Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1678/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-01-31 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Skarżony organ: Minister Budownictwa
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność postanowienia I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska (spr.) Sędziowie WSA Małgorzata Boniecka – Płaczkowska WSA Jolanta Dargas Protokolant Zbigniew Dzierzęcki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi H.M. na postanowienie Ministra Infrastruktury z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego 1. stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia Ministra Infrastruktury z dnia [...] września 2010 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej na rzecz skarżącego H.M. kwotę 100 (sto) złotych, tytułem zwrotu wpisu sądowego.


UZASADNIENIE

Minister Infrastruktury, postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2011 r., nr [...], po rozpoznaniu wniosku H.M. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy postanowienie Ministra Infrastruktury z dnia [...] września 2010 r., nr [...] zawieszające z urzędu postępowanie w sprawie o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Infrastruktury z dnia [...] marca 2010 r., nr [...] odmawiającą uchylenia decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] lutego 2002 r., nr [...] utrzymującej w mocy decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] września 2001 r., nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] lutego 1960 r., nr [...] utrzymującej w mocy orzeczenie administracyjne Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] stycznia 1960 r., nr [...] odmawiające przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], [...], ozn. nr hip. "[...]" i "[...]".

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Minister Infrastruktury podkreślił, że przymiot strony w niniejszym postępowaniu przysługuje wszystkim spadkobiercom współwłaścicieli wskazanej wyżej nieruchomości lub ich następcom prawnym, jak również osobom, którym obecnie przysługuje tytuł prawno – rzeczowy do nieruchomości, a organ administracji publicznej, zgodnie z art. 10 § 1 i art. 61 § 4 kpa zobowiązany jest zapewnić im czynny udział w każdym stadium postępowania.

Organ przytoczył treść art. 30 § 4 kpa oraz art. 97 § 1 pkt 4 kpa i zaznaczył, że w przedmiotowej sprawie zawieszenie postępowania nastąpiło ze względu na konieczność ustalenia następców prawnych Z.F. i W.W., współwłaścicieli lokali w budynku przy ul. [...], a zarazem współużytkowników wieczystych gruntu przedmiotowej nieruchomości. Zdaniem Ministra Infrastruktury, ustalenie w postępowaniu prowadzonym przez właściwy sąd powszechny spadkobierców Z.F. i W.W. lub uzyskanie aktu poświadczenia dziedziczenia sporządzonego przez notariusza, stanowi zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 kpa. Wobec braku ustalenia w sposób prawem przewidzianym spadkobierców zmarłych, którzy winni być stronami postępowania, organ nie może zakończyć tego postępowania i wydać rozstrzygnięcia. Tym samym w sprawie zaistniały okoliczności, które obligują organ do zawieszenia postępowania.

Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył H.M., wnosząc uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia z dnia [...] września 2010 r.

W uzasadnieniu skargi skarżący zarzucił m.in., że organ nie wykorzystał wszystkich możliwości przewidzianych prawem, tak aby strony postępowania były reprezentowane prawidłowo. Zdaniem skarżącego organ powinien wystąpić do sądu o wyznaczenie kuratora, który byłby w stanie reprezentować strony podczas prowadzonego postępowania. Organ nie zbadał również aktualnych treści ksiąg wieczystych i ujawnionych w nich właścicieli, a oparł się na zgromadzonych wcześniej dokumentach naruszając art. 28 kpa. W ocenie skarżącego pominięta również została reprezentacja właścicieli przez zarządy spółdzielni mieszkaniowych, zgodnie z przepisami spółdzielczymi.

W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Odnosząc się do zarzutów skargi organ podkreślił, że są one całkowicie bezzasadne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję (postanowienie) z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji (postanowienia). Ponadto, co wymaga podkreślenia, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

W ocenie Sądu skarga, choć nie z powodów podniesionych przez skarżącego, jest uzasadniona, bowiem zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji wydane zostały z rażącym naruszeniem prawa, co daje podstawę do stwierdzenia ich nieważności.

