Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 825/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2018-01-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Ulgi podatkowe
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: uchylono decyzję I i II instancji oraz uchylono postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 67a par. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2017 poz 201
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Leszek Kleczkowski (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Ewa Kruppik – Świetlicka sędzia WSA Urszula Wiśniewska Protokolant: starszy sekretarz sądowy Marcin Frydrych po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi R. K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w podatku od czynności cywilnoprawnych 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...] nr [...]; 2. uchyla postanowienie Prezydenta Miasta B. z dnia [...] nr [...]; 3. zasądza od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na rzecz adwokat E. N. kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia [...] listopada 2016r. R. K. (skarżący) zwrócił się do Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego w B. z wnioskiem o umorzenie zaległości podatkowej w kwocie 2.600 zł wraz z należnymi odsetkami za zwłokę wynikającej z deklaracji w sprawie podatku od czynności cywilnoprawnych, w związku

z otrzymaną pożyczką w wysokości 135.000 zł. W uzasadnieniu skarżący wskazał na trudną sytuacją materialną oraz problemy zdrowotne, przedkładając na tę okoliczność liczną dokumentację medyczną. Wyjaśnił, że od dnia [...] lutego 2012r. został pozbawiony źródeł dochodu. Zleceniodawca, z którym współpracował, bezprawnie przejął grupę handlowców współpracujących z nim, odmówił wypłat znaczącej kwoty, doprowadzając tym samym do upadku firmy. Problemy finansowe spowodowały konieczność zaciągnięcia pożyczki od M. R., a także z ING Bank Ś., Santander Consumer Bank. Wnioskodawca podał ponadto, że w dniu [...] stycznia 2013r. uległ wypadkowi w pracy w następstwie, którego przebył dwie operacje kręgosłupa (w kwietniu i grudniu 2013r.). Z uwagi na problemy z poruszaniem się (paraliż nogi) wymaga ciągłej rehabilitacji. Niepełnosprawność uniemożliwia mu podjęcie pracy zarobkowej. Zaznaczył również, iż ZUS odmówił wypłaty świadczenia

z ubezpieczenia chorobowego i powypadkowego. Skarżący podał, że pozostawanie bez środków do życia i utrzymania w dłuższym czasie wygenerowało drastyczne konsekwencje wynikające z braku możliwości regulowania należności, lawinę długów,

w tym także nieuregulowanie należnego podatku od czynności cywilnoprawnych.

Podatnik wskazał, że zaistniała sytuacja materialna jak i stan zdrowia, wywołały kolejne problemy zdrowotne natury psychicznej (próba samobójcza), w związku

z którymi był hospitalizowany. Z uwagi na przedłużającą się niezdolność do pracy

w dniu [...] czerwca 2016r. została rozwiązana umowa o pracę bez wypowiedzenia. Skarżący podkreślił, że wskazane wyżej okoliczności zaważyły na jego życiu osobistym, od dwóch lat pozostaje z żoną w separacji. Oświadczył, iż aktualnie mieszka u matki,

a jedynym źródłem utrzymania jest zasiłek stały w wysokości 604 zł miesięcznie przyznany przez ROPS B. w B. na okres o [...] maja 2016r. do

[...] maja 2017r. Wskazał również, iż ciążące na nim zobowiązania alimentacyjne, kredytowe, hipoteczne, wobec spółdzielni, urzędu skarbowego i ZUS przekroczyły kwotę 1 mln zł. Podatnik podał, że z uwagi na wysokość posiadanego zadłużenia oraz brak możliwości jego spłaty wystąpił do Sądu Rejonowego w B. XV Wydział Gospodarczy z wnioskiem o ogłoszenie upadłości. Wniosek o ogłoszenie upadłości został oddalony z uwagi na to, że majątek nie wystarczał na zaspokojenie kosztów postępowania.

Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego w B. decyzją z dnia

[...] kwietnia 2016r. odmówił umorzenia zaległości podatkowej w kwocie 2.600 zł wraz

z odsetkami za zwłokę w kwocie 1.136 zł wynikającej z deklaracji w sprawie podatku od czynności cywilnoprawnych.

Po rozpatrzeniu wniesionego odwołania, decyzją z dnia [...] lipca 2017r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Organ powołując się na treść 67a § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 201 ze zm., dalej: "O.p.")

i przedstawiając sytuację osobistą i majątkową podatnika uznał, że w sprawie wystąpiły obie przesłanki umorzenia zaległości podatkowych. Stwierdził, że sytuacja finansowa

i zdrowotna skarżącego, przebyte operacje, orzeczona niepełnosprawność, specjalistyczne leczenie rehabilitacyjne i psychiatryczne, dowodzą, że w sprawie zachodzi przesłanka ważnego interesu podatnika. Jednocześnie biorąc pod uwagę takie wartości jak poczucie bezpieczeństwa obywateli oraz pomoc państwa w dziedzinie ochrony zdrowia, w sprawie wystąpiła także druga z przesłanek, o których mowa

w art. 67a § 1 O.p., tj. interes publiczny.

Organ odwoławczy wskazał jednak, że w zakresie podatków i opłat stanowiących dochody gminy, a pobieranych przez naczelnika urzędu skarbowego (m. in. podatek od czynności cywilnoprawnych), organ podatkowy może udzielić ulgi uznaniowej wyłącznie za zgodą przewodniczącego zarządu jednostki samorządu terytorialnego. Zgoda wydawana jest w formie postanowienia, na które nie przysługuje zażalenie. W tym kontekście organ podał, że w przedmiotowej sprawie przed wydaniem decyzji, Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego w B. pismem z dnia [...] grudnia 2016r., zwrócił się do przewodniczącego zarządu jednostki samorządu terytorialnego

z prośbą o wydanie opinii o sposobie rozpatrzenia wniosku skarżącego. Prezydent M. B. postanowieniem z dnia [...] lutego 2017r. odmówił wyrażenia zgody na umorzenie przedmiotowej zaległości podatkowej w podatku od czynności cywilnoprawnych w kwocie 2.600 zł oraz odsetek za zwłokę w kwocie 1.129 zł.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej podał, że postanowienie to ma moc wiążącą dla organów podatkowych i determinuje podejmowane przez nie rozstrzygnięcie. Brak zgody prezydenta miasta (burmistrza, wójta) wyłącza możliwość pozytywnego dla podatnika rozstrzygnięcia. Stąd stanowisko Prezydenta M. B. wyrażające się brakiem zgody na umorzenie zaległości podatkowej, uniemożliwia organowi podatkowemu zastosowanie ulgi w spłacie przez skarżącego zaległości podatkowej w podatku od czynności cywilnoprawnych.

W złożonej do tut. Sądu skardze podatnik wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji (tym samym uchylenie decyzji wcześniejszych wraz

z postanowieniem Prezydenta M. B.) ze względu na naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie oraz naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jednocześnie wniósł o uznanie okoliczności przedmiotowej sprawy

i zobowiązanie stosownych organów do wydania decyzji o umorzeniu zgodnie

z art. 145a § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.Dz. U. z 2017r., poz. 1369 ze zm.).

Zdaniem skarżącego Prezydent M. B. błędnie ocenił jego sytuację i fakty, jakie zostały przedstawione. Zupełnie inaczej niż Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, co uczyniło to postępowanie paradoksalnym. Organ nadrzędny w całym procesie odwoławczym, widział trudną sytuację skarżącego, zgodził się z przedstawionymi dowodami, na podstawie których orzekł o wystąpieniu obu przesłanek, ale nie mógł inaczej orzec niż w rozstrzygnięciu Prezydenta M. B.. Skarżący zaznaczył, że w całym postępowaniu, choć było przeprowadzone zgodnie z istniejącymi procedurami, odwołanie od postanowienia Prezydenta M. B. było niemożliwe. Żaden organ, Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego w B., następnie Dyrektor Izby Administracji Skarbowej

w B., nie miał możliwości dokonać innego rozstrzygnięcia niż to jakie przedstawił w swoim postanowieniu przewodniczący zarządu jednostki samorządu terytorialnego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego

z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: "p.p.s.a.") wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

W myśl art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Oceniając zaskarżoną decyzję oraz poprzedzające je akty z punktu widzenia ich zgodności z prawem stwierdzić należy, że naruszają one prawo.

Przedmiotem sporu w rozpatrywanej sprawie jest kwestia umorzenia zaległości podatkowej w podatku od czynności cywilnoprawnych kwocie 2.600 zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie 1.136 zł. Przedmiotowa zaległość podatkowa powstała w związku

z zaciągniętą przez skarżącego w 2012 r. pożyczką w kwocie 135.000 zł.

Podstawą prawną rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie był art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej. Przepis ten stanowi, że organ podatkowy, na wniosek podatnika, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną.

Przepis ten przewiduje dwie przesłanki umorzenia odsetek: ważny interes podatnika lub interes publiczny. Konkretyzacja tych pojęć jest dokonywana na tle stanu faktycznego indywidualnej sprawy. Pojęcia te stanowią klauzule generalne. Cechą immamentną klauzul generalnych jest to, że odsyłają one do ocen.

O istnieniu ważnego interesu podatnika decydują kryteria zobiektywizowane.

W szczególności niezbędne jest ustalenie sytuacji majątkowej podatnika, skutków ekonomicznych, jakie wystąpią w wyniku realizacji zobowiązania dla podatnika i jego rodziny. Nie bez znaczenia pozostają również takie okoliczności, jak możliwość zarobkowania czy sytuacja zdrowotna. Interes podatnika musi być na tyle istotny, aby jego pominięcie powodowało dla tego podatnika wyraźnie dostrzegalne, negatywne skutki. W piśmiennictwie przyjmuje się, że pojęcie "ważnego interesu podatnika" jest ściśle związane z godnością człowieka i zapewnienia godziwego życia nie tylko jemu, lecz także członkom jego najbliższej rodziny. Niewłaściwe jest przy tym utożsamianie

i ograniczanie "ważnego interesu podatnika" tylko do nadzwyczajnych, nieprzewidywalnych zdarzeń losowych, mających bezpośredni wpływ na jego sytuację społeczną i ekonomiczną. Trzeba uwzględniać zarówno nadzwyczajne

i nieprzewidywalne zdarzenia losowe, jak i te, które kształtują standardową, zwyczajową, normalną sytuacje ekonomiczną (por. A. Choduń, A. Gomułowicz,

A. Skoczylas, Klauzule generalne w prawie podatkowym i administracyjnym, Warszawa 2013, s. 131).

Z kolei ważny interes publiczny powinien być oceniany wielopłaszczyznowo, co oznacza, że nie wystarczy stwierdzić, że w interesie państwa (gminy) jest zapewnienie ściągalności podatków, ale należy też uwzględnić następstwa odmowy udzielenia ulgi

w sferze życia społecznego. W literaturze przedmiotu wskazuje się, że odwołanie się do interesu publicznego wymaga każdorazowo dokonywania oceny skutków rozstrzygnięć prawnych z punktu widzenia respektowania wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak, np. sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów władzy publicznej (por. S. Babiarz, B. Dauter, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Ordynacja podatkowa. Komentarz, Warszawa 2004, s. 255).

Zamieszczone w przepisie art. 67a § 1 pkt 3 O.p. określenie "może" oznacza, że organ na zasadzie uznania administracyjnego dokonuje wyboru alternatywnego rozwiązania, co jednakowoż nie świadczy, iż dysponuje on w tym zakresie zupełną dowolnością. Podjęcie decyzji w zakresie badania wystąpienia przesłanek "ważnego interesu podatnika" lub "interesu publicznego" wymaga uprzedniego zgromadzenia niezbędnego dla tych ustaleń materiału dowodowego oraz przeprowadzenia jego właściwej oceny. W tym zakresie granice obowiązków organu wyznaczają normy prawne zawarte w art. 122 (dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego), art. 187 § 1 (zgromadzenie i wyczerpujące rozpatrzenie całego materiału dowodowego), czy też

art. 191 O.p. (dokonanie oceny na podstawie całego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona).

Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że skarżący mieszka u matki, oraz pozostaje w separacji z żoną. Źródłem dochodu skarżącego jest zasiłek stały w wysokości 604 zł miesięcznie przyznany decyzją ROPS B.

w B. na okres o [...] maja 2016 r. do [...] maja 2017 r. Wydatki strony ponoszone na bieżące utrzymanie wynoszą 597 zł. Skarżący jest zobowiązany do płacenia alimentów na rzecz dzieci w wysokości 2.500 zł, które według oświadczenia nie reguluje. Ponadto posiada liczne zobowiązania: kredytowe w stosunku do banków, wobec spółdzielni mieszkaniowej, urzędu skarbowego, urzędu miasta, ZUS, a także prywatnych wierzycieli. Z uwagi na wysokość posiadanego zadłużenia oraz brak możliwości jego spłaty skarżący wystąpił o ogłoszenia upadłości. Jednakże postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2015 r., sygn. akt XV GU 34/15 Sąd Rejonowy

w B. Wydział XV Gospodarczy oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości, ponieważ majątek skarżącego nie wystarczał na zaspokojenie kosztów postępowania. Zgodnie z ustaleniami tymczasowego nadzorcy sądowego łączna kwota wierzytelności wobec skarżącego wynosi 990.887,84 zł. Na podstawie zeznań podatkowych ustalono, że skarżący osiągnął za 2013 r. dochód w wysokości 11.741,95 zł. W latach 2014-2015 nie osiągał dochodu. W zeznaniu podatkowym za 2016 r. skarżący wykazał wartości zerowe.

Skarżący wskazał, że po okresie prowadzenia działalności gospodarczej udało mu się znaleźć zatrudnienie, jednakże w konsekwencji wypadku przy pracy, któremu uległ w dniu [...] stycznia 2013 r. przebył dwie operacje kręgosłupa (w kwietniu i grudniu 2013 r.) i ostatecznie utracił zatrudnienie. Na skutek wszystkich wyżej opisanych trudności podał, że wystąpiły u niego dodatkowo problemy natury psychicznej skutkujące koniecznością kilkukrotnej hospitalizacji w Klinice Psychiatrii Oddziału Zaburzeń Lękowych i Afektywnych Szpitala Uniwersyteckiego w B..

Z przedłożonego orzeczenia o niepełnosprawności wystawionego przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w B. z dnia [...] maja 2016 r. wynika, iż stwierdzono u skarżącego niepełnosprawność w stopniu umiarkowanym.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej stwierdził, że z uwagi na przedstawioną sytuację zdrowotną, przebyte operacje, orzeczoną niepełnosprawność, specjalistyczne leczenie rehabilitacyjne i psychiatryczne w sprawie zachodzi przesłanka ważnego interesu podatnika. Jednocześnie biorąc pod uwagę takie wartości jak poczucie bezpieczeństwa obywateli oraz pomoc państwa w dziedzinie ochrony zdrowia – zdaniem organu odwoławczego - wystąpiła także druga z przesłanek, o których mowa w art. 67a § 1 pkt 3 O.p., tj. interes publiczny.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej podkreślił jednak, że w zakresie podatków i opłat stanowiących dochody gminy, a pobieranych przez naczelnika urzędu skarbowego (m. in. podatek od czynności cywilnoprawnych), organ podatkowy może udzielić ulgi w zapłacie podatku wyłącznie za zgodą przewodniczącego zarządu jednostki samorządu terytorialnego, co wynika z art. 18 ust. 2 ustawy z dnia

13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego. Przed wydaniem zaskarżonej decyzji, Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego w B. zwrócił się do przewodniczącego zarządu jednostki samorządu terytorialnego z prośbą

o wydanie opinii o sposobie rozpatrzenia wniosku skarżącego. Prezydent M. B. postanowieniem z dnia [...] lutego 2017 r. odmówił wyrażenia zgody na umorzenie przedmiotowej zaległości podatkowej w podatku od czynności cywilnoprawnych w kwocie 2.600 zł oraz odsetek za zwłokę. W konsekwencji, będąc związany stanowiskiem Prezydenta M. B., organ odwoławczy, bez względu na ocenę zasadności argumentacji podnoszonej przez stronę, odmówił umorzenia zaległości podatkowej.

Zgodnie z treścią przywołanego art. 18 ust. 2 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, w przypadku pobieranych przez urząd skarbowy podatków

i opłat, stanowiących w całości dochody jednostek samorządu terytorialnego, naczelnik tego urzędu może umarzać, odraczać termin zapłaty lub rozkładać na raty należności oraz zwalniać płatnika z obowiązku pobrania bądź ograniczać pobór należności, wyłącznie na wniosek lub za zgodą przewodniczącego zarządu jednostki samorządu terytorialnego. Z powołanego wyżej przepisu wynika zatem wprost, że przyznanie ulgi podatkowej w zakresie podatków i opłat stanowiących w całości dochody jednostek samorządu terytorialnego uzależnione jest od wyrażenia zgody przez przewodniczącego zarządu jednostki samorządu terytorialnego.

Podkreślenia wymaga, że postanowienie w przedmiocie zgody na udzielenie pomocy wskazanej w art. 18 ust. 1 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego jest typowym przykładem postanowienia wydawanego w ramach współdziałania organów, o którym mowa w art. 209 § 1 O.p. Przepis art. 18 ust. 2 wskazanej ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego nakazuje bowiem naczelnikom urzędów skarbowych przy wydawaniu decyzji we wskazanym w tym przepisie przedmiocie współdziałanie z organami samorządu terytorialnego. Organ samorządowy zajmuje stanowisko na podstawie zebranego przez naczelnika urzędu skarbowego materiału dowodowego, w razie potrzeby może też przeprowadzić postępowanie wyjaśniające (art. 209 § 4 O.p.). Bierze on pod uwagę przesłanki umorzenia, rozłożenia na raty, odroczenia terminu płatności, zwolnienia z obowiązku poboru czy też jego ograniczenia wynikające z Ordynacji podatkowej. Jego zgoda jest tylko jedną z przesłanek materialnoprawnych, bez spełnienia której rozstrzygnięcie wydane następnie przez organ, któremu powierzono ostateczne załatwienie sprawy będzie niezgodne z prawem. Niewyrażenie zgody przez przewodniczącego zarządu jednostki samorządu terytorialnego skutkuje niemożnością wydania przez organ podatkowy decyzji pozytywnej dla podatnika, z uwagi na brak jednej z przesłanek udzielenia ulgi. Co jednak istotne, mimo że postanowienie wyrażające powyższe stanowisko organu samorządowego jest niezaskarżalne, sąd zawsze dokonuje kontroli jego legalności przy rozpoznawaniu skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, stosownie do treści art. 134 § 1 i art. 135 p.p.s.a. (por. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie 7 sędziów z dnia 1 marca 2010 r., sygn. akt II FPS 9/09).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Sąd stwierdza, że wprawdzie stanowisko przewodniczącego zarządu jednostki samorządu terytorialnego ma znaczenie przesądzające o przyznaniu ulgi lub odmowie jej przyznania, to szczególnego znaczenia nabiera uzasadnienie tego stanowiska. Powinno ono bowiem zawierać rozważania co do wystąpienia przesłanek określonych w art. 67a § 1 pkt 3 O.p., analizę sytuacji podatnika oraz wskazanie przyczyn podjętego w tej kwestii stanowiska. Innymi słowy, przewodniczący zarządu jednostki samorządu terytorialnego obowiązany jest rozważyć, czy ocena zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego uzasadnia wniosek, że w sprawie wystąpiła przynajmniej jedna

z przesłanek wymienionych w przepisie art. 67a § 1 pkt 3 O.p., pozwalająca na udzielenie ulgi podatkowej. Nie może budzić wątpliwości, że z uzasadnienia postanowienia przewodniczącego zarządu jednostki samorządu terytorialnego powinno wynikać, że dokonał on oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego

w sposób odpowiadający regułom wynikającym m.in. z art. 187 § 1, art. 191 i art. 124 O.p.

Oceniając wydane w tej sprawie postanowienie Prezydenta M. B.

z dnia [...] lutego 2017 r. Sąd dopatrzył się naruszenia wskazanych przepisów prawa. Prezydent nie dokonał bowiem rzetelnej i pełnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego. Choć przyznał, że sytuacja materialna i zdrowotna strony jest trudna, odmówił wyrażenia zgody na umorzenie zaległości podatkowej wraz z odsetkami.

W ogóle jednak pominął w swoich rozważaniach kwestię faktycznej możliwości wywiązania się skarżącego ze swojego zobowiązania, akcentując, że ryzyko prowadzenia działalności gospodarczej spoczywa na podatniku oraz że zobowiązania cywilnoprawne skarżącego nie mogą być traktowane priorytetowo w stosunku do należności podatkowych. Należy jednak zauważyć, że decyzją z dnia [...] października 2016 r. Prezydent M. B. umorzył skarżącemu, na podstawie art. 67a § 1 pkt 3 O.p., zaległość podatkową w podatku od nieruchomości w kwocie 223 zł. Dokonują analizy tych samych okoliczności faktycznych, które były podstawą wydania postanowienie z dnia [...] lutego 2017 r., samorządowy organ podatkowy stwierdził, że

w sprawie zaistniała przesłanka ważnego interesu podatnika. Ponadto podkreślono, że podjęte rozstrzygnięcie jest zgodne z dyrektywami wynikającymi z Konstytucji,

w szczególności art. 68 ust. 3 i art. 69, które odnoszą się m.in. do obowiązków władz publicznych wobec osób niepełnosprawnych w zakresie zapewnienia im opieki

i pomocy. Wypełnienie tych obowiązków uznano za "mieszczące się w realizacji interesu publicznego". Dla wydania pozytywnego dla skarżącego rozstrzygnięcie nie miała wówczas znaczenia podnoszona we wskazanym postanowieniu kwestia obciążającego podatnika ryzyka prowadzenia działalności gospodarczej, zaciągniętych zobowiązań cywilnoprawnych, czy sposobu rozdysponowania pożyczki w kwocie 52.000 zł. Jest to o tyle istotne, że te dwa różne rozstrzygnięcia zostały wydane

w niedługim czasie (w przeciągu ok. 4 miesięcy). W tym czasie sytuacja skarżącego nie uległa poprawie. Nadal środki jakim dysponuje skarżący są bardzo ograniczone. Zdaniem Sądu "ważny interes podatnika" istnieje także wówczas, gdy pomiędzy obowiązkiem zapłaty zaległego podatku a możliwościami finansowymi zobowiązanego istnieje związek tego rodzaju, że wykonanie obowiązku zapłaty zaległego podatku mogłoby spowodować niemożność zaspokojenia przez zobowiązanego podstawowych potrzeb bytowych. Organ nie wyjaśnił z jakich środków skarżący ma uregulować zaległy podatek, bez dalszego pogarszania i tak bardzo trudnej swojej sytuacji materialnej

i zdrowotnej. Uzasadnienie postanowienia nie zawiera pogłębionej analizy zdolności strony do ponoszenia obciążenia z tytułu zaległości podatkowych, przy jednoczesnej możliwości zaspokajania jej elementarnych potrzeb życiowych. Należy zauważyć, że ulga, o której mowa w art. 67a § 1 pkt 3 O.p. nie stanowi przywileju samego w sobie. Jest to forma pomocy udzielonej przez państwo podatnikowi po to, by poprzez egzekwowanie podatku nie doprowadzić do skutków niepożądanych z punktu widzenia, tak społecznego, jak i indywidualnego, w odniesieniu do osoby podatnika.

W rezultacie Prezydent Miasta nie rozpatrzył wyczerpująco zebranego materiału dowodowego i nie uzasadnił przekonująco odmowy umorzenia zaległości podatkowej.

Nie można za takie uzasadnienie uznać stwierdzenie zawarte w wymienionym postanowieniu, że umorzenie skarżącemu zaległości nie wpłynie znacząco na jego sytuację życiową. Każde bowiem umorzenie stronie zaległości podatkowej zmniejsza jego zadłużenie. Prezydent nie podał również żadnych powodów, dla których sytuacja finansowa Gminy miałaby sprzeciwić się udzieleniu spornej ulgi, co mogłoby uzasadniać naruszenie interesu publicznego w przypadku umorzenia wnioskowanej kwoty. Wobec powyższego należało wyeliminować z obrotu prawnego wskazane postanowienie Prezydenta M. B. z dnia [...] lutego 2017 r.

Wadliwość postanowienia Prezydenta M. B. ma niewątpliwie wpływ na rozstrzygnięcia wydane w niniejszej sprawie przez organy podatkowe, gdyż oparły się one na stanowisku wyrażonym w powołanym postanowieniu. Jak już wcześniej wskazano, brak zgody organu, do którego urząd skarbowy jest obowiązany wystąpić

o zajęcie stanowiska, w myśl art. 209 § 1 O.p. oznacza, że urząd ten nie ma podstaw do zastosowania ulgi polegającej na umorzeniu zaległości lub odsetek. Skoro zatem podstawą wydania zaskarżonej decyzji było postanowienie Prezydenta M. B., które okazało się wadliwe i które trzeba uchylić, to również należy wyeliminować z obrotu prawnego zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.

Sąd nie znalazł natomiast podstaw do zastosowania w rozpatrywanej sprawie art. 145a § 1 p.p.s.a., gdyż w rozpatrywanej sprawie w pierwszej kolejności doszło do naruszenia przepisów prawa procesowego.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 135 p.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję oraz postanowienie Prezydenta M. B.. O zwrocie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu orzeczono na podstawie art. 250 p.p.s.a. oraz § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu. Zasądzona kwota obejmuje VAT.

E. Kruppik – Świetlicka L. Kleczkowski U. Wiśniewska