Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 408/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2015-01-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 30 ust. 9
journal: Dz.U. 2013 poz 1456
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity

SENTENCJA

|Sygn. akt IV SA/Wr 408/14 | | , , WYROK, , W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ, , , Dnia 21 stycznia 2015 r., , , Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, w składzie następującym:, Przewodniczący, , Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński, , Sędziowie, Sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska, Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków (spr.), , , Protokolant, asystent sędziego Krzysztof Caliński, , , po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 21 stycznia 2015 r., sprawy ze skargi A. D., na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. G., z dnia [...] marca 2014 r. nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia kwoty odsetek od nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, , uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji;, nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji., , ,


UZASADNIENIE

Decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. G. z dnia 6 marca 2014 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267) – dalej - kpa, art. 30 ust. 1 ust. 2 i ust. 9 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1456) – dalej – ustawa, po rozpatrzeniu odwołania A. D. od decyzji działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta J. G. Kierownika Działu Świadczeń Rodzinnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w J. G. z dnia 10 stycznia 2014 r., nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia kwoty odsetek w wysokości 3435,70zł od nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych ustalonych decyzją nr [...] z dnia 29 lutego 2012 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. G. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu podano, że decyzją z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...]Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w J. G. ustalił, iż kwota pobranych świadczeń rodzinnych przez A. D. w okresie od 01 września 2006 r. do 31 sierpnia 2007 r. w wysokości 4722,70 zł plus odsetki jest kwotą nienależnie pobraną która podlega zwrotowi. Na wniosek A. D. decyzją z dnia [...] lutego 2012 r nr [...] organ rozłożył na raty spłatę nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych plus odsetki. Kwota główna należności w wysokości 4722,70 została spłacona przez Stronę w dniu 19 sierpnia 2013 r., natomiast pozostała jeszcze do spłaty kwota odsetek która na dzień 19 sierpnia 2013 r. wyniosła 3434,70zł. Wnioskiem z dnia 15 września 2013 r. zainteresowana wystąpiła o umorzenie odsetek od kwoty nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych. W dniu 10 stycznia 2014 r. o nr [...] została wydana decyzja o odmowie umorzenia kwoty odsetek od nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych ustalonych decyzją z dnia 29 lutego 2012 r., która stała się przedmiotem zaskarżenia.

W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wyjaśnił, iż w przedmiotowej sprawie nie zachodzą szczególne okoliczności uzasadniające umorzenie odsetek od nienależnie pobranych świadczeń. Podano, iż dochód strony znacznie przekracza minimum socjalne, oraz stwierdzono, że konieczność spłaty kredytu nie jest okolicznością szczególną uzasadniającą umorzenie nienależnie pobranych świadczeń wraz z odsetkami w rozumieniu art. 30 ust. 9 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Wskazując na niniejszy artykuł wyjaśniono, iż przepis ten jest wyrazem ochronnej funkcji państwa wobec osób znajdujących się w szczególnie trudnej sytuacji finansowej i rodzinnej, w której osoby te znalazły się w wyniku negatywnych okoliczności zewnętrznych bez swojego udziału. Chodzi tu o zdarzenia losowe lub im podobne, których skutki stanowią dla obciążonego ciężar nie do udźwignięcia np. choroby, śmierć w rodzinie, niepełnosprawność, utrata pracy, dysfunkcje związane z podeszłym wiekiem. Wobec powyższego odmówiono stronie umorzenia kwoty odsetek od nienależnie pobranych świadczeń.

