Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 385/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2022-09-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3 pkt 2, 6, 7a, 8, art. 48 ust. 2-3, art. 52
journal: Dz.U. 2021 poz 2351
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec Sędziowie Asesor sądowy Marcin Małek Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski (sprawozdawca) Protokolant Referent Justyna Kłosowska-Pietrynko po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 września 2022 r. sprawy ze skargi G. S. na decyzję Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Lublinie z dnia 6 kwietnia 2022 r. nr ZOA-XVII.7721.29.2020.MSG w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę.


UZASADNIENIE

W dniu 16 czerwca 2020r. do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. wpłynęło zawiadomienie M. S. o budowie przez właściciela sąsiedniej nieruchomości o nr [...] położonej w miejscowości W. A. bez uzyskania stosownych zezwoleń i dokumentów budynku gospodarczego. W dniu 18 czerwca 2020r. organ zawiadomił strony o wszczęciu postępowania, a następnie decyzją z dnia 31 grudnia 2021 r. nakazał inwestorce G. S. rozbiórkę budynku gospodarczego. W uzasadnieniu decyzji organ podniósł, że przeprowadzone 9 lipca 2020 r. oględziny nieruchomości wykazały, że posadowiony jest na niej budynek gospodarczy parterowy o wymiarach 7,05 m x 8,80 m o konstrukcji składającej się z 4 słupów murowanych, na których oparte są drewniane belki i krokwie dachowe. Budynek posiada dach jednospadowy, o konstrukcji drewnianej, kryty blachą, ze spadkiem połaci w stronę działki sąsiedniej. Przylega bezpośrednio do innego budynku gospodarczego o konstrukcji murowanej, znajdującego się na tej samej działce. Budynek jest użytkowany, wypełnienie pomiędzy słupami wykonane jest z blachy. Obiekt nie posiada orynnowania. Odległość budynku od granicy działki sąsiedniej wynosi 2,50 m. Według oświadczenia właścicielki nieruchomości G. S. budynek został wybudowany przez jej rodziców prawdopodobnie pod lat 70- ych ubiegłego wieku. Nie posiada jednak żadnych dokumentów związanych z budowa , co tłumaczyła upływem czasu. Stwierdziła jednak, że budynek około 2 lat temu ( w 2019r.) został wyremontowany w ten sposób, że wymienione zostały ściany drewniane na blaszane oraz dokonano wymiany pokrycia dachu. Budynek wykorzystywany jest dla celów gospodarstwa rolnego. Obecny podczas oględzin M. S. podał natomiast, że przedmiotowy budynek posadowiony jest w miejscu uprzednio istniejącego, dużo mniejszego budynku, który został rozebrany w 2019 roku. Pismem z dnia 15 lipca 2020r. G. S. wyjaśniła, że przedmiotowy obiekt nie posiada fundamentów, a jego podstawową konstrukcją są słupy wiążąca budowlę z gruntem, na których oparty jest dach. Dwa słupy i pierwotne zadaszenie zostały posadowione przez jej ojca. Taka charakterystyka obiektu pozwala jej zdaniem na ocenę, że jest to wiata na posadowienie której nie trzeba było pozwolenia lub zgłoszenia. W kolejnym piśmie z 29 lipca 2020 r. G. S. wyjaśniła z kolei, że obiekt o którym mowa w oględzinach z 9 lipca 2020r. jedynie częściowo został wybudowany przez jej ojca. Był posadowiony na trzech słupach z białej cegły, z dachem jednospadowym, przestrzeń zaś pomiędzy słupami obita była deskami. Ostatnio w ich miejsce na ścianie zewnętrznej położono blachę niezwiązaną z gruntem, na nowe zostały wymienione również krokwie i poszycie dachu, słupy zaś zostały otynkowane. Do tego obiektu dostawione zostały dwa kolejne słupy, przestrzeń między nimi także wypełniono blachą. Obiekt jest otwarty. Ściana dzieląca dwa pomieszczenia pomiędzy słupami wykonana jest z desek drewnianych do samego szczytu. Stwierdziła, że dostawienie wiaty wymusiło na niej posiadanie gospodarstwa rolnego. Była pewna, że działała zgodnie z prawem, skoro wiata nie przekraczała powierzchni 35m˛. Organ pierwszej instancji w dniu 21 sierpnia 2020 r. ponownie przeprowadził oględziny na w/w działce, w trakcie których ustalono, co wykazano na załączniku do protokołu, że na przedmiotowej działce znajduje się budynek gospodarczy składający się z części zamkniętej i wiaty gospodarczej. Budynek gospodarczy ma wymiary 4,02 m x 7,08 m , wiata zaś 4,70 m x 7,08 m. Dach wykonany jest jednolicie nad budynkiem gospodarczym i wiatą. Organ stwierdził, że budynek gospodarczy został przebudowany, a do obiektu dobudowano wiatę. Powyższa przebudowa wymagała uzyskania pozwolenia na budowę, a wobec jego braku, stanowiła samowolę budowlaną. Ponadto roboty budowlane związane z przebudową budynku zostały wykonane prawidłowo, a obiekt nie zagraża bezpieczeństwu ludzi i mienia, nie narusza przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie gdyż może być zlokalizowany w odległości "około 2,5 m" od granicy z działką sąsiednią. Co więcej, wiata o powierzchni zabudowy 33,40m˛ nie wymagała uzyskania pozwolenia na budowę, ani dokonania zgłoszenia we właściwym organie administracji archikektoniczno - budowlanym. Obie