Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1123/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-10-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6340 Potwierdzenie represji
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Prezes Instytutu Pamięci Narodowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Tomasz Wykowski (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Piotr Korzeniowski sędzia WSA Kaja Angerman po rozpoznaniu w dniu 26 października 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi K. L. na postanowienie Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia [...] czerwca 2021 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

I. Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej "Sądu") postanowieniem z dnia 23 czerwca 2021 r. nr 187/21 (dalej "zaskarżonym postanowieniem") Prezes Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (dalej "Prezes IPN" albo "Organ"), po ponownym rozpatrzeniu na wniosek K. L.(dalej "Skarżącej") sprawy rozpatrzonej postanowieniem Organu z dnia [...] maja 2021 r. nr [...], orzekającej na podstawie art.61a § 1 k.p.a. o odmowie wszczęcia postępowania w przedmiocie wydania na rzecz Skarżącej decyzji potwierdzającej okoliczności, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 4 ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu (Dz. U. z 2020 r. poz. 517 z późn. zm.), dalej "u.k." albo "ustawy" – utrzymał własne postanowienie w mocy.

II. Stan sprawy, poprzedzający wydanie zaskarżonego obecnie postanowienia Prezesa IPN, przedstawia się następująco:

1. Podaniem z dnia 27 listopada 2020 r., uzupełnionym pismami z dnia 13 stycznia 2021 r. oraz z dnia 26 kwietnia 2021 r. Skarżąca po raz kolejny zwróciła się do Prezesa IPN o wydanie decyzji, potwierdzającej okoliczności, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 4 u.k., ponownie powołując się na fakt swojego uwięzienia w dniu 12 stycznia 1954 r.

2. Postanowieniem z dnia 17 maja 2021 r., wydanym na podstawie art.61a § 1 k.p.a., Prezes IPN odmówił wszczęcia żądanego postępowania, stwierdzając, co następuje:

(i) Skarżąca żąda wszczęcia postępowania w sprawie administracyjnej, która została już rozpatrzona ostateczną decyzją administracyjną, tj. decyzją Organu z dnia [...] października 2004 r. nr [...] (dalej także "decyzja nr [...]), utrzymującą w mocy własną decyzję nr [...] z dnia [...] września 2004 r., odmawiającą potwierdzenia, że Skarżąca, córka W., ur. 19 września 1936 r., została aresztowana w dniu 12 stycznia 1954 r. i przebywała na komisariacie MO we [...], za działalność polityczną związaną z walką o suwerenność i niepodległość Polski. Ponowne orzekanie w sprawie rozpatrzonej już ostateczną decyzją administracyjną jest niedopuszczalne i kłóciłoby się z zasadą trwałości decyzji administracyjnej ustalonej w art.16 k.p.a.;

(ii) Tylko zatem w sytuacji, w której decyzja Organu nr [...] zostałaby skutecznie wyeliminowana z obrotu prawnego we właściwym trybie prawnym, wystąpiłyby warunki do ponownego rozstrzygnięcia przez Organ, czy w odniesieniu do Skarżącej spełnione zostały przesłanki do potwierdzenia okoliczności, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 4 u.k. Sytuacja tego rodzaju jednakże w sprawie nie występuje, albowiem ostateczna decyzja Organu nr [...] w nieprzerwany sposób pozostaje w obrocie prawnym;

(iii) Kroki prawne, które Skarżąca podejmowała dotąd w celu wzruszenia decyzji Organu nr [...], okazały się nieskuteczne. Stosownie do powyższego:

(-) nie doszło do skutecznego wniesienia przez Skarżącą skargi do sądu administracyjnego bezpośrednio na w/w decyzję (postanowieniem z dnia 13 września 2005 r. tut. Sąd odrzucił taką skargę Skarżącej);

(-) nieskuteczne również okazały się próby wzruszenia decyzji nr [...] w nadzwyczajnych trybach administracyjnych, tj.: a) w drodze stwierdzenia nieważności tej decyzji (wyrokiem z dnia 2 marca 2010 r., sygn. akt V SA/Wa 1454/09, tut. Sąd oddalił skargę Skarżącej na decyzję Organu odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji nr [...]), b) w drodze wznowienia postępowania zakończonego decyzją nr [...] (wyrokiem z dnia 11 kwietnia 2011 r., sygn. akt V SA/Wa 2073/11, tut. Sąd oddalił skargę Skarżącej na decyzję odmawiającą uchylenia decyzji decyzją nr [...]).

