Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 142/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2016-03-31 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję w części
Oddalono skargę w części
Powołane przepisy: article: art. 28, art. 30
journal: Dz.U. 2015 poz 121
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
article: art. 61a par. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: par. 3 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak Sędzia WSA Ewa Cisowska-Sakrajda (spr.) Protokolant referent-stażysta Renata Tomaszewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 marca 2016 r. sprawy ze skargi P. F. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję w części utrzymującej w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w zakresie odsetek za zwłokę finansowanych przez płatnika składek, należnych od nieopłaconych składek za zatrudnionych pracowników oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w zakresie odsetek za zwłokę finansowanych przez płatnika składek, należnych od nieopłaconych składek za zatrudnionych pracowników; 2. oddala skargę w pozostałej części; 3. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokat K. T.-L. prowadzącej Kancelarię Adwokacką w [...] przy ul. [...] kwotę 295,20 ( dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych obejmującą podatek od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. r.t.


UZASADNIENIE

III SA/Łd 142/16

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne w części finansowanej przez ubezpieczonych pracowników niebędących płatnikami tych składek wraz z odsetkami od tych składek.

Rozstrzygnięcie to objęło składki na: 1) ubezpieczenie społeczne w części finansowanej przez ubezpieczonych pracowników niebędących płatnikami tych składek za okres marzec 2009r. - styczeń 2011r., maj 2011r. – listopad 2011r., styczeń 2012r.-lipiec 2012r. w wysokości 8 299,91 zł; ubezpieczenie zdrowotne w części finansowanej przez ubezpieczonych pracowników niebędących płatnikami tych składek za okres marzec 2009r. – luty 2011r., maj 2011r. – listopad 2011r., styczeń 2012 r. – marzec 2012r. w wysokości 4 786,40 zł; oraz 2) składki na ubezpieczenia społeczne za zatrudnionych pracowników, w części finansowanej przez ubezpieczonych pracowników oraz przez płatnika tych składek za okres marzec 2009r. – styczeń 2011r., maj 2011r. – listopad 2011r., styczeń 2012r. – lipiec 2012 r. w wysokości 18 129,05 zł; na ubezpieczenie zdrowotne za zatrudnionych pracowników za okres marzec 2009r. – luty 2011r., maj 2011r. – listopad 2011r., styczeń 2012r. – marzec 2012r. w wysokości 4 786,40 zł; na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych w części finansowanej przez płatnika tych składek z okres marzec 2009r. – luty 2011r., maj 2011r. – listopad 2011r., styczeń 2012r. – marzec 2012r. w wysokości 1 547,25 zł; oraz odsetki za zwłokę finansowanych przez płatnika składek, należnych od nieopłaconych składek za zatrudnionych pracowników, naliczonych na dzień 10 sierpnia 2015r., w tym na ubezpieczenie społeczne 10 273 zł; ubezpieczenie zdrowotne 2 741 zł; Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych 885 zł.

Uzasadniając to rozstrzygnięcie organ podniósł, że wnioskiem z dnia 6 sierpnia 2015r. P. F. wystąpił o umorzenie należności tytułu składek za okres marzec 2009 – sierpień 2012, wskazując na problemy finansowe rodziny, wynikające z załamania rynku pracy w dziedzinie usług budowlanych, do którego doszło w latach 2009 - 2012. Uznając za prawidłową decyzją z dnia [...] odmawiającą wszczęcia na podstawie art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz.U. z 2013r. poz. 267 ze zm.), zwanej k.p.a., postępowania zgodnie z wnioskiem skarżącego - Zakład Ubezpieczeń wskazał, iż na gruncie ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych art. 83 ust. 1 pkt 3, art. 83b ust. 1 i art. 123 (tekst jedn.: Dz.U. z 2015r. poz. 121 ze zm.), zwanej u.s.u.s., oraz przepisów rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek (Dz.U. z 2003 r. Nr 141 poz. 1365), zwanego rozporządzeniem wykonawczym, brak jest możliwości umarzania zaległych składek w części finansowanej przez ubezpieczonych pracowników niebędących jednocześnie płatnikami składek, jak również zaległych składek za ubezpieczonych pracowników. Zgodnie bowiem z art. 30 u.s.u.s. do składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek nie stosuje się art. 28 u.s.u.s., który to przepis reguluje możliwość umorzenia należności z tytułu składek. Natomiast z przepisów rozporządzenia wykonawczego wynika, iż nie ma ono zastosowania do należności z tytułu składek za ubezpieczonych pracowników, bowiem dotyczy jedynie należności z tytułu składek ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek, czyli należności z tytułu składek na własne ubezpieczenia osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą. Tym samym na podstawie art. 61a § 1 k.p.a oraz art. 83b ust. 1 u.s.u.s organ administracji publicznej odmówił wszczęcia postępowania.

