Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1763/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2012-02-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 29
journal: Dz.U. 2005 nr 239 poz 2019
law: Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne - tekst jednolity
article: art. 7 , 77 par 1 . 107 par 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Brachel-Ziaja Sędziowie WSA Krystyna Daniel / spr. / WSA Ewa Rynczak Protokolant Dorota Solarz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 lutego 2012 r. sprawy ze skargi M.G.Z. i K.Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 7 września 2011 r. nr [...] w przedmiocie naruszenia stosunków wodnych skargę oddala


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta K. decyzją z [...] czerwca 2011 r., na podstawie art. 29 ustawy z 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2005r. Nr 239 póz. 2019 ze zm.) po rozpoznaniu wniosków: M.G.-Z. i K.Z. oraz R. i M.F. w sprawie zmian stanu wody na gruncie szkodliwie wpływających na grunty sąsiednie stwierdził, że na działkach nr 1, 2, 3, i 4 obr. [...], stanowiących własność B.B. nastąpiły zmiany stanu wody na gruncie poprzez nadsypanie terenu działek oraz wykonanie ogrodzenia z cokołami o przebiegu poprzecznym do dłuższej osi doliny na granicy działek nr 1 z 5 oraz nr 4 z 6 obr. [...] -szkodliwie oddziaływujące na grunty sąsiednie - tj. na działkę 7 obr.[...] w K. , stanowiącą własność M.G.-Z. i działkę 5 obr. [...], stanowiącą współwłasność M.G.-Z. i B.B. polegające głównie na utrudnieniu spływu wód po powierzchni terenu i wód strefy aeracji, tj. typu grawitacyjnego (wsiąkowa) oraz częściowej zmianie kierunku spławu wód opadowych. W związku z powyższym, nakazał B.B. :

I. Likwidację betonowych przęseł podmurówki ogrodzenia granicznego działek nr 1 z 5 oraz nr 4 z 6 obr. [...], pozostawiając niezbędne elementy betonowe pod słupki ogrodzeniowe, w sposób zapewniający swobodny spływ wód opadowych zgodnie z pierwotnym, naturalnym kierunkiem.

II. Niwelację terenu działki nr 1 obr.[...] poprzez likwidację istniejących "garbów" ziemnych i nierówności, w sposób zapewniający swobodny spływ wód powierzchniowych z kierunku południowo-wschodniego na północny-zachód.

W uzasadnieniu organ wskazał, że postępowanie zostało zainicjowane wnioskami M.G.-Z. i K.Z. oraz R. i M.F. . Organ uznał, że pomiędzy ww. osobami zachodzi współuczestnictwo formalne w związku z tym sprawy zostały połączone do wspólnego rozpoznania, w wyniku którego zostały wydane dwie odrębne decyzje (niniejsza dotyczy M.G.Z. i K.Z.).

Organ na podstawie zeznań stron oraz opinii sporządzonej w maju 2006 r przez biegłych: dr J.B. , inż. J.J. i mgr inż. E.K.-L. ustalił, że w 1996 r. (a więc przed nadsypaniem działek przez B.B. oraz R. i M.K. ) na terenie działek nr 8 i 7 wykonano system drenaży, z którego wody odprowadzane były kanałem na działkę nr 1 , ponadto zasypano naturalne obniżenie terenu na tych działkach, którym odprowadzane były wody powierzchniowe w kierunku rowu biegnącego od ul. [...] na północ. Przedmiotowy drenaż wykonany został bezprawnie jako samowola budowlana. Ponadto w wyroku Sądu Rejonowego dla [...], sygn. Akt [...] z 8.03.2010 r. uznano, że wykonanie urządzeń wodnych w postaci urządzeń melioracji wodnych służących do ujmowania wód bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego oraz odprowadzanie wód z ww. drenażu na działkę sąsiednią stanowi wykroczenie z art. 192 ust. 1 i 194 ust. 1 ustawy Prawo wodne "w odniesieniu do M.G.-Z. ".

