Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2830/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-06-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Kara administracyjna
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 13 ust. 1 pkt 3, art. 13k ust. 1 pkt 2, art. 13k ust. 4, ust. 6 pkt 1, ust. 9 oraz art. 13l ust. 1
journal: Dz.U. 2021 poz 1376
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - t.j.
article: art. 151, art. 119 pkt 2
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 5 § 2 pkt 4, art. 7, art. 107 § 3, art. 127 § 2 i 3, art. 189d
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aneta Lemiesz Sędziowie Sędzia WSA Jakub Linkowski Asesor WSA Agnieszka Jendrzejewska (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi L. Z. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2021 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] października 2021 r. nr [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego nałożył na L. Z. o (dalej: Strona, Skarżący, Użytkownik) karę pieniężną w wysokości 1.500 zł za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej podczas przejazdu wykonywanego 13 marca 2021 r.

Jako podstawę prawną tej decyzji organ powołał przepisy art. 104 w zw. z art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.; dalej: k.p.a.), art. 13k ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 13 ust. 1 pkt 3, art. 13k ust. 4, ust. 6 pkt 1, ust. 9 oraz art. 13l ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 1376 ze zm.), rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 32 ze zm.) i art. 50 pkt 1 lit. j, art. 51 ust. 6 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 919 ze zm.).

Decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniu [...] marca 2021 r. stwierdzono przejazd pojazdu samochodowego o numerze rejestracyjnym [...] wraz z naczepą przez urządzenie kontrolne o numerze identyfikacyjnym [...] pod numerem ewidencyjnym [...] o godzinie 07:08:52 na odcinku drogi krajowej nr [...] Z. – węzeł M. .

W wyniku kontroli stwierdzono, że w pojeździe znajdowało się urządzenie pokładowe viaBOX służące do uiszczania opłat elektronicznych, którego użytkownik posiada podpisaną z pobierającym opłatę umowę w trybie przedpłaconym. Ponadto ustalono, że w chwili przejazdu na koncie ww. użytkownika w systemie Viatoll nie znajdowały się dostępne środki na pokrycie należnej opłaty. Na podstawie danych zawartych w dowodzie rejestracyjnym pojazdu samochodowego ustalono, że dopuszczalna masa całkowita kontrolowanego zespołu pojazdów przekraczała 12 000 kg. Właścicielem pojazdu w dniu odnotowania naruszenia był L. Z. prowadzący działalność gospodarczą pod firmą: L. Przebieg kontroli utrwalono w protokole o numerze: [...].

Pismem z 27 maja 2021 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego zawiadomił Stronę o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie naruszenia obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej podczas ww. przejazdu, pouczając o treści art. 10 § 1 k.p.a.

Pismem z 22 czerwca 2021 r. Strona złożyła wyjaśnienia, zakwestionowała prawidłowość oznaczenia płatnego odcinka drogi oraz wskazała, że 12 marca 2021 r. od godz. 22:00 do godziny 6:00 dnia następnego ze względu na prace modernizacyjne nie działał system Viatoll.

W odpowiedzi na wezwanie organu Operator Systemu Poboru Opłaty Elektronicznej KAS - Szef Krajowej Administracji Skarbowej poinformował, że w dniu naruszenia nie zarejestrowano nieprawidłowości w funkcjonowaniu ESPO. Jednak 12-13 marca 2021 r. w godzinach 22:00-06:00 miała miejsce planowana przerwa techniczna, co mogło wiązać się z czasowym opóźnieniem w rozliczaniu transakcji poboru opłat. Urządzenie kontrolne [...] działało prawidłowo. Do pojazdu o numerze rejestracyjnym [...] 8 stycznia 2021 r. zostało wydane urządzenie viaBOX o numerze [...]. Użytkownik pojazdu nie składał reklamacji w związku z niesprawnym działaniem tego urządzenia oraz w związku z funkcjonowaniem ESPO. Użytkownik nie dokonywał też wymiany ani zwrotu urządzenia pokładowego viaBOX. Kierujący pojazdami zarejestrowanymi na umowie Użytkownika nie byli informowani o niskim stanie salda za pośrednictwem sygnalizacji urządzeń pokładowych viaBOX zainstalowanych w pojazdach. Próg ostrzegawczy na umowie Użytkownika wynosił 100 zł. Użytkownik jako preferowaną formę kontaktu wybrał email, co skutkowało wysyłaniem powiadomień o niskim progu salda od 13 marca 2021 r. od godziny 02:01:04 na adres email podany przez Użytkownika. Użytkownik doładował umowę przez aplikację mobilną, kwotami po 500 zł 9 marca 2021 r. o godzinie 10:03:08, a następnie 13 marca 2021 r. o godzinie 08:57:32. W czasie naruszenia na koncie Użytkownika nie było dostępnych środków pieniężnych.

