Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 310/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2017-06-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą decyzję I instancji
Powołane przepisy: article: Art. 3, art. 134, art. 135, art. 145, art. 200, art. 205
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: Art. 5, art. 13, art. 17, art. 19, art. 48
journal: Dz.U. 2016 poz 195
law: Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci.
article: Art. 145, art. 145a, art. 145b
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Kazimierz Bandarzewski Sędziowie WSA Renata Czeluśniak WSA Hanna Knysiak-Sudyka (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi J. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 18 stycznia 2017 r. nr [....] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia wychowawczego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej J. R. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 18 stycznia 2017 r., sygn. akt [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 151 § 1 pkt 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 ustawy dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.) oraz art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 195), po rozpatrzeniu w dniu 18 stycznia 2017 r. odwołania skarżącej J. R. od decyzji Inspektora GOPS z dnia [...] 2016 r., znak [...], uchylającej w całości decyzję z dnia [...] 2016 r., znak [...], w sprawie ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego na dzieci: N. i R. R. na okres 2016/2017 (pkt l), odmawiającej przyznania prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko N. R. na okres od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r. (pkt II ppkt 1) i przyznającej prawo do świadczenia wychowawczego na dziecko R. R. na okres od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r. w wysokości 500,00 zł miesięcznie (pkt II ppkt 2), utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym: decyzją z dnia [...] 2016 r., znak [...], organ l instancji przyznał J. R. świadczenie wychowawcze na dzieci: N. R. (pierwsze dziecko) i R. R. (kolejne dziecko) na okres od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r. Do wniosku o przyznanie w/w świadczeń J. R. dołączyła m.in. zaświadczenie z Komendy Miejskiej Policji Wydział Kryminalny z dnia 23 marca 2016 r. o przyjęciu w dniu 17 kwietnia 2015 r. zawiadomienia o zaginięciu J. R.

Następnie zaskarżoną decyzją organ l instancji, po wznowieniu postępowania zakończonego w/w decyzją, orzekł o uchyleniu w całości decyzji z dnia 3 czerwca 2016 r., znak [...], w sprawie ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego na dzieci: N. i R. R. na okres 2016/2017 (pkt l), o odmowie przyznania prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko N. R. na okres od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r. (pkt II ppkt 1) oraz o przyznaniu prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko R. R. na okres od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r. w wysokości 500,00 zł miesięcznie (pkt II ppkt 2).

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż w dniu 20 września 2016 r. skarżąca zgłosiła się do GOPS i złożyła oświadczenie, z którego wynika, że jej mąż J. R. utracił status osoby zaginionej. Na tej podstawie w dniu 21 września 2016 r. organ wystosował wniosek o udostępnienie danych osobowych ze zbioru danych osobowych do Komendy Miejskiej Policji w celu ustalenia, czy i kiedy J. R. utracił status zaginionej i kto był informowany o tym fakcie.

