Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 2230/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2008-03-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Interpretacje podatkowe
Podatek dochodowy od osób prawnych
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzające ją postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 21 ust. 1, art. 26 ust. 1
journal: Dz.U. 1992 nr 21 poz 86
law: Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych oraz o zmianie niektórych ustaw regulujących zasady opodatkowania.
article: art. 11 ust. 3 lit. d
journal: Dz.U. 2003 nr 216 poz 2120
law: Konwencja podpisana w Warszawie dnia 13 lutego 2002 r. między Rzecząpospolitą Polską a Królestwem Niderlandów w sprawie unikania  podwójnego opodatkowania i zapobiegania uchylaniu się od opodatkowania w zakresie podatków od dochodu,

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Sylwester Golec, Asesor WSA Hieronim Sęk, Protokolant Lidia Wasilewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 marca 2008 r. sprawy ze skargi B. S.A. z siedzibą w W. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] października 2007 r. nr [...] w przedmiocie udzielenia pisemnej interpretacji co do zakresu i sposobu zastosowania prawa podatkowego 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzające ją postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] sierpnia 2007 r., nr [...], 2) stwierdza, że uchylona decyzja oraz poprzedzające ją postanowienie nie mogą być wykonane w całości, 3) zasądza od Ministra Finansów na rzecz B. S.A. z siedzibą w W. kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z [...] października 2007r., wydaną na podstawie art.14 b § 5 w związku z art.14e § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm.; dalej "Op") oraz art. 4 ust.2 ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o zmianie ustawy Ordynacja podatkowa oraz o zmianie innych ustaw (Dz. U. Nr 217, poz.1590) Minister Finansów po rozpatrzeniu zażalenia z dnia [...] sierpnia 2007 r. B. S.A. z siedzibą w W. odmówił zmiany postanowienia Ministra Finansów z dnia [...] sierpnia 2007 r. Nr [...] stwierdzającego, że stanowisko B. przedstawione we wniosku z dnia [...] lutego 2007 r. o udzielenie pisemnej interpretacji w zakresie postanowień umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania w sprawie zwolnienia od opodatkowania odsetek wypłacanych inwestorowi będącemu rezydentem podatkowym w Holandii jest nieprawidłowe

Minister Finansów powyższe rozstrzygnięcie wydał na podstawie następującego stanu faktycznego.

Wnioskiem z dnia [...] lutego 2007 r. Skarżąca, wystąpiła do Ministra Finansów z wnioskiem o wydanie pisemnej interpretacji w indywidualnej sprawie w zakresie postanowień Konwencji z dnia 13 lutego 2002 r. zawartej pomiędzy Rzecząpospolitą Polską a Królestwem Niderlandów w sprawie unikania podwójnego opodatkowania i zapobieganiu uchylaniu się od opodatkowania w zakresie podatku od dochodu (Dz. U. z 2003 r. Nr 216, poz.2120) zwana dalej "umowa".

W stanie faktycznym sprawy B. wyjaśnił, iż przekazuje zagranicznemu inwestorowi, będącemu rezydentem podatkowym Królestwa Holandii(inwestor), odsetki wynikające z obligacji skarbowych zapisanych na prowadzonym dla niego indywidualnym rachunku papierów wartościowych. Zgodnie z przyjętymi standardami międzynarodowymi inwestorzy instytucjonalni, inwestując na rynkach kapitałowych całego świata korzystają z pośrednictwa jednej zagranicznej instytucji powierniczej(powiernika), która to instytucja zapewnia kompleksową obsługę inwestora w zakresie rozliczania jego transakcji i pożytków z papierów wartościowych na rynku polskim przy wykorzystaniu lokalnego banku powierniczego. W konsekwencji odsetki są wypłacane na rachunek bankowy prowadzony przez bank na mocy umowy powierniczej zawartej pomiędzy bankiem a powiernikiem, zgodnie z którą bank prowadzi zarówno na rzecz inwestora jak i innych klientów powiernika, zbiorczy pieniężny rachunek bankowy służący do rozliczania operacji dotyczących papierów wartościowych. Przedstawiając powyższe Strona skarżąca postawiła pytanie czy zidentyfikowany przez nią jako podatnik , inwestor, będący zgodnie z wiedzą banku właścicielem odsetek z obligacji skarbowych z jego perspektywy jedynie transferowanych za pośrednictwem rachunku prowadzonego dla powiernika, uprawniony jest do skorzystania ze zwolnienia otrzymywanych świadczeń z opodatkowania i w przypadku udokumentowania miejsca jego siedziby certyfikatem rezydencji Bank może zaniechać poboru podatku zryczałtowanego.

