Postanowienie NSA, sygn. akt II OPP 2/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-02-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6153 Warunki zabudowy  terenu
Hasła tematyczne: Przewlekłość postępowania
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Stwierdzono przewlekłość postępowania i przyznano od Skarbu Państwa odpowiednią sumę pieniężną
Powołane przepisy: article: art.1 ust.1 art.2 ust.2, art.12 ust. 2 i 4, art.17 ust.3
journal: Dz.U. 2018 poz 75
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym  prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zofia Flasińska (spr.) Sędziowie NSA Małgorzata Miron Jolanta Rudnicka po rozpoznaniu w dniu 25 lutego 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi W.G. i K. G. na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w sprawie o sygn. akt IV SA/Wa 1163/17 w sprawie ze skargi K. K. i T. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lutego 2013 r. Nr [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy postanawia: 1. stwierdzić przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie, 2. przyznać W. G. i K. G. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie sumy pieniężne po 2 000 (dwa tysiące) złotych, 3. zwrócić W. G. opłatę od skargi na przewlekłość postępowania w kwocie 200 (dwieście) złotych ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, 4. zwrócić K. G. opłatę od skargi na przewlekłość postępowania w kwocie 200 (dwieście) złotych ze środków budżetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego.


UZASADNIENIE

Skarga K. K. i T. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lutego 2013 r. w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy wpłynęła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wraz z odpowiedzią organu na skargę w dniu 9 maja 2017 r.

Zarządzeniem z dnia 12 czerwca 2017 r. sędzia sprawozdawca wezwała J. S. do złożenia w terminie 7 dni oryginału pełnomocnictwa do działania w imieniu skarżących oraz do wykazania, że spełnia przesłanki z art. 35 p.p.s.a. W odpowiedzi na to wezwanie J. S. przedłożyła stosowne pełnomocnictwo oraz oświadczyła, że jest siostrą skarżącego T. K. Zarządzeniem z dnia 2 sierpnia 2017 r. sędzia sprawozdawca wezwała skarżących do ustanowienia pełnomocnika do doręczeń w Polsce w terminie 2 miesięcy pod rygorem odrzucenia skargi oraz poleciła poinformować skarżących, że J. S. nie spełnia przesłanek z art. 35 p.p.s.a. Przy piśmie z dnia 25 września 2017 r. J. S. przedstawiła pełnomocnictwo udzielone jej przez skarżących do reprezentowania przed sądami administracyjnymi i do odbioru korespondencji z Sądu. Zarządzeniem z dnia 11 października 2017 r. sędzia sprawozdawca poleciła uwzględnić J. S. jako pełnomocnika T. K. oraz jako pełnomocnika do doręczeń K. K.. Zarządzeniem z dnia 6 listopada 2017 r. sędzia sprawozdawca wezwała K. K. (na adres do doręczeń) do podpisania skargi lub nadesłania w terminie 7 dni podpisanego egzemplarza skargi pod rygorem jej odrzucenia. Przy piśmie z dnia 16 listopada 2017 r. pełnomocnik do doręczeń nadesłał kopię skargi podpisanej przez K. K.

Postanowieniem z dnia 23 listopada 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę K. K., gdyż skarżąca nie nadesłała skargi podpisanej oryginalnym podpisem w wyznaczonym terminie. Pismem z dnia 20 grudnia 2017 r. J. S., działając w imieniu T. K. i K. K., wniosła zażalenie na to postanowienie. Zarządzeniem z dnia 9 stycznia 2018 r. Przewodnicząca Wydziału wezwała J. S. do usunięcia braków formalnych zażalenia T. K. poprzez złożenie jego 8 odpisów poświadczonych za zgodność z oryginałem w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia zażalenia oraz wezwała K. K. (na adres do doręczeń) do usunięcia braków formalnych zażalenia poprzez nadesłanie podpisanego zażalenia i złożenie jego 8 odpisów poświadczonych za zgodność z oryginałem w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia zażalenia. W odpowiedzi na to wezwanie J. S. złożyła 16 odpisów zażalenia poświadczonego przez siebie za zgodność z oryginałem.

Postanowieniem z dnia 12 lutego 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił zażalenie K. K., gdyż skarżąca nie nadesłała podpisanego zażalenia w wyznaczonym terminie oraz jego poświadczonych odpisów. Pismem z dnia 12 marca 2018 r. J. S., działając w imieniu skarżących, wniosła zażalenie na to postanowienie. Zarządzeniem z dnia 21 marca 2018 r. Przewodnicząca Wydziału wezwała K. K. (na adres do doręczeń) do usunięcia braków formalnych zażalenia poprzez nadesłanie podpisanego zażalenia i nadesłanie jego 8 odpisów poświadczonych za zgodność z oryginałem własnoręcznym podpisem w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia zażalenia. W odpowiedzi na to wezwanie J. S. złożyła 8 odpisów zażalenia poświadczonego przez siebie za zgodność z oryginałem.

