Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 952/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2011-06-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6290 Reforma rolna
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność decyzji I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 156 par. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mariola Jaroszewska Sędziowie: Sędzia WSA Tamara Dziełakowska (spr.) Sędzia WSA Jolanta Sudoł Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Kowalczyk po rozpoznaniu w Gdańsku na rozprawie w dniu 26 maja 2011 r. sprawy ze skargi S. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 11 października 2010 r. nr [...] w przedmiocie wszczęcia postępowania w sprawie nieważności decyzji dotyczącej zatwierdzenia projektu podziału, klasyfikacji i szacunku nieruchomości przejętej na cele reformy rolnej stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 2 września 2010 r. nr [...].


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi S. A. w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 11 października 2010 r. utrzymująca w mocy wcześniejsze rozstrzygnięcie tego organu z 2 września 2010 r. odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie nieważności decyzji.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy:

S. A. pismem z dnia 25 listopada 2009 r. wystąpił do Ministra Skarbu Państwa z żądaniem wszczęcia stosownego postępowania administracyjnego. Sprawa której owo żądanie miało dotyczyć została określona przez skarżącego jako sprawa o "zwrot bezprawnie przejętej na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości", "o stwierdzenie nieważności decyzji Powiatowego Urzędu Ziemskiego z 7 listopada 1946 r. zbiór dok. [[...]]". W piśmie wskazano, że nieruchomość której ma dotyczyć sprawa została przejęta na rzecz Skarbu Państwa na podstawie dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej "niezgodnie z jego przepisami". W odpowiedzi na pisemne wyjaśnienia Ministerstwa Skarbu Państwa skarżący pismem z 6 lutego wniósł o załatwienie jego sprawy decyzją administracyjną i oświadczył, że żądanie jego dotyczy stwierdzenia nieważności decyzji z 7 listopada 1946 r. Decyzja ta -załączona przez skarżącego – została podjęta na podstawie art. 10, 11, 12 i 14 Dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 lutego 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej oraz § 29, 36, 37 i 38 rozporządzenia wykonawczego z 1 marca 1945 r. do tego dekretu.

Minister Skarbu Państwa postanowieniem z dnia 26 lutego 2010 r. wydanym na podstawie art. 65 § 1 k.p.a. przekazał wniosek Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu określając ten wniosek jako dotyczący "stwierdzenia nieważności decyzji, na podstawie, której nastąpiło przejęcie nieruchomości ziemskiej, położonej w obrębie Starostwa, na rzecz Skarbu Państwa"

W związku z wątpliwościami co do treści zgłoszonego żądania Samorządowe Kolegium Odwoławcze zwróciło się do skarżącego o sprecyzowanie czy jego zamiarem jest kwestionowanie prawidłowości ("zgodności") przejęcia przedmiotowej nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa na podstawie dekretu PKWN z 6 września 1944r., czy też żąda on stwierdzenia nieważności w/w decyzji Powiatowego Urzędu Ziemskiego z dnia 7 listopada 1946r.

W piśmie z dnia 1 lipca 2010 r. skarżący oświadczył, że przede wszystkim kwestionuje prawidłowość przejęcia przedmiotowej nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa na podstawie dekretu PKWN z 6 września 1944r. a także wnosi o stwierdzenie nieważności wskazanej decyzji.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w dniu 2 września 2010 r. podjęło dwa rozstrzygnięcia. Postanowieniem orzekło o zwrocie skarżącemu podania w części dotyczącej kwestionowania prawidłowości przejęcia nieruchomości na cele reformy rolnej wskazując, iż właściwym w sprawie w tym zakresie jest sąd powszechny. Decyzją natomiast odmówiło wszczęcia postępowania nieważnościowego w odniesieniu do kwestionowanej decyzji z dnia 7 listopada 1946 r. Po rozpoznaniu wniosków skarżącego o ponowne rozpatrzenie spraw Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem i decyzją podjętymi w dniu 11 października 2010 r. utrzymało w mocy wcześniejsze swoje rozstrzygnięcia.

