Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1030/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2008-12-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: Art. 134 par. 1, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: Art. 1 par. 1 i par. 2, art. 4
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: Art. 237 par. 1 pkt 2 i pkt 3
journal: Dz.U. 1998 nr 21 poz 94
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - tekst jednolity
article: Art. 8, art. 92 ust. 1, art. 178, art. 190 ust. 3 i ust. 4
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia WSA Dorota Dąbek spr. Sędziowie : NSA Krystyna Kutzner WSA Tadeusz Wołek Protokolant Urszula Ogrodzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 grudnia 2008 r. sprawy ze skargi U. J. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 20 listopada 2006 r nr : [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji


UZASADNIENIE

wyroku WSA w Krakowie z dnia 11 grudnia 2008r.

Decyzją z dnia 20 listopada 2006r. nr [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 5 pkt 4a i art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 marca 1985r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2006r. nr 122, poz. 851 z późn. zm.) oraz § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. nr 132, poz. 1115), utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] 2006r. Nr [...], znak: [...] o braku podstaw do stwierdzenia u U. J. choroby zawodowej - alergicznego kontaktowego zapalenia skóry - wymienionej w poz. 18/1 wykazu chorób zawodowych będącego załącznikiem do w/w rozporządzenia.

W wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono, że U. J. pracowała w latach 1970 - 2004 w następujących zakładach:

[...]1970r. - [...] 1973r. jako pracownik fizyczny w "A" w Z. - Zakład Nr 2 w S.,

[...] 1973r. - [...] 1975r. jako sprzedawca rejonowy - dostawca towarów w "B" - Oddział Rejonowy S.,

[...] 1977r. - [...] 1990r. jako robotnik magazynowy i magazynier w Przedsiębiorstwie "C" w K. - magazyn w S.

Z tego okresu zatrudnienia nie dokonano oceny narażenia zawodowego ze względu na brak danych.

W dniach:

od [...] 1991r. do [...] 1999r. zatrudniona była jako pomoc kuchenna w Szpitalu [...] Nr [...] w S.,

od [...] 2000r. do [...] 2001r. jako pracownik gospodarczy w firmie "D" s.c. M. S. i Spółka w B. wykonywała prace związane z utrzymaniem czystości w pomieszczeniach zakładu odzieżowego "E" w S.,

od [...] 2002r. do [...] 2004r. jako czyściciel obiektów w Przedsiębiorstwie Usługowym "F" w K., w wymiarze 7/8 etatu wykonywała prace związane z utrzymaniem czystości obiektów Instytutu [...] Uniwersytetu - auli, sal wykładowych, korytarzy, pomieszczeń biurowych oraz dwóch laboratoriów.

Pracując na stanowiskach: pomocy kuchennej oraz czyściciela obiektów miała kontakt z różnymi środkami czyszcząco - myjącymi, dezynfekcyjnymi, lateksem i składnikami gumy.

U. J. była badana w jednostkach diagnostyczno-orzeczniczych l i II stopnia, uprawnionych do rozpoznawania chorób zawodowych. Jednostki te wydały orzeczenia lekarskie o braku podstaw do rozpoznawania choroby zawodowej skóry, wymienionej w poz. 18/1 wykazu chorób zawodowych. Poradnia Chorób Zawodowych Ośrodka Medycyny Pracy wydała w dniu [...] 2005r. orzeczenie lekarskie Nr [...], które uzasadniła następująco: "W badaniach alergologicznych wykonanych w Szpitalu Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego nie stwierdzono uczulenia na potencjalne alergeny środowiska zawodowego (składniki preparatów czyszcząco-myjących, składniki gumy, lateksu), stwierdzono dodatni odczyn z pyralginą. W badaniu histopatologicznym wycinka skóry stwierdzono akantotyczny rozrost nabłonka oraz nadmierne rogowacenie skóry nakazując obserwację w kierunku łuszczycy. Biorąc pod uwagę wywiad chorobowy, badanie dermatologiczne, dane z dokumentacji lekarskiej, wyniki testów z potencjalnie zawodowymi alergenami, wynik badania histopatologicznego nie stwierdzono podstaw do rozpoznania choroby zawodowej skóry". Instytut Medycyny Pracy po badaniach przeprowadzonych w trybie § 7 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w orzeczeniu lekarskim nr [...] wydanym w dniu [...] 2006r. stwierdził, że biorąc pod uwagę wywiad chorobowy odnośnie zmian skórnych i ich przebiegu (zaostrzenie zmian po zakończeniu pracy zawodowej), lokalizację zmian (okresowo nawet charakter uogólniony), obraz morfologiczny zmian skórnych i dane z dostępnej dokumentacji medycznej dermatologicznej, a także uwzględniając wyniki diagnostyki alergologicznej przeprowadzonej w tut. Szpitalu (brak potwierdzenia uczulenia na potencjalne alergeny środowiska pracy badanej) nie znalazł podstaw do rozpoznania u U. J. alergicznego kontaktowego zapalenia skóry pochodzenia zawodowego.