W dniu 22 września 2016 r. w siedzibie GOPS została przesłuchana skarżąca. W wyniku przesłuchania ustalono, że zgłoszenie o zaginięciu J. R. zostało dokonane w dniu 17 kwietnia 2015 r. przez jego siostrę w komendzie Policji. Siostra J. R. zgłosiła jego zaginięcie również do "ITAKI". Skarżąca oświadczyła, że składając zaświadczenie z policji o przyjęciu zawiadomienia zaginięcia J. R. nie była do końca świadoma, że nie jest on już osobą zaginioną; dla niej oraz rodziny jest on nadal zaginiony. Ponadto strona zaznaczyła, że do urzędu było wymagane zaświadczenie o przyjęciu zawiadomienia o zaginięciu, a nie że jest osobą zaginioną. Z treści protokołu przesłuchania wynika nadto, że strona powzięła informację, że jej mąż nie jest już osobą zaginioną od swojej teściowej w kwietniu, maju lub czerwcu 2015 r. - nie pamięta dokładnie. W ocenie organu domniemywać należy zatem, iż skarżąca co najmniej w czerwcu 2015 r. dysponowała wiedzą, że jej mąż nie jest osobą zaginioną i mimo to nie zgłosiła tego faktu w GOPS. Z protokołu wynika, iż pierwszą osobą poinformowaną przez Policję o odnalezieniu J. R. była jego siostra, która przekazała skarżącej dokumenty, gdy były jej potrzebne do sprawy o rozdzielność majątkową. Skarżąca oświadczyła, że nie zna miejsca pobytu męża. Ponadto do protokołu dołączona została kopia pisma z policji z dnia 21 kwietnia 2015 r., w którym policja informuje, że Biuro Sirene Niemcy przekazało informację, iż tamtejsza Policja w dniu 17 kwietnia 2015 r. o godz. 23.20 wylegitymowała zaginionego. W związku z ujawnieniem J. R. Wydział Kryminalny KMP zakończył czynności poszukiwawcze za zaginionym. Organ wskazał, iż skoro kopia pisma została przez skarżącą dostarczona, a następnie odebrana od adwokata w dniu 22 marca 2016 r., uznać należy, że wiedziała ona, że J. R. od dnia 21 kwietnia 2015 r. nie był już poszukiwany przez Policję, zatem nie był zaginiony. Wobec powyższego, w dniu 21 października 2016 r. organ wezwał skarżącą do złożenia dokumentów potwierdzających dochód małżonka. W odpowiedzi na wezwanie w dniu 29 października 2016 r. złożyła oświadczenie z którego wynika, że ostatni kontakt z mężem miała w lutym 2015 r. Od tego momentu zaprzestał kontaktowania się z nią i pozostałymi członkami rodziny i skarżąca nie zna jego miejsca pobytu. Wobec powyższego nie jest w stanie przedłożyć wymaganych dokumentów. Z uwagi na w/w nowe okoliczności nieznane organowi w dacie wydania decyzji przyznającej świadczenia wychowawcze, organ wznowił postępowanie zakończone w/w decyzją. Organ podniósł, iż jak wynika z art. 7 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia 18 lutego 2016 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia wychowawcze, ustalając dochód rodziny nie uwzględnia się dochodu uzyskiwanego przez zaginionego małżonka, a ustalając dochód w przeliczeniu na osobę w rodzinie, nie uwzględnia się tego małżonka. Organ wskazał, iż wydając decyzję w dniu 3 czerwca 2016 r., opierając się na dostarczonych przez stronę dokumentach pozostawał w przekonaniu, że mąż strony był osobą zaginioną, w związku z czym jego dochód nie był uwzględniany przy ustalaniu prawa do świadczenia wychowawczego na dzieci N. i R. R. na okres 2016/2017. Z kolei w wyniku przeprowadzonego postępowania okazało się, że skarżąca składając w dniu 13 kwietnia 2016 r. wniosek o ustalenie świadczenia wychowawczego wraz z zaświadczeniem o zaginięciu męża była w posiadaniu informacji, iż J. R. nie jest osobą zaginioną. Organ podał, iż organ właściwy jest zobowiązany do samodzielnego uzyskania lub weryfikacji m.in. od organów podatkowych lub ministra właściwego do spraw finansów publicznych, organów emerytalno-rentowych oraz z rejestrów publicznych, w tym z rejestru PESEL, o którym mowa w przepisach o ewidencji ludności, drogą elektroniczną, za pośrednictwem ministra właściwego do spraw rodziny, lub drogą pisemną, informacji o których mowa w art. 17 ust. 1 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci.

Zatem organ właściwy nie ma możliwości samodzielnego ustalenia pozostałych dochodów członków rodziny, obowiązek ich dostarczenia spoczywa na osobie ubiegającej się o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego, i z tego względu skarżąca została wezwana do przedłożenia dokumentów potwierdzających dochody jej męża. Ponieważ jednak nie dostarczyła wymaganych dokumentów, świadczenie wychowawcze na pierwsze dziecko tj. N. R., na okres 2016/2017 nie mogło zostać przyznane. Ze względu na to, że J. R. w okresie, którego dotyczyła decyzja z dnia [...] 2016 r. nie był osobą zaginioną, co wyszło na jaw po dniu wydania decyzji, powinien być uwzględniony przy ustalaniu dochodu rodziny, na podstawie którego ustalono prawo do w/w świadczenia, gdyż świadczenie wychowawcze na pierwsze dziecko jest świadczeniem uzależnionym od dochodu rodziny, a dochód rodziny jest ustalany na podstawie dochodów członków rodziny, do których zalicza się m.in. małżonków, rodziców dzieci oraz pozostające na ich utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25 roku życia. W związku z powyższym organ stwierdził, iż należało uchylić w całości zaskarżoną decyzję z dnia 3 czerwca 2016 r. i odmówić przyznania prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko N. R. na okres od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r. oraz przyznać prawo do w/w świadczenia na dziecko R. R. na w/w okres.

