Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 72/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2020-07-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 92a, 92b, 92c
journal: Dz.U. 2019 poz 58
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Dziedzic Asesor WSA Jarosław Piątek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 lipca 2020 r. sprawy ze skargi S.K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę.


UZASADNIENIE

1. Decyzją z dnia [...] grudnia 2019 r., nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez S.K. od decyzji Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego z dnia [...] grudnia 2018 r. 2019 r., nr [...] o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 5.300,00 zł, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

1.1. W podstawie prawnej decyzji wskazano art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.; aktualnie Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.; dalej k.p.a.), art. 87 ust. 1, art. 89 ust. 1 pkt 3, art. 92a ust. 1, ust. 6, art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jednolity Dz.U. z 2016 r. poz. 1907 ze zm.; aktualnie Dz. U. z 2019 r. poz. 58; dalej u.t.d) i Lp. 5.3.1, Lp. 5.3.2, Lp. 6.2.1 załącznika nr 3 do tej ustawy oraz art. 32 ust. 1, ust. 3, art. 33 ust. 1, ust. 3, w związku z art. 37 ust. 2 i art. 23 ust. 2 tiret 2 i ust. 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 165/2014 z dnia 04.02.2014 r. w sprawie tachografów stosowanych w transporcie drogowym i uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym oraz zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego (DZ.U.UE.L 60/1 z dnia 28.02.2014 r.), art. 8 ust 1-4, art. 10 ust. 2 i 3 rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniające rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Dz.U.UE L.2006.102.1).

1.2. Stan faktyczny sprawy był następujący: W dniu [...] marca 2017 r. o godz. 11.32 (10:32 UTC) na drodze krajowej nr [...] w miejscowości [...], został zatrzymany do kontroli przez uprawnionych funkcjonariuszy służby celno-skarbowej pojazd marki [...], nr rej. [...] wraz z naczepą o nr rej. [...], prowadzony przez J.M. W toku kontroli ustalono, że międzynarodowy zarobkowy przewóz drogowy rzeczy polegający na przewozie towaru z Polski do Niemiec realizował S.K. (I.). Kierowca do kontroli okazał m.in. wypis z licencji nr [...] na wykonywanie przez podmiot międzynarodowego zarobkowego przewozu drogowego rzeczy, międzynarodowy samochodowy list przewozowy CMR oraz dowód rejestracyjny ciągnika samochodowego i naczepy ciężarowej.

W toku czynności kontrolnych ujawniono, że kierowca wykonywał przewóz pojazdem wyposażonym w cyfrowe urządzenie rejestrujące, które nie rejestrowało faktycznie wykonywanej czynności w urządzeniu rejestrującym, a także na karcie kierowcy. Podczas, gdy pojazd się poruszał, na tachografie i na wydruku z tachografu widniał zapis innej pracy. Ponadto w toku czynności kontrolnych stwierdzono, że po uwzględnieniu zdarzeń i błędów w postaci przerw napięć, kierowca naruszył przepisy o czasie pracy kierowców:

- w dniu [...] marca 2017 r. o godzinie 6:22 kierowca rozpoczął 24-godzinny okres rozliczeniowy, w ciągu którego powinien odebrać 11-godzinny nieprzerwany odpoczynek. W okresie tym kierowca odebrał jedynie 9 godzin i 31 minut nieprzerwanego odpoczynku, tj. od godziny 20:51 dnia [...] marca 2017 r. do godziny 6:22 dnia [...] marca 2017 r., co oznacza skrócenie dziennego czasu odpoczynku o 1 godzinę i 29 minut.

Z czynności kontrolnych został sporządzony przez funkcjonariuszy celnych protokół kontroli. Kierowca odmówił podpisania i przyjęcia protokołu kontroli. Ponadto kierowca odmówił złożenia zeznań do protokołu z przesłuchania świadka, jak i odmówił podpisania protokołu przesłuchania osoby podejrzanej o popełnienie wykroczenia. Protokół ten wraz z załącznikami został przekazany do Urzędu Celno-Skarbowego, celem wszczęcia i przeprowadzenia postępowania administracyjnego w sprawie.

1.3. Postanowieniem z dnia [...] lutego 2018 r. Naczelnik Urzędu Celno-Skarbowego zawiadomił S.K. o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzonych podczas kontroli drogowej naruszeń. Jednocześnie organ wskazał, że jeżeli w ocenie strony w sprawie zachodzą okoliczności określone w art. 92b i art. 92c u.t.d., to powinna je wskazać oraz potwierdzić stosownymi dokumentami.

W odpowiedzi na wezwanie organu strona złożyła obszerne wyjaśnienia, informując, że kierowca J.M. w momencie rozpoczęcia pracy w ich przedsiębiorstwie został przeszkolony z zakresu obowiązujących przepisów i norm, a następnie pisemnie zobligowany do ich bezwarunkowego przestrzegania. W firmie na bieżąco są dokonywane analizy i szkolenia związane z przestrzeganiem przepisów przez kierowców. W przypadku naruszenia norm kierowcy karani są zgodnie z kodeksem pracy (naganą pisemną lub karą finansową). Także regularnie i na bieżąco dokonywana jest analiza czasu pracy każdego z kierowców, na podstawie której przeprowadzane są indywidualne rozmowy szkoleniowe mające na celu eliminację jakichkolwiek naruszeń przepisów prawa. Przeprowadza je zewnętrzna firma, specjalizująca się w tym zakresie, z którą firma współpracuje od dłuższego czasu i obsługuje ich osoba, która pracowała na stanowisku inspektora transportu drogowego. Ponadto w celu wzmocnienia kontroli, od kilku miesięcy w firmie została zwiększona częstotliwość pobierania danych cyfrowych do okresów dwutygodniowych. W firmie wyznaczona jest osoba odpowiedzialna za pobieranie i archiwizację danych cyfrowych, zaświadczeń oraz ich analizy.

