Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 712/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2012-01-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 56 ust. 1 pkt 3 i 5, art. 60, art. 64 ust. 1
journal: Dz.U. 2009 nr 157 poz 1240
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych.
article: art. 7, art. 15, art. 77 par. 1, art. 107 par. 1 i 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Kwiatek, Sędziowie WSA Halina Chitrosz (sprawozdawca), NSA Irena Szarewicz-Iwaniuk, Protokolant Referent stażysta Paulina Zając, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 18 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia należności z tytułu kary pieniężnej I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości; III. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz J. S. kwotę 200 zł /dwieście złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...], Główny Inspektor Transportu Drogowego po rozpatrzeniu odwołania J. S. od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...], nr [...] odmawiającej umorzenia należności pieniężnej w kwocie 3.000zł – utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

W jej uzasadnieniu wskazano, że decyzją [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...], nr [...] na J. S. została nałożona kara pieniężna w wysokości 3.000 zł na podstawie ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym.

Pismem z dnia [...], skarżący wniósł o umorzenie nałożonej kary pieniężnej, wskazując na niskie przychody osiągane z prowadzonej działalności gospodarczej. W jego uzupełnieniu (na żądanie organu) złożył kopię pierwszej strony zeznania o wysokości uzyskanego przychodu, wysokości dokonanych odliczeń i należnego ryczałtu przychodów ewidencjonowanych za rok 2010, oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej, a także zaświadczenie o nie zaleganiu w podatkach.

W odwołaniu wniesionym od decyzji odmawiającej umorzenia powyższej należności, skarżący zarzucił organowi I instancji nieuwzględnienie jego sytuacji faktycznej, niezastosowanie art. 56 ust. 1 pkt 5 ustawy o finansach publicznych poprzez błędne uznanie, iż nie zachodzi ważny interes dłużnika, przekroczenie granic uznania administracyjnego, błędne utożsamienie odpowiedzialności za całość gospodarki finansowej kierownika jednostki z interesem ekonomicznym i fiskalnym oraz brak wyczerpującego uzasadnienia i analizy zgromadzonych w sprawie dowodów. Wskazał nadto, iż nałożona kara jest wysoka i nieadekwatna do stwierdzonego naruszenia.

Główny Inspektor Transportu Drogowego, w rozpoznaniu tych zarzutów, w pierwszej kolejności podał, że na podstawie art. 60 pkt 7 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 157, poz. 1240), środkami publicznymi stanowiącymi niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publiczno-prawnym są w szczególności dochody pobierane przez państwowe i samorządowe jednostki budżetowe na podstawie odrębnych ustaw, dodając, że umorzenie w całości należności pieniężnej, która została nałożona decyzją administracyjną w związku z naruszeniem postanowień ustawy o transporcie drogowym oraz pozostałych przepisów, do których zastosowanie ma załącznik do ustawy o transporcie drogowym możliwe jest na podstawie art. 56 ustawy o finansach publicznych stanowiącym, iż na wniosek dłużnika: należności, o których mowa w art. 55, mogą być umarzane w całości, jeżeli:

1. osoba fizyczna - zmarła, nie pozostawiając żadnego majątku albo pozostawiła majątek niepodlegający egzekucji na podstawie odrębnych przepisów, albo pozostawiła przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty 6.000 zł;

2. osoba prawna - została wykreślona z właściwego rejestru osób prawnych przy jednoczesnym braku majątku, z którego można by egzekwować należność, a odpowiedzialność z tytułu należności nie przechodzi z mocy prawa na osoby trzecie;

3. zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tych należności lub postępowanie egzekucyjne okazało się nieskuteczne,

4. jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej uległa likwidacji;

5. zachodzi ważny interes dłużnika lub interes publiczny.

Z kolei, zgodnie z art. 64 ust. 1 ww. ustawy, właściwy organ na wniosek zobowiązanego może udzielać określonych w art. 55 ulg w spłacie zobowiązań z tytułu należności, o których mowa w art. 60. Ulgi te, w postaci umorzenia całości lub części należności, odroczenia spłaty należności oraz rozłożenia jej na raty.

