Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1674/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-02-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Minister Rozwoju
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 157, art. 134
journal: Dz.U. 1997 nr 115 poz 741
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.
article: art. 10, art. 91, art. 92, art. 94, art. 105 § 1, art. 80, art. 77
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Borkowska, Sędziowie asesor WSA Paweł Dańczak (spr.), sędzia WSA Katarzyna Golat, Protokolant st. sekr. sąd. Marcin Woźniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 lutego 2019 r. sprawy ze skargi J. W. na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie wywłaszczenia i ustalenia odszkodowania oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z [...] marca 2018 r., nr [...], Minister Inwestycji i Rozwoju, po rozpatrzeniu odwołania J. W. od decyzji Wojewody [...] z [...] czerwca 2017 r., nr [...], o wywłaszczeniu nieruchomości, stanowiącej własność J. W., położonej w gminie N., obręb C., oznaczonej jako działki nr [...],[...]o pow. [...] ha i nr [...],[...] o pow. [...] ha, przeznaczonej pod budowę autostrady [...] [...] – [...] oraz o ustaleniu odszkodowania na rzecz J. W. w wysokości [...] zł z tytułu przejęcia z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa wskazanej nieruchomości, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Stan niniejszej sprawy przedstawiał się następująco.

Nieruchomość oznaczona jako działki nr [...] o pow. [...] ha i nr [...]

o pow. [...] ha, położona w gm. N., obręb C., decyzją Wojewody [...] z [...] marca 1998 r. nr [...], zmienianą decyzją Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z [...] sierpnia 1998 r., nr [...], została przeznaczona pod budowę autostrady płatnej [...] na terenie województwa [...] dla odcinka: [...] km [...]+[...]-[...] km [...]+[...].

Decyzją z [...] lipca 2007 r., nr [...], Wojewoda [...] orzekł o wywłaszczeniu przedmiotowej nieruchomości oraz o ustaleniu odszkodowania za dokonane wywłaszczenie na rzecz J. W. w kwocie [...] zł.

Minister Infrastruktury, po rozpatrzeniu odwołania J. W., decyzją z [...] marca 2008 r. nr [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Wojewody [...] z [...] lipca 2007 r.

Wyrokiem z [...] listopada 2008 r., sygn. akt [...], Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...], po rozpatrzeniu skargi J. W., uchylił decyzję Ministra Infrastruktury z [...] marca 2008 r.

Naczelny Sąd Administracyjny, po rozpatrzeniu skargi kasacyjnej J. W., wyrokiem z [...] grudnia 2009 r., sygn. akt [...], uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.

Następnie wyrokiem z [...] maja 2010 r., sygn. akt [...], WSA w [...] uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewody [...] z [...] lipca 2007 r.

Wojewoda [...] decyzją z [...] stycznia 2011 r., nr [...], umorzył postępowanie administracyjne w sprawie wywłaszczenia na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości przeznaczonej na budowę autostrady.

Minister Infrastruktury, po rozpatrzeniu odwołania J. W., decyzją z [...] kwietnia 2011 r., nr [...], uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Wyrokiem z [...] lutego 2012 r. sygn. akt [...], WSA w [...] oddalił skargę J. W. na decyzję Ministra Infrastruktury z [...] kwietnia 2011 r.

Następnie NSA, wyrokiem dnia [...] listopada 2013 r., sygn. akt [...] Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną J. W. od wyroku WSA w [...] z [...] lutego 2012 r.

Wojewoda [...] decyzją z [...] lutego 2014 r. nr [...], rozstrzygnął o wywłaszczeniu nieruchomości, stanowiącej własność J. W. położonej na terenie gm. N., oznaczonej geod. jako działki nr [...]o pow. [...] ha i nr [...] o pow. [...] ha, obręb C. oraz ustalił odszkodowanie za odjęcie prawa własności do nieruchomości na rzecz J. W. w kwocie [...]zł.

Po rozpatrzeniu odwołania J. W., Minister Infrastruktury i Rozwoju, decyzją z [...] czerwca 2014 r., nr [...], uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody [...] z [...] lutego 2014 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia Organowi I. instancji.

Decyzją z [...] grudnia 2014 r., nr [...], Wojewoda [...] umorzył postępowanie w przedmiocie wywłaszczenia i ustalenia odszkodowania na rzecz J. W.

Następnie decyzją z [...] czerwca 2017 r., nr [...], Wojewoda [...] rozstrzygnął o wywłaszczeniu nieruchomości, stanowiącej własność J. W., położonej w gm. N., obręb C., oznaczonej jako działki nr [...],[...] o pow. [...] ha i nr [...],[...]

o pow. [...] ha, przeznaczonej pod budowę autostrady [...][...]–[...] oraz o ustaleniu odszkodowania na rzecz J. W. w wysokości [...] zł z tytułu przejęcia z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa wskazanej nieruchomości.

Po rozpatrzeniu odwołania J. W., Minister Inwestycji i Rozwoju decyzją z [...] marca 2018 r., nr [...], utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] czerwca 2017 r. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że pismem z [...] lutego 2015 r. Dyrektor Oddziału Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad we [...] złożył J. W. ofertę nabycia na rzecz Skarbu Państwa prawa własności przedmiotowej nieruchomości. J. W. odebrał to pismo w dniu [...] marca 2015 r. Następnie pismem z [...] stycznia 2015 r. Wojewoda [...] wyznaczył J. W. do dnia [...] kwietnia 2015 r. termin do zawarcia umowy z GDDKiA w sprawie nabycia własności części nieruchomości oznaczonej jako działki nr [...] o pow. [...] ha

