonicznym, zaś w dniu [...].07.1954 r. pod Nr [...] Prezydium Rady Narodowej w [...] zatwierdziło projekt techniczny budynku.

Z pisma Delegatury Biura Naczelnego Architekta Miasta Urzędu [...] w Dzielnicy [...] . z dnia [...] kwietnia 2006 r. znak: [...] wynika, że roboty budowlane przy budowie budynku przy ul. [...] rozpoczęto w połowie 1954 r. Pismem z dnia [...] grudnia 1955 r. znak: [...] Z. R. W. i F. przesłało wykaz lokatorów, którzy otrzymali przydział mieszkań w domu wybudowanym przy ul. [...]. Natomiast w dniu [...] grudnia 1955 r. Wydział Geodezyjny Prezydium Rady Narodowej w [...]wydał zaświadczenie Nr [...] o oznaczeniu przedmiotowego terenu przy ul. [...] nr porządkowym [...].

Zgodnie z informacją Biura Administracji i Spraw Obywatelskich w Dzielnicy [...] z dnia [...] kwietnia 2006 r., znak: [...], w budynku przy ul. [...] pierwsze osoby zostały zameldowane na pobyt stały już w lipcu i sierpniu 1955 r. W ocenie organu, powyższe wskazuje niewątpliwie, iż w tym terminie przedmiotowa inwestycja była już zakończona.

Odnosząc się z kolei do część nieruchomości, wchodzącej obecnie w skład działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...], Prezydent [...] wskazał, iż wydane zostało wstępne zaświadczenie lokalizacyjne Nr [...] z dnia [...] października 1952 r., znak: [...], dotyczące budowy przy ul. [...] szpitala [...]. Pismem z dnia [...] lipca 1953 r. znak: [...] Wydział Zdrowia Prezydium Rady Narodowej w [...] wystąpił do Stołecznego Urzędu Budownictwa o przydzielenie terenu objętego ww. lokalizacją w zarząd i użytkowanie, z przeznaczeniem pod budowę szpitala dziecięcego. Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 1953 r. Członek Prezydium Rady Narodowej w [...] zaakceptował powyższy wniosek, i w wyniku jego realizacji pismem z [...] sierpnia 1953 r. Nr [...] Stołeczny Zarząd Budynków Mieszkalnych i Terenów Prezydium Rady Narodowej w [...] przekazał ten teren w zarząd i użytkowanie Wydziałowi Zdrowia.

Ponadto, organ podniósł, iż z pisma Wojewódzkiego [...] z dnia [...] grudnia 1995 r. znak: [...] wynika, że wkrótce po wydaniu zaświadczenia Nr [...] z dnia [...] października 1952 r. rozpoczęły się prace nad przygotowaniem terenu pod budowę Szpitala. Wiosną 1954 r. położony został kamień węgielny. Budowa Szpitala trwała około 5 lat, zakończona została w 1958 r. W dniu [...] marca 1959 r. odbyła się uroczystość przecięcia wstęgi, a w dniu [...] marca 1959 r. rozpoczęły pracę Oddziały: Wewnętrzny i [...].

Organ wskazał, iż z kolei z pisma [...] z dnia [...] października 2008 r. L.dz. [...] wynika, że według zapisów Kroniki Miejskiego Szpitala Dziecięcego [...] . projekt techniczny przygotowało Biuro Projektów Służby Zdrowia przy ul. [...] w [...]., budowę prowadziło Miejskie Przedsiębiorstwo Remontowo-Budowlane "[...].", a prace koordynował kierownik Zarządu Inwestycji przy Wydziale Zdrowia. Budowa została zakończona w 1958 r., teren został ogrodzony i zagospodarowany, posadzono drzewa i krzewy. Natomiast zgodnie z pismem Miejskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji w [...] S.A. z dnia [...] marca 2009 r., znak: [...], pierwsza dokumentacja techniczna dla [...] przy ul. [...] - szkic przyłącza kanalizacyjnego - pochodzi ze stycznia 1957 r. Projekt podłączenia szpitala do sieci wodociągowej został uzgodniony w MPWiK S.A. pod nr [...], i zrealizowany w 1958 r.

