Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 2621/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-08-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6113 Podatek dochodowy od osób prawnych
6560
Hasła tematyczne: Podatek dochodowy od osób prawnych
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. art. 6 ust. 1 pkt 10a, art. art. 5 ust. 3
journal: Dz.U. 2014 poz 851
law: Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych - tekst jednolity
article: art. 14b par. 3, art. 14c par. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 201
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Katarzyna Owsiak (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Honorata Łopianowska, sędzia WSA Piotr Przybysz, Protokolant referent stażysta Grażyna Dmitruk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 sierpnia 2017 r. sprawy ze skargi U. działający przez U. I. R. E. G.H. z siedzibą w N. na interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia 25 maja 2016 r. nr IPPB5/4510-295/16-4/PW w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych oddala skargę


UZASADNIENIE

1. Postępowanie przed organami podatkowymi.

1.1. Przedmiotem skargi jest interpretacja indywidualna Ministra Finansów (dalej: Minister/organ) z dnia 25 maja 2016 r. nr IPPB5/4510-295/16-4/PW w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych.

1.2. Z akt sprawy wynika, że w dniu 16 marca 2016 r. U. działający przez U.(2.) z siedzibą w Niemczech (dalej: Skarżący/Wnioskodawca/Fundusz) złożył wniosek o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku dochodowego od osób prawnych.

We wniosku przedstawiono następujący stan faktyczny i zdarzenie przyszłe:

Wnioskodawca jest otwartym funduszem inwestycyjnym, inwestującym w nieruchomości komercyjne, utworzonym na podstawie niemieckiego prawa inwestycyjnego. Fundusz jest alternatywnym funduszem inwestycyjnym (AIF) w rozumieniu dyrektywy nr 2011/61/UE z dnia 8 czerwca 2011 r w sprawie zarządzających alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi (dalej: ZAFI). Na podstawie niemieckich przepisów inwestycyjnych Skarżący jest reprezentowany i zarządzany przez spółkę zarządzającą, tj. U.(2) (dalej: spółka), która jest spółką z ograniczoną odpowiedzialnością prawa niemieckiego z siedzibą w Niemczech.

Wnioskodawca wskazał, że osiąganie przez niego dochodów odbywa się za pośrednictwem spółki zarządzającej, co wynika z uwarunkowań prawa niemieckiego, tj. dochody te, pomimo że formalnie osiągane są w imieniu spółki jako cywilnoprawnego właściciela środków służących uzyskaniu tych dochodów, uzyskiwane są na rachunek Funduszu. Z kolei Fundusz poprzez działającą w imieniu własnym, lecz na jego rachunek spółkę, prowadzi działalność inwestycyjną w oparciu o środki finansowe inwestorów zbierane poprzez emisję swoich jednostek uczestnictwa. Skarżący lokuje kapitał głównie na rynku nieruchomości komercyjnych (budynki biurowe, hotele, centra handlowe, itp.) zarówno bezpośrednio poprzez nabywanie nieruchomości, jak i pośrednio poprzez nabywanie udziałów w spółkach inwestujących na tym rynku. Obecnie działalność Wnioskodawcy w Polsce realizowana jest przez spółkę zarządzającą, która dokonuje bezpośrednich inwestycji w nieruchomości (tzw. inwestycje bezpośrednie). Dodatkowo Fundusz posiada udziały w polskich spółkach kapitałowych inwestujących w nieruchomości (tzw. inwestycje pośrednie) oraz prowadzi na terytorium Polski działalność gospodarczą polegającą na wynajmie powierzchni komercyjnych w posiadanych nieruchomościach.

Skarżący zaznaczył, że jest zarządzany przez spółkę i sam nie posiada osobowości prawnej, a we wszystkich czynnościach prawnych, co do zasady, działa poprzez spółkę. Fundusz stanowi wyodrębnioną masę majątkową, którą spółka zarządza na jego rachunek. Skarżący podkreślił, że spółka figuruje w księgach wieczystych jako właściciel z uwagi na specyficzną konstrukcję prawną Funduszu. Zgodnie z przepisami szczegółowymi regulującymi stosunki prawne między inwestorami oraz spółką dla reprezentowanego przez spółkę Funduszu, spółka zarządzająca otrzymuje procentowe wynagrodzenie za czynności zarządzania majątkiem Funduszu. Dochód z tego tytułu podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym w państwie siedziby spółki, tj. w Niemczech. Jednocześnie spółka nie ujawnia w swoich sprawozdaniach finansowych aktywów Funduszu, jak również przychodów uzyskanych i kosztów poniesionych w związku z inwestycjami dokonanymi na rzecz Funduszu. Wynika to z faktu, że spółka, pomimo iż z prawnego punktu widzenia pozostaje cywilnoprawnym właścicielem nabywanych na rzecz Funduszu nieruchomości i udziałów w spółkach nieruchomościowych, nie jest ich "ekonomicznym właścicielem", tzn. nie jest uprawniona do czerpania pożytków generowanych przez te aktywa, bowiem przysługują one Funduszowi.

Wnioskodawca podniósł, że z niemieckich regulacji prawnych wynika m.in., iż spółka nie jest niezawisła w swoich decyzjach a dla szeregu czynności podejmowanych w imieniu Funduszu, np. dla dysponowania jego majątkiem, konieczna jest zgoda depozytariusza. Ponadto wszelki majątek nabyty przez spółkę zarządzającą na podstawie uprawnienia Funduszu lub w wyniku transakcji, która dotyczy Funduszu, przynależy do Funduszu, a nie do spółki zarządzającej, zaś Fundusz nie ponosi odpowiedzialności majątkowej za działania spółki zarządzającej. Reasumując, prawo własności spółki zarządzającej w odniesieniu do aktywów nabytych na rzecz Funduszu jest ograniczone i ma charakter posiadania powierniczego, tj. w imieniu własnym, lecz na rachunek osób trzecich.

