Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 710/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2021-09-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 15zzzzzn2 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2020 poz 1842
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Michał Ruszyński Sędziowie Sędzia WSA Adam Jutrzenka Trzebiatowski Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz (spr.) Protokolant sekr. sąd. Magdalena Komar po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 września 2021 r. sprawy ze skargi M.Z. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek za marzec, kwiecień, maj 2020 r. uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

1. Wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2020 r. sporządzonym na formularzu prowadzący działalność gospodarczą skarżący M.Z. zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za marzec, kwiecień i maj 2020 r.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2020 r., nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych powołując się na art. 31zq ust. 7 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz.1842, ze zm.; dalej ustawa o COVID) odmówił skarżącemu prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za wnioskowany okres podając, że deklaracje rozliczeniowe oraz raporty imienne za marzec, kwiecień i maj 2020 r. zostały przesłane przez skarżącego do ZUS 1 lipca 2020 r., a więc po terminie, o którym mowa w art. 31zq ust. 3 ustawy o COVID to jest po 30 czerwca 2020 r.

We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy skarżący podniósł, że deklaracje i raporty przesyłał i program "Płatnik", który służy do przesyłania dokumentów do ZUS-u nie sygnalizował błędów w działaniu i przesyłaniu. Gdy otrzymał stosowaną informację od ZUS raporty ponownie zostały wysłane. Skarżący podał też, że kilka lat temu miał podobną sytuację związaną z nieprawidłowym działaniem programu "Płatnik".

Po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy decyzją z dnia [...] października 2020 r., nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] sierpnia 2020 r. odmawiającą stronie prawa do zwolnienia. W uzasadnieniu organ przywołał treść art. 31zq ust. 3 ustawy o COVID i wyjaśnił, że płatnik może być zwolniony z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za wnioskowany okres pod warunkiem przesłania deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych za ten okres, nie później niż do końca 30 czerwca 2020 r., chyba że płatnik składek jest zwolniony z obowiązku ich składania. Organ stwierdził, że skarżący nie jest objęty powyższym zwolnieniem, a dokumenty rozliczeniowe za marzec, kwiecień i maj 2020 r. zostały przesłane do Zakładu 1 lipca 2020 r., czyli po terminie warunkującym zwolnienie z opłacenia składek. W związku z powyższym, w ocenie organu, brak jest podstaw do zmiany zaskarżonej decyzji.

2. Na powyższą decyzję M.Z. wniósł w terminie skargę do tutejszego Sądu podnosząc, że deklaracje rozliczeniowe składane za pośrednictwem programu "Płatnik" i były przez niego terminowo wysyłane. To, że nie dotarły do ZUS, z nieznanych przyczyn (prawdopodobnie z powodu zmiany ustawień wynikłych za automatycznej aktualizacji programu "Płatnik") okazało się po fakcie. Gdyby otrzymał stosowną informację od ZUS wcześniej, to zdążyłby złożyć deklaracje przez 30 czerwca 2020 r.

3. W odpowiedzi na skargę ZUS wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

4. Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. – dalej jako: p.p.s.a.), wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Sprawa, zgodnie z wolą stron, została rozpatrzona na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym (art. 119 pkt 2 p.p.s.a.).

5. Przepisy art. 31zq ust. 1-4 ustawy o COVID określają obowiązek składania deklaracji rozliczeniowych i imiennych raportów miesięcznych przez płatników składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Stosownie do treści art. 31zq ust. 3 ustawy o COVID warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych za marzec, kwiecień i maj 2020 r. nie później niż do dnia 30 czerwca 2020 r., chyba że płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania (wnioskujący nie był zwolniony).

Ze stanu faktycznego sprawy wynika (nie jest to sporne), że deklaracje za miesiące objęte wnioskiem (marzec, kwiecień i maj 2020 r.) zostały przez wnioskującego złożone po terminie, bo 1 lipca 2020 r. Wywodząc z tego faktu

negatywne konsekwencje dla strony organ nie wziął jednak pod uwagę ani okoliczności podnoszonych przez skarżącego (w ogóle się do nich nie odniósł), ani obowiązujących regulacji, które dotyczą, między innymi takich lub podobnych im przypadków, jak w niniejszej sprawie.

6. Po pierwsze organ pominął zupełnie w sprawie zastosowanie obowiązującego od dnia 16 grudnia 2020 r. art. 15zzzzzn2 ust. 1 i ust. 2 ustawy o COVID, zgodnie z którymi w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów:

1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej,

2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki,

3) przedawnienia,

4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie,

5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony,

6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju

- organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu.

