Wyrok NSA, sygn. akt IV SA 1241/96
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1998-06-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 613  Ochrona środowiska i ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Administracyjne postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 30, art. 32 ust. 1
journal: Dz.U. 1994 nr 49 poz. 196
law: Obwieszczenie Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z dnia 21 marca 1994 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska.
article: poz. 558
journal: Dz.U. 1991 nr 12 poz. 5
Teza: Zabezpieczenie powietrza przed zanieczyszczeniami wskutek używania pojazdów napędzanych silnikami spalinowymi następuje za pomocą środków, podjętych na podstawie odrębnych przepisów tj. art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska /Dz.U. 1994 nr 49 poz. 196 ze zm./. W konsekwencji dla podmiotów używających tych pojazdów nie może być wydana decyzja określona w art. 30 cyt. ustawy.

Skoro zaś obowiązek ponoszenia opłaty za zanieczyszczenie powietrza dotyczy tylko podmiotów co do których może być wydana decyzja z art. 30 cyt. ustawy, to przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 1991 r. w sprawie opłat za gospodarcze korzystanie ze środowiska i wprowadzanie w nim zmian /Dz.U. nr 125 poz. 558/, nie dają podstawy do wymiaru opłat za zanieczyszczenie powietrza wskutek używania pojazdów mechanicznych z silnikami spalinowymi.

TEZY

Zabezpieczenie powietrza przed zanieczyszczeniami wskutek używania pojazdów napędzanych silnikami spalinowymi następuje za pomocą środków, podjętych na podstawie odrębnych przepisów tj. art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska /Dz.U. 1994 nr 49 poz. 196 ze zm./. W konsekwencji dla podmiotów używających tych pojazdów nie może być wydana decyzja określona w art. 30 cyt. ustawy.

Skoro zaś obowiązek ponoszenia opłaty za zanieczyszczenie powietrza dotyczy tylko podmiotów co do których może być wydana decyzja z art. 30 cyt. ustawy, to przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 1991 r. w sprawie opłat za gospodarcze korzystanie ze środowiska i wprowadzanie w nim zmian /Dz.U. nr 125 poz. 558/, nie dają podstawy do wymiaru opłat za zanieczyszczenie powietrza wskutek używania pojazdów mechanicznych z silnikami spalinowymi.


SENTENCJA

uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji w przedmiocie opłat za korzystanie gospodarcze ze środowiska.


UZASADNIENIE

Minister Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa decyzją z dnia 10 czerwca 1996 r. na podstawia art. 86 ust. 1, 2 pkt 1 i 86b ust. 2 i 7 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska /t.j. Dz.U. 1994 nr 49 poz. 196/ oraz par. 2 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 1991 r. w sprawie opłat za gospodarcze korzystanie ze środowiska i wprowadzenie w nim zmian /Dz.U. nr 125 poz. 558/ oraz na podstawie art. 133 par. 1 pkt 1 Kpa utrzymał w mocy decyzję Wojewody z dnia 24 maja 1994 r.

W uzasadnieniu podniesiono, iż Wojewoda opisaną wyżej decyzją ustalił Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej w W. opłatę za gospodarcze korzystanie ze środowiska w III i IV kwartale 1993 r. z zastosowaniem 100 procent zwyżki z powodu braku decyzji o dopuszczalnej emisji zanieczyszczeń.

Spółdzielnia nie kwestionowała tego faktu ani też zasady naliczenia opłaty. Podnosząc swą trudną sytuację finansową zwróciła się jedynie o nieobciążanie jej 100 procent zwyżką bądź rozłożenie na raty ustalonej kwoty opłat za korzystanie ze środowiska.

Organ odwoławczy nie znalazł podstaw prawnych do uwzględnienia odwołania, gdyż przepisy wymienione na wstępie nie przewidują możliwości ani odstąpienia od naliczenia opłaty za 100 procent zwyżką, gdy stwierdzony jest brak decyzji ustalającej dopuszczalną emisję zanieczyszczeń ani też ratalnej spłaty wyliczonych opłat.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Rolnicza Spółdzielnia Produkcyjna w W. wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji organu odwoławczego oraz decyzji Wojewody ustalającej opłaty, zarzucając iż decyzja ta narusza przepisy art. 7, art. 9, art. 10 par. 1 i art. 13 Kpa.

Zdaniem skarżącego dowolnie ustalono wysokość opłat, gdyż w województwach ościennych są one wielokrotnie niższe. Skarżąca podnosi też, że posiada od dawna decyzję o dopuszczalnej emisji zanieczyszczeń i zastosowanie zwyżki 100 procent jest niezasadne.

