Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2224/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-08-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 41 ust. 2 pkt. 8
journal: Dz.U. 2015 poz 355
law: Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Czesława Nowak- Kolczyńska Sędzia del. WSA Dariusz Chaciński Protokolant starszy asystent sędziego Marcin Rączka po rozpoznaniu w dniu 7 sierpnia 2018 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej R.I. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 maja 2016 r. sygn. akt II SA/Wa 1927/15 w sprawie ze skargi R.I. na decyzję Komendanta [...] Policji z dnia 25 września 2015 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby w Policji 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od R.I. na rzecz Komendanta [...] Policji kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 11 maja 2016 r. o sygn. akt II SA/Wa 1927/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, oddalił skargę R.I. na decyzję Komendanta [...] Policji z dnia 25 września 2015 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby w Policji.

Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że Komendant [...] Policji decyzją nr [...]z dnia 25 września 2015 r. wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art 127 § 2 k.p.a. oraz art 41 ust. 2 pkt 8 w związku z art. 43 ust. 3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2015 r., poz. 355 ze zm.) - po rozpatrzeniu odwołania R.I. (zwanego dalej skarżącym) od rozkazu personalnego Komendanta Powiatowego Policji w [...] nr [...]z dnia 14 sierpnia 2015 r. w przedmiocie zwolnienia wymienionego ze służby w Policji z dniem 31 sierpnia 2015 r., zaskarżony rozkaz personalny utrzymał w mocy.

W uzasadnieniu decyzji podano, iż podstawą zwolnienia sierż. sztab. R.I. ze służby w Policji było popełnienie przez wymienionego czynu o znamionach przestępstwa z art. 178a § 1 k.k.

Organ I instancji, biorąc pod uwagę materiał dowodowy uznał za oczywiste popełnienie przez stronę przestępstwa kierowania pojazdem mechanicznym w stanie nietrzeźwości oraz uznał, że charakter i okoliczności popełnionego czynu, uniemożliwiają pozostawienie policjanta w służbie. W oparciu o przepis art. 108 § 1 k.p.a. decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności.

W odwołaniu od rozkazu o zwolnieniu R.I. wniósł o jego uchylenie w całości.

Organ odwoławczy wskazał, iż z analizy materiałów sprawy wynika następujący stan faktyczny: w dniu 22 lipca 2015 r. do Komendy Powiatowej Policji w [...], wpłynęło pismo z Biura Spraw Wewnętrznych KGP, w którym poinformowano, że z treści uzyskanego przez Biuro prawomocnego wyroku w sprawie sygn. akt [...]dotyczącej H. M. bezsprzecznie wynika, że sierż. szt. R.I. kierował radiowozem oznakowanym w stanie nietrzeźwości. Do pisma załączono wskazany prawomocny wyrok Sądu Rejonowego w [...], w którym H. M. oskarżony o niedopełnienie obowiązków służbowych wynikających z art. 1 ust. 2 pkt 4 ustawy o Policji oraz § 15 ust. 1 pkt 1 zarządzenia 609 Komendanta Głównego Policji z dnia 25 czerwca 2007 r. w sprawie sposobu pełnienia służby na drogach przez policjantów, poprzez zaniechanie podjęcia przewidzianych prawem czynności służbowych w związku z ujawnieniem przestępstwa, czym działał na szkodę interesu publicznego, tj. o czyn z art. 231 § 2 k.k., uznany został za winnego i skazany na karę 1 roku i 3 miesięcy pozbawienia wolności, warunkowo zawieszoną na okres próby lat 2. Z treści uzasadnienia przedmiotowego wyroku wynika, że w dniu 3 listopada 2012 r. w miejscowości [...], powiat [...], pełniący służbę w patrolu zmotoryzowanym sierż. szt. R.I. popełnił przestępstwo, polegające na kierowaniu pojazdem mechanicznym (radiowóz oznakowany) po drodze publicznej, będąc w stanie nietrzeźwości - 0,36 mg/l alkoholu w wydychanym powietrzu. Podany wynik został zarejestrowany podczas pomiaru urządzeniem typu alkosensor, będącym na wyposażeniu wskazanego patrolu, a dokonanym na swojej osobie przez skarżącego. Wymieniony, w celu zalegalizowania użycia urządzenia udokumentował je (w sposób niezgodny z rzeczywistością), jako przeprowadzone wobec osoby trzeciej. W tym celu sierż. szt. R.I. skontaktował się ze swoim znajomym (osoba cywilna), prosząc go o to aby ten potwierdził, iż został we wskazanym czasie, poddany badaniu trzeźwości - dane wymienionego wraz z opisem czynności, znalazły się w treści dokumentacji służbowej wytworzonej przez skarżącego.

