Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 1838/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2016-03-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 33 par. 1 pkt 10, art. 27 par. 1, art. 29 par. 1
journal: Dz.U. 2014 poz 1619
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
article: art. 239b par. 4, art. 54 par. 2, art. 53 par. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska – Tylewicz Sędziowie Sędzia NSA Włodzimierz Zygmont (spr.) Sędzia WSA Karol Pawlicki po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 30 marca 2016r. sprawy ze skargi [...] S.A. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uznania zarzutów za nieuzasadnione oddala skargę


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta w dniu [...] grudnia 2014 r. wystawił przeciwko "A " S. A. z siedzibą w[...], dalej: "spółka", tytuł wykonawczy nr [...] obejmujący podatek od nieruchomości za 2009 r. w kwocie [....] zł wraz z odsetkami za zwłokę, którego odpis został doręczony spółce w dniu [...] grudnia 2014 r.

Spółka w dniu [...] stycznia 2015 r. wniosła zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej zarzucając że:

1. egzekucja została podjęta w zakresie nieistniejącego obowiązku - w zakresie odsetek, których wielkość została zawyżona,

2. decyzji pierwszoinstancyjnej nie nadano rygoru natychmiastowej wykonalności, a tym samym obowiązek wynikający ze wskazanej w tytule wykonawczym z dnia [...] grudnia 2014 r. nie był wykonalny,

3. wobec nienadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności egzekucja ustalonej w tej decyzji należności była niedopuszczalna,

4. egzekucja została podjęta na podstawie tytułu wykonawczego, który nie spełnia wymagań określonych w art. 27 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz.U. z 2014 r. poz. 1619 ze zm. – dalej: "u.p.e.a.").

Prezydent Miasta postanowieniem z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] uznał zarzuty za niezasadne. W uzasadnieniu postanowienia wskazał, że odsetki za zwłokę nie zostały wyłączone od naliczania na podstawie art. 54 § 1 pkt 7 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm. – dalej jako: "O.p.", bowiem spółka przyczyniła do opóźnienia w wydaniu decyzji, natomiast egzekucja jest dopuszczalna ponieważ obowiązek jest wykonalny z uwagi na nadany decyzji nieostatecznej rygor natychmiastowej wykonalności, z kolei a tytuł wykonawczy spełnia wymogi określone w art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a.

Spółka w zażaleniu wniosła o uchylenie postanowienia oraz o uwzględnienie zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne. Brak podstaw do uznania, że decyzji z dnia [...] grudnia 2014 r. został nadany rygor natychmiastowej wykonalności, bowiem doręczenie postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności byłoby skuteczne wyłącznie w przypadku jego doręczenia samej spółce, co w sprawie nie wystąpiło. Ponadto w sprawie nie wystąpiły przesłanki zastosowania art. 54 § 2 O.p. oraz tytuł wykonawczy nie spełnia określonego w art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a. wymogu wskazania treści podlegającego egzekucji obowiązku, podstawy prawnej tego obowiązku oraz stwierdzenia, że obowiązek jest wymagalny, a w przypadku egzekucji należności pieniężnej -także określenia jej wysokości, terminu od którego nalicza się odsetki z tytułu niezapłacenia należności w terminie oraz rodzaju i stawki tych odsetek, gdyż błędnie określono, iż egzekwowany obowiązek jest wymagalny, a także błędnie oznaczono wysokość odsetek za zwłokę.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] postanowieniem z dnia [...] czerwca 2015r. nr[...], po rozpatrzeniu zażalenia, działając na podstawie art. 17 pkt 1 i art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ) oraz art. 17 § 1, art. 18 i art. 33 u.p.e.a. nie stwierdzając uchybień skutkujących obowiązkiem uznania wniesionych zarzutów za zasadne, utrzymało w mocy postanowienie wierzyciela.

Podejmując powyższe rozstrzygnięcie zważyło, co następuje: Obowiązek uiszczenia przez spółkę podatku od nieruchomości za 2009 r. został określony decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r. Prezydenta Miasta nr[...], doręczonej spółce w dniu [...] grudnia 2014 r., której został nadany rygor natychmiastowej wykonalności postanowieniem z dnia [...] grudnia 2014 r. nr[...], doręczonym spółce w dniu [...] grudnia 2014 r.