W skardze na tą decyzję P. F. wskazał, że opłacenie zaległych należności pozbawiłoby go oraz jego rodzinę możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Zdaniem skarżącego, w jego sprawie wystąpiła przesłanka umorzenia zaległych należności, określona w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia wykonawczego. Z tego względu wniósł on o ponowne rozpatrzenie złożonego wniosku.

W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie argumentując, jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W myśl art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, tj. jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zmienić zaskarżonej decyzji, a jedynie uwzględniając skargę może uchylić ją, stwierdzić jej nieważność lub niezgodność z prawem, a może to uczynić, stosownie do unormowania zawartego w art. 145 § 1 p.p.s.a., jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 p.p.s.a., skarga zgodnie z art. 151 p.p.s.a. podlega oddaleniu. Wedle przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).

Kontrolując w tak zakreślonej kognicji zaskarżoną decyzję, Sąd uznał, iż skarga zasługuje na uwzględnienie w części dotyczącej odmowy wszczęcia postępowania w zakresie umorzenia odsetek od wnioskowanych składek. W pozostałym zakresie Sąd nie stwierdził natomiast naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy, tj. art. 61a § 1 k.p.a., ani przepisów prawa materialnego, które miały wpływ na wynik sprawy, tj. w szczególności przepisów art. 28 ust. 3a i art. 30 u.s.u.s., oraz § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia wykonawczego.

Istota tej sprawy sprowadza się do tego, czy prawnie dopuszczalne jest merytoryczne rozpoznanie wniosku skarżącego o umorzenie składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne w części finansowanej przez zatrudnionych przez skarżącego pracowników, a więc czy na gruncie obowiązujących przepisów wniosek taki może być przedmiotem oceny z uwagi na podane w tym wniosku okoliczności faktyczne sytuacji rodzinnej i majątkowej wnioskodawcy. Chodzi więc o to, czy przepisy umożliwiają organowi ZUS w ogóle podjęcie jakiegokolwiek rozstrzygnięcia w sprawie tego wniosku, czy jednak postępowanie wszczęte w sprawie jest bezprzedmiotowe.