Organ ustalił także, iż B.B. l oraz R. i M.K. uzyskali pozwolenie wodnoprawne na przebudowę (zarurowanie) rowu melioracyjnego bez nazwy pomiędzy ul. [...] na długości 64,5m na terenie działek nr 9 , 10 obr. [... ] K. (decyzja z 17.07.2002r), które następnie zrealizowali. Biegli w opinii jednoznacznie stwierdzili, iż "zbudowanie rurociągu w żadnym wypadku nie pogorszyło stosunków wodnych panujących w tym terenie". Postępowanie w sprawie naruszenia ww. decyzją interesów osób trzecich M.G.-Z. i K.Z. zostało umorzone jako bezprzedmiotowe. Organ wyjaśnił również, że nie wydawano pozwolenia wodnoprawnego na "zasypanie rowu i podniesienie terenu", gdyż takie prace -zgodnie z przepisami ustawy Prawo wodne - nie wymagają udzielenia pozwolenia wodnoprawnego. Organ wskazał, że toczy się postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności pozwolenia wodnoprawnego.

Dalej organ szczegółowo przedstawił ustalenia faktyczne dokonane w sprawie, l tak podał, że na granicy działek nr 7 i 1 istnieje ogrodzenie działki nr 7 na podmurówce, w której wykonane są otwory umożliwiające swobodny spływ wód opadowych po powierzchni terenu. W toku postępowania stwierdzono również wykonanie fundamentu ogrodzenia na działce nr 1 wzdłuż istniejącej podmurówki ogrodzenia działki nr 7 . Fundament (przyszłego ogrodzenia) nie przesłania istniejących otworów w podmurówce ogrodzenia działki nr 7 (M.G.-Z. ). Woda opadowa ma możliwość spływu poprzez otwory na działkę 1 . Pomiędzy działkami nr 4 i 6 wykonane zostało przez W.B. ogrodzenie na podmurówce betonowej. Dodatkowo wykonane zostało ogrodzenie na podmurówce pod zjazdem na granicy działek nr 5 i 1 .

Ponadto podczas ww. rozprawy K.Z. wskazał na wypłukany grunt wzdłuż ogrodzenia z działką 1 na skarpie i u jej podstawy. Wyraźny i ciągły spływ wód stwierdzono również w dniu 29.09.2010 r. wzdłuż murku ogrodzeniowego działek nr 7 i 1 po skarpie od strony wejścia na działkę 1.

Opisany stan wyraźnie wskazuje na utrudnienia w przepływie wody spowodowane wykonanymi podmurówkami ogrodzeń oraz wykonaną makroniwelacją powodującą częściowe zmiany kierunku spływu wód opadowych po powierzchni terenu, a w szczególności jego spowolnienie. Zmiany w kierunkach spływu wód opadowych po powierzchni terenu w sposób szczegółowy obrazuje załącznik nr 5 do opinii. W opinii stwierdzono: "wykonana makroniwelacją terenu nie tylko na działkach nr 1 , 3 , 4 i 11 , ale również wcześniej na działkach nr 8 i 7 oraz budowa fundamentów ogrodzeń z cokołami o przebiegu poprzecznym do dłuższej osi doliny o przebiegu zbliżonym do równoleżnikowego spowodowały zmiany stpsunków wodnych polegające na utrudnieniu spływu wód po powierzchni terenu i wód strefy aeracji, tj. typu grawitacyjnego (wsiąkowa). Podwyższenie terenu nasypami doprowadziło do złagodzenia spadków, co było przyczyną zmniejszenia szybkości spływu wód po powierzchni terenu, a więc ułatwiło nasiąkanie stropowych nasypów wodami wsiąkowymi".

