Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1677/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-11-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6179 Inne o symbolu podstawowym 617
Skarżony organ: Minister Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka (spr.) Sędziowie : Sędzia WSA Magdalena Bosakirska Asesor WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska Protokolant: Piotr Musiał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 listopada 2005 r. sprawy ze skargi M. O. na decyzję Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych z dnia [...] lipca 2005 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy arbitrów 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych z dnia [...] maja 2005r.; 2. stwierdza ze uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] maja 2005 r. Nr [...] ([...]) Prezes Urzędu Zamówień Publicznych, działając na podstawie art. 173 ust. 8 w związku z art. 173 ust. 6 pkt 7 ustawy - Prawo zamówień publicznych, postanowił skreślić arbitra M. O. z listy prowadzonej przez Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych. Uzasadniając powyższą decyzję, organ podnosił, iż ustawa Prawo zamówień publicznych w art. 173 ust. 3 pkt 1 i 2 nakłada na arbitra obowiązek złożenia co roku do dnia 31 marca oświadczenia o toczących się przeciwko niemu postępowaniach karnych wraz z informacją dotyczącą przedmiotu postępowania oraz oświadczenia o swoim stanie majątkowym według stanu na dzień 31 grudnia roku poprzedniego. Termin na złożenie ww. oświadczeń jest terminem materialnoprawnym i nie ma możliwości jego przywrócenia. Jednocześnie w art. 173 ust. 6 pkt 7 Prawa zamówień publicznych przewidziana została sankcja za niezłożenie wskazanych oświadczeń w skreślenia arbitra z listy prowadzonej przez Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych. W związku z tym złożenie oświadczeń, o których mowa w art. 173 ust. 3, z uchybieniem terminu traktować należy jako niewypełnienie ciążącego na arbitrze obowiązku, czego konsekwencją, wobec braku podstaw prawnych do przywrócenia terminu, jest wygaśnięcie możliwości skutecznego dokonania tej czynności.

Decyzja z dnia [...] maja 2005 została doręczona skarżącemu w dniu [...] maja 2005 r. Pismem z dnia [...] czerwca 2005 r. M. O. zwrócił się na podstawie art. 127 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego do Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy i uchylenie ww. decyzji. W powyższym wniosku M. O. podnosi, iż złożył obydwa oświadczenia bezpośrednio w siedzibie organu w dniu [...] kwietnia 2005 r., informując że uchybienie terminu nastąpiło w wyniku pobytu w ostatnich dniach marca w szpitalu, z którego został on wypisany w dniu [...] kwietnia br. i w tym dniu złożył ww. oświadczenia. Ponadto w złożonym wniosku skarżący przedstawia obszerną argumentację w której wywodzi, iż w ustawie prawo zamówień publicznych brak jest sankcji za niezłożenie powyższych oświadczeń w terminie określonym w art. 173 ust. 3, a zawarta jest jedynie sankcja za niezłożenie ww. oświadczeń, czyli że Prezes Urzędu Zamówień Publicznych może wydać decyzje o skreśleniu z listy arbitrów jedynie w przypadku, gdy oświadczenia nie zostały złożone do dnia wydawania decyzji. Skarżący twierdzi, iż dla oceny zapisów prawa zamówień publicznych w tym zakresie potrzebna jest analiza porównawcza zapisów innych ustaw i powołuję zapisy dotyczące tej materii zawarte np.: w ustawie z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne, oraz w ustawach samorządowych (ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym, ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym, ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa).

Decyzją z dnia [...] lipca 2005 r. Nr [...] ([...]) Prezes Urzędu Zamówień Publicznych utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] maja 2005 r. o skreśleniu z listy arbitrów M. O., podtrzymując stanowisko wyrażone w powyższej decyzji.

