Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 785/08
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2009-04-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 41 pkt 2
journal: Dz.U. 2004 nr 64 poz 593
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Łukaszewska-Macioch (spr.), Sędzia NSA Janina Antosiewicz, Sędzia del. NSA Jerzy Krupiński, Protokolant Kamil Wertyński, po rozpoznaniu w dniu 2 kwietnia 2009r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej W. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 października 2007r. sygn. akt I SA/Wa 1110/07 w sprawie ze skargi W. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] maja 2007r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 8 października 2007 r. sygn. akt I SA/Wa 1110/07 w sprawie ze skargi W. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] maja 2007 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego:

- w punkcie pierwszym uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję Kierownika Środowiskowego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. z dnia [...] kwietnia 2007 r. nr [...] w częściach dotyczących odmowy przyznania zasiłku celowego na zakup i wymianę dwóch zamków do drzwi wejściowych, zamka w drzwiach szafy w przedpokoju i zadłużenia z tytułu opłat mieszkaniowych,

- w punkcie drugim oddalił skargę w pozostałej części

- i w punkcie trzecim stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w zakresie opisanym w punkcie pierwszym.

W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał następujące okoliczności faktyczne sprawy:

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2007 r. nr [...] Kierownik Środowiskowego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. postanowił:

I. z podania z dnia [...] marca 2007 r.:

1) przyznać zasiłek celowy w wys. 2 zł - na zakup żywności,

2) przyznać zasiłek celowy w wys. 39,11 zł - na zakup leków,

3) odmówić pomocy na:

a) zwrot za kserokopie dokumentów i zakup znaczków pocztowych,

b) opłacenie zaległości za energię elektryczną.

II. z drugiego podania z dnia [...] marca 2007 r.:

1) odmówić pomocy na:

a) pokrycie opłaty zażalenia w Sądzie Rejonowym w P. Wydział [...] Rodzinny,

b) naprawę żyrandola i kontaktów,

III. z podania z dnia [...].04.2007 r.:

1) przyznać zasiłek celowy w wys. 6,40 zł - na zakup leków,

2) przyznać zasiłek celowy w wys. 6 zł - na pokrycie kosztów przejazdu z B. do P. (bilet powrotny) do poradni zdrowia psychicznego,

3) odmówić pomocy na:

a) zwrot za kserokopie dokumentów i zakup znaczków pocztowych,

IV. z podania z dnia [...] kwietnia 2007 r.:

1) przyznać zasiłek celowy w wys. 7,55 zł - na zakup żywności,

2) odmówić pomocy:

a) na zakup i wymianę 2 zamków do drzwi wejściowych,

b) na zakup i wymianę zamka w drzwiach szafy przedpokoju,

c) na zakup 3 maszyn do pisania,

d) na oddłużenie mieszkania,

e) za okradzenie lokalu z 16.000 szt. dokumentów,

f) w kwocie 1 miliard złotych za zdewastowanie i ograbienie lokalu przez sekretarkę Burmistrza Miasta,

g) 1 miliard za nieterminowe wypłacenie zasiłku stałego

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie, decyzją z dnia [...] maja 2007 r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołania W. K., zaskarżoną decyzję utrzymało w mocy. W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że norma art. 39 ww. ustawy ma charakter normy uznaniowej, co pozwala organowi na podjęcie decyzji w ramach tzw. uznania administracyjnego. Przyznanie zasiłku z pomocy społecznej nie jest prawnym obowiązkiem organów administracji. Zachowują one w tej mierze znaczny zakres swobody zarówno w ocenie warunków bytowych zainteresowanego, jak i w ocenie okoliczności sprawy, a także korzystają ze swobody w wyborze właściwego rozstrzygnięcia. Swoboda działania organu nie zwalnia oczywiście z obowiązku starannego działania i przeprowadzenia postępowania zgodnie z zasadami k.p.a. Badając sprawę pod tym kątem, organ odwoławczy stwierdził, iż organ I instancji nie przekroczył granic uznania administracyjnego. Organ odwoławczy podkreślił, że wyrażona art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej zasada subsydiarności stanowi, że pomoc społeczna ma na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne zasoby, możliwości i uprawnienia. Z treści przytoczonego przepisu wynika, że pomoc społeczną osoba może otrzymać dopiero wówczas, gdy wykorzysta, po pierwsze - swoje uprawnienia, w tym np. zasiłek dla bezrobotnych, rentę, emeryturę, zasiłki chorobowe i rodzinne, świadczenia alimentacyjne, po drugie - własne zasoby i możliwości, przez które należy rozumieć nie tylko sytuację materialną ale również właściwości psychofizyczne, kwalifikacje zawodowe, aktywność w rozwiązywaniu własnych i rodzinnych problemów oraz gotowość współdziałania w tym celu z innymi. W niniejszej zaś sprawie brak jest po stronie wnioskodawcy podjęcia wskazanych przykładowo wyżej działań, pomimo istnienia obiektywnych warunków sprzyjających przezwyciężeniu trudnej sytuacji życiowej, co uzasadnia odmowę udzielenia pomocy. Nie można też pominąć art. 4 ustawy, który nakłada na osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej obowiązek współudziału w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej. Wskazano, że uzyskana pomoc w żadnym wypadku nie usprawiedliwia i nie może usprawiedliwiać bezczynności osób z niej korzystających. Powszechnie przyjmuje się więc, że organy pomocy społecznej przy przyznawaniu świadczeń, poza przesłankami warunkującymi przyznanie danego świadczenia muszą uwzględniać ogólne dyrektywy odnoszące się do celów pomocy społecznej. Podkreślono również, że pomoc społeczna nie jest i nie może być traktowana jako stałe źródło dochodu służące do zaspokojenia choćby tylko najbardziej uzasadnionych potrzeb.