Zarządca drogi - Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad na wezwanie organu prowadzącego postępowanie poinformował, że na odcinku drogi krajowej [...] Z. - węzeł M. było prawidłowe oznakowanie płatnych odcinków drogi. W wyniku kontroli nie stwierdzono nieprawidłowości w ustawieniu tabliczek informacyjnych T-34 oraz znaków D-39a w stosunku do zatwierdzonych projektów stałej organizacji ruchu. Kontrole prawidłowości oznaczenia odcinków zgodnie z rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 23 września 2003 r. w sprawie szczegółowych warunków zarządzania ruchem na drogach oraz wykonywania nadzoru nad tym zarządzeniem (Dz. U. z 2003 r. Nr 177 poz. 1729; tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 784) były przeprowadzane co 6 miesięcy.

Pismem z 2 sierpnia 2021 r. Strona ustosunkowując się do poczynionych przez organ ustaleń podniosła, że przerwa techniczna miała wpływ na rozliczenie transakcji poboru opłat, praca urządzenia kontrolnego infrastruktury przydrożnej nie została przez KAS dostatecznie opisana, a kierowca poruszający się po płatnym odcinku drogi 13 marca 2021 r. nie był w stanie powiedzieć czy urządzenie viaBOX prawidłowo sygnalizowało pobieranie opłat.

Główny Inspektor Transportu Drogowego pismem z 20 sierpnia 2021 r. zawiadomił Stronę o zakończeniu gromadzenia materiału dowodowego i pouczył o możliwości wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów i materiałów oraz możliwości zgłoszenia żądań. Pismo to zostało doręczone Stronie 1 września 2021 r.

W uzasadnieniu ww. decyzji o nałożeniu kary pieniężnej organ wskazał, że Strona do dnia wydania decyzji nie złożyła dodatkowych wyjaśnień oraz żądań. W sprawie pozostaje bezsporne, że zespół pojazdów, którego dopuszczalna masa całkowita przekraczała 3,5 tony, poruszał się 13 marca 2021 r. po płatnym odcinku drogi krajowej, zaś za kontrolowany przejazd nie została uiszczona opłata elektroniczna, ponieważ na koncie użytkownika w systemie Viatoll nie znajdowały się dostępne środki na pokrycie należnej opłaty. Umowa Użytkownika nie przewidywała możliwości uiszczenia opłaty po dokonaniu przejazdu. Tym samym doszło do naruszenia obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, za które odpowiada Użytkownik.

Zgodnie z zestawieniem transakcji zawartym w piśmie operatora systemu elektronicznego poboru opłat 13 marca 2021 r. o godz. 07:08:52 saldo na koncie użytkownika wynosiło 0,00 zł. Z opisanego zestawienia transakcji wynika, że środki pieniężne na ww. koncie wyczerpały się 13 marca 2021 r. o godz. 06:50:38, zaś doładowanie konta przez aplikację mobilną w kwocie 500 zł nastąpiło 13 marca 2021 r. o godz. 08:57:32.

Organ zaznaczył, że Strona została poinformowana drogą mailową o niskim stanie środków na konie 13 marca 2021 r. o godzinie 02:01:04, w związku z tym miała możliwość uzupełnienia brakujących środków przed wjechaniem na płatny odcinek drogi.

Ponadto użytkownik nie składał reklamacji w związku z niewłaściwym działaniem urządzenia viaBOX, zaś ciągłość odnotowanych transakcji świadczy o tym, że urządzenie to prawidłowo komunikowało się z systemem elektronicznego poboru opłat.

Organ wyjaśnił, że ustawodawca nie przewidział możliwości odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej za naruszenie obowiązków określonych w art. 13k ust. 1 ustawy o drogach publicznych w przypadku nieuiszczenia opłaty elektronicznej. W szczególności taką okolicznością nie jest dokonanie doładowania konta użytkownika po kontrolowanym przejeździe jak i brak wiedzy o stanie środków. Powody nieuiszczenia opłaty nie są więc okolicznościami istotnymi dla sprawy. W przypadku podpisania umowy z operatorem systemu elektronicznego o pobór opłat w trybie przedpłaconym (prepaid) konieczne jest posiadanie środków na koncie przed dokonaniem przejazdu w wysokości pozwalającej uiścić opłatę elektroniczną za przejazd w całości.

