Postanowienie NSA, sygn. akt I OW 114/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-09-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Burmistrz Miasta
Treść wyniku: Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art. 101 ust. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 930
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Jolanta Rudnicka (spr.) sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk sędzia del. WSA Przemysław Szustakiewicz po rozpoznaniu w dniu 7 września 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta [...] o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem [...] a Burmistrzem Miasta [...] w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku D.S. o skierowanie i ustalenie opłat za pobyt w domu pomocy społecznej postanawia: wskazać Burmistrza Miasta [...] jako organ właściwy w sprawie


UZASADNIENIE

Dyrektor [...] Centrum Pomocy Rodzinie, działający z upoważnienia Prezydenta [...] wnioskiem z dnia 13 kwietnia 2017 r. wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem [...] a Burmistrzem Miasta [...] w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku D.S. o skierowanie i ustalenie opłat za pobyt w domu pomocy społecznej.

W uzasadnieniu wniosku wskazano, że D.S. podaniem z dnia 15 listopada 2016 r. zwróciła się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. o skierowanie jej do domu pomocy społecznej. W toku przeprowadzonego wywiadu środowiskowego ustalono, że D.S. jest osobą starszą, schorowaną i wymagającą opieki innych osób. W latach 1979-1997 była zameldowana na pobyt stały w W. Obecnie nie posiada zameldowania na pobyt stały ani na pobyt czasowy. Od lipca 2015 r. zamieszkuje w jednym pomieszczeniu wraz z rodziną syna w B., w budynku gospodarczym zaadoptowanym do celów mieszkalnych o bardzo niskim standardzie. MOPS w B. przy piśmie z dnia 25 listopada 2016 r. przekazał podanie D.S. celem rozpatrzenia zgodnie z właściwością do Ośrodka Pomocy Społecznej [...].

We wniosku o rozstrzygnięcie sporu Dyrektor [...]CPR wskazał, że ustawa o pomocy społecznej określa jednoznacznie, że właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Przy czym miejsce zamieszkania osoby fizycznej nie musi być tożsame z miejscem tzw. zameldowania. Zameldowanie jest bowiem czynnością administracyjną. Miejsce zamieszkania natomiast jest tam gdzie osoba realizuje swoje podstawowe czynności życiowe, a w szczególności mieszka, nocuje, przygotowuje i spożywa posiłki, wypoczywa, przyjmuje korespondencję. D.S. obecnie zatem swoje czynności życiowe skoncentrowała w B. W ocenie organu zainteresowana nie jest ponadto osobą bezdomną, gdyż zamieszkuje w lokalu, który służy do zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych. Dlatego za organ właściwy do rozpatrzenia wniosku D.S. powinno uznać się Burmistrza Miasta [...].

W odpowiedzi na wniosek o rozstrzygnięcie sporu Dyrektor MOPS w B., działający z upoważnienia Burmistrza Miasta [...], podkreślił, że D.S. w B. przebywa tylko czasowo. Na terenie tej gminy nie posiada przedmiotów niezbędnych do materialnej egzystencji. Ponadto z uwagi na fakt, że obecnie nie ma żadnego miejsca zamieszkania, powinna być uznana za osobę bezdomną. Z tych też względów organem właściwym do rozpatrzenia wniosku D.S. o skierowanie do domu pomocy społecznej jest Prezydent [...].

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm. - dalej jako: "P.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Spór o właściwość ma miejsce wtedy, gdy rozbieżność poglądów co do zakresu działania organów administracji publicznej zachodzi w odniesieniu do rozpoznania i rozstrzygnięcia tej samej sprawy, którą zajmują się dwa organy administracji publicznej (spór pozytywny) lub której organy administracji publicznej odmawiają przyjęcia do rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy, powołując się na brak podstaw do ustalenia swej właściwości (spór negatywny). Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, które nie mają wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość rozstrzyganym przez sąd administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 k.p.a.). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest właściwością Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 P.p.s.a.).

W niniejszej sprawie spór, jaki zaistniał pomiędzy Prezydentem [...] a Burmistrzem Miasta [...], jest sporem negatywnym, gdyż żaden z tych organów nie uznaje się za właściwy do rozpoznania wniosku D.S. o skierowanie jej do domu pomocy społecznej.