W tej sytuacji Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, że w toku postępowania administracyjnego zebrano materiał dowodowy pozwalający na ustalenie sytuacji materialnej skarżącego i rozstrzygnięcie sprawy co do jej istoty, a podjęta przez organ I instancji decyzja jest prawidłowa.

Decyzję Kolegium W. K. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze zawarł wnioski o przyznanie mu zasiłków celowych.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 8 października 2007 r. sygn. akt I SA/Wa 1110/07 uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji w częściach dotyczących odmowy przyznania zasiłku celowego na zakup i wymianę dwóch zamków do drzwi wejściowych, zamka w drzwiach szafy w przedpokoju i zadłużenia z tytułu opłat mieszkaniowych, w pozostałej zaś części skargę oddalił. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd stwierdził, że akta sprawy zawierają braki uniemożliwiające pełną ocenę stanu faktycznego i stanu prawnego co do rozstrzygnięcia w częściach dotyczących odmowy przyznania zasiłku celowego na: zakup i wymianę dwóch zamków do drzwi wejściowych, zakup i wymianę zamka w drzwiach szafy w przedpokoju oraz "oddłużenia" mieszkania. Organy odmawiające skarżącemu przyznania zasiłku w wyżej wskazanym zakresie podniosły, że sprawy zasiłku na te cele były rozpatrzone już wcześniej zapadłymi decyzjami: z [...] września 2006 r. - [...] (zamek w drzwiach szafy w przedpokoju), z dnia [...] sierpnia 2006 r. - [...] (zamek do drzwi wejściowych), z dnia [...] lutego 2007 r. - [...] (oddłużenie mieszkania). Wspomnianych decyzji nie ma jednak w aktach sprawy. Sąd stwierdził też brak wniosków inicjujących postępowanie w zakresie tej pomocy, co uniemożliwiło dokonanie oceny co do tożsamości żądania skarżącego w przedmiocie wniosku o przyznanie zasiłku celowego na zakup i wymianę dwóch zamków do drzwi wejściowych, zamka w drzwiach szafy w przedpokoju oraz "oddłużenia" mieszkania zgłoszonych w sprawach zakończonych wyżej powołanymi przez organ decyzjami, a wnioskami zgłoszonymi w niniejszej sprawie. Ponadto Sąd zauważył, że w piśmie z dnia [...] kwietnia 2007 r. skarżący domaga się pomocy na zakup i wymianę dwóch zamków w drzwiach wejściowych, a organ wskazując na rozpatrzenie wniosku w tej kwestii decyzją z [...] sierpnia 2006 r. wzmiankuje o decyzji w sprawie zamka (przez co należy rozumieć, że chodzi o jeden zamek). Sąd wskazał również, że organy rozstrzygając w przedmiocie wniosku o "oddłużenie mieszkania" nie wyjaśniły, co to pojęcie oznacza; a tym samym, jakiej pomocy skarżący oczekuje i za jaki okres czasu. Niejasność i nieprecyzyjność w określaniu żądań przez stronę skarżącą nakłada na organ obowiązek wnikliwego ustalenia ich treści. Temu służy m.in. wywiad środowiskowy, podczas którego należy usunąć zaistnienie wątpliwości. Organ nie wyjaśniając, czy żądania pomocy na zakup i wymianę dwóch zamków do drzwi wejściowych, zakup i wymianę zamka w drzwiach szafy w przedpokoju oraz "oddłużenia" mieszkania, wskazane w podaniu z dnia [...] marca 2007 r., są tożsame z żądaniem prawomocnie rozstrzygniętym decyzjami z [...] września 2006 r., [...] sierpnia 2006 r., [...] lutego 2007 r. naruszył art. 7 i 77 kpa. Są to istotne okoliczności z uwagi na zasadę trwałości decyzji administracyjnej i związania organu decyzją wprowadzoną do obrotu prawnego. Wydanie decyzji w sprawie już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną oznacza, że decyzja kolejna dotknięta byłaby wadą, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 3 kpa. Powyższe uchybienia mogły mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, wobec czego Sąd orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), powoływanej dalej jako: "P.p.s.a.".

