Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1383/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2022-03-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6205 Nadzór sanitarny
Hasła tematyczne: Ochrona zdrowia
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 1 par. 1  i 2
journal: Dz.U. 2019 poz 2167
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - tekst jedn.
article: Art. 3  par. 1, art. 134 par. 1, art. 151
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: Art. 10 ust. 1, art. 15 ust. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 1947
law: Ustawa z dnia 31 stycznia 1959 r. o cmentarzach i chowaniu zmarłych t.j.
article: Art. 7, art. 10, art. 28, art. 97
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Kiełkowski Sędziowie: WSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko WSA Katarzyna Marasek-Zybura (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 8 marca 2022 r. sprawy ze skargi K. S. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 26 sierpnia 2021 r. nr [...], znak [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania oddala skargę


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 26 sierpnia 2021 r. znak [...] nr [...], Wojewódzki Inspektor Sanitarny na podstawie art. 138 § 2 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735, dalej: k.p.a.) i art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 195), w wyniku czynności podjętych w następstwie zażalenia wniesionego przez K. S. (dalej: skarżąca), na postanowienie znak: [...] Powiatowego Inspektora Sanitarnego (dalej: PIS ) z dnia [...] 2021 r., zawieszającego postępowanie w sprawie wydania zezwolenia na ekshumację szczątków S. B. zmarłej dnia 28 marca 1967 r. w miejscowości B i pochowanej obecnie w grobie ziemnym na terenie cmentarza wyznaniowego należącego do Parafii Rzymsko-Katolickiej pw. [...] w P, wszczęte na wniosek strony – W. B., w dniu 22 marca 2021 r., w związku z zaistnieniem sporu pomiędzy osobami uprawnionymi do ekshumacji, do czasu rozstrzygnięcia sporu przez właściwy sąd powszechny oraz wzywające W. B. do wystąpienia w terminie 30 dni od dnia uprawomocnienia się ww. postanowienia do właściwego Sądu Okręgowego Wydział Cywilny, o rozstrzygnięcie zaistniałego sporu i do poinformowania o tym fakcie PIS, uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Powyższe postanowienia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniu 15 marca 2021 r. do PIS wpłynął wniosek W. B., o wydanie zezwolenia na ekshumację szczątków S. B., zmarłej dnia 28 marca 1967 r. w miejscowości B i pochowanej obecnie w grobie ziemnym na terenie cmentarza wyznaniowego należącego do Parafii Rzymsko-Katolickiej pw. [...] w P, w celu przeniesienia i ponownego pochowania w grobie rodzinnym murowanym na terenie tego samego cmentarza wyznaniowego należącego do Parafii Rzymsko-Katolickiej pw. [...] w P.

Zgodnie z art. 15 ustawy z dnia 31 stycznia 1959 r. o cmentarzach i chowaniu zmarłych (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1947, dalej: u.c.c.z.), wniosek został uzasadniony oraz wskazano w nim pozostałe osoby uprawnione do ekshumacji, zgodnie z art. 10 ww. ustawy tj.: (1) B. K. - wnuczkę zmarłej, (2) A. K. - wnuka zmarłej, (3) C. G. - wnuczkę zmarłej, (4) J. B. - wnuka zmarłej, (5) J. K. - wnuka zmarłej, (6) H. M. - wnuczkę zmarłej, (7) B. B. - wnuczkę zmarłej, (8) G. P. - wnuczkę zmarłej, (9) I. Z. - wnuczkę zmarłej, (10) Z. A. - wnuczkę zmarłej, (11) K. S. - wnuczkę zmarłej, (12) A. K. - wnuczkę zmarłej, (13) M. C. - wnuka zmarłej, (14) J. R. - wnuczkę zmarłej.

Zawiadomieniami z dnia 22 marca 2021 r., wszystkie ww. strony postępowania zostały poinformowane o wszczęciu postępowania w sprawie o wydanie zezwolenia na ekshumację szczątków zmarłej S. B. na wniosek W. B., oraz możliwości zapoznania z materiałem dowodowym w sprawie.

W dniu 31 marca 2021 r. do PIS wpłynęło pismo A. K. z dnia 29 marca 2021 r. - wnuczki zmarłej, w którym oświadczyła, iż nie zgadza się na przeprowadzenie ekshumacji i przeniesienie zwłok zmarłej babci w zakresie ujętym we wniosku wnuka zmarłej – W. B., uzasadniając, iż została wmanipulowana i nie chce brać udziału w tej sprawie, ponieważ nie zna tej rodziny.

W dniu 26 maja 2021 r. do PIS wpłynęło pismo skarżącej - wnuczki zmarłej z dnia 20 maja 2021 r., w którym oświadczyła, że nie wyraża zgody na wniosek W. B. z dnia 15 marca 2021 r. w sprawie ekshumacji zwłok babci S. B., ponieważ wniosek nie obejmuje ekshumacji zwłok: - dziadka J. B. ur. [...] 1886 r., zm. 18 lutego 1959 r. oraz stryja A. B. ur. [...] 1927 r., zm. 13 września 1987 r. Skarżąca wskazała, że inne były ustalenia spadkowe pomiędzy matką W. B. – A. B., a ojcem skarżącej – S. B. i siostrą ojca G. K. oraz siostrą ojca – J. W. Ponadto skarżąca wskazała kolejne osoby z kręgu uprawnionych do dokonania ekshumacji, a niewymienione przez wnioskodawcę W. B.

Z adnotacji służbowej z dnia 27 maja 2021 r. wynika, iż PIS skontaktował się z wnioskodawcą, tj. W. B., w celu ustalenia pozostałych osób uprawnionych do dokonania ekshumacji szczątków S. B., a wymienionych w piśmie skarżącej. W. B. oświadczył, iż nie zna tych osób, nie posiada ich adresów ani numerów telefonów.

Postanowieniem z dnia 21 czerwca 2021 r., PIS zawiesił postępowanie w sprawie wydania zezwolenia na ekshumację zwłok/szczątków S. B. zmarłej dnia 28 marca 1967 r. w miejscowości B i pochowanej obecnie w grobie ziemnym na terenie cmentarza wyznaniowego należącego do Parafii Rzymsko-Katolickiej pw. [...] w P, wszczęte w dniu 22 marca 2021 r. na wniosek strony, w związku z zaistnieniem sporu pomiędzy osobami uprawnionymi do ekshumacji, do czasu jego rozstrzygnięcia przez właściwy sąd powszechny cywilny oraz wezwał wnioskodawcę do wystąpienia, w terminie 30 dni od dnia uprawomocnienia się postanowienia, do właściwego Sądu Okręgowego Wydział Cywilny o rozstrzygnięcie zaistniałego sporu i poinformowanie o tym fakcie Powiatowego Inspektora Sanitarnego. Postanowienie zostało przesłane do wszystkich stron postępowania za zwrotnym potwierdzeniem odbioru (15 osób).

Pismem z dnia 21 czerwca 2021 r., skarżąca zwróciła się do PIS o doręczenie jakiejkolwiek dokumentacji, powstałej po wysłaniu do niej w dniu 26 kwietnia 2021 r. uwierzytelnionych kopii dokumentów zgromadzonych w sprawie, doręczonych w dniu 13 maja 2021 r., do której odniesie się w ciągu 7 dni od jej otrzymania. Nadto skarżąca oświadczyła, iż nie wyraża zgody na wniosek W. B. z dnia 15 marca 2021 r., na podstawie którego w dniu 22 marca 2021 r. wszczęto postępowanie, ponieważ nie odpowiada on ustaleniom rodzinnym; nie wyraża zgody na wniosek strony, na podstawie którego wszczęto postępowanie w dniu 19 marca 2021 roku, ponieważ nie zna treści tego wniosku; nadto również poinformowała, że o toczącym się postępowaniu nie zostały zawiadomione wszystkie osoby uprawnione do działania w charakterze strony, które powinien zgłosić W. B., m.in.: dzieci A. S. - syna M. S. z d. B., dzieci J. W. z d. B.: W. F., Z. W., M. W., S. W., R. W., T. z d. W., dzieci B. B. m. in. A. K. z d. B.

W dniu 21 lipca 2021 r. do PIS wpłynęło zażalenie wniesione przez skarżącą na postanowienie PIS z dnia 21 czerwca 2021 r. W uzasadnieniu skarżąca podniosła, iż zaskarżone postanowienie jest przedwczesnym, ponieważ nie został ustalony krąg osób uprawnionych do działania w charakterze strony na podstawie art. 28 k.p.a. Wnioskodawca W. B. pod rygorem odpowiedzialności karnej fałszywie oświadczył, że uprawnionymi do bycia stroną są tylko osoby wymienione w jego wniosku z dnia 15 marca 2021 r.: I. Z., B. K., J. K., A. K., Z. A., C. G., W. B., J. R., B. B., H. M., G. P., M. C. Wnioskodawcy wiadomo, że uprawnionych łącznie jest znacznie więcej, w sumie około 30 osób. Skarżąca wskazała, iż do niej wnioskodawca nie zwracał się w tej sprawie, lecz to ona jeszcze w roku 2019 zwracała się do jego matki (pisemnie i telefonicznie) oraz do niego w roku 2020 (pisemnie i telefonicznie). Wnioskodawca pominął celowo pozostałych uczestników postępowania, ponieważ uważa, że nie mają żadnych uprawnień, tak samo jak w postępowaniach spadkowych po spadkodawcach.

Skarżąca podkreśliła, iż w pismach z dnia 20 maja 2021 r. i z dnia 21 czerwca 2021 r. wskazała znanych jej uczestników postępowania, którzy zostali pominięci we wniosku przez W. B.: J. B. brat G. P.; dzieci M. S. z d. B. - uznani za stronę postępowania przez Powiatowego Inspektora Sanitarnego; dzieci A. S. - syna M. S. z d. B. - nie uznane za stronę postępowania przez Powiatowego Inspektora Sanitarnego; dzieci J. W. z d. B.: W. F. z d. W. - nie uznana przez Powiatowego Inspektora Sanitarnego za stronę postępowania; Z. W. - nie uznany za stronę postępowania przez Powiatowego Inspektora Sanitarnego . A. K. z d. W. nie wyraża zgody na ekshumację S. B., J. B. oraz A. B. - uznana przez Powiatowego Inspektora Sanitarnego za stronę postępowania; M. W. - nie uznany za stronę postępowania przez Powiatowego Inspektora Sanitarnego; S. W. - nie uznany za stronę postępowania przez Powiatowego Inspektora Sanitarnego; R. W. - nie uznany za stronę postępowania przez Powiatowego Inspektora Sanitarnego; T. z d. W. - nie uznana za stronę postępowania przez Powiatowego Inspektora Sanitarnego; za wyjątkiem Z. A. z d. W.; dzieci B. B. m.in. A. K. z d. B - nie uznane za stronę postępowania przez Powiatowego Inspektora Sanitarnego; córka S. B., K. S. z d. B. - nie wyraża zgody na ekshumację S. B., J. B. oraz A. B. - uznana przez Powiatowego Inspektora Sanitarnego za stronę postępowania.

Skarżąca oświadczyła, że w nadal nie wyraża zgody o ekshumację S. B. urodzonej 20 kwietnia 1885 r., a zmarłej dnia 28 marca 1967 r., pochowanej na cmentarzu w P, na wniosek W. B. z dnia 15 marca 2021 r., ponieważ wniosek nie obejmuje ekshumacji: dziadka J. B. urodzonego dnia [...] 1886 r., zmarłego dnia 18 lutego 1959 r., stryja A. B. urodzonego dnia [...] 1927 r., zmarłego dnia 13 września 1987 r. Wg ustaleń pomiędzy matką W. B., A. B., a ojcem skarżącej S. B. i siostrą ojca G. K. z d. B. oraz siostrą ojca J. W. z d. B., A. B. zobowiązała się do wymurowania grobowca, wybudowania pomnika oraz bieżącej dbałości o groby, w zamian za udziały spadkowe w nieruchomości w W B (B), którymi dysponowała i czerpała korzyści od ponad pół wieku do śmierci w dniu 23 marca 2020 r, i dalszym ciągu są w posiadaniu jej dzieci W. B. i jego sióstr. Skarżąca podniosła, że w związku z niewykonaniem zobowiązania przez A. B., upływ czasu spowodował, że aktualnie spadkobiercy: W. B., J. R., M. C. zobowiązani są nie do wymurowania wspólnego grobowca dla S. B., J. B. i A. B., złożenia w grobowcu wszystkich ich ekshumowanych szczątków oraz wybudowania pomnika oraz poniesienia wszelkich kosztów z tym związanych. Skarżąca wskazała, że tylko pod takimi warunkami wyrazi zgodę, po przedstawieniu przez W. B. kosztorysu robót, oraz zobowiązania W. B. do pokrycia wszelkich kosztów.

Ponadto skarżąca wskazała, iż wnioskodawca W. B., fałszywie oświadczył w uzasadnieniu wniosku pod rygorem odpowiedzialności karnej, że powodem ekshumacji jest połączenie dwóch grobów w jeden, co ułatwić ma jego obsługę i utrzymanie przez rodzinę. Faktycznie wnioskodawca oraz I. Z., C. G. i G. P., dokonali ustaleń tylko w sprawie ekshumacji szczątków S. B. i zakopania ich w grobie ziemnym, w którym znajdują się szczątki J. B. i A. B., oraz zalania grobu ziemnego cementem.

Dodatkowo w swoim zażaleniu skarżąca wskazała, iż w stanie faktycznym i prawnym postępowania, nie było podstaw do zawieszenia postępowania z urzędu.

K. S. zaskarżyła postanowienie PIS z dnia [...] 2021 r. i wniosła o jego uchylenie i umorzenie postępowania.

Po zapoznaniu się ze zgromadzonym materiałem dowodowym, Wojewódzki Inspektor Sanitarny stwierdził, że ocena przeprowadzonego postępowania oraz stanowisko PIS dają podstawy do uchylenia zaskarżonego postanowienia.

Zgodnie z treścią art. 15 ustawy o cmentarzach i chowaniu zmarłych, ekshumacja zwłok i szczątków, może być dokonana na umotywowaną prośbę osób uprawnionych do pochowania zwłok, za zezwoleniem właściwego inspektora sanitarnego. Wymagane uzasadnienie wniosku w sprawie wydania zezwolenia na ekshumację oraz określenie w art. 10 ww. ustawy zamkniętego kręgu osób uprawnionych do występowania z wnioskami o ekshumację, jest logiczną konsekwencją intencji ustawodawcy, który regulując sposób postępowania w zakresie ekshumowania zwłok i szczątków wziął pod uwagę, iż zarówno prawo do pochówku jak i prawo do ekshumacji należy do prawnie chronionych podmiotowych praw osobistych, w rozumieniu art. 23 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1740 z późn. zm., dalej k.c.). Osobami uprawnionymi do pochowania zwłok w świetle art. 10 ust. 1 ustawy o cmentarzach i chowaniu zmarłych, są członkowie najbliższej pozostałej rodziny osoby zmarłej, a mianowicie: małżonek, krewni zstępni, krewni wstępni, krewni boczni do 4 stopnia pokrewieństwa, powinowaci w linii prostej do l stopnia.

Organ podniósł, że prawo pochowania zwłok osoby zmarłej, wraz z prawem do ekshumacji oraz pamięć o niej, stanowi bowiem dobro osobiste, chronione przepisami prawa cywilnego (art. 23 i 24 kodeksu cywilnego), a do ochrony dóbr osobistych powołany jest sąd powszechny cywilny.

Mając zatem na uwadze powyższe, przy rozpoznaniu sprawy dotyczącej ekshumacji zwłok i szczątków, sprawą pierwszoplanową jest ustalenie osób upoważnionych do decydowania w powyższej sprawie. W rozpatrywanej sprawie organ I instancji, pomimo posiadanej wiedzy o dalszych osobach uprawnionych do ekshumacji (choć niewskazanych na tym etapie postępowania imiennie), nie przeprowadził postępowania w tym zakresie i w jego wyniku nie powiadomił wszystkich stron postępowania o podjętym rozstrzygnięciu. Należy podkreślić, że zgodnie z art. 10 § 1 k.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania.

Spór natomiast pomiędzy osobami, którym przysługuje prawo pochowania zwłok i prawo ekshumacji wynikające z art. 15 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 10 ust. 1 ustawy o cmentarzach i chowaniu zmarłych, nie może zostać rozstrzygnięty w postępowaniu administracyjnym, bowiem prawo pochowania zwłok osoby zmarłej, wraz z prawem do ekshumacji oraz pamięć o niej, stanowi dobro osobiste chronione przepisami prawa cywilnego tj. art. 23 i 24 kodeksu cywilnego, a do ochrony dóbr osobistych powołany jest sąd powszechny cywilny. Zgodnie z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., organ prowadzący postępowanie winien zawiesić je, w przypadku gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd.

Przyczynę zawieszenia postępowania w przedmiotowej sprawie stanowił fakt, iż pomiędzy wskazanymi przez wnioskodawcę osobami uprawnionymi do ekshumacji szczątków S. B., tj. samym wnioskodawcą W. B. (wnukiem zmarłej) oraz K. S. (wnuczką zmarłej) i A. K. (wnuczką zmarłej), zaistniał spór w kwestii dokonania ekshumacji ww. szczątków. Skarżąca dwukrotnie (w pismach z dnia 20 maja oraz 21 czerwca 2021 r.), wyraziła brak zgody na przeprowadzenie ekshumacji szczątków ww. osób. Nie jest natomiast znane stanowisko w kwestii ekshumacji szczątków S. B. pozostałych stron postępowania.

Wydanie decyzji przez organ I instancji, w sytuacji kiedy nawet jedna ze stron postępowania wyraża sprzeciw, pomimo nieustalenia wszystkich uprawnionych do dokonania ekshumacji, byłoby przedwczesne.

W przedmiotowej sprawie organ I instancji winien zatem w pierwszej kolejności prawidłowo ustalić krąg osób uprawnionych do ekshumacji szczątków S. B., a następnie, w przypadku braku zgody wszystkich osób uprawnionych, zawiesić postępowanie do czasu rozstrzygnięcia przez sąd powszechny cywilny, zaistniałego sporu pomiędzy uprawnionymi do ekshumacji. Zaistniały spór pomiędzy osobami uprawnionymi do pochówku i ekshumacji, stanowi bowiem zagadnienie wstępne, a rozstrzygnięcie tego sporu przez sąd powszechny jest kluczowym, istotnym zagadnieniem w postępowaniu o przeprowadzeniu ekshumacji na wniosek wszystkich uprawnionych osób. Przeprowadzenie postępowania w takim zakresie ma istotne znaczenie z punktu widzenia rozstrzygnięcia organu.

Na powyższe postanowienie, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynęła skarga K. S. (zatytułowana sprzeciw). Skarżąca wniosła o uchylenie postanowienia organu II instancji i I instancji oraz umorzenie postępowania, ewentualnie o stwierdzenie nieważności postanowienia organu II instancji i I instancji oraz o stwierdzenie wydania postanowienia z naruszeniem prawa w zw. z przepisami k.p.a. i innymi przepisami.

Ponadto wniosła o sprostowanie w postępowaniu I i II instancji: nazwiska " I. Z." na "I. Z." miejscowości "B" na "W B", a nadto nazwiska "H. M." na "H. M.".

Zdaniem skarżącej, organ II Instancji w postanowieniu z dnia 26 sierpnia 2021 r. zawarł nieprawdziwe informacje. Skarżąca podkreśliła, że plan I. i S. Z. w uzgodnieniu z C. G., W. B. i G. P., zakłada tylko ekshumację babci S. B. i zakopanie urny ze szczątkami w ziemnym grobie rodzinnym, w którym znajdują się szczątki dziadka J. B. i stryja A. B. oraz zabetonowanie trwałej obwódki grobu, urządzonej kosztem jej ojca S. B. i kuzynki H. M. Informacje uzyskała od kuzynostwa. Uzgodnienia rodzinne były takie, aby wymurować grobowiec rodzinny i złożyć szczątki S. B., J. B., A. B. O tym wiadomo wszystkim uprawnionym. Od ponad pół wieku sprawa nie została załatwiona w ten sposób przez rodzinę B. W ocenie skarżącej, postanowienie organu I instancji oraz organu II instancji zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa - art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 27 k.p.a. w zw. z art. 24 § 1 pkt 1 k.p.a., w zw. z art. 26 § 2 k.p.a. w zw. z art. 10 ust. 1 oraz art. 15 ustawy o cmentarzach i chowaniu zmarłych.

Skarżąca podniosła, że gdy W. B. zobowiąże się na swój koszt do wymurowania grobowca rodzinnego i złożenia w nim ekshumowanych szczątków: S. B., J. B., A. B., wyrazi ona zgodę na taką propozycję, pod warunkiem wyrażenia zgody na przekazanie udziału spadkowego jej ojca S. B. na rzecz W. B. i jego sióstr J. R. i M. C.

W odpowiedzi organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując zajęte w sprawie stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019 r. poz. 2167) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy bądź przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także stosują środki określone w ustawie. Sąd administracyjny, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a.

Zdaniem Sądu skarga nie jest uzasadniona.

Zgodnie z art. 10 ust. 1 ustawy o cmentarzach i chowaniu zmarłych prawo pochowania zwłok ludzkich ma najbliższa pozostała rodzina osoby zmarłej, a mianowicie:

1) pozostały małżonek(ka);

2) krewni zstępni;

3) krewni wstępni;

4) krewni boczni do 4 stopnia pokrewieństwa;

5) powinowaci w linii prostej do 1 stopnia.

Prawo pochowania zwłok osób wojskowych, zmarłych w czynnej służbie wojskowej, przysługuje właściwym organom wojskowym w myśl przepisów wojskowych. Prawo pochowania zwłok osób zasłużonych wobec Państwa i społeczeństwa, przysługuje organom państwowym, instytucjom i organizacjom społecznym. Prawo pochowania zwłok przysługuje również osobom, które dobrowolnie do tego się zobowiążą.

Następnie z art. 15 ust. 1 ustawy o cmentarzach i chowaniu zmarłych wynika, że ekshumacja zwłok i szczątków może być dokonana:

1) na umotywowaną prośbę osób uprawnionych do pochowania zwłok za zezwoleniem właściwego inspektora sanitarnego;

2) na zarządzenie prokuratora lub sądu;

3) na podstawie decyzji właściwego inspektora sanitarnego w razie zajęcia terenu cmentarza na inny cel.

W myśl art. 61 § 1 k.p.a. postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu.

W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazano, że "ustawodawca nie pozostawia bowiem wątpliwości co do tego, że ekshumacja zwłok może być dokonana na umotywowaną prośbę osób uprawnionych do pochowania zwłok (por. art. 15 ust. 1 pkt 1 u.c.c.z.). Krąg tych osób został zaś wskazany w art. 10 ust. 1 u.c.c.z." (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 21 lutego 2018 r., sygn. IV SA/Gl 1150/17, LEX nr 2464978).

Pomiędzy osobami, które powołują się na uprawnienie do pochowania zwłok, może powstać spór cywilnoprawny, jak w niniejszej sprawie, odnośnie tego, komu to uprawnienie przysługuje, który to spór może zostać rozstrzygnięty wyłącznie przez właściwy sąd powszechny cywilny, nie może być rozstrzygnięty przez organ administracyjny. W przypadku gdy spór ten zostanie rozstrzygnięty na korzyść osoby uprawnionej, to osoba ta, dysponując prawomocnym wyrokiem sądu powszechnego, będzie uprawniona do pochowania zwłok. W orzecznictwie sądów powszechnych istnieje rozbieżność poglądów odnośnie tego, w oparciu o jakie kryteria należy przyjmować pierwszeństwo w zakresie uprawnienia do pochowania zwłok. W orzecznictwie Sądu Najwyższego wskazano, że "możliwość pojawienia się sprzeczności między dobrami osobistymi osób bliskich zmarłego sprawia, że konieczne staje się znalezienie kryteriów ich usuwania, co z reguły oznacza konieczność określenia pierwszeństwa dóbr jednych osób w stosunku do drugich. W odniesieniu do uprawnienia do pochowania zmarłego wyrażony został pogląd, zgodnie z którym o pierwszeństwie tym decyduje art. 10 ust. 1 u.c.ch.z., który ustala kolejność osób uprawnionych do pochowania zwłok, przy czym prawo pochowania zwłok danej osoby przysługuje osobie wymienionej w dalszej kolejności (np. krewnym w linii bocznej) dopiero wtedy, gdy brak jest osoby wymienionej w bliższej kolejności albo gdy osoba ta prawa tego nie chce lub nie może wykonać (zob. wyr. SN z 25 września 1972 r. II CR 353/72, OSNC 1973, Nr 6, poz. 109; podobnie wyr. SN z 11 listopada 1976 r. II CR 415/76). Z drugiej strony, w orzecznictwie reprezentowane jest także stanowisko, zgodnie z którym wymieniony przepis nie zastrzega na rzecz pewnych osób prawa pochowania zwłok z pierwszeństwem przed prawem innych osób, a stanowi jedynie o tym, komu przysługuje prawo (wyr. SN z 7 czerwca 1966 r., I CR 346/65). Zgodnie z innym poglądem kolejność określona w art. 10 ust. 1 u.c.ch.z. ma pewne znaczenie, jednak okoliczności faktyczne sprawy, a w szczególności relacje zmarłego przed śmiercią z poszczególnymi osobami wymienionymi w tym przepisie, a także wyrażona przez niego wola co do miejsca i rodzaju pochówku mogą przemawiać za przyznaniem pierwszeństwa prawom innym członków rodziny niż ci, którzy zostali wymienieni w przepisie w pierwszej kolejności (zob. wyr. SN z 23 maja 1975 r., II CR 193/75)." (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 listopada 2020 r. sygn. II CSK 30/19, LEX nr 3082395). Jak już powyżej wskazano, do rozstrzygnięcia tego rodzaju sporu jest właściwy wyłącznie sąd powszechny. W orzecznictwie Sądu Najwyższego wskazano, że w pewnych przypadkach prawo do pochowania przez osobę z kręgu najbliższej rodziny może w ogóle nie powstać. Przykładowo Sąd Najwyższy uznał, że prawo to nie powstało na rzecz córki zmarłej (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 maja 1982 r., sygn. IV CR 171/82, OSNC 1983/1/12). Z powyższych uwag wynika, że ocena komu przysługuje prawo do pochowania zwłok, czy prawo to w ogóle powstało na rzecz konkretnie wskazanej osoby, a także jak kształtuje się zagadnienie pierwszeństwa w wykonywaniu tego prawa, winna być dokonywana w każdym przypadku odrębnie.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego wskazano także: "co się tyczy zakresu prawa do pochowania, to już sama możliwość ekshumacji usprawiedliwia wniosek, że prawo do pochowania nie wygasa z momentem pochowania zwłok. Dlatego też zakres tego prawa obejmuje również domaganie się ekshumacji w celu pochowania zwłok w innym stosownym miejscu. Z tego, co powiedziano wyżej, wynika, że prawo do pochowania stanowi jedno z praw podmiotowych osobistych w rozumieniu art. 11 p.o.p.c." (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 13 stycznia 1965 r., sygn. I CR 464/64, OSNC 1965/10/171).

W orzecznictwie Sądu Najwyższego wskazano ponadto, że prawo do grobu może występować w pełnym zakresie, bądź też być ograniczone do pewnych tylko czynności (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17 lutego 2016 r. sygn. III CSK 84/15, LEX nr 1992040). Sąd Najwyższy wielokrotnie wskazywał, że ekshumacja winna mieć miejsce wyjątkowo. Przykładowo Sąd ten wyraził pogląd, że "Sąd Najwyższy konsekwentnie dąży do maksymalnego ograniczenia stosowania tego środka jako ochrony dóbr osobistych, w imię dobra co najmniej równorzędnego jakim jest niezakłócanie spokoju osób zmarłych oraz ich najbliższych, dla których ekshumacja stanowi niewątpliwie przeżycie wyjątkowo traumatyczne. Ekshumacja może być zatem orzeczona tylko wtedy, gdy szczególne względy ochrony dóbr osobistych za tym przemawiają, regułą jest bowiem, że powinna zwyciężyć zasada niezakłócania spokoju zmarłych w zetknięciu z brakiem zgody osoby uprawnionej na pochowanie określonych zwłok (porównaj między innymi wyroki Sądu Najwyższego z dnia 16 czerwca 1998 r. I CKN 729/97 i z dnia 29 stycznia 2003 r. I CKN 1453/00, nie publ.)" (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17 lutego 2016 r. sygn. III CSK 84/15, LEX nr 1992040).

Zatem spór między osobami, którym przysługuje prawo pochowania zwłok i prawo ekshumacji nie może być rozstrzygnięty w postępowaniu administracyjnym. Prawo osobiste do zmiany miejsca spoczywania zwłok jest prawem wspólnym wszystkich żyjących członków najbliższej rodziny zmarłego. Z istoty tej wspólności wynika, że do ekshumacji wymagana jest zgoda wszystkich uprawnionych (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 kwietnia 1966 r., sygn. II CR 106/66, LEX nr 5977). W wypadku sporu między osobami, którym przysługuje prawo ekshumacji, osoba uprawniona do niej, może zatem skutecznie domagać się zobowiązania innej osoby uprawnionej do złożenia stosownego oświadczenia woli w postępowaniu przed właściwym sądem powszechnym cywilnym (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 18 czerwca 2018 r., sygn. I ACa 234/18, Lex 2567669). Konieczność rozstrzygnięcia przez sąd powszechny cywilny, sporu co do wyrażenia zgody na ekshumację, jest zagadnieniem wstępnym uzasadniającym zawieszenie postepowania w sprawie ekshumacji. W sytuacji bowiem, gdy w postępowaniu dotyczącym ekshumacji zwłok, wystąpiły rozbieżne stanowiska prezentowane przez uprawnione osoby, to organ prowadzący postępowanie, powinien na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. zawiesić postępowanie, gdyż rozstrzygnięcie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez sąd powszechny w sprawie z powództwa o zobowiązanie do złożenia stosownego oświadczenia woli.

Sąd wskazuje jednak, że w niniejszej sprawie, organ II instancji prawidłowo uznał, że przed zawieszeniem postępowania, organ I instancji winien ustalić wszystkie strony postępowania, a zatem zgodnie z art. 28 k.p.a., każdego, czyjego interesu prawnego dotyczy postępowanie. Ustalenie stron postępowania jest jednym z podstawowych obowiązków organu, będącym realizacją normy, nakazującej organowi stanie na straży praworządności i uwzględnianie interesu społecznego i słusznego interesu obywateli (art. 7 k.p.a.). Jedynie ustalając krąg podmiotów legitymujących się interesem prawnym, organ może zapewnić stronom czynny udział w na każdym etapie postępowania (art. 10 k.p.a.). Każda sprawa administracyjna musi być rozpoznana wnikliwie, z poszanowaniem zasady prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.), zgodnie z którą, w toku postępowania, organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron, podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lipca 2018 r., sygn. II OSK 630/18, opubl. w CBOSA oraz B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, C.H.Beck 2021, s. 332-333).

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę jako bezzasadną.