Postanowieniem z dnia 14 maja 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił zażalenie K. K., gdyż skarżąca nie nadesłała podpisanego zażalenia w wyznaczonym terminie oraz jego poświadczonych odpisów. Pismem z dnia 12 czerwca 2018 r. J. S., działając w imieniu skarżących, wniosła zażalenie na to postanowienie.

Postanowieniem z dnia 27 czerwca 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił zażalenie K. K., gdyż zostało ono wniesione przez J. S., która nie może być pełnomocnikiem skarżącej, gdyż nie należy do grona osób, o których mowa w art. 35 § 1 p.p.s.a.

Zarządzeniem z dnia 10 lipca 2018 r. Przewodnicząca Wydziału wezwała J. S. do uiszczenia wpisu od zażalenia T. K. na postanowienie z dnia 14 maja 2018 r. W odpowiedzi na to wezwanie pełnomocnik skarżącego uiścił wpis od zażalenia w dniu 18 sierpnia 2018 r.

Pismem z dnia 3 sierpnia 2018 r. J. S., działając w imieniu skarżących, wniosła zażalenie na postanowienie z dnia 27 czerwca 2018 r. Zarządzeniem z dnia 11 października 2018 r. Przewodnicząca Wydziału wezwała K. K. (na adres do doręczeń) do usunięcia braków formalnych zażalenia poprzez nadesłanie podpisanego zażalenia i nadesłanie jego 8 odpisów poświadczonych za zgodność z oryginałem własnoręcznym podpisem w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia zażalenia.

Pismem z dnia 3 grudnia 2018 r. J. S., działając w imieniu skarżących, złożyła zażalenie na to zarządzenie. Zażalenie to zostało odrzucone postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 grudnia 2018 r. Pismem z dnia 8 stycznia 2019 r. J. S., działając w imieniu skarżących, złożyła zażalenie na to postanowienie. Zarządzeniem z dnia 22 stycznia 2019 r. Przewodnicząca Wydziału wezwała K. K. (na adres do doręczeń) do usunięcia braków formalnych zażalenia poprzez nadesłanie podpisanego zażalenia i nadesłanie jego 8 odpisów poświadczonych za zgodność z oryginałem własnoręcznym podpisem w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia zażalenia.

W dniu 22 stycznia 2019 r. uczestnicy postępowania W. G. i K. G. wnieśli skargę na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w sprawie o sygn. akt IV SA/Wa 1163/17. W skardze wniesiono o: stwierdzenie, że w postępowaniu, którego dotyczy skarga nastąpiła przewlekłość, wydanie Sądowi I instancji zaleceń do podjęcia czynności niezbędnych do merytorycznego załatwienia sprawy, zasądzenie na rzecz skarżących od Skarbu Państwa odszkodowania w kwocie 2000 zł oraz kwoty 200 zł tytułem zwrotu opłaty od skargi, zasądzenie od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz skarżących zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi na przewlekłość postępowania pełnomocnik uczestników opisał przebieg tego postępowania i wskazał, iż rolą Sądu było przerwanie ciągu zażaleń J. S. na kolejne postanowienia o ich odrzuceniu. W sytuacji celowego przedłużania postępowania przez pełnomocnika skarżących Sąd powinien przekazać sprawę do Naczelnego Sądu Administracyjnego celem zbadania prawidłowości postanowienia o odrzuceniu skargi i wydanych następnie postanowień o odrzuceniu zażalenia.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga W. G. i K. G. na naruszenie ich praw do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki w postępowaniu sądowym toczącym się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w sprawie o sygn. akt IV SA/Wa 1163/17 zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz.U. z 2018 r., poz. 75) przewlekłość postępowania sądowego występuje, jeżeli postępowanie zmierzające do wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne dla wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych i prawnych. W myśl art. 2 ust. 2 powołanej ustawy dla stwierdzenia, czy w sprawie doszło do przewlekłości postępowania, należy w szczególności ocenić terminowość i prawidłowość czynności podjętych przez sąd w celu wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie. Dokonując tej oceny, uwzględnia się łączny dotychczasowy czas postępowania od jego wszczęcia do chwili rozpoznania skargi, niezależnie od tego, na jakim etapie skarga została wniesiona, a także charakter sprawy, stopień faktycznej i prawnej jej zawiłości, znaczenie dla strony, która wniosła skargę, rozstrzygniętych w niej zagadnień oraz zachowanie się stron, a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania.

Ustawa nie określa wprost, jaki okres oczekiwania na rozpoznanie sprawy należy uznać za nieuzasadnioną zwłokę. Pewna wskazówka wynika jednak z art. 14 ustawy, który stanowi, że skarżący może wystąpić z nową skargą w tej samej sprawie po upływnie 12 miesięcy. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się więc, iż ustawodawca uznał za przewlekłe takie postępowanie, które trwa dłużej niż 12 miesięcy. Przy czym, jeżeli postępowanie trwa dłużej niż 12 miesięcy nie oznacza to samo przez się, że nastąpiła przewlekłość postępowania w rozumieniu tej ustawy (por. postanowienia NSA: z dnia 7 marca 2014 r., II OPP 14/14, z dnia 25 lipca 2013 r., II OPP 25/13, z dnia 19 sierpnia 2011 r., II OPP 27/11, publikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, www.nsa.gov.pl).

Postępowanie w tej sprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie toczy się ponad 20 miesięcy i w dalszym ciągu nie została rozstrzygnięta kwestia prawomocnego odrzucenia skargi K. K. Również pełnomocnik T. K. nie został prawidłowo wezwany do uiszczenia wpisu od skargi. Jak wynika z akt sprawy powodem przedłużania się tego postępowania jest wnoszenie przez J. S. licznych zażaleń na postanowienia o odrzuceniu zażaleń K. K.. J. S. jest pełnomocnikiem T. K. oraz pełnomocnikiem do doręczeń K. K., którzy mieszkają za granicą. Nie ulega wątpliwości, że J. S. nie może być pełnomocnikiem K. K., ponieważ nie należy - w stosunku do tej skarżącej - do kręgu osób, o których mowa w art. 35 § 1 p.p.s.a. Środki odwoławcze wnoszone przez pełnomocnika do doręczeń nie mogą być traktowane jak pisma wnoszone przez stronę. Brak zatem było podstaw do wzywania skarżącej do podpisania tych pism procesowych oraz do nadesłania ich odpisów. Takie środki odwoławcze są niedopuszczalne jako wnoszone przez osobę nieuprawnioną i podlegają odrzuceniu. Sąd I instancji powinien był więc już na samym początku odrzucić jako niedopuszczalne zażalenie Jadwigi S. na postanowienie z dnia 23 listopada 2017 r. o odrzuceniu skargi K. K. bez wzywania skarżącej do uzupełnienia braków formalnych zażalenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie przekazał również zażalenia T. K. z dnia 20 grudnia 2017 r. na postanowienie o odrzuceniu skargi K. K., mimo że braki formalne i fiskalne zażalenia zostały uzupełnione 5 lutego 2018 r. (k. 123, 127). Sąd nie wezwał też pełnomocnika T. K. do uiszczenia wpisu od skargi, jedynie w wezwaniu z dnia 26 sierpnia 2017 r. (k.38) poinformowano skarżącego, że należy uiścić wpis sądowy od skargi w kwocie 500 zł, lecz nie wskazano podstawy prawnej ustalenia wpisu oraz nie nadano wezwaniu odpowiedniego rygoru.

Podkreślenia ponadto wymaga, że osoba, która brała udział w postępowaniu administracyjnym, a nie wniosła skargi, jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego, nabywa status uczestnika postępowania na prawach strony i związane z tym uprawnienia procesowe dopiero z momentem skutecznego wniesienia skargi (postanowienie NSA z dnia 19 maja 2016 r., II OZ 512/16, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl). Zatem brak jest podstaw do wzywania skarżących do uzupełnienia braków formalnych zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi poprzez złożenie odpisów zażalenia dla uczestników postępowania na prawach strony, w sytuacji, gdy skargi nie zostały skutecznie wniesione (w tym przypadku skarga K. K. została odrzucona, a skarga T. K. nie została jeszcze opłacona).

Mając na uwadze czas trwania tego postępowania i uchybienia Sądu I instancji oraz fakt, iż inwestorzy oczekują na prawomocne rozstrzygnięcie co do zgodności z prawem kasacyjnej decyzji w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 12 ust. 2 powołanej ustawy stwierdził, że w niniejszej sprawie nastąpiła przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie oraz na podstawie art. 12 ust. 4 ustawy przyznał skarżącym - jako odpowiednie sumy pieniężne od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - żądaną przez nich kwotę po 2 000 złotych.

Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 12 ust. 2 i ust. 4 ustawy orzekł jak w sentencji postanowienia. O zwrocie opłat od skargi na przewlekłość postępowania orzeczono na podstawie art. 17 ust. 3 ustawy.