Organ konkludował, że przeprowadzone postępowanie dowodowe, jak również wykonana opinia wykazały, że zmiana konfiguracji terenu działek stanowiących własność B.B. jak również wykonanie cokołów ogrodzeń pomiędzy działkami nr 1 z 5 oraz nr 4 z 6 spowodowały zmiany stanu wody na gruncie w zakresie spływu wód powierzchniowych oraz częściową zmianę kierunku spływu wód opadowych. Na terenie działek nr 1 , 3, 2 i 4, stanowiących własność B.B. , nastąpiły zmiany stanu wody na gruncie poprzez nadsypanie terenu działek oraz wykonanie ogrodzeń z cokołami o przebiegu poprzecznym do dłuższej osi doliny o przebiegu zbliżonym do równoleżnikowego na granicy z działkami nr 1 z 7 i 5 oraz nr 4 z 6 - szkodliwie oddziaływujące na grunty sąsiednie - tj. na działkę 7 obr. [...] w K. stanowiącą własność M.G.-Z. i działkę 5 stanowiącą współwłasność M.G.-Z. i B.B. Natomiast nie stwierdzono szkodliwego oddziaływania nadsypania działek nr 9 i 11, stanowiących własność R. i M.K. na działki nr 7 i 5 z uwagi na ich usytuowanie w terenie.

Organ uznał nakazanie przywrócenia stanu poprzedniego za niecelowe i nieuzasadnione. Teren działek nadsypanych, to nie tylko działki położone poniżej działki nr 7 w tym nr 1 i nr 10 ale również wiele innych położonych w rozpatrywanym terenie, które w różnym okresie czasu i w różnym stopniu powodowały zmiany stanu wody na gruntach. Wśród tych działek znajduje się także działka M.G.-Z. , co potwierdza analiza dokonana w opinii. Część z tych działek jest już zagospodarowana, jak również zabudowana budynkami mieszkalnymi. W opinii wskazano, że zmiana ukształtowania terenu i budowa fundamentów ogrodzeń nie spowodowały zmiany kierunku spływu wód gruntowych strefy saturacji ani nie utrudniły ich spływu. Występujące problemy z odprowadzaniem wód gruntowych, zbieranych systemem drenażowym w studzience na działce M.G.-Z. , spowodowane są wykonaniem systemu drenażowego bez stosownych pozwoleń i uzgodnień oraz braku ich inwentaryzacji. Czynności wyjaśniające w tej sprawie, jako samowoli budowlanej, należą do właściwości organu nadzoru budowlanego. Organ nadmienił, że odprowadzanie wód drenażowych do wód lub do ziemi wymaga uzyskania stosownego pozwolenia wodno prawnego, za zgodą właściciela terenu i urządzeń wodnych. Nadto zauważył, że system drenażowy (na działkach nr 8, 7 i 1 ) wykonany został, zgodnie z poczynionymi ustaleniami w 1996 r. a więc kilka lat przed dokonanymi zmianami związanymi z zarurowaniem rowu, nadsypaniem terenu itp., które zrealizowane zostały po uzyskaniu pozwolenia wodnoprawnego i pozwolenia na budowę tj. po 2002 r. Okoliczność ta wskazuje jednoznacznie na występowanie już w okresie wcześniejszym potrzeby zdrenowania podmokłego terenu, powstałego po zasypaniu doliny o charakterze parowu, co zostało szczegółowo opisane w pkt 4 opinii. Kwestia wykonania drenowania terenu, związana z problematyką zagospodarowania i odprowadzenia wód gruntowych winna zostać rozwiązana przez właścicieli terenu na zasadach wspólnego porozumienia po uzyskaniu stosownych pozwoleń i uzgodnień, w tym pozwolenia wodnoprawnego.

Odwołania od ww. decyzji wnieśli osobnymi pismami: M.G.-Z. i K.Z. , R.F. i M.F. oraz B.B.i R.K. .

R.F. i M.F. wskazali, że nałożone zaskarżoną decyzją nakazy są nieprecyzyjne i mają zawężony charakter, zatem nie rozwiążą problemu. Zdaniem odwołujących się, opinia nie uwzględnia faktu wybudowania - już po jej wydaniu - dalszej części murów, jak również zmiany w ukształtowaniu terenu, nie wykazano w niej także, że korytka spełniają funkcję zbierania wody. Nie uwzględniono wód spływających z nieruchomości D.P. . Odwołujący wyrazili w związku z tym obawę, że wbrew ustaleniom organu woda będzie spływała do najniższego punktu tj. na ich działkę nr 91, zwłaszcza, że organ nie wziął pod uwagę również muru posadowionego pomiędzy działkami 90/1 i 76/3, który z racji swojej głębokości przekierowuje wody na ich nieruchomość.

