Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 761/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2020-10-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 56 par. 1
journal: Dz.U. 2019 poz 1438
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Bogusław Wolas Sędziowie: WSA Wiesław Kuśnierz WSA Jarosław Wiśniewski (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 21 października 2020 r. sprawy ze skargi Z. Sp. z o.o. w R. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania egzekucyjnego skargę oddala


UZASADNIENIE

Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w K. jako organ egzekucyjny prowadził postępowanie egzekucyjne do majątku spółki "Z. - sp. z o.o. (dalej zobowiązana), na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 19.12.2018r. wystawionego przez wierzyciela - Naczelnika Urzędu farbowego [...].

Pismem z dnia 18.02.2020r. zobowiązana złożyła do organu egzekucyjnego wniosek o zawieszenie postępowania egzekucyjnego. Wniosek uzasadniła tym, że decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. z dnia 07.12.2018r. nr [...], która była podstawą prawną obowiązku objętego w/w tytułem wykonawczym została uchylona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu - sygn. akt I SA/Wr 82/19 z dnia 12.11.2019r.

Organ egzekucyjny przesłał wierzycielowi kopię wniosku spółki w celu uzyskania stanowiska w sprawie.

Wierzyciel, pismem z dnia 06.04.2020r. poinformował, że "nie widzi podstaw do zawieszenia ww. prowadzonego postępowania egzekucyjnego ".

Organ egzekucyjny, wbrew stanowisku wierzyciela, postanowieniem z dnia [...].04.2020r. nr [...] zawiesił postępowanie egzekucyjne.

W ustawowym terminie, wierzyciel złożył zażalenie na powyższe postanowienie. Zarzucił, że wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji organu II instancji nie zniweczyło skutków pozostawania w obrocie prawnym decyzji organu I instancji. Podniósł ponadto, że organ egzekucyjny wydając rozstrzygnięcie w przedmiocie zawieszenia postępowania egzekucyjnego może je oprzeć wyłącznie na jednej z wymienionych przesłanek z art. 56 upea, a inne okoliczności nie mogą stanowić podstawy zawieszenia postępowania egzekucyjnego.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. po zapoznaniu się z zażaleniem oraz aktami egzekucyjnymi postanowieniem z 29 czerwca 2020 r. nr [...] uchylił zaskarżone postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozstrzygnięcia. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podniósł, że zawieszenie postępowania egzekucyjnego wiąże się z wystąpieniem okoliczności uzasadniających czasową przerwę w jego prowadzeniu.

Przyczyny zawieszenia postępowania egzekucyjnego zostały enumeratywnie wymienione w art. 56 § l upea. Wymienione w tym przepisie przesłanki zawieszenia postępowania egzekucyjnego mają charakter obligatoryjny. Nie pozostawiają zatem uznaniu organu egzekucyjnego, tego czy w danym przypadku zawiesić postępowanie. Argument na jaki powołuje się zobowiązana we wniosku z dnia 18.02.2020r. o zawieszenie postępowania egzekucyjnego nie jest zawarty w zamkniętym katalogu przesłanek wyszczególnionych w art. 56 § 1 upea.

Jedną z przesłanek zawieszenia postępowania egzekucyjnego jest wniosek wierzyciela. Oznacza to, że wierzyciel jest podmiotem uprawnionym do wystąpienia z wiążącą organ egzekucyjny inicjatywą zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Uprawnienie takie nie przysługuje natomiast zobowiązanemu. Ewentualny wniosek zobowiązanego należy traktować jako oświadczenie wiedzy o istnieniu podstaw do zawieszenia postępowania. W postępowaniu egzekucyjnym nie ma zastosowania instytucja fakultatywnego zawieszenia postępowania na wniosek strony (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 18.01.2018r. sygn. akt I SA/Go 455/17).