części obiektu budowlanego użytkowane są na cele gospodarcze magazyn sprzętu rolniczego. W tej sytuacji organ decyzją z dnia 31 sierpnia 2020 r. postępowanie umorzył. Po uchyleniu tej decyzji przez Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, który wskazał na niedostateczne wyjaśnienie, czy postępowanie dotyczy jednego obiektu budowlanego o wymiarach 8,74 m x 7,08 m jako całości czy też dwóch oddzielnych obiektów budowlanych, a ponadto nie uzasadnił, w sposób nie budzący wątpliwości, charakteru prawnego spornego obiektu budowlanego, organ ponownie ustalił, że obiekt budowlany o wymiarach 4,02 m x 7,08 m przyległy do innego budynku gospodarczego wzniesiony w latach 70-tych ubiegłego wieku, jako parterowy budynek gospodarczy o murowanych słupach i ścianach z desek, z dachem jednospadowym w kierunku budynku mieszkalnego został w latach 2017 - 2018 wyremontowano w ten sposób, że rozebrana została część budynku, pozostawiono trzy murowane słupy, które zostały wykorzystane do budowy obecnego budynku gospodarczego. Słupy nie zostały przesunięte, a jedynie podwyższone i otynkowane. Ponadto wymieniono ściany osłonowe z desek na blachę, przebudowano konstrukcję dachu, kierując jego spadek jak obecnie. Budynek wykorzystywany jest na cele gospodarcze. Do budynku dobudowano wiatę, łącząc ją dachem z budynkiem gospodarczym. W tym stanie organ decyzją z dnia 31 marca 2021 r. ponownie umorzył postępowanie. W uzasadnieniu wskazano, że przedmiotem niniejszego postępowania jest budynek gospodarczy o wymiarach 4,02 m x 7,08 m, przyległy do istniejącego wcześniej obiektu budowlanego. Ponadto, zgodnie z art. 28 ust. 1 w związku z art. 3 pkt 7 Prawa budowlanego roboty budowlane polegające na przebudowie obiektu budowlanego wymagały uzyskania pozwolenia na budowę, którym inwestorka nie dysponuje, zatem budynek gospodarczy o wymiarach 4,02 m x 7,08 m wykonany został w warunkach samowoli budowlanej. Pomimo jednak braku pozwolenia na budowę spornego obiektu budowlanego roboty związane z jego przebudową zostały wykonane w sposób nie zagrażający bezpieczeństwu ludzi i mienia, a obiekt nie narusza § 12 ust. 3 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, ponieważ może być zlokalizowany w odległości 2,50 m od granicy z działką sąsiednią. Wskazano również, że sprawa wiaty o wymiarach 4,27 m x 7,08 m może być przedmiotem odrębnego postępowania, przy czym zgodnie z art. 29 ust. 2 pkt 2 Prawa budowlanego budowa wiaty o powierzchni zabudowy 30,23m˛ nie wymagała uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę ani dokonania zgłoszenia. Także ta decyzja została uchylona przez organ odwoławczy, według którego przedmiotem toczącego się postępowania jest obiekt budowlany - budynek gospodarczy o wymiarach 8,72 m x 7,08 m, stanowiący całość. Wskazał również , że zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 1 lit. a) Prawa budowlanego (w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw - Dz. U. z 2020 r., poz. 471) na jego budowę wymagane było uzyskanie decyzji o pozwoleniu na budowę. W dniu 20 lipca 2021 r. ponownie przeprowadzono oględziny, w trakcie których ustalono, że na działce nr ewid.[...] w W. A. znajduje się parterowy budynek gospodarczy o konstrukcji mieszanej - murowanej i drewnianej. Budynek posiada słupy konstrukcyjne murowane i drewniane, dach konstrukcji drewnianej, jednospadowy ze spadkiem połaci w stronę działki sąsiedniej, kryty blachą trapezową, ocynkowaną, bez orynnowania. Elementy drewniane dachu wsparte są na ścianie szczytowej sąsiedniego budynku gospodarczego, od strony którego omawiany budynek nie posiada własnej ściany. Od strony podwórza, między ścianą szczytową sąsiedniego budynku, a środkowym słupem znajdują się wrota wykonane z blachy. Natomiast pomiędzy środkowym słupem a skrajnym słupem obiektu brak jest ściany. Wewnątrz obiekt przegrodzony jest drewnianą ścianą. Zewnętrzne ściany wykonane są z blachy. Budynek z dwóch stron posiada podmurówkę. Wysokość budynku od strony działki nr ewid.[...] wynosi około 2,45 m - 2,80 m, a od strony podwórza około 3,74 m. Usytuowany jest w odległości około 2,48 m - 2,53 m od ogrodzenia z działką nr ewid.[...] i w odległości około 10,15 m od budynku mieszkalnego posadowionego na własnej działce. Budynek ten jest użytkowany na cele rolnicze. Organ uznał, że przedmiotowy budynek powstał w wyniku przebudowy i rozbudowy istniejącego budynku gospodarczego o wymiarach około 4,00 m x 7,00 m i z wykorzystaniem trzech słupów ze starego obiektu. Roboty budowlane polegające na przebudowie budynku wymagały uzyskania pozwolenia na budowę, natomiast rozbudowa budynku gospodarczego o część o wymiarach 4,71 m x 7,05 m o powierzchni zabudowy 33,20 m˛, stanowiąca uzupełnienie zabudowy zagrodowej w ramach istniejącej działki siedliskowej nie wymaga ani uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę, ani dokonania zgłoszenia. Nowopowstały budynek nie posiada konstrukcji o rozpiętości przekraczającej 4,80 m bowiem elementy