Organ podniósł ponadto, iż zaświadczeniem lokalizacji szczegółowej Nr [...] z dnia [...] marca 1958 r. zatwierdzono nową lokalizację szczegółową [...] na terenie przy ul. [...], uchylając jednocześnie zaświadczenie wstępne z [...] października 1952 r. Obszar zajmowany przez szpital został nieznacznie zmniejszony od strony ul. [...], jednak od strony ul. [...] granice lokalizacji nie uległy zmianie, a w chwili wydawania zaświadczenia Nr [...] budowa szpitala była już bardzo zaawansowana. Prezydent zwrócił przy tym uwagę, że podczas gdy na szkicu nr [...] sporządzonym w dniu [...] września 1952 r., stanowiącym załącznik do wstępnego zaświadczenia lokalizacyjnego nr [...] z dnia [...] października 1952 r., budynki szpitala zaznaczone są linią przerywaną, jako budynki projektowane, to na szkicu sporządzonym w dniu [...] lutego 1958 r., stanowiącym załącznik do zaświadczenia lokalizacji szczegółowej Nr [...] z dnia [...] marca 1958 r., budynki szpitalne zaznaczone są już linią ciągłą, jako budynki istniejące.

Prezydent podkreślił również, iż sam dawny właściciel I. K. w piśmie z dnia [...] lipca 1958 r. kierowanym do Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej [...] w sprawie przyznania działki zamiennej pisał, że działka przy ul. [...] została mu zabrana i wybudowano na niej szpital.

Organ wskazał, iż ze względu na długi okres czasu, który minął od realizacji inwestycji nie udało się, pomimo poszukiwań, odnaleźć projektu budowlanego szpitala, dziennika budowy, ani dokumentów wskazujących kiedy dokładnie ogrodzono teren szpitala. Jednakże, przy sprawdzaniu, kiedy nastąpiła utrata możliwości faktycznego władania działki przez dawnego właściciela nieruchomości istotny jest nie tyle moment, w którym inwestor ogrodził teren i rozpoczął prace budowlane, ile fakt, czy prace te nastąpiły przed [...] kwietnia 1958 r., czy po tej dacie. Prezydent podkreślił, że [...] przy ul. [...] jest pierwszym szpitalem [...] zbudowanym w [...] po II wojnie światowej. Jest również pierwszą w historii miasta tego typu placówką dla prawobrzeżnej [...] Budowa szpitala jest inwestycją skomplikowaną i czasochłonną. Biorąc pod uwagę, że składa się na nią przeprowadzenie prac przygotowawczych (choćby uporządkowanie i ogrodzenie terenu), wykopy pod fundamenty, następnie sama budowa, a po jej zakończeniu prace porządkowe, to w ocenie organu, nie jest możliwe wybudowanie budynków szpitalnych w kilka miesięcy, a szpital rozpoczął działalność już w marcu 1959 r. Ponadto, z zebranej dokumentacji wynika, że wiosną 1954 r. położony został kamień węgielny pod budowę szpitala, a wmurowanie kamienia węgielnego tradycyjnie oznacza uroczyste wmurowanie pierwszej cegły (kamienia) na rozpoczęcie budowy.

Podsumowując, organ wskazał, iż z powyższego wynika, że były właściciel utracił faktyczną możliwość władania częścią nieruchomości oznaczonej hip. jako działka nr [...] z nieruchomości "[...]działka nr [...]", zajętą pod szpital oraz pod budowę wielorodzinnego budynku mieszkalnego o adresie [...], przed dniem [...] kwietnia 1958 r. Zatem skoro w odniesieniu do części nieruchomości o powierzchni [...] m2, będącej przedmiotem niniejszej decyzji, druga z przesłanek ustalenia odszkodowania za działkę budowlaną nie została spełniona, to odszkodowanie za przedmiotowy grunt nie może być przyznane.

Odwołanie od ww. decyzji Prezydenta [...]złożyła G. B. zarzucając organowi naruszenie art. 7, 8, 77 k.p.a. oraz art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Decyzją z [...] sierpnia 2012 r. Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta [...] z [...] lutego 2012 r. o odmowie przyznania odszkodowania za grunt o powierzchni [...] m2 pochodzący z nieruchomości położonej w [...] przy dawnej ul. [...] [...], oznaczonej hip. jako "[...] działka nr [...]"[...], działka nr [...], wchodzący obecnie w skład działek ewidencyjnych: nr [...] i nr [...].

