Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 1732/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-02-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6157 Opłaty związane ze wzrostem wartości nieruchomości
Hasła tematyczne: Przywrócenie terminu
Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 43
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 18 lutego 2015 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz /spr/ sędzia del. NSA Anna Żak Protokolant starszy asystent sędziego Dominika Człapińska po rozpoznaniu w dniu 18 lutego 2015 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej L.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 27 marca 2013 r. sygn. akt II SA/Gd 99/13 w sprawie ze skargi L.S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. z dnia [...] stycznia 2013 r., nr [...] w przedmiocie przywrócenia terminu do złożenia odwołania w sprawie opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości oraz na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. z dnia [...] stycznia 2013 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do złożenia odwołania w sprawie opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 27 marca 2013 r. sygn. akt II SA/Gd 99/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargi L.S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie przywrócenia terminu do złożenia odwołania w sprawie opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości oraz na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do złożenia odwołania w sprawie opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości.

Wyrok ten został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Decyzją z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 36 ust. 4 i art. 37 ust. 1, 3, 4, 6 i 11 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowania przestrzennym (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 647), Prezydent Miasta Gdańska ustalił dla L.S .jednorazową opłatę w wysokości 53.017,20 zł z tytułu wzrostu wartości nieruchomości położonej w G. przy ul. [...], obejmującej działki nr [...] i nr [...], w związku z uchwaleniem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Piecki - Migowo, rejon ulic [...] i Pagórkowej w mieście Gdańsku zatwierdzonego uchwałą Rady Miasta Gdańska nr XXVII/844 z dnia 26 sierpnia 2004 r. (Dz. Urz. Woj. Pom. z dnia 18 października 2004 r. Nr 126, poz. 2191).

Przedmiotowa decyzja, wysłana L.S. na adres: [...] ul. [...], została odebrana w dniu 15 listopada 2012 r., zgodnie z adnotacją na zwrotnym potwierdzeniu odbioru, przez "M.P. - synową".

L.S. złożył odwołanie od ww. decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G., za pośrednictwem organu pierwszej instancji, osobiście w dniu 4 grudnia 2012 r. W odwołaniu wniósł o uchylenie decyzji w całości oraz o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od ww. decyzji. Uzasadniając wniosek o przywrócenie terminu strona wskazała, że przedmiotowa decyzja została odebrana przez osobę, która nie była w stanie udzielić informacji "kiedy ją otrzymała".

Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...], wydanym na podstawie art. 58 § 1 i § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej zwanej w skrócie "K.p.a.", po rozpoznaniu wniosku L.S. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w G. odmówiło przywrócenia terminu do złożenia odwołania.

W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że decyzja organu pierwszej instancji została skutecznie doręczona wnioskodawcy w dniu 15 listopada 2012 r., tak więc termin do wniesienia odwołania upłynął z dniem 29 listopada 2012 r. Wnioskodawca zachował siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia dowołania, natomiast, zdaniem organu, wniosek ten nie zasługiwał na uwzględnienie, albowiem w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki przywrócenia terminu wskazane w treści art. 58 K.p.a. Kolegium stwierdziło, że decyzja została doręczona na adres, który był podawany przez stronę w korespondencji przed organem pierwszej instancji, pod tym adresem odbierane były też skutecznie pisma poprzedzające wydanie przedmiotowej decyzji oraz adres ten widnieje w rejestrze gruntów. Organ wskazał na treść art. 43 K.p.a. i wyjaśnił, że zgodnie z adnotacją na zwrotnym potwierdzeniu odbioru decyzję odebrała pełnoletnia domowniczka, synowa wnioskodawcy, co – w myśl art. 43 K.p.a. – należy uznać za doręczenie zastępcze. Ponadto Kolegium podkreśliło, że wnioskodawca nie uprawdopodobnił okoliczności, iż uchybienie terminowi nastąpiło bez jego winy, a powoływanie się przez niego na okoliczność braku powzięcia dokładnej informacji o dacie odbioru decyzji nie może zostać uznane za niemożliwą do przezwyciężenia przeszkodę w terminowym złożeniu odwołania, tym bardziej że istniała możliwość uzyskania informacji o dacie odbioru decyzji w organie pierwszej instancji lub na poczcie.