Od powyższej decyzji skarżąca wniosła odwołanie, podnosząc, iż od ok. lutego 2015 r. nie miała jakiegokolwiek kontaktu ze swoim mężem, nie wie gdzie jest, co robi, czym się zajmuje, ani czy żyje. Skarżąca wskazała, że mąż był poszukiwany przez policję, jego zaginięcie zgłoszone było również do ITAKI. Po rozpoczęciu procedury poszukiwawczej Komenda Miejska Policji została poinformowana przez stronę niemiecką, że jej mąż został wylegitymowany na dworcu jako osoba bezdomna. Podniosła, iż z przyczyn oczywistych i od niej niezależnych nie była w stanie przedłożyć wymaganych przez organ dokumentów.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że zgodnie z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję.

W ocenie organu odwoławczego jest to sytuacja, o której mowa w powyższym artykule, co obligowało organ l instancji do wznowienia postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] 2016 r., znak [...].

Organ odwoławczy podniósł, że J. R. w dacie wydania w/w decyzji nie był osobą zaginioną, o czym skarżąca wiedziała składając wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego. Okoliczność odnalezienia J. R. została potwierdzona przez Komendę Miejską Policji w piśmie z dnia 21 kwietnia 2015 r. (cztery dni od daty zgłoszenia o zaginięciu) skierowanym do siostry J. R. – J. R. (osoby zawiadamiającej o zaginięciu). Jak wynika z protokołu przesłuchania skarżącej z dnia 22 września 2016 r., o fakcie odnalezienia małżonka (o tym, że nie jest on już osobą zaginioną) skarżąca dowiedziała się od teściowej w maju, kwietniu lub czerwcu 2015 r., o czym jednak nie poinformowała organu l instancji składając w dniu 13 kwietnia 2016 r. wniosek o przyznanie przedmiotowych świadczeń.

W świetle powyższego organ odwoławczy uznał za zasadne wznowienie przez organ l instancji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] 2016 r. Organ odwoławczy podkreślił, że ustalenie przez organ l instancji danych dotyczących dochodu małżonka skarżącej, o których mowa w art. 17 ust. 1 ustawy, okazało się niemożliwe, zaś skarżąca, pomimo wezwania, nie przedłożyła organowi żądanych przez niego dokumentów w zakresie dochodowości jej małżonka. Oznacza to, że nie jest możliwe dokonanie przeliczenia dochodu rodziny skarżącej, przy uwzględnieniu wszystkich jego składników, tj. dochodów wszystkich członków rodziny. To z kolei czyni niemożliwym przyznanie skarżącej świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko, które to świadczenie, w myśl art. 5 ust. 3 ustawy, uzależnione jest od dochodowości (odpowiednio niskiego dochodu nieprzekraczającego ustawowego kryterium dochodowego w kwocie 800,00 zł na osobę w rodzinie). Organ wskazał także, iż skarżąca mogłaby uzyskać świadczenie wychowawcze, o ile uzyskałaby status osoby samotnie wychowującej dziecko. W tym celu winna jednak podjąć stosowne kroki prawne (wystąpić o separację lub rozwód), których dotychczas zaniechała.

Na powyższą decyzję wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżąca J. R. Skarżąca zaskarżyła decyzję w części odmawiającej przyznania prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko N. R. na okres od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r., zaskarżonej decyzji zarzucając:

I. naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na treść rozstrzygnięcia, a to:

1. art. 7, 77 § 1 k.p.a., a to poprzez brak wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności sprawy i rozpatrzenia zebranego w sprawie materiału dowodowego zgodnie z zasadą dochodzenia prawdy obiektywnej, w szczególności poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, w szczególności zaniechania przeprowadzenia wywiadu środowiskowego na okoliczność wykazania, iż mąż skarżącej od wielu lat nie utrzymuje żadnego kontaktu z rodziną i nie jest znany rodzinie aktualny adres zamieszkania;

