Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 708/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2006-09-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Przemysław Dumana, Sędzia NSA Eugeniusz Christ (sprawozdawca), Asesor WSA Anna Tyszkiewicz-Ziętek, Protokolant Monika Adamus, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 września 2006 r. sprawy ze skargi "A"" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych oddala skargę


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] r. Nr [...] skierowanym do "A" spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w B. działając na podstawie:

- art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270/,

- art. 138 § 2 w związku z art. 144 Kodeksu postępowania administracyjnego /tekst jednolity Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm./,

- art. 64e ustawy z dnia 17 czerwca 1996 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /tekst jednolity Dz.U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm./

Dyrektor Izby Skarbowej w K. uwzględniając skargę otrzymaną w dniu

[...] 2006 r. uchylił w całości własne postanowienie ostateczne z [...] r. nr [...] oraz poprzedzające je postanowienie Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Inspektora ZUS C. – Rejon z dnia

[...] r. Nr [...] odmawiające umorzenia kosztów egzekucyjnych w kwocie [...] zł i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi egzekucyjnemu pierwszej instancji.

Uzasadniając to postanowienie Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że będący organem egzekucyjnym z upoważnienia art. 19 § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /tekst jednolity Dz.U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm./, Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. prowadził postępowanie egzekucyjne wobec "A" Sp. z o.o. z siedzibą w B., zmierzające do wyegzekwowania należnych składek. W związku z dokonanymi w 2002 r. zajęciami rachunku bankowego zobowiązanego powstały koszty egzekucyjne, wyliczone pierwotnie na kwotę [...] zł, skorygowane w postanowieniu organu egzekucyjnego z dnia [...] 2005 r. Nr [...] do [...]zł.

Następnie organ odwoławczy zauważył, że pismem z dnia [...] 2003 r. Nr [...] Przedsiębiorstwo zwróciło się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. o umorzenie naliczonych kosztów egzekucyjnych z powodu niewspółmiernej ich wysokości do bardzo trudnej sytuacji finansowej firmy. Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. postanowieniem z dnia [...] r. Nr [...] odmówił Przedsiębiorstwu umorzenia wymienionych kosztów egzekucyjnych, uchylonym następnie postanowieniem Dyrektora Izby Skarbowej w C. z dnia [...] r. Nr [...]. Po powtórnym rozpoznaniu sprawy, organ egzekucyjny Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. ponownie nie zgodził się na umorzenie "A" Sp. z o.o. kosztów egzekucyjnych, czemu dał wyraz w postanowieniu z dnia [...] r. Nr [...].

Na wymienione postanowienie Spółka wniosła zażalenie nie uwzględnione jednak przez Dyrektora Izby Skarbowej w K. postanowieniem z dnia

[...] r. Nr [...].

Po wniesieniu skargi na to postanowienie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z 17 marca 2005 r. sygn. akt I SA/Gl 122/05, uchylił postanowienie ostateczne Dyrektora Izby Skarbowej w K. z [...] r. nr [...], utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału ZUS w C. z [...]r. nr [...] o odmowie umorzenia kosztów egzekucyjnych w kwocie [...] zł, przypadających na rzecz tego organu egzekucyjnego.

Organ drugiej instancji w wykonaniu wymienionego wyroku postanowieniem z [...] r. Nr [...] uchylił zaskarżone postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Dyrektor Oddziału ZUS w C., po przeprowadzeniu stosownego postępowania wyjaśniającego, zweryfikował wysokość należnych kosztów do kwoty [...] zł i postanowieniem z [...] r. nr [...] po raz kolejny odmówił "A" Spółka z o.o. umorzenia kosztów egzekucyjnych, na co również wniosła ona zażalenie z dnia [...] 2005 r. Postanowienie organu I instancji Dyrektor Izby Skarbowej w K. utrzymał w mocy postanowieniem

z dnia [...] r. Nr [...]. Również i to postanowienie zobowiązany zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach.