Zdaniem Skarżącej, w świetle postanowień art. 11 ust. 3 umowy, odsetki od obligacji skarbowych wypłacone na rzecz rezydenta holenderskiego będącego ich właścicielem ("beneficial owner") nie podlegają opodatkowaniu w Polsce. Na podstawie Komentarza do Konwencji Modelowej OECD, "beneficial owner" to podmiot, którego prawa do dysponowania otrzymaną płatnością nie mają wyłącznie formalnego charakteru. Skarżąca powołując się na art.26 ust.1, art.21 ust.1 w związku z art.12 ust.1 pkt 1 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2000 r. Nr 54, poz. 654 ze zm., dalej: u.p.d.p.) wyraziła pogląd, iż w przedstawionym stanie faktycznym jako podatnik może być identyfikowany wyłącznie inwestor. Powiernik do którego należy zbiorczy rachunek pieniężny nie może być natomiast traktowany jako podmiot, który otrzymał odsetki a jedynie jako upoważniony przez inwestora do ich odbioru w jego imieniu. Skarżąca, powołując się na orzecznictwo NSA, zwróciła uwagę, że art.12 w myśl którego przychodami są z pewnymi wyjątkami otrzymane pieniądze nie może być automatycznie utożsamiane z samym technicznym wpływem środków na rachunek określonego podmiotu, jeżeli z samego założenia nie jest on uprawniony do dysponowania nimi jak własnymi. Otrzymanymi pieniędzmi lub wartościami pieniężnymi są w rozumieniu art.12 ust.1 up.d.p. takie wartości, które powiększają aktywa majątkowe podatnika, a więc takie, którymi może on rozporządzać jak właściciel. Z powyższego wynika wniosek, że jako podatnik może być identyfikowany tylko inwestor. Powiernik, do którego należy rachunek zbiorczy nie może być traktowany jako podmiot który otrzymał odsetki a jedynie jako upoważniony przez inwestora do ich odbioru w jego imieniu. Fakt "fizycznego" wpływu odsetek na rachunek prowadzony przez płatnika na rzecz powiernika, które następnie przekazywane są na rachunki jego klientów (inwestorów) nie ogranicza prawa inwestora do dysponowania nimi w pełnym zakresie. Inwestor pozostaje zarówno odbiorcą jak i osobą uprawnioną do dysponowania odsetkami, może w dowolnym momencie rozdysponować środki pieniężne z tytułu otrzymanych odsetek. Umowa powiernicza nie ogranicza w żaden sposób prawa inwestora. Tym samym dokonanie płatności na rzecz powiernika jest jedynie czynnością wtórną o charakterze administracyjnym, która jest bez znaczenia dla oceny tego, czy inwestor może być uznany za odbiorcę odsetek, uprawnionym do nich w rozumieniu umowy i że to inwestor powinien być postrzegany jako podatnik, w odniesieniu do którego ustalić należy zasady opodatkowania podatkiem zryczałtowanym Jeżeli zatem inwestor przedstawi bankowi certyfikat rezydencji bank przekazujący odsetki będzie uprawniony jako płatnik do zastosowania zwolnienia określonego w art.11 ust.3 umowy.

Minister Finansów postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2007 r. uznał stanowisko strony za nieprawidłowe.

