Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 636/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-06-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Lidia Ciechomska-Florek, sędzia WSA Jolanta Sokołowska (spr.), asesor WSA Alojzy Skrodzki, Protokolant Konrad Aromiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 czerwca 2006 r. sprawy ze skargi I. sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] stycznia 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych 1) uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] listopada 2005 r., nr [...], 2) stwierdza, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane w całości, 3) zasądza od Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz skarżącej spółki 240 zł (słownie: dwieście czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 25 października 2005 r. Skarżąca I. Sp. z o.o. w W. wniosła do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: "ZUS") o umorzenie należności z tytułu składek z powodu ich całkowitej nieściągalności. W uzasadnieniu wniosku powołała się na art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887, ze zm.) - dalej: "u.s.u.s." i podniosła, że zgodnie z powyższym przepisem należności z tytułu składek mogą być umarzane, co do zasady, w przypadku całkowitej ich nieściągalności. Nadto wskazała, że przywołany artykuł stanowi w punkcie 2 ustępu 3, iż całkowita nieściągalność należności zachodzi w sytuacji, gdy sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe, zaś w punkcie 6 tego samego ustępu, że ma ona miejsce również wówczas, gdy jest oczywiste, iż w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Dalej we wniosku Skarżąca wyjaśniła, że prowadzi działalność gospodarczą w szeroko pojętej branży mediów, która od dłuższego czasu znajduje się w trudnej sytuacji z uwagi na dużą konkurencję na rynku, co w efekcie prowadzi do znaczącego pogorszenia sytuacji finansowej Skarżącej i skutkuje trudnością w płynnym regulowaniu przez nią jej zobowiązań. Odnosząc się do pierwszej z przywołanych na wstępie przesłanek umorzenia należności Skarżąca podkreśliła, że postanowieniem z dnia [...] października 2002 r. oddalony został wniosek zgłoszony przez jej wierzycieli o ogłoszenie upadłości, przy czym w uzasadnieniu postanowienia sąd stwierdził, że majątek Skarżącej nie jest wystarczający na pokrycie kosztów postępowania upadłościowego. Uzasadniając natomiast drugą z wymienionych przesłanek Skarżąca wyjaśniła, że ma trudności w regulowaniu zarówno swoich zaległości publicznoprawnych, w szczególności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, jak i prywatnoprawnych. Dodała, że jej majątek był wielokrotnie przedmiotem egzekucji i że nie ma płynności finansowej, a nadto mimo określonych wpływów i uzyskiwania określonych przychodów nie może w sposób faktyczny dysponować środkami finansowymi z uwagi na fakt zajęcia w postępowaniu egzekucyjnym rachunków bankowych oraz wierzytelności od kontrahentów. W konsekwencji stwierdziła, że jest wysoce prawdopodobne, iż w przyszłości nie będzie posiadać wystarczających środków na koszty postępowania egzekucyjnego. Nadmieniła też, że obecna jej sytuacja uzasadnia twierdzenie, iż poniesienie przez nią jakiegokolwiek wydatku wykraczającego poza bieżące koszty utrzymania grozi wręcz koniecznością likwidacji prowadzonej przez nią działalności gospodarczej oraz zwolnienia zatrudnionych pracowników. Na poparcie swoich twierdzeń w załączeniu Skarżąca przedstawiła obszerną dokumentację swojej sytuacji materialnej, w tym m.in. kopię wspomnianego we wniosku postanowienia Sądu Rejonowego dla W., Wydziału [...] Gospodarczego z dnia [...] października 2002 r. sygn. akt [...], kopie zawiadomień o zajęciu rachunku bankowego Skarżącej i zakazie wypłat, a także kopię statystycznego sprawozdania finansowego sporządzonego na dzień 31 grudnia 2004 r. wraz z wykazem przepływów pieniężnych na tę samą datę.

Decyzją z dnia [...] listopada 2005 r. ZUS odmówił Skarżącej umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne gromadzonych na dwóch kontach płatniczych ([...]), ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ podzielił stanowisko Skarżącej, wskazując, że należności z tytułu składek mogą być umarzane na podstawie art. 28 ust. 2 u.s.u.s. tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. Dodał, że stwierdzenie całkowitej nieściągalności należności uzależnione jest od zaistnienia okoliczności, o których mowa w art. 28 ust. 3 i przytoczył pełen ustawowy katalog sytuacji, uznanych przez powyższy przepis za spełniające kryterium całkowitej nieściągalności. Następnie ZUS stwierdził, że przedstawione przez Skarżącą okoliczności nie uzasadniają możliwości umorzenia zadłużenia, ponieważ Skarżąca nadal prowadzi działalność, a nadto ZUS nie może stwierdzić całkowitej nieściągalności z uwagi na trwające postępowanie egzekucyjne. W ocenie organu nie wykorzystano wszystkich środków w celu odzyskania należności. Jednocześnie ZUS zaznaczył, że podane w sentencji decyzji saldo zadłużenia pomniejszone zostało o składki w części finansowanej przez ubezpieczonych, które zgodnie z art. 30 u.s.u.s. nie podlegają ulgom.

Podpis pod decyzją złożyła, powołując się na upoważnienie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: "Prezes ZUS"), Zastępca Dyrektora [...] Oddziału ZUS w W. I. K.

Pismem z dnia 15 grudnia 2005 r. Skarżąca zwróciła się na podstawie art. 83 ust. 4 u.s.u.s. do Prezesa ZUS z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Powołując się na art. 128 k.p.a. w zw. z powyżej przytoczonym przepisem u.s.u.s., zarzuciła decyzji ZUS z dnia [...] listopada 2005 r. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 28 ust. 1 - 3 pkt 2 u.s.u.s. poprzez odmowę umorzenia składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, a także naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 123 u.s.u.s. w zw. z art. 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez brak uzasadnienia faktycznego oraz prawnego zaskarżonej decyzji. Na podstawie art. 138 §1 k.p.a. w zw. z art. 83 ust. 4 u.s.u.s. Skarżąca wniosła o uchylenie decyzji ZUS w całości i orzeczenie zgodnie z wnioskiem o umorzenie należności.

W uzasadnieniu wniosku stwierdziła, że w przedmiotowej sprawie zachodziła przesłanka umorzenia należności, wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 2 u.s.u.s., stanowiącego, że całkowa nieściągalność zachodzi w przypadku oddalenie przez sąd wniosku o ogłoszenie upadłości dłużnika z przyczyn, o których mowa w art. 13 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. z 2003 r. nr 60, poz. 535, ze zm.) - dalej: "p.u.i.n.". Na potwierdzenie powołała się ponownie na wskazywane we wniosku o umorzenie i załączone do niego postanowienie sądu rejonowego z dnia [...] października 2002 r. oddalającego wniosek o ogłoszenie upadłości. Zaznaczyła przy tym, że jakkolwiek podstawą oddalenia wniosku był obowiązujący w dacie wydania postanowienia przepis art. 13 rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 24 października 1934 r. Prawo upadłościowe (t.j. Dz. U. z 1991 r., nr 118, poz. 512, ze zm.), to określone w nim przesłanki oddalenia były tożsame

z obowiązującym obecnie art. 13 p.u.i.n.

Niezależnie od powyższego wywodu Skarżąca podniosła, że zaskarżona decyzja naruszyła również przepisy prawa procesowego, tj. art. 123 u.s.u.s. w zw.

z art. 107 § 1 i 3 k.p.a. Wyjaśniła, że pierwszy z powyższych przepisów odsyła

w zakresie postępowania przed ZUS do przepisów k.p.a., zaś drugi określa niezbędne elementy decyzji administracyjnej, wymieniając przy tym m.in. uzasadnienie faktyczne oraz prawne. W ocenie Skarżącej powyższy przepis obligował organ do dokonania subsumpcji prawnej, a zatem wykazania w jaki sposób hipoteza zastosowanego w podstawie prawnej decyzji przepisu prawnego odpowiada ustalonemu w sprawie stanowi faktycznemu. Na poparcie swoich twierdzeń odwołała się do stanowiska prezentowanego w piśmiennictwie oraz w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. Odnosząc powyższe uwagi do zaskarżonej decyzji Skarżąca stwierdziła, że decyzja ta nie posiada w ogóle uzasadnienia faktycznego ani prawnego, gdyż ZUS ograniczył się w niej wyłącznie do przytoczenia treści art. 28 ust. 3 u.s.u.s., pomijając przy tym analizę stanu faktycznego sprawy

i ocenę co do możliwości zastosowania tego przepisu w rozpatrywanej sprawie.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2006 r. Prezes ZUS utrzymał w mocy decyzję ZUS

z dnia [...] listopada 2005 r. i ponownie odmówił umorzenia należności z tytułu zaległych składek. W podstawie prawnej decyzji organ wskazał art. 30 oraz art. 83

ust. 4 u.s.u.s., zaś w jej uzasadnieniu, powołując się na dokonaną ponownie analizę sprawy, w tym argumentacji Skarżącej, podkreślił, że zgodnie za art. 28 ust. 1 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez ZUS

z uwzględnieniem przepisów ust. 2-4 powołanego artykułu, co oznacza, że organ jest uprawniony, a nie zobowiązany do podjęcia takiego rozstrzygnięcia. Odnosząc się do przedstawionego przez Skarżącą postanowienia sądu rejonowego z dnia

[...] października 2002 r. o oddaleniu wniosku o ogłoszenie upadłości spółki Prezes ZUS stwierdził, że mogłoby ono stanowić przesłankę do umorzenia należności na podstawie art. 28 ust. 3 pkt 2 u.s.u.s., gdyby organ nie dostrzegał możliwości wyegzekwowania należności. Wskazał przy tym, że Skarżąca nadal prowadzi działalność gospodarczą, zatrudniając pracowników, a nadto że trwa postępowanie egzekucyjne, prowadzone z majątku Skarżącej przez urząd skarbowy. Dodał też, że istnieje możliwość przeniesienia odpowiedzialności Skarżącej na osoby trzecie.

Na powyższą decyzję Skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, ponawiając zarzuty podniesione w stosunku do decyzji ZUS we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. Treść uzasadnienia skargi powiela przytoczoną wyżej argumentację przedstawioną w uzasadnieniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, wniesionego przez Skarżącą do Prezesa ZUS.

W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS wniósł o oddalenie skargi. Przytoczył treść art. 28 ust. 3 u.s.u.s. oraz § 3 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy

i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 144, poz. 1365) - dalej: "rozporządzenie" i wyjaśnił, że należności z tytułu składek, będące przedmiotem postępowania nie są nieściągalne, gdyż organ nie wykorzystał wszystkich środków egzekucyjnych w celu ich odzyskania, a nadto istnieje możliwość przeniesienia odpowiedzialności za zobowiązania Skarżącej na osoby trzecie. Wskazał też, że Skarżąca w przedstawionej przez siebie dokumentacji nie uwiarygodniła

w sposób dostateczny okoliczności, które stanowiłyby przesłankę konieczną do umorzenia należności. W szczególności wskazał na brak dowodów potwierdzających, że opłacenie spornych należności przez Skarżącą pozbawiłoby ją możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Dodał, że decyzje ZUS wydawane

w zakresie ulg mają charakter uznaniowy, zaś umorzenie składek nie ma charakteru obligatoryjnego. Twierdzenie to poparł tezą z uchwały Sądu Najwyższego z dnia

6 maja 2004 r. (sygn. akt II UZP 6/04). Wskazał też na możliwość zawarcia ze Skarżącą na jej wniosek dogodnego układu ratalnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna i zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie Sąd zaznacza, że nie przesądza co do słuszności wydanego

w sprawie rozstrzygnięcia. Zgodnie bowiem z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia

25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem, co oznacza, że Sąd orzekający w sprawie niniejszej nie ma kompetencji do zmiany merytorycznej wydanego przez organ, zaskarżonego rozstrzygnięcia, a jedynie do zbadania, czy w toku jego wydania nie doszło do naruszeń przepisów postępowania, lub niewłaściwej wykładni przepisu materialnoprawnego.

W ocenie Sądu na takie naruszenia w sprawie niniejszej trafnie wskazała Skarżąca w zarzutach skargi. Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutu naruszenia art. 28 ust. 1-3 u.s.u.s., Sąd stwierdził, że istotnie Prezes ZUS

w zaskarżonej decyzji, a przed nim ZUS w decyzji ją poprzedzającej, dokonali błędnej wykładni art. 28 ust. 3 w sposób, mający wpływ na wynik sprawy, a tym samym, że

w sprawie spełniona została przesłanka uchylenia zaskarżonej decyzji, wskazana

w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) - dalej: "p.p.s.a." Rozpoznając wniosek Skarżącej o umorzenie należności z tytułu nieuiszczonych składek, organy błędnie przyjęły bowiem, że wskazane w ust. 3 artykułu 28 u.s.u.s. przesłanki stwierdzenia w sprawie całkowitej nieściągalności należności mają charakter kumulatywny i odmówiły uznania spornych należności za całkowicie nieściągalne mimo wykazywanej przez Skarżącą i wypełniającej hipotezę art. 28 ust. 3 pkt 2 u.s.u.s. okoliczności oddalenia przez sąd wniosku o upadłość Skarżącej

z przyczyn, o których mowa w art. 13 p.u.i.n. Nie kwestionując przy tym spójnej

i logicznej argumentacji Skarżącej w zakresie powyższej okoliczności, popartej stosowną dokumentacją, a wręcz uznając, że mogłaby ona stanowić podstawę do umorzenia należności na podstawie art. 28 ust. 3 pkt 2 u.s.u.s., organy uzasadniły odmowę jej uwzględnienia faktem braku zajścia innych, wymienionych w art. 28

ust. 3 u.s.u.s. przesłanek stwierdzenia całkowitej nieściągalności należności. Działanie takie w ocenie Sądu świadczy o całkowicie błędnej interpretacji omawianego przepisu przez orzekające w sprawie organy. Stwierdzić bowiem należy, że zawarty w ustępie 3 artykułu 28 u.s.u.s. katalog przesłanek całkowitej nieściągalności należności ma charakter alternatywny, co oznacza że spełnienie choćby jednej z nich daje organowi podstawę, do uznania że okoliczność nieściągalności w sprawie ma miejsce. Opieranie argumentacji odmownej w tym zakresie na stwierdzeniu braku zajścia pozostałych przesłanek sprzeczne jest z ratio legis omawianego przepisu. Przyjęcie zaś za organami interpretacji omawianego przepisu, w myśl której ustawodawca dopuszcza umorzenie należności wyłącznie wnioskodawcom spełniającym łącznie wszystkie wymienione w nim kryteria, oznaczałoby zawężenie jego zastosowania do marginalnej liczby przypadków. W rezultacie Sąd stwierdził, że ZUS w sposób niezasadny uznał, iż w sprawie nie zachodzi całkowita nieściągalność należności, gdyż Skarżąca

w sposób dostateczny wykazała, iż spełniona została przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt 2 u.s.u.s.

Sąd podziela przy tym w pełni stanowisko Prezesa ZUS, szczególnie mocno podkreślane w odpowiedzi na skargę, a wcześniej także w zaskarżonej decyzji, zgodnie z którym decyzje w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek oparte są na konstrukcji uznania administracyjnego. Stanowiąc o możliwości umorzenia należności z tytułu składek, prawodawca istotnie bowiem posłużył się zwrotem "mogą być umorzone", implikującym fakultatywny charakter rozstrzygnięcia

i oznaczającym, że w każdym wypadku wydawane ono zostaje w ramach uznania organu. Uznanie administracyjne jest zatem konstrukcją prawną, pozwalającą organowi administracji publicznej na wybór konsekwencji prawnych powstałej sytuacji, do której odnosi się hipoteza normy prawnej. Inaczej mówiąc, dysponując prawem do umorzenia należności na zasadzie uznania administracyjnego, organ może, ale nie musi, umorzyć należność z tytułu składek lub odsetki za zwłokę, mimo zajścia określonych przesłanek. Uznanie to jest ograniczone kierunkowymi dyrektywami wyboru wskazanymi w wyżej przywołanych przepisach.

Tak duży zakres swobody decyzyjnej nie może być jednak mylony z prawem do dowolnej oceny zebranego materiału. Oznacza on jednocześnie, co trafnie podkreśliła Skarżąca, że na organie spoczywa szczególny obowiązek jak najpełniejszego uzasadnienia wydanego rozstrzygnięcia, celem wykazania, że zbadał on sprawę w zakresie ustawowych dyrektyw, jak również zebrał i rozważył cały materiał dowodowy. W przypadku decyzji podejmowanych w ramach uznania administracyjnego uzasadnienie spełnia bowiem szczególnie istotną rolę, gdyż pozwala na dokonanie oceny, czy decyzja nie została wydana z takim naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy,

a w szczególności czy organ nie pozostawił poza swoimi rozważaniami argumentów podnoszonych przez stronę, czy nie pominął istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy materiałów dowodowych lub czy nie dokonał oceny tych materiałów wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego. Powyższe stanowisko znalazło wielokrotnie wyraz w ugruntowanym orzecznictwie, m.in. w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku z dnia 28 lutego 1996 r., sygn. akt SA/Gd 320/95 (Orz. Pod. 1997/3 str. 14), w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu z dnia 30 września 1996 r. sygn. akt SA/Wr 3095/95 (LEX nr 26643), w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku z dnia 26 października

1995 r., sygn. akt SA/Gd 2096/95 (Serwis Podatkowy 1997/7 str. 51, POP 1997/2 poz. 49, Glosa 1997/7 str. 32), czy też w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodek Zamiejscowy w Białymstoku z dnia 21 lutego 1997 r., sygn. akt SA/Bk 1120/95 (niepubl.).

Zasadny jest zatem podniesiony w skardze zarzut naruszenia przez organy

art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. w zakresie, w jakim przepisy te określają wymogi prawidłowego uzasadnienia decyzji administracyjnej. Skoro bowiem ZUS, a następnie Prezes ZUS, działając w ramach uznania administracyjnego nie znaleźli podstaw do umorzenia Skarżącej należności z tytułu składek, to ich obowiązkiem było uzasadnić to rozstrzygnięcie w sposób pełny i wyczerpujący, tak aby nie tylko przestawić swój tok rozumowania, ale także aby - zgodnie z powyższym artykułem - wskazać, jakie fakty i okoliczności uznały za udowodnione, oraz na jakich dowodach się oparły,

a którym dowodom wiary odmówiły. W ocenie Sądu obowiązku tego ani ZUS, ani Prezes ZUS nie dopełnili. Oparcie argumentacji w powyższym zakresie na błędnej interpretacji materialnoprawnej podstawy rozstrzygnięcia (tj. art. 28 ust. 3 u.s.u.s.), stanowiącej - jak Sąd wskazał wyżej - samoistne naruszenie tego przepisu, nie może być uznane za wyczerpujące dyspozycję art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. Tym samym Sąd uznał, że działające w sprawie organy naruszyły te przepisy postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, co w efekcie prowadzi do wniosku, że spełniona została przesłanka uchylenia zaskarżonej decyzji, wskazana w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.

Bez znaczenia dla powyższej oceny Sądu pozostaje fakt sformułowania przez Prezesa ZUS w odpowiedzi na wniesioną w sprawie skargę obszernego uzasadnienia wydanego rozstrzygnięcia. Działanie to w żaden sposób nie sanuje bowiem wykazanego powyżej naruszenia przepisów postępowania, którego dopuszczono się na etapie wydawania zaskarżonej decyzji. Na marginesie Sąd, nie po raz pierwszy, wyraża brak zrozumienia dla powyższej praktyki organu, który - formułując wyczerpujące uzasadnienie decyzji dopiero na etapie jej zaskarżenia do sądu administracyjnego - dopuszcza się niedbalstwa oraz braku szacunku dla strony toczącego się przed tym organem postępowania, nie licujących z powagą tej instytucji. W efekcie dochodzi też do przedłużania postępowania w sprawie.

W tej sytuacji, mając na uwadze treść art. 135 p.p.s.a., dający podstawę do zastosowania w stosunku do wszystkich aktów wydanych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy przewidzianych ustawą środków zmierzających do usunięcia naruszenia prawa, Sąd uznał za konieczne usunięcie

z obrotu prawnego decyzji wydanych w sprawie niniejszej w obu instancjach.

Korzystając nadto z dyspozycji art. 134 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami

i wnioskami skargi oraz podaną podstawą prawną, Sąd wskazał na dalsze naruszenia przepisów postępowania, jakich z urzędu dopatrzył się w sprawie niniejszej.

Jak trafnie wskazała Skarżąca, postępowanie poprzedzające wydanie przez ZUS decyzji w przedmiocie umorzenia należności prowadzone jest w oparciu

o przepisy k.p.a., o czym stanowi nie tylko jego art. 180 § 1, ale także przywoływany w skardze art. 123 u.s.u.s. W myśl natomiast art. 83 ust. 4 u.s.u.s., do rozpatrzenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, przysługującego stronie niezadowolonej

z wydanego w pierwszej instancji rozstrzygnięcia, zastosowanie mają zawarte w k.p.a. przepisy dotyczące postępowania odwoławczego. Oznacza to, że wydając decyzję

w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Prezes ZUS także związany jest ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego, określonymi w Rozdziale 2 Działu I k.p.a., w tym m.in. zasadą praworządności, wyrażoną w art. 6 k.p.a., a zatem ma obowiązek prawidłowego zastosowania przepisów nie tylko prawa materialnego, ale

i procesowego. Skoro zatem organy działając w sprawie niniejszej w sposób błędny zastosowały art. 28 ust. 3 u.s.u.s., to uznać należało, że tym samym naruszyły także art. 6 k.p.a. Naruszona została przy tym także zasada pogłębiania zaufania do organu, zawarta w art. 8 k.p.a.

Prawidłowość uzasadnienia decyzji Sąd ocenił również w kontekście zawartej w art. 11 k.p.a. zasady przekonywania, zgodnie z którą organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy, aby w ten sposób w miarę możności doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez potrzeby stosowania środków przymusu. Organ winien bowiem odnieść się wyczerpująco do przytoczonej powyżej argumentacji, zawartej we wniosku Skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy, w szczególności do twierdzeń stanowiących nowe okoliczności, nie podnoszonych na wcześniejszym etapie postępowania.

Sąd stwierdził nadto, że w sprawie niniejszej naruszona została zasada prawdy obiektywnej, wynikająca z art. 7 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem organ obowiązany jest podjąć wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego Tymczasem w sprawie niniejszej jednym z kluczowych argumentów, podnoszonych przez organy na uzasadnienie odmowy umorzenia Skarżącemu należności z tytułu zaległych składek była okoliczność prowadzenia z majątku spółki przez organy skarbowe postępowania egzekucyjnego, uniemożliwiająca stwierdzenie całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek. Okoliczność ta nie została jednak przez organy ustalona w sposób dostateczny. W aktach sprawy, stanowiących dla Sądu - zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a. - podstawę rozstrzygnięcia, brak jest bowiem stanowiska urzędu skarbowego prowadzącego przedmiotową egzekucję, co do oceny jej skuteczności, lub innego dokumentu, potwierdzającego posiadanie przez Skarżącą majątku, tę skuteczność gwarantującego. Chcąc zatem posłużyć się powyższym argumentem organy winne były w sposób wyczerpujący zbadać i udokumentować wskazane powyżej okoliczności, związane z prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym.

Kolejnym naruszeniem przepisów, którego dopatrzył się Sąd w sprawie niniejszej jest niedopełnienie przez Prezesa ZUS wymogu zapewnienia Skarżącej czynnego udziału w każdym stadium postępowania, w tym umożliwienia wypowiedzenia się co do zebranego w sprawie materiału przed wydaniem rozstrzygnięcia. Jakkolwiek wymogu powyższego dochował ZUS w postępowaniu pierwszoinstancyjnym, Sąd podkreśla, iż ciąży on na organach tak pierwszej, jak

i drugiej instancji, na podstawie art. 10 § 1 k.p.a. Zgodnie zaś z § 2 powyższego przepisu organ może odstąpić od zasady czynnego udziału stron wyłącznie

w przypadkach, gdy załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego, albo ze względu na grożącą niepowetowaną szkodę materialną, zaś przyczyny tego odstąpienia organ powinien utrwalić w aktach sprawy. W sprawie niniejszej Sąd nie stwierdził, aby którakolwiek

z przesłanek odstąpienia od zasady miała miejsce. Żadna taka okoliczność nie została również udokumentowana przez Prezesa ZUS.

W rozpoznawanej sprawie Skarżąca nie tylko nie miała możliwości dokonania i przedstawienia swojej oceny co do kompletności zebranego w toku postępowania odwoławczego materiału dowodowego, ale przede wszystkim do zapoznania się

z dowodami zgromadzonymi w postępowaniu poprzedzającym wydanie zaskarżonej decyzji. Wypowiedzenie się w kwestii materiału dowodowego wymaga bowiem uprzedniego zapoznania się z nim.

Zważyć należało również i to, że niewywiązanie się przez Prezesa ZUS z obowiązków nałożonych art. 10 § 1 k.p.a. miało wpływ na możliwość uznania podnoszonych przez niego okoliczności faktycznych za udowodnione i oparcie na nich rozstrzygnięcia. Zgodnie bowiem z art. 81 k.p.a. okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną, jeżeli strona miała możność wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów, chyba że zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 10 § 2 k.p.a. W aktach sprawy brak jest informacji o zapoznaniu Skarżącego z całością materiału zgromadzonego w sprawie. Tym samym Sąd uznał, że Prezes ZUS

naruszył jedną z podstawowych zasad postępowania, wyrażoną w art. 10 § 1 k.p.a.

w sposób mogący mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, a zatem również w tym zakresie wypełniona została przesłanka z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.

Uwadze Sądu nie uszło także uchybienie Prezesa ZUS przy formułowaniu sentencji zaskarżonej decyzji, w zakresie podanych podstaw prawnych. Sąd zauważył, że wśród wymienionych przepisów pominięty został art. 138 k.p.a., stanowiący podstawę działania organu odwoławczego i mający - jak zaznaczono wyżej - zastosowanie w sprawie. Powyższe niedopatrzenie uznać należy za naruszające dyspozycję omówionego już art. 107 § 1 k.p.a., nakazującego wskazać w decyzji administracyjnej jej podstawę prawną. Sąd stwierdził jednak, że naruszenie to nie miało wpływu na wynik sprawy, gdyż treść wydanego przez Prezesa ZUS rozstrzygnięcia, zawarta w sentencji zaskarżonej decyzji, w istocie odpowiadała dyspozycji pominiętego w podstawie prawnej aktu przepisu. Powyższą uwagę Sąd poczynił jednak, mając na uwadze treść art. 141 § 4 p.p.s.a., zgodnie z którym uzasadnienie wyroku, wskutek którego sprawa będzie ponownie przedmiotem rozpatrywania przez organ, winna zawierać wskazania co do dalszego postępowania. W tym kontekście Sąd przestrzega organ przed popełnieniem podobnego uchybienia

w przyszłości.

Mając na uwadze całość powyższej argumentacji i działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" p.p.s.a. w związku z art. 28 ust. 3 u.s.u.s., a także na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. w związku z art. 6, art. 7, art. 8, art. 10 § 1, art. 11

i art. 107 § 1 i 3 k.p.a. oraz na podstawie art. 135 i art. 152 p.p.s.a., Sąd orzekł, jak

w sentencji. Orzekając w przedmiocie kosztów Sąd działał na podstawie art. 200 p.p.s.a.