Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 376/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2012-09-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 33 pkt 1 i 6, art. 26
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: 70 § 1 i § 4 op,
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Irena Szarewicz-Iwaniuk, Sędziowie WSA Małgorzata Fita,, NSA Anna Kwiatek (sprawozdawca), Protokolant Asystent sędziego Monika Bartmińska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 26 września 2012 r. sprawy ze skargi E. C. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Izby Skarbowej, po rozpatrzeniu zażalenia E. C., utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego z dnia [...] odmawiające uwzględnienia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej.

Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego prowadzi wobec skarżącej postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego nr [...], którym objęto zaległość z tytułu zryczałtowanego podatku dochodowego od przychodu z innych źródeł w kwocie 23.088 zł wraz z odsetkami za zwłokę. Podstawę prawną wystawienia w dniu 16.12. 2011 r. tytułu wykonawczego, stanowiła decyzja Naczelnik [...]Urzędu Skarbowego z dnia [...] nr [...] określająca skarżącej zryczałtowany podatek dochodowy z tytułu odpłatnego zbycia w dniu 14.12.2006 r. niezabudowanych działek gruntu oznaczonych nr [...] oraz nr [...]. Postanowieniem z dnia 18.11.2011 r. organ nadał decyzji wymiarowej rygor natychmiastowej wykonalności.

W dniu 5.01.2012 r. do organu wpłynęły zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Jako podstawę prawną zarzutów pełnomocnik strony wskazał art. 33 pkt 1 i 5 ustawy z dnia 17.06.1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. nr 229, poz. 1954 ze. zm. – dalej: "upea"). Żądając umorzenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego uzasadniał, że prowadzenie egzekucji jest niedopuszczalne, gdyż decyzji wymiarowej z dnia [...] nie nadano rygoru wykonalności. Wyjaśnił, że w postanowieniu z tej samej daty wskazano decyzję Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego z dnia [...] nr [...], co nie uprawniało organu do wykonywania innej nieostatecznej decyzji (z dnia [...]) skierowanej do E. C.

Ponadto podniósł, że postanowienie nadające rygor natychmiastowej wykonalności zostało doręczone równocześnie z decyzją wymiarową, a organ nie mógł wydać postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności w stosunku do orzeczenia, którym sam nie był jeszcze związany. Wskazał również, że wobec treści art. 70 § 1 ustawy z dnia 29.08.1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U.z 2005 r., nr 8, poz. 60 ze zm. – obecnie Dz.U. z 2012 r. poz. 749 ze zm. – dalej: "op") zobowiązanie podatkowe określone decyzją z dnia [...] legło przedawnieniu .

Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego, postanowieniem z dnia [...] odmówił uwzględnienia zgłoszonych zarzutów. Zauważył, że zarzut, zgłoszony na podstawie art. 33 pkt 5 upea nie może być rozpatrywany w przedmiotowej sprawie ponieważ dotyczy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym i uznał, mając na względzie treść uzasadnienia tego zarzutu, że intencją wnioskodawcy było powołanie się na przepis art. 33 pkt 6 upea - niedopuszczalność egzekucji administracyjnej i ten zarzut rozpoznał.

Organ wyjaśnił, że decyzja wymiarowa z dnia [...] została doręczona skarżącej w dniu 07.12.2011 r., w trybie art. 152 §1 op, co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru, tym samym weszła do obrotu prawnego oraz zaczęła wywierać skutki w obrocie prawnym. W tym samym dniu zostało także doręczone skarżącej postanowienie nadające rygor natychmiastowej wykonalności ww. decyzji, które wraz z decyzją stanowiło jedną przesyłkę. Wskazał również, że tytuł wykonawczy został wystawiony w dniu 16.12.2011 r., zatem w dniu, w którym wierzyciel dysponował już informacją dotyczącą daty doręczenia decyzji. Uzasadniał, że w dniu wszczęcia postępowania egzekucyjnego obowiązek podatkowy określony tytułem wykonawczym był wymagalny i podlegał egzekucji, dlatego brak podstaw do uznania zarzutów za uzasadnione i umorzenia postępowania egzekucyjnego. Dodatkowo organ egzekucyjny zauważył, że zastosowane w dniu 16.12.2011 r. środki egzekucyjne, w postaci zajęcia rachunku bankowego oraz wynagrodzenia za pracę, skutkowały przerwaniem biegu terminu przedawnienia należnego zobowiązania.

