Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2285/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-03-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Hasła tematyczne: Zawody prawnicze
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 24 ust. 1 pkt 5; art. 1 ust. 2; art. 65 ust. 2c
journal: Dz.U. 2017 poz 1870
law: Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych - tekst jedn.
article: art. 17
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: art. 7; art. 6; art. 77; art. 80; art. 107 par 1 i 3;
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Sędziowie Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka (spr.) Sędzia WSA Grzegorz Nowecki Protokolant st. sekr. sąd. Jan Czarnacki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 marca 2019 r. sprawy ze skargi A. D. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] września 2018 r. nr [...] w przedmiocie wpisu na listę radców prawnych oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją Minister Sprawiedliwości ( dalej "Minister") po rozpatrzeniu odwołania A. D. ( dalej "Skarżący") - utrzymał w mocy uchwałę Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych w [...] (dalej Prezydium KRRP) z [...] lipca 2018 r. utrzymującą w mocy uchwałę Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] (dalej Rada OIRP) z [...] listopada 2017 r. w przedmiocie odmowy wpisu A. D. na listę radców prawnych prowadzoną przez Radę OIRP w [...].

Jako podstawę prawną zaskarżonej decyzji wskazano art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 z późn. zm.) dalej k.p.a. w związku z art. 24 ust. 1 pkt 5 i art. 25 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1870 z późn. zm.) dalej u.r.p.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

I.

W dniu 8 marca 2017 r. Skarżący złożył w Radzie Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] wniosek o wpis na listę radców prawnych.

Uchwałą Nr [...] z dnia [...] listopada 2017 r. Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] odmówiła wnioskodawcy wpisu na listę radców prawnych, wpodnosząc, że nie spełnia on przesłanki określonej r art. 24 ust. 1 pkt. 5 ustawy o radcach prawnych, gdyż swym dotychczasowym zachowaniem nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu.

Po rozpatrzeniu odwołania strony uchwałą z [...] lutego 2018 r. Prezydium KRRP utrzymało w mocy uchwałę Rady OIRP z [...] listopada 2017 r. w przedmiocie odmowy wpisu Skarżącego na listę radców prawnych.

Prezydium KRRP podzieliło stanowisko Rady OIRP, że wnioskodawca nie spełnia przesłanki określonej w art. 24 ust. 1 pkt 5 u.r.p.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2018 r. Minister Sprawiedliwości uchylił wskazaną powyżej uchwałę Prezydium KRRP i przekazał temu organowi sprawę do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu Minister zalecił ustalenie czy pełnomocnictwo radcy prawnego S. C. reprezentującego Skarżącego upoważniało go również do wniesienia odwołania oraz czy odwołanie wniesione zostało w terminie.

W piśmie z 2 lipca 2018 r. skierowanym do Ministerstwa Sprawiedliwości powyższe wątpliwości zostały wyjaśnione.

II.

Prezydium KRRP uchwałą z [...] lipca 2018 r., utrzymało w mocy uchwałę Rady OIRP z [...] listopada 2017 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wpisu Skarżącego na listę radców prawnych.

Zdaniem Prezydium, okolicznością dyskwalifikującą Skarżącego do wpisu na listę radców prawnych jest ocena jego dotychczasowego zachowania w kontekście popełniania przez niego licznych czynów sprzecznych z przepisami prawa oraz stanowiących przestępstwa lub delikty dyscyplinarne.

Chodzi tutaj o następujące czyny:

- czyn, za który orzeczeniem Wyższego Sądu Dyscyplinarnego Adwokatury z dnia [...] maja 2009 r., sygn. akt [...] wymierzono mu karę dyscyplinarną zawieszenia w czynnościach zawodowych na okres 6 miesięcy,

- czyn popełniony w dniu [...] kwietnia 2012 r., za który w postępowaniu karnym przed Sądem Okręgowym w [...] wymierzono mu karę 8 miesięcy pozbawienia wolności, której wykonanie warunkowo zawieszono ustalając okres próby na dwa lata, jednocześnie orzekając zakaz wykonywania zawodu adwokata na okres dwóch lat (sygn. akt [...]), przy czym skazanie uległo zatarciu,

- czyn, co do którego postępowanie karne zostało zakończone postanowieniem Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] listopada 2015 roku. sygn. [...] w którym Sąd umorzył postępowanie w sprawie na podstawie art. 59a § 1 i § 2 k.k.

W złożonym do Ministra Sprawiedliwości odwołaniu od powyższej uchwały Skarżący zarzucił: naruszenie przepisów postępowania, to jest:

1) art. 107 § I pkt 4 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a., poprzez niewskazanie w sposób prawidłowy podstawy prawnej wydanej uchwały i nieoznaczenie dokładnie, na mocy którego przepisu została wydana zaskarżona uchwała, co powoduje, że uchwala została wydana w oparciu o niewłaściwą podstawę prawną;

2) art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a., poprzez sporządzenie uzasadnienia zaskarżonej uchwały w sposób sprzeczny z obowiązującymi wymogami i niewskazanie w oparciu o jakie dowody organ wydal zaskarżone orzeczenie oraz w jaki sposób oceni! ich wiarygodność, a także poprzez lakoniczne odniesienie się do zarzutów skarżącego zawartych w odwołaniu od uchwały Rady OIRP, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz w istotny sposób utrudnia kontrolę zaskarżonego postanowienia, a w konsekwencji powoduje, że organ nie rozpoznał w sposób pełny i właściwy sprawy odwołującego,

3) art. 75 k.p.a., art. 77 § I k.p.a. i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. oraz w zw. z art. 8 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a.. polegającą na wybiórczej oraz dowolnej ocenie zebranego w sprawie materiału dowodowego poprzez całkowite pominięcie przy tej ocenie dowodów z dokumentów w postaci opinii i rekomendacji klientów odwołującego, opinii jego pełnomocnika oraz listu referencyjnego wystawionego przez Głównego Inspektora Farmaceutycznego w [...], które znajdują się w aktach sprawy, a co wynika wprost z treści uzasadnienia zaskarżonej uchwały i co uczyniła na wcześniejszym etapie także Rada OIRP w wyniku czego doszło do nieuzasadnionego przyjęcia przez organ, że odwołujący nie posiada nieskazitelnego charakteru oraz nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego,

4) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej uchwały Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...], mimo braku ku temu uzasadnionych podstaw.

