Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 687/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2007-04-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6335 Zwrot nienależnego świadczenia
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Paweł Miładowski Sędziowie WSA Maciej Dybowski (spr.) As. sąd. Izabela Kucznerowicz Protokolant st.sekr.sąd. Justyna Frankowska po rozpoznaniu w wydziale IV na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2007r. sprawy ze skargi L.Z. na decyzję Wojewody z dnia [...]nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego zasiłku. oddala skargę /-/ I. Kucznerowicz /-/ P. Miładowski /-/ M. Dybowski AT


UZASADNIENIE

sygn. IV SA/Po 687/06

U Z A S A D N I E N I E

I. Decyzją z dnia [...] września 2000 r. nr [...] działający z upoważnienia Starosty W. p.o. Kierownika Powiatowego Urzędu Pracy, na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 2, art. 23 ust. 1 i 2, art.24, art. 25 i art. 6 pkt 6 lit. a i b ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (t. j. Dz. U. 25/97/128 ze zm.), orzekła o: uznaniu L.Z. z dniem [...] września 2000 r. za osobę bezrobotną i przyznaniu prawa do zasiłku od dnia [...] września 2000 r . w wysokości [...] zł miesięcznie.

II. Postanowieniem z dnia [...] września 2002 r. nr [...]działający z upoważnienia Starosty W. Kierownik Powiatowego Urzędu Pracy na podstawie art. 145 § 1 pkt 5, art. 147, art. 149 § 1 i art. 150 kpa, wznowił z urzędu postępowanie w sprawie nienależnie pobranego zasiłku przez L.Z. i uchylenia decyzji o przyznaniu prawa do zasiłku zakończonej decyzją ostateczną Powiatowego Urzędu Pracy w W. z dnia [...] września 2000 r. nr [...] i z dnia [...] września 2001 r. nr [...].

III. Działający z upoważnienia Starosty W. Dyrektor Powiatowego Urzędu Pracy decyzją z dnia [...] października 2002 r. nr [...], na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 kpa uchylił decyzję własną z dnia [...] września 2000 r. nr [...], którą przyznał L.Z. status osoby bezrobotnej i zasiłek dla bezrobotnych od dnia [...] września 2000 r.; na podstawie art. 13 ust. 3 pkt 1, art. 6 ust. 1 pkt 6 lit. c), art. 26 i art. 28 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (t. j. Dz. U. 6/01/56 ze zm., dalej uzpb), orzekł o: utracie przez L.Z. statusu osoby bezrobotnej od dnia [...] września 2000 r. i prawa do zasiłku od dnia [...] września 2000r.; zwrocie nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych w wysokości [...] zł w terminie 14 dni od daty doręczenia niniejszej decyzji.

Decyzją z dnia [...] listopada 2002 r. nr [...]Wojewoda na podstawie art. 127 § 1 i 2, art. 138 § 1 pkt 1 kpa, art. 6c ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (t. j. Dz. U. 6/01/56 ze zm.) utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] października 2002 r. nr [...].

Prawomocnym wyrokiem z dnia 12 kwietnia 2005 r.- sygn. 4/II SA/Po 2973/02 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę L.Z. na decyzję Wojewody z dnia [...] listopada 2002 r. nr [...]. Wyrok ów stał się prawomocny dnia [...] stycznia 2006 r., na skutek odrzucenia skargi kasacyjnej L.Z. postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 stycznia 2006 r.- sygn. I OSK 744/05.

IV. Decyzją z dnia [...] czerwca 2006 r. nr [...] działający z upoważnienia Starosty W. Dyrektor Powiatowego Urzędu Pracy (dalej Dyrektor PUP), na podstawie art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. d i art. 76 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. 99/04/1001 ze zm., dalej upz) odmówił L.Z. umorzenia nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych w kwocie [...]zł. W uzasadnieniu powołał się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 12 kwietnia 2005 r.- sygn. akt 4/II SA/Po 2973/02, prawomocny z dniem [...] stycznia 2006 r., którym "orzeczono, że pobierany przez L.Z. zasiłek dla bezrobotnych w okresie od [...] września 2000 r. do [...]września 2001 r. był świadczeniem nienależnym i podlega zwrotowi". Po rozstrzygnięciu sprawy Strona została poinformowana o konieczności zwrotu nienależnie pobranego świadczenia i o możliwości wnioskowania o odroczenie płatności, rozłożenie na raty bądź częściowe lub całkowite jej umorzenie. Powiatowa Rada Zatrudnienia w W. na posiedzeniu dnia [...] marca 2006 r. negatywnie zaopiniowała wniosek L.Z. o umorzenie świadczenia. Dyrektor PUP uznał, że wobec Zainteresowanej nie zachodzi żadna z przesłanek umorzenia świadczenia.

W odwołaniu od decyzji L.Z. wskazała, że dnia [...] września 2000 r. zarejestrowała się w PUP w W. jako bezrobotna, a dnia [...] września 2000 r. dostarczyła do PUP zaświadczenie o dochodach. Wskazując, że dopiero [...] września 2000 r. została wydana decyzja o przyznaniu zasiłku wywodziła, ze PUP miał 4 dni na określenie, czy należy się Jej zasiłek czy nie. Podniosła, że nie rozumie dlaczego po 4 latach zażądano zwrotu zasiłku, skoro nic się nie zmieniło bo dochód pozostał dochodem jaki przedstawiła; nie rozumie, dlaczego ma ponosić konsekwencje pomyłki urzędniczki z PUP. W okresie, w którym pobierała zasiłek, była w trakcie rozwodu i miała na utrzymaniu troje dzieci chorych na astmę. Nie stać Jej finansowo na zapłacenie takiej kwoty- utrzymanie dzieci, ich wykształcenie, kredyt na dom i remont domu pochłaniają te dochody, które ma.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2006 r. nr [...]Wojewoda, na podstawie art. 127 § 1 i 2, art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] czerwca 2006 r. nr [...].