Organ odwoławczy nie znajdując podstaw do zmiany zaskarżonej decyzji, podkreślił, iż została ona wydana w warunkach uznania administracyjnego.

Argumentował, że jakkolwiek zgromadzony materiał dowodowy pozwala stwierdzić, iż skarżący znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, to jednak kary nakładane na podstawie ustawy o transporcie drogowym stanowią dochody budżetu państwa i w interesie publicznym leży, aby wszyscy zobowiązani wywiązywali się z zapłaty tego rodzaju należności.

Analiza sytuacji finansowej skarżącego, dokonana przez organ I instancji, była w ocenie organu odwoławczego prawidłowa i rzetelna. Złożony PIT-28 wskazuje, że w roku 2010 dochód brutto z prowadzonej przez nią działalności gospodarczej wyniósł 8.223,50 zł, zaś z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątkowym i sytuacji materialnej wynika, iż w 2010 r. osiągnął on dochód w wysokości 17.691 zł. Z kolei, zaświadczenie o niezaleganiu w podatkach wskazuje, że skarżący nie posiada żadnych zaległości podatkowych, obciążają go natomiast zobowiązania kredytowe.

Zdaniem organu II instancji, przez ważny interes strony należy rozumieć nadzwyczajne względy, które mogłyby zachwiać podstawami jej egzystencji, natomiast na podstawie dowodów zebranych w przedmiotowej sprawie nie można przyjąć uzasadnionego przypuszczenia, iż w postępowaniu egzekucyjnym nie uda się uzyskać kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji należności. W sprawie tej, organ egzekucyjny nie wydał także postanowienia, o którym mowa w art. 59 § 2 ustawy z dnia z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U z 2005r., nr 229, poz. 1954). W jego ocenie, przesłane przez skarżącego dokumenty nie pozwalają uznać, że spłata należności w kwocie 3.000 zł może zagrozić jego bytowi, tym bardziej, że ustawowe regulacje egzekucji administracyjnej zakładają ograniczenia w prowadzeniu egzekucji i przewidują daleko posuniętą ochronę dłużnika.

W konkluzji organ odwoławczy stwierdził, iż J. S. nie udokumentował żadnej przesłanki wymienionej w punktach 1-5 cytowanej powyżej ustawy, która uzasadniałaby umorzenie kary pieniężnej w całości, w związku z czym jego zarzuty nie znajdują uzasadnienia. Zwrócił przy tym uwagę, iż instytucja umorzenia należności ma charakter wyjątkowy, zaś zaciągnięte zobowiązania kredytowe, a więc zobowiązania o charakterze prywatnoprawnym nie mogą mieć wpływu na zaspokojenie należności publicznoprawnych, jakimi bez wątpienia są kary pieniężne nałożone za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym.

Końcowo wskazał, że zgromadzony materiał dowodowy, potwierdzający ciężką sytuację materialną skarżącego uzasadnia rozłożenie należności pieniężnej na raty.

Od tej decyzji, J. S. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie.

Domagając się jej uchylenia, wskazał, iż zarówno rozstrzygnięcie organu I instancji, jak i organu odwoławczego narusza prawo.

Argumentował, że decyzję nakładającą karę 3000 zł wydano za rzekome nieposiadanie przeze niego licencji. Powołał się na wyrok WSA w Warszawie z dnia 13 października 2006 r., w sprawie o sygn. akt VI SA/Wa 1489/06, w którym przyjęto, iż licencji udziela się przedsiębiorcy na określony (wskazany przez niego we wniosku) pojazd, z tym, że wymienienie tego pojazdu przez wpis w licencji numeru rejestracyjnego i numeru podwozia jest jedynie elementem treści licencji, który sam w sobie nie przesądza o istnieniu licencji w sytuacji, gdy przedsiębiorca zmieni pojazd, jednak wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 14 ust. 2 ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2004 r. Nr 204, poz. 2088 ze zm.) nie wystąpi o zmianę treści licencji przez wpisanie danych identyfikujących nowy pojazd przeznaczony do wykonywania działalności, na którą tę licencję otrzymał (Lex nr 298221). Zgodnie z treścią przytoczonego wyroku – zdaniem skarżącego – nie było podstaw do nałożenia kary za nieposiadanie licencji, ponieważ jest bezspornym, iż taką posiadał i nadal posiada i jest ona ważna do 2023 roku.

