Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 237/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2015-11-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 1 , ust. 3
journal: Dz.U. 2013 poz 173
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich - tekst jednolity.
article: art. 29 ust. 1
journal: Dz.U. 2008 nr 98 poz 634
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 141 poz 18 art. 12 ust. 3, art. 73 ust. 1, ust. 4, ust. 5
law: Rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji  oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla  systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Ibrom (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal,, Sędzia Ewa Kowalczyk, Protokolant Asystent sędziego Radosław Stelmasiak, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 24 listopada 2015 r. sprawy ze skargi G. E. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r., Nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, po rozpatrzeniu odwołania G. E., utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] grudnia 2014 r., nr [...] o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania.

Podstawę faktyczną powyższego rozstrzygnięcia stanowiły następujące ustalenia:

Decyzją z dnia [...] października 2009 r. Kierownik Biura Powiatowego w ARiMR przyznał G. E. płatność z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2009 (płatności ONW) w wysokości 1184,98 zł.

Decyzję doręczono skarżącej w dniu [...] października 2009 r. Płatności zostały przekazane na stosowny rachunek bankowy w dniu [...] listopada 2009 r.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR stwierdził nieważność decyzji z dnia [...] października 2009 r. Organ wskazał, że decyzja o przyznaniu płatności ONW została wydana z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ przyznano płatność w wysokości niezgodnej z przepisami prawa z uwagi na przyjęcie nieprawidłowej powierzchni PEG działek ewidencyjnych o numerach 256/3, 256/5, 50/3, 50/5, 53/1 i 117.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR odmówił przyznania G. E. płatności ONW na rok 2009.

Zawiadomieniem z dnia [...] grudnia 2013 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR poinformował skarżącą o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia nienależnie pobranych środków finansowych wypłaconych na podstawie decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia [...] października 2009 r.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa ustalił G. E. kwotę nienależnie pobranych płatności ONW na rok 2009 w wysokości 1184,98 zł.

W wyniku rozpatrzenia odwołania G. E., Dyrektor Oddziału ARiMR uchylił decyzję z dnia [...] kwietnia 2014 r. i przekazał sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR ustalił G. E. kwotę nienależnie pobranych płatności ONW w wysokości 1184,98 zł.

Po rozpatrzeniu odwołania G. E., decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, że płatności ONW na rok 2009 zostały skarżącej przekazane na rachunek bankowy na podstawie decyzji, która następnie została wyeliminowana z obrotu prawnego.

Organ odwoławczy wskazał, że Kierownik Biura Powiatowego ARiMR rozpatrując sprawę przyznania płatności na rok 2009 w pierwszej decyzji przyznał płatność do upraw na działkach ewidencyjnych nr 117, 50/5 oraz 53/1 w oparciu o pomiary dokonane w trakcie kontroli administracyjnej, przekraczające powierzchnię PEG przypisaną do poszczególnych działek (w sumie o 0,62 ha). W wyniku stwierdzenia nieważności powyższej decyzji, dokonano ponownej analizy sprawy w oparciu o nowe ortofotomapy (zdjęcia przedstawiające stan faktyczny na dzień 25 września 2009 r.). Wyznaczone na ich podstawie powierzchnie PEG wykazały ponadto rozbieżności na pozostałych działkach ewidencyjnych, tj. nr 256/3, 256/5 oraz 50/3. Suma wykluczeń na wszystkich działkach ewidencyjnych wyniosła 2,16 ha. W ramach całego wniosku skarżąca zadeklarowała do płatności 6,68 ha użytków rolnych. Przedeklarowana powierzchnia wyniosła 47,79 %. Zgodnie zaś z art. 51 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz.U.UE L z dnia 30 kwietnia 2004 r., Nr 141, str. 18), dalej: rozporządzenie nr 796/2004, jeżeli różnica między obszarem upraw zadeklarowanym i stwierdzonym przekracza 20% zatwierdzonego obszaru dla danej grupy upraw nie zostanie przyznana żadna pomoc obszarowa. Z tych przyczyn skarżącej odmówiono przyznania płatności.

Organ stwierdził, że w okolicznościach niniejszej sprawy nie zachodziły przesłanki uzasadniające odstąpienie od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności. Skarżąca mogła sama wykryć błąd organu. Skarżąca składając wniosek o przyznanie płatności na rok 2009, złożyła podpis pod oświadczeniem, że znane jej są zasady przyznawania płatności oraz pomocy finansowej objętych wnioskiem o przyznanie płatności na rok 2009 oraz że jest świadoma faktu, że brak zgodności danych zawartych we wniosku o przyznanie płatności ze stanem faktycznym może powodować zmniejszenie kwoty płatności lub odmowę ich przyznania. Skarżąca wypełniając wniosek o przyznanie płatności na rok 2009 oparła się o dane przekazane na spersonalizowanym formularzu, który zawierał dane poszczególnych działek ewidencyjnych oraz rolnych wygenerowane w oparciu o zatwierdzone wartości ze sprawy przyznania płatności na rok 2008, nie dokonując wymaganych korekt powierzchni działek, w porównaniu do poprzedniego roku gospodarczego.