konstrukcyjne dachu posiadają maksymalną rozpiętość 4,75 m. Rozbudowana część budynku nie narusza również przepisów technicznych, gdyż przepis § 12 ust. 4 pkt 3 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie dopuszcza w zabudowie jednorodzinnej i zagrodowej budowę budynku gospodarczego lub garażu o długości nie większej niż 6,50 m i wysokości nie większej niż 3 m bezpośrednio przy granicy działki budowlanej lub w odległości nie mniejszej niż 1,5 m ścianą bez okien i drzwi. Biorąc pod uwagę powyższe ustalenia, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Biłgoraju, decyzją z dnia 20 sierpnia 2021 r., wydaną na podstawie art. 51 ust. 1 pkt. 2 Prawa budowlanego, odmówił nałożenia obowiązku wykonania określonych robót budowlanych w celu doprowadzenia spornego obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem. Także ta decyzja została uchylona przez organ odwoławczy, który ponownie wskazał, że budynek należy traktować jako całość o wymiarach 8,72 m x 7,08 m, trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiadający fundamenty i dach, na budowę którego należało uzyskać pozwolenie na budowę. Ponownie rozpoznając sprawę organ decyzją z dnia 31 grudnia 2021r. nakazał inwestorce rozbiórkę przedmiotowego budynku. Tym razem uznał, że przedmiotem niniejszego postępowania jest wybudowany pomiędzy 2017 r. a 2019 r. budynek posiadający wymiary 7,05 m x 8,75 m, o powierzchni zabudowy ok. 61,70m˛, rozpiętości konstrukcji dachu ok. 7 m, uzupełniający zabudowę zagrodową w ramach istniejącej działki siedliskowej, związany z produkcją rolną, a więc pełniący funkcję budynku gospodarczego. Zatem do jego legalności wymagane było, zgodnie z art. 28 ust. 1 w związku z art. 29 ust. 1 pkt 1 lit. a Prawa budowlanego (w brzmieniu obowiązującym przed dniem wejścia w życie nowelizacji z 2020r. ) uzyskanie decyzji o pozwoleniu na budowę, którego jednak inwestorka nie przedstawiła. Wykonanie takich robót może być zalegalizowane tylko wówczas, gdy budowa zgodna jest z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego oraz nie narusza przepisów w tym techniczno - budowlanych w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie tego obiektu lub jego części do stanu zgodnego z prawem (art. 48 ust. 2 Prawa budowlanego – w brzmieniu obowiązującym przed dniem wejścia w życie w/w nowelizacji). Organ wskazał, że zlokalizowanie budynku w odległości 2,6m od granic z sąsiednią nieruchomością jest niezgodne z § 12 ust. 4 pkt 3 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, , który dopuszcza budowę budynku gospodarczego lub garażu o długości nie większej niż 6,5 m i wysokości nie większej niż 3 m bezpośrednio przy granicy działki budowlanej lub w odległości nie mniejszej niż 1,5 m ścianą bez okien. Takie umiejscowienie budynku narusza ustalenia również postanowienia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gniny Goraj zatwierdzonego Uchwałą Nr XXXI/2018/05 Rady Gminy w Goraju z dnia 6 grudnia 2005 r. ( ogłoszonego w Dzienniku Urzędowym Województwa Lubelskiego z dnia 14 marca 2006, Nr 46, poz. 952). Jak bowiem stanowi § 32 ust. 2 uchwały na terenie oznaczonym symbolem 12 RM/MN, gdzie zlokalizowana jest działka nr ewid.[...] w W. A., dopuszczona została nowa zabudowa z zachowaniem obowiązujących warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Ostatecznie ustalenia te uzasadniały nakazanie rozbiórki budynku. Po rozpatrzeniu odwołania inwestorki Lubelski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Lublinie decyzję organu I instancji utrzymał w mocy. Organ odwoławczy podzielił dotychczasowe ustalenia, co do charakteru budynku i prawnej możliwości jego legalizacji. Za prawidłowe uznał twierdzenie, że obiekt budowlany o wymiarach 7,05 m x 8,75m tj. obejmujący tzw. część gospodarczą i tzw. wiatę, stanowi jeden obiekt budowlany. Obie części powstały w tym samym czasie o czym świadczy wspólna konstrukcja i przekrycie dachu oraz wspólna podmurówka. Pomiędzy obiema częściami obiektu brak jest ściany dzielącej oba pomieszczenia (dokumentacja fotograficzna - k. 31-32 akt I instancji, na której wyraźnie widać brak ściany). W piśmie z dnia 29 lipca 2020 r., inwestorka wyjaśnia co prawda, że ściana dzieląca dwa pomieszczenia pomiędzy słupami wykonana jest z desek drewnianych do samego szczytu (k. 45 akt I instancji) jednak oświadczenie to pozostaje w sprzeczności ze stanem faktycznym zastanym w trakcie pierwszej kontroli przeprowadzonej w dniu 9 lipca 2020 r. Ściana dzieląca zbudowana z desek została uwidoczniona bowiem dopiero w toku czynności kontrolnych przeprowadzanych w dniu 21 sierpnia 2020 r. Za jednolitym charakterem obiektu przemawia również przeznaczenie obu pomieszczeń tj. do celów gospodarstwa rolnego i składowania maszyn wykorzystywanych w tym gospodarstwie. Na jednolity charakter przedmiotowego obiektu budowlanego wskazuje również dokumentacja fotograficzna, w szczególności sporządzona w trakcie oględzin przeprowadzonych w dniu 9 lipca 2020 r. (k. 31-38 akt 1 instancji), na której oba pomieszczenia posiadają tak samo wyglądające bramy zamykające te pomieszczenia świadczące o zamkniętym charakterze obiektu. Późniejsze zdemontowanie bramy znajdującej się w części tzw. wiaty organ uznał za czynność tymczasową, dokonaną w toku prowadzonego postępowania która, miała na celu jedynie obejście prawa, tym bardziej, że pozostawione zostały zawiasy umożliwiające ponowny montaż bramy w dotychczasowym miejscu. Zdaniem organu niezrozumiałym byłoby uznawanie dwóch znajdujących się obok siebie pomieszczeń, nie przedzielonych ścianą, posadowionych w jednym czasie, o tej samej konstrukcji, przykrytych wspólnym dachem, obu zamkniętych, przeznaczonych do wspólnego celu związanego z przechowywaniem maszyn i urządzeń rolniczych wykorzystywanych w gospodarstwie rolnym, jako z punktu widzenia prawnego, dwóch zupełnie różnych pomieszczeń tj. budynku gospodarczego i wiaty, skoro niczym się nie różnią. W ocenie organu odwoławczego błędne jest również stanowisko, zgodnie z którym w niniejszej sprawie zastosowanie powinien znaleźć § 20 zarządzenia Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 29 czerwca 1966 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego (Dz. U. z 1966 r., Nr 10, poz. 44), gdyż zgodnie z materiałem dowodowym sprawy, sporny budynek gospodarczy jako całość o wymiarach 7,05 m x 8,75 m został wybudowany pomiędzy 2017 rokiem a 2019 rokiem. Powyższe wynika m.in. z oświadczeń G. S. złożonych do protokołu oględzin z dnia 9 lipca 2020 r. (k. 39 akt 1 instancji - "budynek był remontowany około 2 lat temu"), oraz do protokołu oględzin z dnia 21 sierpnia 2020 r. (k. 60 akt I instancji - "w 2018 r. dokonałam remontu budynku (...), przebudowałam dach budynku (...) i dobudowałam wiatę, łącząc dachem"), oświadczenia M. S. złożonego do protokołu oględzin z dnia 9 lipca 2020 r. (k. 39 akt I instancji - "w miejscu istniejącego budynku gospodarczego istniał inny budynek, dużo mniejszy od obecnego, rozebrany w 2019 r.; po rozbiórce G. S. wybudowała od podstaw obecny budynek") oraz potwierdzonego w odwołaniu z dnia 17 września 2020 r. (k. 66 akt instancji), oświadczenia M. S. złożonego do protokołu rozprawy z dnia 11 lutego 2021 r. (k. 102 akt I instancji - ,.w 2017 r. stary budynek został rozebrany - zdjęty dach i ściany drewniane, pozostały trzy słupy murowane, które zostały wykorzystane do budowy obecnie istniejącego budynku"). Tym samym, weryfikując zgodność przedmiotowego obiektu budowlanego o wymiarach 7,05 m x 8,75 m z przepisami techniczno-budowlanymi należało uwzględnić przepisy obowiązującego w dacie budowy rozporządzenia w sprawie warunków technicznych z 2002 r.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego G. S. zarzuciła decyzji organu odwoławczego naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj. art. 7 i 77 § 1 k.p.a. poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego co skutkowało uznaniem, że sporny budynek został wybudowany jako całość o wymiarach 7,05 m x 8,75 m pomiędzy 2017 r. a 2019 r., w sytuacji gdy są to dwa odrębne obiekty - budynek gospodarczy, wybudowany w latach 70-tych przez jej rodziców oraz wiata, ewentualnie doszło do przebudowy i rozbudowy budynku wybudowanego w latach 70-tych oraz naruszenie art. 48 ust. 1 ustawy dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. 2021 r., poz. 2351) poprzez nakazanie rozbiórkę budynku o wymiarach 7,05 m x 8,75 m w sytuacji gdy są to dwa odrębne obiekty. Skarżąca wyjaśniła, że na nieruchomości od lat 70-tych XX wieku znajdował się budynek gospodarczy wzniesiony przez jej ojca [...] M. o wymiarach ok. 7 x 4 m, wsparty na słupach, pomiędzy którymi przestrzeń wypełniono deskami. Istnienie budynku potwierdza znajdująca się w aktach sprawy mapa dla celów projektowych dla działki nr ewid.[...] w miejscowości W. A., na której widnieje wspomniany obiekt, co podkreślał organ I instancji w uzasadnieniach uchylonych decyzji. Następnie, w 2017 r. otynkowano słupy, zgniłe deski zastąpiono blachą stale niezwiązaną z gruntem, wymieniono dach przedłużając jego konstrukcję celem wykonania wiaty z wykorzystaniem istniejących słupów. Fakty te potwierdzili inwestor, świadek M. S. oraz obcy dla inwestora świadkowie J. K. i S. J., który osobiście wykonywał wymienione roboty. Wszyscy świadkowie potwierdzili, że słupy nie zostały rozebrane, zostały otynkowane i stoją w tym samym miejscu. Według skarżącej niezrozumiałe jest danie wiary jedynie M. S., na wniosek którego wszczęto postpowanie, zresztą jako w odpowiedzi na jej działania, która zaskarżyła decyzje o pozwoleniu na budowę na jego nieruchomości sąsiedniej oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...]. Jej zdaniem prawidłowe były ustalenia faktyczne i ocena prawna dokonane przez organ I instancji w decyzjach z dnia 31 sierpnia 2020 r. oraz 31 marca 2021 r., w których organ stwierdził, że istniejący na działce nr ewid.[...] w W. A. budynek gospodarczy o wymiarach 4,02 m x 7,08 m został przebudowany a do obiektu dobudowano wiatę o wymiarach 4,72 x 7,08. W składanych w toku sprawy pismach skarżąca podnosiła, że podstawowym elementem konstrukcyjnym (konstrukcją nośną), na którym osadzony jest dach, są słupy wiążące budowlę z gruntem. Przestrzeń między słupami wypełniona jest blachą niezwiązaną stale z gruntem. Obiekt nie ma innych fundamentów. W istniejącej i nowej części wylano jedynie posadzkę betonową. Taka konstrukcja kwalifikuje dobudowaną część obiektu jako wiatę. W związku z tym w świetle art. 29 i art. 30 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane obiekt nie wymagał wydania decyzji o pozwoleniu na budowę, ani zgłoszenia. Ewentualnie, w przypadku uznania, że dobudowana część obiektu nie stanowi wiaty, należy uznać za prawidłowe stanowisko przedstawione przez organ I instancji w decyzji z dnia 20 sierpnia 2021 r., iż budynek o wymiarach 7,05 m x 8,75 m powstał w wyniku przebudowy i rozbudowy istniejącego budynku gospodarczego z wykorzystaniem trzech słupów starego obiektu. Wszystkie uchylone decyzje organu I instancji oparte były na założeniu, że obiekt o wymiarach 7,05 m x 8,75 powstał z wykorzystaniem konstrukcji istniejącego uprzednio budynku gospodarczego, co znajduje potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym. Dopiero w zaskarżonej decyzji, wbrew przeprowadzonym dowodom, ustalono niezgodnie ze stanem faktycznym, że obiekt o wymiarach 7,05 m x 8,75 został w całości wybudowany jako nowy w latach 2017 - 2019 r., co z kolei skutkowało błędnym zastosowaniem przepisu art. 48 ust. 1 ustawy Prawo budowlane.

Odpowiadając na skargę Lubelski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Lublinie podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sad Administracyjny zważył, co następuje:

Wbrew przekonaniu skarżącej dokonana przez organ ocena i kwalifikacja wykonanych robót budowlanych jako budowa budynku gospodarczego jest prawidłowa. Zgodnie z treścią art. 3 pkt 2 Prawa budowlanego budynkiem jest obiekt budowlany, który spełnia łącznie następujące warunki: jest trwale związany z gruntem, jest wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych, a także posiada fundamenty i dach. Trafnie oceniono, że usunięcie w 2017r. czy też w 2019r. desek stanowiących ściany zewnętrzne dotychczasowego budynku gospodarczego, wybudowanego w latach 70-tych ubiegłego wieku opierającego się z jednej strony na ścianie przyległego budynku murowanego z drugiej zaś na trzech betonowych słupach co przecież przyznała sama skarżąca, wybudowanie, jak wynika z kolejnych oględzin kolejnych 2 slupów betonowych i dwóch slupów drewnianych, wykonanie podmurówki betonowej, wylanie posadzki na całej powierzchni, obicie całości blachą trapezową, pokrycie całości nowym poszyciem i pokrycie dachem z blachy pozwalają twierdzić, że przedmiotowy obiekt budowlany posiada wszystkie cechy, które w świetle art. 3 pkt 2 Prawa budowlanego pozwalają uznać go za budynek. W orzecznictwie sądów administracyjnych cecha "trwałego związania z gruntem" sprowadza się do posadowienia obiektu budowlanego na tyle trwale, aby zapewnić mu stabilność i możliwość przeciwdziałania czynnikom zewnętrznym, mogącym go zniszczyć lub spowodować przesunięcie czy przemieszczenie w inne miejsce (wyroki NSA z dnia 5 stycznia 2011 r. II OSK 25/10 i 29 kwietnia 2011 r., II OSK 773/10 opubl Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Fundament jest natomiast elementem konstrukcyjnym, którego zadaniem jest przenoszenie obciążeń na grunt. Może on być wykonany z różnych materiałów (por. wyrok NSA z dnia 25 marca 2011 r., sygn. akt II OSK 547/10; CBOSA). Przedmiotowy obiekt posadowiony jest na betonowych słupach wkopanych w ziemię i drewnianych osadzonych w stalowych wspornikach, przymocowanych do betonowej podłogi, posiada podmurówkę, a zatem te elementy konstrukcyjne spełniają funkcję fundamentu i sprawiają, że obiekt jest niewątpliwie trwale związany z gruntem w sposób zapewniający mu stabilność i możliwość przeciwdziałania czynnikom zewnętrznym. Przeprowadzone roboty stanowiły w istocie budowę budynku gospodarczego, rozumianą jako odbudowa już istniejącego budynku i klasycznym jej rozumieniem jako wzniesienie kolejnej jego części. Co istotne również skarżąca nie kwestionowała, że dotychczasowy budynek został rozebrany, a na jego miejscu wybudowano nowy budynek. Rozebranie budynku potwierdzili także zeznające w sprawie świadkowie S. J., M. S. i J. K., utrzymując jednak, że wykorzystano przy budowie nowego budynku istniejące wcześniej trzy betonowe słupy. Z kolei J. S., przekonywał, że budynek został rozebrany w całości, natomiast nowe słupy powstały od podstaw, podobnie jak i podmurówka o powierzchni prawie dwukrotnie większej z jednolitą więźbą dachową i jednolitą połacią dachową. Nawet gdyby uznać, że wspomniane trzy slupy rzeczywiście nie były rozebrane i zostały wykorzystane do budowy nowego budynku, to przecież wspomniani świadkowe M. S. i S. J. jednoznacznie stwierdzili, że zostały one podwyższone, przy czym