W dniu [...] lipca 2005 r. M. O. złożył skargę z dnia [...] lipca 2005 r. na decyzję Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych z dnia [...] lipca 2005 r. Nr [...], utrzymującą w mocy decyzję z dnia [...] maja 2005 r. Skarżący wnosi o uchylenie oraz stwierdzenie nieważności obu powyższych decyzji. Jako podstawę swego wniosku skarżący podaje niewłaściwe ustalenia faktyczne i prawne, błędną interpretację przepisów ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. - Prawo zamówień publicznych, a także zarzuca wprowadzenie go w błąd przez pracownika Urzędu, przez co zarzuca naruszenie wynikającej z art. 9 Kodeksu postępowania administracyjnego zasady udzielania informacji przez organ administracji.

Prezes Urzędu Zamówień Publicznych w odpowiedzi na skargę wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując zaprezentowaną dotychczas argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na podstawie art. 1 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że wykonywana kontrola polega na weryfikacji decyzji organu administracji publicznej z punktu widzenia obowiązującego prawa materialnego i procesowego.

Ponadto Sąd rozstrzyga w granicach skargi nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 ust. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm., dalej jako p.p.s.a.)

Badając zaskarżone rozstrzygnięcie pod tym kątem należy stwierdzić, że złożona skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 173 ust. 3 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r.- Prawo zamówień publicznych (Dz. U. Nr 19, poz. 177 ze zm., zwanej dalej p.z.p) arbiter składa Prezesowi Urzędu co roku do dnia 31 marca oświadczenie o toczących się przeciwko niemu postępowaniach karnych wraz z informacją dotyczącą przedmiotu postępowania oraz oświadczenie o swoim stanie majątkowym według stanu na dzień 31 grudnia roku poprzedniego. Co do zasady mają tu zastosowanie przepisy art. 10 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne (Dz. U. Nr 97, poz. 679 ze zm.), ust 4 art. 173 p.z.p odsyła do powyższej ustawy w zakresie wzoru formularza na którym powinno być złożone oświadczenie majątkowe.

Z kolei art. 173 ust. 6 pkt 7 p.z.p. stanowi, iż arbitra skreśla się z listy arbitrów przed upływem kadencji w przypadku niezłożenia oświadczeń, o których mowa w ust. 3.

W sprawie niniejszej bezsporne jest, iż skarżący M. O. obydwa wymagane oświadczenia złożył w dniu [...] kwietnia 2005 r., a zatem jeden dzień po upływie terminu, który został określony w art. 173 ust. 3 p.z.p. Istotą sporu w sprawie niniejszej jest kwestia, czy przepis art. 173 ust. 6 pkt 7 p.z.p., zgodnie z którym arbitra skreśla się z listy arbitrów przed upływem kadencji w przypadku niezłożenia oświadczeń, o których mowa w ust. 3, obejmuje swym zakresem jedynie wskazane rodzaju oświadczeń jakich niezłożenie jest podstawą do skreślenia arbitra z listy, czy także sytuację złożenia takich oświadczeń po upływie terminu, czyli po 31 marca każdego roku.

Strony odmiennie interpretują powyższe przepisy. Zdaniem Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych złożenie oświadczeń, o których mowa w art. 173 ust. 3 p.z.p., z uchybieniem wskazanego terminu traktować należy jako niewypełnienie ciążącego na arbitrze obowiązku, czego konsekwencją, wobec braku podstaw prawnych do przywrócenia terminu, jest wygaśnięcie możliwości skutecznego dokonania tej czynności. Skarżący z kolei twierdzi, iż powyższe przepisy sankcjonują jedynie fakt niezłożenia oświadczeń, a nie dają podstawy do skreślenia z listy w przypadku złożenia oświadczeń z opóźnieniem.

Art. 173 ust. 6 pkt 7 stanowi, iż arbitra skreśla się z listy przed upływem kadencji wyłącznie w przypadku niezłożenia oświadczeń o którym mowa w ust 3. Z powyższego przepisu w sposób bezsprzeczny wynika jedynie to, iż Prezes Urzędu Zamówień Publicznych skreśla arbitra w przypadku niezłożenia powyższych oświadczeń. Także sama konstrukcja przepisu nakazująca skreślenie z listy "wyłącznie" w przypadkach w nim wymienionych wskazuje, iż w przypadku jakichkolwiek wątpliwości nie należy stosować wykładni rozszerzającej. Jako przykłady takich niebudzących wątpliwości uregulowań można wskazać art. Art. 24k ust 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2001, Nr 142, poz. 1591, ze zm.) zgodnie z którym niezłożenie oświadczenia majątkowego w terminie określonym w art. 24h ust. 4 i 5, oświadczeń, o których mowa w art. 24j ust. 1, lub informacji, o której mowa w art. 24j ust. 2, w terminie określonym w art. 24j ust. 3 przez radnego – powoduje utratę diety do czasu złożenia oświadczenia lub informacji, z kolei art. art. 24k ust 2 ww. ustawy stanowi, iż jeżeli sekretarz gminy lub skarbnik gminy nie złożą w terminie oświadczenia majątkowego, oświadczeń, o których mowa w art. 24j ust. 1, lub informacji, o której mowa w art. 24j ust. 2, rada gminy odwołuje ich, w drodze uchwały, najpóźniej po upływie 30 dni od dnia, w którym upłynął termin do złożenia oświadczenia lub informacji. (niemal identycznie ta kwestia została uregulowana w art. 25f ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. samorządzie powiatowym, i art. 27f ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. samorządzie województwa). Przepis ten obowiązuje od dnia 1 stycznia 2003 r. i określa sankcje za niezłożenie w terminie oświadczeń majątkowych, utrata diet lub wynagrodzenia jest jedyną sankcją dotykającą radnych i wójtów. Niezłożenie przez nich oświadczeń czy informacji nie stanowi w szczególności podstawy do wygaśnięcia ich mandatów. Inaczej jest w sytuacji pozostałych osób. Te bowiem są w takim przypadku zagrożone utratą pracy, i to w trybie natychmiastowym. (por. S. Płażek /w:/ Komentarz do ustawy o samorządzie gminnym – pod red. P. Chmielnickiego, LexisNexis, Warszawa 2004, s. 216-219). Dodatkowo w ustawie z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym znajduje się jeszcze przepis art. 24l, zgodnie z którym podanie nieprawdy lub zatajenie prawdy w oświadczeniu majątkowym, oświadczeniach, o których mowa w art. 24j ust. 1 powoduje odpowiedzialność na podstawie art. 233 § 1 Kodeksu karnego.

Na podstawie wskazanych powyżej przepisów widać wyraźnie, iż ustawodawca przewiduje różne rodzaje sankcji związanych z obowiązkiem składania zarówno oświadczeń majątkowych jak również innych oświadczeń określonych w przepisach szczególnych. Mianowicie rozróżnia sytuacje niezłożenia oświadczenia w ogóle, od złożenia oświadczenie z opóźnieniem, a ponadto sankcje z tytułu podania w oświadczeniu nieprawdy lub zatajenia prawdy.

Innym przykładem wskazującym na wyraźne rozróżnianie przez ustawodawcę tych kwestii jest np.: art. 41a ust 6 ustawy z dnia 28 sierpnia 1997 r. o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych (t.j. Dz. U. z 2004, Nr 159, poz. 1667, ze zm.) zgodnie którym w przypadku niezłożenia w terminie oświadczenia o stanie majątkowym organ nadzoru może nałożyć na członka zarządu karę pieniężną w wysokości do 10.000 zł. (art. 41a powyższej ustawy został dodany ustawą z dnia 27 sierpnia 2003 r. o zmianie ustawy o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych oraz niektórych innych ustaw i obowiązuje od dnia 14 października 2003 r.)

Skoro zatem powyższe przepisy obowiązywały już w chwili wejścia w życie ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. - Prawo zamówień publicznych, w pełni uzasadnione jest twierdzenie, iż racjonalny ustawodawca wprowadzając w art. 173 ust. 6 pkt 7 regulację, iż arbitra skreśla się z listy przed upływem kadencji w przypadku niezłożenia oświadczeń o którym mowa w ust 3, oznacza że nałożenie powyższej sankcji jest możliwe jedynie w przypadku niezłożenia tychże oświadczeń, a nie złożenia ich z naruszeniem terminu określonego w ust 3.