W przedmiotowej sprawie spółka, uzasadniając wniosek o zawieszenie postępowania egzekucyjnego wskazała na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, który uchylił decyzję będącą podstawą prawną obowiązku objętego w/w tytułem wykonawczym. Organ egzekucyjny wystąpił do wierzyciela o wskazanie czy w zaistniałej sytuacji "zasadnym będzie zawieszenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego". Wierzyciel wskazał, że "nie widzi podstaw do zawieszenia" i organ egzekucyjny winien być związany stanowiskiem wierzyciela. Nie ma podstaw do oceniania, czy też kwestionowania stanowiska wierzyciela.

Zwrócono uwagę na treść art. 29 § 1 upea, który wskazuje, że organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej; organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym.

Na to rozstrzygnięcie została wniesiona skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, w której skarżąca zarzuciła :

1.Naruszenie przepisów art. 2 i art. 7 Konstytucji RP poprzez naruszenie zasad legalizmu i demokratycznego państwa prawnego,

2. Naruszenie art 152 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

3. Naruszenie art 56 § 1 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

4. Naruszenie art.120 Ordynacji Podatkowej zgodnie z którym organy podatkowe działają na podstawie przepisów prawa.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że Naczelnik Urzędu Skarbowego W. nieprawdziwie stwierdziła że, zawieszenie nie nastąpiło na podstawi art 56 § 1 pkt 1 ustawy o postępowanie egzekucyjnym. Organ wyższej instancji w K. nie wnikał w meritum sprawy tylko ślepo zawierzył Naczelnikowi US W. , która to stwierdziła, że zobowiązany nie ma prawa składać wniosku o umorzenie lub zawieszenie postępowania egzekucyjnego. Stwierdzenie naczelnik z US W. są całkowicie błędne gdyż Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale nr l FPS 5/17 z dnia 2018.02.26 uznał , że dłużnik ma prawo składać wnioski o zawieszenie i umorzenie postępowania egzekucyjnego. Z tego co twierdzi naczelnik US W. [...] Urząd Skarbowy nie może sprawdzać zasadności egzekucji tylko wykonywać polecenia innego urzędu, który wystawia tytuł wykonawczy.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji .

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:

Stosownie do art. 3§1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U z 2019r. poz. 2325 ze zm. dalej-p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Przepis art. 3§2 pkt 3 p.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu.

W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Zgodnie z art. 134§1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych nie podnoszonych w skardze, które są związane z materią zaskarżonych aktów administracyjnych. Orzekanie odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Na podstawie art. 135 p.p.s.a. Sąd, podejmuje środki w celu usunięcia naruszenia prawa, w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy.

Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145§1 pkt. 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145§1 pkt. 1 lit. b p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145§1 pkt. 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145§1 pkt. 2 p.p.s.a.).

Sąd wydał wyrok na podstawie akt sprawy na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym (art. 133 § 1 w zw. z art. 119 pkt 3 i art. 120 p.p.s.a). Zgodnie z art. 119 pkt 3 oraz art. 120 p.p.s.a., jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Sąd był uprawniony do oceny działań organu w toku postępowania administracyjnego do dnia wniesienia skargi, ale z uwzględnieniem stanu sprawy na dzień orzekania. W przypadku tego rodzaju skarg, skierowanie ich do rozpoznania w powyższym trybie nie jest uzależnione od wniosku strony.

Skarga analizowana według powyższych kryteriów okazała się nieuzasadniona.

Podstawę materialnoprawną wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowił przepis art. 56 § 1 u.p.e.a., zgodnie z którym, postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu w całości lub w części:

1. w razie wstrzymania wykonania, odroczenia terminu wykonania obowiązku albo rozłożenia na raty spłat należności pieniężnej,

2. w razie śmierci zobowiązanego, jeżeli obowiązek nie jest ściśle związany z osobą zmarłego,

3. w razie utraty przez zobowiązanego zdolności do czynności prawnych i braku jego przedstawiciela ustawowego,

4. na żądanie wierzyciela,

5. w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.