W ww. wyroku Sąd ustalił, iż w dniu 3 listopada 2012 r. w godzinach 14:00-22:00 sierż. szt. R.I. pełnił służbę patrolową jako dowódca patrolu wraz z post. H. M. radiowozem oznakowanym na terenie gminy [...]. Na wyposażeniu radiowozu posiadali między innymi urządzenie do badania stanu trzeźwości typu alkosensor o numerze 068142. Około godziny 14:20 skarżący, który poprzedniego dnia wieczorem oraz do godzin rannych w dniu 3 listopada 2012 r. spożywał alkohol na spotkaniu towarzyskim, zapytał policjanta, z którym pełnił służbę, czy w radiowozie czuć woń alkoholu. Policjant potwierdził tę okoliczność, po czym zachęcił R.I., aby przeprowadził badanie swojego stanu trzeźwości, celem przekonania się, czy nadal znajduje się pod działaniem alkoholu. Wynik badania wskazał, że kierujący radiowozem sierż. szt. R.I. znajduje się w stanie nietrzeźwości - 0.36 mg/l alkoholu w wydychanym powietrzu. R.I. po ustaleniu godziny badania na 14:29 dokonał ręcznych, w dużej części nieczytelnych, zapisów w swoim notatniku służbowym, po czym funkcjonariusze w dalszym ciągu pełnili służbę patrolową, zaś skarżący, pomimo stanu nietrzeźwości, nadal kierował radiowozem. Następnie R.I. o godzinie 14:52 skontaktował się telefonicznie ze swoim znajomym (osobą cywilną), którego poprosił, aby ten w razie takiej potrzeby potwierdził, że po godzinie 14:20 był badany przez niego alkosensorem na zawartość alkoholu w wydychanym powietrzu, na co znajomy wyraził zgodę. W rejestrze badań przeprowadzonych urządzeniami elektronicznymi do badania stanu trzeźwości w Posterunku Policji w [...]alkosensorem o numerze 068142 z dnia 3 listopada 2012 r. pod pozycją 1478 dokonał wpisu o przeprowadzeniu badania w/w urządzeniem o godzinie 14:29 wobec osoby cywilnej na jej prośbę, z wynikiem 0,36 mg/l alkoholu w wydychanym powietrzu.

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie zeznań świadków oraz dowodów z dokumentów w postaci: wykazów połączeń telefonicznych, protokołu zatrzymania rzeczy, protokołów oględzin rzeczy, kopii książki służby w patrolach, obchodach i na posterunkach Posterunku Policji w [...], kopii zeszytu do zadań służby Posterunku Policji [...], kopii rejestru badań przeprowadzonych urządzeniami elektronicznymi do badania stanu trzeźwości w Posterunku Policji w [...], kopii notatnika służbowego sierż. szt. R.I., kopii książki kontroli pracy pojazdu marki Kia Ceed za miesiąc listopad 2012 r. oraz przede wszystkim nagrania na płycie DVD-R, protokołu odtworzenia materiału audio-video, protokołu eksperymentu procesowego - odtworzenia zapisu badania z dnia 3 listopada 2012 r. z załącznikiem, opinii biegłego z zakresu badania pisma.

Powyższe dowody uzyskane w toku czynności operacyjnych prowadzonych pod kryptonimem "[...]" stanowiły w ocenie sądu w pełni wiarygodny materiał dowodowy, uzyskany i utrwalony we właściwy sposób zgodnie z przepisami art. 19 ustawy o Policji, przy czym Sąd Okręgowy w Warszawie w trybie art. 19 ust. 15c wyraził zgodę następczą na wykorzystanie w postępowaniu karnym dowodu popełnienia przestępstwa uzyskanego w trakcie stosowania przedmiotowej kontroli operacyjnej wobec innej osoby (materiał niejawny). Dokonując analizy dokumentacji znajdującej się w aktach sprawy oraz materiałów niejawnych Sąd orzekający poddał kontroli prawidłowość przeprowadzenia kontroli operacyjnej oraz wyrażenia zgody następczej na wykorzystanie tak uzyskanych dowodów w postępowaniu karnym, dochodząc do wniosku, iż zostały zachowane wszelkie ustawowe terminy, o jakich mowa w art. 19 ustawy o Policji, zaś czynności podejmowane były przez uprawnione podmioty, czego nie kwestionowali w toku procesu ani oskarżony, ani obrońca.

W uzasadnieniu wyroku sąd wskazał, iż wydając wyrok miał na uwadze również treść postanowienia Prokuratora Prokuratury Okręgowej w [...]z dnia 27 grudnia 2013 r. o umorzeniu na podstawie art. 17 § 1 pkt 1 kpk wobec braku danych dostatecznie uzasadniających podejrzenie popełniania czynów śledztwa o sygn. akt [...]w sprawie:

– prowadzenia w dniu 3 listopada 2012 r. w [...]przez znajdującego się w stanie nietrzeźwości z wynikiem 0,36 mg/l alkoholu w wydychanym powietrzu R.I. pojazdu mechanicznego po drodze publicznej, tj. o czyn z art. 178a §1 k.k.,

– przekroczenia uprawnień w dniu 3 listopada 2012 r. przez funkcjonariusza publicznego - funkcjonariusza Policji R.I. poprzez niezgodne z rzeczywistością udokumentowanie faktu użycia alkosensora wobec osoby trzeciej w rejestrze badań przeprowadzonych urządzeniami elektronicznymi do badania stanu

– trzeźwości poprzez wpisanie danych osoby trzeciej o przeprowadzeniu badania na żądanie i danych z badania, czym działał na szkodę interesu publicznego, tj. o czyn z art. 231 §1 k.k.

Jednocześnie Sąd zaznaczył, iż w postępowaniu tym ([...]) przyjęto kwalifikację prawną czynów z art. 178a §1 k.k., które to przestępstwa nie zostały wymienione w art. 19 ustawy o Policji, co skutkowało brakiem możliwości wykorzystania dowodów zebranych w toku kontroli operacyjnej.

Uwzględniając powyższe, pismem z dnia 24 lipca 2015 r. Komendant Powiatowy Policji w [...] zawiadomił sierż. szt. R.I. o wszczęciu postępowania administracyjnego w przedmiocie zwolnienia go ze służby w Policji na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji. Jednocześnie poinformowano stronę o przysługujących jej prawach, wynikających z art. 10 § 1 k.p.a., w tym o prawie do czynnego udziału w toczącym się postępowaniu, wglądu do akt sprawy, a także do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań przed wydaniem decyzji.

