Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 1367/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-11-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 15 ust. 2
journal: Dz.U. 2001 nr 87 poz 960
law: Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 18 lipca 2001 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Masternak - Kubiak Sędziowie: Sędzia NSA Andrzej Gliniecki Sędzia del. WSA Jerzy Bortkiewicz (spr.) Protokolant: asystent Rafał Jankowski po rozpoznaniu w dniu 15 listopada 2013 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej M. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 31 stycznia 2012 r. sygn. akt III SA/Kr 247/11 w sprawie ze skargi K. K. działającej imieniem własnym oraz małoletniej córki D. K. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 31 stycznia 2012 r., sygn. akt III SA/Kr 247/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, po rozpoznaniu skargi K.K. działającej imieniem własnym oraz małoletniej córki D.K. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 3 stycznia 2011 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania: - I. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. orzekł, że uchylone decyzje nie mogą być wykonywane, III. przyznał od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz adwokata M.S. Kancelaria Adwokacka ul. B. [...] w K. kwotę 240,00 zł. tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

Sąd I instancji w uzasadnieniu wyroku przedstawił następujący stan faktyczny sprawy:

Zaskarżoną decyzją z dnia 3 stycznia 2011 r., Wojewoda Małopolski na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity, Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), zwanej dalej: "k.p.a.", w związku z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U z 2006 r., Nr 139, poz. 993 z późn. zm.), zwanej dalej: "ustawą o ewidencji ludności", utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Organ I instancji – Wójt Gminy R. - decyzją z dnia [...] października 2010 r., orzekł o wymeldowaniu K.K. wraz z małoletnią córką D.K. z miejsca pobytu stałego z budynku nr [A] w miejscowości K.. Jako podstawę rozstrzygnięcia wskazał art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności oraz art. 104 k.p.a.

W uzasadnieniu decyzji, organ I instancji wskazał, że po przeprowadzeniu postępowania ustalił, iż K.K., zwana dalej: "skarżącą" wraz z małoletnią córką D.K. nie zamieszkuje w budynku nr [A] w miejscowości K. od około dwóch lat, co potwierdzili świadkowie powołani przez wnioskodawczynię. Fakt ten został potwierdzony pismem Posterunku Policji w R., z dnia 5 września 2010 r., w którym poinformowano, że skarżąca zamieszkuje i prowadzi życie rodzinne u swojego męża w miejscowości K. [B]. Podobnie stwierdził również sołtys wsi. Organ I instancji ustalił także, że skarżąca nie posiada w przedmiotowym budynku żadnych rzeczy osobistych swoich lub córki, jak też umeblowania. Powyższym informacjom skarżąca nie zaprzeczyła. Nie wystąpiła też do sądu powszechnego o przywrócenie posiadania zajmowanego uprzednio lokalu w budynku w miejscowości K. [A], a nawet nie podała ewentualnych przeszkód uniemożliwiających jej takie wystąpienie. Podejmowała jedynie nieudane próby dostania się do tego budynku, jednakże jej do niego nie wpuszczono mimo, że jak twierdziła, w domu była matka i siostra wnioskodawczyni. Powyższe ustalenia organ I instancji oparł na wyjaśnieniach skarżącej, które są spójne z zeznaniami świadków przez nią powołanych, w tym matki strony, J. P., która podała, że córki do domu nie wpuści. Aktualnie skarżąca całe swoje życie koncentruje w obecnym miejscu przebywania, tj. K. [B], jako miejscu stałego przebywania. Zdaniem organu I instancji, podnoszonej przez nią okoliczności, iż do usunięcia, czy opuszczenia danego lokalu doszło wbrew jej woli, nie można rozciągać w czasie w nieskończoność, skoro nie podjęła stosownych kroków prawnych w celu przywrócenia jej posiadania przedmiotowego lokalu mimo upływu dość znacznego okresu czasu. Organ wskazał, że podejmowała wprawdzie pewne kroki w celu dopuszczenia jej do przedmiotowego lokalu, np. przychodziła pod bramę posesji, prosiła Policję o interwencję, jednakże nie były to właściwe kroki prawne. Organ podkreślił, że niezależnie od powyższego w przypadku ewentualnego przywrócenia przez sąd powszechny skarżącej posiadania przedmiotowego lokalu, zostanie ona ponownie zameldowana.