Ponadto organ wskazał, że przerwa techniczna w funkcjonowaniu ESPO była planowana i użytkownicy Viatoll zostali o niej poinformowani. Planowane przerwy techniczne nie są powodem, dla których użytkownicy mogą korzystać z płatnych odcinków dróg bez uiszczenia opłaty elektronicznej. Przerwy te nie wpływają na rejestrowanie przejazdów w czasie rzeczywistym. Opóźnieniu ulec mogą jedynie rozliczenia transakcji poboru opłat. 13 marca 2021 r. o godz. 07:08:52 pojazd o numerze rejestracyjnym [...] wraz z naczepą poruszał się na odcinku drogi krajowej [...] Z. - węzeł M. Jak ustalono, w dniu ww. przejazdu odcinek drogi, po której poruszał się ww. pojazd, był oznaczony tabliczką T-34, informującą o płatnym przejeździe.

W decyzji zawarte zostało pouczenie, że stronie niezadowolonej z rozstrzygnięcia przysługuje wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy do Głównego Inspektora Transportu Drogowego w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji. Jeżeli strona nie chce korzystać z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy może wnieść skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie za pośrednictwem Głównego Inspektora Transportu Drogowego w terminie 30 dni od dnia doręczenia decyzji.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego L. Z. zaskarżył w całości decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego i wniósł o jej uchylenie. Zaskarżonej decyzji zarzucił:

I. naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 13k ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 13 ust. 1 pkt 3, art. 13k ust. 4, ust. 6 pkt 1, ust. 9 oraz art. 13l ust. 1 ustawy o drogach publicznych poprzez niedostrzeżenie braku podstawy prawnej do ukarania za stwierdzone naruszenie, albowiem - zdaniem Strony - obowiązujące przepisy prawne wykluczają możliwość nałożenia sankcji administracyjnej w sytuacji uiszczenia opłaty elektronicznej 13 marca 2021 r., co stanowi podstawę stwierdzenia nieważności decyzji;

II. naruszenie przepisów postępowania tj. art. 7, art. 107 § 3 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy poprzez: niepowiadomienie Strony o zakończeniu postępowania administracyjnego; niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego; załatwienie sprawy bez uwzględnienia słusznego interesu Skarżącego; nieustosunkowanie się do wszystkich zarzutów skarżącego i niepodanie przyczyn, z powodu których argumentom Skarżącego odmówiono wiarygodności.

W uzasadnieniu skargi Strona argumentowała, że nie miała możliwości uzupełnienia środków na koncie 13 marca 2021 r. do godz. 06:00 ze względu na awarię systemu, o czym została poinformowana telefonicznie przez infolinię Viatoll. Zaskarżoną decyzja organ nałożył karę za przejazd pojazdem o nr rej. [...] bez uiszczenia opłaty elektronicznej na autostradzie [...] na odcinku Z.- W. M. w sytuacji, gdy pojazd znajdował się na trasie K. – Z., co potwierdzają dane z GPS.

Ponadto Skarżący wskazał, że organ nie odniósł się do jego zastrzeżeń złożonych 6 września 2021 r., a ustalając wysokość kary pieniężnej nie zastosował art. 189d k.p.a.

Zdaniem Skarżącego, organ naruszył również art. 127 § 2 oraz § 3 k.p.a., ponieważ w pouczeniu zawarł informację, że od jego decyzji przysługuje wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym i oddalenie skargi. Wskazał m.in., że w zaskarżonej decyzji odniósł się do wszystkich argumentów Strony. W aktach administracyjnych sprawy brak jest powołanego w skardze pisma z 6 września 2021 r.

W piśmie procesowym z 7 stycznia 2022 r. Skarżący podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa.

Pismem z 28 lutego 2022 r. organ ustosunkował się do stanowiska Skarżącego i ponowił wniosek o oddalenie skargi. Zaznaczył m.in., że nie twierdzi, że sporny przejazd odbywał się na całej trasie, której punktami początkowym i docelowym były Z. i węzeł M. a jedynie, że naruszenie zarejestrowane zostało na wskazanym odcinku drogi (autostrady [...]), który był objęty obowiązkiem uiszczenia opłaty za przejazd.