Skarżący zaznaczył, że zarówno on, jak i spółka nim zarządzająca są uznawani za niemieckich rezydentów podatkowych podlegających opodatkowaniu od całości swoich dochodów, bez względu na miejsce ich osiągania.

Jak wyjaśnił Wnioskodawca, wyłącznym przedmiotem jego działalności jest zbiorowe lokowanie środków pieniężnych zebranych w drodze publicznej lub niepublicznej oferty nabycia jego jednostek uczestnictwa w papiery wartościowe, instrumenty rynku pieniężnego i inne prawa majątkowe, w tym prawa własności nieruchomości lub udziały w spółkach posiadających nieruchomości. Spółka, w zakresie w jakim reprezentuje Fundusz, ma prawo dokonywać inwestycji również w transparentne podatkowo spółki osobowe. Obecnie wszelkie dochody działającego poprzez spółkę Funduszu osiągane w Polsce, pochodzą z inwestycji bezpośrednich w nieruchomości położone w Polsce lub też z inwestycji dokonywanych za pośrednictwem spółek nietransparentnych podatkowo (polskie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością).

Skarżący zauważył, że przepisy prawa niemieckiego dopuszczają, aby Fundusz został wspólnikiem spółek nieruchomościowych, tj. spółek inwestujących w nieruchomości, których majątek składa się w przeważającej części z nieruchomości niezależnie od formy prawnej takich spółek. Warunkiem nabywania i posiadania tytułów uczestnictwa w spółkach nieruchomościowych jest z kolei wymóg, aby forma prawna spółki nieruchomościowej wykluczała możliwość ponoszenia przez Fundusz jako wspólnika takiej spółki, odpowiedzialności wykraczającej ponad wartość wniesionego wkładu. W konsekwencji, regulacje prawa niemieckiego dopuszczają jedynie, aby Fundusz został komandytariuszem w spółce komandytowej.

Fundusz prowadzi działalność na podstawie zezwolenia udzielonego przez właściwe organy nadzoru nad rynkiem finansowym państwa, w którym ma swoją siedzibę (Niemcy). Depozytariuszem, u którego przechowywane są aktywa nabywane na rzecz Funduszu, jest bank z siedzibą w Niemczech odpowiedzialny także za stałe monitorowanie tych aktywów, które nie mogą być powierzone do przechowywania. Również spółka, która zarządza Funduszem, prowadzi swoją działalność na podstawie zezwolenia właściwych organów nadzoru nad rynkiem finansowym w Niemczech.

1.3. Mając na względzie tak zakreślony stan faktyczny Wnioskodawca zadał następujące pytania:

1) czy Funduszowi działającemu przez spółkę, w zakresie dochodów uzyskiwanych na terytorium Polski, przysługuje zwolnienie podmiotowe od podatku dochodowego od osób prawnych zarówno w przypadku dochodów pochodzących z inwestycji bezpośrednich w nieruchomości położone w Polsce, jak i dokonywanych za pośrednictwem spółek osobowych, a także ze zbycia posiadanych inwestycji, tj. zbycia aktywów, udziałów w spółkach kapitałowych, jak i udziałów w spółkach osobowych?,

2) czy wypłaty dokonywane na rzecz Funduszu, działającego przez spółkę, nie będą podlegały obowiązkowi opodatkowania "u źródła" na podstawie art. 26 ust. 1g w zw. art. 6 ust. 1 pkt 10a ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz.U. z 2016 r., poz. 1888 ze zm., dalej: u.p.d.o.p.)?.

1.4. Przedstawiając swoje stanowisko Skarżący wskazał, że, jego zdaniem,

Funduszowi działającemu przez spółkę w zakresie dochodów uzyskiwanych na terytorium Polski przysługuje zwolnienie podmiotowe od podatku dochodowego od osób prawnych zarówno w przypadku inwestycji bezpośrednich, jak i dokonywanych za pośrednictwem spółek osobowych, a także ze zbycia inwestycji. Ponadto w jego ocenie, zwolnienie z opodatkowania określone w art. 6 ust. 1 pkt 10a u.p.d.o.p. obejmuje również przychody/dochody podlegające obowiązkowi podatkowemu w zakresie podatku "u źródła", w związku z czym wypłaty dokonywane na rzecz Funduszu nie powinny podlegać w Polsce opodatkowaniu podatkiem u źródła.

W uzasadnieniu swojego stanowiska Wnioskodawca wskazał, że w niniejszej sprawie zarówno Fundusz, jak i spółka nim zarządzająca spełniają wszystkie warunki zwolnienia z opodatkowania określone w art. 6 ust. 1 pkt 10a u.p.d.o.p. Skarżący zaznaczył, że na możliwość zastosowania zwolnienia dla niemieckiego funduszu inwestycyjnego prowadzącego działalność w Polsce nie mają wpływu ewentualne, nieokreślone w tym przepisie, odmienności funduszy zagranicznych od funduszy polskich, jak również okoliczność, iż Fundusz działający poprzez spółkę podlega reżimowi dyrektywy ZAFI. Także wynikająca z regulacji prawa niemieckiego forma prowadzenia działalności inwestycyjnej Funduszu, zdaniem Skarżącego, nie może stanowić przeszkody dla przyznania mu prawa do posiadania przymiotu podatnika i skorzystania ze zwolnienia z opodatkowania na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 10a u.p.d.o.p. Ponadto w opinii Wnioskodawcy, skoro warunki do skorzystania ze zwolnienia określonego w art. 6 ust. 1 pkt 10a u.p.d.o.p. zostały spełnione w niniejszej sprawie, to pod warunkiem prawidłowego udokumentowania rezydencji podatkowej oraz złożenia oświadczenia potwierdzającego, że Fundusz jest rzeczywistym właścicielem wypłacanych należności, wypłaty na jego rzecz z tytułów określonych w art. 21 ust. 1 lub art. 22 ust. 1 u.p.d.o.p. nie będą podlegały opodatkowaniu podatkiem "u źródła" w Polsce. Na potwierdzenie prawidłowości swojego stanowiska Wnioskodawca powołał się na orzecznictwo sądów administracyjnych oraz interpretacje przepisów prawa podatkowego wydane w indywidualnych sprawach.

