Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 569/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2016-12-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6163 Gospodarowanie nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 61a
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Władysław Kulon (spr.), Sędziowie Sędzia WSA - Anna Siedlecka, Sędzia NSA - Zygmunt Wiśniewski, , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 2 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi A. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] r., Nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji o przeniesieniu własności gruntów pod budynkami oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wywiedzionej przez A. B. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. (dalej – SKO lub Kolegium) z dnia [...] r., nr [...], którym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 r. Kodeksu postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2016 r., poz. 23 ze zm. – dalej k.p.a.), utrzymano w mocy postanowienie SKO w L. z dnia [...] r., nr [...] odmawiające wszczęcia, na wniosek A. B. , postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w G. z dnia [...] r., nr [...]. Z akt administracyjnych przedłożonych przez organ łącznie z odpowiedzią na skargę wynika, że oprotestowane skargą postanowienie zapadło w następującym stanie prawnym i faktycznym.

Wnioskiem z dnia 11 kwietnia 2016 r. A. B. wystąpiła o stwierdzenie nieważności m.in. ostatecznej decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w G. z dnia [...] r., nr [...] w sprawie przeniesienia własności gruntów pod budynkami w granicach działki nr [...] o pow. 0,18 ha z zasobów Państwowego Funduszu Ziemi położonych we wsi L. gm. W., woj. L. wpisanych w księdze wieczystej KW nr [...] na rzecz Z. G., zam. L. nr 4. Przedmiotowy wniosek został rozpoznany postanowieniem SKO w L. z dnia [...] r., nr [...], którym na podstawie art. 61a k.p.a. odmówiono wszczęcia postępowania w sprawie. W uzasadnieniu postanowienia podano, że decyzją Naczelnika Gminy W. z dnia [...] r. nr [...] zostało przejęte za rentę na własność Skarbu Państwa gospodarstwo rolne Z. G. i H. G. , o pow. 7,96 ha, położone we wsi L. woj. L. w granicach działek o numerach: 6, 22, 62, 63, 103, 117, 119, 347, 474 i 477. Przejęciu nie podlegały znajdujące się w gospodarstwie rolnym budynki położone na działkach siedliskowych nr [...] i nr 119. W dniu [...] r. Kierownik Urzędu Rejonowego w G. rozpoznając wniosek Z. G. z dnia 17 sierpnia 1990 r. wydał decyzję nr [...], którą przeniósł na jego rzecz własność gruntów pod budynkami stanowiącymi własność w granicach działki nr [...] o pow. 0,18 ha.

Wobec poczynionych ustaleń SKO uznało za niedopuszczalne prowadzenie postępowania w zakresie zgłoszonego przez stronę żądania. U podstaw stanowiska organu legły okoliczności związane z ustaleniem stron postępowania, w tym uprawnień wnioskodawczyni do zainicjowania postępowania w trybie nadzwyczajnym. Po przytoczeniu art 157 § 2 i art. 28 k.p.a. Kolegium zasygnalizowało konieczność weryfikacji przymiotu strony wnioskodawcy w przypadku wszczynania postępowania nadzwyczajnego na wniosek. Jednocześnie wyraziło pogląd, że osoba domagająca się uznania jej przez organ administracji publicznej za stronę, jeżeli decyzja nie dotyczy bezpośrednio jej, powinna wykazać, iż uzyskanie przez inną osobę żądanego rozstrzygnięcia powoduje równocześnie ograniczenie lub zniesienie prawa jej przysługującego.

Po przypomnieniu zasady dotyczącej uwzględnienia w postępowaniu nadzwyczajnym o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej przepisów prawa materialnego obowiązującego w dacie wydania decyzji będącej przedmiotem postępowania wyjaśniono, że w badanym przypadku będzie to przepis art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz o zmianie ustawy o podatku rolnym (Dz.U. nr 10, poz. 53 z późn. zm.), w myśl którego "Właścicielom budynków znajdujących się na działce gruntu, która wchodziła w skład gospodarstwa rolnego przekazanego Państwu na podstawie przepisów obowiązujących przed dniem 1 stycznia 1983 r., przysługuje nieodpłatnie na własność działka gruntu, na której te budynki zostały wzniesione. Z własnością wyłączonej nieruchomości jest związana służebność gruntowa w zakresie niezbędnym do korzystania z niej. O przeniesieniu własności działki, jej wielkości oraz o ustanowieniu służebności orzeka terenowy organ administracji państwowej o właściwości szczególnej stopnia podstawowego".