Przystępując do rozpoznania tego sporu, wskazać należy, iż stosownie do treści art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2016 r., poz. 930 ze zm. - dalej jako "u.p.s."), osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w życiu codziennym, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej. Decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę za pobyt w takiej placówce wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej (art. 59 ust. 1 u.p.s.).

Dla rozpoznania zaistniałego w niniejszej sprawie sporu o właściwość istotne znaczenie ma treść art. 101 ust. 1 u.p.s. Zgodnie z tym przepisem właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Ustawa o pomocy społecznej nie definiuje pojęcia "miejsce zamieszkania". W orzecznictwie utrwalone jest jednak stanowisko, że przez miejsce zamieszkania - zgodnie z ogólną definicją tego terminu zawartą w art. 25 Kodeksu cywilnego - należy rozumieć miejscowość, w której osoba przebywa z zamiarem stałego pobytu. O miejscu zamieszkania decydują łącznie dwa czynniki: zewnętrzny (fakt przebywania) i wewnętrzny (zamiar stałego pobytu). Przesłanki te muszą wystąpić łącznie. Wyrażenie zamiaru stałego pobytu nie jest czynnością prawną, a zatem nie wymaga złożenia oświadczenia woli. Wystarczy, że zamiar taki wynika z zachowania danej osoby pozwalającego obiektywnie stwierdzić, że swą aktywność życiową aktualnie ześrodkowała ona w określonej miejscowości. Przy ustalaniu miejsca zamieszkania decydującego znaczenia nie może mieć samo zameldowanie. Zameldowanie nie dowodzi jeszcze zamieszkiwania w danej miejscowości, a tym samym adres zameldowania nie przesądza jeszcze o miejscu zamieszkania osoby fizycznej. Miejscem zamieszkania jest miejscowość, w której koncentrują się czynności życiowe danej osoby, bez względu na adres jej zameldowania. O zamiarze stałego pobytu można mówić wówczas, gdy występują okoliczności pozwalające przeciętnemu obserwatorowi na wyciagnięcie wniosku, że określona miejscowość obecnie jest głównym ośrodkiem działalności osoby fizycznej. Ustalenie aktualnego miejsca zamieszkania osoby fizycznej nie wyklucza w przyszłości zmian w tym zakresie. Zamiar pobytu w obecnym miejscu zamieszkania nie jest bowiem równoznaczny z dążeniem do wieloletniego przebywania w danej miejscowości, czy też z brakiem jakichkolwiek planów co do ewentualnej zmiany w przyszłości miejsca zamieszkania. Na ocenę, jakie jest aktualne miejsce zamieszkania, nie ma zatem wpływu okoliczność, czy dana osoba w przyszłości będzie chciała albo będzie zmuszona zmienić miejsce swego dotychczasowego zamieszkania. Jeżeli takie zmiany nastąpią, to wtedy będą one mogły mieć wpływ na właściwość organów w innych sprawach. Okoliczności te nie mogą mieć natomiast żadnego znaczenia przy rozstrzyganiu aktualnego żądania wnioskodawczyni. W analizowanej kategorii spraw o właściwości miejscowej organu decyduje bowiem obecne miejsce zamieszkania strony ubiegającej się o konkretne świadczenia z pomocy społecznej.

W niniejszej sprawie bezsporne jest, że D.S. nie jest nigdzie zameldowana na pobyt stały. Niesporne również jest, że od lipca 2015 r. zamieszkuje wraz z synem i jego żoną w B. i w miejscowości tej korzysta z opieki lekarskiej. Oznacza to, że w miejscowości tej obecnie skoncentrowana jest aktywność życiowa strony. Zainteresowana przebywa w B. i takie przebywanie ma cechy założenia we wskazanej miejscowości aktualnego ośrodka jej osobistych interesów. Wskazana miejscowość w przypadku D.S. spełnia, zatem przesłanki miejsca jej zamieszkania w rozumieniu art. 101 ust. 1 u.p.s. w zw. z art. 25 k.c. W konsekwencji przyjąć trzeba, że organem właściwym do rozpatrzenia wniosku D.S. jest Burmistrz Miasta [...].

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 w związku z art. 15 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.