Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 11/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2019-04-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 33 par. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2018 poz 1314
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Tyszkiewicz-Ziętek, Sędziowie WSA Agata Ćwik-Bury, Wojciech Gapiński (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 10 kwietnia 2019 r. sprawy ze skargi A Sp. z o.o. w R. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.


UZASADNIENIE

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej - organ odwoławczy, DIAS) postanowieniem z dnia [...] r. nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 1257 z późn. zm - dalej k.p.a.) oraz art. 17 § 1, art. 18, art. 23 § 1 i § 4 pkt 1 oraz art. 34 § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1314 z późn. zm. - dalej u.p.e.a.), po rozpoznaniu zażalenia wniesionego przez A Sp. z o.o. w R. (dalej – Spółka, Skarżąca, Zobowiązana), utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. (dalej – organ I instancji, organ egzekucyjny) z dnia [...] r. nr [...] uznające za uzasadniony zarzut nieistnienia obowiązku uiszczenia zaległości głównej w zakresie przekraczającym kwotę [...] zł tytułu opłaty za I kwartał 2015 r.

Przedmiotowe postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Prezes Urzędu Komunikacji Elektronicznej (dalej – wierzyciel), działając jako wierzyciel, wystawił w dniu [...] r. tytuł wykonawczy o nr [...], na podstawie którego dochodzi od zobowiązanej Spółki należności za I kwartał 2015 r. z tytułu opłaty za prawo do dysponowania częstotliwością.

Tytuł ten został przekazany do organu egzekucyjnego, który w dniu 22 czerwca 2017 r. nadal mu klauzulę o skierowaniu do egzekucji. Następnie odpis tytułu wykonawczego wraz z zawiadomieniem z dnia [...] r. o nr [...] o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w B S.A. doręczono Spółce w dniu 28 czerwca 2017 r., a bankowi za pośrednictwem systemu OGNIVO w dniu 23 czerwca 2017 r.

Pismem z dnia 4 lipca 2017 r. pełnomocnik Spółki wniósł zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej wskazując na naruszenie art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a., tj. nieistnienie obowiązku uiszczenia odpłatności wskazanej w tytule wykonawczym z dnia [...] r. nr [...].

Postanowieniem z dnia [...] r. organ egzekucyjny zawiesił postępowanie egzekucyjne do czasu wydania ostatecznego postanowienia w przedmiocie zarzutu (art. 35 § 1 u.p.e.a.).

Następnie pismem z dnia 14 lipca 2017 r. organ egzekucyjny przekazał zarzuty wierzycielowi, celem zajęcia stanowiska w przedmiocie zarzutów złożonych przez pełnomocnika Spółki.

Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] organ egzekucyjny uchylił zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w B S.A. dotyczące Spółki.

Wierzyciel postanowieniem z dnia [...] r. nr [...], wydanym w oparciu o art. 34 u.p.e.a., uznał za niezasadny zarzut nieistnienia obowiązku objętego tytułem wykonawczym z dnia [...] r. nr [...]. W uzasadnieniu wyjaśniono, że przedmiotowy tytuł wykonawczy obejmuje należność z tytułu opłaty za prawo do dysponowania częstotliwością za I kwartał 2015 r. na podstawie pozwolenia radiowego nr [...], które zostało uchylone z dniem doręczenia decyzji Prezesa UKE nr [...] z dnia [...] r. Decyzja ta została doręczona Spółce w dniu 25 marca 2015 r. Dalej wierzyciel wskazał, iż w dniu [...] r. zostało wydane pozwolenie radiowe nr [...], które zostało doręczone Spółce w dniu 25 marca 2015 r. Następnie to pozwolenie zostało unieważnione przez Prezesa UKE decyzją z dnia [...] r. W dniu [...] r. wydane zostało również pozwolenie radiowe nr [...], które zgodnie z pkt 3 nadawało Spółce uprawnienie do wykorzystania częstotliwości od dnia doręczenia tej decyzji, tj. 25 października 2016 r.

Dalej w uzasadnieniu wierzyciel wskazał, iż Spółka dokonała wpłaty w dniu 9 czerwca 2015 r. która została rozliczona częściowo, tj. w kwocie [...] zł na poczet należności za I kwartał 2015 r., co przy uwzględnieniu prawidłowej wysokości należności za prawo do dysponowania częstotliwością na podstawie pozwolenia radiowego nr [...] za I kwartał 2015 r. w kwocie [...] zł skutkował pomniejszeniem jej do kwoty [...] zł. Z tego powodu należność wskazana w tytule wykonawczym tj. [...] zł, faktycznie powinna wynosić [...] zł.

Na powyższe postanowienie Spółka złożyła zażalenie, po rozpoznaniu którego Prezes UKE postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] uchylił własne postanowienie z dnia [...] r. w części, w której uznał za nieuzasadniony zarzut nieistnienia obowiązku uiszczenia zaległości z tytułu opłaty za I kwartał 2015 r. za prawo do wykorzystania częstotliwości na podstawie pozwolenia radiowego nr [...] z dnia [...] r. i orzekając w tym zakresie co do istoty sprawy uznał za uzasadniony zarzut nieistnienia obowiązku uiszczenia zaległości głównej w zakresie przekraczającym kwotę [...] zł z tytułu opłaty za I kwartał 2015 r.

W dniu [...] r. organ egzekucyjny wydał postanowienie, w którym postanowił uznać za uzasadniony zarzut nieistnienia obowiązku uiszczenia zaległości głównej w zakresie przekraczającym kwotę [...] zł z tytułu opłaty za I kwartał 2015 r.

Pismem z dnia 12 września 2018 r. pełnomocnik Spółki wniósł zażalenie na postanowienie organu egzekucyjnego z dnia [...] r. zarzucając:

1) błędne ustalenia faktyczne, które stały się podstawą wydania zaskarżonego postanowienia - co miało istotny wpływ na wynik sprawy;

2) niezastosowanie przepisu art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 k.p.a., co miało istotny wpływ na wynik sprawy;

3) naruszenie przepisu art. 124 § 1 k.p.a. - poprzez brak rozstrzygnięcia całości zarzutów zobowiązanej.

W motywach zażalenia Spółka wyjaśniła, że uiszczała należne opłaty z tytułu pozwolenia radiowego nr [...]. Z tego też względu, jej zdaniem, wierzytelność nie istnieje lub jest zdecydowanie niższa od tej określonej w tytule wykonawczym.

Pełnomocnik Spółki zwrócił również uwagę, że wierzyciel w piśmie z dnia 31 sierpnia 2018 r. przyznał, że Spółka ma nadpłatę w postaci nierozliczonych wpłat za lata 2015-2018 w wysokości [...] zł. W tej sytuacji, zdaniem pełnomocnika, skoro wpłaty były dokonywane już w 2015 r., to winny być niezwłocznie zaliczane przez wierzyciela na poszczególne płatności, a w przypadku zaniechania zaliczenia wpłat to wierzyciel jest odpowiedzialny za powstałe odsetki. W związku z tym pełnomocnik Spółki wniósł o wystąpienie do wierzyciela z żądaniem wskazania terminu w jakim powinny być rozksięgowane wspomniane wpłaty, a także o umorzenie odsetek od zaległych opłat przypadających po dniu, w którym winno nastąpić owo rozksięgowanie wpłat.

Pełnomocnik Spółki podniósł, że UKE w pozwoleniu radiowym nr [...] przypisał od 1 stycznia 2014 r. kanały i zakres terytorialny pozwolenia w sposób arbitralny, tj. bez wniosku skarżącej. Zwrócono również uwagę na oświadczenie Spółki z dnia 8 września 2016 r., w którym wskazano, że częstotliwości wykorzystywane są tylko na pewnym obszarze województwa [...] i województwa [...]. Obszar ten jest zgodny z pozwoleniem radiowym wydanym dnia [...] r., który odpowiada zasięgowi terytorialnemu użytkowania częstotliwości w 2014 r. i 2015 r., jak i wcześniej. W ocenie pełnomocnika, potwierdza to decyzja UKE z dnia [...] r., którą stwierdzono nieważność pozwolenia radiowego z dnia [...] r. nr [...], jako wydanego niezgodnie z wnioskiem. Pozwolenie radiowe ([...]) zastąpiło pozwolenie, które stanowi podstawę do naliczania opłaty w tytule wykonawczym nr [...] oraz [...], zaskarżonym w niniejszym postępowaniu. W tej sytuacji, w ocenie pełnomocnika, od 1 stycznia 2014 r. wierzyciel naliczał opłaty niezgodnie z zakresem obszarowym zestawieniem kanałów i trwało to do dnia [...] r. Od daty tej ([...] r.) wierzyciel decyzją z dnia [...] r. na wniosek Spółki skorygował zakresy obszarowe. Korekta obszarów nie objęła okresu od dnia 1 stycznia 2014 r. do dnia 16 marca 2015 r., co spowodowało, że wierzyciel w sposób arbitralny określił gminy i powiaty, za które Spółka ma uiszczać opłaty za dysponowanie częstotliwościami.

W zażaleniu odnotowano także, że wysokość opłat nie wynika z treści samych pozwoleń radiowych. Kalkulator wyliczenia opłat został zamieszczony na stronie internetowej UKE dopiero w czerwcu 2014 r., a tym samym brak było możliwości jej wyliczenia za okres wcześniejszy.

Powyższe działania wierzyciela, w ocenie pełnomocnika, naruszają art. 7 i art. 8 k.p.a. Dodatkowo zarzucono wierzycielowi zaniechanie wezwania Skarżącej do wskazania na jakich terenach województwa [...] i z jakich częstotliwości korzystała. Tym samym nie doszło do ustalenia rzeczywistego stanu faktycznego.

Wyjaśniając zarzut naruszenia art. 124 § 1 k.p.a. przytoczono jego treść oraz stanowisko doktryny, iż "Rozstrzygnięcie, niezależnie od tego, czy jest pozytywne, czy negatywne, powinno jednoznacznie rozstrzygać zawarte w treści postanowienia zagadnienia. Nie można bowiem domniemywać treści rozstrzygnięcia, ani wywodzić go z brzmienia uzasadnienia, gdyż określa ono sferę uprawnień bądź obowiązków adresata postanowienia (zob. komentarz do art. 124 KPA, Nb 26-31)" [tak: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, red. prof. zw. dr hab. Marek Wierzbowski, red. prof. dr hab. Aleksandra Wiktorowska, rok 2014, wydanie 11].

Końcowo wskazano, że zarzuty wniesiono co do całych tytułów wykonawczych nr: [...] i [...]. Tymczasem zaskarżone postanowienie odnosi się jedynie do części kwot i kwartałów w nich wymienionych. Nieznane jest zatem stanowisko organu egzekucyjnego w pozostałym zakresie.

Organ odwoławczy postanowieniem z dnia [...] r. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji z dnia [...] r.

Po przywołaniu uregulowań znajdujących zastosowanie w sprawie wskazano, iż podstawy prawne zarzutów wymienione w art. 33 § 1 u.p.e.a. mają różnorodny charakter, gdyż wnoszący zarzuty może m.in. kwestionować dopuszczalność egzekucji lub zastosowanego środka egzekucyjnego ze względów formalnych lub merytorycznych, zarzucać wierzycielowi lub organowi egzekucyjnemu istotne uchybienia proceduralne, czy też podawać w wątpliwość celowość wszczęcia egzekucji lub zastosowania danego środka egzekucyjnego. Jak zauważył organ odwoławczy, zarzuty są pierwszym środkiem ochrony interesów zobowiązanego w toczącym się postępowaniu egzekucyjnym.

Następnie wyjaśniono, że organ egzekucyjny stosownie do art. 34 § 1 u.p.e.a. uzyskał stanowisko wierzyciela w kwestii zarzutów Spółki opartych na art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. Dodano również, że stanowisko to jest wiążące dla organu egzekucyjnego. Ponieważ organ egzekucyjny w pełni uwzględnił stanowisko Prezesa UKE, DIAS uznał, że rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne jest prawidłowe.

Ponadto DIAS wskazał, iż wierzyciel wyjaśnił, iż tytuł wykonawczy z dnia [...] r. nr [...] obejmował należność z tytułu opłaty za prawo do dysponowania częstotliwością za I kwartał 2015 r. na podstawie pozwolenia radiowego nr [...], które zostało uchylone z dniem doręczenia decyzji Prezesa UKE nr [...] z dnia [...] r. Decyzja ta została doręczona Spółce w dniu 25 marca 2015 r. Dalej wierzyciel wskazał, iż w dniu [...] r. zostało wydane pozwolenie radiowe nr [...], które zostało doręczone Skarżącej w dniu 25 marca 2015 r. Następnie to pozwolenie zostało unieważnione przez Prezesa UKE decyzją z dnia [...] r. W dniu [...] r. wydane zostało również pozwolenie radiowe nr [...], które zgodnie z zapisem w pkt 3 nadawało Spółce uprawnienie do wykorzystania częstotliwości od dnia doręczenia tej decyzji, tj. od dnia 25 października 2016 r.

Organ odwoławczy zauważył, że wierzyciel wskazał, iż Spółka dokonała wpłaty w dniu 9 czerwca 2015 r., która została rozliczona częściowo, tj. w kwocie [...] zł na poczet należności za I kwartał 2015 r., co przy uwzględnieniu prawidłowej wysokości należności za prawo do dysponowania częstotliwością na podstawie pozwolenia radiowego nr [...] za I kwartał 2015 r. w kwocie [...] zł skutkował pomniejszeniem jej do kwoty [...] zł. Z tego powodu należność wskazana w tytule wykonawczym, tj. [...] zł, faktycznie powinna wynosić [...] zł. Dlatego też Prezes UKE za uzasadniony zarzut nieistnienia obowiązku uiszczenia zaległości głównej w zakresie przekraczającym kwotę [...] zł z tytułu opłaty za I kwartał 2015 r. z uwagi na dokonane zaliczenia kwot z wpłaty dokonanej przez Spółkę w dniu 9 czerwca 2015 r. Zauważono ponadto, iż wierzyciel pismem z dnia 31 sierpnia 2018 r. nr [...] dokonał aktualizacji tytułu wykonawczego nr [...] ograniczając kwotę należności głównej za I kwartał 2015 r. do kwoty [...] zł.

Odnosząc się do zarzutów zażalenia organ odwoławczy podniósł, iż nie jest organem nadzoru nad Prezesem UKE, a jedynie organem II instancji w stosunku do organu egzekucyjnego, a tym samym nie ma możliwości ingerencji w rozliczenia pomiędzy Spółką, a wierzycielem. Ponadto podkreślił, że na wierzycielu ciąży obowiązek wskazania zarówno wysokości dochodzonych należności oraz podstawy jej dochodzenia. W przedmiotowej sprawie wierzyciel w swoim stanowisku wskazał, jaka jest wysokość zaległości za poszczególne okresy. Zauważył również, że stanowisko wierzyciela jest wiążące dla organu egzekucyjnego, co uniemożliwia ingerowanie w wysokość dochodzonej zaległości.

W skardze z dnia 29 listopada 2018 r., złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, pełnomocnik Zobowiązanej zaskarżył w całości postanowienie organu odwoławczego, podnosząc:

1) niezastosowanie art. 7, art. 8, art. 11 i art. 77 k.p.a. co miało istotny wpływ na wynik postępowania,

2) niezastosowanie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w odniesieniu do postanowienia nr [...].

Wobec tych zarzutów pełnomocnik Spółki wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Ponadto w skardze zawarto żądanie przedstawienia przez Sąd pytania prawnego Trybunałowi Konstytucyjnemu co do zgodności sposobu ustalania opłat za prawo do dysponowania częstotliwościami z art. 217 Konstytucji RP, w szczególności ze względu na fakt, że wysokość tych opłat nie jest w żaden formalny sposób wskazywana (nie wynikają one wprost z przepisów prawa, ani też nie ma o nich informacji w pozwoleniu radiowym), a o ich wysokości podmioty dowiadują się z wezwania do zapłaty kierowanego przez UKE.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że wskutek zmiany stanu prawnego z dniem 1 stycznia 2014 r. zmianie uległy zasady ustalania obszaru, na który udzielane jest pozwolenie radiowe. Zauważono, że przed tą datą określanie obszaru nie było wiązane z obowiązkiem wskazywania poszczególnych gmin. W ocenie pełnomocnika, nowelizacja powyższych uregulowań nie upoważnia jednak UKE do arbitralnego wyznaczenia od 1 stycznia 2014 r. zasięgu na jaki ma być wydane pozwolenie radiowe. Zatem, zdaniem pełnomocnika, dokonanie przypisania Spółce innego obszaru wymagało uprzedniego uzyskania jej stanowiska w tym zakresie. Prezes UKE nie wyjaśnił jednak na terenie których gmin/powiatów Spółka wykorzystuje częstotliwości, a więc nie wyjaśnił stanu faktycznego w zakresie umożliwiającym naliczenie opłaty według reguł wynikających ze znowelizowanych przepisów prawa.

Zwrócono uwagę, że brak jest przepisów prawa, które wskazują jakie gminy i powiaty UKE winno wybrać do naliczenia opłat za prawo do dysponowania częstotliwościami radiowymi. Zwrócono także uwagę, że UKE w żadnej decyzji nie wyjaśnił sposobu ustalania obszaru objętego pozwoleniami radiowymi. W ocenie pełnomocnika Skarżącej, w odniesieniu do pozwolenia radiowego nr [...] UKE jednostronnie przyjął, że Skarżąca wykorzystuje pozwolenia radiowe we wszystkich gminach województwa [...] i [...], co też skutkowało naliczeniem jej bardzo wysokich opłat. Natomiast w odniesieniu do opłat wynikających z pozwolenia radiowego nr [...] wierzyciel nie tylko nie wyjaśnił wysokości opłat, ale również nie wskazał jakiego obszaru one dotyczą.

Działania te, według pełnomocnika, stanowią o naruszeniu art. 7, art. 8, art. 11 i art. 77 § 1 k.p.a. Ponadto podniesiono, że wierzyciel nie przychylając się w całości do wniesionego przez Spółkę zażalenia winien w tej części utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. Tymczasem takie rozstrzygnięcie nie zostało zawarte w ostatecznym postanowieniu wierzyciela, a więc nie zastosował on art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.

W skardze odnotowano także, że wysokość opłat nie wynika z treści samych pozwoleń radiowych. Kalkulator wyliczenia opłat został zamieszczony na stronie internetowej UKE dopiero w czerwcu 2014 r., a tym samym brak było możliwości jej wyliczenia za okres wcześniejszy.

Pełnomocnik Spółki podniósł także, iż UKE nie informował jego mocodawczyni o nieprawidłowej wysokości uiszczanych opłat za poszczególne kwartały 2014 r. i I kwartał 2015 r. Dopiero dnia 20 czerwca 2014 r. Skarżąca otrzymała pismo z informacją o zmianie sposobu naliczania opłat za prawo do dysponowania częstotliwościami radiowymi.

Uzasadniając potrzebę wystąpienia z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego oprócz argumentów podniesionych w petitum skargi pełnomocnik Spółki wskazał, że w stanie faktycznym sprawy, w istocie rzeczy doszło do obciążenia Skarżącej daniną publicznoprawną w sposób całkowicie dowolny, z pominięciem określenia w ustawie dokładnie ustalonego przedmiotu, od którego należy się danina publiczna, w szczególności sposobu ustalania terytorium (opłata za prawo do dysponowania częstotliwościami należna jest od częstotliwości i terytorium, na którym ta częstotliwość jest wykorzystywana).

Pełnomocnik stwierdził w odniesieniu do pozwolenia radiowego nr [...], że UKE oraz organ odwoławczy nie dostrzegli, że zgodnie z oświadczeniem Skarżącej z dnia 8 września 2016 r. wykorzystywała ona częstotliwości tylko na pewnym obszarze. Oświadczenie to wraz ze stosownym wnioskiem stały się podstawą do unieważnienia pozwolenia radiowego nr [...], tj. pozwolenia radiowego, które zastąpiło pozwolenie radiowe [...]. Według Spółki, oznacza to, że w dniu [...] r. unieważniając pozwolenie radiowe nr [...] i wydając w jego miejsce nowe pozwolenie radiowe nr [...] UKE uwzględniło obszar terytorialny, na którym Skarżąca wykorzystuje częstotliwości opisane w pozwoleniu radiowym z dnia [...] r. W tym stanie faktycznym niezrozumiałym dla Spółki jest to, dlaczego nie uwzględniono zdefiniowanego przez nią obszaru przy obliczaniu opłaty za okres od 1 stycznia 2014 r. do 31 marca 2015 r.

W końcowej części skargi zamieszczono wnioski o przeprowadzenie dowodu z następujących dokumentów:

1) decyzji UKE z dnia [...] r. o unieważnieniu decyzji UKE z dnia [...] r. nr [...];

2) pisemnego oświadczenia UKE o wysokości różnicy w opłatach za prawo do dysponowania częstotliwościami w okresie od marca 2014 r. do października 2016 r. w wyniku unieważnienia decyzji z dnia [...] r. [...], co nastąpiło mocą decyzji z dnia [...] r. - przy czym Spółka wniosła o to, aby Sąd wezwał wierzyciela do przedstawienia wspomnianego dokumentu;

3) pisemnego oświadczenia UKE o tym kiedy opublikował na swojej stronie internetowej kalkulator umożliwiający wyliczenie wysokości opłat za prawo do dysponowania częstotliwościami po zmianie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 6 grudnia 2013 r. w sprawie rocznych opłat za prawo do dysponowania częstotliwością (obowiązujące od 1 stycznia 2014 r.) - przy czym Spółka wniosła o to, aby Sąd wezwał wierzyciela do przedstawienia wspomnianego dokumentu;

4) zawiadomienia z dnia [...] r., wezwania z dnia 16 lipca 2008 r., decyzji z dnia [...] r. - na okoliczność wszczęcia przez organ postępowania z urzędu, prowadzenia postępowania i sposobu jego zakończenia, w tym braku naliczenia jakichkolwiek opłat.

Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

W wyniku przeprowadzenia kontroli zaskarżonego postanowienia stwierdzić należało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd nie znalazł podstaw do uznania, że zostało ono wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego lub z naruszeniem przepisów postępowania. Wobec braku naruszeń prawa o takim ciężarze gatunkowym nie było podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia.

Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia stwierdzić należy, iż zarzut jest środkiem prawnym o niejednolitym charakterze. W zależności od wskazanych podstaw, wyliczonych w sposób wyczerpujący w art. 33 § 1 u.p.e.a., zobowiązany, wnosząc zarzut:

1) zapoczątkowuje spór o dopuszczalność egzekucji (art. 33 § 1 pkt 1 i 6 u.p.e.a.) lub o wymagalność obowiązku (art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a.) – z tytułu wykonawczego wynika domniemanie istnienia obowiązku, dlatego zobowiązany, wnosząc zarzuty na tych podstawach, zamierza wykazać, że obowiązek już nie istnieje (wykonanie, umorzenie, przedawnienie, wygaśnięcie obowiązku) lub że jeszcze nie zaistniał (nienałożenie obowiązku) albo że istnieje, ale nie jest jeszcze wymagalny lub że egzekucja z innych powodów nie jest dopuszczalna;

2) zarzuca wierzycielowi lub organowi egzekucyjnemu istotne uchybienia proceduralne (art. 33 § 1 pkt 3-4, 6-7, 9-10 u.p.e.a.);

3) podaje w wątpliwość celowość wszczęcia egzekucji lub zastosowania danego środka egzekucyjnego (art. 33 § 1 pkt 5 i 8 u.p.e.a.).

Zamknięty katalog zarzutów zawarty został w art. 33 § 1 u.p.e.a. Wskazany przepis stanowi, że podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być:

1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku;

2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej;

3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4 u.p.e.a.;

4) błąd co do osoby zobowiązanego;

5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym;

6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego;

7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a.;

8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego;

9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny;

10) niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a., a w zagranicznym tytule wykonawczym - wymogów określonych w art. 102 ustawy o wzajemnej pomocy.

Stosownie do art. 34 § 1 u.p.e.a. zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 § 1 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. W rozpoznawanej sprawie Zobowiązana oparła zarzuty na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a., dlatego też organ egzekucyjny przed wydaniem postanowienia z dnia [...] r. uzyskał stanowisko wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów.

Przystępując do rozważań zwrócić należy uwagę, że Spółka zarzut nieistnienia obowiązku (art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.) oparła przede wszystkim na twierdzeniu, że opłaty zostały naliczone przez wierzyciela w nieprawidłowej wysokości, gdyż nie odnoszą się one do rzeczywistego obszaru wykorzystywania częstotliwości. Wskazano, że po zmianie stanu prawnego, jaki zaistniał z dniem 1 stycznia 2014 r., Prezes UKE dokonując wyliczenia opłat nie zwrócił się do Spółki o wskazanie gmin/powiatów, na których wykorzystywane są częstotliwości określone w pozwoleniu radiowym. Tym samym dokonał samowolnego określenia wspomnianego obszaru, co przełożyło się na wysokość opłat. W uzasadnieniu zarzutów podniesiono również, że Spółka z tytułu pozwolenia radiowego dokonywała wpłat na poczet należnych opłat. Z tego też względu, w jej ocenie, dochodzone przez wierzyciela zobowiązania nie istnieją lub są w niższych kwotach. Zasygnalizowano ponadto, że tytuł wykonawczy został wydany na podstawie nieważnej decyzji – pozwolenia radiowego.

Wpierw należy przywołać uregulowania mające zastosowanie przy określaniu obowiązku wnoszenia opłat z tytułu posiadanego pozwolenia radiowego. W myśl art. 185 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. Prawo telekomunikacyjne (Dz.U. Nr 171, poz. 1800 z późn. zm. – dalej u.p.t.) podmiot, który uzyskał prawo do dysponowania częstotliwością w rezerwacji częstotliwości, jak i podmiot nieposiadający rezerwacji częstotliwości, który uzyskał prawo do wykorzystywania częstotliwości w pozwoleniu, uiszcza roczną opłatę. Z kolei w myśl § 5 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 6 grudnia 2013 r. w sprawie rocznych opłat za prawo do dysponowania częstotliwością (Dz.U. z 2013 r. poz. 1586 – obecnie t.j. z 2016 r. Dz.U. poz. 276 z późn. zm. – dalej rozporządzenie) opłatę roczną uiszcza się jednorazowo za cały rok do końca lutego danego roku albo w ratach:

1) kwartalnych w wysokości równej 1/4 opłaty rocznej do końca stycznia, kwietnia, lipca i października danego roku albo

2) półrocznych w wysokości równej 1/2 opłaty rocznej do końca lutego i sierpnia danego roku.

Obowiązek uiszczania opłat za prawo do dysponowania częstotliwościami powstaje w dniu uzyskania uprawnienia do dysponowania częstotliwością i zgodnie z art. 185 ust. 9 u.p.t. ustaje w dniu, w którym złożono wniosek o rezygnację z rezerwacji częstotliwości lub pozwolenia. W przypadku, gdy we wniosku, o którym mowa w art. 185 ust. 9 u.p.t., określono termin rezygnacji z rezerwacji częstotliwości lub pozwolenia, obowiązek uiszczania opłat za prawo do dysponowania częstotliwością ustaje w dniu, w którym przypada ten termin.

Kwestionowanie wysokości opłaty z tytułu korzystania z częstotliwości związane jest ze zmianą zasad jej obliczania, co nastąpiło z dniem 1 stycznia 2014 r. w związku z wejściem w życie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 6 grudnia 2013 r. w sprawie rocznych opłat za prawo do dysponowania częstotliwością. Wskazać należy, że do dnia 31 grudnia 2013 r. obszar, na którym podmiot wykorzystywał częstotliwości na podstawie udzielonego mu pozwolenia radiowego, nie miał wpływu na wysokość rocznej opłaty za prawo do dysponowania częstotliwością. Z dniem 1 stycznia 2014 r., tj. z dniem wejścia w życie przepisów rozporządzenia, zmieniły się zasady naliczania rocznych opłat za prawo do dysponowania częstotliwościami. Od daty tej wysokość rocznych opłat za prawo do dysponowania częstotliwościami jest określana na podstawie szerokości wykorzystywanego widma radiowego, zakresu częstotliwości oraz liczby i rodzaju gmin, w których podmiot dysponuje lub wykorzystuje częstotliwości radiowe (załącznik nr 5 rozporządzenia). Istotny jest więc zakres pozostającego do dyspozycji podmiotu prawa, a nie zakres, w jakim podmiot ten z przyznanego mu prawa faktycznie korzysta (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 5 maja 2015 r. sygn. akt VI SA/Wa 3038/14, Lex nr 1757804). Przy obliczaniu opłaty za prawo dysponowania częstotliwością nie mają znaczenia warunki wykorzystywania częstotliwości określone w pozwoleniach radiowych (zakres faktycznego użytkowania częstotliwości) (zob. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2017 r. sygn. akt II GSK 2592/15, Lex nr 2351046).

Zdaniem pełnomocnika Spółki, wierzyciel uprawniony był do naliczenia opłaty tylko w odniesieniu do obszaru, gdzie rzeczywiście wykorzystywana jest częstotliwość. W tym celu przed jej wyliczeniem zobligowany był wezwać Skarżącą do wskazania terytorium, gdzie korzysta z pozwolenia radiowego. Podkreślono, że żaden przepis prawa nie uprawniał Prezesa UKE do arbitralnego ustalenia takiego obszaru.

W I kwartale 2015 r. Spółka dysponowała obowiązującym pozwoleniem radiowym z dnia [...] r. nr [...], zmienionym decyzjami nr: [...] z dnia [...] r., [...] z dnia [...]r., [...] z dnia [...] r. oraz [...] z dnia [...] r. Pozwolenie to uprawniało Spółkę do wykorzystywania częstotliwości wymienionych w punkcie 1 Załącznika do decyzji nr [...] z dnia [...] r. na obszarze województw: [...] i [...]. Zatem wierzyciel naliczając opłatę z tego tytułu zobligowany był kierować się danymi zawartymi we wspomnianym pozwoleniu, w tym informacją dotyczącą obszaru działania w ramach wykorzystywanych częstotliwości. Przypomnieć należy, że pozwolenie to wskazywało jako obszar działania województwo [...] i [...]. Nie można więc czynić zarzutu Prezesowi UKE, że zaniechał dokonania zbadania obszaru działania, tj. nie zwrócił się do Spółki z zapytaniem o wskazanie terenów, gdzie faktycznie wykonywana jest działalność w oparciu o pozwolenie radiowe. To w gestii natomiast Skarżącej pozostawała inicjatywa wystąpienia do właściwego organu o ewentualne zawężenie obszaru, który jest jednym z elementów warunkujących wysokość opłaty, czego jednak Spółka w spornym okresie nie uczyniła. Skoro nie ograniczono zasięgu terytorialnego pozwolenia radiowego, to Prezes UKE prawidłowo przyjął wskazany tam obszar jako podstawę dla wyliczenia opłaty. Podsumowując stwierdzić należy, że decydujące znaczenie ma nie to, na jakim obszarze Spółka rzeczywiście realizuje swoje uprawnienie (wykorzystuje częstotliwości), lecz to jaki zakres uprawnienia wynika z pozwolenia radiowego. Dodać należy, że ustalenie zakresu ciążącego na danym podmiocie obowiązku uiszczania rocznych opłat za prawo do korzystania z częstotliwości jest możliwe wyłącznie na podstawie treści wydanego pozwolenia radiowego oraz treści właściwych przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 6 grudnia 2013 r. (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 5 grudnia 2012 r. sygn. akt V SA/Wa 1665/12, Lex nr 1338640).

Spółka z racji na to, że jest podmiotem prowadzącym działalność gospodarczą, który w jej ramach wykorzystuje pozwolenie radiowe, nie może zasłaniać się niewiedzą wystąpienia zmiany przepisów prawa. Jako przedsiębiorca zobowiązana jest do szczególnej staranności przy wykonywaniu czynności z zakresu przedmiotu działania. Dlatego też ciąży na niej obowiązek przestrzegania przepisów prawa związanych z prowadzoną działalnością, a także aktualizowania wiedzy w tej materii. W tej sytuacji bez znaczenia pozostaje podnoszona przez Skarżącą okoliczność powzięcia informacji o wejściu w życie nowych zasad wyliczania opłat za wykorzystywanie częstotliwości dopiero z pisma Prezesa UKE z dnia 2 maja 2014 r. Podkreślić należy przy tym, iż na wskazanym organie nie ciąży obowiązek zawiadamiania podmiotów korzystających z pozwoleń radiowych o wystąpieniu zmian m.in. w kwestii zasad obliczania opłaty. Zresztą pomimo uzyskania informacji we wskazanym zakresie Spółka nie uiściła wymaganej opłaty, która określona została w tytule wykonawczym.

Uzasadnieniem dla twierdzeń Spółki nie może być również to, że dopiero w czerwcu 2014 r. Prezes UKE udostępnił na swojej stronie internetowej kalkulator opłat, który uwzględniał zasady jej wyliczenia określone w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 6 grudnia 2013 r. w sprawie rocznych opłat za prawo do dysponowania częstotliwością. Otóż wyjaśnić należy, iż wskazany instrument ma jedynie charakter pomocniczy. Podstawą prawną ustalenia kwoty opłaty za korzystanie z częstotliwości jest natomiast wskazany wyżej akt wykonawczy. W nim prawodawca zawarł reguły, którymi musi się kierować podmiot dokonując obliczenia opłaty z tytułu korzystania z pozwolenia radiowego.

Spółka zarzut nieistnienia obowiązku (art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.) opiera również na twierdzeniu, że dokonywała wpłat na poczet należnych opłat. Z tego też względu, zdaniem Skarżącej, zaległości w tym zakresie nie powstały lub są zdecydowanie niższe od tych określonych w tytule wykonawczym. Skarżąca nie przedstawiła jednak dowodów, które pozwoliłyby na przyjęcie prawdziwości tej okoliczności. Tymczasem w toku postępowania ustalono, że Spółka w dniu 9 czerwca 2015 r. wpłaciła na rachunek Urzędu Komunikacji Elektronicznej kwotę [...] zł, który to przelew został oznaczony jako "opłata za częstotliwości I kwartał 2015 r." Wobec braku precyzyjnego określenia pozwolenia radiowego, którego dotyczy wspomniana wpłata, Prezes UKE kwotę tą zaliczył na poczet zaległości z tytułu wpłaty za I kwartał 2015 r. wynikającej z pozwolenia z dnia [...] r. nr [...], a także na poczet rat należnych za ten okres od innych pozwoleń. Szczegółowy opis tej operacji został przedstawiony na s. 29-30 postanowienia organu I instancji z dnia [...] r. Z powyższych względów również i te argumenty nie uzasadniają wystąpienia nieistnienia obowiązku, o którym mowa w art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.

W tym miejsce należy dodać, że po upływie terminu do wniesienia zarzutów nie jest dopuszczalne zgłaszanie nowych zarzutów lub uzupełnianie zarzutów już wniesionych o nowe podstawy faktyczne lub prawne (zob. wyroki NSA: z dnia 4 kwietnia 2012 r. sygn. akt II FSK 2615/10, Lex nr 1410622; z dnia 6 marca 2012 r. sygn. akt II FSK 1441/10, Lex nr 1424264; z dnia 1 września 2011 r. sygn. akt II FSK 407/10, Lex nr 954961; z dnia 26 sierpnia 2011 r. sygn. akt II FSK 474/10, Lex nr 1068722). Oznacza to, że zasadność podniesionych zarzutów nie może być rozszerzana na kolejnych etapach postępowania m.in. o nowe fakty.

Stwierdzić również należy, że w stopniu wystarczającym wyjaśniono istnienie pozwolenia radiowego, które uzasadniało powstanie obowiązku uiszczenia raty opłaty za I kwartał 2015 r. Otóż tytuł wykonawczy obejmuje należność za prawo do dysponowania częstotliwością za I kwartał 2015 r. na podstawie pozwolenia radiowego nr [...], które zostało uchylone z dniem doręczenia decyzji Prezesa UKE z dnia [...] r. nr [...]. Decyzja ta zaś została doręczona Spółce w dniu 25 marca 2015 r. Nadmienić trzeba, że w dniu [...]r. zostało wydane pozwolenie radiowe nr [...], które zostało doręczone Spółce również 25 marca 2015 r. Następnie to pozwolenie zostało unieważnione decyzją Prezesa UKE z dnia [...] r. W dniu [...]r. wydane zostało również pozwolenie radiowe nr [...], które zgodnie z jego pkt 3 nadawało Spółce uprawnienie do wykorzystywania częstotliwości od dnia doręczenia decyzji, tj. od dnia 25 października 2016 r. Wynika stąd, że pozwolenie nr [...] obowiązywało do dnia 25 marca 2015 r., a więc stanowiło podstawę do wyliczenia na jego podstawie opłaty za I kwartał 2015 r. Natomiast zauważyć należy, iż na skutek wydania przez Prezesa UKE decyzji nr [...] z dnia [...] r., którą uchylono wcześniejsze pozwolenie radiowe z dniem 25 marca 2015 r., roczna opłata za 2015 r. za prawo do wykorzystywania częstotliwości na podstawie pozwolenia radiowego z dnia [...]r. nr [...] uległa zmniejszeniu do kwoty [...] zł, natomiast opłaty za II, lII i IV kwartał 2015 r. zostały anulowane.

Konkludując stwierdzić należy, że przedstawione przez Spółkę okoliczności nie potwierdzają zasadności zarzutu nieistnienia obowiązku uiszczenia opłaty za wykorzystywanie częstotliwości (art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.). Ponadto Sąd w świetle powyższych rozważań nie dostrzegł naruszenia art. 7, art. 8, art. 11 i art. 77 § 1 k.p.a. Postępowanie bowiem zostało przeprowadzone z poszanowaniem wskazanych przepisów, tj. wyjaśniono stan faktyczny sprawy w stopniu pozwalającym na wydanie rozstrzygnięcia, a motywy podjętego rozstrzygnięcia przedstawiono w uzasadnieniu postanowienia. Podnoszone w skardze naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. odnoszące się do ostatecznego postanowienia wierzyciela również nie uzasadnia uchylenia zaskarżonego postanowienia organu odwoławczego. Zwrócić należy bowiem uwagę, że Prezes UKE wspomnianym postanowieniem w części uchylił swe wcześniejsze postanowienie z dnia [...] r. i orzekł w tym zakresie merytorycznie. Skład orzekający zgadza się ze stanowiskiem, że w tego rodzaju przypadku sentencja rozstrzygnięcia winna zawierać stwierdzenie, iż organ "w pozostałej części utrzymuje zaskarżone postanowienie w mocy". Taki sposób sformułowania sentencji jest bardziej czytelny dla stron postępowania. Jednak analiza postanowienia wierzyciela pozwala na przyjęcie, że skoro doszło do uchylenia aktu prawnego jedynie w części, to w pozostałym zakresie został on utrzymany w mocy. Z tego też względu brak ten nie jest na tyle istotny, aby ważył o prawidłowości rozstrzygnięcia.

Sąd uznał, że wnioski dowodowe zawarte w skardze nie zasługują na uwzględnienie. Otóż wniosek z pkt 1 pozostaje bez znaczenia dla sprawy, co zostało wyżej wykazane, że w I kwartale 2015 r. Spółka dysponowała pozwoleniem nr [...], które rodziło obowiązek uiszczenia opłaty. Z kolei wniosek z pkt 2 zmierza do wykazania różnic w wysokości opłat w poszczególnych latach, podczas gdy sprawa dotyczy zaległych opłat za 2015 r. Żądanie przeprowadzenia dowodu z pkt 3 ma z kolei dowieść braku możliwości ustalenia wysokości opłaty wobec udostępnienia kalkulatora do jej wyliczania dopiero w czerwcu 2014 r. Kwestia ta również została wyjaśniona we wcześniejszej części uzasadnienia. Odnośnie pkt 4 przypuszczać należy, że odnosi się on do akt sprawy związanej ze stacją bazową w L. (sprawa opisana w zażaleniu i skardze). Oznacza to, że dokumenty te dotyczą innego stanu faktycznego, a tym samym nie mogą wpłynąć na ocenę niniejszej sprawy.

Odnosząc się do wniosku Skarżącego o skierowanie pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego, Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia wniosku i przedstawienia takiego pytania. W myśl art. 193 Konstytucji RP, każdy sąd może przedstawić Trybunałowi Konstytucyjnemu pytanie prawne co do zgodności aktu normatywnego z Konstytucją, ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi lub ustawą, jeżeli od odpowiedzi na pytanie prawne zależy rozstrzygnięcie sprawy toczącej się przed sądem.

Z treści przytoczonego przepisu zasadnie wywodzi się, że wyłącznie wątpliwości sądu mogą uzasadniać przedstawienie Trybunałowi pytania prawnego dotyczącego konstytucyjności aktu normatywnego. Instytucja pytania prawnego, przewidziana w art. 193 Konstytucji RP, nie daje zatem stronie postępowania sądowoadministracyjnego uprawnienia do skutecznego domagania się przedłożenia przez sąd pytania prawnego Trybunałowi Konstytucyjnemu. Warunkiem wystąpienia z pytaniem prawnym jest zatem, po pierwsze, wątpliwość powstała w składzie orzekającym co do zgodności przepisu prawa z Konstytucją RP, ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi lub ustawą, po drugie, warunkiem wystąpienia z takim pytaniem jest też by od odpowiedzi na to pytanie prawne zależało rozstrzygnięcie sprawy toczącej się przed sądem.

Przypomnieć należy, że wątpliwości Spółki dotyczą tego, czy brak określenia wprost wysokości opłaty za korzystanie z częstotliwości w przepisach prawa oraz pozwoleniu radiowym pozostaje w zgodzie z art. 217 Konstytucji RP. Przedstawione tak zagadnienie nie może uzasadniać potrzeby wystąpienia z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego. Otóż rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 6 grudnia 2013 r. w sprawie rocznych opłat za prawo do dysponowania częstotliwością wskazuje reguły i wszelkie informacje niezbędne dla wyliczenia opłaty. Oznacza to, że podmiot uprawniony do korzystania z częstotliwości zobligowany jest do samoobliczenia opłaty. Taki sposób ustalania wysokości daniny publicznoprawnej stosowany jest m.in. w prawie podatkowym (np. wyliczanie kwoty podatku od nieruchomości przez osoby prawne). Zatem brak określenia opłaty w pozwoleniu radiowym, czy też stałej jej wysokości w akcie prawnym, nie stanowi o niekonstytucyjności przyjętego rozwiązania polegającego na jej samoobliczeniu.

Mają powyższe na uwadze, Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, co uzasadnia oddalenie skargi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm.).