Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 249/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2014-11-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 15 ust. 2
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 993
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym Przewodniczący : Sędzia WSA Alojzy Wyszkowski Sędziowie : Sędzia NSA Jolanta Sikorska Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków (spr.) Protokolant : st. sekretarz sądowy Dorota Hurman po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 13 listopada 2014 r. sprawy ze skargi K.J. na decyzję Wojewody D. z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z miejsca pobytu stałego I. oddala skargę; II. przyznaje adwokatowi M. Z. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu kwotę 295,20 (słownie: dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100 ) złotych w tym 23% podatku VAT tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu sądowym.


UZASADNIENIE

Decyzją Wojewody D. z dnia [...] stycznia 2014 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. z 2013 r. Dz. U. poz. 267) w związku z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jedn. z 2006r. Dz. U. Nr 139, poz. 993 z póź. zm.) - po rozpatrzeniu odwołania L. J., pełnomocnika K. J., od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] października 2013 r. nr [...] orzekającej o wymeldowaniu K. J. wraz z małoletnim P. W. z miejsca pobytu stałego w lokalu przy ul. [...] – utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję.

Postępowanie w sprawie wymeldowania skarżących z wyżej wymienionego lokalu, w trybie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, wszczęte zostało przez Prezydenta W. w dniu 23 kwietnia 2012 r. na skutek wniesienia przez Z. J., właścicielki spornej nieruchomości. Jak wskazała w złożonym wniosku, zainteresowana wyprowadziła się z przedmiotowego lokalu w 2011 r.

Skarżąca słuchana jako strona zeznała, iż ojciec wyrzucił ją, mamę i brata z przedmiotowego lokalu. Obecnie mieszka wraz z nimi w użyczonym mieszkaniu, niemniej jednak w miejscu zameldowania pozostały wszystkie jej rzeczy osobiste. Jak dalej zrelacjonowała: "W maju 2011 r. wspólnie z mamą wystąpiłam do sądu o przywrócenia naruszonego posiadania. W dniu 25 kwietnia br. zapadł wyrok w tej sprawie. Sąd nakazał przywrócenie naruszonego posiadania i wydanie kluczy (...) nie bywam w miejscu zameldowania, ojciec wymienił zamki i nie mam dostępu do tego lokalu (...) zaraz po wyrzuceniu nas z mieszkania wspólnie z mamą powiadomiłam o tym Dział Ewidencji Ludności listem poleconym, wysłałam list polecony do urzędu i do prokuratury (...) mamy wspólnie z mamą założoną niebieską kartę".

W dniu 30 kwietnia 2012 r. zeznania złożył S. J., pełnomocnik Z.J. i jednocześnie ojciec K. J.. Jak wyjaśnił córka wyprowadziła się z przedmiotowego lokalu, sukcesywnie też zabierała zeń rzeczy osobiste. Te które pozostawiła w mieszkaniu zostały spakowane i oczekują na odbiór. Na koniec dodał, że Z. J., właścicielka lokalu, zażądała by wymieniona oraz jej matka pokrywały opłaty za użytkowanie lokalu.

Następnie, w dniu 2 maja 2012 r., zeznania w charakterze świadka złożyła E. S., córka Z. J.. Jak oświadczyła, K. J. wyprowadziła się z dotąd zajmowanej wspólnie nieruchomości w kwietniu 2011 r. W mieszkaniu pozostały należące do niej rzeczy, które spakowane oczekują obecnie na odbiór. Aktualnie rzeczony lokal zajmowany jest jedynie przez S. J. i Z. J..

Do akt sprawy dołączone zostały kopie pism, m.in.:

- pozwu złożonego przez Z. J. do Sądu Rejonowego dla [...] z dnia 19 marca 2010 r. o eksmisję L. J. i K. J.,

- pozwu o naruszone posiadanie i wydanie lokalu złożonego w Sądzie Rejonowym dla [...] w dniu 9 maja 2011 r.,

- postanowienia Sądu Okręgowego [...]z dnia 8 września 2010 r. sygn. akt XIII RC [...], w którym - na wniosek L. J. – przyznano w/w prawo do korzystania z przedmiotowego mieszkania w ten sposób, że będzie miała wyłączne prawo do korzystania z pokoju, który obecnie zajmuje oraz prawo korzystania ze wszystkich wspólnych części nieruchomości.

W dniu 4 maja 2012 r. do protokołu przesłuchano W. K., sąsiadkę stron, która wyjaśniła, że K. J. wyprowadziła się z przedmiotowej nieruchomości kilka lat temu ("jakieś trzy, cztery lata temu"). Z kolei L. J., gdy jeszcze zamieszkiwała w tym miejscu, nie dokonywała żadnych opłat za użytkowanie mieszkania. W domu bardzo często interweniowała Policja, jednej z nich zeznająca była świadkiem. W trakcie dokonywania czynności sprawdzających funkcjonariusze Policji zapytali L. J. dlaczego nie opuści spornego mieszkania, skoro - jak wówczas twierdziła - czuje się zagrożona. W następstwie powyższego zainteresowana wyprowadziła się z miejsca stałego zameldowania, a K. J., niemieszkająca już w tym miejscu, pomagała jej w przeprowadzce. Zabrały wtedy "jakieś ubrania, pralkę"'. Od czasu opuszczenia lokalu L. J. nie bywa w tym miejscu, z tego co jej wiadomo podjęła decyzję o wyprowadzce po tym, jak właścicielka-mieszkania zażądała od niej pokrywania rachunków za jego użytkowanie.