Na postanowienie to w dniu [...] sierpnia 2007 r. zostało wniesione zażalenie, w którym Strona zarzuciła Ministrowi Finansów naruszenie art.11 ust.3 umowy poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie do opisanego we wniosku stanu faktycznego sprawy.

Minister Finansów zażalenia nie uwzględnił i zaskarżoną do Sądu decyzją odmówił zmiany postanowienia wydanego w pierwszej instancji.

W uzasadnieniu decyzji Minister Finansów odnosząc się do zarzutów zażalenia powołał treść art.11 ust.1, 2 i 3 umowy i stwierdził, iż analiza powyższych przepisów wskazuje, że należy odróżnić odbiorcę odsetek od podmiotu faktycznego uprawnionego. W przeciwnym wypadku we wspomnianym przepisie art.11 ust.3 umowy nie byłoby zastrzeżenia, że "odbiorca odsetek jest osobą uprawnioną do odsetek". Z wnioskowania a contrario wynika, że może być odbiorcą odsetek osoba, która nie jest do nich uprawniona. Zgodnie z definicją zawartą w Słowniku Języka polskiego odbiorcą jest osoba uprawniona do odbioru czegoś. W przedmiotowej sprawie podmiotem upoważnionym do odbioru odsetek jest wnioskodawca (B.), ponieważ on przyjmuje wypłaty związane z odsetkami (gromadzone na zbiorczym rachunku bankowym prowadzonym dla powiernika). Wnioskodawca nie jest natomiast osobą uprawnioną do odsetek co sam potwierdza we wniosku, a więc przesłanka jedności odbiorcy odsetek i osoby uprawnionej nie została w przedstawionym stanie faktycznym spełniona.

Na decyzję tę została wniesiona skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której zaskarżonej decyzji B. Spółka Akcyjna zarzucił naruszenie przepisu art. 11 ust. 3 lit d) umowy i wniósł o uchylenie kwestionowanej decyzji w całości, jak również o uchylenie w całości poprzedzającego ją rozstrzygnięcia Ministra Finansów oraz o zasądzenie kosztów postępowania na rzecz strony skarżącej według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi Strona podtrzymała dotychczas prezentowane stanowisko, i jednocześnie dodatkowo podniosła, iż celem wprowadzania do umów międzynarodowych rozwiązań służących ograniczeniu zastosowania uzgodnionych przez strony preferencji wyłącznie do "osoby uprawnionej" (benficial owner) czy też jak w przypadku art. 11 ust. 3 umowy z Holandią "odbiorcy, który jest osobą uprawnioną" jest uniknięcie sytuacji, gdy płatność dokonywana jest na rzecz sztucznie wprowadzanego pośrednika będącego rezydentem jednego z umawiających się państw, w celu skorzystania z bardziej korzystnych postanowień umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania, gdy pośrednik ten po skorzystaniu z preferencji podatkowej przekazuje płatność ostatecznemu odbiorcy, który standardowo korzystałby z mniej opłacalnych rozwiązań. Zjawisko takie w doktrynie określane jest to jako "treaty shopping" (pol. "kupczenie umowami") , a jego celem jest nieuprawnione korzystanie z dobrodziejstw umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania zawartej z państwem pośrednika. Nie ma ono jednakże miejsca w opisanym przez bank stanie faktycznym. W niniejszej sytuacji, zgodne z wnioskiem banku zastosowanie uzgodnionego pomiędzy Rzecząpospolitą Polską a Królestwem Niderlandów zwolnienia nie doprowadzi bowiem do obejścia prawa przy wykorzystaniu sztucznego ogniwa w łańcuchu wypłat, a do skorzystania przez ekonomicznego i prawnego odbiorcę (beneficjenta) odsetek z wynegocjowanego przez kraj umowy międzynarodowej oraz niewprowadzania do jej treści norm nie mogących mieć praktycznego zastosowania ze względu na znany im kształt rynku finansowego. Skarżąca zwróciła również uwagę na pogląd wyrażony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w którego ocenie "pojęcia którymi posługują się poszczególne umowy bilateralne o unikaniu podwójnego opodatkowania z natury rzeczy muszą mieć charakter ogólny, często nie dość precyzyjny z punktu widzenia narodowych organów podatkowych, czy też samych zainteresowanych podatników. Wynika to jednak z faktu istnienia zróżnicowanych systemów prawnych (podatkowych) obowiązujących w poszczególnych państwach członkowskich OECD. Pojęcia te stanowić muszą rodzaj wspólnego mianownika dla ustawodawstw krajowych i z tego względu nie mogą być interpretowane tylko w sposób literalny, lecz przede wszystkim z uwzględnieniem ich celu i funkcji oraz. całego kontekstu prawnego w jakim się pojawiają. Przykładem takiej sytuacji zdaniem Strony jest fakt, iż to samo sformułowanie, którym strony posłużyły się w angielskim tekście art. 11 ust. 3 umowy z Holandią, a mianowicie "the recipient", choć w polskiej wersji językowej tej konwencji jest tłumaczone jako "odbiorca odsetek" (które to pojęcie nazbyt wąsko zinterpretowane przez Ministra Finansów doprowadziło do wydania niekorzystnej dla banku interpretacji) w polskiej wersji językowej umowy z Wielką Brytanią otrzymało szersze znaczeniowo brzmienie "osoba uzyskująca " .

Z tych wszystkich względów w ocenie banku w omawianej sytuacji niezależnie od opisanego wcześniej kształtu procesu wypłaty odsetek od obligacji skarbowych, jak również ilości i kategorii technicznych pośredników w wypłacie występujących w łańcuchu przekazania należnej inwestorowi kwoty, to właśnie zagraniczny inwestor a nie którykolwiek z podmiotów uczestniczących w przekazaniu odsetek pozostaje zarówno ich prawnym jak i ekonomicznym odbiorcą, jak i osobą uprawnioną do tej należności. Oznaczać to powinno, że o ile właściciel papierów wartościowych, będący również rzeczywistym odbiorcą odsetek, przedstawi B. certyfikat rezydencji b. będzie uprawniony i zobowiązany do skorzystania z norm wynikających z właściwej dla kraju jego siedziby umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania. Oznaczać to będzie konsekwentnie również możliwość zastosowania przez płatnika w odniesieniu do przekazywanych odsetek zwolnienia wynikającego z art. 11 ust. 3 lit.d) umowy.

Co więcej podkreślenia wymaga specyfika procesu przekazania inwestorowi pożytków wynikających z obligacji wyemitowanych przez Skarb Państwa. Jego przebieg jest kilkuetapowy a rozpoczyna się od dokonania przez Skarb Państwa w ustalonym dniu dla danego rodzaju papierów wartościowych wypłaty odsetek od obligacji. Wypłata następuje zbiorczą kwotą na rachunek Krajowego Depozytu Papierów Wartościowych SA, dalej: KDPW, prowadzony w Narodowym Banku Polskim, dalej: NBP. W tym samy dniu KDPW dokonuje rozksięgowania otrzymanej kwoty odsetek poprzez przekazanie na rachunki poszczególnych banków (uczestników KDPW, w tym również B. SA) w NBP zbiorczej kwoty odpowiadającej pożytkom należnym wszystkim inwestorom będącym klientami tychże banków. Po otrzymaniu potwierdzenia wpłaty na należący do niego rachunek nostro prowadzony w NBP, bank w tym samym dniu dokonuje przeksięgowania odsetek na rachunki poszczególnych klientów, tj.: bezpośrednio dla uprawnionego do odsetek na jego rachunek bankowy prowadzony w banku lub na rachunek bankowy prowadzony w banku na imię globalnego powiernika klienta uprawnionego do odsetek. W ostatnim ze wskazanych przypadków globalny powiernik w formie uzgodnionej z inwestorem udostępnia kwotę należnych mu pożytków. W konsekwencji to inwestor pozostaje zarówno z perspektywy prawnej jak i ekonomicznej ich finalnym odbiorcą, jak i osobą uprawnioną do tej należności. Jednocześnie umowa powiernicza zawarta pomiędzy B. a powiernikiem (na mocy której B. prowadzi rachunek papierów wartościowych, którego właścicielem jest inwestor, oraz zbiorczy pieniężny rachunek bankowy, na którym rozliczane są operacje dotyczące papierów wartościowych) nie ogranicza prawa inwestora do dysponowania wypłaconymi odsetkami. Wobec powyższego przekazanie środków pieniężnych na rachunek zbiorczy prowadzony dla powiernika jest jedynie czynnością wtórną o charakterze czysto administracyjnym, która powinna pozostać bez znaczenia dla oceny całości relacji, podobnie jak fakt wcześniejszego przekazania zbiorczych wartości środków pieniężnych z tytułu odsetek do NBP, KDPW czy B.