Odwołanie od powyższej decyzji wniosła zainteresowana pismem z dnia 06 lutego 2014 r. Podniosła w nim, iż nie zgadza się z otrzymaną decyzją. Podała, iż utrzymuje siebie i dwoje dzieci z comiesięcznego wynagrodzenia oraz alimentów. Uwzględniając wszystkie wydatki, rachunki i obowiązek spłaty dwóch kredytów pozostaje jej niewiele ponad 200 zł na życie. Wskazała, iż pozostaje jeszcze w związku małżeńskim, ale nie mieszkają razem z mężem i nie prowadzą razem wspólnego gospodarstwa, nie partycypuje w wydatkach i utrzymaniu rodziny. Odwołująca zarzuciła organowi, iż nie wziął pod uwagę że odmowa umorzenia odsetek bezsprzecznie doprowadzi do nieodwracalnych, ciężkich strat dla rodziny, albo spowoduje zagrożenie dla możliwości dalszej egzystencji członków rodziny czy też uniemożliwi im zaspokojenie podstawowych potrzeb bytowych. Nadto wyjaśniła, iż w sytuacji kiedy będzie zmuszona zapłacić odsetki od nienależnie pobranych świadczeń spowoduje to pogorszenie sytuacji materialnej rodziny. Nie będzie miała funduszy na spłacenie dochodzonej należności ale również nie będzie mogła zapewnić rodzinie wyżywienia i nie starczy jej na opłacenie rachunków. Dodatkowo nieumorzenie odsetek spowoduje konieczność ubiegania się o kolejne pożyczki, niezbędne do normalnego funkcjonowania. Strona wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy i przychylenie się do jej wniosku, ze względu ta ciężką sytuacje rodzinną i materialną, tym bardziej, że należność główną już spłaciła. Wobec powyższego odwołująca prosi o pozytywne rozpatrzenie sprawy.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J.G. rozpoznając odwołanie przede wszystkim powołało treść art. 30 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Wskazało na okoliczności faktyczne, ustalone przez organ I instancji, a także decyzje w sprawie nienależne pobranego przez skarżącą świadczenia.

Podało, że bezsporne wobec powyższego jest, że odwołująca się zobowiązana była do spłaty nienależnie pobranych świadczeń wraz z odsetkami. W dniu 19 sierpnia 2013 r. została spłacona przez odwołującą kwota główna, natomiast do spłaty pozostała kwota odsetek, która na dzień 19 sierpnia 2013 r. wyniosła 3434,70 zł.

Dalej podało, że wnioskiem z dnia 15 września 2013 r. skarżąca wystąpiła o umorzenie odsetek od kwoty nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych .Decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r. organ odmówił stronie umorzenia kwoty odsetek w wysokości 3434,70 zł od nienależnie pobranych świadczeń, wskazując na brak w niniejszej sprawie szczególnych okoliczności uzasadniających umorzenie.

Podstawę prawną wydanej decyzji stanowi art. 30 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2013 r. poz.1456) zwanej dalej ustawą.

Badając sprawę w niniejszym postępowaniu odwoławczym Kolegium nie dopatrzyło się naruszeń, które skutkowałoby uchyleniem zaskarżonej decyzji. Organ pierwszej instancji, biorąc pod uwagę wyjaśnienia w decyzji Kolegium z dnia 09 lutego 2012 r. nr [...], wówczas w sprawie umorzenia kwoty nienależnie pobranych świadczeń, przekonująco uzasadniło swoje rozstrzygnięcie co do braku szczególnych okoliczności uzasadniających umorzenie.

W uzasadnieniu podkreślono, iż art. 30 ust. 1 przewiduje, że osoba, która pobierała nienależne świadczenie rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu. Zgodnie z regulacją art. 30 ust. 2 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych za nienależne świadczenia rodzinne uważa się świadczenia rodzinne przyznane na podstawie decyzji, której następnie stwierdzono nieważność z powodu jej wydania bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa albo świadczenie rodzinne przyznane na podstawie decyzji, która została następnie uchylona w wyniku wznowienia postępowania i osobie odmówiono prawa do świadczenia rodzinnego. Wskazana powyżej procedura została zdaniem organu odwoławczego prawidłowo zastosowana przez organ pierwszej instancji w przedmiotowej sprawie odnośnie odsetek. Z przepisu tego wynika, że decyzja w zakresie umorzenia nienależnie pobranych świadczeń a co za tym idzie i odsetek od tych świadczeń pozostaje w sferze tzw. uznania administracyjnego i jest wyjątkiem od ogólnie przyjętej normy, że nienależnie pobrane świadczenie podlega zwrotowi. Zatem umorzenie takich świadczeń dopuszczalne jest niezwykle rzadko i tylko wówczas, gdy mają miejsce szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny.

