Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 823/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2014-02-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Ochrona przyrody
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 83 ust. 1, art. 88 ust. 1 pkt 2, art. 89 ust. 4, art. 85 ust. 5, 7 i 8
journal: Dz.U. 2009 nr 151 poz 1220
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody - tekst jednolity
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80, art. 84 i art. 107 par. 3, art. 136
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 200 i art. 205 par. 1, art. 152
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Dnia 28 lutego 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Kwiecińska Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz (spr.) Sędzia WSA Elwira Brychcy Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 lutego 2014 roku sprawy ze skargi A. G. i E. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] lutego 2013 roku nr [...] w przedmiocie kary za usunięcie krzewów bez zezwolenia I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu na rzecz skarżących kwotę [...] zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych, III. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.


UZASADNIENIE

Wójt Gminy K. decyzją z dnia [...] 2013 r. (znak [...]) nałożył na E. i A. G. administracyjną karę pieniężną w wysokości [...] zł za usunięcie bez zezwolenia z terenu nieruchomości położonej w [...], stanowiącej działkę nr [...], obręb [...], [...] m² krzewów gatunku w wieku powyżej 10 lat. Kwota kary pieniężnej została obliczona jako iloczyn: 28 m² x 236,60 zł x 3. Ponadto wskazał termin i sposób uiszczenia przedmiotowej kary pieniężnej. W podstawie prawnej organ powołał: art. 88 i art. 89 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. z 2009 r. nr 151, poz. 1220, z późn. zm.) w zw. z rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 22 września 2004 r. w sprawie trybu nakładania administracyjnych kar pieniężnych za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia oraz za zniszczenie terenów zieleni, zadrzewień albo drzew lub krzewów (Dz.U. nr 219, poz. 2229) i w zw. z rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 13 października 2004 r. w sprawie stawek opłat dla poszczególnych rodzajów i gatunków drzew (Dz.U. nr 228, poz. 2306, z późn. zm.) i art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej: k.p.a.).

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że z wyżej opisanej nieruchomości z woli jej właścicieli – E. i A. G. usunięte zostały (krzewy rosnące na działce nr [...] usunęli pracownicy wznoszący płot betonowy, a pojedyncze gałęzie usunął sama A. G.); korzenie krzewów zostały usunięte koparką celem wyrównania terenu wycinka została wykonana przez właścicieli nieruchomości w okresie wrzesień-października 2011 r., którzy za pomocą wynajętej firmy prowadzili prace związane z wykonaniem płotu betonowego służącego ochronie działki przed psami sąsiada swobodnie przechodzącymi na ich działkę. Właściciel nieruchomości nie potrafił podać powierzchni pokrytej drzewami, ale wyjaśnił, że krzewy zwieszały się do elewacji domu; pracownicy organu przy użyciu miary zmierzyli powierzchnię, na której rosły krzewy w wieku powyżej 10 lat: pas o wymiarach 56 m x 0,50 m. Ustalenia te zostały poczynione w trakcie oględzin w dniu 5 kwietnia 2012 r.

Powołany przez organ I instancji dla ustalenia wieku wyciętych krzewów biegły – dr hab. inż. M. T. m.in. na podstawie oględzin z dnia 22 czerwca 2012 r., których celem było wykonanie inwentaryzacji na działkach nr [...], [...] i [...] krzewów istniejących i usuniętych z określeniem położenia krzewów, gatunku (ewentualnie odmiany), powierzchni zajmowanej przez krzewy i ich wieku, wydał opinię, na podstawie której organ poczynił ustalenia faktyczne m.in. co do wieku krzewów.

W sprawie wykonano także "dodatkową wizję terenową" w dniu 18 lipca 2012 r., w czasie której zapoznano się z sytuacją na działce oraz obejrzano krzewy przed bramą wjazdową na posesję nr [...] w [...].

Organ ustosunkował się do twierdzeń strony i omówił wyniki postępowania dowodowego, w tym przesłuchania powołanych świadków. Powierzchni zajętej przez korony krzewów organ dokonał na podstawie analizy ortofotomapy, uwzględniając, że powierzchnia ta mogła być znacznie większa niż powierzchnia zajęta przez gałęzie wyrastające z ziemi".