W odwołaniu od powyższej decyzji, skarżąca powołała się na fakt wydania w dniu [...] września 2009 r., przez Wojewodę Małopolskiego decyzji utrzymującej w mocy decyzje o odmowie jej wymeldowania, którą podtrzymał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, wyrokiem z dnia 20 maja 2010 r., sygn. akt III SA/Kr 190/09. Odwołująca zarzuciła, że Wójt Gminy R. podjął decyzję, nie biorąc pod uwagę, iż dotychczasowy stan rzeczy nie uległ zmianie. Podniosła, że wielokrotnie starała się o powrót do miejsca zameldowania, o czym świadczą między innymi jej przyjazdy pod dom. Zaznaczyła, że nigdy nie została wpuszczona do środka. Jak wywodziła, o jej próbach powrotu do domu zaświadczył świadek J.K. na rozprawie w dniu 2 września 2010 r. Podkreśliła, że opuszczenia domu odbyło się wbrew jej woli.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy wskazał, że ustalenia organu I instancji są prawidłowe, albowiem skarżąca wraz z małoletnią córką faktycznie od 2008 r. nie mieszka w budynku w miejscowości K. nr [ A.]. Opuściła wraz z dzieckiem w 2008 r., przedmiotowy budynek i zamieszkała w budynku w miejscowości K. nr [B]. Jej przyjazdy do miejsca zameldowania na pobyt stały związane były wyłącznie z zabieraniem rzeczy z tego budynku, a od 2009 r. bezsprzecznie zerwała kontakt z miejscem pobytu stałego, nie roszcząc prawa powrotu do tego budynku, jak i nie żądając wydania kluczy. Jak podkreślił organ, fakt ten został potwierdzony również przez świadków, tj. K.K. i B.K., - siostry stron postępowania, J.P. - matkę. E.C. - siostrę matki, J.R. - sąsiada, oraz pełnomocnika M. K. - J. W., jak i Posterunek Policji w R..

Organ odwoławczy ustalił też, że skarżąca wraz z małoletnią córką od dwóch lat koncentruje swoje sprawy życiowe w budynku w miejscowości K. nr [B] i nie podjęła żadnych środków prawnych w celu ponownego zamieszkania w przedmiotowym budynku. Wprawdzie zwracała się do Komendy Powiatowej Policji w M. o wprowadzenie jej do budynku w miejscowości K. nr [A], ale jak wynika z pisma Posterunku Policji w R., próby te okazały się nieskuteczne. Organ zaznaczył, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych, nie jest dobrowolnym jedynie takie opuszczenie lokalu, do którego strona została zmuszona, jeżeli strona ta podjęła przewidziane prawem środki w celu obrony swych praw do przebywania w tym lokalu, albo jeżeli fakt zmuszenia do opuszczenia lokalu jest oczywisty lub został stwierdzony w postępowaniu karnym. W przedmiotowej sprawie nastąpiło opuszczenie przez skarżącą wraz z małoletnią córką budynku w miejscowości K. nr [A], w rozumieniu przepisu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, warunkujące wymeldowanie osoby z miejsca pobytu stałego.

Organ jako niezasadny uznał argument strony odnoszący sie do wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 20 maja 2010 r., z uwagi na to, że nie podejmowała ona żadnych środków prawnych, aby ponownie w przedmiotowym budynku wraz z córką zamieszkać.

W skardze złożonej na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, skarżąca wywodziła, że nie ma podstaw do wszczęcia nowego postępowania w sprawie, w której już uprzednio wydano korzystne dla niej rozstrzygnięcie. Ponadto podniosła, że nie została wpuszczona do domu, a interwencja wezwanej na tą okoliczność Policji nie odniosła skutku. W następstwie nie wpuszczenia do domu udała się do budynku nr [B] w miejscowości K.. Zaznaczyła, że jest to adres tymczasowy. Podkreśliła, że nie zerwała kontaktu z miejscem zameldowania. Wielokrotnie była w bliskości przedmiotowego domu, domagając się otwarcia bramy lub furtki i wręczenia nowych kluczy, ponieważ zmieniono zamki. Pokreśliła, że opuszczenie przez nią domu nie było dobrowolne, lecz została do tego zmuszona. Nigdy nie miała zamiaru, mieszkać w innymi miejscu niż jej dom rodzinny. Podniosła również, że organ odwoławczy nie odniósł się w zaskarżonej decyzji do wszystkich zarzutów wskazanych w odwołaniu.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Małopolski wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu podjętego orzeczenia Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, poczynił następujące rozważania:

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, wyrokiem z dnia 20 maja 2010 r., sygn. akt III SA/Kr 1090/09, który stał się prawomocny z dniem 20 czerwca 2010 r., oddalił skargę M.K.na decyzję Wojewody Małopolskiego z [...] września 2009 r., o odmowie wymeldowania skarżącej wraz z małoletnią córką z miejsca stałego pobytu.

W związku z powyższym, podstawowym zagadnieniem do rozstrzygnięcia była kwestia występowania stanu powagi rzeczy osądzonej (res iudicata). Zdaniem Sądu I instancji w niniejszym przypadku nie zachodzi tożsamość sprawy ze sprawą rozstrzygniętą uprzednio decyzją ostateczną, albowiem skoro czynności zameldowania, mają charakter czysto ewidencyjny, a więc mają odzwierciedlać aktualny stan faktyczny, to muszą podlegać stałej aktualizacji, wobec czego fakt złożenia kolejnego wniosku o wymeldowanie obligował organy administracji do ponownego ustalenia aktualnego stanu faktycznego.

Jak podkreślił Sąd, ustawową przesłanką wymeldowania, o której mowa w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności jest opuszczenie miejsca stałego pobytu z jednoczesnym zamiarem, zerwania wszelkich związków z lokalem dotychczasowym i założeniem w nowym miejscu ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów.

Jak stwierdził Sąd, skarżąca wraz z małoletnią córką nie opuściła miejsca stałego pobytu w sposób dobrowolny, co zostało przesądzone ww. wyrokiem WSA w Krakowie z 20 maja 2010 r., sygn. akt III SA/Kr 1090/09, a w tej sytuacji istotnym stało się wykazanie, że po wskazanym wyroku uczestnicy niniejszego postępowania faktycznie umożliwili skarżącej zamieszkanie w spornym lokalu. Jak wywodził Sąd, po takim wykazaniu umożliwienia zamieszkania i faktycznym nie skorzystaniu przez skarżącą z zamieszkania w spornym lokalu można uznać, że skarżąca wraz z małoletnią córką opuściła miejsce stałego pobytu w sposób dobrowolny.

Sąd uznał, że strona podjęła wszelkie dostępne jej środki zmierzające do dostania się do przedmiotowego budynku po wymianie zamków w drzwiach wzywając wielokrotnie Policję i stwierdził przy tym, że nieskorzystanie przez nią ze środków prawnych w postaci ochrony naruszonego posiadania i bezskuteczne wygaśnięcie tego roszczenia, nie zawsze prowadzić musi do uznania, że opuszczenie miejsca stałego pobytu nabrało cech dobrowolności i trwałości, tym bardziej, że interweniowała na Policji, a podczas rozprawy administracyjnej wystąpiła o udostępnienie kluczy do spornego lokalu.

W ocenie Sądu, argument wykazania przez organy zamiaru zerwania przez skarżącą związków ze spornym lokalem jest nieuzasadniony i w tym zakresie uzasadnienia kontrolowanych decyzji, mające odzwierciedlać motywy podjętego rozstrzygnięcia, nie spełniają wymogów art. 107 § 3 k.p.a, jak też artykułów 7 i 77 § 1 k.p.a., a co za tym idzie dokonano niewłaściwej oceny tak zgromadzonego materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), czego wynikiem był błąd w stosowaniu prawa poprzez uznanie zaistnienia przesłanki warunkującej wymeldowanie skarżącej z miejsca stałego pobytu wraz z małoletnią córką.