2. art. 80 k.p.a. poprzez zastąpienie przez organ swobodnej oceny dowodów oceną dowolną, poprzez nie wskazanie, którym dowodom organ dał wiarę, a którym odmówił wiary, a tym samym o niewyjaśnienie przyczyn takiej oceny,

II. naruszenie przepisów prawa materialnego, mające wpływ na treść rozstrzygnięcia, a to:

naruszenie przepisu art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci poprzez nieprzyznanie prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko N. R. na okres 2016/2017, w sytuacji w której ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności z zaoferowanej przez skarżącą dokumentacji potwierdzającej jej sytuację majątkową, jednoznacznie wynika, iż spełnia warunki uzasadniające przyznanie jej przedmiotowych świadczeń na rzecz dzieci;

naruszenie przepisu art. 7 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia 18 lutego 2016 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia wychowawcze poprzez jego niezastosowanie i uznanie przez organ, iż J. R. - mąż skarżącej nie jest osobą zaginioną, a tym samym jego dochód winien być uwzględniony przy ustalaniu dochodu w przeliczeniu na osobę w rodzinie, w sytuacji w której ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, iż było dokonane zgłoszenie o zaginięciu męża skarżącej i nie ma znaczenia fakt, iż został on wylegitymowany przez Policję w Niemczech, a z związku z tym procedura poszukiwawcza została zakończona, w szczególności mając na względzie, iż z treści informacji uzyskanej przez Policję wynika, że posiada on status osoby bezdomnej, a z rodziną nie utrzymuje żadnych kontaktów od lutego 2015 r.

Skarżąca podniosła, iż organ wydając decyzję już w I instancji doskonale zdawał sobie sprawę z sytuacji materialnej skarżącej i jej rodziny. Skarżąca na przestrzeni ostatnich kilku lat korzystała ze wsparcia opieki społecznej, bo żyła na skraju minimum egzystencjalnego. Podkreśliła, iż w dniu 13 maja 2015 r. otrzymała z Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej zasiłek celowy na zakup podstawowych artykułów żywnościowych, co w ocenie skarżącej również potwierdza, iż organ doskonale zdawał sobie sprawę z jej sytuacji majątkowej.

Skarżąca potwierdziła, iż organ po otrzymaniu informacji, iż procedura poszukiwawcza wdrożona przez polską policję w związku ze zgłoszeniem zaginięcia męża skarżącej, na skutek wylegitymowania go przez niemiecką policję została zakończona, zobowiązała ją do przedłożenia określonej dokumentacji celem ustalenia dochodu przypadającego na członka rodziny.

Skarżąca tłumaczyła zarówno urzędnikom opieki społecznej, jak i składając oświadczenia pouczona uprzednio o odpowiedzialności karnej za poświadczanie nieprawdy podkreślała, iż kontakt z mężem urwał się zupełnie w lutym 2015 r. Sam fakt wylegitymowania go przez niemiecką policję nie ma znaczenia, bowiem z notatki sporządzonej przez tamtejszą policję wynika, iż został wylegitymowany jako osoba bezdomna, a z uwagi na brak przesłanek do zatrzymania zwolniony.

Organ wiedział, bo też wielokrotnie wskazywała na to skarżąca, iż pomiędzy nią a mężem toczyła się sprawa sądowa o alimenty, o rozdzielność majątkową, a we wszystkich tych sprawach J. R. reprezentowany był przez kuratora sądowego ustanowionego dla nieznanego z miejsca pobytu, gdyż zarówno skarżąca, jak i Sąd oraz kurator nie byli w stanie ustalić jego miejsca pobytu.

Zdaniem skarżącej nie ulega najmniejszej wątpliwości, iż skarżąca spełnia kryterium dochodowe uzasadniające przyznanie jej świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko, tj. na N. R. i nie ulega także wątpliwości, iż męża skarżącej uznać należy za zaginionego w świetle dokumentów, które zostały zaoferowane przez skarżącą.

Skarżąca wskazała, że jeżeli organ miał wątpliwości co do tego, czy mąż skarżącej jest osobą zaginioną czy też utrzymuje kontakty z rodziną, mógł chociażby przeprowadzić wywiad środowiskowy, mający na celu rozwianie wszelkich wątpliwości w zakresie sytuacji rodzinnej i majątkowej skarżącej.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko prezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718, ze zm.; dalej powoływanej w skrócie jako "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa.