Następnie postanowieniem z tej samej daty, tj. z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...], wydanym na podstawie art. 134 w zw. z art. 129 § 2 K.p.a., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w G., po zapoznaniu się z odwołaniem L.S. od decyzji Prezydenta Miasta Gdańska z dnia [...] listopada 2012 r., stwierdziło uchybienie terminu do złożenia odwołania.

W uzasadnieniu Kolegium podniosło, że decyzja organu pierwszej instancji została skutecznie doręczona odwołującemu się w dniu 15 listopada 2012 r., tak więc termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu 29 listopada 2012 r. Zaś L.S. złożył odwołanie od ww. decyzji w dniu 4 grudnia 2012 r., a więc po upływie terminu do jego wniesienia.

W skardze na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...], zarejestrowanej w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gdańsku pod sygn. akt II SA/Gd 99/13, L.S. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości. Skarżący zakwestionował zasadność odmówienia mu przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, zarzucając zaskarżonemu postanowieniu naruszenie art. 43 K.p.a. poprzez uznanie, że decyzja została doręczona prawidłowo, w sytuacji gdy skarżący nie posiada synowej ani innego dorosłego domownika, a lokal mieszkalny, na adres którego została doręczona decyzja, jest wynajmowany przez osobę, która nie posiadała upoważnienia do odbioru korespondencji kierowanej do niego.

W odpowiedzi na tę skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w G. wniosło o jej oddalenie.

L.S. wniósł także skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...], wydane w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do złożenia odwołania (zarejestrowaną w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gdańsku pod sygn. akt II SA/Gd 100/13). W skardze tej skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia, zarzucając naruszenie art. 43 K.p.a. poprzez uznanie, że decyzja została doręczona prawidłowo i tym samym odwołanie zostało złożone po terminie, pomimo złożenia przez skarżącego wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania z jednoczesnym dokonaniem tej czynności.

W odpowiedzi na tę skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w G. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.

Postanowieniem z dnia [...] marca 2012 r., wydanym na rozprawie, w oparciu o przepis art. 111 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a.", Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowił połączyć sprawy o sygnaturach akt II SA/Gd 99/13 i II SA/Gd 100/13 do łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia.

Rozpoznając niniejszą sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznał, że wniesione skargi nie zasługiwały na uwzględnienie.

W ocenie Sądu w niniejszej sprawie kluczowym pozostawało ustalenie, czy kwestionowana odwołaniem skarżącego decyzja Prezydenta Miasta Gdańska z dnia [...] listopada 2012 r. została mu prawidłowo doręczona, a co za tym idzie, czy zaczął w stosunku do skarżącego biec termin do jej zaskarżenia, wskazany w art. 129 § 2 K.p.a. – 14 dni liczone od dnia doręczenia decyzji stronie.

Dalej Sąd zacytował przepisy art. 40 § 1, 41 § 1, 42 § 1 i 43 K.p.a. dotyczące kwestii doręczenia pism, a następnie wskazał, że cała regulacja dotycząca doręczeń opiera się na założeniu, że strona postępowania wskazuje jako swój adres, adres zamieszkania. Inaczej natomiast przedstawia się sytuacja osoby, która w postępowaniu administracyjnym – jako adres, pod który ma być jej doręczana korespondencja, wskazuje adres pod którym nie zamieszkuje. W tym bowiem przypadku – z woli strony postępowania – organ kieruje przesyłki pod taki adres (niebędący miejscem zamieszkania strony), pod którym strona postępowania chce aby były odbierane.