Uczestniczka postępowania, M.K. w skardze kasacyjnej od powyższego orzeczenia wniosła na podstawie art. 188 ustawy z dnia 30.08.2002 r., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej: "p.p.s.a.", o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi, ewentualnie na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a., o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.

Przedmiotowemu wyrokowi zarzuciła naruszenie przepisu prawa materialnego tj. art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10.04.1974r. o ewidencji ludności, poprzez błędne przyjęcie, iż skarżąca wraz z małoletnią córką D.K. nie opuściła miejsca stałego pobytu w sposób dobrowolny i nie zerwała z tym miejscem wszelkich więzów.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej, stwierdzono, że w sprawie zaszły określone w przepisie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności, przesłanki do wymeldowania skarżącej wraz z dzieckiem, albowiem zerwała ona wszelkie związki z lokalem zameldowania, w którym nie posiada żadnych rzeczy osobistych i ruchomych, prowadzi życie rodzinne u swego męża w K. [B], nie zwracała się do uczestniczki o udostępnienie lokalu celem zamieszkania, co zostało potwierdzone w ramach przesłuchania skarżącej oraz świadków K.K., B.K., J.P., E.C., w tym osób obcych dla stron, jak świadek J.R., czy sołtys, czy też funkcjonariusz Policji, potwierdzający, że prowadzi ona życie rodzinne u swojego męża w miejscowości K. [B], którym to faktom nie zaprzeczała.

W ocenie wnoszącej skargę kasacyjną, nie miało żadnego znaczenia dla sprawy i oceny przesłanek z art. 15 ust 2 ww. ustawy, żądanie wydania kluczy w dniu 02.09.2010 r. i doprowadzenia do interwencji Policji z dnia 15.09.2010 r., albowiem były to kroki podjęte na użytek prowadzonego postępowania, przed którego wszczęciem, skarżąca nie podejmowania jakichkolwiek działań prawnych i faktycznych służących odzyskaniu lokalu zameldowania.

Ponadto kastor wywodził, że upływ czasu od opuszczenia przez skarżącą lokalu zameldowania ma istotne znaczenie dla oceny przesłanek materialnoprawnych, albowiem strona długotrwale przebywa poza miejscem zameldowania, nie podejmowała przez tak długi okres środków do ponownego zamieszkania i urządziła w nowym miejscu zamieszkania swe centrum życiowego, co wskazuje na zamiar opuszczenia i zerwania więzi z miejscem stałego meldunku. Autor skargi kasacyjnej zarzucił też, że Sąd nie wziął pod uwagę faktu wyprowadzenia się skarżącej do swego męża, by prowadzić z nim rodzinę, wspólne gospodarstwo domowe. Stan taki jest zgodny z założeniami i powinnościami jakie wiążą się z zawarciem małżeństwa, tym bardziej że skarżąca urodziła drugie dziecko, które jest zameldowane w K. [B].

Kasator powołał sie na okoliczność, że w orzecznictwie przyjmuje się, iż środkiem prawnym umożliwiającym powrót do lokalu jest roszczenie cywilnoprawne o przywrócenie naruszonego i nie skorzystanie z tego środka, ewentualnie oddalenie powództwa przez sąd powoduje, że brak jest podstaw do utrzymywania fikcji meldunkowej. Nawet, jeśli osoba zameldowana na pobyt stały zostanie z lokalu usunięta wbrew jej woli, ale nie podejmuje żadnych kroków umożliwiających powrót do lokalu, faktycznie zaś mieszka i koncentruje swoje sprawy życiowe w innym lokalu, odmowa wymeldowania stałaby się utrzymywaniem fikcji meldunkowej naruszającej sens i wiarygodność ewidencji ludności (wyrok WSA w Lublinie z dnia 23.10.2008r., sygn. akt III SA/Lu 174/08).

