Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1868/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-06-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 200 w zw. z art. 205 par 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Bożena Zwolenik, Sędzia WSA - Michał Sowiński (spr.), Sędzia WSA - Izabella Janson, Protokolant - st. ref. Justyna Gadzialska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 maja 2018 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARiMR w W. z dnia (...) sierpnia 2017 r., nr (...) w przedmiocie odmowy przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) zasądza od Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARiMR w W. na rzecz A. S. kwotę 680 zł (słownie: sześćset osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi A.S. (dalej: strona lub skarżący) jest decyzja Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. (dalej: Dyrektor ARiMR, organ lub organ II instancji) z [...] sierpnia 2017 r., nr [...]utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w M. (dalej: Kierownik ARiMR lub organ I instancji) z [...] maja 2017r., nr [...] odmawiającą przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW). Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniu [...] czerwca 2016 r. do Biura Powiatowego ARiMR w M. wpłynął wniosek skarżącego o przyznanie płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW).

Decyzją z [...] maja 2017 r., po rozpatrzeniu wniosku o przyznanie płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) na rok 2016, Kierownik ARiMR odmówił stronie przyznania wnioskowanych płatności ONW, z uwagi na niespełnienie przez wnioskodawcę warunków określonych w § 2 i § 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz.U. poz. 364 ze zm., dalej: rozporządzenie ONW). Organ I instancji zauważył, że wskazane wyżej warunki nie zostały spełnione ze względu na stworzenie przez skarżącego sztucznych warunków, o których mowa w art. 30 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniającego rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz.U. UE L z 2009r., nr 30, s. 16 ze zm., dalej: rozporządzeniem nr 73/2009) w celu uzyskania nienależnych płatności, poprzez sztuczny podział posiadanego przez niego gospodarstwa rolnego.

Organ podkreślił, że skarżący w porozumieniu z W.W. i M.B. zawiązali kilka spółek, tj. A. spółkę z o.o., S. spółkę z o. o. oraz C. spółkę z o.o. Następnie, zarówno skarżący – jako osoba fizyczna – jak i każda z ww. spółek, złożyli oddzielnie wnioski o przyznanie płatności.

Kierownik ARIMR powołując się na skład własnościowy tych spółek, zauważył, że własność udziałów skupiła się głównie w rękach skarżącego oraz - w niewielkim wymiarze – W.W. (wspólnika skarżącego), a także M.B.. Zdaniem organu, z uwagi na powiązania między spółkami – ten sam jest wspólnik i główny udziałowiec – oraz ta sama siedziba i adres, spółki te są jedynie inną formą prawną posiadanego przez stronę gospodarstwa. A związek między poszczególnymi spółkami wynikający z ich struktury własnościowej i osobowej pozwala na przyjęcie, że nastąpiło sztuczne tworzenie warunków w celu uzyskania korzyści finansowej.

Kierownik ARiMR zwrócił uwagę na obowiązujące przepisy i wskazał, że podział gospodarstwa nastąpił w celu ominięcia przepisów modulacyjnych dotyczących powierzchni gospodarstw. W ocenie organu to skarżący jest rolnikiem prowadzącym działalność rolniczą w posiadanym przez niego gospodarstwie. Działalność ta była działalnością zarobkową wykonywaną w sposób zorganizowany i ciągły, prowadzoną na własny rachunek. To skarżący uzyskiwał przychody oraz ponosił wydatki związane z działalnością rolną, a więc był posiadaczem jednego spójnego gospodarstwa rolnego, którego część była przedmiotem złożonego wniosku. Wobec powyższego stwierdzono, że grunty rolne zgłaszane przez skarżącego oraz wymienione spółki są zarządzane przez tą samą osobę, tj. skarżącego. Grunty zgłaszane do płatności odrębnie przez skarżącego oraz spółki, w których jest on wspólnikiem, nie stanowią gospodarstw samodzielnych, niepowiązanych ze sobą ekonomicznie czy też technologicznie. Spółki zostały zaś zawiązane przez skarżącego oraz grupę osób z nim powiązanych jedynie w celu stworzenia sztucznych warunków do otrzymania nienależnych płatności.

Po rozpatrzeniu odwołania Dyrektor ARiMR decyzją z [...] sierpnia 2017 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie wydane przez organ I instancji.