Następnie do akt sprawy dołączono kopie następujących dokumentów:

- wyroku Sądu Rejonowego dla [...]z dnia [...]kwietnia 2012 r. sygn. akt I C [...]przywracającego L. J., K. J. i małoletniemu J. J. utracone przez nich na skutek naruszenia przez S. J. i Z. J. posiadanie części lokalu mieszkalnego, poprzez nakazanie im wydania kluczy i dopuszczenie do wyłącznego posiadania pokoju w tym lokalu,

- wyroku Sądu Okręgowego [...]z dnia 5 czerwca 2012 r. w sprawie apelacji L.J. od orzeczenia Sądu Rejonowego we [...] nakazującego opróżnienie przedmiotowego lokalu (podtrzymano nakaz opuszczenia, opróżnienia i wydania spornej nieruchomości przez w/w i jej dzieci na rzecz Z.J., przyznano im jednak prawo do lokalu socjalnego. Eksmisja została wstrzymana do czasu przyznania wymienionym przez Gminę W. innego lokalu mieszkalnego),

- wyroku Sądu Okręgowego we [...]z dnia 9 stycznia 2013 r. oddalającego apelację Z. J. i S. J. w przedmiocie przywrócenia L. J., K. J. i małoletniemu J.J. naruszonego posiadania,

- protokołu zapakowania pozostawionych przez L. J. i K. J. rzeczy w mieszkaniu, podpisanego przez sąsiadów w dniu 4 czerwca 2011 r.

W dniu 16 października 2012 r. zeznania do protokołu złożyła L. J.. Podniosła wówczas, że w dalszym ciągu nie ma dostępu do miejsca stałego zameldowania i nie posiada doń kluczy. Rozprawa apelacyjna od wyroku w sprawie przywrócenia utraconego posiadania jest wyznaczona na dzień 13 listopada 2012 r., zaś sprawa o znęcanie się psychiczne i fizyczne nad rodziną przez S. J. nadal jest w toku. Strona poprosiła na koniec, aby korespondencję przesyłać na jej adres stałego zameldowania.

Podejmując dalsze czynności wyjaśniające organ I instancji zwrócił się z zapytaniem do Wydziału Lokali Mieszkalnych Urzędu Miasta W. o podanie, czy K. J. i L. J. otrzymały, zgodnie z orzeczeniem Sądu Rejonowego [...], lokal socjalny. W odpowiedzi poinformowano, że L. J. wiele lat ubiegała się o wskazanie lokalu gminnego do remontu na własny koszt i została ujęta w 2012 r. na liście osób oczekujących. Następnie wskazany przez Gminę W. lokal wyremontowała i w dniu 6 czerwca 2013 r. wydano zainteresowanej skierowanie do zawarcia nań umowy najmu. Jak dalej wyjaśniono: "wniosek w sprawie realizacji wyroku sądu orzekającego eksmisję L. J., K. J. i P. W. został skorygowany i przeniesiony na liście spraw oczekujących na realizację z części dotyczącej trzyosobowych gospodarstw domowych do części dotyczącej dwuosobowych gospodarstw domowych i oczekuje na realizację. Lokal socjalny otrzyma Pani K. J. i P. W.".

Następnie, w dniu 23 sierpnia 2013 r., protokolarne oświadczenie złożyła L. J., która przyznała, że w dniu 29 lipca 2013 r. podpisała umowę najmu na przydzielone, komunalne, mieszkanie. Jak dalej wyjaśniła, komornik wystąpił do S. J. o dobrowolne wydanie kluczy do mieszkania przy ul. [...]we W. i sprawa jest obecnie w toku. Prawdopodobnie w najbliższym czasie komornik wyznaczy termin przymusowego wejścia na teren mieszkania w celu odebrania rzeczy zainteresowanej i jej syna J.. Po otrzymaniu swoich rzeczy osobistych dokona dobrowolnego wymeldowania. Jak dalej zrelacjonowała, K. J. oczekuje obecnie na lokal socjalny a w przedmiotowej nieruchomości pozostały jej rzeczy osobiste.

Po dokonaniu powyższych ustaleń, zgodnie z art. 10 kodeksu postępowania administracyjnego, wezwano strony do zapoznania się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym.

W dniu 27 września 2013 r. zeznania do protokołu złożył S. J. i wyjaśnił wówczas, że w trakcie sprawy karnej była żona przyznała, że jej aktualnym adresem zamieszkania jest lokal przy ul. [...]. we W., zaś konkubent córki wynajął niedaleko pokój w domu, wobec czego "dzielą wspólnie podwórko".

Do akt sprawy dołączono wezwanie Komornika Sądowego przy Sądzie [...] skierowane do Z. J. i S. J. o wydanie kluczy do przedmiotowego lokalu i dopuszczenie do współposiadania mieszkania L. J. i K. J. W dokumentacji sprawy znajduje się również informacja z Wydziału Lokali Mieszkalnych Urzędu Miasta W. udzielona K. J. a dotycząca procedury wynajmowania lokali mieszkalnych wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Gminy W.. Przedmiotowe pismo skierowano do zainteresowanej na adres: ul. [...]we W..

Dalej, na podstawie art. 15 ust.2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz art. 104 kodeksu postępowania administracyjnego, decyzją nr [...]z dnia [...] października 2013 r. Prezydent W. orzekł o wymeldowaniu K. J. i jej małoletniego syna z miejsca stałego pobytu w lokalu przy ul. [...] we W.. Od niniejszego rozstrzygnięcia pełnomocnik zainteresowanej złożył odwołanie.

Organ II instancji rozpoznając odwołanie przywołał treść art. 15 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych.

Stwierdził, że ustawodawca nie sprecyzował, jaki charakter ma mieć opuszczenie przez osobę miejsca stałego pobytu oraz w jaki sposób fakt opuszczenia lokalu ma być potwierdzony. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się natomiast pogląd, zgodnie z którym spełnienie przesłanki opuszczenia lokalu przez zainteresowaną osobę, stanowiącego dotychczasowe miejsce pobytu stałego, następuje wówczas, gdy jest ono trwałe i dobrowolne, tj. wynika z własnej woli. Rezygnacja z przebywania w określonym lokalu może przy tym nastąpić w sposób wyraźny - poprzez złożenie oświadczenia woli, jak również w sposób domniemany - poprzez zachowanie, które nie wyraża woli stałego przebywania w miejscu, w którym dotychczas koncentrowały się sprawy życiowe danej osoby. Dla kwestii istnienia lub braku dobrowolności w opuszczeniu lokalu, w którym dana osoba jest zameldowana, istotne znaczenie ma również okoliczność długotrwałego okresu zamieszkiwania w innym mieszkaniu. Jeżeli przez dłuższy czas dana osoba, będąc zameldowana w spornym lokalu, mieszkała w innym lokalu, to tym samym dała wyraz swojej woli dobrowolnego opuszczenia lokalu, w którym faktycznie nie przebywa, a jedynie wbrew przepisom ustawy jest nadal zameldowana.

W myśl art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Nieruchomość jest tylko wówczas stałym miejscem pobytu przebywającej w nim osoby, gdy stanowi dla niej wyłączne centrum życiowe, a więc gdy jest to nieruchomość, w której koncentrują się jej wszystkie codzienne sprawy, w której dana osoba przebywa, wypoczywa, prowadzi gospodarstwo domowe. W świetle orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego (m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 maja 2001 r. sygn. akt V SA 1496/00) pobyt stały w danym lokalu oznacza zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego lub długotrwałego przebywania, z wolą koncentracji w danym miejscu swoich spraw życiowych, w tym założenia ośrodka osobistych i majątkowych interesów. Wychodząc z powyższego założenia należy przyjąć, iż miejsce stałego pobytu danej osoby to miejsce, w którym osoba ta stale realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe.

Ogół zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego bezsprzecznie zaświadcza, że K. J. opuściła miejsce stałego zameldowania i żadnej z funkcji życiowej czynności na pewno w nim nie wykonuje. Jak ustalono strona wyprowadziła się z zajmowanego dotąd mieszkania jeszcze przed tym, jak w kwietniu 2011 r. opuściła je L. J. (matka). Zgodnie z zeznaniami świadka, K.J. miała przyjechać do miejsca zameldowania, nie zamieszkując w nim już wówczas, i pomóc matce w pakowaniu rzeczy. Co nie mniej istotne dla przedmiotowego postępowania w dniu 25 kwietnia 2012 r. Sąd Rejonowy dla [...]przywrócił K. J., L. J. i małoletniemu J. J. utracone przez nich na skutek naruszeń Z. J. i S. J. posiadanie. Na skutek apelacji sprawa została ponownie przeanalizowana przez Sąd Okręgowy [...] i wyrokiem z dnia 09 stycznia 2013 r. apelacja ta została oddalona. Pomimo powyższego żadna z wymienionych wyżej osób nie powróciła do przedmiotowej nieruchomości. Dowody zgromadzone w sprawie zaświadczają wręcz, że L. J. wynajęła inne mieszkanie, zaś K. J. oczekuje na przyznanie od Gminy W. lokalu socjalnego, przy czym przez cały okres oczekiwania zamieszkuje w innym lokalu, aniżeli miejsce stałego zameldowania (ul. [...]we W.). W świetle orzecznictwa sądowoadministracyjnego stan opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu w rozumieniu art. 15 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych powinien być przejawem woli osoby opuszczającej lokal. Jednakże możliwa do przezwyciężenia w postępowaniu prawnym przyczyna opuszczenia dotychczasowego miejsca stałego pobytu, wynikająca z przeszkód faktycznych stosowanych przez właściciela, nie wyłącza dopuszczalności zastosowania trybu wymeldowania ustanowionego we wskazanym przepisie. Jeżeli osoba, której dotyczy postępowanie, nie podejmowała środków prawnych zmierzających do przezwyciężenia przeszkód w swobodnym korzystaniu z lokalu lub okażą się one nieskuteczne i nie powróci do lokalu, to obowiązkiem organu administracji jest jedynie ustalenie, czy nastąpiło faktyczne opuszczenie dotychczasowego miejsca stałego pobytu bez wymeldowania się (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 18 kwietnia 2013 r., sygn. akt II SA/G1 1532/12). Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie, K. J. podjęła co prawda kroki prawne zmierzające do udostępnienia spornego lokalu, jednak okazały się one nieskuteczne, bowiem nie powróciła i nie zamieszkała w przedmiotowej nieruchomości. Wyrok przywracający naruszone posiadanie lokalu nie przesądza o braku spełnienia przesłanki do wymeldowania osoby z lokalu, jeżeli osoba pomimo pozytywnego wyroku, faktycznie w lokalu nie zamieszkała. Ewidencja ludności ma jedynie charakter rejestracyjny, jej celem jest odzwierciedlenie stanu faktycznego. Skoro zainteresowana nie zamieszkuje w przedmiotowym lokalu, konieczne było doprowadzenie do stanu, w którym zapis ewidencji będzie odpowiadał stanowi faktycznemu. Strona nie przebywa fizycznie w lokalu przy ul. [...] we W. od kilku lat, a deklarowany zamiar powrotu do przedmiotowego lokalu winien być oceniany na podstawie obiektywnych okoliczności, ponieważ dla oceny stanu faktycznego w sprawie mniejsze znaczenie mają twierdzenia osoby zainteresowanej, istotniejsze są zaś dające się obiektywnie stwierdzić okoliczności (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 grudnia 2006 r., sygn. akt IV SA/Wa 1890/06).

