Wyrok NSA oz. w Białymstoku, sygn. akt SA/Bk 896-900/97
NSA oz. w Białymstoku
Data orzeczenia: 1998-06-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Hasła tematyczne: Celne prawo
Administracyjne postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 2 pkt 6, art. 25 ust. 1
journal: Dz.U. 1994 nr 71 poz. 312
law: Obwieszczenie Ministra Współpracy Gospodarczej z Zagranicą z dnia 16 maja 1994 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy - Prawo celne.
article: art. 45
journal: Dz.U. 1980 nr 9 poz. 26
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 marca 1980 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.
Teza: Doręczenie decyzji dokonane w siedzibie Dyrektora Zarządu Zakładu jest skuteczne w świetle przepisu art. 45 Kpa, bowiem Zakład odpowiada definicji "podmiotu dokonującego obrotu towarowego z zagranicą" zawartej w art. 2 pkt 6 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne /Dz.U. 1994 nr 71 poz. 312 ze zm./.

TEZY

Doręczenie decyzji dokonane w siedzibie Dyrektora Zarządu Zakładu jest skuteczne w świetle przepisu art. 45 Kpa, bowiem Zakład odpowiada definicji "podmiotu dokonującego obrotu towarowego z zagranicą" zawartej w art. 2 pkt 6 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne /Dz.U. 1994 nr 71 poz. 312 ze zm./.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny, po rozpoznaniu sprawy ze skargi Zakładu Usługowo-Handlowego "R." Spółka Cywilna na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł w przedmiocie wymiaru cła - oddalił skargę.


UZASADNIENIE

Prezes Głównego Urzędu Ceł utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Celnego w B., wydaną po wznowieniu postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną zawartą w dokumencie SAD.

Podstawę wznowienia postępowania stanowiły przepisy art. 145 par. 1 pkt 5, art. 147 i art. 149 par. 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, ponieważ wyszły na jaw istotne w sprawie okoliczności /dowody/, nie znane organowi celnemu w dniu wydawania decyzji zawartej w dokumencie SAD, a mianowicie ujawnione zostały faktury potwierdzające faktycznie poniesione koszty transportu.

W decyzji wydanej po wznowieniu postępowania Dyrektor Urzędu Celnego w B. uchylił poprzednią decyzję i dokonał ponownego wymiaru cła, przyjmując za podstawę wartość transakcyjną importowanego towaru, powiększoną o koszty podane w ujawnionej fakturze.

W uzasadnieniu decyzji Prezes GUC podał m.in., że w świetle ujawnionych przez Dział Operacyjny Urzędu Celnego w B. dokumentów uzasadnione było stwierdzenie, że strona nie zadeklarowała faktycznie poniesionych kosztów transportu, podając je w znacznie zaniżonej wysokości.

Zdaniem organu odwoławczego, zasadne jest wliczenie do wartości celnej opłat z tytułu organizacji dostaw, jako części składowej wartości transakcyjnej importowanego towaru. Jeżeli bowiem sprzedający był wykonawcą tych usług, powinien był te koszty ująć w cenie towaru, jako że koszty transportu miał pokryć kupujący.

Prezes GUC uznał, że między kontrahentami zastosowano specjalną procedurę podwójnego fakturowania, tzn. sprzedający wystawiał fakturę "główną" oraz fakturę "pomocniczą" - opiewającą na tę część ceny transakcyjnej, która nie została uwzględniona w fakturze "głównej". Koszty określone w ujawnionej fakturze są nierozerwalnie związane z zakupem towaru, natomiast ich pokrycie stanowi warunek konieczny prowadzenia transakcji.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżąca spółka wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji, zarzucając naruszenie szeregu przepisów prawa. W szczególności podniesiono, że:

- organy celne naruszyły przepisy o postępowaniu dowodowym, nie uwzględniając wszystkich okoliczności, jakie wystąpiły w sprawie;

- brak było podstaw do wznowienia postępowania, gdyż nie wystąpiły żadne nowe okoliczności faktyczne uzasadniające takie wznowienie, albowiem wynagrodzenie za usługi polegające na zakupie w imieniu strony towaru /organizacja dostaw/ należy traktować jako prowizję od zakupu, nie podlegającą wliczeniu do wartości celnej, a nie jako koszty transportu i ubezpieczenia;

- odwołania od decyzji organu pierwszej instancji zostały rozpatrzone ze znacznym przekroczeniem terminu określonego dla załatwiania spraw administracyjnych;

- w sprawie tej wystąpiło przedawnienie wymiaru należności celnych na podstawie art. 83 ust. 3 prawa celnego, ponieważ wydanie decyzji przez organ drugiej instancji nastąpiło po upływie trzech lat od uprawomocnienia się odprawy celnej ostatecznej.

Dodatkowo, na rozprawie, podniesiono zarzut nieprawidłowego skierowania decyzji do aktualnych wspólników spółki cywilnej.

Naczelny Sąd Administracyjny sformułował w uzasadnieniu następujące tezy:

- Zgodnie z dyspozycją art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne /Dz.U. 1994 nr 71 poz. 312 ze zm./, wartością celną towaru jest cena zapłacona lub należna za towar celny /wartość transakcyjna/ wraz z kosztami w niej nie ujętymi, a faktycznie poniesionymi przez kupującego, w tym m.in. kosztami transportu i ubezpieczenia towaru do granicy państwa lub portu polskiego.

Z treści "umowy pośrednictwa" zawartej między skarżącym a podmiotem zagranicznym oraz z treści faktur wystawionych z tytułu realizacji tej umowy wynika, że firma zagraniczna prowadziła akwizycję i organizowała transport towaru do Polski. Rozliczanych w ten sposób opłat z tytułu organizacji dostaw nie można jednak uznać - jak chce skarżący - za prowizję od zakupu. Nie doliczana do wartości celnej towaru prowizja od zakupu jest opłatą ponoszoną przez kupującego towary na rzecz jego agenta, za usługę polegając na reprezentowaniu go przy zakupie towarów.

W niniejszej sprawie wykonawca powyższej umowy nie jest agentem importera i nie reprezentuje go przy dokonywaniu zakontraktowanych czynności. Wykonawcą tej umowy jest firma będąca, zgodnie z deklaracją celną eksporterem - sprzedającym.

Koszty akwizycji i transportu są zatem kosztami poniesionymi przez sprzedawcę, a nie przez wyodrębniony podmiot - agenta; nie, stanowi prowizji od zakupu, a są kosztami podlegającymi wliczeniu do wartości celnej towaru.

- Bezpodstawne są zarzuty skarżącego co do naruszenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, regulujących zasady wznowienia postępowania, ponieważ ujawnione faktury za transport i akwizycję towaru nie były znane organowi celnemu przy dokonywaniu odprawy celnej w październiku 1993 r.

- Prawdą jest, że pomiędzy wydaniem decyzji przez organ pierwszej instancji a rozpoznaniem odwołań upłynął okres 18 miesięcy, co stanowi naruszenie przepisu art. 12 par. 1 Kpa, jednakże naruszenie to nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy. Przypomnieć należy, że przepisy prawa przewidują środki przysługujące stronie na niezałatwienie sprawy w terminie. Skarżący z tych środków nie skorzystał.

- Zarzuty skarżącego co do naruszenia przepisów o postępowaniu dowodowym nie w pełni znajdują potwierdzenie w materiale procesowym sprawy W uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji wyjaśniona jest metoda obliczenia wartości celnej towaru, na podstawie dowodów prze prowadzonych przez urząd celny. Ustalenia poczynione w tym zakresie nie były kwestionowane w odwołaniach skarżącego; odwołania były oparte na zarzutach naruszenia prawa materialnego. Strona nie podnosiła w odwołaniach żadnych zarzutów co do naruszenia przepisów postępowania, stąd organ odwoławczy w uzasadnieniach swych decyzji nie analizował tych kwestii. Wobec podniesienia tych zarzutów po raz pierwszy w skardze, organ odwoławczy w sposób wyczerpujący wyjaśnił w odpowiedziach na skargę, dlaczego organy nie uwzględniły środków dowodowych przedstawionych przez stronę.

W tej sytuacji za uzasadniony można uznać jedynie zarzut naruszenia przepisu art. 107 par. 3 Kodeksu postępowania administracyjnego przez organ pierwszej instancji, tzn. na niewskazanie przyczyn, z powodu których odmówił mocy dowodowej dokumentów złożonych przez stronę. Naruszenie tego przepisu nie miało wszakże istotnego wpływu na wynik sprawy.

- Zarzut naruszenia przepisu art. 83 ust. 3 prawa celnego polega na nieporozumieniu. Przepis ten zakreśla termin dochodzenia należności celnych - 3 lata - od dnia, w którym decyzja o ich wymiarze stała się ostateczna i nie ma zastosowania w niniejszej sprawie. Natomiast termin wymiaru należności celnych określony w art. 83 ust. 1 prawa celnego został zachowany, albowiem decyzję wymiarową po wznowieniu postępowania wydano w terminie 2 lat od daty decyzji zawartej w dokumencie SAD.

- Podniesiony przez pełnomocnika Zakładu skarżącego na rozprawie zarzut naruszenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego o doręczeniach jest również bezzasadny.

Zgodnie z art. 2 pkt 6 prawa celnego, za "podmiot dokonujący obrotu towarowego z zagranicą" uważa się osobę fizyczną lub prawną, lub jednostkę nie posiadającą osobowości prawnej, dokonującą obrotu towarowego z zagranicą na własny rachunek i we własnym imieniu. Takim podmiotem jest Zakład Usługowo-Handlowy i doręczenie decyzji dokonane w siedzibie Dyrektora Zarządu Zakładu jest skuteczne w świetle przepisu art. 45 Kpa.

Nieuzasadnione są również wątpliwości co do rozumienia "strony" w niniejszym postępowaniu. Stroną postępowania celnego jest podmiot dokonujący obrotu towarowego z zagranicą, a więc Zakład Usługowo-Handlowy, który jest adresatem decyzji. Jednocześnie organ administracji zasadnie wymienił w decyzji wszystkich aktualnych wspólników tworzących spółkę cywilną prowadzącą Zakład, aby wszyscy wspólnicy byli poinformowani o zobowiązaniach celnych spółki.

Jak wiadomo, wspólnik, który przystąpił do istniejącej spółki, nie odpowiada za zobowiązania zaciągnięte przez wspólników lub powstałe z innych zdarzeń prawnych, kiedy nie był on jeszcze wspólnikiem /orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 24 sierpnia 1967 r. II CR 187/67/. Może on natomiast, na podstawie umowy zawartej z pozostałymi wspólnikami, kumulatywnie przystąpić do długu, przez co przyjmuje na siebie odpowiedzialność za zobowiązania powstałe przed jego przystąpieniem do spółki /uchwała SN z dnia 21 listopada 1995 r. III CZP 160/95/. A zatem, w przypadku zmian składu osobowego spółki, treść wewnętrznego stosunku między wspólnikami może określać w różnorodny sposób odpowiedzialność aktualnych wspólników za wcześniej powstałe długi.

Treść wewnętrznego stosunku zadecyduje ostatecznie o sposobie prowadzenia ewentualnej egzekucji należności celnych z majątku spółki i poszczególnych wspólników.

Wobec nieznajomości wewnętrznego stosunku spółki organ administracyjny, wydając decyzję adresowaną do Zakładu jako podmiotu dokonującego obrotu towarowego z zagranicą, zasadnie wymienia w nagłówku decyzji aktualny skład wspólników.