Wyliczenie kary pieniężnej zostało przedstawione w tabeli nr 1., dla gatunku Lilak pospolity: powierzchnia w m²: 56 x 0,50=28; stawka jednostkowa zł/m²: 236,60 zł; mnożnik: 3; opłata w zł: [...].

W rozważaniach prawnych organ wyjaśnił, że zostały spełnione przesłanki do wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej za usuniecie krzewów bez zezwolenia, wskazane w art. 88 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, gdyż w sprawie zachodziły przesłanki z art. 83 ust. 1 i art. 84 oraz art. 85 tej ustawy. Zarazem podał, że wysokość opłaty za usunięcie krzewów została obliczona na podstawie stawek ustalonych na rok 2012 , zgodnie z obwieszczeniem Ministra Środowiska z dnia 13 października 2011 r. w sprawie stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów oraz stawek kar za zniszczenie zieleni na rok 2012 (M.P. nr 95, poz. 963).

W odwołaniu E. i A. G. zarzucili decyzji organu I instancji naruszenie: art. 7-10 i art. 68 k.p.a. poprzez "ich błędną wykładnię i niezastosowanie" oraz art. 75, art. 75 i art. 80 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie w sprawie; art. 88 i art. 89 ustawy o ochronie przyrody poprzez "ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie" oraz art. 231 § 1 Kodeksu karnego poprzez niedopełnienie obowiązków służbowych przez urzędnika prowadzącego przedmiotowe postępowanie. Przy tak sformułowanych zarzutach domagali się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości. W uzasadnieniu przede wszystkim zakwestionowali ustalenia organu dotyczące tego, że usunięte krzewy rzeczywiście rosły fizycznie na ich gruncie – działce nr [...], podnosząc, że rosną one na nieruchomości sąsiedniej i w trakcie budowy ogrodzenia zostały jedynie przycięte. Na uzasadnienie swojego stanowiska przywołali zeznania świadka D. M. (byłego właściciela działek nr [...] i [...]). Zakwestionowali również prawidłowość sposobu pomiaru i jego wyniku w zakresie powierzchni, na której rosły krzewy oraz analizy ortofotomapy. W ich ocenie nie ustalono wieku przyciętych gałęzi, jak i ograniczono prawa odwołujących, gdyż w trakcie oględzin nie został pouczony o prawie odmowy podpisania protokołu, którego treść była sprzeczna ze stanem faktycznym. Zakwestionowali również prawidłowość opinii biegłego, podkreślając, że próbki pobrane do badań nie pochodziły z terenu działki nr [...].

Decyzją z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu, powołując się na art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie przyrody, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Kolegium podzieliło ustalenia faktyczne organu I instancji. Wskazało na to, że w trakcie wizji lokalnej w dniu 22 czerwca 2012 r. żadna z osób w niej uczestniczących, w tym A. G., nie zgłaszała zastrzeżeń do pracy biegłego, a protokół z tej czynności został podpisany przez wszystkich uczestników wizji terenowej, po jego uprzednim odczytaniu, tym samym został przyjęty bez zastrzeżeń.

W ocenie Kolegium zarzut odwołania dotyczący nieudowodnienia przez organ I instancji wieku krzewów organ uznał za bezzasadny, gdyż jego zdaniem opinia biegłego jest rzetelna i wiarygodna, a jej ustalenia zostały poczynione na podstawie analizy próbek pobranych krzewów poddanych usunięciu również ustalenia co do powierzchni zajmowanej przez krzewy należy uznać za prawidłowe, gdyż zostały poczynione w toku oględzin, z których protokoły zostały podpisane przez skarżącego. Zdaniem organu odwoławczego brak podstaw do uznania zgromadzonych w sprawie dokumentów za niewystarczający dowód w sprawie, a dokonane ustalenia nie budzą wątpliwości co prawidłowości i rzetelności, co potwierdza także dokumentacja fotograficzna sporządzona w sprawie. Wskazując na obiektywny charakter odpowiedzialności za usuniecie drzew bez zezwolenia , Kolegium podniosło, że w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki do umorzenia przedmiotowego postępowania, istnieje bowiem jego przedmiot – usunięcie drzew bez wymaganego zezwolenia, co skutkuje nałożeniem administracyjnej kary pieniężnej na właściciela działki.