Organ podatkowy nie popełnił błędu w tytule wykonawczym nie dokonując wyłączenia z naliczania odsetek za zwłokę od zaległości podatkowej za okres od dnia [...] czerwca 2014 r. (wszczęcia postępowania podatkowego) do dnia [...] grudnia 2014 r. (doręczenia decyzji określające przedmiotowe zobowiązanie podatkowe), na podstawie art. 54 § 1 pkt 7 O.p. Zgodnie z art. 54 § 2 tego przepisu nie stosuje się jeżeli do opóźnienia w wydaniu decyzji przyczyniła się strona lub jej przedstawiciel lub opóźnienie powstało z przyczyn niezależnych od organu. Organ podatkowy w trakcie postępowania podatkowego wiele razy wzywał spółkę, do przedstawienia materiałów dowodowych i udzielenia wyjaśnień, na które spółka odpowiadała z dużym opóźnieniem. I tak:

Ustalono co następuje:

- w dniu [..] czerwca 2014 r. wezwał Spółkę do podania na piśmie wartości posiadanych na terenie Miasta [...] linii kablowych biegnących w kanalizacji technicznej w okresie od [...] stycznia 2009 r. do [...] grudnia 2009 r.;

- podatnik odpowiedział na to wezwanie w dniu [...] lipca 2014 r. i wniósł o ustalenie wartości budowli na podstawie załączonej do pisma płyty CD, zawierającej wyciąg z ewidencji środków trwałych;

- po przeanalizowaniu danych z płyty CD organ w dniu [...] sierpnia 2014 r. wydał postanowienie o odmowie przeprowadzenia dowodu z powyższej płyt, ponieważ zawierała ewidencję środków trwałych znajdujących się na całym obszarze województwa wielkopolskiego;

- w tym samym dniu organ podatkowy wezwał stronę do przekazania na piśmie informacji dotyczących wartości linii kablowych za 2009 r. w układzie tabelarycznym z podaniem numeru inwentarzowego, nazwy budowli i wartości początkowej środka trwałego;

- w dniu [...] września 2014 r. Spółka udzieliła odpowiedzi, wskazując wartość posiadanych na terenie Miasta linii kablowych w wysokości [...] zł;

- w dniu [...] września 2014 r. organ podatkowy wezwał podatnika do złożenia dodatkowych wyjaśnień dotyczących wartości linii kablowych i podania przyczyn znacznego spadku ich wartości w porównaniu do 2007 r. (wartość w 2007 r. [...] zł);

- pismem z dnia [...] października 2014 r. pełnomocnik podatnika, udzielając wyjaśnień, powołał się na błędną wartość linii kablowych wykazaną w latach poprzedzających rok 2009;

- w związku z powyższym, w dniu [..] listopada 2014 r. organ podatkowy ponownie wezwał podatnika do przekazania na piśmie informacji dotyczących wartości linii kablowych ułożonych na terenie miasta[...], które zostały wyłączone z opodatkowania podatkiem od nieruchomości wraz z podaniem numeru inwentarzowego, nazwy budowli, wartości początkowej środka trwałego oraz przedłożenia szczegółowego zapisu dokonanych przez podatnika wyliczeń wartości posiadanych przez podatnika na terenie miasta [...] linii kablowych za rok 2009, a także wskazanie osoby odpowiedzialnej za wyliczenie podatku za 2009 rok i 2007 rok;

- w odpowiedzi z dnia [...] grudnia 2014 r. podatnik ustosunkował się do wezwania przesyłając ponownie wcześniej przesłane wykazy środków trwałych i poinformował organ podatkowy, że w trakcie przygotowywania danych do deklaracji podatkowej uczestniczy wiele komórek organizacyjnych i proces naliczania podatku jest wieloetapowy.

Czynności zajmowały odpowiednią ilość czasu i uzasadnione były z uwagi na zawiłość sprawy oraz na konieczność respektowania uprawnień stron postępowania, stąd przedłużenie postępowania nastąpiło z przyczyn niezależnych od organu.

