Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 1123/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2022-04-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par 1 pkt 1 lit. a, art. 200
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 92a ust. 1 i 7, art. 92b ust. 1 pkt 1, art. 92c ust. 1, lp. 5.2, lp.5.7, i lp.5.11 załącznika nr 3
journal: Dz.U. 2021 poz 919
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Alberciak Sędziowie: Sędzia NSA Janusz Nowacki (spr.) Sędzia WSA Paweł Dańczak po rozpoznaniu w dniu 7 kwietnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi "A" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w C. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów transportu drogowego 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz strony skarżącej – "A" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w C. kwotę 312 (trzysta dwanaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. [pic]


UZASADNIENIE

Decyzją z [...], nr [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 4 pkt 22, art. 92a ust. 1, art. 92b ust. 1, art. 92c ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 919 ze zm.), lp. 5.2.1, lp. 5.2.2, lp. 5.2.3, lp. 5.7.1, lp. 5.7.3, lp. 5.11.1, lp. 5.11.2, lp. 5.11.3 załącznika nr 3 do u.t.d., art. 1, art. 6, art. 7, art. 8 Umowy Europejskiej dotyczącej pracy załóg pojazdów wykonujących międzynarodowe przewozy drogowe (AETR) sporządzonej w Genewie w dniu 1 lipca 1970 r. (tekst jedn. Dz. U z 2014 r., poz. 409 ze zm.), dalej umowa AETR, art. 10, art. 11 załącznika do Umowy Europejskiej dotyczącej pracy załóg pojazdów wykonujących międzynarodowe przewozy drogowe (AETR), sporządzonej w Genewie 1 lipca 1970 r., utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z [...], nr [...] w przedmiocie nałożenia na A Spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w C. kary pieniężnej w wysokości 7 800 zł za naruszenie przepisów transportu drogowego.

W sprawie ustalono następujące okoliczności faktyczne i prawne.

5 marca 2021 r. podczas kontroli drogowej na autostradzie A4, w miejscowości Ł. pojazdu marki Scania o nr rej. [...] oraz naczepy marki Schmitz o nr rej. [...] stwierdzono, że łączna dopuszczalna masa całkowita pojazdów przekraczała 3,5 tony, a pojazdem kierował Y.P., który wykonywał międzynarodowy transport drogowy rzeczy w imieniu i na rzecz A Spółki z o.o. z siedzibą w C. posiadającej licencję o nr [...]. Podczas kontroli stwierdzono naruszenia przepisów transportu drogowego polegające na:

- przekroczeniu dziennego czasu prowadzenia pojazdu powyżej 10 godzin;

- skróceniu wymaganego skróconego okresu odpoczynku dziennego - zarówno w przypadku załogi jednoosobowej, jak i załogi kilkuosobowej;

- przekroczeniu maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy.

Przebieg kontroli został udokumentowany w protokole kontroli z dnia 5 marca 2021 r.

Decyzją z [...] [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył na A Spółkę z o.o. z siedzibą w C. karę pieniężną w wysokości 7 800 zł za naruszenie przepisów transportu drogowego.

Od powyższej decyzji spółka złożyła odwołanie, w którym wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania pierwszej instancji podniosła zarzut: braku przesłanek faktycznych i dowodowych, które powodowałby możliwość nałożenia kary pieniężnej, nierozpatrzenie przez organ całości materiału dowodowego i przedstawienie w uzasadnieniu decyzji faktów, które nie miały miejsca.

W uzasadnieniu odwołania spółka podniosła, że prowadzi działalność od wielu lat i zatrudnia wielu kierowców w związku z tym ma świadomość odpowiedzialności jaka ciąży w związku z wykonywaniem przez kierowców przewozów drogowych dlatego stosuje szereg rozwiązań mających na celu usprawnienie i zmaksymalizowanie bezpieczeństwa wykonywania działalności gospodarczej.

Ustawa o transporcie drogowym nie nakłada na organ obowiązku bezwzględnego karania przedsiębiorcy transportowego w każdym przypadku naruszenia przepisów przez zatrudnionych kierowców. Mając na uwadze okoliczności powstania naruszenia, a także organizację i obowiązujące zasady pracy strona podniosła, że na powstanie naruszeń nie miała jakiegokolwiek wpływu.

Spółka podkreśliła również, że poza wstępnymi szkoleniami kierowców, prowadzi regularne szkolenia kierowców z zakresu obowiązków i czasu pracy kierowcy. Systematycznie monitoruje zapisy czasu pracy kontrolowanych kierowców, każdorazowo informując ich o popełnianych naruszeniach. Okoliczności dotyczące tego jak kierowcy wywiązują się z realizowanych przewozów są skrupulatnie weryfikowane, a wynagrodzenie, jakie przysługuje kierowcom zawiera wyłącznie wynagrodzenie podstawowe oraz należności z tytułu podróży służbowych, co oznacza, że szybkość zrealizowanego przewozu nie generuje jakichkolwiek dodatków finansowych. Jak podkreśliła strona dyscyplina i przestrzeganie przepisów prawa pracy i czasu pracy kierowców to rzecz nadrzędna dlatego też niemożliwe jest, aby kontrolowany kierowca dopuścił się popełnienia opisanych naruszeń.

W niniejszej zastosowanie powinien znaleźć art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., ponieważ okoliczności sprawy i dowody wskazują, że spółka nie miała wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których nie mogła przewidzieć.

Wskazaną na wstępie decyzją z [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy wskazując, że kary pieniężne są nakładane na podstawie art. 92a w zw. z art. 93 ust. 1 u.t.d. Treść art. 92a ust. 1 i 7 w zw. z załącznikiem nr 3 do u.t.d. określa w sposób sztywny wysokość kar pieniężnych za naruszenia przepisów załącznika nr 3 do u.t.d. W tym zakresie organ nie ma możliwości miarkowania kar pieniężnych. W związku z powyższym regulacja wynikająca z art. 189d k.p.a., na mocy art. 189a § 2 pkt 1 nie ma zastosowania w niniejszej sprawie. Ponadto zastosowania nie znajduje również art. 189e oraz art. 189f k.p.a., które regulują przesłanki odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej oraz udzielenia pouczenia. Kwestie te zostały uregulowane odrębnie przez ustawę o transporcie drogowym w art. 92c ust. 1 pkt 1, zaś w odniesieniu do naruszeń związanych z nieprzestrzeganiem przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku zastosowanie ma art. 92b ust. 1 u.t.d. Reguła kolizyjna wyrażona w art. 189a § 2 k.p.a. daje w tym zakresie pierwszeństwo przepisom odrębnym, a nie przepisom zawartym w dziale IVa k.p.a.

