Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 829/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-05-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Skarżony organ: Minister Budownictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daniela Kozłowska asesor WSA Mirosław Gdesz (spr.) asesor WSA Jerzy Siegień Protokolant referendarz sądowy Dariusz Pirogowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 maja 2006 r. sprawy ze skarg Województwa [...] i Prezydenta Miasta K. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] lutego 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lutego 2005 r. nr [...] Minister Infrastruktury po rozpoznaniu wniosku Województwa [...] o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] lipca 2004 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] września 1998 r. nr [...], utrzymanej w mocy decyzją z dnia [...] listopada 1999 r. nr [...], stwierdzających nieważność orzeczenia Wojewody [...] z dnia [...] października 1949 r. Nr [...], w części dotyczącej wywłaszczenia nieruchomości położonej w K. przy ul. [...] i [...], objętej [...] o pow. [...] m2 i [...] o pow. [...] m2 utrzymanego w mocy decyzją Odwoławczej Komisji Wywłaszczenia przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia [...] lutego 1954 r. nr [...].

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:

Wojewoda [...] orzeczeniem z dnia [...] października 1949 r. Nr [...], wywłaszczył - na wniosek Centralnego Zarządu [...] w K. - na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość położoną w K. przy ul. [...] i [...], objętej [...] o pow. [...] m2 i [...] o pow. [...], stanowiących własność M. W., A. W. oraz Z. W. Przedmiotowa nieruchomość została wywłaszczona na podstawie przepisów dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. o wywłaszczaniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939-1945 (Dz. U. Nr 20, poz. 138).

Decyzją z dnia [...] lutego 1954 r. nr [...] Odwoławcza Komisja Wywłaszczeniowa przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia utrzymała w mocy ww. orzeczenie z dnia [...] października 1948 r.

Pismem z dnia [...] listopada 1991 r. P. M. W., i P. A. W. zwróciły się do Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z wnioskiem o stwierdzenie nieważności ww. orzeczeń wywłaszczeniowych. W uzasadnieniu wniosku podniesiono, że dokonane zaskarżonym orzeczeniem wywłaszczenie było bezprawne, jako że za przesłankę uzasadniającą wywłaszczenie przyjęto fakt zajęcia przedmiotowej nieruchomości przez okupanta hitlerowskiego.

Po przeprowadzeniu postępowania nadzorczego Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] września 1998 r. nr [...] stwierdził nieważność zaskarżonego orzeczenia z dnia [...] października 1949 r. i wydanej w trybie odwoławczym decyzji z dnia [...] lutego 1954 r. w części dotyczącej przedmiotowej nieruchomości. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ centralny stwierdził, że wywłaszczenie przedmiotowej nieruchomości, w trybie przepisów ww. dekretu z dnia 7 kwietnia 1948r. nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa, bowiem trudno jest utożsamiać fakt zajmowania przedmiotowej nieruchomości przez okupacyjną policję, a więc jednostkę zajmującą się eksterminacją narodu polskiego, z celem użyteczności publicznej, o którym mowa w art. 2, ust. 1 pkt. f dekretu, jak również zajmowanie przez Armię Radziecką, czyli armię obcego Państwa, z zajęciem na cele wojskowe -art. 2 ust.1 pkt. c dekretu. Ponadto wywłaszczona nieruchomość, w dacie wejścia w życie ww. dekretu przeznaczona była pod zabudowę mieszkaniową.

K. [...] Spółka z o.o. oraz Wojewódzka Dyrekcja Dróg Miejskich w K., wystąpiły z wnioskami o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej ww. decyzją z dnia [...] września 1998 r.

Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] listopada 1999 r. nr [...] utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] września

1998 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ centralny uznał, że przepisy art. 1 ust. 2 oraz art. 2 dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. o wywłaszczaniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939-1945, nie mogły stanowić podstawy do wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości. W ocenie organu nie ma podstaw do tego, aby przyjmować, że zajęcie nieruchomości na cele wojskowe obcego państwa mogło być traktowane jako przesłanka wywłaszczenia nieruchomości w rozumieniu ww. dekretu. Natomiast, jeśli chodzi o omyłki w decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] września 1998 r., o których mowa we wniosku K. [...] Spółki z o.o. - zostały sprostowane postanowieniem z dnia [...] września 1999 r. nr [...].

W dniu [...] września 2002 r. Zarząd Dróg Wojewódzkich w K. wystąpił z wnioskiem o stwierdzenie nieważności powołanej decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] września 1998 r. jako wydanej z rażącym naruszeniem przepisów prawa materialnego oraz proceduralnego.

Decyzją z dnia [...] lipca 2004 r. nr [...] Minister Infrastruktury, po rozpatrzeniu wniosku i całości akt niniejszej sprawy, odmówił stwierdzenia nieważności ww. decyzji z dnia [...] września 1998 r. uznając, że decyzja Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej jest prawidłowa.

Województwo [...] wystąpiło z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z dnia [...] lipca 2004 r., zarzucając jej rażące naruszenie prawa proceduralnego oraz materialnego. We wniosku podniesiono m.in. że organ orzekający dokonał rozszerzającej wykładni art. 156 Kpa, polegającej na przyjęciu, iż miało miejsce rażące naruszenie przepisów dekretu jak i nie przystającej do uwarunkowań społeczno - gospodarczych oraz istniejącego (obowiązującego) w dacie wywłaszczenia rozumienia celu użyteczności oublicznej objętego działaniem dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. o wywłaszczeniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939-1945, związanych ze skutkami wojny. Ponadto, strona skarżąca wskazała, iż organ orzekający nie zgromadził dostatecznego materiału dowodowego oraz nie odniósł się do nieodwracalnych skutków prawnych jakie wywołała decyzja wywłaszczeniowa.

Po rozpatrzeniu powołanego wniosku, decyzją z dnia [...] lipca 2005 r. Minister Infrastruktury utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] lipca 2004 r. o odmowie stwierdzenia nieważności powołanej decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] listopada 1999 r. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że zakres postępowania wyznaczony jest granicami art. 156 § 1 Kpa. Organ nadzoru badał czy powołana decyzja z dnia [...] listopada 1999 r. oraz poprzedzająca ją decyzja z dnia [...] września 1998 r. dotknięte są jedną z wad określonych w art. 156 § 1 Kpa. Odnosząc się do zarzutu strony skarżącej, że organ nadzoru zastosował rozszerzającą wykładnię art. 156 Kpa, polegającą na przyjęciu, iż miało miejsce rażące naruszenie przepisów dekretu jak i nie przystającą do uwarunkowań społeczno-gospodarczych oraz istniejącego w dacie wywłaszczenia rozumienia celu użyteczności publicznej objętego dekretem z dnia 7 kwietnia 1948 r. o wywłaszczeniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939-1945, związanych ze skutkami wojny, należy stwierdzić, że organ nadzoru w decyzji z dnia [...] września 1998 r. utrzymanej w mocy decyzją z dnia [...] listopada 1999 r, prawidłowo uznał, że postępowanie wywłaszczeniowe było przeprowadzone nieprawidłowo, gdyż niezachowane zostały przesłanki dopuszczalności wywłaszczenia, a tym samym naruszono art. 2 pkt 1 lit. c dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. wypełniając przesłankę nieważności z art. 156 § 1 pkt 2 Kpa. Organ nadzoru uznał bowiem, iż zajęcie nieruchomości podczas wojny przez policję niemiecką, a następnie przez armię radziecką nie mogło stanowić celów użyteczności publicznej wskazanych w art. 2 pkt 1 lit. c dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r., w szczególności wymienionych w lit. c i f, a więc zarówno celów wojskowych jak i wąsko rozumianej użyteczności publicznej. Okupant niemiecki oraz armia obcego państwa nie realizowały celów użyteczności publicznej, na które ustawodawca powołuje w tytule dekretu wywłaszczeniowego z dnia 7 kwietnia 1948 r.

Stanowisko organu nadzoru w kwestii nieuznawania celów policyjnych oraz stacjonowania wojsk radzieckich za cele użyteczności publicznej, co do których nie wolno stosować wykładni rozszerzającej - jest zgodne z dotychczasowym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego (patrz wyrok z dnia 10 października 1995 r., sygn. akt IV S.A. 625/93 oraz wyrok z dnia 9 stycznia 2003 r., sygn. akt I S.A. 2349/00 nie publ.).

Natomiast jeśli chodzi o zarzut, ze organ nie odniósł się do nieodwracalnych skutków prawnych jakie wywołała decyzja wywłaszczeniowa, należy zauważyć, że w świetle utrwalonego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie (np. wyrok z dnia 23.11.1987 r. sygn. akt 1406/86) oraz Sądu Najwyższego (uchwała z dnia 28.05.1992 r. sygn. akt III AZP 4/92) nieodwracalność skutków prawnych w rozumieniu art. 156 § 2 kpa oznacza w szczególności sytuację w której poprzedni stan prawny nie może być przywrócony, gdyż przestał istnieć przedmiot, którego prawo dotyczyło lub też podmiot, któremu prawo przysługiwało, utracił zdolność do zachowania tego prawa albo wygasła instytucja stanowiąca źródło tego prawa, a taka sytuacja w ogóle nie ma miejsca w przedmiotowej sprawie.

Powyższa decyzja stała się przedmiotem skarg Województwa [...] oraz Prezydenta Miasta K. wykonującego zadania starosty jako organu reprezentującego Skarb Państwa.

Województwo [...] w skardze wniosło o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji względnie o jej uchylenie. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że Ministrowi w sposób niedopuszczalny nie uwzględnił tego, że Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast dokonał własnej arbitralnie i przeniósł oceny prawne i interpretację przepisów z końca lat 90 na sposób rozumienia i wykładni przepisów obowiązujących w dacie wywłaszczenia. Organ ponadto dopuścił się błędów co do przedmiotu rozstrzygnięcia i pominął fakt powstania z dniem 1 stycznia 1999 r. Województwa [...], pozbawiając go możliwości udziału w postępowaniu. W dalszej części skargi wskazano, że postępowanie nadzorcze prowadzono dysponując jedynie kopiami decyzji, które nie mogą stanowić dowodu w sprawie. Tym samym organy uchybiły zasadzie prawdy obiektywnej opierając swoje rozstrzygnięcie na nieustalonych faktach i dowodach. Skarżący podnosi również, że powołane orzeczenia wywłaszczeniowe wywołały nieodwracalne skutki prawne "których zaistnienie wywodzi z faktu takiego przekształcenia całego kompleksu nieruchomości w okresie wojny oraz jego zainwestowania, istniejącym w dacie wywłaszczenia". Skarżący zarzuca, że wbrew jego wnioskowi nie doręczono mu uwierzytelnionych odpisów orzeczeń wywłaszczeniowych.

Gmina Miasta K. w swoje skardze wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. W skardze podniesiono, że nie jest prawidłowy pogląd, iż fakt zajęcia przedmiotowej nieruchomości w okresie wojny przez wojsko i policję niemiecką, a następnie przez armię radziecką nie wypełnia użytego w dekrecie pojęcie "cele wojskowe". Zdaniem strony skarżącej pojęcie "cele wojskowe" nie zostało jednoznacznie zdefiniowane i nie można w sposób nie budzący wątpliwości stwierdzić, że zajęcie na ten cel narusza art. 2 powołanego dekretu wywłaszczeniowego. Ponadto podniesiono, że w aktach sprawy brak jest decyzji wywłaszczeniowej i zebrany materiał nie mógł stanowić podstawy do orzekania w sprawie. Wskazano, że w podobnym stanie prawnym Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 28 maja 2003 r. sygn. akt I SA 269/01 uchylił decyzję w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skargi nie są zasadne i podlegają oddaleniu.

W szczególności należy podkreślić, że zgodnie z treścią art. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, iż przedmiotem sprawy sądowoadministracyjnej jest ocena przez sąd prawidłowości prowadzenia przez organ administracji publicznej postępowania administracyjnego oraz zapadłego w tym postępowaniu rozstrzygnięcia.

Stwierdzenie nieważności decyzji jest instytucją umożliwiającą wycofanie z obrotu prawnego decyzji administracyjnej dotkniętej najcięższymi wadami materialnoprawnymi. Przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnych zostały enumeratywnie wyliczone w art. 156 § 1 Kpa. Pamiętać przy tym należy, że w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej postępowanie administracyjne może zakończyć się wydaniem decyzji stwierdzającej nieważność, odmawiającej stwierdzenia nieważności albo stwierdzającej wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa, czy też wydaniem decyzji o umorzeniu postępowania art. 158 k.p.a. Stwierdzenie nieważności decyzji jest wyjątkiem od ustawowej zasady stabilności decyzji administracyjnej (art. 16 Kpa), co oznacza, że wyeliminować z obrotu prawnego można tylko taką decyzję, co do której nie ma wątpliwości, iż jest dotknięta jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 Kpa. Decyzja stwierdzająca nieważność jest decyzją deklaratoryjną, działającą ex tunc. Stwierdzenie nieważności decyzji powoduje ten skutek, że decyzja taka traci swą moc obowiązującą od dnia jej wydania. Ponadto podkreślić należy, że istotą stwierdzenia nieważności decyzji jest to, że przesłanka będąca przyczyną stwierdzenia nieważności istniała już w dacie wydawania tej decyzji. Oznacza to, że decyzja, co do której stwierdzono nieważność, wydana została niezgodnie z prawem obowiązującym w dacie jej wydania, a niezgodność ta odpowiada co najmniej jednej z ustawowo określonych przesłanek warunkujących nieważność. W orzecznictwie przyjmuje się, że aby stwierdzić nieważność decyzji należy ustalić, że wada, o której mowa w art. 156 § 1 Kpa, istnieje w samej decyzji, a więc wskazać, iż decyzja została wydana wbrew nakazowi lub zakazowi ustanowionemu w konkretnym przepisie prawa bądź, że decyzja pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa oraz należy ustalić, że naruszenie prawa, o którym wyżej mowa, ma rażący charakter (vide wyrok NSA z 8.10.1999 r. IV SA 1646/97 niepublikowany, wyrok NSA z 4.07.2001 r. l SA 275/00 niepublikowany).

Już z tego względu wskazać należy, że Województwo [...] zarzucając zaskarżonej decyzji rażące naruszenie art. 6, art. 7, art. 8, art. 8, art. 9, art. 15, art. 16 § 1, art. 73, art. 74, art. 77, art. 78, art. 78 art. 80 oraz art. 107 Kpa w żaden sposób nie wskazało na czym miałoby polegać oczywiste naruszenie tych przepisów proceduralnych przez Ministra Infrastruktury. Nie będąc związany granicami skargi Sąd badając legalność decyzji nie dostrzegł jednak, aby badana decyzja naruszała w sposób nie do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności normy procesowe.

W przedmiotowej sprawie wymaga podkreślenia, że skargi dotyczą decyzji o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji stwierdzającej nieważność powołanych orzeczeń wywłaszczeniowych. A zatem istota sprawa opiera się na ocenie czy Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast w sposób prawidłowy zastosował przy ocenie decyzji wywłaszczeniowej art. 156 -158 Kpa. W ocenie tej nie sposób jednak uciec od analizy prawidłowości samego orzeczenia wywłaszczeniowego z tym, że ograniczonej do zbadania czy decyzja stwierdzająca nieważność dotknięta jest jedną z wad określonych w art. 156 § 1 Kpa.

W przedmiotowej sprawie dla oceny legalności orzeczenia o wywłaszczeniu decydujące znaczenie ma okoliczność czy nieruchomość w okresie pomiędzy dniem 1 września 1939 r. a dniem 9 maja 1945 r. została zajęta na cel użyteczności publicznej. Organ nadzoru uznał, że materiał dowodowy wskazuje w sposób jednoznaczny, że nieruchomość została w trakcie wojny zajęta przez wojsko niemieckie i policję a potem przez armię radziecką. Fakt ten nie jest również sporny między stronami.

Stosownie do art. 1 ust. 1 dekretu z dnia 7 kwietnia 1948r. o wywłaszczeniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939-1945 (Dz.U. Nr 20, poz. 138 ze zm.) dopuszczalność wywłaszczania nieruchomości uzależniona została od kumulatywnego wystąpienia dwóch przesłanek, to jest zajęcia nieruchomości w okresie od 1 września 1939r. do 9 maja 1945r. zajęcia wyłącznie na cele wymienione w ust. 2 tego przepisu i w art. 2 pkt 1 oraz znajdowania się zajętej nieruchomości w dniu wejścia w życie powyższego dekretu w posiadaniu Skarbu Państwa, związków samorządu terytorialnego lub przedsiębiorstw państwowych. Brak jednej z dwu wymienionych przesłanek czynił niedopuszczalnym wywłaszczenie nieruchomości w oparciu o przepisy omawianego dekretu.

Zdaniem Sądu nie sposób zaaprobować stanowiska, że intencją normodawcy omawianego dekretu miało być usankcjonowanie, poprzez m.in. identyczne traktowanie, działalności polegającej na zajęciu nieruchomości w okresie wojny 1939 - 1945, dokonywanej zarówno przez władze polskie, jak i okupacyjne - aktów władzy państwowej okupanta w stosunku do obywateli polskich. Zgodnie z poglądami wyrażonymi w orzecznictwie, zwłaszcza Sądu Najwyższego, Rzeszy Niemieckiej i jej funkcjonariuszom nie przysługiwało, w związku z faktycznym opanowaniem Polski, prawo do wykonywania na terytorium Polski aktów władzy państwowej w stosunku do obywateli polskich, na co zezwalał okupantowi regulamin praw i zwyczajów wojny lądowej, stanowiący aneks do IV konwencji haskiej z dnia 18 października 1907r. (Dz.U. z 1927r. Nr 21, poz. 161), ponieważ tzw. okupacja przez Rzeszę Niemiecką obszarów Państwa Polskiego nie była okupacją w rozumieniu prawa międzynarodowego (por. orzecz. z dnia 13.04.1948r., OSN 1/49, poz. 20).

Konsekwencją tej zasady ogólnej było stanowisko Sądu Najwyższego o bezskuteczności czynności cywilnoprawnych w zakresie rozporządzania nieruchomościami przez ustanowione przez okupanta urzędy (orzecz. z dn. 02.02.1952, C.946/51, OSN III/53, poz. 67). Jest zaś oczywiste, że działania władz okupacyjnych, nie mające nawet formalnego umocowania w czynnościach cywilnoprawnych, tym bardziej nie mogą być uznane za prawnie skuteczne. Wskazane wyżej okoliczności świadczą w sposób przekonywujący, że objęcie przedmiotowej nieruchomości we władanie przez okupanta niemieckiego nie było równoznaczne z jej zajęciem w rozumieniu art.1 ust. 1 omawianego dekretu oraz, że władanie tą nieruchomością przez okupanta nie realizowało celu "użyteczności publicznej" (art.2 pkt 1 lit."f").Brak jest także podstaw do twierdzeń, że przedmiotowa nieruchomość była w posiadaniu któregoś z podmiotów wymienionych w art.1 ust.1 dekretu w dniu wejścia w życie dekretu skoro z treści ugody sądowej z jednej strony wynika, iż Skarb Państwa do tej daty sprawował jedynie nadzór i zarząd nad tą nieruchomością, za co powyższą ugodą zastał mu przyznany zwrot kosztów i po wtóre ugoda ta obligowała Skarb Państwa do wydania nieruchomości właścicielom. Odnosi się to również do zajęcia nieruchomości przez armię radziecką, które również nie może być uznane za wykonywanie władztwa publicznoprawnego przez uprawionego dysponenta władzy publicznej.

Dlatego też nie ma podstaw prawnych do tego przyjmować, że zajęcie nieruchomości na cele wojskowe okupanta niemieckiego oraz armii radzieckiej mogło być traktowane jako przesłanka wywłaszczenia nieruchomości w rozumieniu art. 2 pkt 1 lit. c dekretu wywłaszczeniowego. Wprawdzie z literalnego brzmienia art. 2 pkt 1 lit. c powołanego dekretu mogłoby tak wynikać, ale wykładnia gramatyczna nie jest jedyną metodą wykładni prawa. Konkretny przepis prawa nie jest wyizolowany z całokształtu norm prawnych. Jest ich integralną częścią. To zaś oznacza konieczność stosowania wykładni systemowej, niekiedy nawet wówczas gdy przepis jest wyrażony w sposób jasny i na pozór nie budzi wątpliwości interpretacyjnych. Pojedyńczy przepis nie może być bowiem sprzeczny z systemowymi rozwiązaniami prawnymi określonego aktu prawnego. Jeżeli zatem już w nazwie dekretu ustawodawca przesądza o jego przedmiotowym zakresie obowiązywania / wywłaszczenia majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny/ to trudno byłoby tego nie zauważyć i uznać, że zajęcie nieruchomości na cele wojskowe okupanta, działającego nad to z pogwałceniem elementarnych norm prawa międzynarodowego, mieści się w pojęciu użyteczności publicznej.

Tym samym należy w pełni podzielić w tej kwestii ocenę legalności organu nadzoru decyzji. Dlatego też należy zaaprobować stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że wnioskowana do stwierdzenia nieważności decyzja w sposób prawidłowy dokonała interpretacji przepisów powołanego dekretu wywłaszczeniowego.

Odnosząc się do zarzutu braku w aktach sprawy oryginału orzeczeń wywłaszczeniowych, zwrócić uwagę należy, że sprawa dotyczy aktu administracyjnego wydanego nie tylko kilkadziesiąt lat temu ale w szczególnym reżimie politycznym i prawnym państwa. Mimo to zgromadzony w sprawie materiał dowodowy w sposób jednoznaczny wskazuje, że został wydany akt administracyjny wywołujący negatywne skutki w sferze praw jednostki w postaci wywłaszczenia prywatnej nieruchomości. Organ zgromadził całą dostępną dokumentację postępowania wywłaszczeniowego, po uprzednim wystąpieniu do archiwów o przedstawienie archiwalnych akt wywłaszczeniowych. Dlatego zarzut braku oryginału decyzji nie ma zdaniem Sądu żadnego znaczenia w ramach postępowania o stwierdzenie nieważności powołanej decyzji Prezesa. Zarzut ten mógłby być ewentualnie podniesiony w ramach postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowej. Natomiast organ w zaskarżonej decyzji oceniał decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast, której oryginał znajduje się w aktach.

Tym samym zebrany w sprawie materiał dowodowy, obrazujący trwający [...] lat proces wywłaszczenia, uprawniał organ nadzoru do uznania, że w obrocie prawnym pozostaje akt administracyjny wywołujący negatywne skutki, do którego oceny uprawiony był organ nadzoru. Jeżeli bowiem została wydana decyzja, która może być zidentyfikowana co do organu, który go wydał i skutku jaki wywołała w odniesieniu do konkretnych osób to w świetle art. 157 i 158 Kpa nic nie stoi na przeszkodzie prowadzenia postępowania nadzorczego wobec takiej decyzji.

W innym przypadku doszłoby do sytuacji, kiedy pomimo wszechstronnego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, a z uwagi tylko na brak oryginalnego egzemplarza decyzji pozostawia się w mocy akt, którego skutek jest nie do zaakceptowania z punktu widzenia praworządnego państwa. Nie można przecież nie zauważyć, że Skarb Państwa władał tą nieruchomością od lat pięćdziesiątych oraz że ujawnił się w księdze wieczystej na podstawie orzeczenia wywłaszczeniowego. Dlatego też nie można uznać, iż poprzez prowadzenie postępowania przez Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast na podstawie kopii orzeczeń doszło do rażącego naruszenia prawa albo innego naruszenia art. 156 § 1 Kpa.

Ponadto wskazać należy, że stosownie do treści art. 80 ust. 1 Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym (Dz. U. Nr 36, poz. 341 ze zm.) decyzję, wydaną w obecności strony, ogłasza się jej ustnie. Jednakże strona może natychmiast zgłosić żądanie doręczenia decyzji na piśmie. W takim razie, jeżeli decyzja nie jest natychmiast wykonalna uważa się dzień doręczenia decyzji na piśmie za dzień jej doręczenia.

Wreszcie stwierdzić należy, że Sąd badał dopuszczalność prowadzenia postępowania na wniosek Województwa [...], które przecież nie dysponuje żadnym prawem rzeczowym do przedmiotowej nieruchomości. Sąd uznał jednak, iż w związku z przepisami ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. ) Województwo [...] w tak ustalonym stanie faktycznym ma interes prawny do wystąpienia o zbadanie legalności powołanej decyzji nadzorczej.

Natomiast zarzut, że Województwo [...] nie brało udziału w postępowaniu przed Prezesem Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast nie ma żadnego znaczenia dla oceny legalności decyzji w trybie art. 156 -159 Kpa, ponieważ brak udziału strony w postępowaniu, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 4 Kpa stanowi podstawę do wznowienia postępowania.

Z tych względów stwierdzić należy, że decyzja Ministra Infrastruktury o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji stwierdzającej nieważność powołanych orzeczeń wywłaszczeniowych nie narusza prawa.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ppsa orzekł jak w sentencji wyroku.