Zaistnienie jednej z powyższych przesłanek obliguje (zobowiązuje) organ egzekucyjny do zawieszenia postępowania egzekucyjnego, natomiast żadne inne przyczyny nie mogą skutkować jego zawieszeniem. Zawieszenie postępowania egzekucyjnego nie zależy zatem od uznania organu egzekucyjnego, lecz od ustalenia (stwierdzenia), czy wystąpiła obligatoryjna przyczyna zawieszenia postępowania egzekucyjnego przewidziana przez ustawodawcę w wyżej przytoczonym przepisie art. 56 § 1 u.p.e.a. Jeżeli zatem zachodzi którakolwiek ze wskazanych w powołanym przepisie przesłanek, to organ egzekucyjny ma obowiązek zawieszenia postępowania. Z drugiej zaś strony w razie niewystąpienia żadnej z przyczyn zawieszenia postępowania egzekucyjnego, wymienionych w analizowanym przepisie, organ egzekucyjny nie może zawiesić postępowania. Przy czym, co istotne użyty przez ustawodawcę w art. 56 § 1 pkt 5 u.p.e.a. zwrot "w innych przypadkach przewidzianych w ustawach" odnosi się takich sytuacji, gdy przepis innej ustawy zobowiązuje, bądź upoważnia organ egzekucyjny do zawieszenia postępowania. Zatem tylko ustawa może określać inne niż zawarte w art. 56 § 1 pkt 1 - 4 u.p.e.a. podstawy zawieszenia postępowania egzekucyjnego.

Biorąc pod uwagę zarzuty skargi należy też podkreślić, że istota instytucji zawieszenia postępowania egzekucyjnego polega przerwaniu na czas określony biegu tego postępowania w związku z wystąpieniem przeszkód do jego dalszego prowadzenia, a samo zawieszenie postępowania następuje na czas niezbędny do usunięcia tych przeszkód. Chodzi tu o przeszkody, które powstały w toku postępowania egzekucyjnego, gdyż w przeciwnym przypadku (tj. w przypadku powstania przeszkód przed rozpoczęciem postępowania) nie należało w ogóle wszczynać owego postępowania egzekucyjnego. Przy czym sama ocena, czy istniały podstawy do zawieszenia postępowania egzekucyjnego, powinna nastąpić według stanu rzeczy z chwili rozpatrywania sprawy przez organ egzekucyjny. Zaakcentować także trzeba, że u.p.e.a. nie przewiduje instytucji obligatoryjnego zawieszenia postępowania egzekucyjnego na wniosek zobowiązanego.

Należy zatem przyjąć, że zobowiązany, wnosząc o zawieszenie postępowania egzekucyjnego jest zobowiązany do wskazania jednej z okoliczności, o których mowa w art. 56 § 1 pkt 1-3 i 5 u.p.e.a. Wniosek zobowiązanego o zawieszenie postępowania egzekucyjnego nie stanowi oświadczenia woli składanego w celu doprowadzenia do czasowego przerwania stosowania środków egzekucyjnych, ale oświadczenie wiedzy dotyczące istnienia podstaw do zawieszenia postępowania. Oświadczenie to stanowi podstawę do podjęcia przez organ egzekucyjny działań z urzędu, których charakter powinien znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu rozstrzygnięcia.

Przenosząc powyższe uwagi na tło rozpatrywanej sprawy należy zgodzić się z orzekającymi w sprawie organami, że Skarżący pomimo, iż wniósł o zawieszenie postępowania egzekucyjnego, to - jak wskazuje na to zgromadzony materiał dowodowy - w sprawie nie wystąpiła żadna z ustawowych przesłanek zawieszenia postępowania egzekucyjnego przewidzianych przez ustawodawcę w art. 56 § 1 u.p.e.a., która nakazywałaby organowi zawiesić postępowanie egzekucyjne prowadzone w stosunku do Skarżącego. Skarżący nie miał, ani odroczonego terminu wykonania obowiązku, ani wstrzymanego wykonania obowiązku, posiadał zdolność do czynności prawnych, a ponadto nie zachodziły żadne inne przyczyny zawieszenia postępowania egzekucyjnego przewidziane przepisami prawa. Również wierzyciel nie występował do organu egzekucyjnego z żądaniem zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie przewidują natomiast możliwości zawieszenia postępowania na wniosek dłużnika.