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, iż podziela ustalenia Prezydenta co do spełnienia pierwszego z warunków wynikających z art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Kluczowe natomiast dla rozstrzygnięcia tej sprawy jest ustalenie, kiedy poprzedni właściciel utracił możliwość faktycznego władania przedmiotową nieruchomością.

Organ wskazał na pogląd w orzecznictwie, iż faktyczna możliwość władania nieruchomością, o jakiej mowa w art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, to nie tylko efektywne z niej korzystanie, lecz także sama tylko możliwość takiego korzystania, choćby władający nie czynił z niej użytku (wyrok WSA w Warszawie z dnia 8 czerwca 2006 r., I SA/Wa 2138/05).

Następnie Wojewoda przywołał treść znajdujących się w aktach dokumentów dotyczących działki nr 76. Organ podniósł, iż na podstawie szeregu dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, a szczegółowo opisywanych w uzasadnieniu decyzji organu I instancji, można jednoznacznie stwierdzić, że utrata możliwości faktycznego władania działką nr [...] z obrębu [...] nastąpiła przed [...] kwietnia 1958 r.

W odniesieniu do działki nr [...] Wojewoda również przywołał treść znajdujących się w aktach dokumentów dotyczących tej działki. W ocenie organu odwoławczego, zgromadzona przez organ I instancji dokumentacja budowlana także potwierdza fakt, że budynki szpitalne zostały wzniesione przed [...] kwietnia 1958 r. Organ wskazał, iż wprawdzie nie udało się precyzyjnie określić daty zakończenia budowy szpitala, jednakże podziela on pogląd Prezydenta [...] , że dla ustalenia daty utraty możliwości faktycznego władania nieruchomością istotny jest fakt rozpoczęcia budowy na przedmiotowej nieruchomości. Wojewoda podniósł, iż z całą pewnością można stwierdzić, że poprzedni właściciel utracił możliwość faktycznego władania nieruchomością przed [...] kwietnia 1958 r. Potwierdza to także pismo byłego właściciela przedmiotowej nieruchomości z dnia [...] lipca 1958 r., w którym stwierdzono, że na działce został wybudowany szpital.

Z tych powodów za niezasadny uznał organ naruszenia art. art. 7, 8, 77 k.p.a. poprzez nie wykazanie się przez Prezydenta [...] należytą starannością. W ocenie organu odwoławczego, organ I instancji zebrał obszerny materiał dowodowy, na podstawie którego można jednoznacznie stwierdzić, że były właściciel utracił możliwość faktycznego władania przedmiotowa nieruchomością przed [...] kwietnia 1958 r. W ocenie Wojewody, wbrew twierdzeniu wnioskodawczyni, decyzja organu I instancji ma oparcie w faktach a wnioskodawczyni ograniczyła się tylko do kontestowania dotychczas zgromadzonego materiału dowodowego i kierowania pism ponaglających organ I instancji do szybkiego wydania decyzji. Organ odwoławczy podkreślił, iż Prezydent skrupulatnie odnalazł i wyliczył szereg historycznych dokumentów, które potwierdzały informacje istniejące w dacie ich sporządzania. Ponadto, wiele dokumentów uzyskanych już w toku prowadzonego postępowania uzyskano od niezależnych od organu I instancji instytucji, dlatego Wojewoda nie widzi powodów do kwestionowania zebranego materiału dowodowego.

Skargę na ww. decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła G. B. zarzucając jej naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 7, 8, i 77 k.p.a., polegające na dokonaniu błędnej oceny całokształtu zebranego materiału dowodowego w sprawie, w szczególności przez błędne ustalenie, polegające na przyjęciu, iż w okolicznościach niniejszej sprawy były właściciel został pozbawiony możliwości władania nieruchomością przed dniem [...] kwietnia 1958 r. Ewentualnie, z ostrożności procesowej skarżąca sformułowała powyższy zarzut w sposób następujący: naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami przez błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, iż w okolicznościach niniejszej sprawy były właściciel został pozbawiony możliwości władania nieruchomością przed dniem [...] kwietnia 1958 r.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta [...] z [...] lutego 2012 r.