Ponadto zarzucił również naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 24 ust. 1 pkt 5 u.r.p. w zw. z art. 106 k.k., poprzez błędną jego wykładnię polegającą na nieuzasadnionym uznaniu, że skazanie danej osoby wyrokiem karnym w każdym przypadku, przy jednoczesnym zatarciu skazania i mimo upływu wielu lat od daty popełnienia czynu oraz zaistniałej zmiany w zachowaniu wnioskodawcy, świadczy o tym, że osoba taka nie posiada nieskazitelnego charakteru oraz nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego, co skutkowało wydaniem zaskarżonej uchwały.

W konkluzji odwołujący wniósł o uchylenie zaskarżonej uchwały i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

III.

Na wstępie zaskarżonej decyzji Minister przytoczył treść przepisów art.24 ust. 1 u.r.p. oraz art. 25 ust. 1 pkt 3 u.r.p. a następnie opisał stan faktyczny, a mianowicie:

Skarżący po ukończeniu studiów na kierunku prawo na [...] w [...] i uzyskaniu tytuł magistra w okresie 2006 - 2009 odbył aplikację adwokacką prowadzoną przez Okręgową Radę Adwokacką w [...]. W dniach [...] listopada i [...] grudnia 2009 r. złożył egzamin adwokacki z wynikiem pozytywnym, z oceną ogólną dostateczną.

Jednocześnie w toku aplikacji adwokackiej Skarżący dopuścił się czynu stanowiącego delikt dyscyplinarny polegający na tym, że w dniu [...] kwietnia 2008 r. i następnych w toku postępowania przygotowawczego w obecności funkcjonariuszy KP [...] nie zachował umiaru i oględności w wypowiedziach podnosząc głos w taki sposób, że jego zachowanie i wypowiedzi zostały odebrane jako aroganckie i bezczelne, a nadto w Prokuraturze Rejonowej [...] demonstrował swoją zażyłość z funkcjonariuszami KP [...] twierdząc, że zna wszystkich oraz że "rozmawiał" w sprawie z "komendantem J." nadużywając tym samym godności zawodu adwokata. Za ten czyn orzeczeniem Sądu Dyscyplinarnego Izby Adwokackiej w [...] z dnia [...] grudnia 2008 r. o sygn. akt [...] orzeczono wobec niego karę upomnienia. Orzeczeniem Wyższego Sądu Dyscyplinarnego Adwokatury z dnia [...] maja 2009 r. sygn. akt [...] zmieniono powołane orzeczenie i wymierzono karę zawieszenia w czynnościach zawodowych na okres 6 miesięcy. Kasacja od wyroku tego wyroku została oddalona przez Sąd Najwyższy postanowieniem z dnia 7 stycznia 2010 r., sygn. akt SD1 19/09. Kara została wykonana.

Następnie uchwałą z [...] stycznia 2010 r. Okręgowa Rada Adwokacka w [...] odmówiła wpisu Skarżącego na listę adwokatów, uzasadniając odmowę niespełnianiem przez niego przesłanki rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu adwokata z uwagi na wyżej opisane przewinienie dyscyplinarne popełnione w toku aplikacji adwokackiej. Uchwała ta została uchylona przez Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej uchwałą z dnia [...] sierpnia 2010 r., na mocy której przekazano sprawę Okręgowej Radzie Adwokackiej w [...] do ponownego rozpoznania. Uchwałą z dnia [...] września 2010 r. Okręgowa Rada Adwokacka w [...] ponownie odmówiła wpisu Skarżącego na listę adwokatów, uzasadniając to jak wcześniej niespełnianiem przez niego przesłanki w rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu adwokata. Uchwała ta została zmieniona uchwałą Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] listopada 2010 r., na mocy której Skarżący został wpisany na listę adwokatów. Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej wskazało, że za potrzebą wpisania Skarżącego na listę adwokatów przemawiały zasady logiki i konsekwencji działań samorządu, skoro bowiem uprzednio Wyższy Sąd Dyscyplinarny Adwokatury wymierzył aplikantowi karę zawieszenia w wykonywaniu czynności zawodowych na okres 6 miesięcy to organy dyscyplinarne zakładały jego powrót do wykonywania czynności zawodowych. Minister Sprawiedliwości nie sprzeciwił się wpisowi.