W ocenie Sądu zasadnie organy odmówiły wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne w części finansowanej przez zatrudnionych przez skarżącego pracowników. Stosownie bowiem do art. 61a § 1 k.p.a. gdy żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Na mocy art. 123 i art. 83b ust. 1 u.su.s. w sprawach uregulowanych ustawą stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, z tym, że jeżeli przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego przewidują wydanie postanowienia kończącego postępowanie w sprawie, Zakład w tych przypadkach wydaje decyzję. Na gruncie przepisu art. 61a § 1 k.p.a. przesłankami odmowy wszczęcia postępowania są wniesienie podania przez osobę nie będącą stroną lub niemożność wszczęcia postępowania z jakichkolwiek innych przyczyn. Spośród tych przesłanek przedmiotem sporu jest druga z nich, tj. wyrażona zwrotem "inne uzasadnione przyczyny" uniemożliwiające wszczęcie postępowania. Przesłanka ta odnosi się do sytuacji, gdy wszczęciu postępowania administracyjnego stoi na przeszkodzie przepis prawa bądź poszczególne przepisy, których wykładnia uniemożliwia prowadzenie tego postępowania i rozpatrzenie treści żądania w sposób merytoryczny (wyrok WSA w Poznaniu z dnia 2 grudnia 2008r., I SA/Po 1228/08, LEX nr 497628, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 11 lutego 2009r., I SA/Po 1347/08, LEX nr 497766, wyrok WSA w Olsztynie z dnia 4 lutego 2009r., I SA/Ol 551/08, LEX nr 491816). Jednym z przejawów bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego, prowadzącym do umorzenia tego postępowania, jest zatem sytuacja, w której organ w sposób oczywisty stwierdzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy (por. wyrok NSA O/Łd z dnia 18 kwietnia 1995r., SA/Łd 2424/94, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Aby bowiem postępowanie mogło się toczyć przepis prawa musi normować możliwość żądania strony określonego zachowania organu (wyrok WSA w Poznaniu z dnia 6 maja 2008r., I SA/Po 200/08, LEX nr 497773). Postępowanie nie może być natomiast wszczęte, gdy w przepisach ustaw nie istnieje podstawa do rozpatrzenia tej treści żądania w trybie tego postępowania. Żądanie wszczęcia postępowania nie jest wnioskiem o wszczęcie postępowania, lecz żądaniem rozstrzygnięcia określonej sprawy z zakresu materialnego prawa (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 17 września 2008r., I SA/Sz 127/08, LEX nr 480312). Z powyższego wynika, że brak przepisu prawnego, który pozwalałby organowi na rozpoznanie żądania strony stanowi inną uzasadnioną przeszkodę wszczęcia i przeprowadzenia postępowania administracyjnego w zakresie zgłoszonego żądania.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy zgodzić się należy z organem ZUS-u, który uznał, iż postępowanie w sprawie umorzenia składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne w części finansowanej przez pracowników nie może być wszczęte. Stosownie bowiem do art. 30 u.s.u.s. do składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek nie stosuje się art. 28. Z kolei na mocy art. 28 ust. 3a należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Z porównania powyższych przepisów wynika jednoznacznie, iż ustawodawca wyłączył spod możliwości zastosowania instytucji umorzenia składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne w części finansowanej przez pracowników. Wprost ustawodawca stanowi o dopuszczalności umorzenia jedynie składek ubezpieczonych będących jednocześnie ich płatnikami. Potwierdza to treść przepisów § 2 pkt 1 i 3 oraz § 3 rozporządzenia wykonawczego, stanowiących o dopuszczalności umorzenia należności z tytułu składek ciążących na zobowiązanych, przez które należy rozumieć odpowiednio należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami tych składek i płatnika składek zobowiązanego do opłacenia należności z tytułu składek, następcę prawnego płatnika składek, któremu Zakład wydał decyzję o zakresie odpowiedzialności za zobowiązania z tytułu tych składek, albo osobę trzecią, na którą decyzją Zakładu przeniesiona została odpowiedzialność za zobowiązania płatnika składek z tytułu tych składek. Skoro zatem skarżący swoim wnioskiem o umorzenie objął wszystkie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i fundusze, w tym składki finansowane przez samym pracowników, to w świetle analizowanych w tu przepisów zaistniała inna uzasadniona przyczyna odmowy wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia tej części składek. W stosunku do tego rodzaju składek niedopuszczalne jest w ogóle badanie istnienia przesłanek umorzenia należności, przewidzianych w art. 28 u.s.u.s. i § 3 rozporządzenia wykonawczego. Te należności nie mogą być objęte żadną z ulg w postaci umarzania lub rozłożenia na raty na podstawie przepisów ustawy u.s.u.s. Składki te są wszak finansowane przez samych pracowników. Rzeczywisty ciężar finansowy składek, w części finansowanej przez ubezpieczonych, ponosi nie płatnik (pracodawca), ale ubezpieczony (pracownik), ponieważ to właśnie z jego wynagrodzenia ta część składek na ubezpieczenie społeczne jest potrącana. Płatnik jako pracodawca jedynie jest pośrednikiem w ich przekazywaniu, podmiotem który pobiera z przysługującego ubezpieczonemu wynagrodzenia należną część składki, po czym odprowadza ją do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i nie ma prawa zatrzymać składki ani nią rozporządzać. Nie obciążały one budżetu skarżącego jako pracodawcy. Na płatniku ciąży natomiast bezwzględny obowiązek odprowadzenia tej części składek, które opłacają sami ubezpieczeni. Nieodprowadzenie przez płatnika składek finansowanych przez ubezpieczonych stanowi w istocie naruszenie przepisów ustawy u.s.u.s. Rola jaką pełni pracodawca będący płatnikiem składek finansowanych przez ubezpieczonych wyklucza powoływanie się przez niego na własną trudną sytuację majątkową jako przesłankę uzasadniającą rezygnację przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych z egzekwowania składek, których realny ciężar finansowy ponieśli ubezpieczeni. Płatnik składek nie może zatem domagać się umorzenia składek, których nie finansował z własnych środków. Nie przysługuje mu w ogóle prawo do domagania się umorzenia należności z tytułu składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami. Prezentowane przez Sąd w tej sprawie stanowisko znajduje potwierdzenie również w jednolitym orzecznictwie sądowym, tak sądów administracyjnych pierwszej instancji i NSA, jak i sądów ubezpieczeń społecznych i SN. W orzecznictwie tym prezentowany jest pogląd, wedle którego w przypadku składek finansowanych przez ubezpieczonych nie będących ich płatnikami ustawodawca nie przewiduje możliwości ich umarzania, rozkładania na raty, czy odraczania terminu płatności. Wniosek dotyczący umorzenia składek finansowanych przez ubezpieczonych, nie może być przedmiotem merytorycznego rozpatrzenia przez ZUS. Użycie przez ustawodawcę w art. 30 u.s.u.s. sformułowania "nie stosuje się" oznacza, że w stosunku do wskazanych w nim należności wykluczone jest podjęcie jakiegokolwiek rozstrzygnięcia opartego na art. 28 i art. 29 u.s.u.s. Dotyczy to każdego rodzaju rozstrzygnięcia merytorycznego, zarówno pozytywnego dla wnioskodawcy, tj. umorzenia należności, jak i negatywnego, polegającego na odmowie ich umorzenia (wyrok WSA w Kielcach z dnia 30 września 2015r., I SA/Ke 457/15, LEX nr 1917120). Nieopłacone składki za pracowników zatrudnionych przez tę osobę nie podlegają umorzeniu (wyrok SA w Katowicach z dnia 19 grudnia 2014r., III AUa 2992/13, Biul.SAKa 2015/2/33). Wprowadzenie przez ustawodawcę wyjątku, o którym mowa w art. 30 u.s.u.s. oznacza, że możliwość umarzania składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami została bezwzględnie wyłączona (wyrok NSA z dnia 22 maja 2014r., II GSK 461/13, LEX nr 1579391). Wprowadzony przez ustawodawcę w art. 30 u.s.u.s. zwrot "nie stosuje się", należy interpretować w sposób ścisły, tj. że w stosunku do wskazanych w nim należności wykluczone jest podjęcie jakiegokolwiek merytorycznego rozstrzygnięcia, opartego na art. 28 u.s.u.s.( wyrok NSA z dnia 25 października 2012r., II GSK 1520/11, LEX nr 1404591). Ani przepis art. 28 u.s.u.s., ani przepisy rozporządzenia wykonawczego nie mogą stanowić podstawy do umorzenia składek należnych za zatrudnianych pracowników w części przez nich finansowanej (wyrok SN z dnia 24 czerwca 2008r., I UK 360/07, LEX nr 528619, wyrok WSA w Gliwicach z dnia 19 sierpnia 2009r., III SA/Gl 1336/08, LEX nr 553332).

Natomiast w ocenie Sądu – wbrew treści zaskarżonej decyzji - nie ma przeszkód prawnych do wszczęcia i prowadzenia postępowania w sprawie umorzenia odsetek od nieuregulowanych składek na ubezpieczenia w części finansowanej przez pracowników. Niemożność umorzenia składek na podstawie art. 30 u.s.u.s. nie stanowi bowiem przeszkody przy umarzaniu pozostałych elementów z tytułu składek (tak też wyrok NSA z dnia 21 stycznia 2009r., II GSK 679/08, LEX nr 484061, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 16 marca 2011r., III SA/Po 46/11, LEX nr 959666, wyrok WSA w Gliwicach z dnia 11 maja 2010r., III SA/Gl 175/10, LEX nr 674784). Stosownie bowiem do art. 24 ust. 2 u.s.u.s. składki oraz odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkowa opłata, zwane dalej "należnościami z tytułu składek", nieopłacone w terminie, podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji lub egzekucji sądowej. W przepisie tym ustawodawca posłużył się terminem "należności" (w liczbie mnogiej), a nie "należność", co oznacza, że wszystkie elementy, takie jak: składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkowa opłata, są należnościami z tytułu składek. Poszczególne należności zaliczane do "należności z tytułu składek" nie tworzą nowego, odrębnego bytu w postaci jednej "należności z tytułu składek", która obejmuje łącznie wszystkie wymienione w art. 24 ust. 2 u.s.u.s. należności. Pojęcie należności obejmuje zatem różnego rodzaju świadczenia o odrębnym statusie, które ze względów redakcyjno-legislacyjnych określono wspólnym mianem "należności z tytułu składek" (por.: wyrok SN z dnia 7 kwietnia 2006r., I UK 240/05, nie publ.). A zatem wszędzie tam, gdzie ustawodawca posługuje się pojęciem "należności z tytułu składek" regulacja ustawowa dotyczy nie tylko składek, ale także odsetek za zwłokę, kosztów egzekucyjnych, kosztów upomnienia i dodatkowej opłaty. Interpretując przepis art. 28 ust. 1 u.s.u.s. należy zatem przyjąć, że dopuszcza on umarzanie w całości lub w części wszystkich "należności z tytułu składek", tj. składek, odsetek za zwłokę, kosztów egzekucyjnych, kosztów upomnienia i dodatkowej opłaty. Na gruncie tegoż przepisu taka też ukształtowała się praktyka orzecznicza organów administracji i sądów. Co do zasady, wymienione należności mogą być umarzane w całości lub w części, o ile spełnione będą warunki określone w ustawie i o ile nie zachodzi wyłączenie możliwości umorzenia objęte art. 30 u.s.u.s. (tak wyrok WSA w Gdańsku z dnia 28 stycznia 2015r., I SA/Gd 1460/14, Lex nr 1643304). Przewidziany w art. 30 u.s.u.s. wyjątek od dopuszczalności umorzenia należności jest ściśle określony i nie obejmuje on umorzenia składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek. Wyjątki zaś muszą być interpretowane ściśle, a to oznacza, że inne "należności z tytułu składek" (odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkowej opłaty), także powiązane ze składkami, które nie podlegają umorzeniu (składkami finansowanymi przez ubezpieczonych niebędących płatnikami tych składek), mogą być umarzane w całości lub w części na podstawie art. 28 ust. 1 u.s.u.s. (tak wyrok WSA w Gdańsku z dnia 28 stycznia 2015r., I SA/Gd 1460/14, Lex nr 1643304). Ustawodawca nie wyłącza więc dopuszczalności rozważania przez organy orzekające zastosowania art. 28 u.s.u.s. wobec pozostałych elementów składających się na ustawowo zdefiniowane pojęcie "należności z tytułu składek" (wyrok WSA w Warszawie z dnia 31 października 2007r., V SA/Wa 1816/07, Lex nr 492250).

