Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1973/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2005-02-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym : PrzewodniczącySędzia WSA Halina Jakubiec Sędziowie NSA Grażyna Danielec NSA Krystyna Kutzner (spr.) Protokolant Dorota Hajto po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 lutego 2005r sprawy ze skargi "O" na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia \ 26 czerwca 2002r nr [...] w przedmiocie długu celnego skargę oddala


UZASADNIENIE

W dniu [...] 2001 r towar w postaci gum do żucia , lizaków oraz materiałów reklamowych został wprowadzony na polski obszar celny w procedurze tranzytu przez przejście graniczne. Przedmiotowy towar był przewożony środkiem transportu nr rej.[...] pod osłoną karnetu TIR nr [...] i należało go przedstawić wraz z odpowiednimi dokumentami w Oddziale Celnym do dnia [...] 2001 r , celem objęcia odpowiednią procedurą celną.

W związku z tym , że w wyznaczonym terminie towar nie został przedstawiony , a zatem procedura tranzytu nie została zakończona , Dyrektor Urzędu Celnego wszczął z urzędu postępowanie w tej sprawie , a następnie decyzją z dnia [...] 2002 r , skierowaną do posiadacza karnetu tj. do skarżącej tureckiej firmy "O" , stwierdził powstanie długu celnego w łącznej wysokości [...] zł.

Dyrektor Izby Celnej, po rozpatrzeniu odwołania skarżącej , decyzją z dnia [...] 2002 r utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie . W świetle art.99 § 1 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r - Kodeks celny (Dz.U.z 2001 r , Nr 75 , poz.802 ze zm.) skarżąca jest głównym zobowiązanym i zgodnie z art.101 § 2 tej ustawy zobowiązana była przedstawić przewożone towary w wyznaczonym terminie i we wskazanym przez organ celny urzędzie celnym , w nienaruszonym stanie i z zachowaniem środków zastosowanych przez organ celny w celu zapewnienia tożsamości towaru , jak również przestrzegać procedury tranzytu.

W ocenie organu odwoławczego zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie daje podstaw do uznania , że skarżąca firma wykonała przewidziane prawem obowiązki określone w w/w art.101 § 2 Kodeksu celnego.

Organ celny wyjaśnił, że pismem z dnia [...] 2001 r Urząd Celny udzielił informacji , iż towar przewożony za karnetem TIR nr [...] nie został dostarczony do tamtejszego Urzędu i ta informacja była podstawą do wszczęcia postępowania w niniejszej sprawie. W toku prowadzonego postępowania skarżąca nadesłała kserokopię dolnego odcinka voletu nr 2 w/w karnetu z naniesioną adnotacją w pkt.4 [...] oraz odciśniętym w pkt.6 stemplem "P " , pod którym znajduje się zapis o treści "E". W wyniku czynności sprawdzających prowadzący sprawę organ celny otrzymał z Urzędu Celnego pismo z dnia [...] 2001 r , z którego wynikało , że towar objęty przedmiotowym karnetem TIR nie został przedstawiony w Oddziale Celnym , a pod wskazanym numerem ewidencji został odnotowany samochód osobowy.

W odpowiedzi na stwierdzone nieprawidłowości skarżąca przesłała dokumenty w kserokopii : turecki certyfikat importowy na przewóz artykułów spożywczych Nr [...] z dnia [...] 2001 r , świadectwo [...] , volet nr 2 karnetu TIR oraz fakturę o numerze [...] z dnia [...] 2001 r. Dokumenty te nie zmieniły jednak ustaleń organu celnego I instancji dotyczące niedostarczenia towaru objętego karnetem TIR do urzędu celnego przeznaczenia.

W ocenie organu odwoławczego przeprowadzone postępowanie celne w przedmiotowej sprawie potwierdza ustalenia Dyrektora Urzędu Celnego, iż towar nie został dostarczony do Oddziału Celnego .

Dyrektor Izby Celnej za bezzasadny uznał zarzut skarżącej , iż brak na terenie Rzeczypospolitej Polskiej przedstawiciela , ani też innego pełnomocnika skarżącej stanowił przeszkodę w prowadzeniu tego postępowania , gdyż zgodnie z art.268 § 1 Kodeksu celnego skarżąca miała obowiązek wskazać pełnomocnika dla doręczeń już w momencie przedstawienia karnetu TIR wraz z przewożonym towarem już w Oddziale Celnym, czego jednak nie zrobiła.

Na powyższą decyzję wpłynęła skarga do Naczelnego Sądu Administracyjnego , w której skarżąca zarzuciła, iż organ celny nie wykazał, że przesłane przez nią dokumenty nie wpływają w rzeczywistości na sposób podejmowania decyzji , jak również organ ten nie uzasadnił , dlaczego odmówiono przeprowadzenia dowodu z nich. Ponadto w uzupełnieniu złożonej skargi skarżąca zarzuciła naruszenie prawa procesowego , w szczególności art.122 i 124 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz.926 ze zm.) oraz naruszenie prawa materialnego przez jego błędną interpretację i zastosowanie , a w szczególności art.101 Kodeksu celnego oraz art.ll i art.36 Konwencji celnej dotyczącej międzynarodowego przewozu towarów z zastosowaniem karnetu TIR , sporządzonej w Genewie w dniu 14 listopada 1975 r (Dz.U.Nr 17, poz.76 z 1984 r).