W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, iż ustalając stan faktyczny Wojewoda [...] pominął okoliczność, że przesłanką uzyskania odszkodowania nie jest to, kiedy faktycznie utracone zostało władztwo nad nieruchomością, lecz to, kiedy utracona została możliwość władania nieruchomością. W jej ocenie, zebrane dokumenty nie dają jednoznacznej odpowiedzi na powyższe stwierdzenie. Nawet bowiem fakt wydania odpowiednich decyzji lokalizacyjnych nie upoważnia do twierdzenia, iż automatycznie w takim momencie utracona została możliwość władania działką. Znamienne jest, iż szpital miał rozpocząć jakoby to działalność w 1959 roku, podczas gdy zaświadczeniem lokalizacji szczegółowej z dnia [...] marca 1958 roku zatwierdzono nową lokalizację szczegółową szpitala. Powyższa okoliczność, w ocenie skarżącej, nie została w sposób dostateczny wyjaśniona, albowiem fakt wydania nowej decyzji o lokalizacji szczegółowej w 1958 roku nie mógł świadczyć o tym, iż były właściciel miał utracić możliwość władania działką przed dniem [...] kwietnia 1958 roku. Nie ustalono ponadto - na co wskazywał WSA w Warszawie w wyroku z 10 marca 2005 roku, I SA/Wa 89/0 - kiedy wydano decyzję o pozwoleniu na budowę szpitala.

Ponadto, skarżąca podniosła naruszenie przez organy zasady zaufania pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji publicznej wskutek przekroczenia wszelkich przewidzianych prawem terminów rozpoznania sprawy. Wskazała również, iż zgromadzona dokumentacja nie określa precyzyjnej daty zakończenia budowy szpitala. Tę zaś wątpliwość organ rozstrzygnął arbitralnie na niekorzyść skarżącej, zakładając iż znamienny jest tu fakt rozpoczęcia budowy na przedmiotowej nieruchomości.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2013 r., I SA/Wa 2079/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowił przedstawić Trybunałowi Konstytucyjnemu pytanie prawne, czy art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.) w zakresie, w jakim uzależnia prawo do odszkodowania od pozbawienia poprzedniego właściciela nieruchomości bądź jego następców prawnych faktycznej możliwości władania nieruchomością po dniu 5 kwietnia 1958 r., jest zgodny z art. 2, art. 32 ust. 1 i z art. 64 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W związku z powyższym, postanowieniem z tej samej daty zawieszono przedmiotowe postępowanie sądowe.

Postanowieniem z [...] października 2015 r., sygn. akt P 6/13, Trybunał Konstytucyjny umorzył postępowanie.

Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2015 r., I SA/Wa 2079/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podjął zawieszone postępowanie sądowe.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 – 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która w myśl art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - oznaczana dalej jako "p.p.s.a.") odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy. W ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 p.p.s.a. sąd uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 §1 p.p.s.a.), zaś jednym ograniczeniem w tym zakresie jest zakaz przewidziany w art. 134 § 2 p.p.s.a.

Badając pod tym kątem zaskarżoną decyzję Sąd uznał, że nie narusza ona prawa, a tym samym skarga nie zasługuje na uwzględnienie i podlega oddaleniu.

W sprawie zakończonej zaskarżoną decyzją Wojewody [...] z [...] sierpnia 2012 r. odmówiono następczyni prawnej byłego właściciela przyznania odszkodowania za grunt o pow. [...] m2 pochodzący z nieruchomości położonej w [...] przy dawnej ul. [...] [...], oznaczonej hip. jako "[...]działka nr [...]",[...], działka nr [...], wchodzący obecnie w skład działek ewidencyjnych: nr [...] i nr [...].

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.), zwanej dalej jako: "u.g.n.".

Zgodnie z dyspozycją tego przepisu, przepisy ustawy dotyczące odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości stosuje się odpowiednio do domu jednorodzinnego, jeżeli przeszedł on na własność państwa po dniu [...] kwietnia 1958 r., oraz do działki, która przed dniem wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu [...] kwietnia 1958 r. Zatem, aby na podstawie tego przepisu można było ustalić odszkodowanie za utracony grunt nieruchomości w. (działkę) spełnione musiały zostać następujące przesłanki: 1) działka musiała podlegać działaniu przepisów dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279), zwanego dalej "dekretem", 2) mogła być przed dniem wejścia w życie dekretu przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, 3) poprzedni jej właściciel i jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania tą działką po [...] kwietnia 1958 r.