Nadto Sąd wyjaśnił, że w niniejszej sprawie bezsporne jest, iż decyzja organu została wysłana skarżącemu na adres: [...] ul. [...]. Przesyłkę odebrała w dniu 15 listopada 2012 r. M.P., która – jak wynika z załączonej do skargi umowy najmu, wspólnie z P.M. zamieszkuje pod tym adresem w domu wynajętym od skarżącego. Na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki zaznaczono, że przesyłkę odebrała "M.P. - synowa". Nadto Sąd podkreślił, że ww. adres skarżący wskazywał w toku całego postępowania administracyjnego, zakończonego wydaniem decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...] listopada 2012 r., które w sprawie toczyło się przez kilka lat. Również po zawarciu przez skarżącego umowy najmu z dnia 28 lipca 2010 r., załączonej do skargi, z której wynika, że skarżący wynajął P.M. dom znajdujący się pod tym adresem, m. in. w celach mieszkaniowych, skarżący nadal podawał w korespondencji do organu ww. adres, a nadto odpowiadał na korespondencję pod ten adres do niego wysyłaną, mimo że całą korespondencję odbierali – jak wynika z adnotacji na zwrotnych poświadczeniach odbioru przesyłek – najemcy.

Powyższe, jak zaznaczono, wynika z akt administracyjnych organu pierwszej instancji, w szczególności z pisma skarżącego z dnia 13 września 2012 r., a także ze zwrotnych poświadczeń odbioru przesyłek kierowanych do skarżącego na ww. adres, odbieranych przez najemcę odpowiednio w dniach: 23 maja 2011 r., 20 czerwca 2012 r., 3 września 2012 r. oraz 3 października 2012 r., a także oświadczenia skarżącego złożonego na rozprawie. Na rozprawie w dniu 27 marca 2013 r. skarżący oświadczył, że: "Bezsporne jest, że przed organem jako adres do korespondencji wskazywałem adres w [...] przy ulicy [...]. Wcześniejsze listy polecone najemcy mi przekazywali, nie było z tym problemu. Nie informowałem na poczcie o tym żeby nie doręczać przesyłek najemcom, ponieważ wcześniej mi te przesyłki oddawali. Ostatnią przesyłkę najemcy mi oddali ale niestety okazało się, że odwołanie wniosłem po terminie."

Zdaniem Sądu, z powyższego wynika, że zgodnie z wolą skarżącego korespondencja dla niego kierowana była przez organ pierwszej instancji pod ww. adres. Wynika również, że skarżący upoważnił najemców do odbioru korespondencji kierowanej do niego pod ww. adres. Taką tezę uzasadnia także treść wniosku o przywrócenie terminu, w którym skarżący nie kwestionował uprawnienia M.P. do odbioru kierowanych do niego przesyłek, a jedynie wyjaśnił, że nie była ona w stanie mu powiedzieć, kiedy dokładnie odebrała przesyłkę. Dopiero w skardze do Sądu skarżący zarzucił, że najemcy nie byli upoważnieni do obioru kierowanych do niego przesyłek. W ocenie Sądu to oświadczenie skarżącego, w świetle powyższych ustaleń, jest niewiarygodne i stanowi jedynie przyjętą przez niego linię obrony swoich interesów.

Reasumując Sąd uznał, że przesyłka zawierająca decyzję organu pierwszej instancji została doręczona skarżącemu prawidłowo, albowiem została odebrana pod wskazanym przez niego adresem przez osobę, która była upoważniona do odbioru przesyłek do niego skierowanych. Tym samym za niemające znaczenia dla prawidłowego rozstrzygnięcia niniejszej sprawy Sąd uznał błędne ustalenie organu odwoławczego, że przesyłkę odebrał dorosły domownik skarżącego, czyli M.P. - synowa, skutkujące powołaniem się w sprawie na art. 43 K.p.a.

W takiej sytuacji termin do wniesienia odwołania od przedmiotowej decyzji upłynął skarżącemu w dniu 29 listopada 2012 r., a skarżący wniósł odwołanie po terminie – uczynił to w dniu 4 grudnia 2012 r.