Organ odwoławczy podkreślił, że w odniesieniu do poszczególnych działek ewidencyjnych różnice między deklaracją a rzeczywistym stanem na gruncie były znaczne, a w przypadku np. działki nr 256/3 wykluczeniu uległa cała powierzchnia działki (zadrzewienia/zakrzewienia). Organ uznał, że skarżąca dochowując należytej staranności, w oparciu o posiadaną wiedzę o uprawach we własnym gospodarstwie rolnym mogła błąd co do ustalenia stanu faktycznego przez organ wykryć i zgłosić odpowiednie rozbieżności co najmniej po otrzymaniu decyzji o przyznaniu płatności ONW na rok 2009.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie G. E. zaskarżyła powyższą decyzję, podnosząc, że kontrola upraw z 2009 r. powinna się odbyć w 2009 r., aby mogła na bieżąco się do niej odnieść. Kontrola za pomocą zdjęć lotniczych z 2009 r. i ich analiza dopiero w 2013 r. nie powinna mieć miejsca.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga podlegała oddaleniu.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] stycznia 2015 r. o ustaleniu G. E. kwoty nienależnie pobranych płatności ONW w kwocie 1184,98 zł.

Zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2013 r., poz. 173), dalej: ustawa o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, pomoc i pomoc techniczna, pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości, podlegają zwrotowi wraz z odsetkami określonymi jak dla zaległości podatkowych, z wyjątkami określonymi w przepisach Unii Europejskiej lub przepisach ustawy.

Stosownie natomiast do art. 28 ust. 2 pkt 3 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, pomocą pobraną nienależnie jest w szczególności pomoc wypłacona bez podstawy prawnej lub w wysokości wyższej niż określona na realizację operacji.

Zgodnie z art. 28 ust. 3 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, właściwość i tryb ustalania kwot pomocy pobranych nienależnie lub w nadmiernej wysokości są określone w przepisach o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, chyba że przepisy wydane na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 1 lub pkt 3 stanowią inaczej.

Przepis art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 98, poz. 634 z późn. zm.) stanowi, że ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych pochodzących z funduszy Unii Europejskiej oraz krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej i finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej, następuje w drodze decyzji administracyjnej.

W świetle powołanych przepisów obowiązek zwrotu nienależnie pobranej płatności nie budzi wątpliwości.

Obowiązek ten wynika również z przepisów rozporządzenia nr 796/2004.

Zgodnie z art. 73 ust. 1 rozporządzenia nr 796/2004, w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki obliczone zgodnie z ust. 3.

Stosownie do art. 73 ust. 4 rozporządzenia nr 796/2004, obowiązek zwrotu określony w ust. 1 nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika. Jednakże w przypadku gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli o decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od płatności.

Obowiązek zwrotu określony w ust. 1 nie ma zastosowania, jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Jednakże jeśli beneficjent działał w dobrej wierze, okres wskazany akapicie pierwszym jest ograniczony do czterech lat (art. 73 ust. 5 rozporządzenia nr 796/2004).

Analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, że niewątpliwie przekazanie G. E. płatności w wysokości 1184,98 zł nastąpiło na skutek błędu Kierownika Biura Powiatowego ARiMR. Organ sam przyznaje, że decyzja o przyznaniu płatności została wydana na skutek pomyłki organu, w oparciu o błędne ustalenie powierzchni kwalifikowanych do płatności.

Ocenie podlega zatem prawidłowość ustaleń organu co do tego, czy błąd mógł zostać wykryty przez skarżącą w zwykłych okolicznościach.

Zgodnie z art. 12 ust. 3 rozporządzenia nr 796/2004, w celu identyfikacji wszystkich działek rolnych w gospodarstwie, o których mowa w ust. 1 lit. d), wstępnie zadrukowane formularze przekazane rolnikowi zgodnie z art. 22 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 1782/2003 powinny zawierać informacje na temat maksymalnego obszaru kwalifikowalnego przypadającego na działkę referencyjną do celów systemu płatności jednolitych. Ponadto materiał graficzny przekazany rolnikowi, zgodnie z tymi samymi przepisami, wskazuje granice działek referencyjnych oraz ich unikalną identyfikację, natomiast rolnik wskazuje położenie każdej działki rolnej. Zgodnie zaś z ust. 4 tego przepisu, podczas składania formularza wniosku rolnik poprawi wstępnie zadrukowany formularz, jeżeli wystąpiły jakiekolwiek poprawki.