W odpowiedzi na skargę Minister Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa wnosił o oddalenie skargi podtrzymując swoje stanowisko z decyzji. Podkreślono też fakt, że w okresie, którego opłaty dotyczą strona skarżąca nie posiadała decyzji o dopuszczalnej emisji zanieczyszczeń do środowiska, nadto że opłaty ustalono na podstawie danych nadesłanych przez stronę i stawek przewidzianych w cytowanym rozporządzeniu R. Ministrów z 1991 r.

W odwołaniu strona tego nie kwestionowała, a jedynie podnosiła swój stan finansowy argumentując wniosek o nienaliczaniu zwyżki bądź rozłożeniu na raty ustalonych opłat.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna, ponieważ zarówno zaskarżona decyzja, jak i utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji zostały wydane z obrazą art. 107 par. 3 Kpa.

Przepis ten nakazuje organowi orzekającemu wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, a także wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa.

W świetle dyspozycji powołanego wyżej przepisu uzasadnienie organu I instancji odwołujące się m.in. do "własnych ustaleń" bez wskazania, czego dotyczyły i na czym zostały oparte - nosi znamiona "uzasadnienia pozornego".

Uzasadnienie organu podnosi fakt, że strona przedłożyła dane a obliczenie należności nastąpiło na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 1991 r. w sprawie opłat za gospodarcze korzystanie ze środowiska i wprowadzenie w nim zmian /Dz.U. nr 125 poz. 558/.

Załączone do decyzji wyliczenie - nie wskazuje jednak na jakich wskaźnikach je oparto i w jaki sposób je przeprowadzono. Strona ma prawo oczekiwać i żądać powiązania uzasadnienia z rozstrzygnięciem decyzji. Nie spełnia tego decyzja pierwszoinstancyjna. Nie wyjaśnia też problemu co do zasad i sposobu obliczenia należności zaskarżona decyzja organu odwoławczego. Ogranicza się tylko do oceny wyliczeń organu I instancji i wskazania podstawy prawnej.

W tym kontekście stwierdzenia zawarte w uzasadnieniu decyzji odwoławczej nie wyjaśniają istoty problemu i uniemożliwiają Sądowi dokonania kontroli poprawności zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji pierwszoinstancyjnej. Uzasadnia to uchylenie obu decyzji. Zauważyć równocześnie należy, że żaden z organów nie wyjaśnił, na jakiej podstawie prawnej ustalono opłaty od środków transportu, ani w oparciu o jakie wskaźniki dokonano naliczeń, włączając je do ogólnej kwoty opłat za gospodarcze korzystanie ze środowiska.

Obowiązek pobierania opłat związanych z gospodarczym korzystaniem ze środowiska i wprowadzeniem w nim zmian wynika z art. 86 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska.

W art. 86e zamieszczono delegację dla Rady Ministrów do wydania rozporządzenia określającego nie tylko wysokość ale i zakres obowiązku stosowania opłat.

Art. 30 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska w rozdziale 3 dotyczącym ochrony powietrza atmosferycznego nakłada na właściwe organy obowiązek wydania decyzji określającej rodzaj i ilość dopuszczalnych substancji zanieczyszczających powietrze.

W odniesieniu do silników spalinowych przewidziano możliwość wprowadzenia w oznaczonej formie ograniczenia lub zakaz używania pojazdów o silnikach spalinowych.

Wynika z tego, że zabezpieczenie powietrza przed zanieczyszczeniami wskutek używania pojazdów napędzanych silnikami spalinowymi następuje za pomocą odrębnych środków, podjętych na podstawie odrębnych przepisów, tj. art. 32 ust. 1 zd. 2 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska. W konsekwencji dla podmiotów używających tych pojazdów nie może być wydana decyzja określona w art. 30 omawianej ustawy.

Skoro zaś obowiązek ponoszenia opłaty za zanieczyszczenie powietrza dotyczy tylko podmiotów, co do których może być wydana decyzja z art. 30 ustawy wyżej wskazanej, to przepisy rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie opłat za gospodarcze korzystanie ze środowiska nie dają podstawy do wymiaru opłat za zanieczyszczenie powietrza wskutek używania pojazdów mechanicznych z silnikami spalinowymi.

Te przepisy wskazały organy - jako podstawę ustalenia opłat od środków transportu dla skarżącej.

Reasumując stwierdzić trzeba, że decyzja wydana została z naruszeniem wskazanych wyżej w uzasadnieniu - przepisów prawa procesowego i materialnego. Naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy.

Na podstawie art. 22 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./.