W odpowiedzi na skargę, Główny Inspektor Transportu Drogowego wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał swoją dotychczasową argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, zważył, co następuje:

Skarga podlega uwzględnieniu, aczkolwiek nie z motywów wskazanych w jej uzasadnieniu.

Na wstępie, Sąd uważa za stosowne podkreślić, iż argumentacja zawarta w skardze nie jest skierowana przeciwko zaskarżonemu rozstrzygnięciu, które dotyczy odmowy umorzenia należności pieniężnej w kwocie 3.000 zł, a przeciwko decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...], nr [...] nakładającej na J. S. karę pieniężną we wskazanej kwocie na podstawie ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U.2001 nr 125, poz. 1371). Ta ostatnia decyzja nie jest objęta kontrolą Sądu w niniejszej sprawie, co w konsekwencji oznacza, że poza jego kognicją pozostaje ocena jej merytorycznej zasadności.

Przedmiotem kontroli Sądu orzekającego w sprawie niniejszej jest wyłącznie decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...], nr [...] utrzymująca decyzję [...]Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...], nr [...] odmawiającą umorzenia należności pieniężnej w kwocie 3.000 zł.

Jakkolwiek co do tych orzeczeń, skarżący żadnych zarzutów nie przedstawił, wskazać trzeba, że z mocy art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej: p.p.s.a.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Nie ulega żadnej wątpliwości, że kara pieniężna wymierzona na podstawie przepisów ustawy o transporcie drogowym stanowi dochód budżetu państwa, o czym stanowi jej art. 94.

Należności pieniężne mające charakter cywilnoprawny, przypadające organom administracji rządowej, państwowym jednostkom budżetowym i państwowym funduszom celowym, mogą być umarzane w całości albo w części lub ich spłata może być odraczana lub rozkładana na raty (art. 55 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 157, poz. 1240 ze zm., zwanej dalej: u.f.p.).

Zgodnie z art. 64 ust.1u.f.p., właściwy organ, na wniosek zobowiązanego, może udzielać określonych w art. 55 ulg w spłacie zobowiązań z tytułu należności, o których mowa w art. 60.

W myśl art. 56 ust.1 u.f.p., należności, o których mowa w art. 55, mogą być umarzane w całości, jeżeli:

1) osoba fizyczna - zmarła, nie pozostawiając żadnego majątku albo pozostawiła majątek niepodlegający egzekucji na podstawie odrębnych przepisów, albo pozostawiła przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty 6.000 zł;

20 osoba prawna - została wykreślona z właściwego rejestru osób prawnych przy jednoczesnym braku majątku, z którego można by egzekwować należność, a odpowiedzialność z tytułu należności nie przechodzi z mocy prawa na osoby trzecie;

3) zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tych należności lub postępowanie egzekucyjne okazało się nieskuteczne,

4) jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej uległa likwidacji;

5) zachodzi ważny interes dłużnika lub interes publiczny.

Z mocy art. 57 u.f.p., na wniosek dłużnika:

1) należności mogą być umarzane w części,

2) mogą zostać odroczone terminy spłaty całości lub części należności,

3) płatność całości lub części należności może zostać rozłożona na raty - w przypadkach uzasadnionych względami społecznymi lub gospodarczymi, w szczególności możliwościami płatniczymi dłużnika oraz uzasadnionym interesem Skarbu Państwa.

Z powyższych regulacji należy wyprowadzić wniosek, że rozstrzygnięcie w przedmiocie umorzenia należności w części, odroczenia płatności lub rozłożenia na raty spłat uzależnione jest od wniosku dłużnika. Ustawa nie określa treści tego wniosku, nie ma jednak wątpliwości, że wniosek powinien być szczegółowo umotywowany, zwłaszcza że przesłanka zastosowania powyższych ulg ma charakter stricte ocenny. Dłużnik powinien we wniosku wykazać swój ważny interes, szczególnie fakt, że z uwagi na swoją sytuację rodzinną, majątkową i wysokość dochodów nie jest w stanie uiścić należności, a jej ściągnięcie w drodze egzekucji spowodowałoby dla niego i jego rodziny nadmierne obciążenie majątkowe lub inne ciężkie skutki. Dopuszczalne jest alternatywne formułowanie żądań przyznania określonej ulgi. W jednym wniosku dłużnik może wnosić o umorzenie należności lub jej rozłożenie na raty, albo też o odroczenie spłaty.