1.5. Minister Finansów wydał interpretację indywidualną z dnia 25 maja 2016 r. nr IPPB5/4510-295/16-4/PW, w której uznał stanowisko Skarżącego za nieprawidłowe.

Minister nie zgodził się ze stanowiskiem Skarżącego, że przysługuje mu zwolnienie podmiotowe od podatku dochodowego od osób prawnych od dochodów z inwestycji bezpośrednich, jak i dokonywanych za pośrednictwem spółek osobowych, a także ze zbycia posiadanych inwestycji z uwagi na brak spełnienia warunku zwolnienia określonego w art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. b u.p.d.o.p. Organ zauważył, że zakres działalności Wnioskodawcy wynikający z przepisów prawa niemieckiego wykracza poza zakres działalności, o której mowa w ww. przepisie. Minister wskazał, że wymogu prowadzenia przez Fundusz wyłącznie działalności lokacyjnej zdefiniowanej jako zbiorowe lokowanie środków pieniężnych, zebranych w drodze publicznego lub niepublicznego proponowania nabycia ich tytułów uczestnictwa w papiery wartościowe, instrumenty rynku pieniężnego i inne prawa majątkowe nie spełnia przystąpienie Funduszu do polskiej spółki komandytowej w charakterze komandytariusza za lokowanie środków pieniężnych. Jak wyjaśnił organ, z punktu widzenia ekonomicznego lokata ukierunkowana jest na wzrost wartości aktywów w czasie lub uzyskanie odsetek, dywidend w związku z zainwestowaniem środków, podczas gdy przystąpienie do spółki osobowej ukierunkowane jest na czerpanie korzyści z działalności gospodarczej prowadzonej przez taką spółkę. Minister podkreślił, że fundusz inwestycyjny typu zamkniętego nie może zostać wspólnikiem w spółce osobowej nieemitującej papierów wartościowych. Dochody z udziału w takich spółkach stanowią dochody z działalności gospodarczej zgodnie z art. 5 ust. 3 u.p.d.o.p., nie zaś z praw majątkowych. Skoro zatem wyłącznym przedmiotem działalności Wnioskodawcy nie jest zbiorowe lokowanie środków pieniężnych, gdyż może on także uzyskiwać dochody z działalności gospodarczej, to tym samym warunek określony w art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. b u.p.d.o.p. nie będzie spełniony. Zdaniem organu, przeciwny pogląd prowadziłby do uprzywilejowanego traktowania funduszy niemieckich czerpiących jednocześnie dochody z działalności gospodarczej w stosunku do polskich funduszy inwestycyjnych, które mogą działać m.in. w formie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością czy spółki komandytowej i jednocześnie nie korzystają z żadnych preferencji podatkowych o charakterze podmiotowym. Wobec niezaistnienia przesłanek zwolnienia podmiotowego z art. 6 ust. 1 pkt 10a u.p.d.o.p., organ za nieprawidłowe uznał także stanowisko Skarżącego co do braku opodatkowania podatkiem "u źródła" w Polsce wypłat na rzecz Funduszu z tytułów określonych w art. 21 ust. 1 lub art. 22 ust. 1 u.p.d.o.p.

1.6. Skarżący nie zgodził się z treścią wydanej interpretacji i wezwał organ do usunięcia naruszenia prawa.

1.7. Minister Finansów w odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa stwierdził brak podstaw do zmiany interpretacji indywidualnej.

2. Postępowanie przed Sądem pierwszej instancji.

2.1. Skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą interpretację, wnosząc o jej uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania.

2.2. Wnioskodawca zarzucił organowi naruszenie:

- art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. b u.p.d.o.p. poprzez jego niewłaściwą wykładnię i nieuprawnione wymaganie identyczności, a nie porównywalności zagranicznych instytucji wspólnego inwestowania w stosunku do polskich funduszy inwestycyjnych jako warunku dla zastosowania zwolnienia,

- art. 6 ust.1 pkt 10a lit. b u.p.d.o.p. poprzez jego niewłaściwą wykładnię i uznanie, że przesłanką do zastosowania zwolnienia jest nie rodzaj działalności wykonywanej przez instytucję wspólnego inwestowania, lecz klasyfikacja, na gruncie przepisów updop, dochodu uzyskiwanego z takiej inwestycji,

- art. 6 ust.1 pkt 10a lit. b u.p.d.o.p. poprzez jego niewłaściwą wykładnię i uznanie, że nabycie ogółu praw i obowiązków tytułem uczestnictwa w spółce osobowej inwestującej w nieruchomości nie jest formą lokowania środków pieniężnych w inne prawa majątkowe,

- art. 6 ust. 1 pkt 10a lit b u.p.d.o.p. w zw. z art. 63 i 65 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej poprzez naruszenie zasady swobody przepływu kapitału oraz uchybienie zakazowi arbitralnej dyskryminacji i ukrytego ograniczenia w swobodnym przepływie kapitału i płatności,

- art. 6 ust. 1 pkt 10a w zw. z art. 21 ust. 1 i art. 22 ust. 1 u.p.d.o.p. poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, a tym samym przyjęcie, że wypłaty na rzecz Funduszu będą podlegały opodatkowaniu podatkiem "u źródła" w Polsce,

- art. 14c § 1 w zw. z art. 14b § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r., poz. 201 ze zm., dalej "O.p.") poprzez przyjęcie przez organ własnych założeń dotyczących zdarzenia przyszłego przedstawionego we wniosku,

- art. 14a § 1 oraz art. 14e § 1 O.p. poprzez wydanie interpretacji z naruszeniem zasady dążenia do zapewnienia jednolitego stosowania przepisów prawa podatkowego,

- art. 14h w zw. z art. 121 § 1 O.p. poprzez naruszenie zasady zaufania do organów podatkowych,

- art. 2a w zw. z art. 120 oraz art. 121 O.p. poprzez naruszenie zasady in dubio pro tributario.