Następnie organ odwoławczy zauważył, że prezentując w skardze swoje stanowisko "A" podkreśliło, że nie zgadza się z uzasadnieniem zaskarżonego postanowienia, z uwagi przede wszystkim na niedokładność wyjaśnienia przez organ egzekucyjny I instancji, jak i organ odwoławczy rozbieżności kwotowych, jakie wystąpiły w wysokości naliczonych kosztów egzekucyjnych. Skarżący kwestionował także zasadność naliczenia wadliwych, jego zdaniem, kosztów egzekucyjnych w tytułach wykonawczych wystawionych [...] 2002 r.

Rozstrzygając zażalenie organ odwoławczy wskazał, że istotą sprawy była kwestionowana przez Spółkę zarówno wymagalność kosztów egzekucyjnych, jak też zmieniająca się ich wysokość. Rozliczenie bowiem kosztów egzekucyjnych przedstawione w postanowieniu Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w C. z dnia [...]r. Nr [...], odmawiającym ich umorzenia, jest mało czytelne, uniemożliwiające "A" ich weryfikację pod kątem poprawności naliczenia ostatniej z wymienionych kwot [...] zł.

Zdaniem organu drugiej instancji powoływanie się wciąż na te właśnie rozbieżności jest niczym innym jak żądaniem wydania postanowienia w sprawie kosztów, o którym mowa w art. 64 § 7 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /tekst jednolity Dz.U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954/, zwanej dalej ustawą egzekucyjną. Organ wyraził pogląd, iż w obecnym stanie faktycznym sprawy rozstrzyganie kwestii zarówno wysokości kosztów egzekucyjnych, jak i ich umorzenia wydaje się przedwczesne. Zakład Ubezpieczeń Społecznych zawarł bowiem ze zobowiązanym układ ratalny na spłatę należności składkowych, co zgodnie z przepisem art. 56 ustawy egzekucyjnej, skutkuje obligatoryjnym zawieszeniem toczącego się postępowania egzekucyjnego. Zawieszenie postępowania egzekucyjnego oznacza natomiast wstrzymanie wykonania zastosowanych środków egzekucyjnych oraz nie podejmowanie nowych czynności. W związku z powyższym, w okresie zawieszenia postępowania egzekucyjnego nie mogą być dokonywane żadne czynności egzekucyjne zmierzające do wyegzekwowania nie tylko należności objętych tytułami wykonawczymi, ale również kosztów egzekucyjnych, powstałych przed zawarciem umowy o rozłożeniu egzekwowanych należności na raty.

W przekonaniu organu odwoławczego koszty te dochodzone będą zatem po ustaniu przyczyny zawieszenia, a więc po uregulowaniu ostatniej z przyznanych rat, na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych na należności objęte ratami, o czym stanowi art. 57 § 1 i art. 64c § 6 ustawy egzekucyjnej. Zakończenie zaś ratalnej spłaty zaległości składkowych Spółki "A" przewidziane jest na [...] 2007 r. a do tego czasu mogą zajść okoliczności, które być może umożliwią spłatę kosztów egzekucyjnych, właściwie określonych w odrębnym postanowieniu organu egzekucyjnego.

Organ odwoławczy wskazał, że przed podejmowaniem kolejnego rozstrzygnięcia w sprawie kosztów egzekucyjnych należy mieć na uwadze brzmienie art. 59 § 1 pkt 8 ustawy egzekucyjnej, dotyczącego właśnie omawianego problemu.

W skardze na to postanowienie skarżący wniósł o jego uchylenie w całości zarzucając mu naruszenie prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj. przepisu art. 64e ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez jego powołanie w zaskarżonym postanowieniu, w którym organ w ogóle nie rozważał czy w sprawie zachodzą przesłanki umorzenia kosztów egzekucyjnych w całości czy też w części – a zatem powołany przepis został zastosowany bez uzasadnienia motywów i przyczyn jego wykorzystania.

Uzasadniając skargę skarżący stwierdził, że przyjęta przez organ drugiej instancji podstawa prawna została powołana bez wyjaśnienia dlaczego znajduje ona w niniejszej sprawie zastosowanie powołując się w treści uzasadnienia postanowienia na inne przepisy i przeprowadzając ich stosowną analizę.