Odnosząc powyższe do stanu niniejszej sprawy, poza sporem pozostaje, iż skarżący w podaniu z dnia [...] skierowanym do [...] Wojewódzkiego Inspektoratu Transportu Drogowego wnosił o umorzenie nałożonej kary pieniężnej, co uzasadniał niskimi przychodami osiąganymi z prowadzonej działalności gospodarczej. Wskazywał zatem na przesłankę określoną w przepisie art. 56 ust.1 pkt. 5 u.f.p., czyli ważny interes dłużnika lub interes publiczny.

Rację ma organ odwoławczy, że z art. 64 ust. 1 w związku z art. 55 u.f.p., wynika, iż decyzje wydawane na podstawie tych przepisów mają charakter tzw. decyzji uznaniowych, o czym świadczy użyte przez ustawodawcę wyrażenie, iż należności publiczno-prawne wymienione w art. 60: "mogą być umarzane w całości albo w części lub ich spłata może być odraczana lub rozkładana na raty" (art. 55).

Uznanie administracyjne charakteryzuje się tym, że organ administracji publicznej ma możliwość wyboru pozytywnego lub negatywnego dla strony rozstrzygnięcia. Jak w przypadku każdej innej decyzji, wydanie także aktu uznaniowego poprzedzać winno należyte zgromadzenie i przeanalizowanie materiału dowodowego, prawidłowe ustalenie stanu faktycznego i przeprowadzenie wnioskowania opartego na zasadach logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego. Wszystkie te elementy winny znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu podjętej decyzji. W szczególności, gdy decyzja jest dla strony niekorzystna, organ zobowiązany jest w sposób wyczerpujący wyjaśnić przyczyny i przebieg przeprowadzonego rozumowania.

W ramach uznania administracyjnego, organ ma prawo wyboru rozstrzygnięcia, co oznacza, że może - w przypadku stwierdzenia przesłanki - uwzględnić wniosek lub odmówić jego uwzględnienia. Rozstrzygnięcie to nie może mieć jednak charakteru dowolnego, lecz musi być wynikiem wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 7 k.p.a.), wszechstronnego zebrania oraz rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego (art. 77 § 1 k .p. a), zaś decyzja winna spełniać wymogi określone w art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. Z kolei sądowej kontroli legalności decyzji podlega prawidłowość przeprowadzonego postępowania oraz badanie formalne decyzji, nie zaś zasadność jej wydania.

W ocenie Sądu, orzekające w sprawie organy obu instancji nie sprostały powyższym wymaganiom.

Jakkolwiek, rację należy przyznać organowi odwoławczemu, że organ I instancji przed wydaniem decyzji podjął działania zmierzające do ustalenia stanu faktycznego, mającego znaczenie dla ostatecznego rozstrzygnięcia sprawy, jednak – zdaniem Sądu – dokonana przez organ I instancji ocena złożonych przez skarżącego oświadczeń i dokumentów budzi istotne zastrzeżenia. Organ ten nie odniósł się do treści wszystkich przekazanych przez stronę informacji (oświadczeń), w szczególności zaś pominął milczeniem kwestie związane z wydatkami skarżącego wskazanymi w "Oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątkowym i o sytuacji materialnej" (k-7), ograniczając się w zasadzie do stwierdzenia, że "z zebranego materiału dowodowego nie wynika, iż strona spełnia obligatoryjne przesłanki wynikające z ustawy, które są niezbędne do wydania odmiennego rozstrzygnięcia" oraz, że "działał w ramach tzw. uznania administracyjnego, którego granice – w świetle art. 7 k.p.a. – wyznacza interes społeczny i słuszny interes obywateli". Są to bardzo lakoniczne stwierdzenia.