Orzekając w ramach uznania administracyjnego, organ winien zbadać, czy sytuacja rodziny występującej z wnioskiem o umorzenie daje podstawy prawne do orzeczenia ulgi. Użycie przez ustawodawcę zwrotu "szczególnie uzasadnione okoliczności" oznacza, że zastosowanie instytucji określonych w art. 30 ustawy, w tym umorzenie nienależnie pobranych świadczeń, jest wyjątkiem. Kolegium, po przeprowadzeniu postępowania odwoławczego stwierdziło, że rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji nie nosi cech dowolności, co powoduje, iż nie można zgodzić się z zarzutem odwołania dotyczącym przekroczenia granic uznania administracyjnego. Organ pierwszej instancji poczynił prawidłowe ustalenia faktyczne. Zastosował właściwe przepisy prawa i odpowiednio uzasadnił treść zaskarżonego orzeczenia. Dokonał wnikliwej analizy sytuacji rodzinnej i dochodowej, uwzględnił wysokość wydatków, wiek skarżącej, członków jej rodziny, warunki mieszkaniowe oraz możliwości zarobkowe odwołującej. Ustalono, iż zainteresowana uzyskuje miesięczny dochód ze stosunku pracy w wysokości 2509,00 zł oraz alimenty na dziecko V. w wysokości 500,00 zł miesięcznie. Zgodnie z oświadczeniem strony z dnia 21 listopada 2013 r. miesięczne wydatki wynoszą 2776,93 zł, przy czym największą kwotę wydatków w rodzinie stanowi rata kredytu hipotecznego oraz rata kredytu gotówkowego, w łącznej wysokości 1529,44 zł miesięcznie. Odwołująca uzasadniając swój wniosek powołuje się na trudną sytuację finansową rodziny, która wynika z konieczności spłaty dwóch miesięcznych rat kredytowych. Organ odwoławczy podzielił słuszność tych ustaleń. Również zdaniem Kolegium, choć sytuacja finansowa rodziny skarżącej jest trudna, to w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy brak jest podstaw do umorzenia kwot odsetek od nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych.

Kolegium dodatkowo wskazało, że pomoc ze środków publicznych, realizowana w ramach uznania administracyjnego, przyznawana jest osobom, które nie tylko osiągają dochody poniżej pewnego, ustawowego kryterium, ale dodatkowo osoby te dotknięte są np. chorobą, samotnością, niepełnosprawnością. W tych okolicznościach sytuacja rodziny skarżącej nie wykazuje spełnienia przesłanki "szczególnie uzasadnionych okoliczności". Trzeba więc jeszcze raz podkreślić, że świadczenia nienależnie pobrane można umorzyć tylko w wyjątkowych sytuacjach. Jak wskazano w wyroku z dnia 16 lutego 2012 r. we Wrocławiu nr IV SA/Wr 869/11 "w przypadku decyzji uznaniowych organ administracyjny zobowiązany jest wyważyć słuszny interes obywatela i interes społeczny. O istnieniu ważnego interesu strony nie decyduje jej subiektywne przekonanie, lecz obiektywne kryteria, zgodne z powszechnie aprobowaną hierarchią wartości. Natomiast przez interes społeczny (publiczny) rozumie się dyrektywę postępowania nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy, sprawność działania aparatu państwowego, korektę błędnych decyzji itd. (wyrok NSA z dnia 21 maja 2003 r., III SA 2752/01, LEX 145004). Interes społeczny wymaga przede wszystkim, aby dokonując redystrybucji środków publicznych organy właściwe w sprawach przedmiotowych świadczeń, gdy nienależnie przyznały takie środki osobie nieuprawnionej, nie dochodziły ich zwrotu jedynie w wyjątkowych przypadkach. Środki te mają bowiem służyć co do zasady wyłącznie osobom uprawnionym. Tych środków nie jest przy tym nieograniczona ilość, pozwalająca na korzystanie z nich przez wszystkich potrzebujących. Niedomaganie się od skarżącej zwrotu kwoty nienależnie pobranych świadczeń, naruszałoby w sposób rażący nie tylko interes fiskalny Państwa, ale i wartości wspólne dla całego społeczeństwa, takie jak sprawiedliwość społeczna i zaufanie obywateli do organów władzy. Społeczeństwo i jego obywatele muszą żyć w przekonaniu, że organy Państwa dbają o to, aby pieniądze publiczne były wykorzystywane w sposób zgodny z ich przeznaczeniem i otrzymywały je wyłącznie osoby uprawnione lub - w wyjątkowych - przypadkach również osoby nieuprawnione (wobec umorzenia świadczeń nienależnie pobranych), ale znajdujące się w zupełnie wyjątkowej sytuacji, których twierdzenia nie wzbudzają jakichkolwiek wątpliwości co do ich zgodności z prawdą i które w pełni wykorzystują wszystkie swoje możliwości i uprawnienia do poprawy sytuacji finansowej swojej rodziny. W przeciwnym wypadku należałoby uznać, że instytucje odpowiedzialne nie wykonują swoich ustawowych obowiązków i marnotrawią środki publiczne, co oczywiście naruszałoby rażąco interes społeczny".