3. Pismem z dnia 4 czerwca 2021 r. Skarżąca wniosła do Organu o ponowne rozpatrzenie sprawy rozpatrzonej postanowieniem z dnia 17 maja 2021 r., podnosząc, że decyzja Organu nr [...] została wydana z naruszeniem prawa jako nie znajdująca oparcia w przedstawionej dokumentacji oraz dokumentacji zgromadzonej w zasobie IPN, w związku z czym winna być wyeliminowana z obrotu prawnego, zważywszy na fakt, iż przestępstwa przeciwko narodowi polskiemu nie ulegają przedawnieniu. Do wniosku Skarżąca załączyła: 1) wyrok Sądu Okręgowego we [...] Wydział III Kamy z dnia 13 stycznia 2004 r., sygn. akt III [...] oraz 2) Postanowienie OKŚZpNP we [...] z dnia 21 czerwca 2001 r., sygn. akt [...].

III. Jak już wskazano, postanowieniem zaskarżonym obecnie Prezes IPN rozpatrzył ponownie sprawę rozpatrzoną wcześniejszym postanowieniem z dnia 17 maja 2021 r., utrzymując własne postanowienie w mocy i podtrzymując stanowisko w sprawie. Organ ponownie wskazał, iż funkcjonowanie w obrocie prawnym ostatecznej decyzji nr [...], rozpatrującej już sprawę administracyjną, której ponownego rozpatrzenia domaga się Skarżąca obecnie, stanowi przewidzianą w art. 61a § 1 k.p.a. inną uzasadnioną przyczynę niemożności wszczęcia żądanego postępowania, skutkującą koniecznością odmówienia jego wszczęcia.

IV. Pismem z dnia 30 czerwca 2021 r. Skarżąca wniosła do tut. Sądu skargę na postanowienie Organu, wskazując na wadliwość decyzji nr [...], potwierdzoną zarówno w dokumentacji przedłożonej przez Skarżącą Organowi, jak i w dokumentacji zgromadzonej w archiwum IPN.

Do skargi Skarżąca załączyła niepoświadczoną za zgodność z oryginałem kopię pisma Zastępcy Dyrektora Gabinetu Szefa Urzędu Ochrony Państwa z dnia 20 lipca 1995 r. nr [...], stanowiącego odpowiedź na pismo Skarżącej z dnia 22 maja 1995 r., skierowane do Urzędu Rady Ministrów.

V. W odpowiedzi na skargę, udzielonej pismem z dnia 19 lipca 2021 r., Organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

VI. Sąd rozpoznał skargę na postanowienie Organu z racji sprawowania wymiaru sprawiedliwości, polegającego na kontrolowaniu działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (art.1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych - t.j. Dz.U z 2019, poz. 2167). Kontrola ta obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty (art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.j. Dz.U. z 2019 poz. 2325 – zwanej dalej "p.p.s.a.").

Na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Stosownie do art.135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Stosownie do art.119 pkt 1 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest m.in. postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie. Stosownie do art.120 p.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Uwzględnienie przez wojewódzki sąd administracyjny skargi na orzeczenie organu administracji jest dopuszczalne tylko w razie stwierdzenia w toku kontroli tego orzeczenia naruszeń prawa wymienionych w art.145 § 1 p.p.s.a.

W świetle przywołanego przepisu sąd administracyjny:

1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:

a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;

3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.

Naruszeń, które mogłyby stanowić podstawę do zastosowania w niniejszej sprawie środków o których mowa powyżej, Sąd nie stwierdził.