Policjant zapoznał się z aktami przedmiotowego postępowania, z której to czynności sporządzono stosowny protokół. Wymieniony oświadczył, że będzie składał wnioski dowodowe.

W dniu 10 sierpnia 2015 r. do Komendy Powiatowej Policji w [...] wpłynął wniosek R.I. o zwrócenie się do Sądu Rejonowego w [...]o odpis wyroku sygn. akt [...] z dnia 27 maja 2014 r. dotyczący jego osoby, co miało na celu wykazanie, iż w dniu 3 listopada 2012 r. w miejscowości [...]pełniąc służbę patrolową nie znajdował się w stanie nietrzeźwości.

Uwzględniając wniosek strony pismem z dnia 11 sierpnia 2015 r. zwrócono się do Sądu Rejonowego w [...]o przesłanie prawomocnego odpisu wyroku sygn. akt [...]wraz z uzasadnieniem.

W dniu 12 sierpnia 2015 r. do Komendy Powiatowej Policji w [...] wpłynął przedmiotowy wyrok sądu wraz z informacją, iż w powyższej sprawie nie było sporządzone uzasadnienie. Z treści wyroku wynika, że R.I., obwiniony o to, że w dniu 3 listopada 2012 r. na ulicy [...]w miejscowości [...]będąc w stanie nietrzeźwości podjął czynności służbowe, tj. o wykroczenie z art. 70 § 2 kodeksu wykroczeń, został uniewinniony od popełnienia zarzucanego mu czynu.

Ponadto Komendant Powiatowy Policji w [...] realizując obowiązek, wynikający z art. 43 ust. 3 ustawy o Policji, zwrócił się pismem z dnia 24 lipca 2015 r. do Przewodniczącego Zarządu Wojewódzkiego Niezależnego Samorządowego Związku Zawodowego Policjantów Komendy [...]Policji o wyrażenie opinii w formie uchwały w sprawie rozwiązania stosunku służbowego z sierż. szt. R.I. w trybie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji. Przedmiotowe pismo zostało odebrane w dniu 28 lipca 2015 r. przez Wiceprzewodniczącego Zarządu Wojewódzkiego NSZZ Policjantów Komendy [...]Policji. Do dnia wydania decyzji przez Komendanta Powiatowego Policji w [...] nie wpłynęła opinia organizacji zakładowej związku zawodowego policjantów w niniejszej sprawie.

Rozpatrując w postępowaniu odwoławczym przedmiotową sprawę, organ wskazał na treść art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji, zgodni z którym policjanta można zwolnić ze służby w Policji w przypadku popełnienia czynu o znamionach przestępstwa albo przestępstwa skarbowego, jeżeli popełnienie czynu jest oczywiste i uniemożliwia jego pozostanie w służbie. Podał, iż uzyskał uwierzytelniony odpis wyroku z dnia 12 czerwca 2015 r., sygn. akt [...], dotyczący oskarżonego o czyn z art. 231 § 2 k.k. H. M., który w dniu 3 listopada 2012 r. pełnił służbę w patrolu zmotoryzowanym wspólnie z sierż. szt. R.I..

Organ odwoławczy przyjął w całości stan faktyczny, ustalony przez Sąd Rejonowy w [...]w wyroku z dnia 12 czerwca 2015 r.

Organ podkreślił, iż Sąd uwzględniając zgromadzony i oceniony materiał dowodowy doszedł do przekonania, że H. M. popełnił czyn z art. 231 § 2 k.k. Zatem oczywiste jest również popełnienie przez R.I. czynu z art. 178a § 1 k.k., tj. kierowania samochodem służbowym w stanie nietrzeźwości.

Dowody w sprawie, załączone do postępowania prowadzonego wobec H. M., pochodziły z kontroli operacyjnej i zgodnie ze stanowiskiem sądu wyrażonym w wyroku z dnia 12 czerwca 2014 r. sygn. akt [...]nie mogły zostać wykorzystane w innych sprawach niż wymienione w art. 19 ustawy o Policji.

Odnosząc się do powołanego przez R.I. wyroku Sądu Rejonowego w [...]z dnia 27 maja 2014 r. sygn. akt. [...]organ przyjął, iż pozostaje on bez znaczenia w przedmiotowej sprawie, bowiem wyrok dotyczył uniewinnienia wymienionego od popełnienia czynu określonego w art. 70 § 2 kodeksu wykroczeń, nie zaś popełnienia przestępstwa kierowania pojazdem w stanie nietrzeźwości określonego w art. 178a § 1 k.k., którego popełnienie jest przedmiotem niniejszego postępowania administracyjnego. Samo zaś uniewinnienie w sprawie o wykroczenie nastąpiło z przyczyn proceduralnych, a nie merytorycznych.

W sprawie popełnienia przez R.I. czynów z art. 178a §1 k.k. oraz art. 231 § 1 k.k. prokurator umorzył śledztwo tylko dlatego, że zgodnie z art 19 ustawy o Policji brak było możliwości wykorzystania w sprawie materiału zgromadzonego w toku kontroli operacyjnej.

Merytoryczne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem nagrań audio-video pozyskanych w toku kontroli operacyjnej było możliwe dopiero w sprawie przeciwko H. M., oskarżonemu o czyn z art. 231 § 2 k.k., w której w wyroku z dnia 12 czerwca 2014 r. sąd jednoznacznie uznał oczywistość popełnienia przez R.I. przestępstwa z art. 178a § 1 k.k.