W uzasadnieniu Wojewoda wskazał, że L.Z. dnia [...] września 2000 r. została zarejestrowana jako bezrobotna w Powiatowym Urzędzie Pracy w W. Decyzją z dnia [...] września 2000 r. przyznano Stronie status osoby bezrobotnej i prawo do zasiłku dla bezrobotnych. W maju 2002 r. Zainteresowana złożyła wniosek o przyznanie zasiłku rodzinnego, wskazując w oświadczeniu o osiągniętych dochodach kwotę [...]zł. PUP wystąpił do Urzędu Skarbowego w W. o podanie dochodów, jakie L.Z. osiągnęła w 2000 i 2001 r. Urząd Skarbowy wskazał, że dochód strony z tytułu najmu w 2000 r. wyniósł [...] zł a w 2001 r. [...] zł. W związku z poczynionymi ustaleniami, postanowieniem z dnia [...] września 2002 r. wznowiono postępowanie w sprawie L.Z. Decyzją z dnia [...] października 2002 r. orzeczono o: utracie przez Stronę statusu osoby bezrobotnej od dnia [...] września 2000 r. i prawa do zasiłku od dnia [...] września 2000 r.; obowiązku zwrotu nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych w wysokości [...] zł w terminie 14 dni od daty doręczenia decyzji. Decyzją z dnia [...] listopada 2002 r. nr [...] Wojewoda utrzymał decyzję z dnia [...] października 2002 r. w mocy. Wyrokiem z dnia [...] kwietnia 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę L.Z. od tej decyzji Wojewody. Dnia [...] marca 2006 r. L.Z. wniosła w PUP o umorzenie nienależnie pobranego świadczenia w kwocie [...] zł. Organ I instancji, po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, decyzją z [...] czerwca 2006 r. odmówił umorzenia nienależnie pobranego świadczenia w kwocie [...] zł. Wniosek L.Z. o umorzenie nienależnie pobranego świadczenia został zgodnie [...] z przepisami ustawy o promocji zatrudnienia przedstawiony Powiatowej Radzie do Spraw Zatrudnienia w W., która na posiedzeniu dnia [...] marca 2006 r. zaopiniowała go negatywnie. Po zapoznaniu się dokumentacją przedłożoną przez PUP Wojewoda stwierdził, że organ I instancji zasadnie orzekł o odmowie umorzenia nienależnie pobranego świadczenia.

V. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Skarżąca powtórzyła argumenty zawarte w odwołaniu od decyzji organu I instancji. W szczególności Skarżąca wskazała, że [...] września 2000 r. zarejestrowała się jako bezrobotna, [...] września 2000 r. dostarczyła zaświadczenie o dochodach a [...] września 2000 r. otrzymała decyzję o uznaniu Jej za bezrobotną- dlaczego wówczas PUP uznał, że Zainteresowana spełnia warunki bycia bezrobotną. Dnia [...] lipca 2001 r. ponownie złożyła w PUP zaświadczenie o dochodach i nadal otrzymywała zasiłek dla bezrobotnych i świadczenie rodzinne. Podniosła wątpliwość, dlaczego PUP dopiero [...] września 2002 r. "odczytał" zaświadczenie o jej dochodach i dlaczego ma Ona ponosić karę za nieznajomość przepisów i bezmyślność pracowników PUP. Wojewoda błędnie powołuje, że dostarczyła informację o dochodach w 2002 r., gdy Zainteresowana złożyła je w 2000 r. Skarżąca zarzuciła, że z rażącym naruszeniem prawa- zwłaszcza art. 148 § 1 kpa- wznowiono postępowanie. Podniosła, że wraz z zasiłkiem dla bezrobotnych otrzymała zasiłek pielęgnacyjny i zasiłki rodzinne na dzieci a teraz musi zwracać kwoty tych zasiłków. W aktach sprawy brak Jej zaświadczenia o dochodach z [...] września 2000 r. PUP żądał, by dostarczyła z ZUS zaświadczenie o wstrzymaniu świadczeń rodzinnych i pielęgnacyjnych; do stycznia 2003 r. musiała składać podpis w PUP na karcie potwierdzeń gotowości do pracy. Nadto Skarżąca powołała art. 28 ust. 3 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (t. j. Dz. U. 58/03/514 ze zm., dalej uzpb) i art. 76 ust. 3 upz wywodząc z przywołanych przepisów, że roszczenia PUP ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat od dnia ich wypłaty.

W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się bezzasadną.

1. Sąd administracyjny dokonuje kontroli decyzji organów administracji publicznej jedynie w zakresie ich zgodności z prawem (art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych- Dz.U. 153/02/1269 ze zm. w zw. z art. 3 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi- Dz.U. 153/02/1270 ze zm.- dalej ppsa).

2. Przedmiotem postępowania sądowoadministracyjnego w niniejszej sprawie jest

kontrola zgodności z prawem decyzji o odmowie umorzenia, przez organy administracji, nienależnie pobranego przez L.Z. zasiłku dla bezrobotnych. Zgodnie z art. 171 ppsa, wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku ze skargą stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia. Orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby ( art. 170 ppsa). Powagą rzeczy osądzonej objęta jest sentencja orzeczenia. Z uwagi na to, że istota sądowej kontroli wyraża się w ocenie prawnej, wyrażonej w orzeczeniu sądu administracyjnego, ta zaś jest zawarta w jego uzasadnieniu- powagą rzeczy osądzonej są objęte również motywy wyroku ( J. P. Tarno "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz" W. Pr. 2006 s. 357 uw. 2 i 3, s. 358 uw. 2 ). W szczególności na mocy prawomocnego wyroku Sądu Administracyjnego dochodzi także do prekluzji stanu faktycznego. Z uwagi na art. 134 § 1 ppsa, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 12 kwietnia 2005 r.- 4/II SA/Po 2973/02 wiąże Sąd orzekający w niniejszej sprawie co do zgodności z prawem decyzji Wojewody z dnia [...] listopada 2002 r., decyzji ją poprzedzającej i postanowienia z dnia [...] września 2002 r.

3. Postępowanie sądowoadministracyjne w sprawie ze skargi na decyzję o

odmowie umorzenia nienależnie pobranego świadczenia, nie służy weryfikacji postępowania zakończonego ostateczną i prawomocną decyzją Wojewody z dnia [...] listopada 2002 r. nr [...] o utracie statusu osoby bezrobotnej i zwrotu nienależnie pobranego zasiłku. W szczególności Skarżąca nie może skutecznie w niniejszym postępowaniu podnosić, że organ I instancji niezasadnie podjął postępowanie, skoro postanowienie z dnia [...] września 2002 r. nr [...] mogło być zaskarżone wyłącznie w odwołaniu od decyzji z dnia [...] października 2002 r. nr [...] (art. 141 § 1, art. 142 i art. 149 § 1 i 2 kpa; B. Adamiak w: "Kpa. Komentarz" CH BECK 2006 s. 673- 674 nb 1-4). W decyzji z dnia [...] listopada 2002 r. Wojewoda trafnie wskazał, że art. 148 kpa jest skierowany do stron postępowania i ma zastosowanie gdy wznowienie postępowania ma nastąpić na wniosek strony; art. 148 kpa nie ma zastosowania przy wznowieniu postępowania z urzędu; takie wznowienie postępowania ograniczone jest pięcioletnim terminem od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji (art. 146 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 kpa). Oddalenie przez Wojewodę decyzją z dnia [...] listopada 2002 r. odwołania Zainteresowanej, a następnie skargi L.Z. na tę decyzję prawomocnym wyrokiem Sądu z dnia 12 kwietnia 2005 r.- 4/II SA/Po 2973/02, czyni zarzuty w tej materii w niniejszej sprawie bezzasadnymi. Sąd Administracyjny jednoznacznie uznał za chybione zarzuty skargi, dotyczące naruszenia przez organy orzekające w sprawie zasad postępowania administracyjnego (s. 4 uzasadnienia wyroku z dnia 12 kwietnia 2005 r.- 4/II SA/Po 2973/02- k. 62v akt sądowych). Skarżąca błędnie przyjmuje, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając kasację, przyznał Jej rację. Prawomocnym postanowieniem z dnia 5 stycznia 2006 r.-sygn. I OSK 744/05 na podstawie art. 178 i art. 181 w zw. z art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 193 ppsa odrzucił skargę kasacyjną L.Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 12 kwietnia 2005 r.- 4/II SA/Po 2973/02 z przyczyn wyłącznie formalnych, w żaden sposób nie odnosząc się do zagadnień merytorycznych (k. 195-198 akt administracyjnych).

4. L.Z. w skardze z [...] czerwca 2006 r., jak i w postępowaniu zakończonym wyrokiem z dnia 12 kwietnia 2005 r.- 4/II SA/Po 2973/02 podnosiła, że mimo iż w okresie od [...] września 2000 r. do [...] maja 2002 r. składała oświadczenia wskazujące na nie uzyskiwanie dochodów w wysokości przekraczającej połowę najniższego wynagrodzenia, a następnie (w dniach [...] września 2000, [...] lipca 2001, [...] maja 2002 r.) zaświadczenia o dochodach, to PUP przyznał Jej status osoby bezrobotnej decyzją z dnia [...] września 2000 r. i dopiero [...] września 2002 r. "odczytał" te zaświadczenia o dochodach.