Skarżący zaznaczył, że odwoływanie się przez organ odwoławczy do przepisu art. 56 ustawy egzekucyjnej należy oceniać jako jego spóźnioną argumentację, gdyż zawieszenie na podstawie tego przepisu postępowania egzekucyjnego winno mieć miejsce niezwłocznie po zawarciu stosownego układu ratalnego. W ocenie strony zawieszenie postępowania w chwili obecnej było działaniem spóźnionym oraz zmierzającym do następczego uchylenia błędów w działaniu organów administracji publicznej.

Skarżący nie zgodził się z twierdzeniem organu drugiej instancji jakoby istotą sprawy była tylko wymagalność oraz zmieniająca się wysokość kosztów egzekucyjnych. Podkreślił, że organ ten nie zbadał prawidłowo materiału dowodowego w zakresie przyjętej podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz nie uwzględniał rozbieżności pomiędzy postanowieniem o rozłożeniu kosztów egzekucyjnych na raty a postanowieniem o odmowie umorzenia tych kosztów mimo, iż przesłanki uzasadniające zastosowanie tych instytucji wymagają istnienia ważnego interesu zobowiązanego.

Zdaniem skarżącego w przedmiotowej sprawie istotą postępowania była przede wszystkim kwestia umorzenia kosztów egzekucyjnych, co nie wyklucza możliwości i zasadności zgłoszenia przez stronę argumentów o rozbieżnościach kwotowych w wysokości kosztów egzekucyjnych, jak też zarzutów dotyczących wymagalności. Z uwagi na zaistniałe rozbieżności w wyliczeniu tych kosztów zasadne było żądanie prawidłowego ich ustalenia i sporządzenia szczegółowego ich rozliczenia do czego organy były zobowiązane w każdej sytuacji. Organ egzekucyjny musi bowiem zawsze wiedzieć jaka jest prawidłowa kwota kosztów egzekucyjnych.

Skarżący oświadczył, że organ bezpodstawnie uznał, iż wskazanie przez niego na rozbieżności co do wysokości kosztów egzekucyjnych stanowiło wniosek o wydanie postanowienia z art. 64c § 7 ustawy egzekucyjnej.

Na marginesie skarżący zaznaczył, że nie jest możliwe prowadzenie postępowania w sprawie umorzenia kosztów egzekucyjnych w powołaniu na przypuszczenia o przyszłej ewentualnej zdolności strony do ich uregulowania.

W postępowaniu takim zbadania wymaga bowiem aktualna, obiektywna sytuacja finansowa strony. Dlatego nie była zasadna sugestia organu, iż po ukończeniu ratalnej spłaty samych zaległości składkowych być może wystąpią okoliczności, które umożliwią spłatę kosztów egzekucyjnych.

Odpowiadając na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w K. wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga okazała się bezzasadna.

Na wstępie należy zauważyć, że zaskarżone rozstrzygnięcie zapadło po wcześniejszym uchyleniu przez tutejszy Sąd wyrokiem z dnia 17 marca 2005 r. w sprawie sygn. akt I SA/Gl 122/05 uprzedniego postanowienia organu odwoławczego utrzymującego w mocy postanowienie organu egzekucyjnego odmawiające umorzenia kosztów egzekucyjnych. Wydając wyrok sąd administracyjny uznał, że sprawa powinna być ponownie przeanalizowana w dużo szerszym zakresie niż uczyniono to w zaskarżonym postanowieniu i dał wskazówki co do dalszego postępowania w sprawie.

Poza sporem było, że w okresie od [...] 2000 r. do [...] 2002 r. skarżąca Spółka zalegała w opłaceniu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Celem wyegzekwowania tych należności dokonano szeregu zajęć w okresie od [...] do [...] 2002 r. powodujących koszty egzekucyjne, których umorzenia domagał się skarżący.

W dniu [...] 2004 r. doszło do zawarcia układu ratalnego między wierzycielem Zakładem Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. będącym jednocześnie organem egzekucyjnym a dłużnikiem skarżącą spółką, który obejmował przedmiotowe należności za okres od [...] 2000 r. do [...]

2003 r. Termin spłaty ostatniej raty układu przypada na [...] 2007 r. Strony nie kwestionowały tego, że raty określone układem płacone były na bieżąco.

Przy tak ustalonym stanie faktycznym zasadniczy przedmiot sporu w niniejszej sprawie sprowadzał się do odpowiedzi na pytanie czy zawarcie układu ratalnego obejmującego należności wynikające z tytułów wykonawczych i jego realizacja ma wpływ na możność rozstrzygnięcia wniosku strony o umorzenie powstałych wcześniej kosztów egzekucyjnych w sytuacji, gdy ich wysokość była przez zobowiązanego kwestionowana.

Zgodnie z treścią art. 56 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /t.j. Dz.U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm./ zwanej dalej ustawą egzekucyjną postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu w razie wstrzymania wykonania, odroczenia terminu wykonania obowiązku albo rozłożenia na raty spłat należności pieniężnej. W przypadku zawieszenia postępowania egzekucyjnego w związku z rozłożeniem na raty spłat należności pieniężnej, organ egzekucyjny podejmuje zawieszone postępowanie w zakresie wskazanym przez wierzyciela /art. 57 § 1a ustawy egzekucyjnej/.

W przypadku zawieszenia postępowania egzekucyjnego pozostają w mocy dokonane czynności egzekucyjne /art. 58 § 1 ustawy/. Mogą być one jednak uchylone, z określonych w ustawie przyczyn, co nie powoduje umorzenia należnych za nie kosztów egzekucyjnych /art. 58 § 2 ustawy egzekucyjnej/.

Stosownie do art. 64 § 1 ustawy egzekucyjnej organ egzekucyjny, z zastrzeżeniem § 2, w egzekucji należności pieniężnych pobiera za dokonane czynności egzekucyjne opłaty w wysokości wskazanej w tym przepisie. Opłaty te stanowią składnik kosztów egzekucyjnych. Koszty egzekucyjne powstałe w egzekucji należności pieniężnej są dochodzone na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego na tę należność, chyba że przepisy niniejszej ustawy stanowią inaczej /art. 64c § 6/. Organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych na żądanie zobowiązanego albo z urzędu, jeżeli koszty te obciążają wierzyciela. Na postanowienie przysługuje zażalenie /art. 64c § 7 ustawy egzekucyjnej/. Obowiązek uiszczenia opłat, o których mowa w § 1 powstaje w momencie określonym w art. 64 § ustawy egzekucyjnej.

Zgodnie z treścią przepisu art. 64e § 1 tej ustawy organ egzekucyjny może umorzyć w całości lub w części przypadające na jego rzecz koszty egzekucyjne. Może również rozłożyć na raty ich zapłatę /art. 64f ustawy egzekucyjnej. Orzeczenie w tym przedmiocie może zapaść w trakcie toczącego się postępowania egzekucyjnego.

Zawieszenie postępowania egzekucyjnego jest instytucją tamującą bieg tego postępowania wstrzymującą czynności egzekucyjne i uniemożliwiającą podejmowanie czynności innych niż określone w ustawie. Zwrot "ulga zawieszeniu" użyty w art. 56 § 1 ustawy egzekucyjnej oznacza, że w razie wystąpienia jednej ze wskazanych w tym przepisie podstaw, organ egzekucyjny zobowiązany jest z urzędu zawiesić postępowanie, wydając stosowne postanowienie.