Złożenie oświadczenia majątkowego po terminie, nie jest również sankcjonowane w powoływanej wyżej ustawie z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne, w której zgodnie z art. 13 zagrożone odpowiedzialnością służbową jest jedynie niezłożenie oświadczenia, albo podanie w nim nieprawdy.

Innym argumentem pozwalającym na porównywanie konstrukcji przepisów dotyczących obowiązków składania oświadczeń przez urzędników jest zbliżony status arbitra wpisanego na listę arbitrów do statusu urzędników. I tak art. 175 ust 4 p.z.p. stanowi, iż arbiter podlega ochronie prawnej przewidzianej dla funkcjonariuszy publicznych. "Choć arbiter nie jest funkcjonariuszem publicznym w rozumieniu art. 115 ust 13 Kodeksu karnego, na mocy ww. przepisu podlega on ochronie prawnej przewidzianej dla funkcjonariuszy publicznych. Wynika ona z przepisów rozdziału XXIX Części szczególnej Kodeksu karnego, w szczególności art. 222 i art. 226." (por. T. Czajkowski /w:/ Prawo Zamówień Publicznych – Komentarz pod red. T. Czajkowskiego, Urząd Zamówień Publicznych, Warszawa 2004, s. 376). "Przepis art. 173 ust. 3 jest jednym z wielu przykładów wskazujących na bezprzedmiotowość traktowania arbitrów z listy Prezesa UZP, jako osób działających w charakterze członków sądu polubownego. Zobowiązanie ich do składania oświadczeń wymienionych w ust. 3 zbliża ich pozycję do urzędników albo do sędziów. (por. Prawo Zamówień Publicznych – Komentarz J. Piróg, C.H.Beck, Warszawa 2004, s. 362).

Zatem jeśli zaprezentowane powyżej przepisy dotyczące urzędników (funkcjonariuszy publicznych), przewiduje różne rodzaje sankcji związanych z obowiązkiem składania oświadczeń, mianowicie rozróżniają sytuacje niezłożenia oświadczenia w ogóle, od złożenia oświadczenie z opóźnieniem, brak jest - zdaniem Sądu - podstaw do rozszerzającej wykładni przepisu art. 173 ust. 6 pkt 7, szczególnie w kontekście dolegliwości powyższej sankcji. W związku z faktem kadencyjności pełnienia funkcji arbitra, możliwość ponownego ubiegania się przez skarżącego o wpis na listę arbitrów wystąpiłaby dopiero w drugiej połowie 2007 r. Pierwsza kadencja zgodnie z art. 223 ust 2 p.z.p. zaczęła się 3 września 2004 r. (por. T. Czajkowski /w:/ Prawo Zamówień Publicznych – Komentarz pod red. T. Czajkowskiego, Urząd Zamówień Publicznych, Warszawa 2004, s. 370)

W oparciu o powyższe argumenty stwierdzić należy, iż art. 173 ust. 3 p.z.p nakłada na arbitra obowiązek złożenia co roku w terminie do dnia 31 marca oświadczenia o toczących się przeciwko niemu postępowaniach karnych wraz z informacją dotyczącą przedmiotu postępowania oraz oświadczenia o swoim stanie majątkowym według stanu na dzień 31 grudnia roku poprzedniego. Zaś art. 173 ust. 6 pkt 7 p.z.p., ze względu na jego konstrukcję, daję jedynie podstawę do skreślenia arbitra z listy arbitrów prowadzonej przez Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych w przypadku niezłożenia przez arbitra ww. oświadczeń. Skoro w dniu wydania decyzji przedmiotowe oświadczenia były złożone, zatem odpadła podstawa prawna umożliwiająca Prezesowi Urzędu Zamówień Publicznych wydanie decyzji o skreśleniu skarżącego z listy arbitrów.

Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), Sąd postanowił jak w sentencji.

O wstrzymaniu wykonania postanowienia Sąd orzekł na zasadzie art. 152 p.p.s.a.