Jednakże w toku wykonywania zawodu adwokata Skarżący został skazany prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] lipca 2013 r. zmienionym następnie wyrokiem Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] grudnia 2013 r. sygn. akt [...]. Na mocy tych wyroków został uznany winnym popełnienia czynu polegającego na tym. że w dniu [...] kwietnia 2012 r. w [...] (...) na terenie Aresztu Śledczego wbrew przepisom ustawy swoim zachowaniem zmierzał do udzielenia (...) substancji psychotropowej w postaci 2 woreczków strunowych z zawartością substancji psychotropowej o łącznej wadze 3,80 grama w postaci substancji o wadze 0,27 g zawierającej 93,96 % MDMA i substancji o wadze 3,53 g zawierającej 3,28 % siarczanu amfetaminy, którą posiadał przy sobie, jednakże zamierzonego celu nie osiągnął z uwagi na ujawnienie substancji w- trakcie kontroli przez funkcjonariuszy Straży Więziennej, tj. przestępstwo z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 58 ust. 1 i art. 62 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii w zw. z art. 11 § 2 k.k. Za powyższe Sąd wymierzył karę 8 miesięcy pozbawienia wolności, której

wykonanie warunkowo zawiesił ustalając okres próby na 2 lata. Jednocześnie Sąd orzekł zakaz wykonywania zawodu adwokata na okres 2 lat bowiem Skarżący dopuszczając się powołanego czynu w związku z wykonywaniem zawodu adwokata - udał się do aresztu jako obrońca osoby osadzonej. Sąd dokonał także oceny, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozwalał na ustalenie, że Skarżący był osobą uzależnioną od substancji psychotropowych. Powołane skazanie uległo zatarciu.

W konsekwencji w związku z opisanym czynem, wobec Skarżącego wszczęto również postępowanie dyscyplinarne. Postanowieniem Sądu Dyscyplinarnego Izby Adwokackiej w [...] z dnia [...] lipca 2012 r. zastosowano wobec Skarżącego jako adwokata tymczasowe zawieszenie w czynnościach zawodowych, uchylone następnie postanowieniem Wyższego Sądu Dyscyplinarnego Adwokatury z dnia [...] marca 2013 r., sygn. akt [...]. Natomiast orzeczeniem z dnia [...] maja 2013 r. sygn. akt [...] Sądu Dyscyplinarnego Izby Adwokackiej w [...] Skarżący - adwokat został uznany winnym czynu polegającego na tym, że w dniu [...] kwietnia 2012 r. w [...] posiadał środki psychotropowe w postaci 3.70 g amfetaminy i 0,27 g MDMA. które to środki wniósł na teren Aresztu Śledczego w [...], czym naruszył zaufanie do zawodu adwokata i poniżył go w opinii publicznej. Za ten czyn wymierzono mu karę pięciu lat zawieszenia w czynnościach zawodowych. Wyrokiem z dnia [...] października 2013 r. sygn. akt [...] Wyższy Sąd Dyscyplinarny Adwokatur) uchylił wyrok Sądu Dyscyplinarnego Izby Adwokackiej w [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Dyscyplinarnemu Izby Adwokackiej w [...]. Postanowieniem z dnia [...] maja 2015 r. Sąd Dyscyplinarny Izby Adwokackiej w [...] umorzył postępowanie w sprawie w związku ze skreśleniem Skarżącego z listy adwokatów.

Nadto w dniu [...] marca 2013 r. Okręgowa Rada Adwokacka w [...] podjęła wobec Skarżącego postępowanie w przedmiocie stwierdzenia trwałej niezdolności do wykonywania zawodu, wszczęte w związku z tym, że w toku powołanego powyżej postępowania karnego i dyscyplinarnego wskazał on, że jest osoba uzależnioną od substancji psychotropowych i korzysta w tym zakresie z pomocy terapeuty. Uchwałą z dnia [...] sierpnia 2015 r. Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej umorzyło postępowanie prowadzone przeciwko Skarżącemu o stwierdzenie trwałej niezdolności do wykonywania zawodu adwokata.

Uchwałą z dnia [...] maja 2014 r., sygn. akt [...] Okręgowa Rada Adwokacka w [...] skreśliła Skarżącego z listy adwokatów Izby Adwokackiej w [...] Skreślenie nastąpiło w związku z ww. wyrokiem Sądu Okręgowego w [...]. Uchwałą z dnia [...] września 2014 r. Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej utrzymało w mocy powołaną uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej w [...].

Minister wskazał, że wobec Skarżącego toczyło się również postępowanie karne zakończone postanowieniem Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] listopada 2015 r., sygn. akt [...]. w którym Sąd umorzył postępowanie w sprawie na podstawie art. 59a § 1 i 2 k.k. W postępowaniu tym Skarżący został oskarżony o to. że:

1) w dniach 23 - 24 kwietnia 2014 r. w W. i w P., jako pracownik świadcząc na podstawie umowy zlecenia z dnia 1 sierpnia 2013 r. pomoc i obsługę prawną ...M." Sp. z o. o. z siedzibą w B. (...), kierowany przez (...) -w Dyrektora Spółki F. realizując ustalone przez niego cele i plan działania, działając wspólnie i w porozumieniu z (...) podającym się za funkcjonariusza Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, w celu uzyskania przez (...) informacji, do których nie był on uprawniony w firmie K. Sp. z o. o. (...) założył urządzenie podsłuchowe w postaci nadajnika radiowego (...) w ten sposób, że w dniu 23 kwietnia 2014 r. w W. (...) urządzenie to, zamaskowane w jednej z dwóch teczek przeznaczonych do korespondencji (...) przyjął od (...) celem założenia, po uprzednim jego uruchomieniu w sposób wskazany przez (...) przed doręczeniem korespondencji tj. poprzez wyciągnięcie izolatora połączonego z nitką wprowadzoną na zewnątrz okładki teczki, po czym w dniu 24 kwietnia 2014 r. w P., po uruchomieniu tego urządzenia w sposób jak wskazano wyżej, udał się do siedziby firmy K. oraz E. gdzie urządzenie to założył, przekazując teczkę wraz z korespondencją (...) sekretarce w firmie K. Sp. z o. o. a następnie wraz z (...) prowadził nasłuch transmitowanych treści, przy czym działał na szkodę tejże firmy oraz firmy E. Sp. z o. o. tj. o czyn z art. 267 § 3 k.k.;

