Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 990/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-02-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6290 Reforma rolna
Hasła tematyczne: Przejęcie mienia
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 1 lit. e
journal: Dz.U. 1944 nr 4 poz 17
law: Dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Elżbieta Kremer Sędziowie: Sędzia NSA Jolanta Rudnicka (spr.) Sędzia del. WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska Protokolant: starszy asystent sędziego Maciej Kozłowski po rozpoznaniu w dniu 28 lutego 2019 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej H. E. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 listopada 2016 r. sygn. akt I SA/Wa 948/16 w sprawie ze skargi W. K. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie reformy rolnej oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 28 listopada 2016 r., sygn. akt I SA/wa 948/16, oddalił skargę W. K. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie reformy rolnej.

Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

C. i P. małżonkowie S. byli właścicielami majątku ziemskiego położonego w sąsiadujących ze sobą wsiach C. gm. N. i W. gm. Ł., pow. p. Łączny areał majątku obejmował 53,9754 ha, z czego we wsi C. zlokalizowane było 19,32 ha, a we wsi W. 34,33 ha.

Księga hipoteczna dotycząca przedmiotowe nieruchomości w czasie działań wojennych zaginęła. Postanowieniem Sądu Powiatowego w Płocku z dnia 27 sierpnia 1957 r. odtworzono i założono dla niej księgę wieczystą nr [...], gdzie podano, że dotyczy ona osady we wsi C. o pow. 19 ha 32 ary i przyłączonej do niej osady we wsi W. o pow. 34 ha 33 ary. Wskazano nadto, że przy odtwarzaniu księgi ustalono, iż właścicielem całej nieruchomości byli P. i C. S., którzy na podstawie aktu darowizny z 1936 r. darowali z tej nieruchomości J. i R. małż. M. dział gruntu o pow. 10 ha w W.

Orzeczeniem z dnia [...] marca 1950 r., nr [...], wydanym w trybie § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. Nr 10, poz. 51 ze zm.), Urząd Wojewódzki Warszawski orzekł, że w/w nieruchomość ziemska, z uwagi na przekroczenie normy obszarowej określonej w art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN (50 ha) podlega pod działanie tego przepisu. W motywach orzeczenia wskazywano, że choć nieruchomości położone są w sąsiednich wsiach, to stanowią jedną niepodzielną jednostkę uprawną i gospodarczą. Odwołano się także do oświadczenia jednego ze spadkobierców P. S., tj. H. S., potwierdzającego, że nieruchomości obejmują łączny areał 53, 65 ha i cały ten teren stanowi użytki rolne.

Przed wydaniem powyższego orzeczenia, w dniu [...] października 1946 r. zawarta została w formie aktu notarialnego, rep Nr [...], umowa sprzedaży, na mocy której C. S. oraz J. A. S. i H. S. sprzedali J. i R. M. 10 ha z ok. 34 ha gospodarstwa rolnego, dla którego miała być prowadzona księga "[...]". Sprzedawana wówczas część gospodarstwa położona była we wsi W., co wynika z oświadczenia pełnomocnika jednego z następców prawnych byłych właścicieli z dnia 25 czerwca 2015 r.

Pismem z lutego 2011 r. W. K. (będąca jednym z następców prawnych dawnych właścicieli) wystąpiła o stwierdzenie nieważności orzeczenia z dnia [...] marca 1950 r., powołując się na fakt zbycia z majątku w drodze darowizny zrealizowanej w 1936 r. gruntów o obszarze 10 ha na rzecz J. i R. małżonków M.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] listopada 2015 r., nr [...], odmówił stwierdzenia nieważności powyższego orzeczenia, nie dopatrując się, by była ona obarczona którąkolwiek z wad opisanych w art. 156 § 1 K.p.a., a zwłaszcza wadą rażącego naruszenia prawa.

