Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 543/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2020-10-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1 i 1b, art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b, art. 27 ust. 5
journal: Dz.U. 2018 poz 2220
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jedn.
article: art. 7, art. 11, art. 15, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107, art. 138 par. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak Sędziowie: Sędzia WSA Alina Dominiak (spr.) Sędzia WSA Paweł Mierzejewski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 1 października 2020 r. sprawy ze skargi M. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 20 kwietnia 2020 r., nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia 28 stycznia 2020 r. nr [...].


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 28 stycznia 2020 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r., poz. 2220 ze zm.) – dalej jako: "ustawa", Prezydent Miasta odmówił M. O. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wnioskowanego na R. S. od dnia 1 stycznia 2020 r.

Organ I instancji podał, że osoba wymagająca opieki, R. S., legitymuje się orzeczeniem lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 11 grudnia 2019 r., zaliczającym go do osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji do dnia 31 grudnia 2020 r. ze wskazaniem, że niezdolność do samodzielnej egzystencji istniała na dzień 1 października 2019 r. Niepełnosprawność nie powstała przed ukończeniem przez R. S. 18. roku życia, ani w trakcie nauki w szkole lub szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia.

Zdaniem organu I instancji skutkiem wejścia w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 (Dz. U. z 2014 r., poz. 1443) nie jest ani uchylenie art. 17 ust. 1b ustawy, ani uchylenie decyzji przyznających świadczenia, ani też wykreowanie "prawa" do żądania świadczenia dla opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, jeżeli niepełnosprawność podopiecznych nie powstała w okresie dzieciństwa. Przesłanka wymieniona w art. 17 ust. 1b ustawy nie narusza zasady równości w takim zakresie, w jakim stanowi podstawę zróżnicowania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego według uprzedniego podziału na dwie kategorie. Wykonanie w/w wyroku Trybunału Konstytucyjnego wymaga podjęcia działań ustawodawczych, które doprowadzą do przywrócenia równego traktowania opiekunów osób niepełnosprawnych dorosłych, ale Trybunał nie przesądza jaki model ustalenia świadczeń dla tych osób należy przyjąć.

Powołując się na art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy organ I instancji stwierdził, że zgodnie z decyzją z dnia 20 stycznia 2020 r. przyznano stronie specjalny zasiłek opiekuńczy na okres od 1 stycznia 2020 r. do 31 października 2020 r. Wprawdzie strona w swoich podaniach wyraża "gotowość do warunkowego zrzeczenia się specjalnego zasiłku opiekuńczego", ale ustawa o zasiłkach rodzinnych nie przewiduje takiej konstrukcji. Powołując się na treść art. 24 ust. 2-2a ustawy organ I instancji stwierdził, że z uwagi na fakt, iż orzeczenie o niepełnosprawności dla R. S. zostało wydane w dniu 11 grudnia 2019 r., nie ma możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Organ I instancji dodał, że R. S. ma ustalony stopień niepełnosprawności od 31 stycznia 2018 r. (zgodnie z poprzednim orzeczeniem o niepełnosprawności z dnia 23 lipca 2018 r.), natomiast strona była ostatni raz aktywna zawodowo w okresie od 1 lutego 2006 r. do 19 grudnia 2007 r. Z tych względów nie zachodzi związek przyczynowo-skutkowy między zaprzestaniem aktywności zawodowej przez stronę a powstaniem niepełnosprawności jej brata, skutkującej koniecznością sprawowania opieki nad nim. Z informacji uzyskanych w trakcie wywiadu środowiskowego z dnia 28 stycznia 2020 r. wynika, że sprawowanie opieki nad bratem w połączeniu z prowadzeniem własnego gospodarstwa domowego uniemożliwia stronie podjęcie pracy zarobkowej.

Z powyższych względów, organ I instancji uznał, że M. O. nie spełnia przesłanek do pobierania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad bratem R. S.

Odwołanie od tej decyzji wniosła M. O. podnosząc, że nie zgadza się z powyższą decyzją, gdyż jej brat R. S. jest niezdolny do samodzielnej egzystencji i wymaga pomocy osób drugich. Nie ma różnicy między dorosłą osobą niepełnosprawną, zaś odmienne traktowanie osób niepełnosprawnych jest niekonstytucyjne. Wskazując na schorzenia, na które cierpi jej brat, skarżąca wyjaśniła, że jest on osobą leżącą, wymagającą pomocy przy codziennych czynnościach higienicznych (pampersy, mycie, ubieranie) oraz gotowanie posiłków, jest pod opieką poradni psychiatrycznej. W tej sytuacji pomoc bratu jest bardzo potrzebna, do lekarza trzeba chodzić dosyć często, a są sytuacje, że ze względu na jego stan musi być do dyspozycji i organizować wizyty lekarskie 2-3 razy w tygodniu, a czasem raz na 3-4 tygodnie, bo często zależy to od jego samopoczucia. Skarżąca dodała, że przynajmniej 1-2 razy w miesiącu musi organizować bratu przejazd na kontrolne badania i konsultacje do Poradni, a ze względu na fakt, że ich rodzice nie żyją musi opiekować się bratem samodzielnie, co jest równoznaczne z tym, że nie może podjąć pracy. Do odwołania skarżąca załączyła orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 28 stycznia 2020 r., zaliczające R. S. do znacznego stopnia niepełnosprawności do dnia 31 stycznia 2022 r. ze wskazaniem, że niepełnosprawność istnieje od 36. roku życia, zaś ustalony stopnień niepełnosprawności datuje się od dnia 31 stycznia 2018 r.