Z akt sprawy wynika, że płatność ONW na rok 2009 została przyznana skarżącej do powierzchni działek zadeklarowanych przez skarżącą we wniosku o przyznanie płatności. W wyniku późniejszej weryfikacji przyznania skarżącej wyżej wymienionej płatności stwierdzono, że powierzchnia działek rolnych uprawnionych do płatności była mniejsza od zadeklarowanej we wniosku. Analiza ortofomap z roku 2009 wykazała, że zmianie uległa powierzchnia PEG działek o następujących numerach ewidencyjnych: 117 – powierzchnia zadeklarowana – 0,91 ha, powierzchnia stwierdzona – 0,67 ha; 256/3 - powierzchnia zadeklarowana – 0,16 ha, powierzchnia stwierdzona – 0,00 ha; 256/5 - powierzchnia zadeklarowana – 0,58 ha, powierzchnia stwierdzona – 0,10 ha; 50/3 - powierzchnia zadeklarowana – 0,83 ha, powierzchnia stwierdzona – 0,46 ha, 50/5 - powierzchnia zadeklarowana – 0,99 ha, powierzchnia stwierdzona – 0,58 ha, 53/1 - powierzchnia zadeklarowana – 2,94 ha, powierzchnia stwierdzona – 2,45 ha.

Na działkach o numerach ewidencyjnych 117, 50/3, 53/1 skarżąca zadeklarowała uprawę jęczmienia jarego i trwale użytki rolne. Tymczasem ze zdjęć z 2009 r. wynika, że na znacznym obszarze wymienionych działek znajdują się zadrzewienia/zakrzewienia. W przypadku zaś działki 256/3, na której skarżąca deklarowała uprawę jęczmienia jarego, zadrzewienia/zakrzewienia stwierdzono na całym obszarze działki, co spowodowało całkowite jej wykluczenie. Stwierdzone różnice, jak słusznie zauważył organ, są znaczące i nie można uznać, że ten błąd nie mógł zostać wykryty przez skarżącą. Nie jest bowiem kwestionowane, że wniosek o płatności na rok 2009 złożony został w oparciu o mapy z 2003 r. Skarżąca jako osoba uprawiająca poszczególne działki (i zgłaszająca je do płatności) mogła zatem z łatwością zauważyć, że w przypadku części z nich stan faktyczny na gruncie nie odpowiada temu, co stwierdzono w 2003 r. i przedstawiono na mapie dołączonej do wniosku. Nie sposób uznać, że skarżąca nie była w stanie wykryć błędu polegającego na zakwalifikowaniu do płatności upraw jęczmienia jarego, podczas gdy znaczna część powierzchni lub nawet cała powierzchnia działek wskazanych przez skarżącą jako uprawy jęczmienia to obszary zadrzewione lub zakrzaczone. Słusznie zwraca uwagę organ, że skarżąca zobowiązana była do dokładnej weryfikacji stanu działek zgłaszanych do płatności, ponieważ to skarżąca ma wiedzę o aktualnym sposobie użytkowania gruntów i zmianach, jakie zachodziły na poszczególnych działkach na przestrzeni lat. Obowiązkiem skarżącej było wypełnienie wniosku przy dołożeniu należytej staranności. Z obowiązku tego nie zwalniał skarżącej fakt, że Agencja dołączyła do wniosku nieaktualne już mapy. Mając świadomość tego, że stan upraw jest inny niż wynika to z danych posiadanych przez Agencję, powinna była skarżąca dokonać weryfikacji danych z ortofotomapy, przesłanej przez Agencję. Jest rzeczą oczywistą, że płatności przyznawane są co roku, a więc co roku należy wskazać taką powierzchnię upraw, jaka odpowiada stanowi rzeczywistemu, a nie powierzchnię ewidencyjną lub ustaloną kilka lat wcześniej. Słusznie ponadto podkreśla organ, skarżąca własnoręcznym podpisem na formularzu wniosku poświadczyła, że zna zasady przyznawania płatności, o którą się ubiega, zatem ponosi ona odpowiedzialność za treść wniosku.

W ocenie Sądu, postępowanie dotyczące ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności zostało przeprowadzone prawidłowo. Organ wnikliwie rozważył i ocenił cały materiał dowodowy i bardzo szczegółowo ustalił stan faktyczny sprawy. Dogłębnie przeanalizował charakter błędu i wyczerpująco uzasadnił swoje stanowisko, że skarżąca mogła błąd wykryć.

Nieuzasadniony jest zarzut skarżącej, że kontrola upraw z 2009 r. powinna się odbyć w 2009 r., co pozwoliłoby skarżącej do odniesienia się do jej wyników na bieżąco. Okoliczność, że w 2009 r. nie dokonano kontroli, która pozwoliłaby na ustalenie rzeczywistej powierzchni upraw nie zmienia faktu, że skarżąca zadeklarowała większe powierzchnie upraw niż stwierdzone. Także późniejsza aktualizacja map w systemie informatycznym Agencji nie ma wpływu na ustalenie obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności. Jak prawidłowo ustalił organ, okres od daty wypłaty świadczenia nienależnego do daty pierwszego powiadomienia skarżącej o nienależnym charakterze płatności nie jest dłuższy niż cztery lata, tym samym nie zachodzą podstawy do zastosowania art. 73 ust. 5 pierwszy rozporządzenia nr 796/2004, przewidującego zwolnienie z obowiązku zwrotu nienależnie pobranej płatności z uwagi na upływ czasu.

Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę na podstawie 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.).