Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 683/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2011-10-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 50, art. 134 par. 1, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 135, art. 200, art. 152
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 75 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 235 ze zn.1, art 235 ze zn. 2, art 289 ze zn. 1
journal: Dz.U. 1998 nr 21 poz 94
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - tekst jednolity
article: par. 5 ust. 1, par. 6 ust. 1, 3 i 4,. par. 8 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2009 nr 105 poz 869
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Świstak (spr.) Sędzia WSA Jakub Zieliński Protokolant st.sekr.sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 października 2011 r. sprawy ze skargi K. W. B. [...] w K. na decyzję Wielkopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] 2011 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej; I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] 2011 r. nr [...] (znak: [...]), II. zasądza od Wielkopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego na rzecz strony skarżącej kwotę 257,- (dwieście pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. III. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.


UZASADNIENIE

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w K. decyzją z dnia [...] 2011 r. stwierdził u C. K. chorobę zawodową – obustronny trwały odbiorczy ubytek słuchu typu czuciowo-nerwowego spowodowany hałasem – wymienioną w poz. 21 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869).

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż w toku postępowania wyjaśniającego ustalono, że C. K. zatrudniony był w "A" w K. Spółka Akcyjna od 16 września 1974 r. do 31 marca 1997 r. na stanowisku operatora maszyn budowlanych w Oddziale TKT. W zależności od dyspozycji wydanych przez kierownika obsługiwał wózek motorowy WM-5 lub podbijarkę PD-90. Organ ustalił, że w trakcie wykonywania prac na podbijarce PD-90 C. K. narażony był na bardzo duży hałas powodowany pracą silnika, podbijaków, łańcuchów. Maszynę zamiennie powinny obsługiwać dwie osoby (zamiana powinna następować co pół godziny). Ze względu na braki kadrowe od roku 1985 C. K. jednoosobowo obsługiwał podbijarkę. Podbijarka pracowała w zależności od warunków atmosferycznych od kwietnia do października po 5-6 godzin w ciągu zmiany roboczej. Od około 1991 r. ilość wykonywanej pracy z użyciem podbijarki uległa zmniejszeniu ze względu na to, że prace zlecano firmom zewnętrznym. Podbijarki zostały wycofane w latach 1992/1993 r.

Organ ustalił również, iż w C. K. w trakcie obsługiwania wózka motorowego WM-5 narażony był na hałas, w tym przekraczający NDN - poziom hałasu od 67 do 100 dB(A), równoważny poziom hałasu 84 dB(A), 86 dB(A).

Dalej Powiatowy Inspektor Sanitarny wskazał, że w latach od około 1991 r. do 1997 r. C. K. pracował na warsztacie TKT i w zależności od potrzeb obsługiwał wózek motorowy WM-5. Wózki motorowe WM-5 były wykorzystywane w oddziale TKT do 1993 lub 1994 r. Brak jest pomiarów hałasu wykonanych na stanowisku pracy C. K. w okresie jego zatrudnienia w warsztacie.

Organ wskazał także, że w toku badania przeprowadzonego w Wielkopolskim Centrum Medycyny Pracy w Poznaniu-Ośrodek w K. rozpoznano u C. K. obustronny trwały odbiorczy ubytek słuchu typu czuciowo-nerwowego spowodowany hałasem i orzeczono o rozpoznaniu choroby zawodowej (orzeczenie lekarskie Nr [...] z dnia [...] 2011 r. o rozpoznaniu choroby zawodowej). Powyższe orzeczenie wydano na podstawie całości dokumentacji, a także po przeprowadzeniu badania laryngologicznego, audiometrii tonalnej progowej i nadprożowej oraz audiometrii impedancyjnej z badaniem odruchu strzemiączkowego. U C. K. stwierdzono: obustronny niedosłuch czuciowo-nerwowy: ucho prawe -60 dB, ucho lewe - 60 dB. W audiometrii impedancyjnej tympanogram typu A, objaw METZA dodatni.

W wyżej wymienionym orzeczeniu stwierdzono także, że choroba zawodowa narządu słuchu występowała u C. K. już w okresie jego aktywności zawodowej.

W ocenie Powiatowego Inspektora Sanitarnego orzeczenie Wielkopolskiego Centrum Medycyny Pracy w Poznaniu - Ośrodek w K. pozostaje w spójności z pozostałym materiałem dowodowym, który potwierdza, iż C. K. w okresie wykonywania pracy zawodowej narażony był na hałas, w tym również przekraczający dopuszczalne normy.

Dalej organ wyjaśnił, że godnie z art. 2351 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Schorzenie zdiagnozowane u C. K. znajduje się w wykazie chorób zawodowych pod pozycją 21 (załącznik do rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych). Ponadto w ocenie organu w sprawie nie występują okoliczności wskazujące, by uszkodzenie słuchu mogło nastąpić z przyczyn pozazawodowych. C. K. niewątpliwie pracował w warunkach narażenia na hałas. Mając na uwadze fakt, iż nie można wyeliminować związku przyczynowego pomiędzy warunkami pracy, a nabytym schorzeniem narządu słuchu, organ orzekł jak w sentencji decyzji.

Odwołanie od powyższej decyzji wniosła "A" w K. S.A. (dalej: "A") zarzucając wydanie decyzji bez dokładnego wyjaśnienia sprawy i właściwego przeprowadzenia postępowania dowodowego. Strona podniosła, że organ nie przeprowadził postępowania dowodowego w celu ustalenia wszystkich stanowisk na których faktycznie pracował C. K. oraz nie przeprowadził postępowania dowodowego odnośnie poziomu hałasu na stanowiskach na których faktycznie pracował C. K. w ochronnikach słuchu. Z zeznań C. K. wynika bowiem, że podczas pracy używał otrzymanych ochronników słuchu, a zarówno orzeczenie lekarskie jak też organ I instancji tej kwestii nie uwzględnia.

Ponadto organ nie ustalił w jakiej wielkości nastąpił ubytek słuchu od zaprzestania obsługi przez C. K. podbijarki oraz wózka motorowego WM-5 tj. od 1994 r. do dnia wydania zaskarżonej decyzji.

W ocenie Kopalni orzeczenie Wielkopolskiego Centrum Medycyny Pracy w Poznaniu Ośrodek w K. jest zbyt lakoniczne i brakuje w nim odniesienia się do faktu, iż C. K. ukończył 69 lat życia, a także czy został uwzględniony ubytek słuchu ze względu na wiek.

Kopalnie zarzuciła także naruszenie pkt 21 załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych poprzez stwierdzenie choroby zawodowej u C. K. po upływie dwóch lat od zakończenia pracy w narażeniu zawodowym. C. K. obsługiwał bowiem podbijarkę oraz wózek motorowy w ochronnikach słuchu do 1993 r., a pracował w "A" "Konin" do 1997 r.

Wielkopolski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Poznaniu po rozpatrzeniu odwołania decyzją z dnia Kopalnia Węgla Brunatnego 2011 r. ( nr [...]) utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W pierwszej kolejności organ odwoławczy przytoczył poczynione przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego ustalenia dotyczące przebiegu pracy zawodowej C. K., opis wykonywanych przez niego prac oraz narażenia zawodowego, a także wynik badań przeprowadzonych w Wielkopolskim Centrum Medycyny Pracy w Poznaniu Ośrodek w K..

W ocenie organu odwoławczego Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w K. zgodnie z zasadą dochodzenia prawdy obiektywnej ustalił z należytą

starannością stan faktyczny istotny dla rozstrzygnięcia sprawy, a następnie zgodnie z art. 80 k.p.a. dokonał oceny zebranych w sprawie dowodów oraz zaprezentował ową ocenę w uzasadnieniu decyzji.

Zdaniem Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego bezpodstawne są zarzuty, iż orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia [...] 2011 r. jest lakoniczne i nie zawiera dostatecznego uzasadnienia. W ocenie organu orzeczenie lekarskie i opinia uzupełniająca, które stanowią podstawę przedmiotowej decyzji są rzeczowe, spójne i logiczne. Należy zatem uznać je za środek dowodowy w rozumieniu art. 75 k.p.a. i art. 84 k.p.a., który wyjaśnia istotne dla rozstrzygnięcia sprawy kwestie wymagające wiedzy specjalistycznej.

Organ odwoławczy stwierdził, że w przedmiotowej sprawie spełnione zostały wszystkie przesłanki, warunkujące stwierdzenie choroby zawodowej. Rozpoznane schorzenie jest objęte wykazem chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządza Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych. Choroba zawodowa została rozpoznana przez zakład służby zdrowia upoważniony do ich rozpoznawania (§ 5 powołanego rozporządzenia), udokumentowano narażenie zawodowe oraz uznano na zasadzie wysokiego prawdopodobieństwa istnienie związku przyczynowego pomiędzy wykonywaną pracą zawodową, a rozpoznanym schorzeniem narządu słuchu.

Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi "A" w K. S.A. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. "A" wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Wielkopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Poznaniu z dnia [...] 2011r, oraz poprzedzającej ją decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] 2011r oraz o zasądzenie od organu odwoławczego kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi strona skarżąca powtórzyła zarzuty i argumentację wyrażoną w odwołaniu z dnia 8 marca 2011 r. dodatkowo podnosząc, że organ II instancji nie uwzględnił ustaleń organu I instancji, iż od 1991 r. prace z użyciem podbijarki wykonywały firmy zewnętrzne oraz, że w 1992 r. podbijarki i wózki motorowe WM-5 zostały wycofane, a zwiększone ubytki słuchu u C. K. pojawiły się w 1997 r., czyli w okresie ponad dwóch lat, gdy nie był już narażony na hałas. Organ II instancji nie przeprowadził dowodów i nie ustalił przyczyn wzrostu ubytku słuchu u C. K. po ustaniu zatrudnienia od 1997 r., mimo że w przypadku ucha prawego wzrost ubytku słuchu wynosi 8 dB a w przypadku ucha lewego wzrost ubytku słuchu wynosi aż 13 dB.

Odpowiadając na skargę Wielkopolski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Poznaniu wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Dodatkowo organ wyjaśnił, że z opinii uzupełniającej Wielkopolskiego Centrum Medycyny Pracy w Poznaniu - Ośrodek w K. z dnia 26 kwietnia 2011 r. wynika, iż w dokumentacji C. K. znajdują się wyniki badań potwierdzające istnienie choroby zawodowej w okresie aktywności zawodowej – audiogram z 12 kwietnia 1995 r. oraz audiogram z 19 marca 1997 r. W związku z powyższym nie ma znaczenia okoliczności, iż od ustania narażenia zawodowego na hałas minęło 13 lat.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Stosownie do art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Przedmiotem tej kontroli jest zbadanie, czy organy administracji publicznej, w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Czyni się to według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania zaskarżonej decyzji. Sądowa kontrola legalności decyzji administracyjnych sprawowana jest w granicach sprawy, ale rozstrzygając o zasadności skargi sąd nie jest związany jej zarzutami, wnioskami oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Oznacza to obowiązek wzięcia pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, a także wszystkich przepisów, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze.

Przed przystąpieniem do merytorycznej oceny zaskarżonej decyzji rozważyć należy dopuszczalność złożenia w niniejszej sprawie skargi przez "A" w K. S.A., będącą byłym pracodawcą C. K..

Zgodnie z art. 50 p.p.s.a. uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy kto ma w tym interes prawny. O istnieniu interesu prawnego w rozumieniu powyższego przepisu przesądza oparcie w przepisach prawa. O tym więc, czy konkretny podmiot ma w danej sprawie chroniony interes prawny, decyduje przepis prawa. Najczęściej będą to przepisy prawa materialnego; jednakże mogą to być również przepisy procesowe lub ustrojowe. Przepisem prawa materialnego przesądzającym o Steniu po stronie byłego pracodawcy interesu prawnego w rozstrzygnięciu zagadnień związanych z stwierdzeniem choroby zawodowej u byłego pracownika jest art. 30 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (tekst jednolity Dz. U. Nr 167 poz. 1322 z 2009 r. ze zm.), zgodnie z którym stopę procentową składki na ubezpieczenie wypadkowe dla grupy działalności ustala się w zależności od kategorii ryzyka ustalonej dla tej grupy (ust. 1), przy czym kategorię ryzyka dla grupy działalności ustala się w zależności od ryzyka określonego między innymi wskaźnikiem częstości stwierdzonych chorób zawodowych oraz liczby osób zatrudnionych w warunkach zagrożenia (ust. 2). Skoro, zaś wysokość stopy procentowej składki na ubezpieczenie wypadkowe ustalana jest w zależności od kategorii ryzyka, wyznaczonej również m.in. poprzez stwierdzone choroby zawodowe, przy tym kategoria ryzyka dla grup działalności ustalana jest na okres nie dłuższy niż na 3 lata składkowe (art. 30 ust. 5), to interes prawny Kopalni do wzięcia udziału w toczącym się postępowaniu wiąże się z możliwością zwiększenia ciężaru ekonomicznego ponoszonych kosztów jako płatnika składek w ramach systemu ubezpieczeń społecznych (art. 4 ust. 2 z związku z art. 15 ust. 2 w związku z art. 16 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, tekst jedn. Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 w związku z art. 30 ust. 5 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych). Analogiczny pogląd prawny utrwalony jest w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie (por. wyroki z dnia 18 maja 2011 r., sygn. II OSK 11/11, z dnia 24 kwietnia 2007 r. sygn. akt II OSK 1744/06 oraz z dnia 14 lipca 2009 r. sygn. akt II OSK 190/09, wszystkie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

Przechodząc do merytorycznej oceny skargi stwierdzić należy, że zasługuje na uwzględnienie, albowiem zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.).

W pierwszym rzędzie wskazać należy, iż choroba zawodowa jest pojęciem prawnym zdefiniowanym w art. 235¹ Kodeksu pracy. Zgodnie z tym przepisem za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". O stwierdzeniu choroby zawodowej decyduje zachowanie dwóch wymogów: zamieszczenie schorzenia w wykazie chorób zawodowych oraz ustalenie, że zostało ono spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy lub w związku ze sposobem wykonywania pracy. Jednocześnie art. 2352 Kodeksu pracy stanowi, że rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych. Reasumując choroba zawodowa jest pojęciem prawnym oznaczającym zachorowanie, które pozostaje w związku przyczynowym z pracą. Przyczyną ją wywołującą jest sama praca, jej rodzaj, charakter i warunki jej wykonywania. Z tego powodu choroby zawodowe są przewidywalne, a owe przewidywalne uszkodzenia zdrowia zostały ujęte w tzw. wykazie chorób zawodowych.

Na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 237 § 1 Kodeksu pracy Rada Ministrów wydała rozporządzenie z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105. poz. 869), którego postanowienia weszły w życie w dniu 3 lipca 2009 r. i obowiązywały zarówno w chwili wydawania decyzji przez organy obydwu instancji, jak w chwili wydawania orzeczenia lekarskiego nr [...].

Przywołane powyżej rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. zawiera zarówno normy o charakterze materialnoprawnym, do jakich zaliczyć należy sam wykaz chorób zawodowych oraz wskazanie dla poszczególnych chorób okresów, od wystąpienia, w których udokumentowanych objawów chorobowych uzależniona jest dopuszczalność rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym jak i przepisy procesowe regulujące tryb postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych, których naruszenia w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy dopuściły się organy orzekające w niniejszej sprawie.

Zgodnie z § 6 ust. 1 powyższego rozporządzenia orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania, zwane dalej "orzeczeniem lekarskim" wydaje lekarz spełniający określone w § 5 ust. 1 tegoż rozporządzenia wymogi, na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego.

Jednocześnie § 6 ust. 3 stanowi, iż ocenę narażenia zawodowego przeprowadza:

- w związku z podejrzeniem choroby zawodowej - lekarz, który sprawuje profilaktyczną opiekę zdrowotną nad pracownikiem, którego dotyczy podejrzenie;

- w toku ustalania rozpoznania choroby zawodowej - lekarz zatrudniony w jednostce orzeczniczej, o której mowa w § 5 ust. 2 i 3;

- w toku podejmowania decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej lub decyzji o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej - właściwy państwowy powiatowy inspektor sanitarny.

Zgodnie zaś z ust. 4 tegoż paragrafu ocenę narażenia zawodowego sporządza się na formularzu określonym w przepisach wydanych na podstawie art. 237 § 4 pkt 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy, przy wykorzystaniu dokumentacji gromadzonej zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 2981 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy przez pracodawców i jednostki organizacyjne Państwowej Inspekcji Sanitarnej, a także jeżeli postępowanie dotyczy aktualnego zatrudnienia na podstawie oceny przeprowadzonej bezpośrednio u pracodawcy z uwzględnieniem oceny ryzyka zawodowego.

Na podstawie art. 237 § 4 pkt 1 Kodeksu pracy wydane zostało rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 1 sierpnia 2002 r. w sprawie sposobu dokumentowania chorób zawodowych i skutków tych chorób (Dz. U. Nr 132, poz. 1121) określające w załączniku nr 4 wzór karty oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej.

Ze wskazanych powyżej przepisów wynika zatem jednoznacznie i w sposób nie budzący jakichkolwiek wątpliwości, że ocenę narażenia zawodowego w trakcie procedury stwierdzania chorób zawodowych przeprowadza się trzykrotnie, to jest przy podejrzeniu choroby zawodowej - przez lekarza zgłaszającego podejrzenie, w toku ustalania rozpoznania choroby zawodowej - przez lekarza jednostki orzeczniczej i w toku podejmowania decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej lub decyzji o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej - przez państwowego powiatowego inspektora sanitarnego, co winno znaleźć odzwierciedlenie w zawartość akt sprawy, w których powinny znajdować się wypełnione przez wskazane powyżej właściwe podmioty formularze karty oceny narażenia zawodowego.

Podkreślić przy tym trzeba, iż każda z uprawnionych osób dokonująca na swoim etapie oceny narażenia zawodowego, winna przy tym szczegółowo odnieść się do elementów charakteryzujących środowisko pracy ubiegającego się o stwierdzenie choroby zawodowej pod kątem występowania w nim czynników narażających, przy czym z akt sprawy winno wynikać, iż podmioty dokonujące oceny narażenia zawodowego zapoznały się z dokumentacją zgromadzoną przez pracodawcę zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 2981 Kodeksu pracy.

W niniejszej sprawie kartę oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej wypełnił jedynie lekarz zatrudniony w jednostce orzeczniczej w toku ustalania rozpoznania choroby zawodowej, zaś Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w K. nie przeprowadził samodzielnej oceny narażenia zawodowego C. K. i nie udokumentował tego w przewidzianej przez prawo formie opierając się jedynie na ocenie narażenia zawodowego sporządzonej przez lekarza. Z akt sprawy nie wynika również by zarówno lekarz wydający orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej, jak i organ I instancji wykorzystali w swoich czynnościach dokumentację zgromadzoną przez pracodawcę zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 2981 Kodeksu pracy, jak również by przeprowadzili ocenę narażenia zawodowego bezpośrednio u pracodawcy i z uwzględnieniem oceny ryzyka zawodowego.

Powyższe naruszenie przepisów postępowania przez organ I instancji mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jak wynika bowiem z oceny narażenia zawodowego sporządzonej przez lekarza, a w całości zaaprobowanej przez organy administracji, lekarz ten ustalił okres narażenia zawodowego na czynniki, które wskazuje się jako przyczynę choroby zawodowej na lata 1974-1997, a więc utożsamił ten okres z całym okresem zatrudnienia C. K. w skarżącej Kopalni.

Dokonanie przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w K. samodzielnej oceny narażenia zawodowego pracownika jest przy tym istotne także z tego powodu, że o ile jest on bezwzględnie związany orzeczeniem lekarskim w zakresie rozpoznania choroby zawodowej polegającym na diagnozie, że dane schorzenie znajduje się (bądź nie) w wykazie chorób zawodowych, o tyle ocena narażenia zawodowego przeprowadzona przez lekarza orzecznika nie wiąże organu i może być dokonana samodzielnie przez organ wydający decyzję do czego upoważnia go § 6 ust. 3 pkt 3 rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 17 grudnia 2009 r., sygn. II SA/Bk 602/09, publ. LEX nr 551412).

W niniejszej sprawie prawidłowe ustalenie okresu narażenia zawodowego C. K. na czynniki, które wskazuje się jako przyczynę choroby zawodowej ma zaś zasadnicze znaczenie, ze względu na potrzebę jednoznacznego i pewnego stwierdzenia, czy wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych miało miejsce w okresie 2 lat od ustania narażenia zawodowego.

Podkreślić w pierwszym rzędzie należy brak jakichkolwiek przesłanek dla uznania, iż okres narażenia na czynniki, które wskazuje się jako przyczynę choroby zawodowej zawsze i co do zasady odpowiada okresowi zatrudnienia. Pojęcie okresu narażenia interpretować bowiem należy, jako okres w którym pracownik nie tylko pozostaje w stosunku pracy z pracodawcą, lecz faktycznie wykonuje prace, które mogą narazić go na wystąpienie choroby zawodowej. Jest to zatem pojęcie bardziej precyzyjne niż pojęcie okresu zatrudnienia i wymagające poczynienia ustaleń faktycznych wykraczających poza proste ustalenie okresu trwania zatrudnienia.

Inaczej rzecz ujmując, choć możliwym jest, że pracownik przez cały okres zatrudnienia u danego pracodawcy świadczyć będzie pracę w warunkach narażenia zawodowego na wystąpienie choroby zawodowej, to potencjalnie możliwą jest również sytuacja odmienna, gdy jedynie w części okresu zatrudnienia, pracownik wykonuje pracę w warunkach narażenia zawodowego.

Ustalenie, iż okres narażenia zawodowego C. K. odpowiada w całości okresowi jego zatrudnienia w skarżącej Kopalni uznać przy tym należy na obecnym etapie postępowania za co najmniej przedwczesne.

Z twierdzeń samego C. K., jak i z ustaleń poczynionych przez organy administracji obu instancji wynika bowiem, iż narażenia C. K. na ubytek słuchu dopatrują się oni w obsługiwaniu przez niego podbijarki torowiskowej PB-90 oraz wózka motorowego WM-5.

W piśmie z dnia 7 grudnia 2010 r. C. K. podał zaś, że podbijarki PD-90 i drezyny WM-5 obsługiwał do 1994 r., kiedy to zostały one zezłomowane, a następnie obsługiwał drezynę WM-10 (k. 11 akt administracyjnych).

Świadek H. K.przesłuchiwany w dniu 5 stycznia 2011 r. zeznał, iż wielkość prac wykonywanych przy użyciu podbijarki PD-90 radykalnie zmniejszyła się w roku 1991 lub 1992, zaś w roku 1994 lub 1995 wnioskował do przełożonych o zezłomowanie w/w maszyny. Odnośnie drezyn typu WM-5 zeznał, iż były eksploatowane w przedsiębiorstwie do 1993 lub 1994 r., a następnie sukcesywne wymieniane na nowsze modele WM-10 i WM-15 (k. 20 akt administracyjnych).

Przesłuchany w charakterze strony w dniu 5 stycznia 2011 r. C. K. podał, że podbijarki PD-90 zostały zezłomowane w 1991 lub 1992 r. (k. 22 akt administracyjnych).

Sama skarżąca "A" zarówno w odwołaniu jak i w skardze podniosła, iż C. K. obsługiwał podbijarkę oraz wózek motorowy do 1993 r., nie wskazując jednakże w żadnym z pism procesowych jakichkolwiek dowodów na poparcie tegoż twierdzenia, jak też nie wskazując jakie prace wykonywał on w późniejszym okresie zatrudnienia, to jest do marca 1997 r.

Organy administracji obu instancji nie poczyniły przy tym jakichkolwiek własnych ustaleń dotyczących określenia okresu w jakim C. K. obsługiwał przedmiotową podbijarkę PD-90 i drezynę WM-5, jak również jakiego rodzaju prace wykonywał pomiędzy wycofaniem użytkowania w/w pojazdów, a przejściem w marcu 1997 r. na emeryturę i zakończeniem w ten sposób pracy w Kopalni.

Nadto organy nie podjęły jakiejkolwiek próby ustalenia parametrów przedmiotowej podbijarki PD-90, jak i parametrów technicznych, w szczególności związanych z emisją hałasu kolejnych drezyn obsługiwanych przez C. K. po wycofaniu z eksploatacji drezyny WM-5.

Poczynienie powyższych precyzyjnych ustaleń ma przy tym nie dające się przecenić znaczenie dla sprawy w sytuacji gdy pierwszym dokumentem potwierdzającym wystąpienie u C. K. choroby zawodowej w postaci ubytku słuchu jest audiogram z dnia 12 kwietnia 1995 r., kolejnym audiogram z 19 marca 1997 r., a następnym i ostatnim orzeczenie lekarskie z 25 stycznia 2011 r.

Dopiero zatem ustalenie stanu faktycznego sprawy w tym w szczególności przebiegu zatrudnienia C. K. w skarżącej Kopalni i wykonywanych w poszczególnych okresach tegoż zatrudnienia prac pozwoli na ustalenie w sposób nie budzący wątpliwości, czy spełnia on kryteria określone dla stwierdzenia choroby zawodowej dotyczące zarówno występującego u niego uszczerbku na zdrowiu, jak i czasu wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych po ustąpieniu narażenia, który to czas zgodnie z rozporządzeniem wynosi odnośnie chorób słuchu 2 lata.

W tym miejscu wskazać należy na mający oparcie w przepisach art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. oraz § 8 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych obowiązek organu administracyjnego wyjaśnienia sprawy. Oznacza to, że także w sprawie wszczętej na wniosek, rzeczą organu jest z urzędu zebranie potrzebnego do rozstrzygnięcia sprawy materiału dowodowego, ocena wiarygodności dowodów i rozpatrzenie całego materiału w celu wydania rozstrzygnięcia. Zasada prawdy obiektywnej nakłada na organ obowiązek zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą i w tym celu zgodnie z treścią art. 75 § 1 k.p.a. organ jako dowód powinien dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. mające zastosowanie w rozpatrywanej sprawie nie wskazują przy tym, aby sytuacja organu, poza wskazanym powyżej związaniem treścią orzeczenia lekarskiego w zakresie rozpoznania choroby i ustalenia, czy rozpoznane schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych, była inna niż w pozostałych sprawach administracyjnych.

Wskazanym powyżej wymogom nie sprostały organy administracji sanitarnej obu instancji orzekające w niniejszej sprawie, które – jak trafnie podniosła skarżąca – nie przeprowadziły w sprawie postępowania dowodowego w niezbędnym zakresie.

Poza uchybieniami opisanymi już wyżej organy administracji obu instancji nie podjęły nadto nawet próby zweryfikowania, czy prawidłową jest teza skarżącej Kopalni jakoby uszkodzenie słuchu wywołane hałasem było trwałe i nie ulega poprawie ani progresji po ustaniu narażenia na hałas, co w powiązaniu z okolicznością, że znaczny ubytek słuchu u C. K. nastąpił po zakończeniu pracy zawodowej wskazuje, na brak związku przyczynowego pomiędzy zdiagnozowanym ubytkiem słuchu, a wykonywaną w przedsiębiorstwie skarżącej pracą.

Reasumując sąd uznał, że zaskarżona decyzja, jak i utrzymana przez nią w mocy decyzja organu I instancji wydane zostały z naruszeniem przez organy obydwu instancji zarówno szczególnych przepisów procedury orzekania o stwierdzeniu choroby zawodowej, jak i z naruszeniem przepisów art. 7, art. 77 k.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dlatego też, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku. Uchylenie zarówno decyzji zaskarżonej skargą, jak i decyzji pierwszoinstancyjnej uzasadnione jest potrzebą przeprowadzenia, przy ponownym rozpoznaniu sprawy, obszernego postępowania dowodowego oraz nagromadzeniem uchybień proceduralnych w działaniu organu I instancji uniemożliwiającym konwalidowanie tychże braków przez organ odwoławczy bez faktycznego naruszenia zasady dwuinstancyjności.

Stanowczo podkreślić należy, iż Sąd w żadnym stopniu nie przesądza jakiej treści decyzję ma wydać organ administracji, bowiem prawidłowe zastosowanie przepisów prawa materialnego może nastąpić jedynie wtedy, gdy postępowanie przeprowadzone zostało zgodnie z obowiązującą procedurą, a okoliczności sprawy nie budzą wątpliwości, czego nie można jednak stwierdzić w niniejszej sprawie.

Stąd też za przedwczesne na tym etapie postępowania uznać należy odnoszenie się do sformułowanego w skardze zarzutu naruszenia prawa materialnego - pkt 21 załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych poprzez stwierdzenie choroby zawodowej u C. K. po upływie dwóch lat od zakończenia pracy w narażeniu zawodowym.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy rzeczą organu będzie wydanie decyzji po wyeliminowaniu wskazanych w niniejszym wyroku uchybień.

Organ winien w szczególności przedsięwziąć starania celem wyczerpującego zebrania i rozpoznania materiału dowodowego dotyczącego okoliczności faktycznych, istotnych z punktu widzenia sprawy. Dla poczynienia powyższych ustaleń organy winny wykorzystać wszelkie aktualnie dostępne środki dowodowe (w tym zarówno zeznania świadków, jak i wszelkie dostępne dokumenty urzędowe i prywatne) pamiętając, iż rolą organu administracji jest dążyć do uzyskania najszerszych, możliwych informacji pozwalających na zgodne z prawem rozstrzygnięcie, przy czym niedopuszczalne jest przyjmowanie z góry założenia, iż dowody określonego rodzaju są wiarygodne, a dowody innego rodzaju są niewiarygodne. W szczególności organ winien podjąć próbę procesowego zweryfikowania twierdzeń wnioskodawcy co do wykonywanych przez niego czynności służbowych i wymiaru tych czynności oraz wiążących się z nimi obciążeń hałasem oraz ustalenia w jakich okresach, jakiego rodzaju zadania i przy użyciu jakich maszyn wykonywał. Biorąc pod uwagę, iż maszyny z obsługą których C. K. wiąże wystąpienie u niego ubytku słuchu stanowiły pojazdy kolejowe, organ winien rozważyć (w przypadku braku możliwości pozyskania odpowiedniej dokumentacji od pracodawcy, co również winno być potwierdzone procesowo), wystąpienie z zapytaniami o parametry poszczególnych typów maszyn do instytucji naukowych zajmujących się problematyką kolejnictwa.

W oparciu o kompletny materiał dowodowy organ winien ustalić w sposób precyzyjny stan faktyczny sprawy pamiętając, że wyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego polega na takim ustosunkowaniu się do każdego ze zgromadzonych w sprawie dowodów z uwzględnieniem wzajemnych powiązań między nimi, aby uzyskać jednoznaczność ustaleń faktycznych i prawnych, zaś ocena materiału dowodowego zebranego w sprawie musi odpowiadać zasadom logiki i doświadczenia życiowego.

Wyniki poczynionych ustaleń faktycznych i prawnych organ winien uzewnętrznić w uzasadnieniu wydanej decyzji administracyjnej spełniającym wymogi określone w art. 8 k.p.a., art. 11 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a., to jest zawierającym jednoznaczne wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, a także przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił mocy dowodowej oraz wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów, które zadecydowały o treści decyzji. Organ musi, zatem zająć stanowisko wobec całego materiału dowodowego oraz uzasadnić jasno i należycie swoje zdanie, w tym w szczególności, na jakiej podstawie uznał pewne fakty za udowodnione. W uzasadnieniu poza składnikami expressis verbis wskazanymi w art. 107 § 3 k.p.a. organ winien nadto szczegółowo odnieść się do argumentów podnoszonych przez strony w pismach procesowych. Organ winien przy tym pamiętać, iż wskazania faktów, które uznaje za udowodnione nie może zastąpić przytoczeniem treści przeprowadzonych w sprawie dowodów, jak również o tym by nie zastępować koniecznych własnych ustaleń przytoczeniem ustaleń poczynionych przez inne podmioty.

Motywy decyzji muszą być tak ujęte, aby strona nie posiadająca wykształcenia prawniczego i wiedzy specjalistycznej z zakresu medycyny pracy mogła zrozumieć i w miarę możliwości zaakceptować zasadność przesłanek faktycznych i prawnych, którymi kierował się organ przy jej wydaniu. Dopiero bowiem tak sporządzone uzasadnienie daje również rękojmię, iż organ dołożył należytej staranności przy podejmowaniu rozstrzygnięcia.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.

Uwzględnienie skargi czyniło koniecznym orzeczenie z urzędu o niemożności wykonania zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku (art. 152 p.p.s.a.).