W niniejszej sprawie, w trakcie toczącego się postępowania egzekucyjnego, doszło do zawarcia układu ratalnego między dłużnikiem i wierzycielem, a więc zaistniała przesłanka obligatoryjnego zawieszenia tego postępowania /art. 56 § 1 pkt 1 ustawy egzekucyjnej/. W aktach egzekucyjnych brak jest takiego postanowienia co wskazuje na to, że do czasu wydania przedmiotowego rozstrzygnięcia o zawieszeniu nie orzeczono. Zawieszenie postępowania, o którym mowa w art. 56 § 1 pkt 1 ustawy egzekucyjnej, mimo że następuje "z urzędu", "ulega zawieszeniu" wskutek wystąpienia opisanych w nim zdarzeń, wymaga wydania stosownego postanowienia. Ustawa egzekucyjna nie pozostawia do uznania organu egzekucyjnego tego czy w danym przypadku zawiesić postępowanie. Tak więc obowiązkiem organu egzekucyjnego jest wydanie i doręczenie stronie postanowienia o zawieszeniu postępowania o ile wystąpią przewidziane prawem okoliczności. Skutki zawieszenia postępowania powstają zasadniczo z datą wydania orzeczenia w tym przedmiocie. W czasie zawieszenia postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny w zasadzie "nie działa". Zawieszeniu ulega bowiem postępowanie egzekucyjne jako całość. Organ ten może podjąć tylko ściśle określone czynności opisane w art. 57 i art. 58 ustawy egzekucyjnej. Ponadto zgodnie z brzmieniem art. 45 § 1 tej ustawy organ egzekucyjny obowiązany jest odstąpić od czynności egzekucyjnych po ustaleniu jednej z okoliczności skutkujących zawieszeniem postępowania w tym rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnych.

Skoro więc strony, dłużnik i wierzyciel będący organem egzekucyjnym, zawarły układ ratalny, obejmujący egzekwowaną należność pieniężną, obligujący do zawieszenia postępowania egzekucyjnego to tym samym orzekanie w przedmiocie umorzenia należnych kosztów egzekucyjnych było niedopuszczalne, a przynajmniej przedwczesne. W okresie zawieszenia postępowania nie mogą być bowiem egzekwowane kwoty wynikające z tytułów wykonawczych w tym kwoty stanowiące koszty egzekucyjne. Należy przy tym pamiętać, że orzeczenie o umorzeniu lub odmowie umorzenia przypadających na rzecz organu egzekucyjnego kosztów egzekucyjnych nie stanowi czynności egzekucyjnej, nie zmierza bowiem do realizacji lub zastosowania środka egzekucyjnego. Jest wynikiem toczącego się odrębnie postępowania – rozstrzyga bowiem o dopuszczalności egzekwowania powstałych w wyniku dokonanych czynności opłat.

Postępowanie to mimo swojej odrębności mieści się w ramach postępowania egzekucyjnego wszczętego w konkretnej sprawie. Dlatego w sytuacji, gdy postępowanie egzekucyjne uległo zawieszeniu, a ustawa nie przewiduje by w tym czasie mogłyby być podejmowane inne czynności procesowe takie jak orzekanie o umorzeniu kosztów egzekucyjnych, należało uznać, że rozstrzygnięcie w tym przedmiocie, po zaistnieniu przesłanek do obligatoryjnego zawieszenia postępowania, było nieskuteczne.

Z tych przyczyn obowiązkiem organu odwoławczego było stwierdzenie czy w niniejszej sprawie w wyniku zawarcia układu ratalnego wydane zostało postanowienie o zawieszeniu postępowania i z jaką datą. Od istnienia lub nieistnienia w obrocie prawnym takiego postanowienia zależał wynik niniejszej sprawy, możność orzekania w przedmiocie umorzenia kosztów egzekucyjnych.

W tym miejscu należy zauważyć, że w omawianym postępowaniu organu egzekucyjnego była ocena istnienia przesłanek opisanych w art. 64c ustawy egzekucyjnej i rozstrzygnięcie o umorzeniu lub odmowie umorzenia kosztów egzekucyjnych. Dokonując kontroli instancyjnej wydanego w tej sprawie postanowienia organ odwoławczy bada natomiast czy zostało ono podjęte w granicach prawa, na podstawie prawidłowo ustalonego stanu faktycznego i prawnego sprawy.