W skardze kasacyjnej zwrócono też uwagę na to, że Sąd I instancji błędnie przerzuca obowiązek stworzenia możliwości wprowadzenia skarżącej do lokalu zameldowania na uczestniczkę, które to stanowisko nie ma oparcia nie tylko w przepisach materialnych stanowiących podstawę wymeldowania ale również w orzecznictwie sądowoadministracyjnym.

Kasator zarzucił też, że brak podjęcia powyższych środków prawnych przez skarżącą, Sąd niesłusznie usprawiedliwił jej wiekiem i doświadczeniem życiowym, albowiem, Sąd nie wziął pod uwagę, że skarżąca w okresie od wyprowadzenia się z domu rodzinnego do 15.09.2009 r., podejmowała interwencje Policji, występowała do urzędu gminy R. w tej sprawie, a zatem z pewnością wielokrotnie uzyskiwała niezbędne informacje w przedmiocie możliwości prawnych uzyskania dostępności do lokalu.

Autor skargi kasacyjnej dodał, że skarżąca wiedziała o możliwości wytoczenia powództwa posesoryjnego, co wynika z protokołu rozprawy administracyjnej z dnia 27.07.2010 r., a ponadto z protokołu tego wynika też okoliczność, iż poinformowała wtedy, że nie zwracała się do uczestniczki o wpuszczenie jej do budynku w celu ponownego zamieszkania, ale wyłącznie o zwrot nakładów za remont łazienki (k.18 akt).

W odpowiedzi na skargę kasacyjną, skarżąca wniosła o jej oddalenie, podnosząc, że została podstępnie pozbawiona dostępu do domu, w którym mieszkała od urodzenia i który jej ojciec przeznaczył wyłącznie dla niej.

Wyjaśniła, że swego rodzinnego domu nigdy nie opuściła i że wraz z mężem zainwestowała majątek i pracę w gospodarstwo rolne. Stwierdziła też, że żaden ze świadków zawnioskowanych przez uczestniczkę postępowania nie był w domu należącym do członka rodziny jej męża. Zaprzeczyła by prowadziła w nowym tymczasowym miejscu własny dom oraz, że jest właścicielką gospodarstwa rolnego.

Wywodziła też, że wielokrotnie interweniowała w sprawie odzyskania możliwości zamieszkania w domu rodzinnym.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. Wobec tego, Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do zbadania zarzutów kasacyjnych, będąc związany granicami skargi kasacyjnej, a więc granicami, jakie strona wnosząca ten środek odwoławczy nakreśliła w ramach podstaw, o których mowa w art. 174 pkt 2 p.p.s.a.

Kasator zarzucił naruszenie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności poprzez błędne przyjęcie, iż skarżąca wraz z małoletnią córką nie opuściła miejsca stałego pobytu w sposób dobrowolny i nie zerwała z tym miejscem wszelkich więzów, co sugeruje, iż zamierzał zarzucić błędne zastosowanie powyższego przepisu prawa materialnego. Z uzasadnienia skargi kasacyjnej wynika jednak, że autor skargi kasacyjnej zarzucał również wadliwą ocenę przesłanek materialnoprawnych wymeldowania, a zwłaszcza niewłaściwe zakwalifikowanie działań skarżącej, co do braku podjęcia przez nią skutecznych działań o dopuszczenie do zamieszkiwania w lokalu dotychczasowego zameldowania, co z kolei przemawia za uznaniem, iż w skardze kasacyjnej zawarto też zarzut wadliwej wykładni powyższego przepisu.

Niezależnie jednak od poprawności postawienia zarzutu kasacyjnego, możliwe jest jego rozpoznanie (zob. uchwałę pełnego składu NSA z dnia 26 października 2009 r., sygn. akt I OPS 10/09), ponieważ w uzasadnieniu skargi kasacyjnej w sposób zrozumiały wyjaśniono jego istotę, jak i wpływ na wynik sprawy.

Należy stwierdzić, że stawiany Sądowi I instancji zarzut naruszenia art. 15 ust. 2 o ewidencji ludności okazał się zasadny.