2.3. W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej interpretacji.

3. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

3.1. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

3.2. Na wstępie należy wskazać, że stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej: p.p.s.a.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 57a p.p.s.a. skarga na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego wydaną w indywidualnej sprawie może być oparta wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd administracyjny jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

3.3. Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona interpretacja nie narusza przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na rozstrzygnięcie.

3.4. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do tego, czy w stanie faktycznym podanym przez Skarżącego, spełnia on wszystkie warunki wymienione w art. 6 ust. 1 pkt 10a u.p.d.o.p. niezbędne do zwolnienia go, jako zagranicznego funduszu inwestycyjnego, z podatku dochodowego od osób prawnych. Przy tym spór, na etapie na którym zawisł przed Sądem, zawęża się do warunków określonych w art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. b), a mianowicie do oceny, czy wyłącznym przedmiotem działalności Skarżącego jest zbiorowe lokowanie środków pieniężnych, zebranych w drodze publicznego lub niepublicznego proponowania nabycia ich tytułów uczestnictwa, w papiery wartościowe, instrumenty rynku pieniężnego i inne prawa majątkowe. Organ w skarżonej interpretacji nie kwestionował spełniania przez Fundusz pozostałych warunków wymienionych w art. 6 ust. 1 pkt 10a u.p.d.o.p. niezbędnych do zwolnienia go z podatku dochodowego od osób prawnych.

3.5. W ocenie Sądu, analiza stanu prawnego na tle przedstawionego przez Skarżącego stanu faktycznego uzasadnia przyjęcie, że pogląd wyrażony przez organ w zaskarżonej interpretacji, jest słuszny.

3.6. Na wstępie odnieść się należy do przepisów prawa materialnego wyznaczających ramy prawne rozpoznawanej sprawy.

Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 10a u.p.d.o.p. zwalnia się od podatku instytucje wspólnego inwestowania posiadające siedzibę w innym niż Rzeczpospolita Polska państwie członkowskim Unii Europejskiej lub w innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego, które spełniają łącznie następujące warunki:

a) podlegają w państwie, w którym mają siedzibę, opodatkowaniu podatkiem dochodowym od całości swoich dochodów, bez względu na miejsce ich osiągania,

b) wyłącznym przedmiotem ich działalności jest zbiorowe lokowanie środków pieniężnych, zebranych w drodze publicznego lub niepublicznego proponowania nabycia ich tytułów uczestnictwa, w papiery wartościowe, instrumenty rynku pieniężnego i inne prawa majątkowe,

c) prowadzą swoją działalność na podstawie zezwolenia właściwych organów nadzoru nad rynkiem finansowym państwa, w którym mają siedzibę, albo prowadzenie przez nie działalności wymaga zawiadomienia właściwych organów nadzoru nad rynkiem finansowym państwa, w którym mają siedzibę, w przypadku gdy:

- prowadzą swoją działalność w formie instytucji wspólnego inwestowania typu zamkniętego oraz

- zgodnie z dokumentami założycielskimi ich tytuły uczestnictwa nie są oferowane w drodze oferty publicznej ani dopuszczone do obrotu na rynku regulowanym, ani wprowadzone do alternatywnego systemu obrotu oraz mogą być nabywane także przez osoby fizyczne wyłącznie, gdy osoby te dokonają jednorazowego nabycia tytułów uczestnictwa o wartości nie mniejszej niż 40.000 euro,

d) ich działalność podlega bezpośredniemu nadzorowi właściwych organów nadzoru nad rynkiem finansowym państwa, w którym mają siedzibę,

e) posiadają depozytariusza przechowującego aktywa tej instytucji,

f) zarządzane są przez podmioty, które prowadzą swoją działalność na podstawie zezwolenia właściwych organów nadzoru nad rynkiem finansowym państwa, w którym podmioty te mają siedzibę.

3.7. Przepis art. 6 ust. 1 pkt 10a u.p.d.o.p. został dodany ustawą z dnia 25 listopada 2010 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz.U. Nr 226, poz. 1478), a przytoczone wyżej brzmienie nadane mu zostało ustawą z dnia 16 września 2011 r. o zmianie ustawy o funduszach inwestycyjnych oraz ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz.U. Nr 234, poz. 1389).

Przywołana regulacja ma swoje źródło w podjętym przez Rząd Polski wobec Komisji Europejskiej zobowiązaniu w sprawie usunięcia naruszenia nr 2006/4093. Omawiany przepis wprowadzony został do polskiego porządku prawnego z tego względu, że na gruncie obowiązującego wówczas art. 6 ust. 1 pkt 10 u.p.d.o.p. zwolnieniem od podatku dochodowego objęte były wyłącznie fundusze inwestycyjne działające na podstawie przepisów polskiej ustawy o funduszach inwestycyjnych. Ratio legis wprowadzenia zwolnienia określonego w art. 6 ust. 10a u.p.d.o.p. jest bezsporne i wyjaśnione zostało w uzasadnieniu projektu ustawy nowelizującej z dnia 25 listopada 2010 r., do którego w tym zakresie odwołały się obie strony.

