Wyrok NSA oz. w Poznaniu, sygn. akt SA/Po 3096/93
NSA oz. w Poznaniu
Data orzeczenia: 1994-08-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Budowlane prawo
Administracyjne postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 3 ust. 4
journal: Dz.U. 1991 nr 9 poz. 31
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych.
article: art. 77 par. 1
journal: Dz.U. 1980 nr 9 poz. 26
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 marca 1980 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.
Teza: Sam fakt istnienia obiektu budowlanego /kontenera/ położonego na ziemi - bez ustaleń, co do "umocowania w ziemi lub na ziemi" - nie pozwala na ustalenie, że jest to budynek w rozumieniu art. 3 ust. 4 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych /Dz.U. nr 9 poz. 31 ze zm./.

TEZY

Sam fakt istnienia obiektu budowlanego /kontenera/ położonego na ziemi - bez ustaleń, co do "umocowania w ziemi lub na ziemi" - nie pozwala na ustalenie, że jest to budynek w rozumieniu art. 3 ust. 4 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych /Dz.U. nr 9 poz. 31 ze zm./.


SENTENCJA

Od Redakcji: Krytyczne stanowisko powyższego wyroku wobec ustawodawczej praktyki wprowadzania w życie przepisów z mocą wsteczną znalazło potwierdzenie w Orzeczeniu Trybunału Konstytucyjnego z dnia 24 maja 1994 r., K 1/94, stwierdzającym niezgodność z Konstytucją omówionego powyżej uchylenia, w zakresie, w jakim odnosi się ono do okresu poprzedzającego dzień ogłoszenia ustawy.


UZASADNIENIE

Decyzją z 20.4.1993 r. Prezydent Miasta S. ustalił wobec A. B. podatek od nieruchomości za lata 1992 i 1993, na kwotę 881.000 zł rocznie.

A. B. wniosła odwołanie od tej decyzji podnosząc, że przedmiotem opodatkowania był kontener służący działalności gospodarczej, który winien być kwalifikowany jako budowla a nie budynek. Kolegium Odwoławcze przy Sejmiku Samorządowym, działając na podstawie art. 138 1 pkt 1 Kpa oraz art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych /Dz.U. nr 9 poz. 31/, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu tej decyzji wyjaśniono, że A. B. jest właścicielką kontenera położonego na targowisku. Wskazano również, że definicję budynku zawiera art. 3 ust. 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Według organu odwoławczego definicji tej odpowiada przedmiotowy kontener.

Wyjaśniono nadto, że zastosowano prawidłową stawkę podatku, określoną uchwałą Rady Miejskiej jako stawkę od budynków związanych z działalnością gospodarczą.

A. B. wniosła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji. Skarżąca wywodziła, że sporny kontener nie może być traktowany jako odpowiadający definicji budynku, a jedynie jako budowla ze skutkami dla wymiaru podatku.

Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Treść art. 3 ust. 1 i 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych wskazuje, iż ustawa ta mimo użycia określenia "nieruchomość" stosuje odrębną od kodeksu cywilnego terminologię dla określenia rzeczy i ich części składowych jako przedmiotów opodatkowania podatkiem od nieruchomości.

W szczególności wprowadzono nieznaną prawu cywilnemu kategorię budowli /art. 3 ust. 1 pkt 1/ oraz wprowadzono szczególną definicję budynku w art. 3 ust. 4 ustawy.

Nie ulega wątpliwości natomiast, że określenie "budowla" odnosi się do pojęcia szerszego niż "budynek", a w rozumieniu tej ustawy wszystkie budynki są budowlami. Ustawa o podatkach i opłatach lokalnych nie definiuje w ogóle pojęcia "budowla". Pozostaje więc sięgnięcie do wykładni systemowej. Określenia "budowla" używa się w ustawie z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane /Dz.U. nr 38 poz. 229 ze zm./. W art. 2 ust. 1 prawa budowlanego określa się budowlę jako pojęcie szersze nawet od obiektów budowlanych, wśród których w dalszej części ustawy wymienione są budynki.

W sprawie niniejszej zasadnicze znaczenie miało wyodrębnienie z kategorii budowli budynków definiowanych w art. 3 ust. 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych.

Obok posiadania ścian lub słupów albo filarów oraz pokrycia dachowego cechą budynku według cytowanej ustawy jest umocowanie w ziemi lub na ziemi.

Według art. 46 Kc cechą nieruchomości budowlanej jest trwałe związanie z gruntem. Ustawa o opłatach i podatkach lokalnych używa określenie "umocowanie", co stanowi niewątpliwie świadomy zabieg ustawodawcy. Nie można jednak zapominać, że system prawny, obowiązujący w Rzeczypospolitej Polskiej jako państwie, prawnym, oparty jest na tradycyjnych pojęciach wytworzonych w toku rozwoju prawa, w tym rzeczowego. Stąd też, zrównując z nieruchomościami pewne rzeczy, ustawodawca mógł odstąpić od definicji kodeksu cywilnego, niemniej by wyrazić wolę włączenia do kategorii określonej jako odpowiadającej nieruchomości również typowych rzeczy ruchomych, użyłby niewątpliwie dalej rozwiniętej definicji. Stąd też przyjąć należy, że definicja z art. 3 ust. 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych obejmuje zakres przedmiotowy tylko w niewielkim stopniu szerszy niż art. 46 par. 1 Kc. Co za tym idzie, użycie określenia "umocowany w ziemi lub na ziemi", może oznaczać tylko niewielkie obniżenie kryteriów w stosunku do pojęcia trwałego związania z gruntem i służyć może jedynie ułatwieniu stosowania przepisów podatkowych.

Organy obu instancji nie poczyniły jakichkolwiek ustaleń w zakresie okoliczności wyróżniających budynek z kategorii budowli poprzestając na stwierdzeniu, że przedmiotem opodatkowania jest kontener, które to określenie nie jest definiowane przez jakiekolwiek przepisy prawa. W ten sposób doszło do naruszenia art. 77 par. 1 Kpa przez zaniechanie ustaleń niezbędnych do stosowania prawa materialnego. Brak zwłaszcza ustaleń, co do umocowania obiektu w ziemi lub na ziemi czego - jak wyżej wykazano - nie uzupełnia oczywistość położenia obiektu na ziemi.

Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 207 par. 1 i 3 ust. 1 i 3 Kpa, uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.