W oparciu o analizę zgromadzonych w sprawie dokumentów, w tym postanowienia Sądu Powiatowego w Płocku z 27 sierpnia 1957 r. w przedmiocie odtworzenia księgi wieczystej oraz aktu notarialnego z [...] października 1946 r. organ wskazał, iż do zmniejszenia do poziomu 43,65 ha ogólnego areału gruntów wchodzącego pierwotnie w skład majątku małżonków C. i P. S. doszło dopiero w następstwie zawarcia umowy sprzedaży z 1946 r. Jednakże umowa ta dla oceny legalności orzeczenia wydawanego w reżimie dekretu nie mogła mieć żadnego znaczenia. W kontekście zawartej w akcie notarialnym informacji odnoszącej się do stanu własnościowego gruntów tworzących majątek C., gdzie podawano, że połowa gospodarstwa należy do C., a druga do braci H. i J. A. S., organ nadzoru zauważał, że odtworzona księga wieczysta odnosi się do własności całej nieruchomości, a nie nieruchomości podzielonej. To zaś prowadzi do wniosku, że powstanie stanu współwłasności mogło nastąpić wyłącznie po okresie dla którego odtwarzano księgę, a tym samym, podobnie jak zbycie części gruntów w 1946 r., nie mogło mieć istotnego znaczenia w sprawie. Organ zwrócił uwagę, że z odtworzonej księgi nie wynika, jaki areał obejmował majątek przed dokonaniem w 1936 darowizny części gruntów. Wynika z niej jedynie, że 53,9754 ha stanowiło własność C. i P. S. oraz, że taki właśnie obszar przeszedł następnie na rzecz Skarbu Państwa.

Mając zatem na uwadze fakt, że obszar majątku przekraczał normatyw powierzchniowy ustanowiony w art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu, a nieruchomości miały charakter rolny, Minister ocenił, że kontrolowane orzeczenie nie jest obarczone wadą rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., prowadzącą do jego nieważności.

W. K. wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Decyzją z dnia [...] maja 2016 r., nr [...], Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, utrzymał swoje rozstrzygnięcie z dnia 19 listopada 2015 r. w mocy, podtrzymując w całości podniesioną w nim argumentację.

Na powyższą decyzję W. K. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie powołanym na wstępie wyrokiem z dnia 28 listopada 2016 r. oddalił skargę.

Sąd wskazał, że istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do poprawności poczynionych ustaleń co do powierzchni majątku przynależnej C. S. i spadkobiercom P. S. Skarżąca bowiem, powołując się na dokonaną w 1936 r. darowiznę pochodzącego z niego działu gruntu o pow. 10 ha na rzecz osób trzecich, wywodziła, że jego łączny obszar w dacie wejścia w życie dekretu PKWN wynosił 43,65 ha, a tym samym nie spełniał normatywu ustalonego w art. 2 ust. 1 lit e) dekretu. W tej zaś sytuacji orzeczenie stwierdzające podpadanie nieruchomości pod ów przepis naruszałoby go w sposób rażący. Stanowisko to opierała natomiast na danych zawartych w łamie 4 działu II odtworzonej dla przedmiotowej nieruchomości księgi wieczystej nr [...]. Jednakże, w ocenie Sądu, zawarty w powyższym łamie wpis, którego brzmienie ustalone zostało postanowieniem Sądu Okręgowego w Płocku z dnia 27 sierpnia 1957 r. dz. Kw.[...], w powiązaniu z treścią łamu 6 działu I odtworzonej księgi (gdzie podano jej pow. 53,9754 ha) – czego zdaje się nie dostrzegać skarżąca – nie daje jednoznacznej odpowiedzi, jaki obszar obejmowała przedmiotowa nieruchomość przed wspomnianą darowizną.

Skoro więc w świetle zgromadzonych w aktach dowodów nie zostało wykazane w sposób niebudzący wątpliwości, że obszar przejętej na cele reformy rolnej nieruchomości ziemskiej rodziny S. na dzień wejścia w życie dekretu PKWN był mniejszy niż ustalony w art. 2 ust. 1 lit e) dekretu normatyw (50 ha użytków rolnych), a dowody te wręcz takim ustaleniom stanu fatycznego przeczą, to w ocenie Sądu, orzeczeniu stwierdzającemu podleganie jej pod działanie w/w przepisu nie można skutecznie postawić zarzutu naruszenie owego przepisu, a zwłaszcza naruszeniu go w sposób rażący, w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 in fine K.p.a.