W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalił się pogląd, iż art. 215 ust. 2 u.g.n. ma charakter szczególny w stosunku do ogólnych zasad przyznawania odszkodowania przewidzianych w tej ustawie, a jego szczególny charakter nakazuje ścisłą wykładnię tego przepisu. Omawiany przepis w aktualnym brzmieniu przesądza zatem, że chodzi o zaspokojenie roszczeń tylko tych poprzednich właścicieli lub ich następców prawnych, którzy spełniają wszystkie wymienione w nim przesłanki. Niespełnienie zaś którejkolwiek z nich powoduje brak podstaw do odszkodowania (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 18 grudnia 2007 r., sygn. akt I SA/Wa 1041/07, Lex nr 463539).

W rozpoznawanej sprawie poza sporem pozostaje, że działka za którą skarżąca dochodzi odszkodowania objęta była działaniem ww. dekretu z dnia 26 października 1945 r. i mogła być przed jego wejściem w życie przeznaczona - wedle obowiązującego dla tego terenu planu zabudowania z 1931 r. - pod budownictwo jednorodzinne. Ustalenia stanu faktycznego w tym zakresie poczynione przez organy nie budzą także wątpliwości Sądu i znajdują potwierdzenie w materiale dowodowym zgromadzonym w aktach sprawy.

Istotą sporu pozostaje natomiast, czy były właściciel pozbawiony został faktycznej możliwości władania przedmiotowym gruntem przed dniem [...] kwietnia 1958 r., gdyż to na tę okoliczność powołują się organy odmawiając ustalenia odszkodowania, z czym z kolei nie zgadza się skarżąca.

Wyjaśnić zatem w pierwszym rzędzie trzeba, że użyte w art. 215 ust. 2 u.g.n. pojęcie "faktyczna możliwość władania" odnosi się do stanu faktycznego, a nie prawnego. Obejmuje ono zatem sytuacje, gdy poprzedni właściciel lub jego następca prawny mógł realnie korzystać z nieruchomości. Przy tym, jak trafnie wskazał organ odwoławczy, nie chodzi w tym wypadku jedynie o efektywne z niej korzystanie, czyli czynienie użytku z gruntu, ale istnienie samej obiektywnej możliwości tego rodzaju korzystania, choćby władający nie czynił z niej użytku (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 listopada 1989 r., sygn. akt: IV SA 611/89, ONSA 1990/1/9). Hipoteza tej części normy prawnej obejmuje zatem tego rodzaju sytuacje, gdzie w następstwie działań faktycznych podjętych przez osoby trzecie (w tym podmioty publiczne) były właściciel po oznaczonej dacie ([...] kwietnia 1958 r.) pozbawiony został realnej możliwości korzystania z gruntu

Sąd podzielił ocenę organów, iż w odniesieniu do części gruntu nieruchomości przy dawnej ul. [...], wchodzącej obecnie w skład działki ewidencyjnej nr [...] oraz działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...], takiej realnej możliwości korzystania z gruntu były jej właściciel został pozbawiony przed wspomnianą datą. Do takiego wniosku prowadzi analiza materiału dowodowego w sprawie.