Z opisanej procedury przekazywania odsetek zdaniem Strony wynika, iż w realizacji pożytków z wyemitowanych przez siebie papierów wartościowych Skarb Państwa jako specyficzna kategoria osoby prawnej w żadnym przypadku nie dokonuje wypłaty bezpośrednio na rzecz inwestora a w konsekwencji zwolnienie przewidziane w art. 11 ust. 3 lit. d) umowy nigdy nie mogłoby znaleźć zastosowania.

W odpowiedzi na skargę Minister Finansów podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art. 3 ust. 2 u.p.d.p., podatnicy, jeżeli nie mają na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej siedziby lub zarządu, podlegają obowiązkowi podatkowemu tylko od dochodów, które osiągają na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Natomiast zgodnie z art. 21 ust. 1 u.p.d.p., podatek dochodowy z tytułu uzyskanych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez podatników, o których mowa w art. 3 ust. 2, przychodów, m. in. z odsetek, ustala się w wysokości 20 % przychodów. Przepisy ust. 1 stosuje się z uwzględnieniem umów w sprawie zapobieżenia podwójnemu opodatkowaniu, których stroną jest Rzeczpospolita Polska (art. 21 ust. 2 u.p.d.p.). Z kolei art. 26 ust. 1 u.p.d.p. stanowi, iż osoby prawne i jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz będące przedsiębiorcami osoby fizyczne, które dokonują wypłat należności z tytułów wymienionych w art. 21 ust. 1 oraz w art. 22, są obowiązane, jako płatnicy, pobierać, z zastrzeżeniem ust. 2, w dniu dokonania wypłaty, zryczałtowany podatek dochodowy od tych wypłat. Jednakże zastosowanie stawki podatku wynikającej z właściwej umowy w sprawie zapobieżenia podwójnemu opodatkowaniu albo niepobranie podatku zgodnie z taką umową jest możliwe pod warunkiem udokumentowania miejsca siedziby podatnika do celów podatkowych, uzyskanym od niego zaświadczeniem (certyfikat rezydencji), wydanym przez właściwy organ administracji podatkowej.

Jak wynika z ustaleń poczynionych przez organy podatkowe, na podstawie wyjaśnień i dokumentów przedłożonych przez Skarżącą, rezydent holenderski nabył obligacje Skarbu Państwa. B. S.A. prowadzi dla niego rachunek, na którym przechowywane są należące do niego papiery wartościowe. Odsetki są wypłacane na rachunek bankowy prowadzony przez bank na mocy umowy powierniczej zawartej pomiędzy bankiem a powiernikiem, zgodnie z którą bank prowadzi zarówno na rzecz inwestora jak i innych klientów powiernika, zbiorczy pieniężny rachunek bankowy służący do rozliczania operacji dotyczących papierów wartościowych. Na tym rachunku przechowywane są papiery wartościowe należące do rezydenta holenderskiego. Odnosząc się do powyższego przede wszystkim wyjaśnić należy jak jest rola powiernika, gdyż jak wynika ze stanu faktycznego przedstawionego we wniosku, odsetki od obligacji skarbowych stanowiących własność rezydenta holenderskiej wypłacane są przez B. na rachunek jego powiernika. Powiernik na zewnątrz występuje jako osoba uprawniona do rozporządzania powierzonymi mu składnikami majątkowymi. Czynności powiernicze obejmują dwa powiązane ze sobą elementy: przeniesienie przez powierzającego na powiernika określonego prawa (przysporzenie), w następstwie czego powiernik może korzystać z niego względem osób trzecich w zakresie wyznaczonym treścią tego prawa (własność, wierzytelność) oraz zobowiązanie powiernika wobec powierzającego (w stosunku wewnętrznym), że będzie z powierzonego prawa korzystał w ograniczonym zakresie, wskazanym treścią umowy powierniczej (w szczególności, że powierzone prawo powróci do powierzającego we wskazanej sytuacji).