Nie ulega przy tym wątpliwości, że formułując warunki zwolnienia określone w art. 6 ust. 1 pkt 10a u.p.d.o.p. ustawodawca oparł się na cechach charakteryzujących fundusze działające na podstawie polskiej ustawy o funduszach inwestycyjnych, takich jak:

– przedmiot działalności, który jest ograniczony do lokowania środków pieniężnych zebranych w drodze publicznego, a w przypadkach określonych w ustawie również niepublicznego proponowania nabycia jednostek uczestnictwa albo certyfikatów inwestycyjnych, w określone w ustawie papiery wartościowe, instrumenty rynku pieniężnego i inne prawa majątkowe (art. 3 ust. 1 ustawy o funduszach inwestycyjnych),

– możliwość utworzenia funduszu inwestycyjnego wyłącznie po uzyskaniu zezwolenia Komisji Nadzoru Finansowego (art. 14 ust. 1 ustawy o funduszach inwestycyjnych),

– obowiązek prowadzenia rejestru aktywów funduszu przez depozytariusza (art. 9 ustawy o funduszach inwestycyjnych),

– podleganie nadzorowi Komisji Nadzoru Finansowego (art. 5 pkt 8 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o nadzorze nad rynkiem kapitałowym; Dz. U. Nr 183, poz. 1537 z późn. zm.),

– posiadanie przez wszystkie fundusze inwestycyjne osobowości prawnej, pomimo że stanowią one jedynie masę majątkową utworzoną z wpłat uczestników i nabytych za te wpłaty aktywów.

Zdaniem Sądu, rację ma jednak Skarżący twierdząc, że skoro w art. 6 ust. 10a u.p.d.o.p., uwzględniając powyższe zasady działania polskich funduszy inwestycyjnych, ustawodawca określił odrębnie warunki korzystania ze zwolnienia od podatku dochodowego przez instytucje wspólnego inwestowania posiadające siedzibę w innym niż Polska państwie członkowskim UE lub w innym państwie należącym do EOG, nie ma podstaw, aby zastosowanie tego zwolnienia – poprzez odwołanie się do przyczyn jego wprowadzenia – obwarowywać innymi jeszcze warunkami.

Bez wątpienia wykładnia celowościowa odwołująca się do przedstawionego przez projektodawcę uzasadnienia danego unormowania, może mieć istotne znaczenie dla wyjaśnienia sensu normy prawnej. Tym niemniej odwołując się do uzasadnienia projektu ustawy oraz intencji ustawodawcy w celu wykazania zasadności uwzględnienia przy ocenie prawa do skorzystania ze zwolnienia od podatku, porównywalności funduszy działających na podstawie polskiej ustawy o funduszach inwestycyjnych oraz Skarżącego jako instytucji wspólnego inwestowania, jak to uczynił Minister Finansów, należy mieć na względzie okoliczność, że podatnik nie ma obowiązku uwzględniania w swoich działaniach intencji ustawodawcy. Obowiązują go ustanowione przez ustawodawcę przepisy prawa, które to przepisy już w samym założeniu intencje te powinny realizować. Konstytucja kładzie nacisk na ustawę jako źródło zarówno obowiązków, jak i przywilejów podatkowych, co implikuje potrzebę znajomości treści ustaw nakładających takie obowiązki i określających przywileje. Podatnik nie musi natomiast zapoznawać się z uzasadnieniami projektów ustaw i poszukiwać w nich wskazówek w celu zastosowania obowiązującego przepisu.

Zważyć przy tym należało i to, że o ile względy natury celowościowej mogłyby w określonych sytuacjach stanowić istotny element przemawiający za zastosowaniem danego zwolnienia podatkowego, tak w przypadku przeciwnym, a więc uzasadniania przyczyn odmowy zastosowania tego zwolnienia, nie mogą przemawiać nad wnioskami, jakie należałoby wysnuć z gramatycznego brzmienia przepisu ustanawiającego zwolnienie od podatku (wyrok NSA z 26 września 2013 r. sygn. akt II FSK 2715/11).

3.8. Jakkolwiek oceniając spełnienie poszczególnych przesłanek zwolnienia podmiotowego z art. 6 ust. 10a u.p.d.o.p., Minister nadmierną wagę przywiązał do przyczyn wprowadzenia tego przepisu, to jednak wskazał konkretne okoliczności, które z uwagi na samą tylko treść przepisu uniemożliwiają skorzystanie przez Skarżącego ze zwolnienia od podatku dochodowego.

3.9. W ocenie Sądu, rację ma Minister twierdząc, że Fundusz nie spełnia warunku z art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. b) u.p.d.o.p. Przepis ten określa wyłączny przedmiot działalności instytucji wspólnego inwestowania, która może skorzystać ze zwolnienia od podatku dochodowego, a mianowicie zbiorowe lokowanie środków pieniężnych, zebranych w drodze publicznego lub niepublicznego proponowania nabycia ich tytułów uczestnictwa, w papiery wartościowe, instrumenty rynku pieniężnego i inne prawa majątkowe. Wyłączny przedmiot działalności wymieniony w przepisie art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. b) u.p.d.o.p. odnosi się do ram prawnych (rozwiązań systemowych) działalności instytucji wspólnego inwestowania w państwie jej siedziby, a nie do faktycznego zakresu inwestycji takiego podmiotu. Za nielogiczne bowiem należałoby uznać, że w przypadku wielokrotnej zmiany przedmiotu działalności danej instytucji wspólnego inwestowania w trakcie roku podatkowego, mogłaby ona wielokrotnie tracić bądź odzyskiwać prawo do zwolnienia z opodatkowania.