Decyzją z dnia 20 kwietnia 2020 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.) – dalej jako "k.p.a.", art. 17 ust. 1 pkt 4 i ust. 1a, ust. 1b, art. 23 ust. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych, Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przedstawił stan faktyczny wynikający z dokumentacji medycznej dotyczącej stanu zdrowia R. S. oraz z treści wywiadu środowiskowego.

Kolegium przywołało treść art. 17 ust. 1, ust. 1a, ust. 1b oraz ust. 4 ustawy wskazując, że ustalony znaczny stopień niepełnosprawności R. S. istnieje od dnia 31 stycznia 2018 r.

Następnie Kolegium wyjaśniło, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 nie uchylił przepisu art. 17 ust. 1b ustawy, zaś w jego uzasadnieniu wskazał, że "można odmiennie ukształtować reguły wypłacania świadczenia dla tych osób, które sprawują opiekę nad niepełnosprawnymi dziećmi. Z tego powodu przesłanka wymieniona w art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, nie narusza zasady równości w takim zakresie, w jakim stanowi podstawę zróżnicowania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego według uprzedniego podziału na dwie kategorie". Skoro niepełnosprawność R. S. istnieje od 36. roku jego życia, a została stwierdzona wtedy, gdy był on w 46. roku życia, nie powstała więc do ukończenia przez niego 18. czy 25. roku życia. W konsekwencji Kolegium zaakceptowało stanowisko organu I instancji w kwestii tej negatywnej przesłanki, skutkującej odmową przyznania prawa do przedmiotowego świadczenia.

Ponadto Kolegium wyjaśniło, ze z zebranego materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy nie wynika zaistnienie związku przyczynowego między wykonywaniem opieki nad osobą niepełnosprawną, a nie podejmowaniem lub rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przez skarżącą. Opieka skarżącej nad bratem jest raczej pomocą rodzinną, chyba niewykonywaną w sposób ciągły, gdyż zarówno podopieczny jak i jego opiekunka zamieszkują oddzielenie, co nie pozwala na trwałe i ciągłe wykonywanie tej opieki (art. 17 ust. 1 ustawy).

Dodatkowo, zdaniem Kolegium, przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w świetle art. 17 ust. 4 pkt 1 lit. b ustawy jest wykluczone z uwagi na przyznanie skarżącej prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na powyższą decyzję M. O. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego i przyznanie wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego od miesiąca złożenia wniosku i tym samym nieprzekazywanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I i II instancji. Podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w odwołaniu od decyzji organu I instancji dodała, że jej aktywność zawodowa zakończyła się w 2007 r. z uwagi na jej stan zdrowia ( ówczesne podejrzenie nowotworu), a następnie w związku z koniecznością sprawowania opieki nad babcią. Zachorowała też jej matka ( nowotwór złośliwy) , chorował także jej brat. Sprawowała więc opiekę nad trzema osobami. Ponadto skarżąca wskazała, że jej zamieszkiwanie pod innym adresem niż brat nie świadczy o tym, że nie opiekuje się bratem, a ponadto niejednokrotnie u niego nocuje. Podniosła, że opiekunowie dzieci niepełnosprawnych nie zawsze przez całą dobę sprawują nad nimi opiekę, bowiem korzystają z dziennych ośrodków opieki.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Na mocy art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; powoływanej dalej w skrócie jako: "p.p.s.a."), uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3).

Stosownie natomiast do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Na wstępie, w związku ze sformułowanym w skardze wnioskiem o przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego, przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego i nieprzekazywanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organom I i II instancji, wskazać należy, że w świetle ww. art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych sąd administracyjny nie rozstrzyga spraw administracyjnych należących do kompetencji organów administracji publicznej, a jedynie kontroluje legalność ich aktów i czynności. Zatem przepisy określające zasady sądowej kontroli decyzji administracyjnych nie pozwalają na bezpośrednie kształtowanie przez sąd administracyjny praw i obowiązków stron. Nie ma zatem podstaw prawnych, aby sąd administracyjny orzekł o przyznaniu skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego, jakby tego oczekiwała skarżąca.

Dokonując kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia w oparciu o wyżej wskazane kryterium Sąd uznał, że wniesiona skarga zasługuje na uwzględnienie.

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięć organów obu instancji stanowiły przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Stosownie do art. 17 ust. 1b ustawy świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia.