5. Zagadnienie to zostało rozstrzygnięte ostateczną i prawomocną decyzją Wojewody z dnia [...] listopada 2002 r. i prawomocnym wyrokiem z dnia 12 kwietnia 2005 r.- 4/II SA/Po 2973/02. W istocie bowiem chodziło o dwa zasadniczo odmienne rodzaje oświadczeń, które- z uwagi na różne przepisy materialnoprawne- zawierały informacje o dochodach za różne okresy. Obowiązek składania prawdziwych oświadczeń spoczywał na Zainteresowanej z mocy prawa; złożyła Ona oświadczenia o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań zakresie wymaganym przez ustawę z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu: w dniu rejestracji [...] września 2000 r. (k. 14 akt administracyjnych- pkt 9 oświadczenia bezrobotnego), a następnie w dniach: [...] października 2000, [...] listopada 2000, [...] grudnia 2000, [...] stycznia 2001, [...] lutego 2001, [...] marca 2001, [...] kwietnia 2001, [...] maja 2001, [...] czerwca 2001, [...] lipca 2001, [...] sierpnia 2001, [...] września 2001, [...] października 2001, [...] listopada 2001, [...] grudnia 2001, [...] stycznia 2002, [...] lutego 2002, [...] marca 2002, [...] kwietnia 2002, [...] maja 2002, [...] września 2002, [...] października 2002, [...] listopada 2002 (k. 30-32, 46-61, 88, 111, 118 akt administracyjnych). Wbrew stanowisku Skarżącej, organ I instancji nie musiał prawdziwości tych oświadczeń weryfikować z urzędu, zobowiązując Wnioskodawczynię do złożenia zaświadczeń o dochodach dopóty, dopóki nie nabrał u z a s a d n i o n y c h wątpliwości co do ich wiarogodności. Dowodzenie wszystkich okoliczności dokumentami urzędowymi- miast oświadczeniami strony- byłoby przejawem nadmiaru formalizmu i utrudnieniem dochodzenia swych praw przez obywateli. Z tej przyczyny, wobec jednoznacznego oświadczenia Wnioskodawczyni z dnia [...] września 2000 r., organ I instancji miał wszelkie podstawy do przyznania L.Z. statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku decyzją z dnia [...] września 2000 r. W aktach sprawy brak przywołanego przez Zainteresowaną w skardze zaświadczenia o dochodach "dostarczonego [...].09.2000 r."; brak jakiegokolwiek dowodu, że: L.Z. dnia [...] września 2000 r. jakiekolwiek zaświadczenie o dochodach dostarczyła bądź by organ zobowiązywał Zainteresowaną do dostarczenia takiego zaświadczenia. Przeciwnie- z treści adnotacji potwierdzających zgodność odpisów dokumentów z oryginałami, dat na oświadczeniach Wnioskodawczyni wynika, że wszystkie one opatrzone zostały datą "[...].09.2000 r." i towarzyszyły czynności rejestracji (k. 5- 14 akt administracyjnych). Z metodyki pracy urzędniczej nie wynika, by pomiędzy rejestracją Wnioskodawczyni dnia [...] września 2000 r. a wydaniem decyzji dnia [...] września 2000 r., PUP dla rozstrzygania o statusie bezrobotnej i prawa do zasiłku miał podejmować jakąkolwiek czynność wobec L.Z. bądź z Jej udziałem.

6. W aktach znajdują się wnioski L.Z., opatrzone przez Wnioskodawczynię datą "[...].09.2000 r." o wypłatę zasiłku pielęgnacyjnego do rąk matki z tytułu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym D.Z., datą "[...].04.2000 r." nad K.Z., o ustalenie uprawnień do zasiłku rodzinnego, opatrzony datą "[...].09.2000 r."; oświadczenie (nie zaś zaświadczenie) o dochodach rodziny, opatrzone datą "[...].09.2000 r." (k. 17- 28 akt administracyjnych). W żadnym z tych dokumentów nie przywołano jako załącznik zaświadczenia o dochodach z dnia [...] września 2000 r.; nie są też owe dokumenty opatrzone prezentatą PUP. W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] października 2002 r. Kierownik PUP trafnie wskazał, że oświadczenia składane przez Wnioskodawczynię o dochodach dla potrzeb ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego na dzieci nie były podstawą dla ustalenia prawa do zasiłku dla bezrobotnych, bo zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 1 grudnia 1994 r. o zasiłkach rodzinnych, pielęgnacyjnych i wychowawczych (j.t. Dz.U. 102/98/651 ze zm.- dalej uzr), zasiłek rodzinny przysługuje jeśli przeciętny miesięczny dochód na osobę w rodzinie uprawnionego, uzyskany w roku p o p r z e d z a j ą c y m okres zasiłkowy nie przekracza kwoty odpowiadającej 50 % przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia ogłoszonego przez Prezesa GUS dla celów emerytalnych za ten sam rok kalendarzowy.... W zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, zmiana brzmienia art. 2 ust. 1 uzr, obowiązującego w okresie od [...] września 2000 r. do [...] grudnia 2001 r., a następnie w brzmieniu nadanym art. 2 pkt 1 lit. a, b ustawy z dnia 17 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy... o zasiłkach rodzinnych, pielęgnacyjnych i wychowawczych...- Dz.U. 154/01/1791, nie wpłynęła na treść normatywną, relewantną dla rozstrzygnięcia sprawy. Organy obu instancji, zarówno w decyzji z dnia [...] października 2002 r., jak i w decyzji z dnia 26 listopada 2002 r., przekonująco wskazały, że oświadczenia o dochodach za rok 1999 (złożone przez Wnioskodawczynię w 2000 r.) i dochodach za 2000 r. (złożone przez Wnioskodawczynię w 2001 r.), nie mogły stanowić podstawy do odmowy przyznania zasiłku dla bezrobotnych decyzją z dnia [...] września 2000 r., ani do wcześniejszego wznowienia postępowania w zakresie statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku dla bezrobotnych, skoro ówcześnie obowiązująca ustawa z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (t. j. Dz. U. 6/01/56 ze zm.) nakazywała badać na bieżąco (w miesiącu rejestracji i w okresie pobierania zasiłku), czy Zainteresowana nie uzyskiwała miesięcznie dochodu w wysokości przekraczającej połowę najniższego wynagrodzenia; przy czym dochody w rozumieniu uzpb to dochody z innego tytułu niż zatrudnienie lub inna praca zarobkowa podlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych (art. 2 pkt 2 lit. i, pkt 4 uzpb w brzmieniu obowiązującym w okresie od 14 września 2000 do 26 listopada 2002 r.). O treści tego wymogu pouczono Wnioskodawczynię w dacie rejestracji (treść oświadczenia bezrobotnego- pkt 9- k. 14 akt administracyjnych), zatem miała obowiązek w postępowaniu o zasiłek dla bezrobotnych w każdoczesnym oświadczeniu udzielać prawdziwych informacji o dochodach za dany miesiąc, nie zważając na treść oświadczeń o dochodach za inne okresy, składanych dla ustalenia prawa do zasiłków rodzinnych i pielęgnacyjnych (k. 106 akt administracyjnych; k. 62 akt sądowych). Tym samym argumenty podnoszone w tej materii w skardze z dnia [...] sierpnia 2006 r. nie mogły być skuteczne.

7. Żaden z argumentów podnoszonych przez Skarżącą nie wskazuje na to, że "ponosi [Ona] karę za nieznajomość przepisów i bezmyślność pracowników" PUP.

Kwota [...] zł nie jest kwotą obejmującą zwrot zasiłków pielęgnacyjnych i rodzinnych, jak błędnie przyjmuje Skarżąca, lecz obejmuje w y ł ą c z n i e kwoty brutto rzeczywiście wypłaconego świadczenia z tytułu zasiłku dla bezrobotnych w wysokości 120 % kwoty zasiłku określonego w art. 24 ust. 1 i 3 uzpb: [...]zł za okres od [...].9.2000- [...].9.2000; po [...]zł miesięcznie za okres od [...].10.2000 do [...].2.2001; po [...]zł miesięcznie za okres od [...].3.2001 do [...].8.2001; [...] zł za okres od [...].9.2001 do [...].9.2001 (k. 33, 64, 77-79, 91-92, 94, 103-106, 113-116 akt administracyjnych; k.60-62v akt sądowych).

8. Zagadnienie składania podpisów przez Zainteresowaną na karcie potwierdzeń gotowości do pracy w PUP do stycznia 2003 r. nie ma wpływu na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy. Pośrednictwo pracy polegało w tym okresie na bezpłatnym udzielaniu pomocy bezrobotnym i i n n y m o s o b o m poszukującym pracy w uzyskaniu odpowiedniego zatrudnienia (art. 12 ust. 1 uzpb), przeto deklarowanie w tej formie chęci poszukiwania pracy przez Zainteresowaną nie wiązało się z żadnymi obowiązkami, a jedynie było wyrazem woli L.Z. korzystania z pośrednictwa pracy PUP. Przerwanie przez Zainteresowaną tej formy współpracy z PUP po styczniu 2003 r. nie wiązało się z jakąkolwiek dolegliwością dla Skarżącej (jedynie gdyby miała status osoby bezrobotnej, wówczas nie stawienie się w PUP w wyznaczonym terminie i niepowiadomienie w ciągu 5 dni o uzasadnionej przyczynie tego niestawiennictwa, mogłoby skutkować pozbawieniem statusu bezrobotnego na okres 3 miesięcy od dnia niestawienia się w PUP- art. 13 ust. 3 pkt 5 uzpb).

9. Zgodnie z art. 76 ust. 1 upz osoba, która pobrała nienależne świadczenie pieniężne – w tym zgodnie z art. 76 ust. 3 upz zasiłek - jest obowiązana do zwrotu, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, kwoty otrzymanego świadczenia wraz z przekazaną od tego świadczenia zaliczką na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składką na ubezpieczenie zdrowotne. Według art. 76 ust. 7 upz Starosta może odroczyć termin płatności lub rozłożyć na raty nienależnie pobrany zasiłek albo po zasięgnięciu opinii powiatowej rady zatrudnienia umorzyć nienależnie pobrany zasiłek w całości albo w części, jeżeli wystąpiła jedna z przesłanek:

1) w postępowaniu egzekucyjnym lub na podstawie innych okoliczności lub dokumentów stwierdzono, że osoba lub inny podmiot, które pobrały nienależne świadczenie, nie posiada majątku, z którego można dochodzić należności;

2) dochodzenie należności mogłoby pozbawić osobę, która pobrała nienależne świadczenie albo osobę pozostającą na jej utrzymaniu niezbędnych środków utrzymania;

3) osoba, która pobrała nienależne świadczenie zmarła, nie pozostawiając majątku, z którego można dochodzić należności;

4) zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty nienależnie pobranego świadczenia, refundacji lub jednorazowo przyznanych środków, o których mowa w art. 46 ust. 1, przewyższającej wydatki egzekucyjne.

Konstrukcja zacytowanego przepisu to zamknięty katalog sytuacji, w których Starosta może – ale nie musi – odroczyć termin, rozłożyć na raty bądź umorzyć nienależne świadczenie. Nawet zaistnienie którejś z wymienionych sytuacji nie nakazuje Staroście aby pozytywnie rozpoznał ewentualny wniosek osoby obowiązanej do zwrotu. Organ odwoławczy słusznie uznał, że w sprawie nie zachodziła żadna z przesłanek umorzenia nienależnie pobranego świadczenia. W szczególności Starosta zasięgnął opinii Powiatowej Rady Zatrudnienia, a owa Rada na posiedzeniu dnia [...] marca 2006 r. wyraziła negatywną opinię co do umorzenia nienależnie pobranego przez Zainteresowaną zasiłku dla bezrobotnych (k. 190 akt administracyjnych). Ani postępowanie egzekucyjne, ani inne okoliczności lub dokumenty, nie wskazują, że L.Z. nie posiada majątku, z którego można dochodzić należności. Przeciwnie- L.Z. jest właścicielką nieruchomości, zabudowanej wielorodzinnym domem mieszkaniowym, położonym w W. przy ul. [...], w którym wynajmuje [...] lokali mieszkalnych. Skarżąca ma zdolność kredytową, wysoko ocenianą przez profesjonalny B.G.K.: umową kredytową z dnia [...] sierpnia 2001 r. nr [...] Bank udzielił Zainteresowanej kredytu hipotecznego indeksowanego kursem CHF w kwocie [...] CHF- [...]zł z przeznaczeniem na sfinansowanie zakupu części nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] - na dzień [...] lutego 2006 r. zadłużenie wynosiło [...]CHF- [...] zł; umową nr [...]Bank udzielił L.Z. kredytu budowlano- hipotecznego indeksowanego kursem CHF na kwotę [...]CHF-[...]zł na sfinansowanie części kosztów remontu kamienicy, położonej w W. przy ul. [...] - na dzień [...]lutego 2006 r. zadłużenie wynosiło [...]CHF- [...]zł; umową z dnia [...]października 2003 r. nr [...]Bank udzielił Zainteresowanej pożyczki hipotecznej na kwotę [...] zł; na dzień [...] lutego 2006 r. zadłużenie wynosi [...] zł; w tym dniu L.Z. nie posiadała w BGK żadnych aktywów. W 2004 r. Zainteresowana uzyskała z tytułu pozarolniczej działalności gospodarczej: [...] zł przychodu, przy [...]zł kosztów uzyskania przychodu, [...]zł dochodu; z tytułu najmu lub dzierżawy: [...] zł przychodu, przy [...] zł kosztów uzyskania przychodu, [...] zł dochodu. W 2005 r. L.Z. uzyskała z tytułu pozarolniczej działalności gospodarczej: [...] zł przychodu, przy [...] zł kosztów uzyskania przychodu, przy [...] zł strat; z tytułu innych źródeł (w tym emerytury-renty z zagranicy) [...]zł przychodu= dochodu. W lutym 2006 r. przychód L.Z. wyniósł [...] zł, przy [...]zł kosztów uzyskania przychodu, uzyskując [...] zł dochodu. We wrześniu 2006 r. przychód L.Z. wyniósł [...]zł, przy [...]zł kosztów uzyskania przychodu, uzyskując [...]zł dochodu. (k. 174-175, 164v, 161, 147-150, 158, 144-146 akt administracyjnych; k. 19-20 akt sądowych). Ustaleń powyższych Sąd dokonał na podstawie: odpisu informacji Zastępcy Dyrektora Oddziału w P. B.G.K. z dnia [...] lutego 2006 r.; odpisów zeznań podatkowych PIT-36 z załączonymi formularzami PIT/B i PIT/O L.Z. za rok 2004 i 2005; oświadczenia L.Z. z dnia [...] marca 2006 r.; odpisu deklaracji PIT-5 na zaliczkę miesięczną na podatek dochodowy za luty 2006 r., odpisu deklaracji PIT-5 na zaliczkę miesięczną na podatek dochodowy za wrzesień 2006 r. będącymi odpisami dokumentów prywatnych, których żadna ze stron nie zakwestionowała i które nie nasunęły wątpliwości co do ich autentyczności i wiarogodności (art. 106 § 3 i 5 ppsa w zw. z art. 245 i art. 253 kpc; T. Ereciński w: "Kpc. Komentarz" W.Pr. 2002 t. 1 s. 515 uw. 32, s. 518 uw. 19 [w której na skutek oczywistej omyłki pisarskiej błędnie przywołano uwagę "30", miast- prawidłowo- 32]).

Nieruchomość przynosi bieżące dochody z czynszów najmu lokali mieszkalnych, zatem dochodzenie należności nie mogłoby pozbawić osoby, która pobrała nienależne świadczenie ani osób pozostających na jej utrzymaniu, niezbędnych środków do życia (art. 76 ust. 7 pkt 2 upz), tym bardziej, że Zainteresowana korzysta ze świadczeń rodzinnych: [...] zł miesięcznie zasiłku pielęgnacyjnego dla L.Z. w okresie od [...] września 2005 do [...] maja 2006 r.; po [...] zł miesięcznie zasiłków pielęgnacyjnych dla D.Z. w okresie od [...] września 2005 do [...] marca 2006 r. i K.Z. w okresie od [...] września 2005 do [...] stycznia 2006 r. a następnie od [...] lutego 2006 do [...] stycznia 2010 r.; [...] zł miesięcznie dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego- K. Z. w okresie od [...] lutego 2006 do [...] sierpnia 2006 r.; comiesięcznych zasiłków rodzinnych po [...] zł w okresie od [...] września 2005 do [...] sierpnia 2006 r. dla: D.Z., dla K.Z. (k. 169v-172v, 177 akt administracyjnych). Nadto sama Skarżąca wskazała, że Skarżąca tytułem spłaty za syna D.Z. kredytu zaciągniętego na zakup samochodu marki BMW, zakup pralki, aparatu, spłatę kredytu zaciągniętego na dom, lokale i auto, ponosi wydatki nie mniejsze niż [...]zł miesięcznie, które nie są związane z koniecznym utrzymaniem (k. 166v akt administracyjnych). Skarżąca miesięcznie opłaca tytułem opłaty za studia syna D., leki i rehabilitację dzieci, opłaty za energię, wodę, ogrzewanie, PZU, podatek od nieruchomości, rachunki telefoniczne i Internet łączną kwotę [...]zł. Owe wydatki, które bez kosztów bieżącego utrzymania związanych z wyżywieniem i utrzymaniem Skarżącej i trojga dzieci, i kosztów prac remontowych, wynikających z umowy z dnia [...] września 2006 r. wynoszą [...]zł, przy uwzględnieniu deklarowanego średniego miesięcznego dochodu w wysokości [...] zł, ustalonego na podstawie deklaracji miesięcznych PIT-5 za luty i wrzesień 2006 r. (k. 19-22 akt sądowych). Oznacza to, że Skarżąca posiada środki finansowe, zgromadzone poza zablokowanym przez komornika kontem bankowym. Okoliczności te wskazują, że wobec L.Z. nie zachodzą przesłanki z art. 76 ust. 7 pkt 2 ani tym bardziej pkt 4 upz . Z przyczyn oczywistych w sprawie nie znajduje zastosowania art. 76 ust. 7 pkt 3 upz.