W odpowiedzi Skarżący pismem z 19 kwietnia 2022 r. podtrzymał stanowisko zaprezentowane w skardze i w ww. piśmie procesowym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 1377) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta stosownie do § 2 powołanego artykułu sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Sąd w ramach swojej właściwości dokonuje zatem kontroli aktów z zakresu administracji publicznej z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnymi jak i prawem procesowym. Co do zasady, Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 329; dalej: p.p.s.a.).

W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a. Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach.

Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przepis art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy o drogach publicznych kształtuje dla korzystającego z dróg publicznych obowiązek ponoszenia opłat za przejazdy po drogach krajowych pojazdów samochodowych, w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, za które uważa się także zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony. Obowiązek ów dotyczy pojazdów samochodowych o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony. Dopuszczalna masa całkowita to, zgodnie z definicją zawartą w art. 2 pkt 54 Prawa o ruchu drogowym, dopuszczalna największa określona właściwymi warunkami technicznymi masa pojazdu obciążonego osobami i ładunkiem, dopuszczonego do poruszania się po drodze.

W myśl § 6 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 27 sierpnia 2015 r. w sprawie wnoszenia i rozliczania opłat elektronicznych (Dz. U. poz. 1406 ze zm.), obowiązującego w stanie prawnym rozpatrywanej sprawy, opłatę elektroniczną wnosi się w drodze przedpłaty (pkt 1 – tak jak w niniejszej sprawie) albo płatności okresowej z zabezpieczeniem (pkt 2). Opłata pobierana jest automatycznie przez urządzenie, którego instalacja przez użytkowników dróg w pojeździe, którego poruszanie się po drodze wiąże się z naliczaniem opłaty elektronicznej, jest obowiązkowa. Wywiązywanie się z powinności uiszczania opłaty odbywa się w ramach systemu elektronicznego poboru opłat, wymagającego zawarcia przez użytkownika drogi umowy z operatorem tego systemu (§ 3 ust. 1 – 4 ww. rozporządzenia).

Uiszczanie opłaty elektronicznej stanowi podstawowy obowiązek użytkowników dróg, którego naruszenie obciążone jest odpowiedzialnością karno-administracyjną, o której mowa w art. 13k ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o drogach publicznych. Za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 tej ustawy, wymierza się karę pieniężną w wysokości: 500 zł - w przypadku zespołu pojazdów o łącznej dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony złożonego z samochodu osobowego o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony oraz przyczepy; 1.500 zł - w pozostałych przypadkach.

W rozpatrywanej sprawie bezsporne pozostaje, że dopuszczalna masa całkowita kontrolowanego zespołu pojazdów przekraczała 12 ton (DMC pojazdu – ciągnika samochodowego – 18.000 kg; DMC naczepy ciężarowej 35.000 kg). Właścicielem pojazdu był L. Z.

Ponadto, z zebranego w sprawie materiału dowodowego, a przede wszystkim pisma Operatora Systemu Poboru Opłaty Elektronicznej KAS - Szefa Krajowej Administracji Skarbowej z [...] czerwca 2021 r. nr [...] w sposób niebudzący wątpliwości wynika, że opłata elektroniczna za przejazd pojazdu o numerze rejestracyjnym [...] poruszającego się wraz z naczepą 13 marca 2021 r. o godzinie 07:08:52, na odcinku drogi krajowej nr [...] nie została uiszczona. Przyczyną nieuiszczenia opłaty był brak środków na koncie Użytkownika. Stan salda umowy w systemie w ww. dniu i o ww. godzinie wynosił 0 zł.

Z akt sprawy wynika, że Użytkownik nie składał reklamacji w związku z nieprawidłowym działaniem urządzenia viabox oraz w związku z działaniem elektronicznego systemu poboru opłat. Operator poinformował, że nie odnotował nieprawidłowości w funkcjonowaniu elektronicznego systemu poboru opłat oraz działaniu bramownic 13 marca 2021 r. W dniach 12-13 marca 2021 r. w godzinach 22:00-06:00 miała miejsce planowana przerwa techniczna co mogło wiązać się z czasowym opóźnieniem w rozliczaniu transakcji poboru opłat. Nie zmienia to faktu, że urządzenie kontrolne nr [...] działało prawidłowo i rejestrowało przejazdy w czasie rzeczywistym. Na załączonych do akt sprawy zdjęciach jest widoczny pojazd o nr rej. [...], który został zarejestrowany przez to urządzenie 13 marca 2021 r. o godz. 07:08:52 (k. 1 akt administracyjnych). Użytkownik doładował konto dopiero po wystąpieniu naruszenia - o godz. 08:57:32.