drogi ze świadków wskazał, że chodzi o słup środkowy oraz usytuowany od strony podwórka. Jest też oczywiste, że nowo wybudowane 2 słupy, na których oparto konstrukcję dachu, znajdujące się w odległości 4 ,70 cm od poprzednich słupów musiały zostać dostosowane do ich wysokości. Według załącznika do protokołu oględzin z 20 lipca 2021r. należy sądzić, że wysokość słupów wynosi od 3,74m do 2,4m. Z dokumentacji fotograficznej wynika również, że w budynku wykonano jedną podmurówkę, wewnątrz zaś wylano posadzkę. Nawet jeśli pierwotny budynek gospodarczy wznieśli rodzice skarżącej, to jest oczywiste, że przeprowadzone następnie przez nią prace spowodowały, że nie można obecnie mówić o obiekcie tożsamym z pierwotnie wzniesionym. W związku z powyższym, trafnie organ podniósł, że stanowi on jedną całość techniczno-użytkową, a jego wykonanie polegało na budowie. Stosownie bowiem do art. 3 pkt 6 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane budowa polega na wykonywaniu obiektu budowlanego w określonym miejscu, a także odbudowie, rozbudowie i nadbudowie obiektu budowlanego. Co więcej wszystkie opisane roboty spowodowały w efekcie powiększenie powierzchni i kubatury dotychczasowego budynku. Jest też oczywiste, że w świetle powyższych ustaleń, wykonane roboty nie stanowiły remontu, w rozumieniu art. 3 pkt. 8 Prawa budowlanego, jak utrzymywała skarżąca w toku postępowania. Skarżąca w piśmie z dnia 29 lipca 2020 r. przyznała, że stan techniczny więźby dachowej oraz ścian wymagał ich całkowitej wymiany. Jak już wspomniano w przedmiotowym budynku doszło do wykonania nowych ścian, słupów betonowych i drewnianych oraz nowej konstrukcji drewnianej więźby dachowej. Tymczasem za remont, jak już wyżej wspomniano, nie mogą być uznane roboty, w wyniku których powstają nowe elementy. Definicja legalna pojęcia remontu o jakiej mowa w tym przepisie zakłada bowiem dokonanie prac budowlanych w obiekcie istniejącym, zatem pojęcia tego nie można odnosić do okoliczności ustalonych w rozpoznawanej sprawie wskazujących na to, że w wyniku wyburzenia w 2019 r. przez skarżącą ścian budynku unicestwiony został w istocie obiekt budowlany, którego pozostałą, jedyną ścianę stanowił inny, murowany budynek gospodarczy. Wykonanie przez skarżącą w takich warunkach nowych ścian i zadaszenia, w wyniku czego powstał obiekt kubaturowy – budynek gospodarczy o innych parametrach technicznych, niż obiekt pierwotny zasadnie zakwalifikowane zostało jako odtworzenie właściwe wiążące się z pojęciem odbudowy. W orzecznictwie sądowym jednolicie przyjmuje się brak podstaw do uznania, że mamy do czynienia z remontem, jeśli roboty budowlane polegają na wykonaniu faktycznie nowego obiektu budowlanego, choć z wykorzystaniem elementów konstrukcyjnych pozostałych po innym obiekcie budowlanym. Wówczas dokonywana jest odbudowa, która zgodnie z definicją z art. 3 pkt 6 Prawa budowlanego zalicza się do budowy. Przy odbudowie powstaje fizycznie nowa substancja budowlana, natomiast przy remoncie dochodzi do odtworzenia substancji istniejącej jako obiekt budowlany. Jak słusznie stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 6 marca 2019r. ( II OSK 971/17 tak też w wyrokach z 19 marca 2019r. II OSK 948/18, 26 marca 2013r. II OSK 2280/11 i 20 kwietnia 2012 r. II OSK 281/11 opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych ) remont, w związku z koniecznością fizycznego istnienia obiektu budowlanego w jego trakcie, nie może polegać na całkowitej lub częściowej rozbiórce obiektu, a następnie jego wznoszeniu od nowa. Rozebranie obiektu i wybudowanie w jego miejscu obiektu o innej powierzchni i kubaturze, nawet przy pozostawieniu jego części w postaci np. jednej ściany, stanowi budowę, o której mowa w art. 3 pkt 6 ustawy - Prawo budowlane (wyrok NSA z 25 marca 2015 r., II OSK 2048/13 opubl. w CBOSA). Wówczas należy je traktować jako odbudowę obiektu budowlanego lub budowę w jej klasycznym rozumieniu. Nie można również zgodzić się również ze skarżąca, że roboty stanowiły przebudowę obiektu budowlanego. Zgodnie z art. 3 pkt 7a Prawa budowlanego przez przebudowę należy rozumieć wykonywanie robót budowlanych, w wyniku których następuje zmiana parametrów użytkowych lub technicznych istniejącego obiektu budowlanego, z wyjątkiem charakterystycznych parametrów, jak: kubatura, powierzchnia zabudowy, wysokość, długość, szerokość bądź liczba kondygnacji. Jak już wskazano te właśnie parametry zostały zmienione, czemu w skardze nie przeczy sama skarżąca, domagając się uznania, że budynek o wymiarach 7,05mx8,75 m powstał w wyniku przebudowy i rozbudowy istniejącego budynku gospodarczego. W konsekwencji stwierdzenia, że rozpoznawana sprawa nie dotyczyła robót budowlanych zakwalifikowanych jako remont w rozumieniu art. 3 pkt 8 i przebudowa o której mowa w art. 3 pkt7a ustawy – Prawo budowlane, stwierdzić należało, że nie doszło także do zarzucanego w skardze kasacyjnej naruszenia art. 29 ust. 2 pkt 1 i art. 29 ust. 2 pkt.1a tej ustawy, wyłączającego