L. J., pełnomocnik K. J., wskazuje, że w miejscu stałego zameldowania zainteresowana nadal przechowuje rzeczy osobiste. Trudno zgodzić się jednak z domniemaniem, iż owe rzeczy są niezbędne wymienionej do codziennej egzystencji, szczególnie w przypadku, gdy opuściła ona ten lokal już wiele lat temu. Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 6 października 2011 r. II OSK 1478/10 miejsce stałego pobytu to miejsce, w którym osoba realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, tj. w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy, przyjmuje wizyty. Sama zatem okoliczność, iż w mieszkaniu tym znajdują się rzeczy należące do danej osoby, podczas gdy ona sama nie przebywa w lokalu, nie może stanowić dowodu, że stale tam zamieszkuje. Opuszczenie lokalu nie musi być bowiem połączone z jego opróżnieniem ze wszystkich rzeczy należących do opuszczającego lokal. Pozostawienie rzeczy nawet o charakterze osobistym nie świadczy o skoncentrowaniu spraw życiowych w spornym lokalu.

W odwołaniu od decyzji Prezydenta W. L. J. - pełnomocnik K. J. - podniosła, że organ 1 instancji "całkowicie pominął kwestię zamiaru skarżącej opuszczenia lokalu. Zgodnie z rzeczywistym stanem faktycznym, skarżąca nigdy nie miała zamiaru dobrowolnego opuszczenia lokalu". Wyjaśnić wobec powyższego należy, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego, w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Innymi słowy chodzi tu o sytuację, gdy osoba fizyczna nie przebywa w lokalu mieszkalnym, w którym poprzednio miała zorganizowane centrum życiowe, oraz gdy nieprzebywanie to jest wynikiem woli tej osoby. Zamiar ten ma istotne znaczenie przy ocenie, czy do opuszczenia lokalu rzeczywiście doszło. Przy ustaleniu zamiaru nie można jednak poprzestać tylko na oświadczeniach zainteresowanej osoby. Dla jego oceny istotne znaczenie mieć będzie, czy okoliczności istniejące w sprawie potwierdzają wolę osoby zainteresowanej, czy też pozostają z nią w sprzeczności. Do okoliczności takich należeć będą między innymi: sposób opuszczenia lokalu, koncentracja interesów życiowych w danym miejscu (przebywanie w nim w sensie fizycznym), a także obiektywna możliwość realizacji woli przebywania w nim (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 24 kwietnia 2012 r. sygn. akt II SA/Bk 133/12). K. J. opuściła miejsce stałego zameldowania jeszcze przed kwietniem 2011 r., kiedy to z rzeczonego lokalu wyprowadziła się jej matka. I gdy w przypadku L. J. można by doszukiwać się niedobrowolnego charakteru opuszczenia miejsca stałego zameldowania, tak w przypadku K. J. jest on mało prawdopodobny. Powołana w charakterze świadka W. K. stwierdziła jednoznacznie zeznając do protokołu w dniu 4 maja 2012 r.: "K. J. wyprowadziła się z mieszkania babci kilka lat temu, jakieś trzy, cztery lata temu. Mieszkała ze swoim chłopakiem. Czasem przychodziła w ciągu dnia do matki. Nie mieszkała z dzieckiem w miejscu zameldowania". Pamiętać przy tym należy, na co już wskazano wcześniej, że sporadyczne wizyty w miejscu stałego zameldowania nie mogą przesądzać o nadaniu temu miejscu waloru miejsca stałego pobytu. Fakt posiadania w lokalu mieszkalnym swoich rzeczy oraz innych ruchomości również nie prowadzi automatycznie do wniosku, że przesłanka opuszczenia lokalu nie została spełniona. Jeżeli całokształt zachowania osoby wskazuje, że lokal w którym jest na stałe zameldowana przestał być tego rodzaju miejscem koncentracji interesów życiowych, wówczas przesądzającego znaczenia nie można nadawać okoliczności pozostawienia w tym lokalu przedmiotów należących do danej osoby.