Bezzasadny jest zarzut z art. 33 pkt 1 oraz pkt 10 u.p.e.a. tj. nieistnienia obowiązku, jaki niespełnienia przez tytuł wykonawczy wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. z uwagi na bezzasadne nieuwzględnienie okresów przerw w naliczaniu odsetek wynikających z art. 54 § 1 pkt 7,

Nie jest zasadny zarzut niedopuszczalność egzekucji z uwagi na doręczenie postanowienia o nadaniu decyzji z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [....] rygoru natychmiastowej wykonalności pełnomocnikowi spółki bowiem doręczenie postanowienia o rygorze natychmiastowej wykonalności nastąpiło prawidłowo. Strona reprezentowana przez ustanowionego w sprawie "wymiarowej" pełnomocnika, tak samo powinna być postrzegana w postępowaniu o nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności, albowiem ma ono charakter wpadkowy, incydentalny i służebny względem postępowania "wymiarowego". Pełnomocnik strony postępowania w sprawie ustalenia lub określenia wysokości zobowiązania podatkowego jest także pełnomocnikiem w postępowaniu o nadanie decyzji podatkowej rygoru natychmiastowej wykonalności, o którym mowa w art. 239b O.p.

W skardze spółka domagała się uchylenia zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia Prezydenta Miasta z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] a nadto zwrot kosztów postępowania, w tym zwrot kosztów zastępstwa procesowego. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie:

- art. 33 § 1 pkt 2 i pkt 6 u.p.e.a., przez uznanie za bezzasadne zarzutów braku wymagalności oraz niedopuszczalności egzekucji, choć taką jest egzekucja prowadzona w sytuacji, w której nieostatecznej decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego nie nadano rygoru natychmiastowej wykonalności;

- art. 33 §1 pkt 1 u.p.e.a., przez uznanie za bezzasadny zarzutu nieistnienia obowiązku, choć zawyżono wysokość egzekwowanych odsetek za zwłokę;

- art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a., przez uznanie za bezzasadny zarzutu nieprawidłowo sporządzonego tytułu wykonawczego w sytuacji, w której błędnie w nim wskazano, że egzekwowany obowiązek jest wymagalny, a także błędnie określono w nim wielkość odsetek za zwłokę.

W uzasadnieniu skargi spółka wywodziła, jak następuje: W sprawie nie doszło do doręczenia spółce postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji z dnia [...] grudnia 2014 r. w sprawie podatku od nieruchomości za rok 2009. Tym samym nie ma podstaw, aby uznać, że decyzji tej został nadany rygor natychmiastowej wykonalności. Doręczenie postanowienia o nadaniu byłoby skuteczne wyłącznie w przypadku jego doręczenia samej spółce, co jednak w przedmiotowej sprawie nie wystąpiło. Za takowe nie może zostać uznane doręczenie tego postanowienia jej pełnomocnikowi. Żadne pełnomocnictwo nie zostało złożone do akt sprawy rygoru (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi w wyroku z dnia 7 lipca 2011 r., sygn. akt I SA/Łd 614/11 , wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 28 maja 2012 r., sygn. akt I SA/Bd 262/12).