Skarżąca nie może skutecznie domagać się umorzenia należności z tytułu nienależnie pobranego świadczenia, powołując okoliczności, wywołane działaniem samej Strony. Odpis decyzji z dnia [...] października 2002 r. nr [...] doręczono L.Z. dnia [...] października 2002 r., w której Kierownik PUP orzekł o obowiązku zwrotu kwoty [...]zł. Decyzja ta stała się ostateczną dnia [...] listopada 2002 r., wobec utrzymania mocy decyzją nr [...] Wojewody owej decyzji Kierownika PUP. Postanowieniem z dnia 30 stycznia 2003 r.- sygn. II SA/Po 2973/02 Naczelny Sąd Administracyjny wstrzymał wykonanie decyzji Wojewody z dnia [...] listopada 2002 r. Wyrokiem z dnia 12 kwietnia 2005- sygn. 4/II SA/Po 2973/02 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę L.Z. na decyzję Wojewody z dnia [...]listopada 2002 r. Postanowieniem z dnia 5 stycznia 2006 r.- sygn. I OSK 744/05 Naczelny Sąd Administracyjny odrzucił skargę kasacyjną L.Z. od wyroku WSA z 12 kwietnia 2005 r., skutkiem czego decyzja Wojewody z dnia [...] listopada 2002 r. stała się prawomocną. Już z tą datą Zainteresowana musiała się ostatecznie liczyć z obowiązkiem zwrotu nienależnie pobranego świadczenia. Wobec powyższego Skarżąca pochopnie zawarła dnia [...] października 2003 r. umowę pożyczki hipotecznej na kwotę [...] zł i dnia [...] września 2006 r. umowę o założenie stolarki budowlanej w domu wielomieszkaniowym, którego jest właścicielką, zaciągając kolejne zobowiązanie na kwotę [...]zł (k. 30-32 akt sądowych).

Świadczenia dla bezrobotnych są realizowane z Funduszu Pracy, gromadzonego na koszt podatników, będących pracodawcami, w ramach solidarności społecznej. Zasoby Funduszu Pracy są ograniczone i muszą być wydatkowane zgodnie z ustawą. Co do zasady, nienależne świadczenia pieniężne, winny wrócić do zasobów Funduszu Pracy i służyć bezrobotnym i innym osobom, poszukującym pracy. Zasada ta (określona w art. 28 uzpb i art. 76 upz) nie narusza zasady proporcjonalności (art. 31 ust. 3 i art. 67 ust. 2 Konstytucji). Skarżąca błędnie przyjmuje, że "jest karana", "musi zwrócić więcej niż otrzymała", działania organów administracji publicznej są wobec Niej "niesprawiedliwe". W istocie L.Z. zwrócić musi tylko to, co sama brutto otrzymała. Ustawa z 14 grudnia 1994 r.- uzpb, jak i z dnia 20 kwietnia 2004 r.- upz, nie wprowadza żadnych dodatkowych opłat, które obciążają osobę, która pobrała nienależne świadczenie (w przeciwieństwie np. do art. 7 ust. 9 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych- Dz.U. 71/01/734 ze zm.), który nakłada na osobę, która pobrała dodatek mieszkaniowy na podstawie nieprawdziwych danych zawartych w deklaracji lub wniosku, obowiązek zwrotu nienależnie pobranych kwot w podwójnej wysokości. W piśmie z dnia [...] kwietnia 2003 r. Kierownik PUP oświadczył Zainteresowanej, że do czasu rozstrzygnięcia sprawy przez NSA nie będą naliczane odsetki od owego zadłużenia (k. 141 akt administracyjnych). W piśmie z dnia [...] grudnia 2002 r. Kierownik PUP pouczył L.Z., że może wystąpić do NSA o wstrzymanie wykonania decyzji lub zawieszenie czynności (k. 117 akt administracyjnych). Nie sposób zatem przyjąć, że Skarżąca, która przez ponad 5 lat korzystała ze znaczącej kwoty [...] zł (bez ponoszenia jakichkolwiek kosztów uzyskania tej kwoty i bez odsetek) na koszt podatników, doznała w tej sytuacji pokrzywdzenia. Mimo zatem trudnej sytuacji życiowej i rodzinnej Zainteresowanej, zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