Jak wynika z zaskarżonej decyzji powodem odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z 7 listopada 1946 r. było uznanie przez Kolegium, iż skarżący nie jest uprawniony do uruchomienia nadzwyczajnego postępowania administracyjnego z uwagi na brak przymiotu strony w rozumieniu art. 28 kpa. Kolegium podkreśliło, iż kwestionowana decyzja Powiatowego Urzędu Ziemskiego odnosiła się do nieruchomości stanowiącej już wówczas własność Skarbu Państwa.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku S. A. wniósł o uchylenie decyzji z dnia 11 października 2010 r. zarzucając wadliwość uznania przez Kolegium, iż nie jest stroną w sprawie. Wskazał, że skutki stwierdzenia nieważności decyzji o podziale dotyczą jego interesu prawnego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna, aczkolwiek jej uwzględnienie następuje z innych powodów niż wskazane przez skarżącego. Zaskarżona decyzja została podjęta z naruszeniem przepisów o właściwości organów. Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie jest organem właściwym do stwierdzenia nieważności decyzji podjętej przez Powiatowy Urząd Ziemski na podstawie art. 10, 11, 12 i 14 dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej i § 29, 36, 37 i 38 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r., Nr 10, poz. 51 ze zm.) Właściwym organem do rozpoznania żądania skarżącego jest Wojewoda pełniący w obecnych realiach ustrojowych funkcję będącą odpowiednikiem dawnego wojewódzkiego urzędu ziemskiego. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądowoadministracyjnym np. w postanowieniu NSA z 10 grudnia 2010 r. w sprawie o sygn. akt I OW 151/10 oraz przede wszystkim w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2011 r. I OPS 3/10. W uzasadnieniu tej ostatniej Naczelny Sąd Administracyjny przedstawił szczegółową analizę obowiązujących w tej kwestii przepisów na przestrzeni lat począwszy od dekretu PKWN z 15 sierpnia 1944 r. o organizacji wojewódzkich i powiatowych urzędów ziemskich ( Dz. U. Nr 2, poz. 4) do chwili obecnej. Wobec tego, iż przedmiotowa uchwała wraz z uzasadnieniem jest publikowana i dostępna m. in. w Internecie (https:// cbois.nsa.gov.pl) zbędnym jest przytaczanie zaprezentowanych w niej wywodów prawnych.

Reasumując w rozpatrywanej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie było właściwe do rozpatrywania sprawy i powinno było przekazać wniosek skarżącego do rozpoznania Wojewodzie. Podkreślić należy, że stosownie do art. 19 kpa organy administracji publicznej przestrzegają z urzędu swojej właściwości miejscowej i rzeczowej. Zdaniem Sądu przeszkody w przekazaniu sprawy właściwemu organowi nie stanowiło postanowienie Ministra Skarbu Państwa o przekazaniu sprawy Kolegium. Jak wyjaśnił bowiem Naczelny Sąd Administracyjny w orzeczeniu z dnia 30 lipca 2008 r. sygn. akt I OW 39/08 (Lex nr 494258): "Związanie prawomocnym postanowieniem o przekazaniu sprawy według właściwości (art. 65 § 1 kpa) oznacza obowiązek organu, któremu sprawa została przekazana do: 1/ merytorycznego rozpatrzenia wniosku strony, jeżeli uznaje się za właściwy w sprawie, 2/ wystąpienia z wnioskiem o rozstrzygnięcie negatywnego sporu kompetencyjnego, jeżeli stoi na stanowisku, że organem właściwym w sprawie jest organ przekazujący, 3/ przekazania sprawy według właściwości, jeśli prezentuje pogląd, że organem właściwym w sprawie jest inny organ administracyjny niż organ przekazujący". Zatem Kolegium władne było, a nawet obowiązane – niezależnie od stanowiska Ministra- samodzielnie zweryfikować podstawy swojej właściwości w sprawie.

Decyzja wydana z naruszeniem przepisów o właściwości to stosownie do art. 156 § 1 pkt 1 kpa decyzja nieważna. Sąd musiał zatem stwierdzić nieważność decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego podjętych w sprawie dotyczącej wszczęcia postępowania nieważnościowego w odniesieniu do decyzji z dnia 7 listopada 1946 r. Rozstrzygnięcie Sądu znajduje podstawę w art. 145 § 1 pkt 2 w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Skarżącemu należy wyjaśnić, iż z uwagi na to, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie jest właściwe do rozpatrywania sprawy o stwierdzenie nieważności decyzji Powiatowego Urzędu Ziemskiego i z tego względu wydane decyzje zostały unieważnione przez Sąd kwestia jego legitymacji do uruchomienia postępowania nadzwyczajnego nie podlegała weryfikacji Sądu. Sprawa ta będzie ponownie badana przez właściwy organ tj. Wojewodę, któremu SKO na skutek niniejszego wyroku Sądu przekaże podanie skarżącego. Jak wskazano w uzasadnieniu wyroku w sprawie II SA/Gd 951/10 dotyczącej zwrotu podania, po uprawomocnieniu się orzeczeń Sądu wydanych w obu sprawach skarżącego podanie w całym zakresie (odnoszące się do sprawy prawidłowości przejęcia nieruchomości i do sprawy o unieważnienie decyzji) winno jednym zawiadomieniem być przekazane Wojewodzie (art. 65 § 1 kpa w związku z art. 66 § 1 kpa a contrario) .