Jako powód odmowy przyznania świadczenia organy obu instancji wskazały niespełnienie przesłanki z art. 17 ust. 1b ustawy dotyczącej czasu powstania niepełnosprawności, podstawą odmowy przyznania świadczenia był również art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy, a także niewystąpienie przesłanki z art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy polegającej na istnieniu związku przyczynowego pomiędzy niepodejmowaniem pracy przez skarżącą, a sprawowaną przez skarżącą opieką nad bratem.

W odniesieniu do tej ostatniej kwestii organ I instancji przedstawił argumentację, zgodnie z którą opisany wyżej związek przyczynowy nie zachodzi z uwagi na zaprzestanie przez skarżącą aktywności zawodowej w 2007 r., podczas gdy stopnień niepełnosprawności brata skarżącej ustalono w dniu 31 stycznia 2018 r., a nadto że niemożność podjęcia pracy zarobkowej przez skarżącą wynika nie tylko z konieczności sprawowania opieki nad bratem, lecz również z prowadzenia własnego gospodarstwa domowego. Kolegium przytoczyło ww. stanowisko organu I instancji i stwierdził ponadto, że skarżąca i jej brat zamieszkują oddzielnie, co ma wskazywać na brak możliwości trwałego i ciągłego wykonywania przez skarżącą opieki nad bratem.

Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że spór pomiędzy skarżącą a organami obu instancji dotyczy w pierwszej kolejności tego, czy na gruncie obowiązujących przepisów opiekunowi (skarżącej) może przysługiwać świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w art. 17 ustawy, pomimo że niepełnosprawność dorosłej osoby niepełnosprawnej, która pozostaje pod jego opieką, nie powstała nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub 25. w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej.

Przy rozważaniu tej kwestii konieczne jest wzięcie pod uwagę treści i skutków płynących z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, dla określenia ich wpływu na sytuację prawną skarżącej.

W niniejszej sprawie organ I instancji uznał, że skarżąca nie spełnia warunku do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego określonego w art. 17 ust. 1b ustawy, ponieważ ze wskazanego orzeczenia nie wynika, aby niepełnosprawność jej brata powstała w okresach jego życia wskazanych w art. 17 ust. 1b ustawy. Zapatrywanie co do niespełnienia warunku z art. 17 ust. 1b ustawy zostało podzielone przez organ odwoławczy, który wskazał że niepełnosprawność brata skarżącej istnieje od 36. roku życia.

Zgodnie z art. 17 ust. 1b ustawy warunkiem przyznania wnioskowanego świadczenia jest powstanie niepełnosprawności u osoby wymagającej opieki nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia.

Trybunał Konstytucyjny w punkcie drugim sentencji wyroku z 21 października 2014 r. (sygn. akt K 38/13) orzekł, że art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.

Skoro w powołanym wyroku Trybunału została stwierdzona niezgodność we wskazanym zakresie przepisu ustawy z Konstytucją, to sąd administracyjny nie może tej okoliczności nie brać pod uwagę lub ją pomijać.

Przedmiotowy wyrok Trybunału Konstytucyjnego jest tzw. wyrokiem zakresowym, czyli takim, w którym Trybunał Konstytucyjny stwierdza zgodność albo niezgodność z Konstytucją przepisu prawnego w określonym (podmiotowym, przedmiotowym lub czasowym) zakresie jego zastosowania. W konsekwencji atrybut konstytucyjności albo niekonstytucyjności nie jest przypisywany całemu aktowi prawnemu albo jego jednostce redakcyjnej (przepisowi), lecz jego fragmentowi, a ściślej rzecz biorąc jakiejś normie (normom) wywiedzionej z tego przepisu. Wyrok zakresowy rozstrzyga o przepisie, którego rozumienie nie jest sporne, lecz zarzut niekonstytucyjności odnosi się do wyraźnego zakresu zastosowania tego przepisu (por.: M. Florczak-Wątor, Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego i ich skutki prawne, Poznań 2006, s. 104).

Przywołany wyrok odnosi się do negatywnego zakresu przepisu art. 17 ust. 1b ustawy, na co wskazuje zwrot "w zakresie, w jakim różnicuje". Istotą tego rozstrzygnięcia jest uznanie za niezgodne z konstytucyjną zasadą równości pominięcie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego innych osób, niż wskazanych w tym przepisie, przy czym niekonstytucyjności takiego ograniczenia Trybunał upatruje w zróżnicowaniu prawa podmiotowego opiekunów osób niepełnosprawnych ze względu na wiek powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki.