Powyższe orzeczenia wraz z oceną narażenia zawodowego stanowiły podstawę wydanej przez Powiatowego Inspektora Sanitarnego w dniu [...] 2006r. decyzji Nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej - alergicznego kontaktowego zapalenia skóry - wymienionej w poz. 18/1 wykazu chorób zawodowych, od której U. J. wniosła odwołanie.

Wojewódzki Inspektor Sanitarny prowadzący postępowanie odwoławcze w przedmiotowej sprawie, po zapoznaniu się z całością akt, w tym również z uzyskaną w trakcie postępowania odwoławczego dokumentacją medyczną z Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego (karta wypisowa z pobytu w Szpitalu Instytutu w okresie od [...] 2004r. do [...] 2004r. oraz wyniki testów alergologicznych wówczas wykonanych) uznał, że wydana decyzja jest merytorycznie uzasadniona. Zgodnie z § 7 ust. 3 w/cyt. rozporządzenia, orzeczenie lekarskie wydane przez jednostkę orzeczniczą II stopnia, a taką jest Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego, jest orzeczeniem ostatecznym.

Zgodnie z art. 10 Kpa Wojewódzki Inspektor Sanitarny wystosował zawiadomienie do stron o zakończeniu postępowania odwoławczego i możliwości zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów. Żadna ze stron nie skorzystała z tej możliwości.

Zdaniem organu II instancji odwołanie U. J. nie wniosło żadnych nowych faktów, które mogłyby mieć wpływ na sposób rozstrzygnięcia sprawy. Ustosunkowując się do argumentów w nim zawartych, Wojewódzki Inspektor Sanitarny wyjaśnił, że do wydania decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej nie wystarcza sam fakt pracy "w warunkach stwarzających ryzyko powstania alergicznego schorzenia skóry".

Zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r. konieczne jest udowodnienie bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynnikiem szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy. Rozpoznanie alergicznego kontaktowego zapalenia skóry pochodzenia zawodowego ustala się na podstawie:

stwierdzenia klinicznych objawów zapalenia skóry,

ustalenia czynników uczulających na podstawie dodatnich wyników testów naskórkowych,

stwierdzenia obecności czynnika uczulającego w środowisku pracy.

U U. J. testy z ponad stu potencjalnymi czynnikami środowiska pracy dały wynik ujemny. Dodatni był tylko wynik testu skórnego z pyralginą i poliwakcyną nie mającymi związku z wykonywaną pracą. Wyniki testów alergologicznych wykluczają zatem jako przyczynę choroby skóry - kontakt z czynnikami występującymi w środowisku pracy zawodowej U. J. Wynik badania histopatologicznego wycinka skóry - wyprysk hiperkeratotyczny rąk i stóp - również wskazuje na niezawodowy charakter schorzenia.

Wobec powyżej przedstawionych faktów Wojewódzki Inspektor Sanitarny nie znalazł podstaw do zmiany decyzji organu l instancji.

W skardze z dnia 11 grudnia 2006r. U. J. zarzuciła powyższej decyzji Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego naruszenie przepisów prawa materialnego, a w szczególności rozporządzenia Rady Ministrów z 30.07.2002r. w sprawie chorób zawodowych przez jego błędne zastosowanie i uzależnienie stwierdzenia choroby zawodowej od pozanormatywnych oraz sprzecznych z prawem przesłanek. Ponadto zarzuciła organowi błędne ustalenie, że jej choroba nie jest schorzeniem zawodowym. Organ nie wziął bowiem pod uwagę, że skarżąca pracowała w warunkach stwarzających ryzyko powstania schorzenia zawodowego skóry, co uzasadnia stwierdzenie u niej choroby zawodowej.