VII. Kontrola legalności zaskarżonego postanowienia Organu prowadzi do następujących wniosków:

1. Zaskarżonym postanowieniem Organ podtrzymał swoje poprzednie stanowisko co do wystąpienia w sprawie przeszkody procesowej, uniemożliwiającej wszczęcie na żądanie Skarżącej postępowania w przedmiocie potwierdzenia na rzecz Skarżącej okoliczności, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 4 ustawy o kombatantach. Przeszkoda ta polega na tym, iż sprawa będąca przedmiotem obecnego wniosku Skarżącej, została już w przeszłości rozstrzygnięta ostateczną decyzją administracyjną, nieprzerwanie pozostającą w obrocie prawnym (decyzja Organu nr [...]). Wydanie ponownej decyzji w tego rodzaju sprawie w oczywisty sposób naruszałoby powagę rzeczy osądzonej (res iudicata), powodując obciążenie nowo wydanej decyzji kwalifikowaną wadą prawną, o której mowa w art.156 § 1 pkt 3 k.p.a., stanowiącą podstawę do stwierdzenia nieważności tak wydanej, ponownej decyzji. Odmówienie w tej sytuacji przez Organ, stosownie do wymogów art.61a § 1 k.p.a., wszczęcia ponownego postępowania w sprawie, było oczywiście uzasadnione a zarzutów skargi nie można było uwzględnić.

Stanowczego podkreślenia wymaga przy tym, iż w ramach oceny dopuszczalności wszczęcia obecnie postępowania w sprawie Organ nie był upoważniony do kontrolowania i kwestionowania w jakimkolwiek zakresie prawidłowości własnej decyzji nr [...]. Fakt pozostawania tej decyzji w obrocie prawnym był zatem okolicznością wiążącą Organ w sposób bezwzględny, uniemożliwiając obecnie, jak to już wskazano, wszczynanie ponownego postępowania w rozstrzygniętej już sprawie administracyjnej.

2. Stan prawny regulujący przedmiot sprawy przedstawia się następująco:

Stosownie do art. 61 § 1 k.p.a., postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Oznacza to, że złożenie wniosku przez stronę co do zasady wszczyna postępowanie w danej sprawie. Odmowa wszczęcia postępowania może nastąpić jedynie wtedy, gdy wszczęcie to jest niedopuszczalne z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych. Odmowa taka następuje w drodze postanowienia, zgodnie z art. 61a § 1 k.p.a., który stanowi, że gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.

Jak trafnie wskazano w wyroku NSA z dnia 16 grudnia 2020 r., sygn. akt II OSK 1982/18: "Te "inne uzasadnione przyczyny" to res iudicata - funkcjonowanie w obrocie prawnym decyzji dotyczącej przedmiotu sprawy. Nie można bowiem ponownie żądać wszczęcia postępowania w sprawie już raz rozstrzygniętej decyzją ostateczną. Doktryna i orzecznictwo sądowe jest zgodne, że warunkiem koniecznym do wydania postanowienia na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. jest stwierdzenie tożsamości sprawy administracyjnej. Tożsamość ta istnieje wówczas, gdy występują te same podmioty w sprawie, dotyczy ona tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym tej sprawy.".

"Dopóki w obrocie prawnym funkcjonuje decyzja rozstrzygająca sprawę merytorycznie w sposób ostateczny, kolejne postępowanie dotyczące tej samej materii staje się niedopuszczalne." – por. wyrok NSA z dnia 4 lutego 2020 r., sygn. akt II OSK 663/18.

"W postępowaniu administracyjnym niedopuszczalne jest ponowne rozpoznanie sprawy i wydanie decyzji merytorycznej, jeśli wcześniej sprawa tożsama pod względem podmiotowym, przedmiotowym, dotycząca tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym została rozstrzygnięta decyzją ostateczną i decyzja ta nie została następnie uchylona, czy też zmieniona w sposób prawem przewidziany."- por. wyrok NSA z dnia 19 marca 2019 r., sygn. akt I OSK 1088/17.

