Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 309/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2019-07-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6149 Inne o symbolu podstawowym 614
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 200a
journal: Dz.U. 2017 poz 2183
law: Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska – Tylewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Danuta Rzyminiak - Owczarczak Asesor WSA Jan Szuma Protokolant st. sekr. sąd. Edyta Rurarz - Kwietniewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu [...] lipca 2019 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Rektora Uniwersytetu im. [...] w [...] z dnia [...] [...] stycznia 2019 r. nr [...] w przedmiocie zwiększenia stypendium doktoranckiego I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Rektora Uniwersytetu im. [...] w [...] z dnia [...] września 2018 r. nr [...], II. zasądza od Rektora Uniwersytetu im. [...] w [...] na rzecz skarżącego kwotę [...]zł ([...]) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] września 2018 r., nr [...], Prorektor Uniwersytetu im. [...] w [...] postanowił nie przyznać [...] (dalej: skarżącemu) zwiększenia stypendium doktoranckiego w roku akademickim [...].

W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ wskazał, że zgodnie z art. 200a ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym oraz § 3 ust. 2 Regulaminu przyznawania zwiększenia stypendium doktoranckiego w Uniwersytecie im. [...] w [...] stanowiącego załącznik do Zarządzenia Rektora [...] nr [...] z dnia [...] marca 2015 r., zwiększenie stypendium doktoranckiego może otrzymać doktorant, który wyróżniał się w pracy naukowej i dydaktycznej w roku akademickim poprzedzającym złożenie wniosku o przyznanie zwiększenia stypendium doktoranckiego. Zgodnie z art. 200a ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym oraz § 3 ust. 1 Regulaminu zwiększenie stypendium może otrzymać nie więcej niż 30% najlepszych doktorantów na poszczególnych latach studiów doktoranckich, wyłonionych na podstawie rankingu sporządzonego przez doktorancką komisję stypendialną według kryteriów oraz punktacji określonej w załączniku do ww. Regulaminu, jednak w ramach otrzymanych przez [...] na ten cel środków budżetowych. Organ wskazał, że skarżący uzyskał [...] pkt i nie znalazł się w grupie 30% najlepszych doktorantów na III roku stacjonarnych studiów doktoranckich w [...]

Skarżący, pismem z dnia [...] grudnia 2018 r., zwrócił się o ponowne rozpoznanie sprawy. W ocenie skarżącego, skoro złożył wniosek o przyznanie zwiększenia stypendium doktoranckiego w roku akademickim [...], ocenie powinny podlegać wszelkie osiągnięcia z roku akademickiego [...], tj. od dnia [...] października 2017 r. do [...] września 2018 r. Zdaniem skarżącego, jego osiągnięcia w całym ww. okresie powinny zostać ocenione na łączną liczbę [...] punktów.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy, Prorektor ds. studenckich, decyzją z dnia [...] stycznia 2019 r., nr [...], utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] września 2018 roku, nr [...], w sprawie nieprzyznania skarżącemu zwiększenia stypendium doktoranckiego w roku akademickim [...].

W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia, organ wskazał, że po analizie wniosku skarżącego o przyznanie zwiększenia stypendium doktoranckiego oraz zebranych przez doktorancką komisję stypendialną Wydziału [...] dokumentów w sprawie należy stwierdzić, że skarżący uzyskał [...] p. za publikacje, [...] p. za udział w konferencjach naukowych i [...] p. za pozanaukową działalność. Zgodnie z § 6 Regulaminu wniosek o przyznanie zwiększenia stypendium doktoranckiego powinien być złożony przez doktoranta do dnia 30 czerwca roku poprzedzającego rok akademicki, na który ma być przyznane zwiększenie stypendium doktoranckiego. W związku z tym Doktorancka Komisja Stypendialna na Wydziale [...] nie uwzględniła artykułu naukowego skarżącego pt. "[...] (data wydania: lipiec 2018), ISSN: [...] Skarżący łącznie uzyskał [...] p. i nie znalazł się w grupie 30% najlepszych doktorantów na III roku stacjonarnych studiów doktoranckich na Wydziale [...]. Organ wyjaśnił, że w ramach otrzymanych środków możliwe było przyznanie zwiększenia stypendium doktorantom zajmującym miejsca od 1 do 9 na liście rankingowej, 9 osoba na liście uzyskała [...] p. Skarżący, z wynikiem [...] p. zajął [...] miejsce i nie był rekomendowany przez doktorancką komisję stypendialną do przyznania zwiększenia stypendium doktoranckiego w roku akademickim [...]. W procedurze odwoławczej liczba punktów i miejsce skarżącego w rankingu nie uległy zmianie.