Skutkiem tego wyroku jest zmiana zakresu zastosowania przepisu art. 17 ust. 1b ustawy w zakresie treści w nim ujętej, będącego przepisem szczególnym w odniesieniu do art. 17 ust. 1 tej ustawy, który określa ogólne przesłanki prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Zakresowe wyeliminowanie ograniczeń o charakterze podmiotowym (wieku powstania niepełnosprawności podopiecznych) nie powoduje dysfunkcjonalności ustawy, gdyż jak zasadnie wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w wyroku z 1 czerwca 2015 r., sygn. akt II SA/Bd 366/15, możliwe jest odnalezienie w treści art. 17 ustawy i przepisów z nim skorelowanych wszystkich elementów podmiotowych, przedmiotowych i czasowych koniecznych dla zrekonstruowania normy (norm) prawnej określającej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Nie jest to zatem przypadek tzw. pominięcia prawodawczego, które polega na wskazaniu przez Trybunał braku pewnych treści normatywnych w kontrolowanym przepisie (por. A. Kustra, Wyroki zakresowe Trybunału Konstytucyjnego, Przegląd Sejmowy, nr 4/2011, s. 60). Trybunał Konstytucyjny derogował bowiem fragment pełnego i jednoznacznego pod względem zakresowym przepisu, realizując tym samym klasyczną i nie budzącą kontrowersji funkcję "negatywnego prawodawcy" (por. S. Wronkowska, Kilka uwag o "prawodawcy negatywnym", Państwo i Prawo nr 10/2008).

Stanowisko to Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela.

Trybunał Konstytucyjny derogując w powołanym wyżej zakresie przepis art. 17 ust.1b ustawy nie odroczył utraty jego mocy obowiązującej (art. 190 ust. 3 Konstytucji RP). Oznacza to, że bezpośrednim skutkiem orzeczenia jest utrata przez ten przepis we wskazanym w wyroku zakresie domniemania konstytucyjności. Innymi słowy, skutkiem wydanego orzeczenia jest stwierdzenie niekonstytucyjności art. 17 ust. 1b ustawy w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, i to począwszy od dnia ogłoszenia wyroku.

Przedmiotowy wyrok został ogłoszony w Dzienniku Ustaw RP z dnia 23 października 2014 r. pod poz. 1443 i z tym dniem orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego weszło w życie. Omawiany przepis ustawy - art. 17 ust. 1b, jako niekonstytucyjny w określonym przez wyrok zakresie, nie powinien mieć od tego momentu zastosowania, gdyż Trybunał Konstytucyjny wprost stwierdził jego niekonstytucyjność.

Stwierdzenie niekonstytucyjności przepisu przekłada się na ukształtowanie nowego stanu prawnego. Zgodnie z art. 6 k.p.a., organy administracji posiadają uprawnienie do działania jedynie na mocy obowiązujących przepisów.

Zauważyć także należy, że Trybunał Konstytucyjny nie może uzasadnieniem swego wyroku przesądzić o tym, że jednoznaczna sentencja wyroku może obowiązywać w innym zakresie, niż wynika to z jej brzmienia lub z zasad prawa konstytucyjnego (art. 190 Konstytucji RP), które obowiązują także Trybunał, stojący na straży ich przestrzegania. Ani treść uzasadnienia wyroku, ani tym bardziej interpretacja fragmentu uzasadnienia nie może modyfikować treści sentencji wyroku, ani też zmieniać wynikających z przepisów prawa skutków orzeczeń wydawanych przez Trybunał Konstytucyjny. Zgodnie z dominującym poglądem doktryny uzasadnienia orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego nie wiążą sądów (poza ewentualnie sądem pytającym w przypadku tzw. pytania prawnego), brak jest bowiem przesłanek warunkujących uznanie takiej kompetencji (por. J. Mikołajewicz, Zasady orzecznicze Trybunału Konstytucyjnego. Zagadnienia teoretyczne, Poznań 2008, s. 84).

W uzasadnieniu wyroku Trybunał, m.in. po rozważeniu braku przesłanek do zróżnicowania sytuacji prawnej opiekunów osób niepełnosprawnych ze względu na czas (wiek) powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki wskazał, że skutkiem wyroku jest stwierdzenie w punkcie 8., iż opiekunowie dorosłych osób niepełnosprawnych muszą być traktowani przez ustawodawcę jako podmioty należące do tej samej klasy. Stwierdzenie to, podobnie jak następne dwa akapity, odnosi się bezpośrednio do ustawodawcy (tzw. sygnalizacja). Natomiast w akapicie czwartym punktu 8. uzasadnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego znajdują się rozważania dotyczące skutku wyroku dla stanu prawnego i sytuacji prawnej adresatów przepisu art. 17 ust. 1b ustawy – "skutkiem wejścia w życie wyroku nie jest ani uchylenie art. 17 ust. 1b ustawy, ani uchylenie decyzji przyznających świadczenia, ani wykreowanie "prawa" do żądania świadczenia dla opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, jeżeli niepełnosprawność podopiecznych nie powstała w okresie dzieciństwa. Trybunał Konstytucyjny orzekł ostatecznie o niekonstytucyjności jedynie części normy wynikającej z art. 17 ust. 1b ustawy. Poprawienie stanu prawnego w tym zakresie należy w ocenie Trybunału wyłącznie do ustawodawcy, który - biorąc pod uwagę skutki społeczne rozstrzygnięć podejmowanych w badanej materii - powinien dokonać tego bez zbędnej zwłoki".

Jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w cytowanym wyroku, fragment ten potwierdza charakterystykę zakresowego typu wyroku. Jeśli zaś chodzi o fragmenty odnoszące się do "uchylenia decyzji przyznających świadczenia" oraz "wykreowanie prawa do żądania świadczenia dla opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych" to dosłownie pojmując treść tego zapisu brak byłoby podstaw do stosowania przepisu art. 17 ust. 1b ustawy w zakresowo derogowanym brzmieniu, bez ingerencji ustawodawcy. Takie stwierdzenie przeczy sentencji wyroku i możliwości zrekonstruowania wszystkich konstytutywnych elementów prawa do świadczenia pielęgnacyjnego po wyłączeniu norm wynikających z derogowanego zakresu przepisu. Zapis zawarty w punkcie 8. uzasadnienia wyroku należy zatem potraktować jako wskazówkę interpretacyjną, nie zaś element rozstrzygający o zakresie derogacji i jej skutku dla obowiązywania prawa.

Podzielając powyższe stanowisko stwierdzić należy, że skoro wyrok Trybunału Konstytucyjnego odniósł bezpośredni skutek, to zadaniem sądu administracyjnego, realizującego ustrojową funkcję gwaranta praw i wolności obywatelskich jest ustalenie możliwości jego zastosowania zgodnie z wzorcem konstytucyjnym. Zawarta w sentencji wyroku Trybunału derogacja nie powoduje bowiem powstania luki konstrukcyjnej, a zmodyfikowany przepis 17 ust. 1b ustawy, w dopełnieniu z ust. 1 tego artykułu, może być stosowany.

W świetle poczynionych rozważań nie można uznać, że wydany przez Trybunał Konstytucyjny wyrok nie zmieniał sytuacji prawnej strony. Przeciwnie, wynika z niego, że organy rozpoznając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego złożony przez opiekuna dorosłej osoby niepełnosprawnej, w obecnym stanie prawnym (dopóki w tej materii nie zostaną wprowadzone nowe rozwiązania ustawowe) mają obowiązek zbadać, czy wnioskodawca spełnia warunki do przyznania tego świadczenia określone w art. 17 ustawy, to jest z wyłączeniem tej części tego przepisu, która z dniem 23 października 2014 r. została ostatecznie uznana za niekonstytucyjną.

Wyroki Trybunału Konstytucyjnego są wiążące co do swojej sentencji, ta zaś w przedmiotowej sprawie jednoznacznie stanowi o niekonstytucyjności przepisu art. 17 ust. 1b ustawy w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności.

Zaistniała zatem podstawa do uwzględnienia skargi, bowiem przedmiotowym wyrokiem Trybunał orzekł o niezgodności z Konstytucją RP przepisu art. 17 ust. 1b ustawy w zakresie, który stanowił podstawę orzekania w niniejszej sprawie.

Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela linię orzeczniczą sądów administracyjnych, które w odniesieniu do opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych wnoszących o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego po wyroku Trybunału, dostrzegają jego wpływ na obecną sytuację tych podmiotów i wyrażają stanowisko o konieczności uchylenia decyzji (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 2 sierpnia 2016 r., sygn. akt I OSK 923/16, oraz wyrok z 4 listopada 2016 r., sygn. akt I OSK 1578/16, wyrok WSA w Warszawie z 2 kwietnia 2015 r., sygn. akt VIII SA/Wa 1026/14, wyrok WSA w Olsztynie z 27 sierpnia 2015 r., sygn. akt II SA/Ol 623/15, cytowany powyżej wyrok WSA w Bydgoszczy z 1 czerwca 2015 r., sygn. akt II SA/Bd 366/15, wyrok WSA w Gdańsku z 16 marca 2017 r., sygn. akt III SA/Gd 51/17). Sąd nie podziela tym samym poglądu wyrażonego w innych orzeczeniach, w których przyjęto, że wejście w życie przedmiotowego wyroku Trybunału nie ma wpływu na kształt obowiązujących przepisów, z uwagi na zawarte w jego uzasadnieniu wyjaśnienia (np. wyrok WSA w Gliwicach z 14 stycznia 2015 r., sygn. akt IV SA/Gl 1085/14, wyrok WSA w Białymstoku z 20 sierpnia 2015 r., sygn. akt II SA/Bk 464/15).

Podsumowując, organy obu instancji wadliwie przyjęły, że skarżąca nie może uzyskać świadczenia ze względu na to, że niepełnosprawność jej brata powstała po upływie okresów wskazanych w art. 17 ust. 1b ustawy.

Za niezasadne Sąd uznał ponadto wyrażone w decyzjach organów obu instancji stanowisko w kwestii niespełnienia przez skarżącą określonej w art. 17 ust. 1 ustawy przesłanki, jaką jest niepodejmowanie zatrudnienia z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad niepełnosprawnym bratem. Organ I instancji wskazał na datę ustania aktywności zawodowej skarżącej w porównaniu z datą zaliczenia jej brata do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, a także na okoliczność prowadzenia przez skarżącą własnego gospodarstwa domowego. Z kolei organ odwoławczy nie zajął stanowiska co do wpływu zaprzestania aktywności zawodowej skarżącej w 2007 r. na prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, lecz zaakcentował okoliczność, że skarżąca nie mieszka z bratem, która to okoliczność w ocenie Kolegium nie pozwala na trwałe i ciągłe sprawowanie przez skarżącą opieki nad bratem.