"1. Decyzja organu administracji państwowej, rozstrzygająca ponownie sprawę wcześniej rozstrzygniętą inną decyzją ostateczną tego organu, a nie stanowiąca o uchyleniu tej pierwotnej decyzji na podstawie odpowiednich przepisów k.p.a., jest dotknięta wadą określoną w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.

2. Dopóki w obrocie prawnym funkcjonuje decyzja rozstrzygająca sprawę merytorycznie w sposób ostateczny, kolejne postępowanie dotyczące tej samej materii staje się niedopuszczalne i to niezależnie od prawidłowości tej decyzji." – por. wyrok NSA z dnia 18 stycznia 2018 r., sygn. akt I OSK 1926/17.

3. Odniesienie w/w uwarunkowań prawnych do stanu faktycznego rozpatrywanej sprawy prowadzi do następujących wniosków:

3.1. Nie ulega wątpliwości, iż 2004 r. na wniosek Skarżącej Organ przeprowadził postępowanie w przedmiocie potwierdzenia okoliczności, o których mowa w art.4 ust.1 pkt 4 u.k. Z przepisu tego wynikało, iż przepisy ustawy stosuje się również do osób, które podlegały represjom wojennym i okresu powojennego a represjami w rozumieniu ustawy są okresy przebywania m.in. w więzieniach lub innych miejscach odosobnienia na terytorium Polski na mocy skazania w latach 1944-1956, na podstawie przepisów wydanych przez władze polskie, przez sądy powszechne, wojskowe i specjalne albo w latach 1944-1956 bez wyroku - za działalność polityczną bądź religijną, związaną z walką o suwerenność i niepodległość. Należy w tym kontekście podkreślić, co następuje:

Pismem z dnia 26 marca 2004 r. Skarżąca wniosła do Organu o potwierdzenie okoliczności, o których mowa w art.4 ust.1 pkt 4 u.k., wyjaśniając w późniejszych pismach, iż żąda potwierdzenia przebywania w styczniu 1954 r. w więzieniu bez wyroku za działalność polityczną związaną z walką o suwerenność i niepodległość, polegającą w szczególności na przepisywaniu i rozdawaniu ulotek, godzących w porządek ówczesnego totalitarnego państwa, skutkującą uznaniem Skarżącej za wroga ludu pracującego.

Decyzją z dnia 20 października 2004 r. nr [...] Prezes IPN, po ponownym rozpoznaniu na wniosek Skarżącej sprawy zakończonej decyzją Organu z dnia 7 września 2004 r. nr [...], odmawiającą potwierdzenia okoliczności, o których mowa w art.4 ust.1 pkt 4 u.k., t.j. że Skarżąca, córka W., ur. [...] września [...] r., została aresztowana w dniu 12 stycznia 1954 r. i przebywała na komisariacie MO we [...], za działalność polityczną związaną z walką o suwerenność i niepodległość Polski – utrzymał własną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu decyzji nr [...] Organ wskazał w szczególności, co następuje:

(i) Mając na uwadze wypracowane w orzecznictwie sądowym rozumienie działalności politycznej bądź religijnej związanej z walką o suwerenność i niepodległość, nie można przyjąć, że przyczyną aresztowania Skarżącej w styczniu 1954 r. była działalność polityczna związana z walką o suwerenność i niepodległość Polski. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż pracując w charakterze maszynistki w Fabryce [...]", Skarżąca przepisała na prośbę koleżanki na maszynie wierszyk pt. "Kino w biurze" prawdopodobnie w kilku egzemplarzach, co ostatecznie spowodowało dyscyplinarne zwolnienie Skarżącej z pracy w dniu 12 stycznia 1954 r. za podrywanie autorytetu kierownictwa zakładu pracy oraz aresztowanie Skarżącej pod zarzutem przepisywania ulotek i ich rozpowszechniania;