W zażaleniu, pełnomocnik skarżącej zarzucił naruszenie art. 33 pkt 1 i 6 upea Podtrzymał argumentację zawartą w zarzutach, a ponadto podniósł, że w dniu 27.12.2011 r. skarżącej doręczono tytuł wykonawczy wraz z zawiadomieniem o zajęciu rachunku bankowego w sytuacji, gdy w tym dniu, przed próbą doręczenia przesyłki, zobowiązana złożyła w biurze podawczym Urzędu pełnomocnictwo do reprezentowania w postępowaniu egzekucyjnym. Dlatego, jego zdaniem, podatnikowi nigdy nie doręczono tytułu wykonawczego wraz z zawiadomieniami o zajęciu, gdyż pominięcie pełnomocnika strony przy doręczaniu pism jest równoznaczne z pominięciem jej samej.

Dyrektor Izby Skarbowej odwołał się do brzmienia art. 27 § 1 pkt 9, art. 33 i art. 34 upea i uzasadniał, że w sytuacji, jak w sprawie niniejszej, gdy wierzycielem i organem egzekucyjnym jest ten sam podmiot samo wystawienie przez wierzyciela tytułu wykonawczego implikuje twierdzenie, że wierzyciel uznaje istnienie podstawy prawnej egzekwowanej należności.

Uzasadniał, że postanowieniem z dnia 21.12.2011 r. Naczelnik [...]u Skarbowego sprostował z urzędu oczywistą omyłkę zawartą w postanowieniu z dnia 18.11.2011 r. o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności, co do daty zaskarżonej decyzji, które to rozstrzygnięcie organ odwoławczy utrzymał w mocy w dniu 7.03.2012 r. Odwołał się do jego uzasadnienia wskazując, że pozostałe wskazane w postanowieniu elementy decyzji pozwalały ją zidentyfikować, gdyż w sentencji postanowienia z dnia 18.11.2011 r. wskazano znak pod jakim została wydana decyzja, miesiąc, rok wydania i przedmiot decyzji. Tym samym nie mogło być wątpliwości o jaką decyzję chodziło organowi I instancji.

Organ odwoławczy nie podzielił również zarzutu, co do doręczenia postanowienia o nadaniu decyzji wymiarowej rygoru natychmiastowej wykonalności przed jej wejściem do obrotu prawnego argumentując, że doręczenie postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności powinno nastąpić co najmniej równocześnie z doręczeniem decyzji lub później i w przedmiotowej sprawie wymóg ten został zachowany.

Odpierając zarzut przedawnienia zobowiązania Dyrektor Izby Skarbowej wyjaśnił, że zawiadomieniami z dnia 16.12.2011 r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia rachunku bankowego skarżącej w Banku Oddział w L. oraz wynagrodzenia za pracę skarżącej. Zarówno bank, jak i pracodawca – A. w J. odbiór zawiadomienia o zajęciu pokwitowali w tym samym dniu.

Następnie w dniu 21.12.2011 r. bank poinformował organ, że na rachunku skarżącej brak jest środków umożliwiających rozpoczęcie realizacji zajęcia egzekucyjnego, a pracodawca, że zajęcie wynagrodzenia będzie sukcesywnie realizowane.

Wskazał, że zgodnie z art. 80 § 2 i art. 72 § 2 upea, zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego oraz z wynagrodzenia za pracę jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi (pracodawcy) zawiadomienia o zajęciu.

Zdaniem organu odwoławczego przesyłka listowa zawierająca odpisy ww. zawiadomień oraz odpis tytułu wykonawczego nr [...] zostałą skarżącej doręczona w dniu 27. 12.2011 r. w sposób prawem przewidziany, w trybie art. 47 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r., nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej: "kpa"). Wyjaśnił, że ww. tytuł wykonawczy został przydzielony poborcy skarbowemu, który w dniach 21 i 22.12. 2011 r. udał się na w miejsce zamieszkania zobowiązanej, jednakże przesyłki nie doręczył, na którą to okoliczność spisał stosowny raport.

Następnie w dniu 27.12.2011 r. pracownik organu egzekucyjnego ponownie udał się pod wskazany adres w celu doręczenia odpisu tytułu wykonawczego oraz odpisów zawiadomień z dnia 16.12.2011 r. W związku z tym, że dorosły domownik odmówił odbioru przesyłki, pracownik Urzędu udał się do zakładu pracy skarżącej. Skarżąca odmówiła jednak przyjęcia przesyłki. Dlatego też nastąpił skutek doręczenia, o jakim mowa w art. 47 § 2 kpa.

