Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 2406/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-02-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6120 Ewidencja gruntów i budynków
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego I Kartograficznego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Szymańska, Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Miron, asesor WSA Aneta Opyrchał (spr.), Protokolant Artur Dral, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lutego 2007 r. sprawy ze skargi M. J. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego Województwa (...) z dnia (...) października 2006 r. nr (...) w przedmiocie odmowy wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji


UZASADNIENIE

M. J. wniosła do Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w B. Starostwa Powiatu W. w O. o usunięcie błędnych zapisów w danych ewidencji gruntów i budynków dotyczących prawa własności działek nr (...) i (...) (pierwotnie działki nr (...)) położonych we wsi B. , gminie S.

Pismem z 26 kwietnia 2006r. wezwano wnioskodawczynię o wskazanie - pod rygorem pozostawienia podania bez rozpoznania – adresów korespondencyjnych wszystkich współwłaścicieli wymienionych działek. W odpowiedzi na wezwanie M. J. poinformowała m. in., iż spośród osób wykazanych w ewidencji nie żyją M. L. i W. J. Starosta Powiatu W. – na podstawie art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2005r., nr 240, poz. 2027, ze zm.) i § 45 ust. 1, § 46 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. nr 38, poz. 454) – działając z urzędu odmówił wprowadzenia zmian podmiotowych w danych ewidencji gruntów i budynków dla działek wyżej opisanych, polegającej na wpisaniu prawa własności do działki nr (...) na rzecz M. J. Organ podał, iż współwłaścicielami działek nr (...) i (...) są: M. J. w udziale 1/2, A. K., D. J., W. J., M. L., L. P. i J. C. – każdy z nich w udziale 1/12 i dopóki strona nie przedłoży dokumentów stanowiących o zniesieniu współwłasności zapisy w ewidencji gruntów i budynków nie zostaną zmienione.

W odwołaniu od powyższej decyzji M. J. podtrzymała wniosek o usunięcie błędnych zapisów dotyczących działek nr (...) i (...) w ewidencji gruntów i budynków, wynikających - jej zdaniem z niezrozumienia treści przedłożonych przez nią dokumentów. Skarżąca podniosła, że na skutek tychże błędów H. K. (jej babcia) pozbawiona została tytułu własności do działki nr (...), o czym świadczy szkic nr (...) i o czym zdecydowała Gromadzka Rada Narodowa w oparciu o dekret z 2 lutego 1955r. o ewidencji gruntów i budynków.

Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego Województwa (...) decyzją z (...) października 2006r. – na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego – zwanej dalej: K.p.a. (Dz.U. z 2000, nr 98, poz. 168, ze zm.) – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu podał, iż prawo własności uwidacznia się w "ewidencji" na podstawie wpisów dokonanych w księgach wieczystych, prawomocnych orzeczeń sądowych, aktów notarialnych dotyczących ustanowienia lub przeniesienia prawa własności, ostatecznych decyzji administracyjnych. Dokonanie zmian w ewidencji możliwe jest po udokumentowaniu przez osobę zainteresowaną rozbieżności pomiędzy danymi ewidencyjnymi, a danymi wynikającymi z przedkładanych dokumentów.

Organ - po analizie zgromadzonych w sprawie dokumentów - stwierdził, że wpis widniejący w ewidencji gruntów, a dotyczący właścicieli nieruchomości stanowiącej działki nr (...) i (...), dla której urządzony jest zbiór dokumentów nr (...), zgodny jest ze stanem prawnym wynikającym z poniższych dokumentów, mianowicie: 1) tytułu wykonawczego z (...) lipca 1954r., sygn. akt (...), wydanego przez Sąd Wojewódzki w Warszawie, w którym stwierdza się, iż prawo do spadku po J. C. mają: żona A. C. w połowie oraz dzieci M. L., J. L. P., J. C., W. J. i wnuki D. J. i A. K. - po 1/12;