M.G.-Z. i K.Z. również zarzucili zaskarżonej decyzji, że nałożone nakazy są nieprecyzyjne i mają zawężony charakter, zatem nie rozwiążą problemu. Podnieśli, że organ winien nakazać inwestorowi sporządzenie dokumentacji geodezyjnej terenu nadsypanego, następnie inwestor winien przedłożyć projekt niwelacji do akceptacji organu, w którym będą określone konkretne rzędne terenu po niwelacji terenu, gdzie będzie uwzględniony procentowy spadek terenu, kierunki spływu wód. Zdaniem odwołujących, organ nie przedstawił argumentów, z których jednoznacznie by wynikało, że wystarczy zburzyć część murów, aby wody nie napływały na ich siedlisko. Opinia sporządzona została w 2006 r., a zatem nie uwzględnia zmian w terenie które zaszły w późniejszym okresie. Odwołujący zaproponowali rozwiązania, które w ich ocenie pozwoliły na rozwiązanie problemu zalewania.

B.B.i R.K. zarzucili, że zaskarżona decyzja narusza art. 29 ustawy prawo wodne, art. 10 § 1 kpa oraz art. 7 i art. 77 § 1 kpa. Domagali się orzeczenia o odmowie nakazania B.B. przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania jakichkolwiek urządzeń zapobiegających szkodom. Odwołujący się podnieśli, że organ nie wskazał na czym ma polegać przywrócenie do naturalnego spływu, nie określił również stanu pierwotnego, do którego przywrócenie ma doprowadzić. Obowiązek zniwelowania terenu działki nr 1 jest niewykonalny, albowiem na środku działki znajduje się słup energetyczny, zatem niwelacja terenu mogłaby doprowadzić do naruszenia jego konstrukcji. Ponadto wzdłuż działki nr 5 i 7 i 1 biegnie rurociąg [...]" , w związku z czym wykonywanie jakichkolwiek prac ziemnych w strefie ochronnej rurociągu jest zabronione. Wskazali również, że na okolicznych działkach także były prowadzone roboty ziemne, stąd nie wiadomo dlaczego obowiązek niwelacji ma dotyczyć tylko ich działki. Organ pominął tak istotne dla dokonania ustalenia stanu faktycznego okoliczności jak: bezprawne wykonanie drenażu na działce p. Z. i regularne przeciekanie nieszczelnych zbiorników. W ocenie odwołujących się nie do przyjęcia jest ustalenie dokonane przez organ, że ogrodzenie pomiędzy działkami nr 4 i 6 na podmurówce betonowej jest przyczyną uniemożliwiającą swobodny spływ wód opadowych.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z [...] września 2011 r., znak [...] , na podstawie art. 29 ustawy Prawo wodne oraz art.138 § 2 kpa uchylił zaskarżoną decyzję o przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi l instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy podał - odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych - że z art. 29 ustawy prawo wodne jednoznacznie wynika, że jakakolwiek zmiana ilościowa wody na gruncie, czyli jej zwiększenie lub zmniejszenie stanowi zmianę stanu wody na gruncie w rozumieniu przepisu.

Dodatkowo z punktu widzenia regulacji zawartej w art. 29 ust. 2 ustawy nie jest istotne, kto faktycznie dokonał zmiany stanu wody na gruncie - zawsze bowiem odpowiada właściciel nieruchomości. Przy czym do nakazania właścicielowi gruntu przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom przez organ I instancji niezbędne jest ponadto stwierdzenie wyrządzenia szkody przez przedmiotową zmianę stanu wód na gruncie sąsiednim. Zaś w przypadku stwierdzenia jedynie, faktu naruszenia stanu wód na gruncie bez stwierdzenia szkód z tego faktu wynikających organ winien odmówić nakazania właścicielowi gruntu przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom.