i nr [...] o pow. [...] ha, obręb C. W piśmie z [...] marca 2015 r. Zastępca Dyrektora Oddziału GDDKiA we [...] poinformowała J. W. o terminie i miejscu podpisania aktu notarialnego dokumentującego umowę sprzedaży przedmiotowej nieruchomości. Pismo to zostało odebrane przez R. W. w dniu [...] marca 2015 r. Wobec braku zawarcia w zakreślonym terminie umowy pomiędzy J. W. a GDDKiA, wnioskiem z [...]maja 2015 r. Zastępca Dyrektora Oddziału GDDKiA wystąpił do Wojewody [...] o wszczęcie postępowania administracyjnego. Z uwagi na braki formalne wniosku i ich nieuzupełnienie w zakreślonym terminie, Wojewoda [...] pozostawił wniosek bez rozpoznania. Jednakże pismem z [...] września 2015 r., Zastępca Dyrektora Oddziału GDDKiA ponownie zwrócił się do Wojewody [...] z wnioskiem o wszczęcie postępowania i ustalenie odszkodowania na rzecz J. W. Wojewoda [...] pismem z [...] grudnia 2016 r. zawiadomił strony postępowania oraz rzeczoznawcę majątkowego o terminie rozprawy ustalonym na dzień [...] stycznia 2017 r., wzywając jednocześnie do osobistego stawiennictwa. Przedmiotowe wezwanie zostało odebrane przez R. W. w dniu [...] stycznia 2017 r. Wnioskiem z [...] stycznia 2017 r. J. W. zwrócił się do Wojewody o odroczenie rozprawy, załączając zaświadczenie lekarskie stwierdzające niezdolność do pracy w okresie od [...] do [...] stycznia 2017 r. Pismem z [...] stycznia 2017 r. zawiadomiono strony oraz biegłego o kolejnym terminie rozprawy wyznaczonym na dzień [...] lutego 2017 r. Jednocześnie Wojewoda wskazał w zawiadomieniu, iż w przypadku, gdy zaplanowana rozprawa nie odbędzie się w ustalonym terminie z powodu uzasadnionej nieobecności stron, kolejny termin rozprawy ustala się na dzień [...],[...] i [...] marca 2017 r. Zawiadomienie to zostało odebrane w dniu [...] lutego 2017 r. przez I. W. Z powodu niestawiennictwa J. W. wyznaczono kolejno terminy rozpraw na dzień: [...],[...] i [...] kwietnia 2017 r. Zawiadomienie to zostało odebrane w dniu [...] marca 2017 r. przez I. W. W dniu [...] kwietnia 2017 r. J. W. złożył wniosek o powtórzenie czynności przeprowadzonych na rozprawie w dniu [...] kwietnia 2017 r. oraz o odroczenie rozprawy zaplanowanej na dzień [...] kwietnia 2017 r., przedkładając zaświadczenie lekarskie stwierdzające niezdolność do pracy od [...] do [...] kwietnia 2017 r. Zawiadomieniem z [...] kwietnia 2017 r. Wojewoda odroczył rozprawę zaplanowaną na dzień [...] kwietnia 2017 r. Rozprawa została przeprowadzona w dniu [...] kwietnia 2017 r. bez udziału prawidłowo zawiadomionego J. W. W dniu [...] kwietnia 2017 r. do Wojewody wpłynął wniosek o odroczenie rozprawy zaplanowanej na dzień [...] kwietnia 2017 r. wraz z zaświadczeniem lekarskim, stwierdzającym niezdolność skarżącego do pracy w dniach od [...] do [...] kwietnia 2017 r. Wnioskiem z [...] maja 2017 r. J. W. wniósł o ponowne przeprowadzenie rozprawy i powtórzenie wszystkich czynności, jakie przeprowadzono na rozprawie w dniu [...] kwietnia 2017 r. W ocenie Ministra, w toku postępowania zostało zapewnione prawo do czynnego udziału w postępowaniu. Organ wojewódzki wielokrotnie wyznaczał termin rozprawy, jednak J. W. nie stawił się na żaden z wyznaczonych terminów i nie wskazał dogodnego dla siebie terminu rozprawy, mimo że został prawidłowo zawiadomiony o terminach rozpraw administracyjnych. Zdaniem Ministra, przeprowadzenie rozprawy administracyjnej pod nieobecność J. W. było zatem jedyną możliwością, ponieważ przeprowadzenie rozprawy administracyjnej w sprawie o wywłaszczenie jest obligatoryjne. Minister podkreślił, że podstawę dla ustalenia wysokości odszkodowania za przejęcie z mocy prawa nieruchomości położonej w gm. N., obręb C., oznaczonej jako działki nr [...] i nr [...], stanowi operat szacunkowy sporządzony w dniu [...] lutego 2017 r. przez rzeczoznawcę majątkowego T. P. (uprawnienia nr [...]), zaktualizowany w dniu [...]marca 2018 r. Rzeczoznawca majątkowy podał zaś, że wycena dotyczy nieruchomości gruntowej, stanowiącej działki nr [...] oraz [...], o łącznej powierzchni [...] ha, położonej w C., na peryferiach wsi, w niewielkiej odległości od zabudowań wsi, poza obszarem zabudowanym, w otoczeniu terenów użytkowanych rolniczo oraz od strony zachodniej w sąsiedztwie dużego kompleksu leśnego Lasów Państwowych. Od strony wschodniej w odległości [...] m znajduje się rzeka C. z rosnącymi po obu brzegach drzewami liściastymi i zaroślami. W sąsiedztwie wycenianych działek brak jest infrastruktury technicznej, dojazd odbywa się drogami gruntowymi i częściowo asfaltowymi prowadzącymi do terenów zabudowanych. Kształt działek jest regularny, prostokątny. Ponadto, według stanu na dzień [...] marca 1998 r. na działce nr [...]: znajdowała się plantacja czereśni na podkładach silnie rosnących w łącznej ilości [...] sztuk w wieku [...] roku; znajdowało się ogrodzenie z siatki stalowej i stalowego drutu na słupach stalowych trwale wbetonowanych w grunt o łącznej długości [...] m, brama z rur stalowych dwuskrzydłowa o wymiarach [...] m długości i [...] m wysokości, zbiornik ze stali nierdzewnej o pojemności [...] i trwale wbetonowany w grunt oraz wiata blaszana o konstrukcji stalowej obudowana ocynkowaną blachą trapezową o wymiarach [...] m długości, [...] m szerokości, [...] m wysokości. Działka nr [...] była zaś niezabudowana, bez części składowych