Skargę na powyższą decyzję wniosła zainteresowana, zarzuciła jej obrazę przepisów prawa materialnego – art. 30 ust. 9 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez uznanie przez organ, iż w niniejszej sprawie nie zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny podczas gdy z wniosku strony o umorzenie nienależnie pobranych świadczeń oraz dowodów stanowiących załącznik do tego wniosku wynika, iż takie okoliczności występują.

W związku z powyższym wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej.

W uzasadnieniu skargi podała, że organ nie zbadał dokładnie jej sytuacji rodzinnej i dochodowej. Nie uwzględnił wysokości wydatków oraz wieku członków rodziny i faktu, że utrzymuje siebie i dwoje małoletnich dzieci z osiąganego wynagrodzenia w kwocie 2.509 zł oraz 500 zł alimentów. Przedstawiła ponownie swoje wydatki, w których największą pozycją są raty kredytu wynoszące około 1530 zł miesięcznie i stwierdziła, że po opłaceniu wszystkich zobowiązań na życie pozostaje jej kwota niewiele ponad 200 zł. Nie jest ona wystarczająca na utrzymanie rodziny i opłacenie rachunków, została zmuszona do zaciągnięcia kolejnej pożyczki. Przeznaczona ona jest na bieżące potrzeby, spłatę dwóch pozostałych zadłużeń oraz na uiszczenie rat alimentacyjnych. Nie posiada zdolności kredytowej na zaciągnięcie kolejnych pożyczek.

Dodała, że nie posiada oszczędności, nie może liczyć na pomoc osób trzecich, mąż nie mieszka z nią, nie partycypuje w utrzymaniu rodziny. Nie płaci rat alimentacyjnych mimo wydania w tej sprawie orzeczenia zabezpieczającego powództwo o zaspokojenie potrzeb rodziny.

Podała, że od czasu wniesienia odwołania od decyzji MOPS jej sytuacji uległa pogorszeniu. Wykorzystuje swoje możliwości w celu poprawienia sytuacji materialnej rodziny, charakter wykonywanej pracy nie pozwala na osiągnięcie większych dochodów, czy też świadczenia pracy na dodatkowym etacie. Z zawodu jest policjantką i jest zobowiązana do pełnienia nocnych dyżurów, z uwagi na nieregularny czas pracy. Nie jest możliwe, żeby wykonywała dodatkowo inną pracę, tym bardziej, że musi się opiekować dwójką małoletnich dzieci.

Podniosła, że zapłaciła należność główną, zatem zwróciła w całości nienależnie pobrane świadczenie. Nie jest w stanie zapłacić odsetek, które wynoszą praktycznie tyle samo co należność główna. Stanowi ona ogromne obciążenie finansowe.

To, że nie jest osobą niepełnosprawną i osiąga dochody powyżej pewnego kryterium, nie powinno jej dyskwalifikować jako osoby mogącej uzyskać ulgę w postaci umorzenia odsetek od nienależnie pobranych świadczeń.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, a uzasadniając swoje stanowisko przywołał argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę aktów administracji publicznej, oznacza to, że sądy administracyjne badają zgodność aktów prawnych z prawem materialnym i przepisami postępowania. Kontrola sądowa nie ogranicza się do badania zasadności zarzutów skargi. W oparciu o art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) sąd dokonuje oceny prawidłowości aktu administracyjnego w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną.

Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. G. z dnia [...] marca 2014 r. oraz decyzja organu I instancji Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w J.G. z dnia 10 stycznia 2014 r. odmawiająca umorzenia odsetek od nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych.