Pismem z dnia [...] marca 2019 r., skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] skargę na zapadłe rozstrzygnięcie. Skarżący zarzucił kwestionowanej decyzji naruszenie:

1) art. 6 i art. 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 z późn. zm., dalej: k.p.a.) w zw. z art. 207 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 2183 z późn. zm.), poprzez prowadzenie postępowania w sposób nierespektujący zasady praworządności i pogłębiania zaufania obywateli do władzy publicznej, wyrażające się zwłaszcza wybiórczym lub niewłaściwym zastosowaniem przepisów prawa oraz w dowolnej ocenie zebranego materiału dowodowego,

2) § 13 ust. 2 pkt 3) rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie studiów doktoranckich i stypendiów doktoranckich (Dz. U. poz. 1696), poprzez jego niewłaściwe zastosowanie wyrażające się zwłaszcza w błędnej wykładni zwrotu "w roku akademickim poprzedzającym złożenie wniosku o przyznanie stypendium doktoranckiego", co w konsekwencji doprowadziło do przyjęcia błędnego okresu, za który osiągnięcia podlegały uwzględnieniu w postępowaniu stypendialnym,

3) Pierwszego akapitu Załącznika nr [...] do Zarządzenia nr [...] Rektora Uniwersytetu im. [...] w [...] z dnia [...] lipca 2017 roku zmieniającego Zarządzenie nr [...] z dnia [...] marca 2015 roku w sprawie określenia regulaminu przyznawania zwiększenia stypendium doktoranckiego w Uniwersytecie im. [...] poprzez jego niewłaściwe zastosowanie wyrażające się zwłaszcza w błędnej wykładni zwrotu "w roku akademickim poprzedzającym złożenie wniosku o przyznanie stypendium doktoranckiego", co w konsekwencji doprowadziło do przyjęcia błędnego okresu, za który osiągnięcia podlegały uwzględnieniu w postępowaniu stypendialnym,

4) § 6 ust. 1 Regulaminu studiów doktoranckich w Uniwersytecie im. [...] w [...] poprzez jego niezastosowanie,

5) § 1 Zarządzenia Nr [...] Rektora Uniwersytetu im. [...] w [...] z dnia [...] marca 2017 r. w sprawie organizacji roku akademickiego [...] poprzez jego niezastosowanie.

Skarżący, w oparciu o powyższe zarzuty wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, a także o zobowiązanie organu do wydania decyzji o uchyleniu decyzji z dnia [...] września 2018 roku, nr [...] i przyznaniu skarżącemu zwiększenia stypendium doktoranckiego w roku akademickim [...] w wysokości wynikającej z obowiązujących przepisów prawa w tym zakresie.

Pismem z dnia [...] kwietnia 2019 r. złożonym w odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Skarżący zakwestionował rozstrzygnięcie na mocy którego odmówiono mu przyznania zwiększenia stypendium doktoranckiego w roku akademickim [...]. Organ, jako podstawę swojego rozstrzygnięcia wskazał art. 200a ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym, § 16 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie studiów doktoranckich i stypendiów doktoranckich i Regulamin przyznawania zwiększenia stypendium doktoranckiego w Uniwersytecie im. [...] w [...] stanowiącego załącznik do zarządzenia nr [...] Rektora Uniwersytetu im. [...] w [...] z dnia [...] marca 2015 r. w sprawie określenia regulaminu przyznawania zwiększenia stypendium doktoranckiego w Uniwersytecie im. [...] w [...].

Zgodnie z art. 200a Prawa o szkolnictwie wyższym zwiększenie stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej, o której mowa w art. 94b ust. 1 pkt 5, przysługuje doktorantom wyróżniającym się w pracy naukowej i dydaktycznej. Tryb przyznawania zwiększenia stypendium doktoranckiego określa regulamin określony przez rektora po uzyskaniu opinii właściwego organu samorządu doktorantów, z uwzględnieniem zasady, że uprawnienie do otrzymywania tego stypendium przysługuje nie więcej niż 30% najlepszych doktorantów na poszczególnych latach studiów doktoranckich.