Podnoszona przez zobowiązanego okoliczność , iż w sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. z dnia 07.12.2018r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji, nie ma znaczenia w niniejszej sprawie albowiem skutek z art. 152 ppsa dotyczy jedynie decyzji organu odwoławczego. Nie budzi bowiem wątpliwości, że WSA we Wrocławiu uchylił tylko decyzje organu odwoławczego. Nie nastąpiło zatem wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji organu I instancji, której nadano rygor natychmiastowej wykonalności, która stanowi podstawę prawną egzekwowanego obowiązku.

Co do zasady decyzja nieostateczna, nakładająca na stronę obowiązek podlegający wykonaniu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, nie podlega wykonaniu, chyba że decyzji nadano jej rygor natychmiastowej wykonalności. Zatem po nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności podlega ona wykonaniu nawet przed rozstrzygnięciem organu odwoławczego. Decyzja staje się wykonalna i tym samym obowiązek zapłaty podatku staje się wymagalny tak długo, jak długo w obrocie prawnym pozostaje decyzja wymierzająca podatnikowi zobowiązanie podatkowe. Dopiero wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji, której uprzednio nadano rygor natychmiastowej wykonalności, np. w następstwie uchylenia przez organ odwoławczy, oznacza, iż rygor natychmiastowej wykonalności wygasa. Byt postanowienia o rygorze natychmiastowej wykonalności jest zatem zdeterminowany bytem decyzji, do której postanowienie to się odnosi (por. wyrok WSA w Gdańsku z 27.04.2011 r., I SA/Gd 104/11, LEX nr 1128373).

W tych okolicznościach, zdaniem Sądu, organy odwoławczy w sposób uprawniony uchylił decyzję organu pierwszej instancji zawieszające postępowanie egzekucyjnego w badanej sprawie.

Odnosząc się z kolei do powołanej w skardze uchwały sygn.. akt I FPS 5/17 zaznaczyć należy , że dotyczy ona innego stanu faktycznego i prawnego. Uchwała ta związana jest ze skutkami uchylenia decyzji ostatecznej i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania w kontekście materialnoprawnego skutku zastosowania środka egzekucyjnego w postaci przerwania biegu terminu przedawnienia na podstawie art. 70 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa.

W powyższych okolicznościach sprawy stwierdzić należy, że organy odwoławczy zasadnie uznał, iż przedstawiona przez Skarżącego argumentacja nie mieści się w katalogu przyczyn, które uzasadniają zawieszenie postępowania, wymienionych w art. 56 § 1 pkt 1 - 4 u.p.e.a, jak również nie stanowi podstawy do zawieszenie tego postępowania w oparciu o przepisy innych ustaw w zw. z pkt 5 powołanego przepisu. Tym samym brak było podstawy do pozytywnego rozpatrzenia przez organy wniosku strony. Jednocześnie zauważyć należy, że organ odwoławczy działał w oparciu o przepisy prawa, co znajduje uzasadnienie w zaskarżonym postanowieniu, nie zaś jak sugeruje Skarżący, w oparciu o stanowisko Urzędu Skarbowego W. Stanowisko to było o tyle zasadne, że umożliwiało zawieszenie postępowania egzekucyjnego na żądanie wierzyciela w trybie art. 56 § 1 pkt 4 upea. W przypadku braku zgody wierzyciela na zawieszenie postępowania przesłanka ta odpadła.

Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 151 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji