Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 269/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2019-10-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 116
journal: Dz.U. 2018 poz 800
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodnicząca: Sędzia NSA Teresa Porczyńska Sędziowie: Sędzia WSA Cezary Koziński Sędzia WSA Tomasz Adamczyk (spr.) Protokolant: St. sekretarz sądowy Przemysław Cieślarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 października 2019 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności podatkowej za zaległości podatkowe Spółki w podatku od towarów i usług za VII-IX 2013 r. wraz z odsetkami za zwłokę oraz kosztami postępowania egzekucyjnego 1. oddala skargę; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z Funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na rzecz adw. A. Ł. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych powiększoną o należny podatek od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w Ł. z dnia [...] r. orzekającą o solidarnej odpowiedzialności M.M. ze Spółką A sp. z o. o. za zaległości podatkowe tej Spółki, w podatku od towarów i usług za VII-IX 2013 roku w kwocie łącznej 33.466.235,00 zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie 13.703.798.00 zł oraz kosztami postępowania egzekucyjnego w wysokości 2.558.957.59 zł.

W uzasadnieniu wskazano, że decyzją z dnia [...] r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w Ł. orzekł o solidarnej odpowiedzialności M. M. wraz ze Spółką z o.o. za zaległości tej Spółki w podatku od towarów i usług.

Od decyzji organu I instancji strona wniosła odwołanie.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wskazując na treść art. 107 § 1, art. 107 § 4 i art. 116 § 2 ustawy Ordynacja podatkowa (w brzmieniu obowiązującym do dnia 31.12.2015 r. w związku z art. 22 ustawy z dnia 10.09.2015 r. o zmianie ustaw - Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych ustaw. Dz. U. z 2015 r. poz. 1649 z późn. zm.) wyjaśnił, że Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w Ł. wydał w dniu [...].11.2016 r. decyzję którą określił [...] zobowiązanie w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2013 r. Powyższe zobowiązania nie zostały przez Spółkę uregulowane. W konsekwencji powstały zaległości podatkowe (art. 51 § 1 Ordynacji podatkowej), od których w myśl art. 53 § 1 Ordynacji podatkowej naliczane są odsetki za zwłokę począwszy od dnia następnego po dniu, w którym przypadał poszczególny termin płatności (tabela powyżej). Łączna kwota odsetek za zwłokę naliczonych od dnia upływu ustawowych terminów płatności ww. zobowiązań do dnia wydania zaskarżonej decyzji, tj. [...] r. wyniosła 13.703.798,00 zł. W toku prowadzonego wobec Spółki postępowania egzekucyjnego w stosunku do przedmiotowych zaległości w związku z zastosowaniem skutecznych środków egzekucyjnych naliczone zostały koszty tegoż postępowania w łącznej kwocie 2.558.957.59 zł.

Odnosząc się zagadnienia upływu terminu przedawnienia przedmiotowych zaległości wskazano, iż w toku postępowania egzekucyjnego (prowadzonego względem zaległości Spółki w podatku od towarów i usług za III-IX 2013 r.) zastosowano skuteczny środek egzekucyjny w postaci zajęcia wierzytelności, tj. kwoty zabezpieczonej na rachunku depozytowym prowadzonym przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w Ł. Zawiadomienie w tym zakresie doręczono Naczelnikowi [...] Urzędu Skarbowego w Ł. w dniu 28.11.2016 r. Natomiast Spółkę zawiadomiono w dniu 16.12.2016 r. (doręczenie zastępcze). Tym samym bieg terminu przedawnienia zobowiązań Spółki w podatku od towarów i usług za III-IX 2013 r., został przerwany w dniu 28.11.2016 r. i biegnie na nowo od dnia następnego, co oznacza, iż przedmiotowe zobowiązania (VII-IX 2013 r.) są wymagalne przynajmniej do dnia 29.11.2021 r. Organ odwoławczy, powołując się na treść art. 67 ustawy z dnia 27.08.2009 r. o finansach publicznych (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r. poz. 2077) wskazał, że powyższe wywody odnoszą się również do kosztów postępowania egzekucyjnego. Przechodząc do meritum organ II instancji, analizując poszczególne przesłanki wynikające z art. 116 Op. stwierdził, iż M. M. pełniła funkcję prezesa zarządu [...] od dnia 20.08.2013 r. do dnia odwołania, tj. 02.04.2014 r. W związku z powyższym organ uznał, iż w sprawie spełniona została przesłanka z art. 116 § 2 ustawy Ordynacja podatkowa, gdyż ustawowe terminy płatności przedmiotowych zobowiązań w podatku od towarów i usług upływały w czasie pełnienia przez Stronę funkcji w zarządzie Spółki. Wskazując na kolejną przesłankę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. wyjaśnił, że poszukując składników majątku dokonano zajęć wierzytelności z rachunków bankowych i wkładów oszczędnościowych prowadzonych dla Spółki w dwudziestu pięciu największych centralach bankowych w Polsce. Spośród nich odpowiedzi pozytywne uzyskano z: A S.A. B S.A. C S.A., D S.A., E S.A. F w S. oraz G S.A. Odpowiadając na zawiadomienie o zajęciu G pismem z dnia 26.06.2014 r. poinformował, iż na rachunku Spółki znajduje się kwota 421.893,63 zł zablokowana przez Prokuratora Prokuratury Okręgowej w G. ([...]). Analogiczną informację otrzymano z C S.A., gdzie zabezpieczono kwotę 739.842,87 zł. Nadto na rachunku prowadzonym w Banku A S.A. zabezpieczono kwotę 581,08 zł i 34.17 EUR. Pozostałe banki poinformowały, iż na rachunkach Spółki brak jest środków, a dodatkowo wystąpił zbieg egzekucji administracyjnej z sądową. Odnośnie zbiegu egzekucji administracyjnej z sądową stwierdzono, że względem [...] postępowania egzekucyjne prowadzili również wskazani w decyzji komornicy sądowi. W dniu [...].06.2015 r. postanowieniem sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w B. [...] Wydział Cywilny wyznaczył do łącznego prowadzenia egzekucji z rachunku bankowego w A S.A., Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla m. st. W. – T.K. Poszukując składników majątku Spółki wystosowano również zapytania do organów prowadzących ewidencje w zakresie nieruchomości. W piśmie z dnia 21.07.2014 r. Ministerstwo Sprawiedliwości poinformowało Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w Ł., iż A nie figuruje w elektronicznym rejestrze Ksiąg Wieczystych, a także w rejestrze zastawów. Analogiczną informację uzyskano również z Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej dla Powiatu [...] Wschodniego prowadzącego ewidencję gruntów i budynków dla obszaru powiatu [...] wschodniego. Natomiast w zakresie ruchomości ewentualnie należących do Spółki wystosowano szereg wezwań do osób i instytucji mogących mieć w tym zakresie stosowną wiedzę. W dniu 14.07.2014 r. prezes zarządu Spółki K.P., odpowiadając na wezwanie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w Ł. poinformował, iż nie posiada informacji odnośnie miejsca postoju pojazdów należących do Spółki. Informacje te wg ww. posiadała wówczas była prezes zarządu M.M. W piśmie z dnia 22.07.2014 r. M.M. zaprzeczyła jednak tym doniesieniom oświadczając, iż ostatnie znane miejsce postoju pojazdów to plac znajdujący się w miejscowości S., W.16. Nadto M.M. wskazała, iż dokumentacja Spółki została zabezpieczona przez CBS w G. oraz Urząd Kontroli w S. Jeśli zaś jakaś część dokumentacji nie została zabezpieczona winna znajdować się w Kancelarii Prawnej [...] z siedzibą w B. Wskazana Kancelaria w piśmie z dnia 29.08.2014 r. poinformowała, iż pozostające jeszcze (wg dokumentacji księgowej) we władaniu Spółki pojazdy, tj. ciągnik samochodowy Scania, samochód osobowy Nissan Notę, samochód osobowy Mercedes Benz [...]. oraz naczepa ciężarowa Schmitz SOI, , prawdopodobnie znajdują się na placu wykorzystywanym przez Spółkę jako baza transportowa, w miejscowości S. W. 16. Przeprowadzone czynności wykazały, iż plac z niewielkimi zabudowaniami jest zamknięty i prawdopodobnie opuszczony. Brak jakichkolwiek pojazdów i widocznych przez ogrodzenie urządzeń. Na ogrodzeniu znajdował się jedynie baner reklamowy autokomisu. Organ wyjaśnił dalej, że w toku prowadzonego postępowania zabezpieczającego oraz później egzekucyjnego przeprowadzono czynności w pozostałych miejscach zgłoszonych przez Spółkę do [...] Urzędu Skarbowego w Ł., jako miejsca prowadzenia działalności. W zakresie adresu siedziby Spółki, tj. K., ul. A 33 ustalono, iż w dniu 03.01.2015 r. firma C, wypowiedziała [...] umowę najmu, w związku z zaprzestaniem regulowania czynszu. Tym samym adres uwidoczniony w Krajowym Rejestrze Sądowym stał się nieaktualny. Spółka do dnia wydania zaskarżonej decyzji nie wypełniła obowiązku aktualizacji ww. adresu. Natomiast czynności przeprowadzone w dniu 22.07.2015 r. przez pracownika [...] Urzędu Skarbowego we W. pod adresem al. B 116 w L. pozwoliły stwierdzić, iż [...] nie prowadzi pod tym adresem żadnej działalności gospodarczej. Nie są tam również przechowywane jakiekolwiek składniki majątkowe ww. Spółki. Na terenie byłego lotniska działa wiele podmiotów gospodarczych, jednakże żaden z przesłuchanych świadków nie słyszał o Spółce z o. o. [...]. W kontekście powyższego stwierdzono, iż podjęte w postępowaniu zabezpieczającym, a następnie egzekucyjnym czynności nie doprowadziły do ustalenia miejsca postoju pojazdów wskazanych przez Kancelarię Prawną [...]. Organ odwoławczy wskazał dalej, iż Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w Ł. w toku prowadzonych w latach 2014-2016 postępowań; zabezpieczającego i egzekucyjnego, poczynił ustalenia, iż A nie posiada innych niż opisane wierzytelności składników majątku, w zakresie tytułów wykonawczych nie podjęto dalszych czynności. Tym samym na poczet przedmiotowych zaległości podatkowych Spółki w podatku od towarów i usług za VII-IX 2013 r. nie uzyskano żadnych środków. Wobec bezskuteczności działań podjętych w zakresie ujawnienia majątku [...] w dniu [...].12.2016 r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w Ł. wydał postanowienie, w którym umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone do majątku Spółki, na podstawie własnych tytułów wykonawczych. wystawionych na zaległości z tytułu podatku od towarów i usług za III-IX 2013 r. w łącznej kwocie 56.339.214,00 zł. Wskazano dalej, że w dniu [...].03.2018 r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w Ł. wydał również postanowienie, w którym umorzył postępowanie zabezpieczające prowadzone wobec majątku zobowiązanego [...], na podstawie własnych zarządzeń zabezpieczenia nr [...],[...],[...]. z dnia [...].06.2014 r. wystawionych celem zabezpieczenie zobowiązań w podatku od towarów i usług za X-XII 2013 r. w łącznej kwocie 36.663.876.00 zł. Powyższe spowodowane było ustaleniem, iż w toku prowadzonych postępowań nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki, a tym samym nie zostaną zabezpieczone kwoty określone ww. zarządzeniami. Organ odwoławczy wyjaśnił następnie, że do wniosków odnośnie braku możliwości uzyskania kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne, doprowadziły również ustalenia, iż [...] ,w zasadzie od połowy 2014 roku, istnieje jedynie jako wpis w Krajowym Rejestrze Sądowym. Nie posiada siedziby, nie prowadzi działalności gospodarczej, a J=jej ostatnim znanym prezesem zarządu oraz udziałowcem, zgodnie z ustaleniami Prokuratury Okręgowej w G. oraz Centralnego Biura Śledczego Policji był A.P. zameldowany pod adresem G. ul. D 10, [...]. Pod tym adresem ww. jednak nie przebywa i nie odbiera żadnej korespondencji. Posesja jest w bardzo złym stanie technicznym i nikt tam nie przebywa. A. [...] zeznał, iż jest osobą bezdomną, nigdzie nie pracuje, utrzymuje się ze sprzedaży złomu i puszek, najczęściej można go spotkać na Dworcu PKP w W. Powyższy stan faktyczny, w ocenie organu, wskazuje, iż brak jest możliwości ujawnienia jakiegokolwiek majątku Spółki i uzyskania z takiego źródła zaspokojenia zaległości [...]. Tym samym Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. uznał, iż w sprawie wystąpiła przesłanka wskazana w art. 116 § 1ustawy Ordynacja podatkowa, tj. w części lub w całości bezskuteczna egzekucja przedmiotowych zaległości z majątku podatnika.

Przechodząc do kolejnej przesłanki organ odwoławczy podniósł, że strona nie złożyła we właściwym czasie wniosku o ogłoszenie upadłości i nie wykazała, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jej winy. Powyższe stanowisko, o ocenie organu II instancji, potwierdza fakt, że Spółka zaprzestała regulowania swoich wymagalnych zobowiązań od dnia 26.04.2013 r. i tym samym stała się w tym czasie niewypłacalna. Oznacza to też, że argumentacja Strony odnośnie bardzo dobrej kondycji finansowej Spółki w czasie, gdy pełniła funkcję prezesa zarządu, nie znajduje potwierdzenia w stwierdzonym stanie faktycznym. W ocenie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej dane uwzględniające wartość zobowiązań wynikających z decyzji określających Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w Ł. świadczą, iż niewypłacalność [...] nastąpiła z końcem 2013 roku. Wówczas to bowiem wartość zobowiązań i rezerw na zobowiązania przekroczyła wartości majątku Spółki. Okoliczność ta stanowi podstawę do stwierdzenia, iż niewypłacalność Spółki w rozumieniu przesłanki bilansowej nastąpiła z dniem 31.12.2013 r., tj. w dniu, na który sporządzono bilans. Ponieważ jednak jest to data późniejsza od daty niewypłacalności stwierdzonej na podstawie art. 11 ust. 1 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze organ odwoławczy uznał, iż spełnienie przesłanki niewypłacalności w aspekcie bilansowym nie ma znaczenia dla badanej sprawy. To bowiem od daty zaprzestania przez [...] regulowania wymagalnych zobowiązań należy liczyć termin na ogłoszenie upadłości lub wszczęcie postępowania zapobiegającego upadłości. W następstwie zatem ustalenia, iż [...] stała się niewypłacalna i zaistniał obowiązek złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki lub wszczęcie postępowania naprawczego (układowego), pozostaje wskazać właściwy czas złożenia takiego wniosku. Istotną kwestią wymagającą w tym miejscu wyjaśnienia jest pojęcie "właściwego czasu". W ocenie organu odwoławczego stan niewypłacalności powstał najpóźniej w kwietniu 2013 r. po upływie terminu płatności podatku od towarów i usług za miesiąc marzec 2013 r. Tym samym licząc dwutygodniowy termin na zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki lub wszczęcie postępowania naprawczego (układowego) od dnia 26.04.2013 r., przyjąć należy, iż jeden z ww. wniosków winien był zostać złożony najpóźniej w dniu 10.05.2013 r. Zważywszy jednak na fakt, iż M. M. została powołana do pełnienia funkcji prezesa zarządu dopiero w dniu 20.08.2013 r., a więc już po zaistnieniu w Spółce stanu niewypłacalności, a także upływu terminu, w którym zgodnie z ww. okolicznościami zarząd Spółki winien był złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości Spółki lub wszczęcie postępowania naprawczego (układowego), stwierdzono, iż Strona winna była wypełnić ww. obowiązek niezwłocznie po zapoznaniu się z sytuacją Spółki. Wskazano również, iż zgodnie z ustaleniami powziętymi przez organ I instancji w stosunku do [...] nie było prowadzone postępowanie upadłościowe lub układowe (brak wpisów w Krajowym Rejestrze Sądowym). Tym samym uznano, iż nie tylko we właściwym czasie, ale w ogóle nie został złożony skuteczny wniosek w tym zakresie. Zdaniem i organu odwoławczego powyższe ustalenia w zakresie zaistnienia w 2013 roku podstaw do ogłoszenia upadłości [...] i niezłożenia przez ówczesną prezes zarządu wniosku w tym zakresie, pozwalają stwierdzić, iż w sprawie nie zaistniała przesłanka zwalniająca Stronę z odpowiedzialności za przedmiotowe zobowiązania Spółki, wskazana w treści art. 116 § 1 pkt 1 lit a ustawy Ordynacja podatkowa.

