Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 479/20
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-05-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 7, 9, 10 par. 1, 77 par. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 27 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2018 poz 627
law: Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz  Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Pietrasz (spr.) Sędzia NSA Henryk Wach Sędzia del. WSA Beata Sobocha-Holc po rozpoznaniu w dniu 18 maja 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M. T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 20 listopada 2019 r. sygn. akt I SA/Sz 547/19 w sprawie ze skargi M. T. na decyzję Dyrektora Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Szczecinie z dnia [...] maja 2019 r. nr [...] w przedmiocie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 20 listopada 2019 r., sygn. akt I SA/Sz 547/19 oddalił skargę M. T. na decyzję Dyrektora Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] maja 2019 r. nr [...] w przedmiocie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na 2018 r.

Skargę kasacyjną wniosła M. T. zaskarżając powyższy wyrok w całości. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciła:

1. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj. § 19 ust. 1 w zw. z § 21 ust. 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2015 r. poz. 415 ze zm., dalej: Rozporządzenie), poprzez błędne przyjęcie, że organ badając zasadność wniosku na rok 2018, był związany tylko jego treścią i zakresem, jak i załączoną do niego dokumentacją, jak również poprzez błędne założenie, że wnioski na lata 2017 i 2018, stanowiły dwa odrębne postępowania.

2. naruszenie przepisów postępowania tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej: p.p.s.a.) w zw. z art. 151 p.p.s.a., poprzez brak uwzględnienia skargi na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia [...] lutego 2019 r. i oddalenia jej, czego przyczyną był brak dostrzeżenia przez Sąd naruszenia przez organy administracyjne obu instancji przepisów postępowania w postaci art. 7 § ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096, dalej: k.p.a.), art. 9 k.p.a. oraz art. 50 §1 k.p.a., a także przepisu art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2018 r., poz. 627), poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywatela, a także poprzez brak informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem; postępowania administracyjnego, jak również poprzez brak wezwania do złożenia wyjaśnień w sprawie rozbieżności między wniosek a dokumentacją sprawy,

3. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj. przepisu art. 4 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) NR 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiające zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. U. UE L z 227 z 2014 r., str. 69), poprzez ich błędną wykładnię wyrażającą się w tym, że Sąd rozpoznający sprawę nie zakwalifikował błędu polegającego na niewłaściwym wpisaniu numeru wariantu 4.4 zamiast 4.8, jako oczywistego błędu możliwego do zidentyfikowania w wyniku sprawdzenia informacji zawartych w dokumentach będących w aktach sprawy,

4. naruszenie przepisów postępowania tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a., poprzez brak uwzględnienia skargi na decyzję Dyrektora OR ARiMR z dnia [...] lutego 2019 r. i oddalenia jej, czego przyczyną był brak dostrzeżenia przez Sąd naruszenia przez organy administracyjne obu instancji przepisów postępowania w postaci art. 10 § 1 k.p.a., że organ I instancji nie zawiadomił strony o możliwości zaznajomienia się końcowego z materiałami sprawy i zebranymi dokumentami, co umożliwiłoby skarżącej stwierdzenie, że popełniła błąd w numeracji wariantu stosowanej ochrony,

5. naruszenie prawa materialnego w postaci przepisów Konstytucji RP tj. art. 2 w zw. z art. 7 oraz art. 31 ust. 3, poprzez nałożenie na skarżącą sankcji w postaci kary pieniężnej za brak zadeklarowanej powierzchni działki w wariancie 4.4. w sytuacji, gdy numeracja wariantu pomocy została wskazana błędnie, a skarżąca w rzeczywistości wypełnia zobowiązanie przyjęte na podstawie wniosku o wypłatę na rok 2017, na podstawie pkt 4.8., który jest zbliżony do pkt 4.4. w swoich, obostrzeniach, co narusza konstytucyjne zasady demokratycznego państwa prawnego, sprawiedliwości społecznej, praworządności oraz zasadę proporcjonalności.