Sąd stwierdza, że wniesienie opłaty (doładowanie konta) po zarejestrowaniu naruszenia w systemie nie prowadzi do jego konwalidacji, bowiem korzystający z dróg publicznych winien wnieść przedpłatę w wysokości zapewniającej uiszczenie opłaty elektronicznej na całej przestrzeni dokonywanego przejazdu.

Dokumentacja znajdująca się w aktach sprawy potwierdza, że o planowanej w dniach 12-13 marca 2021 r. w godzinach 22:00 - 06:00 przerwie technicznej operator informował od 11 marca 2021 r. za pośrednictwem strony internetowej www.viatoll.pl (k. 3 akt administracyjnych). Sąd zauważa także, że 12 i 13 marca 2021 r. po płatnych drogach poruszały się również inne pojazdy należące do Strony objęte umową, które również miały wpływ na ilość środków na koncie, co dokumentuje znajdujący się w aktach szczegółowy wykaz należnych i pobranych opłat zarejestrowanych na koncie Użytkownika (k. 12 akt administracyjnych).

Co więcej, urządzenie kontrolne zarejestrowało przejazd pojazdu na węźle K. 13 marca 2021 r. o godz. 07:08:52, czyli ponad godzinę po zakończeniu planowanej przerwy technicznej.

Ze zgromadzonej dokumentacji wynika, że po godzinie 06:00 tego dnia w rozliczaniu transakcji poboru opłat nie było żadnych opóźnień. Środki pieniężne na koncie Użytkownika wyczerpały się 13 marca 2021 r. o godz. 01:35:32, o czym Użytkownik był informowany, jednak zasilenia konta dokonał dopiero o godz. 08:57:32, a więc po wystąpieniu naruszenia. W tej sytuacji faktycznej Strona nie może uchylić się od odpowiedzialności za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty powołując się na przeszkody techniczne uniemożliwiające zasilenie konta, które - jej zdaniem - usprawiedliwiały wykonywanie przejazdu płatnym odcinkiem drogi bez uiszczenia opłaty.

Zgodnie z § 7 ust. 1 ww. rozporządzenia z 27 sierpnia 2015 r. wniesienie opłaty elektronicznej w trybie, o którym mowa w § 6 ust. 1 pkt 1 (przedpłaty), następuje przed rozpoczęciem korzystania z dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, w kwocie nie mniejszej niż pozwalająca na odbycie planowanego przejazdu w całości.

Jak wynika z dokonanych przez organ i niekwestionowanych ustaleń, w dniu przejazdu od godz. 02:01:04 Strona była powiadamiana o niskim stanie salda w formie wskazanej przez nią jako preferowana tj. na wskazany adres email. Strona przed rozpoczęciem przejazdu płatnym odcinkiem drogi miała więc możliwość dokonania kalkulacji opłaty i mogła oszacować, że ilość środków znajdujących się na koncie nie jest wystarczająca na pokrycie tego przejazdu.

Pomimo informacji o niewystarczającym poziomie środków pieniężnych na koncie w systemie Viatoll Skarżący wykonywał przejazd po płatnym odcinku drogi. W tej sytuacji organ zasadnie uznał, że Strona nie dochowała należytej staranności, aby do naruszenia obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej nie doszło. Skarżący nie zadbał o to, żeby na jego koncie w systemie Viatoll znalazły się środki pieniężne w wysokości pozwalającej na uiszczenie opłaty elektronicznej za planowany przejazd. Obowiązkiem Strony było doładowanie konta w systemie Viatoll przed wjazdem na płatny odcinek drogi, co wyraźnie wynikało z powołanego § 7 ust. 1 rozporządzenia.

W świetle zgromadzonych dowodów nie ulega wątpliwości, że naruszenie spowodowane było brakiem odpowiednich środków na koncie. W takiej sytuacji podmiot zobowiązany do wnoszenia opłaty elektronicznej nie powinien korzystać z dróg krajowych, za które pobierana jest opłata elektroniczna, bowiem świadomie naraża się na odpowiedzialność administracyjnoprawną za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej.