Jakkolwiek reguła z art. 7 k.p.a. ma pełne zastosowanie w postępowaniu administracyjnym, to jednak nie sposób nie zauważyć, iż w myśl art. 56 ust.1 pkt. 5 u.f.p., należności, o których mowa w art. 55, mogą być umarzane w całości, jeżeli zachodzi ważny interes dłużnika lub interes publiczny. Taka regulacja obliguje organ administracji publicznej do rozważenia zarówno jednej, jak i drugiej przesłanki. Uznanie administracyjne nie powinno i nie może oznaczać dowolności. Organ, przy wydawaniu decyzji o charakterze uznaniowym, zobowiązany jest rzetelnie i wnikliwie przeanalizować wszelkie okoliczności sprawy aby stwierdzić, czy zostały spełnione określone w w/w przepisie przesłanki.

W świetle art. 67 u.f.p. do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60, nieuregulowanych niniejszą ustawą stosuje się przepisy k.p.a. i odpowiednio przepisy działu III Ordynacji podatkowej.

Sporna kara pieniężna jest niewątpliwie środkiem publicznym stanowiącym niepodatkową należność budżetową o charakterze publiczno-prawnym (art. 60 pkt. 7 u.p.f.).

Nie ma żadnych przeszkód, a – zdaniem Sądu – jest wręcz pożądane, aby organy, rozpoznając wniosek skarżącego o umorzenie kary pieniężnej skorzystały z orzecznictwa sądowadministarcyjnego wypracowanego w zakresie rozumienia przesłanek "ważnego interesu dłużnika" i

"interesu publicznego" na kanwie art. 67a§1 Ordynacji podatkowej, który operuje pojęciami "ważnego interesu podatnika" i "interesu publicznego", a więc w zasadzie tożsamymi z zawartymi w art. 56 ust.1 pkt. 5 u.p.f.

Użyty w obu regulacjach spójnik "lub" łączący człony zdania wyraża możliwą wymienność lub wzajemne wyłączenie zdań równorzędnych albo części zdania. Przesłanka "ważnego interesu podatnika" (tu: dłużnika) wymaga ustalenia sytuacji majątkowej podatnika oraz skutków ekonomicznych, jakie wystąpią w wyniku realizacji zobowiązania dla niego i jego rodziny. Jednak organ musi mieć na uwadze i to, że miedzy innymi względy społeczne wymagają również, żeby zobowiązanie było realizowane, a zobowiązany pochopnie nie był z nich zwalniany.

Orzekając o umorzeniu należności, organ za podstawę rozstrzygnięcia może mieć albo przesłankę ważnego interesu dłużnika, albo przesłankę interesu publicznego, albo obie te przesłanki łącznie. Nie można natomiast podzielić zaopatrywania, że organy zobowiązane są do rozstrzygnięcia spraw z uwzględnieniem ważnego interesu strony, jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie interes publiczny, przez który często organy zdają się rozumieć interes budżetu państwa. (por. Ordynacja podatkowa, Komentarz Wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexsis, Stefan Babiarz, Bogusław Dauter, Roman Hauser, Andrzej Kabat, Małgorzata Niezgódka – Medyk, str. 319).

Działanie w ramach uznania administracyjnego nakłada na organ obowiązek wyważenia interesu społecznego z indywidualnym interesem strony, gdyż zobowiązuje go do tego art. 2 Konstytucji RP w każdym przypadku, w którym w sprawie ma zastosowanie norma prawna uzależniająca załatwienie sprawy od tzw. uznania administracyjnego.

Z uwagi na to, że przesłanki "ważnego interesu dłużnika" i "interesu publicznego" mają charakter równorzędny, organ zobowiązany jest w trakcie postępowania ustalić, która z nich przeważa i na tej podstawie zadecydować o zastosowaniu przez podatnika ulgi w spłacie podatków. Kwestia ta powinna być rozważona w uzasadnieniu decyzji, ponieważ jej pominięcie jest przesłanką do traktowania decyzji jako dowolnej.

W uzasadnieniach obu decyzji organy wskazały, że przeciwko umorzeniu skarżącemu kary pieniężnej przemawia interes publiczny, rozumiany w kategoriach interesu budżetu państwa, natomiast podjęcie rozstrzygnięcia w ramach uznania administracyjnego wymagało, by interes społeczny i słuszny interes obywatela (często sprzeczne) zostały należycie wyważone. Temu celowi służy analiza sytuacji osobistej i materialnej zobowiązanego.

Przesłanki "ważnego interesu dłużnika" i "interesu publicznego", to pojęcia niedookreślone.

Pojęcie terminu "interesu publicznego" nie ma stałego zakresu treści, lecz jest to zespół ogólnie zarysowanych celów, które należy wziąć pod uwagę w procesie stosowania prawa i zawsze odnieść go do indywidualnej sytuacji podatnika występującego z wnioskiem o umorzenie zaległości podatkowych (tu: kary pieniężnej). Niemożność jednoznacznego zdefiniowania tego pojęcia powoduje, że w każdym indywidualnym przypadku jego znaczenie może uwzględniać różne aspekty wskazanych wyżej wartości (wyrok WSA w Warszawie z dnia 29 maja 2006 r., III SA/Wa 1964/05, orzeczenia.nsa.gov.pl). W tym też kontekście podkreślić należy, iż z pojęcia niedookreślonego (nieostrego) nie wynika swoboda wykładni prawa, lecz obowiązek precyzyjnego jego wyjaśnienia oraz kompetencja posługiwania się w jego stosowaniu zasadami prawa oraz ocenami pozaprawnymi, albowiem proces interpretacji pojęć nieostrych jest elementem wykładni prawa (por. wyrok NSA z dnia 25 lutego 1997 r., w sprawie sygn. akt II SA/Lu 582/96). Nie budzi przy tym wątpliwości, iż musi być on osadzony (determinowany) w realiach stanu faktycznego sprawy. Analiza decyzji organów obu instancji prowadzi do wniosku, że pojęcie przesłanki "interesu publicznego" zrównane zostało z interesem budżetu państwa, skoro stwierdzono, że "kary nakładane na podstawie ustawy o transporcie drogowym stanowią dochody budżetu państwa i w interesie publicznym leży, aby wszyscy zobowiązani wywiązywali się z zapłaty należności stanowiących dochód państwa".

Tymczasem nie ma podstaw do przeciwstawiania interesu publicznego jako sprzecznego z indywidualnym interesem obywatela. Jakkolwiek w interesie publicznym leży, by wszyscy zobowiązani wywiązywali się z zapłaty należności stanowiących dochód państwa, to interes publiczny należy rozumieć nie tylko jako potrzebę zapewnienia maksymalnych środków po stronie dochodów w budżecie państwa, ale też jako ograniczanie jego ewentualnych wydatków np. na zasiłki dla bezrobotnych czy pomoc społeczną (wyrok NSA z dnia 30 maja 2001r. III SA 830/00, orzeczenia.nsa.gov.pl). Nie może bowiem powstać taka sytuacja, w której zapłata zaległych należności spowoduje konieczność sięgania przez zobowiązanego, pozbawionego możliwości zaspokojenia swoich niezbędnych potrzeb materialnych, do środków pomocy państwa. Nie byłoby to zgodne z interesem tego obywatela, jednocześnie nie byłoby to również zgodne z interesem publicznym (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 8 marca 2011 r., sygn. akt: V SA/Wa 2273/10, orzeczenia.nsa.gov.pl).

W ocenie Sądu, zawarta w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji powierzchowna analiza przesłanek z art. 56 ust. 1 plt.5 u.f.p. nie ma odniesienia do materiału dowodowego sprawy. Stąd też teza, że "na podstawie dowodów zebranych w przedmiotowej sprawie nie można przyjąć uzasadnionego przypuszczenia, iż w postępowaniu egzekucyjnym nie uda się uzyskać kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji należności, co oznacza, że nie zachodzi przesłanka z art. 56 ust 1 pkt 3 u. f. p." nosi przymiot dowolności.