W przedmiotowej sprawie nie ulega wątpliwości, że po opuszczeniu lokalu ostatniego zameldowania, skarżąca skoncentrowała centrum życiowe zarówno swoje, jak i swej małoletniej córki pod adresem, K. [B], co wynika z zeznań K.K., B.K., J.P., E.C., J.K., J. W., jak też z pisma Posterunku Policji w R. z 15.09.2010 r., oraz z zaświadczenia sołtysa z 22.05.2010 r. Okoliczność bezsporną stanowi też fakt, niewniesienia przez nią powództwa o naruszenie posiadania lokalu z którego została wymeldowana, co spowodowało wygaśnięcie roszczenia o naruszenie posiadania.

Jak wynika z przepisu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności, organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Z kolei, zgodnie z art. 6 ust. 1 ww. ustawy, pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania.

Sąd I instancji dokonując wykładni przepisu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności, w sposób prawidłowy, stwierdził w oparciu o utrwalony w orzecznictwie pogląd, że spełnienie przesłanki opuszczenia lokalu przez zainteresowaną osobę, stanowiącego dotychczasowe miejsce pobytu stałego następuje wówczas, gdy jest ono trwałe i dobrowolne, tj. wynika z własnej woli. Sąd ten w sposób jednak wadliwy uznał, że o dobrowolności opuszczenia lokalu nie świadczy ostatecznie zaniechanie podjęcia skutecznych prawnie środków zmierzających do jego odzyskania. Dla kwestii przyjęcia istnienia lub braku dobrowolności w opuszczeniu dotychczasowego lokalu zameldowania, podstawowe znaczenie ma okoliczność długotrwałego (jak ma to miejsce w niniejszej sprawie) okresu zamieszkiwania w innym lokalu przy jednoczesnym braku aktywności w skutecznym dochodzeniu ochrony prawa do posiadania poprzedniego lokalu, wyrażającej się w niewytoczeniu przed sądem powszechnym powództwa o przywrócenie utraconego posiadania, a w przypadku przedmiotowej sprawy, doprowadzenia do wygaśnięcia tego roszczenia. Zaniechanie to jest daniem wyrazu swojej woli dobrowolnego opuszczenia lokalu, w którym faktycznie zainteresowana osoba nie przebywa, a jedynie niezgodnie z przepisami o ewidencji ludności jest nadal zameldowana. Nie podejmując działań zmierzających do przywrócenia utraconego posiadania przedmiotowego lokalu, daje też wyraz swej woli rezygnacji z zamieszkania w tym lokalu. Przeciwne rozumienie normy określonej w art. 15 ust. 2 cyt. ustawy o ewidencji ludności, prowadziłoby do akceptowania fikcji polegającej na utrzymaniu zameldowania określonej osoby w lokalu, w którym faktycznie od dawna nie zamieszkuje. Byłoby to sprzeczne z celem instytucji zameldowania, a przede wszystkim z jej rejestrowym (ewidencyjnym) charakterem (podobnie: wyrok NSA z 7 maja 2013 r., sygn. akt II OSK 2672/11; wyrok NSA z 22 lutego 2013 r., sygn. akt II OSK 1996/11; wyrok NSA z 24 października 2006 r., sygn. akt II OSK 1259/05, LEX nr 289909).

W ugruntowanym orzecznictwie sądowoadministracyjnym przesądzono nawet, że nieskorzystanie we właściwym czasie z powództwa posesoryjnego świadczyć może o dobrowolnej zmianie miejsca pobytu przez osobę, która została wbrew swej woli pozbawiona możliwości zajmowania dotychczasowego lokalu (wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2001 r., V SA 3078/00, Lex nr 78937, wyrok NSA z dnia 26 października 2006 r., II OSK 1244/05, niepubl.; wyroku NSA 21.11.2008 r., sygn. akt II OSK 1426/07, publ. Lex nr 489261, por. też wyroki: NSA z 21.11.2008 r.., sygn. akt II OSK 1426/07, publ. Lex nr 489261; WSA we Wrocławiu z 27.03.2008 r., sygn. akt III SA/Wr 432/07, publ. Lex nr 489489; WSA w Łodzi z 13.02.2008 r., sygn. akt III SA/Łd 679/07, publ. Lex nr 489221; NSA z 8.11.2001 r., sygn. akt V SA 794/01, publ. Lex nr 84481). Jest to oczywiste, albowiem osoba, która rezygnuje z podjęcia środków prawnych zmierzających do odzyskania utraconego posiadania, jak i egzekucji uzyskanych środków prawnych w tym przedmiocie, lecz powołuje się jedynie na wolę zamieszkiwania w utraconym lokalu, w istocie godzi się na przebywanie poza nim, co wypełnia przesłanki wymeldowania z art. 15 ust. 2 w/w ustawy.