Dalej Sąd zacytował przepis art. 58 § 1 K.p.a. dotyczący kwestii przywrócenia terminu do wniesienia odwołania i wyjaśnił, że zasadniczą przesłanką przywrócenia uchybionego terminu jest uprawdopodobnienie przez zainteresowanego, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Sąd wskazał także, że podziela pogląd wyrażony w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, iż strona ma możliwość ustanowienia dowolnego adresu do doręczeń. Winna więc wskazać taki adres pod którym korespondencja będzie podejmowana i niezwłocznie przekazywana adresatowi. Niewłaściwy obieg korespondencji polegający na braku przekazywania pism lub opóźnionym ich dostarczaniu, nie świadczy o braku winy skarżącego.

Zdaniem Sądu, organ odwoławczy prawidłowo przyjął, że w rozpoznawanej sprawie brak było podstaw do uznania, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania było niezawinione przez skarżącego. O braku winy można by bowiem mówić gdyby skarżący, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, nie był w stanie usunąć przeszkody w dochowaniu terminu do wniesienia odwołania. Tymczasem okoliczności podnoszone przez skarżącego i związane z tym niedochowanie terminu do wniesienia odwołania nie są następstwem okoliczności od niego niezależnych, lecz wynikają z niedostatecznej dbałości i staranności w prowadzeniu własnych spraw. Zasadnie organ odwoławczy podkreślił przy tym, że powoływanie się przez skarżącego na okoliczność braku powzięcia dokładnej informacji o dacie odbioru decyzji nie może zostać uznane za niemożliwą do przezwyciężenia przeszkodę w terminowym złożeniu odwołania, tym bardziej że istniała możliwość uzyskania informacji o dacie odbioru decyzji w organie pierwszej instancji lub na poczcie. Prawidłowo zatem, w ocenie Sądu, organ odwoławczy odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia odwołania na podstawie art. 58 § 1 K.p.a. a contrario, a także stwierdził, na podstawie art. 134 K.p.a., że odwołanie zostało wniesione po terminie wynikającym z art. 129 § 2 K.p.a.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 P.p.s.a., Sąd oddalił wniesione skargi.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł skarżący zaskarżając to orzeczenie w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

cyt. "naruszenie prawa materialnego przez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na tym, że stan faktyczny ustalony w sprawie, polegający na tym, że pismo skierowane do skarżącego L.S. odebrane przez osobę nieposiadającą pełnomocnictwa do odbioru pism uznano przez Sąd za posiadające takie pełnomocnictwo, wywodząc to z faktu, że osoba taka otrzymywała nieprawidłowo doręczane pisma kierowane do strony, tj. z obrazą przepisów art. 42 par. 3 i art. 43 oraz art. 44 kodeksu postępowania administracyjnego, ustawa z dnia 14.06.1960 r. wraz ze zmianami oraz art. 38 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe (Dz.U.2012.0.1529)".

Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 188 P.p.s.a. wniesiono o cyt: "uchylenie zaskarżonego wyroku i uwzględnienie skarg: tj. przywrócenie terminu na wniesienie środka odwoławczego i uznanie, że skarga została wniesiona w terminie".

Ponadto strona wniosła o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.

W uzasadnieniu skarżący wskazał, że osoba odbierająca kierowaną do niego korespondencję nie jest wymieniona wśród osób, które zostały upoważnione do jej odbioru. Osoba ta bowiem nie jest i nie była dorosłym domownikiem skarżącego. Tym samym odebranie pisma przez tę osobę nie miało charakteru zastępczego i stanowiło naruszenie art. 43 K.p.a. Nadto podano, że błędne jest stanowisko Sądu, iż najemcy byli upoważnieni do odbioru korespondencji kierowanej do skarżącego. Za nieuzasadniony skarżący uznał pogląd, że odbieranie przez ww. innych pism kierowanych do niego daje podstawę do przyjęcia, że M.P. posiadała stosowne pełnomocnictwo. Podniósł także, że nieprzekazanie pisma adresatowi przez osobę która się do tego zobowiązała stanowi podstawę do przywrócenia terminu, gdyż strona nie może ponosić ujemnych konsekwencji zachowania takiej osoby, na które nie miała wpływu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie Sąd nie dopatrzył się zaistnienia enumeratywnie wymienionych w § 2 tego przepisu przesłanek nieważności, zatem przedmiotową skargę kasacyjną należało rozpoznać w granicach zakreślonych podniesionymi w jej treści zarzutami. Zaś tak rozpoznawana skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.