W uzasadnieniu skargi U. J. wskazała, iż poza sporem pozostaje, że w środowisku jej pracy występował czynnik szkodliwy w postaci ponadnormatywnego hałasu. Nie ulega więc wątpliwości, że wykonując pracę była narażona na działanie czynnika szkodliwego - chemicznych środków czyszczących, co prowadzi do logicznego wniosku, że warunki pracy miały niewątpliwy wpływ na wystąpienie zachorowania.

Skarżąca podniosła, iż decyzja sanitarna stoi w sprzeczności z wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 4 czerwca 1998r. sygn. III RN 36/98, zgodnie z którym dla uwolnienia się od obowiązku świadczeń związanych ze stwierdzeniem choroby zawodowej konieczne byłoby wykazanie, że dane schorzenie nie ma związku z rodzajem pracy wykonywanej przez osobę nim dotkniętą, natomiast wytyczne Ministra Zdrowia o rozpoznawaniu chorób zawodowych ustalające surowsze, niż rozporządzenie Rady Ministrów z 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. nr 65 poz. 294 z późn. zm.) kryteria kwalifikowania schorzeń są pozbawione mocy prawnej.

W związku z powyższym, zdaniem skarżącej, przyjąć należy, że jeżeli wykryto u niej schorzenie alergiczne skóry, a warunki pracy wskazują z niemal całkowitym prawdopodobieństwem na jego etiologię zawodową, a organ orzekający nie wykluczył jednoznacznie związku przyczynowego stwierdzonej choroby z długoletnią pracą w narażeniu na działanie czynnika szkodliwego - Sąd winien uchylić zaskarżoną decyzję sanitarną jako sprzeczną z prawem.

W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Sanitarny podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o jej oddalenie.

W ocenie Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego wydana w przedmiotowej sprawie decyzja ostateczna w sprawie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej nie narusza prawa. Przede wszystkim należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja została wydana w przedmiocie choroby zawodowej - alergicznego kontaktowego zapalenia skóry, wymienionej w poz. 18/1 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30.07.2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania, podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. nr 132, poz. 1115). Niezrozumiałym są zatem stwierdzenia zawarte w skardze dotyczące występowania w środowisku pracy czynnika szkodliwego w postaci ponadnormatywnego hałasu, jak też przywołany przepis rozporządzenia Rady Ministrów z 18.11.1983r. w sprawie chorób zawodowych i wytyczne Ministra Zdrowia.

Stosownie do treści § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 30.07.2002r. (Dz. U. nr 132, poz. 1115) za choroby zawodowe uważa się "choroby ujęte w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy". W definicji choroby zawodowej występują zatem dwa elementy: istnienie schorzenia wymienionego w przedmiotowym wykazie oraz istnienie związku przyczynowego objętej wykazem choroby z warunkami wykonywanej pracy (narażeniem zawodowym). Podstawą wydania przez właściwego państwowego inspektora sanitarnego decyzji w sprawie choroby zawodowej jest zgodnie z § 8 cyt. wyżej rozporządzenia, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, a w szczególności dane zawarte w orzeczeniu lekarskim wydanym przez upoważnioną jednostkę służby zdrowia i ocena narażenia zawodowego pracownika. Orzeczenie lekarskie w sprawie choroby zawodowej wydaje się na podstawie przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego.