10. Podniesiony przez Skarżącą zarzut przedawnienia roszczenia jest bezzasadny.

Zarówno wypłacanie świadczenia jak i zapadnięcie decyzji o zwrocie nienależnie pobranego zasiłku miało miejsce pod rządami art. 28 ust. 1- 3 uzpb. Zgodnie z art. 146 upz sprawy, w których przed dniem wejścia w życie ustawy wszczęto postępowanie odwoławcze lub postępowanie przed sądem administracyjnym, podlegają rozpatrzeniu według przepisów dotychczasowych – czyli przepisów uzpb. Dotyczyło to zatem postępowania przed sądem administracyjnym w sprawie 4/II SA/Po 2973/02, bowiem owo postępowanie sądowoadministracyjne rozpoczęło się dnia 5 grudnia 2002 r. (k. 2-5 akt 4/II SA/Po 2973/02 Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu).

Już jednak postępowanie o umorzenie nienależnie pobranego świadczenia (wszczęte dnia 31 grudnia 2002 r. i w którym wniosek Zainteresowana podtrzymała pismem z dnia 10 marca 2006 r. –k.125-126, 152-153 akt administracyjnych), choć zostało wszczęte pod rządem art. 28 ust. 1-3, 8 uzpb ( j.t. Dz.U.6/01/56 ze zm.), podlega nowej ustawie o promocji zatrudnienia (skoro decyzja I instancji zapadła dnia 27 czerwca 2006 r.; argum ex art. 146 upz). Owa zmiana stanu prawnego dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy nie miała jednak istotnego znaczenia.

Ustawodawca w art. 28 ust. 3 uzpb (jak również w obecnie obowiązującym art. 76 ust. 3 upz) przewidział instytucję prawną przedawnienia określając, że roszczenia z tytułu zasiłków finansowanych z Funduszu Pracy ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat od dnia spełnienia warunków do ich nabycia przez uprawnioną osobę, natomiast roszczenia powiatowego urzędu pracy ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat od dnia ich wypłaty. Decyzja z dnia [...] października 2002 r. zapadła i stała się ostateczna przed upływem trzech lat od dnia wypłaty (nie wcześniej niż 19 września 2000 r.) pierwszego zasiłku dla bezrobotnych. Pod rządem art. 28 ust. 3 uzpb już w tym momencie nie sposób było mówić o przedawnieniu roszczenia.

Art. 76 ust. 5 upz w zakresie nieuregulowanym w ust. 2-4 art. 76 upz, nakazuje odpowiednio stosować przepisy ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r.- Kodeks cywilny (dalej kc), dotyczące przerwania biegu terminu przedawnienia. Przedawnienie roszczeń zostało uregulowane w art. 117-125 kc. W zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, bieg przedawnienia przerywa się przez każdą czynność przed sądem lub i n n y m o r g a n e m powołanym do rozpoznawania spraw lub egzekwowania roszczeń danego rodzaju, przedsięwziętą bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia (art. 123 § 1 kc). Po każdym przerwaniu przedawnienia biegnie ono na nowo (art. 124 § 1 kc). W razie przerwania przedawnienia przez czynność w postępowaniu przed sądem lub i n n y m o r g a n e m powołanym do rozpoznawania spraw lub egzekwowania roszczeń danego rodzaju, przedawnienie nie biegnie na nowo, dopóki postępowanie to nie zostanie zakończone (art. 124 § 2 kc).

Pierwszą z serii czynności przerywających bieg okresu przedawnienia (i powodujących jego biegnięcie na nowo) było wydanie z upoważnienia Starosty przez Kierownika Powiatowego Urzędu Pracy decyzji z dnia [...] października 2002 r. nr [...] o utracie statusu osoby bezrobotnej oraz zwrocie nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych. Decyzja została doręczona Skarżącej dnia [...] października 2002 r. (data na zwrotnym potwierdzeniu odbioru- k. 90-92 akt administracyjnych). W niniejszej sprawie bowiem Kierownik PUP, działający z upoważnienia Starosty, jest owym innym organem powołanym do rozpoznawania spraw danego rodzaju w rozumieniu art. 123 § 1 pkt 1 i art. 124 § 2 kc- stosowanych odpowiednio. Decyzja organu II instancji, kontrola sądowoadministracyjna, wyrok Sądu z dnia 12 kwietnia 2005 r. i prawomocne postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 stycznia 2006 r. stanowiły inne organy w rozumieniu przywołanych przepisów, a postępowanie przed nimi zostało prawomocnie zakończone dnia 5 stycznia 2006 r. Przedawnienie w tej sytuacji biegło "na nowo"- zawsze od początku tak, jakby do chwili przerwania nie biegło- "po każdym przerwaniu"- czyli od dnia 6 stycznia 2006 r. (S. Rudnicki w: "Komentarz do kc" W. Pr. 2006 s. 484 uw. 1, 2).

Decyzje administracyjne poddane kontroli w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym również są czynnościami przerywającymi bieg okresu przedawnienia, a przedawnienie to "biegnie na nowo". Powyższe oznacza, że – wbrew twierdzeniom samej Skarżącej – przedawnienie roszczenia Powiatowego Urzędu Pracy wobec Skarżącej nie nastąpiło.

W opisanej sytuacji, Sąd nie mógł uwzględnić skargi i dlatego orzekł o jej oddaleniu, w oparciu o art. 151 ppsa.

/-/ I. Kucznerowicz /-/ P. Miładowski /-/ M. Dybowski

AT