W skardze na decyzję Kolegium właściciele działki nr [...], zobowiązani do uiszczenia przedmiotowej kary pieniężnej, zarzucili decyzji naruszenie:

- przepisów postępowania: art. 7-9 i art. 68 k.p.a. poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie oraz art. 11, art. 12, art. 36, art. 66a, art. 75, art. 77, art. 78, art. 80 i art. 85 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie;

- prawa materialnego: art. 88 i art. 89 ustawy o ochronie przyrody poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie.

Przy tak sformułowanych zarzutach skarżący domagali się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości.

W uzasadnieniu argumentowali, że jedynie przycięli żywopłot, a ponadto, że krzewy te przed zniwelowaniem nie rosły na działce nr [...], lecz jedynie na działkach nr [...] i [...], a jeśli jakiekolwiek krzewy rosły na tej działce, to w roku 2011 nie mogły mieć więcej niż 10 lat. Ponadto kwestionowali prawidłowość analizy ortofotomapy przez organ I instancji i zeznania świadka W. M., jednocześnie odwołując się do zeznań świadka D. M. Podważali również prawidłowość ustalenia przez organ powierzchni, jaką zdaniem organu miały zajmować usunięte krzewy; zarzucili, że biegły nie przeprowadził żadnych pomiarów na działce nr [...], również próbki nie zostały pobrane z terenu tej działki, ponadto biegły nie ocenił wieku wyciętych krzewów ponieważ nie miał materiału porównawczego, przy czym biegły określił wadliwie także powierzchnię krzewów usuniętych z sąsiedniej działki nr [...]. Skarżący powołali się również na art. 6 ust. 2 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka , zarzucając, że organ administracji naruszył zasadę domniemania niewinności.

W odpowiedzi na skargę Kolegium, podtrzymując dotychczasowe stanowisko, wniosło o jej oddalenie.

W toku postępowania A. G. poinformował Sąd, że złożył zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa w związku z wydaniem przedmiotowej decyzji przez Wójta Gminy K.

Na rozprawie skarżący podtrzymali dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje.

Skarga okazała się zasadna, aczkolwiek nie wszystkie podnoszone przez skarżących zarzuty są trafne.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiła ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody, która w art. 83 ust. 1 przewiduje, iż usunięcie drzew lub krzewów z terenu nieruchomości może nastąpić, z zastrzeżeniem ust. 2 i 2a, po uzyskaniu zezwolenia wydanego przez właściwy organ na wniosek posiadacza nieruchomości - za zgodą właściciela tej nieruchomości, właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego - jeżeli drzewa lub krzewy zagrażają funkcjonowaniu tych urządzeń. Przy czym zgoda właściciela nieruchomości, o której mowa w ust. 2 pkt 1, nie jest wymagana w przypadku wniosku złożonego przez użytkowania wieczystego nieruchomości - art. 83 ust. 1a wskazanej ustawy. Natomiast zgodnie z art. 88 tej ustawy, wójt, burmistrz albo prezydent miasta wymierza administracyjną karę pieniężną za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia. Ustawa o ochronie przyrody nie dopuszcza, poza ściśle regulowanymi przypadkami, żadnych form samowolnego działania posiadacza nieruchomości (patrz wyrok NSA z dnia 31 stycznia 2008 r. sygn. akt II OSK 1970/06, Lex nr 437687). W przypadku poczynienia przez organ bezspornych ustaleń co do usunięcia, bez koniecznego zezwolenia, drzewa (drzew) lub krzewów, stosownie do treści art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie przyrody, na organie spoczywa bezwzględny obowiązek wymierzenia z tego tytułu administracyjnej kary pieniężnej. Podkreślić trzeba, że decyzje w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za usunięcie drzew (krzewów) bez zezwolenia mają charakter decyzji związanych, co oznacza, że uznanie organu ograniczone jest jedynie do etapu ustalenia wniosków z określonego stanu faktycznego sprawy. W przypadku wystąpienia przesłanek do wymierzenia kary, wydanie przez organ decyzji staje się obligatoryjne. Odpowiedzialność administracyjna za usunięcie drzew jest – w przeciwieństwie do odpowiedzialności karnej, odpowiedzialnością zobiektywizowaną i do jej poniesienia wystarczy ustalenie, że podmiot który dokonał usunięcia drzew, uczynił to bez zezwolenia właściwego organu administracji publicznej. Wobec tego zarzuty skargi dotyczące naruszenia przez organy zasady domniemania niewinności są nietrafne. Motywacja związana z usunięciem drzew przez posiadacza nieruchomości nie ma w tym zakresie doniosłego prawnie znaczenia.