Orzeczenie lekarskie z dnia [...] 2005r. wydane na użytek postępowania w niniejszej sprawie przez Poradnię Chorób Zawodowych Ośrodka Medycyny Pracy oraz orzeczenie lekarskie z dnia [...] 2006r. wydane przez Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego są zbieżne, gdyż obydwie wymienione jednostki orzecznicze na podstawie wywiadu chorobowego odnośnie zmian skórnych, ich lokalizacji, danych z dostępnej dokumentacji medycznej dermatologicznej, wyników testów z potencjalnie zawodowymi alergenami w środowisku pracy, danych o narażeniu i przebiegu zatrudnienia - nie rozpoznały u skarżącej choroby zawodowej - alergicznego kontaktowego zapalenia skóry. Przeprowadzono testy z ponad stu potencjalnymi czynnikami środowiska pracy skarżącej, które dały wynik ujemny. Dodatni był tylko wynik testu skórnego z pyralginą i poliwakcyną nie mającymi związku z wykonaną pracą. Wynik badania histopatalogicznego wycinka skóry - wyprysk hiperkeratotyczny rąk i stóp - również wskazuje na niezawodowy charakter schorzenia. Orzeczenia lekarskie zostały wydane z zachowaniem wymogów określonych w § 6 rozporządzenia z 30.07.2002r. (Dz. U. nr 132, poz. 1115 ). Na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w tym orzeczeń lekarskich i narażenia zawodowego, brak było podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej - alergicznego kontaktowego zapalenia skóry (poz. 18/1 wykazu). Samo występowanie w środowisku pracy potencjalnych alergenów nie może wskazywać na etiologię zawodową choroby i prowadzić do stwierdzenia takiej choroby jako choroby zawodowej. Koniecznym jest bowiem stwierdzenie klinicznych objawów takiej choroby oraz ustalenia czynników uczulających na podstawie dodatnich wyników testów alergologicznych dla ustalenia związku przyczynowego pomiędzy występującym schorzeniem a warunkami środowiska pracy. Na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie dało się ustalić, że ten związek przyczynowy w niniejszej sprawie występuje.

Postanowieniem z dnia 31 maja 2007r., sygn. akt III SA/Kr 61/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zawiesił postępowanie sądowe z uwagi na to, że w sprawie III SA/Kr 125/06 zostało skierowane do Trybunału Konstytucyjnego pytanie prawne: "Czy przepisy art. 237 § 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (tj. Dz. U. z 1998 r., nr 21, poz. 94 z późn. zm.) oraz wykonawczego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. nr 132, poz. 1115) są zgodne z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP". Pytanie to Trybunał Konstytucyjny przyjął do rozpoznania pod sygnaturą P 23/07.

Wyrokiem z dnia 19 czerwca 2008r., sygn. P 23/07 Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 237 § 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 26 czerwca 1974r. Kodeks pracy (Dz. U. z 1998r. Nr 21, poz. 94 z późn. zm.) w zakresie, w jakim nie określają wytycznych dotyczących treści rozporządzenia, oraz rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115) - są niezgodne z art. 92 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Równocześnie Trybunał orzekł, iż przepisy te tracą moc obowiązującą z upływem dwunastu miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej. Wyrok został ogłoszony w Dzienniku Ustaw z dnia 2 lipca 2008r. nr 116, poz. 740.

W związku z wydaniem przez Trybunał Konstytucyjny powyższego wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 21 października 2008r., sygn. akt III SA/Kr 61/07 podjął zawieszone postępowanie sądowe w niniejszej sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 154, poz. 1270 ze zm.), Sąd rozstrzygając w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W sprawie niniejszej podstawowe znaczenie dla jej rozstrzygnięcia ma fakt, że podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 237 § 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 ze zm.) oraz wydane na jego podstawie rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłoszenia podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz.1115). W odniesieniu zaś do tych przepisów Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 19 czerwca 2008r. w sprawie o sygn. akt P 23/07 (Dz. U. z 2008 r. Nr 116, poz. 740) orzekł o ich niezgodności z art. 92 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu wyroku Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że żaden z przepisów kodeksu pracy nie zawiera jakichkolwiek wytycznych dotyczących treści aktu wykonawczego oraz że takich wytycznych nie można zrekonstruować również z treści innej ustawy. Konsekwencją sformułowania takiego wniosku było uznanie przez Trybunał niezgodności art. 237 § 1 pkt 2 i 3 k.p. z art. 92 ust. 1 Konstytucji, przez to, że zawarte w nim upoważnienie do wydania rozporządzenia nie określa wytycznych dotyczących treści tego aktu. Powoduje to skutki także w stosunku do wydanego na tej podstawie rozporządzenia Rady Ministrów, które - jako oparte na niekonstytucyjnej delegacji ustawowej - jest również niezgodne z Konstytucją.

