Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SAB/Łd 22/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2021-09-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
658
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Zobowiązano organ do załatwienia wniosku
Powołane przepisy: article: art. 35, art. 36
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 149 par. 1. art 200
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Dnia 22 września 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Monika Krzyżaniak (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Ewa Alberciak Asesor WSA Małgorzata Kowalska po rozpoznaniu w dniu 22 września 2021 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi B. A. na bezczynność Wojewody [...] w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy 1. zobowiązuje Wojewodę [...] do rozpoznania wniosku B. A. z [...] o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy w terminie 30 dni od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że Wojewoda [...] pozostaje w bezczynności w załatwieniu wniosku; 3. stwierdza, że bezczynność Wojewody [...] nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 4. oddala skargę w pozostałym zakresie; 5. zasądza od Wojewody [...] na rzecz strony skarżącej kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

B. A. w piśmie z 17 maja 2021 r. (data nadania: 19 maja 2021 r.) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na bezczynność Wojewody [...] w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy, zarzucając organowi naruszenie art. 6, art. 7, art. 8 § 1, art. 12 § 1 , art. 35 § 1,2 i 3, art. 36 § 1 k.p.a. oraz art. 41 Karty Praw Podstawowych UE, art. 17 Kodeksu Dobrej Praktyki Administracyjnej, art. 2 Konstytucji RP.

Skarżący wniósł o stwierdzenie, że Wojewoda [...] dopuścił się bezczynności z rażącym naruszeniem prawa w związku z uniemożliwieniem uzupełnienia braków formalnych, zobowiązanie organu do załatwienia sprawy w terminie 14 dni od daty otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy oraz przyznanie od Wojewody [...], na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a., sumy pieniężnej w wysokości 500 zł oraz zwrot kosztów sądowych.

W motywach skargi skarżący podniósł, że w dniu 2 marca 2021 r. został nadany pocztą (brak możliwości złożenia wniosku osobiście) do Wojewody [...] wniosek o zezwolenie na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej. Wniosek został doręczony 8 marca 2021 r.

W dniu 21 kwietnia 2021 r. wniesione zostało ponaglenie wraz z wnioskiem do organu o niezwłoczne skierowanie do strony wezwania do uzupełnienia braków formalnych wniosku. Wojewoda [...] do dnia dzisiejszego nie odniósł się do argumentów przytoczonych we wniosku, co narusza zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym. Podanie takie powinno zostać rozpatrzone niezwłocznie, a brak jest podstaw prawnych do jego negatywnego rozpatrzenia, gdyż stanowiłoby to rażące naruszenie prawa.

W odpowiedzi na ponaglenie organ wskazał natomiast, że postępowanie administracyjne wciąż jest na etapie uzupełniania braków formalnych, a skarżący zostanie wezwany do uzupełnienia braków formalnych zgodnie z kolejnością wpływu wniosków do urzędu. Organ powołał się także na zmiany organizacyjne związane ze stanem epidemii oraz braki kadrowe i zaznaczył, że na skutek tych okoliczności termin postępowania może być znacząco przesunięty w czasie względem dnia złożenia dokumentów.

W ocenie strony skarżącej z takim podejściem i argumentacją organu nie sposób się zgodzić, gdyż postawa organu jest nie do pogodzenia z zasadami demokratycznego państwa prawnego, a więc narusza art. 2 Konstytucji RP. Zgodnie z art. 35 § 1 k.p.a., organ administracji publicznej jest obowiązany załatwić sprawę bez zbędnej zwłoki, a § 3 tego art. stanowi, że załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Zgodnie z art. 61 § 3 k.p.a. datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej.

Skarżący zaznaczył, że bieg terminu nie został wstrzymany przez jakąś aktywność organu, a w okresie przewidzianym na przeprowadzenie szczególnie skomplikowanego postępowania, nie podjął żadnego działania w sprawie, poza odpowiedzią na ponaglenie. Organ prowadzący sprawę nie wypełnił również obowiązków, jakie nakłada na niego art. 36 § 1 k.p.a., a mianowicie nie zawiadomił strony o niezałatwieniu sprawy w terminie, wskazując przyczyny zwłoki i wyznaczając nowy termin załatwienia sprawy wraz z pouczeniem o prawie do wniesienia ponaglenia.