Podkreślił przy tym, że w orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że pierwsza czynność w sprawie jaką jest doręczenie odpisu tytułu wykonawczego zawsze jest adresowana do zobowiązanego.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie E.C. wniosła o uchylenie zakażonego postanowienia i zarzuciła naruszenie art. 33 pkt 1 i pkt 6 upea oraz art. art. 40 § 2 i art. 110 związku z art. 126 kpa,

W uzasadnieniu zarzutów pełnomocnik skarżącej podniósł, że organ egzekucyjny bezpodstawnie pominął okoliczność, że w dniu 27.12.2011 r. skarżącej nieskutecznie doręczono tytuł wykonawczy wraz z zawiadomieniem o zajęciu egzekucyjnym, stąd wobec treści art. 70 § 1 i § 4 op, zobowiązanie podatkowe określone decyzją z dnia [...], uległo przedawnieniu (art. 33 pkt 1 upea).

Podtrzymał zarzuty zażalenia, co do wadliwości postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności uzasadniając, że błędne oznaczenie w nim decyzji której nadano rygor wykonalności, dyskwalifikuje tytuł wykonawczy jako podstawę prawną do prowadzenia egzekucji administracyjnej. W związku z tym, w ocenie pełnomocnika, w dniu wystawienia tytułu wykonawczego decyzja z dnia [...] nie mogła być wykonywana, a prowadzenie egzekucji był niedopuszczalne i sprzeczne z prawem.

Podkreślił, że postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego z dnia 21.12.2011 r. w przedmiocie sprostowania "oczywistej omyłki" w treści postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności z dnia 18.11. 2011 r. zostało wydano już po wystawieniu tytułu wykonawczego. Tym samym tytuł wykonawczy był wykonywany w oparciu o wadliwie wydane postanowienie, a w konsekwencji podjęte przez organ czynności egzekucyjne były nieskuteczne.

Zwrócił uwagę, że postanowienie organu w przedmiocie sprostowania można uznać za wiążące dopiero z dniem doręczenia tj. z dniem 11.01.2012 r., zgodnie z art. 110, w związku z art. 126 kpa. Dlatego przyjęcie przez organ odwoławczy, że postanowienie "prostujące omyłkę" było skuteczne w dacie podejmowania czynności egzekucyjnych, narusza powołane przepisy postępowania.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna, gdyż zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.

W przedmiotowej sprawie skarżąca podniosła zarzut przedawnienia zobowiązania podatkowego określonego decyzją z dnia [...] oraz niedopuszczalności egzekucji administracyjnej, wskazując na przepisy art. 33 pkt 1 i 6 upea

Odnosząc się zatem do zarzutów skargi i ich argumentacji najpierw wskazać należy, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. z 2012 r., poz. 270 – dalej: "ppsa") - sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozstrzygnięcie "w granicach danej sprawy" oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę.

Tym samym sąd związany jest granicami przedmiotu zaskarżenia, którym jest konkretny akt lub czynność, kwestionowana przez uprawniony podmiot.

Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest rozstrzygniecie organu w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, który to przedmiot wyznaczył granice sądowej kontroli legalności przedmiotowej sprawy.

Możliwość skutecznego prowadzenia postępowania egzekucyjnego otwiera prawidłowe wystawienie tytuł wykonawczego, a następnie doręczenie jego odpisu zobowiązanemu lub doręczenie dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego, jeżeli to doręczenie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego ( art. 26 § 1 i § 5 pkt 1 i 2 upea). Tytuł wykonawczy stanowiący postawę wszczęcia i prowadzenia egzekucji administracyjnej w niniejszej sprawie nie pozostawia wątpliwości, jaki rodzaj należności podlega egzekucji, za jaki okres i w jakiej wysokości oraz na jakiej podstawie (decyzja z dnia [...], nr [...]). Dlatego też wszelkie zarzuty skargi i jej argumentacja odnośnie postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej, jego wadliwości, a także postanowienia prostującego omyłkę w nim zawartą pozostaje poza granicami sądowej kontroli legalności w niniejszej sprawie i bez wpływu na jej rozstrzygnięcie. Z tych też względów zarzut skarżącej o naruszeniu art. 110 w związku z art. 126 kpa uznać należy za bezpodstawny. Dla porządku wskazać jedynie należy, że – jak ustalono z urzędu- wyrokiem z dnia 29.06.2012 r., sygn. akt I SA/Lu 373/12 WSA w Lublinie oddalił skargę strony na postanowienie w przedmiocie sprostowania oczywistej omyłki w postanowieniu z dnia 18.11 2011 r. podzielając stanowisko organu, że mylna data decyzji, w sytuacji, gdy na identyfikację decyzji pozwalały takie elementy, jak nazwa organu podatkowego, numer, określenie strony i przedmiot rozstrzygnięcia, stanowi oczywistą omyłkę, której sprostowanie nie jest ograniczone w czasie.