M. T. zaskarżyła powyższy wyrok w całości i wniosła o jego uchylenie w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie, względnie zmianę w całości zaskarżonego wyroku na podstawie art. 188 p.p.s.a. oraz zasądzenie od strony przeciwnej na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.

Argumentację na poparcie powyższych zarzutów skarżąca kasacyjnie przedstawiła w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Niniejsza sprawa skierowana została do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału I Izby Gospodarczej. Podstawę tego zarządzenia stanowił art. 15zzs4 ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID - 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tj. Dz.U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm.).

W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (podstaw kasacyjnych), chyba że zachodzą przesłanki nieważności postępowania sądowego wymienione w § 2 powołanego artykułu. Takich jednak przesłanek w niniejszej sprawie z urzędu nie odnotowano. Podobnie w trybie tym nie ujawniono podstaw do odrzucenia skargi ani umorzenia postępowania przed sądem pierwszej instancji, które obligowałyby Naczelny Sąd Administracyjny do wydania postanowienia przewidzianego w art. 189 p.p.s.a. (zob. uchwała NSA z dnia 8 grudnia 2009 r., sygn. akt II GPS 5/09, ONSAiWSA 2010, Nr 3, poz. 40)

Przystępując do rozważań na tle podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia należało wspomnieć, że według art. 193 zdanie drugie p.p.s.a. uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie określony został zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Mając to na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny mógł zrezygnować z przedstawienia pełnej relacji co do przebiegu sprawy i sprowadzić swoją dalszą wypowiedź już tylko do rozważań mających na celu ocenę zarzutów postawionych wobec wyroku Sądu pierwszej instancji.

Nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut zawarty w punkcie 1 petitum skargi kasacyjnej. Zgodnie z § 19 ust. 1 Rozporządzenia wniosek o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej, poza elementami podania określonymi w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego, z wyłączeniem adresu, zawiera:

1) numer identyfikacyjny w krajowym rejestrze urzędowym podmiotów gospodarki narodowej (REGON), jeżeli został nadany, a w przypadku osoby fizycznej również numer ewidencyjny powszechnego elektronicznego systemu ewidencji ludności (PESEL), natomiast jeżeli osoba ta nie posiada obywatelstwa polskiego - kod kraju, numer paszportu lub innego dokumentu tożsamości;

2) numer identyfikacyjny;

3) oświadczenie o:

a) powierzchni działek ewidencyjnych,

b) 0 sposobie wykorzystywania działek rolnych w ramach zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego, zawierające w szczególności wskazanie:

– roślin uprawnych uprawianych na danej działce - w przypadku realizacji pakietu, o którym mowa w § 4 ust. 1 pkt 1, oraz wariantu, o którym mowa w § 4 ust. 1 pkt 2 lit. a,

– roślin uprawnych uprawianych na danej działce, a w przypadku uprawy roślin odmian regionalnych lub amatorskich również nazw tych odmian - w przypadku realizacji pakietu, o którym mowa w § 4 ust. 1 pkt 6,

– mieszanek roślin uprawnych uprawianych na danej działce - w przypadku realizacji pakietu, o którym mowa w § 4 ust. 1 pkt 1, oraz wariantu, o którym mowa w § 4 ust. 1 pkt 2 lit. b,

– gatunków oraz odmian drzew uprawianych na danej działce - w przypadku realizacji pakietu, o którym mowa w § 4 ust. 1 pkt 3,

– praktyki dodatkowej, o której mowa w części I ust. 4 pkt 2 lub 3 załącznika nr 2 do rozporządzenia;

4) oświadczenia oraz informacje, jakie powinny być zawarte we wniosku o przyznanie jednolitej płatności obszarowej w rozumieniu ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, określone w przepisach wydanych na podstawie art. 22 ust. 10 tej ustawy, niewymienione w pkt 1-3;

5) oświadczenia i zobowiązania rolnika lub zarządcy związane z realizacją zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego;

6) informację o załącznikach dołączonych do wniosku.