Skarga zasługiwała na uwzględnienie, gdyż przeprowadzona kontrola wydanych w tej sprawie decyzji, według wyżej wskazanych kryteriów, doprowadziła Sąd do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja, jak i utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji nie odpowiadają prawu.

Materialnoprawną podstawę orzekania w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2016 r., poz. 195, zwanej dalej ustawą o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci).

Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci świadczenie wychowawcze przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2 ustawy, w wysokości 500,00 zł miesięcznie na dziecko w rodzinie. Zgodnie z art. 5 ust. 2 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800,00 zł. Przyznanie świadczenia na kolejne dzieci w rodzinie nie jest uzależnione od kryterium dochodowego.

Zgodnie z art. 48 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci pierwszy okres, na który ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, rozpoczyna się z dniem wejścia w życie ustawy (to jest 1 kwietnia 2016 r.) i kończy się dnia 30 września 2017 r. W przypadku ustalania prawa do świadczenia wychowawczego na ten okres, rokiem kalendarzowym, z którego dochody stanowią podstawę ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego, jest rok kalendarzowy 2014. Prawo do świadczenia ustala się z uwzględnieniem określonych ustawą przepisów o utracie i uzyskaniu dochodu. Przytoczony powyżej przepis, w sposób nie pozwalający na żadne wyjątki, ogranicza możliwość obliczania dochodu rodziny wyłącznie na podstawie dochodów otrzymanych w 2014 r. W niniejszej sprawie skarżąca złożyła wniosek o ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego w dniu 13 kwietnia 2016 r., zatem dotyczył on wyżej wskazanego okresu – od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r.

Świadczenie wychowawcze jest przyznawane na wniosek osoby uprawnionej. Wniosek powinien zawierać elementy określone w art. 13 ust. 3 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci i należy do niego dołączyć dokumenty wskazane w art. 13 ust. 4 powyższej ustawy. Zgodnie z art. 19 ust. 2 ustawy w przypadku gdy osoba złoży wniosek bez wymaganych dokumentów, podmiot realizujący świadczenie wychowawcze przyjmuje wniosek i wyznacza termin nie krótszy niż 14 dni i nie dłuższy niż 30 dni na uzupełnienie brakujących dokumentów. Niezastosowanie się do wezwania skutkuje pozostawieniem wniosku bez rozpatrzenia. Jednocześnie zgodnie z art. 17 ustawy organ właściwy oraz marszałek województwa prowadzący postępowanie w sprawie świadczenia wychowawczego są obowiązani do samodzielnego uzyskania lub weryfikacji od organów podatkowych lub ministra właściwego do spraw finansów publicznych, organów emerytalno-rentowych oraz z rejestrów publicznych, w tym z rejestru PESEL, o którym mowa w przepisach o ewidencji ludności, drogą elektroniczną, za pośrednictwem ministra właściwego do spraw rodziny, lub drogą pisemną, odpowiednio:

1) informacji o dochodzie podlegającym opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych każdego członka rodziny, udzielanych przez naczelnika właściwego urzędu skarbowego, zawierających dane o wysokości:

a) dochodu,

b) składek na ubezpieczenia społeczne odliczonych od dochodu,

c) należnego podatku;

2) danych, o których mowa w art. 14 ust. 2 pkt 1 lit. a, b, d, f, g oraz k;

3) informacji o wysokości składek na ubezpieczenie zdrowotne, w tym informacji o wysokości składek od poszczególnych płatników i okresach opłacania przez nich tych składek;

4) informacji o legitymowaniu się odpowiednim orzeczeniem wydanym na podstawie przepisów ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2011 r. Nr 127, poz. 721, z późn. zm.), obejmującej następujące dane:

a) datę i rodzaj wydanego orzeczenia,

b) datę złożenia wniosku o wydanie orzeczenia o niepełnosprawności albo o stopniu niepełnosprawności,

c) okres, na jaki zostało wydane orzeczenie.