Ponadto, nie może mieć wpływu na przyznanie zwolnienia odpowiednie ukształtowanie warunków umownych, zapisów statutu, czy innego dokumentu determinującego ustrój wewnętrzny instytucji wspólnego inwestowania. Kwestia zwolnienia z opodatkowania nie może być zależna od woli, czy zamiaru Wnioskodawcy, lecz musi być pochodną wypełnienia obiektywnych kryteriów.

Z wniosku o wydanie interpretacji wynika, że Skarżący ma zamiar inwestować między innymi za pośrednictwem spółek osobowych. Fundusz wskazał bowiem, że zgodnie z przepisami prawa niemieckiego spółka, w zakresie w jakim reprezentuje Fundusz, ma prawo dokonywać inwestycji również w transparentne podatkowo spółki osobowe. Niemniej jednak obecnie, wszelkie dochody działającego poprzez Spółkę Funduszu, osiągane w Polsce, pochodzą z inwestycji bezpośrednich w nieruchomości położone w Polsce lub też z inwestycji dokonywanych za pośrednictwem spółek nietransparentnych podatkowo (polskie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością). Jednocześnie w treści pytania postawionego we wniosku o wydanie interpretacji Skarżący jednoznacznie wskazuje, że przedmiotem jego zainteresowania jest kwestia przysługiwania mu zwolnienia podmiotowego w podatku dochodowym od osób prawnych w zakresie dochodów uzyskiwanych na terytorium Polski zarówno w przypadku dochodów pochodzących z inwestycji bezpośrednich w nieruchomości położone w Polsce, jak i dokonywanych za pośrednictwem spółek osobowych, a także ze zbycia posiadanych inwestycji.

Zasadnie więc Minister wywiódł, że inwestowanie w spółki osobowe będzie wykraczało poza zakres inwestowania wskazany w przepisie art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. b) u.p.d.o.p. Z punktu widzenia opodatkowania wspólników spółek osobowych, Skarżący będzie uzyskiwał przychody z działalności gospodarczej, a zatem poprzez spółkę osobową, której stanie się wspólnikiem, będzie prowadził działalność gospodarczą. Zgodnie bowiem z art. 5 ust. 3 u.p.d.o.p., jeżeli działalność gospodarczą prowadzi spółka niebędąca osobą prawną, przychody wspólnika z udziału w takiej spółce uznaje się za przychody z działalności gospodarczej.

Nie ulega wątpliwości, że w art. 6 ust. 10a lit. b) u.p.d.o.p. ustawodawca jako źródło przychodów jednostki wspólnego inwestowania objętej zwolnieniem wskazał lokowanie środków pieniężnych w określonych prawach. Tymczasem Skarżący będzie uzyskiwał przychody z działalności gospodarczej. Zdaniem Sądu, nie ma przy tym znaczenia, czy udziały w spółkach osobowych można uznać za prawa majątkowe. Jak już bowiem Sąd wskazał, z tytułu posiadania tych udziałów Skarżący będzie uzyskiwał przychody z działalności gospodarczej. Trudno uznać przystąpienie do polskiej spółki osobowej za lokowanie środków pieniężnych. Zasadne jest również odwołanie się do znaczenia słowa lokować w języku polskim. Zgodnie ze słownikiem języka polskiego PWN (sjp.pwn.pl) "lokować" oznacza "umieszczać pieniądze w akcjach jakiegoś przedsiębiorstwa, depozytach bankowych, nieruchomościach itp". Z punktu widzenia ekonomicznego lokata ukierunkowana jest na wzrost wartości aktywów w czasie lub uzyskanie odsetek, dywidend w związku z zainwestowaniem środków. Natomiast przystąpienie do spółek osobowych ukierunkowane jest na czerpanie korzyści z działalności gospodarczej prowadzonej przez taką spółkę.

Polski ustawodawca nakazuje traktować dochody z udziału w spółce osobowej (niebędącej podatnikiem podatku dochodowego) tak jak dochody z działalności gospodarczej - w przypadku osób fizycznych na podstawie art. 5b ust. 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, a w przypadku osób prawnych na podstawie art. 5 ust. 3 u.p.d.o.p.

Skoro zatem, zgodnie z właściwym prawem niemieckim, wyłącznym przedmiotem działalności Funduszu nie jest zbiorowe lokowanie środków pieniężnych, gdyż Skarżący może także uzyskiwać dochody z działalności gospodarczej, to należy uznać, że warunek określony w art. 6 ust. 1 pkt 1 10a lit. b u.p.d.o.p. nie będzie spełniony. Zdaniem Sądu, ocena organu jest zasadna, oparta wprost na treści przepisu art. 6 ust. 1 pkt 1 10a lit. b u.p.d.o.p. oraz jego wykładni językowej. Wskazując działalność inwestycyjną polegającą na "lokowaniu środków finansowych", ustawodawca tym samym wykluczył prowadzenie działalności gospodarczej jako przedmiotu działalności instytucji wspólnego inwestowania.

Skarżący nie spełnia zatem warunku zwolnienia, który określony został w art. 6 ust. 10a lit. b) u.p.d.o.p.