Jedną z ważnych okoliczności do rozpatrzenia w sprawie był fakt przywrócenia stronie posiadania przedmiotowego lokalu. Jednakże sam fakt uzyskania przez osobę, która przymusowo opuściła lokal, w którym była zameldowana na pobyt stały, wyroku przywracającego posiadanie tego lokalu, nie przesądza o niemożliwości wydania przez organy administracji decyzji o wymeldowaniu tej osoby z pobytu stałego. Przywrócenie posiadania lokalu na mocy wyroku sądu nie wyklucza bowiem bezterminowo możliwości uznania, że osoba, która taki wyrok uzyskała opuściła dany lokal dobrowolnie. Ocena, czy spełnia ona przesłanki z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych wymaga w takiej sytuacji dokonania ustaleń odnośnie jej zachowania w okresie po wydaniu wyroku przywracającego posiadanie lokalu, tj. tego, czy za pomocą przysługujących jej środków prawnych dąży ona do jego wykonania, a tym samym przezwyciężenia przeszkód w swobodnym korzystaniu z lokalu (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 stycznia 2009 r. sygn. akt II OSK 1760/07). Nie jest bowiem tak, że wyrok o przywrócenie posiadania na zawsze wyklucza fakt ustalenia dobrowolnego opuszczenia lokalu. Wyrok taki musi być bowiem wykonany, a zakres czasowy mocy tego wyroku wynika z art. 344 § 2 kodeksu cywilnego (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 5 grudnia 2007 r. sygn. akt II SA/GL 566/07). Dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy istotne będą zatem ustalenia, czy po uzyskaniu wyroku przywracającego posiadanie spornego lokalu zainteresowana osoba powróciła do niego i zamieszkała czy też opuściła owe mieszkanie w sposób dobrowolny i trwały, pomimo skutecznie dochodzonego prawa. K. J. nie mieszka w miejscu stałego zameldowania. To fakt. Trudnym do uznania jest również, ażeby powróciła doń w niedalekiej przyszłości. Jak ustalono w sprawie zainteresowana wyprowadziła się ze spornego lokalu dobrowolnie, na długo przed opuszczeniem nieruchomości przez jej matkę. Od tego czasu, pomimo pozytywnie dla siebie rozstrzygniętej sprawy o przywrócenie naruszonego posiadania, nie zamieszkała w lokalu, nadal koncentrując sprawy życiowe poza jego obrębem. W takich okolicznościach starania się wymienionej w odzyskaniu pozostawionych w lokalu rzeczy mają mało przesądzające dla sprawy znaczenie. Skoro bowiem do opuszczenia mieszkania doszło już kilka lat temu, trudno oczekiwać aby rzeczy pozostałe w danym miejscu były stronie niezbędne do codziennej egzystencji. Za godne przywołania uważa się również stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku w wyroku z dnia 20 września 2012 r. sygn. akt III SA/Gd 427/12. Jak stwierdzono w nim osoba, której posiadanie lokalu przywrócono wyrokiem sądu pomimo upływu znacznego czasu od momentu, w którym wyrok ten mógł być wyegzekwowany, do lokalu tego nie powraca i nie czyni żadnych starań, by do niego powrócić, to takie zachowanie można ocenić jako dobrowolne i trwałe opuszczenie miejsca pobytu stałego. W uzasadnieniu orzeczenia wskazano ponadto, że wydany przez sąd cywilny wyrok przywracający posiadanie lokalu nie zwalnia organu administracji z czynienia jakichkolwiek dalszych ustaleń w zakresie dobrowolności opuszczenia lokalu, zwłaszcza jeśli od uprawomocnienia się wyroku do dnia orzekania przez organ administracji upływa znaczny okres czasu. Skutki wyroku posesoryjnego nie odnoszą się bowiem do charakteru opuszczenia lokalu, jakie mogą nastąpić już po jego wydaniu. W tym okresie mogą bowiem zajść okoliczności świadczące o tym, iż dana osoba, pomimo przywróconego jej posiadania, przedmiotowy lokal opuściła i opuszczenie to ma charakter trwały. Wyrokiem Sądu Okręgowego we W. z dnia 9 stycznia 2013 r. oddalono apelację Z. J. i S. J. w przedmiocie przywrócenia K. J. naruszonego posiadania. Od tej chwili, do momentu wydania przez organ I instancji decyzji w dniu 22 października 2013 r., zainteresowana nie powróciła do przedmiotowego mieszkania. Okres niemal 9 miesięcznej bezczynności w faktycznym wyegzekwowaniu warunków zawartych w przedmiotowym orzeczeniu uznać należy więc za opuszczenie lokalu w sposób dobrowolny i trwały, tym samym uzasadniający wydanie decyzji o wymeldowaniu.

Organ zaznaczył, że w postępowaniu o wymeldowanie osoby z miejsca pobytu stałego organ administracji powinien brać pod uwagę stan faktyczny istniejący w dacie opuszczenia przez nią lokalu. Odnosi się to jednak wyłącznie do oceny kwestii dobrowolności opuszczenia lokalu. W szczególności w sytuacji, gdy nie nastąpił powrót do lokalu, okoliczności te są istotne dla ustalenia, czy opuszczenie lokalu wynikało z własnej chęci, czy też zostało spowodowane zdarzeniami, które wymusiły konieczność opuszczenia lokalu, do jakich zaliczyć należy bezprawne działanie innych osób. Natomiast jeśli chodzi o ocenę zamiaru opuszczenia lokalu i jego realizacji, a także trwałości opuszczenia lokalu, nie ulega wątpliwości, że uwzględnieniu podlegają również okoliczności, jakie wystąpiły w późniejszym okresie (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 października 2013 r. II OSK 1182/12). Skoro, jak udowodniono w przedmiotowej sprawce, K. J. opuściła miejsce stałego zameldowania już kilka lat temu i pomimo korzystnego dla siebie orzeczonego wyroku przywracającego naruszone posiadanie spornego mieszkania nie powróciła do niego, trudno uznać, że wymeldowanie jej z przedmiotowego adresu jest niezasadne i godzi w podstawowe normy ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. W ocenie organu odwoławczego strona podjęła dobrowolną decyzję o zmianie swojego adresu zamieszkania, nie starając się właściwie ponownie w nim zamieszkać. Wszelkie inicjatywy poczynione w sprawie w większym stopniu przypisać należy jej matce – L. J. - aniżeli jej samej. Zainteresowana wyprowadziła się z mieszkania dobrowolnie, na długo przed opuszczeniem go przez jej matkę. Co więcej czynnie pomagała jej w przeprowadzce, zgodnie z zeznaniami świadka nie zamieszkując już wówczas pod danym adresem. Wreszcie uzyskała dla siebie pozytywne rozstrzygnięcie Sądu Rejonowego dla [...] w sprawie o przywrócenie naruszonego posiadania i mimo tego nie powróciła pod dany adres. Obecne działania wymienionej ograniczają się właściwie do prób odzyskania do ojca – S. J. - pozostałych w lokalu rzeczy, aniżeli faktycznym w nim zamieszkaniu. Co warte podkreślenia wymieniona oczekuje obecnie na przyznany jej przez Gminę W. lokal socjalny, oczekiwanie to odbywa się jednak poza miejscem stałego zameldowania, dokładnie w lokalu przy ul. [...] we W..

Skargę na powyższą decyzję wniosła K. J. reprezentująca również małoletniego P. W.. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów postępowania mogące mieć wpływ na wynik sprawy: - art. 7, art. 75 i art. 80 k.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego oraz na jego dowolnej ocenie, przekraczającej granice swobodnej oceny dowodów, poprzez wybiórcze potraktowanie materiału dowodowego i pominięcie istotnych okoliczności w sprawie co w konsekwencji doprowadziło do błędnego ustalenia stanu faktycznego.

W związku z powyższym wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej.

W uzasadnieniu skargi skarżąca przedstawiła treść zaskarżonej decyzji oraz zasadnicze motywy jej uzasadnienia.

Podała, że nie godzi się z ustaleniami stanu faktycznego organów, oraz że dokonane ustalenia naruszają przepisy postępowania i mają wpływ na wynik postępowania a co zatem idzie zostały wydane wadliwe decyzji, które powinny być uchylone.

Twierdziła, że opuszczenie lokalu nie ma charakteru trwałego, ani nie nastąpiło dobrowolnie. W kwietniu 2011 r. została wyrzucona wraz z matką i małoletnim bratem J. z przedmiotowego lokalu, zostały w nim rzeczy osobiste i meble.

Już w dniu 5 maja 2011 r. skarżąca złożyła pozew o przywrócenie posiadania i wydania lokalu. Pozytywny dla niej, syna i córki wyrok Sądu Rejonowego dla [...] z dnia 25 kwietnia 2012 r. nie został dobrowolnie zrealizowany przez ojca i jego matkę. W związku z powyższym skarżąca złożyła wniosek do Komornika o wszczęcie egzekucji, która ze względu na czynności podejmowane przez wskazane wyżej osoby była notorycznie utrudniana.

Do wydania kluczy nie doszło również 19 grudnia 2013 r. Ze względu na nieprawidłowości w przebiegu wprowadzania w posiadanie i uniemożliwienie skarżącej zabranie swoich rzeczy złożyła ona 27 grudnia 2013 r. skargę na czynności Komornika. Mimo, że organy miały wiedzę o przeszkodach wyegzekwowania wyroku z dnia 25 kwietnia 2012 r. nie wzięły tych okoliczności pod uwagę.

Skarżąca informowała organ I instancji, że wymelduje się dobrowolnie po przeprowadzeniu egzekucji, która w dalszym ciągu się nie zakończyła, a skarżąca do tej pory nie uzyskała rzeczy które są jej własnością. Z tego powodu nie może zgodzić się ze stwierdzeniem organu, że co prawda podjęła kroki prawne zmierzające do udostępnienia lokalu, jednak okazały się one nieskuteczne. Wszystkie czynności, które podejmuje skarżąca mają oparcie w przepisach prawa, także skarga na czynności Komornika, która jest aktualnie rozpatrywana przez Sąd. Brak zatem podstaw aby stwierdzić, że kroki podjęte przez skarżącą są nieskuteczne.

Skarżąca nie może przyjąć argumentacji organu polegającej na twierdzeniu, że oczekiwanie na lokal socjalny w innym lokalu stanowi przesłankę do stwierdzenia, że dobrowolnie i trwale opuściła lokal.

Zarzuciła, że wątpliwości, na które powołuje się organ II instancji związane z ustaleniami, czy skarżąca dobrowolnie czy niedobrowolnie opuściła przedmiotowy lokal i brak pewności w tym zakresie, nie mogą zostać ocenione pozytywnie, jako okoliczności dające podstawę do orzeczenia o wymeldowaniu z pobytu stałego. Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, a w szczególności wyroku z dnia 25 kwietnia 2012 r. w przedmiocie przywrócenia skarżącej posiadania organy nie powinny mieć wątpliwości, że opuszczenie spornego lokalu nie nastąpiło dobrowolnie.

Na podstawie art. 75 k.p.a. przy ocenie zamiaru opuszczenia stałego miejsca zamieszkania jako przesłanki zameldowania należy uwzględnić wszystkie okoliczności sprawy a wszystkim dopuszczonym w sprawie dowodom należy przyznać równą moc dowodową. Mimo to organy rozstrzygające w niniejszej sprawie większą wiarę dają przesłuchanym świadkom S. J., E. S. czy W. K. aniżeli obiektywnym przesłankom, które na podstawie zgromadzonego materiału są możliwe do stwierdzenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola ta sprowadza się do badania aktów (decyzji, postanowień) lub czynności z zakresu administracji publicznej z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami prawa procesowego. Kontrola nie jest dokonywania z punktu widzenia słuszności. Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwaną dalej p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Dokonana we wskazanym zakresie ocena daje podstawę do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja nie zawiera istotnych uchybień, które uzasadniłyby jej uchylenie (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.).

Materialnoprawną podstawą do rozpoznania skargi jest ustawa z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2006r., Nr 139, poz. 993 ze zm.), w szczególności art. 15 ust. 2 tej ustawy.

Przepis ten brzmi: "organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się."

Wynika z niego, że przesłanką do wymeldowania osoby jest fakt opuszczenia przez nią miejsca pobytu stałego lub czasowego, trwającego ponad 3 miesiące.

Na tle omawianego art. 15 ustawy o ludności i dowodach osobistych praktyka wypracowała jednolity pogląd, według, którego opuszczenie, o którym mówi ten przepis musi mieć charakter dobrowolny i trwały (wyrok NSA z dnia 17 czerwca 2003 r. Sygn. akt V SA 2323/02 Lex nr 159183) a także, że za równoznaczne z opuszczeniem lokalu w rozumieniu powołanego art. 15 ust. 2 omawianej ustawy, należy traktować nie tylko dobrowolne zmiany miejsca pobytu, ale także sytuację, w której osoba dotychczas zameldowana została usunięta z lokalu i do niego niedopuszczona a nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu.

Zatem podstawową kwestią jest zbadanie zamiaru osoby, która ma być wymeldowana, czy nastąpiło opuszczenie lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 cytowanej ustawy.

Ocena tego zamiaru nie może polegać na przyjęciu oświadczeń osoby dotyczących jej woli wewnętrznej z pominięciem czynników obiektywnych. Przez zamiar należy rozumieć nie tylko wolę wewnętrzną, ale wolę dającą się określić na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności.

Według Sądu dla oceny zamiaru istotne znaczenie będzie mieć, czy okoliczności istniejące w sprawie potwierdzają wolę wewnętrzną zainteresowanej osoby, czy też pozostają z nią w sprzeczności. Do okoliczności takich należeć będzie między innymi: koncentracja interesów życiowych w danym miejscu, a także obiektywna możliwość realizacji woli przebywania w nim. Stwierdzić bowiem należy, że sam zamiar stałego pobytu pod oznaczonym adresem nie stanowi jeszcze o zamieszkaniu tam osoby, ale musi być połączony z przebywaniem, które polega na skoncentrowaniu w nim swoich osobistych i majątkowych interesów (wyrok NSA z dnia 19 marca 1981r., SA 314/81, ONSA 1981/1/24; wyrok NSA z dnia 6 lutego 2002 r., SA/Sz 1278/00, wyrok NSA z dnia 7 października 1998 r. SA/Rz 308/96).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy – stwierdzić należy, że decyzja organu odwoławczego – Wojewody D. z dnia [...] maja 2012 r. w świetle zaistniałych okoliczności właściwie oceniła "zamiar" opuszczenia lokalu przez skarżącej.

W tym miejscu stwierdzić należy, że w orzeczeniach ugruntował się pogląd, że o opuszczeniu miejsca stałego pobytu w rozumieniu omawianego art. 15 ust. 2, ustawy można mówić wówczas gdy osoba, której postępowanie dotyczy, fizycznie nie przebywa w lokalu, w którym uprzednio miała zorganizowane centrum życiowe oraz gdy nieprzebywanie w tym lokalu jest wynikiem woli, zamiaru tej osoby (wyrok NSA z dnia 14 maja 2001 r. sygn. akt SA 1496/00 Lex nr 54454). Za miejsce stałego pobytu uważa się miejsca, w którym zainteresowana osoba stale realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe. O istnieniu przesłanki opuszczenia można mówić wtedy gdy całokształt zachowań zainteresowanej osoby będzie wskazywał, iż lokal, w którym była na stałe zameldowana nie jest nadal miejscem koncentracji jej interesów życiowych.

W ocenie Sądu zebrany materiał dowodowy daje podstawę do uznania, że skarżąca wyprowadziła się ze spornego lokalu przy ul. [...] przed kwietniem 2011 r. dobrowolnie.

Wskazują na to powyższe zeznania świadka, W. K., która podała, że skarżąca wyprowadziła się kilka lat temu przed matką. Wyjaśniła, że skarżąca przyszła do lokalu w kwietniu 2011 r. aby pomóc matce w wyprowadzce.

Okoliczność wyprowadzenia się zainteresowanej z lokalu przed kwietniem 2011 r. potwierdziła również E. S. słuchana w charakterze świadka.

Należy również podkreślić, że świadek W. K. słuchana również w charakterze świadka w 2012 r. w sprawie o ochronę naruszonego posiadania, podała, że odwołująca się nie mieszka przy ul. [...] od paru lat.

Podkreślić również należy, że słuchany w charakterze świadka w dniu 30 grudnia 2012 r. w sprawie o ochronę naruszonego posiadania policjant C.S., który interweniował wielokrotnie w mieszkaniu przy ul. [...] i był obecny przy zabieraniu przez matkę skarżącej części jej rzeczy, stwierdził, że lokatorami w tym mieszkaniu była matka odwołującej się i jej były mąż S.. Stwierdził też, że wcześniej mieszkała tam też córka pani L. J., dodał, że chyba się wyprowadziła ale nie wie kiedy.

Ta wypowiedź, choć w ostatnim momencie nie stanowcza, łącznie z zeznaniami wcześniej wymienionych świadków daje ostatecznie podstawę do uznania, że skarżąca wyprowadziła się ze spornego lokalu przed kwietniem 2011 r.

Na marginesie należy też przywołać ustalenia i konkluzje Sądu Okręgowego [...], który stwierdził (str. 5 uzasadnienia), że dziecko odwołującej się, P., nigdy w spornym lokalu nie mieszkał, choć został w nim zameldowany.