Istotnym elementem stanu faktycznego w takiej sprawie są koszty egzekucyjne, których dotyczy wniosek zobowiązanego. Umorzeniu podlegają bowiem wyłącznie koszty "przypadające" na rzecz organu egzekucyjnego, a więc koszty istniejące, należne i wymagalne w dacie wydania orzeczenia w tym przedmiocie. Wysokość kosztów egzekucyjnych jest jedną z okoliczności wpływających na możliwe rozstrzygnięcie o ich bycie.

Skoro zaś w niniejszej sprawie rzeczą sporną była kwestia prawidłowości określenia przedmiotowych kosztów, co do wysokości których skarżący przedstawiał swoje wątpliwości, organ egzekucyjny powinien zwrócić się do zobowiązanego o sprecyzowanie tych zarzutów przez jasne wskazanie czy domaga się wydania postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych. Organ egzekucyjny wydaje bowiem postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych wyłącznie na żądanie zobowiązanego, a z urzędu wówczas gdy koszty te obciążają wierzyciela /art. 64c

§ 7 ustawy egzekucyjnej/. Żądanie to zobowiązany może zgłosić w trakcie toczącego się postępowania, a po jego zakończeniu do momentu określonego w art. 64c § 8 ustawy egzekucyjnej.

W przypadku, gdy wniosek zobowiązanego o umorzenie kosztów egzekucyjnych zawiera jednocześnie żądanie określenia ich wysokości bądź też żądanie takie zobowiązany zgłosi w trakcie toczącego się już postępowania w przedmiocie ich umorzenia jako pierwszy rozpoznany winien być wniosek dotyczący wydania postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych.

Należy bowiem zauważyć, że zakresem postępowania opisanego w art. 64c ustawy egzekucyjnej objęte są wyłącznie zdarzenia i okoliczności mające znaczenie dla ustalenia przesłanek wskazanych w tym przepisie zezwalających na umorzenie przypadających organowi kosztów, a nie ich ustalenie. Wysokość kosztów egzekucyjnych powstałych w egzekucji należności pieniężnych wynika bowiem bądź z treści wydanych tytułów wykonawczych bądź z treści postanowienia, o którym mowa w art. 64c § 7 tej ustawy. W toczącym się postępowaniu o umorzenie kosztów egzekucyjnych zobowiązany nie może kwestionować ich wysokości, zasadności lub wymagalności w inny sposób niż żądając wydania w ich sprawie postanowienia.

Postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych i postanowienie w sprawie ich umorzenia to dwa odrębne rozstrzygnięcia, w dwóch różnych kwestiach, podejmowane w ramach postępowania egzekucyjnego, na które służy zażalenie. Wysokość kosztów egzekucyjnych za dokonane czynności egzekucyjne określone w ostatecznym postanowieniu wydanym w tej sprawie wiąże zarówno organ egzekucyjny jak i zobowiązanego.

Dlatego też rację miał organ odwoławczy twierdząc, że na wynik sprawy będzie miało wpływ prawidłowe ustalenie kosztów egzekucyjnych przez organ pierwszej instancji w wydanym postanowieniu na podstawie art. 64c § 7 ustawy egzekucyjnej. Przepis ten nakłada na organ egzekucyjny obowiązek wydania stosownego postanowienia o ile żąda tego zobowiązany. W przypadku zgłoszenia takiego żądania, a więc zakwestionowania ustalonych w tytule wykonawczym kosztów egzekucyjnych orzekanie w przedmiocie ich umorzenia byłoby przedwczesne.

Na koniec należy zauważyć, że zaskarżone postanowienie wydane zostało w trybie art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./ zwanej dalej ustawą p.p.s.a. Mocą tego postanowienia, dokonując autokontroli organ odwoławczy uchylił w całości własne postanowienie ostateczne z dnia [...] r. oraz poprzedzające je postanowienie organu egzekucyjnego z dnia [...]r. odmawiające umorzenia kosztów egzekucyjnych w kwocie [...]zł.