Sąd pragnie zaznaczyć, że użytkownicy dróg nie mają obowiązku poruszania się po odcinkach dróg objętych systemem Viatoll i mają możliwość wyboru drogi alternatywnej - bezpłatnej. Jeżeli jednak strona decyduje się na poruszanie się po drodze objętej systemem Viatoll, to zobowiązana jest do przestrzegania obowiązujących przepisów. W niniejszej sprawie Strona wykonała przejazd po drodze płatnej pomimo tego, że nie posiadała środków wystarczających na opłacenie przejazdu.

Prawidłowości ustaleń organu co do wykonywania przejazdu płatnym odcinkiem autostrady [...] określonym w załączniku nr 1 pkt 3 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej tj. Z. (granica państwowa) - węzeł M., nie podważa skutecznie argumentacja Strony, sprowadzająca się do twierdzenia, że pojazd nie poruszał się po całej trasie o tak oznaczonym miejscu początkowym i docelowym. Zgromadzona w aktach dokumentacja, w szczególności zdjęcia z urządzenia kontrolnego umiejscowionego na ww. odcinku drogi (węzeł K.) jednoznacznie potwierdza, że sporny przejazd był realizowany wskazanym płatnym odcinkiem autostrady. Z punktu widzenia odpowiedzialności za stwierdzone naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty podczas przejazdu nie ma znaczenia dokładny przebieg całej trasy przejazdu ani odległość jaką pojazd pokonał płatnym odcinkiem drogi. Chybiony jest zatem zarzut skargi zmierzający do wykazania, że ustalenia organu co do trasy przejazdu były wadliwe, czy choćby niepełne.

Z perspektywy odpowiedzialności ukształtowanej przepisami art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy o drogach publicznych w związku z art. 13k ust. 1 pkt 2 tej ustawy istotne jest natomiast, czy odcinek drogi, po którym wykonywany był przejazd, został w sposób prawidłowy oznakowany, w szczególności czy prawidłowo umieszczone zostały tabliczki informacyjne T-34. W rozpatrywanej sprawie organ dokonał w tym zakresie dokładnych i wyczerpujących ustaleń (zob. pisma Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad, w tym: Oddziału we W. z 14 lipca 2021 r. (k. 18-20 akt administracyjnych), Oddziału w O.z 9 lipca 2021 r. (k. 22 akt administracyjnych) i Oddziału w K. (k. 24-25 akt administracyjnych). Prawidłowość oznaczeń potwierdziły wskazane w tych pismach okresowe kontrole realizowane na poszczególnych odcinkach autostrady.

W sytuacji, gdy opłata elektroniczna nie została uiszczona, organ administracji publicznej obowiązany był do wymierzenia kary administracyjnej. Za takie postępowanie w myśl powołanych przepisów prawa należało wymierzyć karę w wysokości 1.500 zł.

Rację ma organ przyjmując, że w okolicznościach rozpatrywanej sprawy nie było podstaw do umorzenia postępowania administracyjnego ani do odstąpienia od nałożenia kary. Organ nie naruszył również art. 189d k.p.a. Jak wskazano, w art. 13k ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o drogach publicznych ustawodawca określił sztywno karę pieniężną za naruszenie prawa polegające na nieuiszczeniu należnej opłaty elektronicznej, nie wprowadzając możliwości miarkowania tej kary. Zgodnie z regułą przyjętą w art. 189a § 2 pkt 1 k.p.a., powołany art. 189d określający dyrektywy, które powinny być brane pod uwagę przy ustalaniu wysokości kary, nie może być więc w przypadku tej kary zastosowany.

Zdaniem Sądu, nie można także organowi przypisać zarzuconego w skardze i złożonych przez Skarżącego pismach procesowych naruszenia art. 7, art. 8 i art. 77 § 1 k.p.a. w gromadzeniu i ocenie dowodów ani też dokonywaniu ustaleń faktycznych w sprawie. Poczynione przez organ ustalenia w zakresie podstaw do nałożenia kary pieniężnej wynikają z prawidłowo zgromadzonego materiału dowodowego, zaś dokonana ocena tego materiału, w kontekście zastosowanych przepisów prawa materialnego, nie budzi zastrzeżeń. Samo to, że zawarte w zaskarżonej decyzji rozstrzygnięcie nie jest zgodne z oczekiwaniem Strony, nie stanowi o zasadności zarzutu naruszenia powołanych przepisów k.p.a.