Niedopuszczalna zatem w ocenie organu byłaby sytuacja, w której skazana została osoba, która pozwoliła R.I. na kierowanie pojazdem w stanie nietrzeźwości, zaś sam sierż. szt. R.I., który kierował samochodem w stanie nietrzeźwości, sfałszował dokumentację służbową oraz nakłaniał kolegę do zeznania nieprawdy - nie poniósłby żadnej odpowiedzialności jedynie z przyczyn proceduralnych.

Uwzględniając powyższy stan faktyczny i prawny organ stwierdził, że fakt popełnienia przez sierż. szt. R.I. przestępstwa określonego w art. 178a § 1 k.k. jest oczywisty i w ocenie organu nie budzi żadnych wątpliwości. Wobec zebranego materiału dowodowego stwierdzić należało ponad wszelką wątpliwość, że skarżący w dniu 3 listopada 2012 r. pełniąc służbę w patrolu zmotoryzowanym kierował pojazdem mechanicznym po drodze publicznej w stanie nietrzeźwości, zaś nieprzyznanie się do popełnienia zarzucanego mu czynu stanowi jedynie próbę uniknięcia odpowiedzialności za popełniony czyn, stanowiący przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego, o szczególnie nagannym i napiętnowanym społecznie charakterze.

W ocenie Komendanta [...] Policji za "uniemożliwiające pozostanie w służbie" uznać należy takie okoliczności sprawy, które powodują, iż zachodzi konieczność ochrony interesu społecznego poprzez wykluczenie funkcjonariusza z pełnienia zadań i czynności służbowych, wykonywanych w imieniu organu państwowego, w związku z zarzucanym temu policjantowi popełnieniem czynu o znamionach przestępstwa, który jest oczywisty. Przy czym pojęcie interesu społecznego uznać należy za tożsame z interesem służby w Policji, przejawiającym się dbałością o dobro tej służby. Na pojęcie to składają się dobra szczegółowe, takie jak dobre imię Policji, zaufanie obywateli do jej organów, gwarancje praworządnego działania aparatu administracji czy też niezależność formacji zmilitaryzowanej od wpływów zewnętrznych. Popełnienie przez policjanta przestępstwa, które jest oczywiste, rażąco godzi w wymienione dobra, stanowiące wartość społeczną. Policjant, który w sposób świadomy popełnił czyn stanowiący przestępstwo umyślne, nie tylko pogarsza obraz służby publicznej, ale równocześnie naraża tę służbę na szkody wynikające z faktu rażącego naruszenia wysokich wymagań, stawianych funkcjonariuszom publicznym. Takim następstwom powinien przeciwdziałać właściwy przełożony służbowy. Zwolnienie ze służby w Policji na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji jest instytucją, służącą zwolnieniu ze służby w Policji funkcjonariusza w przypadku, gdy przestał on spełniać wymogi stawiane policjantom i przyjął naganną postawę względem obowiązującego prawa, uzasadniającą wykluczenie z ram organizacyjnych służby publicznej.

W przedmiotowej sprawie przesłankę dotyczącą braku możliwości pozostawienia skarżącego w służbie po dokonaniu czynu o znamionach przestępstwa należy upatrywać w trosce o autorytet Policji, jako zorganizowanej formacji powołanej do ochrony bezpieczeństwa obywateli oraz porządku publicznego. Przy czym popełnienie przez wymienionego czynu o znamionach przestępstwa powoduje, że utracił on wymóg nieposzlakowanej opinii, niezbędny do pełnienia służby publicznej. Policjantów obowiązują szczególnie rygorystyczne wymagania w zakresie przestrzegania prawa. W świetle podstawowych zasad, na których opiera się działanie Policji, sam fakt naruszenia obowiązującego porządku prawnego, bez względu na to, jaki charakter ma owo naruszenie, stanowi sprzeniewierzenie się obowiązkom policjanta.

W przedmiotowej sprawie bezsprzecznym jest, że skarżący w sposób świadomy, po uprzednio dokonanej samokontroli stanu trzeźwości, wiedząc, że zawartość alkoholu w wydychanym przez niego powietrzu wynosi 0,36 mg/l, a zatem, że znajduje się w stanie nietrzeźwości, dalej kierował radiowozem oznakowanym, popełniając przestępstwo z art. 178a § 1 k.k. Ponadto skarżący świadomie sfałszował dokumentację służbową oraz nakłaniał do składania fałszywych zeznań swojego znajomego. Pozostawienie w służbie policjanta, który w sposób świadomy, w stanie nietrzeźwości kierował radiowozem oznakowanym, a następnie sfałszował dokumentację służbową, a tym samym utracił warunki kwalifikowane do pełnienia służby w Policji, godziłoby bezsprzecznie w społeczny wizerunek Policji, przyczyniając się do obniżenia zaufania obywateli do tej instytucji.

Odnosząc się do zarzutów strony dotyczących naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 7, 11, 77, 80, 90 § 1 pkt 4 k.p.a., jak również przepisów prawa materialnego - art. 41 ust. 2 pkt 8, art. 43 ust. 3 ustawy o Policji, art. 42 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 6 ust. 2 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności oraz art. 5 § 1 kpk organ uznał je za niezasadne. Wskazał, iż ocenił na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Z uzasadnienia zaskarżonego rozkazu personalnego wynika niezbicie, na jakich dowodach oparł swoje rozstrzygnięcie Komendant Powiatowy Policji w [...]. Przepis art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji nie uzależnia natomiast postępowania administracyjnego w sprawie zwolnienia ze służby w Policji od wyniku prowadzonego postępowania karnego i wydania prawomocnego wyroku sądu, lecz oczywistości popełnienia czynu o znamionach przestępstwa, którego popełnienie uniemożliwia pozostanie w służbie.