(ii) Powyższych działań Skarżącej, mających charakter wyłącznie jednorazowy, nie można jednakże postrzegać jako działalności związanej z walką o suwerenność i niepodległość, na którą, stosownie do wytycznych wskazanych w orzecznictwie sądowym, składa się szereg czynów podejmowanych przez dłuższy czas. Jakkolwiek nie ulega wątpliwości, iż treść przepisanego przez Skarżącą wierszyka mogła być uznana za podrywanie autorytetu kierownictwa zakładu pracy, niemniej nie pozostawała ona w żadnym związku z walką o suwerenność i niepodległość Polski. Ocena ta jest zbieżna z oceną Sądu Okręgowego we [...], dokonaną w wyroku z dnia 13 stycznia 2004 r., rozstrzygającym sprawę z wniosku Skarżącej o odszkodowanie za niesłuszne pozbawienie wolności (sygn. akt III Ko 84/00/o);

(iii) Nie budzi natomiast wątpliwości sam fakt zatrzymania Skarżącej w dniu 12 stycznia 1954 r. i przebywania w areszcie M.O. we [...] przez okres tygodnia. Zdarzenie to, z uwagi na w/w brak powiązania z działalnością polityczną bądź religijną, związaną z walką o suwerenność i niepodległość Polski, nie stanowi jednakże represji w rozumieniu art.4 ust.1 pkt 4 u.k.;

(iv) W materiale dowodowym sprawy brak także potwierdzenia działalności niepodległościowej Skarżącej, mającej polegać na udziale w Powstaniu Warszawskim. Brak jest zatem potwierdzenia zarówno tego, że to udział w Powstaniu był przyczyną aresztowania Skarżącej w styczniu 1954 r., jak i tego, że Skarżąca kiedykolwiek przebywała w więzieniu w związku z udziałem w Powstaniu;

(v) W świetle powyższych ustaleń stwierdzić należy, iż Skarżąca nie prowadziła jakiejkolwiek działalności politycznej związanej z walką o suwerenność i niepodległość, która byłaby przyczyną aresztowania w styczniu 1954 r., co oznacza brak podstaw do potwierdzenia przez Organ okoliczności, o których mowa w art.4 ust.1 pkt 1 u.k.

3.2. Skarżąca podjęła następnie szereg nieskutecznych inicjatyw procesowych, mających na celu wzruszenie decyzji ostatecznej Organu nr [...]. Stosownie do powyższego:

(i) Skarżąca podjęła próbę poddania bezpośrednio decyzji nr [...] sądowej kontroli legalności, wnosząc stosowną skargę do tut. Sądu. Czynność ta okazała się jednakże nieskuteczna, albowiem prawomocnym postanowieniem z dnia 13 września 2005 r., sygn. akt V SA/Wa 3359/04, tut. Sąd wniesioną skargę odrzucił z uwagi na nieuiszczenie przez Skarżącą wymaganego wpisu sądowego.

Z kolei prawomocnym postanowieniem z dnia 9 listopada 2007 r., sygn. akt V SA/Wa 2686/07, tut. Sąd odrzucił skargę Skarżącej o wznowienie postępowania sądowego zakończonego w/w postanowieniem z dnia 13 września 2005 r. sygn.akt V SA/Wa 3359/04.

(ii) Z inicjatywy Skarżącej Organ wszczął następnie szereg nadzwyczajnych postępowań administracyjnych (skontrolowanych następnie przez tut. Sąd), mających na celu wzruszenie decyzji nr [...] na drodze administracyjnej (postępowania oparte na art.145, 154 i 156 k.p.a.). Stosownie do powyższego:

(iii) W wyniku przeprowadzenia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji nr [...] w trybie art.156 i nast. k.p.a. Prezes IPN, decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r., odmówił stwierdzenia żądanej nieważności, a następnie po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzją z dnia [...] sierpnia 2009 r. utrzymał w mocy decyzję wydaną w tym zakresie. Wyrokiem z dnia 2 marca 2010 r., sygn. akt V SA/Wa 1454/09, tut. Sąd oddalił skargę Skarżącej na decyzję Prezesa IPN z dnia 6 sierpnia 2009 r.;

