Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt I SA/Op 331/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2008-01-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Podatek rolny
Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 233
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Gocki Sędziowie Sędzia NSA Gerard Czech Sędzia NSA Joanna Kuczyńska (spr.) Protokolant st. sekretarz sądowy Iwona Bergiel po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 23 stycznia 2008r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchylenia w całości decyzji ustalającej łączne zobowiązanie pieniężne oddala skargę


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] nr [...] uchylająca decyzję Wójta Gminy T. z dnia [...] o nr [...], którą ustalono skarżącemu łączne zobowiązanie pieniężne za rok 2007 i przekazująca sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji.

Wspomnianą wyżej decyzją z dnia [...] Wójt Gminy T. ustalił Panu J. M. łączne zobowiązanie pieniężne na rok 2007 w kwocie 1.060,00 zł, na co składał się podatek od nieruchomości w kwocie 973,00 zł, należny od łącznej powierzchni 9.130,00 m2 gruntów oznaczonych jako grunty pozostałe i budynku mieszkalnego o powierzchni 128,00 m2 oraz podatek rolny należny od powierzchni 0,4878 ha fizycznego gruntów rolnych.

Wójt Gminy T. jako podstawę ustalenia łącznego zobowiązania pieniężnego na rok 2007 wskazał złożony w dniu 30 grudnia 1994r. wykaz nieruchomości, informację w sprawie podatku od nieruchomości z dnia 1 marca 2004 r., zapis z ewidencji gruntów i budynków oraz uchwałę Rady Gminy T. z dnia 28 listopada 2005 r. w sprawie ustalania wysokości stawek podatku od nieruchomości oraz stawek opłat lokalnych na terenie gminy.

W wykazie nieruchomości sporządzonym przez J. M. w 1994 r. zawarta była informację, że jest właścicielem budynku mieszkalnego o pow. 128 m 2. Ponadto w złożonej informacji z dnia 1 marca 2004 r. wskazał podatnik, że nadal jest właścicielem wspomnianego budynku a także, że jest współwłaścicielem i współposiadaczem gruntów rolnych zabudowanych klasy V o powierzchni 0,0904 ha oraz użytków zielonych w klasie IV o pow. 0,4878 ha i w klasie V 0,0110 ha, dla których prowadzona jest księga wieczysta o nr 23628.

Z wypisu z rejestru gruntów według stanu z dnia 8 lutego 2006r wynikało, że jako współwłaściciele gruntów, objętych księgą wieczystą nr [...], o łącznej powierzchni 1.5022 ha w częściach równych ujawnieni są: Pani W. M. i Pan R. M. W skład tych gruntów wchodzą:

- łąki trwałe w klasie IV (ŁIV) o pow. 0.4878 ha

- łąki trwałe w klasie V (Ł V) o pow. 0.0110 ha

- użytki rolne zabudowane w klasie V (B - RV) o pow. 0.0904 ha

- zurbanizowane tereny niezabudowane (Bp) o powierzchni łącznej 0.9130 ha.

Zaskarżona decyzja w sprawie wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego z rok 2007 została skierowana do Pana J. M., jako spadkobiercy po zmarłych rodzicach W. i R. M. Jednocześnie organ I instancji wskazał w tej decyzji, jako współwłaścicieli w udziałach po ½ , Panią W. M. i Pana R. M.

Decyzja stała się przedmiotem odwołania, w którym podatnik stwierdził, że nie jest właścicielem nieruchomości i gruntów nią objętych. Jednocześnie wskazał, że właścicielami byli zmarli rodzice W. i R. M. Wskazując na akta Sądu Rejonowego w Opolu Wydział I Cywilny sygn. akt [...], stwierdził, że jest trzech spadkobierców: M. J., S. M. i M. J. W związku z tym, że nie jest właścicielem wymienionych w decyzji gruntów i nieruchomości, wnosi o naliczenie podatku wszystkim właścicielom. Nadto wnosi o zaliczenie gruntów jako gospodarstwa, a nie jako działki budowlane. Jednocześnie prosi, aby zapłacony przez niego za rok 2006 podatek zmienić poprzez uwzględnienie w opodatkowaniu gospodarstwa rolnego. Pismem z dnia 20 marca 2007r. Pan J. M. uzupełnił powyższe odwołanie o informację, że część spadku po J. M. dziedziczy jego jedyna córka I. M. obecnie M. Jednocześnie Pan J. M. zwrócił się z pytaniem czy jako częściowy spadkobierca, ale nie będący właścicielem, zobowiązany jest płacić podatek od nieruchomości ustalony przez Gminę T.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. uchyliło zaskarżoną decyzję, wskazując, że skierowanie decyzji ustalającej łączne zobowiązanie pieniężne do osób nieżyjących tj. Pani W. M. i Pana R. M., jest nieprawidłowe. Nie można kierować decyzji do osób nieżyjących, gdyż nie są one podatnikami, a przez to stronami w rozumieniu art. 133 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa / Dz. U. z 2005 r. Nr. 8, poz. 60 ze zm./ w zw. z art. 3 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym / Dz.U. z 2006 r. Nr 136,poz.969 ze zm./ i art. 3 ustawy z 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych Dz.U. z 2006 r. Nr 121, poz. 884 zezm./.