Odnosząc się do naruszenia polegającego na przekroczeniu dziennego czasu prowadzenia pojazdu powyżej 10 godzin, tj. Ip. 5.2 załącznika nr 3 do u.t.d. organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 1 lit. s umowy AETR "dzienny czas prowadzenia pojazdu" oznacza łączny czas prowadzenia pojazdu od zakończenia jednego dziennego okresu odpoczynku do rozpoczęcia następnego dziennego okresu odpoczynku lub pomiędzy dziennym okresem odpoczynku a tygodniowym okresem odpoczynku.

Stosownie do art. 6 ust. 1 umowy AETR, dzienny czas prowadzenia pojazdu, określony w artykule 1, litera (s) niniejszej umowy, nie może przekroczyć 9 godzin. Czas ten może być przedłużony najwyżej dwukrotnie w każdym tygodniu do maksymalnie 10 godzin.

Konsekwencją powyższych rozwiązań jest treść lp. 5.2 załącznika nr 3 do u.t.d., która sankcjonuje przekroczenie dziennego czasu prowadzenia pojazdu powyżej 10 godzin w sytuacji, gdy jego wydłużenie w danym tygodniu było dozwolone:

1) o czas do mniej niż 1 godziny karą pieniężną w wysokości 100,00 zł;

2) o czas od 1 godziny do mniej niż 2 godzin karą pieniężną w wysokości 200,00 zł;

3) za każdą rozpoczętą godzinę od 2 godzin karą pieniężną w wysokości 250,00 zł;

4) za każdą rozpoczętą godzinę od 15 godzin, w przypadku braku jakiejkolwiek przerwy lub odpoczynku trwającego co najmniej 4 godziny i 30 minut karą pieniężną w wysokości 550,00 zł.

Na podstawie analizy danych z karty kierowcy Y.P. stwierdzono, że od godz. 20:24 12 lutego 2021 r. do godz. 17:57 14 lutego 2021 r. prowadził pojazd łącznie 13 godzin 23 minuty. Kierowca mógł w tym dniu prowadzić pojazd przez 10 godzin, co oznacza, że norma dziennego czasu została przekroczona o 3 godziny 23 minuty. W toku kontroli kierowca nie okazał dokumentu uzasadniającego odstąpienie od przestrzegania norm czasu prowadzenia pojazdu oraz wymaganych przerw i odpoczynków. Z uwagi na powyższe okoliczności nałożono karę pieniężną w wysokości 800,00 zł z tytułu naruszenia lp. 5.2.1, lp. 5.2.2 i lp. 5.2.3 załącznika nr 3 do u.t.d.

Odnosząc się do naruszenia polegającego na skróceniu wymaganego skróconego okresu odpoczynku dziennego - zarówno w przypadku załogi jednoosobowej, jak i załogi kilkuosobowej, tj. lp. 5.7 załącznika nr 3 do u.t.d. organ odwoławczy wskazał, że stosownie do art. 1 lit. o AETR, "dzienny okres odpoczynku" oznacza dzienny okres, w którym kierowca może swobodnie dysponować swoim czasem i obejmuje "regularny dzienny okres odpoczynku" oraz "skrócony dzienny okres odpoczynku":

(i) "regularny dzienny okres odpoczynku" oznacza nieprzerwany odpoczynek trwający co najmniej 11 godzin. Alternatywnie, regularny dzienny okres odpoczynku można wykorzystać w dwóch częściach, z których pierwsza musi nieprzerwanie trwać co najmniej 3 godziny a druga co najmniej 9 godzin;

(ii) "skrócony dzienny okres odpoczynku" oznacza nieprzerwany odpoczynek trwający co najmniej 9 godzin, ale krócej niż 11 godzin;

Zgodnie z art. 8 ust. 3 AETR, na zasadzie odstępstwa od postanowień ustępu 2, w ciągu 30 godzin od zakończenia dziennego lub tygodniowego okresu odpoczynku, kierowca należący do kilkuosobowej załogi musi skorzystać z kolejnego dziennego okresu odpoczynku trwającego co najmniej 9 godzin. Kierowca może mieć najwyżej trzy skrócone dzienne okresy odpoczynku pomiędzy dwoma tygodniowymi okresami odpoczynku (art. 8 ust. 5 AETR). Jeżeli kierowca dokona takiego wyboru, dzienne okresy odpoczynku i skrócone tygodniowe okresy odpoczynku poza bazą można wykorzystywać w pojeździe, o ile posiada on odpowiednie miejsce do spania dla każdego kierowcy przewidziane w projekcie konstrukcyjnym i pojazd znajduje się na postoju (art. 8 ust. 8 AETR).

Konsekwencją powyższych rozwiązań jest treść lp. 5.7 załącznika nr 3 do u.t.d., który sankcjonuje skrócenie wymaganego skróconego okresu odpoczynku dziennego -zarówno w przypadku załogi jednoosobowej, jak i załogi kilkuosobowej:

1) o czas do 1 godziny karą pieniężną w wysokości 150,00 zł;

2) o czas powyżej 1 godziny do 2 godzin karą pieniężną w wysokości 350,00 zł;

3) za każdą rozpoczętą godzinę powyżej 2 godzin karą pieniężną w wysokości 550,00 zł.

Analiza danych z karty kierowcy wykazała, że kierowca Y.P. 12 lutego 2021 r. rozpoczął pracę o godz. 20:24 i w 24-godzinnym okresie rozliczeniowym trwającym od godz. 20:24 12 lutego 2021 r. do godz. 20:24 13 lutego 2021 r. odebrał najdłuższy odpoczynek od godz. 00:39 (13 lutego 2021 r.) do godz. 04:12 (13 lutego 2021 r.). Odpoczynek trwał 3 godziny i 33 minuty i do normy 9-godzinnego skróconego odpoczynku dziennego zabrakło 5 godzin 27 minut. Nie wykonano wydruku z karty i nie opisano przyczyn powstania tego naruszenia. W toku kontroli nie okazano także dokumentu uzasadniającego odstąpienie od przestrzegania norm czasu prowadzenia pojazdu oraz wymaganych odpoczynków, co zdaniem organu odwoławczego uzasadniało nałożenie kary pieniężnej w wysokości 2 700 zł z tytułu naruszenia lp. 5.7.1, lp. 5.7.2 i lp. 5.7.3 załącznika nr 3 do u.t.d.