Wywiedziona w tej sprawie skarga kasacyjna zawiera zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego, a to art. 42 § 3, art. 43 oraz art. 44 K.p.a., jak też art. 38 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe poprzez ich niewłaściwe zastosowanie. Odnosząc się do tych zarzutów na wstępie jedynie informacyjnie zauważyć należy, że przywołane wyżej przepisy K.p.a. zawarte w rozdziale 8 Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczą kwestii doręczeń (miejsca doręczenia pisma i doręczenia zastępczego), a zatem stanowią podstawę skargi kasacyjnej o jakiej mowa w art. 174 pkt 2 P.p.s.a., tj. naruszenia przepisów postępowania, nie zaś jak błędnie określono w kasacji przepisów prawa materialnego. Jak powszechnie przyjmuje się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego dla określenia charakteru prawnego danego przepisu nie jest istotne w jakim akcie normatywnym przepis ten jest zamieszczony, ale decyduje jego treść i cel. Przepisami prawnomaterialnymi są przepisy regulujące bezpośrednio stosunki administracyjnoprawne (określają zachowanie podmiotów) oraz roszczenia wynikające z tych stosunków (nakładają obowiązki i przyznają prawa lub uprawnienia). Przepisami procesowymi są zaś normy instrumentalne, które określają drogę i sposób dochodzenia uprawnień wynikających z norm materialnoprawnych – porównaj wyrok NSA z dnia 17 lutego 2005 r., sygn. akt OSK 1735/04, publikowany w zbiorze LEX nr 165775. Normy prawne dotyczące doręczania rozstrzygnięć administracyjnych stanowią niewątpliwie kwestię procesową określającą sposób dochodzenia uprawnień wynikających z norm materialnoprawnych. Niemniej jednak taka wadliwość przy oznaczeniu podstaw skargi kasacyjnej nie uniemożliwiała Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu rozpoznania wniesionego w tej sprawie środka odwoławczego, przy czym oznaczone wyżej zarzuty naruszenia K.p.a. należało potraktować wyłącznie jako związane z naruszeniem przepisów postępowania i tak też je rozpoznano w okolicznościach niniejszej sprawy.

Poza tym zauważyć również należy, iż przytoczone w skardze kasacyjnej przepisy art. 44 K.p.a. i art. 38 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe przywołane zostały bez wskazania ich konkretnych jednostek redakcyjnych, mimo że oba te przepisy posiadają rozbudową konstrukcję wewnętrzną. Niespornym jest, iż art. 38 Prawa pocztowego zawiera aż 6 ustępów, a art. 44 K.p.a. składa się z czterech § – i każda z tych jednostek redakcyjnych dotyczy różnych sytuacji prawnych. Dlatego też ogólne przywołanie ww. przepisów niewątpliwie utrudnia prawidłowe rozpoznanie wniesionej skargi kasacyjnej, gdyż Naczelny Sąd Administracyjny nie jest uprawniony do samodzielnego konkretyzowania zarzutów skargi kasacyjnej.

Niemniej jednak mając na uwadze podniesione zarzuty skargi kasacyjnej w odniesieniu do zaskarżonego wyroku Sądu pierwszej instancji uznać należy generalnie, iż nie zasługują one na uwzględnienie, albowiem zaskarżony wyrok odpowiada prawu.