Zważywszy na powyższe rozważania niezasadnie organ ZUS-u odmówił merytorycznego rozpoznania wniosku skarżącego w zakresie umorzenia odsetek za zwłokę od składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne w części finansowanej przez ubezpieczonych. Nie powinien on więc zaskarżonym rozstrzygnięciem objąć należności z tytułu odsetek za zwłokę powstałych w wyniku nieopłacenia tych składek. Bezprzedmiotowość postępowania nie dotyczy w takiej sytuacji pozostałych elementów wspomnianych składek - odsetek za zwłokę, kosztów egzekucyjnych, kosztów upomnienia oraz dodatkowej opłaty (wyrok WSA w Poznaniu z dnia 17 kwietnia 2014r., III SA/Po 217/14, LEX nr 1460388). W orzecznictwie sądowym podnosi się też, że przepis art. 28 ust. 4 u.s.u.s. w ogóle nie dotyczy dopuszczalności umarzania odsetek (te kwestie reguluje art. 28 ust. 1 u.s.u.s.), wprowadza on jedynie niejako "rozszerzony" skutek umorzenia składek (wyrok NSA z dnia 21 stycznia 2009r., II GSK 679/08, LEX nr 484061). Skoro zatem w niniejszej sprawie przedmiotem rozpatrzenia organu był wniosek skarżącego obejmujący całość należności z tytułu składek, w tym i odsetki za zwłokę, a więc tzw. pozostały element należności z tytułu składek, to należało wniosek co do tej części rozpoznać merytorycznie mając na uwadze przepis art. 28 u.s.u.s. Ponownie rozpoznając sprawę w tej części ZUS obowiązany będzie dokonać merytorycznej oceny podnoszonych przez skarżącego we wniosku okoliczności, mających jego zdaniem uzasadniać ich umorzenie.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) oraz art. 250 p.p.s.a. uwzględnił skargę w części dotyczącej odsetek z tytułu nieuiszczenia składek i orzekł o kosztach udzielonej skarżącemu z urzędu pomocy prawnej. W pozostałym zakresie zaś na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.

d.j.