Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 307/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-09-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Służba Bezpieczeństwa
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. art. 8a ust. 1, 13b
journal: Dz.U. 2016 poz 708
law: Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu,  Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony  Rządu, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin - tekst jedn.
article: art. 153
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kruszewska-Grońska, Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas, Sędzia WSA Andrzej Wieczorek (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 28 września 2021 r. sprawy ze skargi R. G. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] października 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów ustawy 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz skarżącego R. G. kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

UZASANIENIE

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji (zwany dalej organem/MSWiA) decyzją z dnia [...] października 2020 roku, nr [...], po rozpatrzeniu wniosku Pana R. G. (zwanego dalej skarżącym/wnioskodawcą) odmówił wyłączenia stosowania wobec skarżącego art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy z dnia

18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz.U. z 2018 r. poz. 132,

ze zm.; zwanej dalej ustawą zaopatrzeniową).

Zainteresowany wnioskiem z dnia [...] października 2017 r. wystąpił do organu

o zastosowanie wobec niego art. 8a ustawy zaopatrzeniowej. Szczegółowo opisał przebieg służby uwzględniając przy tym zakres obowiązków, wyszczególniając okresy pełnienia służby oraz zajmowane stanowiska służbowe. Wskazał, że każdorazowo wykonywał swoje zadania w sposób rzetelny, także z narażeniem zdrowia i życia, również po wrześniu 1989 r.

Zaznaczył, że w trakcie swojej służby w Biurze Ochrony [...] brał udział

w ochronie przedstawicieli państwa polskiego podczas wizyt zagranicznych. Jego zdaniem porównując okres służby ww. pełnionej przed dniem 31 lipca 1990 r., tj. 4 lata i 8 miesięcy, z ogólnym okresem służby, tj. 28 lat i 5 miesięcy, należy uznać, iż służba ww. pełniona przed dniem 31 lipca 1990 r. miała charakter krótkotrwały. Ponadto zauważył, że wykonywał powierzone zadania i obowiązki w sposób nad wyraz rzetelny, za co otrzymywała nagrody, wyróżnienia, pochwały w rozkazie personalnym oraz odznaczenia, m. in. Srebrny i Brązowy Krzyż Zasługi, Złoty

i Srebrny Medal "Za Zasługi dla Obronności Kraju", Brązowy Medal "Siły Zbrojne

w Służbie Ojczyzny" oraz Honorową Odznakę Biura Ochrony Rządu.

Decyzją nr [...] z dnia [...] października 2019 r. MSWiA odmówił wyłączenia stosowania wobec wnioskodawcy art. 15c, art 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej. Ww. decyzja została doręczona stronie w dniu [...] listopada 2019 r.

Na skutek skargi wnioskodawcy Wojewódzki Sąd Administracyjny

w Warszawie (dalej WSA w Warszawie) wyrokiem z dnia 19 czerwca 2020 r. (sygn. akt II SA/Wa 2820/19) uchylił zaskarżoną decyzję MSWiA z dnia [...] października 2019 r. nr [...]. Wyrok jest prawomocny od dnia [...] sierpnia 2020 r.

W zaleceniach co do dalszego postępowania WSA w Warszawie stwierdził, że ponownie rozpatrując sprawę, MSWiA uwzględni wskazania zawarte w wyroku. WSA w Warszawie odnosząc się do wyjaśnień skarżącego, co do charakteru jego służby pełnionej w Wojskach Ochrony [...], stwierdził, że w przepisie art. 13b ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej ustawodawca zdefiniował służbę na rzecz totalitarnego państwa według kryterium miejsca pełnienia służby - instytucji czy formacji i jednostki organizacyjnej, w której służba jest pełniona, nie zaś według stanowiska albo treści obowiązków i czynności tam wykonywanych. Wynika z tego, że - w świetle art. 13b ust. 1 ustawy - dla uznania, iż mamy do czynienia ze służbą na rzecz totalitarnego państwa, nie ma żadnego znaczenia (jest obojętne), na czym polegała służba

w jednostkach i formacjach tam wymienionych. Niemniej jednak zdaniem Sądu te okoliczności powinny podlegać ocenie w kontekście zaistnienia w sprawie "szczególnie uzasadnionego przypadku". Zdaniem Sądu, o szczególnie uzasadnionym przypadku mogą świadczyć pewne wyjątkowe czy szczególne okoliczności, związane z przesłankami zastosowania art. 8a ust. 1 pkt 1 i 2 tego przepisu. A zatem, nie tylko wybitne osiągnięcia w służbie, ale także np. okoliczności związane z samą służbą przed 31 lipca 1990 r., a więc np. wyjątkowo krótki okres służby przed tą datą, czy nawet rodzaj wykonywanych zadań albo treść czynności służbowych, mogących mieć mniej lub bardziej bezpośredni związek z działaniami charakterystycznymi dla państwa totalitarnego (por. np. wyrok WSA w Warszawie z 10 kwietnia 2019 r. sygn. akt II SA/Wa 2344/18 - dostępny: https://cbois.nsa.gov.pl).

Wskazując na powyższe, Sąd wskazał, że organ ponownie ustali istotne w tej sprawie okoliczności faktyczne, a następnie dokona raz jeszcze oceny spełnienia przez skarżącego przesłanek, umożliwiających zastosowanie art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej. Minister jest zobowiązany uzasadnić, dlaczego służba byłego funkcjonariusza na rzecz totalitarnego państwa w rozumieniu art. 13b ustawy, ma lub nie ma charakteru krótkotrwałego.

Organ musi rozważyć również, w kontekście "szczególnie uzasadnionego przypadku", okoliczności pełnienia służby z narażeniem zdrowia i życia, a także rzetelności wykonywania zadań i obowiązków, w świetle otrzymanych przez skarżącego nagród oraz odznaczeń.

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2020 roku, nr [...], organ odmówił wyłączenia stosowania wobec skarżącego art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej.

Organ wskazał, że w sprawie ustalono, że całkowity okres służby ww. wynosi 27 lat, 6 miesięcy i 25 dni, tj. od dnia [...] listopada 1985 r. do dnia [...] maja 2013 r. (do służby zaliczono także okres zasadniczej służby wojskowej trwający od dnia [...] września 1984 r. do dnia [...] sierpnia 1985 r., tj. 11 miesięcy i 26 dni, zatem prawie

17% całego okresu służby).

Zdaniem organu, przedmiotowy okres służby na rzecz totalitarnego państwa, zarówno w ujęciu bezwzględnym - długości tego okresu, jak i w ujęciu proporcjonalnym - stosunku długości tego okresu do całego okresu służby, nie może być oceniony jako krótkotrwały.

W jego ocenie prawie pięcioletni czas realizacji obowiązków służbowych nie ma charakteru tymczasowego, doraźnego, czy epizodycznego i z całą pewnością strona przez ten okres dokładnie zaznajomiła się ze specyfiką realizowanych zadań oraz ich charakterem. Uznał, że wskazany okres służby przed 31 lipca 1990 r. to nie jest krótki okres, zarówno według kryterium obiektywnego - samego upływu czasu, jak i biorąc pod uwagę typowe przypadki przebiegu zatrudnienia (służby), w których często po takim okresie nabywa się pewne uprawnienia związane ze stażem

w służbie. Stwierdzić należy również, iż wnioskodawca w sposób świadomy rozpoczął pracę w strukturach Służby [...] i kontynuował karierę zawodową w tej jednostce w charakterze funkcjonariusza, aż do momentu transformacji struktur formacji związanych ze zmianami ustrojowymi w Polsce. Zatem, w ocenie organu, w niniejszej sprawie nie została spełniona przesłanka stypizowana w art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej.

Organ podniósł, że z kopii akt osobowych o sygn. [...], przekazanych za pismem z dnia [...] lipca 2018 r. oraz za pismem z dnia [...] września 2020 r. Instytutu Pamięci Narodowej - Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu - nie wynika, aby skarżący nierzetelnie wykonywał zadania i obowiązki

w okresie pełnienia służby. Wymieniony był awansowany zarówno w stopniu służbowym, jak i na stanowisku służbowym. W przekazanych materiałach brak jest informacji o wymierzonych karach dyscyplinarnych, a także o wykonywaniu obowiązków służbowych z narażeniem jego zdrowia i życia.

Komendant Służby Ochrony Państwa w piśmie z dnia [...] lipca 2018 r. na podstawie akt osobowych stwierdził, że skarżący rzetelnie pełnił służbę po dniu 12 września 1989 r. W przekazanym materiale dowodowym poinformowano również, że w trakcie pełnienia służby funkcjonariusz był dziewięciokrotnie wyróżniony nagrodą pieniężną, jednokrotnie otrzymał pochwałę w rozkazie personalnym i jednokrotnie nagrodę rzeczową oraz był pozytywnie opiniowany i był wielokrotnie odznaczany. Ponadto w przekazanej opinii o przebiegu służby skarżącego wskazano, że ww. nie był karany dyscyplinarnie i nie prowadzono wobec niego postępowań dyscyplinarnych. Dodatkowo w przesłanym materiale zaznaczono, że ww. nie figuruje w Krajowym Rejestrze Karnym Ministerstwa Sprawiedliwości. Ponadto przekazano, że skarżący w okresie od dnia [...] lutego 1994 r. do dnia [...] marca

1994 r. pełnił służbę na stanowiskach przewidzianych do kierowania działaniami specjalnymi i na stanowiskach bezpośrednio związanych z wykonywaniem zadań specjalnych w [...], na których pełnienie służby uprawnia do podwyższenia wymiaru emerytury o 1% za każdy rok pełnienia służby. Powyższe znalazło odzwierciedlenie w dokumentacji Zakładu Emerytalno-Rentowego [...] (tabela zawierająca wysługę).

Informacje przekazane przez Wojskowe Biuro Historyczne w piśmie z dnia [...] lipca 2018 r. Nr [...] dotyczące skarżącego wskazują, że w zasobie Centralnego Archiwum Wojskowego Biura Historycznego oraz w archiwach podległych brak jest dokumentacji dotyczącej przebiegu służby ww. w Wojsku Polskim.

Organ stwierdził, że na podstawie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b, ze względu na:

1) krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990 r.

oraz

2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia.

Analizując materiał zgromadzony w toku przeprowadzonego postępowania administracyjnego, organ stwierdził, że w przedmiotowej sprawie nie została spełniona przesłanka dopuszczalności wyłączenia stosowania art. 15c, art. 22a i art. 24a wskazana w art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej. Jego zdaniem osiągnięcia odnotowane przez skarżącego po dniu 12 września 1989 r., niewątpliwie zasługują na uznanie. Jednakże biorąc pod uwagę całokształt służby ww.,

a w szczególności jej charakter przed dniem 31 lipca 1990 r., typowy dla ustroju państwa totalitarnego, to w ocenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji przedmiotowa sprawa nie stanowi szczególnie uzasadnionego przypadku, pozwalającego na skorzystanie z uprawnień wynikających z art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, skutkujących wyłączeniem stosowania względem wnioskodawcy art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej. Mając powyższe na uwadze, organ orzekł jak w sentencji.

Skargę na powyższą decyzję wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący, zarzucając:

1. naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. polegające

na błędnym uznaniu przez organ, że okres pełnionej służby przez skarżącego na rzecz totalitarnego państwa w rozumieniu ww. ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym, tj. 4 lata 8 miesięcy i 26 dni, nie jest okresem krótkotrwałym, podczas gdy zarówno

w ujęciu bezwzględnym (długości tego okresu), jak również w ujęciu proporcjonalnym (stosunku długości tego okresu do całego okresu służby), służba ta ma charakter krótkotrwały gdyż długość okresu tej służby jest niewielka i stanowi około 17%, całego okresu służby pełnionej przez skarżącego;

2) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. polegające

na niewyjaśnieniu przez organ - dlaczego okres 4 lat 8 miesięcy i 26 dni służby pełnionej przez skarżącego w ramach Biura Ochrony [...] nie jest okresem krótkotrwałym, a jedynie sformułowanie przez organ abstrakcyjnych wniosków o tym, że:

a) ww. okres nie jest krótkotrwały według kryterium obiektywnego - "samego upływu czasu, jak i biorąc pod uwagę typowe przypadki przebiegu zatrudnienia (służby) w których często po takim okresie nabywa się pewne uprawnienia związane ze stażem w służbie", podczas gdy organ nie wskazuje już jakiego rodzaju uprawnienia miałby nabyć skarżącego, które miałyby jego służbę klasyfikować jako służbę, która nie miała charakteru krótkotrwałego; "stwierdzić należy również, iż skarżący w sposób świadomy rozpoczął pracę w

strukturach Służby [...] i kontynuował karierę zawodową w tej jednostce w charakterze funkcjonariusza, aż do momentu transformacji struktur formacji związanych ze zmianami ustrojowymi w Polsce" - podczas gdy:

- skarżącego wstąpił do służby w Biurze Ochrony [...], która to jednostka pierwotnie była w strukturach Ministerstwa Spraw Wewnętrznych (i Administracji),

a która to jednostka nigdy nie była odpowiedzialna lub realizowała zadania (operacyjne) przeciwko społeczeństwu, w tym opozycji lub kościołowi katolickiemu, etc.;

- przynależność do PZPR była niejako warunkiem (obowiązkiem) pewnej kategorii osób, które funkcjonowały w ramach samego Państwa Polskiego w tamtym okresie, w tym np. umożliwienie przystąpienia przez skarżącego do egzaminu oficerskiego - warunkowane było jego wstąpieniem do PZPR, co "nakazał" skarżącemu kadrowiec z Ministerstwa Spraw Wewnętrznych (i Administracji), nota bene tego samego organu, który teraz "zarzuca" skarżącemu, że ten przynależał do PZPR, a wcześniej stawiał przed skarżącym tego rodzaju wymagania;

- jak wynika z informacji przekazanych przez skarżącego, to kiedy został on kierownikiem na Stacji Obsługi [...] w ramach Biura Ochrony [...], to "organizował" on tamże Święta Bożego Narodzenia, w tym dzielenie się opłatkiem pomiędzy pracownikami;

- jak wynika z informacji przekazanych przez skarżącego, to podjął on współpracę oraz czynnie wspierał przed rokiem 1990 (bez wiedzy przełożonych) osoby oraz organizacje działające na rzecz niepodległości Państwa Polskiego,

tj. opozycjonistów P. S. oraz S. W. - pomagając im

w kolportowaniu wydawnictw o tematyce wolnościowej oraz stanowiąc swoistą ochronę oraz zabezpieczenie ww. działań - właśnie ze względu na swoją służbę w Biurze Ochrony [...] oraz posiadania legitymacji służbowej;

- co w konsekwencji doprowadziło również do błędnego i sprzecznego z zasadami logicznego rozumowania przyjęcia, że skoro skarżący przystąpił do PZPR

to identyfikował się z realizowanymi przez ustrój państwa totalitarnego zadaniami

i funkcjami, zaś jego aktywność zawodowa nie ograniczała się do zwykłych standardowych działań podejmowanych w aparacie organizacyjnym państwa totalitarnego;

3) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a., polegające na błędnym uznaniu, iż niniejsza sprawa, nie ma charakteru tzw. "szczególnie uzasadnionego przypadku", podczas gdy służba którą pełnił skarżący w ramach Biura Ochrony [...] a polegającą na - jak ustalił to Organ — "ochronie fizycznej przedstawicieli najwyższych Władz partyjno-państwowych oraz równorzędnych delegacji zagranicznych (jak również ochrony budynków i obiektów rządowych)" w żadnym razie nie była służbą charakteryzująca się bezpośrednim zaangażowaniem skarżącego w realizację zadań i funkcji państwa totalitarnego, jak również nie miała takiego charakteru, a sprowadzała się do zwykłych, standardowych działań, czynności podejmowanych i wykonywanych w każdej służbie publicznej tj. państwa jako takiego, a tym samym nie ma również - z punktu widzenia aksjologicznych podstaw demokratycznego państwa prawnego - żadnych konotacji negatywnych (tak wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie, z dnia 5 listopada

2020 roku, sygn. akt I OSK 532/20), tym bardziej, że po dniu 31 lipca 1990 roku służba skarżącego w Biurze Ochrony [...] była identyczna (tożsama i taka sama), jak przed dniem 31 lipca 1990 roku;

4) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. i art 107 § 3 k.p.a., polegające na błędnym uznaniu przez organ, iż wobec skarżącego możliwe jest przyjęcie domniemania, że skarżący utożsamiał się z ustrojem totalitarnym, podczas gdy rodzaj oraz charakter wykonywanych przez skarżącego czynności – w ramach pełnienia służby w Biurze Ochrony [...] – nie może być oceniany negatywnie, tj. jako osoba, której wysokość świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego powinna być ustalana na podstawie restrykcyjnych przepisów znajdujących aksjologiczne uzasadnienie wyłącznie do tych osób, które angażowały się w sposób bezpośrednio ukierunkowany na realizowanie charakterystycznych dla ustroju państwa totalitarnego jego zadań i funkcji i których prawa – z tego właśnie względu – zostały nabyte niesłusznie z perspektywy aksjologii demokratycznego państwa prawnego;

- co w konsekwencji spowodowało również naruszenie przez organ art. 153 p.p.s.a., albowiem pomimo tego, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 19 czerwca 2020 roku w sprawie o sygn. akt II SA/Wa 2820/19 nakazał Ministrowi Spraw Wewnętrznych i Administracji - "ponownie rozpatrując sprawę, Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji uwzględni wskazania zawarte w wyroku. Ponownie ustali istotne w tej sprawie okoliczności faktyczne, a następnie dokona raz jeszcze oceny spełniania przez skarżącego przesłanek umożliwiających zastosowanie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej. Ponadto Minister jest zobowiązany uzasadnić dlaczego służba byłego funkcjonariusza na rzecz totalitarnego państwu w rozumieniu art. 13b ustawy ma lub nie ma charakteru krótkotrwałego. Organ musi rozważyć również, w kontekście "szczególnie uzasadnionego przypadku" okoliczności pełnienia służby z narażeniem zdrowia i życia, a także rzetelności wykonywania zadań i obowiązków w świetle otrzymanych przez skarżącego nagród i odznaczeń" - to jednakże organ nie zrealizował tego obowiązku, gdyż nie ocenił czy liczne odznaczenia i nagrody otrzymane przez R. G. oraz jego służba z narażeniem życia i zdrowia ma charakter właśnie "szczególnie uzasadnionego przypadku";

2. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

1) art. 8a ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 13b ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym, polegającego na błędnej wykładni pojęcia "za służbę na rzecz totalitarnego państwa uznaje się służbę od dnia 22 lipca 1944 r. do dnia 31 lipca 1990 r. w niżej wymienionych cywilnych i wojskowych instytucjach i formacjach - (...) wypełniające zadania Służby Bezpieczeństwa: Biuro Ochrony [...]" przez uznanie, że służba

w ramach Biura Ochrony [...] była służbą charakteryzująca się bezpośrednim zaangażowaniem w realizację zadań i funkcji państwa totalitarnego, podczas prawidłowa wykładania powinna sprowadzać do uznania, że skoro służba w ramach Biura Ochrony [...] sprowadzała się włącznie do fizycznej ochrony przedstawicieli najwyższych władz państwowych oraz delegacji zagranicznych (w tym budynków

i obiektów) - co sam organ przyznał (str. 8), to tym samym służba w Biurze Ochrony [...] była działalnością, która ograniczała się do zwykłych, standardowych czynności i działań jakie podejmowane były wówczas w ramach służby publicznej,

tj. służby na rzecz państwa jako takiego, a w konsekwencji nie mogła być służbą

na rzecz państwa totalitarnego;

2) art. 8a ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 13b ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym, polegającego na błędnej wykładni pojęcia "krótkotrwałości" (krótkotrwałej służby przed dniem 31 lipca 1990 roku), przez przyjęcie wyłącznie wykładni językowej oraz uznanie, że z dyspozycji tego pojęcia wynika, iż "krótkotrwałość" oznacza "nietrwałość, przelotność chwilowość", a w konsekwencji pominięcie również wykładni celowościowej (teleologicznej), systemowej oraz funkcjonalnej, podczas gdy z treści tego pojęcia - biorąc pod uwagę również okres "służby na rzecz totalitarnego państwa" (o której mowa w art. 13b ust. 1 ww. ustawy), który wynosi ok. 46 lat (od dnia 22 lipca 1944 roku do dnia 31 lipca 1990 roku) wynika, iż pojęcie "krótkotrwałości" należy odnosić również do czasookresu służby, która została uznana za służbę na rzecz totalitarnego państwa - ale równocześnie przez pryzmat konkretnego przypadku, co w konsekwencji spowodowało również, iż dokonana przez organ wykładnia powoduje niczym nieuzasadnione faworyzowanie osób, które rozpoczęły służbę bliżej "granicy" 31 lipca 1990 roku, pomimo tego, że faktycznie ich służba niczym się nie różni, od służby (czasookresu tej służby), którą pełniły osoby, które rozpoczęły służbę dalej daty 31 lipca 1990 roku, co równocześnie powoduje zachwianie zasady równości wobec prawa wyrażonej w art 32 ust 1 Konstytucji;

2) art. 8a ust. 1 pkt 1 w z w. z art. 13b ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym, polegającego na błędnej wykładni pojęcia "krótkotrwałości" (krótkotrwałej służby przed dniem 31 lipca 1990 roku), przez uznanie, że prawidłowe rozumienie tego pojęcia oznacza "nietrwalość, przelotność, chwilowość", podczas gdy pojecie to odnosi się do "służby", czyli de facto aktywności zawodowej (pełnienie służby/wykonywanie obowiązków/pracę), a tym samym pojęcie ,,krótkotrwałości" w odniesieniu do osoby aktywnej zawodowo, powinno uwzględniać również te okoliczności, że nie jest normą zmiana pracy (służby) np. po okresie 1 lub 3 miesięcy, albowiem w takiej sytuacji pracownik (osoba, która pełni służbę), który zwalnia się lub jest zwalniany właśnie w okresach kilkumiesięcznych uznawany jest za osobę, która nie radzi sobie z obowiązkami (np. nie sprawdza się w okresie próbnym), ponadto jeśli chodzi o osoby, które w swoim dorobku zawodowym pracują (pełnią funkcję) w jednym miejscu pracy raptem po kilka miesięcy - to ich praca charakteryzuje się tym, że nie wymaga ona kwalifikacji (pracownicy są łatwo zastępowalni), jak również tego rodzaju praca jest bardzo nisko płatna (takiemu pracownikowi łatwo odejść z takiej pracy);

4) art. 8a ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 13b ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym, przez niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, iż służba pełniona przez R. G., na rzecz totalitarnego państwa w rozumieniu ww. ustawy, przez łączny okres 4 lata, 8 miesięcy i 26 dni nie jest służbą krótkotrwałą, podczas gdy faktycznie porównanie okresu służby R.G., na rzecz totalitarnego państwa w rozumieniu ww. ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym do okresu całej służby (4 lata, 8 miesięcy i 26 dni, do 27 lat, 6 miesięcy i 25 dni w Biurze Ochrony [...] oraz 28 lat i 5 miesięcy okresu całej służby, powinno doprowadzić Organ do przekonania, że służba jaką pełnił R. G. miała charakter krótkotrwały;

5) art. 8a ust. 1 w zw. z art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym przez niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, iż w niniejszej sprawie przepis ten nie ma zastosowania (i nie wystąpiły łącznie przedmiotowe przesłanki do ubiegania się przez R. G. o wyłączenie stosowania wobec niego przesłanek z art. 15c, art. 22a i art. 24a ww. ustawy), mimo tego, że prawidłowe ustalenie stanu faktycznego powinno doprowadzić organ, do konkluzji, że wobec R. G. zaistniały przesłanki oraz okoliczności, które uzasadniały zastosowanie przedmiotowych wyłączeń, a w konsekwencji zastosowanie art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym.

W związku z powyższym wnosił o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji nr [...], z dnia [...] października 2020 r.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem skargi jest decyzja organu z dnia [...] października 2020 roku,

nr [...] odmawiająca wyłączenia stosowania wobec skarżącego art. 15c,

art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej.

Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, w świetle kryteriów opisanych w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej p.p.s.a.), Sąd dopatrzył się w działaniu organu rozstrzygającego w niniejszej sprawie nieprawidłowości, zarówno, gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i o zastosowanie do jego oceny przepisów prawa. Nie zostały wyjaśnione motywy podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona na ten temat argumentacja nie jest wyczerpująca.

Należy zauważyć, że sprawa jest rozpatrywana po raz kolejny i jest konsekwencją wyroku z dnia 19 czerwca 2020 r. (sygn. akt II SA/Wa 2820/19), który uchylił zaskarżoną decyzję MSWiA z dnia [...] października 2019 r. nr [...].

W zaleceniach co do dalszego postępowania WSA w Warszawie stwierdził, że ponownie rozpatrując sprawę, MSWiA uwzględni wskazania zawarte w wyroku. Wskazał, odnosząc się do wyjaśnień skarżącego, co do charakteru jego służby pełnionej w Wojskach Ochrony [...], że w przepisie art. 13b ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej ustawodawca zdefiniował służbę na rzecz totalitarnego państwa według kryterium miejsca pełnienia służby - instytucji czy formacji i jednostki organizacyjnej, w której służba jest pełniona, nie zaś według stanowiska albo treści obowiązków i czynności tam wykonywanych. Wynika z tego, że - w świetle art. 13b ust. 1 ustawy - dla uznania, iż mamy do czynienia ze służbą na rzecz totalitarnego państwa, nie ma żadnego znaczenia (jest obojętne), na czym polegała służba w jednostkach i formacjach tam wymienionych. Niemniej jednak zdaniem Sądu te okoliczności powinny podlegać ocenie w kontekście zaistnienia w sprawie "szczególnie uzasadnionego przypadku". Zdaniem Sądu, o szczególnie uzasadnionym przypadku mogą świadczyć pewne wyjątkowe czy szczególne okoliczności, związane z przesłankami zastosowania art. 8a ust. 1 pkt 1 i 2 tego przepisu. A zatem, nie tylko wybitne osiągnięcia w służbie, ale także np. okoliczności związane z samą służbą przed 31 lipca 1990 r., a więc np. wyjątkowo krótki okres służby przed tą datą, czy nawet rodzaj wykonywanych zadań albo treść czynności służbowych, mogących mieć mniej lub bardziej bezpośredni związek z działaniami charakterystycznymi dla państwa totalitarnego (por. np. wyrok WSA w Warszawie z 10 kwietnia 2019 r. sygn. akt II SA/Wa 2344/18 - dostępny: https://cbois.nsa.gov.pl).

Wskazując na powyższe, Sąd wskazał, że organ ponownie ustali istotne w tej sprawie okoliczności faktyczne, a następnie dokona raz jeszcze oceny spełnienia przez skarżącego przesłanek, umożliwiających zastosowanie art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej. Minister jest zobowiązany uzasadnić, dlaczego służba byłego funkcjonariusza na rzecz totalitarnego państwa w rozumieniu art. 13b ustawy, ma lub nie ma charakteru krótkotrwałego.

Organ musi rozważyć sprawę w kontekście "szczególnie uzasadnionego przypadku", okoliczności pełnienia służby z narażeniem zdrowia i życia, a także rzetelności wykonywania zadań i obowiązków, w świetle otrzymanych przez skarżącego nagród oraz odznaczeń.

Przepis art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, będący podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji, stanowi, że minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a, art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę na rzecz totalitarnego państwa w rozumieniu art. 13b tej ustawy (tj. służbę od dnia 22 lipca 1944 r. do 31 lipca 1990 r. w cywilnych i wojskowych instytucjach i formacjach wymienionych enumeratywnie w tym przepisie), ze względu na:

1) krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990 r.

oraz

2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r.,

w szczególności z narażeniem zdrowia i życia.

Odnosząc się do pierwszej przesłanki zastosowania art. 8a ustawy, określonej w ust. 1 pkt 1 tego artykułu, należy zauważyć, że wyjaśnił, na jakiej podstawie uznał, że skarżący pełnił służbę na rzecz państwa totalitarnego, ale opierając się wyłącznie na kopii akt osobowych o sygn. [...], przekazanych za pismem z dnia [...] lipca 2018 r. oraz za pismem z dnia [...] września 2020 r. Instytutu Pamięci Narodowej - Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, nie przeanalizował zdaniem Sądu przebiegu służby skarżącego. Nie podlega dyskusji, że służba jaką skarżący pełnił w [...] nie jest służbą, która mogła być nakierowana na zwalczanie opozycjonistów, kościoła czy też polskiej myśli niepodległościowej.

W świetle art. 8a ust. 1 ustawy, decyzja o wyłączeniu zastosowania ograniczeń przewidzianych w art. 15c, 22a i 24a ustawy ma charakter uznaniowy.

Podkreślić należy, że uznanie administracyjne nie pozwala na dowolne działanie organu administracji publicznej, czy rozstrzyganie na podstawie przesłanek niemających obiektywnego uzasadnienia. Orzekający w sprawie organ jest zobowiązany do rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy. Sąd kontrolując decyzję uznaniową, jest natomiast obowiązany zbadać, czy zaskarżona decyzja nie nosi cech dowolności. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 23 stycznia 2009 r., sygn. akt II OSK 1488/08 (publik. www.orzeczenia.nsa.gov.pl) stwierdził, że zakres badania decyzji posiadającej cechy uznania administracyjnego sprowadza się do oceny, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, z odpowiednim zachowaniem procedury administracyjnej. Natomiast wybór rozstrzygnięcia w ramach uznania administracyjnego, dokonywany na podstawie kryteriów słuszności i celowości pozostaje poza kontrolą sądowoadministracyjną. Kontrola zaskarżonej decyzji przez sąd administracyjny sprowadza się zatem do oceny, czy zaskarżona decyzja nie nosi cech dowolności, czy organ wybrał prawnie dopuszczalny sposób rozstrzygnięcia i czy wyboru tego rozstrzygnięcia dokonał po ustaleniu i rozważeniu wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności.

Wobec powyższwgo należy uznać, że dokonując porównania czasu służby zarówno w pojęciu bezwzględnym jak i proporcjonalnym organ nie wykazał z jakich powodów nie można uznać tej służby za krótkotrwałą. Okres pełnionej służby przez skarżącego na rzecz totalitarnego państwa w rozumieniu ww. ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym, tj. 4 lata 8 miesięcy i 26 dni powinien zostać wyjaśniony. W ocenie Sądu należy podzielić stanowisko skarżącego, że organ analizował tę sprawę odwołując się do sformułowań abstrakcyjnych i nie wyjaśnił - dlaczego okres służby (w tej formacji) przez czas 4 lat 8 miesięcy i 26 dni służby, nie jest krótkotrwały.

W tym stanie rzeczy w ocenie Sądu zasadne jest twierdzenie, że doszło do naruszenia przepisów art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. polegającego na nie wykazaniu, że czas pełnionej przez skarżącego w ramach [...] nie jest okresem krótkotrwałym. Organ winien ponownie przeanalizować sprawę w tym zakresie i wykazać, że okres ten jest krótkotrwały, zarówno w ujęciu bezwzględnym (długości tego okresu), jak również w ujęciu proporcjonalnym (stosunku długości tego okresu do całego okresu służby), a służba ta miała charakter krótkotrwały lub długotrwały gdyż długość okresu tej służby stanowi około 17 %, całego okresu służby pełnionej przez skarżącego. Faktem jest, że skarżący wstąpił do służby w [...] która to jednostka pierwotnie była w strukturach Ministerstwa Spraw Wewnętrznych (i Administracji), a która nigdy nie była odpowiedzialna lub realizowała zadania (operacyjne) przeciwko społeczeństwu,

w tym opozycji lub kościołowi katolickiemu itp. Skarżący mógł się zapoznać z jej charakterem i prawdopodobnie posiadł wiedzę, że jest służbą polegającą

na ochronie VIP i niektórych obiektów.

W orzecznictwie sądów administracyjnych zwraca się uwagę na znaczenie, jakie ma prawidłowe uzasadnienie decyzji uznaniowej. Wskazuje się, że wymogi, jakim powinna odpowiadać decyzja wydana w ramach uznania administracyjnego, są dalej idące niż ma to miejsce w odniesieniu do decyzji związanej.

Uzasadnienie decyzji uznaniowej powinno zawierać wszechstronną analizę zgromadzonego materiału dowodowego i wyczerpująco uargumentowane stanowisko organu. Powinno z niego wynikać, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały rozważone i ocenione (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 marca 2010 r., sygn. akt II GSK 491/09, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 lipca 2011 r., sygn. akt I OSK 2006/10, publik. www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Z przepisu art. 13a ust. 1 i ust. 6 ustawy zaopatrzeniowej wynika, że do informacji o przebiegu służby funkcjonariusza na rzecz totalitarnego państwa, sporządzonej na wniosek organu emerytalnego przez Instytut Pamięci Narodowej - Komisję Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, na podstawie akt osobowych funkcjonariusza, mającej walor zaświadczenia o przebiegu służby, nie stosuje się przepisów k.p.a. Co prawda ta informacja jest dokumentem urzędowym, niemniej jednak nie zawiera wskazania jednostki organizacyjnej, stanowiska bądź funkcji, której pełnienie w świetle tej ustawy kwalifikuje się jako służba na rzecz totalitarnego państwa. W spornym zaświadczeniu Instytut Pamięci Narodowej powołał się wyłącznie na art. 13b ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy, który zawiera wiele jednostek redakcyjnych wyjaśniających pojęcie służby na rzecz totalitarnego państwa. Organ również nie wyjaśnił tego w decyzji, mimo że ta kwestia ma zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy - zakwalifikowania skarżącego jako pełniącego służbę na rzecz totalitarnego państwa.

Należy dodać, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 11 stycznia 2012 r.

K 36/09 (OTK-A 2012/1/3) przyjął, że informacja o przebiegu służby byłego funkcjonariusza organów bezpieczeństwa PRL, mimo braku możliwości bezpośredniego jej zakwestionowania w postępowaniu przed IPN przez funkcjonariusza, którego informacja dotyczy, podlega, jak każdy inny dowód badaniu i ocenie przez organ podejmujący decyzję na jego podstawie i w konsekwencji podlega ocenie Sądu (por. również wyrok Sądu Apelacyjnego w B. z [...] sierpnia 2013 r., III [...] LEX nr 1362638, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 5 grudnia 2018 r. II SA/Wa 220/18).

Jak wynika z informacji przekazanych przez skarżącego, to podjął on współpracę oraz czynnie wspierał przed rokiem 1990 (bez wiedzy przełożonych) osoby oraz organizacje działające na rzecz niepodległości Państwa Polskiego,

tj. opozycjonistów P. S. oraz S. W. - pomagając im

w kolportowaniu wydawnictw o tematyce wolnościowej oraz stanowiąc swoistą ochronę oraz zabezpieczenie ww. działań - właśnie ze względu na swoją służbę

w [...] oraz posiadania legitymacji służbowej. Sprawa ta nie została przez organ wyjaśniona.

Należy zauważyć, że służba skarżącego nie charakteryzowała się bezpośrednim zaangażowaniem w realizację zadań i funkcji państwa totalitarnego,

a sprowadzała się do zwykłych, standardowych działań, czynności podejmowanych

i wykonywanych w każdej służbie publicznej. Po dniu 31 lipca 1990 roku służba skarżącego w [...] była identyczna (tożsama i taka sama), jak przed dniem 31 lipca 1990 r.

Organ może skorzystać z możliwości przewidzianej w art. 8a ust. 1 ustawy w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Przepis ten w istocie zawiera jedną przesłankę "szczególnie uzasadnionego przypadku", którą należy rozważać z uwzględnieniem kryteriów krótkotrwałej służby przed 31 lipca 1990 r. oraz rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia (wykładnię powołanego przepisu wyczerpująco przedstawił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 13 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 1895/19 – publik. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Jest to pogląd dominujący w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (przykładowo wyroki: I OSK 2114/19, I OSK 2476/19, I OSK 2786/19, III OSK 1577/21, III OSK 1895/21 – publik. j.w.) w przeciwieństwie do stanowiska zaprezentowanego w powołanym przez organ wyroku NSA z dnia 14 października 2020 r. I OSK 3208/19, którego skład orzekający w niniejszej sprawie nie podziela.

Naczelny Sąd Administracyjny dokonując wykładni art. 8a ust. 1 ustawy wywiódł, że ustawodawca pojęcia: "krótkotrwałości służby przed 31 lipca 1990 r." oraz "rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po 12 dniu września 1090 r." powiązał z przesłanką "szczególnie uzasadnionego przypadku", co oznacza, że "krótkotrwałość służby przed 31 lipca 1990 r." oraz "rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po 12 dniu września 1090 r." nie stanowią oddzielnych, samoistnych przesłanek zastosowania art. 8a ustawy. Naczelny Sąd Administracyjny odwołując się do zasady sprawiedliwości społecznej przyjmuje ponadto, że "szczególnie uzasadniony przypadek" może wystąpić również wówczas, gdy były funkcjonariusz nie spełnia któregoś z warunków (kryteriów) określonych w pkt 1 i 2 art. 8a ust. 1 ustawy, jednakże jego służba w formacjach wymienionych w art. 13b ustawy nie charakteryzowała się bezpośrednim zaangażowaniem w realizację zadań i funkcji państwa totalitarnego, czy też nie miała takiego charakteru, tj. była np. działalnością ograniczającą się do zwykłych, standardowych działań podejmowanych w służbie publicznej, tj. służbie na rzecz państwa jako takiego, a tym samym nie ma konotacji negatywnych (por. np. wyrok NSA z 25 maja 2021 r. III OSK 1861/21, z 12 maja 2021 r. III OSK 2168/21, z 12 grudnia 2019 r. sygn. akt I OSK 1976/19 oraz z 13 grudnia 2019 r. sygn. akt I OSK 1895/19). Zatem organ oceniając spełnianie przez uprawnionego warunków do wydania wobec niego decyzji z art. 8a ust. 1 ustawy, powinien zbadać nie tylko występowanie okoliczności dotyczących krótkotrwałej służby i rzetelnego wykonywania zadań.

Należy przypomnieć, że organ oparł zaskarżoną decyzję na stwierdzeniu, że służba skarżącego na rzecz totalitarnego państwa nie była krótkotrwała. W świetle tego co już powiedziano, okoliczność ta sama w sobie nie mogła prowadzić

do wydania decyzji o odmowie wyłączenia stosowania art. 8a ustawy.

W ocenie Sądu teza, że przynależność do PZPR może świadczyć o tym, że skarżący utożsamiał się z ustrojem totalitarnym jest zbyt daleko idąca.

W tym miejscu należy przytoczyć pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarty w uzasadnieniu wyroku z 21 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 1669/19 (publik. www.orzeczenia.nsa.gov.pl.). Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że "(...) brak spełnienia któregoś z kryteriów wskazanych w punktach 1 i 2 art. 8a ust. 1 ustawy nie wyłącza automatycznie możliwości spełnienia przesłanki "szczególnie uzasadnionych przypadków", lecz wymaga zbadania, czy służba określonej osoby, mimo że nie była "krótkotrwałą służbą przed dniem 31 lipca 1990 r.", bądź nie charakteryzowała się "rzetelnym wykonywaniem zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r.,

w szczególności z narażeniem zdrowia i życia", była służbą charakteryzującą się bezpośrednim zaangażowaniem w realizację zadań i funkcji państwa totalitarnego, czy też nie miała takiego charakteru, tj. była np. działalnością ograniczającą się do zwykłych, standardowych działań, czynności podejmowanych i wykonywanych

w każdej służbie publicznej, tj. służbie na rzecz państwa jako takiego, a tym samym nie ma – z punktu widzenia aksjologicznych podstaw demokratycznego państwa prawnego – żadnych konotacji negatywnych. W tym drugim przypadku dopuszczalne jest przyjęcie, że wystąpiły w sprawie "szczególnie uzasadnione przypadki" obalające domniemanie służby charakteryzującej się zindywidualizowanym zaangażowaniem

w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu. Aby ustalić, czy zachodzą szczególnie uzasadnione przypadki, pomocniczą rolę mogą spełniać kryteria wskazane w pkt 1 i pkt 2 art. 8a ustawy, wykładnia których sprawia spore trudności interpretacyjne. Niemniej jednak kryteria te powinny być oceniane przez pryzmat przesłanki "szczególnie uzasadnionych przypadków" ułatwiając obalenie domniemania służby charakteryzującej się zaangażowaniem w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizację zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu".

Niewątpliwie Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji w swych ustaleniach i rozważaniach całkowicie pominął kwestie tego, czy służba pełniona przez skarżącego w formacji uznanej za działającą na rzecz totalitarnego państwa była służbą chrakteryzującą się bezpośrednim zaangażowaniem w realizację zadań

i funkcji państwa totalitarnego, czy też była jedynie działalnością ograniczającą się do zwykłych, standardowych działań, czynności podejmowanych i wykonywanych w każdej służbie publicznej, tj. służbie na rzecz państwa jako takiego, a tym samym nie ma żadnych konotacji negatywnych.

Uzasadnienie decyzji uznaniowej (a z taką mamy do czynienia

w rozpatrywanej sprawie) powinno zawierać wszechstronną analizę zgromadzonego materiału dowodowego i wyczerpująco uargumentowane stanowisko organu, powinno z niego wynikać, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały rozważone i ocenione (por. np. wyrok NSA z dnia 17 marca 2010 r. sygn. akt II GSK 491/09, wyrok NSA z dnia 20 lipca 2011 r. sygn. akt I OSK 2006/10). Ze względu na konstytucyjną ochronę wolności i praw jednostki możliwość korzystania przez organ z uznania administracyjnego w takich sprawach podlega szczególnym ograniczeniom (por. wyrok NSA z dnia 13 grudnia 2019 r. sygn. akt I OSK 1895/19). Kierując się konstytucyjnymi dyrektywami poszanowania wolności i sprawiedliwości (z preambuły Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej wynika, że obejmuje ona prawa podstawowe dla państwa oparte na poszanowaniu wolności i sprawiedliwości, a wśród nich prawo do zabezpieczenia społecznego (art. 67 ust. 1 i 2), realizacji dobra wspólnego (art. 1 Konstytucji RP) oraz urzeczywistniania zasady sprawiedliwości społecznej (art. 2), obowiązkiem organu jest - po przeprowadzeniu postępowania w sprawie i stwierdzeniu, że w stosunku do określonej osoby zaistniała ustawowa przesłanka wyłączenia stosowania art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy, tj. przesłanka "szczególnie uzasadnionych przypadków" - każdorazowe wykazanie w tej sytuacji kryteriów przyjętego rozstrzygnięcia, w tym zwłaszcza kryteriów, którymi organ kierował się odmawiając wyłączenia stosowania art. 15c, art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b ustawy. Kryteriów wyboru konsekwencji dostarczają również zasady ogólne k.p.a., w tym zwłaszcza zasada wyważania interesów: indywidualnego i publicznego, wyrażona w art. 7 k.p.a. Rozstrzygnięcie podejmowane w granicach upoważnienia do uznania nie może być rozstrzygnięciem dowolnym, którego argumentacja sprowadzałaby się do stwierdzenia, że skoro organ "może, to nie musi".

Poczynione uwagi prowadzą do wniosku, że organ dokonał nieprawidłowej wykładni art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej i w konsekwencji w sposób nienależyty rozważył, czy w rozpatrywanej sprawie można mówić o służbie która nie była krótkotrwała i "szczególnie uzasadnionym przypadku". Podkreślić w tym miejscu należy raz jeszcze, za Naczelnym Sądem Administracyjnym, że "szczególnie uzasadniony przypadek" może wystąpić również wówczas, gdy były funkcjonariusz nie spełnia warunków określonych w pkt 1 i 2 ust. 1 art. 8a ustawy, jednakże jego służba w formacjach wymienionych w art. 13b ustawy nie charakteryzowała się bezpośrednim zaangażowaniem w realizację zadań i funkcji państwa totalitarnego. Takich rozważań w zaskarżonej decyzji zabrakło.

Nadto w ocenie Sądu organ naruszył, przepis art. 153 p.p.s.a., albowiem pomimo tego, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 19 czerwca 2020 roku w sprawie o sygn. akt II SA/Wa 2820/19 nakazał MSWiA - "ponownie rozpatrując sprawę, Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji uwzględni wskazania zawarte w tym wyroku." W ocenie Sądu przedstawione rozważania faktyczne i prawne prowadzą do wniosku, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 8a ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy.

Ponownie rozpatrując sprawę organ uwzględni dokonaną przez Sąd ocenę prawną. Podda ocenie okoliczności tej konkretnej sprawy administracyjnej w świetle przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku", o którym mowa w art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej. Wyrażając ocenę w tym zakresie, organ powinien przywołać fakty dotyczące służby skarżącego, jego postawy, charakteru służby, warunków jej pełnienia i odnieść powyższe do ustawowej przesłanki. Organ uzasadni decyzję w sposób odpowiadający wymogom art. 107 § 3 k.p.a., tj. m.in. wskaże fakty, które uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł, przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Uzasadnienie decyzji, stanowiące wyraz zindywidualizowanej oceny przypadku wnioskodawcy, nie powinno pozostawiać wątpliwości dlaczego organ rozstrzygnął sprawę strony w taki, a nie inny sposób.

Biorąc to wszystko pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku. O zwrocie kosztów orzekł w oparciu o przepis art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. Sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy procesowej.