Korzystając z powyższego uprawnienia rektor [...] zarządzeniem nr [...] Rektora [...] z dnia [...] marca 2015 r. w sprawie określenia regulaminu przyznawania zwiększenia stypendium doktoranckiego w Uniwersytecie im. [...] w [...] określił regulamin przyznawania zwiększenia stypendium doktoranckiego w Uniwersytecie im. [...] w [...], który stanowi załącznik do ww. zarządzenia (dalej: Regulamin). W myśl § 6 Regulaminu wniosek o przyznanie zwiększenia stypendium doktoranckiego powinien być złożony przez doktoranta do dnia 30 czerwca roku poprzedzającego rok akademicki, na który ma być przyznane zwiększenie stypendium doktoranckiego. Natomiast w myśl § 3 ust. 2 Regulaminu uprawnionymi do otrzymania zwiększenia stypendium doktoranckiego są doktoranci, którzy wyróżniali się w pracy naukowej i dydaktycznej w roku akademickim poprzedzającym złożenie wniosku o przyznanie zwiększenia stypendium doktoranckiego. Zapis o identycznej treści znajduje się w załączniku nr [...] do Regulaminu, który to załącznik dotyczy Wydziału [...] (dalej jako załącznik nr [...]).

Organ dokonując interpretacji powyższych przepisów uznał, iż termin złożenia wniosku stanowi jednocześnie granicę osiągnięć naukowych branych pod uwagę w postępowaniu w przedmiocie zwiększenia stypendium doktoranckiego. W odpowiedzi na skargę organ jednoznacznie wskazał, iż wyłączną podstawą do nieuwzględnienia publikacji z lipca 2018 r. stanowił § 6 regulaminu, zgodnie z którym wniosek o przyznanie zwiększenia stypendium doktoranckiego powinien być złożony przez doktoranta do dnia 30 czerwca roku poprzedzającego rok akademicki, na który ma być przyznane zwiększenie stypendium doktoranckiego.

Sąd orzekający w niniejszym składzie nie podziela stanowiska organu w tym zakresie.

W pierwszej kolejności wskazać należy, iż § 6 Regulaminu określa wyłącznie termin do którego należy złożyć wniosek o przyznanie zwiększenia stypendium doktoranckiego. Natomiast nie zawiera żadnych regulacji odnoszących się do okresu za jaki oceniane będą osiągnięcia naukowe. Odnosząc się do powyższego należy mieć na uwadze, iż postanowienia zarówno regulaminu jak i załącznika do niego wyraźnie wskazują, że zwiększenie stypendium przysługuje doktorantom, którzy wyróżniali się w pracy naukowej i dydaktycznej w roku akademickim poprzedzającym złożenie wniosku o przyznanie zwiększenia stypendium doktoranckiego. Powyższe postanowienia odwołują się do roku akademickiego, a nie do okresu poprzedzającego złożenie wniosku.

Przy czym w niniejszej sprawie należy mieć na uwadze, iż rok akademicki obejmuje okres od 1 października do 30 września następnego roku. Co prawda Prawo o szkolnictwie wyższym, w przeciwieństwie do obecnie obowiązującej ustawy z dnia [...] lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, nie zawiera takich postanowień, to jednakże mając na uwadze m.in. zarządzenie nr [...] Rektora Uniwersytetu im. [...] w [...] z dnia [...] marca 2017 r. w sprawie organizacji roku akademickiego [...] organ uznał, że rok akademicki poprzedzający złożenie wniosku to okres od [...] października 2017 r. do [...] września 2018 r. Znajduje to również potwierdzenie w § 6 Regulaminu studiów doktoranckich w Uniwersytecie im. [...] w [...], do którego postanowień odwołuje się organ w odpowiedzi na skargę. Fakt, iż termin do złożenia wniosku o przyznanie zwiększenia stypendium doktoranckiego pokrywa się z datą złożenia sprawozdania, nie może prowadzić do uznania, że rok akademicki na studiach doktoranckich trwa do 30 czerwca. Pozostawałoby to w oczywistej sprzeczności z przytoczonymi regulacjami. Należy jednak zauważyć, że zapisy regulaminu nie są w pełni jednoznaczne. Ze sformułowania zawartego w załączniku do zarządzenia Rektora z dnia [...] 07.2017 r. ( "rok akademicki poprzedzający złożenie wniosku") można wywodzić z powodzeniem, że w przypadku wniosku złożonego w terminie do [...].06.2018 r. osiągnięcia naukowe brane pod uwagę w postępowaniu w przedmiocie zwiększenia stypendium doktoranckiego powinny być zdobyte w roku akademickim trwającym od [...].10.2016 r. do [...].09.2017 r.