Świadczenie pielęgnacyjne niewątpliwie nie jest kierowane do wszystkich opiekunów osób niepełnosprawnych, lecz tylko do tych z nich, którzy sprawując opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny czynią to w tak dużym - a wynikającym ze stopnia niepełnosprawności osoby, którą się opiekują - zakresie i rozmiarze, że opieka ta nie pozwala im na podjęcie innej pracy. Świadczenie pielęgnacyjne ma być bowiem rekompensatą za rezygnację z pracy z uwagi na konieczność opieki nad osobą bliską, która jej wymaga. Ustawa o świadczeniach rodzinnych nie zawiera definicji sprawowania opieki. Jednak z treści art. 17 ust. 1 ustawy wynika, że aby można było mówić o opiece w rozumieniu analizowanego przepisu, musi być to opieka stała i długoterminowa. Związek między rezygnacją z zatrudnienia albo jego niepodejmowaniem a sprawowaną opieką musi być przy tym bezpośredni i ścisły.

W ocenie Sądu stwierdzenia organów w powyższym zakresie nie mogą być uznane za przekonujące. Organ I instancji zbagatelizował konieczność dokonania oceny zebranych w sprawie dowodów w ich wzajemnym powiązaniu i całokształcie, skupiając się wyłącznie na dacie ustania zatrudnienia skarżącej. Fakt, że skarżąca była zatrudniona do 2007 r. nie może być uznany za rozstrzygający o braku związku pomiędzy sprawowaną przez nią opieką a niemożnością podjęcia zatrudnienia. Należy zauważyć, że w art. 17 ust. 1 ustawy jest mowa o rezygnacji lub niepodejmowaniu zatrudnienia z uwagi na konieczność sprawowania opieki. Organ I instancji nie wziął pod uwagę przesłanki "niepodejmowania" zatrudnienia, a skupił się na "rezygnacji", wskazując, że skarżąca przerwała zatrudnienie, zanim jej brat został zaliczony do znacznego stopnia niepełnosprawności. Podkreślenia wymaga jednak, że osoba w wieku produkcyjnym może świadomie zrezygnować z poszukiwania i podjęcia zatrudnienia, właśnie z uwagi na konieczność stałej opieki nad osobą niepełnosprawną. Ocena spełnienia przesłanek z art. 17 ust. 1 ustawy powinna być zawsze dokonywana jako aktualna, to jest odnosząca się do czasu, w którym wnioskodawca wystąpił o przyznanie świadczenia. Tym samym należało wziąć pod uwagę, że skarżąca świadomie nie podejmuje zatrudnienia z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad bratem. Błędne stanowisko organu I instancji w powyższym zakresie nie zostało ocenione w żaden sposób przez organ odwoławczy, który przytaczając twierdzenia organu I instancji nie odniósł się do nich.

W ocenie Sądu nie można uznać za zasadne twierdzenia organów, że opieka sprawowana przez skarżącą nad bratem ma w istocie (jak wskazało Kolegium) charakter wyłącznie "pomocy rodzinnej chyba niewykonywanej w sposób ciągły" z tego względu, że skarżąca nie zamieszkuje z bratem i prowadzi własne gospodarstwo domowe, co wykazywał organ I instancji. Konieczność sprawowania przez skarżącą codziennej opieki nad bratem wynika zarówno z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego, jak i zgromadzonej dokumentacji medycznej, z której wynika, że brat skarżącej jest osobą cierpiącą na wiele poważnych schorzeń i wymagającą stałej pomocy drugiej osoby, jako niezdolny do samodzielnej egzystencji. Z akt administracyjnych wynika, że skarżąca większość czasu spędza u brata, który wymaga opieki i pomocy osób drugich w czynnościach dnia codziennego (osoba leżąca i pampersowana). Skarżąca pomaga bratu w wielu czynnościach – załatwia sprawy urzędowe, reguluje opłaty, załatwia wizyty i wyjazdy do lekarzy, sprząta, przygotowuje posiłki, robi zakupy, podaje lekarstwa. Z ustaleń i wniosków pracownika socjalnego przeprowadzającego wywiad środowiskowy wynikało, że skarżąca faktycznie świadczy rzeczywistą długotrwałą opiekę nad bratem.

Zauważyć należy, że art. 17 ust. 1 ustawy nie uzależnia otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego od obowiązku zamieszkiwania opiekuna z osobą, nad którą jest sprawowana opieka, ani też od sprawowania opieki nieustannie i przez całą dobę (por.: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 maja 2019 r.; sygn. akt I OSK 3946/18). Tym samym okoliczność, że skarżąca nie zamieszkuje z bratem, nie oznacza, że opieka ta nie ma stałego charakteru i nie odnosi się do wszystkich niezbędnych potrzeb życiowych niepełnosprawnego brata pozostającej pod opieką skarżącej. Ponadto należy zauważyć, że skarżąca i jej brat, choć nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego, to zamieszkują blisko siebie, w obrębie tej samej miejscowości. Nietrudno stwierdzić, że budynki przy ul. O. [...] i przy ul. W. [...] w T. dzieli odległość, jaką pokonać można pieszo w ok. 15 minut, skoro wynosi ona niewiele ponad kilometr. Odległość ta nie stanowi więc w tym przypadku realnej przeszkody w sprawowaniu codziennej, stałej opieki.