2) aktu notarialnego umowy darowizny z (...) listopada 1957r., rep. (...) przenoszącej przysługujący A. C. udział wynoszący połowę nieruchomości oznaczonej jako działka nr (...) na H. K.;

3) aktu notarialnego umowy darowizny z (..) kwietnia 1981r., rep. (...), na podstawie której H. K. podarowała udział wynoszący 1/2 część nieruchomości stanowiącej działkę nr (...), składającą się z dwóch działek ewidencyjnych nr (...) i (...), U. i R. J.;

4) aktu notarialnego umowy darowizny z (...) września 1981r., rep. (...) dotyczącej przeniesienia własności udziału wynoszącego 1/12 część przedmiotowej nieruchomości przez J. P. na rzecz syna L. P.; 5) aktu notarialnego umowy darowizny z (...) stycznia 2003r., rep. (...), którą małżeństwo R. i U. J. podarowali córce M. J. cały swój udział wynoszący 1/2 części w nieruchomości stanowiącej działki ewidencyjne nr (...) i (...). Organ wskazał, iż podział geodezyjny dwóch działek o nr (...) i (...) wchodzących w skład nieruchomości nr (...), nastąpił zgodnie ze stanem władania, podczas prac związanych z zakładaniem ewidencji gruntów i nie jest on jednoznaczny z podziałem prawnym nieruchomości, który dotychczas nie został przez współwłaścicieli dokonany. Powoływany przez odwołującą się szkic nr (...) wykonany został w ramach prac geodezyjnych związanych z zakładaniem ewidencji gruntów i przedstawia pomierzony stan władania oraz szczegóły sytuacyjne terenu. Na jego podstawie, ani też na podstawie powoływanego przez stronę pisma do Gromadzkiej Rady Narodowej nie można wywodzić, iż nastąpił podział prawny nieruchomości. Dlatego do czasu przedłożenia przez stronę dokumentu stwierdzającego wyłączne prawo własności do działki nr (...) żądany wpis w ewidencji nie może być dokonany.

Zaskarżoną decyzję i decyzję organu pierwszej instancji, jak wynika z rozdzielników pod pouczeniami, oprócz wnioskodawczyni, wysłano do A. K., D. J., W. J., M. L., J. C. i L. P.

M. J. w skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję organu drugiej instancji podniosła, iż w dalszym ciągu domaga się usunięcia błędów w operacie ewidencyjnym oraz przywrócenia prawa własności do działki nr (...) H. K., a w ślad za tym następującym po niej właścicielom. Przedstawiane racje wywodzi z takich dokumentów jak szkic nr (...) z 1965r. i tytuł wykonawczy z (...) lipca 1954r.

Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego Województwa (...) - w odpowiedzi na skargę - wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - zwanej dalej: P.p.s.a., (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.

Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, nie będąc jednak związanym – stosownie do art. 134 P.p.s.a. - zarzutami i wnioskami skargi, uwzględnił skargę, z przyczyn które wziął pod uwagę z urzędu, a nie wobec zasadności zarzutów podniesionych w skardze. Uznał, iż zaskarżona decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego Województwa (...) z (...) października 2006r., jak i decyzja Starosty Powiatu W. z (...) maja 2006r., naruszają prawo, zatem winno się je wyeliminować z obrotu prawnego.

Z przedstawionego stanu sprawy wynika, iż zaskarżoną decyzję, jak i decyzję organu pierwszej instancji skierowano do M. L. i W. J., czyli stron, które nie żyły już w chwili wszczęcia kontrolowanego postępowania administracyjnego. Uczyniono to pomimo powziętej wiadomości o zgonie tych osób z pisma skarżącej z 30 kwietnia 2006r.