Wobec powyższego nie można zgodzić się z organem, iż Regulamin jednoznacznie wskazuje, że do oceny brane są wyłącznie osiągnięcia naukowe, które miały miejsce przed [...] czerwca 2018 r. W ocenie Sądu z uwagi na brak szczegółowej regulacji wskazującej jednoznacznie z jakiego okresu należy oceniać osiągnięcia naukowe, posiłkowo sięgnąć należy do przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Z tych względów wskazać należy, iż zgodnie z obowiązującą na gruncie prawa administracyjnego zasadą aktualności orzekania organ administracyjny powinien orzekać według stanu prawnego jak i faktycznego z dnia orzekania. Organ jest obowiązany do uwzględnienia zmian stanu faktycznego zaistniałego pomiędzy złożeniem wniosku, a datą orzekania. W niniejszej sprawie nie może również ujść uwadze organu, że zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania organ odwoławczy obowiązany jest do ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy w całokształcie uwzględniając również zmianę stanu faktycznego.

Jeżeli więc badano osiągnięcia naukowe skarżącego z roku akademickiego [...], to organ zgodnie z wymogami art. 7 i 77 k.p.a. winien przed wydaniem decyzji uwzględnić artykuł naukowy "[...]" opublikowany w lipcu 2018 r. w "[...]" nr [...], a nie ograniczać się do oceny postępów naukowych sprzed [...] czerwca 2018 r.

W konsekwencji zaskarżoną decyzję uznać należało co najmniej za przedwczesną. Wydano ją bowiem z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.. Uchybienie to mogło mieć przy tym istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem w świetle zgromadzonego materiału dowodowego jest prawdopodobne, że wszechstronne rozpatrzenie dowodów doprowadziłoby organ do odmiennego rozstrzygnięcia sprawy tj. przyznania wnioskowanego świadczenia. Należy tu podkreślić, że Sąd nie zgadza się z oceną organu, że przedmiotowa decyzja jest objęta tzw. uznaniem administracyjnym. Wbrew wyrażonemu w odpowiedzi na skargę stanowisku wniosek taki nie da się wyprowadzić z treści przepisu art. 200a ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym obowiązującego w chwili podejmowania decyzji. Przepis ten stwierdzał m.in.; " Zwiększenie stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej, (...) przysługuje doktorantom wyróżniającym się w pracy naukowej i dydaktycznej." Ze stanowczego brzmienia przywołanego przepisu widać jasno, że po spełnieniu przez doktoranta przesłanki wyróżniania się w pracy naukowej i dydaktycznej( w ramach pozostawania w 30% najlepszych doktorantów na poszczególnych latach studiów doktoranckich) organ nie ma możliwości odmowy zwiększenia stypendium doktoranckiego.

Uznanie administracyjne definiuje się jako uprawnienie organu administracji do rozstrzygnięcia sprawy w różny sposób przy tym samym stanie faktycznym. Działanie w ramach uznania administracyjnego nakłada na organ obowiązek wyważenia interesu publicznego z indywidualnym interesem stron. Organ musi zatem każdorazowo zidentyfikować interes ogólny i wyczerpująco uzasadnić, że jest on na tyle doniosły, że w konflikcie z interesem stron uprawnienia indywidualne należy ograniczyć lub w ogóle odmówić ich uwzględnienia. W omawianej sytuacji nie ma mowy o ważeniu przez organ interesu ogólnego w zestawieniu z interesem strony. Uprawnienie do występowania o zwiększenie stypendium doktoranckiego zostało skonstruowane na zasadzie zbliżonej do konkursu i organ nie ma możliwości swobodnie decydować, czy pomimo wypełnienia wymogów zwiększenie stypendium może być przyznane, czy nie. Przeciwnie – doktorantowi mieszczącemu się ze swoimi osiągnięciami w 30% najlepszych na swoim roku zwiększenie stypendium doktoranckiego przysługuje ( a nie n.p. "może być przyznane").

W przedstawionym stanie rzeczy zaskarżona decyzja została uchylona na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.).

W ponownie prowadzonym postępowaniu administracyjnym organ uwzględni przedstawione powyżej rozważania i dokona oceny materiału dowodowego z zastosowaniem wymagań wynikających z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.

Sąd nie uwzględnił skargi w części żądającej zobowiązania organu do wydania decyzji o określonej treści. Jak bowiem wynika z art. 145a § 1 p.p.s.a., w przypadku uchylenia przez sąd decyzji lub postanowienia z powodu istotnego naruszenia przepisów prawa materialnego lub wystąpienia przesłanki nieważności postępowania, jeżeli jest to uzasadnione okolicznościami sprawy, sąd zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie decyzji lub postanowienia wskazując sposób załatwienia sprawy lub jej rozstrzygnięcia, chyba że rozstrzygnięcie pozostawiono uznaniu organu. Ponieważ w okolicznościach kontrolowanej sprawy uchylenie decyzji nastąpiło z powodu istotnego naruszenia przepisów prawa procesowego Sąd nie stwierdził podstaw do zastosowania art. 145a § 1 p.p.s.a.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.