Wyrok NSA, sygn. akt I SA 1971-1972/98
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1999-01-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 607  Gospodarka mieniem państwowym i komunalnym, w tym gospodarka nieruchomościami nierolnymi
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 156 par. 2, art. 158 par. 2
journal: Dz.U. 1980 nr 9 poz. 26
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 marca 1980 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.
Teza: Ze względu na nieodwracalne skutki prawne nie można unieważnić decyzji o sprzedaży mieszkań w zreprywatyzowanych budynkach. Można jedynie stwierdzić, że wydano je z rażącym naruszeniem prawa, co upoważnia byłych właścicieli do domagania się odszkodowania od skarbu państwa.

TEZY

Ze względu na nieodwracalne skutki prawne nie można unieważnić decyzji o sprzedaży mieszkań w zreprywatyzowanych budynkach. Można jedynie stwierdzić, że wydano je z rażącym naruszeniem prawa, co upoważnia byłych właścicieli do domagania się odszkodowania od skarbu państwa.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skarg Stanisława P. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. (...) w przedmiocie sprzedaży lokali - oddala skargi.


UZASADNIENIE

Decyzją z 15 grudnia 1997 r., (...) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało swoją decyzję z 20 października 1997 r., (...) stwierdzającą, że decyzja Naczelnika Dzielnicy W.-Ś. z 20 października 1976 r., (...) w przedmiocie sprzedaży Krystynie K.-M. lokalu mieszkalnego nr 21 znajdującego się w budynku położonym w W. przy ul. N. 42 została wydana z naruszeniem prawa. W uzasadnieniu swej decyzji Kolegium stwierdziło, że decyzja z 30 listopada 1988 r. o sprzedaży lokalu mieszkalnego wywołała nieodwracalne skutki prawne, ponieważ w jej wykonaniu zawarto umowę sprzedaży (w formie aktu notarialnego) przedmiotowego lokalu oraz oddano w użytkowanie wieczyste ułamkową część nieruchomości. W konsekwencji wywołało to skutki prawne, które nie mogą być zniesione w drodze postępowania administracyjnego, jako że organ administracji publicznej nie ma w tym zakresie umocowania ustawowego. Jeżeli zaś cofnięcie, zniesienie lub odwrócenie skutków prawnych wymaga takich działań, do których organ administracyjny nie jest właściwy, czyli nie może działać w formie decyzji administracyjnej i w trybie postępowania administracyjnego, to wtedy należy uznać, że skutek prawny decyzji jest nieodwracalny.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Stanisław P. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. Podniósł, że Kolegium nie odniosło się do wyrażonego w orzecznictwie NSA poglądu, zgodnie z którym nieodwracalność skutków prawnych w rozumieniu art. 156 par. 2 Kpa. oznacza sytuację, w której poprzedni stan prawny nie może być przywrócony, gdyż przestał istnieć przedmiot, którego prawo dotyczyło lub też podmiot, któremu prawo przysługiwało utracił zdolność do zachowania tego prawa albo wygasła instytucja stanowiąca źródło tego prawa.

Ponadto stwierdził, że decyzja o sprzedaży lokalu ma w zasadzie charakter deklaratoryjny, albowiem sama w sobie nie powoduje zmiany w sferze praw majątkowych jej adresata. Zatem zgodność takiej decyzji z prawem należy oceniać niezależnie od umowy sprzedaży.

Ocena decyzji administracyjnej przez pryzmat jej skutków cywilnoprawnych jest zdaniem skarżącego błędne. Dodał wreszcie, że argumentacja SKO dotyczy wyłącznie nieodwracalności skutków prawnych na drodze procedury administracyjnej, co wybiega poza zakres prawa administracyjnego.

W odpowiedzi Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, obszernie polemizując z zarzutami w niej zawartymi. W szczególności nie podzieliło poglądu skarżącego, że decyzja o sprzedaży lokalu ma charakter deklaratoryjny i nie wywołuje zmiany w sferze praw majątkowych nabywcy lokalu. Podkreśliło, że w stanie prawnym obowiązującym 30 listopada 1988 r. warunkiem sprzedaży lokalu mieszkalnego /"kwaterunkowego"/ przez Skarb Państwa na rzecz najemcy była wiążąca decyzja o sprzedaży lokalu. Umowa sprzedaży stanowiła wykonanie wiążącej decyzji. Nietrafny jest zatem argument skarżącego, iż prawo rzeczowe nabywcy lokalu wynika wyłącznie z umowy cywilnoprawnej, i że w konsekwencji można poddawać weryfikacji tę decyzję niezależnie od następnych, zawartych w jej następstwie umów sprzedaży tego lokalu i skutków, jakie te umowy wywołały. Dodało, że swoje rozstrzygnięcie oparło na orzeczeniach NSA /IV SA 674/93/ i SN /III ARN 8/95 - OSNAPU 1995 nr 18 poz. 223/.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W uchwale Składu Pięciu Sędziów NSA z dnia 9 listopada 1998 r., OPK 4-7/98 /ONSA 1999 Nr 1 poz. 13/ Sąd stanął na stanowisku, że zawarcie przez Skarb Państwa lub gminę umowy przenoszącej własność lokalu na najemcę wraz z oddaniem ułamkowej części gruntu w użytkowanie wieczyste ogranicza zakres rozstrzygnięcia sprawy do stwierdzenia, że decyzja o sprzedaży lokalu najemcy została wydana z naruszeniem prawa /art. 158 par. 2 Kpa/.

Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela ten pogląd w całej rozciągłości, a zatem skargę Stanisława P. należało uznać za niezasadną.

W związku z powyższym, działając na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ należało orzec jak w sentencji wyroku.