Odnosząc się w pierwszej kolejności do działki o numerze ewidencyjnym [...] wskazać trzeba, iż jak wynika ze zebranego materiału dowodowego, przedmiotowa nieruchomość znajdowała się w posiadaniu Prezydium Rady Narodowej [...] (vide: pismo Z. R. W. i F. z dnia [...] stycznia 1954 r. oraz pismo Ministerstwa Budownictwa Przemysłowego z dnia [...] lutego 1954 r.). Projekt budowlany budynku przy ul. [...] został zatwierdzony przez Prezydium Rady Narodowej [...] w dniu [...] lipca 1954 r. (vide: pismo Zakładu Administrowania Nieruchomościami z dnia [...] stycznia 2006 r. oraz dokumenty przesłane przez ten Zakład przy ww. piśmie). Zaś roboty budowlane wyżej wskazanego budynku przy ul. [...] rozpoczęto w połowie 1954 r. (vide: pismo Delegatury Biura Naczelnego Architekta Miasta Urzędu [...] w Dzielnicy P. P. z dnia [...] kwietnia 2006 r.) Z kolei pismem z dnia [...] grudnia 1955 r. Z. R.W. i F. przekazało wykaz lokatorów, którzy otrzymali przydział mieszkań domu przy ul. [...]. Natomiast [...] grudnia 1955 r. Wydział Geodezyjny Prezydium Rady Narodowej [...] wydał zaświadczenie o oznaczeniu przedmiotowego terenu numerem porządkowym. Pismem z dnia [...] kwietnia 2006 r. Biuro Administracyjne i Spraw Obywatelskich w Dzielnicy [...] poinformowało także, że pierwsze osoby zostały zameldowane w zameldowane w budynku już w lipcu i sierpniu 1955 r.

W oparciu o powyższe, Sąd podzielił ustalenia organów, iż utrata możliwości faktycznego władania działką o numerze ewidencyjnym [...] z obrębu [...] nastąpiła przed [...] kwietnia 1958 r.

Podobnie, Sąd podzielił ocenę organów, iż były właściciel nieruchomości utracił prawo możliwości faktycznego władania działką nr [...] przed wspomnianą wyżej datą. Za takim stanowiskiem, podobnie jak w przypadku działki nr [...], przemawia treść zgromadzonych w sprawie dokumentów. Jak wynika z tych dokumentów, przedmiotowa nieruchomość objęta została wstępnym zaświadczeniem lokalizacyjnym z dnia [...] października 1952 r. dotyczącym budowy [...]. Pismem z dnia [...] lipca 1953 r. Wydział Zdrowia Prezydium Rady Narodowej w [...] wystąpił do [...] Urzędu Budownictwa o przydzielenie terenu objętego lokalizacją w zarząd i użytkowanie z przeznaczeniem pod budowę [...], co nastąpiło w dniu [...] sierpnia 1953 r. (vide: pismo Miejskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji w [...] S.A. z dnia [...] marca 2009 r., znak: [...]). Pierwsza dokumentacja techniczna dla [...]. przy ul. [...] - szkic przyłącza kanalizacyjnego - pochodzi ze stycznia 1957 r., a projekt podłączenia szpitala do sieci wodociągowej został uzgodniony w [...] S.A. pod nr [...], i zrealizowany w 1958 r. Zaświadczeniem lokalizacji szczegółowej Nr [...] z dnia [...] marca 1958 r. zatwierdzono nową lokalizację szczegółową [...] na terenie przy ul. [...]., uchylając jednocześnie zaświadczenie wstępne z [...] października 1952 r.

Skarżąca zarzuca w skardze, iż okoliczność uchylenia starej lokalizacji szczegółowej szpitala i zatwierdzenia nowej lokalizacji nie została w sposób dostateczny wyjaśniona przez organy. W jej ocenie, fakt wydania nowej decyzji o lokalizacji szczegółowej w 1958 roku nie mógł świadczyć o tym, iż były właściciel miał utracić możliwość władania działką przed dniem [...] kwietnia 1958 roku. Sąd nie podziela powołanego zarzutu. Analiza zaświadczeń o lokalizacji szczegółowej i dołączonych do nich szkiców wskazuje, iż wskutek wydania nowego zaświadczenia z [...] marca 1958 r. obszar zajmowany przez szpital został nieznacznie zmniejszony od strony ul. [...], jednak od strony ul. [...] granice lokalizacji nie uległy zmianie, a w chwili wydawania zaświadczenia Nr [...] budowa szpitala była już bardzo zaawansowana. Zwrócić trzeba uwagę, iż na szkicu nr [...] sporządzonym w dniu [...] września 1952 r., stanowiącym załącznik do wstępnego zaświadczenia lokalizacyjnego nr [...] z dnia [...] października 1952 r., budynki szpitala zaznaczone są linią przerywaną jako budynki projektowane. Zaś na szkicu sporządzonym w dniu [...] lutego 1958 r., stanowiącym załącznik do zaświadczenia lokalizacji szczegółowej Nr [...] z dnia [...] marca 1958 r., budynki szpitalne zaznaczone są już linią ciągłą jako budynki istniejące.