W przypadku awarii systemów teleinformatycznych służących do wymiany informacji drogą elektroniczną, o której mowa w ust. 1, organ właściwy oraz marszałek województwa prowadzący postępowanie w sprawie świadczenia wychowawczego uzyskują informacje, o których mowa w ust. 1, w drodze pisemnej wymiany informacji. Organy podatkowe, organy emerytalno-rentowe oraz podmioty prowadzące rejestry publiczne przekazują te informacje niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia otrzymania wniosku organu właściwego lub marszałka województwa prowadzącego postępowanie w sprawie świadczenia wychowawczego.

W przypadku braku możliwości samodzielnego uzyskania przez organ właściwy lub marszałka województwa informacji, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 1-3, z przyczyn nieleżących po stronie organu właściwego lub marszałka województwa, organ właściwy lub marszałek województwa prowadzący postępowanie w sprawie świadczenia wychowawczego wzywają osobę, o której mowa w art. 13 ust. 1, do dołączenia tych informacji.

W oparciu o wyżej wskazane regulacje zasadą jest samodzielne ustalanie przez organ stanu faktycznego sprawy, w szczególności w zakresie danych pozwalających na ustalenie dochodu rodziny, a wyjątkiem jest sytuacja, w której dokumenty obrazujące stan faktyczny w tym zakresie powinien dostarczyć wnioskodawca.

W niniejszej sprawie organy powołując się na treść art. 17 ust. 5 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci nie wskazały żadnych okoliczności, które mogłyby uzasadniać przyjęcie, że nie miały możliwości samodzielnego uzyskania informacji o dochodach, co uzasadniałoby wezwanie do dołączenia tych informacji przez skarżącą. Powyższa okoliczność sprawia, że zaskarżona decyzja, jak również poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji są wadliwe w swej warstwie merytorycznej.

Wątpliwości sądu budzi jednak samo zastosowanie w niniejszej sprawie trybu nadzwyczajnego wznowienia postępowania administracyjnego, z powołaniem się na art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Zgodnie z powyższym przepisem postępowanie wznawia się, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję.

Warunkiem wznowienia postępowania jest to, aby nowa okoliczność czy dowód miały istotne znaczenie dla sprawy i istniały w dniu wydania decyzji, przy czym nie były znane organowi, który wydał decyzję. Błędna kwalifikacja prawna znanych organowi okoliczności faktycznych tudzież nieprawidłowa ocena dowodów nie uzasadnia wzruszenia decyzji w tym trybie; może być rozważana w toku instancji, a gdy decyzja jest ostateczna – w trybie stwierdzenia jej nieważności. Istnienie relewantnych okoliczności faktycznych lub dowodów, a także wiedzę o nich organu administracji, ocenia się wedle stanu na dzień wydania decyzji ostatecznej. Okoliczności faktyczne lub dowody, które są "nowe" w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., muszą również być "istotne dla sprawy". Można im przypisać tę cechę tylko wtedy, gdy uwzględnione w procesie konkretyzacji normy materialnej – w czasie jej dokonywania, niekoniecznie również teraz – spowodowałyby, że jej wynik mógł być inny albo w ogóle by do niej nie doszło (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 19 marca 2013, II SA/Łd 1120/12, LEX nr 1301222). "Organ administracji państwowej, wznawiając postępowanie w trybie określonym w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., zobowiązany jest wykazać istnienie bezpośredniego związku pomiędzy ujawnionymi nowymi dowodami lub okolicznościami a przedmiotem pierwotnego postępowania prowadzonego w sprawie" (wyrok NSA z dnia 14 maja 1998 r., V SA 863/97, LEX nr 596642).