(iv) Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2011 r. Prezes IPN wznowił postępowanie zakończone decyzją Organu nr [...] w zw. z przyczyną wznowienia wskazaną w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., a następnie decyzją z dnia 26 lipca 2011 r. odmówił uchylenia tej decyzji. Po rozpoznaniu wniosku Skarżącej o ponowne rozpatrzenie sprawy, Prezes IPN decyzją z dnia 17 sierpnia 2011 r. utrzymał w mocy ww. decyzję własną. Wyrokiem z dnia 11 kwietnia 2012 r., wydanym w sprawie V SA/Wa 2073/11, tut. Sąd oddalił skargę Skarżącej na decyzję Organu z dnia 17 sierpnia 2011 r.;

(v) Decyzjami z dnia [...] października 2012 r. nr [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r. Prezes IPN odmówił zmiany decyzji nr [...] na podstawie art.154 k.p.a. Wyrokiem z dnia 23 maja 2013 r., sygn. akt IV SA/Wa 2702/12 tut. Sąd oddalił skargę Skarżącej na decyzję Prezesa IPN z dnia [...] października 2012 r.

3.3. Nie ulega wątpliwości, iż przedmiotem obecnie wniesionego wniosku Skarżącej z dnia 27 listopada 2020 r., uzupełnionego pismami z dnia 13 stycznia i 26 kwietnia 2021 r., było żądanie ponownego przeprowadzenia przez Organ postępowania o potwierdzenie okoliczności, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 4 u.k., opartego na tych samych podstawach faktycznych (udział Skarżącej w Powstaniu Warszawskim, uwięzienie bez wyroku w styczniu 1954 r.).

Stosownie do uwag poczynionych wcześniej należy kategorycznie stwierdzić niedopuszczalność wszczęcia żądanego postępowania, albowiem prowadziłoby to nieuchronnie do nieakceptowanego prawnie naruszenia powagi rzeczy osądzonej, tj. zignorowania ostatecznej decyzji Organu nr [...], którą tą decyzją - ze skutkiem wiążącym dla wszystkich podmiotów prawa - rozstrzygnięto już sprawę administracyjną, będącą przedmiotem obecnego wniosku Skarżącej.

Ponownie zauważyć należy, iż Skarżąca dysponowała w stosownym czasie środkiem prawnym, umożliwiającym zweryfikowanie legalności decyzji Organu nr [...], tj. uprawnieniem do złożenia skargi do tut. Sądu bezpośrednio na tę decyzję, z którego to środka wprawdzie skorzystała, niemniej w sposób nieskuteczny (skarga została prawomocnie odrzucona przez tut. Sąd z uwagi na nieopłacenie przez Skarżącą wymaganego wpisu sądowego).

Całkowicie niedopuszczalne jest oczekiwanie przez stronę postępowania, że może ona zrekompensować sobie nieskorzystanie w stosownym czasie z możliwości poddania ostatecznej decyzji administracyjnej kontroli sądowej poprzez zażądanie ponownego wszczęcia przez organ postępowania w tej samej sprawie. Podobnie niedopuszczalne byłoby zresztą żądanie ponownego wszczęcia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną, która to decyzja została następnie skontrolowana przez sąd administracyjny, natomiast wynik tej kontroli nie usatysfakcjonował strony (skarga została zatem prawomocnie oddalona).

Oczywistym jest bowiem, że otwarcie możliwości nielimitowanego wszczynania na żądanie strony kolejnych postępowań administracyjnych w sprawie rozstrzygniętej już ostateczną decyzją administracyjną prowadziłoby do chaosu prawnego, niestabilności stanu prawnego i paraliżu organów administracji (wnioskodawca niezadowolony z zapadłego ostatecznego rozstrzygnięcia w nieograniczony sposób ponawiałby bowiem żądania wszczęcia postępowania w tej samej sprawie, licząc na to, iż któreś z tych żądań skłoni organ do odstąpienia od stanowiska dotychczasowego i rozstrzygnięcia sprawy na jego korzyść).