Sąd nie stwierdził, by w toku postępowania administracyjnego doszło do naruszenia prawa Strony do czynnego udziału w postępowaniu wynikającego z art. 10 § 1 k.p.a. Skarżący został bowiem powiadomiony o wszczęciu postępowania (k. 7, 8, 9 i 9a akt administracyjnych) i brał w nim aktywny udział, o czym świadczą jego pisma z 22 czerwca 2021 r. i z 2 sierpnia 2021 r. Ponadto, pismem z 20 sierpnia 2021 r. Skarżący został zawiadomiony o zakończeniu gromadzenia materiału dowodowego, a także o możliwości zgłaszania dodatkowych wyjaśnień i żądań. Pismo to zostało doręczone adresatowi 1 września 2021 r. (potwierdzenie odbioru – k. 30 i 30a akt administracyjnych). Działanie organu w tym zakresie odpowiada ustanowionym standardom kodeksowym.

Do uchylenia zaskarżonej decyzji nie mógł doprowadzić zarzut pominięcia "zastrzeżeń" Strony z 6 września 2021 r. Przeprowadzona analiza akt administracyjnych wykazała, że w aktach tych nie ma pisma ze wskazanej daty. Również w postępowaniu sądowym Skarżący nie przedstawił jego kopii ani dokumentów potwierdzających okoliczność nadania lub doręczenia pisma organowi. Nie wskazał też jakie konkretnie powołane w tym piśmie argumenty czy dowody istotne dla wyniku sprawy zostały przez organ pominięte, co jest wymagane w świetle art.145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.

W ocenie Sądu, stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji organ uzasadnił w sposób prawidłowy, przestrzegając zasad określonych szczegółowo przez ustawodawcę w art. 107 § 3 k.p.a. Wyjaśnione zostały motywy podjętego rozstrzygnięcia, w szczególności jakie okoliczności istotne w sprawie organ przyjął za udowodnione oraz jakie nadał im znaczenie w świetle mających zastosowanie przepisów prawa. Przedstawiona przez organ argumentacja jest jasna i wyczerpująca.

Ponadto, wbrew twierdzeniom Skarżącego, kontrolowana decyzja zawiera prawidłowe pouczenie o środkach jej zaskarżenia. Stosownie bowiem do art. 51 ust. 6 lit. b ustawy o transporcie drogowym, Główny Inspektor Transportu Drogowego jest organem właściwym w sprawach związanych z kontrolą uiszczenia opłaty elektronicznej za przejazd po drogach krajowych, na zasadach określonych w ustawie o drogach publicznych. Stanowiący podstawę prawną zaskarżonej decyzji art. 13l ust. 1 ustawy o drogach publicznych stanowi, że do kontroli prawidłowości uiszczenia opłaty elektronicznej, w tym kontroli używanego w pojeździe urządzenia, o którym mowa w art. 13i ust. 3 i 3a, jeżeli jest ono wymagane, oraz urządzenia, o którym mowa w art. 16l ust. 1, a także nałożenia i pobierania kar pieniężnych, o których mowa w art. 13k, jest uprawniony Główny Inspektor Transportu Drogowego. Natomiast zgodnie z art. 53 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, organ ten jest centralnym organem administracji rządowej podległym ministrowi właściwemu do spraw transportu. Na gruncie k.p.a. przez ministrów rozumie się m.in. kierowników centralnych urzędów administracji rządowej podległych, podporządkowanych lub nadzorowanych przez Prezesa Rady Ministrów lub właściwego ministra (por. art. 5 § 1 pkt 4 k.p.a.), a więc również Głównego Inspektora Transportu Drogowego.

Zgodnie z art. 127 § 3 k.p.a. od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, do wniosku tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji. Zatem w sprawach, w których ustawodawca wyposażył Głównego Inspektora Transportu Drogowego w kompetencje do rozstrzygania w określonych sprawach w pierwszej instancji, a więc również związanych z kontrolą uiszczenia opłaty elektronicznej - nie służy odwołanie, lecz wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Stąd też od wydanej w niniejszej sprawie decyzji przysługiwał wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, z którego - w myśl art. 52 § 3 zdanie pierwsze p.p.s.a. - Strona nie musiała korzystać, aby dokonać skutecznego wniesienia skargi.

Wobec niezasadności zarzutów skargi oraz niestwierdzenia przez Sąd z urzędu tego rodzaju uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, które Sąd ma obowiązek badać z urzędu, skargę należało oddalić.

Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a.