2) w dniach 23 - 24 kwietnia 2014 r. w B. i w P. działając wspólnie i w porozumieniu z (...) podającym się za funkcjonariusza Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, w celu uzyskania przez (...) informacji, do których nie był on uprawniony w firmie E. sp. z o. o. (...) założył urządzenie podsłuchowe w postaci nadajnika radiowego (...) w ten sposób, że w 7 dniu 23 kwietnia 2014 r. w B. urządzenie to przyjął od (...) celem jego założenia we wskazanej powyżej firmie bądź w firmie K. Sp. z o. o. (...) następnie w dniu 24 kwietnia 2014 r. założył je w firmie E. Sp. z o. o., pozostawiając w sekretariacie tej firmy w stojącej tam kserokopiarce (...) w plastikowej kieszeni w jej tylnej części, po czym prowadził nasłuch transmitowanych treści, czym działał na szkodę tejże firmy oraz firmy K. Sp. z o. o. tj. o czyn z art. 267 § 3 k.k.

Postanowienie to zostało wydane na wniosek pokrzywdzonych firm - przed rozpoczęciem przewodu sądowego bowiem Skarżący pojednał się z przedstawicielami pokrzywdzonych firm i zadośćuczynił wyrządzonej im krzywdzie.

Ponadto Skarżący dwa razy ubiegał się o wpis na listę radców prawnych lecz postępowania w tym zakresie zostały umorzone.

Mając na uwadze wskazane wyżej okoliczności faktyczne Minister doszedł do przekonania, że organy samorządowe prawidłowo oceniły, że zachowania jakich dopuścił się Skarżący powodowały, że w chwili wpisu nie dawał on rękojmi należytego wykonywania zawodu radcy prawnego.

Zdaniem Ministra pojęcie "rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego"' ma charakter klauzuli generalnej - to uroczyste poręczenie, zagwarantowanie, zapewnienie, że z racji posiadanych cech zawód zaufania publicznego, będzie wykonywany prawidłowo.

Utrwalone orzecznictwo sądowoadministracyjne, jako cechy nieskazitelności charakteru wskazuje takie przymioty osobiste jak: uczciwość w życiu prywatnym i zawodowym, uczynność, pracowitość, poczucie odpowiedzialności za własne słowa i czyny, stanowczość, odwaga cywilna, samokrytycyzm. czyli cechy wartościujące kandydata w sferze etyczno - moralnej ([...]). Oznacza to w konsekwencji pełną wiarygodność kandydata oraz brak jakichkolwiek okoliczności negatywnych ją podważających.

Wyrażenie ustawowe "dotychczasowe zachowanie" oznacza zachowanie - postępowanie osoby ubiegającej się o wpis na listę radców prawnych do czasu uzyskania wpisu i to takie, które, odpowiadając ocenom moralnym i etycznym, gwarantuje właściwe wykonywanie zawodu radcy prawnego.

Brak rękojmi należytego wykonywania zawodu radcy prawnego jest więc implikacją braku nieskazitelnego charakteru i dotychczasowego zachowania, odpowiadającego ocenom moralnym i etycznym (por. wyrok NSA z dnia 6 grudnia 2007 r., sygn. II GSK 231/07).

Wpływ na ocenę nieskazitelności charakteru Skarżącego do wykonywania zawodu zaufania publicznego pod kątem rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego ma przede wszystkim fakt dopuszczenia się licznych i wyżej opisanych czynów sprzecznych z przepisami prawa.

Minister zauważył, że co prawda skazania uległy zatarciu, a wymierzony środek karny i kara wymierzona w postępowaniu dyscyplinarnym zostały wykonane. Jednakże, jak słusznie wskazały organy samorządowe, nie oznacza to, że czyny za które powołane kary i środki karne zostały orzeczone, nie zostały nigdy popełnione, należy je w chwili obecnej traktować jako niebyłe i nie wpływają w żaden sposób na wizerunek i postrzeganie kandydata do wpisu na listę radców prawnych. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że zarówno organ samorządu zawodowego, jak i Minister Sprawiedliwości, powinien brać pod uwagę wszystkie okoliczności składające się na wizerunek kandydata, a więc także znane mu zdarzenia, które legły u podstaw wydania wyroku skazującego, mimo iż skazanie uległo zatarciu. Zachowania te, jako fakty społeczne nadal istnieją i mogą być brane pod uwagę przy ocenie sylwetki kandydata. Nietrafny jest zatem pogląd, że po zatarciu skazania niebyłe są także zdarzenia, które legły u jego podstaw (por. wyrok NSA z dnia 2 września 2015 r.. sygn. akt 11 GSK 1840/14). Stanowisko dotyczące rozumienia zatarcia skazania na gruncie innych postępowań przedstawił również Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 4 stycznia 2011 r., sygn. akt SDI 32/10, zgodnie z którym: "Zatarcie skazania jest pewną fikcją prawną i oznacza, że skazanemu ponownie przysługuje status osoby niekaranej. bowiem przyjmuje się. że skazanie, jako zdarzenie historyczne, nie miało w ogóle miejsca. Trafny jest jednak pogląd, że nie oznacza to, że zatarcie skazania stwarza niewzruszalne prawne domniemanie niewinności w stosunku do danego czynu. Nie chodzi tu bowiem o domniemanie, lecz fikcję prawną. Trudno mówić o domniemaniu, skoro zostało ono już wcześniej obalone prawomocnym wyrokiem. (...) Zatarcie skazania nie oznacza więc anulowania treści wyroku, tj. wyeliminowania go z mocą wsteczną z porządku prawnego jako w ogóle niewydanego, nie niweluje też całkowicie wszystkich skutków skazania, bowiem skazany nie odzyskuje wszystkich utraconych np. praw, urzędów, orderów czy też odznaczeń."