Jednocześnie wskazać należy, że stanowisko prezentowane przez organ w skarżonej interpretacji znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych, które zapadały w zbliżonych stanach faktycznych do przedstawionego we wniosku przez Fundusz w zakresie spełnienia warunku zwolnienia podmiotowego zawartego w art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. b u.p.d.o.p. (tak m.in. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: z dnia 23 sierpnia 2017 r., sygn. akt III SA/Wa 2523/16, z dnia 25 maja 2015 r., sygn. akt III SA/Wa 3144/14, z dnia 20 stycznia 2015 r., sygn. akt III SA/Wa 1195/14, z dnia 5 listopada 2014 r., sygn. akt III SA/Wa 853/14). W przedmiocie spełnienia warunku z art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. b u.p.d.o.p. wypowiedział się również Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 21 lipca 2017 r., sygn. akt II FSK 1777/15 wskazując: "Przesłanka określona w art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. b u.p.d.o.p. stanowi, że wyłącznym przedmiotem działalności jest zbiorowe lokowanie środków pieniężnych, zebranych w drodze publicznego lub niepublicznego proponowania nabycia ich tytułów uczestnictwa, w papiery wartościowe, instrumenty rynku pieniężnego i inne prawa majątkowe, a więc ustawodawca jako źródło przychodów wskazał lokowanie środków pieniężnych w określonych prawach. Tymczasem, jak słusznie podkreślił sąd pierwszej instancji Skarżąca będzie również uzyskiwała przychody z działalności gospodarczej. Nie ma przy tym znaczenia, czy udziały w spółkach osobowych (jawnych i komandytowych) można uznać za prawa majątkowe. Istotne jest bowiem to, że z tytułu posiadania tych udziałów Skarżąca będzie uzyskiwała przychody z działalności gospodarczej. Nie można przyznać racji stronie Skarżącej, że prawnie indyferentna pozostaje okoliczność, iż Skarżąca będzie uzyskiwała przychody z działalności gospodarczej. Przyjęcie takiego założenia w skrajnym przypadku mogłoby doprowadzić do sytuacji, w której nabycie udziałów byłoby tylko pretekstem do zastosowania komentowanej normy prawnej, a w praktyce głównym, dominującym źródłem przychodów byłaby działalność gospodarcza. Skoro ustawodawca w omawianej przesłance odwołał się do działalności polegającej na lokowaniu środków finansowych, tym samym wykluczył prowadzenie działalności gospodarczej jako przedmiot działalności instytucji wspólnego inwestowania. Jakkolwiek w przepisie nie ma wprost odwołania się do określonego źródła przychodów (z kapitałów pieniężnych), to jego opis w sposób wyraźny prowadzi do takiego wniosku. Nie ma więc mowy o wprowadzeniu przez sąd, a wcześniej organ interpretacyjny dodatkowej (pozaustawowej) przesłanki zwolnienia."

3.10. Reasumując, ponieważ zakres działalności Skarżącego wynikający z przepisów prawa niemieckiego wykracza poza zakres działalności określony w art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. b u.p.d.o.p., należało uznać, że ten warunek zwolnienia nie będzie spełniony.

Mając na uwadze powyższe rozstrzygnięcie w zakresie pytania nr 1, gdyż zakres działalności Skarżącego wynikający z przepisów prawa niemieckiego wykracza poza zakres działalności określony w art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. b u.p.d.o.p. i w związku z tym warunek zwolnienia podmiotowego nie będzie spełniony, Minister zasadnie uznał również za nieprawidłowe stanowisko Funduszu w zakresie pytania nr 2, zgodnie z którym wypłaty dokonywane na rzecz Funduszu, działającego poprzez Spółkę, nie będą podlegały obowiązkowi opodatkowania "u źródła" na podstawie art. 26 ust. 1g w związku z art. 6 ust. 1 pkt 10a u.p.d.o.p.

3.11. Odnosząc się do zarzutów skargi, w opinii Sądu, z uwagi na powyższy wywód co do wykładni art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. b u.p.d.o.p. i jego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, zarzuty błędnej wykładni prawa materialnego zawarte w skardze nie mogą być uznane za zasadne. Analiza porównywalności ram prawnych działalności Skarżącego i polskich funduszy inwestycyjnych w kontekście kryteriów wprowadzonych przywołanym przepisem prowadzi do wniosku że przedmiot ich działalności należy uznać za nieporównywalny. Polskie fundusze inwestycyjne nie mogą inwestować w spółki osobowe nieemitujące papierów wartościowych.

Uznanie przeciwnego stanowiska prowadziłoby do niewątpliwie niezamierzonego przez ustawodawcę uprzywilejowanego traktowania funduszy niemieckich w stosunku do polskich funduszy (zamiarem ustawodawcy było zrównanie traktowania pod względem podatkowym polskich i zagranicznych funduszy, a nie uprzywilejowanie tych ostatnich). Nadto podkreślić należy inny poziom ryzyka i płynności aktywów w przypadku inwestycji w spółki osobowe, co w przypadku instytucji zbiorowego inwestowania przedkłada się wprost na bezpieczeństwo inwestorów.

W świetle powyższego należy stwierdzić, że warunek zwolnienia podmiotowego, o którym mowa w art 6 ust. 1 pkt 10a lit. b u.p.d.o.p. nie będzie spełniony w przypadku opisanym w przedmiotowym zdarzeniu przyszłym. Fundusz będzie uzyskiwał dochody kwalifikowane zgodnie z ustawą o podatku dochodowym od osób prawnych jako dochody z działalności gospodarczej, co wykracza poza wyłączny zakres działalności określony w analizowanym przepisie.

3.12. Chybiony jest także, w ocenie Sądu, zarzut naruszenia art 6 ust. 1 pkt 10a lit b u.p.d.o.p. w zw. z art. 63 i 65 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Wskazać bowiem należy, że w odróżnieniu od podatków pośrednich, podatki dochodowe zostały zharmonizowane w ramach Unii Europejskiej jedynie w ograniczonym zakresie. Oczywistym jest, iż pomimo że opodatkowanie bezpośrednie należy do kompetencji państw członkowskich, to muszą one wykonywać je z poszanowaniem prawa wspólnotowego i powstrzymywać się od wszelkiej dyskryminacji opartej na przynależności państwowej. Odmienne traktowanie nie stanowi samo w sobie dyskryminacji. Dyskryminacja może polegać tylko na stosowaniu różnych zasad do porównywalnych sytuacji lub też na stosowaniu tej samej zasady do różnych sytuacji. Interpretacja norm krajowych w kontekście zasady swobody przepływu kapitału winna dotyczyć warunków tworzenia i działania funduszy, z uwzględnieniem w szczególności przedmiotu ich działania, ich obowiązków oraz stosowanych wobec nich środków kontroli. Fundusze zagraniczne nie mają zatem być identyczne z funduszami polskimi, ale ich charakter musi być porównywalny z polskimi, prowadzona przez nie działalność winna odbywać się w ramach regulacyjnych równoważnych z ramami regulacyjnymi funduszy krajowych.