Organ odwoławczy stwierdził wprawdzie, że istotnie skarżący znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, ale stanowiska tego bliżej nie uzasadnił, w szczególności zaś nie uczynił tego w kontekście przesłanek "ważnego interesu dłużnika" i "interesu publicznego". Podobnie, jak i organ I instancji nie ocenił wynikających ze złożonego oświadczenia możliwości płatniczych skarżącego, w kontekście ponoszonych przez niego wydatków związanych z jego utrzymaniem, jak i jego rodziny (wykazanych w oświadczeniu). W tym miejscu, przypomnieć trzeba, ze postępowanie administracyjne, z mocy art. 15 k.p.a. jest dwuinstancyjne. Istota administracyjnego toku instancji polega na dwukrotnym rozstrzygnięciu tej samej sprawy, nie zaś tylko na kontroli zasadności argumentów podniesionych w stosunku do orzeczenia organu I instancji

Wobec powyższego, pogląd, iż spłata należności w kwocie 3.000 zł nie zagrozi egzystencji skarżącego, należy uznać – na obecnym etapie – również za noszący przymiot dowolności.

To prawda, że instytucja umorzenia należności ma charakter wyjątkowy, jak również, że zaciągnięte zobowiązania kredytowe, a więc zobowiązania o charakterze prywatnoprawnym, na które powołuje się skarżący nie mogą mieć wpływu na zaspokojenie należności publicznoprawnych, jakimi bez wątpienia są kary pieniężne nałożone za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym. Przeciwny pogląd byłby bowiem równoznaczny z zaakceptowaniem sytuacji, w której zobowiązany do zaspokojenia należności publicznoprawnych, mający zobowiązania kredytowe jest premiowany przyznaniem ulgi na rzecz tych ostatnich, co byłoby sprzeczne z przesłanką interesu publicznego.

Fakt, że z zaświadczenia o niezaleganiu w podatkach wynika, że skarżący nie posiada żadnych zaległości podatkowych, sam w sobie nie może przemawiać za odmową przyznania zawnioskowanej ulgi.

Nie do końca odpowiada prawdzie stwierdzenie organu odwoławczego, że "przez ważny interes strony należy rozumieć jedynie nadzwyczajne względy, które mogłyby zachwiać podstawami jej egzystencji". W orzecznictwie sądowym uznaje się również, że pojęcie ważnego interesu podatnika (tu: dłużnika) należy rozumieć możliwie szeroko (por. wyrok NSA z dnia 7 października 2010 r., II GSK 1000/09, LEX nr 746018), jak też, że interes podatnika należy widzieć, mając na uwadze nie tylko sytuacje nadzwyczajne, ale także normalną sytuację ekonomiczną, w tym wysokość uzyskiwanych przez stronę dochodów, jak również konieczność ponoszenia wydatków (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 30 czerwca 2010 r., I SA/Bd 50/10, LEX nr 590326), a nadto, że sytuacja materialna dłużnika może być samodzielną podstawą w ubieganiu się o umorzenie zaległości podatkowych na podstawie art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej (por. wyrok NSA z dnia 31 stycznia 2006r., I FSK 570/05, LEX nr 187593), zaś o ważnym interesie zobowiązanego może decydować jego sytuacja ekonomiczna, możliwość zarobkowania, sytuacja zdrowotna, rodzinna jak również skutki ekonomiczne, jakie wystąpią w wyniku realizacji obciążenia dla niego i jego najbliższej rodziny. Za ważny interes podatnika można uznać zarówno sytuacje nadzwyczajne o charakterze losowym wskutek których podatnik utracił majątek lub możliwości zarobkowania jak i normalną sytuacje ekonomiczną, w tym wysokość uzyskiwanych przez stronę dochodów, konieczność ponoszenia określonych wydatków, np. związanych z kosztami leczenia członków rodziny skarżącego (tak: wyrok NSA z dnia 2 września 1999 r., SA/Sz 1753/98, niepubl oraz wyrok WSA w Lublinie z dnia 15 września 2009r., ISA/Lu 88/09 (LEX nr 533855).