Zdaniem Kolegium, materiał dowodowy w żaden sposób nie potwierdza ustaleń poczynionych przez organ l instancji, jakoby zmiany stanu wody na gruncie w niniejszej sprawie nastąpiły wyłącznie poprzez nadsypanie terenu działek (nr 1, 2, 3 i 4 obręb [...] w K. ) oraz wykonanie ogrodzenia z cokołami o przebiegu poprzecznym do dłuższej osi doliny na granicy działek 1 z 5 oraz nr 4 z 6 obr. [...] w K. - szkodliwie oddziałujące na grunty sąsiednie - tj. na działkę 7 i działkę 5

Ze sporządzonej 31 maja 2006 r. na potrzeby przedmiotowego postępowania opinii hydrologiczno-geologicznej - która stanowi kluczowy dowód w sprawie -wynika, że wykonana makroniwelacja terenu nie tylko na działkach nr 1, 3, 4 i 11 , ale również wcześniej na działkach nr 8 i 7 oraz budowa fundamentów ogrodzeń z cokołami, o przebiegu poprzecznym do dłuższej osi doliny o przebiegu zbliżonym do równoleżnikowego spowodowały zmiany stosunków wodnych polegające głównie na utrudnianiu spływu wód po powierzchni terenu i wód strefy aeracji, tj. typu grawitacyjnego (wsiąkowa)" - punkt 8 wniosków , s. 15 i 16 ww. opinii. Dodatkowo biegli w punkcie 11 wniosków ww. opinii jednoznacznie wskazują, że: "biorąc pod uwagę ustalenia zawarte w niniejszym opracowaniu dla poprawy stosunków wodnych panujących w tym terenie zaleca się wykonanie udrożnienia istniejącego drenowania na działkach nr 8 i 7, z dodatkowym drenowaniem opaskowym budynku nr [...] i z istniejącej studzienki drenarskiej odprowadzenie grawitacyjne wody do zarurowanego rowu (rurociągu) na działce 2 ". Przy czym wskazane przez biegłych nieruchomości, na których nastąpiło naruszenie stanu wody na gruncie stanowią własność różnych osób w tym m.in. B.B. l tak działki nr 1, 3 i 4 stanowią własność B.B. , działka nr 7 stanowi własność M.G.-Z. , działka nr 8 stanowi własność D.P. zaś działka nr 11 stanowi współwłasność R.K. i M.K. . Zdaniem Kolegium, nie sposób przyjąć ustaleń poczynionych przez organ l instancji w zaskarżonej decyzji za prawidłowe, gdyż biegli wprost wskazali, że pierwotne naruszenia stanu wody na gruncie miały miejsce na działkach nr 8 i 7 niestanowiących własności B.B. . Dodatkowo sugerowane działania, które mają być wykonane celem zapobieżenia szkodom w przyszłości mają być także wykonane na działkach różnych właścicieli, w tym jedynie odprowadzenie wód do rurociągu ma nastąpić na stanowiącej własność B.B. i działce nr 2 .

Zatem w kolejnym postępowaniu organ l instancji winien po pierwsze uaktualnić dokumenty potwierdzające własność poszczególnych nieruchomości, aby precyzyjnie ustalić krąg stron. Po wtóre winien zwrócić się do biegłych o doprecyzowanie, które naruszenie stanu wody na gruncie miało charakter pierwotny (na działce 8 czy 7 ) i co za tym idzie spowodowało dalsze naruszenia ze szkodą dla gruntów sąsiednich (których?), a także w miarę możliwości precyzyjnie wskazać, które z naruszeń ostatecznie skutkowało wystąpieniem szkód na gruntach sąsiednich.

Organ odwoławczy podkreślił również, iż poczynione przez organ l instancji ustalenie, że naruszenie stanu wody na gruncie stanowiącym własność B.B. spowodowało szkody na innej nieruchomości, której B.B. jest współwłaścicielem (dz. nr 5 ) nie może stanowić podstawy do stosowania regulacji z art. 29 ust. 3 ustawy.

Wreszcie Kolegium wskazało, że w przypadku badania w ramach postępowania czy na danej nieruchomości doszło do naruszenia stanu wody na gruncie ze szkodą dla gruntów sąsiednich, czy też nie - stosownie do art. 29 ustawy Prawo wodne, brak jest podstaw do wydawania wielu decyzji odnośnie poszczególnych działań właściciela gruntu w tym samym czasie. Organ l instancji winien kompleksowo zbadać w ramach postępowania wszelkie podjęte w danym czasie przez właściciela czynności, które mogły potencjalnie skutkować naruszeniem stanu wody na gruncie i stosownie do poczynionych ustaleń wydać jedno orzeczenie dotyczące tej samej nieruchomości.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. złożyli M.G.-Z. i K.Z. , domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz zasądzenia kosztów postępowania.