Poza sporem pozostaje, że skarżąca w przedmiotowym lokalu nie mieszkała również po kwietniu 2011 r.

Istotne również jest i to, że skarżąca nie zarzuciła w toku niniejszego postępowania, że została zmuszona do wyprowadzenia się przed kwietniem 2011 r. Zatem mając wiedzę, że wyprowadziła się przed tym czasem należy uznać, że wyprowadzka miała charakter dobrowolny.

Zgodzić się należy z organem, że pozostawienie pewnej części rzeczy osobistych i mebli – tak twierdzi skarżąca – nie może stanowić dowodu na fakt zamieszkiwania w spornym lokalu, lub i też przymusu opuszczenia lokalu (wyrok NSA z dnia 6 października 2011 r. II OSK 1478/10).

Drugą okolicznością, faktem, który ma znaczenie dla rozpoznania sprawy jest wyrok eksmisyjny. Zapadł on w I instancji w dniu 28 marca 2011 r. (Sąd Rejonowy [...]). Sąd Okręgowy [...] po rozpoznaniu w dniu 5 czerwca 2011 r. apelacji wnioskodawczyni orzekł eksmisję skarżących i stwierdził uprawnienie do otrzymania lokalu socjalnego.

Zatem skoro zainteresowana nie mieszkała w przedmiotowej nieruchomości i nie mieszka do chwili obecnej to wyrok eksmisyjny sankcjonuje zaistniałą sytuację.

Należałoby dodatkowo rozważyć jaki skutek dla praw skarżącej wywiera wyrok Sądu, o przywrócenie utraconego posiadania. Korzystny w tej sprawie dla skarżącej wyrok ostateczny zapadł w dniu 9 stycznia 2013 r.

Został on orzeczony na podstawie art. 344 kodeksu cywilnego. W postępowaniu opartym na powyższym przepisie i art. 341 kodeksu cywilnego. Sąd bada – ustala ostatni stan posiadania. Nie bada tytułu prawnego powoda do przedmiotu posiadania.

Niewątpliwie orzeczenie Sądu ustalające ostatnie posiadanie i ostatecznie przywracające je nie może chronić skarżącej przed eksmisją orzeczoną prawomocnym wyrokiem. Ten ostatni wyrok stwierdza bowiem brak tytułu prawnego do zamieszkiwania w lokalu.

Orzeczony wyrok eksmisyjny i przyznane w nim prawo do lokalu socjalnego, dało skarżącej podstawę do ubiegania się o przydział lokalu mieszkalnego – socjalnego w Urzędzie Gminy.

Niesporne jest również i to, że skarżąca wystąpiła z wnioskiem o przydział takiego lokalu, i ostatecznie w dacie wydawania decyzji była na liście osób oczekujących, co wynika z pisma Urzędu Gminy.

Jak z powyższego wynika skarżąca nie tylko w chwili obecnej ale również wcześniej nie przejawiała zamiaru zamieszkania w spornym lokalu. Podkreślić należy, że wyrok przywracający utracone posiadanie zapadł w dniu 9 stycznia 2013 r., działania zmierzające do wykonania tegoż wyroku skarżąca podjęła – co wynika z dołączonego pisma do Komornika Sądowego z dnia 28 marca 2013 r. dopiero w maju 2013 r. Niesporne jest, że do chwili obecnej nie podjęto żadnych skutecznych działań w sprawie.

Z okoliczności sprawy wynika, że skarżąca od wielu lat mieszka samodzielnie ze swoją rodziną pod innym adresem niż matka i brat. Zgodzić się należy z organem, że analiza akt sprawy i zebranych dowodów daje podstawę do stwierdzenia, że skarżąca nie angażuje się w działania prawne i faktyczne. Aktywność procesową wykazuje matka skarżącej, która również w niniejszej sprawie jest jej pełnomocnikiem.

Ostatecznie należy stwierdzić, że obiektywne okoliczności, na które wskazuje zainteresowana w skardze świadczą, że skarżąca nie ma zamiaru, woli zamieszkania w spornym lokalu a dąży w zasadzie do odebrania swoich rzeczy znajdujących się w spornym lokalu. Ponadto zebrany materiał dowodowy – przede wszystkim zeznania stron jak i C. S. wskazują, że stosunki między stronami są tak złe, że niemożliwe jest wspólne zamieszkiwanie.

W ocenie Sądu nie zostały również naruszone art. 7, art. 75, art. 77, art. 80 k.p.a.

Przepisy powyższe dotyczą zebrania i oceny materiału dowodowego. Według Sądu materiał dowodowy został zebrany prawidłowo; zostali przesłuchani świadkowie wskazani przez strony, zostały również przesłuchanie strony. Skarga nie wskazuje jakie ewentualnie dowody nie zostały przeprowadzone i że miały one istotne znaczenie dla rozpoznania sprawy.

Nie można również zgodzić się z zarzutem dokonania swobodnej oceny dowodów, dowolności w ocenie zebranego materiału dowodowego. Jak już stwierdzono wcześniej świadkowie, którzy zeznali, że skarżąca nie mieszkała przed kwietniem 2011 r. w lokalu przy ul. [...] są osobami niezainteresowanymi wynikiem sprawy a ponadto świadek C. S. osobą z zewnątrz, funkcjonariuszem policji, który z całą pewnością jest osobą obiektywną.

Mając zatem powyższe na uwadze na podstawie art. 151 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało orzec jak wyżej.