Na wstępie podkreślić należy, że koniecznym elementem każdego postępowania administracyjnego są jego podmioty, tj. organ, przed którym toczy się postępowanie oraz strona, o której prawach organ administracyjny orzeka w danym postępowaniu. Osoba fizyczna może być stroną postępowania, jeżeli ma zdolność do bycia podmiotem praw i obowiązków, a zatem jeżeli ma zdolność prawną. Zdolność prawną należy zaś oceniać według przepisów prawa cywilnego (art. 30 § 1 kpa). Zgodnie z art. 8 kodeksu cywilnego zdolność prawna osoby fizycznej powstaje z chwilą narodzin, a kończy się z chwilą śmierci. Z powyższego wynika zatem, że status strony przysługujący osobie fizycznej wygasa z chwilą jej śmierci. Osoba zmarła nie może mieć ani zdolności prawnej, ani być podmiotem praw i obowiązków z zakresu prawa administracyjnego. Innymi słowy w stosunku do osoby zmarłej nie można wszcząć, ani prowadzić postępowania, nie mogą też być do niej kierowane wydane w sprawie rozstrzygnięcia.

Z analizy akt administracyjnych rozpoznawanej sprawy wynika tymczasem, że będące przedmiotem skargi postanowienie Ministra Infrastruktury z dnia [...] sierpnia 2011 r. oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji z dnia [...] września 2010 r., skierowane zostały między innymi do S.S., który zmarł w dniu 18 lipca 2003 r. Zaskarżone postanowienie skierowane ponadto zostało do M.S., która zmarła w dniu 31 lipca 2011 r., B.T., która zmarła w dniu 9 kwietnia 2011 r., A.N., który zmarł w dniu 5 stycznia 2011 r., S.T., który zmarł w dniu 12 stycznia 2011 r., D.M., która zmarła w dniu 10 kwietnia 2011 r. oraz A.M., który zmarł w dniu 9 stycznia 2011 r. Podkreślić należy, że okoliczność śmierci wskazanych wyżej osób wynika z nadesłanych do Sądu przez Urzędy Stanu Cywilnego w W., O. oraz H. stosownych odpisów skróconych aktów zgonu.

Zauważyć także trzeba, że analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wskazuje, iż okoliczność śmierci wymienionych wyżej osób nie była znana organowi w dniu wydawania zaskarżonego postanowienia. Jak wynika z nadesłanych do Sądu odpisów skróconych aktów zgonu, śmierć M.S., B.T., S.T., A.N., D.M. i A.M. nastąpiła po wydaniu postanowienia organu pierwszej instancji z dnia [...] września 2010 r. Przesyłki zawierające przedmiotowe postanowienie skierowane do wskazanych osób zostały więc przez nie odebrane lub – jak w przypadku D.M. i A.M. - awizowane przez pocztę nie zostały odebrane i nastąpił ich zwrot do nadawcy. Z akt sprawy wynika jednocześnie, że przesyłka zawierająca postanowienie z dnia [...] września 2010 r. skierowana do S.S. została również odebrana, mimo iż – jak wynika z nadesłanego do Sądu odpisu skróconego aktu zgonu – śmierć w/w uczestnika postępowania nastąpiła już lipcu w 2003 r. Co prawda z zamieszczonej na zwrotnym potwierdzeniu odbioru adnotacji nie wynika kto potwierdził odbiór, nie ulega jednak wątpliwości, że organ nie posiadał wiedzy o śmierci strony. Wskazać trzeba, że także wcześniejsze przesyłki organu kierowane do S.S., były odbierane.

Skierowanie zatem wydanych w sprawie postanowień do nieżyjących osób nie było zawinionym działaniem organu. Nie zmienia to jednak faktu, że w rozpoznawanej sprawie zaistniały okoliczności uzasadniające stwierdzenie nieważności rozstrzygnięć obu instancji. Jak wyżej wskazano skierowane one zostały do osób nieżyjących, które w chwili ich wydania nie miały już przymiotu strony. W ocenie Sądu stanowi to rażące naruszenie prawa, będące podstawą do stwierdzenia ich nieważności (art. 156 § 1 pkt 2 kpa). Mając zaś na uwadze, że wydane w sprawie rozstrzygnięcia podlegają wyeliminowaniu z obrotu prawnego ze wskazanej przyczyny, Sąd nie badał ich merytorycznie pod względem zgodności z prawem.

Rozpoznając ponownie sprawę organ weźmie pod uwagę wskazane wyżej kwestie i ustali, w oparciu o prawomocne postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku lub akty poświadczenia dziedziczenia, właściwe strony postępowania, do których należy kierować podjęte w sprawie rozstrzygnięcia.

W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 i art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na mocy art. 200 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.