Wyjaśniając okoliczności sprawy SKO jako niesporne uznało, że wnioskodawczyni wywodzi swoją legitymację do żądania stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w G. przekazującej własność działki nr [...] na rzecz Z. G. z okoliczności opisanych w jej wniosku z dnia 11 kwietnia 2016 r., natomiast w dacie wydania kwestionowanej decyzji wnioskodawczyni nie była właścicielką budynków położonych na działce nr [...], której decyzja dotyczyła. W tych okolicznościach według organu wnioskodawczyni nie ma legitymacji do żądania stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w G. z dnia [...] r., nr [...], gdyż takiej legitymacji nie może stanowić jej przekonanie o byciu prawowitą właścicielką gospodarstwa rolnego.

Nie godząc się z wydanym postanowieniem A. B. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym uznała twierdzenia SKO za nieprawdziwe. Według niej uprawnienia właścicielskie, a tym samym status strony postępowania wynika z postanowienia Sąd Powiatowego w G. dnia [...] r, o stwierdzeniu nabycia spadku po jej ojcu J. K., mocą którego weszła w uprawnienia właścicielskie budynków znajdujących się na działce numer [...]. Ponadto zdaniem autorki wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy jej uprawnienia mają także wynikać z postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] z dnia [...] r. wydanego w sprawie [...].

W dniu [...] r. SKO w L. wydało postanowienie nr [...], którym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymano w mocy postanowienie SKO z dnia [...] r., nr [...]. Po zrelacjonowaniu dotychczasowego postępowania z uwzględnieniem treści wniosku, istotnych elementów postanowienia z dnia [...] r. oraz twierdzeń zamieszczonych we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy Kolegium w ramach własnych rozważań odwołało się do orzecznictwa sądowoadministracyjnego dotyczącego posiadania przymiotu strony przez inicjatora postępowania dotyczącego wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Na tle stanowiska zaprezentowanego w oprotestowanym postanowieniu stwierdzono, iż zgłaszając żądanie wszczęcia postępowania wnioskodawczyni powinna wykazać interes prawny. A. B. zdaniem organu interesu takiego nie wykazała i nie była stroną postępowania zakończonego decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w G.. Odwołując się do poczynionych ustaleń organ przyjął, że Naczelnik Gminy W. decyzją z dnia [...] r., nr [...], przejął na własność Skarbu Państwa, w zamian za świadczenia rentowe, gospodarstwo rolne Z. G. i H. G. , o powierzchni 7,96 ha, położone we wsi L. woj. L., w granicach działek oznaczonych numerami: 6, 22, 62, 63, 103, 117, 119, 347, 474 i 477. Spod przejęcia wyłączono budynki znajdujące się na działkach siedliskowych - nr [...] i nr 119. Decyzją z dnia [...] r., nr [...], Kierownik Urzędu Rejonowego w G., na wniosek Z. G. z dnia 17 sierpnia 1990 r., w oparciu o przepis art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz o zmianie ustawy o podatku rolnym (Dz.U. nr 10, poz. 53 z późn. zm.), przeniósł na rzecz Z. G. prawo własności gruntów pod budynkami (stanowiącymi własność Z. G.) w granicach działki nr [...] o pow. 0,18 ha.

Według SKO wnioskodawczyni nie była stroną postępowania zakończonego ostateczną decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w G., zatem nie może domagać się przyznania statusu strony, a więc osoby uprawnionej do żądania wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności tej decyzji. Odnosząc się do stanowiska A. B. wykazującej uprawnienia właścicielskie do budynków znajdujących się na działce numer [...] z postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po ojcu - J. K., organ nie uznał go za zasadne. Względem nieprawidłowości twierdzeń wnioskodawczyni zaznaczono, że Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną złożoną przez stronę od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 30 września 2010 r., (sygn. akt II SA/Wr 189/10), w sprawie ze skargi na decyzję SKO w L. z dnia [...] r., nr [...], którą utrzymano w mocy decyzję SKO z dnia [...] r., nr [...], w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności aktu własności ziemi wydanego na rzecz Z. G. przez Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z dnia [...] r. nr [...].