konieczność uzyskania pozwolenia na budowę w przypadku wykonywania robót budowlanych polegających na remoncie obiektów budowlanych, lub przebudowie obiektów o których mowa w ust. 1, a zatem odnoszącego się w swej dyspozycji do innej instytucji niż zidentyfikowana w postępowaniu administracyjnym. Bezpodstawna jest również teza o istnieniu, po wykonaniu spornych robót, dwóch odrębnych obiektów budynku gospodarczego i wiaty. W orzecznictwie już wielokrotnie zwracano już uwagę na funkcjonalne cechy wiaty, odróżniające ją od rozbudowy oraz kategorii budynków gospodarczych. Przyjmuje się, że wiata to samodzielna, lekka budowla, posiadająca dach, niekiedy ściany, której celem jest ochrona miejsca lub rzeczy przed oddziaływaniem atmosferycznym (deszczem, śniegiem, wiatrem) (por. wyrok NSA z dnia 10 maja 2011 r., II OSK 794/10 opubl. w CBOSA). Z kolei w wyroku z dnia 9 stycznia 2019 r. (II OSK 3465/18 opubl. w CBOSA ) Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że za podstawowe cechy wiaty uznaje się wsparcie danej budowli na słupach stanowiących podstawowy element konstrukcyjny i wiążący budowlę trwale z gruntem oraz brak trwałych ścian. Zdaniem Sądu cechą rozróżniającą budynki od budowli, do których zaliczyć należy wiaty, jest między innymi wydzielenie pewnej przestrzeni przez przegrody budowlane, a funkcjonalnie za takie przegrody należy uznać ściany danego obiektu budowlanego. Zwrócił dodatkowo uwagę, że za przegrodę taką może być uważana również ściana bezpośrednio sąsiadującego innego budynku ( tak też NSA w wyroku z dnia 7 listopada 2017 r. sygn. akt II OSK 365/16 opubl. w CBOSA ). Z kolei w uzasadnieniu wyroku z dnia 7 czerwca 2017 r. ( II OSK 575/17 opbl. w CBOSA ) NSA podał, że wiatą jest obiekt posiadający lekką konstrukcję, z dachem i nieposiadającego ścian. Dokonując kwalifikacji robót budowlanych jako realizacji wiaty organy administracji oraz sądy administracyjne posługują się również słownikową definicją tego pojęcia. Zgodnie ze Słownikiem Języka Polskiego wiata jest to lekka budowla w postaci dachu wspartego na słupach. Z protokołów oględzin oraz materiału fotograficznego jasno wynika, że nie ma żadnych podstaw do uznania, aby część wzniesionego obiektu można było uznać za wiatę jako lekką konstrukcję. Słusznie organ zwrócił uwagę, że zarówno odbudowana część budynku gospodarczego jak i część która została wykonana jako budowa opisywana przez skarżącą jako wiata zostały wybudowane w ten sam sposób, mają konstrukcję zamknięta ścianami z blachy trapezowej, przymocowanej do betonowych słupów, na których wznosi się także konstrukcja dachu, mają wspólną podmurówkę, wewnątrz wykonano posadzkę i ścianę z desek, od strony podwórka zainstalowano dwie bramy garażowe, co potwierdzają zdjęcia wykonane podczas oględzin w dniu 9 lipca 2020r. Nie ma przy tym znaczenia, jak zauważył organ, że podczas kolejnych oględzin, jedna z bram został zdemontowana z zawiasów, celem wykazania otwartego charakteru części budynku. Wynika z ich także, że przechowywane są w nim min. ciągnik, przyczepki samochodowe, kable i oleje. Nie ma zatem powodów dla których każda części budynku miałaby zostać kwalifikowana w odmienny sposób. W konsekwencji podzielić należy stanowisko, że jest to jeden obiekt budowlany – budynek gospodarczy o wymiarach 7,05m x 8,75 m, który jest trwale związany z gruntem, wydzielonym z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych, posiadającym fundamenty i dach, którego budowa wymagała uzyskania pozwolenia. Ponieważ skarżąca takim pozwoleniem nie dysponuje powstały w ten sposób obiekt funkcjonuje i jest użytkowany jako całość, wraz ze wszystkimi jego elementami tj. ścianami i dachem, podlega regulacji wynikającej z art. 48 budowlanego w brzmieniu sprzed nowelizacji wprowadzonej ustawą z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw - Dz. U. z 2020 r., poz. 471). Tak jak przyjął organ odwoławczy ponieważ według miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy Goraj zatwierdzonego Uchwałą Nr XXXI/2018/05 Rady Gminy w Goraju z dnia 6 grudnia 2005 r. ( ogłoszonego w Dzienniku Urzędowym Województwa Lubelskiego z dnia 14 marca 2006, Nr 46, poz. 952) działka [...] położona w W. A. położona jest na terenie oznaczonym symbolem 12 RM/MN, zabudowy zagrodowej przemieszanej z jednorodzinną nie mógł mieć zastosowania art. 29 ust. 1 pkt 1 lit. a) ustawy według którego pozwolenia na budowę nie wymaga budowa obiektów gospodarczych związanych z produkcją rolną i uzupełniających zabudowę zagrodową w ramach istniejącej działki siedliskowej parterowych budynków gospodarczych o powierzchni zabudowy do 35 m2, przy rozpiętości konstrukcji nie większej niż 4,80 m, ani art. 29 ust. 2 tej ustawy z którego wynikało, że pozwolenia na budowę nie wymagała budowa wolno stojących parterowych budynków gospodarczych, garaży, wiat lub przydomowych ganków i oranżerii (ogrodów zimowych) o powierzchni zabudowy do 35 m2, przy czym łączna liczba tych obiektów na działce nie może przekraczać