Zarzucili:

- naruszenie art. 77 § 1 kpa poprzez zaniechanie zebrania w sprawie istotnych dowodów i przeprowadzenia w sposób wyczerpujący postępowania dowodowego;

- naruszenie art. 7 kpa poprzez niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy ;

- naruszenie art. 80 kpa poprzez rozpatrzenie materiału dowodowego w sposób dowolny i nieuwzględnienie części materiału dowodowego;

- naruszenie art. 10 kpa poprzez niezapewnienie stronom czynnego udziału w postępowaniu;

- naruszenie art. 11 i art. 107 § 1 i § 3 kpa poprzez niedostateczne uzasadnienie zaskarżonej decyzji, w szczególności poprzez brak wskazania faktów , które organ uznał za udowodnione oraz przyczyn z których innym faktom i dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej

- błędne ustalenie stanu faktycznego co do: prowadzonego postępowania, nakreślenie obowiązków wobec Prezydenta Miasta K. tylko z zakresu sporządzonej opinii, w sposób wadliwy i poświadczający nieprawdę, błędne określenie nałożonych [...]obowiązków w zakresie co do nieruchomości 7 i 8 pomijając całkowicie nieruchomości inwestorów, na których dokonano zasadniczych zmian i rekultywacji terenu bez stosownych decyzji administracyjnych w sposób wadliwy, nienakazanie Prezydentowi Miasta K. sporządzenia aktualnej opinii w zakresie wszystkich nieruchomości objętych postępowaniami z art. 29 prawa wodnego lub nawet nakazania pełnego uzupełnienia opinii przez organ i wyjaśnienia zarzutów co do sporządzonej opinii.

W uzasadnieniu skarżący zakwestionowali stanowisko Kolegium, że sporządzona opinia hydrologiczna ma kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Wskazali na okoliczności, które w ich ocenie dyskredytują opinię jako główny dowód w sprawie, w szczególności takie jak: nieaktualny stan wód dla całego obszaru na jakim wykonywano badania, stwierdzenia w opinii nie poparte stanem prawnym i badaniami np. dotyczące występowania na tym terenie rowu melioracyjnego, a nie naturalnego cieku wodnego, ograniczonego zakresu opinii, pomylenie działek w opinii i dokonanych zmian w ich ukształtowaniu (zwłaszcza w zakresie działki nr 7 oraz nr 8 ), błędnego określenia w opinii spadków terenu sprzed inwestycji oraz po dokonanych przekształceniach, sporządzenie opinii bez zapoznania się z aktualną mapą powykonawczą, gdyż taka nie istnieje dla tych nieruchomości (organ nie nakazał Inwestorom sporządzenia mapy powykonawczej z makroniwelacji terenu w szczególności dla działki 1 ), a także wady prawne opinii zwłaszcza stwierdzenia, że naturalny ciek wodny można zamienić na rów melioracyjny co jest niedozwolone przepisami prawa wodnego. Zarzuty zgłaszane przez strony odnośnie opinii pozostały bez odpowiedzi. Zdaniem skarżących konieczne jest sporządzenie nowej opinii w sprawie przez innych specjalistów.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie i podtrzymało swoje stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje.

Stosownie do art. 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, póz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., sądy administracyjne powołane są do kontroli działalności administracji publicznej, w tym w zakresie legalności decyzji administracyjnych i stosują środki określone w ustawie (art. 1 i art. 3 p.p.s.a). W ramach swej kognicji sąd bada czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa sąd bada czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a.