W ten sposób Dyrektor Izby Skarbowej uwzględnił w całości skargę strony na swoje własne postanowienie utrzymujące w mocy postanowienie pierwszoinstancyjne odmawiające umorzenia przedmiotowych kosztów. Wnosząc skargę strona domagała się bowiem uchylenia w całości postanowienia z dnia

[...] r. wydanego w trybie odwoławczym wskazując na niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy w tym w przedmiocie naliczonych kosztów egzekucyjnych.

Uchylając własne postanowienie organ odwoławczy spełnił żądanie strony skarżącej. Uchylenie zaskarżonego postanowienia spowodowało konieczność ponownego rozpatrzenia sprawy, a tym samym obowiązek oceny czy zachodzą podstawy do uchylenia postanowienia pierwszoinstancyjnego i wydania rozstrzygnięcia merytorycznego bądź tez wydania innego zgodnego z prawem orzeczenia. Organ odwoławczy uznał, że w istniejącym stanie faktycznym sprawy oraz z uwagi na treść i charakter zarzutów postawionych w skardze niezbędne będzie uchylenie postanowienia organu egzekucyjnego i przekazanie sprawy temu organowi celem ponownego rozpatrzenia sprawy.

Tym samym organ odwoławczy stwierdził niemożność merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy bez uprzedniego przeprowadzenia postępowania uzupełniającego.

Zgodnie z treścią art. 138 § 2 k.p.a. w związku z art. 144 k.p.a. i art. 18 ustawy egzekucyjnej organ odwoławczy może uchylić zaskarżone postanowienie w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Przekazując sprawę organ ten może wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.

Warto tu zauważyć, że zakres rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej postanowieniem zażaleniowym wydanym w postępowaniu egzekucyjnym wyznaczony jest zakresem rozstrzygnięcia sprawy postanowieniem organu egzekucyjnego /organu pierwszej instancji/. Egzekucyjny organ odwoławczy nie może zmienić rodzaju sprawy, a zatem w postępowaniu zażaleniowym może być rozpoznana i rozstrzygnięta wyłącznie sprawa tożsama pod względem podmiotowym i przedmiotowym.

Organ odwoławczy z uwagi na zaistniałe w sprawie okoliczności nie mógł odnieść się do zarzutów merytorycznych zażalenia skoro sporną okolicznością faktyczną pozostała kwestia wysokości przedmiotowych kosztów egzekucyjnych oraz to czy zawarcie układu ratalnego doprowadziło do wydania postanowienia o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego. Rozstrzygając sprawę organ odwoławczy nie dysponował więc pełną wiedzą o wszystkich okolicznościach niezbędnych do orzekania w kwestii umorzenia przedmiotowych kosztów. Co więcej organ ten nie był władny do usunięcia naruszeń prawa procesowego, których dopuścił się organ pierwszej instancji wydając rozstrzygnięcie mimo zaistnienia podstaw do zawieszenia postępowania egzekucyjnego oraz braku jasnego stanowiska zobowiązanego co do żądania wydania postanowienia w przedmiocie tych kosztów. Rozpoznając sprawę o umorzenie kosztów egzekucyjnych organ odwoławczy nie mógł orzekać o zawieszeniu postępowania czy rozstrzygając o wysokości kosztów przypadających organowi egzekucyjnemu.

W tej sytuacji uchylenie własnego postanowienia oraz postanowienia organu egzekucyjnego było niezbędne dla prawidłowego toku postępowania,

a rozstrzygnięcie o istocie sprawy niedopuszczalne z uwagi na wystąpienie przesłanki powodującej obligatoryjne zawieszenie postępowania egzekucyjnego.

Należy również zauważyć, że z podanych wyżej przyczyn organ odwoławczy w zaskarżonym postanowieniu nie mógł odnieść się do nieistniejących okoliczności mogących wystąpić w przyszłości czy też wskazywać na brzmienie art. 59 § 1 pkt 8 ustawy egzekucyjnej. Jednakże błędne w tej części uzasadnienie postanowienia nie miało wpływu na ostateczne zgodne z prawem rozstrzygnięcie.

Dlatego też Sąd na mocy art. 151 ustawy p.p.s.a. orzekł jak w wyroku.