Zasadnicze znaczenie w postępowaniu administracyjnym w przedmiocie zwolnienia ze służby w Policji na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji ma oczywistość popełnienia przestępstwa, a nie stwierdzenie winy w postępowaniu karnym, jak bowiem przyjął Sąd, postępowanie prokuratorskie wobec wymienionego zakończone zostało umorzeniem nie ze względów merytorycznych (stwierdzenie winy, bądź nie), a z przyczyn proceduralnych, wykluczających możliwość zastosowania materiałów z kontroli operacyjnej do postępowania w sprawie o przestępstwo z art. 178a § 1 k.k.

Uwzględniając powyższe organ odwoławczy stwierdził, iż zaskarżony rozkaz personalny Komendanta Powiatowego Policji w [...] nr 79 z dnia 14 sierpnia 2015 r. jest decyzją prawidłową albowiem zaistniały przewidziane prawem przesłanki umożliwiające takie rozstrzygnięcie sprawy. Zatem, w świetle zebranych w sprawie dowodów, Komendant Powiatowy Policji w [...] prawidłowo stwierdził, że R.I. dopuścił się popełnienia czynu o znamionach przestępstwa, natomiast okoliczności jego popełnienia nie budziły wątpliwości.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył R.I..

W odpowiedzi na skargę Komendant [...] Policji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Sąd I instancji uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności Sąd wskazał, że materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji, zgodnie z którym policjanta można zwolnić ze służby w przypadku popełnienia czynu o znamionach przestępstwa albo przestępstwa skarbowego, jeżeli popełnienie czynu jest oczywiste i uniemożliwia jego pozostanie w służbie. Użycie przez ustawodawcę w art. 41 ust. 2 pkt 8 ww. ustawy zwrotu, iż policjanta "można zwolnić" przy spełnieniu przesłanek określonych w powyższym przepisie, oznacza, że zwolnienie takie ma charakter fakultatywny i pozostawione zostało uznaniu administracyjnemu. Z tego względu kontrola sądowa aktu administracyjnego o charakterze uznaniowym jest ograniczona do zbadania, czy orzeczenie takie nie nosi znamion dowolności. Sąd nie jest uprawniony do badania innych przesłanek podejmowania decyzji, w tym - względów celowości czy słuszności.

Decyzja podejmowana przez przełożonego powinna natomiast uwzględniać zarówno interes społeczny, jak i słuszny interes skarżącego (art. 7 k.p.a.). Popełnienie przez policjanta czynu musi być oczywiste, muszą zatem istnieć określone dowody na jego zaistnienie. Charakter czynu wypełniającego znamiona przestępstwa karnego lub karnoskarbowego musi także uniemożliwiać dalsze pozostawanie policjanta w służbie. Przełożony funkcjonariusza obowiązany jest więc ocenić zebrany w sprawie materiał dowodowy w świetle wszystkich okoliczności mogących mieć w sprawie zastosowanie.

Dalej Sąd wskazał, iż oczywistość popełnienia przestępstwa musi znajdować potwierdzenie w okolicznościach faktycznych indywidualnej sprawy i można o niej mówić jedynie wówczas, gdy taki, a nie inny przebieg zdarzeń wynika z ustalonych okoliczności w sposób tak ewidentny, że wykluczone jest rozważanie innych wariantów Równocześnie jednak możliwości przyjęcia oczywistości popełnienia czynu o znamionach przestępstwa nie można uzależniać od konieczności przeprowadzenia przed organem quasi postępowania przygotowawczego. Jak bowiem wskazano w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 grudnia 2012 r., sygn. akt I OSK 735/12 (publ. https://orzeczenia.nsa.gov.pl), choć oczywistość popełnienia przez funkcjonariusza czynu, o jakim mowa w art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji, musi wynikać z konkretnych okoliczności danej sprawy, co powinno nastąpić z poszanowaniem reguł postępowania dowodowego przewidzianych w kodeksie postępowania administracyjnego, to jednak postępowanie dowodowe w sprawie dotyczącej zwolnienia policjanta ze służby na podstawie powołanego powyżej przepisu nie może naruszać uprawnień do podejmowania czynności ustawowo przewidzianych dla organów ścigania w ramach postępowania przygotowawczego. W konsekwencji nie ma podstaw prawnych do dublowania postępowania w zakresie czynności, o których mowa w art. 2 § 1 pkt 1 i art. 297 Kodeksu postępowania karnego. Z tego też względu postępowanie dowodowe w takiej sprawie musi znaleźć ograniczenia z uwagi na prowadzone postępowanie przygotowawcze i jego cele.

Sąd I instancji podkreślił również, że sąd administracyjny kontrolując legalność decyzji, wydanej w oparciu o treść art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji, zobligowany jest zbadać, czy organy Policji w oparciu o zebrany materiał dowodowy zasadnie uznały oczywistość popełnienia przez skarżącego czynu o znamionach przestępstwa, a fakt jego popełnienia uniemożliwia pozostawienie policjanta w służbie. Zaznaczył też, że odpowiedzialność, o jakiej mowa w art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji, stanowi odpowiedzialność niezależną od odpowiedzialności karnej.

Następnie Sąd podał, że "oczywistość" popełnienia przestępstwa może być stwierdzona nie tylko na podstawie prawomocnego wyroku skazującego, ale również i bez tej podstawy, lecz w oparciu o taką ocenę konkretnego zdarzenia, która nie pozostawia wątpliwości co do wyniku ewentualnego postępowania karnego. Dokonując kontroli zaskarżonego aktu administracyjnego konieczne było ustalenie przez Sąd, czy zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwala przyjąć fakt "oczywistego" popełnienia przez skarżącego czynu o znamionach przestępstwa, określonego w art. 178a § 1 k.k. oraz czy popełnienie tego czynu uniemożliwia jego pozostanie w służbie.