Już na wstępie trzeba zauważyć, że w ocenie Sądu organ odwoławczy prawidłowo uznał, iż decyzja organu l instancji - nakazująca B.B. likwidację betonowych przęseł podmurówki ogrodzenia granicznego działek nr 1 z 5 oraz nr 4 z 6 obr [...] w K. , z pozostawieniem niezbędnych elementów betonowych pod słupki ogrodzeniowe, w sposób zapewniający swobodny spływ wód opadowych zgodnie z pierwotnym, naturalnym kierunkiem oraz niwelację terenu działki nr 1 obr. [...] poprzez likwidację istniejących "garbów" ziemnych i nierówności, w sposób zapewniający swobodny spływ wód powierzchniowych z kierunku południowo-wschodniego na północny-zachód - narusza przepisy postępowania w stopniu, który uzasadnia jej uchylenie i przekazanie do ponownego rozpatrzenia przez organ l instancji. Należy przy tym podkreślić, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, a organ odwoławczy zgodnie z dyspozycją art. 138 § 2 kpa wskazał jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpoznaniu sprawy. Nadto mając na uwadze zakres i charakter nieprawidłowości postępowania pierwszoinstacyjnego w przedmiotowej sprawie organ odwoławczy zasadnie przyjął, nie można zastosować dyspozycji z art. 136 kpa, zgodnie z którą organ odwoławczy może przeprowadzić uzupełniające postępowanie dowodowe, albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję. Przede wszystkim trzeba wskazać, że w przedmiotowej sprawie zachodzi konieczność ponownego opracowania przez uprawnionych biegłych opinii hydrologiczno-geologicznej stanowiącej istotny dowód w sprawie. Należy podkreślić, że Sąd w pełni podziela ustalony w orzecznictwie sądowoadministracyjnym pogląd, że ocena zmiany stosunków wodnych wymaga - co zasady - wiadomości specjalnych i odpowiedniej wiedzy z zakresu hydrologii, melioracji wodnych i postępowań wodnoprawnych oraz ewentualnie przeprowadzenia odpowiednich analiz, badań, pomiarów lub obliczeń (wyrok WSA w Krakowie z 7. 04. 2011 r. sygn. akt 140/11, Lex 795071).

Odnosząc powyższe do okoliczności sprawy trzeba zauważyć, że jak wynika z przedłożonych akt administracyjnych przedmiotowa sprawa dotyczy zmiany stanu wody na gruncie, przy czym zmiany te były dokonywane w dłuższym okresie czasu (zarówno przed 2006 r. jak i po 2006 r.), na terenie południowo-wschodniej części K. pomiędzy ulicami [...] obejmującym działki nr [...] ,[...] [...] [...] .... obr. [...]. Jak wynika z ww. opinii zmiany te polegały na makroniwelacji ukształtowania terenu oraz wykonaniu rowów odwadniających, drenaży, kanalizacji opadowej oraz ogrodzeń na fundamentach (w tym poprzecznych, przekierowujących odpływ wody na grunty sąsiednie).

A zatem w opinii hydrologiczno-geologicznej konieczne jest dokładne określenie miejsca, rodzaju i kolejności przeprowadzonych zmian, oraz ich szkodliwego wpływu na grunty sąsiednie. Natomiast przedłożona w aktach administracyjnych opinia, którą dysponowały organy l i II instancji sporządzona została 31 maja 2006 r. przez biegłych dr J.B. inż. J.J. i mgr inż. E.K.-L. , podczas gdy zmiany stanu na gruncie miały również miejsce w okresie późniejszym. A zatem opinia, którą dysponowały organy, niezależnie od innych braków, nie uwzględniała zmian w stosunkach wodnych dokonanych po jej sporządzeniu.

Nadto należy zauważyć, że jak wynika z ww. opinii, zmiany stanu wody na przedmiotowym terenie obejmowały więcej działek niż wskazał to organ l instancji oraz nie nastąpiły wyłącznie przez nadsypanie terenu działki nr [...] ,[...] ,[...] [...] oraz wykonanie ogrodzenia z cokołami o przebiegu poprzecznym do dłuższej osi doliny na granicy działek nr 1 i 5 oraz 4 i 6 , jak przyjął organ l instancji.