Sąd wskazał ponadto, że podnoszona okoliczność niedoręczenia orzeczenia Urzędu Wojewódzkiego w Warszawie C. S., może być rozpatrywana wyłączenie jako naruszenie przepisów procedury administracyjnej, uzasadniające wznowienie postępowania w sprawie (art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a.), a nie wada prowadząca do nieważności tego orzeczenia.

Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wniosła uczestniczka postępowania H. E., reprezentowana przez adwokata, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Ponadto wniesiono o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

1. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

• art. 133 § 1 w zw. z art. 141 § 4 oraz art. 106 § 3 i art. 113 § 1 p.p.s.a., poprzez wydanie wyroku w oparciu stan sprawy niewyjaśniony i sprzeczny z treścią akt sprawy, co między innymi dotyczy ustaleń w zakresie treści postanowienia Sądu Powiatowego w Płocku z dnia 27 sierpnia 1957 r. w przedmiocie odtworzenia księgi wieczystej nr KW [...], na podstawie którego ustalono, że aktem darowizny, przed notariuszem P. w P. w 1936 r., P. i C. S. darowali J. i R. M. dział gruntu o powierzchni 10 ha w W. oraz ustaleń dotyczących powierzchni nieruchomości objętych orzeczeniem z dnia [...] marca 1950 r. ([...]),

• art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., poprzez nieuwzględnienie skargi, mimo rażącego naruszenia przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi przepisów art.7, 77 i 80 K.p.a., poprzez pominięcie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, a w szczególności w zakresie ustaleń treści postanowienia Sądu Powiatowego w Płocku z dnia 27 sierpnia 1957 r. w przedmiocie odtworzenia księgi wieczystej nr KW [...], na podstawie którego ustalono, że aktem darowizny, przed notariuszem P. w P. w 1936 r., P. i C. S. darowali J. i R. M. dział gruntu o powierzchni 10 ha w W. oraz poprzez pominięcie zeznań świadków A. A. i S. G.,

• art. 151 p.p.s.a., poprzez oddalenie skargi, pomimo, że była ona uzasadniona, gdyż decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] naruszała art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a;

2. naruszenie prawa materialnego poprzez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, tj.:

• art. 2 Konstytucji RP, poprzez naruszenie przez organy państwowe zasady demokratycznego państwa prawnego wynikające z braku poszanowania wolności i praw jednostki, prowadzące do sprzeniewierzenia się zasadzie sprawiedliwości społecznej i praworządności;

• art. 21 ust. 1 i 2 Konstytucji RP, poprzez nieudzielenie ochrony prawnej i przejęcie całego majątku bez słusznego odszkodowania,

• art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji RP, poprzez stosowanie dyskryminujących praktyk przez administrację państwową względem byłych ziemian, polegającą nierównym traktowaniu przez władze publiczne,

• art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. 1944 r., Nr 4, poz. 17), poprzez niewłaściwe zastosowanie, z uwagi na fakt, że nieruchomość ziemska położona we wsiach C. gm. N. i W. gm. Ł., nie podpadała pod działanie wskazanego przepisu, gdyż łączna jej powierzchnia w dacie wejścia w życie dekretu PKWN wynosiła 43,65 ha i nie spełniała przesłanki określonej w art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wywodzono, że przedmiotowa nieruchomość nie odpowiadała normom obszarowym określonym w dekrecie z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. Wskazano, że z majątku S. w 1936 r. zostało darowane i wydzielone odrębne gospodarstwo rolne o pow. 10 ha na rzecz J. i R. M., które było przez nich prowadzone. W wyniku tego aktu powstały dwa gospodarstwa rolne o pow. 43.65 ha i 10 ha.

Ponadto wskazano, że art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN narusza art. 21 ust. 1 Konstytucji RP gwarantujący ochronę własności prywatnej. Jest także niezgodny z art. 21 ust. 2 Konstytucji RP przez to, że nie przyznaje wywłaszczonym słusznego odszkodowania oraz art. 32 Konstytucji RP, wyrażającym zasadę równości wobec prawa. W ocenie skarżącej kasacyjnie działania władz podejmowane na podstawie kwestionowanego przepisu, mają wszelkie znamiona dyskryminacji w życiu społecznym i gospodarczym.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( tj. Dz.U.2018 r. poz.1302), dalej, jako "p.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez Sąd drugiej instancji, który w odróżnieniu od wojewódzkiego sądu administracyjnego nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej. W niniejszej sprawie nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a., wobec czego rozpoznanie sprawy nastąpiło w granicach zgłoszonych podstaw i zarzutów skargi kasacyjnej.

Skargę kasacyjną oparto na obu podstawach, o których stanowi art.174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. W pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutów naruszenia przepisów postępowania. Podnosząc zarzuty naruszenia art. 133 § 1 w zw. z art. 141 § 4 oraz art. 106 § 3 i art. 113 § 1 p.p.s.a., autor skargi kasacyjnej zarzucił, że Sąd pierwszej instancji wydając rozstrzygnięcie oparł je na niewłaściwie ustalonym stanie faktycznym, niewyjaśnionym i sprzecznym z treścią akt sprawy. Dotyczyć to ma ustaleń związanych z treścią postanowienia Sądu Powiatowego w Płocku z dnia 27 sierpnia 1957 r. w przedmiocie odtworzenia księgi wieczystej.

Zgodnie z art.133 §1 zd.1 p.p.s.a.: "Sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, chyba że organ nie wykonał obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2." Orzekanie "na podstawie akt sprawy" – o którym mowa w tym przepisie, oznacza, że sąd przy ocenie legalności zaskarżonej decyzji bierze pod uwagę okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw jego wydania. Naruszenie określonej w art. 133 § 1 p.p.s.a. zasady orzekania na podstawie akt sprawy mogłoby stanowić podstawę kasacyjną np. w sytuacji oddalenia skargi mimo niekompletnych akt sprawy, pominięcia istotnej części tych akt, przeprowadzenia postępowania dowodowego przez sąd z naruszeniem przesłanek zawartych w art. 106 § 3, czy oparcia orzeczenia na własnych ustaleniach sądu, tzn. dowodach lub faktach nieznajdujących odzwierciedlenia w aktach sprawy, o ile nie znajduje to umocowania w art. 106 § 3. Z taką sytuacją nie mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie, gdyż Sąd pierwszej instancji odniósł się do postanowienia Sądu Powiatowego w Płocku z dnia 27 sierpnia 1957 r. i dokonał jego oceny, z którą nie zgadza się strona skarżąca, lecz nie świadczy to o naruszeniu art. 133 § 1 p.p.s.a.

Z kolei art.141§4 p.p.s.a. określa wymogi, jakie powinno spełniać uzasadnienie wyroku. W myśl wskazanego przepisu uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. Wszystkie wymienione w tym przepisie elementy zawiera uzasadnienie zaskarżonego wyroku.

Wskazany jako naruszony art.106 §3 p.p.s.a. stanowi, że sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Z akt sprawy nie wynika, aby skarżąca składała wnioski o przeprowadzenie dowodów uzupełniających, a zatem Sąd Wojewódzki nie mógł naruszyć wskazanego przepisu.