W realiach niniejszej sprawy organ wydając decyzję z dnia [...] 2016 r. ustalił stan faktyczny sprawy przyjmując, że mąż skarżącej zaginął i orzekł uwzględniając brzmienie § 7 Rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 18 lutego 2016 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenie wychowawcze (Dz.U. poz. 214), zgodnie z którym w przypadku gdy małżonek osoby otrzymującej świadczenie wychowawcze lub ubiegającej się o świadczenie wychowawcze zaginął, osoba składająca wniosek o świadczenie wychowawcze do wniosku dołącza zaświadczenie właściwej w sprawie jednostki Policji o przyjęciu zgłoszenia zaginięcia małżonka, a w przypadku cudzoziemców - właściwej instytucji. Ustalając dochód rodziny, nie uwzględnia się dochodu zaginionego małżonka, a ustalając dochód w przeliczeniu na osobę w rodzinie, nie uwzględnia się tego małżonka. Należy jednak mieć na uwadze, że w aktach sprawy znajduje się pismo Komendy Miejskiej Policji z 21 kwietnia 2015 r., z którego wynika, że zawiadomienie o zaginięciu J. R. złożyła jego siostra J. R. w dniu 17 kwietnia 2015 r. oraz oświadczenie skarżącej z 27 października 2016 r., z którego wynika, że skarżąca miała kontakt z mężem po raz ostatni w lutym 2015 r. Z powyższych dowodów wynika, że skarżący zaginął w 2015 r., podczas gdy dla ustalenia dochodów rodziny w celu przyznania wnioskowanego świadczenia relewantnym okresem jest rok 2014. Organy nie wskazały, dlaczego w takiej sytuacji okoliczność, iż J. R. został odnaleziony ma znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Brak takiego wskazania powoduje, że wyżej opisana okoliczność nie może stanowić podstawy wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją z dnia [...] 2016r.

W pierwszej kolejności organ winien zatem ponownie dokonać analizy stanu faktycznego sprawy pod kątem istnienia podstawy wznowienia postępowania, z uwzględnieniem wyżej wskazanych okoliczności. Organ powinien wykazać, dlaczego - jego zdaniem - okoliczność zaginięcia męża skarżącej w 2015 roku ma znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, w której stan faktyczny w zakresie ustalenia dochodów rodziny należało ustalić na rok 2014.

Samo błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy i idące za tym błędne rozstrzygnięcie nie mogą uzasadniać wznowienia postępowania administracyjnego, gdyż przesłanki wznowienia są określone w sposób enumeratywny w art. 145 § 1, art. 145a i art. 145b k.p.a. Z powyższych przyczyn Sąd uznał, że zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji należy uchylić w całości.

Jeśliby organ jednak ustalił, że podstawa wznowienia postępowania istnieje, winien mieć na uwadze wskazaną wyżej konieczność ustalenia wysokości dochodów rodziny skarżącej w 2014 r. przez organ, w oparciu o art. 17 ust. 1–4 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci.

Nadto Sąd wskazuje, że nie podziela dokonanej przez organy w niniejszej sprawie interpretacji pojęcia osoby zaginionej. Organy przyjęły bowiem, że sam fakt wylegitymowania osoby zaginionej i zakończenie czynności poszukiwawczych przez organy Policji powoduje, że dana osoba traci status zaginionego, a co za tym idzie, nie można stosować w postępowaniu administracyjnym § 7 Rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 18 lutego 2016 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenie wychowawcze. Interpretując powyższy przepis należy, zdaniem Sądu, mieć na uwadze cele ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, a w szczególności to, że ustawa ta ma na celu wspieranie rodzin, w tym w szczególności rodzin wielodzietnych. Niedopuszczalne jest sugerowanie, jak to uczyniono w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż skarżąca w sytuacji porzucenia przez męża powinna wnieść pozew o rozwód. Zgodnie z art. 18 Konstytucji RP szczególnej ochronie ze strony Rzeczypospolitej Polskiej podlega małżeństwo, rodzina, macierzyństwo i rodzicielstwo. W tej sytuacji nie do przyjęcia jest zachęcanie przez organ skarżącej do rozwodu i wyciąganie negatywnych konsekwencji wobec braku podjęcia przez nią takich kroków prawnych.

Z pisma Komendy Miejskiej Policji z dnia 22 marca 2017 r. wynika, że fakt wylegitymowania osoby posługującej się dokumentem tożsamości na nazwisko J. R. w żaden sposób nie wpłynął na zmianę sytuacji rodzinnej skarżącej, gdyż nie został ustalony adres jej męża, co więcej, nie wyraził on chęci nawiązania kontaktu z rodziną. Zdaniem Sądu taka sytuacja nie uprawnia do przyjęcia, że J. R. nie jest już osobą zaginioną w rozumieniu § 7 Rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 18 lutego 2016 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenie wychowawcze.

Mając na uwadze powyższe Sąd orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a) i c) p.p.s.a. w związku z art. 135 p.p.s.a.

Zawarte w pkt II wyroku rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów postępowania znajduje oparcie w treści art. 200 oraz art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.).