Skarżący wyjaśnił, że nie rozumie, dlaczego organ nie odpowiedział na złożone 21 kwietnia 2021 r. żądanie wyznaczenia terminu na uzupełnienie braków formalnych. Pełnomocnik skarżącego wystąpił do organu o udzielenie informacji publicznej na pytanie, na jakiej podstawie prawnej organ ignoruje wnioski o uzupełnienie braków formalnych i uniemożliwia ich uzupełnienie. Z odpowiedzi z dnia 6 maja 2021 r. wynika jedynie, iż "Wojewoda [...] nie ignoruje wniosków o uzupełnienie braków formalnych oraz umożliwia ich uzupełnienie zgodnie z kolejnością wpływu wniosku do organu (art. 8 k.p.a.)", Nie wyjaśniono, co oznacza nieignorowanie takich żądań oraz jaka jest praktyka organu w przypadku ich wpływu. Można się domyślać, że organ odpowiada na takie pisma lub w jakikolwiek sposób kontaktuje się z wnoszącym żądanie. Jeżeli tak jest, to brak odpowiedzi na żądanie wniesione 21 kwietnia 2021 r. stanowi naruszenie zasady pogłębiania zaufania do organów administracji publicznej oraz równego traktowania, wskazane w art. 8 k.p.a. Na ten sam przepis powołał się organ, nie podejmując próby jakiegokolwiek uzasadnienia i wskazania, którą część przepisu ma na myśli. W przepisie tym nie ma mowy o tym, że organy wzywają na uzupełnienie braków formalnych zgodnie z kolejnością wpływu wniosków do urzędu. Strony, która wydaje pieniądze na pomoc prawną, dostarczyła niezbędną dokumentację, wniosła opłaty skarbowe, wykazuje inicjatywę składając żądania, ponaglenia, skargi nie należy jednak traktować tak samo jak stronę, która nie dostarczyła dokumentów, nie wniosła opłat skarbowych i nie podejmuje żadnej aktywności, bowiem stan faktyczny sprawy jest inny, a więc z zasady równości wynika obowiązek rożnego traktowania w różnych stanach faktycznych i prawnych. Nie ma także podstaw, aby twierdzić, że osoby biernie czekające wiele miesięcy są zainteresowane szybkim uzupełnieniem braków formalnych lub wręcz w ogóle wydaniem decyzji. Dla wielu cudzoziemców takie opóźnienia są korzystne, gdyż na przykład mają dodatkowy czas na spełnienie wszystkich wymogów uzyskania zezwolenia na pobyt.

Skarżący podniósł, iż organ powołując się na zmiany organizacyjne związane ze stanem epidemii, nie podał o jakie rozwiązanie chodzi, z jakich okresów, jaka była ich celowość i skutki. Strona podkreśliła także, że organy administracji publicznej nadal są związane ustawowymi terminami na załatwienie spraw. Samo ogłoszenie stanu epidemii lub zagrożenia epidemicznego nie może być samoistną przyczyną nieterminowego załatwiania spraw, bez wydania aktu prawnego, który zawiesza bieg terminów. Postępowanie w sprawie zostało wszczęte 8 marca 2021 r, czyli ponad 2 miesiące przed złożeniem skargi i przez cały ten czas organ pozostaje bezczynny i lekceważy obowiązujące prawo. Strona skarżąca powołując się dalej na wyrok WSA w Poznaniu z 20.10.2020 r. (sygn. II SAB/Po 80/20) oraz WSA w Łodzi z 26.03.2019 r. (sygn. III SAB/Łd 2/19) podkreśliła, że w orzeczeniach tych sądy wskazały, że braki kadrowe, trudności organizacyjne i lokalowe organu związane ze znaczną ilością wpływających i oczekujących na rozpoznanie spraw nie stanowi okoliczności tłumaczących przewlekły sposób prowadzenia postępowania przez organ. Obowiązkiem organów państwowych jest takie zorganizowanie pracy, a także przeznaczenie takich sił i środków, by sprawnie realizować nałożone na nie zadania. Strona postępowania administracyjnego nie może natomiast ponosić negatywnych konsekwencji zaniechań organów państwowych.