Nie są więc zasadne wywody Sądu I instancji o mających znaczenie dla wykładni przepisu art. 15 ust. 2 ww. ustawy, takich okoliczności, jak brak zerwania więzów, interesów osobistych i majątkowych, jak i wiązanie przez skarżącą nadziei, co do lokalu dotychczasowego zameldowania, jako centrum życiowego, skoro zaniechała ona roszczenia posesoryjnego. Wbrew stanowisku Sądu I instancji, dla zastosowania omawianego przepisu nie jest konieczne zerwanie wszystkich więzów, czy związków z lokalem dotychczasowego zameldowania. Przepis ten wymogu takiego nie stawia. Zresztą wymóg taki byłby nieracjonalny, albowiem czym innym jest zamieszkiwanie w danym lokalu, a zupełnie czym innym jest posiadanie z nim różnorodnych więzów, czy to emocjonalnych, czy majątkowych (kiedy chodzi np. o właściciela lokalu), rodzinnych (kiedy na terenie lokalu dochodzi do kontaktów z członkami rodziny, w tym np. ustalonych przez sąd). Utrzymywanie więc więzów z danym lokalem nie może być utożsamiane z istnieniem przeszkody do wymeldowania.

Nie jest też zasadna argumentacja Sądu w zakresie uzależniania oceny zaniechania przez stronę ochrony posesoryjnej od jej młodego wieku, czy braku doświadczenia życiowego. Są to argumenty pozaprawne, których analizowana regulacja nie zawiera.

Niezasadnym i niezrozumiałym argumentem Sądu I instancji jest również zarzucany organom brak wykazania umożliwienia skarżącej przez uczestników postępowania, zamieszkiwania w lokalu dotychczasowego zameldowania, w szczególności poprzez wręczenie jej kluczy, czy też skierowanie do niej pisma o udostępnieniu lokalu. Skoro adresatem decyzji o wymeldowaniu jest skarżąca, to ona właśnie, a nie uczestnicy postępowania, ma interes prawny w podjęciu skutecznych działań prowadzących do przywrócenia posiadania lokalu. Dlatego też Sąd I instancji bezzasadnie uznał, że dopiero zignorowanie przez skarżącą inicjatywy uczestników w umożliwieniu jej zamieszkania w omawianym lokalu, może stanowić konieczny warunek prawidłowości zaskarżonej decyzji.

W konsekwencji powyższych wywodów, należało stwierdzić, że zarzuty skargi kasacyjnej w przedmiocie naruszenia przepisu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności, tak w zakresie jego wadliwej wykładni, jak i odmowy zastosowania przez Sąd I instancji, okazały się zasadne. Dlatego też należało uznać, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Wójta Gminy R. z dnia [...] października 2010 r., orzekająca o wymeldowaniu skarżącej wraz z małoletnią córką okazały sie niewadliwe. Z uwagi na naruszenie przez Sąd jedynie normy prawa materialnego, zaszły przesłanki do zastosowania przepisu art. 188 p.p.s.a., który pozwala Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, w przypadku naruszenia jedynie norm prawa materialnego, na uchylenie zaskarżonego orzeczenia i rozpoznania skargi.

Z tych wszystkich względów skarga, jako niezasadna, podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Rozstrzygnięcie o uchyleniu zaskarżonego wyroku znajduje oparcie w art. 188 p.p.s.a.

Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w wyroku o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącej wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209 i 210 p.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Natomiast wynagrodzenie pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258 - 261 p.p.s.a.