Zdaniem Sądu I instancji, organ zbadał i ocenił na podstawie dostępnego mu materiału dowodowego, czy popełnienie czynu o znamionach przestępstwa jest oczywiste i prawidłowo przyjął, że zaistniały przesłanki z art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji, dające podstawę do zwolnienia skarżącego ze służby. Materiałem, który pozwalał organowi na taką oceną był prawomocny wyrok Sądu Rejonowego w [...]VII Zamiejscowy Wydział Karny z siedzibą w [...]z dnia 12 czerwca 2014 r. wydany w sprawie o sygn. akt [...], którym policjant Posterunku Policji w [...]został uznany za winnego tego, że w dniu 3 listopada 2012 r. w [...]. pow. [...], województwo [...]pełniący służbę patrolową w patrolu zmotoryzowanym wspólnie z funkcjonariuszem Posterunku Policji w [...]sierż. sztab. R.I., wiedząc po przeprowadzeniu badania R.I. urządzeniem typu alkosensor, że prowadzi on w ruchu lądowym pojazd mechaniczny będąc w stanie nietrzeźwości - wynik badania 0,36 mg/l alkoholu w wydychanym powietrzu, działając w celu osiągnięcia dla R.I., który niezgodne z rzeczywistością udokumentował użycie alkosensora wobec osoby trzeciej, korzyści osobistej w postaci uniknięcia odpowiedzialności za popełnione przestępstwo, nie dopełnił obowiązków służbowych wynikających z art. 1 ust 2 pkt 4 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (t.j. Dz. U. z 2011 r., nr 287, poz. 1687 z późn. zm.) oraz § 15 ust. 1 pkt 1 zarządzenia nr 609 Komendanta Głównego Policji z dnia 25 czerwca 2007 r. w sprawie sposobu pełnienia służby na drogach przez policjantów, w ten sposób, że zaniechał podjęcia przewidzianych prawem czynności służbowych w związku z ujawnieniem przestępstwa, czym działał na szkodę interesu publicznego, tj.: czynu wyczerpującego dyspozycję z art. 231 § 2 k.k.

W ocenie Sądu, przedstawione w powyższej sprawie okoliczności zdarzenia dawały organowi podstawę do przyjęcia oczywistości popełnienia przez skarżącego czynu, o jakim mowa w art. 178a § 1 k.k.

Podkreślił, że organ wydający decyzję miał wiedzę o uniewinnieniu skarżącego od zarzutu popełnienia wykroczenia z art. 70 § 2 kodeksu wykroczeń, tj.: podjęcia czynności służbowych w stanie nietrzeźwości oraz o umorzeniu postępowania karnego, o czyn z art. 178a § 1 kodeksu karnego - prowadzenia pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości. Jak wynika z uzasadnienia powołanego wyżej wyroku wydanego w sprawie [...], w postępowaniu przygotowawczym dotyczącym skarżącego, sygn. akt [...]przyjęto kwalifikację prawną czynu z art. 178a § 1 k.k. i art. 231 § 1 k.k., które to przestępstwa nie zostały wymienione w art. 19 ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji, co skutkowało brakiem możliwości wykorzystania dowodów zebranych w toku kontroli w operacyjnej. Okoliczności te znane były organowi i ocenione w świetle zebranego materiału dowodowego. Organ nie miał jednak podstaw do zawieszenia postępowania w niniejszej sprawie z uwagi na treść art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., ponieważ organ prowadząc postępowanie w trybie art. 41 ust. 2 w pkt 8 ustawy o Policji, nie ma obowiązku oczekiwać na prawomocne zakończenie postępowania karnego. Analizowany przepis art. 41 ust. 2 pkt 8 dotyczy przypadku popełnienia czynu o znamionach przestępstwa co dowodzi, że podstawą zwolnienia policjanta ze służby w Policji może być również taki przypadek popełnienia czynu o znamionach przestępstwa, który jeszcze nie był osądzony, ale okoliczność sprawy wskazywały na jego popełnienie. W przedmiotowej sprawie okoliczności te zostały wykazane w sprawie karnej dotyczącej policjanta, który pełnił służbę w patrolu zmotoryzowanym ze skarżącym.

W ocenie Sądu organ wyczerpująco wykazał, że brak jest możliwości pozostawienia skarżącego w służbie. Funkcjonariuszy Policji obowiązują szczególnie rygorystyczne wymagania w zakresie przestrzegania prawa, a sam fakt naruszenia obowiązującego porządku prawnego stanowi sprzeniewierzenie się obowiązkom policjanta.

Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożył R.I., zaskarżając go w całości zarzucił Sądowi I instancji naruszenie przepisów prawa materialnego tj.

1) art. 41 ust. 2 pkt 8 w związku z art. 45 ust. 3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji poprzez jego błędna wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie, co skutkowało zwolnieniem ze służby skarżącego w sytuacji, gdy ze zgromadzonego materiału dowodowego w postępowaniu zarówno przed organem I i II instancji, jak również w postępowaniu sądowym, nie wynikało, że skarżący dopuścił się popełnienia czynu o znamionach przestępstwa albo przestępstwa skarbowego co uniemożliwiłoby pozostanie go w służbie.

Ponadto skarżący kasacyjnie zarzucił Sądowi I instancji naruszenie przepisów prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj.