Z uwagi na specyfikę pracy (dokonywanie przewozów na powtarzalnych trasach) przed rozpoczęciem sprawdzana jest możliwość ich wykonania przez danego kierowcę lub załogę zgodnie z obowiązującymi normami, a także planowane jest miejsce ewentualnego postoju. Tabor jest podzielony na 4 zespoły, nad których pracą (oprócz osób administracyjnych i firmy zewnętrznej) czuwa wyznaczony kierowca-brygadzista, dzięki któremu firma ma także bezpośredni nadzór nad ewentualnymi nieplanowanymi sytuacjami bądź zdarzeniami. Umożliwia to także wydanie polecenia wyjazdu kierowcy bez uprzedniego odebrania przez niego odpoczynku. Jednym z wielu elementów wprowadzonych celem podniesienia poziomu dyscypliny pracy i zapobieżenia powstawania naruszeń jest wydawanie kierowcom odpowiednich poleceń oraz nakładanie sankcji porządkowych za nieprzestrzeganie przepisów dotyczących dopuszczalnych okresów jazdy, wymaganych przerw i odpoczynków.

Nadto strona wskazała, że bezpośrednio po powrocie pojazdu z operacji transportowej dokonano oględzin pojazdu, a w celu uzyskania pewności, instalacja urządzenia rejestrującego została sprawdzona przez uprawniony serwis. Z rozmowy z kierowcą, a przede wszystkim z analizy zapisów cyfrowych oraz informacji uzyskanych od serwisanta tachografu wynika, iż w wyniku działania czynników takich jak woda, niska temperatura oraz sól drogowa uszkodzeniu uległ element wtyku przewodu kinematycznego łączący urządzenie rejestrujące z impulsatorem. W efekcie powyższego doszło do śniedzienia styków, co mogło skutkować efektami opisanymi w protokole kontroli. Strona dodała, że kierujący sugerował kontrolującemu przejazd do najbliższego punktu serwisowego, celem sprawdzenia instalacji, niestety uzyskał odpowiedź negatywną, co jej zdaniem bezsprzecznie wpłynęłoby na wynik kontroli. W zakresie naruszenia dotyczącego skrócenia dziennego czasu odpoczynku strona podała, że kierujący przedstawił do kontroli opisany na odwrocie wydruk uzasadniający odstąpienie od przestrzegania norm czasu pracy, jednakże kontrolujący bez podania przyczyn nie dołączyli go do akt sprawy. W związku z powyższym strona wniosła o umorzenie postępowania.

1.4. W dniu [...] maja 2018 r. Naczelnik Urzędu Celno-Skarbowego wydał decyzję, którą nałożył na S.K. karę pieniężną w łącznej kwocie 5300 zł za następujące naruszenia stwierdzone podczas kontroli drogowej:

- wykonywanie w dniu [...] marca 2017 r. przewozu drogowego pojazdem marki [...] o nr rej. [...] wyposażonym w cyfrowe urządzenie rejestrujące, które nie rejestrowało faktycznie wykonywanej czynności w urządzeniu rejestrującym, a także na karcie kierowcy. Podczas, gdy pojazd się poruszał, na tachografie i na wydruku z tachografu widniał zapis innej pracy – 5000 zł.

- skrócenie o 1 godzinę i 29 minut dziennego czasu odpoczynku przy wykonywaniu przewozu drogowego w 24 godzinnym okresie rozliczeniowym rozpoczętym w dniu [...] marca 2017 r. o godz. 6:22 - 300 zł.

Od orzeczenia organu I instancji strona złożyła w terminie odwołanie, podnosząc zarzuty opisane wyżej w jej wyjaśnieniach. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w wyniku rozpatrzenia tego odwołania decyzją z dnia [...] sierpnia 2018 r., nr [...] uchylił w całości decyzję Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ. W motywach tej decyzji wskazał, że organ I instancji powołał niewłaściwe przepisy prawa materialnego, to jest przepisy nie obowiązujące już w dniu kontroli drogowej.

W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia wskazano, że w postanowieniu o wszczęciu postępowania oraz decyzji organu I instancji niewłaściwie przytoczono przepisy, które miały mieć w niniejszej sprawie zastosowanie. Nakazano również temu organowi dokładniejsze przeprowadzenie postępowania w zakresie przesłanek z art. 92b i art. 92c u.t.d.

1.5. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Naczelnik Urzędu Celno-Skarbowego decyzją z dnia [...] grudnia 2018 r., nr [...] nałożył na S.K. karę pieniężną w łącznej kwocie 5300 zł za stwierdzone podczas kontroli drogowej naruszenia:

- wykonywanie w dniu [...] marca 2017 r. przewozu drogowego pojazdem marki [...] o nr rej. [...] wraz z naczepą o nr rej. [...] wyposażonym w cyfrowe urządzenie rejestrujące, które nie rejestrowało w trakcie przejazdu faktycznej aktywności kierowcy. Podczas, gdy pojazd był w ruchu, na tachografie i na wydruku z tachografu widniał zapis innej pracy- 5.000,00 zł.