W uzasadnieniu swego stanowiska organ odwoławczy powołał się na treść przepisu art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. Urz. UE L 1995.312.1), zgodnie z którym działania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego, mającymi zastosowanie w danym przypadku poprzez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści, prowadzą do nieprzyznania lub wycofania korzyści. Organ odwoławczy zwrócił uwagę na powiązania między skarżącym, a spółkami A. sp. z o.o., S. sp. z o. o. oraz C. sp. z o.o., wskazując, iż ten sam jest wspólnik i główny udziałowiec oraz ta sama siedziba i adres. W ocenie organu związek pomiędzy poszczególnymi spółkami wynikający z ich struktury własnościowej i osobowej, pozwala na przyjęcie, że nastąpiło sztuczne tworzenie warunków w celu uzyskania korzyści finansowej, co pozostaje w sprzeczności z celami prawa wspólnotowego i ma na celu ominięcie przepisów dotyczących degresywności stawek płatności. Wyjaśniono, że gdyby o przyznanie płatności wystąpił tylko jeden podmiot, to ich wysokość dla tych samych gruntów byłaby mniejsza, niż w przypadku złożenia wniosków przez skarżącego – jako osobę fizyczną i ww. spółki, co potwierdzają wyliczenia jednoznacznie wskazujące na wymierną i realną korzyść ekonomiczną w przypadku złożenia wniosków przez każdy z wyodrębnionych podmiotów.

Organ odwoławczy zauważył, że kluczowe znaczenie w sprawie ma ocena, czy skarżący faktycznie posiadał w 2016 r. zadeklarowane grunty rolne oraz czy rzeczywiście prowadził na nich odrębne samodzielne gospodarstwo rolne. Tymczasem z analizy gruntów zadeklarowanych do płatności przez skarżącego oraz ww. spółki wynika, że grunty te nie stanowią własności skarżącego, ani też żadnej ze spółek, były użytkowane bezumownie. Właścicielami tych gruntów są inne osoby fizyczne, wnioskujące o dopłaty w następstwie czego dochodziło do konfliktu krzyżowego deklarowanych działek przez innych producentów, bądź też nie ubiegających się o dopłaty. Swobodne przekazywanie poszczególnych gruntów pomiędzy podmiotami również nie wskazuje, że były one posiadane przez stronę postępowania, gdyż posiadanie powinno mieć charakter trwały. W ocenie organu związek posiadacza z rzeczą nie może wyrażać się w jednorazowym lub sporadycznym zawładnięciu rzeczą, lecz w możności korzystania z niej przez czas nieokreślony.

Organ odwoławczy podkreślił, że nie podważa obowiązującej w prawie polskim zasady odrębności podmiotów, jednak przy tak stworzonej strukturze własnościowej analizowanych podmiotów, nie jest możliwa ich odrębność gospodarcza. Zorganizowanie wielu spółek przez tych samych udziałowców jest zdarzeniem nienaruszającym żadnych przepisów krajowych, czy unijnych, jednakże ustalony i wykazany związek pomiędzy poszczególnymi spółkami wynikający z ich struktury własnościowej a także prowadzenie przez wszystkie podmioty tego samego rodzaju działalności, korzystanie ze wspólnego zaplecza, parku maszynowego wskazuje, że skarżący prowadzi jedno, spójne gospodarstwo rolne. Powyższe prowadzi do stwierdzenia, że podmiot wnioskujący nie spełnił warunków do przyznania wnioskowanych płatności określonych w § 2 i 3 rozporządzenia ONW.

Dyrektor ARiMR stwierdził istnienie powiązań pomiędzy skarżącym a ww. podmiotami, które również wnioskowały o przyznanie płatności. Wskazał, że strona występowała w tych spółkach jako wspólnik lub członek zarządu lub wykonywał dla tych podmiotów prace rolne. W świetle powyższego, stwierdził, że grunty rolne zgłaszane przez stronę postepowania, są de facto zarządzane przez tą samą osobę, tj. skarżącego grunty zgłaszane do płatności odrębnie przez skarżącego oraz spółki, w których jest on wspólnikiem lub członkiem zarządu lub wykonawcą prac rolnych, nie stanowią gospodarstw samodzielnych, niepowiązanych ze sobą ekonomicznie czy też technologicznie. Przeciwnie, wzajemne powiązania osobowe oraz biznesowe dają podstawy do twierdzenia, że podmioty te zostały zawiązane przez skarżącego oraz grupę osób z nim związanych jedynie w celu stworzenia sztucznych warunków do otrzymania nienależnych płatności. Podejmowane przez stronę czynności, miały na celu obejście przepisów prawa. Jako takie należy rozumieć czynności, które jakkolwiek nie są prawnie zakazane, lecz podejmowane są dla osiągnięcia skutku zakazanego przez prawo. Czyli z formalnego punktu widzenia nie budzą zastrzeżeń, jednak faktycznie, pod względem materialnym, służą realizacji celu zabronionego przez przepisy prawa.