W sprawie nie wystąpiły przesłanki zastosowania art. 54 § 2 O.p. Jeśli organ uważa, że opóźnienie w wydaniu decyzji było skutkiem działań podatnika lub jego przedstawiciela albo postało z przyczyn niezależnych od organu (co wyłączałoby ochronę podatnika), ma obowiązek to wykazać (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowym w Łodzi : z dnia 3 listopada 2000 r., sygn. akt I SA/Łd 2165/98, ONSA z 2002r., nr 1, poz. 15 LEX nr 46968). Działanie organu podatkowego ograniczyło się do kierowania wezwań do strony postępowania. Organ podatkowy w ogóle nie prowadził postępowania dowodowego. Zaniechanie organu miało zatem wpływ na wydłużenie momentu zakończenia sprawy. Spółka odpowiedziała na każde wezwanie organu podatkowego, co oznacza, że wydłużenie momentu zakończenia sprawy nie było konsekwencją działań strony. W dniu złożenia przez spółkę wyjaśnień z dnia [...] września 2014 r. organ podatkowy miał już informacje, które uznał za niezbędne do rozstrzygnięcia w pierwszym wezwaniu skierowanym do strony w sprawie podatku od nieruchomości za rok 2009. Nie było zatem podstaw, aby zwlekać z wydaniem decyzji jeszcze przez ok. 3 miesiące - do [...] grudnia 2014 r. Nie uwzględniono bowiem, że w sprawie odsetek od zaległości w podatku od nieruchomości za rok 2009 wystąpiły okresy nienaliczania odsetek, o których mowa w art. 54 § 1 O.p. Okresami tymi były okresy, o których mowa w art. 54 § i pkt 7 O.p., tj. wystąpiły przypadki, gdy decyzja nie została doręczona w terminie 3 miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, bowiem:

- postanowienie o wszczęciu postępowania podatkowego zostało wydane w dniu [...] lipca 2014 r.,

- decyzja organu I instancji została wydana w dniu [...] listopada 2014 r. (a więc po upływie 3 miesięcy licząc od dnia wszczęcia postępowania).

Zgodnie z art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a. "podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być niespełnienie wymogów określonych w art. 27". Jednym z wymogów tytułu wykonawczego jest określony w art. 27 § i pkt 3 u.p.e.a. wymóg wskazania w tytule wykonawczym treści podlegającego egzekucji obowiązku, podstawy prawnej tego obowiązku oraz stwierdzenia, że obowiązek jest wymagalny, a w przypadku egzekucji należności pieniężnej, także określenia jej wysokości, terminu, od którego nalicza się odsetki z tytułu niezapłacenia należności w terminie, oraz rodzaju i stawki tych odsetek. Błędne oznaczenie, że egzekwowana należność jest wymagalna, a także błędne oznaczenie wysokości odsetek za zwłokę powodują, że wymóg określony w tym przepisie nie został zrealizowany.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę stwierdziło, że podtrzymuje stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył , co następuje:

Skarga okazała się bezzasadna.

Sąd stoi na stanowisku, że postępowanie w sprawie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji jest postępowaniem incydentalnym, podporządkowanym celowi załatwienia sprawy podatkowej. Uzasadnia to twierdzenie związek postępowania podatkowego i postępowania w sprawie nadania decyzji nieostatecznej rygoru natychmiastowej wykonalności i wynikający z niego służebny cel. W sytuacji, gdy pełnomocnik postępowania podatkowego złoży pełnomocnictwo ogólne, z którego nie wynikają jakiekolwiek ograniczenia, to należy uznać, że jest on pełnomocnikiem zarówno w postępowaniu wymiarowym, jak też w postępowaniu o nadaniu decyzji nieostatecznej rygoru natychmiastowej wykonalności (por. m.in. wyroki NSA: z 12 lutego 2014 r., sygn. akt II FSK 1281/13, LEX nr 1441260, z 15 kwietnia 2014 r., sygn. akt II FSK 825/12, dostępne także: orzeczenia.nsa.gov.pl .

W opinii sądu organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Z art. 29 § 1 u.p.e.a. wynika, że organ egzekucyjny nie bada ani merytorycznej trafności ("zasadności") decyzji wymiarowej, ani też "wymagalności" zobowiązania podatkowego w niej określonego. Przez "wymagalność" decyzji rozumieć należy możliwość jej wykonania, tj. egzekwowania. Ta ostatnia przesłanka wiąże się natomiast m.in. zarówno z kwestią prawidłowego doręczenia decyzji wymiarowej, jak i postanowienia o nadaniu jej rygoru natychmiastowej wykonalności.