W skardze wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na postanowienie z dnia [...] r., nr [...] A. B. wniosła o jego uchylenie w całości zarzucając mu bezzasadność. Na uzasadnienie skargi podała ona, że jej wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji jest zasadny i konieczny. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji przysługiwał jej status strony i jako strona miała prawo domagać się uchylenia decyzji jako nieważnej.

W odpowiedzi na skargę SKO w L. wniosło o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Skarga okazała się niezasadna i jako taka podlega oddaleniu.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718, dalej jako "p.p.s.a."), sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem.

W świetle art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. W wyniku takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.).

Przeprowadzając taką kontrolę stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.

Należy również wskazać, że w myśl art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Przenosząc określone w przepisach p.p.s.a. kryteria oceny zaskarżonego aktu administracyjnego na grunt przedmiotowej sprawy, Sąd uznał, iż zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów prawa, w stopniu dającym podstawę do jego uchylenia.

Na wstępie należy odwołać się do aktów administracyjnych jakie zapadły w związku z przedmiotową nieruchomością, co okazuje się zabiegiem niezbędnym ze względu na kluczową kwestię jaka legła u podstaw oprotestowanego skargą postanowienia, a mianowicie nieistnienia po stronie skarżącej interesu prawnego.

Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. w dniu [...] r. w oparciu o ustawę z 1971 r. (Dz. U. z 1971 r., nr 27 poz. 250) o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych wydało Z. G. akt własności ziemi działek gruntu w miejscowości L. o powierzchni 7,96ha. Decyzją z dnia [...] r. orzeczono o przejęciu od Z. i H. małżonków G. gospodarstwa rolnego o powierzchni 7,96ha za rentę. Decyzją z dnia [...] r., nr [...] orzeczono o przeniesieniu własności gruntów pod budynkami w granicach działki nr [...] o powierzchni 0,18ha z zasobów Państwowego Funduszu Ziemi położonego we wsi L. wpisanych do księgi wieczystej nr [...] na rzecz Z. G..

A. B. trzykrotnie wnosiła o stwierdzenie nieważności aktu nadania ziemi wnioskami z 2007 r., 2009 r. i 2016 r.. SKO w L. w tym zakresie wydało następujące decyzje: z dnia [...] r., nr [...] i utrzymującą ją w mocy decyzję z dnia [...] r., nr [...], z dnia [...] r., nr [...] i utrzymującą ją w mocy decyzję z dnia [...] r., nr [...]. W stosunku do ostatniej decyzji Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 30 września 2010 r. (sygn. akt II SA/Wr 189/10) oddalił skargę, zaś Naczelny Sąd Administracyjnego wyrokiem z dnia 20 czerwca 2012 r., (sygn. akt II OSK 534/11) oddalił skargę kasacyjną. Ponadto SKO w L. postanowieniem z dnia [...] r, nr [...] odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie i utrzymano to postanowienie postanowieniem z dnia [...] r., nr [...].

Obecnie oprotestowane skargą postanowienie z dnia [...] r., nr [...] i poprzedzające je postanowienie z dnia [...] r., nr [...] dotyczą odmowy wszczęcia postanowienia w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w G. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie przeniesienia z zasobów Państwowego Funduszu Ziemi na rzecz Z. G., zam. L. nr 4, własności gruntów pod budynkami w granicach działki nr [...] o pow. 0,18 ha, położonych we wsi L.. Zauważyć jednak trzeba, że zaskarżone postanowienia wydane zostały w sprawie decyzji z [...] r., która była wydana w oparciu o nieskutecznie weryfikowany akt własności ziemi i niebadaną w trybie nadzwyczajnym decyzję z [...] r. o przejęciu gospodarstwa rolnego za rentę. Jedną z okoliczności jaka wynika z aktu nadania ziemi z [...] r, decyzji z [...] r. i z decyzji z [...] r. jest fakt, że A. B. w żadnym ze wskazanych przypadków nie była stroną postępowania. SKO w L. wydając oprotestowane skargą postanowienie jak i postanowienie je poprzedzające przyjmuje, że wnioskodawczyni nie była stroną postępowania zakończonego decyzją, w stosunku do której został wniesiony wniosek o stwierdzenie nieważności oraz nie wykazała interesu prawnego.

Przechodząc do rozważań prawnych, należy w pierwszej kolejności w ślad za Sądem Najwyższym podkreślić, że postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji należące do kategorii postępowań nadzwyczajnych – kontrolnych może być wszczęte z urzędu albo na wniosek strony (art. 157 § 1 k.p.a.). Status strony w administracyjnym postępowaniu jurysdykcyjnym determinowany jest co do zasady normami prawa materialnego (administracyjnego lub cywilnego), które decydują o istnieniu interesu prawnego konkretnej osoby w konkretnej sytuacji faktycznej w uzyskaniu rozstrzygnięcia o jej prawach i obowiązkach oraz kształtują jego treść (art. 28 k.p.a.). Postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji jest wprawdzie postępowaniem odrębnym od postępowania zakończonego wydaniem decyzji, o której legalności ma orzec organ nadzoru, ale dotyczy tego samego stosunku materialnoprawnego co decyzja wydana w postępowaniu zwykłym. Co do zasady krąg osób będących stronami w postępowaniu prowadzonym w trybie zwykłym pokrywa się z kręgiem osób będących stronami w postępowaniu prowadzonym w trybie nadzwyczajnym z tego właśnie powodu, że u podstaw postępowania nadzwyczajnego leży decyzja wydana w trybie zwykłym, a zatem i stosunek materialnoprawny nią ukształtowany. W pewnych sytuacjach może się jednak zdarzyć, że w postępowaniu prowadzonym w trybie nadzwyczajnym wezmą udział inne osoby niż występujące w postępowaniu zakończonym decyzją ostateczną (patrz wyrok SN z dnia 24 czerwca 2014 r. sygn. akt I CSK 474/13, publ. LEX nr 1532933). Uprawnienie do wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji przysługuje bowiem dla przykładu także osobie, która powinna korzystać ze statusu strony w postępowaniu administracyjnym zakończonym kwestionowaną decyzją, a która bez własnej winy w postępowaniu tym nie brała udziału. Pozbawienie takiej osoby możliwości działania w postępowaniu administracyjnym stanowi wadę uzasadniającą wznowienie postępowania (art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.), ale postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji stosowane jest z wyprzedzeniem postępowania o wznowienie postępowania, gdyż dotyczy tak istotnych wad materialnoprawnych decyzji, które uzasadniają jej wyeliminowanie z obrotu prawnego, bez podejmowania właściwych dla wznowienia postępowania czynności zmierzających do ustalenia, czy konkretne uchybienie wpłynęło na wynik sprawy i w jaki sposób sprawa powinna się zakończyć po wyeliminowaniu uchybienia - (patrz wyrok SN jw.).

Odnośnie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji pamiętać należy, o ile nie jest ono prowadzone z urzędu, że może być ono wszczęte tylko na wniosek podmiotu, który legitymuje się przymiotem strony, co wynika z treści art. 157 § 2 k.p.a. Żądanie stwierdzenia nieważności nie może skutecznie wywieść osoba, która nie wykaże interesu prawnego lub obowiązku w podważeniu mocy prawnej decyzji ze względu na naruszenie jej interesu prawnego (tak NSA w wyroku z dnia 1 marca 2016 r. sygn. akt II OSK 1589/14, dostępnym na http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Stosownie bowiem do art. 157 § 2 k.p.a. postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony, zatem podmiotu, o którym mowa w art. 28 k.p.a., bowiem przepisy regulujące zasady postępowania nadzorczego na jego użytek nie dają innej definicji strony, niż zawartej w tym ostatnim przepisie (tak NSA w wyroku z dnia 17 marca 2015 r. sygn. akt I OSK 2229/13, dostępnym jw.).

Zgodnie z art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek, przy czym przez interes prawny, należy rozumieć jako interes oparty na prawie lub chroniony przez prawo. O istnieniu zaś interesu prawnego decydują, w myśl ugruntowanych poglądów orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, przepisy prawa materialnego przyznające stronie konkretne, indywidualne i aktualne korzyści. Od interesu prawnego należy z kolei odróżnić interes faktyczny, to jest stan, w którym strona wprawdzie jest bezpośrednio zainteresowana rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa powszechnie obowiązującego, mającymi stanowić podstawę skutecznego żądania stosownych czynności organu administracji.

W niniejszej sprawie, co wyżej wykazano, decyzja o przeniesieniu własności gruntu pod budynkami z [...] r. jest niejako następstwem aktu własności ziemi z 1972 r, w stosunku do którego istnieją wydane w trybie nadzwyczajnym ostateczne decyzje SKO w L. i wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu i Naczelnego Sądu Administracyjnego stwierdzającego zresztą, że ,,z treści art. 62 ust. 2 ustawy z 1991 r. o gospodarce rolnymi Skarbu Państwa wynika, że do ostatecznych decyzji wydanych na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych nie stosuje się przepisów k.p.a." oraz niekwestionowanej w żadnym trybie decyzji z 1975 r. o przejęciu za rentę gospodarstwa rolnego. A. B. wnioskując o stwierdzenie nieważności decyzji z 1991 r. nie wykazała aby brała udział w którymkolwiek z trzech opisanych wyżej postępowań, ani też nie może być mowy o tym, aby wykazała istnienie swojego interesu prawnego. Akt nadania ziemi nie może być bowiem wzruszony w trybie nadzwyczajnym, co sygnalizował już dobitnie Naczelny Sąd Administracyjny, zaś decyzja o przejęciu gospodarstwa rolnego, (w skład którego wchodziła także nieruchomość objęta decyzją z [...] r.) za rentę funkcjonuje jako ostateczna w obrocie prawnym. Decyzja o zwrocie nieruchomości jest kolejnym aktem administracyjnym w sprawie przedmiotowej działki gruntu, jednakże ściśle związanym zarówno z aktem własności ziemi jak i decyzją o przejęciu gospodarstwa za rentę. Faktem jest, że skarżąca przywołuje postanowienie Sądu Rejonowego dla [...] z dnia [...] r. o uzupełnieniu postanowienia Sądu Powiatowego w G. z dnia [...] r., jednakże nie można tracić z pola widzenia zdarzeń o doniosłości prawnej jakie zaistniały względem przedmiotowego gospodarstwa rolnego w tym działki nr [...] o powierzchni 0,18ha w postępowaniach administracyjnych. Skoro mocą aktu nadania ziemi, obecnie niewzruszalnego w trybie administracyjnym, stwierdzono że właścicielem przedmiotowego gospodarstwa stał się Z. G., a następnie zostało ono przekazane na Skarb Państwa za rentę, skarżąca nie ma podstaw do wykazywania interesu prawnego pozwalającego na uznanie jest za stronę posiadającą legitymację do inicjowania postępowania nadzwyczajnego odnośnie decyzji o przeniesieniu własności gruntu pod budynkami w granicach działki nr [...]. Obecnie wnioskodawczyni swojego interesu prawnego w rozumieniu art. 28 k.p.a. nie może bowiem wyprowadzić ani z samego tytułu prawa własności, ani użytkowania wieczystego, ani z innych tytułów do nieruchomości. Wobec tego osoba nieposiadająca żadnego tytułu prawnego do nieruchomości nie może być w zasadzie stroną zwykłego postępowania dotyczącego tej nieruchomości, a tym bardziej nie jest legitymowana do domagania się wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji istniejącej w obrocie prawnym decyzji.

Skoro w niniejszej sprawie A. B. nie była stroną żadnego z postępowań dotyczących przedmiotowej nieruchomości prowadzonego w trybie zwykłym nie ma podstaw, aby odmiennie traktować zagadnienie posiadania przez nią przymiotu strony w postępowaniu nadzwyczajnym, w szczególności zaś w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji, co wynika z wcześniej przywołanego art. 157 § 2 k.p.a.. Tym samym, po złożeniu wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji, organy są uprawnione do badania już na wstępie, czy wniosek pochodzi od podmiotu legitymującego się przymiotem strony w tym postępowaniu. Złożenie wniosku o wszczęcie postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności nie powoduje automatycznie wszczęcia tego postępowania. Inicjuje jedynie postępowanie wyjaśniające, które w tej fazie nie może jeszcze obejmować badania, czy przyczyny nieważności rzeczywiście miały miejsce i dotyczy ten etap jedynie formalnej dopuszczalności wniosku, w tym ustalenia istnienia po stronie wnioskodawcy przymiotu strony.

Trzeba także wskazać, iż w zależności od stanu faktycznego sprawy, w przypadku braku przymiotu strony u wnioskodawcy, faza wstępnego badania sprawy nie zawsze musi się zakończyć wydaniem postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a., jednak wszczęcie postępowania i dalsze badanie interesu prawnego w tym postępowaniu będzie sytuacją wyjątkową. Rozstrzygnięcie co do wszczęcia postępowania, które w przypadku postępowania nieważnościowego nie wymaga wydania odrębnego aktu, a jedynie zawiadomienia stron o fakcie wszczęcia takiego postępowania, będzie zależało od tego, czy zachodzi potrzeba przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego oraz szerszej analizy prawnej w zakresie badania legitymacji procesowej wnioskodawcy. W razie oczywistości braku tego przymiotu po stronie wnoszącego podanie zasadne jest wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, zaś jedynie w razie konieczności pogłębionego badania tej przesłanki należy to uczynić we wszczętym postępowaniu, a po ewentualnym stwierdzeniu braku przymiotu strony należy wydać decyzję o umorzeniu postępowania. Niewątpliwe bowiem w sytuacji, gdy z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji wystąpiła osoba, która nie wykazała interesu prawnego i mimo to postępowanie nieważnościowe nie zostało wszczęte, to jest ono bezprzedmiotowe i powinno zostać umorzone na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. Jest tak dlatego, że wniosek podmiotu niebędącego stroną postępowania nie może być załatwiony, jak to nakazuje art. 104 k.p.a. – tj. co do istoty, lecz zasadniczo odmiennie.

Zastosowany przez SKO w L. art. 61a § 1 k.p.a. stanowi, że gdy żądanie wszczęcia postępowania zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Konsekwentnie, jeżeli w świetle twierdzeń wynikających już z samego wniosku o wszczęcie danego postępowania administracyjnego, jak i z towarzyszących oczywistych okoliczności w sposób ewidentny, tj. niebudzący żadnej istotnej wątpliwości wynika, że wniosek składa podmiot niebędący stroną, organ wydaje na podstawie powołanego przepisu postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Jest to postanowienie tego samego rodzaju, co przewidziane w art. 149 § 3 k.p.a. w odniesieniu do odmowy wznowienia postępowania.

Przenosząc powyższe rozważania do niniejszej sprawy wskazać należy, że Kolegium zasadnie orzekło o braku przymiotu strony skarżącej w postępowaniu nadzwyczajnym dotyczącym stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w G. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie przeniesienia własności gruntów, czemu dało odpowiedni wyraz w postanowieniu o odmowie wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności tej decyzji. W świetle powyżej przedstawionych zagadnień prawnych kluczowe znaczenie w przedmiotowej sprawie miała kwestia dostrzeżenia funkcjonowania w obrocie prawnym niewzruszalnego aktu własności ziemi i decyzji o przekazaniu gospodarstwa na Skarb Państwa oraz zweryfikowania przez ich pryzmat przymiotu strony wnioskodawczyni na gruncie art. 28 k.p.a. W ocenie Sądu Kolegium należycie wywiązało się z obowiązków organu badającego sprawę we wstępnej fazie wyjaśniającej, poprzedzającej rozstrzygnięcie, czy doszło do skutecznego wszczęcia postępowania. Organ wydający postanowienie przeprowadził wszystkie niezbędne czynności wyjaśniające, pozwalające na wydanie zaskarżonego rozstrzygnięcia formalnego, w szczególności w zakresie stwierdzenia, że skarżąca nie ma interesu prawnego we wszczęciu postępowania nadzwyczajnego.

Na ocenę legalności zaskarżonego postanowienia nie może mieć wpływu argumentacja skargi. Skarżąca mimo odwoływania się do zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w samej skardze nie dowiodła także okoliczności posiadania przymiotu strony, na co niezmiennie wskazuje.

Reasumując dotychczasowe rozważania Sąd stwierdza, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, gdyż Kolegium trafnie odmówiło na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. wszczęcia omawianego postępowania nadzwyczajnego w przedmiotowej sprawie. Wobec tego Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi, która z tego powodu podlegała oddaleniu.

W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.