Ponadto sąd stoi na stanowisku, że równoczesne doręczenie (jedną przesyłką) nieostatecznej decyzji wraz postanowieniem o nadaniu jej rygoru natychmiastowej wykonalności odpowiada prawu w kontekście związania organu podjętym rozstrzygnięciem (art. 212 op) i skutecznego nadania rygoru natychmiastowej wykonalności.

Wbrew zarzutom skarg, w niniejszej sprawie nastąpiło skuteczne doręczenie skarżącej odpisu tytułu wykonawczego warz z zawiadomieniami o zastosowanych środkach ezgekucyjnych, co nastąpiło w dniu 27.12.2011 r., przed upływem terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego i przerwało jego bieg, zgodnie z art. 70 § 4 op

Wbrew zarzutom skargi, sam fakt, że udzielone pełnomocnictwo do reprezentowania skarżącej w postępowaniu egzekucyjnym wpłynęło do organu w tym samym dniu, w którym nastąpiło doręczenie skarżącej, w trybie art. 47 kpa w związku z art. 18 upea przesyłki zawierającej odpis tytułu wykonawczego i zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wynagrodzenia z pracę nie przesądza o wadliwości tego doręczenia.

Wskazać bowiem należy, że art. 18 upea stanowi podstawę do stosowania w postępowaniu egzekucyjnym przepisów kpa również w zakresie ustanawiania pełnomocnika i doręczania mu pism zgodnie z art. 32 oraz art. 40 § 2 kpa. Przepis art. 18 upea stanowi, że jeżeli przepisy ustawy egzekucyjnej nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. To posiłkowe stosowanie przepisów kpa uzasadnia niewątpliwie wniosek co do możliwości pełnej reprezentacji zobowiązanego przez pełnomocnika w postępowaniu egzekucyjnym w administracji. To posiłkowe stosownie przepisów kpa uzasadnia również wniosek, że skoro przepisy upea stanowią o doręczeniu tytułu wykonawczego zobowiązanemu (art. 26 § 5 pkt 1 upea), to organ jest zobligowany do doręczenia tego tytułu w sposób prawem przewidziany, tj. bezpośrednio zobowiązanemu.

W ocenie sądu, podzielić należy pogląd utrwalony już w orzecznictwie, że organ nie może doręczać dokumentów, których doręczenie jest równoznaczne ze wszczęciem egzekucji administracyjnej, pełnomocnikowi zobowiązanego, który status strony uzyskał dopiero z chwilą doręczenia tych dokumentów (zob. np . wyrok w sprawach FSK 2327/10, LEX nr 1069872, II FSK 695/10, LEX nr 992304) Tym samym dopiero skuteczne wszczęcie postępowania egzekucyjnego umożliwia zobowiązanemu ustanowienie pełnomocnika do reprezentowania w tym postępowaniu.

Zgodnie z art. 39 kpa - organ administracji publicznej doręcza pisma za pokwitowaniem przez pocztę, przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione osoby lub organy. Pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy, a w razie niemożności doręczenia pisma w ten sposób, a także w razie koniecznej potrzeby, pisma doręcza się w każdym miejscu, gdzie się adresata zastanie.(art. 42 § 1-3 kpa)

Jak wynika z akt (sporządzony raport i notatka służbowa) pracownik organu egzekucyjnego doręczył skarżącej odpis tytułu wykonawczego i zawiadomień o zajęciu egzekucyjnym w dniu 27.12.2011 r.

W ocenie sądu, po odmowie odbioru przesyłki przez dorosłego domownika w dniach 21 i 22.12.2011 r., a następnie w dniu 27.12.2011 r. oraz przez samą skarżącą w miejscu pracy w dniu 27.12.2011 r. , uzasadnione było zastosowanie trybu z art. 47 § 2 kpa w związku z art. 18 upea i przyjęcie fikcji prawnej doręczenia z dniem odmowy przyjęcia pisma przez skarżącą.

Tym samym, w ocenie sądu, nie jest dowolna ocena organu egzekucyjnego, że postawione przez stronę zarzuty przedawnienia obowiązku objętego przymusowym wykonaniem, jak i niedopuszczalności podjętych czynności egzekucyjnych uznać należy za chybione.

Wobec powyższego, na podstawie art. 151 ppsa, orzeczono jak w sentencji.