Zdaniem organu II instancji w obowiązującym stanie prawnym podział dużego gospodarstwa na mniejsze części, przekazane w posiadanie rożnym podmiotom, zarejestrowanym w ewidencji producentów, przekładałby się na przyznanie płatności z ominięciem przepisów modulujących. Działanie takie byłoby dopuszczalne, jedynie pod warunkiem, że dojdzie do rzeczywistego podziału dużego gospodarstwa na mniejsze części, a wnioskujący o pomoc rzeczywiście obejmą w posiadanie wydzielone im działki i staną się w ten sposób odrębnymi producentami rolnymi.

W ocenie organu w ten sposób stworzono sztuczne warunki zaś powyższe spółki są jedynie inną formą prawną posiadanego gospodarstwa przez skarżącego. To ten ostatni podmiot prowadził gospodarstwo rolne, ponosił nakłady i czerpał z tego tytułu zyski.

Pismem z [...] września 2017 r. strona złożyła skargę na ww. decyzję wnosząc o stwierdzenie nieważności decyzji, ewentualnie o jej uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania sądowego. Zaskarżonej decyzji strona zarzuciła naruszenie:

I. prawa materialnego, tj.:

1) art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (EU) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2001 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz.Urz. UE L z 28 stycznia 2011 r., nr 25, s. 8 ze zm. dalej: rozporządzenie 65/2011), art. 4 ust. 3 rozporządzenia 2988/95 oraz art. 60 rozporządzenia 1306/2013 poprzez niewłaściwe ich zastosowanie, w wyniku uznania, że zachodzą przesłanki stworzenia sztucznych warunków wymaganych do uzyskania płatności w postaci wskazanych w decyzji okoliczności oraz wobec braku wykazania okoliczności, które rzeczywiście wypełniałyby dyspozycję wskazanych przepisów oraz braku wykazania subiektywnych okoliczności pozwalających na stwierdzenie, że poprzez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności ubiegający się o taką płatność zamierzała wyłącznie uzyskać korzyść sprzeczną z celami systemu wsparcia EFRROW;

2) § 2 ust. 3 rozporządzenia ONW poprzez błędną wykładnię pojęcia faktycznego posiadania przez stronę zadeklarowanych działek i błędne stwierdzenie niespełnienia przez skarżącą ww. przesłanki;

ll. prawa procesowego tj.:

1) art. 268a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2017r., poz. 1257 ze zm., dalej k.p.a.) poprzez wydanie zaskarżonej decyzji przez pracownika organu odwoławczego pełniącego funkcję zastępcy dyrektora, nie działającego z upoważnienia organu, na co wskazuje podpis pod decyzją;

2) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji pierwszoinstancyjnej, a co za tym idzie odmowę przyznania płatności mimo, że okoliczności sprawy uzasadniały przyznanie skarżącemu wnioskowanych płatności;

3) art. 7, art. 80 i art. 107 § 3 w zw. z art. 11 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie istoty sprawy w sposób wyczerpujący i przekonujący, a to poprzez pominięcie w ustaleniach faktycznych istotnych okoliczności w sprawie oraz brak wnikliwej analizy kwestii sztucznego stworzenia warunków wobec:

a) nie podjęcia przez organ choćby próby wykazania, że zamierzeniem strony było uzyskanie korzyści sprzecznej z celami systemu wsparcia;

b) błędnego przyjęcia, że w okolicznościach sprawy miały miejsce osobowe i własnościowe powiązania pomiędzy podmiotami gospodarczymi wskazanymi w decyzji, podczas gdy rzekome powiązania pomiędzy ww. podmiotami nie wynikają z materiału dowodowego sprawy, w taki sposób jak przedstawił to organ, co więcej - w sposób który miałby przemawiać za stwierdzeniem stworzenia sztucznych warunków;

art. 7, art. 80 i art. 107 § 3 w zw. z art. 11 Kpa, poprzez niewyjaśnienie istoty sprawy w sposób wyczerpujący i przekonujący, a to poprzez pominięcie w ustaleniach faktycznych istotnych okoliczności w sprawie oraz brak wnikliwej analizy kwestii charakteru posiadania, wobec:

nie rozpoznania odnowa sprawy w kontekście faktycznego posiadania gruntów;

sprzeczności w treści uzasadnienia;

art. 107 § 3 Kpa poprzez nie odniesienie się w uzasadnieniu do przepisu prawa materialnego normującego kwestie stworzenia sztucznych warunków uzyskania płatności tj. rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady nr 1306/2013;

art. 75 § 1 k.p.a. w zw. z art. 78 § 1 k.pa. poprzez niedopuszczenie dowodu z zeznań świadków, tj. M. B., J. L., podczas gdy dowody z zeznań tych świadków mogły, wbrew twierdzeniom organu, przyczynić się do wyjaśnienia sprawy.

W obszernym uzasadnieniu skargi skarżąca przedstawiła swoją argumentację i stanowisko odnoszące się do powyższych zarzutów.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor ARiMR wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

W piśmie procesowym z [...] czerwca 2018 r. skarżąca, odnosząc się do argumentów organu zawartych w odpowiedzi na skargę, dokonała podsumowania zawartych w skardze zarzutów z jednoczesnym rozwinięciem przedstawionego w skardze ich uzasadnienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Na wstępie wyjaśnić należy, iż zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów, wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) - dalej: "p.p.s.a.", sprawowana jest przez sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, lub ewentualnie ustalenie, że decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 lit. a-c p.p.s.a.).

Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Wykładnia powołanego przepisu wskazuje, że Sąd ma nie tylko prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Z drugiej jednak strony, granicą praw i obowiązków Sądu, wyznaczoną w art. 134 § 1 p.p.s.a., jest zakaz wkraczania w sprawę nową. Granice te zaś wyznaczone są dwoma aspektami, mianowicie: legalnością działań organu oraz całokształtem aspektów prawnych tego stosunku prawnego, który był objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do tego, czy zgromadzony przez organy materiał dowodowy stanowił podstawę do przyjęcia, że w sprawie doszło do stworzenia przez skarżącego sztucznych warunków wyłącznie w celu uzyskania nienależnych w takiej sytuacji (zwłaszcza w kontekście rozwiązań wspólnotowych) płatności, o które ubiegała się strona.

Środki pomocowe przeznaczone na finansowanie płatności w ramach Wspólnej Polityki Rolnej wypłacane są z budżetu Unii Europejskiej, a w związku z tym podlegają ochronie zgodnie z rozporządzeniem 2988/95. Stosownie do art. 4 ust. 3 rozporządzenia 2988/95 działania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego, mającymi zastosowanie w danym przypadku, przez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści, prowadzą do nieprzyznania lub wycofania korzyści. W orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej wskazuje się, że obejście prawa dotyczy sytuacji, gdy działanie danej osoby zmierza do innego niż typowe w danych okolicznościach, wynikających z przepisów prawa, ukształtowania stosunków faktycznych lub prawnych po to tylko, by osiągnąć zamierzony przez taką osobę skutek prawny. Obejście prawa czy też jego nadużycie nie może skutkować ochroną prawną podmiotu, który sztucznie kreuje okoliczności uzasadniające stosowanie danej normy przyznającej określoną korzyść finansową i wiąże się to z sankcją wykluczenia możliwości skorzystania z tego prawa przez ten podmiot (pkt 52-53 wyroku ETS z 16 marca 2006 r. sygn. C-94/05 Emsland-Stärke GmbH przeciwko Landwirtschaftskammer Hannover; LEXIS.pl nr 405322 ).

Prawodawstwo unijne zawiera normy odnoszące się do przypadków obchodzenia prawa, wprowadzając sankcje w postaci przyznania płatności w zmniejszonym wymiarze, zwrotu przyznania płatności przyznanej oraz odmowy przyznania płatności. Normę, o której mowa w ostatnim z wymienionych przypadków, zawiera art. 60 rozporządzenia Nr 1306/2013. Zgodnie z jego treścią, bez uszczerbku dla przepisów szczególnych, osobom fizycznym ani prawnym nie przyznaje się jakichkolwiek korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, jeżeli stwierdzono, że warunki wymagane do uzyskania takich korzyści zostały sztucznie stworzone, w sprzeczności z celami tego prawodawstwa.

Wykładni pojęcia "sztucznych warunków" dokonał Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) w wyroku z 12 września 2013 r. w sprawie C-434/12 Słynczewa siła EOOD przeciwko Izpylnitelen direktor na Dyrżawen fond "Zemedelie" - Razplasztatelna agencja (www.eur-lex.europa.eu). Co prawda wyrok odnosi się do treści art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (WE) 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich, ale poddawana wykładni norma prawna jest zbliżona z zastosowanym przez organy art. 60 rozporządzenia Nr 1306/2013.

Trybunał uznał, że artykuł 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011 ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich należy interpretować w ten sposób, że przesłanki stosowania tego przepisu wymagają istnienia elementu obiektywnego i elementu subiektywnego. W ramach pierwszego z tych elementów do sądu odsyłającego należy rozważenie obiektywnych okoliczności danego przypadku pozwalających na stwierdzenie, że nie może zostać osiągnięty cel zamierzony przez system wsparcia Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW). W ramach drugiego elementu do sądu należy rozważenie obiektywnych dowodów pozwalających na stwierdzenie, że poprzez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności z systemu wsparcia EFRROW ubiegający się o taką płatność zamierzał wyłącznie uzyskać korzyść sprzeczną z celami tego systemu. W tym względzie sąd może oprzeć się nie tylko na elementach takich jak więź prawna, ekonomiczna lub personalna pomiędzy osobami zaangażowanymi w podobne projekty inwestycyjne, lecz także na wskazówkach świadczących o istnieniu zamierzonej koordynacji pomiędzy tymi osobami.

W uzasadnieniu motywów rozstrzygnięcia Trybunał wskazał również, że zaistnienie subiektywnego elementu może zostać również wzmocnione poprzez dowód zmowy mogącej przyjąć postać zamierzonej koordynacji pomiędzy różnymi inwestorami ubiegającymi się o pomoc w ramach systemu wsparcia, w szczególności gdy projekty inwestycyjne są identyczne lub gdy istnieje więź geograficzna, ekonomiczna, funkcjonalna, prawna lub personalna pomiędzy tymi projektami (zob. analogicznie wyrok z dnia 11 stycznia 2007 r. w sprawie C-279/05 Vonk Dairy Products, Zb.Orz. s. I-239, pkt 31, pkt 33).

Jednakże Trybunał również orzekł, że nie można odmówić finansowania projektu, gdy dana inwestycja może mieć inne uzasadnienie niż tylko płatność w ramach systemu wsparcia (zob. wyrok z dnia 21 stycznia 2006 r. w sprawie C-255/02 Halifax i in., Zb.Orz. s. I-1609, pkt 75). To z całości elementów obiektywnych sprawy głównej powinno wynikać, że podstawowym celem wybranych sposobów realizacji rozpatrywanych projektów inwestycyjnych jest wypłata pomocy z systemu wsparcia przy wykluczeniu jakiegokolwiek innego uzasadnienia powiązanego z celami wspomnianego systemu.

Trybunał uznał, że art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011 należy interpretować w ten sposób, iż stoi on na przeszkodzie temu, by wniosek o płatność z systemu wsparcia został oddalony jedynie na tej podstawie, że projekt inwestycyjny, ubiegający się o skorzystanie z pomocy w ramach tego systemu, nie wykazuje niezależności funkcjonalnej lub że istnieje więź prawna między ubiegającymi się o taką pomoc, jednak przy braku uwzględnienia innych elementów obiektywnych rozpatrywanego przypadku.

Dokonując analizy wydanego przez Trybunał wyroku należy uznać, że aby można było mówić o zaistnieniu w sprawie sztucznych warunków organ jest zobowiązany: (1) zweryfikować obiektywne okoliczności danego przypadku pozwalające na stwierdzenie, że nie może zostać osiągnięty cel zamierzony przez skonkretyzowany system wsparcia, (2) zweryfikować obiektywne dowody pozwalających na stwierdzenie, że poprzez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności z systemu wsparcia, ubiegający się o taką płatność zamierzał wyłącznie uzyskać korzyść sprzeczną z celami tego systemu. W tym względzie organ może oprzeć się nie tylko na elementach takich jak więź prawna, ekonomiczna lub personalna pomiędzy osobami zaangażowanymi w podobne projekty inwestycyjne, lecz także na wskazówkach świadczących o istnieniu zamierzonej koordynacji pomiędzy tymi osobami.

Jednocześnie należy podkreślić, że w ramach weryfikowania, kontrolowania i analizowania zaistnienia obiektywnych okoliczności i dowodów popierających te okoliczności organ powinien udowodnić, że skarżący ubiegający się o skonkretyzowaną płatność zamierzał tylko i wyłącznie uzyskać korzyść sprzeczną z celami systemu.

Biorąc pod uwagę sankcyjny charakter art. 60 rozporządzenia Nr 1306/2013 i niekwestionowane uprawnienie organów do odmowy przyznania płatności, przez co pozbawienie możliwości uzyskiwania powszechnie obowiązujących dopłat, organ prowadzący tego typu postępowanie, które ma charakter wielopłaszczyznowy i wielowątkowy, powinien wykazać się nadzwyczajną starannością, a dowody zebrane w tym postępowaniu w sposób bezsprzeczny powinny udowadniać postawioną przez organy tezę.

W ocenie Sądu w niniejszej sprawie organ nie wykazał aby doszło do spełnienia obiektywnych okoliczności pozwalających na stwierdzenie, że nie może zostać osiągnięty cel zamierzony przez skonkretyzowany system wsparcia. Również zebrane w sprawie dowody nie pozwalają na jednoznaczne stwierdzenie, że poprzez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności z systemu wsparcia, ubiegający się o taką płatność zamierzał wyłącznie uzyskać korzyść sprzeczną z celami tego systemu.

Podkreślić bowiem należy, że uzasadnienie sporządzone przez organ odwoławczy nie spełnia warunków o których mowa w art. 107 § 3 k.p.a. i w związku z tym nie poddaje się kontroli. Innymi słowy naruszenie tego przepisu mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nie wiadomo bowiem na podstawie jakich dowodów organ ustalił przedstawiony stan faktyczny. W pierwszej kolejności trzeba wskazać, że przedstawione przez organ powiązania w zakresie różnego rodzaju powiązań pomiędzy podmiotami tworzącymi w ocenie organów sztuczne warunki nie mogą być jednak same w sobie wyłączną i akceptowalną przez Sąd podstawą do wydania zaskarżonej decyzji.

Odnosząc się do kwestii wykazania, że doszło do spełnienia obiektywnych okoliczności pozwalających na stwierdzenie, że nie może zostać osiągnięty cel zamierzony przez skonkretyzowany system wsparcia należy stwierdzić, iż organ nie przedstawił argumentacji przez co nie udowodnił, że działanie skarżącego powoduje, że nie może zostać osiągnięty zindywidualizowany cel zamierzony przez system wsparcia. Organ w tym względzie wskazuje na powiązania własnościowe i osobowe pomiędzy skarżącym, a spółkami z o.o. A., S. i C. Organ uzasadnia powiązania wskazując na taki sam zakres działalności tych podmiotów, tego samego wspólnika i głównego udziałowca we wszystkich z nich, tą samą siedzibę i adres. Nie wiadomo jednak na podstawie jakich dowodów organ doszedł do powyższego przekonania. Powyższe ustalenia nie znajdują bowiem oparcia w zebranym materiale dowodowym. O ile skarżący jest bądź wspólnikiem bądź członkiem zarządu w spółkach z o.o. A. i C. to wbrew twierdzeniom organu nie ma żadnego związku ze spółką S. Organ wskazuje na stworzenie sztucznych warunków w odniesieniu do spółki, w której strona nie jest wspólnikiem i nie pełni żadnych funkcji w zarządzie. Nie wiadomo zatem jaki wpływ na działalność ww. spółki ma skarżący. Powyższa kwestia powinna zostać przez organ wyjaśniona. Jednocześnie, w odniesieniu do powiązań podmiotowych, za niewystarczające należy uznać dowody, na podstawie których organ dokonał ustalenia, jakoby M.B. miał być członkiem rodziny skarżącego. Oceny tej dokonano bowiem jedynie na podstawie pokwitowania odbioru korespondencji skierowanej do ww., a odebranej przez stronę, gdzie widniało określenie "szwagier, wujek, domownik". W ocenie sądu okoliczność ta nie została należycie wyjaśniona zwłaszcza, że strona kwestionowała istnienie pokrewieństwa z M.B., wnosząc w tym zakresie wniosek dowodowy.

Organ nie przedstawił również dowodów na podstawie których ocenił, że grunty zgłaszane w poszczególnych wnioskach były w istocie jednym gospodarstwem rolnym skarżącego, który wykonywał większość prac agrotechnicznych na zadeklarowanych we wnioskach ww. podmiotów gruntach. Nie wiadomo bowiem na czym organ oparł swoje przekonanie, że koszenie i zbieranie traw, o których to czynnościach mowa w powołanych przez organ umowach zawartych przez skarżącego z A. i S. (umowy z [...] maja 2016 r. i [...] marca 2016 r.) stanowi większość prac na ww. gruntach. Powyższej oceny sądu nie zmienia fakt, na który powołuje się organ, że podczas przesłuchań skarżący wykazał się znajomością położenia działek ewidencyjnych deklarowanych we wnioskach i "służył podpowiedzią M.B.". Jednakże organ w tym zakresie nie powołał się na jakikolwiek dokument, który powyższe by potwierdzał. Tym samym trudno jest obecnie uznać, że m.in. działalność rolna na gruntach C. "zawsze" nadzorowana (kontrolowana) była przez skarżącego.

Podobnie ocenić należy rozważania organu co do siedziby spółek. Nie znajdują one odzwierciedlenia w dokumentach zgromadzonych w sprawie, bo choć siedzibą zarówno spółki S. jak i A. jest M. ul. K. [...], to inne są lokale, w którym mieszczą się siedziby poszczególnych spółek (lok. [...] w przypadku spółki St. i [...] w przypadku A.). Należy również przyznać rację skarżącemu, który zarzucił, iż o ile organ wskazuje na ww. powiązania - to już nie wykazuje w istocie, na czym polega sprzeczność owych powiązań z celem wsparcia. Jednocześnie w zaskarżonej decyzji brak jakiegokolwiek wyjaśnienia odnośnie powoływanych przez organ wymiernych korzyści jakie wiążą się ze złożeniem odrębnych wniosków przez ww. podmioty. Organ powołuje się w tym zakresie na "wyliczenia", których brak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Jeśli w istocie organ dokonał tych wyliczeń, to winien je przedstawić uzasadniając zaskarżoną decyzję zwłaszcza w kontekście sugerowanych "wymiernych korzyści".

Wobec powyższego wskazać należy, że organ ustalając stan faktyczny nie wskazał dowodów na których się oparł i które były podstawą uznania, iż utworzenie powyższych spółek przez powiązany krąg podmiotów było przejawem działania nastawionego na uzyskanie płatności lub płatności w kwocie wyższej niż przysługiwałaby w przypadku istnienia jednego dużego gospodarstwa, nie zaś przejawem działania nastawionego na cel gospodarczy poszczególnych podmiotów.

W ocenie sądu organ nie wykazał, że zamierzeniem strony było wyłącznie uzyskanie korzyści sprzecznej z celami systemu wsparcia. Nie bez znaczenia jest tu również okoliczność, że strona złożyła korektę do wniosku natychmiast po tym, jak tylko dowiedziała się o nieprawidłowości w zakresie wskazywanych działek oraz fakt, że pomyłki we wniosku mogły w istocie wynikać z obszernej dokumentacji i zbliżającego się końca terminu do złożenia wniosku. Nie wykazano, że powyższe nieprawidłowości były zamierzone i miały na celu uzyskanie korzyści sprzecznej z celami systemu wsparcia.

Jako uzasadnione należy również uznać zarzuty skarżącego odnośnie kwestii posiadania wskazanych we wniosku działek. W pierwszej bowiem kolejności organ przywołuje ustalenia zawarte w decyzji organu I instancji wskazując, że skarżący: nie wykazał zysków z prowadzenia działalności rolniczej; nie był posiadaczem zależnym, a tym bardziej posiadaczem samoistnym spornych działek; wykonując usługę wykaszania na zlecenie A., nie był posiadaczem, w rozumieniu art. 336 Kodeksu cywilnego. Następnie, pomimo przyjętych ustaleń organ stwierdził, że skarżący jest rolnikiem prowadzącym działalność rolniczą w posiadanym przez niego gospodarstwie. Działalność ta jest działalnością zarobkową, wykonywaną w sposób zorganizowany i ciągły. Dalej uznano, że strona uzyskuje przychody i ponosi wydatki związane z działalnością rolną, a więc jest posiadaczem gospodarstwa rolnego. Wobec powyższego nie wiadomo jakie jest właściwie stanowisko organu odnośnie posiadania przez skarżącego zadeklarowanych we wniosku działek, nie można zatem poddać go ocenie.

W ocenie Sądu organ nie wskazał, na podstawie jakich dowodów doszedł do przekonania, że poprzez sztuczne stworzenie warunków skarżący zamierzał wyłącznie uzyskać korzyść sprzeczną z celami tego systemu.

Należy zaznaczyć, że w utrwalonym orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że w postępowaniach w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych na podstawie przepisów ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, organ nie ma obowiązku aktywnego poszukiwania dowodów, albowiem to na stronie ciąży obowiązek przedstawiania dowodów oraz dawania wyjaśnień co do okoliczności sprawy. Wobec bowiem zobowiązania strony do przedstawienia wszystkich dowodów niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, ustawodawca oparł postępowanie dowodowe w znacznym stopniu na dowodach przedstawionych przez stronę, a tym samym, przeniósł ciężar dowodu na osobę, która z faktu wywodzi skutki prawne (por. np. wyrok NSA z 25 października 2011 r., sygn. akt GSK 1075/10; wyrok NSA z 7 marca 2012 r., sygn. akt II GSK 88/11, publ. na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

W istocie więc na stronie ubiegającej się o płatności spoczywa ciężar wykazania, że w sposób rzeczywisty spełnia warunki do ich uzyskania. W odniesieniu do treści art. 3 ust. 3 in fine ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz art. 21 ust. 3 in fine ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich nie może jednak umykać z pola widzenia, że to organ wywodzi skutki prawne (odmawiając płatności) z zarzutu tworzenia sztucznych warunków do otrzymania wsparcia i to na organie ciąży obowiązek wykazania tych sztucznych warunków.

Ustalenia takie winny zaś w sposób niebudzący żadnych wątpliwości wynikać ze zgromadzonego, a następnie rozpatrzonego przez organy materiału dowodowego, jaki stanowi podstawę rozstrzygnięcia. W przeciwnym wypadku, ustalenia organów należy uznać za niekompletne i niewystarczające do wykazania sztucznego stworzenia przez dany podmiot warunków w celu uzyskania korzyści sprzecznych z celami danego systemu wsparcia (por. wyrok NSA z dnia 01 grudnia 2016 r., o sygn. akt II GSK 3581/16).

Organ przede wszystkim w toku prowadzonego postępowania administracyjnego powinien skupić się na ocenie czy ubiegający się o przyznanie skonkretyzowanej płatności zamierzał wyłącznie uzyskać korzyść sprzeczną z celami systemu. Tego typu rozważań na próżno doszukiwać się w wydanym rozstrzygnięciu.

Biorąc powyższe pod uwagę, oraz fakt, że to na organie ciąży obowiązek wykazania utworzenia sztucznych warunków w ocenie Sądu w sprawie doszło nie tylko do naruszenia prawa materialnego, tj. art. 60 rozporządzenia Nr 1306/2013, ale też prawa procesowego w sposób mogący mieć istotne znaczenie w kontekście rzetelnego rozstrzygnięcia sprawy w postaci braku wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego - art. 27 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2017 r. poz. 562) oraz art. 8 (zasady zaufania), art. 107 § 3 (obligatoryjne elementy uzasadnienia faktycznego decyzji) Kodeksu postępowania administracyjnego.

Nie przesądzając ostatecznego wyniku sprawy, w ponownie przeprowadzonym postępowaniu dowodowym organ musi zatem wziąć pod uwagę wszystkie zaprezentowane w uzasadnieniu wyroku spostrzeżenia Sądu. Organ musi również w sposób jednoznaczny wyjaśnić, takie kwestie jak: czy w kontekście wszystkich powiązanych podmiotów można mówić, że faktycznie funkcjonowało jedno gospodarstwo, jakie korzyści wynikały ze zgłaszania określonej powierzchni przez poszczególne podmioty, czy korzyści te były wyłącznym celem takiego ukształtowania struktury podmiotów i gruntów.

Sąd tym samym nie przesądza o istnieniu bądź nieistnieniu w sprawie sztucznych warunków – wskazując jedynie, że w kontekście obowiązujących przepisów prawa, w tym wyroku TSUE organ nie wskazał dowodów na podstawie, których wykluczył skarżącego od ubiegania się o stosowne dofinansowanie. Wydając ponownie decyzję organ weźmie pod uwagę obecnie naruszony przepis art. 107 § 3 k.p.a. W wypadku ponownego utrzymania w mocy decyzji organu I instancji organ odwoławczy wykaże jednoznacznie element subiektywny i obiektywny świadczący o stworzeniu sztucznych warunków. Natomiast wydając odmienną decyzję wskaże własne stanowisko w sprawie, które winno uwzględniać ocenę prawną wyrażoną w wyroku.

Sąd uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Powołany przepis stanowi, że Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.