Wskazał organ odwoławczy, że w myśl postanowień art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17.05.1989r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2000r. nr 100, poz. 1086 ze zm.), podstawę wymiaru podatków stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Oznacza to, że organ podatkowy jest związany danymi wynikającymi z ewidencji gruntów, ale jedynie w zakresie mającym na celu wymiar podatku - tj. co powierzchni, rodzaju i klasyfikacji poszczególnych gruntów. Dane dotyczące kwestii własności, czy posiadania mogą być ustalane oparciu o inne dowody w szczególności gdy ewidencja gruntów nie zawiera w tym zakresie aktualnych danych.

Zdaniem organu odwoławczego w sprawie konieczne jest przeprowadzenie postępowania dowodowego co do tego, jakie osoby są podatnikami podatku rolnego i podatku od nieruchomości. W szczególności należy ustalić krąg spadkobierców po poprzednich właścicielach: W. i R. M., a także - jeśli będzie to miało związek ze sprawą - po Panu J. M. Pomocne w tym zakresie mogą być informacje dotyczące wskazanego przez odwołującego się postępowania sądowego, a także dane z księgi wieczystej, której numer podatnik podał w informacji o nieruchomościach na 2004r. Niezależnie od tego jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy. Rozpatrując ponownie sprawę organ I instancji zobowiązany jest ustalić, w sposób jednoznaczny kto jest podatnikiem podatku rolnego i podatku od nieruchomości, a decyzję w przedmiocie łącznego zobowiązania podatkowego za rok 2007 skierować do podatnika, na zasadach określonych w art. 6c ustawy o podatku rolnym. Jeżeli przedmiotowymi gruntami włada posiadacz samoistny, wówczas należy wskazać na podstawie jakich dowodów fakt ten ustalono.

Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego stała się przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu. W skardze J. M. zwraca się do Sądu o wyjaśnienie wielkości powierzchni nieruchomości, których w części jest spadkobiercą. Wskazuje na szereg nieścisłości dotyczących charakteru i areału poszczególnych działek. Wykazuje różnicę do opodatkowania ilości 0,50 ha powierzchni działek. Prosi również o wyjaśnienie czy Gmina mogła bez zgody właścicieli i spadkobierców zabrać samowolnie ziemię i nie uregulować należności spadkobiercom.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wnosząc o oddalenie skargi. Podkreślono, że skarga nie zawiera zasadniczo zarzutów przeciwko decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje :

Skarga nie jest uzasadniona, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa w sposób, który musiałby skutkować jej wyeliminowaniem z obrotu prawnego.

W pierwszej kolejności należy ustosunkować się do konstrukcji samej skargi i jej zakresu przedmiotowego. Generalnie, Skarżący oczekuje od Sądu przeprowadzenia postępowania dowodowego i w jego wyniku ustalenia faktycznych podstaw opodatkowania jego własności.

W oparciu o art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./, zadanie sądu administracyjnego polega na dokonaniu kontroli (oceny) działalności organów administracji. Sąd na skutek zaskarżenia aktu lub czynności (bezczynności) organu administracji publicznej nie przyjmuje sprawy administracyjnej jako takiej do końcowego załatwienia, lecz ma jedynie skontrolować (ocenić) działalność tego organu. Z tego względu sąd administracyjny, co do zasady, nie może zastępować organu administracji publicznej i wydawać końcowego rozstrzygnięcia sprawy. Orzeczenia sądu administracyjnego, w razie uwzględnienia skargi, rozstrzygają o uchyleniu lub stwierdzeniu nieważności zaskarżonego aktu oraz zobowiązują organ administracji publicznej do określonego zachowania się w toku dalszego załatwiania sprawy. Przejęcie przez sądy administracyjne kompetencji organu administracji publicznej do końcowego załatwienia sprawy stanowiłoby wyjście poza konstytucyjnie określone granice kontroli działalności administracji publicznej (R. Hauser, A. Kabat, Właściwość sądów administracyjnych, RPEiS 2004, nr 2, s. 25 i in.).

Sąd rozpoznał sprawę ze skargi Pana M. zgodnie ze swoja właściwością oceniając zaskarżona decyzję jedynie pod kątem jej legalności.

Stwierdza Sąd, że skarżący nie dostrzega faktu, że zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. jest decyzją kasacyjną i ma na celu wyeliminowanie pierwotnej decyzji z obrotu oraz spowodowanie aby organ pierwszej instancji tj. Wójt Gminy T. przeprowadził powtórnie postępowanie w zakresie ustalenia zobowiązań skarżącego w zakresie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2007 r.

Na tle zaistniałego stanu faktycznego stwierdzić trzeba, że wystąpiły podstawy do uchylenia decyzji organu pierwszej instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez ten organ. Wskazane rozstrzygnięcie należy oceniać w kontekście regulacji art. 233 § 2 Ordynacji podatkowej, z treści którego wynika, iż organ odwoławczy może uchylić w całości decyzję organu pierwszej instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości lub w znacznej części. Przekazując sprawę, organ odwoławczy wskazał okoliczności faktyczne, które należy zbadać przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.

Istotne w sprawie również było stwierdzenie przez organ odwoławczy, że istnieje materiał dowodowy, który nie był przedmiotem analizy organów podatkowych pierwszej instancji a niewątpliwie jego analiza może wpłynąć na wysokość opodatkowania.

Zakres ponownego postępowania przed organami pierwszej instancji oraz katalog dodatkowych ustaleń do jakich zobowiązany został organ, wskazany został w zaskarżonej decyzji w sposób prawidłowy.

Dopuszczalne jest wydanie decyzji kasacyjnej i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, gdy postępowanie przeprowadzone w pierwszej instancji wymaga znacznego poszerzenia materiału dowodowego w sprawie. Ma to miejsce wtedy, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub znacznej części. W takich wypadkach organ odwoławczy, aby dokonać oceny prawidłowości ustalenia stanu faktycznego, musiałby przeprowadzić postępowanie wyjaśniające albo w całości, albo w znacznej części, a do tego nie jest uprawniony, nie mieści się to w jego kompetencji.

W wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 marca 2006r. o sygn. akt III SA/Wa 228/06 wskazano, że cyt." Postępowanie wyjaśniające prowadzone przez organ odwoławczy może być tylko "dodatkowym" w stosunku do postępowania wyjaśniającego przeprowadzonego w pierwszej instancji oraz że wymieniony organ nie może przeprowadzić tego postępowania w całym zakresie bądź w znacznej części, a jedynie w celu uzupełnienia materiałów i dowodów w sprawie. O tym, czy postępowanie prowadzone przez organ odwoławczy stanowiłoby uzupełnienie materiałów i dowodów w rozumieniu art. 229 Ordynacji podatkowej, czy też wykraczałoby poza granice wyznaczone tym przepisem, decyduje zestawienie zakresu przepisu oraz znaczenie badanych dowodów dla rozstrzygnięcia sprawy, oceniane na tle zebranego już materiału dowodowego. W sytuacji, gdy organ odwoławczy uzna, że zachodzi konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części, wówczas ma obowiązek uchylić decyzję organu pierwszej instancji i przekazać sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia."

W wyroku wyżej wskazanym zauważył Sąd również, że istota dwuinstancyjnego postępowania polega na tym, że organ odwoławczy obowiązany jest do rozpoznania sprawy co do istoty tylko wtedy, gdy na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego doszło do niezbędnych ustaleń dotyczących stanu faktycznego sprawy, a ewentualne braki w tym zakresie mogą być uzupełnione w trybie art. 229 Ordynacji podatkowej. Kompetencja do przeprowadzenia postępowania dowodowego, czy zlecania jego przeprowadzenia przez organ pierwszej instancji, należy do uprawnień organu odwoławczego i zależy od oceny stanu już zrealizowanego postępowania dowodowego w sprawie.

Przepis art. 233 § 2 Ordynacji podatkowej ma charakter uznaniowy, a nie związany. Zastosowanie tego przepisu przez organ drugiej instancji jest możliwe gdy wystąpią wskazane w nim przesłanki tj. jeżeli rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania w całości lub w znacznej części .

Zdaniem Sądu, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. wykazało w zaskarżonej decyzji, że zaistniały dostateczne przesłanki do wydania decyzji kasacyjnej po myśli art. 233 ustawy Ordynacja podatkowa.

Mając na względzie powyższe skargę należało, oddalić a to po myśli art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm/.