i stanowiła teren użytków rolnych. Biegły wskazał, że na dzień oględzin nieruchomości, tj. na dzień [...]października 2016 r. działka nr [...] stanowi pas drogowy, natomiast działka [...] pas drogowy i parking. Według miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obrębu C., zatwierdzonego Uchwałą Rady Gminy i Miasta N. z [...] września 1996 r., nieruchomość położona była

na terenie oznaczonym symbolem "[...],[...]", podstawowe przeznaczenie terenu

- grunty orne i leśne z rezerwą stumetrowego pasa pod autostradę [...]. Biegły wskazał również, że analizą objęto okres od 2015 r. do dnia wyceny. W wyniku analizy zebrano [...] transakcje, których ceny oscylowały w przedziale od [...] zł do [...] zł za 1 m2 gruntu, zaś średnia cena w zbiorze wyniosła [...] zł za 1 m2 gruntu. Rzeczoznawca wskazał, iż w okresie badania rynku od lipca 2015 r. do dnia wyceny ceny transakcyjne oscylowały wokół stałego poziomu, zatem nie aktualizowano cen transakcyjnych. W operacie wskazano również, iż z uwagi na niewielką ilość transakcji nieruchomościami nabywanymi pod tereny dróg, w celu korzystniejszego zobrazowania rynku transakcji drogowych do porównań przyjęto obszar województwa [...] w okresie od lutego 2014 r. do dnia wyceny. Biegły wyjaśnił, że po odrzuceniu z grupy transakcji nieruchomościami, które nie spełniły cech podobieństwa, do analizy przyjęto grupę [...] transakcji, w których cena 1 m2 gruntu mieściła się w granicach od [...] zł do [...] zł, ze średnią ceną w zbiorze na poziomie [...] zł za 1 m2. Przy wycenie gruntu rzeczoznawca zastosował podejście porównawcze, metodę korygowania ceny średniej. W tym stanie rzeczy rzeczoznawca ustalił, że głównymi czynnikami cenotwórczymi są: lokalizacja

(waga [...] %), sąsiedztwo i otoczenie (waga [...] %) oraz dostęp do nieruchomości (waga [...] %). Po określeniu współczynnika korygującego dla szacowanej nieruchomości, wartość 1 m2 nieruchomości oszacowano na kwotę [...] zł,

co pozwoliło na określenie łącznej wartości gruntu przedmiotowej nieruchomości, stanowiącej działki nr [...] i [...]na kwotę [...]zł. Następnie rzeczoznawca oszacował wartość części składowych gruntu działki nr [...], tj. plantacji czereśni w łącznej ilości [...] sztuk, ogrodzenia z siatki stalowej, bramy

z rur stalowych, zbiornika ze stali nierdzewnej oraz wiaty blaszanej. Wartość odtworzeniową uprawy czereśni, biegły oszacował na podstawie tabel zamieszczonych w publikacji "Określenie wartości plantacji kultur wieloletnich", wydanej przez PFSRM, Warszawa 2012. Wobec okoliczności, że zamieszczone tablice były aktualne według stanu z grudnia 2010 r., rzeczoznawca majątkowy zastosował wskaźnik wzrostu cen towarów i usług według danych GUS w wysokości [...]. Na podstawie powyższych założeń nasadzenia wyceniono na kwotę [...] zł. Ogrodzenie z siatki stalowej wyceniono na kwotę [...] zł, bramę z rur stalowych na kwotę [...] zł, zbiornik ze stali nierdzewnej na kwotę [...] zł, a wiatę blaszaną o konstrukcji stalowej na kwotę [...] zł. Ostatecznie po zsumowaniu wartości gruntu i części składowych, wartość nieruchomości stanowiącej działki nr [...] i nr [...]oszacowano na łączną kwotę [...] zł. Minister podniósł, że rzeczoznawca majątkowy wskazał, iż na dzień wydania decyzji o lokalizacji drogi wyceniane działki położony były na terenie, na którym obowiązywał miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, przewidujący ich podstawowe przeznaczenie terenu jako grunty orne i leśne, z rezerwą stumetrowego pasa pod autostradę [...]. Przeprowadzona analiza wykazała, iż w badanym okresie ceny gruntów przeznaczonych pod drogi przeważają w znacznym stopniu ceny gruntów rolnych, dlatego zasadnie dokonano wyceny nieruchomości w oparciu o transakcje gruntami przeznaczonymi pod drogi. Rzeczoznawca majątkowy uzasadnił również wydłużenie analizy rynku na okres ponad dwóch lat poprzedzających datę sporządzenia wyceny. W związku zaś z faktem, iż w dacie przeprowadzenia wizji lokalnej, tj. w dniu [...] października 2016 r., na nieruchomości istniała już autostrada