Jednocześnie Trybunał Konstytucyjny orzekł, że te przepisy tracą moc obowiązującą z upływem dwunastu miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej, które nastąpiło w dniu 2 lipca 2008r. Uzasadniając odroczenie utraty mocy obowiązującej niezgodnych z Konstytucją przepisów Trybunał wskazał, że "zakwestionowane w niniejszej sprawie przepisy są niezbędnym elementem porządku prawnego i służą realizacji istotnych uprawnień pracowniczych. Aby pozostawić ustawodawcy czas na przygotowanie koniecznych zmian legislacyjnych, a jednocześnie zapobiec powstaniu luki w prawie, uniemożliwiającej wydawanie decyzji w sprawach stwierdzania chorób zawodowych, Trybunał postanowił odroczyć utratę mocy obowiązującej zaskarżonych przepisów. Wyznaczony przez Trybunał termin odroczenia powinien być wystarczający dla wprowadzenia w życie regulacji zgodnej z Konstytucją".

Powstaje zatem pytanie jakie skutki wywołało to orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego w niniejszej sprawie.

Jak wiadomo przedmiotem pytania prawnego Sądu skierowanego do Trybunału Konstytucyjnego jest ocena konstytucyjności zaskarżonego przepisu kształtującego obowiązek strony, po to, by następnie Sąd ten mógł orzec o zgodności z prawem zaskarżonej decyzji (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 6 marca 2002r., P. 7/2000, OTKA 2002/2/13). Zadaniem zaś sądu administracyjnego jest wyczerpująca ocena prawna zaskarżonej decyzji, a więc ustalenie czy również po uprawomocnieniu się wyroku sądu administracyjnego zaskarżona decyzja ma pozostać w obrocie prawnym.

Nie może ulegać wątpliwości, że z chwilą orzeczenia przez Trybunał Konstytucyjny o niezgodności z Konstytucją przepisów prawnych stanowiących podstawę prawną zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji, obalone zostało domniemanie zgodności z Konstytucją tych przepisów. To zaś oznacza, że postępowanie administracyjne prowadzone w niniejszej sprawie, a także zaskarżona do sądu decyzja administracyjna, wydane zostały na podstawie przepisów prawnych niezgodnych z Konstytucją. W ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie oznacza to, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji, wydane zostały z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1pkt 1 litera a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Wydaje się bowiem, że obowiązywania aktu nie powinno się utożsamiać z obowiązkiem jego stosowania (por. J. Trzciński, "Glosa do wyroku TK z dnia 23 października 2007r., P 10/07, ZNSA 2008, nr 1), a stosowanie przez sąd przepisu, który orzeczeniem TK, ostatecznym i powszechnie obowiązującym, został uznany za niezgodny z Konstytucją, nawet gdy Trybunał odroczył utratę jego mocy obowiązującej, kłóciłoby się z logiką stosowania prawa. Należy przyjąć, że orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją kontrolowanej normy umożliwia sądom odstąpienie od zasad wyznaczanych przez reguły determinujące datę, na którą określa się stan prawny miarodajny dla orzekania. Ta autonomia interpretacyjna przysługująca sądom znajduje swoją podstawę w art. 8 Konstytucji, będąc wyrazem bezpośredniego stosowania Konstytucji poprzez kierowanie się wykładnią zgodną z Konstytucją. Byłoby nielogiczne, gdyby dopuszczając - w celu przywrócenia stanu konstytucyjności - możliwość wznowienia postępowania w sprawach już rozstrzygniętych na podstawie norm uznanych za niekonstytucyjne, ustrojodawca dopuszczał dalsze naruszanie Konstytucji na przyszłość, przez bezwzględny nakaz dalszego stosowania przepisu już uznanego za niekonstytucyjny (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 marca 2007r., sygn. akt K 8/07, OTK-A 2007, nr 3, poz. 26; także wyrok TK z 23 października 2007, P 28/07, OTK-A 2007, nr 9, poz. 106). Wobec spraw będących w toku sąd administracyjny ma zatem możliwość dokonania oceny rozpatrywanej sprawy z punktu widzenia ochrony praw jednostki i uniknięcia sytuacji, kiedy sąd zadając pytanie prawne orzekałby według niekonstytucyjnych przepisów tylko po to, by następnie strona wniosła o wznowienie postępowania na podstawie procedur, o których mowa w art. 190 ust. 4 Konstytucji. Trudno też byłoby uznać za zgodne z zasadą ekonomiki procesowej zawieszenie postępowania przed sądem i oczekiwanie na wykonanie wyroku Trybunału Konstytucyjnego przez ustawodawcę, skoro to wykonanie może trwać bardzo długo. Jeżeli więc Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności podstawy prawnej zaskarżonej decyzji z Konstytucją RP, to obowiązkiem sądu administracyjnego jest wskazanie i tej okoliczności, mogącej być przesłanką późniejszego wniosku strony o wznowienie postępowania administracyjnego (art.145a kpa).

