Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 582/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2007-11-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art.2,3,4i6
journal: Dz.U. 2006 nr 121 poz 844
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - tekst jednolity
article: art.210
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Rischka, Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń (spr.), Sędzia NSA Małgorzata Tomaszewska, Protokolant Sekretarz Sądowy Marzena Cybulska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 23 listopada 2007 r. sprawy ze skargi T.L. i S. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2005 r. 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej kwotę 704,00 (siedemset cztery 00/100) złote tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania T. i S.L. od decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] ustalającej podatek od nieruchomości za rok 2005 w kwocie 2597 zł, uchyliło w całości decyzję organu pierwszej instancji i ustaliło, iż wysokość podatku od nieruchomości za 2005 r. obciążającego skarżących wynosi 2597 zł.

Podstawą rozstrzygnięcia Samorządowego Kolegium Odwoławczego był następujący stan faktyczny:

Decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta ustalił T. i S.L. podatek od nieruchomości za 2005 rok w kwocie 2597 zł z tytułu opodatkowania części budynku wykorzystywanego do prowadzenia działalności gospodarczej o powierzchni 144,42 m2.

Swoje rozstrzygnięcie organ podatkowy oparł na przepisach art. 21 § 1 pkt. 2 oraz art. 207 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm.) – zwanej w dalszej części "Ordynacją podatkową", art. 2 do 7 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2002 r. Nr 9, poz. 84 z późn. zm.) – zwanej w dalszej części "ustawą o podatkach i opłatach lokalnych", oraz na podstawie Uchwały Rady Gminy z dnia [...], nr [...] w sprawie podatku od nieruchomości.

Od powyższej decyzji T. i S.L. złożyli odwołanie wnosząc o jej uchylenie.

Odwołujący wskazali, że są małym podmiotem gospodarczym, obciążenie ich podatkiem od nieruchomości wpłynie negatywnie na prowadzoną przez nich działalność gospodarczą. Podkreślili, że z zawartej umowy najmu lokalu użytkowego nr [...] z dnia 1 kwietnia 1996 r. nie wynikało, aby byli zobowiązani do indywidualnego rozliczania i uiszczania podatku od nieruchomości. Od daty zawarcia umowy najmu, tj. od dnia 1 kwietnia 1996 r. odwołujący się nie otrzymali żadnego aneksu określającego wysokość podatku od nieruchomości.

Odwołujący się wskazali także, iż wynajmujący, tj. Gmina Miasta – Miejski Zakład Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej nie powiadomił ich o zmianie nazwy. Jak bowiem wynika z faktur za czynsz wynajmującym jest obecnie Gmina Miasta, w imieniu której działa Zarząd Nieruchomościami Komunalnymi. Zdaniem odwołujących się, organ podatkowy powinien powiadomić ich o obowiązku uiszczania podatku poprzez nadesłanie deklaracji podatkowej do wypełnienia, co uczynił dopiero w 2006 r.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło w całości decyzję organu I instancji i ustaliło, iż wysokość podatku od nieruchomości za 2005 r. obciążającego strony wynosi 2597 zł.

Jako podstawę prawną wydanej decyzji organ odwoławczy wskazał art. 233 § 1 pkt. 2a i art. 47 § 1 Ordynacji podatkowej, w zw. z art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1, art. 4 ust. 1 pkt. 2, art. 6 ust. 6 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podał, że zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają m.in. grunty i budynki. W myśl art. 3 ust. 1 cytowanej ustawy obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości ciąży na osobach i jednostkach, które są właścicielami, użytkownikami wieczystymi lub samoistnymi posiadaczami nieruchomości.

W dniu 1 kwietnia 1996 r. skarżący zawarli z Gminą Miasta, jako właścicielem budynku, reprezentowaną przez Miejski Zakład Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej, umowę najmu lokalu użytkowego. W umowie najemca oświadczył, że w przedmiotowym lokalu będzie prowadził sklep przemysłowy.

Zdaniem organu odwoławczego, z umowy najmu lokalu użytkowego oraz informacji IN-1 w sprawie podatku od nieruchomości, sporządzonej w dniu 24 października 2006 r. wynika, że do ustalenia podatku przyjęto prawidłową podstawę opodatkowania.

Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt. 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych podatnikami podatku od nieruchomości są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki nieposiadające osobowości prawnej, będące posiadaczami nieruchomości lub ich części albo obiektów budowlanych lub ich części, stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli posiadanie wynika z umowy zawartej z właścicielem, Agencją Własności Rolnej Skarbu Państwa lub z innego tytułu prawnego, z wyjątkiem posiadania przez osoby fizyczne lokali mieszkalnych niestanowiących odrębnych nieruchomości. Zdaniem organu odwoławczego podnoszone w odwołaniu zarzuty nie mają wpływu na wymiar podatku. O istnieniu bowiem obowiązku podatkowego w podatku od nieruchomości przesądzają przepisy wspomnianej ustawy o podatkach i opłatach lokalnych i bez znaczenia jest, czy odwołujący się mieli tego świadomość. Bez znaczenia pozostaje także przekonanie skarżących, iż podatek został wliczony w czynsz.

Organ odwoławczy wskazał, iż stosownie do art. 6 ust. 6 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych osoby fizyczne są zobowiązane złożyć właściwemu organowi podatkowemu informację o nieruchomościach i obiektach budowlanych, sporządzoną na formularzu według ustalonego wzoru, w terminie 14 dni od dnia wystąpienia okoliczności uzasadniających powstanie albo wygaśnięcie obowiązku podatkowego w zakresie podatku od nieruchomości lub od dnia zaistnienia zdarzenia. Okolicznością tą w rozpatrywanej sprawie jest uzyskanie statusu posiadacza lokalu z dniem zawarcia umowy najmu, tj. 1 kwietnia 1996 r. Wspomniana informacja powinna być złożona w terminie 14 dni od zawarcia tej umowy bez względu na to, czy organ podatkowy dostarczył podatnikowi formularz takiej informacji. W niniejszej sprawie deklaracja została złożona dopiero w październiku 2006 r. i konsekwencji tak późnego złożenia informacji nie można przerzucać na Gminę. Dopiero po uzyskaniu informacji organ podatkowy mógł wydać decyzję ustalającą zobowiązanie podatkowe za lata ubiegłe.

W skardze na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego T. i S.L. wnieśli o uchylenie decyzji organu odwoławczego oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi II instancji ze wskazaniem o konieczności uchylenia zaskarżonej decyzji Prezydenta Miasta i przekazaniem mu sprawy do ponownego rozpatrzenia lub wskazaniem konieczności umorzenia postępowania podatkowego.

Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie:

– art. 122 i art. 187 Ordynacji podatkowej polegające na niewyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy oraz zaniechaniu zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego;

– art. 120 i art. 210 § 1 pkt. 4 Ordynacji podatkowej polegające na niewskazaniu podstawy prawnej decyzji organu pierwszej instancji i nieprawidłowe wskazanie podstawy prawnej decyzji organu drugiej instancji;

– art. 210§ 1 pkt. 6 i § 4 Ordynacji podatkowej polegające na niezawarciu w decyzji organu pierwszej instancji uzasadnienia faktycznego i prawnego;

– art. 233, art. 123 i art. 127 Ordynacji podatkowej, polegające na merytorycznym rozstrzygnięciu sprawy, pomimo, że decyzja organu pierwszej instancji zawierała rażące uchybienia proceduralne, opisane powyżej, które wymagały uchylenia decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi administracji I instancji, a przez to uniemożliwienie stronom czynnego udziału w postępowaniu;

– art. 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, polegające na błędnym przyjęciu, że skarżący są zobowiązani do zapłacenia podatku od nieruchomości za 2005 rok.

W uzasadnieniu skargi podatnicy wskazali, że w 2005 roku przedmiotowym lokalem zarządzało w imieniu Gminy Miasta Zarząd Nieruchomości Komunalnych (dalej: ZNK) – zakład budżetowy gminy. Organy podatkowe nie wyjaśniły charakteru posiadania lokalu przez skarżących i ZNK, zaniechały przeprowadzenia postępowania dowodowego, choćby z dokumentów znajdujących się w posiadaniu Urzędu Miejskiego i jednostek organizacyjnych Gminy Miasta. Wyjaśnienie powyższych kwestii ma w ocenie skarżących istotne znaczenie dla prawidłowej oceny stanu faktycznego i stwierdzenia istnienia przesłanek zastosowania art. 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Organ odwoławczy oparł się na twierdzeniach faktycznych organu pierwszej instancji, które nie były przedmiotem postępowania dowodowego.

Ponadto skarżący zarzucili, iż decyzja organu pierwszej instancji nie zawierała prawidłowego wskazania podstawy prawnej, czym naruszono normę wynikającą z art. 210 § 1 pkt. 4 Ordynacji podatkowej. W podstawie prawnej wskazano art. 2 do 7 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, a przepisy te zawierają wiele różnych norm prawnych, regulujących różne stany faktyczne i różne dyspozycje odnośnie tych stanów faktycznych. Podobnie w sposób ogólnikowy wskazana została uchwała Rady Miasta w sprawie podatku od nieruchomości, bez wskazania jej konkretnych postanowień. Z kolei organ odwoławczy wskazał w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji przepisy Ordynacji podatkowej, lecz nie przywołał odpowiednich przepisów uchwał Rady Miasta określających stawki podatku od nieruchomości.

Skarżący zarzucili ponadto, iż decyzja Prezydenta Miasta nie zawiera uzasadnienia faktycznego i prawnego, nie wskazuje przede wszystkim, jakiej nieruchomości decyzja ta dotyczy. Zdaniem skarżących, wobec braku uzasadnienia decyzji pierwszej instancji, organ odwoławczy zobowiązany był decyzję tę uchylić i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia. Rozpoznając mimo to sprawę merytorycznie Samorządowe Kolegium Odwoławcze naruszyło art. 233, art. 123 i art. 127 Ordynacji podatkowej. Tym samym organ odwoławczy naruszył zasadę dwuinstancyjności przez pozbawienie stron prawa do dwukrotnego merytorycznego rozpatrzenia sprawy oraz do zaskarżenia ustaleń i wniosków decyzji rozstrzygającej sprawę w toku postępowania administracyjnego.

Uzasadniając zarzut naruszenia przez organy podatkowe art. 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych skarżący wskazali, że w 2005 r. lokalem najmowanym przez skarżących zarządzał Zarząd Nieruchomości Komunalnych – jednostka organizacyjna Gminy Miasta, nieposiadająca osobowości prawnej, początkowo będąca zakładem budżetowym, a od 1 stycznia 2006 r. przekształcona w jednostkę budżetową. ZNK zawierał w imieniu Gminy umowy i aneksy, wystawiał faktury, pobierał czynsz i inne opłaty. Wszystkie sprawy związane z najmem w imieniu właściciela załatwiał ZNK, przyjmował zgłoszenia, dokonywał napraw i innych czynności należących do obowiązków wynajmującego. ZNK był zatem – w ocenie skarżących – posiadaczem nieruchomości stanowiących własność Gminy Miasta. Zarządzał nieruchomościami i pobierał pożytki z tego tytułu, w stosunku do najemców wykonywał prawa i obowiązki właściciela w imieniu Gminy. ZNK był zatem posiadaczem zależnym nieruchomości, a posiadanie to miało charakter nadrzędny w stosunku do posiadania zależnego skarżących jako najemców. Zdaniem skarżących to ZNK był w 2005 roku posiadaczem zależnym nieruchomości i podatnikiem podatku od nieruchomości za ten rok. Skarżący wskazali, że w sprawie konieczne jest uzupełnienie materiału dowodowego sprawy o dokumenty związane z najmem przedmiotowego lokalu znajdujące się w posiadaniu "A" sp. z o.o., który zarządzał nieruchomościami komunalnymi do 2003 r. oraz Zarządu Nieruchomości Komunalnych. Konieczne jest także zwrócenie się do Urzędu Miasta o nadesłanie dokumentów, na podstawie których ZNK zajmował się zarządzaniem nieruchomościami komunalnymi Gminy.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymało dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) – zwanej dalej "P.p.s.a" – stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.

W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) P.p.s.a.).

Z przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że Sąd ma prawo ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Z drugiej jednak strony granicą praw i obowiązków Sądu wyznaczoną w art. 134 § 1 P.p.s.a. jest zakaz wkraczania w sprawę nową. Granice te zaś wyznaczone są dwoma aspektami, mianowicie legalnością działań organu administracji oraz całokształtem aspektów prawnych tego stosunku prawnego, który był objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia. Powyższe oznacza, że Sąd naruszyłby ten przepis jedynie wówczas, gdyby przekroczył określone wyżej granice danej sprawy albo gdyby ograniczył się w ocenie legalności tylko do zarzutów i wniosków skargi.

Oceniając zaskarżoną decyzję organu odwoławczego z punktu widzenia wskazanych powyżej kryteriów stwierdzić należy, że narusza ona prawo w stopniu powodującym konieczność wyeliminowania jej z obrotu prawnego.

W rozpoznawanej sprawie organ podatkowy pierwszej instancji ustalił skarżącym podatek od nieruchomości za rok 2005 w kwocie 2597 zł. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na mocy art. 233 § 1 pkt. 2 lit. a) Ordynacji podatkowej uchyliło w całości powyższą decyzję i ustaliło, iż wysokość podatku od nieruchomości za 2005 r. obciążającego skarżących wynosi 2597 zł.

Zgodnie z art. 233 § 1 pkt. 1 i pkt. 2 Ordynacji podatkowej organ odwoławczy wydaje decyzję, w której utrzymuje w mocy decyzję organu pierwszej instancji albo decyzję tę uchyla w całości lub w części - i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy lub uchylając tę decyzję - umarza postępowanie w sprawie. Na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 i pkt 2 lit. a) zdanie pierwsze Ordynacji podatkowej należy wyróżnić dwa rodzaje decyzji merytorycznej. Pierwsza, to decyzja zgodna z rozstrzygnięciem decyzji organu I instancji. Zostaje podjęta, gdy w wyniku ponownego rozpoznania sprawy przez organ II instancji jego rozstrzygnięcie sprawy pokrywa się z rozstrzygnięciem organu I instancji i w rezultacie decyzja organu I instancji zostaje utrzymana w mocy. Druga, to decyzja merytoryczno--reformacyjna - gdy w wyniku ponownego rozpoznania sprawy, organ II instancji rozstrzyga sprawę inaczej niż organ I instancji i uchyla decyzję w całości lub części, orzekając co do istoty sprawy.

W niniejszej sprawie rozstrzygnięcie organu odwoławczego co do istoty sprawy pokrywa się z rozstrzygnięciem organu pierwszej instancji. Z uzasadnienia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego nie wynika, dlaczego organ ten uchylił decyzję Prezydenta Miasta, skoro rozstrzygnięcie to jest w jego ocenie prawidłowe. Jeżeli organ odwoławczy dopatrzył się jakichś uchybień przy podejmowaniu przez organ pierwszej instancji decyzji, które to uchybienia powodowały konieczność jej uchylenia, powinno to znaleźć swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji organu drugiej instancji. Jeśli zaś organ odwoławczy takich uchybień nie dostrzegł i uznał decyzję Prezydenta Miasta za prawidłową, to w takiej sytuacji decyzję tę powinien był utrzymać w mocy, stosownie do art. 233 § 1 pkt. 1 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z art. 210 § 1 pkt. 6 każda decyzja, a zatem także decyzja wydana w drugiej instancji, powinna zawierać uzasadnienia faktyczne i prawne. Uchylenie natomiast przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzji organu pierwszej instancji przy jednoczesnym braku wskazania jakiejkolwiek podstawy dla takiego rozstrzygnięcia stanowi naruszenie wskazanych przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c) P.p.s.a.). Zaskarżona decyzja nie zawiera bowiem w ogóle uzasadnienia faktycznego ani prawnego w części dotyczącej przesłanek uchylenia decyzji organu pierwszej instancji.

Słusznie też zarzucają skarżący, iż zaskarżona decyzja nie wskazuje pełnej podstawy prawnej rozstrzygnięcia, ustalając bowiem wysokość podatku od nieruchomości w kwocie 2597 zł nie wskazuje podstawy prawnej ustalenia zobowiązania podatkowego w takiej właśnie wysokości. Taką podstawę zawierała decyzja organu pierwszej instancji, wskazująca na Uchwałę Rady Miasta nr [...] z dnia [...]., jednakże została ona wyeliminowana z obrotu prawnego na podstawie zaskarżonej decyzji organu odwoławczego. Skoro Samorządowe Kolegium Odwoławcze orzeka co do istoty sprawy i ustala wysokość podatku od nieruchomości, w podstawie prawnej takiego rozstrzygnięcia powinny znaleźć się postanowienia aktu prawa miejscowego, który reguluje wysokość stawek podatku od nieruchomości, ze wskazaniem nie tylko nazwy aktu, daty jego wydania i miejsca opublikowania, ale także konkretnego przepisu, który znalazł w sprawie zastosowanie. Braki w tym zakresie, którymi dotknięta jest zaskarżona decyzja, skutkują uznaniem zarzutu naruszenia art. 210 § 1 pkt. 4 Ordynacji podatkowej za zasadny.

Za zasadne Sąd uznał także zarzuty naruszenia przez organy podatkowe art. 122 i art. 187 Ordynacji podatkowej przez niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy. Organy podatkowe zastosowały bowiem art. 3 ust. 1 pkt. 4 lit. a) ustawy o podatkach i opłatach lokalnych bez dostatecznego wyjaśnienia charakteru posiadania lokalu użytkowego przez skarżących.

W niniejszej sprawie skarżący zawarli w dniu 1 kwietnia 1996 r. umowę najmu lokalu użytkowego z Gminą Miasta - Miejskim Zakładem Gospodarki Komunalnej i mieszkaniowej. Następnie w dniu 27 marca 2006 r. został zawarty aneks do powyższej umowy pomiędzy skarżącymi a Gminą Miasta, w imieniu której działał Zarząd Nieruchomości Komunalnych. W sprawie nie zostało wyjaśnione, na jakiej podstawie ZNK występował w imieniu właściciela nieruchomości. Rozstrzygnięcie, na kim – w świetle powołanego przepisu – spoczywa obowiązek podatkowy w zakresie podatku od nieruchomości wymaga zatem poczynienia dodatkowych ustaleń.

Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 4 lit a) ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2002 r. nr 9, poz. 84), w brzmieniu nadanym z dniem 1 stycznia 2003 r. przez art. 1 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o zmianie ustawy o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. nr 200, poz. 1683), podatnikami podatku od nieruchomości są m.in. osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne ..., będące posiadaczami nieruchomości lub ich części albo obiektów budowlanych lub ich części, stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli posiadanie wynika z umowy zawartej z właścicielem, Agencją Własności Rolnej Skarbu Państwa lub z innego tytułu prawnego, z wyjątkiem posiadania przez osoby fizyczne lokali mieszkalnych niestanowiących odrębnych nieruchomości. Przepis art. 3 ust. 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych kształtuje zatem ogólną zasadę, stosownie do której podatnikami są właściciele, posiadacze samoistni lub użytkownicy wieczyści nieruchomości. Zasada ta jednak doznaje wyjątku w sytuacji, gdy przedmiotem opodatkowania jest nieruchomość lub obiekt budowlany stanowiący własność Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego. W takim przypadku, stosownie do art. 3 ust. 1 pkt. 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych podatnikami są posiadacze na podstawie umów zawartych z właścicielami lub Agencją Własności Rolnej Skarbu Państwa, innego tytułu prawnego, lub bez niego. Innym tytułem prawnym w rozumieniu powyższego przepisu jest decyzja o przekazaniu nieruchomości w trwały zarząd jednostce organizacyjnej niemającej osobowości prawnej. Podatnikiem podatku od nieruchomości będzie w takim przypadku podmiot, na rzecz którego przedstawiciel Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego ustanowił zarząd nieruchomością. Sytuacja ta nie zmieni się także, gdy zarządca odda nieruchomość posiadaczowi zależnemu na podstawie umowy najmu czy też dzierżawy. Kontrakt ten będzie bowiem zawarty nie z właścicielem nieruchomości, a jedynie z zarządcą znajdującym się w jej posiadaniu. W ocenie Sądu orzekającego w sprawie aktualny pozostał pogląd ugruntowany zarówno w piśmiennictwie jak i w orzecznictwie przed 1 stycznia 2003 r., stosownie do którego posiadacze zależni nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego oraz zarządcy takich nieruchomości są podatnikami tylko wówczas, gdy posiadanie wynika z umowy zawartej bezpośrednio z właścicielem lub zarządu ustanowionego przez właściciela. Zdaniem Sądu zmiany przepisu art. 3 u.p.o.l. regulującego zasady opodatkowania nieruchomości Skarbu Państwa i jednostek samorządu terytorialnego, które weszły w życie z dniem 1 stycznia 2003 r. spowodowały, że z kręgu podatników podatku od nieruchomości państwowych i samorządowych pozornie wykluczeni zostali trwali zarządcy. Zmiana ta nie pozbawiła przymiotu bycia podatnikiem tych podmiotów. Są oni podatnikami w dalszym ciągu jako posiadacze, chociaż nie są bezpośrednio wymienieni w art. 3 ust. 1 pkt 4 u.p.o.l. Zarząd jest uregulowany w ustawie z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 z późn. zm.) - zwanej dalej "u.g.n." We wspomnianej ustawie o gospodarce nieruchomościami opisana została instytucja zarządu jako forma prawna władania nieruchomością Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego przez państwową lub komunalną jednostkę organizacyjną nie posiadającą osobowości prawnej (art. 43-50 u.g.n.). Trwały zarząd, polega na możliwości korzystania z nieruchomości - w szczególności w celu prowadzenia działalności jednostki organizacyjnej, zabudowy, przebudowy i modernizacji obiektu budowlanego na nieruchomości będącej w zarządzie, oddania, za zgodą organu nadzorującego, nieruchomości lub jej części w najem, dzierżawę lub jej użyczenia. Trwały zarząd powstaje z mocy prawa lub jest ustanawiany w drodze decyzji właściwego organu, wydanej z urzędu lub na wniosek istniejącej jednostki organizacyjnej.

Ponadto zgodnie z art. 17 u.g.n. państwowe jednostki organizacyjne nie mające osobowości prawnej nabywają nieruchomości na własność Skarbu Państwa, a samorządowe jednostki organizacyjne nie mające osobowości prawnej - na własność odpowiedniej jednostki samorządu terytorialnego. Wszystkie te jednostki organizacyjne uzyskują do nabytych nieruchomości trwały zarząd z dniem ich nabycia. Organem tym jest zarząd gminy w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność gmin. Podatnikiem podatku od nieruchomości oddanej w zarząd jest jedynie, co należy podkreślić, państwowa i komunalna jednostka organizacyjna nie posiadająca osobowości prawnej, która włada gruntem Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego na podstawie ustanowionego trwałego zarządu uregulowanego w ustawie o gospodarce nieruchomościami.

Reasumując należy stwierdzić, że podatnikiem podatku od nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa lub gminy jest zarządca jedynie w przypadku ustanowienia trwałego zarządu, o którym mowa w ustawie o gospodarce nieruchomościami. Zarządcą tym może być tylko państwowa lub komunalna jednostka organizacyjna nie mająca osobowości prawnej. Innego rodzaju "zarządcy" nie są objęci obowiązkiem płacenia tego podatku. Podmiot, na rzecz którego przedstawiciel Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego ustanowił zarząd nieruchomością nie przestanie być podatnikiem podatku od nieruchomości nawet wówczas, gdy zarządca odda nieruchomość posiadaczowi zależnemu na podstawie umowy najmu czy też dzierżawy. (taki też pogląd wyrażony został w orzecznictwie sądowoadministracyjnym – por. wyrok Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 lutego 2005 r., III SA/Wa 2132/04, LEX nr 163808, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 września 2006 r., II FSK 1090/05, niepublik.).

Mając powyższe rozważania na uwadze Sąd uznał, że nałożenie obowiązku zapłaty podatku od wynajmowanej nieruchomości na skarżącego było przedwczesne. Organy podatkowe obu instancji są zobowiązane ustalić status prawny Zarządu Nieruchomości Komunalnych (jednostka posiadająca osobowość prawną, czy też takiej osobowości nie posiadająca), a także ustalić, czy nieruchomość, w której znajduje się wynajmowany lokal została przekazana w trwały zarząd tej jednostce na podstawie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami, czy też jednostka ta działała w imieniu Gminy na innej podstawie. Wyjaśnienia wymaga również to, jaki podmiot faktycznie pobierał w badanym roku podatkowym pożytki z tytułu najmu (gmina, czy Zarząd Nieruchomości Komunalnych). Ustalenie tych faktów pozwoli na wskazanie, kto jest posiadaczem, a w konsekwencji ustalenie podmiotu zobowiązanego do zapłaty podatku od nieruchomości. Natomiast brak ustalenia ww. faktów spowodował naruszenie przez organy podatkowe art. 122 i art. 187 Ordynacji podatkowej, co zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., stanowiło podstawę uchylenia, ponieważ naruszenie ww. przepisów Ordynacji podatkowej, mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) uchylił zaskarżoną decyzję.

Zgodnie z dyspozycją art. 152 P.p.s.a. Sąd orzekł, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.

W trzecim punkcie wyroku Sąd, na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 P.p.s.a. zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania.

[pic]