Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1674/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-09-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 185 § 1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
journal: Dz.U.UE.L 2006 nr 102 poz 1 art. 3 lit. f
law: Rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów  socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniające rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również  uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Tekst mający znaczenie dla EOG).

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Anna Stec (spr.) Sędzia NSA Maria Myślińska Sędzia del. WSA Piotr Kraczowski Protokolant Anna Ważbińska-Dudzińska po rozpoznaniu w dniu 16 września 2015 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Głównego Inspektora Transportu Drogowego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. z dnia 10 marca 2014 r. sygn. akt II SA/Sz 1033/13 w sprawie ze skargi J.K. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w S.; 2. zasądza od J. K. na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego 450 (czterysta pięćdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 10 marca 2014 r., sygn. akt II SA/Sz 1033/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. po rozpoznaniu sprawy ze skargi J. K. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego w W. z dnia [...] lipca 2013r. w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] maja 2013 r., stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku, a także zasądził od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego.

Przedstawiając stan sprawy Sąd I instancji wskazał, że w dniu [...] kwietnia 2013r. kontrolerzy Wojewódzkiego Inspektoratu Transportu Drogowego w P. dokonali kontroli drogowej zespołu pojazdów, składającego się z samochodu ciężarowego marki RENAULT o nr rej. [...] i naczepy marki SAM o nr rej. [...]. Zatrzymanym pojazdem, w imieniu przedsiębiorcy J. K., kierował G. B. który, jak zeznał oraz co wynikało z okazanych dokumentów, przewoził dwa używane samochody. W wyniku kontroli stwierdzono wykonywanie przewozu drogowego pojazdem niewyposażonym w urządzenie rejestrujące lub cyfrowe urządzenie rejestrujące.

Decyzją z dnia [...] maja 2013 r., na podstawie art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2012 r., poz. 1265 ze zm.; dalej: u.t.d.), [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego w P. nałożył na J. K. karę pieniężną w wysokości 3.000 zł za wykonywanie przewozu drogowego pojazdem niewyposażonym w urządzenie rejestrujące lub cyfrowe urządzenie rejestrujące.

Decyzją z dnia [...] lipca 2013 r., Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W podstawie prawnej wskazał art. 138 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267; dalej: k.p.a.), art. 4 pkt 22 lit. a i lit. h, art. 92a ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2012 r., poz. 1265 ze zm.; dalej: u.t.d.), art. 3 ust. 1, art. 13 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz. Urz. WE L 370 z dnia 31 grudnia 1985 r. ze zm.).

W uzasadnieniu decyzji, stwierdził, że na podstawie materiału dowodowego w postaci protokołu kontroli z dnia [...] kwietnia 2013 r., zeznań kierowcy G. B., zostało udowodnione, że w kontrolowanym pojeździe składającym się z samochodu specjalnego marki Renault oraz przyczepy marki SAM, nie zainstalowano urządzenia rejestrującego zgodnie z przepisami Rozporządzenia Nr 3821/85. Kierowca zeznał, że przewozi pojazdy będące własnością przedsiębiorcy, zakupione od prywatnych osób do stacji demontażu w D., w której pojazdy będą poddane utylizacji. Powyższe potwierdzają zaświadczenia o demontażu pojazdu nr [...], nr [...], a także umowa kupna - sprzedaży pojazdu marki Opel z dnia 22 marca 2013r. Według organu, kontrolowany przewóz nie był więc przewozem wykonywanym w ramach pomocy drogowej, lecz typowym przewozem drogowym rzeczy. Odebrane pojazdy nie zostały oddane do kasacji w związku z wypadkiem samochodowym, mającym miejsce bezpośrednio w dniu kontroli, lecz zostały odebrane od osób prywatnych, w związku z podpisaną umową kupna sprzedaży.

Na powyższą decyzję J. K. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S.

Sąd I instancji uznał, że przy wydaniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy naruszył przepisy postępowania, w tym art. 107 § 1 i 3 oraz art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, i dlatego orzekł powołując w podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.). Ze względu na to, że braki w zakresie niewyczerpującego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy obarczały również decyzję organu I instancji, Sąd na podstawie art. 135 powołanej wyżej ustawy uchylił również decyzję organu I instancji.

Jako istotę sporu WSA wskazał ustalenie charakteru przewozu wykonywanego pojazdem należącym do skarżącego oraz istnienia obowiązku lub jego braku w zakresie wyposażenia samochodu w urządzenie rejestrujące czas pracy kierowców.