Powyższe oznacza, że w systemie prawnym istnieje ogólna zasada zakazu usuwania wszystkich gatunków drzew bez zezwolenia wydanego przez wójta, burmistrza lub prezydenta miasta, za wyjątkiem przypadków enumeratywnie określonych w art. 83 ust. 6 ustawy o ochronie przyrody.

Przepis art. 89 określa natomiast wysokość kary i sposoby ustalania danych do wyliczenia tej kary. Otóż w ust. 4 powołanego przepisu ustawodawca określił wprost, że jeżeli ustalenie wielkości powierzchni zniszczonych lub usuniętych bez zezwolenia krzewów nie jest możliwe, z powodu usunięcia gałęzi i korzeni, wielkość tę przyjmuje się na podstawie informacji zebranych w toku postępowania administracyjnego.

W przedmiotowej sprawie podstawą faktyczną wydanego rozstrzygnięcia było ustalenie, że skarżący z terenu posesji, której są właścicielami, wycieli ok. 28 m² krzewów – lilaka pospolitego w formie krzewiastej i nie legitymowali się wymaganym zezwoleniem na usunięcie tych krzewów. Sam fakt usunięcia wskazanych powyżej roślin jest przy tym kwestionowany w skardze, gdyż właściciele działki nr [...] podnieśli, że jedynie przycięli przedmiotowe krzewy, a ponadto że nie znajdowały się one na terenie działki nr [...]. Istota sporu sprowadza się zatem do oceny, czy w sprawie doszło do usunięcia krzewów czy też tylko ich przycięcia, a ponadto, czy krzewy te rosły na terenie nieruchomości nr [...] i czy w chwili ich domniemanego wycięcia (usunięcia) liczyły więcej niż 10 lat.

Poczynienie części ustaleń w powyższym zakresie – przede wszystkim co do wieku krzewów danego gatunku i zajmowanej przez nie powierzchni przed ich usunięciem – wymagało posiadania wiadomości specjalnych, co uzasadniało dopuszczenie przez organ dowodu z opinii biegłego z dziedziny dendrologii, co też orzekający w sprawie organ I instancji uczynił. Dalej zauważyć należy, że skoro ekspertyza dendrologiczna stanowi dowód z opinii biegłego (art. 84 k.p.a.), to podlega ocenie organu – tak jak każdy dowód – z zastosowaniem zasady swobodnej oceny dowodów wyrażonej w art. 80 k.p.a., a wnioski takiej opinii w żadnej mierze nie zwalniają organu od obowiązku ustalenia stanu faktycznego i prawnego sprawy. Inaczej rzecz ujmując na organie spoczywa obowiązek dokładnego wyjaśnienia sprawy, w tym także obowiązek dokonania ocenia wiarygodność pozyskanej w sprawie opinii. Podkreślić także trzeba, że ocena organu odnośnie poprawności opinii nie może sprowadzać się do lakonicznego stwierdzenia jej zgodności z przepisami prawa, lecz musi wskazywać, czy przyjęte w tej opinii ustalenia zostały prawidłowo wyjaśnione, uzasadnione i udokumentowane.

Dla umożliwienia organowi wywiązania się z powyższych obowiązków opinia sporządzana przez biegłego zawierać winna wyjaśnienie okoliczności podlegających ustaleniu i uzasadnienie przyjętego sposobu rozumowania. Skoro bowiem na stronę ma być nałożona sankcja administracyjna w postaci kary pieniężnej w znacznej wysokości, to stronie, wobec której sankcja ta jest stosowana, należy zapewnić prawo do obrony i możliwość udowodnienia wskazywanych przez nią okoliczności, mających z punktu widzenia nałożenia kary zasadnicze znaczenie. Inaczej rzecz ujmując, opinia winna być sporządzona w taki sposób, by każdy z uczestników postępowania, a także organ i orzekający w sprawie sąd administracyjny mógł zrozumieć to, w jaki sposób i dlaczego jej autor doszedł do zawartych w niej konkluzji.