Podstawę materialno – prawną zaskarżonych decyzji stanowi art. 30 ust. 1 i ust. 9 ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1456).

Ustęp 1 powołanego artykułu brzmi: Osoba, która pobrała nienależnie świadczenie rodzinne, jest zobowiązana do ich zwrotu, ust. 9 zaś, że organ właściwy, który wydał decyzję w sprawie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych może umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych łącznie z odsetkami w całości lub części odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, jeżeli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny.

Zgodnie z dyspozycją zawartą w ust. 9 umorzeniu podlegają nienależnie pobrane świadczenia wraz z odsetkami; może to nastąpić wówczas gdy w obrocie prawnym funkcjonuje decyzja stwierdzająca nienależnie pobrane świadczenia.

Taka decyzja zapadła w dniu [...] sierpnia 2010 r. Nr [...] i została wydana przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w J. G.. Ma charakter decyzji ostatecznej.

W niniejszym postępowaniu Sąd (i organ) nie ma zatem podstaw do czynienia ponownie rozważań dotyczących zaistnienia przesłanek nienależnie pobranego świadczenia.

Druga przesłanka dotycząca rozpatrzenia wniosku o umorzenie nienależnie pobranych świadczeń to zaistnienie szczególnie uzasadnionych okoliczności dotyczących sytuacji rodziny.

W omawianej ustawie nie zawarto normatywnego określenia pojęcia szczególnie uzasadnionych okoliczności. Lukę tę wypełniło orzecznictwo sądów administracyjnych oraz piśmiennictwo.

Interpretuje ono wymienione wyżej pojęcie jako okoliczności losowe lub im podobne mające charakter zewnętrzny.

Wskazuje się, że okoliczności uzasadniające ewentualne umorzenie nienależnie pobranych odsetek muszą być szczególne i dotyczyć rodziny.

W wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 marca 2014 r. sygn. akt II SA/Wa 2877/13, w wyroku NSA z dnia 14 grudnia 2012 r. sygn. akt 939/12 oraz z dnia 12 grudnia 2012 r. sygn. akt I OSK 946/12, w wyroku WSA w Poznaniu z dnia 9 kwietnia 2013 r. II SA/Po 140/13. Sądy powyższe stwierdziły, że rozpoznając wniosek o umorzenie nienależnie pobranych świadczeń organy administracyjne powinny dokonać oceny czy sytuacja życiowa wnioskodawcy, w tym stan rodziny, oraz stan zdrowia mieszczą się w ustawowym pojęciu szczególnie uzasadnionych okoliczności. Zauważa się też, że ciężka sytuacja rodziny powinna być oceniona na tle rodzin uprawnionych do świadczeń rodzinnych, a nie wszystkich rodzin.

W sprawie I SA/Wa 2877/13 sąd zauważa, że w regulacji art. 30 ust. 9 ustawy chodzi przede wszystkim o sytuację, w której zachodzi bardzo duże prawdopodobieństwo, że natychmiastowa egzekucja nienależnie pobranych świadczeń mogłaby sprowadzać następstwa nie dające się pogodzić z zasadą ochrony godności człowieka w szczególności poprzez uniemożliwienie rodzinie świadczeniobiorcy funkcjonowania na poziomie minimum egzystencji.

Z przedstawionego orzecznictwa wynika zatem, że nie tylko zdarzenia losowe uzasadniają umorzenie nienależnie pobranych świadczeń. Podstawą do umorzenia jest również sytuacja w której egzekucja nienależnie pobranych świadczeń spowoduje sytuacje szczególnie trudną dla rodziny.

Skarżąca wskazuje na taką sytuację mówiąc, że na utrzymanie rodziny pozostanie jej kwota niewiele ponad 200 zł miesięcznie, że utrzymuje małe dzieci (2,5 i 5 lat). Podkreśla też, że z uwagi, iż samotnie wychowuje dzieci nie może podjąć dodatkowej pracy. Podała na jakie cele wzięła kredyt, jeden z nich jest kredytem mieszkaniowym pobranym z uwagi na brak mieszkania, drugi na wydatki bieżące, utrzymanie rodziny. Te okoliczności powinny być dokładnie ocenione, choćby z uwagi na fakt, że skarżąca opiekuje się małymi dziećmi.