Natomiast w zakresie przesłanki, która odnosi się do braku winy w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego), organ stwierdził, że nawet gdyby przyjąć, tak jak utrzymuje Strona, iż nie miała świadomości w zakresie nieprawidłowości w działaniu Spółki, to nie stanowi to okoliczności przemawiającej za przyjęciem, że nie ponosi ona winy w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości. W powyższym zakresie, organ zauważył, iż M. M., jak sama wskazała posiadała dostęp do dokumentacji finansowej Spółki, którą rzekomo porządkowała przez okres pełnienia funkcji tj. ponad siedem miesięcy. Nadto wiedziała gdzie jest przechowywana pozostała część dokumentacji (biuro rachunkowe) i nie sygnalizowała braku możliwości dotarcia do niej. Te okoliczności świadczą o tym, iż nie zaistniały przeszkody w dostępie do dokumentacji finansowej Spółki i tym samym poznaniu jej faktycznej sytuacji, a następnie zgłoszenia w odpowiednim czasie wniosku o upadłość, wszczęcie postępowania układowego lub też złożenie rezygnacji, jeśli faktycznie Strona nie posiadała wpływu na działania Spółki. Z powyższych względów organ uznał argumentację Strony, odnośnie przedwczesności orzeczenia o odpowiedzialności za zobowiązania Spółki za nietrafioną. Biorąc powyższe pod uwagę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. uznał, iż zarówno w toku postępowania pierwszoinstancyjnego, jak i na etapie odwołania, Strona nie przedstawiła okoliczności, które świadczyłyby, iż niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub wszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) we właściwym czasie nastąpiło bez jej winy. Tym samym nie zaistniała przesłanka zwalniająca M. M. z odpowiedzialności za zobowiązania Spółki [...].