Z kolei zgodnie z § 21 ust. 4 Rozporządzenia w przypadku pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 4 i 5, rolnik lub zarządca składa do kierownika biura powiatowego Agencji przed upływem 25 dni od dnia, w którym upływa termin składania wniosków o przyznanie płatności bezpośrednich w rozumieniu przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w roku, w którym złożono wniosek o przyznanie pierwszej płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w ramach danego zobowiązania, oświadczenie:

1) eksperta przyrodniczego:

a) o stwierdzeniu na gruntach zadeklarowanych we wniosku o przyznanie pierwszej płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w ramach danego wariantu - w wyniku przeprowadzonej inwentaryzacji, która stanowi podstawę do sporządzenia dokumentacji przyrodniczej - występowania siedliska przyrodniczego lub siedliska lęgowego ptaków objętego wsparciem w ramach tego wariantu,

b) że wymogi realizowanego wariantu nie są sprzeczne z ustanowionymi dla danego obszaru chronionego działaniami obligatoryjnymi określonymi w planie ochrony lub w planie zadań ochronnych

- w przypadku wariantów tych pakietów innych niż wariant 4.7.,

2) doradcy rolnośrodowiskowego, że wymogi realizowanego wariantu nie są sprzeczne z ustanowionymi dla danego obszaru chronionego działaniami obligatoryjnymi określonymi w planie ochrony lub w planie zadań ochronnych - w przypadku wariantu 4.7.

- sporządzone na formularzu udostępnionym przez Agencję.

Wbrew stanowisku zajętemu w skardze kasacyjnej analiza ww. regulacji prawnych nie prowadzi do wniosku, zgodnie z którym badając zasadność wniosku dotyczącego 2018 roku organ administracyjny był związany nie tylko jego treścią ale również treścią wniosku dotyczącego okresu wcześniejszego, a mianowicie 2017. Również z treści tych regulacji nie sposób zaprzeczyć stanowisku przyjętemu przez organy administracyjne i Sąd I instancji, zgodnie z którym wnioski o wypłatę za 2017 r. i za 2018 r. generują dwa odrębne postępowania i w związku z powyższym należy je rozpatrywać oddzielnie.

Przede wszystkim Naczelny Sąd Administracyjny, związany granicami skargi kasacyjnej, pragnie zwrócić uwagę, że § 19 ust. 1 Rozporządzenia reguluje wyłącznie elementy wniosku o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej, natomiast § 21 ust. 4 rozporządzenia reguluje obowiązek złożenia w określonym terminie stosownego oświadczenia przez rolnika.

Z postanowień § 19 ust. 1 w zw. z § 21 ust. 4 Rozporządzenia nie wynikają natomiast (bezpośrednio jak i pośrednio) kwestie proceduralne dotyczące tego czy wnioski za poszczególne lata uruchamiają jedno wspólne, czy też odrębne postępowania. Tych kwestii przepisy te bowiem w ogóle nie dotyczą.

Również niezasadny okazał się zarzut zawarty w punkcie 2 petitum skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia w szczególności art. 7 oraz art. 9 k.p.a.

W myśl art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 w postępowaniu w sprawie o przyznanie pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji administracyjnej, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisów art. 79a oraz art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się. W myśl art. 27 ust. 2 ustawy strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Porównanie ww. regulacji z zasadami ogólnymi wymienionymi w Kodeksie postępowania administracyjnego wskazuje, że inaczej ustawodawca postrzega zasadę prawdy materialnej w sprawach dotyczących m.in. płatności rolno-środowisko-klimatycznej. W przeciwieństwie, bowiem do sformułowań zawartych w art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej nie ma obowiązku działania z urzędu celem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. W omawianym zakresie art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. nie mają zastosowania, gdyż drugi z wymienionych przepisów został w całości zastąpiony przez art. 27 ust. 1 pkt 2 ustawy zawierający odmienną niż Kodeksu postępowania administracyjnego regulację dotyczącą rozpatrzenia materiału dowodowego z wyłączeniem jego zbierania z urzędu (por. wyrok NSA z 8 lutego 2011 r., II GSK 192/10).

W postępowaniach w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej na podstawie przepisów ustawy o płatnościach organ nie ma obowiązku aktywnego poszukiwania dowodów, gdyż to na stronie ciąży obowiązek przedstawienia dowodów oraz dawania wyjaśnień, co do okoliczności sprawy. Wobec bowiem zobowiązania strony do przedstawienia wszystkich dowodów niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, ustawodawca oparł postępowanie dowodowe w znacznym stopniu na dowodach przedstawionych przez stronę, a tym samym przeniósł ciężar dowodu na osobę, która z faktu wywodzi skutki prawne (p. wyroki NSA: z 25 października 2011 r., II GSK 1075/10; z 7 marca 2012 r., II GSK 88/11). W istocie, więc na stronie ubiegającej się o płatności spoczywa ciężar wykazania, że w sposób rzeczywisty spełnia warunki do ich uzyskania.

Ponadto należy zwrócić uwagę, że zgodnie z art. 27 ust. 1 pkt 4 ustawy w postępowaniu w sprawie o przyznanie pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania. Wymieniona wyżej regulacja dokonała zatem istotnej merytorycznie zmiany wynikającej z art. 9 k.p.a. zasady informowania stron.

Mając na uwadze powyższe zarzuty zawarte w punkcie 2 petitum skargi kasacyjnej były nieusprawiedliwione.

Niezasadny okazał się także zarzut zawarty w punkcie 3 petitum skargi kasacyjnej. Zgodnie z art. 4 rozporządzenia nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiające zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz.U.UE.L2014.227.69) wnioski o przyznanie pomocy, wnioski o wsparcie, wnioski o płatność i dokumenty uzupełniające złożone przez beneficjenta mogą zostać skorygowane i poprawione w dowolnym czasie po ich złożeniu w przypadku stwierdzenia oczywistych błędów uznanych przez właściwy organ na podstawie ogólnej oceny danego przypadku, pod warunkiem że beneficjent działał w dobrej wierze. Właściwy organ może uznać oczywiste błędy tylko w przypadku, gdy mogą one być bezpośrednio zidentyfikowane w wyniku sprawdzenia informacji zawartych w dokumentach, o których mowa w akapicie pierwszym. Zatem braki, które są wynikiem oczywistych błędów, a więc mających charakter niematerialny mogą być poprawiane w każdym czasie. Prawodawca unijny wprowadzając do powołanego przepisu wyrażenie "w przypadku stwierdzenia oczywistych błędów" dokonał zróżnicowania braków, jakie mogą pojawić się przy wypełnianiu i składaniu wniosków o przyznanie płatności, na braki powstałe z powodu tzw. błędów oczywistych i przeciwstawne im - braki powstałe na skutek błędów nieoczywistych (merytorycznych). Dopuszczając przy tym korektę wniosku wraz z załącznikami w każdym czasie, a więc również poza terminem otwartym do składania wniosków o przyznanie płatności, jedynie w odniesieniu do błędów oczywistych, tj. takich, których poprawienie nie prowadzi do modyfikacji wniosku pod względem merytorycznym. Zasada ta odnosi się również do dokonywania poprawek/uzupełnień wniosku i dołączonych do wniosku załączników. Pojęcie "oczywistych błędów" jest pojęciem niedookreślonym, co wymaga każdorazowo dokonania oceny okoliczności towarzyszących złożeniu i rozpatrzeniu wniosku. W orzecznictwie przyjmuje się, że błędy oczywiste to takie, które są bezsporne, niezamierzone i nie ma wątpliwości co do ich charakteru, nie trzeba ich objaśniać, często drobne, choć istotne i są związane z techniką wypełniania wniosku (np. drobne błędy pisarskie, rachunkowe, czy brak podpisu wnioskodawcy).