W niniejszej sprawie nie może więc mieć zastosowania zasada tempus regit actum, ze względu na pozbawienie domniemania konstytucyjności tych przepisów, które stanowiły podstawę prawną zaskarżonej decyzji. A zatem należy przyjąć, że skutkiem wyroku Trybunału Konstytucyjnego stwierdzającego niekonstytucyjność przepisów będących podstawą prawną zaskarżonej decyzji, musi być uchylenie zaskarżonej decyzji. Zarówno zatem w takich przypadkach, gdy na skutek orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego przepis traci moc z chwilą ogłoszenia orzeczenia TK, jak i w tych przypadkach, gdy Trybunał korzystając z możliwości przewidzianej w art. 190 ust. 3 zd. 1 Konstytucji określa inny termin utraty mocy obowiązującej przepisu, sądy administracyjne mają prawo odmówić zastosowania tych przepisów. Przepisy uznane przez Trybunał za niekonstytucyjne nie powinny więc być stosowane w przyszłości, nawet jeśli za ich stosowaniem przemawiałyby ogólne reguły prawa międzyczasowego (por. K. Gonera, E. Łętowska, "Wieloaspektowość następstw stwierdzania niekonstytucyjności", PiP 2008, z. 5). Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela w tym względzie poglądy wyrażane w nowszym orzecznictwie sądów administracyjnych (por. np. wyrok NSA z 21 czerwca 2007r., I OSK 1030/06; także wyrok NSA z 23 lutego 2006r., II OSK 1403/05, NSA z 31 stycznia 2008r., II OSK 1599/07, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie Sąd rozważając znaczenie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego odraczającego datę utraty mocy obowiązującej przepisów stanowiących podstawę prawną zaskarżonej decyzji, wziął pod uwagę przedmiot regulacji objętej niekonstytucyjnymi przepisami, przyczyny naruszenia i znaczenie wartości konstytucyjnych naruszonych tymi przepisami, powody dla których TK odroczył termin utraty mocy obowiązującej niekonstytucyjnych przepisów oraz okoliczności rozpoznawanej przez sąd sprawy i konsekwencje stosowania lub odmowy stosowania niekonstytucyjnych przepisów. Mając na uwadze wszystkie wymienione okoliczności Sąd doszedł do przekonania, że w niniejszej sprawie należy uwzględnić orzeczenie Trybunału i odmówić stosowania niekonstytucyjnych przepisów, pomimo odroczenia terminu utraty ich mocy obowiązującej. Odsyłanie bowiem w niniejszej sprawie na drogę wznowienia postępowania byłoby sprzeczne z regułami demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej, naruszeniem prawa do szybkiego załatwienia sprawy stanowiącego podstawowy standard europejski prawa do dobrej administracji, a na drodze sądowej - prawa do szybkiego procesu.

Tak więc Sąd w sprawie niniejszej, mając na uwadze treść art. 178 Konstytucji RP oraz art. 4 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, odmówił zastosowania niezgodnych z Konstytucją przepisów aktu rangi podustawowej - rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłoszenia podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach. Mając na uwadze powyższe, Sąd uchylił decyzje organów obu instancji na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Należy podkreślić, że w niniejszej sprawie wobec odmowy zastosowania przepisów materialnych i procesowych stanowiących podstawę prawną zaskarżonej decyzji jako niezgodnych z Konstytucją, Sąd nie dokonywał merytorycznej oceny zaskarżonej decyzji. Organy administracyjne prowadząc ponownie postępowanie administracyjne, powinny rozpatrzyć sprawę strony skarżącej niezwłocznie po uchwaleniu przepisów prawa regulujących kwestię chorób zawodowych w zgodzie z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej.