Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 422/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2014-02-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 2  ust. 1 i  art. 3  ust. 4
journal: Dz.U. 2009 nr 175 poz 1362
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Matan Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz (spr.) Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 lutego 2014 r. sprawy ze skargi J. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. Prezydent Miasta G., na podstawie art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 3 i 4, art. 41 pkt 1, art. 106 ust. 4, art. 110 ust. 7 i 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 z późn. zm.) oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego, po rozpatrzeniu wniosku J. G. z dnia 3 grudnia 2012 r. odmówił przyznania skarżącemu specjalnego zasiłku celowego na dofinansowanie zakupu odzieży i obuwia jesienno-zimowego. W uzasadnieniu wskazał, że nie wystąpiły okoliczności przemawiające za przyznaniem takiej pomocy. Podniósł, że zgodnie z art. 41 ustawy o pomocy społecznej, specjalny zasiłek celowy może być przyznany osobom i rodzinom, które osiągają dochód powyżej kryterium ustawowego, jednak z uwagi na konieczność ponoszenia zwiększonych kosztów utrzymania, nie są w stanie zaspokoić swoich potrzeb życiowych. Dodał, że ustawowe kryterium dochodowe dla skarżącego wynosiło 542,00 zł. W toku postępowania ustalono, że wyżej wymieniony prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe i jego dochód w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku o pomoc, tj. w listopadzie 2012 r. wyniósł 629,98 zł. Na dochód składało się wynagrodzenie za pracę - 500,00 zł. oraz dodatek mieszkaniowy - 129,98 zł. Organ podniósł, że po przeanalizowaniu wydatków skarżącego nie stwierdził występowania "szczególnego przypadku" uzasadniającego udzielenie pomocy na zgłaszany cel. Podkreślił, że "szczególnie uzasadniony przypadek" odnosi się jedynie do sytuacji, gdy pomimo dochodu przekraczającego kryterium ustawowe, własne środki nie pozwalają na zaspokojenie podstawowych potrzeb wnioskodawcy. Ponadto podniósł, że pomoc społeczna jest przede wszystkim adresowana do osób pozbawionych dochodu lub mających dochód poniżej kryterium ustawowego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., decyzją z dnia [...] r. wydaną na podstawie art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jednolity Dz. U. Nr 79 z 2001 r., poz. 856 z późn. zm.) i art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, po rozpatrzeniu odwołania, utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że w dniu 3 grudnia 2012 r. J. G. wniósł o przyznanie: zasiłku celowego na zakup opału, gorących posiłków w Caritasie, zasiłku okresowego oraz pomocy na zakup odzieży i obuwia jesienno-zimowego. W trakcie wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 6 grudnia 2012 r. wniósł dodatkowo "o dotację na zagospodarowanie mieszkania", tj. zakup lodówki oraz mebli do kuchni i pokoju. Organ odwoławczy wskazał, że z treści wywiadu środowiskowego i akt sprawy wynika, że skarżący zamieszkuje sam w lokalu socjalnym. W czerwcu 2012 r. stracił pracę. Oświadczył, że pracuje dorywczo i w listopadzie 2012 r. osiągnął z tego tytułu dochód w wysokości 500,00 zł, ponadto otrzymuje dodatek mieszkaniowy w wysokości 129,98 zł. Łącznie jego dochód w listopadzie 2012 r. wyniósł 629,98 zł. Wśród wydatków poniesionych w listopadzie 2012 r. skarżący wymienił: czynsz - 192,53 zł, opłatę za energię elektryczną -17,18 zł, koszty zakupu żywności - 400,00 zł oraz koszty zakupu środków czystości - 20,00 zł., łącznie wydatki wyniosły 629,71 zł. Organ wskazał, że skarżący jest zarejestrowany w urzędzie pracy jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. Jest uzależniony od alkoholu, jednakże w czerwcu 2012 r. przerwał leczenie odwykowe. Ponownie miał podjąć leczenie w dniu 16 stycznia 2013 r., do czego zobowiązał się w kontrakcie socjalnym spisanym w dniu 7 grudnia 2012 r. Zobowiązał się wówczas także do utrzymywania abstynencji i poszukiwania pracy. Z pisma organu pomocy społecznej z dnia 21 stycznia 2013 r. wynika, że do tej daty skarżący nie podjął leczenia odwykowego. W trakcie wywiadu środowiskowego został poinformowany o skutkach niewywiązywania się z ustaleń kontraktu, a także o zasadach przyznawania pomocy przez OPS w G. Następnie organ odwoławczy podniósł, że analiza budżetu skarżącego wskazuje, iż jest on w stanie kupić odpowiednią odzież i obuwie z własnych środków. Po uregulowaniu jego stałych miesięcznych wydatków, pozostaje bowiem kwota 400,00 zł. na zakup żywności i zaspokojenie innych niezbędnych potrzeb. Natomiast zgodnie z "Zasadami przyznawania świadczeń w Ośrodku Pomocy Społecznej w G." - wynikającymi z ograniczonych możliwości finansowych tego organu - specjalny zasiłek celowy może być przyznany w sytuacji, gdy w wyniku przeprowadzenia analizy budżetu strony, zostanie stwierdzone, że nie jest w stanie zaspokoić zgłoszonej potrzeby we własnym zakresie. Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenia trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Ponadto podniósł, że według art. 3 ust. 4 tej ustawy, potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy, powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Podkreślił, że z przepisu tego wynika, iż organ pomocy społecznej może odmówić pomocy w postaci zasiłku celowego w sytuacji, gdy środki, którymi dysponuje na realizację tego zadania, są niewystarczające. Ponadto w tym zakresie dodał, że organy pomocy społecznej -mając ograniczone możliwości finansowe - opracowują zasady przyznawania świadczeń, aby pomoc trafiała do najuboższych, którzy nie mają możliwości poprawy swojej sytuacji bytowej. Wskazał, że według jego oceny, skarżący ma możliwość przezwyciężenia trudnej sytuacji życiowej własnym działaniem, gdyż ma wykształcenie atrakcyjne na rynku pracy. Natomiast z akt sprawy wynika, że nadużywanie przez niego alkoholu jest głównym powodem braku zatrudnienia, czy też braku utrzymania zatrudnienia. W podsumowaniu organ odwoławczy stwierdził, że decyzja organu I instancji została wydana bez naruszenia granic uznania administracyjnego. Dodał, że odmowa przyznania wnioskowanej pomocy wynikała z ograniczonych możliwości finansowych Ośrodka Pomocy Społecznej w G.

W skardze wniesionej od powyższej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, J. G. nie podniósł żadnych zarzutów. Wskazał tylko, że decyzja organu odwoławczego jest dla niego krzywdząca.

Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie podkreślić należało, iż sądy administracyjne zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 cytowanego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Natomiast na podstawie przepisu art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi; naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 K.p.a. lub w innych przepisach, albo stwierdza ich wydanie z naruszeniem prawa.

W wyniku przeprowadzenia kontroli zaskarżonej decyzji pod względem zgodności z prawem, Sąd stwierdził, że przy jej wydaniu nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego ani też przepisy postępowania, a wobec tego skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Podkreślenia bowiem wymagało, że na podstawie art. 41 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 z późn. zm.), zwanej dalej ustawą o pomocy społecznej, decyzja o przyznaniu bądź odmowie przyznania specjalnego zasiłku celowego ma charakter uznaniowy.

Jak stanowi wymieniony przepis - w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany: 1) specjalny zasiłek celowy w wysokości nie przekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi; 2) zasiłek okresowy, zasiłek celowy lub pomoc rzeczowa, pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku lub wydatków na pomoc rzeczową.

W razie zatem wystąpienia szczególnie uzasadnionego przypadku – wymieniony zasiłek - może być przyznany. Nie ulega więc wątpliwości, że nawet w razie spełnienia tego warunku, świadczenie powyższe może nie zostać przyznane.

Rozstrzygnięcie co do przyznania bądź odmowy przyznania świadczenia pieniężnego w formie zasiłku celowego – z uwagi na jego uznaniowy charakter – jest m. in. uzależnione dodatkowo od oceny organu w ramach art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej.

Wymieniony przepis stanowi, że potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy, powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej.

Prawidłowo zatem organ odwoławczy podkreślił w zaskarżonej decyzji, że z przepisu tego wynika, iż organ pomocy społecznej może odmówić pomocy w postaci zasiłku celowego w sytuacji, gdy środki, którymi dysponuje na realizację tego zadania, są niewystarczające. W tym zakresie dodał, że organy pomocy społecznej - mając ograniczone możliwości finansowe - opracowują zasady przyznawania świadczeń, aby pomoc trafiała do najuboższych, którzy nie mają możliwości poprawy swojej sytuacji bytowej.

W tej zaś ostatniej kwestii - zasadnie organ odwoławczy stwierdził, że skarżący ma możliwość przezwyciężenia trudnej sytuacji życiowej własnym działaniem, gdyż ma przygotowanie zawodowe - atrakcyjne na rynku pracy.

Prawidłowo zatem w tym kontekście organ odwoławczy podniósł, że zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, pomoc ta jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenia trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości.

Podkreślenia wymaga, że ocena organu w zakresie tego, iż skarżący jest w stanie własnym działaniem przezwyciężyć trudną sytuację życiową, znajduje potwierdzenie w treści zgromadzonych w sprawie dokumentów, w tym zwłaszcza w treści świadectwa pracy z dnia 25 czerwca 2012 r., informacji Powiatowego Urzędu Pracy z dnia 5 grudnia 2012 r. dotyczącej propozycji pracy wobec skarżącego, a także we wnioskach wywiadu środowiskowego.

W tych okolicznościach, przyznanie specjalnego zasiłku celowego, byłoby nie do pogodzenia z art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, gdyż byłoby niezgodne z celem opieki społecznej, którym – według art. 2 ust. 1 tej ustawy – jest umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenia trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Wbrew bowiem przekonaniu skarżącego, celem opieki społecznej nie jest przyznawanie świadczeń pieniężnych. To właśnie przyjęty wobec niego plan pracy socjalnej - ukierunkowany przede wszystkim na kontynuowanie przerwanego leczenia odwykowego oraz ponowne podjęcie zatrudnienia – realizuje cele opieki społecznej - w tych konkretnie - realiach. W każdym bowiem przypadku, sposób i forma udzielenia wsparcia – zgodnie z art. 3 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy.

W podsumowaniu stwierdzić zatem należało, że prawidłowe było rozstrzygnięcie organu odwoławczego, który utrzymał w mocy decyzję organu pomocy społecznej o odmowie przyznania skarżącemu specjalnego zasiłku celowego. W szczególności, zasadnie organ odwoławczy stwierdził, że decyzja organu I instancji została wydana bez naruszenia granic uznania administracyjnego.

Zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji, zostały podjęte w wyniku ustalenia istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznych, po dokonaniu prawidłowej oceny dowodów i zastosowaniu trafnej wykładni przepisów ustawy o pomocy społecznej.

W konsekwencji – przy rozpoznaniu niniejszej sprawy nie doszło do naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, ani też przepisów prawa materialnego.

Mając na uwadze przytoczone na wstępie przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uznać zatem należało, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, a wobec tego została oddalona na podstawie art. 151 P.p.s.a.