Sąd stanął na stanowisku, że samochodem specjalistycznym pomocy drogowej może być wykonywany przewóz rzeczy w związku z rzeczywistą funkcją tego pojazdu jak i przewóz rzeczy, który z funkcją tą nie jest związany. Ustalenie charakteru przewozu oraz związanego z tym obowiązku rejestracji czasu pracy kierowców, a co za tym idzie - obowiązku wyposażenia pojazdu w tachograf - w razie zakwestionowania wykonywania przewozu w ramach pomocy drogowej, spoczywa na organie wykonującym kontrolę przewozu. Tymczasem z treści decyzji w ocenie WSA wynika, że organ dokonał ustalenia w zakresie niewystarczającym do rozstrzygnięcia sprawy, a ustalenia faktyczne są rozbieżne z zebranym w sprawie materiałem dowodowym. Podniesiono, że Główny Inspektor Transportu Drogowego w oparciu o protokół kontroli, zeznania kierowcy G. B. oraz zaświadczenia o demontażu pojazdu i umowę sprzedaży pojazdu marki Opel Omega ustalił, że przewożone w kontrolowanym pojeździe samochody stanowiły własność przedsiębiorcy (zostały przez niego zakupione) i docelowo były transportowane do stacji demontażu w D. celem ich utylizacji. Zebrany w sprawie materiał dowodowy zdaniem WSA nie potwierdza tymczasem ustaleń, że właścicielem przewożonych pojazdów był skarżący.

Podsumowując, Sąd I instancji ocenił, że nieprawidłowo i niewystarczająco ustalony stan faktyczny sprawy spowodował niewłaściwą subsumpcję norm wynikających z prawa materialnego. Organ przedwcześnie uznał, że wykonywany przewóz jest przewozem rzeczy, co skutkuje obowiązkiem wyposażenia samochodu pomocy drogowej stanowiącej własność skarżącego w urządzenie do rejestracji czasu pracy kierowców.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Główny Inspektor Transportu Drogowego, zaskarżając to orzeczenie w całości, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w S., a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Wyrokowi zarzucił:

1) naruszenie przepisów postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 1 i § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 ze. zm.; dalej: k.p.a.), które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, przez ich niewłaściwe zastosowanie, polegające na mylnym przyjęciu przez Sąd I instancji, że organ odwoławczy poczynił ustalenia w zakresie niewystarczającym do rozstrzygnięcia sprawy, podczas gdy organ ustalił prawidłowo wszystkie istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności, w szczególności rodzaj wykonywanego przewozu, jako przewóz na potrzeby własne (vide: protokół kontroli z dnia [...].04.2013 r., decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego - strona 1 pierwszy akapit zdanie drugie, także decyzja organu odwoławczego z dnia [...] lipca 2013 r. - strona 2, trzeci akapit uzasadnienia), natomiast fakt, czy przewożone pojazdy stanowiły własność skarżącego czy też innych osób, pozostaje bez wpływu na treść rozstrzygnięcia i zasadność stwierdzonego naruszenia, gdyż celem kontrolowanego przejazdu był przewóz rzeczy do przedsiębiorstwa strony na jej własne potrzeby, czym przewóz spełniał kryteria przewozu na potrzeby własne, o jakim mowa w art. 4 pkt 4 u.t.d., i jako przewóz niewykonywany w ramach pomocy drogowej, gdyż jego celem było przewiezienie pojazdów do kasacji, nie podlegał wyłączeniu z art. 3 lit. f rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniające rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Dz. Urz. UE L 102 z 11.04.2006 r.; dalej: rozporządzenie (WE) nr 561/2006), tym samym pojazd, którym przewóz wykonywano podlegał obowiązkowi instalacji i używania urządzenia rejestrującego, przez co stan faktyczny sprawy został ustalony należycie, zaskarżona decyzja odpowiadała prawu, zawierając przy tym uzasadnienie faktyczne i prawne rzetelnie wyjaśniające motywy zapadłego rozstrzygnięcia;

2) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz. Urz. WE L 370 z 31.12.1985 r.), art. 3 lit. f rozporządzenia (WE) nr 561/2006 oraz art. 4 ust. 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2007 r. Nr 125, poz. 874 ze zm.; dalej: u.t.d.) przez ich błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu przez Sąd I instancji, że samochodem specjalistycznym pomocy drogowej może być wykonywany przewóz rzeczy w związku z rzeczywistą funkcją tego pojazdu jak i przewóz rzeczy, który z funkcją tą nie jest związany, podczas gdy prawidłowa interpretacja ww. przepisów prowadzi do wniosku, iż wyłączenie z zakresu stosowania przepisów ww. rozporządzenia w tym obowiązku instalacji i stosowania tachografu dotyczy jedynie przewozów wykonywanych pojazdami specjalistycznymi w związku z ich funkcją i przeznaczeniem (w szczególności do przewożenia pojazdów po kolizji czy wypadku, pojazdów które uległy awarii na drodze), natomiast skarżący przewoził pojazdy od prywatnych osób do stacji demontażu w celu ich utylizacji w tym jeden pojazd był przewożony bezpośrednio na pojeździe specjalistycznym, zaś kolejny na przyczepie ciężarowej, co uniemożliwia zastosowanie ww. wyłączenia, a jaka to niewłaściwa interpretacja doprowadziła do odmowy zastosowania w sprawie przez Sąd I instancji art. 92a ust. 1 u.t.d. oraz lp. 6.1.1 zał. nr 3 do u.t.d.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną J. K. wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie kosztów postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie.

Zdaniem składu orzekającego NSA wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania usprawiedliwia zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 1 i § 3 k.p.a.

Poza sporem bowiem zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) - przy jednoczesnym zastosowaniu art. 135 p.p.s.a. - Sąd I instancji uchyla zaskarżoną i poprzedzającą ją decyzję gdy stwierdzi naruszenie innych (niż z lit. b) przepisów postępowania - jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Nie ulega też kwestii, że zgodnie z art. 7 i 77 § 1 k.p.a. na organie spoczywa obowiązek podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy a materiał dowody ma być nie tylko zgromadzony ale i rozpatrzony w sposób wszechstronny, w granicach prawem przewidzianej swobody (art. 80 k.p.a.), co winno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji (art. 107 § 3 k.p.a.). O tym zaś, jakie ustalenia są istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, decydują normy prawa materialnego, znajdujące zastosowanie w sprawie i prawidłowo interpretowane.

Poza sporem zgodnie z art. 92a ust. 1 u.t.d. podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej /.../. W myśl ust. 6. wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa w ust. 1, oraz wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik nr 3 do ustawy. Z kolei według l.p.6.1.1. tego załącznika, naruszeniem podlegającym karze pieniężnej jest wykonywanie przewozu drogowego pojazdem niewyposażonym w urządzenie rejestrujące lub cyfrowe urządzenie rejestrujące.

W rozpoznawanej sprawie skarżący w istocie nie podważał tego, że przewóz rzeczy miał miejsce. Kwestionował natomiast obowiązek wyposażenia pojazdu, przy użyciu którego przewożone były samochody, odwołując się do regulacji zawartej art. 3 lit. f rozporządzenia (WE) nr 561/2006. Zgodnie z tym przepisem powołane rozporządzenie nie ma zastosowania do przewozu drogowego pojazdami specjalistycznymi pomocy drogowej poruszającymi się w promieniu 100 km od swej bazy.

W ocenie skarżącego treści przytoczonej regulacji wskazuje, że prawodawca nie ograniczył celu, do którego pojazd specjalistyczny może być użyty, zatem przewozy wykonywane pojazdem specjalistycznym pomocy drogowej - zwolnionym z obowiązku wyposażenia w odpowiednie urządzenie rejestrujące - nie dotyczą tylko i wyłącznie przewozów samochodów pokolizyjnych czy uszkodzonych lecz nawet w przypadku wykorzystania pojazdu specjalistycznego pomocy drogowej do innych (niż pomoc drogowa) celów nie ma obowiązku rejestrowania czasu pracy kierowców odpowiednim urządzeniem.

Według Naczelnego Sądu Administracyjnego stanowiska tego nie można było zaakceptować. W pełni trafnie zatem Sąd I instancji - dokonując interpretacji art. 3 lit. f powołanego rozporządzenia nr 561/2006 - uznał, że brak obowiązku rejestracji czasu pracy kierowców pojazdów, o których mowa w tym przepisie, dotyczy wyłącznie wykonywania przejazdu pojazdem specjalistycznym pomocy drogowej w zakresie stricte pomocy drogowej.