W świetle powyższego, dokonana zaskarżoną decyzją ocena, iż sytuacja materialna strony jest "ciężka" nie została połączona z przesłanką ważnego interesu dłużnika, skoro organ II instancji stwierdził, iż "strona nie udokumentowała żadnej przesłanki wymienionej w punktach 1-5 cytowanej powyżej ustawy, która uzasadniałaby umorzenie kary pieniężnej w całości". Stwierdzenie to nie do końca jest zrozumiałe. Jeśli bowiem skarżący wnosił o umorzenie nałożonej kary pieniężnej z powodu trudnej sytuacji materialnej, to w istocie rzeczy chodziło mu o jego ważny interes, czyli o przesłankę z art. 56 ust.1 pkt. 5 u.p.f. Nie musiał w żadnym razie "udokumentować" pozostałych przesłanek z art. 56 ust.1 u.p.f., tym bardziej, że z góry jest wiadomym, że w stosunku do jego osoby nie mogła zaistnieć żadna z wymienionych w punktach od 1, 2 i 4.

Wskazując, że uiszczenie kar nie może stanowić zagrożenia dla sytuacji bytowej skarżącego z uwagi na ograniczenia postępowania egzekucyjnego (art. 56 ust.1 pkt.3 u.p.f.), organ odwoławczy nie mógł oprzeć swej tezy o ustalony stan faktyczny co do sytuacji materialnej skarżącego, gdyż w tym zakresie, w sposób nie budzący wątpliwości go nie ustalił, co oznacza, że nie mógł wyprowadzić logicznie takiego wniosku.

Reasumując, przyznanie przez organ odwoławczy okoliczności w postaci rzeczywiście trudnej sytuacji materialnej skarżącego, przy jednoczesnym odwołaniu się do zasady "ochrony interesów budżetu Państwa" nie uzasadnia, w sposób zgodny ze standardem konstytucyjnym, wynikającym z art. 2 ustawy zasadniczej, wyboru konsekwencji prawnych ustalonych i przyznanych wyżej faktów.

Sąd nie kwestionuje przy tym, że stwierdzenie występowania okoliczności odpowiadających takiej lub innej kierunkowej dyrektywie wyboru, może lecz nie musi prowadzić do rozstrzygnięcia pozytywnego dla wnioskodawcy, jak również, że uznanie administracyjne nie wyraża się w swobodzie oceny, w danym stanie faktycznym sprawy, okoliczności odpowiadających kierunkowym dyrektywom wyboru, ale w możliwości negatywnego dla niego rozstrzygnięcia nawet przy ustaleniu istnienia ważnego interesu dłużnika.

Trzeba mieć nadto, na uwadze, że stwierdzając istnienie obiektywnie ważnego interesu podatnika (tu: dłużnika) w postaci jego trudnej sytuacji materialnej, przemawiającego za zastosowaniem ulgi w postaci umorzenia zaległości podatkowej (tu: kary pieniężnej), odmawiając jej zastosowania nie można powoływać się na kolizję pomiędzy interesem publicznym i ważnym interesem podatnika, gdyż taka ocena jest wewnętrznie sprzeczna i wskazuje na dowolność w ocenie całokształtu okoliczności faktycznych (por. wyrok WSA w Lublinie z dnia 14 grudnia 2007r., I SA/Lu 595/07, Lex 365225 oraz dnia 22 października 2008 r., I SA/Lu 220/08, LEX nr 470093).

W związku z powyższym stwierdzić należy, iż zaskarżona decyzja, nie jest zgodna z prawem. Podjęta ona została z naruszeniem przepisów postępowania o istotnym wpływie na wynik sprawy (art. art. 7, 77 § 1 oraz 107 § 1 i § 3 k.p.a.). Organ odwoławczy nie wykazał bowiem w dostateczny i przekonujący sposób, jakie dokładnie kryteria ocen i kryteria wyboru konsekwencji prawnych stanowiły podstawę i motywy jego działania, a jest to warunek konieczny kontroli zgodności z prawem decyzji uznaniowej.

Ponownie rozstrzygając sprawę, organ dokona ustaleń w zakresie ważnego interesu skarżącego w rozumieniu wskazanym wyżej, w tym sytuacji materialnej i rodzinnej, rozważy wszechstronnie zebrany materiał dowodowy i dokona oceny możliwości płatniczych skarżącego, przedstawiając wynik w uzasadnieniu decyzji spełniającej wymogi z art. 107 § 3 k.p.a.

Wobec powyższego, Sąd na podstawie przepisów art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c p.p.s.a. orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku.

O kosztach postępowania (200,00 zł tytułem uiszczonego przez skarżącego wpisu od skargi) orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a.