A zatem gdyby nawet po 31 maja 2006 r. nie nastąpiły żadne dodatkowe zmiany wody na przedmiotowych działkach to ustalenia poczynione przez organ l instancji, i podjęte rozstrzygnięcie budzą wątpliwości. Trudno bowiem przyjąć za prawidłowe rozstrzygnięcie organu l instancji w sytuacji gdy biegli wskazali, iż pierwotne naruszenia stanu wody miały miejsce na działce nr 8 stanowiącej własność D.P. i na działce nr 7 stanowiącej własność M.G.-Z. , a organ l instancji nie ocenił wpływu tych naruszeń na działki sąsiednie. W tej sytuacji za prawidłowe należy uznać stanowisko organu odwoławczego - zbieżne z zarzutami odwołań i skargi, że nakazanie w decyzji pierwszoinstancyjnej B.B. zlikwidowania betonowych przęseł podmurówki ogrodzenia granicznego działek 1 i 5 oraz pomiędzy 4 i [...] oraz niwelacji terenu działki nr 1 jest niewystarczające dla likwidacji naruszenia stanu wody na gruntach sąsiednich. Powyższe bowiem nie wynika ani z opinii ani z treści uzasadnienia decyzji Prezydenta M. K.

A zatem za zasadnością wydania decyzji kasatoryjnej przez organ odwoławczy przemawiają: zasada prawdy obiektywnej z art. 7 kpa, zgodnie z którą organy administracji publicznej podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes strony. Trafność rozstrzygnięcia w każdej indywidualnej sprawie wymaga bowiem szczegółowego zbadania i rozważenia argumentów, które stanowiłyby podstawę do podjęcia konkretnego rozstrzygnięcia. Wydając decyzję organy są zobowiązane do przestrzegania przepisów procedury administracyjnej, a zatem zobowiązane są do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy tj. wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 77 § 1 kpa) oraz do uzasadnienia decyzji z zastosowaniem wymogów określonych w przepisie art. 107 § 3 kpa. W związku z powyższym kontrola legalności zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji

organu l instancji obejmuje oprócz zbadania czy zastosowano prawidłowo przepisy prawa materialnego także zbadanie czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem. Realizacja tego obowiązku obejmuje zatem obowiązek przeprowadzenia postępowania dowodowego co do wszystkich okoliczności, z którymi przepisy wiążą określone skutki prawne, a następnie dokonanie wszechstronnej oceny zebranego materiału dowodowego - zgodnie z treścią art. 80 kpa, który stanowi, że organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego czy dana okoliczność została udowodniona.

Podstawą materialne prawną w niniejszej sprawie jest art. 29 ust. 1 ustawy z 18. 07. 2001 r. - Prawo wodne (Dz. U. z 2005 r. nr 239, póz. 2019 ze zm.) stanowiący, ze jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie wójt, burmistrz lub prezydent miasta, może w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, do czego konieczne jest wnikliwe i jednoznaczne ustalenie i ocena dokonanych naruszeń, a więc ustalenie "stanu poprzedniego", czego niewątpliwie zabrakło w sprawie. A zatem, ponieważ organ l instancji nie ustalił prawidłowo stanu faktycznego i nie wyjaśnił wszystkich okoliczności związanych ze zmianą stanu wody na ww. działkach i szkodliwym wpływie na działki sąsiednie w oparciu o przedstawione dowody, w tym dowód z ww. opinii wykonanej w maju 2006 r., należy zaaprobować rozstrzygnięcie organu odwoławczego. W związku z powyższym trzeba także podzielić pogląd organu odwoławczego zgodnie, z którym przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ l Instancji powinien prawidłowo ustalić strony postępowania obejmując również właścicieli działek sąsiednich, na których również dokonywano zmiany stanu wody np. działka nr 8 obręb [...] stanowiąca własność D.P..

W tej sytuacji należy uznać, że organ odwoławczy prawidłowo uchylił decyzję organu l instancji i przekazał ją do ponownego rozpatrzenia, wskazując jakie okoliczności organ l instancji weźmie pod uwagę ponownie rozpatrując sprawę. Organ uwzględni również zmiany na gruncie spowodowane po 2006 r.

Wobec tego, na podstawie przepisu art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, póz. 1270 ze zm.) należało orzec jak w sentencji.