W sprawie błąd sprowadzał się do zadeklarowania we wniosku o płatność za 2018 r. wariantu 4.4. Półnaturalne łąki wilgotne, zamiast prawidłowo wariantu 4.8. Ochrona siedlisk lęgowych ptaków.

Według Naczelnego Sądu Administracyjnego organ administracyjny oraz Sąd I instancji zasadnie doszły do wniosku, że z przepisu art. 4 rozporządzenia (UE) nr 809/2014 wynika, że błąd oczywisty występuje wówczas, gdy może zostać wykryty przez organ już na podstawie treści wniosku i jego załączników, a taka sytuacja w badanej sprawie nie wystąpiła. W związku z powyższym wyjaśnienia Skarżącej, zgodnie z którymi deklaracja wariantu 4.4. we wniosku na 2018 rok była omyłką, niezależnie, że zdają się być wiarygodne, nie mogły mieć jednak wpływu na wynik niniejszej sprawy, gdyż jak wynika z treści art. 4 rozporządzenia (UE) nr 809/2014, dopuszcza on zastosowanie tej regulacji jedynie tylko w przypadku, gdy organ może wykryć błąd bezpośrednio na podstawie informacji wynikających z wniosku oraz dokumentów załączonych przez beneficjenta do wniosku, przy czym chodzi tu o wniosek na dany rok, a nie o wszystkie wnioski złożone w ramach podjętego wieloletniego zobowiązania.

Także niezasadny okazał się zarzut zawarty w punkcie 4 petitum skargi kasacyjnej. Jak już wskazano zgodnie z art. 27 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 w postępowaniu w sprawie o przyznanie pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji administracyjnej, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Oznacza to, że w postępowaniu organ administracyjny zawiadamia strony o możliwości zaznajomienia się końcowego z materiałami sprawy i zebranymi dokumentami wyłącznie na żądanie strony. Dlatego też zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. okazał się nieuzasadniony.

Również nieuzasadniony okazał się zarzut zawarty w punkcie 5 petitum skargi kasacyjnej. Autor skargi kasacyjnej zarzucił naruszenie prawa materialnego, a mianowicie art. 2, art. 7 oraz art. 31 ust 3 Konstytucji RP, jednakże nie wskazał, czy kwestionuje wykładnię tych przepisów, czy też ich zastosowanie. Również z uzasadnienia skargi kasacyjnej nie wynika, czy skarżąca kasacyjnie kwestionuje wykładnię czy też zastosowanie tych przepisów. W uzasadnieniu tym skarżąca nie dokonuje ich wykładni, nie wskazuje na ich prawidłową wykładnię, a ponadto nie kwestionuje skutecznie stanu faktycznego ustalonego przez organy administracyjne, do którego zastosowano - zdaniem skarżącej kasacyjnie - wadliwie wyżej wymienione przepisy prawa materialnego. Naczelny Sąd Administracyjny pragnie zwrócić uwagę, że naruszenie prawa materialnego może przejawiać się w dwóch postaciach: jako błędna wykładnia albo jako niewłaściwe zastosowanie określonego przepisu prawa. Podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię, autor skargi kasacyjnej powinien wykazać, że sąd mylnie zrozumiał stosowany przepis prawa, natomiast uzasadniając zarzut niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego - iż sąd, stosując przepis, popełnił błąd subsumcji, czyli że niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie nie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa. W tej sprawie zabrakło uzasadnienia w ww. zakresie, w związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny działający w granicach skargi kasacyjnej nie mógł dokonać kontroli zaskarżonego orzeczenia w tym obszarze.

Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny uznając zarzuty skargi za nieusprawiedliwione oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a.