Ponowne przeprowadzenie postępowania w sprawie rozstrzygniętej ostateczną decyzją administracyjną jest zatem dopuszczalne tylko w sytuacji, w której przed złożeniem nowego wniosku w/w decyzja została usunięta z obrotu prawnego we właściwym nadzwyczajnym trybie administracyjnym, tj. w szczególności poprzez: 1) stwierdzenie nieważności tej decyzji w trybie uregulowanym w art.156 i nast. k.p.a., 2) uchylenie tej decyzji na podstawie art.154 albo 155 k.p.a., 3) uchylenie tej decyzji w wyniku wznowienia postępowania w trybie art.145 i nast. k.p.a. (aczkolwiek w tym przypadku, stosownie do art.151 § 1 pkt 2 k.p.a., wraz z uchyleniem decyzji następuje jednoczesne rozstrzygnięcie w sprawie co do istoty, co oznacza brak konieczności dalszego wnoszenia przez stronę o wszczęcie kolejnego postępowania w przedmiocie rozstrzygnięcia sprawy).

Tym samym wszczęcie obecnie nowego postępowania w sprawie objętej wnioskiem Skarżącej było możliwe wyłącznie w razie uprzedniego (tj. mającego miejsce przed złożeniem obecnego wniosku) ostatecznego wyeliminowania decyzji Organu nr [...] z obrotu prawnego we w/w stosownym trybie prawnym. Należy zatem wyraźnie zaznaczyć, iż samo złożenie przez Skarżącą nowego wniosku w sprawie rozstrzygniętej ostateczną decyzją nr [...] nie stanowiło dodatkowego środka prawnego (dodatkowego w stosunku do w/w nadzwyczajnych trybów administracyjnych), umożliwiającego Organowi skontrolowanie prawidłowości własnej decyzji. Jak już wskazano, ostateczna decyzja nr [...] jest dla Organu wiążąca, a zakwestionowanie jej legalności, umożliwiające wszczęcie ponownego postępowania w sprawie potwierdzenia na rzecz Skarżącej okoliczności, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 4 u.k., mogło nastąpić wyłącznie w uprzednim, odrębnym i nadzwyczajnym trybie administracyjnym. Tym samym żywione przez Skarżącą przekonanie (któremu Skarżąca dała czytelny wyraz zarówno w postępowaniu administracyjnym, jak i sądowym), iż złożenie przez Nią kolejnego wniosku w sprawie nakłada na Organ obowiązek dokonania prawidłowości weryfikacji decyzji nr [...] (w ocenie Skarżącej wadliwość w/w decyzji potwierdza zarówno dokumentacja przedłożona przez Nią Organowi, jak dokumentacja zgromadzona w archiwum IPN) nie znajduje oparcia w przepisach prawa.

Co do zasady zatem próba wykazania przez Skarżącą ewentualnej wadliwości decyzji nr [...] mogła nastąpić wyłącznie w nadzwyczajnych trybach administracyjnych (pod warunkiem zaistnienia przewidzianych w tych trybach przesłanek umożliwiających zarówno badanie legalności decyzji nr [...], jak i jej wyeliminowanie z obrotu prawnego) z której to drogi Skarżąca skorzystała, inicjując przywołane wcześniej postępowania uregulowane w art.145, 154, 156 k.p.a. Powyższe nie doprowadziło jednakże do wyeliminowania decyzji Organu nr [...] z obrotu prawnego a prawidłowość poszczególnych rozstrzygnięć odmownych w tym zakresie potwierdził tut. Sąd powołanymi wcześniej wyrokami, oddalającymi skargi Skarżącej. W świetle powyższych okoliczności trafnie uznał Organ, iż w sytuacji pozostawania w obrocie prawnym decyzji Organu nr [...], należy na zasadzie art.61a § 1 k.p.a. odmówić wszczęcia postępowania z kolejnego wniosku Skarżącego, żądającego ponownego rozstrzygnięcia sprawy, w której w/w decyzja Organu nr [...] została wydana.

W świetle powyższych okoliczności skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Z powyższych względów Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.

.