1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 135 P.p.s.a. poprzez nie uchylenie zarówno decyzji Komendanta Powiatowego Policji w [...] z dnia 14 sierpnia 2015 r. oraz decyzji Komendanta [...] Policji w Warszawie z dnia 25 września 2015 r. uzasadniającym ich uchylenie ze względu na istotne naruszenie w/w przepisów prawa materialnego.

W konkluzji skargi kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jest znacznie sformalizowanym środkiem zaskarżenia określonych orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych. Zgodnie z art. 176 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej jako P.p.s.a.) skarga kasacyjna powinna spełniać wymogi formalne przewidziane dla pism procesowych w postępowaniu sądowym, a ponadto musi zawierać także wskazanie podstaw kasacyjnych oraz ich uzasadnienie. Przez przytoczenie podstaw kasacyjnych rozumie się wskazanie wszystkich przepisów, które – zdaniem strony skarżącej kasacyjnie – miał złamać Sąd I instancji. Z kolei uzasadnienie skargi kasacyjnej winno zawierać rozwinięcie zarzutów kasacyjnych przez wyjaśnienie, na czym miało polegać naruszenie przez Sąd I instancji wszystkich kwestionowanych przepisów.

Prawidłowe sformułowanie i uzasadnienie zarzutów kasacyjnych ma istotne znaczenie z uwagi na zakres postępowania kasacyjnego wyznaczony art. 183 § 1 zdanie pierwsze P.p.s.a. W myśl tego przepisu Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, a z urzędu bierze pod rozwagę wyłącznie nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie zostały wymienione w § 2 art. 183 P.p.s.a. Nie rozpoznaje on zatem sprawy na nowo, w takim zakresie, jak czyni to Sąd I instancji. Kierunek czynności kontrolnych, jakie Naczelny Sąd Administracyjny może podjąć w celu stwierdzenia ewentualnej wadliwości zaskarżonego orzeczenia, wyznaczają podstawy sformułowane w skardze kasacyjnej. Sąd II instancji może więc uwzględnić tylko te przepisy, których złamanie wyraźnie w skardze kasacyjnej zarzucono. Nie może on domniemywać intencji skarżącego kasacyjnie i samodzielnie zmieniać czy uzupełniać postawionych przez niego zarzutów kasacyjnych, a tym bardziej nie jest uprawniony, ani zobowiązany poszukiwać za stronę naruszeń prawa, jakich mógł dopuścić się wojewódzki sąd administracyjny. Tylko prawidłowe opracowanie skargi kasacyjnej pozwala na wyznaczenie granic, w ramach których nastąpi rozpoznanie sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 marca 2012 r., II OSK 2496/10, LEX nr 1145608).

Jeżeli zatem – tak jak w niniejszej sprawie – nie zachodzi nieważność postępowania sądowego, skuteczność omawianego środka zaskarżenia zależy od tego, w jaki sposób sformułowane oraz uzasadnione zostały postawione w skardze kasacyjnej zarzuty.

Podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną, wynikają z przepisu art. 174 P.p.s.a. Wedle jego pkt 1 może ją stanowić naruszenie prawa materialnego, przy czym przewiduje się dwie jego postacie, a mianowicie błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Błędna wykładnia oznacza nieprawidłowe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, czyli mylne rozumienie określonej normy prawnej, natomiast niewłaściwe zastosowanie to dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego, czyli niezasadne uznanie, że stan faktyczny sprawy odpowiada hipotezie określonej normy prawnej. Również druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 P.p.s.a. – naruszenie przepisów postępowania – może przejawiać się w tych samych postaciach, co naruszenie prawa materialnego, przy czym w tym wypadku ustawa wymaga, aby skarżący nadto wykazał możliwość istotnego wpływu wytkniętego uchybienia na wynik sprawy. Stosownie do przepisu art.176 P.p.s.a skarga kasacyjna winna zawierać zarówno przytoczenie podstaw kasacyjnych, jak i ich uzasadnienie. Przytoczenie podstaw kasacyjnych oznacza konieczność konkretnego wskazania tych przepisów, które zostały naruszone w ocenie wnoszącego skargę kasacyjną, co ma istotne znaczenie ze względu na zasadę związania sądu II instancji granicami skargi kasacyjnej.

Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie. Skarga ta została oparta na obu podstawach kasacyjnych wymienionych w art. 174 pkt 1 i 2 P.p.s.a. W tej sytuacji jako pierwsze podlegają rozpoznaniu zarzuty naruszenia prawa procesowego, bowiem dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny sprawy przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został skutecznie podważony, można przejść do kontrolowania dokonanej przez Sąd I instancji wykładni lub zastosowania przepisów prawa materialnego.

Zarzuty naruszenia przepisów postępowania nie zasługiwały na uwzględnienie.