Zgodzić się należy z zarzutami skargi, że organ nie zbadał sytuacji rodzinnej i dochodowej skarżącej. Nie ustosunkował się do jej twierdzenia, że nie jest w stanie wyżywić rodziny.

Organ I instancji uznał, że szczególnie istotne okoliczności o których mowa w art. 30 ust. 9 ustawy to trudna sytuacja finansowa i rodzinna, w której osoby te znalazły się w wyniku szczególnych okoliczności zewnętrznych bez swojego udziału bądź też zdarzenia losowe lub im podobne, których skutki stanowią dla obciążonego ciężar nie do udźwignięcia "np. choroby...". Spłata kredytu nie jest taką okolicznością.

Powyższe stanowisko zaakceptował organ II instancji uznając, że organ I instancji dokonał wnikliwej analizy sytuacji rodzinnej i dochodowej, uwzględnił wysokość wydatków skarżącej, członków jej rodziny, warunki mieszkaniowe oraz możliwości zarobkowe odwołującej.

Sąd nie zgadza się z powyższymi wywodami, ponieważ w decyzji organu I instancji brak jest jakichkolwiek rozważań dotyczących wskazanych w uzasadnieniu organu II instancji okoliczności. Organ I instancji podobanie jak organ II instancji nie dokonał analizy sytuacji rodzinnej i dochodowej. Niezrozumiałe jest w ogóle stwierdzenie organu odwoławczego, że została uwzględniona wysokość wydatków, wiek skarżącej i członków jej rodziny, warunki mieszkalne i zarobkowe. W uzasadnieniu organ I instancji, co wskazano wyżej, powołano tylko oświadczenie skarżącej co do ponoszonych wydatków, odniesiono się do kredytu podnosząc, że jest to wydatek, który nie jest szczególną okolicznością uzasadniającą umorzenie odsetek.

Organ II instancji przyznaje, że sytuacja finansowa rodziny skarżącej jest trudna – ale stwierdza, że w okolicznościach faktycznych sprawy – nie wskazując o jakie chodzi – brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącej.

Jak stwierdzono wyżej odwołująca podnosi, że nie jest w stanie utrzymać – wyżywić rodziny – ale ani organ I instancji ani też II instancji nie ustosunkował się do powyższych twierdzeń i nie wyjaśnił, choćby analizując wykazane wydatki, czy istotnie tak jest.

Organy nie ustaliły też, czy istotnie skarżąca samotnie wychowuje dzieci i czy może z uwagi na wiek dzieci (2,5 lat i 5 lat) podejmować ewentualnie dodatkowe prace, jaka kwota po opłaceniu wszystkich zobowiązań pozostaje na utrzymanie rodziny i czy powyższa kwota jest wystarczająca na wyżywienie. Ta ostatnia okoliczność jest istotna dla oceny konieczności pobrania przez skarżącą drugiego kredytu, nie mieszkaniowego.

Według Sądu bez ustalenia na jaki cel został pobrany kredyt i w jakich okolicznościach i kiedy, organ nie ma podstaw do stwierdzenia, że nie jest to okoliczność uzasadniająca umorzenie należności.

Szczególnie, powyższe uwagi odnoszą się do kredytu mieszkaniowego zwłaszcza w sytuacji, gdy skarżąca ma małe dzieci.

Konieczność utrzymania rodziny i zapewnienia dzieciom elementarnych potrzeb w związku z realizacją uzasadnionych i koniecznych zobowiązań jest według Sądu szczególną okolicznością uzasadniającą umorzenie należności.

Pobranie kredytu, szczególnie mieszkaniowego, może być okolicznością zewnętrzną, losową. Ponadto jak wskazano wyżej zgodnie z orzeczeniem nie tylko takie fakty mogą decydować o zaistnieniu szczególnych okoliczności, mogą być one związane obiektywnie ze złym stanem majątkowym, dochodowym.

Powyższe wywody potwierdzają myśl zawartą we wskazanym przez organ wyroku WSA we Wrocławiu z dnia 16 lutego 2012 r. sygn. akt SA/Wr 869/11, że ograny wydając decyzję uznaniową winny ważyć słuszny interes obywatela i interes społeczny.

Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało orzec jak w wyżej.

PM 12.02.2015 r.