W pierwszej kolejności, przed odniesieniem się do opinii biegłego i poczynionych na jej podstawie ustaleń, należy podkreślić, że w ocenie Sądu chybione są zarzuty skarżących w zakresie kwestionowania faktu istnienia na ich gruncie (działce nr [...]) krzewów wzdłuż granicy z działkami [...] i [...], jak i tego, że krzewy te nie zostały usunięte z terenu ich posesji w październiku 2011 r., a jedynie doszło do przycięcia krzewów porastających sąsiednią nieruchomość. W protokole oględzin z dnia 5 kwietnia 2012 r. Zarzut dotyczący braku pouczenia o możliwości odmowy podpisania protokołu jest całkowicie bezzasadny. A. G. jako osoba dorosła funkcjonująca społecznie, a przy tym uczestnicząca w obrocie gospodarczym (na co jednoznacznie wskazuje fakt korzystania z usług firmy budującej ogrodzenie, jak i treść składanych w toku postępowania pism procesowych), powinien był mieć świadomość prawa do zgłaszania zastrzeżeń, uwag[...] lub wniosków co do treści protokołu, jak i odmówić jego podpisania. Mimo to, podpisał protokół bez zastrzeżeń, na co wskazuje jego treść (zapis: "Brak uwag strony"). Co więcej, miał sposobność kwestionować ustalenia zawarte w tym protokole (a zatem co do faktu występowania krzewów bzu na jego działce oraz dokonania ich usunięcia) w toku postępowania, co jednak nie miało miejsca..

Z omawianego protokołu wynika, na jakiej przybliżonej długości i szerokości krzewy porastały działkę nr [...], mimo że skarżący "nie potrafił podać powierzchni pokrytej krzewami". Protokół ten wskazuje na "zniszczenie i usunięcie wraz z korzeniami krzewów bzu", jak i datę usunięcia krzewów – października 2011 r. Co więcej, skarżący podał również przyczynę usunięcia tych krzewów – konieczność posadowienia płotu jako ochrony przed psami sąsiada swobodnie przechodzącymi na działkę nr [...], przy czym "skarżący częściowo sam usunął pojedyncze gałęzie żywopłotu" w okresie wrzesień-października 2011 r., natomiast "wycięcie pozostałych krzewów nastąpiło przez firmę od płotu oraz innego pracownika"; "operator koparki (za wiedzą p. G.) usunął korzenie celem wyrównania terenu".

Warto mieć też na uwadze, że w piśmie z dnia 4 kwietnia 2012 r. (wpływ do organu: 5 kwietnia 2012 r.) skarżący nie podali żadnych okoliczności, które podważałyby te ustalenia, które zostały poczynione w wyniku oględzin w dniu 5 kwietnia 2011 r. Sami stwierdzili wręcz, że "przed wystąpieniem do wycinki przedmiotowych krzewów" dochowali należytej staranności i na podstawie analizy mapy zasadniczej terenu z dnia 30 października 2007 r. sprawdzili, że "nie są one starsze niż 10 lat", a "spowodowana wycinka była podyktowana stanem wyższej konieczności, wynikającej z (...) troski o zdrowie (...) [ich] dzieci". Ponadto A. G. miał okazję do zakwestionowania faktu porastania jego działki nr [...] krzewami bzu m.in. podczas oględzin terenu działek nr [...], [...] i [...] w dniu 22 czerwca 2012 r., jak i w trakcie kolejnych oględzin w dniu 18 lipca 2012 r., czego również nie uczynił. Z przytoczonych sformułowań protokołu oględzin z dnia 5 kwietnia 2011 r. i pisma skarżących z dnia 4 kwietnia 2011 r. jednoznacznie i wprost wynika, że na terenie ich działki nr [...] w październiku 2011 r. rosły krzewy bzu i zostały one właśnie przez skarżących usunięte, łącznie z korzeniami (w znacznej mierze za pomocą osób trzecich – firmy budowlanej). Fakty te zostały prawidłowo ustalone w niniejszej sprawie przez organy administracji. Zastrzeżenia budzi natomiast określenie wieku krzewów, które rosły na działce nr [...], jak i – w mniejszym stopniu – powierzchni, jaką zajmowały te krzewy na działce nr [...]. W tym zakresie ustalenia organów, jak i opinia biegłego muszą ulec podaniu w wątpliwość, co prowadzi do stwierdzenia naruszenia przepisów art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 84 i art. 107 § 3 k.p.a. Zarzuty skargi w tym zakresie okazały się zasadne.