Organ celny przyjął , iż przewoźnik z chwilą niewykonania obowiązków działa na własny rachunek i we własnym imieniu , jednak organ ten nie przywołał żadnej podstawy prawnej na tę okoliczność.

W ocenie skarżącej podstawą taką nie jest art.101 § 2 Kodeksu celnego , który określa obowiązki głównego zobowiązanego. Organ celny pominął § 3 tego przepisu , w myśl którego " niezależnie od obowiązków głównego zobowiązanego każda osoba przewożąca towar lub przyjmująca go , jeśli wie o tym , że jest on objęty procedura tranzytu , jest również zobowiązana do przedstawienia tego towaru w urzędzie celnym przeznaczenia ".

Skarżącą zarzuciła, że organ celny nie przeprowadził żadnego dowodu na okoliczność wydania towaru importerowi określonemu w dokumentach przewozowych i nie dopełnienia przez niego ciążących na nim obowiązków określonych w art.101 § 3 Kodeksu celnego. Importerem towaru objętego karnetem TIR była "S". Takie działanie - zdaniem skarżącej - w sposób rażący narusza art.122 Ordynacji podatkowej.

Skarżąca podniosła , że obowiązek uiszczenia należności celnych przez przewoźnika nie wynika również z art.ll Konwencji TIR , gdyż przepis ten dotyczy uiszczenia tych należności przez stowarzyszenie poręczające. Podstawy takiej nie stanowi także art.36 w/w Konwencji , który w tym zakresie odsyła do przepisów prawa wewnętrznego państwa , w którym naruszenie zostało dokonane.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Odpowiadając na zarzuty skargi organ przyznał , że znał adres odbiorcy towaru , jednak brak jest dokumentów potwierdzających dostarczenie towaru przez przewoźnika bezpośrednio do odbiorcy tj. firmie "S" Spółka, a jest to warunkiem koniecznym do uznania , że w/w spółka była zobowiązana do przedstawienia towaru w urzędzie celnym przeznaczenia.

Ponadto organ wyjaśnił , że w świetle art.8 Konwencji TIR stowarzyszenie poręczające jest obowiązane do zapłacenia należności wynikających z przepisów prawnych państwa , w którym ujawniono nieprawidłowości odnoszące się do operacji TIR " na zasadzie odpowiedzialności wspólnej i solidarnej" , gdy osoba , wobec której wydano decyzję o wymiarze należności, należności tych nie uiściła.

Art.11 w/w Konwencji reguluje jedynie kwestie trybu i terminu skierowania żądania zapłaty do stowarzyszenia poręczającego. Do postępowania o ustalenie obowiązku zapłaty stosuje się przepisy Ordynacji podatkowej.

Art.36 Konwencji nie stanowi samoistnej podstawy do obciążenia przewoźnika obowiązkiem zapłaty należności celnych. Podstawę taką stanowi art.211 § 1 i § 3 pkt.4 Kodeksu celnego , z którego wynika , że w przypadku usunięcia spod dozoru celnego towaru podlegającego należnościom celnym przywozowym powstaje dług celny , a dłużnikiem jest osoba zobowiązana do wykonania obowiązków wynikających ze stosowania procedury celnej , którą towar był objęty.

W rozpatrywanej sprawie - zdaniem organu celnego - dłużnikiem jest skarżąca.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

Sprawy , w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r i postępowanie nie zostało zakończone , zgodnie z art.97 Przepisów wprowadzających ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r , Nr 153, poz. 1271 ze zm.) , podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ).

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem . Oznacza to , że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność z prawem zaskarżonej decyzji . Usunięcie z obrotu prawnego decyzji może nastąpić tylko wtedy , gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania , że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145§ 1 w/w ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny - zgodnie z ustawowymi kompetencjami - bada , czy treść zaskarżonej decyzji jest zgodna z prawem i czy postępowanie prowadzące do jej wydania było niewadliwe i rzetelne. Z tego punktu widzenia nie można dopatrzyć się podstaw do uwzględnienia skargi.

W rozpatrywanej sprawie okolicznością bezsporną jest, że skarżąca firma poprzez stosowne adnotacje na karnecie TIR wyraziła wolę wykonania obowiązków wynikających z przewozu towarów pod osłoną karnetu TIR. Art.99 Kodeksu celnego stanowi , że główny zobowiązany to osoba, która sama lub za pośrednictwem upoważnionego przedstawiciela , przez zgłoszenie celne , wyraziła wolę wykonania obowiązków przewidzianych procedurą tranzytu. Nie ma więc wątpliwości , że skarżąca w świetle przytoczonego przepisu , była głównym zobowiązanym . Obowiązki głównego zobowiązanego określa art. 101 § 2 Kodeksu celnego , zgodnie z którym zobowiązany powinien po pierwsze : przedstawić w wyznaczonym terminie i we wskazanym przez organ celny urzędzie celnym towary w nienaruszonym stanie i z zachowaniem środków zastosowanych przez organ celny w celu zapewnienia tożsamości towaru , a po drugie : przestrzegać przepisów procedury tranzytu. Podkreślić należy , że jest to odpowiedzialność za skutek , a zatem brak skutku w postaci przedstawienia towaru w urzędzie celnym przeznaczenia w wyznaczonym terminie i w stanie nienaruszonym powoduje odpowiedzialność głównego zobowiązanego .