Zdaniem Ministra zwrotu "skazanie uważa się za niebyłe" nie można interpretować w ten sposób, że uważa się je za niebyłe z mocą wsteczną, a więc, że skazany odzyskuje m.in. wypracowane przed zapadnięciem wyroku dobre imię (por. Blanka J. Stefańska. "Skutki zatarcia skazania". Prokuratura i Prawo 10/2007, s .55).

Tym samym z faktu zatarcia skazania nie można wywodzić, że okoliczności i zachowania będące przedmiotem postępowania nie miały miejsca i nie mogą być poddawane ocenie przez pryzmat zasad etycznych i moralnych (por. wyrok NSA z dnia 11 kwietnia 2014 r" sygn. akt II GSK 279/13).

Minister podkreślił, że zawód radcy prawnego jest zawodem zaufania publicznego, w związku z tym osoby go sprawujące bezwarunkowo muszą legitymować się cechami gwarantującymi prawidłowe wykonywanie tego zawodu, a sam fakt zatarcia skazania, nie powoduje automatycznie przywrócenia wszelkich cech charakteru i przymiotów osobistych jakie posiadał przed skazaniem, a jakie składają się na pojęcie nieskazitelnego charakteru (por. wyrok NSA z dnia 24 lutego 2003 r., sygn. akt II SA 1678/01).

W opinii Ministra ujawnione czyny Skarżącego zagrażają społecznemu poczuciu zaufania do pełnienia zawodu zaufania publicznego. Zachowania te istnieją nadal jako fakt społeczny oraz oddziałują na negatywną ocenę kandydata w zakresie przesłanki z art. 24 ust. 1 pkt 5 u.r.p.

Zdaniem Ministra, zachowania Skarżącego rzutowały niewątpliwie na jego wiarygodność, odpowiedzialność oraz uczciwość zwłaszcza, że te czyny, których dopuścił się wnioskodawca nie miały charakteru incydentalnego. W orzecznictwie wskazuje się, że nawet jednorazowe zachowanie może podważyć wiarygodność oraz nieskazitelny charakter strony (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 4 listopada 2009 r., sygn. akt VI SA/Wa 1450/09). Nadto każde z tych zdarzeń było zachowaniem umyślnym i związanym z wykonywaniem przez Skarżącego usług prawnych na rzecz jego klientów. Dlatego też, mając na względzie dotychczasowe zachowanie Skarżącego, nie może być on postrzegany jako osoba wiarygodna, która gwarantuje prawidłowość świadczenia pomocy prawnej i zapewnia, że z racji posiadanych cech będzie prawidłowo wykonywała zawód radcy prawnego. Dlatego też, podnoszone zarzuty naruszenia art. 24 ust. 1 pkt 5 u.r.p. w związku z art. 106 k.k. są niezasadne.

Co do przedłożonych przez stronę listów referencyjnych Minister uznał, że pomimo, że wynika z nich pozytywna ocena osoby i postawy, a także wiedzy prawniczej Skarżącego lecz nie może to wpływać korzystnie na jego ostateczną ocenę z punktu widzenia spełniania przez niego przesłanek do wykonywania zawodu radcy prawnego. Nie można przyjąć, jak słusznie wskazały organy samorządowe, aby złożone przez Skarżącego listy referencyjne oraz opinie mogły "zniwelować" znaczenie czynów, których dopuścił się Skarżący bowiem swoim zachowaniem podważył zaufanie i wizerunek swojej osoby. Wprawdzie pod względem merytorycznym posiada odpowiednie przygotowanie do wykonywania zawodu radcy prawnego, jednakże analiza jego licznych zachowań, w sferze etyczno - moralnej podważa pozytywną ocenę jego kandydatury i negatywnie wpływa na postrzeganie osób wykonujących zawody zaufania publicznego.

Odnosząc się do innych zarzutów odwołania Minister uznał, że wszystkie zarzuty są bezzasadne. Zdaniem Ministra w toku postępowania administracyjnego, stosownie do art. 77 § 1 k.p.a., został w sposób wyczerpujący zebrany i rozpatrzony cały materiał dowodowy, przez pryzmat którego, zgodnie z art. 80 k.p.a., dokonano oceny okoliczności mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.

IV.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżący, wnosząc o uchylenie zarówno skarżonej decyzji, jak i utrzymanej nią w mocy decyzji organu pierwszej instancji zarzucił:

1) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7 k.p.a.. art. 8 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a.. poprzez sporządzenie uzasadnienia zaskarżonej decyzji w sposób sprzeczny z obowiązującymi wymogami i niewskazanie w oparciu o jakie dowody organ wydal zaskarżone orzeczenie oraz w jaki sposób ocenił ich wiarygodność, a także poprzez lakoniczne odniesienie się do zarzutów skarżącego zawartych w odwołaniu od uchwały Prezydium KRRP, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz w istotny sposób utrudnia kontrolę zaskarżonego postanowienia, a w konsekwencji powoduje, że organ nie rozpoznał w sposób pełny i właściwy sprawy skarżącego.

