Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1123/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-11-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6074 Przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności
Hasła tematyczne: Gospodarka mieniem
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 214a ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2018 poz 2204
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o  gospodarce nieruchomościami  - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jolanta Dargas, sędzia WSA Magdalena Durzyńska, sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.), , Protokolant referent stażysta Marta Stec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 listopada 2022 r. sprawy ze skargi M. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 28 lutego 2022 r. nr KOC/6447/Go/21 w przedmiocie odmowy ustanowienia prawa użytkowania wieczystego gruntu 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta m. st. Warszawy z dnia 8 września 2021 r., nr 232/SD/2021; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie na rzecz M. C. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie decyzją z 28 lutego 2022r. nr KOC/6447/Go/21 utrzymało w mocy decyzję Prezydenta m. st. Warszawy z 8 września 2021 r. nr 232/SD/2021 odmawiającą uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do gruntu położonego w [...] przy [...] nr hip. [...] stanowiącej obecną działkę ew. nr [...] z obrębu [...].

Stan sprawy przedstawiał się w sposób następujący.

Nieruchomość [...] położona przy ulicy [...], nr hip. [...] znajduje się na terenie objętym działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz.U.50.279), dalej "dekret". Z dniem jego wejścia w życie grunt tej nieruchomości przeszedł na własność Gminy [...], a w dalszej kolejności (po zniesieniu gmin) rzecz Skarbu Państwa. Na mocy art. 2 ust. 1 ustawy z 15 marca 2002 r o ustroju miasta st. Warszawy grunt przedmiotowej nieruchomości stał się własnością m. st. Warszawa. Obecnie dawna nieruchomość hipoteczna odpowiada działkom ew. o nr [...].Ogólna jej powierzchnia wynosi [...] ha.

Nieruchomość stanowiła w dacie wejścia w życie dekretu własność A. i J. R.. Objęcie w posiadanie przez gminę gruntu nastąpiło 16 sierpnia 1948 r. na podstawie ogłoszenia o objęciu gruntów w posiadanie zamieszkałego w Dzienniku Urzędowym Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego [...] z [...] sierpnia 1048 r. Wniosek dekretowy został złożony przez pełnomocnika właścicieli W. W. – 3 października 1946 r. a więc w terminie ustawowym. Co prawda w aktach znajduje się jedynie pełnomocnictwo udzielone przez A. R. ale organ uznał, że złożenie wniosku o przyznanie własności czasowej służy zachowaniu wspólnego prawa wszystkich współwłaścicieli i wywołuje skutki prawne do całej nieruchomości. Wniosek został złożony przed objęciem gruntów w posiadanie przez gminę, co jednak nie czyni go nieskuteczny. Gdyż został złożony przez właściciela dekretowego posiadającego uprawnienia z dekretu.

Orzeczeniem administracyjnym Prezydium Rady Narodowej w [...] z [...] października 1952 r. nr [...] odmówiono byłym właścicielom przyznania własności czasowej. Decyzją Ministra Gospodarki Komunalnej z 7 listopada 1953 r Nr MT-6062/1/53 utrzymano to orzeczenie w mocy. Minister Inwestycji i Rozwoju decyzją z 15 kwietnia 2019 r. znak DO3.6611.74.2016.AB stwierdził nieważność ww. decyzji Ministra Gospodarki Komunalnej z 7 listopada 1953 r. oraz orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej [...] w części obejmującej działkę nr [...] oraz odmówił stwierdzenia nieważności co do działek [...]

Wnioskiem z 5 listopada 2014 r. B. R., pełnomocnik M. C. zwrócił się do Biura Gospodarki Nieruchomościami Urzędu [...] o zwrot wywłaszczonej nieruchomości obejmującej działki [...]. Wnioskiem z 9 grudnia 2019 r. pełnomocnik B. R. wystąpiła o zwrot działki nr [...]. Organ wykazał krąg uczestników postępowania – następców prawnych byłych właścicieli z których to ustaleń wynika, że legitymację do wystąpienia z wnioskiem o zwrot ma obecnie M.C.. W dalszej sprawie podtrzymywany był wniosek o zwrot działki nr [...].

Organ II instancji rozpoznając odwołanie od decyzji organu I instancji wskazał, że podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowią przepisy art. 7 dekretu, art., 214 a ust. 1 pkt 1-12 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (D:U: 2020, poz. 1990), dalej "ugn". Zgodnie z tym ostatnim odmawia się oddania gruntu w użytkowanie wieczyste lub przeniesienia prawa własności gruntu na rzecz osoby uprawnionej o której mowa w art. 7 ust. 1 dekretu niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 7 ust. 2 tego dekretu ze względu na przeznaczenie lub wykorzystanie na cele określone w art. 6 ugn, który stanowi katalog celów publicznych. Zgodnie z art. 6 ust. 1 ugn celem publicznym jest wydzielenie gruntów pod drogę. Ulica [...] zgodnie z rozporządzeniem Ministra Komunikacji z 17 listopada 1986 r. w sprawie zaliczania dróg do kategorii dróg wojewódzkich w województwach: stołecznym, warszawskim, jeleniogórskim, płockim, radomskim i szczecińskim (D.U: Nr 42, poz. 205) zaliczona została do dróg wojewódzkich. Droga ta przebiega przez działki [...]. Wydzielenie drogi stanowi cel publiczny - art. 6 pkt 1 ugn. Prawo użytkowania wieczystego pozostaje w kolizji z prawem do powszechnego i nieograniczonego dostępu do drogi publicznej (art. 233 kc). Ustanowienie zatem prawa użytkowania wieczystego do gruntu stanowiącego drogę byłoby dotknięte wadą rażącego naruszenia prawa (art. 2a ustawy z 21 marca 1985r. o drogach publicznych (D.U. 2020, poz. 470). Własność dróg należy do Skarbu Państwa lub Gminy co oznacza że grunty wchodzące w skład drogi publicznej nie mogą stanowić własności osób fizycznych.

Wobec ustalenia, że część nieruchomości objętej wnioskiem o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego (dz. [...]) stanowią część drogi publicznej brak było, zdaniem organu, podstaw do uwzględnienia wniosku o zwrot.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wywiodła Skarżąca M.C. zaskarżając decyzję w całości i wnosząc o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez przyznanie Skarżącej prawa użytkowania wieczystego do działki nr [...] ewentualnie o uchylenie obu decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zwrot kosztów postępowania.

Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie:

-art. 6, 7, 8, 12, 77 § 1, 80, 107 § 3 kpa poprzez błędną ocenę zgromadzonego w spawie materiału dowodowego, brak rozważenia wszystkich okoliczności mogących mieć wpływ na wynik sprawy, błędne uzasadnienie decyzji poprzez przytoczenie wyłącznie przepisów prawa i powielenie argumentacji zawartej w decyzji organu I instancji;

-art. 10 § 1 kpa poprzez jego niesłuszne niezastosowanie w okolicznościach tej sprawy, co skutkowało pozbawieniem strony czynnego udziału w postępowaniu;

-art. 35 § 1 kpa w zw. z § 3 kpa i 36 § 1 kpa poprzez jego błędną wykładnię w konsekwencji czego wydanie zaskarżonej decyzji nastąpiło długo po upływie ustawowego terminu do wydania decyzji, zaniechanie zawiadomienia Skarżącej o przedłużeniu terminu do rozpoznania odwołania a tym samy zaniechanie podania przyczyn jakie legły u podstaw wydania zaskarżonej decyzji dopiero po 4 miesiącach od nadania sygnatury akt.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga jest zasadna.

Materialnoprawną podstawę decyzji stanowił art. 214a u.g.n. Organ uznał, że skoro dawna nieruchomość dekretowa na którą składają się obecnie działki [...] w zakresie działek [...], wykorzystywana jest pod drogę a więc stanowi grunt zagospodarowany na cel publiczny, brak jest możliwości zwrotu działki nr [...]. Tymczasem jak wynika z opinii geodezyjnej z 26 listopada 2020 r (k 165-166 akt adm.) działka nr [...] nie wchodzi w skład drogi.

W ocenie Sądu organ błędnie uznał, że przedmiotem wniosku jest cała nieruchomość dekretowa. Jak wynika z decyzji Ministra Inwestycji i Rozwoju z 15 kwietnia 2019 r. znak DO3.6611.74.2016 nieważność została stwierdzona wyłącznie w stosunku do działki nr [...]. Skutkowało to koniecznością ponownego rozpoznania wniosku dekretowego co do działki nr. [...]. Mimo tego, że organ na str. 3 decyzji taką tezę przyjął to przy ocenie zebranych dowodów w istocie poddał ocenie całą dawną nieruchomość hipoteczną.

Podstawą rozstrzygnięcia o wniosku dekretowym był art. 7 ust. 2 dekretu zgodnie z którym gmina ma obowiązek uwzględnić wniosek o przyznanie prawa wieczystej dzierżawy (obecnie prawa użytkowania wieczystego) jeżeli korzystanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela da się pogodzić z przeznaczeniem gruntu według planu zabudowania (obecnie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego). Istotnie z art. 214 a ust. 1 pkt 1 ugn wynika, że odmawia się ustanowienia prawa użytkowania wieczystego na rzecz osoby o której mowa w art. 7 ust. 1 dekretu niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 7 ust. 2 dekretu ze względu na przeznaczenie lub wykorzystywanie na cele określone w art. 6 ugn. Przepis art. 214 a ust. 2 ugn przepis art. 1 stosuje się także w przypadku gdy wyłączenia o których mowa w ust. 1 dotyczą części gruntu, budynku albo ich części składowych.

Wbrew wywodom decyzji stan faktyczny tej sprawy nie uzasadnia zastosowania tego przepisu ponieważ przedmiotem wniosku o zwrot nie jest cała nieruchomość hipoteczna ale wyłącznie działka nr [...]. Co do tej działki stwierdzono jej nieważność a przez działkę tę nie przebiega żadna droga. Oznacza to, że wadliwe są ustalenia organu, że część nieruchomości objętej wnioskiem o ustanowienia prawa użytkowania wieczystego stanowi część drogi publicznej i z tego powodu ma zastosowanie art. 214 a ust. 1 pkt 1 ugn. Wadliwe ustalenia co do przedmiotu żądania spowodowały niewłaściwe zastosowanie tego przepisu do stanu faktycznego tej sprawy.

Powyższe stanowi podstawę do uznania, że organ dopuścił się naruszenia art. 6, 7, 8, 77 § 1, 80, 107 § 3 kpa a w konsekwencji naruszenia przepisów prawa materialnego tj. art. 214 a ust. 1 pkt 1 ugn.

Sąd nie znalazł jednocześnie podstaw do zasadności naruszenia 10 kpa. Istotnie przed wydaniem decyzji przez organ II instancji strona nie została pouczona w trybie art. 10 kpa to jednak aby można było skutecznie taki zarzut wywieść należy wykazać że zaniechanie w tym zakresie doprowadziło stronę do uniemożliwienia podjęcia określonej czynności, inicjatywy dowodowej a w następstwie realizację przysługujących jej praw które nie mogło być konwalidowane na późniejszych etapach tego postępowania, jak również, że naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy (wyrok NSA z 9 czerwca 2022 r., I OSK 841/19, LEX nr 3368889). Taka sytuacja nie zachodzi w tej sprawie. Poza tym jak wynika z akt strona aktywnie brała udział w postępowaniu poprzez wielokrotne przeglądanie akt, inicjatywę dowodową.

Zarzuty naruszenia art. 35 i 36 kpa mogły być natomiast rozpoznawane w postępowaniu w sprawie przewlekłości lub bezczynności. Czas trwania postępowania pozostaje bez wpływu na treść rozstrzygnięcia.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ, mają na względzie dokonaną wykładnię prawa rozpozna ponownie wniosek o zwrot nieruchomości w odniesieniu do działki nr [...].

O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200, 205 § 1 ppsa w zw. z § 14 pkt 1 c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (D.U. 2016, poz. 1800).