- skrócenie o 1 godzinę i 29 minut dziennego czasu odpoczynku przy wykonywaniu przewozu drogowego w 24 godzinnym okresie rozliczeniowym rozpoczętym w dniu [...] marca 2017 r. o godz. 6:22 - 300 zł.

1.6. W odwołaniu od tej decyzji strona podniosła, że spełniła wszystkie przesłanki, o których mowa w art. 92b pkt 1 i 2 oraz art. 92c pkt 1 u.t.d., w związku z czym brak jest podstaw do nałożenia kary pieniężnej a wszczęte postępowanie winno być umorzone. Zdaniem strony organ I instancji ponownie prowadząc postępowanie nie zastosował się do wskazań Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, a jego działanie ukierunkowane było wyłącznie na nałożenie sankcji. W ocenie strony nieprawidłowy zapis tachografu wskazuje ewidentnie na występującą awarię oraz usterkę wykrytą przez serwisanta tachografów, polegającą na uszkodzeniu elementu wtyku przewodu kinematycznego łączącego urządzenie rejestrujące z impulsatorem. Organ I instancji pominął wnioski dowodowe w postaci przesłuchania osób zajmujących się bezpośrednio szeroko pojętym nadzorem oraz planowaniem pracy kierowców, a także serwisantem tachografów, który usuwał usterkę urządzenia rejestrującego.

W kwestii naruszenia dotyczącego skrócenia dziennego czasu odpoczynku o 1 godzinę i 29 minut strona wskazała, że w toku postępowania organ wzywał o przedłożenie dowodu w postaci wydruku z karty kierowcy, zawierającego opis odstępstw od przestrzegania przepisów, a dokument ten był przedstawiany przez kierowcę w trakcie kontroli, niestety z nieznanych przyczyn nie został dołączony do dokumentacji.

1.7. W toku postępowania odwoławczego Dyrektor Izby Administracji Skarbowej zwrócił się podmiotu dokonującego naprawy tachografu, tj. P.J., o wyjaśnienie kiedy przedstawiono pojazd o numerze rej. [...] do kontroli, kiedy dokonano naprawy i na czym ona polegała. Ponadto zwrócono się o przesłanie uwierzytelnionych dokumentów, tj. protokołu przeglądu tachografu wraz z dokumentacją towarzyszącą, występującą w procesie naprawy oraz kalibracji urządzenia i dowodu potwierdzającego zapłatę za fakturę przez zleceniodawcę.

W odpowiedzi P.J. poinformował, że nie pamięta dokładnie dnia wykonania usługi, ani też wszystkich czynności z nim związanych. Mając na uwadze niską kwotę (73,80 zł) oraz nazwę wykonanej usługi, najprawdopodobniej była to naprawa i wymiana uszkodzonych lub zaśniedziałych pinów wtyku impulsatora. Z uwagi na fakt, że nie jest to poważna awaria i nie wymaga żadnych istotnych ingerencji w układ urządzenia rejestrującego, podczas takich prac nie wykonuje się kalibracji. Za dokonane czynności, zgodnie z wpisem na wystawionym dokumencie, otrzymał zapłatę gotówką.

Pismem z dnia [...] lutego 2019 r. organ odwoławczy zwrócił się do strony o przedstawienie wszelkich dokumentów znajdujących się w posiadaniu strony świadczących o awarii tachografu. Pismem z dnia [...] marca 2019 r. strona wniosła o przedłużenie terminu na przekazanie wymaganej dokumentacji, zaś w odpowiedzi z dnia [...] marca 2019 r. poinformowała, że w jej posiadaniu znajduje się wyłącznie faktura za wykonaną naprawę instalacji tachografu.

1.8. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, którą organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego, organ opisał przebieg postępowania oraz wskazał i scharakteryzował podanej w punkcie 1.1. niniejszego uzasadnienia podstawy prawne decyzji. Odnosząc się do kwestii skrócenia czasu odpoczynku wskazał, że zgodnie z art. 12 rozporządzenia (WE) 561/2006 kierowca obowiązany jest wskazać powody odstępstwa odręcznie na wykresówce urządzenia rejestrującego lub na wydruku urządzenia rejestrującego albo na planie pracy, najpóźniej po przybyciu do miejsca pozwalającego na postój. Kierowca podczas kontroli nie okazał dokumentu (wykresówki, wydruku z karty dziennej) uzasadniającego odstąpienie od przestrzegania ww. normy czasu odpoczynku. Strona dołączyła kopię karty kierowcy ze stosowną informacją dopiero w piśmie z dnia [...] lutego 2018 r., a w protokole z kontroli drogowej z dnia [...] marca 2017 r. wyraźnie wskazano, że kierowca podczas kontroli nie okazał żadnego dokumentu uzasadniającego odstąpienie od przestrzegania norm czasu prowadzenia pojazdu, wymaganych przerw lub odpoczynków i odmówił jego podpisania nie wnosząc żadnych zastrzeżeń do jego treści.

Organ wskazał również, że prawidłowo sporządzony protokół kontroli stanowi dowód z dokumentu urzędowego. Nadto, zgodnie z art. 74 ust. 2 u.t.d., kontrolowanemu przysługuje prawo odmowy podpisania protokołu, jednakże w każdym przypadku odmowa złożenia podpisu przez kontrolowanego powinna być odnotowana w protokole. Natomiast w sytuacji, gdy kontrolowany nie zgadza się z zawartą w protokole treścią winien wnieść zastrzeżenia do protokołu kontroli - art. 74 ust. 4 u.t.d. W protokole kontroli został odnotowany fakt odmowy podpisania protokołu przez kontrolowanego kierowcę. Kierowca nie wniósł do protokołu kontroli żadnych zastrzeżeń.

1.9. Odnosząc się do kwestii tachografu organ przytoczył przepisy prawa materialnego znajdujące zastosowanie w sprawie i wskazał, że stosownie do art. 32 ust. 1 rozporządzenia (UE) nr 165/2014 odpowiedzialnymi za zapewnienie poprawnego działania i właściwego użytkowania tachografów i kart kierowcy są przedsiębiorstwa transportowe oraz kierowcy. Przepis art. 32 ust. 3 tego rozporządzenia stanowi, że zabrania się fałszowania, ukrywania, likwidowania i niszczenia danych zarejestrowanych na wykresówkach lub przechowywanych w tachografie lub na karcie kierowcy albo zarejestrowanych na wydrukach z tachografu. Każda forma manipulowania tachografem, wykresówką lub kartą kierowcy, która mogłaby spowodować sfałszowanie, zlikwidowanie lub zniszczenie danych lub informacji wydrukowanych jest zabroniona. W pojeździe nie może znajdować się żadne urządzenie, które mogłoby zostać użyte w powyższych celach. Kierowcy w każdym dniu, w którym prowadzą pojazdy, zgodnie z art. 34 ust. 1 rozporządzenia nr 165/2014 od momentu, w którym go przejmą zobowiązani są stosować karty kierowcy w celu rejestrowania dziennych okresów pracy wynikających z rozporządzenia (WE) nr 561/2006.

Odnosząc się do wyjaśnień strony powołującej się na awarię tachografu organ wskazał, że w oparciu o protokół kontroli z dnia [...] marca 2017 r., wydruk dzienny z tachografu oraz dane sczytane i zawarte na karcie kierowcy bezspornie ustalono, że kierowca o godz. 11:32 (10:32 UTC) wykonywał faktycznie czynność jazdy, podczas gdy przyrząd kontrolny w dniu kontroli od godz. 10:54 (9:54 UTC) rejestrował inną pracę. Następnie pojazd przejechał odcinek z miejscowości [...] na Terminal [...] w celu przeprowadzenia dalszych czynności w sprawie oraz gdzie na polecenie funkcjonariuszy kierowca wykonał ponowny wydruk z tachografu. Na wydruku z godziny 11:51 (10:51 UTC) zarejestrowany został przejazd trwający 10 minut, odpowiadający pokonaniu odległości z miejscowości [...] na TTOC. W tym czasie urządzenie rejestrujące prawidłowo zarejestrowało aktywność kierowcy i nie sygnalizowało jakiejkolwiek awarii.

Z wydruków raportu danych z tachografu wynika, że w dniu [...] marca 2017 r. od godz. 1:00 (0:00 UTC) do momentu kontroli, tj. do godz. 11:32 (10:32 UTC) jedyną osobą, która logowała się w tym przedziale czasowym do tachografu cyfrowego był J.M., posługujący się kartą kierowcy nr [...].

1.10 Dalej organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z procedurą opisaną w art. 37 rozporządzenia nr 165/2014, w czasie gdy tachograf nie działa lub działa wadliwie, kierowca zaznacza dane umożliwiające jego identyfikację (nazwisko, numer karty kierowcy lub numer prawa jazdy) wraz z podpisem, jak również informacje dotyczące różnych okresów, które nie były poprawnie rejestrowane lub drukowane przez tachograf, na wykresówce lub na tymczasowej wykresówce dołączanej do wykresówki lub karty kierowcy. Kierowca w toku kontroli nie okazał kontrolującym funkcjonariuszom odpowiednio opisanej wykresówki, zgodnie z procedurą i wymogami wynikającymi z ww. art. 37 rozporządzenia nr 165/2014.

Podnoszona przez stronę wadliwość tachografu dotyczy okresu jazdy wynoszącego 41 minut, podczas którego kierowca w przypadku stwierdzenia, że urządzenie nie działa prawidłowo, miał czas i możliwość zwrócić uwagę na parametry jazdy widoczne na urządzeniu i zastosować odpowiednie procedury awaryjne, czego nie uczynił. Kierowca pojazdu ponadto nie uprawdopodobnił choćby domniemanej awarii urządzenia rejestrującego poprzez udanie się bezpośrednio po zakończeniu kontroli do najbliższego punktu serwisowego w celu diagnostyki urządzenia rejestrującego.

Wskazano też, że zgodnie z art. 6 § 2 lit. m regulaminu pracy obowiązującego w przedsiębiorstwie S.K., pracownik jest obowiązany natychmiast informować pracodawcę o wszelkich awariach, brakach, szkodach czy zniszczeniach zaistniałych w pojeździe, a także o okresowych terminach kontroli i serwisie pojazdu. Nie sposób zatem przyjąć, że kierowca sugeruje kontrolującym, aby skierowali pojazd do punktu serwisowego, nie informując o tym zdarzeniu pracodawcy. Tym bardziej, że w regulaminie wyraźnie wskazano, iż w przypadku, gdy w drodze konieczna jest naprawa, może się ona odbyć wyłącznie za pisemną zgodą pracodawcy.

Nadto opis usługi oraz wyjaśnienie P.J. w ocenie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej nie potwierdzają awarii urządzenia rejestrującego. Gdyby tachograf pracował/rejestrował nieprawidłowo, wówczas serwisant dokonałby przeglądu takiego urządzenia oraz przeprowadziłby jego kalibrację, czego w tym przypadku nie uczyniono. Z czynności tych zostałby również sporządzony protokół przeglądu, zgodnie z art. 23 ust. 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 165/2014. Należy w tym miejscu podkreślić, że stosownie do art. 32 ust. 1 ww. rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 165/2014 odpowiedzialnymi za zapewnienie poprawnego działania i właściwego użytkowania tachografów i kart kierowcy są przedsiębiorstwa transportowe oraz kierowcy.

W Lp.6.2.1 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym ustawodawca określił dla podmiotu wykonującego przewóz drogowy karę pieniężną za wykonywanie przewozu drogowego i nierejestrowanie za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego na wykresówce lub karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi - 5000,00 zł. Zatem za wykonywanie w dniu [...] marca 2017 r. przewozu drogowego pojazdem marki [...] wyposażonym w cyfrowe urządzenie rejestrujące, które nie rejestrowało na karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi (gdy pojazd był w ruchu, na tachografie i na wydruku z tachografu widniał zapis innej pracy), organ I instancji zasadnie nałożył na przedsiębiorcę S.K. karę pieniężną w wysokości 5000,00 zł, określoną w Lp.6.2.1 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym.

1.11. Odnosząc się do powoływanych przez stronę innych okoliczności egzoneracyjnych organ wskazał, że dla uznania braku odpowiedzialności przedsiębiorcy nie wystarczy samo odesłanie do treści stosunków prawnych łączących przewoźnika (przedsiębiorcę) z jego pracownikami (współpracownikami), które spełniać miałyby funkcję motywującą i dyscyplinującą, ale również niezbędna jest ocena organizacji pracy, w tym także logistycznych rozwiązań, czasu oznaczonego na realizację danego przedsięwzięcia (przewozu), które faktycznie wymuszają ale i umożliwiają zachowanie określonych w przepisach zasad bezpieczeństwa drogowego. Podejmowane przez stronę działania są nieskuteczne, bowiem nawet z dokumentów przedłożonych przez stronę wynika, że w okresie poprzedzającym kontrolę drogową, kierowca J.M. niejednokrotnie naruszał przepisy rozporządzenia (WE) 561/2006, zaś w dniu 3 marca 2017 r. zawiadomiony został przez pracodawcę o nałożeniu kary porządkowej z powodu naruszenia przepisów z zakresu dziennego czasu jazdy (k. 27 akt administracyjnych).

2. Skargę na tę decyzję do tutejszego Sądu złożył w terminie S.K., reprezentowany przez pełnomocnika, wnosząc o jej uchylenie oraz uchylenie decyzji ją poprzedzającej i zarzucając im:

- naruszenie art. 92b u.t.d. przez jego niezastosowanie w wyniku nieuzasadnionego przyjęcia, że analiza materiału dowodowego w sprawie nie znajduje potwierdzenia dla zarzutów strony, iż ta zapewniała prawidłową organizację i dyscyplinę w przedsiębiorstwie, gdy z okoliczności faktycznych sprawy wynika, że pracownicy zostali przeszkoleni z czasu pracy oraz podpisali oświadczenia zobowiązujące do przestrzegania powierzonych im obowiązków;

- art. 93 ust. 3 w zw. z art. 92b i art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. przez jego niezastosowanie i nieumorzenie postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, podczas gdy w przedmiotowej sprawie wystąpiły okoliczności określone w art. 92b oraz art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., bowiem strona nie miała wpływu na powstałe naruszenie, a nastąpiło ono wskutek okoliczności, których nie mogła przewidzieć, a jednocześnie zapewniła ona właściwą organizację i dyscyplinę pracy ogólnie wymaganą w stosunku do prowadzenia przewozów drogowych;

- art. 7, art. 77 § 1, art. 78 § 1 oraz art. 80 k.p.a. przez nieprzeprowadzenie dowodu z zeznań wnioskowanych przez stronę świadków oraz z opinii biegłego z zakresu tachografów samochodowych i analizy czasu pracy kierowców, mimo iż okoliczności faktyczne ustalone na podstawie zeznań tych osób miałyby istotne znaczenie dla sprawy;

- art. 11 k.p.a. przez pominięcie milczeniem przez organ poszczególnych twierdzeń i wyjaśnień strony,

- art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. przez bezpodstawne utrzymanie w mocy decyzji Urzędu Celno- Skarbowego w sytuacji, gdy organ zobligowany był na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. do uchylenia zaskarżonej decyzji w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji.

W obszernym uzasadnieniu skargi podniesiono okoliczności opisane już wyżej w ramach przedstawienia stanowiska strony i zarzutów jej odwołań.

3. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył co następuje:

4. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r. poz. 2167 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie natomiast z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej p.p.s.a.) wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.).

5. Zgodnie z art. 92a ust. 1 u.t.d. podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 10000 złotych za każde naruszenie. Stosownie do ust. 6 art. 92a wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa w ust. 1, oraz wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik nr 3 do ustawy stanowiącej akt komplementarny w stosunku do powołanych szeroko w uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego przepisów prawa unijnego.

Taryfikacyjny charakter kar sprawia, że ich zastosowanie wymaga ustalenia każdego przypadku naruszenia prawa. Zgodnie z generalnymi zasadami ustalenie to następuje na podstawie dokumentów, z których większość pochodzi z urządzeń specjalnie dedykowanych do rejestracji czasu prowadzenia pojazdów oraz czasu pracy kierowców. Taki formalizm uzasadniony jest po pierwsze względami bezpieczeństwa, którym dedykowane są regulacje ochronne, po drugie obiektywizacją, którą zapewniają specjalistyczne urządzenia oraz oprogramowanie.

Fundamentalną zasadą w transporcie jest jego bezpieczeństwo i przede wszystkim tej zasadzie mają służyć przepisy dotyczące kontroli przestrzegania przez kierowcę i przedsiębiorstwo przepisów dotyczących czasu prowadzenia pojazdów i okresów odpoczynku. Digitalizacja urządzeń rejestrujących wykorzystywanych w transporcie drogowym znacznie ogranicza możliwość stosowania niewłaściwych praktyk przez nieuczciwych przedsiębiorców i kierowców, mających na celu wprowadzenie w błąd służby kontrolne, co do faktycznego czasu pracy danego kierowcy. Systematyczne sczytywanie danych z tachografów i kart kierowców oraz właściwe ich przechowywanie to podstawowy obowiązek każdego podmiotu wykonującego przewozy drogowe, będącego właścicielem lub użytkownikiem pojazdu samochodowego objętego obowiązkiem instalacji i użytkowania tachografu cyfrowego.

6. Jak wynika z akt sprawy organy zgromadziły wszystkie dowody, które istniały lub zostały przez stronę mu przedstawione, w szczególności zapisy z urządzeń rejestrujących samoczynnie prędkość jazdy, czas jazdy i czas postoju, obowiązkowe przerwy i czas odpoczynku dotyczące kierowców zatrudnionych w przedsiębiorstwie strony i pojazdów (zapisy z tachografów cyfrowych pojazdów, które prowadzili kontrolowani kierowcy, tarcze tachografów). Podkreślić tu należy, że stan faktyczny został zrekonstruowany na podstawie danych pochodzących z urządzeń lub ewidencji albo dokumentów specjalnie wytwarzanych w celu dokumentowania czynności. To właśnie urządzenie rejestrujące na wykresówce lub karcie kierowcy wskazania w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi, nieokazanie podczas kontroli w przedsiębiorstwie wykresówki, dane z karty kierowcy, z tachografu cyfrowego lub dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu są urządzeniami, które zostały specjalnie wytworzone i przeznaczone do obiektywnego stwierdzania czasu pracy, jazdy, odpoczynku itd. Dlatego obalenie domniemań płynących z tych urządzeń i pochodzących z nich dokumentów wymaga nie tylko podniesienia zarzutów z wnioskami dowodowymi, ale i wykazania okoliczności egzoneracyjnych uzasadniających odstępstwo od zastosowania rygorów dowodowych zawartych w przepisach o rejestrowaniu i wczytywaniu danych.

7. Jeśli chodzi o kwestie podnoszone w skardze, to art. 12 rozporządzenia (WE) nr 561/2006 dozwala kierowcy pojazdu, pod warunkiem, że nie zagraża to bezpieczeństwu drogowemu oraz umożliwia osiągnięcie przez pojazd odpowiedniego miejsca postoju, odstąpienie od przepisów art. 6-9 tego rozporządzenia w zakresie niezbędnym dla zapewnienia bezpieczeństwa osób, pojazdu lub ładunku. Kierowca wskazuje powody takiego odstępstwa odręcznie na wykresówce urządzenia rejestrującego lub na wydruku z urządzenia rejestrującego, albo na planie pracy najpóźniej po przybyciu do miejsca pozwalającego na postój.

Wykładnia przepisu art. 12 rozporządzenia (WE) nr 561/2006 i związanych z nim okoliczności wyłączających możliwość nałożenia kary administracyjnej z tytułu naruszenia przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku (art. 92b u.t.d.) oraz wyłączającymi możliwość prowadzenia postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1 u.t.d. (art. 92c u.t.d.), są już od dłuższego czasu przedmiotem licznych orzeczeń sądów administracyjnych. Zgodnie z jednolitą linią orzeczniczą okolicznościami, o których mowa w przywołanych przepisach mogą być wyłącznie sytuacje ponadprzeciętne, odbiegające od standardowych stanów faktycznych. Odpowiedzialność podmiotu prowadzącego działalność transportową jest bowiem w normujących tę sferę przepisach ujęta w sposób rygorystyczny, mający na uwadze dążenie do zapewnienia bezpieczeństwa ruchu drogowego (por. wyroki NSA z 20 lipca 2016 r., II GSK 399/15 i 16 czerwca 2016 r., II GSK 133/15; CBOSA).

W orzecznictwie prezentowana jest wykładnia ścieśniająca, którą niniejszy skład sądzący w pełni podziela, zgodnie z którą celem przepisu art. 12 rozporządzenia (WE) 561/2006 jest umożliwienie kierowcom prawidłowej reakcji w sytuacjach niespodziewanego braku możliwości spełnienia wymogów rozporządzenia w trakcie podróży, to jest w sytuacjach nadzwyczajnych trudności, niezależnych od woli kierowcy oraz ewidentnie nieuniknionych i nie dających się przewidzieć nawet przy dochowaniu najwyższej staranności. Odstępstwo ma również na celu zapewnienie bezpieczeństwa osób, pojazdu i ładunku oraz uwzględnienie w każdej sytuacji wymogu bezpieczeństwa drogowego.

W orzecznictwie utrwalony jest też pogląd, że ciężar wykazania okoliczności wynikających z art. 92b ust. 1 i 92c ust. 1 u.t.d. spoczywa na przewoźniku. Dlatego to prowadzący przedsiębiorstwo transportowe winien udowodnić, że dołożył należytej staranności organizując pracę i nie miał wpływu na naruszenia prawa przez kierowców. Dla uwolnienia się od odpowiedzialności administracyjnej nie wystarczy wykazanie braku winy, lecz wymagane jest pozytywne udowodnienie podjęcia wszystkich niezbędnych środków w celu zapobieżenia powstaniu naruszenia prawa. Przedsiębiorca chcąc uwolnić się od odpowiedzialności powinien wykazać, że przedsięwziął wszystkie niezbędne środki zapobiegające powstaniu naruszenia prawa i jego przyczyny.

8. Mając na uwadze wskazaną wyżej charakterystykę odpowiedzialności podmiotu wykonującego przewóz drogowy oraz wypracowane w judykaturze rozumienie przesłanek egzoneracyjnych wskazać należy, że w kontrolowanym przedsiębiorstwie tylko niektóre przekroczenia czasu pracy zostały opisane na wykresówkach, co świadczy o nienależytym wykonywaniu obowiązków przez kierowców, a zatem i niewłaściwej organizacji i nadzorze nad ich pracą.

Zgodzić się w pełni należy ze stwierdzeniem organu, że kwestia awarii tachografu nie została przez stronę wykazana, w szczególności w sposób wymagany przepisem art. 37 rozporządzenia nr 165/2014. Jak wskazał organ wadliwość tachografu dotyczy okresu jazdy wynoszącego 41 minut, a kierowca w tym czasie nie odnotował i nie zgłosił awarii urządzenia choć, gdyby rzeczywiście taka awaria wystąpiła, miał do tego sposobność i wystarczającą ilość czasu. O tym, że kwestia awarii może być tylko sposobem obrony strony przed sankcjami zastosowanym ex post, świadczy przede wszystkim to, że w gdy w czasie kontroli, na polecenie funkcjonariuszy organy I instancji, pojazd wykonał 10-minutowy przejazd, to został on odnotowany na urządzeniu, co potwierdza, że było ono w pełni sprawne.

Organ badając tę dość oczywistą dla Sądu okoliczność poszedł jednak dalej i sprawdził naprawę tachografu. Z tych ustaleń również nie wynika, by urządzenie działało wadliwie, gdyż serwis ograniczył się do konserwacji, ewentualnie wymienienia zaśniedziałych styków i nie przeprowadzono kalibracji urządzenia. Dokonujący tych czynności nie potwierdził jednak, że urządzenie działało wadliwie. Inną rzeczą jest to, że za prawidłowe działanie urządzenia odpowiada wyłącznie strona i nieprawidłowości z tego wynikłe, nie spowodowane jakimiś nadzwyczajnymi okolicznościami (jak np. uszkodzenie urządzenia w wyniku wypadku drogowego, czy uszkodzenia przez osobę trzecią) nie stanowią okoliczności egzoneracyjnej.

Kara administracyjna za wykonywanie w dniu [...] marca 2017 r. przewozu drogowego pojazdem wyposażonym w cyfrowe urządzenie rejestrujące, które nie rejestrowało w trakcie przejazdu faktycznej aktywności kierowcy; podczas gdy pojazd był w ruchu, na tachografie i na wydruku z tachografu widniał zapis innej pracy - w wysokości 5.000,00 zł została więc nałożona zasadnie i zgodnie z powołanymi w decyzji właściwymi przepisami prawa materialnego.

9. Również kara za skrócenie o 1 godzinę i 29 minut dziennego czasu odpoczynku przy wykonywaniu przewozu drogowego w 24 godzinnym okresie rozliczeniowym w wysokości 300,00 zł jest zgodna z prawem. Zdaniem śądu nie budzi wątpliwości, że w dniu kontroli kierowca nie okazał dokumentu (wykresówki, wydruku z karty dziennej) uzasadniającego odstąpienie od przestrzegania norm czasu odpoczynku. To, że taki dokument strona dołączyła dopiero w toku postępowania i to znacznie później powoduje, że organ zasadnie odmówił uznania jego wiarygodności. Kierowca powinien ten dokument przedstawić bowiem w toku kontroli, ewentualnie w tej kwestii wypowiedzieć się w zastrzeżeniach do protokołu, czego mnie uczynił.

Organ wskazał również, że prawidłowo sporządzony protokół kontroli stanowi dowód z dokumentu urzędowego. Nadto, zgodnie z art. 74 ust. 2 u.t.d. kontrolowanemu przysługuje prawo odmowy podpisania protokołu, jednakże w każdym przypadku odmowa złożenia podpisu przez kontrolowanego powinna być odnotowana w protokole. Natomiast w sytuacji, gdy kontrolowany nie zgadza się z zawartą w protokole treścią winien wnieść zastrzeżenia do protokołu kontroli - art. 74 ust. 4 u.t.d. W protokole kontroli został odnotowany fakt odmowy podpisania protokołu przez kontrolowanego kierowcę. Kierowca nie wniósł do protokołu kontroli żadnych zastrzeżeń. Szczególny tryb dokumentowania czasu pracy kierowców związany ze stosowaniem urządzeń rejestrujących ten czas pracy powoduje również, że niedopuszczalne jest obchodzenie tych rygorów innymi środkami dowodowymi. Z tych względów organy zasadnie pominęły wnioski dowodowe dotyczące tej kwestii.

10. Jeśli chodzi o kwestię właściwego nadzoru nad przestrzeganiem przez kierowców, w tym J.M. przepisów prawa w zakresie dotyczącym niniejszej sprawy uznanie okoliczności egzoneracyjnych odnosi się jedynie do wyjątkowych sytuacji i to takich, których doświadczony i profesjonalny podmiot wykonujący przewóz drogowy, przy zachowaniu najwyższej staranności i przezorności nie był w stanie przewidzieć. Sprawą przedsiębiorcy jest zawarcie takich umów i takich rozwiązań, które będą dyscyplinować osoby wykonujące na jego rzecz usługi kierowania pojazdem. Akceptacja poglądu przeciwnego prowadziłaby do trudnych do zaaprobowania skutków, tj. przerzucenia odpowiedzialności za prowadzenie działalności gospodarczej, w jej najbardziej ryzykownym wymiarze z przedsiębiorcy na jego kierowców. Wskazać należy, że w aktualnym stanie prawnym uwolnienie się przez przedsiębiorcę transportowego od odpowiedzialności za skutki działań na gruncie tego przepisu jest jeszcze trudniejsze, niż było przed nowelizacją ustawy o transporcie drogowym, dokonaną z dniem 1 stycznia 2012 r. Aktualnie bowiem warunkiem zwolnienia się z odpowiedzialności administracyjnej jest nie tylko brak możliwości przewidzenia zdarzeń i okoliczności, powodujących naruszenie, ale ponadto występujący jednocześnie brak wpływu na powstanie naruszenia. W konsekwencji więc wyłączenie odpowiedzialności przedsiębiorcy w sytuacji, gdy naruszenie wynika z zawinionego działania kierowcy, którym się on posługuje przy wykonywaniu transportu drogowego, a nie jest działaniem nadzwyczajnych, niemożliwych do przewidzenia okoliczności i na które nie ma on wpływu, nie może mieć miejsca, albowiem prowadziłoby to w istocie do możliwości każdorazowego uniknięcia sankcji przez ten podmiot za błędy w szkoleniu, nadzorze i doborze pracowników. Przyjęcie zatem za prawidłową takiej wykładni art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., która uznaje, że dotyczy on okoliczności wyjątkowych i nadzwyczajnych oraz niezależnych od przedsiębiorcy, prowadzi do wniosku, że przedsiębiorca wykonujący przewóz drogowy nie jest zwolniony z odpowiedzialności, gdy wyłączna wina za powstanie naruszenia spoczywa na kierowcy.

To zatem na przedsiębiorcy ciąży obowiązek ustalenia, czy kierowcy, którymi się on posługuje przy wykonywaniu przewozu (niezależnie od formy prawnej takiej relacji – umowa o pracę czy tzw. samozatrudnienie) dopuszczają się naruszeń i to jego obciążają negatywne konsekwencje zaniedbań, zaniechań lub świadomych działań tych osób, skutkiem których jest poniesienie odpowiedzialności finansowej. Wpływ przedsiębiorcy na pracę, realizujących przewóz w jego imieniu i na jego rzecz, kierowców polega bowiem nie tylko na prowadzonych szkoleniach czy odbieraniu od nich oświadczeń o zobowiązaniu do przestrzegania przepisów itp., lecz przede wszystkim na doborze kadry w taki sposób, aby do naruszeń nie dochodziło.

Przesłanki egzoneracyjne z art. 92c ust.1 pkt 1 u.t.d. odnoszą się do okoliczności o charakterze obiektywnym, a więc takich, których przy najdalej idących staraniach przedsiębiorca nie mógł i nie był w stanie przewidzieć. Nie można więc skutecznie powoływać się na treść tego przepisu w sytuacji, gdy to działający w imieniu i na rzecz przedsiębiorcy kierowca, działający w ramach powierzonych mu zadań dopuszcza się działań, za które ustawa przewiduje nałożenie kary. Jak słusznie wskazał organ co z tego, że strona w sposób formalny wykazuje szkolenia i nadzór nad kierowcami, skoro kierowca J.M. dopuszczał się już w przeszłości podobnych deliktów, a w przedmiotowej sytuacji ewidentnie naruszył normy stanowiące podstawę nałożenia sankcji administracyjnej.

11. Z tych względów niezasadne są zawarte w skardze zarzuty dotyczące naruszenie przepisów zawierających klauzule egzoneracyjne. W sprawie nie było również żadnych naruszeń przepisów postępowania, strona miała zapewnione wszystkie gwarancje procesowe. Organ szczegółowo odniósł się do wszystkich twierdzeń strony i wyjaśnił dokładnie wszystkie okoliczności istotne dla kwalifikacji prawnej, tym bardziej że postępowanie przed organem I instancji toczyło się dwukrotnie, a organ odwoławczy uzupełnił jeszcze postępowanie dowodowe.

Przepisy prawa materialnego zostały prawidłowo zastosowane, a kary obliczone właściwie. Skoro podniesione zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest w sprawie okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, skargę należało oddalić na podstawie art. 151 p.p.s.a.