Omówienie stwierdzonych uchybień należy rozpocząć od oceny opinii biegłego z dnia [...] lipca 2012 r. Przedmiotowa opinia, jakkolwiek sporządzona przez osobę, której kompetencje nie budzą zastrzeżeń, nie w pełni sprostała wyżej sformułowanym wymogom jednoznaczności, uzasadnienia i udokumentowania, a mianowicie odpowiada im jedynie w części, w jakiej dotyczy ogólnego ustalenia, że z terenu objętego inwentaryzacją, która dotyczyła działek nr [...], [...] i [...] w [...], zostały usunięte krzewy gatunku lilak pospolity, których wiek wynosi od 35 do 40 lat. Z uwagi na twierdzenie skarżących, że na działce nr [...] usunięte krzewy nie rosły, budzi jednak wątpliwości, czy ustalenia biegłego mogą zostać odniesione do wszystkich krzewów, które rosły na terenie działek [...], [...] i [...], czy też tylko do tych, które rosły na działkach nr [...] i [...], bowiem biegły nie opisał w ekspertyzie, z której dokładnie części badanego terenu, tj. z której działki lub działek zostały pobrane próbki do badań; nie wyjaśnił też z jakich powodów miarodajne dla wydania opinii byłyby dane uzyskane wyłącznie z tej części badanego terenu, który nie stanowi działki nr [...]. Protokół z dnia 22 czerwca 2012 r. wskazuje natomiast, że "biegły dokonał pomiarów krzewów istniejących oraz wyciętych na w/w działkach" [tj. wszystkich trzech objętych inwentaryzacją]. Treść tego protokołu zdaje się potwierdzać stanowisko skarżących, że pomiary i pobrane próbki dotyczyły jedynie działek nr [...] i [...] ("biegły pobrał fragmenty pni krzewów – jeden (...) na działce p. M. oraz jeden (...) także na dz. p. M."). Opinia natomiast, jak już wspomniano, nie wyjaśnia z jakich powodów wyniki uzyskane dla krzewów występujących na tych działkach mogłyby stanowić podstawę przyjęcia szacunkowych danych dla krzewów, które faktycznie porastały działkę nr [...] w dacie ich usunięcia. Tym bardziej nie uczynił tego organ administracji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i to w sytuacji, gdy w sprawie zachodzą zasadnicze rozbieżności stanowisk stron postępowania i przesłuchanych świadków co do tego, czy w momencie nabycia przedmiotowej działki przez skarżących rosły już na niej krzewy bzu (lilaka pospolitego).

Stwierdzone braki opinii, wobec jej bezkrytycznego przyjęcia, znalazły w niniejszej sprawie bezpośrednie przełożenie na ustalenia faktyczne organu administracji. Ponadto przyjęcie powierzchni, jaką miały zajmować usunięte krzewy, mimo że w zasadzie opierające się na twierdzeniach skarżącego podanych do protokołu oględzin z dnia 5 kwietnia 2011 r., również ostatecznie pozostaje otwarta, wymagając dodatkowego wyjaśnienia. Uwzględniając ewentualne trudności z rzeczywistym ustaleniem tej powierzchni na gruncie stanowiącym działkę nr [...] – na co zwrócił uwagę biegły, stwierdzając, że dołączona do dokumentacji ortofotomapa jest mało czytelna – należało jednoznacznie doprecyzować, dlaczego biegły przyjął "wielkości podane przez pana G." i czy są inne realne możliwości ustalenia czy też przyjęcia wiarygodnej powierzchni zajmowanej przez krzewy (np. metody badań terenowych). Warto mieć na uwadze, że skarżący, mimo podpisania protokołu oględzin, kwestionuje długość i szerokość, na jakiej miały rosnąc krzewy. Wobec tego należy co najmniej wyjaśnić, czy krzewy rosły na całej długości działki nr [...], tj. 56 m, czy też na długości jedynie 51 m, względnie na innej wynikającej z informacji zgromadzonych w postępowaniu. Zdaniem Sądu, ewentualne wątpliwości co do tej powierzchni należy rozstrzygnąć na korzyść zobowiązanego właściciela nieruchomości, gdyż – jak już wspomniano – decyzje w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej mają charakter decyzji związanych i wydanie decyzji w razie wystąpienia przesłanek do wymierzenia kary jest obligatoryjne. Nade wszystko jednak, ze względu na brzmienie art. 89 ust. 4 powołanej ustawy, należało w sprawie zebrać wszelkie niezbędne informacje, pozwalające na przyjęcie wiarygodnej wielkości powierzchni usuniętych krzewów, skoro dokładne ustalenie tej wielkości nie było możliwe z powodu usunięcia gałęzi i korzeni (okoliczność bezsporna).