Ponadto kierowca Y.P. 13 lutego 2021 r. rozpoczął pracę o godz. 20:24 i w 24-godzinnym okresie rozliczeniowym trwającym od godz. 20:24 13 lutego 2021 r. do godz. 20:24 14 lutego 2021 r. odebrał najdłuższy odpoczynek od godz. 08:16 (14 lutego 2021 r.) do godz. 10:49 (14 lutego 2021 r.). Odpoczynek trwał 2 godziny i 33 minuty i do normy 9-godzinnego skróconego odpoczynku dziennego zabrakło 6 godzin 27 minut. Nie wykonano wydruku z karty i nie opisano przyczyn powstania tego naruszenia. Nie okazano dokumentu uzasadniającego odstąpienie od przestrzegania norm czasu prowadzenia pojazdu oraz wymaganych odpoczynków, co zdaniem organu odwoławczego uzasadniało nałożenie kary pieniężnej w wysokości 3 250 zł z tytułu naruszenia lp. 5.7.1, lp. 5.7.2 i lp. 5.7.3 załącznika nr 3 do u.t.d.

Łączna kara pieniężna za naruszenie lp. 5.7 załącznika nr 3 do u.t.d. wyniosła 5 950 zł.

Odnosząc się naruszenia polegającego na przekroczeniu maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy, tj. lp. 5.11 załącznika nr 3 do u.t.d. organ wskazał, że zgodnie z art. 7 umowy AETR, po czteroipółgodzinnym okresie prowadzenia pojazdu kierowcy przysługuje co najmniej 45-minutowa przerwa, chyba że zaczyna on okres odpoczynku. Przerwę tę, określoną w artykule 1 litera (n) niniejszej umowy, może zastąpić przerwa długości co najmniej 15 minut, po której nastąpi przerwa długości co najmniej 30 minut, rozłożone w czasie w taki sposób, aby zachować zgodność z postanowieniami ustępu 1. Dla celów niniejszego artykułu, czas oczekiwania i czas niepoświęcony prowadzeniu pojazdu, spędzony w pojeździe będącym w ruchu, na promie lub w pociągu nie będzie traktowany jako "inna praca" określona w artykule 1, litera (q) niniejszej umowy i będzie mógł być zakwalifikowany jako "przerwa". Przerwy przestrzegane na podstawie niniejszego artykułu nie mogą być uznawane za dzienne okresy odpoczynku.

Konsekwencją powyższych rozwiązań jest treść lp. 5.11. załącznika nr 3 do u.t.d., który sankcjonuje przekroczenie maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy:

1) o czas do mniej niż 30 minut karą pieniężną w Wysokości 100,00 zł;

2) o czas od 30 minut do mniej niż 1 godzina i 30 minut karą pieniężną w wysokości 250,00 zł;

3) za każde rozpoczęte 30 minut od 1 godziny i 30 minut karą pieniężną w wysokości 350,00 zł.

Analiza danych z karty kierowcy oraz z tachografu cyfrowego wykazała, że kierowca Y.P. 14 lutego 2021 r. od godz. 10:49 do godz. 17:57 prowadził pojazd przez 6 godzin 42 minuty. Brak przerwy w wymiarze minimum 45 minut. Przerwa nie została też podzielona według art. 7 akapit drugi Rozporządzenia (WE) nr 561/2006. Norma - 4 godziny 30 minut została przekroczona o 2 godziny 12 minut. W toku kontroli nie okazano dokumentu uzasadniającego odstąpienie od norm czasu pracy. Z uwagi na powyższe zasadnie w ocenie organu odwoławczego nałożono karę pieniężną w wysokości 1 050 zł z tytułu naruszenia lp. 5.11.1, lp. 5.11.2 i lp. 5.11.3 załącznika nr 3 do u.t.d.

Odnosząc się do kwestii zastosowania przepisów egzoneracyjnych organ odwoławczy wyjaśnił, że strona nie przedstawiła dowodów potwierdzających prawidłową organizację pracy w przedsiębiorstwie. Nie przesłano dokumentów poświadczających prawidłowo zaplanowane zlecenie transportowe. Kierowca dopuścił się bardzo poważnych naruszeń czasu pracy, które nie potwierdzają, że jego zlecenia były prawidłowo zaplanowane. Nad kierowcą nie sprawowano również stałego nadzoru. Takie postępowanie nie potwierdza faktu prawidłowej organizacji pracy w przedsiębiorstwie i odpowiedniego kontrolowania kierowcy. Strona nie przedstawiła również dowodów potwierdzających, że do naruszeń doszło w okolicznościach, których nie mogła przewidzieć i na które nie miała wpływu. Nieprawidłowo planowane zlecenia transportowe z całą pewnością nie stanowią nadzwyczajnych okoliczności, na które strona nie miała wpływu.

Łączna kara pieniężna za wszystkie stwierdzone naruszenia wyniosła 7 800 zł. Zdaniem organu odwoławczego organ I instancji podjął wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, a także czyniąc zadość obowiązkowi zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sposób wyczerpujący.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi spółka wskazując na naruszenie przepisów postępowania, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 i art. 107 k.p.a. poprzez nie podjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, wybiórczego potraktowania materiału dowodowego i prowadzenie postępowania w sposób nie budzący zaufania i nie uwzględniający słusznego interesu obywateli, wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania.

W uzasadnieniu skargi spółka podtrzymując argumentację przedstawioną w odwołaniu zaakcentowała, że na powstanie stwierdzonych w toku kontroli naruszeń nie miała jakiegokolwiek wpływu. Podkreśliła, że poza wstępnymi szkoleniami kierowców przeprowadza regularne szkolenia z zakresu obowiązków i czasu pracy kierowcy. Ponadto systematycznie monitoruje zapisy czasu pracy kontrolowanych kierowców, każdorazowo informując ich o popełnianych naruszeniach, a wynagrodzenie, jakie przysługuje kierowcom zawiera wyłącznie wynagrodzenie podstawowe oraz należności z tytułu podróży służbowych. Szybkość zatem zrealizowanego przewozu nie generuje jakichkolwiek dodatków finansowych. W ocenie strony skarżącej w rozpatrywanej sprawie zastosowanie znajduje art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., ponieważ spółka nie miała wpływu na powstanie naruszeń, a naruszenia nastąpiły wskutek zdarzeń i okoliczności, których nie mogła przewidzieć.

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna, aczkolwiek z innych przyczyn niż zostały w niej podniesione.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 329), dalej p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem kontroli sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego z [...] utrzymująca w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z [...] w przedmiocie nałożenia na A Spółkę z o.o. z siedzibą w C. kary pieniężnej w wysokości 7 800 zł za naruszenie przepisów transportu drogowego.

Na wstępie wyjaśnić należy, że w rozpoznawanej sprawie nie mają zastosowania art. 189a § 2 pkt 1-3, art. 189e i art. 189f k.p.a. Zgodnie z treścią art. 189a § 2 k.p.a. w przypadku uregulowania w przepisach odrębnych:

1) przesłanek wymiaru administracyjnej kary pieniężnej,

2) odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej lub udzielenia pouczenia,

3) terminów przedawnienia nakładania administracyjnej kary pieniężnej,

4) terminów przedawnienia egzekucji administracyjnej kary pieniężnej,

5) odsetek od zaległej administracyjnej kary pieniężnej,

6) udzielania ulg w wykonaniu administracyjnej kary pieniężnej

- przepisów niniejszego działu w tym zakresie nie stosuje się.

Podkreślić należy, że kary pieniężne dla przewoźników nakładane są na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 919 ze zm.), dalej u.t.d. Ustawa ta przewiduje sztywną wysokość kar pieniężnych za naruszenia przepisów transportu drogowego i nie ma możliwości ich miarkowania. W art. 92b i 92c u.t.d. przewidziana została także możliwość odstąpienia od nałożenia kary. Z uwagi zatem na to, że wskazane powyżej kwestie zostały uregulowane w przepisach odrębnych oraz treść art. 189a § 2 k.p.a. nie mają zastosowania przepisy działu IVa k.p.a.

Zgodnie z treścią art. 92a ust. 1 u.t.d., podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 10 000 złotych za każde naruszenie, z tym że przedsiębiorca prowadzący pośrednictwo przy przewozie osób z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 5000 złotych do 40 000 złotych. Suma kar pieniężnych, o których mowa w ust. 1 nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej, nie może przekroczyć kwoty 12 000 złotych (art. 92a ust. 3 u.t.d.).

W myśl art. 92a ust. 5 u.t.d., suma kar pieniężnych nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas kontroli w podmiocie wykonującym przewóz drogowy nie może przekroczyć:

1) 15 000 złotych - dla podmiotu zatrudniającego kierowców w średniej liczbie arytmetycznej do 10 w okresie 6 miesięcy przed dniem rozpoczęcia kontroli;

2) 20 000 złotych - dla podmiotu zatrudniającego kierowców w średniej liczbie arytmetycznej powyżej 10 do 50 w okresie 6 miesięcy przed dniem rozpoczęcia kontroli;

3) 25 000 złotych - dla podmiotu zatrudniającego kierowców w średniej liczbie arytmetycznej liczbie powyżej 50 do 250 w okresie 6 miesięcy przed dniem rozpoczęcia kontroli;

4) 30 000 złotych - dla podmiotu zatrudniającego kierowców w średniej liczbie arytmetycznej większej niż 250 w okresie 6 miesięcy przed dniem rozpoczęcia kontroli;

5) 40 000 złotych - dla podmiotu wykonującego inne czynności związane z przewozem drogowym.

Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 1, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik nr 3 do ustawy (art. 92a ust. 7 u.t.d.).

Zgodnie z art. 92b ust. 1 u.t.d., nie nakłada się kary pieniężnej za naruszenie przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku, jeżeli podmiot wykonujący przewóz drogowy zapewnił:

1) właściwą organizację i dyscyplinę pracy ogólnie wymaganą w stosunku do prowadzenia przewozów drogowych, umożliwiającą przestrzeganie przez kierowców przepisów:

a) rozporządzenia (WE) nr 561/2006,

b) rozporządzenia (UE) nr 165/2014,

c) Umowy AETR,

d) ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców;

2) prawidłowe zasady wynagradzania, niezawierające składników wynagrodzenia lub premii zachęcających do naruszania przepisów rozporządzenia, o którym mowa w pkt 1 lit. a, lub do działań zagrażających bezpieczeństwu ruchu drogowego.

Stosownie zaś do treści art. 92c ust. 1 u.t.d., nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli:

1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, lub

2) za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ, lub

3) od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat.

W tym miejscu wyjaśnić należy, że od 3 września 2018 r. zmieniona została ustawa o transporcie drogowym. Nowelizacja została dokonana została na podstawie ustawy z 5 lipca 2018 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2108 r., poz. 1481). Nowe brzmienie uzyskał m.in. załącznik nr 3 do u.t.d., w którym zmodyfikowano niektóre istniejące dotychczas naruszenia, wprowadzono nowe naruszenia, a także co do niektórych naruszeń wprowadzono nową wysokość kar pieniężnych. W niniejszej sprawie wszystkie zarzucane skarżącemu naruszenia miały miejsce po 3 września 2018 r. W związku z powyższym zastosowanie powinny znaleźć przepisy ustawy w brzmieniu obowiązującym po 3 września 2018 r.

W rozpoznawanej sprawie strona skarżąca została ukarana za trzy następujące naruszenia przepisów w zakresie transportu drogowego:

1) przekroczenie dziennego czasu prowadzenia pojazdu powyżej 10 godzin, w sytuacji gdy jego wydłużenie w danym tygodniu było dozwolone,

2) skrócenie wymaganego skróconego okresu odpoczynku dziennego - zarówno w przypadku załogi jednoosobowej, jak i załogi kilkuosobowej,

3) przekroczenie maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy.

Zdaniem sądu organy obu instancji poczyniły prawidłowe ustalenia co do popełnienia przez stronę skarżącą stwierdzonych w dniu kontroli drogowej naruszeń przepisów u.t.d. Jednakże błędnie zinterpretowały przepisy dotyczące sposobu ustalania wysokości kary za stwierdzone w toku kontroli ww. naruszenia. Nie uwzględniły bowiem zmiany brzmienia tych przepisów dokonanej wskazaną powyżej nowelizacją z 3 września 2018 r.

Ad. 1) Dotyczy naruszenia polegającego na przekroczeniu dziennego czasu prowadzenia pojazdu powyżej 10 godzin w sytuacji, gdy jego wydłużenie w danym tygodniu było dozwolone.

Zgodnie z definicją zawartą w art. 1 litera (s) umowy AETR "dzienny czas prowadzenia pojazdu" oznacza łączny czas prowadzenia pojazdu od zakończenia jednego dziennego okresu odpoczynku do rozpoczęcia następnego dziennego okresu odpoczynku lub pomiędzy dziennym okresem odpoczynku a tygodniowym okresem odpoczynku.

Stosownie zaś do treści art. 6 ust. 1 umowy AETR, dzienny czas prowadzenia pojazdu, określony w artykule 1, litera (s) niniejszej umowy, nie może przekroczyć 9 godzin. Czas ten może być przedłużony najwyżej dwukrotnie w każdym tygodniu do maksymalnie 10 godzin.

Treść lp. 5.2 załącznika nr 3 do u.t.d., sankcjonuje przekroczenie dziennego czasu prowadzenia pojazdu powyżej 10 godzin w sytuacji, gdy jego wydłużenie w danym tygodniu było dozwolone:

1) o czas do mniej niż 1 godziny karą pieniężną w wysokości 100 złotych;

2) o czas od 1 godziny do mniej niż 2 godzin karą pieniężna w wysokości 200 złotych;

3) za każdą rozpoczętą godzinę od 2 godzin karą pieniężną w wysokości 250 złotych.

4) za każdą rozpoczętą godzinę od 15 godzin, w przypadku braku jakiejkolwiek przerwy lub odpoczynku trwającego co najmniej 4 godziny i 30 minut karą pieniężną w wysokości 550,00 zł.

Analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wykazała, że 12 lutego 2021 r. od godz. 20:24 do godz. 17:57 14 lutego 2021 r. kierowca – Y.P. prowadził pojazd łącznie 13 godzin 23 minuty. Kierowca mógł w tym dniu prowadzić pojazd przez 10 godzin, co oznacza, że norma dziennego czasu została przekroczona o 3 godziny 23 minuty. W toku kontroli kierowca nie okazał dokumentu uzasadniającego odstąpienie od przestrzegania norm czasu prowadzenia pojazdu oraz wymaganych przerw i odpoczynków. Za powyższe naruszenie organy błędnie nałożyły karę pieniężną w wysokości 800,00 zł sumując kary wymienione w lp. 5.2 pkt 1, 2 i 3 załącznika nr 3 do u.t.d., podczas gdy wskazane naruszenie powinno podlegać karze wyłącznie na podstawie lp. 5.2 pkt 3 załącznika nr 3 do u.t.d. Norma dziennego czasu prowadzenia pojazdu została przekroczona o 3 godz. i 23 minuty, co oznacza, że kara pieniężna za stwierdzone naruszenie powinna wynosić 500 złotych, ponieważ za każdą rozpoczętą godzinę od 2 godzin kara pieniężna wynosi 250 złotych.

Ad. 2) Dotyczy naruszenia polegającego na skróceniu wymaganego skróconego okresu odpoczynku dziennego - zarówno w przypadku załogi jednoosobowej, jak i załogi kilkuosobowej.

Zgodnie z art. 1 litera (o) umowy AETR, "dzienny okres odpoczynku" oznacza dzienny okres, w którym kierowca może swobodnie dysponować swoim czasem i obejmuje "regularny dzienny okres odpoczynku" oraz "skrócony dzienny okres odpoczynku":

(i)"regularny dzienny okres odpoczynku" oznacza nieprzerwany odpoczynek trwający co najmniej 11 godzin. Alternatywnie, regularny dzienny okres odpoczynku można wykorzystać w dwóch częściach, z których pierwsza musi nieprzerwanie trwać co najmniej 3 godziny a druga co najmniej 9 godzin;

(ii) "skrócony dzienny okres odpoczynku" oznacza nieprzerwany odpoczynek trwający co najmniej 9 godzin, ale krócej niż 11 godzin.

Stosownie do treści art. 8 ust. 1 umowy AETR, kierowca korzysta z dziennego i tygodniowego okresu odpoczynku, które określone są w artykule 1 litera (o) i (p).

Zgodnie z art. 8 ust. 3 umowy AETR, na zasadzie odstępstwa od postanowień ustępu 2, w ciągu 30 godzin od zakończenia dziennego lub tygodniowego okresu odpoczynku, kierowca należący do kilkuosobowej załogi musi skorzystać z kolejnego dziennego okresu odpoczynku trwającego co najmniej 9 godzin. Kierowca może mieć najwyżej trzy skrócone dzienne okresy odpoczynku pomiędzy dwoma tygodniowymi okresami odpoczynku (art. 8 ust. 5 umowy AETR). Jeżeli kierowca dokona takiego wyboru, dzienne okresy odpoczynku i skrócone tygodniowe okresy odpoczynku poza bazą można wykorzystywać w pojeździe, o ile posiada on odpowiednie miejsce do spania dla każdego kierowcy przewidziane w projekcie konstrukcyjnym i pojazd znajduje się na postoju (art. 8 ust. 8 umowy AETR).

Konsekwencją przytoczonych powyżej regulacji jest treść lp. 5.7 załącznika nr 3 do u.t.d., który sankcjonuje skrócenie wymaganego skróconego okresu odpoczynku dziennego - zarówno w przypadku załogi jednoosobowej, jak i załogi kilkuosobowej:

1) o czas do 1 godziny karą pieniężną w wysokości 150,00 zł;

2) o czas powyżej 1 godziny do 2 godzin karą pieniężną w wysokości 350,00 zł;

3) za każdą rozpoczętą godzinę powyżej 2 godzin karą pieniężną w wysokości 550,00 zł.

W rozpoznawanej sprawie, ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że kierowca Y.P. 12 lutego 2021 r. rozpoczął pracę o godz. 20:24 i w 24-godzinnym okresie rozliczeniowym trwającym od godz. 20:24 - 12 lutego 2021 r. do godz. 20:24 - 13 lutego 2021 r. odebrał najdłuższy odpoczynek od godz. 00:39 (13 lutego 2021 r.) do godz. 04:12 (13 lutego 2021 r.). Odpoczynek trwał zatem 3 godziny i 33 minuty i do normy 9-godzinnego skróconego odpoczynku dziennego zabrakło 5 godzin 27 minut. Nie wykonano wydruku z karty i nie opisano przyczyn powstania naruszenia. W toku kontroli nie okazano także dokumentu uzasadniającego odstąpienie od przestrzegania norm czasu prowadzenia pojazdu oraz wymaganych odpoczynków. Organ za zasadne uznał nałożenie kary pieniężnej w wysokości 2 700 zł sumując kary określone w lp. 5.7 pkt 1, 2 i 3 załącznika nr 3 do u.t.d., podczas gdy stwierdzone naruszenie podlega karze pieniężnej wyłącznie w oparciu o treść lp. 5.7 pkt 3, tj. za każdą rozpoczętą godzinę powyżej 2 godzin kara pieniężna wynosi 550 złotych. W przypadku zatem, gdy do normy 9-godzinnego skróconego odpoczynku dziennego zabrakło 5 godzin i 27 minut, kara pieniężna za stwierdzone naruszenie powinna wynosić 2 200 złotych (tj. 4 x 250 złotych).

W toku kontroli ustalono również, że 13 lutego 2021 r. kierowca – Y.P. rozpoczął pracę o godz. 20:24 i w 24-godzinnym okresie rozliczeniowym trwającym od godz. 20:24 -13 lutego 2021 r. do godz. 20:24 - 14 lutego 2021 r. odebrał najdłuższy odpoczynek od godz. 08:16 (14 lutego 2021 r.) do godz. 10:49 (14 lutego 2021 r.). Odpoczynek trwał zatem 2 godziny i 33 minuty i do normy 9-godzinnego skróconego odpoczynku dziennego zabrakło 6 godzin i 27 minut. Podobnie, jak w przedstawionym powyżej przypadku nie wykonano wydruku z karty i nie opisano przyczyn powstania naruszenia. Nie okazano także dokumentu uzasadniającego odstąpienie od przestrzegania norm czasu prowadzenia pojazdu oraz wymaganych odpoczynków. Organ za stwierdzone naruszenie nałożył karę pieniężną w wysokości 3 250 zł sumując ponownie kary określone w lp. 5.7 pkt 1, 2 i 3 załącznika nr 3 do u.t.d., podczas gdy stwierdzone naruszenie podlega karze pieniężnej wyłącznie w oparciu o treść lp. 5.7 pkt 3 załącznika nr 3 do u.t.d. W przypadku gdy do normy 9-godzinnego skróconego odpoczynku dziennego zabrakło 6 godzin i 27 minut wysokość kary pieniężnej powinna wynosić 2 750 złotych (tj. 6 x 550 złotych).

Na tle przedstawionych okoliczności podkreślić należy, że treść lp. 5.7. załącznika nr 3 do u.t.d., w brzmieniu obowiązującym od 3 września 2018 r., jest odmienna od poprzednio obowiązującego uregulowania. Wykładnia omawianej regulacji sprzed nowelizacji, według której dopuszczalne jest sumowanie kar za poszczególne naruszenia, dotyczące skrócenia wymaganego skróconego okresu odpoczynku dziennego kierowców, jest obecnie nieprawidłowa. Ustawodawca konstruując w znowelizowanej ustawie ww. przepisy użył zwrotów "o czas do", "o czas powyżej", "za każdą rozpoczętą godzinę powyżej" dla określenia norm czasowych naruszeń, od których uzależnił wysokość kary. W tym kontekście zwrot "powyżej" został użyty na określenie zdarzenia, które trwa od jego zaistnienia.

W lp. 5.7 w aktualnym brzmieniu załącznika nr 3 do u.t.d., wyraźnie określono, ile wynosi kara pieniężna za skrócenie wymaganego skróconego okresu odpoczynku dziennego, tj. o czas do 1 godziny - 150 zł; o czas powyżej 1 godziny do 2 godzin - 350 zł; za każdą rozpoczętą godzinę powyżej 2 godzin - 550 zł. W każdym przypadku przekroczenie progów przewidzianych dla poszczególnych naruszeń powoduje uruchomienie kolejnej, wyższej sankcji, ale nie każde przekroczenie progów powoduje sumowanie kwot kar od najniższej do najwyższej, to bowiem zależy od regulacji wprowadzonej przez ustawodawcę. Brzmienie aktualnie obowiązującego lp. 5.7 załącznika nr 3 do u.t.d. nie pozwala na przyjęcie, że przewidziane w nim kary za to samo naruszenie przepisów podlegają łączeniu. Tym samym niedopuszczalna jest praktyka sumowania kar w stosunku do jednego naruszenia przepisów transportu drogowego (por. m.in. wyrok NSA z dnia 26 listopada 2021 r., sygn. akt II GSK 1863/21, dostępny: cbois.nsa.gov.pl).

Organy dokonały zatem nieuprawnionego, wielokrotnego sankcjonowania tego samego naruszenia przepisów u.t.d. Sumując kary przewidziane w lp. 5.7 pkt 1, 2 i 3 załącznika nr 3 do u.t.d. za to samo naruszenie, nie uwzględniły zmiany brzmienia przepisów dokonanych nowelizacją z 3 września 2018 r. Łączna wysokość kary pieniężnej za stwierdzone powyżej naruszenia lp. 5.7 załącznika nr 3 do u.t.d. powinna zatem wynieść 4 950 złotych, a nie jak błędnie ustaliły organy – 5 950 złotych.

Ad. 3) Dotyczy naruszenia polegającego na przekroczeniu maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy.

Zgodnie z art. 7 umowy AETR, po czteroipółgodzinnym okresie prowadzenia pojazdu kierowcy przysługuje co najmniej 45-minutowa przerwa, chyba że zaczyna on okres odpoczynku. Przerwę tę, określoną w artykule 1 litera (n) niniejszej umowy, może zastąpić przerwa długości co najmniej 15 minut, po której nastąpi przerwa długości co najmniej 30 minut, rozłożone w czasie w taki sposób, aby zachować zgodność z postanowieniami ustępu 1. Dla celów niniejszego artykułu, czas oczekiwania i czas niepoświęcony prowadzeniu pojazdu, spędzony w pojeździe będącym w ruchu, na promie lub w pociągu nie będzie traktowany jako "inna praca" określona w artykule 1, litera (q) niniejszej umowy i będzie mógł być zakwalifikowany jako "przerwa". Przerwy przestrzegane na podstawie niniejszego artykułu nie mogą być uznawane za dzienne okresy odpoczynku.