Należy jednak zwrócić uwagę, iż w rozpatrywanej sprawie nie wynika z wniosku, iż miało miejsca nabycie obligacji skarbowych w ramach umowy powierniczej. To nie powiernik, lecz sam rezydent holenderski (inwestor) nabył od polskiego Skarbu Państwa obligacje skarbowe, to on więc jest ich prawnym właścicielem i z tego tytułu przysługują mu określone prawa, w tym także kluczowe w sprawie – prawo do otrzymania odsetek. Nabycie więc przez inwestora spowodowało ukształtowanie się stosunku prawnego, w którym właściciel obligacji stał się wierzycielem, a podmiot emitujący te obligacje, a więc Skarb Państwa stał się dłużnikiem właściciela obligacji, zobowiązanym, na warunkach ustalonych w prospekcie emisyjnym, do wypłaty wynagrodzenia w formie odsetek za korzystanie z pożyczonego mu kapitału. To inwestor zatem, jako wierzyciel jest uprawniony do uzyskania tego wynagrodzenia, które stanowi dla niego przychód, natomiast dłużnik jest zobowiązany do postawienia tego wynagrodzenia do jego dyspozycji. W dalszej konsekwencji oznacza to również powstanie stosunku zobowiązaniowego o charakterze publicznoprawnym, którego treścią jest obowiązek podmiotu, który uzyskał przychód z tytułu odsetek, do zapłaty stosownego podatku dochodowego jako jego podatnik, którego płatnikiem w przedmiotowej sprawie jest B. S.A. Natomiast z punktu widzenia zasad ustalania osoby będącej podatnikiem podatku dochodowego od przychodów uzyskanych z tytułu odsetek nie ma znaczenia, na czyj rachunek została dokonana wypłata odsetek. Fakt, iż wypłata ta została dokonana w wyniku dyspozycji właściciela obligacji na rachunek innego podmiotu, w przedstawionym przez Stronę stanie faktycznym, nie czyni z tego ostatniego – podatnika zobowiązanego do zapłaty podatku. Dokonanie takiej dyspozycji wynikać bowiem może z różnorodnych przyczyn mających swoje źródło w prywatnoprawnych stosunkach zobowiązaniowych pomiędzy właścicielem obligacji a tym podmiotem, niemniej okoliczność ta, jak również powody z jakich dyspozycja taka jest wydawana, nie mają żadnego wpływu na ustalenie osoby podatnika. Ta bowiem kwestia wynika z publicznoprawnego stosunku zobowiązaniowego, który jeżeli chodzi o określenie jego strony, czyli osoby zobowiązanej do uiszczenia podatku (podatnika) od przychodów uzyskanych z tytułu odsetek, bazuje na stosunku prawnym, który został ukształtowany poprzez fakt zakupu obligacji skarbowych. Natomiast wypłata tych odsetek w wyniku dyspozycji podatnika na rachunek bankowy innego podmiotu jest sprawą wtórną i jak już była o tym mowa nie wpływa na ukonstytuowanie w ten sposób statusu podatnika. Poza tym, poprzez czynność o charakterze cywilnoprawnym, w tym przypadku umowę powiernictwa, właściciel obligacji, nawet gdyby było to jego zamiarem, nie może poprzez "przekazanie przychodu" osiągniętego z tytułu odsetek innej osobie, zdjąć z siebie wynikającego z uzyskania tego przychodu obowiązku podatkowego.

O tym wobec kogo powstał obowiązek podatkowy, a więc kto jest podatnikiem, rozstrzygają przepisy u.p.d.p., a nie postanowienia umów o unikaniu podwójnego opodatkowania. W świetle tych przepisów za podatnika należy uznać osobę, która osiągnęła przychód, w tym przypadku z tytułu odsetek od obligacji, co wynika choćby z art. 21 ust. 1 u.p.d.p. Przy opodatkowywaniu przychodów osiągniętych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez podatników, o których mowa w art. 3 ust. 2 u.p.d.p., w pierwszej kolejności należy zatem ustalić osobę podatnika, a dopiero później kierując się miejscem zamieszkania lub siedziby tego podatnika zastosować postanowienia odpowiedniej umowy międzynarodowej odnośnie określenia właściwej stawki podatku, czy też w ogóle od tego opodatkowania odstąpić, jeżeli dana umowa zawiera regulacje, na mocy których Polska jako państwo, w którym odsetki powstają – "państwo źródła", zrezygnowała z opodatkowania danych przychodów wobec rezydentów państwa, z którym dana umowa została zawarta. Stanowi o tym adresowany do płatników podatku, cytowany już wcześniej art. 26 ust. 1 u.p.d.p.

Biorąc pod uwagę powyższe, w ocenie Sądu, osobą, która osiągnęła przychody z tytułu odsetek od obligacji skarbowych jest rezydent holenderski (inwestor), który nabył te obligacje i jest w dalszym ciągu ich właścicielem. On też jest podatnikiem zobowiązanym do zapłaty podatku od uzyskanych w ten sposób przychodów, zaś opodatkowanie tych przychodów powinno nastąpić według zasad wynikających z umowy między Polską a Holandią o unikaniu podwójnego opodatkowania. Skoro inwestor holenderski jest podatnikiem to do jego przychodów ma zastosowanie zwolnienie określone w art.11 ust.3 lit.d ) umowy o ile jest jednocześnie odbiorcą i osobą uprawnioną do odbioru odsetek. To jest pierwszoplanowa kwestia, którą powinien przesądzić Minister Finansów w wydanej interpretacji i takie pytanie postawił podatnik czego jednak Minister Finansów nie uczynił, skupiając się w zasadzie na kwestii, iż umowa rozróżnia odbiorcę odsetek od osoby uprawnionej do odbioru odsetek, tak jakby przepisy umowy wykluczały tożsamość tych dwóch podmiotów, co byłoby oczywiście wnioskiem błędnym. Minister Finansów nie odniósł się również, do argumentów Strony powołującej się na komentarz konwencji modelowej OECD pomocnej przy interpretacji umów o unikaniu podwójnego opodatkowania i zawierającej wskazówki dla umawiających się państw do kreowania postanowień tych umów zgodnie z ich wolą. Sąd podziela stanowisko prezentowane przez Stronę skarżącą, iż poszczególne umowy bilateralne o unikaniu podwójnego opodatkowania, wzorowane są w zasadniczej mierze na Modelowej Konwencji OECD. Pojęcia jakimi się one posługują z natury rzeczy muszą więc mieć charakter ogólny, często nie dość precyzyjny z punktu widzenia narodowych organów podatkowych, czy też samych zainteresowanych podatników. Wynika to jednak z faktu istnienia zróżnicowanych systemów prawnych (podatkowych) obowiązujących w poszczególnych państwach członkowskich OECD. Pojęcia te stanowić więc muszą rodzaj "wspólnego mianownika" dla ustawodawstw krajowych i z tego względu nie mogą być interpretowane tylko w sposób literalny, lecz przede wszystkim z uwzględnieniem ich celu i funkcji oraz całego kontekstu prawnego w jakim się one pojawiają. Dotyczy to również określeń, jakimi posługują się te umowy w zakresie obejmującym zasady opodatkowania odsetek (art. 12 Modelowej Konwencji OECD) i odnoszących się do strony podmiotowej tego zagadnienia.