Przechodząc do kolejnej przesłanki organ odwoławczy wskazał, że M.a M. nie wskazała mienia Spółki z o. o. [...], z którego egzekucja umożliwiłaby zaspokojenie zaległości podatkowych jednostki w znacznej części. W opinii Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. M.a M. nie dowiodła istnienia negatywnej przesłanki orzeczenia o jej odpowiedzialności za przedmiotowe zobowiązania Spółki, odnoszącej się do jej majątku.

Tym samym, zdaniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł., organ podatkowy I instancji postąpił słusznie orzekając o solidarnej z [...] Sp. z o. o. odpowiedzialności M. M. za zaległości podatkowe tej Spółki, w podatku od towarów i usług za VII-IX 2013 roku w kwocie łącznej 33.466.235.00 zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie 13.703.798,00 zł oraz kosztami postępowania egzekucyjnego w wysokości 2.558.957.59 zł.

Podsumowując organ odwoławczy stwierdził, iż w sprawie zebrane zostały wszystkie materiały mające znaczenie dla jej rozpatrzenia, a ocena dowodów dokonana przez organ I instancji nie była dowolna, czy też oparta na błędnych i niekompletnych przesłankach wynikających z nierzetelnego rozpatrzenia cząstkowo zebranego w sprawie materiału dowodowego. Tym samym uznając wszystkie zarzuty odwołania za niezasadne.

Na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] r. strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł.

Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie:

– prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w sprawie przepisów art. 107, art. 109 oraz art. 29, 47, 51, 53, 55, 57, 59 60 i 64-66 ustawy Ordynacja podatkowa

– prawa procesowego poprzez niedopełnienie obowiązków spoczywających na organie podatkowym z mocy art. 7, 8, 9 Kodeksu postępowania administracyjnego ( K.p.a.).

Mając na uwadze powyższe, strona wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego i w konsekwencji uznanie, że na skarżącej nie ciąży obowiązek - solidarnej ze Spółką [...] - spłaty zobowiązań podatkowych w podatku od towarów i usług oraz zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie ponosząc argumentację dotychczasową.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył , co następuje :

Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 107 § 1 Op. za zaległości podatkowe podatnika odpowiadają całym swoim majątkiem również osoby trzecie, solidarnie z podatnikiem. Na podstawie art. 116 § 1 Op., za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja przeciwko spółce okaże się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu nie wykazał, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości albo, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości oraz niewszczęcie postępowania układowego nastąpiło bez z jego winy, bądź też wskaże on mienie, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. Stosownie do § 2 art. 116 Op. odpowiedzialność członków zarządu spółki określona w § 1 obejmuje zobowiązania podatkowe, które powstały w czasie pełnienia przez nich obowiązków członków zarządu spółki.

Przesłanki orzekania o odpowiedzialności osób trzecich objęte zakresem przedmiotowym art. 116 Op. są następujące:

a) powstanie zobowiązania w czasie pełnienia przez osobę trzecią funkcji członka zarządu osoby prawnej,

b) bezskuteczność egzekucji w stosunku do spółki w całości lub części,

c) niewykazanie przez członka zarządu, że złożono we właściwym czasie wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie układowe albo wykazanie braku winy (jakiejkolwiek) w niepodjęciu działań w tym kierunku,

d) niewskazanie przez członka zarządu mienia osoby prawnej umożliwiającego zaspokojenie znacznej części zaległości podatkowych spółki.

W orzeczeniu o odpowiedzialności członka zarządu spółki z o.o. organ podatkowy jest zobowiązany wskazać jedynie okoliczności pełnienia obowiązków członka zarządu w czasie powstania zobowiązania podatkowego, które przerodziło się w dochodzoną zaległość podatkową oraz bezskuteczność egzekucji przeciwko spółce, gdyż ciężar wykazania którejkolwiek okoliczności uwalniającej od odpowiedzialności spoczywa na członku zarządu.