2) przepisów prawa materialnego, tj. art. 24 ust. 1 pkt 5 u.r.p. w zw. z art. 106 k.k. poprzez błędną jego wykładnię polegającą na nieuzasadnionym uznaniu, iż skazanie danej osoby wyrokiem karnym w każdym przypadku, przy jednoczesnym zatarciu skazania i mimo upływu wielu lat od daty popełnienia czynu oraz zaistniałej zmiany w zachowaniu wnioskodawcy, świadczy o tym. że osoba taka nie posiada nieskazitelnego charakteru oraz nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego, co skutkowało wydaniem zaskarżonej uchwały.

3) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 138 § 1 pkt 1) k.p.a.. poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej uchwały Prezydium KRRP, mimo uzasadnionych podstaw do jej uchylenia.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 138 § 1 k.p.a. Skarżący wniósł o:

1) o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Ministrowi Sprawiedliwości.

2) zasądzenie od Ministra Sprawiedliwości na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swoje stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżona decyzja narusza prawa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.

Z uwagi na motywy decyzji Ministra Sprawiedliwości oraz zarzuty skargi kluczowe znaczenie ma w tej sprawie rozumienie pojęcia rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego zawartego w art. 24 ust. 1 pkt 5 u.r.p.

Przepis ten stanowi, że na listę radców prawnych może być wpisany ten, kto jest nieskazitelnego charakteru i swym dotychczasowym zachowaniem daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego;

Przed dokonaniem merytorycznej oceny argumentacji Ministra Sprawiedliwości należy zaznaczyć, że choć przedmiotową przesłankę - warunkującą wpis na listę ale występującą we wszystkich zawodach prawniczych, jak i innych profesjach zaufania publicznego - formułują nieostre określenia, jednolicie rozumie się ją w orzecznictwie sądowym.

Pojęcie rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego zdefiniowane zostało bowiem w orzecznictwie Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego jako zespół cech osobistych charakteru i zachowań składających się na wizerunek osoby zaufania publicznego, na której nie ciążą żadne zarzuty podważające jej wiarygodność. A zatem na rękojmię należytego wykonywania zawodu radcy prawnego w rozumieniu art. 24 ust. 1 pkt 5 u.r.p. składają się dwa elementy, tj. cechy charakteru i dotychczasowe zachowanie osoby pragnącej zostać radcą prawnym.

O nieskazitelności charakteru świadczą takie przymioty osobiste jak uczciwość w życiu prywatnym i zawodowym, uczynność, pracowitość, poczucie odpowiedzialności za własne słowa i czyny, stanowczość, odwaga cywilna, samokrytycyzm, umiejętność zgodnego współżycia z otoczeniem. Wyrażenie ustawowe "dotychczasowe zachowanie" oznacza zaś zachowanie - postępowanie osoby ubiegającej się o wpis na listę radców prawnych - do czasu wpisania na tę listę i to takie zachowanie, postępowanie, odpowiadające ocenom moralnym i etycznym, gwarantujące właściwe wykonywanie zawodu radcy prawnego (por. wyrok NSA z dnia 5 kwietnia 2001 r., sygn. akt II SA 725/00). Pojęcie rękojmi to uroczyste poręczenie, zagwarantowanie, zapewnienie, że z racji posiadanych cech zawód zaufania publicznego, w tym wypadku radcy prawnego, będzie wykonywany prawidłowo.

Brak rękojmi należytego wykonywania zawodu radcy prawnego jest więc implikacją braku nieskazitelnego charakteru i dotychczasowego zachowania odpowiadającego ocenom moralnym i etycznym. Są to pojęcia jednolite i niepodzielne. Tak też rozumiały ww. pojęcia orzekające w sprawie organy uznając ostatecznie, że Skarżący nie daje rękojmi do prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego w rozumieniu art. 24 ust. 1 pkt 5 u.r.p.

U podstaw negatywnej oceny ww. przesłanki merytorycznej legły okoliczności związane z uwikłaniem się Skarżącego w postępowania karne i dyscyplinarne oraz ustalenie, że pomimo ich zatarcia czy też ugody zawartej z pokrzywdzonymi to same fakty popełnienia tych czynów rzutują negatywnie na jego wiarygodność, odpowiedzialność oraz uczciwość.

Odpowiadając zatem na zarzuty skargi koncentrujące się wokół faktu zatarcia skazania Sąd zauważa, że zawód radcy prawnego wiąże się ze szczególną rolą jaką pełnią osoby wykonujące zawody zaufania publicznego. Ustrojowym źródłem funkcjonowania tego szczególnego kręgu zawodów stanowi art. 17 Konstytucji RP. Tym samym zawód zaufania publicznego jest instytucją konstytucyjną. A tytuł zawodowy atrybutem jego wykonywania.

Wykonywanie zawodu zaufania publicznego związane jest z przynależnością do odpowiedniego samorządu zawodowego, któremu powierzone zostały szczególne uprawnienia wobec swoich członków. Mają one charakter zarówno organizacyjny, jak również gwarancyjny. Nie wdając się w tym miejscu w rozważania dotyczące rozumienia pojęć funkcji organizacyjnej i funkcji gwarancyjnej samorządu zawodowego należy stwierdzić, iż pomimo braku legalnej definicji pojęcia zawodu zaufania publicznego, jego wykonywanie wiąże się zarówno z katalogiem uprawnień, jak również z szeregiem obowiązków wynikających z przepisów samorządowych i powszechnie obowiązujących.

Istotą zawodu zaufania publicznego jest świadczenie usług na najwyższym profesjonalnym poziomie, gwarantowanym przez strukturę samorządową. Stąd, osoby korzystające z usług przedstawicieli zawodów zaufania publicznego powinny mieć możliwość jednoznacznej ich identyfikacji tak, aby jeszcze przed nawiązaniem współpracy uzyskać gwarancję, że powierzają wykonanie usługi osobom dającym rękojmię jej należytego wykonania. Klient, nie zawsze będąc profesjonalistą, nie musi być zorientowany w prawnych aspektach nadających kompetencję do wykonywania danego zawodu. Stąd dla klienta szczególnie istotny jest tytuł jakim posługuje się przedstawiciel zawodu zaufania publicznego. Chcąc zwrócić się o pomoc prawną klienci kierują się, co do zasady, do adwokatów lub radców prawnych w zależności od zakresu oczekiwanej pomocy.

Przepisy regulujące funkcjonowanie zawodów prawniczych w sposób jednoznaczny definiują siatkę pojęciową tytułów zawodowych osób świadczących usługi w tym zakresie. Możliwość używania tytułu adwokata lub radcy prawnego uzyskują osoby wpisane na listę adwokatów lub radców prawnych. Korzystając z usługi np. radcy prawnego, klient ma pewność, że prawnik jest członkiem samorządu zawodowego, odbył stosowną praktykę zawodową, podlega sądownictwu dyscyplinarnemu, jest zobowiązany do stosowania zasad etycznych oraz posiada ubezpieczenie OC swojej działalności. W myśl art. 1 ust. 2 u.r.p. tytuł zawodowy "radca prawny" podlega ochronie prawnej. Ochrona prawna tego tytułu oznacza również wymóg posługiwania się nim przez osobę wykonującą dany zawód.

Przenosząc powyższe rozważania teoretyczne na grunt rozpatrywanej sprawy wypada przypomnieć, że Skarżący jest byłym adwokatem skreślonym z listy adwokatów z powodu m.in. popełnienia przestępstwa związanego z posiadaniem środków psychotropowych. Jednocześnie, pomimo skreślenia z listy adwokatów i poddania się przez Skarżącego terapii wobec Skarżącego toczyło się również postępowanie karne zakończone postanowieniem Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] listopada 2015 r., sygn. akt [...]. w którym Sąd umorzył postępowanie w sprawie na podstawie art. 59a § 1 i 2 k.k. na skutek ugody z pokrzywdzonymi.

Dlatego też przesądzającego dowodu w sprawie - wbrew stanowisku Skarżącego - nie mogło stanowić zaświadczenie o jego niekaralności, czy postanowienie o umorzeniu prowadzonego wobec Skarżącego postępowania dyscyplinarnego, czy karnego. Wszechstronne badając, czy kandydat daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego, zarówno organ samorządu zawodowego, jak i Minister Sprawiedliwości, powinien bowiem brać pod uwagę wszystkie okoliczności składające się na wizerunek kandydata, a więc wszystkie znane im zdarzenia, a oceniając nieskazitelność charakteru oraz rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego w oparciu o dotychczasowe zachowanie kandydata, może zaistnieć sytuacja, w której jednostkowe zdarzenie rzutować będzie na ocenę rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu w sposób decydujący.

Jak trafnie wskazał Minister, dopuszczenie się deliktu dyscyplinarnego, którego znamiona wyczerpują także znamiona przestępstwa popełnionego z winy umyślnej, rzutują na jego wiarygodność, odpowiedzialność i uczciwość przy wykonywaniu czynności adwokata, zważywszy że czyn z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 58 ust. 1 i art. 62 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii w zw. z art. 11 § 2 k.k. został popełniony podczas wykonywania przez Skarżącego zawodu adwokata, co w odbiorze społecznym oceniane jest nader nagannie. Oceny Sądu nie może zmieniać fakt, że na dzień złożenia wniosku o wpis na listę radców prawnych, Skarżący nie figurował w Kartotece Karnej Krajowego Rejestru Karnego, gdyż skazanie uległo zatarciu. Minister Sprawiedliwości prawidłowo twierdzi, że dla oceny postawy etyczno - moralnej nie ma znaczenia fakt przedawnienia czy zatarcia kary, ponieważ uznanie ukarania za niebyłe nie uniemożliwia dokonania oceny tych faktów pod kątem nieskazitelnego charakteru i dotychczasowego zachowania dającego rękojmię należytego wykonywania zawodu. Zawód radcy prawnego jest zawodem zaufania publicznego, toteż nie można uznać, że po zatarciu skazania niebyłe są zdarzenia, które legły u jego podstaw.

Skarżący w 2014 r. został skreślony z list adwokatów. Przepis art. 82 ust. 2 ww. ustawy - Prawo o adwokaturze stanowi, że kara wydalenia z adwokatury pociąga za sobą skreślenie z listy adwokatów bez prawa ubiegania się o ponowny wpis na listę adwokatów przez okres 10 lat od dnia uprawomocnienia się orzeczenia kary wydalenia z adwokatury. Również przepisy ustawy o radcach prawnych w art. 65 ust. 2c u.r.p. przewidują, że kara pozbawienia prawa do wykonywania zawodu radcy prawnego pociąga za sobą skreślenie z listy radców prawnych bez prawa ubiegania się o ponowny wpis na listę radców prawnych przez okres 10 lat od dnia uprawomocnienia się orzeczenia kary pozbawienia prawa do wykonywania zawodu radcy prawnego.