Nie doszło również do naruszenia art. 113 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem "Przewodniczący zamyka rozprawę, gdy sąd uzna sprawę za dostatecznie wyjaśnioną". Wskazany przepis ma charakter "porządkowy". Reguluje on jedynie jedną z kompetencji przewodniczącego, która wynika z jego funkcji. Przepis ten może zostać naruszony tylko wtedy, gdyby przewodniczący nie wydał zarządzenia o zamknięciu rozprawy w ogóle, bądź wtedy, gdyby podjął taką czynność procesową w sytuacji, gdy sąd nie uznał sprawy za dostatecznie wyjaśnioną do rozstrzygnięcia. "Dostateczne wyjaśnienie sprawy" w rozumieniu art. 113 § 1 p.p.s.a. dotyczy możliwości wydania wyroku z punktu widzenia dopełnienia reguł formalnych związanych z tokiem sprawy administracyjnej, nie zależy zaś od stopnia wyjaśnienia sprawy z punktu widzenia prawdy materialnej, a zatem oceny przez sąd, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu, czy też nie. W tej kwestii orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego jest już ugruntowane ( por. wyroki NSA z dnia 19 listopada 2014 r., sygn. I OSK 1807/13, z dnia 17 listopada 2016 r., sygn. II OSK 319/15, z dnia 28 września 2017 r., sygn. II OSK 161/16, z dnia 16 stycznia 2018 r., sygn. II OSK 1180/17, pub.www.nsa.gov.pl).

Kolejny zarzut skargi kasacyjnej dotyczy naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., poprzez nieuwzględnienie skargi, mimo rażącego naruszenia przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi przepisów art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a., poprzez pominięcie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, a w szczególności w zakresie ustaleń treści postanowienia Sądu Powiatowego w Płocku z dnia 27 sierpnia 1957 r. w przedmiocie odtworzenia księgi wieczystej nr KW [...]. Odnośnie do tak sprecyzowanego zarzutu należy zauważyć, że z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie pominął, lecz dokonał analizy wskazanego wyżej postanowienia, ocenił je w kontekście pozostałych dowodów zebranych w sprawie, a w szczególności aktu notarialnego z dnia [...] października 1946 r.

Nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut naruszenia "art.151 p.p.s.a. przez oddalenie skargi, pomimo, że była ona uzasadniona, gdyż decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] naruszała art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.". Dokonanie przez organ administracji odmiennej, aniżeli chcą tego skarżący, oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, nie stanowi rażącego naruszenia prawa. W tym miejscu zauważyć należy, że przedmiotem postępowania nadzorczego było orzeczenie z dnia [...] marca 1950 r., nr [...] wydane przez Urząd Wojewódzki Warszawski i toczące się przez Ministrem Rolnictwa i Rozwoju Wsi postępowanie dotyczyło wad kwalifikowanych tego właśnie orzeczenia. Stąd też zarzut naruszenia art.156 §1 pkt 2 k.p.a. należało odnieść do kwestionowanego w postępowaniu nadzorczym orzeczenia z 20 dnia marca 1950 r., czego w skardze kasacyjnej nie uczyniono.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego na uwzględnienie nie zasługiwały również podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia norm prawa materialnego.

Zasadniczy zarzut skargi kasacyjnej - naruszenia art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. 1944 r., Nr 4, poz. 17) dotyczy niewłaściwego zastosowania tego przepisu z uwagi na fakt, że nieruchomość ziemska, stanowiąca w dacie wejścia w życie wskazanego przepisu, własność C. S. i jej dzieci, miała powierzchnię 43,65 ha i nie spełniała przesłanki określonej w art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu. Wniosek taki autor skargi kasacyjnej wywodzi z treści postanowienia Sądu Powiatowego w Płocku z dnia 27 sierpnia 1957 r. i co się z tym wiąże z zeznań świadków, które poprzedzały wydanie tego postanowienia.

Zgodnie z postanowieniem Sądu Powiatowego w Płocku z dnia 27 sierpnia 1957 r., Dz.Kw.[...] Kw. [...], Sąd po rozpoznaniu wniosku J. i R. małż. M. o odtworzenie księgi wieczystej postanowił: odtworzyć i założyć księgę wieczystą Kw [...] dla osady włościańskiej Nr [...] we wsi C., powiatu P. o powierzchni 19 ha 32 ary i przyłączone do tej osady nieruchomości ziemskiej we wsi W. powiatu P. o powierzchni 34 ha 33 ary i ujawnić w niej prawo własności Skarbu Państwa z przytoczeniem praw własności uprzednich właścicieli. W dziale I łamie 6 Sąd określił powierzchnię gospodarstwa rolnego – 53 ha 97 ar 54 m.kw., w dziale II jako właściciela wpisał jest Skarb Państwa. W dziale II łamie 4 Sąd wpisał, że przy odtworzeniu księgi wieczystej ustalono, iż właścicielami całej nieruchomości byli P. i C. małżonkowie S., którzy na podstawie aktu darowizny, zeznanego przed notariuszem P. w P. w roku 1936, darowali z tej nieruchomości J. i R. małżonkom M. dział gruntu o powierzchni 10 ha w W. położony i że następnie cała ta nieruchomość na mocy orzeczenia Warszawskiego Urzędu Wojewódzkiego z dnia [...] marca 1950r. przejęta została na Skarb Państwa na cele reformy rolnej.

Natomiast jak wynika z aktu notarialnego z dnia [...] października 1946 r. rep. Nr [...] C. S. i spadkobiercy po zmarłym P. S.: H. S. i A. S. oświadczyli, że są właścicielami gospodarstwa rolnego położonego we wsi C., powiatu p. o powierzchni około 34 hektary 3340 metrów kwadratowych, pochodzącego z dóbr W. Dalej oświadczyli, że mocą tego aktu sprzedają J. i R. małżonkom M. dział niezabudowanego gruntu o powierzchni 10 ha.

Z powyższego Sąd pierwszej instancji wywiódł, że darowizna dokonana w roku 1936 (dotycząca także gruntów we wsi W.), nie mogła odnosić się do tej części majątku. W takim bowiem wypadku w 1946 r. obszar ten musiałby obejmować ok. 24 ha, a nie jak podano w akcie notarialnym 34 ha. Taki też tok rozumowania przedstawił w motywach zaskarżonej decyzji Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi.

Jak trafnie wywiódł Sąd pierwszej instancji w świetle zgromadzonych w aktach dowodów nie zostało wykazane w sposób niebudzący wątpliwości, że obszar przejętej na cele reformy rolnej nieruchomości ziemskiej rodziny S., na dzień wejścia w życie dekretu PKWN był mniejszy niż ustalony w art. 2 ust. 1 lit e dekretu normatyw (50 ha użytków rolnych), a dowody te wręcz takim ustaleniom stanu faktycznego przeczą. Zatem orzeczeniu stwierdzającemu podleganie nieruchomości ziemskiej uprzednio należącej do rodziny S. pod działanie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej nie można skutecznie postawić zarzutu rażącego naruszenia prawa - w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 in fine k.p.a. Słusznie również stwierdził Sąd pierwszej instancji, że rażącego naruszenia prawa upatrywać należy w jasnych i niedwuznacznych przekroczeniach prawa i to takich, które z uwagi na ich skutki powodują, że dotkniętego wadą rozstrzygnięcia nie da się pogodzić z panującym porządkiem prawnym. O tym, czy miało miejsce rażące naruszenie prawa, decyduje więc przede wszystkim oczywistość tego naruszenia.

W skardze kasacyjnej uzasadniając zarzut naruszenia art. 2 Konstytucji RP wywodzono, że pozbawienie prawa własności w wyniku kwalifikowanego naruszenia prawa musi uwzględniać regułę przywrócenia sprawiedliwości społecznej, którą trzeba też odnieść do spraw indywidualnych. Skoro jednak nie zostało w niniejszym postępowaniu bezspornie wykazane, że kwestionowane orzeczenie z [...] marca 1950 r. dotknięte jest wadą rażącego naruszenia prawa, nietrafny jest też zarzut naruszenia art.2 Konstytucji.

Podnoszone w skardze kasacyjnej, dla uzasadnienia zarzutu naruszenia art.21 ust.1 i 2 Konstytucji RP, kwestie związane z brakiem uzyskania słusznego odszkodowania za nieruchomości objęte działaniem dekretu, pozostają poza granicami niniejszej sprawy.

Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art.184 p.p.s.a. orzekł, jak w wyroku.