Zdaniem Sądu o istnieniu związku przyczynowego pomiędzy sprawowaniem opieki a niepodejmowaniem pracy nie przesądza automatycznie czy jest to opieka całodobowa, ale rzeczywisty zakres tej opieki i zakres potrzeb osoby niepełnosprawnej, wynikający z jej schorzeń. Powyższe ustalenia w przedmiotowej sprawie można było poczynić na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, obejmującego wniosek oraz dołączoną do odwołania dokumentację medyczną, orzeczenie o stopniu niepełnosprawności oraz wywiad środowiskowy.

W ocenie Sądu okoliczność, że sprawowana nad osobą niepełnosprawną opieka nie jest całodobowa z uwagi na oddzielne zamieszkiwanie, sama w sobie nie wyłącza możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, podobnie jak okoliczność prowadzenia własnego gospodarstwa domowego.

Dokonana przez organy ocena, czy pomimo tego, że skarżąca nie mieszka z bratem oraz prowadzi własne gospodarstwo domowe, opiekuje się nim ona w sposób, który uprawnia do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego, nie znajduje oparcia w materiale dowodowym jaki został w sprawie zgromadzony i nie może być uznana za prawidłową.

Zgodnie z ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego, organ administracji publicznej stoi na straży praworządności i podejmuje kroki niezbędne do dokładnego ustalenia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.) i dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.). Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa (art. 107 § 3 k.p.a.).

Organy nie wskazały, z jakich względów odmówiono wiarygodności ustaleniom wywiadu środowiskowego, to jest w zakresie pozwalającym na ustalenie, że skarżąca sprawuje nad swym bratem rzeczywistą, stałą i adekwatną do stopnia jego niepełnosprawności opiekę. Organy dokonały jednocześnie błędnej oceny innych przedłożonych wraz z wnioskiem, a następnie wraz z odwołaniem, dokumentów, a przede wszystkim nie skonfrontowały tych dokumentów z treścią uzyskanego przez R. S. orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Zdaniem Sądu zgromadzone w postępowaniu dokumenty w wystarczający sposób potwierdzają, że brat skarżącej potrzebuje w opisanym wyżej zakresie codziennej stałej opieki. Okoliczność, że brat skarżącej nie jest w stanie samodzielnie funkcjonować bez stałej opieki drugiej osoby została potwierdzona przez wyspecjalizowane w tym zakresie organy – lekarza orzecznika ZUS, a następnie Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności, który w orzeczeniu z dnia 28 stycznia 2020 r. zaliczył R. S. do osób niepełnosprawnych w stopniu znacznym. Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2019 r., poz. 1172 ze zm.) w związku z art. 3 pkt. 21 lit. a) ustawy do znacznego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę z naruszoną sprawnością organizmu, niezdolną do pracy albo zdolną do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej i wymagającą, w celu pełnienia ról społecznych, stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innych osób w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Pojęcie niezdolności do samodzielnej egzystencji należy zaś odnieść do osób, u których występuje naruszenie sprawności organizmu w stopniu uniemożliwiającym zaspokajanie bez pomocy innych osób podstawowych potrzeb życiowych, za które uważa się przede wszystkim samoobsługę, poruszanie się i komunikację (art. 4 ust. 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych).

Jednocześnie nie sposób nie dostrzec, że organ odwoławczy nie wyjaśnił kwestii istnienia związku przyczynowego między brakiem aktywności zawodowej skarżącej a koniecznością sprawowania przez nią opieki nad niepełnosprawnym bratem w sposób jednoznaczny, albowiem z uzasadnienia decyzji i użytych w nim zwrotów wynika, że zdaniem Kolegium opieka ta "jest raczej pomocą rodzinną chyba niewykonywaną w sposób ciągły". Powyższe potwierdza tylko, że organ wydał swoje rozstrzygnięcie na podstawie jedynie swoich przypuszczeń i domniemań, które nie znajdują oparcia w zebranym w sprawie materiale dowodowym. Tego rodzaju stwierdzenia nie mogą zostać uznane za dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, o którym mowa w art. 7 k.p.a. Ustalenia organu muszą mieć bowiem charakter jednoznaczny, czego w przedmiotowej sprawie zabrakło. Ocena całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego - w kontekście mających zastosowanie w sprawie przesłanek prawa materialnego winna znaleźć swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, stanowiącym - stosownie do treści art. 107 k.p.a. - jej integralną część, którego zadaniem jest wyjaśnienie podjętego przez organ rozstrzygnięcia. Przy tym przez właściwe motywowanie decyzji organ realizuje również zasadę przekonywania, wyrażoną w art. 11 k.p.a.