Skład orzekający Naczelnego Sądu Administracyjnego podziela przy tym stanowisko autora skargi kasacyjnej, że wynikające z art. 3 lit. f rozporządzenia (WE) nr 561/2006 wyłączenie z zakresu stosowania przepisów powołanego rozporządzenia, w tym obowiązku instalacji i stosowania tachografu, dotyczy jedynie przewozów wykonywanych pojazdami specjalistycznymi w związku z ich funkcją i przeznaczeniem, to znaczy do przewożenia pojazdów po kolizji, wypadku czy w przypadku ich awarii. Nie znaczy to jednak, że każdy przypadek przewożenia pojazdów niesprawnych, niemogących się poruszać samodzielnie, jest przewozem w ramach pomocy drogowej - w rozumieniu art. 3 lit. f powoływanego rozporządzenia.

W tym stanie rzeczy istota sporu wymagała rozważenia charakteru przewozu w szczególności poczynienia ustaleń czy niewątpliwie wykonywany przewóz rzeczy (samochodów) miał charakter przewozu pojazdem specjalistycznym pomocy drogowej, o którym mowa w art. 3 lit. f rozporządzenia (WE) nr 561/2006.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadnienie kwestionowanej decyzji wskazuje, że organ ustalił, że kontrolowany przewóz nie był wykonywany w związku z wykonywaniem pomocy drogowej lecz w ramach przewozu drogowego rzeczy. Tymczasem - jak wynika z pisemnych motywów zaskarżonego wyroku - w ocenie Sądu I instancji materiał dowodowy nie potwierdza ustalenia, że przewożone kontrolowanym pojazdem samochody stanowiły własność skarżącego. Stanowisko to - w świetle materiałów znajdujących się w aktach sprawy - jest w pełni uzasadnione. Przy czym - co istotne - organ wnoszący skargę kasacyjną stanowiska tego nie podważa. Jednakże Sąd I instancji - stwierdzając naruszenie art. art. 107 § 1 oraz art. art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. - równocześnie uznał, że organ nie poczynił ustaleń stanu faktycznego w zakresie wystarczającym do rozstrzygnięcia sprawy - w żadnej mierze nie wskazując jednak jakich to ustaleń brak. W świetle dotychczasowych rozważań oznacza to, że postawiony organowi przez Sąd I instancji zarzut braku ustaleń stanu faktycznego w zakresie wystarczającym do rozstrzygnięcia sprawy nie może być uznany za uzasadniony.

Już z tych względów wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania zasługiwał na uwzględnienie.

Rzeczą Sądu I instancji - przy ponownym rozpoznaniu sprawy - będzie zbadanie czy materiał zgromadzony w sprawie został oceniony w granicach prawem przewidzianej swobody i czy uzasadniał przedstawione wyżej ustalenia.

Co do zarzutu sformułowanego w pkt 2 petitum skargi kasacyjnej należy wskazać, że - wbrew wywodom autora skargi kasacyjnej - stwierdzenie przez Sąd I instancji, że samochodem specjalistycznym pomocy drogowej może być wykonywany przewóz rzeczy zarówno w związku z rzeczywistą funkcją tego pojazdu jak i przewóz rzeczy, który z tą funkcją nie jest związany - nie świadczy o błędnej wykładni przepisów wskazanych w omawianej podstawi kasacyjnej, w szczególności art. 3 lit. f rozporządzenia (WE) nr 561/2006.

Nie powinno bowiem budzić wątpliwości, że pojazdy specjalistyczne pomocy drogowej faktycznie mogą być i bywają używane do przewozów niezwiązanych z pomocą drogową. Nie zmienia to jednak faktu - jak wywiódł Sąd I instancji i co zostało już wyżej omówione - że brak obowiązku wyposażenia tych pojazdów w odpowiednie urządzenia, celem rejestracji czasu pracy kierowców, dotyczy wyłącznie wykonywania przewozu w zakresie stricte pomocy drogowej, a zatem tylko sytuacji gdy przewóz drogowy pojazdem specjalistycznym pomocy drogowej, poruszającym się w promieniu 100 km od bazy, odbywa się w związku ze świadczeniem pomocy drogowej.

Mając na uwadze całokształt rozważań - skarga kasacyjna zasługiwała jednak na uwzględnienie.

Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. Postanowienie w przedmiocie kosztów postępowania kasacyjnego wydano na podstawie art. 203 pkt 2 w zw. z § 14 ust. 2 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 490).