Podsumowując powyższe skarżący stwierdził, że Wojewoda [...] pozostaje w bezczynności i dokonuje rażącego naruszenia przepisów prawa. Mając na względzie powyższe, skarżący wniósł o zastosowanie środka dyscyplinującego w postaci przyznania sumy pieniężnej w kwocie 500 złotych od Wojewody [...]. Kwota ta, oprócz zmotywowania Wojewody [...] do rzetelnej pracy i respektowania obowiązującego prawa, pomoże pokryć koszty pomocy prawnej, z jakiej skarżący musiał skorzystać w związku nierespektowaniem prawa przez organ.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie. Organ wyjaśnił, że akta sprawy B. A. znajdują się na etapie uzupełnienia braków formalnych. Jako przesłankę pobytu cudzoziemiec wskazał studia. Pełnomocnik strony w dniu 21 kwietnia 2021 roku przesłał wniosek do urzędu o niezwłoczne uzupełnienie braków formalnych w terminie 7 dni od dnia otrzymania pisma. Wraz z żądaniem pełnomocnika o niezwłoczne uzupełnienie braków formalnych wpłynęło także ponaglenie do Szefa Urzędu, które zostało przekazane do organu II instancji. Następnie, w dniu 20 maja 2021 r. wpłynęła skarga na bezczynność do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.

Wojewoda [...] wskazał, iż z myślą o przyspieszeniu rozpatrywania spraw klientów w dniu 31 maja 2021 r. ruszyła bezpośrednia obsługa klienta. Za pośrednictwem zapisów przez stronę internetową http://www.rezerwacie.lodzkie.eu można z dnia na dzień umówić się na uzupełnienie braków formalnych złożonych już wniosków jak i bezpośrednio złożyć wnioski wraz z uzupełnieniem braków formalnych i merytorycznych. Organ wyjaśnił również, że sposób prowadzenia sprawy dotyczącej ww. cudzoziemca nie wynika ze złej woli pracowników Wydziału Spraw Obywatelskich i Cudzoziemców, ale jest skutkiem panującego w okresie prowadzonego postępowania stanu epidemii, wprowadzonymi ograniczeniami zarówno w bezpośredniej obsłudze klientów przez Urząd, jak i zmienionym systemem pracy organu, co ma na celu ochronę zdrowia pracowników i klientów Urzędu oraz zapobieganie rozprzestrzeniania się koronawirusa SARS-Co-V-2, a także niedostosowanej obsady kadrowej do liczby wpływających spraw. Wydłużenie rozpatrzenia sprawy również jest spowodowane tym, że w okresie marzec-kwiecień 2021 r. większość pracowników Oddziału cudzoziemców do spraw legalizacji pobytu miało pozytywne wyniki testów na koronawirusa SARS-Co-V-2 PCR i pracownicy przebywali na kwarantannie. Ponadto, szybkość prowadzonego postępowania skutkująca wydaniem decyzji administracyjnej uzależniona jest od liczby wniosków o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy wpływających do tutejszego Wydziału oraz braków kadrowych, co powoduje że termin wszczęcia postępowania może być znacząco przesunięty w czasie względem dnia złożenia dokumentów. Każda sprawa wymaga już na etapie wszczęcia postępowania dochowania należytej staranności oraz wnikliwej analizy wszystkich złożonych dokumentów celem uniknięcia ewentualnych błędów mogących powodować w przyszłości stwierdzenie nieważności rozstrzygnięcia w oparciu o błędnie przeprowadzone postępowanie i zgromadzony materiał dowodowy. Obecnie na jednego pracownika oddziału cudzoziemców przypada około 400 spraw bieżących. Tym samym Wojewoda [...] podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył co następuje:

Skarga jest częściowo zasadna.

Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.

Stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany wskazanymi przez stronę skarżącą zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Zgodnie z art. 119 pkt 4 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Taka sytuacja zaistniała w rozpatrywanej sprawie.

Odpowiednio do art. 149 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności. Jednocześnie, na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a., sąd stwierdza, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Na podstawie § 2 art. 149 sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.

W myśl art. 53 § 2b p.p.s.a., skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu.

Stosownie do art. 37 § 1 k.p.a. na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub w przepisach szczególnych, ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność), lub gdy postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość), stronie służy ponaglenie do organu wyższego stopnia, a jeżeli nie ma takiego organu – do organu prowadzącego postępowanie. W niniejszej sprawie skarżący wyczerpał środki zaskarżenia w toku postępowania administracyjnego, czyniąc zadość art. 53 § 2b p.p.s.a., tj. skarga została wniesiona po uprzednim złożeniu ponaglenia, które skierowane zostało do właściwego organu.