dwóch na każde 500 m2 powierzchni działki. Powierzchnia przedmiotowego budynku wynosi 61,68m˛, znacznie wykraczając poza ten reżim. Wykonanie robót bez pozwolenia skutkuje wszczęciem procedury legalizacyjnej, o ile zrealizowane roboty są zgodne z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego lub decyzją o warunkach zabudowy. Istotą postępowania legalizacyjnego jest sprawdzenie bądź ewentualnie doprowadzenie budowy do stanu zgodnego z prawem, w szczególności z przepisami techniczno-budowlanymi. W tym celu organ wydaje na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 ustawy – Prawo budowlane postanowienie o wstrzymaniu prowadzonych robót budowlanych i nakłada na inwestora obowiązek przedstawienia określonych w tym przepisie dokumentów w wyznaczonym terminie. Co prawda w rozpoznawanej sprawie organ nie wydal wspomnianego postanowienia, nie można jednak uznać tego za uchybienie mające znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 26 października 2021r. ( II OSK 3523/18, tak też w wyroku z dnia 23 czerwca 2021r. II OSK 2750/18 opubl. w CBOSA ) powołane przepisy umożliwiają legalizację samowolnie wzniesionego obiektu budowlanego, jeżeli organ stwierdzi, że budowa odpowiada warunkom z art. 48 ust. 2 ustawy, a strona wykona następnie nałożone na nią obowiązki z art. 48 ust. 3 i art. 49 prawa budowalnego. Przed nałożeniem tych obowiązków organ wstępnie ustala, czy budowa jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym i czy nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu lub jego części do stanu zgodnego z prawem. Dopiero po wstępnym ustaleniu, że wymienione przepisy pozwalają na zalegalizowanie obiektu organ podejmuje dalsze kroki prowadzące do tej legalizacji. Warunkiem wszczęcia postępowania legalizacyjnego jest zatem wstępne stwierdzenie przez organ nadzoru budowlanego przesłanek umożliwiających legalizację obiektu, w tym także przesłanki zgodności z przepisami szczególnymi. W przypadku braku takiej zgodności brak jest możliwość przystąpienia przez organ nadzoru budowlanego do postępowania legalizacyjnego. Nie ma zatem podstaw do legalizacji samowoli budowlanej gdy zrealizowany samowolnie obiekt budowlany jest niezgodny z przepisami szczególnymi. Ustalenie już na wstępnym etapie postępowania, iż zrealizowana przez skarżących kasacyjnie inwestycja, jest niezgodna z przepisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, nie pozwalała zatem organowi nadzoru budowlanego na przejście do kolejnego etapu postępowania legalizacyjnego. Według aktualnie obowiązującego stanu prawnego, również niezgodność z przepisami techniczno-budowlanymi o jakich mowa w rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie ( Dz. U. z 2019 r. poz. 1065 ) skutkuje wydaniem nakazu rozbiórki obiektu budowlanego. Według załączników do protokołów oględzin przedmiotowy budynek jest położony w odległości 2,48 – 2,50m od granicy sąsiedniej działki [...] Tymczasem § 12 ust. 4 pkt 3 rozporządzenia, dopuszcza budowę budynku gospodarczego lub garażu o długości nie większej niż 6,5 m i wysokości nie większej niż 3 m bezpośrednio przy granicy działki budowlanej lub w odległości nie mniejszej niż 1,5 m ścianą bez okien. Co też jasne, przepis ten nie miał zastosowania z uwagi na długość budynku wynosząca 8,75m i wysokość – 3,74m. Trafnie zauważył organ, że w konsekwencji naruszony został § 32 ust. 2 miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gniny Goraj według którego na terenie oznaczonym symbolem 12 RM/MN, gdzie zlokalizowana jest działka nr ewid.[...] dopuszczona została nowa zabudowa z zachowaniem obowiązujących warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. W tej sytuacji organy nadzoru budowlanego obowiązane były do orzeczenia rozbiórki budynku gospodarczego. Trafie także wskazano skarżąca jako zobowiązaną do jego rozbiórki. Przepis art. 52 ustawy wskazuje, że adresatami decyzji, o której mowa w art. 48, 49b, 50a, 51 są: inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego. Kryterium wyboru spośród trzech wymienionych w tym przepisie podmiotów jest posiadanie tytułu prawnego umożliwiającego wykonanie decyzji. Nie można orzec nakazu rozbiórki adresując go wyłącznie do inwestora, czy też współwłaściciela nieruchomości, jeśli w dacie orzekania nie posiada on takich uprawnień do władania obiektem budowlanym, które pozwoliłyby mu na wykonanie nakazu. Czynności, które zgodnie z art. 52 ustawy mogą wynikać z decyzji, to m.in. rozbiórka obiektu budowlanego, doprowadzenie obiektu budowlanego do stanu poprzedniego, zaniechanie kontynuacji robót budowlanych (jako zaniechanie podjęcia czynności), wykonanie określonych robót budowlanych w celu doprowadzenia robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. Stosownie do informacji o działce z dnia 18 czerwca 2020r. właścicielką działki [...] jest skarżąca, która jest też inwestorem.

Z tych względów na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U z 2022r. poz. 329 ) skargę należało oddalić.