[...], nie było możliwe dokładne określenie stanu jej zagospodarowania na dzień wydania decyzji lokalizacyjnej. Rzeczoznawca majątkowy posłużył się więc w tym zakresie oświadczeniem dotychczasowego właściciela oraz zeznaniami świadków przesłuchanymi w toku postępowania, co wobec braku innych możliwości ustalenia stanu faktycznego nieruchomości należy uznać za dopuszczalne. Minister wskazał, że wątpliwości budził stan zagospodarowania działki nr [...]. J. W. oświadczył bowiem w piśmie z [...] listopada 2015 r., iż na tej działce znajdowała się plantacja towarowa krzewu winorośli w liczbie [...] sztuk. Powyższe potwierdził jego brat – R. W. w dniu [...] lutego 2016 r. Natomiast na przesłuchaniu w dniu [...] stycznia 2016 r. przeprowadzonym w Wiejskim Domu Kultury w C., świadek Z. C. oświadczył, iż na działce nr [...] nie była kiedykolwiek uprawiana winorośl, a ludzie urządzili sobie na niej drogę do lasu. Na kolejnym przesłuchaniu przeprowadzonym w dniu [...] kwietnia 2016 r. Z. C. podtrzymał swoje zeznania, F. C. i W. Ł. zeznali, iż nie jest im znany lub też nie pamiętają, jaki był stan zagospodarowania przedmiotowych działek. Uprzednio pismami z [...] listopada 2015 r. Wojewoda zwrócił się o udzielenie stosownych informacji do Lasów Państwowych Nadleśnictwa W., a także do Burmistrza Miasta N. Następnie w dniach [...] stycznia i [...] kwietnia 2016 r. w Wiejskim Domu Kultury w C. Wojewoda przeprowadził dowód z przesłuchania świadków na okoliczność stanu zagospodarowania wywłaszczanej nieruchomości według stanu na dzień [...] marca 1998 r. W sprawie trzech z czterech przesłuchanych na okoliczność stanu zagospodarowania nieruchomości świadków zaprzeczyło twierdzeniom J. W., aby na działce nr [...] znajdowały się krzewy winorośli. Jedynie R. W. potwierdził twierdzenia właściciela nieruchomości. Ponadto ze zdjęć lotniczych załączonych do wniosku GDDKiA z [...] września 2015 r. wyraźnie widać, że na działce nr [...] nie była prowadzona jakakolwiek uprawa. Wobec tego nie ustalono odszkodowania za plantację winorośli. Odnośnie bezprzedmiotowości postępowania w związku ze zrealizowaniem celu publicznego, jakim była budowa autostrady, Minister podkreślił, że przedmiotowe postępowanie wywłaszczeniowe prowadzone jest na podstawie przepisów specustawy drogowej. Zgodnie z art. 15 ust. 1 tej ustawy w brzmieniu obowiązującym do dnia 16 grudnia 2006 r., wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego, w odniesieniu do nieruchomości przeznaczonych na pasy drogowe, następuje na wniosek GDDKiA. Wyrażenie "nieruchomości przeznaczone na pasy drogowe" określa nie tylko przedmiot wywłaszczenia, ale również jego cel. Postępowanie wywłaszczeniowe prowadzone w trybie przepisów specustawy drogowej ma doprowadzić do nabycia przez Skarb Państwa własności nieruchomości przeznaczonej na pas drogowy. Ustawa nie uzależnia możliwości wywłaszczenia od realizacji celu publicznego, jakim jest budowa drogi, ani że wywłaszczenie to ma nastąpić pod drogę. Wywłaszczenie ma nastąpić pod pas drogowy, a nie pod drogę, stąd nie ma znaczenia jaki jest stan zaawansowania takiej inwestycji, skoro przesłanką wywłaszczenia jest ustalenie, że wywłaszczana nieruchomości ma leżeć w granicach pasa drogowego. Minister podkreślił również, że przedmiotem kontroli może być jedynie oferta z [...] lutego 2015 r. Pisma, na które powołuje się J. W., tj. z [...] sierpnia 2002 r. poprzedzały wniosek GDDKiA, stanowiący podstawę wszczęcia postępowania administracyjnego dotyczącego przedmiotowej nieruchomości, które zostało umorzone ostateczną decyzją z [...] grudnia 2014 r. nr [...]. Wobec powyższego, wszczęcie kolejnego postępowania w przedmiocie wywłaszczenia i ustalenia odszkodowania za nieruchomość, stanowiącą działki nr [...] i [...] z obrębu C. uzależnione było od złożenia kolejnego wniosku GDDKiA, który to wniosek mógł zostać złożony dopiero

po upływie terminu do zawarcia umowy sprzedaży przedmiotowej nieruchomości. Pismem z [...] lutego 2015 r. Dyrektor Oddziału GDDKiA we W. złożył J. W. ofertę nabycia na rzecz Skarbu Państwa prawa własności nieruchomości J. W. odebrał to pismo w dniu [...] marca 2015 r. W ocenie Ministra, bez znaczenia jest przy tym, że w ofercie jako nadawcę wskazano GDDKiA Oddział we [...], gdyż nawet takie wskazanie identyfikuje podmiot składający ofertę w sposób niewątpliwy. Dodatkowo jako nadawcę wskazano zastępcę Dyrektora Oddziału – L. M. W aktach sprawy znajduje się pełnomocnictwo udzielone L. M. przez Dyrektora GDDKiA Oddział we [...] do reprezentowania Skarbu Państwa - GDDKiA. W piśmie z [...] marca 2015 r. Zastępca Dyrektora Oddziału GDDKiA we [...] poinformowała J. W. o terminie podpisania aktu notarialnego dokumentującego umowę sprzedaży przedmiotowej nieruchomości, wyznaczonym na dzień [...] kwietnia 2015 r. Pismo to zostało odebrane w dniu [...] marca 2015 r. przez R. W. Z uwagi zaś na niestawiennictwo skarżącego w wyznaczonym terminie i miejscu zawarcia umowy sprzedaży nieruchomości (sporządzony notarialnie protokół, Repertorium A nr [...]), wystąpiono do Wojewody [...] o wszczęcie postępowania administracyjnego. Minister podkreślił, że wniosek ten zainicjował odrębną od wyznaczonej uprzednim żądaniem sprawę administracyjną.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Ministra Inwetycji i Rozwoju z [...] marca 2018 r. wniósł J. W., wskazując, że zaskarżona decyzja jest wadliwa, gdyż utrzymuje w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] czerwca 2017 r., która z kolei sprzeczna jest z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego oraz przepisami prawa materialnego:

1. gdyż toku postępowania administracyjnego obu instancji zatajono istotne w sprawie fakty i nie uwzględniono ich w decyzjach;

2. gdyż brak było podstaw formalnych do wywłaszczenia nieruchomości składającej się z działek nr [...] i [...] obręb C., w celu budowy pasów drogowych autostrady płatnej, ponieważ budowa tych pasów drogowych na przedmiotowych działkach została już zrealizowana w całości w 2008 r., a więc prawie 10 lat wcześniej;

3. gdyż w świetle zgromadzonych dowodów GDDKiA, stosownie do art. 15 ust. 1 specustawy, nie złożył skarżącemu oferty nabycia nieruchomości oznaczonej geodezyjnie jako działki nr [...] nr [...], obręb C.;

4. ponieważ brak było podstaw formalnych do wszczęcia i prowadzenia postępowania wywłaszczeniowego, w stosunku do działek nr [...] i [...], obręb C., gdyż Wojewoda [...] nie wyznaczył skarżącemu na piśmie stosownego terminu do zawarcia umowy przeniesienia własności działek nr [...]

i [...], obręb C.;

5. gdyż organ prowadzący postępowanie w I instancji nie zapewnił skarżącemu czynnego udziału w administracyjnej rozprawie wywłaszczeniowej;

6. gdyż w toku postępowania Wojewoda [...] bezpodstawnie oddalił wniosek dowodowy z [...],[...] i [...] maja 2017r., złożony w celu ustalenia czy rzeczoznawca majątkowy T. P. sporządził operat szacunkowy ze szczególną starannością, tj. zgodnie z art. 175 ust. 1 u.g.n.;

7. ponieważ operat szacunkowy rzeczoznawcy majątkowego T. P.

o wartości przedmiotowej nieruchomości nie może stanowić dowodu w sprawie i być podstawą do ustalenia wysokości odszkodowania za nieruchomość składającą się z działek nr [...] i [...] w C., gdyż określona w nim wartość rynkowa ustalona została z naruszeniem art. 151 ust. 1 u.g.n.:

a) żadna z [...] transakcji nie spełnia ustawowego wymogu, który stanowi, że strony transakcji nie działały w sytuacji przymusowej.

b) żadna z [...] transakcji nie spełnia ustawowego wymogu, który stanowi, że strony transakcji miały stanowczy zamiar zawarcia umowy.

c) żadna z [...] transakcji nie spełnia ustawowego wymogu, który stanowi, że upłynął czas niezbędny do wyeksponowania nieruchomości na rynku.

8. zaskarżona decyzja Ministra Inwestycji i Rozwoju oraz decyzja Wojewody [...] są wadliwe, gdyż w toku postępowania Wojewoda [...]nie zebrał wyczerpująco i nie rozpatrzył całego materiału dowodowego.

W odpowiedzi na skargę Minister Inwestycji I Rozwoju wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej co oznacza, że Sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.

– Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; dalej p.p.s.a.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Sąd w składzie orzekającym, dokonując kontroli legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia – w oparciu o powołane przepisy i w granicach sprawy – doszedł do przekonania, że skarga J. W. jest niezasadna. Podniesione w niej argumenty nie zasługiwały bowiem na uwzględnienie, a Sąd działając z urzędu, nie stwierdził istnienia wad, które powinny skutkować wyeliminowaniem zaskarżonego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego. Jednocześnie Sąd przyjął za własne ustalenia faktyczne poczynione przez organy obu instancji, wobec czego za zbędne uznał ich ponowne przytaczanie.

Przedmiotem sądowej kontroli była decyzja Ministra Inwestycji i Rozwoju z [...] marca 2018 r., nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] czerwca 2017 r. nr [...], o wywłaszczeniu nieruchomości, stanowiącej własność J. W., położonej w gminie N., obręb C., oznaczonej jako działki nr [...],[...] o pow. [...] ha i nr [...],[...] o pow. [...] ha, przeznaczonej pod budowę autostrady [...][...]–[...] oraz o ustaleniu odszkodowania na rzecz J. W. w wysokości [...] zł z tytułu przejęcia z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa wskazanej nieruchomości.

Przed przystąpieniem do oceny legalności tego rozstrzygnięcia przypomnieć należy, że dla niniejszej sprawy istotne znaczenie miał fakt, że była ona uprzednio przedmiotem kontroli przez Naczelny Sąd Administracyjny, który wyrokiem z [...] listopada 2013 r., sygn. akt [...], oddalił skargę kasacyjną J. W. od wyroku WSA w [...] z [...] lutego 2012 r., sygn. akt [...].

Zgodnie bowiem z art. 190 p.p.s.a., sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez NSA. Związanie wykładnią prawną wiąże zarówno Sąd rozpoznający sprawę ponownie, jak również organ administracji publicznej, do czasu ostatecznego rozstrzygnięcia, chyba że nastąpi zmiana stanu prawnego, powodująca, że pogląd prawny NSA staje się nieaktualny. Oznacza to, że orzeczenie sądu II instancji wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, a jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w sprawie. W tym stanie rzeczy wojewódzki sąd administracyjny nie może rozpoznawać sprawy z pominięciem oceny prawnej wyrażonej w orzeczeniu. Przez ocenę prawną, o której mowa

w przytoczonym art. 190 p.p.s.a., należy rozumieć zaś osąd o prawnej wartości sprawy, a ocena prawna o charakterze wiążącym może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego lub procesowego, prawidłowości uznania administracyjnego, jak też kwestii właściwego zastosowania konkretnego przepisu

w odniesieniu do przyjętego za podstawę orzekania stanu faktycznego, podjętego

w konkretnej sprawie (por. wyrok NSA z 20 grudnia 2017 r., sygn. akt II GSK 1306/16). Natomiast wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych. Działanie przepisu art. 190 p.p.s.a. wyraża się także w tym, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy przez sąd I instancji "granice sprawy" ulegają zawężeniu do granic, w jakich NSA rozpoznał skargę kasacyjną i wydał orzeczenie na podstawie art. 185 p.p.s.a.

Wyjaśnić również należy, że obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu II instancji, ciążący na sądzie ponownie rozpoznającym sprawę, może być wyłączony tylko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego. W tym stanie rzeczy Sąd rozstrzygający w niniejszej sprawie, jako związany wymienionym orzeczeniem badał, czy wyrażone w nim stanowisko zostało przez organy uwzględnione. Tym bardziej, że NSA w wyroku z [...] listopada 2013 r. przesądził, że z uwagi na umorzenie postępowania przez organ wojewódzki, utraciły swą aktualność wytyczne zawarte w wyroku WSA w [...] z [...] maja 2010 r., sygn. [...].

W ocenie Sądu, pogląd ten zachowuje aktualności, ponieważ w niniejszej sprawie doszło do zmiany stanu faktycznego. Podkreślić bowiem należy, że Pismem z [...] września 2015 r. Zastępca Dyrektora Oddziału GDDKiA ponownie zwrócił się do organu wojewódzkiego z wnioskiem o wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego w stosunku do nieruchomości stanowiącej własność J. W. Wniosek ten zainicjował więc sprawę administracyjną odrębną od rozstrzyganej uprzednio.

Przechodząc do oceny legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia, wskazać należy, że Sąd w składzie orzekającym uznał, iż organy obu instancji prawidłowo przeprowadziły postępowanie administracyjne. Przede wszystkim Wojewoda [...] prawidłowo ustalił, że pisemna oferta GDDKiA z [...] lutego 2015 r. do zawarcia umowy przeniesienia przedmiotowej nieruchomości została doręczona J. W. w dniu [...] marca 2015 r. W aktach administracyjnych znajduje się też pismo Wojewody [...] z [...] stycznia 2015 r. wyznaczające do dnia [...] kwietnia 2015 r. termin do zawarcia umowy z GDDKiA, dotyczącej nabycia własności nieruchomości. Wyznaczone terminy nie były krótsze niż 30 dni od dnia otrzymania przez J. W. oferty GDDKiA, zaś z dokumentów zgromadzonych w sprawie wynika, że złożona oferta kupna nieruchomości nie została przyjęta przez ich właściciela, jak również w terminach zakreślonych przez Wojewodę nie doszło do zawarcia umowy sprzedaży. A zatem, wobec braku zawarcia w zakreślonym terminie umowy pomiędzy J. W. a GDDKiA, pismem z [...] września 2015 r. Zastępca Dyrektora Oddziału GDDKiA zwrócił się do Wojewody z wnioskiem o wszczęcie postępowania i ustalenie odszkodowania na rzecz J. W. W tej materii trzeba nadmienić,

że postępowanie w przedmiocie wywłaszczenia i odszkodowania toczy się od wielu lat. Zagadnienie oferty i wezwania do zawarcia umowy stanowiło materię wstępną, warunkującą co prawda wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego w stanie prawnym istotnym z punktu widzenia niniejszej sprawy, jednak analizując tę kwestię należy zwrócić uwagę na cel tego uregulowania, którym było zapewnienie polubownego załatwienia sprawy bez wszczynania postępowania administracyjnego. Ponadto, organy prawidłowo procedowały na podstawie regulacji prawnej obowiązującej w dniu wszczęcia postępowania. Nowelizacje stanowiącej podstawę zaskarżonych decyzji ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych nakazywały stosować do spraw wszczętych i niezakończonych przepisy dotychczasowe.

Mając to na względzie za nieuzasadniony należało uznać również podniesiony w skardze zarzut niedoręczenia skarżącemu oferty nabycia nieruchomości w drodze umowy cywilnoprawnej. Oferta ta została podpisana przez L. M., która, jak wynika z pełnomocnictwa udzielonego przez Dyrektora GDDKiA Oddział we [...], była uprawniona do działania w Skarbu Państwa – GDDKiA, w tym oczywiście również do złożenia oferty nabycia nieruchomości. Przy czym, wbrew stanowisku skarżącego, pełnomocnictwo jako dokument zawierający stosowne umocowanie do konkretnego działania, nie stanowi integralnej części złożonej oferty, którego przedstawienie skarżącemu stanowić ma o ważności podjętej na jego podstawie czynności prawnej. Pełnomocnictwo pozostaje bowiem w dokumentach sprawy celem wykazania zakresu umocowania działającego pełnomocnika. Ponadto, Organ wojewódzki ustalił również, iż zostały skutecznie doręczone skarżącemu pozostałe pisma dotyczące daty zawarcia tej umowy. Dołączone do akt sprawy zwrotne poświadczenia ich doręczenia nie budzą wątpliwości co do ich prawdziwości, zaś skarżący nie wskazał dowodów podważających prawdziwość tych dokumentów. W ocenie Sądu, przyjąć zatem należy, że skarżący został prawidłowo powiadomiony o treści złożonej mu oferty nabycia nieruchomości oraz o terminie umowy cywilnoprawnej.

Na uwzględnienie nie zasługuje także zarzut naruszenia przez organy przepisu art. 10 k.p.a. Organ wojewódzki wielokrotnie bezskutecznie podejmował próby przeprowadzenia rozprawy z udziałem skarżącego, zwracał się również do niego o wskazanie dogodnego terminu rozprawy, celem jej przeprowadzenia przy jego udziale. Organ przychylał się również do wniosków skarżącego o odroczenie rozprawy, a w celu umożliwienia mu osobistego uczestniczenia w rozprawie, ponownie wyznaczył termin rozprawy i przeprowadził ją w dniu [...] kwietnia 2017 r., na której, pomimo prawidłowego zawiadomienia o jej terminie skarżący również się nie stawił. W ocenie Sądu, bezsprzecznie wykazuje to, że organ wojewódzki dołożył wszelkiej staranności celem zapewnienia skarżącemu udziału w postępowaniu,

a w szczególności udziału w obligatoryjnej rozprawie. Skarżący jednak na wyznaczone rozprawy nie stawiał się i nie wskazał dogodnego dla siebie innego terminu do jej przeprowadzenia. Zdaniem Sądu, działanie strony polegające na wielokrotnym składaniu wniosków o odroczenie rozprawy i dołączanie do nich zaświadczeń lekarskich stanowiących o złym stanie zdrowia w okresie (zwykle kilkudniowym) obejmującym rozprawę administracyjną, uznać należy za utrudnianie postępowania i faktyczną rezygnację z osobistego udziału w rozprawie. Nie negując oczywiście samopoczucia skarżącego w tych dniach, podkreślić należy, że nic nie stało na przeszkodzie, aby ustanowił on pełnomocnika, celem uczestnictwa w rozprawie, w sytuacji gdy stan zdrowia uniemożliwiał, bądź znacznie utrudniał mu osobisty w niej udział. Na podstawie umocowania pełnomocnik byłby upoważniony do reprezentowania mocodawcy, w zakresie jaki został określony w pełnomocnictwie. Tym samym pełnomocnik nie mógłby skutecznie dokonać nic więcej niż to co wynikałoby z umocowania.

W ocenie Sądu, uwzględniając starania organu wojewódzkiego celem zapewnienia skarżącemu udziału w postępowaniu oraz pozbawioną racjonalnych przyczyn odmowę ustanowienia przez skarżącego pełnomocnika, nie można mówić

o naruszeniu art. 10 k.p.a. Tym bardziej, że skarżący był prawidłowo powiadamiany

o podejmowanych czynnościach, jak i o wyznaczonych terminach rozprawy. Powyższe przesądza, że zostało zapewnione mu prawo do czynnego udziału w postępowaniu, zaś on sam z własnej woli zaniechał udziału w rozprawie. Zgodnie

z wynikającą z art. 10 § 1 k.p.a., ogólną zasadą udziału strony w postępowaniu administracyjnym uczestnictwo strony w czynnościach procesowych prowadzonego postępowania administracyjnego jest jej prawem. Organ administracji publicznej ma obowiązek zagwarantować stronie możliwość realizacji tego prawa. Przejawem takiej powinności, służącej realizacji prawa strony do czynnego udziału w postępowaniu, a w konsekwencji i obrony przez nią swego interesu prawnego, jest obowiązek wezwania jej na rozprawę przy dochowaniu wymogów z art. 91 § 1 i 2 oraz art. 92 k.p.a. Niestawienie się strony (prawidłowo powiadomionej) na rozprawę oznacza

– jak zasadnie twierdzi organ – rezygnację przez nią z prawa uczestnictwa w takiej formie postępowania wyjaśniającego, a w konsekwencji pozbawia ją możliwości postawienia skutecznego zarzutu naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. Przepisy wprost przewidują bowiem, iż niestawiennictwo na rozprawie nie tamuje możliwości jej przeprowadzenia, o ile strona była prawidłowo powiadomiona o jej terminie (por. art. 94 § 1 k.p.a.). Co więcej, Sąd podzielił ocenę, że przeprowadzenie rozprawy administracyjnej (obligatoryjnej) pod nieobecność skarżącego było jedyną możliwością by zakończyć wieloletnie postępowanie administracyjne.

Na uwzględnienie nie zasługiwał również zarzutu bezprzedmiotowości postępowania wywłaszczeniowego, w związku ze zrealizowaniem celu publicznego jakim była budowa autostrady. Przedmiotowe postępowanie wywłaszczeniowe prowadzono na podstawie przepisów ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, w odniesieniu do nieruchomości przeznaczonych na pasy drogowe. W ocenie Sądu, gdyby uznać, w zakresie konieczności umorzenia postępowania zasadność stanowiska skarżącego, przepisy specustawy drogowej, które przewidywały możliwość zajęcia nieruchomości (po wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego – przesłanka obligatoryjna) i wydania pozwolenia na budowę jeszcze przed zakończeniem procesu wywłaszczeniowego, w celu przyspieszenia realizacji inwestycji okazałyby się przepisami "martwymi". Ustawodawca wskazał jednak na inny cel tej regulacji. W uzasadnieniu do projektu specustawy podano,

że "ustawa jest regulacją służącą realizacji Strategii Gospodarczej Rządu pod nazwą Przedsiębiorczość – Rozwój – Praca, a w szczególności jej części zatytułowanej Infrastruktura – klucz do rozwoju. Ma ona charakter specjalny, a jej działanie jest ograniczone w czasie (...). Jej celem jest zdecydowanie uproszczenie procedur przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych. Jest to warunek konieczny do wyraźnego przyśpieszenia procesu budowy tych dróg, a zwłaszcza autostrad (...)". W tym celu, specustawą nie tylko uproszczono procedury przygotowania i realizacji inwestycji drogowych, ale jednocześnie dokonano zmiany skali i modelu finansowania tych inwestycji. Tak więc postępowanie wywłaszczeniowe prowadzone w powyższym trybie ma doprowadzić do nabycia przez Skarb Państwa własności nieruchomości przeznaczonej na pas drogowy. W konsekwencji zrealizowanie inwestycji drogowej, pod którą nieruchomość jest wywłaszczana jest bez znaczenia dla sprawy i nie wpływa na rozstrzygnięcie. W tym miejscu należy powołać się również na zawartą w orzeczeniu NSA z 13 listopada 2013 r. konkluzję, że "oddanie do użytkowania części drogi publicznej wybudowanej na nieruchomości objętej niezakończonym postępowaniem wywłaszczeniowym prowadzonym na podstawie przepisów ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r.

o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. Nr 80, poz. 721), nie stanowi realizacji celu wywłaszczeniowego uzasadniającego umorzenie postępowania wywłaszczeniowego, z powodu jego bezprzedmiotowości na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. Nie daje bowiem gwarancji osiągnięcia celu w postaci przejścia prawa własności i wypłaty słusznego odszkodowania (...)". W tym aspekcie trzeba mieć także na uwadze, że w stanie faktycznym i prawnym sprawy tytuł prawny do spornej drogi musi być zmieniony. Istotna z punktu widzenia instytucji wywłaszczenia kwestia nie polega tylko na przejęciu nieruchomości przeznaczonej na cel publiczny, ale również na przejściu prawa własności i zapłacie odszkodowania. Umorzenie zatem postępowania zamykałoby drogę do konkretyzacji praw lub obowiązków stron.

Sąd za niezasadne uznał również zarzuty dotyczące wadliwości operatu szacunkowego z [...] lutego 2017 r., sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego T. P., który został zaktualizowany w dniu [...] marca 2018 r. Zgodnie z art. 18 ust. 1 specustawy, wysokość odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość ustala się według jej stanu na dzień wydania decyzji o ustaleniu lokalizacji drogi i według jej wartości rynkowej w dniu wydania decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości. Wartość nieruchomości określają rzeczoznawcy majątkowi, o których mowa w ustawie o gospodarce nieruchomościami (art. 18 ust. 1 specustawy). W niniejszej sprawie podstawę dla ustalenia wysokości odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, stanowi operat szacunkowy sporządzony na zlecenie Wojewody [...]. Operat szacunkowy jest jednym z dowodów w sprawie i, tak jak każdy inny dowód, podlega ocenie przez organ administracji, stosownie do art. 77 k.p.a. W szczególności na podstawie art. 80 k.p.a. rozpoznając sprawę organ administracji ma prawo i obowiązek ocenić dowodową wartość złożonego operatu szacunkowego, zbadać czy przedłożona mu opinia jest zupełna, logiczna i wiarygodna. Złożony przez rzeczoznawcę majątkowego operat szacunkowy winien spełniać nie tylko formalne wymogi takiego dokumentu określone w ustawie o gospodarce nieruchomościami i przepisach rangi wykonawczej, ale musi też opierać się na prawidłowych danych dotyczących szacowanych nieruchomości. W niniejszej sprawie biegły wskazał na przedmiot wyceny, badając przeznaczenie planistyczne rzeczoznawca ustalił, że na dzień wydania decyzji lokalizacyjnej nieruchomość była objęta miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego i znajdowała się na terenie oznaczonym symbolem "[...],[...]", podstawowe przeznaczenie terenu - grunty orne i leśne z rezerwą stumetrowego pasa pod autostradę [...], w granicach której znajduje się wyceniana działka. Biegły analizie poddał rynek transakcji nieruchomościami podobnymi do wycenianej, a w przypadku braku takich transakcji, przeznaczonymi pod budowę, przebudowę lub rozbudowę układów komunikacyjnych. W operacie wskazano również, iż z uwagi na niewielką ilość transakcji nieruchomościami nabywanymi pod tereny dróg, w celu korzystniejszego zobrazowania rynku transakcji drogowych do porównań przyjęto obszar województwa [...] w okresie od lutego 2014 r. do dnia wyceny.

W ocenie Sądu, opinia biegłego spełnia wszystkie wymogi formalne określone w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (§ 36 ust. 4) oraz jest zgodna z regulacjami wynikającymi z ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (art. 134). Analizując treść operatu, Sąd nie dopatrzył się braków formalnych, błędów obliczeniowych ani wewnętrznych niespójności wyceny, które pozwoliłyby na zakwestionowanie ustaleń operatu. Powołany operat szacunkowy został sporządzony zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa i standardami zawodowymi. Przedmiotowy operat wskazuje i uzasadnia metodę zastosowaną do wyceny, czynniki wpływające na kształtowanie się cen transakcyjnych, jak również uwzględnia ceny nieruchomości występujące na badanym rynku. Ponadto, opinia biegłego jest spójna, logiczna i konsekwentna. W ocenie Sądu, zarzuty skargi nie znalazły oparcia w zgromadzonym materiale dowodowym, zaś Skarżący nie przedstawił w toku całego postępowania żadnych wiarygodnych dowodów, które mogłyby podważyć ustalenia biegłego. Nie przedstawił również alternatywnej opinii o wartości nieruchomości, ani nie skorzystał z możliwości oceny kwestionowanego operatu przez organizację zawodową rzeczoznawców majątkowych (por. art. 157 u.g.n.). Operat szacunkowy stanowi sformalizowaną prawnie opinię rzeczoznawcy majątkowego, wydawaną w zakresie posiadanych przez niego wiadomości specjalnych odnośnie szacowania nieruchomości. Operat szacunkowy, jak każdy dowód w sprawie, podlega również ocenie organu orzekającego. Ocena ta nie jest jednak możliwa w takim zakresie, w jakim miałaby dotyczyć wiadomości specjalnych. Również kontrola sądu administracyjnego nie obejmuje weryfikacji wiadomości rzeczoznawcy majątkowego, jakie składają się na sporządzony w danej sprawie operat szacunkowy. Zarówno organy, jak i sąd, mogą jedynie dokonać oceny operatu szacunkowego pod względem formalnym, tj. zbadać, czy został on sporządzony zgodnie z zasadami określonymi w powołanych wyżej aktach prawnych, czy też treść operatu jest logiczna i kompletna, a także czy sporządzona wycena została należycie uzasadniona. Zarzuty skargi odnoszą się do tych elementów operatu, które wymagają wiadomości specjalnych w zakresie szacowania nieruchomości, a które nie podlegają ocenie organów w trybie art. 80 k.p.a., jak również ocenie sądu. Wbrew zatem twierdzeniom skargi, prawidłowo organy uznały, że biegły samodzielnie decyduje, w ramach obowiązujących i wiążących go przepisów, o sposobie dokonania wyceny i tym samym o doborze nieruchomości porównawczych.

Co więcej, w tym zakresie ani organy ani sąd nie mają legitymacji, aby wpłynąć na biegłego. W istocie pozycja prawna rzeczoznawcy majątkowego jest zbliżona do osoby zaufania publicznego. Rzeczoznawca majątkowy jest nie tylko osobą, która musi posiadać stosowne uprawnienia, ale też wiedzę i umiejętności, która jest zobowiązana do działania zgodnie z prawem. Organ prowadzący postępowanie dowodowe nie może wkraczać w merytoryczną zasadność opinii rzeczoznawcy majątkowego, ponieważ nie dysponuje wiadomościami specjalnymi, które posiada biegły. Dlatego też słusznie organy uznały za niezasadne żądanie skarżącego wyjaśnienia nie uwzględnienia przez biegłego innych transakcji przez niego wskazanych, jak i udostępnienia wnioskowanych dowodów, celem zweryfikowania prawdziwości i słuszności przedstawionych w nim wniosków.

Sąd wyjaśnia również, że wobec specyficznej sytuacji prawnej, jaka ma miejsce w razie przeniesienia własności nieruchomości w drodze wywłaszczenia, nie można mówić o ustaleniu wartości wycenianej nieruchomości z naruszeniem art. 151 u.g.n., wobec niespełnienia dwóch wymienionych w tym przepisie założeń, tj.: działania storn w sytuacji nieprzymusowej oraz braku wyeksponowania nieruchomości na rynku i wynegocjowania warunków umowy. Skoro bowiem wywłaszczenie stanowi odjęcie prawa własności, to jest rzeczą oczywistą,

że podmiot któremu odejmuje się własność, nie działa dobrowolnie. Stąd zarzuty postawione w skardze w tym zakresie uznać należy za nieuzasadnione.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.