Sąd wskazał, że w pozostałej części zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] maja 2007 r. nr [...] i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie naruszają prawa. Sąd uznał, że nie ma znaczenia, że w pkt I ppkt 3 lit b decyzji Kierownika Środowiskowego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. z dnia [...] kwietnia 2007 r. odmawia się przyznania pomocy na opłacenie zaległości za energię elektryczną, a w uzasadnieniu decyzji mowa jest o tym, że ta sprawa była już rozpatrywana decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2006 r. W aktach sprawy znajduje się powyższa decyzja, z której wynika, że wydana ona była w innym stanie faktycznym i prawnym, tj. na podstawie art. 41 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64 poz. 593 ze zm.), gdyż ówczesny dochód skarżącego przekraczał kryterium ustawowe osoby samotnie gospodarującej. Wobec powyższego nie zachodzi sytuacja orzekania przez organ dwukrotnie w tej samej sprawie. Ponadto jak trafnie podniósł organ I instancji, co znajduje potwierdzenie w aktach sprawy, w dacie wydawania decyzji skarżący nie zalegał z opłatami za energię elektryczną.

Sąd stwierdził również, że prawidłowe są rozstrzygnięcia o przyznaniu zasiłku celowego na zakup żywności, leków, pokrycie kosztów dojazdu na wizyty lekarskie. Skarżący spełniał wymogi uprawniające do przyznania zasiłku celowego i w tym zakresie decyzje organów obu instancji są zgodne z prawem.

Odnosząc się do pozostałych rozstrzygnięć Sąd przyznając słuszność rozstrzygnięciom organów wskazał, że zasiłek celowy, którego materialnoprawną podstawę stanowi przepis art. 39 ustawy o pomocy społecznej, jest świadczeniem przyznawanym w ramach uznania administracyjnego. Okoliczność ta powoduje, że sam fakt spełnienia przez wnioskodawcę ustawowych kryteriów nie oznacza automatycznego przyznania osobie zainteresowanej tego świadczenia i w wysokości przez nią oczekiwanej. Z przepisów ustawy regulujących tryb przyznawania zasiłku celowego wynika, że udzielając świadczeń z pomocy społecznej organ kieruje się zasadą dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy oraz uwzględnia potrzeby osób korzystających z pomocy społecznej.

Uznanie administracyjne obejmuje także prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy ustalać w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc, zgłoszonych przez nich żądań, a także wysokości środków finansowych przeznaczonych na świadczenia z zakresu pomocy społecznej. Nie ulega więc wątpliwości, że organ nie może zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób wnioskujących o pomoc i w wysokości oczekiwanej przez te osoby.

Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że słusznie Kierownik Środowiskowego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. decyzją z dnia [...] kwietnia 2007 r. odmówił skarżącemu zasiłku celowego na zakup znaczków pocztowych i wykonanie kserokopii dokumentów, opłatę zażalenia w Sądzie Rejonowym w P., naprawę żyrandola i kontaktów, zakup trzech maszyn do pisania, pomocy finansowej z powodu kradzieży z lokalu 1600 sztuk dokumentów, wypłacenia kwoty jednego miliarda złotych za zdewastowanie i ograbienie lokalu przez sekretarkę Burmistrza Miasta i kwoty w tej samej wysokości za nieterminowe wypłacanie zasiłku stałego. Podkreślono, że zasiłek celowy może organ przyznać na zaspokojenie niezbędnej potrzeby życiowej, żądanie zaś pomocy w zakresie powyżej wskazanym nie mieści się w tej kategorii. Odnośnie kserowania dokumentów to skarżący ma możliwość wykonania nieodpłatnie kserokopii w siedzibie Środowiskowego Ośrodka Pomocy Społecznej. Z uwagi na położenie Ośrodka w sąsiedztwie miejsca zamieszkania skarżącego nie ma potrzeby przesyłania pocztą korespondencji, co skarżący wielokrotnie czynił. Odnośnie opłaty zażalenia w sądzie powszechnym, to prawidłowo wskazał organ, iż skarżący nie przedstawił wezwania do zapłaty bądź postanowienia sądu, z którego wynikałoby, że faktycznie zobowiązany został do uiszczenia opłaty.