Istota skargi na bezczynność polega na tym, że sąd uwzględniając skargę, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa lub stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności w prowadzonym postępowaniu (art. 149 § 1 p.p.s.a.). Instytucja skargi na bezczynność ma więc na celu doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Oceniając, czy organ pozostaje w bezczynności sąd bierze pod uwagę sytuację istniejącą w dacie orzekania. Wydanie przez organ decyzji lub innego aktu wyłącza możliwość uwzględnienia skargi na bezczynność. Tym samym, jeżeli w toku postępowania sądowoadministracyjnego, przed dniem orzekania w sprawie ze skargi na bezczynność, organ administracji publicznej wyda akt lub podejmie czynność, których domagała się strona, to przestaje być w bezczynności.

Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie B. A. uczynił bezczynność Wojewody [...] w rozpatrzeniu wniosku skarżącego, złożonego w dniu 4 marca 2021 r., o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Dokonując kontroli zarzucanej przez skarżącego bezczynności w oparciu o wyżej wskazane kryterium Sąd uznał, że wniesiona skarga zasługuje na uwzględnienie.

Należy wskazać, że zgodnie z zasadą szybkości postępowania (art. 12 k.p.a.), organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (§ 1). Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione bezzwłocznie (§ 2). Przepisy ustawy Kodeks postępowania administracyjnego wprowadzają następujące terminy załatwienia sprawy: "bez zbędnej zwłoki" (art. 35 § 1 k.p.a.), "niezwłocznie" (§ 2 tego artykułu), gdy sprawa może być rozpatrzona w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ, "w ciągu miesiąca", jeżeli załatwienie sprawy wymaga postępowania wyjaśniającego (§ 3 zd. pierwsze tego artykułu), "nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania" (§ 3 zd. drugie ww. artykułu), gdy sprawa jest szczególnie skomplikowana. Do terminów określonych powyżej nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo przyczyn niezależnych od organu (art. 35 § 5 k.p.a.).

W przypadku niezałatwienia sprawy w terminie, zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 35 § 2 k.p.a.).

Stosownie zaś do treści art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a., o stanie bezczynności można mówić, gdy nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. Powyższe pozwala przyjąć, że sądowa ocena stanu bezczynności ogranicza się do ustalenia, że sprawy nie załatwiono w terminie ustawowym (wynikającym z art. 35 k.p.a. lub przepisów szczególnych) albo wyznaczonym przez organ (zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a.). Bieg któregokolwiek z ww. terminów chroni organ przed zarzutem bezczynności. Oznacza to, że przedmiotem skargi na bezczynność jest wyłącznie ocena zachowania organu w postępowaniu administracyjnym przez pryzmat terminowości i ma na celu wymuszenie na organie podjęcia wymaganej prawem czynności lub aktu.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że z bezczynnością lub przewlekłym prowadzeniem sprawy przez organ administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten - mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności wskazanych w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. (por. np. wyrok NSA z 05.07.2012 r. sygn. akt II OSK 1031/12, publ. CBOSA). Dla stwierdzenia stanu bezczynności lub przewlekłości organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy stan ten był zawiniony przez organ, czy też nie.

W ocenie Sądu, Wojewoda [...] nie załatwił w terminie sprawy z wniosku strony skarżącego, dopuszczając się w tym zakresie bezczynności. Stan ten trwał na dzień wydania wyroku.

Z akt kontrolowanego postępowania wynika, że B. A. w dniu 4 marca 2021 r. (nie zaś jak wskazuje w skardze - 2 marca 2021 r.) nadał pocztą do Wojewody [...] wniosek o zezwolenie na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej. Wniosek został doręczony organowi 8 marca 2021 r.

W dniu 21 kwietnia 2021 r. wniesione zostało ponaglenie wraz z wnioskiem o niezwłoczne skierowanie do strony wezwania do uzupełnienia braków formalnych wniosku. W odpowiedzi na ponaglenie z 28 kwietnia 2021 r. organ wskazał, że postępowanie administracyjne wciąż jest na etapie uzupełniania braków formalnych, a skarżący zostanie wezwany do uzupełnienia braków formalnych zgodnie z kolejnością wpływu wniosków do urzędu. Organ powołał się także na zmiany organizacyjne związane ze stanem epidemii oraz braki kadrowe oraz, że na skutek tych okoliczności termin postępowania może być znacząco przesunięty w czasie względem dnia złożenia dokumentów. Zauważyć należy, że od chwili wpływu wniosku do organu, tj. od 8 marca 2021 r., a także mimo ponaglenia skarżącego z dnia 21 kwietnia 2021 r. - do dnia wniesienia skargi organ nie podejmował żadnych czynności zmierzających do rozpoznania wniosku, a zatem w niniejszej sprawie organ niewątpliwe pozostawał w bezczynności w ww. okresie.

W powyższych okolicznościach faktycznych sprawy uznać należy, że po stronie organu wystąpiły przesłanki pozwalające stwierdzić bezczynność organu w prowadzeniu postępowania, o czym Sąd orzekł w pkt 2 sentencji wyroku. Należy bowiem wskazać, że organ nie załatwił sprawy w terminie określonym w art. 35 § 1 k.p.a.

Sprawa o udzielenie cudzoziemcowi pozwolenia na pobyt czasowy wymaga podjęcia szeregu czynności wyjaśniających, mających na celu stwierdzenie spełnienia licznych warunków aby uzyskać powyższe zezwolenie W postępowaniu tym weryfikowane między innymi, czy cudzoziemiec nie stanowi zagrożenia dla obronności lub bezpieczeństwa państwa albo ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego, co związane jest z koniecznością uzyskania informacji od komendanta oddziału Straży Granicznej, komendanta wojewódzkiego Policji oraz Szefa ABW (art. 109 u.c.), na co organy te mają termin 30 dniowy na udzielenie odpowiedzi z możliwością jego przedłużenia do 60 dni. Powoduje to, iż niewątpliwie załatwienie sprawy o zezwolenie na pobyt cudzoziemca nie jest możliwe niezwłocznie, czy też w terminie jednego miesiąca. Podkreślić należy, że zakwalifikowanie sprawy jako wymagającej dłuższego postępowania wyjaśniającego należy uznać za dyskrecjonalne uprawnie organu, a ponadto nie jest wymagane dokonanie jakiejkolwiek czynności formalnej związanej z przedłużeniem podstawowego miesięcznego terminu (por. R. Hauser, M. Wierzbowski (red), K.p.a. C.H. Beck 2014, t. 7 do art. 35). Biorąc pod uwagę datę złożenia wniosku niespełniającego wszystkich wymogów formalnych, konieczność wystąpienia z zapytaniem do ABW KWP i KNOSG i oczekiwania na odpowiedź, załatwienie sprawy nie powinno nastąpić później niż w terminie 2 miesięcy (art. 35 § 3 k.p.a.). Trzeba bowiem pamiętać, iż wniosek skarżącego dotknięty był brakami formalnymi (m.in. nie został złożony osobiście, lecz przesłany pocztą – wymóg z art. 105 ust. 1 u.c. ) oraz nie została uiszczona opłata skarbowa (wymóg z art. 6 ust. 1 pkt 3 u.o.s. w zw. pkt III. załącznika do u.o.s). Organ w związku z tym powinien skierować wezwanie do pełnomocnika skarżącego - zgodnie z art. 261 § 2 k.p.a. - do uiszczenia tej opłaty w terminie 14 dni, pod rygorem zwrotu wniosku.

Postępowanie trwało ponad 2 miesiące, a zatem bezspornie doszło do przekroczenia terminu o którym mowa w przepisie art. 35 § 3 k.p.a. Podkreślić trzeba, że nie do zaakceptowania jest sytuacja w której organ nie wydając decyzji w sprawie nie informuje strony o przyczynach braku rozstrzygnięcia i nie informuje o przewidywanym, nowym terminie wydania decyzji. Takie postępowanie organu pozostaje w sprzeczności z zasadą szybkości postępowania wyrażoną w art. 12 k.p.a. Podważa ono również wyrażoną w art. 8 k.p.a. zasadę prowadzenia postępowania administracyjnego w sposób pogłębiający zaufanie obywateli do organów Państwa. W związku z powyższym zarzut bezczynności organu przy rozpoznawaniu wniosku skarżącego należało uznać za w pełni uzasadniony.

Sąd nie znalazł żadnych okoliczności, które mogłyby usprawiedliwić opisane wyżej nieprawidłowości w działaniu organu. Trzeba także wskazać, że Sądowi z urzędu znana jest sytuacja organu związana z ilością wpływających spraw i trudnościami kadrowymi. W orzecznictwie utrwalone jest stanowisko, że bez znaczenia dla uznania, że organ działał przewlekle są ewentualne kłopoty kadrowe danej jednostki, choć oczywiście znaczący wzrost ilości wpływających wniosków przy zbyt małej obsadzie urzędników może powodować opóźnienia w rozpoznaniu wniosków i rejestrowaniu wydanych decyzji. Rzeczą organu jest jednak takie zorganizowanie pracy w podległym urzędzie aby wiążące organ terminy z k.p.a. były dotrzymywane (np. wyrok z 16 stycznia 2019 w sprawie III SAB/Po 22/18 LEX nr 2617144). Jak stwierdził WSA we Wrocławiu w sprawie III SAB/Wr 90/2018 (LEX nr 2579192) właściwa organizacja zadań i zapewnienie odpowiedniej kadry należy do zadań publicznych, które nie mogą być realizowane ze szkodą dla jednostki. Trudności związane ze znacznym zwiększeniem ilości wniosków cudzoziemców o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy nie są okolicznościami nowymi, które mogłyby organ zaskoczyć i paraliżować jego pracę, gdyż te tendencje występują od ponad trzech lat i był to wystarczający czas, by stworzyć organizacyjne warunki niezbędne do rozpatrywania wniosków w rozsądnym terminie. Dlatego też obecnie nie może ono stanowić usprawiedliwienia dla sytuacji znacznych opóźnień w rozpatrywaniu wniosków. Opóźnienia w rozpoznaniu sprawy nie usprawiedliwia również trwający obecnie w kraju stan epidemii wywołany wirusem COVID-19 (por. wyrok WSA we Wrocławiu z 19 sierpnia 2021 r., III SAB/Wr 215/21, dostępne na CBOSA).

W niniejszej sprawie bezsporne pozostaje zatem, że wniosek skarżącego o udzielenie zezwolenia nas pobyt czasowy nie został przez organ rozpoznany do dnia wydania wyroku, czego organ sam nie kwestionował. Tym samym przekroczony został termin przewidziany dla załatwienia sprawy szczególnie skomplikowanej, wynoszący dwa miesiące od dnia wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 k.p.a.). Wobec powyższego Sąd stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności w załatwieniu wniosku skarżącego (pkt 2 wyroku).

Stwierdzona bezczynność skutkowały obowiązkiem zobowiązania organu administracji publicznej do załatwienia sprawy wszczętej wnioskiem skarżącego, dlatego Sąd zakreśla ten termin na 30 dni od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a.).

Jednocześnie Sąd stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt 3 wyroku). Wskazać należy, że istotą rażącego naruszenia prawa jest pozbawiona jakichkolwiek wątpliwości, oczywistość stwierdzonego naruszenia. Ocena ta powinna być dokonywana z uwzględnieniem wszelkich okoliczności konkretnej sprawy, w tym czasu bezczynności, jak i jej powodów. Rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a. oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności, oczywistego lekceważenia wniosków strony i jawnego natężenia braku woli do załatwienia sprawy, jak i w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa. Istotą rażącego naruszenia prawa jest bowiem pozbawiona jakichkolwiek wątpliwości oczywistość stwierdzonego naruszenia (zob. wyrok NSA: z dnia 4 czerwca 2019 r., sygn. akt II OSK 3374/18; z dnia 6 sierpnia 2019 r., sygn. akt II OSK 1802/19). Nie jest zatem wystarczające samo przekroczenie ustawowych terminów, ale musi być ono znaczne, bądź też przejawiać się w całkowitym braku reakcji na wniosek strony.

W ocenie Sądu w niniejszej sprawie stan bezczynności nie miał charakteru rażącego naruszenia prawa, bowiem trwał stosunkowo krótko. Działanie organu nie było zamierzone. Po stronie organu nie było celowego unikania rozpoznania wniosku, nie miało także miejsca celowe lekceważenie wniosku, ani zła wola organu w rozpoznaniu wniosku. Nierozpoznanie wniosku strony wynikało z ilości wpływających spraw i trudnościami kadrowymi i choć okoliczności te nie mają wpływu dla oceny przekroczenia terminów określonych w k.p.a. i nie stanowią okoliczności wyłączających stwierdzenie bezczynności, czy przewlekłości w załatwieniu sprawy, to dla oceny, czy stan bezczynności miał charakter rażącego naruszenia prawa nie pozostają bez znaczenia. Zdaniem Sądu brak podjęcia działania w zakresie wniosku strony nie świadczy o złej woli organu, poważnym zaniedbaniu, ani nie przesądza o lekceważącym traktowaniu skarżącego i ciążących na organie obowiązkach. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Łódzki wskazał przy tym, iż z myślą o przyspieszeniu rozpatrywania spraw klientów, w dniu 31 maja 2021 r. ruszyła bezpośrednia obsługa klienta. Za pośrednictwem zapisów elektronicznych przez stronę internetową http://www.rezerwacie.lodzkie.eu można z dnia na dzień umówić się na uzupełnienie braków formalnych złożonych już wniosków jak i bezpośrednio złożyć wnioski wraz z uzupełnieniem braków formalnych i merytorycznych. Z tych też względów uznać należało, że nie mamy do czynienia z rażącym naruszeniem prawa.

Odnosząc się do żądania przyznania na rzecz strony sumy pieniężnej to stwierdzić należy, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych przyznanie sumy pieniężnej i wymierzenie grzywny jest dodatkowym środkiem o charakterze dyscyplinująco-represyjnym, który powinien być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy. W przedmiotowej sprawie Sąd uznał, że nie ma podstaw do uwzględnienia wniosku i przyznania na rzecz strony sumy pieniężnej. W sprawie nie doszło bowiem do rażącego naruszenia przepisów postępowania, a w uzasadnieniu skargi nie powołano żadnych szczególnych okoliczności dotyczących strony, uzasadniający przyznanie sumy pieniężnej, w szczególności odnoszących się do doznanej krzywdy i uszczerbku w związku z nierozpoznaniem wniosku w terminie.

Wskazać należy, że przyznanie sumy pieniężnej ma charakter przede wszystkim prewencyjny i kompensacyjny służąc zadośćuczynieniu za krzywdę, jaką strona poniosła wskutek wadliwe działającej administracji publicznej. Otrzymana kwota ma zrekompensować negatywne przeżycia związane z niezałatwieniem sprawy w terminie, z naruszeniem prawa do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki oraz niedogodności, jakich strona doznała na skutek bezczynności organu administracji. W ocenie Sądu, przyznania sumy pieniężnej nie uzasadnia zdawkowo podnoszona przez stronę okoliczność poniesienia przez nią kosztów związanych z udzieleniem jej w toku postępowania administracyjnego pomocy prawnej. Przyznanie sumy pieniężnej, jak zaznaczono wyżej, obok funkcji prewencyjnej pełni funkcję kompensacyjną, mającą na celu wyrównanie uszczerbku (krzywdy, straty), jakich doznała strona na skutek bezczynności organu administracji, które to okoliczności powinny zostać wyraźnie wskazane i uzasadnione przez stronę skarżącą w treści wnoszonej skargi (wyroki NSA z: 19.12.2017 r., sygn. akt I OSK 1685/17, 03.07.2018 r., sygn. akt II OSK 2954/17, publ. CBOSA). Jak wskazał NSA w wyroku z 29.04.2020 r. sygn. akt I OSK 3094/19 (publ. CBOSA), "wniosek o przyznanie sumy pieniężnej winien zawierać uzasadnienie, w którym strona skarżąca, domagająca się przyznania sumy pieniężnej powinna wskazać na zakres uszczerbku, straty lub krzywdy wywołanej bezczynnością. Aktywność sądu jest w takim przypadku uwarunkowana przede wszystkim wskazaną przez skarżącego argumentacją." Skarżący, nie podał żadnych konkretnych okoliczności wskazujących na fakt poniesienia przez niego uszczerbku, straty czy krzywdy, które są wynikiem bezczynności organu, a które wymagałyby zrekompensowania. Zdaniem Sądu, żądaniu sumy pieniężnej, winno towarzyszyć szczegółowe uzasadnienie odnoszące się do konkretnych okoliczności, uzasadniających żądanie przyznania podanej w skardze sumy pieniężnej. Sąd, w braku wskazania tych okoliczności, okoliczności takich nie znajduje. Tym samym Sąd uznał, że brak jest podstaw do przyznania na rzecz skarżącego sumy pieniężnej i w tej części skargę oddalił na podstawie art. 151 p.p.s.a. (pkt 4 wyroku).

O kosztach postępowania (pkt 5 sentencji wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a., zasądzając na rzecz skarżącego kwotę 100 zł tytułem uiszczonego wpisu sądowego od skargi.

R.T-M.