Ponadto, w ocenie skarżącej, nie ustalono, na co wskazywał WSA w Warszawie w wyroku z 10 marca 2005 roku, I SA/Wa 89/04, kiedy wydano decyzję o pozwoleniu na budowę szpitala. Tego zarzutu również nie można podzielić. Istotnie, z uwagi na znaczny upływ czasu nie udało się odnaleźć dokumentacji budowlanej szpitala dziecięcego przy ul. N. (tj. projektu budowlanego tego szpitala, dziennika budowy ani dokumentów wskazujących kiedy dokładnie ogrodzono teren szpitala). Zauważyć jednak trzeba, iż w aktach sprawy organ zgromadził inne dokumenty potwierdzające okoliczność wybudowania szpitala przed [...] kwietnia 1958 r. W szczególności, z pisma [...] z dnia [...] grudnia 1995 r., znak: [...] , wynika, że wkrótce po wydaniu zaświadczenia Nr [...] z dnia [...] października 1952 r. rozpoczęły się prace nad przygotowaniem terenu pod budowę szpitala. Wiosną 1954 r. położony został kamień węgielny. Budowa szpitala trwała około 5 lat, zakończona została w 1958 r. Zaś w piśmie z dnia [...] lipca 1958 r. kierowanym do Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej [...] w sprawie przyznania mu działki zamiennej I. K. wskazał, że działka przy ul. [...] została mu zabrana i wybudowano na niej szpital.

Podsumowując, zebrane w sprawie dokumenty, w ocenie Sądu, pozwalają na przyjęcie, że były właściciel nieruchomości przy dawnej ulicy [...] został pozbawiony faktycznej możliwości władania sporną nieruchomością przed dniem 5 kwietnia 1958 r. Natomiast skarżąca, poza wyrażanymi wątpliwościami związanymi z błędną oceną zebranego materiału dowodowego, nie przedstawiła żadnego dowodu podważającego wiarygodność materiału dowodowego, na którym oparły się organy.

W świetle powyższego stwierdzić należy, że nie została spełniona jedna z przesłanek określonych w powołanym wyżej art. 215 ust. 2 u.g.n., co uniemożliwia przyznanie wnioskowanego odszkodowania.

Odnosząc się do podniesionych w skardze zarzutów naruszenia przepisów postępowania, Sąd uznał, że nie można ich uznać za uzasadnione. W ocenie Sądu, okoliczność pozbawienia poprzedniego właściciela faktycznej możliwości władania przedmiotową nieruchomością została ustalona w oparciu o szereg dowodów z dokumentów, szczegółowo wymienionych w uzasadnieniach decyzji organów obu instancji. Dowody te zostały wyczerpująco zebrane, a także wzięte pod uwagę w procesie ustalania stanu faktycznego. W tym stanie rzeczy, czynienie organom zarzutu naruszenia art. 7, 8 i 77 kpa poprzez błędną ocenę całokształtu materiału dowodowego w sprawie nie znajduje usprawiedliwionych podstaw.

Nie mógł również skutecznie podważyć zaskarżonej decyzji podniesiony w skardze zarzut przewlekłości postępowania administracyjnego. Przewlekłość postępowania administracyjnego może być bowiem zwalczana przez stronę w odrębnym trybie, w drodze zażalenia na niezałatwienie sprawy przez organ administracji w ustawowym terminie, a w razie bezskuteczności tego środka, w drodze skargi na bezczynność organu administracji.

Skoro zatem w rozpoznawanej sprawie poprzedni właściciel nieruchomości położonej przy dawnej ul. [...] w [...] utracił faktyczną możliwość władania gruntem przed dniem 5 kwietnia 1958 r., a ustalenia stanu faktycznego w tym zakresie znajdują oparcie w materiale dowodowym zgromadzonym w aktach sprawy i nie zostały skutecznie przez stronę podważone, to odmowa przyznania przez Prezydenta [...] odszkodowania jego następczyni prawnej w trybie art. 215 ust. 2 u.g.n. odpowiada prawu. W tej sytuacji także za zgodną z prawem Sąd uznał zaskarżoną decyzję Wojewody [...] z [...] sierpnia 2012 r.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.