Idąc tym tokiem rozumowania ustawodawca uznał, że w określonych sytuacjach powinien upłynąć stosowny czas aby osoba wcześniej skreślona z listy adwokatów mogła ponownie ubiegać się o wpis na inną listę, tak jak ma to miejsce w niniejszej sprawie, czyli na listę radców prawnych. Nie można natomiast zaakceptować stanowiska Skarżącego, że z chwilą zatarcia w jego przypadku warunkowego umorzenia postępowania karnego, należy przyjąć, że czyn, jakiego się dopuścił, nie miał miejsca. Nieuzasadnione są więc zarzuty naruszenia art. 106 k.k.

W konsekwencji należy podzielić stanowisko Ministra, że okres, jaki upłynął od uprawomocnienia się skazania w przypadku Skarżącego, jest niewystarczający, by uznać, że Skarżący jest nieskazitelnego charakteru, i że wykonując zawód radcy prawnego, daje gwarancję wiarygodności, uczciwości oraz odpowiedzialności przy wykonywaniu czynności.

Z uzasadnienia zaskarżonej do Sądu decyzji w pełni wynika, dlaczego Minister Sprawiedliwości sprzeciwił się dokonanemu wpisowi na listę adwokatów. Podejmując rozstrzygnięcie, organ nadzoru prawidłowo zastosował przepisy prawa materialnego i procesowego. Podstawa prawna rozstrzygnięcia wynika z obowiązującego prawa materialnego, nie została więc naruszona zasada praworządności, określona w art. 6 k.p.a. Nie można też Ministrowi zarzucić nierespektowania wyrażonej w art. 7 k.p.a. zasady prawdy obiektywnej. Sprawę rozstrzygnięto bowiem po zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego (art. 77 i art. 80 k.p.a.). Uzasadnienie zaskarżonej decyzji odpowiada dyspozycji art. 107 § 3 k.p.a. Wyjaśnione zostały motywy podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona przez organ nadzoru argumentacja jest wyczerpująca. Zaskarżona decyzja zawiera wszystkie elementy wymagane art. 107 § 1 k.p.a., w szczególności decyzja zawiera uzasadnienie prawne i faktyczne skonstruowane zgodnie z przepisem art. 107 § 3 k.p.a. Stan faktyczny opisany w decyzji nie wymagał czynienia dodatkowych ustaleń. Natomiast w uzasadnieniu prawnym przytoczono przepisy prawa i wyjaśniono podstawy prawne decyzji. Z kolei sam fakt, że Skarżący nie zgadza się ze stanowiskiem organu, nie przesądza o tym, iż w sprawie doszło do naruszenia obowiązujących przepisów.

Tak więc, zdaniem Sądu, Minister Sprawiedliwości prawidłowo ustalił stan faktyczny niezbędny do wydania zaskarżonej decyzji. Skarżący zaś - poza polemiką z okolicznościami wynikającymi z akt sprawy - nie zakwestionował skutecznie zgromadzonych przez organy dowodów, ani okoliczności z nich wynikających.

Prawidłowości dokonanej w sprawie oceny nie może podważyć także i to, że Skarżący spełnia inne warunki do uzyskania wpisu na listę radców prawnych bowiem przesłanki rękojmi nie należy utożsamiać z wymaganiem odnoszącym się do kwalifikacji zawodowych (por. wyrok NSA z dnia 20 kwietnia 2001 r., II SA 959/00; wyrok WSA w Warszawie z dnia 17 maja 2006 r., VI SA/Wa 499/06).

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 11 kwietnia 2018 r. sygn. akt II GSK 1791/16 zgodził się z poglądem wyrażanym orzecznictwie NSA (por. wyrok NSA z 15 kwietnia 2011 r., sygn. akt II GSK 458/10), że nawet jednorazowe zachowanie może podważyć wiarygodność oraz nieskazitelny charakter kandydata do wykonywania zawodu zaufania publicznego. W rozpoznawanej sprawie, co należy podkreślić, nie było to zresztą tylko jednostkowe zachowanie, lecz różne czyny stanowiące delikty karne i dyscyplinarne, w tym jeden z nich o szczególnej wadze.

Zaakceptować również należy stanowisko, że oceny tej nie może zmienić fakt, ż wyrok skazujący za przestępstwo na dzień złożenia wniosku o wpis na listę adwokatów, uległ zatarciu. Zgodzić się bowiem należy, że uznanie ukarania za niebyłe nie uniemożliwia dokonania oceny zdarzeń, będących podstawą ukarania, pod kątem nieskazitelnego charakteru oraz dotychczasowego zachowania, dającego rękojmię należytego wykonywania zawodu. Na gruncie postępowania administracyjnego zatarcie skazania określone w art. 106 k.k. nie oznacza, szczególnie przy badaniu przesłanki rękojmi należytego wykonywania zawodu publicznego, że czyn nie został popełniony, a wyrok skazujący nie został wydany (por. wyrok NSA z 11 kwietnia 2014 r., sygn. akt II GSK 279/13).

W konsekwencji, zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego, są bezzasadne i nie podważają prawidłowej oceny dokonanej w zaskarżonej decyzji w przedmiocie braku rękojmi do wykonywania zawodu radcy prawnego.

Z tych względów Sąd uznał, że zarzuty skargi nie znajdują oparcia w przepisach prawa, a biorąc dodatkowo pod uwagę, że Sąd nie dostrzegł takich naruszeń przepisów prawa procesowego lub materialnego, które mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy – skargę należało oddalić.

Wobec powyższego uznając zarzuty skargi za niezasadne Sąd na mocy art. 151 p.p.s.a. orzekł o jej oddaleniu.