Tymczasem, jak wynika z opisu stanu faktycznego zawartego we wniosku o wydanie interpretacji przedmiot działalności Skarżącego, w ramach którego zamierza on osiągać przychody z działalności gospodarczej, nie pozwala uznać jej charakteru za porównywalny z polskimi funduszami inwestycyjnymi. Okoliczność, że Skarżący nie może skorzystać ze zwolnienia nie wynika z faktu, iż jest podmiotem prawa niemieckiego, działającym w określonej przez to prawo formie prawnej, odmiennej niż ta, w jakiej działała fundusz inwestycyjny powołany na podstawie przepisów polskiej ustawy o funduszach inwestycyjnych. Ustawodawca mógł jednak jako warunek zastosowania zwolnienia podatkowego wprowadzić określony przedmiot działalności instytucji wspólnego inwestowania.

W ocenie Sądu, prawidłowo Minister ustalił, odwołując się także do stopnia bezpieczeństwa inwestycji przeprowadzanych za pośrednictwem obu instytucji wspólnego inwestowania (tj. polskiej oraz niemieckiej), że sytuacja tych podmiotów jest nieporównywalna. Za uprawiony uznać należy więc wniosek, że przepisy polskiej ustawy podatkowej zapewniły zwolnienie z opodatkowania zagranicznym instytucjom wspólnego inwestowania na analogicznych zasadach, jakie obowiązują fundusze inwestycyjne działające na podstawie polskiej ustawy o funduszach inwestycyjnych. W tym właśnie miejscu zasadne jest odwołanie się do okoliczności, że formułując warunki zwolnienia w art. 6 ust. 10a u.p.d.o.p. ustawodawca wziął pod uwagę cechy charakteryzujące fundusze działające na podstawie polskiej ustawy o funduszach inwestycyjnych. Tym samym nastąpiło zrównanie w zakresie opodatkowania w Polsce funduszy zarówno polskich, jak i zagranicznych, działających na analogicznych zasadach. Powyższe przesądza, że nie doszło do naruszenia wskazanych w skardze przepisów art. 63 i 65 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej.

3.13. Skarżący zarzuca także w skardze, że Minister wydając interpretację naruszył art. 14b § 3 oraz art. 14c § 1 O.p., ponieważ nie będąc do tego uprawniony zmienił zdarzenie przyszłe w wyżej wymienionym zakresie i dokonał interpretacji tego zmienionego zdarzenia przyszłego, podczas gdy powinien dokonać oceny stanowiska Wnioskodawcy w kontekście przedstawionego opisu zdarzenia przyszłego (stanu faktycznego).

W ocenie Sądu i ten zarzut uznać należy za niezasadny, gdyż Minister nie dokonał modyfikacji zdarzenia przyszłego opisanego we wniosku o wydanie interpretacji, a jedynie określił odmienne od oczekiwanych przez Fundusz konsekwencje prawnopodatkowe opisanego stanu faktycznego.

Nie ulega bowiem wątpliwości, że dochody z udziału w spółkach osobowych stanowią dochody z działalności gospodarczej zgodnie z art. 5 ust. 3 u.p.d.o.p., nie zaś z praw majątkowych i stanowisko takie prezentuje w interpretacji Minister. Tymczasem, zdaniem Skarżącego, uzyskanie statusu wspólnika spółki osobowej oznacza inwestowanie w prawo majątkowe. Rozbieżność powyższych stanowisko nie może być jednak uznana za przyjęcie własnych założeń co do stanu faktycznego przez Ministra, gdyż jest ona wynikiem odmiennej oceny prawnopodatkowej niespornego stanu faktycznego.

3.14. Niezasadne są także zarzuty naruszenia art 2a w zw. z art. 120 i 121 O.p. poprzez złamanie zasady in dubio pro tributario polegające na zastosowaniu nieuprawnionej wykładni art. 6 ust. 10a u.p.d.o.p. na niekorzyść podatnika i obarczenie podatnika skutkami niejasnego i nieprecyzyjnego sformułowania przepisów przez ustawodawcę.

W ocenie Sądu, nie doszło do naruszenia wyrażonych w przywołanych przepisach zasad zaufania, praworządności i rozstrzygania wątpliwości na korzyść podatnika, skoro zgodnie z przedstawioną w interpretacji wykładnią Minister doszedł do jednoznacznego rozstrzygnięcia, które dodatkowo znajduje odzwierciedlenie w przywoływanym już orzecznictwie sądów administracyjnych. Sam fakt, że wynik dokonanej wykładni prawa nie satysfakcjonuje podatnika nie oznacza działania niezgodnego z przywołanymi zasadami postępowania podatkowego.

3.15. Reasumując, w ocenie Sądu, przy wydawaniu zaskarżonej interpretacji nie doszło również do naruszenia przepisów postępowania wskazanych w skardze, Minister w sposób wyczerpujący uzasadnił zarówno ocenę stanowiska Skarżącego, jak również, w oparciu o przepisy obowiązującego prawa, zaprezentował własne stanowisko.

3.16. Mając na względzie wszystkie przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę w całości.