Za prawidłowe uznał też Sąd stwierdzenie, że przedłożenie przez skarżącego faktury za naprawę żyrandola i kontaktów z 2005 r. nie jest wystarczające do udzielenia pomocy w tym zakresie. Nie można bowiem dostrzec związku przyczynowo-skutkowego między wykonaną dwa lata temu naprawą a obecną sytuacją; tym bardziej, że skarżący jest od wielu lat i na bieżąco objęty różnymi formami pomocy społecznej.

Z powyższych przyczyn w tym zakresie Sąd I instancji oddalił skargę.

Sąd wskazał, że ponownie rozpoznając sprawę w uchylonym zakresie organ winien uwzględnić ocenę prawną zawartą w uzasadnieniu wyroku i wyjaśnić, czy wyżej opisane sprawy z wniosków skarżącego były już rozstrzygnięte ostatecznymi decyzjami, które organ I instancji powołał. W zależności od dokonanych ustaleń albo wyda decyzję o umorzeniu postępowania na podstawie art. 105 § kpa, albo wnioski strony rozstrzygnie merytorycznie.

W. K., reprezentowany przez adwokata z urzędu, wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę kasacyjną od powyższego wyroku. Wyrok zaskarżono w części utrzymującej w mocy decyzję organu II instancji w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego na zwrot za kserokopie dokumentów i zakup znaczków pocztowych, opłacenie zaległości za energię elektryczną, pokrycie opłaty zażalenia w Sądzie Rejonowym w P. Wydział [...] Rodzinny, naprawę żyrandola i kontaktów oraz zakup trzech maszyn do pisania. Pełnomocnik podniósł zarzut naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, wskazując na:

1) art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm., powoływanej dalej jako: P.u.s.a.) oraz art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 7, art. 8 i art. 77 § 1 kpa;

2) art. 1 § 1 i 2 P.u.s.a. i art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 2 ust. 1 i art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej.

Na tej podstawie wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku we wskazanej części i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu według norm przepisanych.

Zdaniem pełnomocnika, Sąd winien był uchylić zaskarżoną decyzję również w części odmawiającej przyznania zasiłku celowego na zwrot za kserokopie dokumentów i zakup znaczków pocztowych, opłacenie zaległości za energię elektryczną, pokrycie opłaty zażalenia w Sądzie Rejonowym w P., naprawę żyrandola i kontaktów oraz zakup trzech maszyn do pisania. Odmawiając zaś uchylenia decyzji w tej części Sąd nie wypełnił obowiązków nałożonych na niego przez ustawodawcę. Gdyby bowiem dokonał dogłębnej analizy sprawy oraz prawidłowej wykładni przepisów prawa mających zastosowanie w niniejszej sprawie, uznałby, że została ona wydana z naruszeniem przepisów postępowania mającym istotny wpływ na wynik sprawy i niewątpliwie uchyliłby decyzję.

Zdaniem pełnomocnika, okoliczność niezalegania przez skarżącego z opłatami za energię elektryczną nie uzasadniała odmowy przyznania na to zasiłku celowego. Należy zwrócić uwagę, że opłata za energię elektryczną z pewnością należy do niezbędnych potrzeb życiowych, podobnie jak naprawa żyrandola i kontaktów. Skoro zatem organ nie stwierdził istnienia przesłanek uzasadniających odmowę przyznania zasiłku celowego, to powinien był uwzględnić żądanie skarżącego. Co więcej, fakt, że skarżący w dacie wydania decyzji nie zalegał z opłatami za energię elektryczną nie oznacza, że nie mógł żądać przyznania mu zasiłku na zapłatę bieżącego rachunku za energię elektryczną. W odniesieniu zaś do naprawy żyrandola i kontaktów podniesiono, że uszkodzone urządzenia elektryczne stanowią zagrożenie życia dla osoby, która przebywa w ich pobliżu, a zatem kwalifikują się do przyznania nań zasiłku celowego. Ponieważ Sąd I instancji błędnie uznał, że decyzja Kolegium nie narusza prawa we wskazanym zakresie, to właśnie z tych przyczyn zaskarżony wyrok zasługuje na uchylenie w zaskarżonej części.

W odniesieniu do rozstrzygnięcia dotyczącego zasiłku celowego na pokrycie kosztów wykonania kopii dokumentów oraz znaczków pocztowych pełnomocnik skarżącego podniósł, że Sąd nie dostrzegł uchybień organów przy wyjaśnianiu stanu faktycznego sprawy. Organy nie ustaliły bowiem, czy dokumenty, których kopie są skarżącemu potrzebne mogą w ogóle zostać skopiowane w Ośrodku Pomocy Społecznej oraz o jakie dokumenty chodzi. Podobnie w odniesieniu do znaczków pocztowych, zwłaszcza że organom wiadomym jest, iż skarżący jest stroną licznych spraw sądowych i administracyjnych i nie zawsze z powodu swego stanu zdrowia może osobiście złożyć dany dokument we właściwym sądzie czy urzędzie. Zatem w tym konkretnym przypadku organy administracji powinny ustalić w sposób wyczerpujący stan faktyczny stanowiący podstawę ubiegania się przez skarżącego o zasiłki celowe na koszty kopiowania dokumentów oraz znaczki, czego wbrew przepisom nie uczyniły. Błędnym jest więc ustalenie Sądu I instancji, jakoby zaskarżona decyzja odpowiadała w tym zakresie prawu.

Powyższe argumenty, jak wskazuje autor skargi kasacyjnej, odnoszą się również do zasiłków celowych na zakup trzech maszyn do pisania oraz opłaty zażalenia w Sądzie Rejonowym w P. W tym względzie organy uznały, że skoro skarżący nie dołączył żadnych dowodów na poparcie swoich twierdzeń, to zbędna jest ich inicjatywa w tym zakresie. Wskazane zaniechanie stanowi naruszenie przepisów k.p.a. Zatem wyrok Sądu I instancji w zaskarżonej części zasługuje na uchylenie, ponieważ Sąd I instancji błędnie uznał postępowanie Kierownika Środowiskowego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. oraz SKO w przedmiocie zgromadzenia materiału dowodowego, za prawidłowe.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna wniesiona w niniejszej sprawie nie posiada usprawiedliwionych podstaw.

W myśl przepisu art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w skardze. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym – zdaniem skarżącego – uchybił Sąd, uzasadnienia ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego – wykazania, iż naruszenie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Skargę kasacyjną wniesioną w sprawie niniejszej pełnomocnik oparł na podstawie kasacyjnej wymienionej w art. 174 pkt 2 P.p.s.a. zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 1 § 1 i 2 P.u.s.a. oraz art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 7, art. 8 i art. 77 § 1 kpa oraz w związku z art. 2 ust. 1 i art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej. Uzasadnienie podniesionych zarzutów zawiera wyłącznie polemikę z oceną prawną przedstawioną przez Sąd I instancji w zakresie rozstrzygnięcia objętym zaskarżeniem. Nie wyjaśniono natomiast, w jaki sposób zarzucane uchybienia mogły wpłynąć na rozstrzygnięcie w przedmiocie zasiłku celowego na zwrot za wykonanie kserokopii dokumentów i zakup znaczków pocztowych, opłacenie zaległości za energię elektryczną, opłacenie zażalenia w Sądzie Rejonowym w P., naprawę żyrandola i kontaktów oraz zakup trzech maszyn do pisania, mając na względzie niekwestionowane ustalenia, że zaległości w opłatach za energię elektryczną faktycznie nie było, że skarżący ma możliwość wykonania nieodpłatnie kserokopii w siedzibie Środowiskowego Ośrodka Pomocy Społecznej w B., że wobec położenia Ośrodka w sąsiedztwie miejsca zamieszkania skarżącego nie ma potrzeby przesyłania pocztą korespondencji, że skarżący nie przedstawił wezwania do zapłaty zobowiązującego do uiszczenia opłaty sądowej. Skarga kasacyjna nie wyjaśnia także związku zarzucanych uchybień z zasadnością przyznania pomocy społecznej na zwrot kosztu naprawy żyrandola na podstawie faktury z 2005 roku, jak również na zakup przez skarżącego trzech maszyn do pisania. Nie wystarczy samo stwierdzenie, że gdyby Sąd I instancji dokonał głębszej analizy sprawy oraz prawidłowej wykładni przepisów prawa to uchyliłby decyzję. Naruszenie przepisów postępowania mogące mieć wpływ na wynik sprawy, o jakim mowa w art. 174 pkt 2 P.p.s.a., należy rozumieć jako potencjalny związek przyczynowy między wydanym orzeczeniem a wadą postępowania zarzucaną w skardze kasacyjnej. Ten związek musi być wykazany przez sporządzającego skargę kasacyjną pełnomocnika, gdyż skarga kasacyjna pozbawiona tego konstytuującego ją elementu uniemożliwia Sądowi ocenę jej zasadności.

Sytuacja taka ma miejsce w niniejszej sprawie. Nie sposób dopatrzyć się w uzasadnieniu skargi kasacyjnej przekonujących argumentów, że głębsza analiza sprawy przez Sąd I instancji doprowadziłaby do uchylenia rozstrzygnięcia odmawiającego pomocy na opłacenie faktury z 2005 roku, albo sfinansowanie zakupu trzech maszyn do pisania.

Z uwagi jednak na to, że autor skargi kasacyjnej oceniając negatywnie przeprowadzoną przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie sądową kontrolę zaskarżonej decyzji odwołuje się do zasad, na jakich oparta jest pomoc społeczna, należy zwrócić uwagę, że zgodnie z założeniami pomocy społecznej wyrażonymi najogólniej w art. 2, art. 3, art. 4 i art. 7 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Pomoc społeczna nie ma więc z założenia służyć pełnemu zaspokajaniu potrzeb podopiecznych. Wspiera jedynie osoby w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Zadaniem pomocy społecznej jest zapobieganie sytuacjom, o których mowa w art. 7 ustawy o pomocy społecznej, przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem. Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Potrzeby zaś osób i rodzin korzystających z pomocy winny zostać uwzględnione, o ile odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej.

Zgodnie z wolą ustawodawcy ocena warunków i możliwości udzielenia określonego rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń, stosownie do okoliczności konkretnej sprawy, należy do organu administracji, któremu w tym zakresie pozostawiono określony zakres swobody. Trzeba jednak mieć na względzie, że pomoc społeczna nie jest w stanie zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc, jak również udzielać świadczeń w oczekiwanej przez te osoby wysokości. Uznaniowy charakter decyzji w przedmiocie zasiłku celowego powoduje, iż nawet w przypadku spełnienia wszystkich ustawowych przesłanek organ może orzec o odmowie jego przyznania, bądź przyznać go w wysokości jaką uzna za zasadną. Istotnym jest również, że uprawnienia wynikające z przepisów ustawy o pomocy społecznej mają charakter subsydiarny, co oznacza, iż uzupełniają środki, możliwości i uprawnienia własne osoby objętej systemem świadczeń z pomocy społecznej. Powyższe oznacza, że osoba wnioskująca o przyznanie pomocy zobligowana jest w pierwszej kolejności do przezwyciężania we własnym zakresie swych problemów, a dopiero gdy nie jest w stanie tego dokonać, może zostać przyznana pomoc społeczna w określonej postaci.

Ustawa o pomocy społecznej ustanawia zasadę indywidualizacji i fakultatywności świadczeń z pomocy społecznej. Oznacza to z jednej strony indywidualne rozpoznanie zgłaszanych żądań, z drugiej zaś dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczenia do indywidualnych właściwości świadczeniobiorcy. Zasada fakultatywności polega na niemożności domagania się przez osoby i rodziny świadczenia z pomocy społecznej na dowolny cel, w określonym rodzaju, formie i rozmiarze. W przedmiotowej sprawie jest niesporne, że skarżący otrzymuje systematycznie pomoc w formie zasiłków celowych i specjalnych zasiłków celowych.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny uważa, że w niniejszej sprawie zachowane zostały zasady pomocy społecznej określone w ustawie.

Z tych powodów Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi kasacyjnej, w związku z czym, na zasadzie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w wyroku o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącego wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209 i 210 P.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania pomiędzy stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 P.p.s.a.), przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258 – 261 P.p.s.a. Stosownie do § 16 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.) pełnomocnik powinien złożyć wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu stosowne oświadczenie, o jakim mowa w tym przepisie.