Przepis art.11 ust.3 lit. d) umowy stanowi, że odsetki będą zwolnione od opodatkowania w państwie, w którym powstają tj. w rozpatrywanej sprawie w Polsce, wtedy, gdy zostaną spełnione łącznie następujące przesłanki:

1) odsetki, które powstają w Polsce są wypłacane osobie mającej miejsce zamieszkania w Holandii,

2) odbiorca odsetek jest osobą uprawnioną do odsetek,

3) odsetki są wypłacane w związku z obligacjami, skryptami dłużnymi lub innymi podobnymi obligacjami emitowanymi przez Skarb państwa, jego jednostkę terytorialną lub organ lokalny.

W ocenie Ministra Finansów w przedmiotowej sprawie nie został spełniony drugi z wymienionych warunków aby zwolnienie mogło zostać zastosowane, ponieważ odbiorcą odsetek jest bank, na którego rachunek odsetki są wpłacane, nie jest natomiast osobą uprawnioną do ich odbioru. Taka interpretacja omawianego przepisu jej błędna, już chociażby z tego względu, iż w każdym przypadku przy skorzystaniu przez inwestora z rachunku bankowego traciłby on prawo do zwolnienia wskazanego w art.11 ust.3 umowy, ponieważ odbiorcą odsetek byłby zawsze bank, który prowadzi rachunek jego papierów wartościowych (w tej sprawie powierniczy) i żaden właściciel obligacji nie mógłby z wskazanego wyżej zwolnienia skorzystać. Trudno więc zakładać, że taki był cel umowy. Bank umożliwia jedynie przeprowadzanie operacji gospodarczych i wydaje się oczywiste, iż nie staje się właścicielem środków finansowych przekazywanych na rachunki osób dla których te rachunki prowadzi. Zdaniem Sądu brak jest podstaw prawnych do uznania wnioskodawcy jako banku prowadzącego rachunek powierniczy dla inwestora za odbiorcę odsetek, a lakoniczne uzasadnienie decyzji przesłanek tych też nie wskazuje. Przepis art.11 ust.3 umowy jak i przepisy updop nie dają podstaw do takiej interpretacji. Odbiorca odsetek może być osobą uprawnioną do odbioru odsetek ale nie musi. Zwolnienie ma zastosowanie wtedy, gdy zachodzi tożsamość tych dwóch przesłanek. Stan faktyczny sprawy nie wskazuje, aby właściciel obligacji nie był odbiorcą odsetek z tytułu tychże obligacji.

Jak już Sąd wskazał wyżej obligacje nie zostały też nabyte w ramach umowy powierniczej, która czyniłaby z powiernika odbiorcę odsetek. Brak jest więc podstaw do przyjęcia w przedmiotowej sprawie, iż właściciel obligacji jako osoba uprawniona do odsetek nie jest ich odbiorcą. Rachunek powiernika służy do przekazania właścicielowi należnych mu odsetek, co do których inwestor (właściciel) nie traci prawa rozporządzania nimi. Zdaniem Sądu osoba uprawniona do odsetek nie byłaby wtedy ich odbiorcą, kiedy działający na podstawie umowy powierniczej podmiot nabyłby polskie obligacje i uzyskał z nich przychody w postaci odsetek, a następnie przekazał je rezydentowi holenderskiemu. Z przedstawionego przez Stronę stanu faktycznego wynika, iż tak nie było, gdyż to rezydent holenderski nabył obligacje pozostając ich prawnym właścicielem, natomiast istniejący stosunek powierniczy obejmował tylko przechowywanie i administrowanie dochodami w postaci odsetek.

W tym stanie rzeczy Sąd doszedł do przekonania, że decyzja Ministra Finansów została wydana z naruszeniem art. 11 ust. 3 umowy i z tych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), art. 152 oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.