Niewątpliwie prawidłowo Sąd pierwszej instancji stwierdził, że podstawowe znaczenie dla rozstrzygnięcia w tej sprawie miało zagadnienie sprowadzające się do udzielenia odpowiedzi na pytanie czy decyzja Prezydenta Miasta Gdańska z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] ustalająca wysokość jednorazowej opłaty została skarżącemu kasacyjnie prawidłowo doręczona i czy dla strony zaczął biec termin do jej zaskarżenia. Rozstrzygając na podstawie przedstawionych akt sprawy w zaskarżonym wyroku zaakceptowano pogląd organu administracji o skuteczności doręczenia wskazanej wyżej decyzji Prezydenta Miasta Gdańska w dniu 15 listopada 2012 r., na adres wskazany w toku postępowania administracyjnego a w takiej sytuacji termin do wniesienia odwołania od przedmiotowej decyzji organu pierwszej instancji upłynął w dniu 29 listopada 2012 r. Tym samym skoro odwołanie wniesiono w dniu 4 grudnia 2012 r., to uchybiono czternastodniowemu terminowi, o jakim mowa w art. 129 § 2 K.p.a., do wniesienia odwołania. Przy czym w pierwszej kolejności negatywnie rozpoznano złożony wraz z odwołaniem wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, albowiem uznano, iż uchybienie to nastąpiło nie bez winy strony.

We wniesionej skardze kasacyjnej kwestionowane jest to, iż pismo (decyzja Prezydenta Miasta Gdańska z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...]) kierowane do skarżącego kasacyjnie odebrane zostało przez osobę, która nie posiadała pełnomocnictwa do jego odbioru.

Pisma osobom fizycznym doręcza się w ich mieszkaniu lub miejscu pracy, co stanowi art. 42 § 1 K.p.a. Uznaje się, że termin "mieszkanie" należy rozumieć bardzo szeroko, nie tylko jako miejsce zamieszkania, ale także jako każdy adres wskazany przez stronę (wyrok NSA z dnia 21 stycznia 2010 r., II OSK 120/09, publikowany w zbiorze LEX nr 597160). Dla skuteczności doręczenia konieczne jest doręczenie na adres zamieszkania, który nie musi być adresem identycznym z adresem wskazanym jako adres zameldowania.

W razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43 K.p.a. poczta – w przypadku doręczania pisma przez pocztę – przechowuje pismo przez okres czternastu dni w swojej placówce pocztowej – doręczenie zastępcze w trybie art. 44 K.p.a. Zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata – § 2 art. 44 K.p.a. W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia (§ 3 art. 44 K.p.a.). Doręczenie takie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy – art. 44 § 4 K.p.a. Doręczenie zastępcze (zarówno na podstawie art. 43, jak i art. 44 K.p.a.) będzie jednakże skuteczne wówczas, gdy zostanie dokonane pod prawidłowym adresem.

W rozpoznawanej sprawie jest niesporne, iż przedmiotowa decyzja organu pierwszej instancji została wysłana skarżącemu kasacyjnie na adres: [...] ul. [...]. Przesyłkę tę odebrała w dniu 15 listopada 2012 r. M.P., która – jak wynika z załączonej do skargi umowy najmu, wspólnie z P.M. zamieszkuje pod tym adresem w domu wynajętym od skarżącego. Na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki zaznaczono, że przesyłkę odebrała "M.P. - synowa". Adres doręczenia w [...] przy ul. [...] skarżący kasacyjnie konsekwentnie wskazywał w toku całego, toczącego się od 2008 r., postępowania administracyjnego, zakończonego wydaniem decyzji z dnia [...] listopada 2012 r. Trafnie przypomniano w motywach zaskarżonego wyroku, iż również po zawarciu przez skarżącego kasacyjnie umowy najmu z dnia 28 lipca 2010r., załączonej do skargi, z której wynika, że skarżący kasacyjnie wynajął P.M. dom znajdujący się pod tym adresem, m. in. w celach mieszkaniowych, skarżący kasacyjnie nadal podawał w korespondencji do organu ww. adres, a nadto odpowiadał na korespondencję pod ten adres do niego wysyłaną, mimo że całą korespondencję odbierali – jak wynika z adnotacji na zwrotnych poświadczeniach odbioru przesyłek – najemcy (porównaj zwrotne poświadczenia odbioru przesyłek kierowanych do skarżącego na adres G. ul. [...], odbieranych przez najemcę odpowiednio w dniach: 23 maja 2011 r., 20 czerwca 2012 r., 3 września 2012 r. oraz 3 października 2012 r., znajdujące się w aktach sprawy).

W kontekście wskazanego wyżej art. 42 § 1 K.p.a. skoro pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy, to uprawniona jest teza, że wybór miejsca doręczenia należy, co do zasady, do organu administracji publicznej, przed którym toczy się sprawa. Zasada ta doznaje ograniczenia jedynie wówczas gdy strona spośród miejsc wymienionych w art. 42 § 1 K.p.a. wybiera i wskazuje adres do doręczeń (porównaj wyrok NSA z dnia 20 stycznia 2015 r., sygn. akt II GSK 1956/13, publikowany na stronie orzeczenia nsa.gov.pl). Taka właśnie sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. To skarżący kasacyjnie konsekwentnie wskazywał, w toku toczącego się wiele lat postępowania, adres do doręczeń w G. przy ul. [...], mimo iż po zawarciu umowy najmu z dnia 28 lipca 2010 r., ww. miejsce przesłało być miejscem jego zamieszkania, ale nie przestało być adresem do doręczeń oznaczonym przez stronę. Zatem zgodnie z wolą skarżącego kasacyjnie wszelka korespondencja w tej sprawie była kierowana na adres do doręczeń w G. przy ul. [...], a zamieszkali tam najemcy (od lipca 2010 r.) zobowiązani byli w jego imieniu do jej odbierania i przekazywania stronie – i fakt ten nie był na etapie postępowania administracyjnego kwestionowany. Nic nie stoi na przeszkodzie, aby strona wskazywała adres do korespondencji inny niż miejsce zamieszkania czy zameldowania, np. adres do osoby z rodziny, z sąsiedztwa i w sposób dorozumiany umocowała obecne tam osoby do odbioru wszelkiej korespondencji kierowanej na taki adres. Istotne jest bowiem, aby strona podała taki adres, który umożliwia odebranie korespondencji. Właśnie taki adres do korespondencji wskazano w tej sprawie i najemcy budynku w G. przy ul. [...] podjęli się odbioru i przekazywania wszelkiej korespondencji kierowanej do strony na ten adres, a uczynili to za jego aprobatą, co potwierdzają akta przedmiotowej sprawy, jak również argumentacja skarżącego kasacyjnie, który w żaden sposób nie wykazał, iż najemcy wbrew jego woli podejmowali korespondencję kierowaną do niego, tym bardziej, że zgodnie z art. 41 § 1 K.p.a. na stronie spoczywał, w przypadku uznania, że najemcy nie są umocowani do odbioru pism adresowanych do strony, obowiązek zawiadomienia organu administracji o każdej zmianie swego adresu – czego jednak nie uczyniono, tym samym podtrzymując dotychczasowe miejsce doręczania korespondencji, a najemców wskazanego domu czyniąc zobowiązanymi do odbioru wszelkich pism.

Wobec tego stwierdzić należy, że adres, na który organ kierował do skarżącego korespondencję w toku całego postępowania administracyjnego był adresem prawidłowym, co organ ustalił w sposób odpowiadający normie art. 7 i 8 K.p.a., kierując się w tym względzie oświadczeniem samego skarżącego kasacyjnie. W takiej też sytuacji nie można z przepisów o prawidłowości doręczeń wyciągać negatywnych konsekwencji dla organu, który działał zgodnie z prawem.

Powyższe rozważania pozwalają na przyjęcie stanowiska, iż doręczenie w dniu 15 listopada 2012 r. decyzji Prezydenta Miasta Gdańska z dnia [...] listopada 2012 r. odbyło się na podstawie art. 43 K.p.a., a więc doręczenia zastępczego.

W doktrynie wyróżnia się ze względów podmiotowych dwa rodzaje doręczeń, a mianowicie doręczenie osobiste oraz doręczenie zastępcze. Doręczanie pism nie powinno stwarzać uciążliwości dla adresata, dlatego też w art. 42 K.p.a. ustalono kolejność miejsc doręczeń, jeżeli nie jest możliwe doręczenie adresatowi pisma w jego mieszkaniu lub miejscu pracy (§ 1), to następnie wskazano lokal organu administracji (§ 2), a w dalszej kolejności w każdym miejscu gdzie się adresata zastanie (§ 3). W rozpoznawanej sprawie doręczono pismo w miejscu doręczeń oznaczonym przez stronę, a więc nie można tym samym zarzucić organowi administracji, iż wadliwie zaniechał dalszej próby doręczania tegoż pisma w trybach dodatkowych, o jakich mowa w art. 42 § 2 i 3 K.p.a., gdyż po prostu nie zachodziła taka potrzeba. Tym samym podniesiony zarzut skargi kasacyjnej naruszenia art. 42 § 3 K.p.a. należy uznać za chybiony. Podobnie jak zarzut naruszenia art. 43 K.p.a. stanowiącego o doręczeniu zastępczym. Takie doręczenie, jak już wyżej wskazano, nastąpiło w tej sprawie, a dokonano tego na ręce dorosłego domownika i nie ma tutaj znaczenia, iż wadliwie oznaczono na przesyłce, że odebrała "M.P. - synowa", która nie jest w ten sposób spokrewniona ze skarżącym kasacyjnie. Wyjaśnić należy, iż pojęcie dorosłego domownika należy utożsamiać, jak przyjmuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych, z pojęciem "pełnoletni" użytym w art. 10 § 1 Kodeksu cywilnego – porównaj postanowienie NSA z dnia 3 grudnia 1993 r., sygn. akt SA/Po 1931/93 (opublikowany ONSA 1995 r., nr 2, poz. 53). W postanowieniu NSA z dnia 28 lutego 1996 r., sygn. akt SA/Ka 2074/95 (patrz: B. Adamiak/J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego - Komentarz wydanie 13, Warszawa 2014 r. Wydawnictwo C.H. BECK – str. 269) pojęciu domownika nadano szerokie znaczenie potoczne, uznając, że osoba ta nie musi pozostawać we wspólnym gospodarstwie domowym z adresatem pisma, a adresat nie musi wyrażać zgody na odebranie przez nią korespondencji. Takie znaczenie pojęcia dorosłego domownika, należy z uwagi na wskazywane wyżej szczególne okoliczności tejże sprawy, zaakceptować na użytek niniejszego postępowania. To zaś nie pozwala na zaakceptowanie poglądu skarżącego kasacyjnie, iż w sprawie tej doszło do naruszenia art. 43 K.p.a. Przyjęcie zaś, że w niniejszej sprawie nastąpiło doręczenie zastępcze w trybie art. 43 K.p.a. czyni kolejny zarzut skargi kasacyjnej, a to naruszenia art. 44 K.p.a., nieusprawiedliwionym, albowiem w sprawie nie mamy do czynienia z fikcją prawną doręczenia przesyłki o jakiej stanowi art. 44 § 4 K.p.a.

Podobnie nieusprawiedliwiony jawi się kolejny zarzut skargi kasacyjnej, a to zarzut nieprawidłowego zastosowania przepisu art. 38 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe (Dz. U. z 2012 r., poz. 1529), albowiem przepis ten generalnie stanowiący o "pełnomocnictwie pocztowym" nie miał zastosowania w tej sprawie. Pełnomocnictwo pocztowe o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie jest szczególnym rodzajem pełnomocnictwa, w którym adresat upoważnia wskazaną osobę do odbioru jego przesyłek lub przekazów pocztowych. Stanowi ono istotne ułatwienie dla adresatów w odbiorze przesyłek. Lecz w tej sprawie, co jest niesporne, skarżący kasacyjnie nie udzielał pełnomocnictwa pocztowego komukolwiek, natomiast, co już wyżej zaznaczono, w okolicznościach niniejszego postępowania przyjęto, iż miało miejsce doręczenie zastępcze w trybie art. 43 K.p.a.

Przedstawione zatem w motywach tego uzasadnienia stanowisko prowadzi do konkluzji, że zarzuty skargi kasacyjnej jako nieusprawiedliwione nie mogły odnieść zamierzonego skutku.

Mając na uwadze powyższe rozważania, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.