Na organie administracji publicznej - zgodnie z zasadą unormowaną w art. 10 § 1 K.p.a. – ciąży obowiązek zapewnienia stronom czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym, w tym przypadku dotyczącym zmian w ewidencji gruntów i budynków. Obowiązek zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu obejmuje fazę wszczęcia postępowania, fazę postępowania wyjaśniającego, fazę między zakończeniem postępowania wyjaśniającego a wydaniem aktu oraz fazę wydawania aktu. Zaś uniemożliwienie stronie czynnego udziału w postępowaniu stanowi przesłankę do jego wznowienia na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. (strona bez własnej winy nie brała udziału w sprawie). Przy czym absencja strony w postępowaniu administracyjnym w rozumieniu wymienionego przepisu obejmuje zarówno przypadki, gdy strona w ogóle nie brała udziału w postępowaniu, jak i gdy nie brała udziału w istotnych czynnościach przygotowawczych organu.

Realizacją powyższej zasady jest między innymi art. 30 § 4 K.p.a. nakazujący, w przypadku śmierci strony, wezwanie do udziału w postępowaniu spadkobierców ustawowych lub testamentowych, a w przypadku trudności w ich ustaleniu lub wezwaniu do postępowania, zawieszenie postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 1 K.p.a., względnie wykorzystanie możliwości wynikających z art. 30 § 5 K.p.a.

W sprawie organ pierwszej instancji po powzięciu wiadomości o śmierci ww stron nie powziął żadnych czynności w celu ustalenia kręgu ich spadkobierców, w konsekwencji wezwania do udziału w sprawie w charakterze uprawnionych stron. Przedstawionym działaniem bezspornie naruszył wyżej powołaną zasadę ogólną postępowania administracyjnego.

Innym uchybieniem proceduralnym, jakiego dopuściły się orany rozpoznające sprawę, na które postanowiono poniżej zwrócić uwagę, celem wyeliminowania takiego działania organu w przyszłości - pomimo braku istotnego wpływu na wynik sprawy – jest naruszenie art. 61 K.p.a. Stosownie do art. 61 § 1 i § 4 K.p.a. postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu i o wszczęciu postępowania należy zawiadomić wszystkie osoby będące stronami w sprawie. Niedopuszczalnym jest – jak uczyniono w sprawie - mieszanie wskazanych dwóch trybów postępowania. Mianowicie ze sformułowania rozstrzygnięcia (jako że "odmówiono wprowadzenia zmian na rzecz M. J."), uzasadnień obu decyzji, jak i pisma, którym wezwano skarżącą do uzupełnienia podania pod rygorem pozostawienia go bez rozpoznania, wynika iż postępowanie wszczęto z inicjatywy strony. Tymczasem z powołanej w decyzji przez organ pierwszej instancji podstawy prawnej i wskazania przed rozstrzygnięciem "orzekam z urzędu", należałoby wywieść, iż postępowania uznano za wszczęte z urzędu. Nadto nie dopełniono obowiązku zawiadomienia wszystkich stron o wszczętym postępowaniu, jak i umożliwienia wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań przed wydaniem decyzji, naruszając tym samym nie tylko ww przepis, ale i zasadę z art. 10 § 1 K.p.a.

Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organy winny uwzględnić podniesienie wyżej okoliczności, w pełni stosując się do warunkujących prawidłowość postępowania administracyjnego przepisów i zasad, w szczególności zaś z poszanowaniem tychże zasad przeprowadzić postępowanie z udziałem wszystkich uprawnionych stron i wydać rozstrzygnięcie, uzasadniając je zgodnie z wymogami art. 107 § 3 K.p.a.

Sąd - na skutek wykazanego uchybienia procesowego, kwalifikowanego jako naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego w oparciu o art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. – z uwagi na przedwczesność nie wypowiada się co do zgodności z prawem odmowy wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków spornej nieruchomości, czyli istoty sprawy, tym samym zarzutów podniesionych w skardze.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 b i art. 135 P.p.s.a. – orzekł jak w sentencji. O kosztach nie postanowiono wobec braku wniosku skarżącej w tym przedmiocie.