Podkreślić należy, że skuteczność skargi kasacyjnej opartej na zarzucie stanowiącym podstawę kasacyjną z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zależy od tego, czy autor skargi kasacyjnej odnosi zarzuty do przepisów postępowania sądowoadministracyjnego, wskazuje te przepisy, uzasadnia ich naruszenie i wyjaśnia, jaki był możliwy, a istotny wpływ naruszenia wskazanych przepisów na wynik sprawy, a więc na treść wyroku. Podnosząc zarzuty naruszenia przepisów postępowania należy bowiem w uzasadnieniu wykazać, że gdyby nie doszło do naruszenia wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów postępowania sądowoadministracyjnego, to treść wyroku byłaby odmienna (por. np. stanowisko NSA w wyroku z dnia 12 kwietnia 2016 r. sygn. akt II GSK 2631/14, dostępnym w Internecie pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W tym względzie wyjaśnić też należy, że kwestionowanie ustaleń i ocen stanu faktycznego sprawy w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym może być skuteczne jedynie wówczas, gdy towarzyszą mu zarzuty o charakterze proceduralnym (por. wyrok NSA z dnia 11 października 2017 r. sygn. akt II GSK 3526/15, dostępny jw.), jednakże przepisy zawarte w art. 145 lub przepis art. 151 P.p.s.a., jako przepisy wynikowe, nie mogą stanowić samodzielnej podstawy skargi kasacyjnej, gdyż błąd w postaci uchylenia zaskarżonego aktu albo oddalenia skargi sąd I instancji popełnia w fazie wcześniejszej niż etap orzekania, czyli w fazie kontroli zaskarżonego aktu lub czynności poprzedzającej wydanie orzeczenia. Ponadto trzeba podkreślić, że z kolei przepis art. 135 P.p.s.a. określa jedynie zakres uprawnień orzeczniczych sądu administracyjnego, stąd też nieskorzystanie przez sąd z przewidzianych w tym przepisie uprawnień nie może stanowić podstawy do zarzutu naruszenia przez sąd prawa (por. stanowisko NSA w wyroku z dnia 23 maja 2017 r. sygn. akt II OSK 2396/15, dostępnym jw.). W konsekwencji należy przyjąć, że wymienioną w art. 174 pkt 2 P.p.s.a. podstawą skargi kasacyjnej mogą być jedynie przepisy regulujące proces dochodzenia do rozstrzygnięcia, w powiązaniu z przepisem wynikowym, a nie przepisy określające samo rozstrzygnięcie (por. stanowisko NSA wyrażone w wyroku z dnia 13 września 2017 r. sygn. akt I OSK 2930/16, dostępny jw.). Wobec powyższego, zarzut dotyczący naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 135 P.p.s.a. uznać należy za błędnie sformułowany, a ponadto merytorycznie nieuzasadniony.

Zamierzonego skutku nie mogą też odnieść podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia prawa materialnego. Ocena zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie konkretnego stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy.

Zdaniem autora skargi kasacyjnej Sąd I instancji naruszył art. 41 ust. 2 pkt 8 w związku z art. 45 ust. 3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący odwołał się do postępowania przygotowawczego prowadzonego przeciwko niemu, które zostało umorzone z powodu braku dowodów na okoliczność, czy zachowanie skarżącego wyczerpało znamiona czynu zabronionego z art. 178a § 1 k.k. Skarżący kasacyjnie podkreślił, iż gdyby prokuratura dysponowała dowodami na winę skarżącego, to z pewnością wniosła by akt oskarżenia, natomiast kwestia winy bądź jej braku mogłaby mieć decydujące znaczenie dla rozstrzygnięcia, czy skarżący mógłby pozostać w służbie. Skarżący kasacyjnie nie zgodził się ze stanowiskiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, że umorzenie wobec niego postępowania o czyn z art. 178a § 1 k.k. oraz uniewinnienie go od zarzucanego wykroczenia z art. 70 § 2 k.w., nie ma żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. W ocenie skarżącego, wobec treści w/w orzeczeń nie można stwierdzić, że skarżący dopuścił się czynu kierowania pojazdami w stanie nietrzeźwości, co z kolei skutkuje tym, iż stan faktyczny ustalony w niniejszym postępowaniu, świadczy o braku oczywistości popełnienia przez skarżącego czynu o znamionach przestępstwa. W istocie więc skarżący kasacyjnie, w ramach zarzutu naruszenia prawa materialnego, podważa ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego dokonaną przez Sąd I instancji i ustalenia faktyczne przyjęte przez ten Sąd. Oceniając materiał dowodowy zebrany w sprawie Sąd uznał, iż dostępny i zgromadzony materiał dowodowy dawał podstawy do stwierdzenia, że popełnienie przez skarżącego czynu o znamionach przestępstwa było oczywiste. Stanowisko Sądu I instancji dotyczące oczywistości popełnienia przez skarżącego czynu o znamionach przestępstwa nie zostało w skardze kasacyjnej skutecznie zakwestionowane, gdyż nie mógł temu celowi służyć podnoszony w tej skardze zarzut naruszenia prawa materialnego. W istocie uzasadnienie skargi kasacyjnej stanowi polemikę z argumentacją Sądu I instancji. Autor skargi kasacyjnej w żadnym zakresie nie odnosi się do twierdzeń i ocen Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie dotyczących oczywistości popełnienia przez skarżącego czynu o znamionach przestępstwa, w szczególności do prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w [...]VII Zamiejscowy Wydział Karny z siedzibą w [...]z dnia 12 czerwca 2014 r. wydany w sprawie o sygn. akt [...]. W tym miejscu podkreślić należy, iż ustawa o Policji nie definiuje pojęcia oczywistości popełnienia przez funkcjonariusza czynu, o jakim mowa w art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy, gdyż każdorazowo oczywistość musi wynikać z konkretnych okoliczności faktycznych danej sprawy. Na gruncie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji o oczywistości popełnienia czynu można mówić wówczas, gdy istnieją dowody jednoznacznie potwierdzające jego popełnienie. Dokonana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie ocena zebranych w sprawie dowodów i zrekonstruowanego w oparciu o nie stanu faktycznego sprawy nie została skutecznie podważona w skardze kasacyjnej. Dlatego też zarzut niewłaściwego zastosowania powyższego przepisu nie mógł zostać przez Naczelny Sąd Administracyjny uwzględniony.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 P.p.s.a Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji.