Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 272/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2022-06-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Odpady
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 120, art. 121 par. 1, art. 122, art. 187 par. 1, art. 191, art. 123 par. 1, art. 190, art. 192, art. 200, art. 210 par. 1 pkt 6 i par. 4
journal: Dz.U. 2021 poz 1540
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Szulc (spr.) Sędziowie sędzia WSA Urszula Wiśniewska sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi A. B., M. B., A. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia 14 marca 2022 r. nr SKO-433/6/2022 w przedmiocie określenia podwyższonej stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta I. z dnia 3 grudnia 2021 r. nr WGK.III.3137.2.3.2021, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. solidarnie na rzecz A. B., M. B., A. Z. kwotę 207 (dwieście siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Prezydent M. I. decyzją z dnia [...] grudnia 2021 r. określił A. B., M. B. i A. Z. podwyższoną stawkę opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi z nieruchomości położonej w I. przy al. [...], za marzec 2021 r. w wysokości [...] zł, w związku z niedopełnieniem obowiązku segregacji odpadów komunalnych.

W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że A. B., M. B. i A. Z. są współwłaścicielami nieruchomości położnej w I. przy al. [...]. Nieruchomość jest zabudowana budynkiem mieszkalnym. Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 13 września 1996r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2021 r. poz. 888; dalej: u.c.p.g.) oraz zgodnie z § 3 i § 5 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 29 grudnia 2016 r. w sprawie szczegółowego sposobu selektywnego zbierania wybranych frakcji odpadów (Dz.U. z 2019 r. poz. 2028) (organ błędnie powołał nieobowiązujące w marcu 2021 r. rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska z 10 maja 2021 r.) właściciel nieruchomości zobowiązany jest zbierać w sposób selektywny powstałe na nieruchomości odpady komunalne zgodnie z wymaganiami określonymi w regulaminie oraz sposobem określonym w przepisach wydanych na podstawie art. 4a ust. 1. Zgodnie z art. 6ka u.c.p.g. w przypadku niedopełnienia przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, podmiot odbierający odpady komunalne przyjmuje je jako niesegregowane (zmieszane) odpady komunalne i powiadamia o tym wójta, burmistrza lub prezydenta miasta oraz właściciela nieruchomości (ust. 1). Wójt, burmistrz lub prezydent miasta na podstawie powiadomienia, o którym mowa w ust. 1, wszczyna postępowanie w sprawie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi (ust. 2). Wójt, burmistrz lub prezydent miasta określa, w drodze decyzji, wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za miesiąc lub miesiące, a w przypadku nieruchomości, o których mowa w art. 6j ust. 3b, za rok, w których nie dopełniono obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, stosując wysokość stawki opłaty podwyższonej, o której mowa w art. 6k ust. 3 (ust. 3). Zgodnie z § 3 Uchwały nr [...] Rady Miejskiej I. z dnia [...] lipca 2020 r. w sprawie wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz ustalenia jej stawek, jeżeli właściciel nieruchomości nie wypełnia obowiązku zbierania odpadów komunalnych w sposób selektywny, określa się podwyższoną stawkę opłaty w wysokości trzykrotności stawki podstawowej, tj. w marcu 2021 r. [...] zł od mieszkańca. Dalej organ wskazał, że pismem z dnia [...] marca 2021 r. I. [...] spółka z o.o. (dalej: [...]), po przeprowadzonej kontroli w miejscu składowania odpadów na terenie nieruchomości położonej w I. przy al. [...] pod kątem segregacji, poinformowała Prezydenta M. I. o nieprawidłowościach w pojemniku przeznaczonym na szkło. Jego zawartość była odebrana jako odpad zmieszany, ponieważ znajdowało się w nim kilka strumieni odpadów komunalnych. Stwierdzono również brak pojemników na makulaturę i odpady BIO.

Na podstawie powyższego zgłoszenia Prezydent M. I. w dniu [...] maja 2021r. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie określenia podwyższonej stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi.

Pismem z dnia [...] maja 202 r. Prezydent zwrócił się do [...] o informację, czy zgodnie z rozdziałem 4 § 5 ust. 2 Uchwały Nr [...] Rady Miejskiej I. z dnia [...] marca 2020 r. w sprawie regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie M. I., w pojemniku lub worku przeznaczonym odpowiednio na odpady wymienione w § 3 ust. 1 zawartość innych odpadów nie przekracza powyżej 10% każdego odpadu. W odpowiedzi [...] poinformowała, że zanieczyszczenie w pojemniku przeznaczonym na szkło przekraczało 10% zawartości, a na nieruchomości brakuje pojemników na makulaturę oraz na odpady BIO.

Prezydent M. I. decyzją z dnia [...] lipca 2021 r. określił A. B., M. B. i A. Z. podwyższoną stawkę opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi ze wskazanej nieruchomości za marzec 2021 r. Od decyzji tej wniesione zostało odwołanie. Na skutek jego rozpatrzenia wymieniona decyzja Prezydenta M. I. została uchylona przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B., decyzją z [...] sierpnia 2021 r., a sprawa przekazana organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia.

Organ odwoławczy uznał, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem art. 2 ust. 1 pkt 4 i art. 2 ust. 2a u.c.p.g., ponieważ Prezydent M. I. nie ustalił w trakcie postępowania, kogo należy uznać za "właściciela nieruchomości" w rozumieniu powyższych przepisów, obowiązanego do uiszczania opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi wytwarzanymi na nieruchomości. W sytuacji, gdy współwłaściciele nieruchomości nie zamieszkują na terenie nieruchomości, ale udostępniają ją do zamieszkiwania innym osobom (najemcom) należy ustalić zobowiązanych do ponoszenia opłaty za gospodarowanie odpadami z uwzględnieniem treści stosunków cywilnoprawnych łączących te osoby, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 4 i ust. 2a u.c.p.g., np. z uwzględnieniem umów najmu. Kwestii powyższej Prezydent M. I. nie wyjaśnił, okoliczności te nie wynikają także z materiałów zgromadzonych w aktach sprawy.

Prowadząc ponownie postępowanie, Prezydent M. I. zwrócił się do współwłaścicieli o udostępnienie umów najmu lokali w nieruchomości położonej w I. przy al. [...], w celu zbadania stosunków cywilnoprawnych łączących współwłaścicieli nieruchomości z najemcami. Strony przedłożyły organowi 31 umów najmu lokali mieszkalnych. W ocenie Prezydenta M. I. z umów tych nie wynika, że opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi regulować ma najemca we własnym zakresie. A. B., M. B. i A. Z. zobowiązali najemców do ponoszenia opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Opłaty te, zgodnie z umowami najmu, są płatne wraz z czynszem na rachunek bankowy wynajmujących wskazany w umowach najmu. W dniach [...] i [...] listopada 2021 r. organ pierwszej instancji przesłuchał w charakterze świadków najemców lokali mieszkalnych w nieruchomości położonej w I. przy al. [...]. Osoby te, zeznając w charakterze świadków, potwierdziły fakt uiszczania opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi wraz z czynszem na wskazany w umowie najmu lokalu rachunek bankowy należący do wynajmujących. Dalej organ wskazał, że w niektórych umowach najmu zawarte zostało postanowienie, że warunkiem uiszczenia podanej stawki jest selektywne zbieranie odpadów, do czego zobowiązany jest najemca, zgodnie z deklaracją złożoną przez właścicieli nieruchomości.

Na podstawie tych ustaleń Prezydent M. I. uznał za właścicieli nieruchomości położonej w I. przy al. [...], w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, A. B., M. B. i A. Z.. Osoby te złożyły deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi powstającymi na powyższej nieruchomości i to one, zgodnie z zwartymi umowami najmu lokali mieszkalnych, pobierają opłaty od najemców i od lipca 2013 r. wpłacają opłaty na konto wskazane przez organ.

Zgodnie z § 3 Uchwały Nr [...] Rady Miejskiej I. z dnia [...] lipca 2020 r. w sprawie wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz ustalenia jej stawek Prezydent M. I. określił podwyższoną stawkę opłaty za marzec 2021 r., w wysokości trzykrotności stawki podstawowej, tj. [...] zł od mieszkańca. Biorąc pod uwagę wskazaną przez właścicieli przedmiotowej nieruchomości liczbę mieszkańców (69 osób) podwyższoną opłatę za marzec 2021 r. określono w wysokości [...] zł (69 osób x [...] zł).

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] marca 2022 r. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu organ podał, że w przepisach ustawy z dnia 13 września 1996r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach definicja właściciela nieruchomości jest odmienna od tej stosowanej w prawie cywilnym i odbiega od ścisłego znaczenia tego pojęcia w prawie cywilnym. Dla prawidłowej wykładni art. 2 ust. 1 pkt 4 u.c.p.g. istotne jest pojęcie nieruchomości. Zgodnie z art. 46 § 1 k.c. "nieruchomościami są części powierzchni ziemskiej stanowiące odrębny przedmiot własności (grunty), jak również budynki trwale z gruntem związane lub części takich budynków, jeżeli na mocy przepisów szczególnych stanowią odrębny od gruntu przedmiot własności". Przepis art. 2 ust. 1 pkt 4 u.c.p.g. wskazuje zatem, z uwzględnieniem ww. pojęcia nieruchomości, że za właściciela ustawa uznaje każdy podmiot, który włada nieruchomością, czyli wyodrębnionym gruntem i związanym z nim trwale budynkiem, na podstawie prawa własności, współwłasności, wieczystego użytkowania, zarządu i użytkowania, a także na podstawie stosunku obligacyjnego.

Powyższe rozważania doprowadziły organ do wniosku, że w konkretnej sprawie (co do zasady) kilka podmiotów jednocześnie może spełniać warunki do uznania ich za właścicieli nieruchomości w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 4 u.c.p.g. Nie oznacza to jednak, że wszystkie wymienione podmioty mogą jednocześnie mieć taki status względem obowiązku związanego z konkretną nieruchomością. Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach nie statuuje także solidarnej odpowiedzialności tych podmiotów w powyższej sytuacji. Z tego względu, celem ustalenia, który podmiot w konkretnym przypadku powinien zostać uznany za zobowiązanego do złożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi należy dokonać stosownych ustaleń.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze wzięło pod uwagę, że to współwłaściciele nieruchomości położonej przy [...] w I. A. B., M. B. i A. Z. złożyli deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi z tej nieruchomości, co oznacza, że wybrali sposób zagospodarowania odpadów powstałych na nieruchomości oraz od 2013 r. regularnie uiszczają opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi gromadzonymi przez najemców. Z umów najmu znajdujących się w aktach sprawy wynika, że najemcy lokali mieszkalnych zostali zobowiązani do segregowania powstających na nieruchomości odpadów oraz do uiszczania opłaty według aktualnej stawki na rachunek wskazany przez wynajmujących wraz z czynszem najmu. Powyższe okoliczności potwierdzają zeznania najemców złożone w charakterze świadków. To zatem współwłaściciele nieruchomości dokonali wyboru, w zakresie złożenia deklaracji, selektywnego zbierania odpadów powstających na nieruchomości (w tym celu umieścili na nieruchomości odpowiednie pojemniki) oraz co do pobierania od najemców opłat za gospodarowanie odpadami, a następnie uiszczali należną kwotę opłaty comiesięcznie na rachunek gminy. Najemcy lokali mieszkalnych z kolei zobowiązani zostali do zbierania odpadów w sposób selektywny, czy to poprzez wskazanie w umowie najmu stawki opłaty właściwej dla odpadów w taki sposób zbieranych, czy też poprzez wskazanie w treści umowy wprost, że warunkiem uiszczania podanej stawki jest selektywne zbieranie odpadów, do czego najemca zobowiązuje się, zgodnie z deklaracją złożoną przez właściciela nieruchomości.

W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. za właścicieli nieruchomości, w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, należy uznać A. B., M. B. i A. Z., pomimo że na własnej nieruchomości nie zamieszkują i nie generują odpadów. Przemawia za tym fakt złożenia deklaracji, podjęcia decyzji o zbieraniu odpadów powstających na nieruchomości w sposób selektywny oraz pobieranie od najemców lokali mieszkalnych opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi według aktualnych stawek oraz uiszczanie comiesięcznej opłaty z tego tytułu na rzecz gminy.

Prezydent M. I. prawidłowo, w ocenie Kolegium, skierował decyzję w sprawie określenia podwyższonej stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi z nieruchomości położonej w I. przy al. [...], za marzec 2021 r., do wymienionych współwłaścicieli nieruchomości. Zdaniem organu odwoławczego brak jest argumentów przemawiających za skierowaniem tej decyzji do wszystkich najemców lokali mieszkalnych na nieruchomości, którzy wprawdzie generują powstawanie odpadów na nieruchomości i zgodnie z zwartymi umowami najmu są zobowiązani do ich selektywnego gromadzenia, jednakże nie dokonali wyboru takiego sposobu zbierania odpadów, nie składali deklaracji o wysokości opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi z ww. nieruchomości oraz nie mają obowiązku uiszczania tych opłat na rzecz gminy, ponieważ zgodnie z zawartymi umowami najmu lokali mieszkalnych zapłaty na rzecz gminy dokonują współwłaściciele nieruchomości.

Organ dodał, że zgodnie z umowami najmu lokali mieszkalnych współwłaściciele nieruchomości mogą podwyższoną stawką opłaty za marzec 2021 r. obciążyć najemców lokali, którzy obowiązani zostali do uiszczania opłaty według aktualnej stawki, a w przypadku stawki obowiązującej dla odpadów gromadzonych w sposób selektywny pod warunkiem selektywnego zbierania odpadów. To współwłaściciele nieruchomości mają prawne możliwości zapewnienia selektywnego gromadzenia odpadów na nieruchomości przez ogół najemców lokali mieszkalnych. Takich możliwości prawnych z kolei nie mają poszczególni najemcy wobec innych najemców. Umowa najmu lokalu jest bowiem stosunkiem prawnym obligacyjnym skutecznym jedynie pomiędzy stronami, tj. wynajmującym i najemcą. Także z tego powodu Kolegium nie znalazło podstaw do nakładania podwyższonej stawki opłaty bezpośrednio na wszystkich najemców lokali mieszkalnych w przedmiotowej nieruchomości.

Ostatecznie, Kolegium nie stwierdziło naruszenia przez Prezydenta M. I. art. 5 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 4 u.c.p.g. wskutek przyjęcia, że to nie najemcy lokali mieszkalnych lecz współwłaściciele nieruchomości powinni zostać obciążenia podwyższoną stawką opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi z nieruchomości, za marzec 2021 r. w wysokości [...] zł, w związku z niedopełnieniem obowiązku segregacji odpadów komunalnych.

W skardze do tut. Sądu strona skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] marca 2022 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta M. I. z dnia [...] grudnia 2021r. w całości, zarzucając naruszenie:

- art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach poprzez skierowanie decyzji co do osób nie będących stroną w sprawie, co stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności tej decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 4 kpa;

- art. 2 ust. 2a ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach przez jego błędną wykładnię i uznanie, iż w przypadku złożenia przez A. B., M. B. oraz A. Z. deklaracji o

wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi – na podmiotach tych a nie na najemcach spoczywa obowiązek selektywnego zbierania odpadów, gdyż są to

zupełnie odrębne obowiązki wynikające z tejże ustawy, a w sytuacji jedynie zbierania przez właścicieli nieruchomości opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi, w sytuacji gdy podmioty te nie są podmiotami wytwarzającymi odpady można ich uznać za osoby nie wypełniające obowiązku zbierania odpadów komunalnych w sposób

selektywny;

- art. 5 ust 1 pkt 3 w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach przez przyjęcie, iż to współwłaściciele nieruchomości a nie osoby, które zamieszkują lokale mieszkalne w związku z zawartymi umowami najmu są zobowiązani do zbierania w sposób selektywny powstałych na

terenie nieruchomości odpadów komunalnych, w sytuacji gdy współwłaściciele nie są podmiotami wytwarzającymi odpady z uwagi na zamieszkiwanie w innej miejscowości;

- art. 120 w zw. z art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej przez błędne działanie

podważające zaufanie obywateli do organów państwa przez brak weryfikacji sposobu wyliczenia czy zawartość innych odpadów w pojemniku przeznaczonym na szkło

przekraczało 10 % jego zawartości w sytuacji, gdy na podstawie obliczenia ilości śmieci w litrach a nie w kilogramach, nie można ustalić poziomu ich zanieczyszczenia.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm.) sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z tym przepisem przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.

W będącej przedmiotem kontroli sądowej sprawie zarządzeniem z dnia [...] czerwca 2022r. skierowano sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym. Jednocześnie Skarżący zostali poinformowani o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne, o dostępie do informacji o sprawie w wykazie spraw sądowych e-Wokanda pod wskazanym adresem internetowym oraz o możliwości wypowiedzenia się w sprawie w terminie 10 dni od dnia doręczenia pisma. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniach z 22 października 2020r. sygn. akt II FSK 1389/18 i II FSK 1600/18 w takiej sytuacji, skierowanie sprawy celem rozpoznana na posiedzeniu niejawnym nie jest uzależnione od zgody lub sprzeciwu strony. Podobnie orzekł NSA w postanowieniu z 1 grudnia 2020 r. sygn. akt II FSK 2207/18. Powyższe znajduje także oparcie w poglądzie zaprezentowanym w uchwale NSA z dnia 30 listopada 2020 r., sygn. akt II OPS 6/19. Sąd w obecnym składzie poglądy wyrażone w powołanych judykatach podziela.

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 137), sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi decyzji ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. a–c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329) – dalej: jako "p.p.s.a." – lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W myśl natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Spór między stronami niniejszego postępowania dotyczy sposobu ustalenia zawartości innych odpadów w pojemniku przeznaczonym na szkło oraz kwestia zasadnicza w sprawie, tj. ustalenie adresata decyzji i jednocześnie podmiotu zobowiązanego do uiszczenia należności określonych zaskarżoną decyzją. W ocenie organu są nimi skarżący jako właściciele nieruchomości z uwagi na fakt, że złożyli deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi decydując się na selektywną zbiórkę odpadów oraz pobierają od najemców lokali opłaty z tego tytułu. Skarżący podnoszą natomiast, że wprawdzie są współwłaścicielami nieruchomości położonej w I. przy al. [...], złożyli deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami oraz pobierają tę opłatę od mieszkańców budynku, to jednak nie są stroną tego postępowania, ponieważ nie zamieszkują tej nieruchomości i nie wytwarzają odpadów.

Oceniając zaskarżoną decyzję Sąd uznał, że narusza ona przepisy prawa w sposób uzasadniający jej uchylenie, aczkolwiek z powodów innych niż wskazane w skardze.

Stosownie do przepisu art. 6q ust. 1 u.c.p.g. w sprawach dotyczących opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi stosuje się przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, z tym że uprawnienia organów podatkowych przysługują wójtowi, burmistrzowi lub prezydentowi miasta. W podanym przepisie zawarto pełne odesłanie do przepisów Ordynacji podatkowej, co wyklucza możliwość wybiórczego jej stosowania, jak również modyfikowania jej postanowień. Stosowanie Ordynacji podatkowej oznacza, że organ w toku postępowania zakończonego wydaniem zaskarżonej decyzji winien stosować zarówno zasady ogólne, jak i wszelkie przepisy regulujące zasady prowadzenia postępowania dowodowego, obowiązujące na gruncie tej ustawy.

W toku postępowania prowadzonego na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej organy obowiązane są działać na podstawie przepisów prawa (art. 120 Ordynacji podatkowej). Dotyczy to stosowania zarówno norm prawa materialnego, jak i procesowego. Ponadto postępowanie należy prowadzić w sposób budzący zaufanie do organów (art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej). W świetle tej zasady organy są zobowiązane do zachowania, które nie powoduje ujemnych skutków dla strony postępowania działającej w dobrej wierze. W toku postępowania organy podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy (art. 122 tej ustawy). Konkretyzacją zapisanej w art. 122 Ordynacji podatkowej zasady prawdy obiektywnej jest norma prawna zawarta w art. 187 § 1 tej ustawy. Nakłada ona na organ obowiązek zebrania i w sposób wyczerpujący rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Tym samym organ prowadzący postępowanie jest obowiązany zebrać materiał dowodowy dotyczący wszystkich okoliczności, z którymi – na podstawie obowiązujących przepisów – wiążą się skutki prawne.

Dopiero na podstawie całego zebranego materiału dowodowego organ może ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 191 Ordynacji podatkowej), a to nastąpić może, jeżeli strona miała możliwość wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów (art. 192 tej ustawy). W przedmiotowej sprawie skarżącym takiej możliwości nie zapewniono.

W będącej przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej sprawie doszło bowiem do naruszenia wyrażonej w art. 123 § 1 Ordynacji podatkowej zasady czynnego udziału stron w postępowaniu. Zgodnie z tym przepisem organy podatkowe obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Obowiązek ten istnieje – co do zasady – od momentu wszczęcia postępowania do chwili doręczenia decyzji organu odwoławczego.

Konkretyzacją prawa strony do czynnego udziału w toku postępowania jest między innymi określony w art. 190 § 1 Ordynacji podatkowej obowiązek zawiadomienia strony o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu z zeznań świadków, opinii biegłych lub oględzin przynajmniej na 7 dni przed terminem. W toku postępowania organ pierwszej instancji wezwał w charakterze świadka do osobistego stawiennictwa w dniach [...] i [...] listopada 2021r. jedenaście osób – lokatorów budynku przy al. [...] w I.. W wyznaczonym terminie stawiło się i zostało przesłuchanych siedem osób. Z akt sprawy nie wynika, aby skarżący zostali powiadomieni o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodów z przesłuchania świadków. O przeprowadzeniu tych dowodów bez udziału skarżących świadczy także treść protokołów przesłuchań. Uniemożliwiono im tym samym udział w przeprowadzaniu tych dowodów, zadawanie pytań świadkom oraz składanie wyjaśnień (art. 190 § 2 Ordynacji podatkowej). Obowiązek zawiadomienia strony o przeprowadzeniu dowodu (o miejscu i terminie jego przeprowadzenia) ma charakter bezwzględny. Jego naruszenie przez organ jest kwalifikowane jako naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istoty wpływ na wynik sprawy. Może też stanowić podstawę wznowienia postępowania (por. B. Dauter [w:] S. Babiarz, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, J. Rudowski, B. Dauter, Ordynacja podatkowa. Komentarz, wyd. XI, Warszawa 2019, art. 190).

Z akt administracyjnych sprawy wynika ponadto, że tak organ pierwszej instancji w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji z [...] grudnia 2021 r., jak i SKO w B. w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji z [...] marca 2022 r. naruszyły także zasadę czynnego udziału stron w postępowaniu nie dając skarżącym możliwości wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego przed wydaniem decyzji, zgodnie z normą zawartą w art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej. Znaczenie zasady czynnego udziału strony w każdym stadium postępowania wyrażonej w art. 123 § 1 Ordynacji podatkowej jest fundamentalne. Przepis ten nakłada na organy podatkowe obowiązek zapewnienia stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji nakazuje umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. W punkcie drugim uchwały NSA z 25 kwietnia 2005r., sygn. akt FPS 6/04 wskazano, że naruszenie przez organ odwoławczy art. 200 § 1 ustawy - Ordynacja podatkowa jest naruszeniem przepisów postępowania, które może doprowadzić do uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., jeżeli wspomniane naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nie można również, w świetle art. 192 Ordynacji podatkowej, uznać okoliczności za udowodnioną, jeżeli strona nie miała możliwość wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów. W przedmiotowej sprawie, w podanych okolicznościach, naruszenie art. 123 § 1 i art. 200 § 1 oraz art. 190 i art. 192 Ordynacji podatkowej mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W ocenie tutejszego Sądu, ustalenia faktyczne poczynione w sprawie i stanowiące podstawę wydanych w niej rozstrzygnięć nie mogą być uznane za prawidłowe, ponieważ dowody o istotnej dla tych ustaleń doniosłości, przeprowadzone zostały z naruszeniem wskazanych wyżej przepisów oraz formułowanych na ich gruncie zasad. W procesie ich przeprowadzania organy naruszyły prawo strony do czynnego udziału w toczącym się postępowaniu. Uchybienie podstawowym regułom postępowania dowodowego, w tym przepisom o charakterze gwarancyjnym, prowadzi do wniosku, że wydanie decyzji nastąpiło niezgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów w wyniku ich dowolnej oceny przez organ (art. 191 Ordynacji podatkowej). Podstawą prawidłowo wydanej decyzji mogą być jedynie ustalenia dokonane w całokształcie prawidłowo zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego (art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej). Konsekwencje wadliwości przeprowadzonego w sprawie postępowania dowodowego przedwczesnym czynią rozpoznanie zarzutów zawartych w skardze.

Dalszym skutkiem stwierdzonych uchybień jest też wadliwie sporządzone uzasadnienie decyzji. Z treści art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 Ordynacji podatkowej wynika, że decyzja winna zawierać między innymi uzasadnienie faktyczne i prawne. Uzasadnienie faktyczne decyzji zawiera w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, którym dał wiarę, oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności, uzasadnienie prawne zaś zawiera wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. . Istotne przy tym jest, aby wydana decyzja opierała się na znajdującym się w aktach sprawy materiale dowodowym, pozyskanym w prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu dowodowym.

Mając powyższe na uwadze, z podanych względów zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem wskazanych przepisów Ordynacji podatkowej. Ponownie orzekając w sprawie organ uwzględni normatywną treść oraz konsekwencje obowiązywania tych przepisów Ordynacji podatkowej, regulujących wskazane zasady ogólne (art. 120, art. 121 § 1 i art. 122 Ordynacji podatkowej) oraz tryb prowadzenia postępowania dowodowego (art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej). Ustalenia faktyczne w sprawie przeprowadzi z poszanowaniem wynikającej z art. 123 § 1 Ordynacji podatkowej zasady czynnego udziału strony w toczącym się postępowaniu oraz konkretnych jej uprawnień procesowych wynikających z art. 190 §1 i § 2, art. 192 oraz art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej, a swoje stanowisko uzasadni zgodnie z art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 tej ustawy.

W związku z powyższym, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania obejmujących wpis sądowy uiszczony przez skarżących w kwocie [...]zł rozstrzygnięto w myśl art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a.