Powyższej stwierdzone uchybienia oznaczają, że w opisanym zakresie doszło do naruszenia przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1[...] [pkt] 1 lit. c p.p.s.a., jak też orzekł Sąd w punkcie I sentencji.

Sąd uznał, że ze względu na brzmienie art. 138 k.p.a., który przyznaje organowi odwoławczemu kompetencje do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, czego następstwem jest utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji (§ 1 pkt 1) bądź uchylenie i zmiana zaskarżonej decyzji (§ 1 pkt 2). Natomiast wydanie decyzji kasacyjnej i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji jest wyjątkiem od merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej i dopuszczalność wydania tego rodzaju decyzji, ze względu na treść art. 138 § 2 w zw. z art. 136 k.p.a., wiąże się ze stwierdzeniem przez organ odwoławczy istnienia podstaw do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, jednak stwierdzone braki postępowania nie są możliwe do usunięcia w trybie art. 136 k.p.a., który przewiduje, że organ odwoławczy może przeprowadzić na żądanie strony lub z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję. Jeżeli zachodzi potrzeba uzupełnienia postępowania wyjaśniającego, to w pierwszej kolejności organ odwoławczy powinien rozważyć zastosowanie art. 136 k.p.a., nie zaś przekazywać sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ odwoławczy winien przeprowadzić dodatkowe postępowanie wyjaśniające; przede wszystkim pozyskać uzupełniającą opinię biegłego, względnie przeprowadzić dalsze dowody – m.in. weryfikację zeznań świadków: D. M. i W. M., a nawet rozważyć potrzebę uzupełniającego przesłuchania stron postępowania w razie dalszych wątpliwości co do wieku krzewów – i całościowo przeanalizować zgromadzony materiał procesowy w celu ustalenia wieku usuniętych krzewów oraz przyjęcia (oszacowania) wiarygodnej powierzchni, z jakiej krzewy lilaka pospolitego rosnące na działce nr [...] zostały usunięte, co pozwoli na merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy przy zastosowaniu właściwych przepisów ustawy o ochronie przyrody.

Warto również wspomnieć, że w niniejszej sprawie dla ewentualnego ustalenia wysokości kary administracyjnej nie może mieć zastosowania powołane przez organ I instancji rozporządzenie wykonawcze z dnia 13 października 2004 r. w sprawie stawek opłat dla poszczególnych rodzajów i gatunków drzew, gdyż stawka opłaty za usunięcie jednego metra kwadratowego powierzchni pokrytej krzewami jest określona w ustawie o ochronie przyrody – w art. 85 ust. 5, 7 i 8, przy czym jej aktualizacja następuje w drodze każdorocznego obwieszczenia w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski". Trzeba także wspomnieć, że w sprawie mogłaby znaleźć zastosowanie jedynie stawka obowiązujące w dacie usunięcia krzewów, która ówcześnie wynosiła 231,28 zł (zob. obwieszczenie Ministra Środowiska z dnia 15 października 2010 r. w sprawie stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów oraz stawek kar za zniszczenie zieleni na rok 2011 [M.P. z 2010 r. nr 76, poz. 954]), a nie w dacie orzekania o wymierzeniu przedmiotowej kary.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a.

Stosownie do art. 152 p.p.s.a. Sąd rozstrzygnął, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana (pkt III sentencji).