W zawiadomieniu tym organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu.

Z treści tego przepisu wynika jasno, że dotyczy on sytuacji, w której strona uchybiła terminowi do dokonania czynności kształtującej jej prawa i obowiązki, a zatem także terminów materialnoprawnych, jak termin określony w art. 31zq ust. 3 ustawy o COVID. Przepis ten obejmuje stany faktyczne, które miały miejsce: w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19. Stan epidemii został zaś ogłoszony od 20 marca 2020 r. na mocy rozporządzenia Ministra Zdrowia z 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. z 2020 r., poz. 491) i w dacie składania wniosku, deklaracji oraz rozpatrywania sprawy obowiązywał. Organ nie poinformował jednak skarżącego o prawie złożenia wniosku o przywrócenie terminu, co w jaskrawy sposób naruszyło gwarancje strony w niniejszym postępowaniu bezpośrednio wpływając na wynik sprawy. Uchybienie to przesądza zatem o zasadności skargi obligując sąd do

uchylenia zaskarżonej decyzji w celu umożliwienia stronie skorzystania z przysługujących mu praw podmiotowych.

Wskazać także należy, że uchybienia w toku postępowania ze strony organu nie mogą negatywnie wpływać na prawa strony, jeśli strona nie zawiniła w opóźnieniu złożenia deklaracji w terminie Dla zastosowania tego przepisu znaczenie mają przyczyny uchybienia terminu. Brak wyjaśnienia tych kwestii, a mianowicie brak odniesienia się do przyczyn nienadesłania deklaracji w terminie, jest kolejnym uchybieniem organu. W świetle twierdzeń strony, do których organ w ogóle się nie odniósł, nie mówiąc już o ich wyjaśnianiu, mogły one wynikać z błędów programu i systemu "płatnik", za którego prawidłowe funkcjonowanie odpowiada Państwo i reprezentujący je w tych sprawach ZUS, a nie płatnicy składek.

7. Nadto co jest odrębnym, istotnym uchybieniem organu w zakresie proceduralnych gwarancji strony, Zakład Ubezpieczeń Społecznych naruszył przepisy art. 9, 10 § 1 i 79a § 1 k.p.a. (w zw. z art. 123 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 266, ze zm.). Zgodnie z wyrażonym w tych przepisach zasadami organ powinien był czuwać nad tym, aby na skutek nieznajomości prawa strona nie poniosła szkody. W tym celu powinien był udzielić stronie należytego i wyczerpującego wyjaśnienia m. in. o okolicznościach prawnych, które mogły mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków, czyli w tym przypadku poinformować skarżącego, przed dniem 30 czerwca 2020 r., że jego deklaracje za marzec, kwiecień i maj 2020 r. nie dotarły do ZUS, a warunkiem pozytywnego załatwienia wniosku jest ich złożenie przed tym terminem. Poinformować oczywiście na tyle wcześniej, by skarżący miał realną możliwość dosłania deklaracji przed 30 czerwca 2020 r. To, że skarżący współdziałał z organem i reagował na jego informację jest oczywiste, skoro złożył deklaracje już 1 lipca 2020 r. rzecz w tym jednak, że nie można akceptować w praworządnym państwie sytuacji, w której organ publiczny mający służyć obywatelom udziela im informacji tak, by nie zdążyli dopełnić formalności w terminie.

8. Uznać zatem należy, że wykazane naruszenie art. 15zzzzzn2 ust. 1 i ust. 2 ustawy o COVID oraz art. 9, 10 § 1 i 79a § 1 k.p.a. 1 k.p.a. miały istotny wpływ na wynik sprawy, co prowadziło do uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.

Rozpoznając ponownie sprawę organ będzie związany oceną prawną i wskazaniami zawartymi w niniejszym uzasadnieniu (art. 153 p.p.s.a.) W szczególności organ udzieli stronie stosownego pouczenia o prawie złożenia wniosku o przywrócenie

terminu do złożenia deklaracji i jeśli strona złoży w terminie taki wniosek, rozpatrzy go biorąc pod uwagę okoliczności podnoszone przez stronę oraz to, że organ, mimo ciążącego na nim obowiązku, nie pouczył strony o wymogach i skutkach niedochowania terminu wskazanego w art. 31zq ust. 3 ustawy o COVID.