Konsekwencją powyższej regulacji jest treść lp. 5.11. załącznika nr 3 do u.t.d., który sankcjonuje przekroczenie maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy:

1) o czas do mniej niż 30 minut karą pieniężną w Wysokości 100,00 zł;

2) o czas od 30 minut do mniej niż 1 godzina i 30 minut karą pieniężną w wysokości 250,00 zł;

3) za każde rozpoczęte 30 minut od 1 godziny i 30 minut karą pieniężną w wysokości 350,00 zł.

Z akt sprawy wynika, że 14 lutego 2021 r. kierowca – Y.P. od godz. 10:49 do godz. 17:57 prowadził pojazd przez 6 godzin i 42 minuty, co oznacza, że norma czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy, tj. 4 godzin i 30 minut została przekroczona o 2 godziny i 12 minut. W toku kontroli nie okazano dokumentu uzasadniającego odstąpienie od norm czasu pracy. Z uwagi na stwierdzone naruszenie organ za zasadne uznał nałożenie kary pieniężnej w wysokości 1 050 zł sumując kary przewidziane w lp. 5.11 pkt 1, 2 i 3 załącznika nr 3 do u.t.d., podczas gdy za stwierdzone naruszenie winna być nałożona kara pieniężna wyłącznie w oparciu o treść lp. 5.11 pkt 3 załącznika nr 3 do u.t.d., tj. każde rozpoczęte 30 minut od 1 godziny i 30 minut sankcjonowane jest karą pieniężną w wysokości 350,00 zł. W przypadku zatem przekroczenia normy czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy, tj. 4 godzin i 30 minut o 2 godziny i 12 minut kara pieniężna powinna wynosić 700 złotych.

Należy podkreślić, że analiza wymienionego uregulowania wskazuje, że w przypadku przekroczenia czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy o czas powyżej 30 minut a mniej niż 1 godzina i 30 minut winna być wymierzona jedynie kara określona w lp.5.11 pkt 2, tj. 250 złotych. Kara ta jest wyższa o 150% od kary określonej w lp. 5.11 pkt 1 (przy założeniu, że 100 zł to 100%) a więc należy uznać, że obejmuje ona już przekroczenie czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy do 30 minut. W sytuacji gdyby ustawodawcy chodziło aby w razie prowadzenia pojazdu bez przerwy powyżej 30 minut a krócej niż 1 godzina i 30 minut sumować kary pkt 1 i 2 to treść pkt 2 byłaby inna, a mianowicie wskazywałaby, że poza karą określoną w pkt 2 należy doliczyć ponadto karę określoną w pkt 1 (np. użyto by sformułowania "dodatkowo" lub podobnego). Treść lp. 5.11 pkt 2 załącznika nr 3 do u.t.d. nie zawiera jednak takiego sformułowania lecz wprost określa ile wynosi kara za przekroczenie czasu prowadzenia pojazdu o więcej niż 30 minut a mniej niż 1 godzina i 30 minut. W związku z powyższym organy powinny wymierzyć karę w łącznej wysokości 700 złotych określoną w lp. 5.11 pkt 3 załącznika nr 3 do u.t.d., a nie sumować kary określone w lp. 5.11 pkt 1 i 2 i 3.

Reasumując tą część rozważań sąd podzielił stanowisko wyrażone w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, że brak jest w przepisach u.t.d. podstaw do sumowania kar jednostkowych, przewidzianych w l.p.5.1, l.p.5.2., l.p. 5.6, l.p. 5.7, l.p. 5.11 załącznika nr 3 do u.t.d. Przedmiotowego sumowania nie można także tłumaczyć koniecznością zapewnienia skuteczności i proporcjonalności kar, w celu osiągnięcia odstraszającego ich celu, zgodnie ze wskazaniami wynikającymi z rozporządzenia nr 561/2006, ponieważ po pierwsze, państwa członkowskie mogą osiągnąć ten cel, poprzez odpowiednie (progresywne) określenie stawek kar za poszczególne okresy naruszeń. Poza tym, kumulatywne wymierzanie kar, które również może prowadzić do tego celu, musiałoby mieć konkretną podstawę prawną. Tej jednak nie sposób stwierdzić. Wobec powyższego przyjąć należy zgodnie z zasadami logicznego rozumowania oraz zasadami prawniczej argumentacji, że mniejsza skala naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego, zawiera się w większym – właściwym jej przedziale. Dlatego w tych wypadkach właściwa jest stawka kary, przewidziana właśnie dla rzeczywistego okresu przekroczenia. Tak więc jedno stwierdzone naruszenie w każdym z wyżej wymienionego wykazu naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega kwalifikacji wyłącznie do jednej pozycji (określonego jej punktu) załącznika nr 3 do u.t.d. (por. m.in. wyrok NSA z dnia 24 listopada 2021 r., sygn. akt II GSK 1753/21).

W każdym zatem przypadku przekroczenie progów przewidzianych dla poszczególnych naruszeń powoduje uruchomienie kolejnej, wyższej sankcji, a nie sumowanie sankcji od najniższej do najwyższej. W przypadku sumowania kar, o których mowa powyżej, dochodzi do nieuprawnionego, kilkukrotnego sankcjonowania jednego naruszenia przepisów, a takie działanie należy ocenić jako nieproporcjonalne i automatyczne, a tym samym niezgodne z pkt 26 wprowadzenia do rozporządzenia nr 561/2006, nakazującego, aby kary stosowane przez państwa członkowskie w przypadku naruszeń jego przepisów były skuteczne, proporcjonalne, odstraszające i niedyskryminujące (por. wyroki; WSA w Olsztynie z 23 stycznia 2020 r., sygn. akt II SA/Ol 1106/19, WSA w Rzeszowie z 19 lutego 2020 r., sygn. akt II SA/Rz 1386/19, WSA w Opolu z 3 września 2020 r., sygn. akt II SA/Op 170/20, WSA w Łodzi z 25 września 2020 r., sygn. akt III SA/Łd 227/20 i 11 listopada 2020 r., sygn. akt III SA/Łd 154/20, dostępne cbois.nsa.gov.pl).

Organy opierając się zatem na błędnej wykładni ww. przepisów nieprawidłowo wyliczyły wysokość kary pieniężnej za stwierdzone w toku kontroli naruszenia określone w lp. 5.2, lp. 5.7, i lp. 5.11 załącznika nr 3 do u.t.d. Łączna wysokość kary pieniężnej za stwierdzone powyżej naruszenia powinna zatem wynieść 6 150 złotych, a nie jak błędnie ustaliły organy – 7 800 złotych.

Wbrew natomiast zarzutom postawionym w skardze sąd podzielił stanowisko organu o braku podstaw do zastosowania w sprawie niniejszej art. 92b art. 92c ust. 1 u.t.d.

Należy podkreślić, że ciężar udowodnienia okoliczności egzoneracyjnych wymienionych w art. 92b i 92c u.t.d. spoczywa każdorazowo na podmiocie wykonującym przewóz drogowy, bowiem to on musi wykazać, (a nie bez dowodów jedynie wskazać), że dołożył należytej staranności i nie miał wpływu na powstałe naruszenia przepisów transportu drogowego, przy czym brak takiego wpływu musi istnieć realnie. Chcąc wykazać, że przedsiębiorca nie miał wpływu na powstanie naruszenia, podmiot ten musi wskazać na konkretne okoliczności, które będą w tym zakresie rozważone przez organ, a okoliczności te muszą być wsparte dowodami (por. m.in. wyrok NSA z 5 sierpnia 2021 r., sygn. akt II GSK 1462/18, Lex nr 3248704).

Dowody powinny być zatem dostarczone lub przynajmniej wskazane przez przedsiębiorcę. Tymczasem w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie sposób uznać, by przesłanki egzoneracyjne określone w wymienionych przepisach zostały spełnione. Właściwa organizacja i dyscyplina pracy, o której mowa w art. 92b ust. 1 u.t.d., obejmuje nie tylko przeprowadzanie szkoleń pracowników, czy niezachęcanie ich, np. w systemie wynagradzania do naruszania obowiązującego czasu pracy. Obejmuje ona przede wszystkim stały, wnikliwy nadzór nad zatrudnionymi pracownikami, wykrywanie naruszeń przepisów i stosowną, przewidzianą przepisami prawa pracy reakcję. Takiego właściwego nadzoru strona skarżąca nie wykonywała, a tym samym nie została spełniona przesłanka w postaci zapewnienia przez spółkę właściwej organizacji i dyscypliny pracy, o której stanowi art. 92b ust. 1 pkt 1 u.t.d.

Z akt sprawy nie wynika bowiem by spółka organizowała jakiekolwiek szkolenia dotyczące obowiązków kierowców, wagi przestrzegania przepisów z zakresu transportu drogowego i konsekwencji ich naruszenia. Strona skarżąca nie przedstawiła obowiązującego w przedsiębiorstwie regulaminu pracy kierowców ani wewnętrznych uregulowań wskazujących na wprowadzenie systemu kontroli, który miałby zapobiegać naruszeniom przepisów przez kierowców np. poprzez stały kontakt telefoniczny lub poprzez system GPS z kierowcą, opracowywanie dokładanych planów trasy przejazdu (tj. zawierających dane dotyczące czasu przejazdu, oznaczenie miejsc i czasu postojów), czy też poprzez odpowiednie formy wynagradzania wymuszające na kierowcach przestrzeganie obowiązujących przepisów prawa.

Organ prawidłowo uznał również, że w rozpoznawanej sprawie strona skarżąca nie wykazała okoliczności, które uzasadniałyby zastosowanie z art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. Bowiem wszystkie okoliczności sprawy były okolicznościami, na które strona należycie kontrolując i nadzorując kierowcę, a także samemu działając zgodnie z prawem - miała wpływ i mogła je przewidzieć. Samowolne działanie kierowcy, którym przedsiębiorca posługuje się przy wykonywaniu działalności, w żadnym razie nie może zostać zakwalifikowane jako zdarzenie spowodowane wystąpieniem nadzwyczajnych, nieprzewidywalnych i niezależnych od przedsiębiorcy okoliczności, o których mowa w art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., w istocie rzeczy jest ono wyłącznie skutkiem niewłaściwej organizacji pracy samego przedsiębiorstwa oraz wynikiem braku właściwych rozwiązań mających na celu zdyscyplinowanie pracownika. Przepis art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. odnosi się jedynie do wyjątkowych sytuacji i to takich, których doświadczony i profesjonalny podmiot wykonujący przewóz drogowy przy zachowaniu najwyższej staranności i przezorności nie był w stanie przewidzieć. Sprawą przedsiębiorcy (przewoźnika) jest wprowadzenie takich rozwiązań organizacyjnych, które będą dyscyplinować osoby wykonujące na jego rzecz usługi kierowania pojazdem i eliminować naruszenia.

W związku z powyższym sąd podzielił stanowisko organów co do braku podstaw do zwolnienia strony skarżącej z odpowiedzialności za stwierdzone naruszenia. Zdaniem sądu nie zasługują również na uwzględnienie zarzuty postawione w skardze dotyczące naruszenia przepisów prawa procesowego, tj. art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 i art. 107 k.p.a., ponieważ przed wydaniem rozstrzygnięcia organy wyczerpująco zebrały, a następnie rozpatrzyły materiał dowodowy dokonując analizy wszystkich istotnych okoliczności faktycznych występujących w niniejszej sprawie. Podkreślić należy, że obowiązek wyczerpującego zebrania przez organ materiału dowodowego nie oznacza nieograniczonego obowiązku poszukiwania przez organ materiałów dowodowych mających wykazać okoliczności korzystne dla strony. Zasada ta nie zwalnia strony postępowania z obowiązku przedstawienia takich dowodów, z których wywodzi korzystne dla siebie skutki prawne. W niniejszej sprawie strona skarżąca nie zgadzając się z twierdzeniami organów, dowodów takich nie przedstawiła.

Reasumując sąd uznał, iż skarga jest uzasadniona aczkolwiek z innych przyczyn niż zostały w niej podniesione. Przeprowadzone postępowanie dowodowe wykazało, że strona skarżąca dopuściła się trzech naruszeń przepisów transportu drogowego lecz błędnie wyliczyła wysokość kar za poszczególne naruszenia. Stanowiło to naruszenie art. 92a ust. 1 i 7 u.t.d. w zw. z lp. 5.2, lp. 5.7 i lp. 5.11 załącznika nr 3 do u.t.d. co miało wpływ na wynik sprawy. Z przedstawionych powyżej względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.

Niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r., poz. 1842 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym sąd orzeka w składzie trzech sędziów.

k.ż.