Po rozstrzygnięciu wyżej omówionego problemu rozważyć należało nadto, czy przyznanie skarżącej specjalnego zasiłku opiekuńczego wyklucza przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Dostrzec należy, że przedmiotową kwestię poddał analizie organ I instancji uznając, że skarżąca wobec pobierania ww. świadczenia nie może nabyć prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Ocenę tę podzielił organ odwoławczy.

Zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli opiekun osoby niepełnosprawnej ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów.

Jednak przepis art. 27 ust. 5 ustawy stanowi, że w przypadku zbiegu uprawnień do następujących świadczeń:

1) świadczenia rodzicielskiego lub

2) świadczenia pielęgnacyjnego, lub

3) specjalnego zasiłku opiekuńczego, lub

4) dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, lub

5) zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów

- przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną - także w przypadku gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami.

W ocenie Sądu fakt przyznania i realizacji skarżącej specjalnego zasiłku opiekuńczego nie jest sytuacją nieodwracalną.

W świetle art. 27 ust. 5 ustawy, regulującego kwestię zbiegu uprawnień do świadczeń, w przypadku wyboru przez skarżącą prawa do świadczenia pielęgnacyjnego istnieje podstawa do usunięcia z obrotu prawnego decyzji o przyznaniu specjalnego zasiłku opiekuńczego zważywszy, że z dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych (wniosek z dnia 14 listopada 2019 r. wraz z oświadczeniem skarżącej) wynika jasna intencja skarżącej co do chęci uzyskania korzystniejszego świadczenia.

Skoro z przepisu prawa wynika, że strona może otrzymywać w tych samych okolicznościach faktycznych i prawnych tylko jedno ze świadczeń wybrane przez nią, to kwestia tego wyboru, a tym samym i rezygnacji ze świadczenia wcześniej przyznanego stanowi element faktyczny sprawy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Najistotniejszą kwestią powinno być takie załatwienie sprawy, aby zagwarantować stronie wybór świadczenia i jednocześnie nie pozbawić jej należnego wsparcia. Po stronie organu leży zaś podjęcie takich działań, by osoba uprawniona do różnych świadczeń nie została pozbawiona realnej możliwości wyboru świadczenia, skoro może jej przysługiwać tylko jedno z nich. W sytuacji zbiegu świadczeń, zadaniem organów jest podejmowanie w ramach prowadzonych postepowań takich czynności prawnych, w tym w takiej kolejności - które najpełniej będą służyły zabezpieczeniu praw osób niepełnosprawnych i ich opiekunów.

Końcowo odnieść się należało nadto do stanowiska organu I instancji dotyczącego braku możliwości przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na to, że orzeczenie o niepełnosprawności jej brata wydane zostało w dniu 11 grudnia 2019 r. Stanowisko to jest niezrozumiałe. Z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy wynika, że skarżąca przedmiotowy wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego złożyła w dniu 16 stycznia 2020 r. Orzeczenie o niezdolności do samodzielnej egzystencji brata skarżącej wydano w dniu 11 grudnia 2019 r., zaś orzeczenie o stopniu niepełnosprawności wydano w dniu 28 stycznia 2020 r. Powyższa okoliczność nie mogła zatem stanowić podstawy do odmowy przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego co do zasady, bowiem w czasie składania wniosku jej brat był zaliczony do osób niepełnosprawnych w stopniu znacznym.

Biorąc pod uwagę powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku stwierdził, że zaskarżone decyzje zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego - art. 17 ust. 1b, art. 17 ust. 1 pkt 4 oraz art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b w zw. z art. 27 ust. 5 ustawy oraz naruszeniem przepisów postępowania - art. 7, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 1 i 3 k.p.a. w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w związku z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.

Wyrok został wydany w trybie uproszczonym zgodnie z art. 119 pkt 2 p.p.s.a.

Ponownie rozpatrując sprawę organ I instancji zobowiązany będzie do rozważenia istnienia związku pomiędzy sprawowaną przez skarżącą opieką nad niepełnosprawnym bratem, a niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą (art. 17 ust. 1 ustawy) w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy lub też - w razie potrzeby – w oparciu także o uzupełniony materiał dowodowy. W ponownie przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym organy zastosują się do wskazanej powyżej przez Sąd wykładni prawa materialnego.

W przypadku uznania, że skarżąca spełnia przesłankę pozytywną określoną w art. 17 ust. 1 ustawy organ I instancji uwzględni przedstawione stanowisko Sądu dotyczące pominięcia tej części normy art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, którą Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2014 r. (sygn. akt K 38/13) uznał za niezgodną z Konstytucją RP, a także okoliczność, że skarżąca wyraziła wolę pobierania świadczenia pielęgnacyjnego, co wyłącza możliwość odmowy przyznania tego świadczenia w oparciu o art. 17 ust. 5 pkt 1 lit b ustawy.

Orzeczenia sądów administracyjnych powoływane w niniejszym uzasadnieniu dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (pod adresem internetowym http://orzeczenia.nsa.gov.pl).