Kontrola prawidłowości doręczenia postanowienia o nadaniu nieostatecznej decyzji podatkowej rygoru natychmiastowej wykonalności , oznacza w konsekwencji badanie czy zobowiązanie w kwocie określonej taką decyzją stało się wymagalne. Tego zabrania art. 29 § 1 u.p.e.a. (por. wyrok NSA z 14 stycznia 2010 r. sygn. akt II FSK 1378/08). Nałożony tym przepisem na organ egzekucyjny obowiązek badania z urzędu dopuszczalności egzekucji administracyjnej obejmuje ustalenie, czy w sprawie zaistniała okoliczność wykluczająca możliwość prowadzenia postępowania egzekucyjnego ze względów formalnych (podmiotowych i przedmiotowych), w tym czy tytuł wykonawczy jest prawidłowo wystawiony i czy doręczone zostało upomnienie (wyrok NSA z 20 lipca 2012 r. sygn. akt: II FSK 2643/10, wyrok NSA z 16 kwietnia 2013 r. sygn. akt: II FSK 1690/11).

Ponadto weryfikowanie prawidłowości doręczenia postanowienia o nadaniu nieostatecznej decyzji wymiarowej rygoru natychmiastowej wykonalności byłoby równoznaczne z umożliwieniem zobowiązanemu podważania orzeczeń poza trybami dla tego celu przewidzianymi w dziale IV Ordynacji podatkowej. Temu zaś sprzeciwia się art. 239b § 4 O.p., zgodnie z którym na postanowienie w sprawie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności przysługuje zażalenie.

Twierdzenie o nieprawidłowym doręczeniu postanowienia o nadaniu decyzji nieostatecznej rygoru natychmiastowej wykonalności może być zatem weryfikowane przez właściwy organ podatkowy w ramach postępowania zainicjowanego zażaleniem na postanowienie wydane w trybie art. 239b O.p., a nie w postępowaniu egzekucyjnym. Z punktu widzenia wymagalności obowiązku czy też dopuszczalności egzekucji administracyjnej, organ egzekucyjny winien zatem dysponować wiedzą odnośnie tego czy wydana została nieostateczna decyzja wymiarowa oraz postanowienie o nadaniu jej rygoru natychmiastowej wykonalności, nie jest natomiast uprawniony do rozstrzygania kwestii czy postanowienie takie winno zostać doręczone bezpośrednio stronie czy też jej pełnomocnikowi ustanowionemu w postępowaniu podatkowym. Organ egzekucyjny nie ma kompetencji do badania wymagalności dochodzonego obowiązku, toteż niezasadny jest także zarzut dotyczący wadliwości tytułu wykonawczego (art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a.) wynikający – jak to określono w zarzutach – z błędnego zaznaczenia, że egzekwowana należność jest wymagalna.

Tytuły wykonawcze w sprawie zawierają wszystkie elementy określone wymogami art. 27 § 1 u.p.e.a. przy uwzględnieniu aktualnych wzorów tytułów wykonawczych stosowanych w egzekucji administracyjnej, określonych w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 16 maja 2014 r. (Dz. U. z 2014 r., poz. 650). Organ podatkowy w sposób prawidłowy wskazał w zaskarżonym postanowieniu okoliczności, które jego zdaniem, przemawiają za stosowaniem przepisu art. 54 § 2 O.p. Biorąc pod uwagę wskazany w postanowieniu przebieg postępowania należy stwierdzić, że opóźnienie w wydaniu decyzji powstało z przyczyn zależnych od organu, skoro podejmowane przez ten organ czynności miały na celu ustalenie okoliczności istotnych dla sprawy.

Tym samym zdaniem sądu bezzasadny okazał się zarzut braków formalnych w tytule wykonawczym wystawionym na podstawie tej decyzji, skoro określone tam odsetki odpowiadały treści art. 53 § 1 O.p., zaś zastrzeżenie zawarte w tym przepisie nie wystąpiło. Tytuł wykonawczy zawierał postanowienie spełniające wymogi art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a., bowiem określono w nim prawidłowo zarówno treść, podstawę prawną jak i wymagalność egzekwowanego obowiązku w zakresie odsetek zwłoki (ustawa, decyzja i postanowienie o rygorze), a nadto wskazano wysokość, termin od którego nalicza się odsetki oraz rodzaj i stawki tych odsetek.

Z tych powodów sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.