Materiał dowodowy zgromadzony w rozpatrywanej sprawie uzasadnia stanowisko organów celnych , iż skarżąca firma nie wykonała ciążących na niej obowiązków wynikających z art.101 § 2 Kodeksu celnego.

Oceny tej nie mogły zmienić przesyłane przez skarżącą w toku postępowania dowody , które jej zdaniem miały potwierdzać wykonanie powyższych obowiązków. Czynności sprawdzające podjęte przez organ celny , a dotyczące dokumentów uzyskanych od skarżącej jednoznacznie stwierdzały , że towar objęty karnetem TIR nr [...] nie został przedstawiony w Oddziale Celnym, a pod wskazaną pozycją ewidencji został odnotowany zupełnie inny towar.

Na marginesie powyższych ustaleń należy zauważyć , że urzędem przeznaczenia był Oddział Celny i tam należało dostarczyć towar , a nie do Oddziału Celnego, jak usiłuje to dowieść skarżąca. Inne przesłane dokumenty , jak turecki certyfikat importowy na przewóz artykułów spożywczych , świadectwo EUR l , faktura i volet nr [...] karnetu TIR nie mogą być uznane za dowody na okoliczność wykonania obowiązków określonych w art.101 § 2 Kodeksu celnego.

Sąd podzielił stanowisko Dyrektora Izby Celnej, że odpowiedzialność adresata przesyłki jest uwarunkowana jej przyjęciem . Ani z ustaleń organów celnych nie wynika , ani sama skarżąca nie twierdziła , że przedmiotowa przesyłka została dostarczona firmie "S." Spółka, dlatego w sprawie nie mógł mieć zastosowania art.101 § 3 Kodeksu celnego.

Co do osoby dłużnika, to w tej kwestii jest rozstrzygający art.211 § 1 i § 3 pkt.4 Kodeksu celnego . Zgodnie z tymi przepisami " dług celny w przywozie powstaje w wypadku usunięcia spód dozoru celnego towaru podlegającego należnościom celnym przywozowym. Dłużnikami są osobowy zobowiązane do wykonania obowiązków wynikających ( ... ) ze stosowania procedury celnej , którą towar został objęty ".

Nie dostarczenie przez skarżącą towaru , na którym ciążyły należności celne przywozowe , do urzędu celnego przeznaczenia stanowi usunięcie towaru spod dozoru celnego , a w konsekwencji skarżąca stała się dłużnikiem długu celnego w przywozie , bowiem to na jej wniosek zastosowano procedurę tranzytu wobec przewożonych przez nią towarów i to skarżąca zobowiązana była do wykonania obowiązków wynikających z tej procedury.

Wskazane w skardze art.ll i 36 Konwencji celnej dotyczącej międzynarodowego przewozu towarów z zastosowaniem karnetu TIR , sporządzonej w Genewie w dniu 14 listopada 1975 r (Dz.U. z 1984 r Nr 17, poz.76 ) nie stanowiły samoistnej podstawy do obciążenia skarżącej obowiązkiem zapłaty należności celnych , jak zresztą przyznała sama skarżąca.

Za bezzasadny należy również uznać zarzut dotyczący niemożności prowadzenia postępowania celnego wobec braku na terenie Rzeczypospolitej Polskiej przedstawiciela ani pełnomocnika skarżącej. Zgodnie z art.268 § l Kodeksu celnego " osoby zamieszkałe lub przebywające za granicą, niemające adresu w Polsce, jeżeli nie ustanowiły pełnomocnika w Polsce, mają obowiązek "wskazania w Polsce pełnomocnika dla doręczeń , przy pierwszej czynności dokonanej przed organem celnym(...) ".

Skarżąca nie posiadając pełnomocnika w Polsce miała obowiązek wskazania w Polsce pełnomocnika do doręczeń, przy pierwszej czynności dokonanej przed organem celnym , a więc w Oddziale Celnym

Podnieść należy , że wobec niedopełnienia przez skarżącą powyższego obowiązku organ celny wszystkie pisma kierował na jej adres za granicą wskazany w karnecie TIR zapewniając tym samym czynny udział skarżącej w toczącym się postępowaniu. Skarżąca skorzystała z tego prawa i składała stosowne wyjaśnienia , przesyłała dowody i na bieżąco była zorientowana w ustaleniach organu celnego w jej sprawie.

Mając na uwadze powyższe okoliczności , Sąd działając na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U Nr 153, poz. 1270 ) orzekł jak w sentencji.