W analizowanej sprawie organy prawidłowo ustaliły, że w czasie powstania przedmiotowych zobowiązań skarżąca pełniła funkcję prezesa zarządu [...] sp. z o.o. od dnia 20.08.2013 r. do dnia odwołania tj. 2.04.2014 r. Zobowiązania którymi została obciążona powstały w związku z zaistnieniem zdarzeń przewidzianych w ustawie o VAT , a ich ostateczna wartość została ujawniona w decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z [...] listopada 2016 r. wydanej wobec spółki ( decyzja deklaratoryjna ), które nie zostały przez ten podmiot uregulowane. Decyzja ta nie została zaskarżona stając się ostateczną.

Wykazana została również bezskuteczność egzekucji przeciwko spółce, gdyż mimo podjętych wielu czynności egzekucyjnych, nie udało się wyegzekwować z majątku spółki kwot pozwalających na uregulowanie przedmiotowych zaległości. Poszukując majątku w postaci nieruchomości skierowano zapytania do właściwych instytucji , które takowego nie potwierdziły. Podobnie nie ujawniono ruchomości , pozwalających na zaspokojenie wierzytelności skarbu państwa, poprzedzonych także oględzinami placu , wskazanego miejsca przez skarżącą, potencjalnego przechowywania pojazdów. Organ prowadził także egzekucję należności Gminy K., Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki , Prezydenta Miasta Stołecznego W. wreszcie ZUS Oddział w Ł. Wobec toczonego wcześniej postępowania zabezpieczającego na podstawie wystawionych tytułów wykonawczych zajęto wierzytelności spółki z rachunków bankowych prowadzonych w powołanych w decyzji bankach , które zostały zablokowane przez Prokuraturę Okręgową w G. Wobec uchylenia zabezpieczenia uzyskane stąd środki zaliczone zostały na poczet podatku VAT za I-II 2013 r. Innych środków nie uzyskano.

Powyższe potwierdza postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego z [...].12.2016 r. prowadzącego postępowanie egzekucyjne wobec Spółki na łączna kwotę 56.339.214,- zł , o umorzeniu tego postępowania. Tenże Naczelnik w dniu [...].03.2018 r. umorzył postępowanie zabezpieczające prowadzone na podstawie właściwych tytułów wykonawczych wystawionych celem zabezpieczenia zobowiązań w VAT za kolejne okresy 2013 r. w kwocie 36.663.876,- zł. Przedstawione okoliczności , pozwalały trafnie uznać ,że wystąpiła przesłanka z art. 116 § 1 OP. tj. bezskuteczność egzekucji w całości lub części przedmiotowych zaległości z majątku spółki.

Zgodnie z art. 10 Prawa upadłościowego i naprawczego ( dalej u.p.n ) upadłość ogłasza się w stosunku do dłużnika, który stał się niewypłacalny. W myśl art. 11 tej ustawy dłużnik jest niewypłacalny, jeżeli nie wykonuje swoich wymagalnych zobowiązań, a jeżeli jest osobą prawną uważa się go za niewypłacalnego także wtedy, gdy jego zobowiązania przekroczą wartość jego majątku, nawet wówczas gdy na bieżąco te zobowiązania wykonuje. Jeżeli zatem dłużnik nie wykonuje ciążących na nim wymagalnych zobowiązań, wówczas jest niewypłacalny, co stwarza podstawę ogłoszenia go upadłym. Przy czym nieistotne jest, czy nie wykonuje wszystkich zobowiązań, czy też tylko niektórych z nich. Dla określenia, czy dłużnik jest niewypłacalny nieistotne jest też, czy nie wykonuje wymagalnych zobowiązań pieniężnych czy też niepieniężnych. Niewykonywanie zarówno jednych, jak i drugich powoduje, że dłużnik jest niewypłacalny w rozumieniu art. 11 ust. 1 P.u.n. Dla określenia stanu niewypłacalności bez znaczenia też jest przyczyna niewykonywania zobowiązań.

Z ustaleń organów wynika, że okoliczność wystąpienia niewypłacalności rozumianej jako zaprzestanie regulowania wymagalnych zobowiązań spółki, wystąpiła z 26.04.2013 r. albowiem był to czas kiedy spółka nie uregulowała zobowiązań w VAT za II i III 2013 r.. Od tego czasu nastąpiło trwałe zaprzestanie regulowania zobowiązań publicznoprawnych przez spółkę, bowiem w kolejnych miesiącach powstawały nowe zaległości, które nie zostały pokryte do dnia wydania zaskarżonej decyzji.

W stosunku do osób prawnych wniosek o ogłoszenie upadłości może zgłosić każdy, kto ma prawo je reprezentować sam lub łącznie z innymi osobami (art. 20 ust. 2 pkt 2 P.u.n.) i jest obowiązany tego dokonać nie później niż w terminie dwóch tygodni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości (art. 21 ust. 1 P.u.n.). Skoro niewypłacalność spółki [...] nastąpiła z 26.04.2013 r. , tym samym dwutygodniowy termin na zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości tej spółki lub wszczęcie postępowania naprawczego (układowego), upływał w dniu 10 maja 2013 r. Termin ten nie został jednak zachowany. Z informacji właściwego sądu powszechnego wynika ,że wniosek taki nie został złożony.

Argumentacja skargi , iż w okresie kiedy skarżąca pełnia obowiązki prezesa zarządu i spółka znajdowała się w bardzo dobrej kondycji finansowej nie było podstaw do składania wniosku o upadłość jest nieuprawniona, w przedstawionych okolicznościach udokumentowanych zgromadzonymi dowodami. Podobnie jak twierdzenie , o tym że sytuacja upadłościowa została wykreowana w oparciu o przesłanki fiskalne. Stanowisko judykatury w tym obszarze jest jednoznaczne. Okoliczność , że wydanie decyzji określającej zobowiązanie a następnie decyzji o odpowiedzialności za zaległości spółki, kiedy podatnik nie pełnił już funkcji zarządczej , nie ma znaczenia dla oceny powstania przesłanek ogłoszenia upadłości. , albowiem decydująca jest data powstania zaległości podatkowej a nie data jej ujawnienia. Dzieje się tak dlatego ,że zobowiązanie w podatku VAT powstaje z chwilą zdarzenia , z którym ustawa wiąże powstanie takiego zobowiązania. Natomiast decyzja organu podatkowego określająca to zobowiązanie w wysokości innej niż wskazana w deklaracji jest decyzją deklaratoryjną , a więc potwierdzającą jedynie zobowiązania , które już powstało w prawidłowej wysokości.

Zobowiązania objęte decyzją wymiarową powstały z mocy prawa , a organ określił je w tym akcie w prawidłowej wysokości. Powyższe potwierdza tezę organów ,że niewypłacalność zaistniała z dniem 26 kwietnia 2013 r. Dodając kolejne dwa tygodnie jak stanowi Prawo upadłościowe i naprawcze wniosek o upadłość powinien być złożony najpóźniej z dniem 10.05.2013 r.

Wobec faktu , iż w tym czasie strona nie pełniła obowiązków prezesa zarządu , a stało się to z dniem 20.08.2013 r. ( stosowna uchwała zgromadzenia wspólników ) trafnie organ uznał ,że skoro stan tzw. upadłościowy nie został skonsumowany stosownym wnioskiem przed tym terminem , to obowiązek ten przeszedł na podatniczkę , i powinien był być uzewnętrzniony ( złożony) niezwłocznie po zapoznaniu się z sytuacją spółki. Jak słusznie wskazał organ z uwagi na brak przeszkód w dostępie do stosownych dokumentów spółki ( strona na to się nie powołała ) a nadto , iż księgowość była prowadzona przez biuro rachunkowe , które na prośbę strony udostępniłoby informacje o kondycji majątkowej spółki , przyjęty przez organy termin 3 miesięcy od objęcia obowiązków zarządczych w spółce był wystarczający do przeanalizowania jej sytuacji finansowej także pod kątem rozliczeń z budżetem, co umożliwiało złożenie stosownego wniosku z dniem 4.12.2013 r. Tego jednak strona nie uczyniła. Co więcej nie odwołuje się do zdarzeń ,które uniemożliwiałyby wypełnienie tego obowiązku. W judykaturze wyrażany jest pogląd ,że członek zarządu nie może powoływać się na nieznajomość stanu finansów spółki , jako przyczyny niezgłoszenia wniosku o upadłość , albowiem powinien mu być znany na bieżąco , w konsekwencji zdolność zaspokajania długów . Ponadto , podejmując się obowiązków Prezesa zarządu Pani podatniczka powinna upewnić się co do rozmiarów prowadzonej działalności spółki , tym bardziej gdy obroty roczne sięgały kilkaset milionów złotych. Nie sposób podzielić także stanowiska strony ,że okres 7 miesięcy , kiedy pełniła tę funkcję, był zbyt krótki ażeby zdać sobie sprawę z faktycznej sytuacji , mając świadomość ryzyka poniesienia odpowiedzialności własnym majątkiem . Objęcie funkcji jest zawsze wynikiem świadomej i dobrowolnie podjętej decyzji ( w nn. sprawie nie powołano się na żadne okoliczności przeciwne) , a to oznacza ,że ewentualna niewiedza , nie zwalnia z odpowiedzialności czyniąc zasadną tezę , że osoba taka nie zachowała należytej staranności w bieżącej kontroli sytuacji finansowej zarządzanego podmiotu.

Nie może odnieść spodziewanego skutku próba dowodzenia ,ża zaistniały stan zaległości podatkowych odpowiadają inne osoby, wobec których prowadzone jest postępowanie przygotowawcze przez Prokuraturę Okręgowa w G. , a zatem jak należy wnioskować wskazanie w tamtym postępowaniu odpowiedzialnych uwolni stronę od odpowiedzialności w przedmiotowym postępowaniu , i w tym też upatruje brak winy w niezgłoszeniu stosownego wniosku. Oczekuje przy tym zawieszenie postępowania ze wskazanych powodów w niniejszej sprawie , co przy nieprawomocności wydanego w tym względzie postanowienia organu odmawiającego zawieszenia postępowania, jawi się jako odrębny zarzut skargi.

Zdaniem sądu , trafnie odpowiadając na powoływane uchybienie wydanej decyzji organ konstatuje , że brak jest tożsamości przedmiotowej i podmiotowej pomiędzy odpowiedzialności podatkową i odpowiedzialnością karną . Strona nie ponosi odpowiedzialności za czyny przestępne związane z działalnością spółki , lecz jej odpowiedzialność wynika ze szczególnego stosunku jakim jest powołanie , i jest następstwem niedochowania należytej staranności w ramach pełnionej funkcji członka zarządu przejawiającej się brakiem dbania o interes wierzycieli spółki ( także skarbu państwa).

Z akt sprawy wynika ponadto, że skarżąca nie wskazała mienia spółki umożliwiającego zaspokojenie zaległości przynajmniej w znacznej części - co jest kolejną przesłanką uwalniającą członków zarządu od odpowiedzialności za zaległości spółki z o.o. Należy zauważyć przy tym, że z art. 116 § 1 Op. wynika, iż to na członku zarządu spoczywa obowiązek wskazania mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.

Odnosząc się wreszcie do hipotetycznego zarzutu opartego na twierdzeniu o możliwym powołaniu skarżącej na stanowisko prezesa zarządu z naruszeniem prawa , o czym może stanowić wynik toczącego się postępowania karnego co nakazywało zawiesić postępowanie z art. 116 Op. , jest on także pozbawiony jakichkolwiek racji ; po pierwsze dlatego ,że postępowania te pozostają poza jakimkolwiek związkiem w tym znaczeniu ,że wynik w sprawie karnej nie oddziaływuje na wynik niniejszego postępowania ; po wtóre , nie sposób założyć jaki będzie jego wynik, i w jakiej przyszłości zapadnie wyrok . Regulacje prawa daniniowego są regulacjami odrębnymi, i gdyby ustawodawca chciał powiązać te dwa postępowania niewątpliwie dałby temu czytelny wyraz . Takich rozwiązań jednak nie wprowadzono.

Końcowo, wskazując na zarzuty prawa formalnego , notabene oparte na przepisach KPA , które w postępowaniu podatkowym nie mają zastosowania, mając jednak na uwadze ich podobieństwo , czy też w niektórych normach wprost stosowaną tę samą treść , także i one nie zasługują na podzielenie. Wbrew zarzutom pełnomocnika skarżącej, Sąd nie dopatrzył się uchybienia zasadom: prawdy obiektywnej (art. 122 Op.) i zupełności postępowania podatkowego (art. 187 Op.), gdyż materiał dowodowy został należycie zebrany, a organy wyjaśniły zasadność przesłanek, którymi kierowały się przy załatwianiu sprawy. Natomiast okoliczność, że strona nie zgadza się z rozstrzygnięciem, nie oznacza naruszenia zasady zaufania do organów podatkowych (art. 121 Op.). Strona ma bowiem prawo do prezentowania swojego własnego stanowiska, zaś organ ma prawo go nie uwzględnić, jeżeli uzna, że nie ma ono odzwierciedlenia w obowiązujących przepisach prawnych oraz ich wykładni. W tej sytuacji brak było podstaw do stwierdzenia naruszenia prawa materialnego art. 116 Op. Dokonując wreszcie sądowej kontroli w granicach art. 134 § 1 ppsa sąd podzielił twierdzenia decyzji , iż nie doszło do przedawnienia zobowiązania podatkowego w niniejszej sprawie.

Z powyższych względów Sąd uznał zarzuty skargi za niezasadne i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi , orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 250 ppsa.

dc