Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 565/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2008-08-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 64e
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 565/08 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 28 sierpnia 2008r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Bogusław Wolas, Sędzia: WSA Jarosław Wiśniewski, Asesor: WSA Maja Chodacka (spr), Protokolant: Bożena Wąsik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 sierpnia 2008r., sprawy ze skargi "M" Sp. z o.o. w K., na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia [...] nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia kosztów postępowania egzekucyjnego, I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji, II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz strony skarżącej koszty postępowania w kwocie 357 zł (trzysta pięćdziesiąt siedem złotych).


UZASADNIENIE

Po ponownym rozpoznaniu sprawy, na skutek uprzedniego uchylenia postanowień organów obu instancji przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie (wyrok z dnia 24 lipca 2007r. sygn. akt I SA/Kr 1507/06) postanowieniem z dnia 23 listopada 2007r. Dyrektor Oddziału Wojewódzkiego Zakładu [...] w K. odmówił umorzenia kosztów postępowania egzekucyjnego prowadzonego przeciwko Stronie Skarżącej – "M" Sp. z o.o. w K., w wysokości 45.072,30 zł.

Organ egzekucyjny - Dyrektor Zakładu [...] Oddział w K. prowadził postępowanie egzekucyjne wobec "M" sp. z o.o. w K., na podstawie tytułów wykonawczych obejmujących zaległości składkowe należne "Z". W trakcie prowadzonego postępowania egzekucyjnego dokonano zajęcia prawa majątkowego, stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego.

W związku z rozłożeniem na raty zaległości składkowych "Z", postępowanie egzekucyjne zostało zawieszone, a całość środków pieniężnych zgromadzonych na rachunku bankowym zwolniono z egzekucji. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2006r. Dyrektor Zakładu [...] umorzył na żądanie wierzyciela postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych w dniu [...] kwietnia 2004 r. Koszty egzekucyjne w kwocie 45.072,30 zł. powstały w zgodnie z prawem wszczętym i prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym.

Wnioskiem z dnia [...] maja 2006r. Skarżąca spółka zwróciła się do organu egzekucyjnego Dyrektora Zakładu [...] Oddział w K. o umorzenie kosztów egzekucyjnych. W złożonym wniosku podnosiła, iż nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania egzekucyjnego bez uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej, uiszczenie kosztów w tak znacznej wysokości może spowodować konieczność zwolnienia części pracowników.

Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2006r. Dyrektor Zakładu [...] Oddział w K. odmówił umorzenia kosztów egzekucyjnych uzasadniając brakiem przesłanek do umorzenia kosztów postępowania egzekucyjnego. Na przedmiotowe postanowienie zostało złożone zażalenie do Dyrektora Izby Skarbowej., który postanowieniem z dnia [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji.

Na skutek rozpoznania skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej przywołanym wyżej wyrokiem z dnia 24 lipca 2007r. sygn. akt. I SA/Kr 1507/06 Sąd uchylił postanowienie organu I i II instancji. W wyroku tym Sąd nakazał, przy ponownym rozpatrywaniu sprawy przez organ egzekucyjny, zbadanie i odniesienie się do kwestii związanych z zadłużeniem spółki, okolicznością związaną z dobrowolną spłatą części zaległych składek "Z", sposobem postępowania Zakładu [...] przy udzielaniu układu ratalnego i koniecznością obciążenia budżetu państwa wskutek konieczności zwolnienia pracowników spółki.

W wykonaniu polecenia Sądu organ egzekucyjny ponownie przeprowadził

postępowanie wyjaśniające, dokonał ponownej analizy zgromadzonego materiału dowodowego i ponownie uznał, iż brak podstaw do umorzenia kosztów egzekucyjnych zgodnie z wnioskiem Skarżącej spółki.

W zażaleniu wniesionym na postanowienie organu pierwszej instancji zarzucono:

- naruszenie przepisów prawa materialnego, przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 64e § 1 i § 2 pkt 1, 2, 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( Dz. U z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.) przez uznanie, że w przypadku Skarżącej nie występuje ważny interes publiczny oraz, że nieprawidłowo i błędnie dokonano interpretacji interesu publicznego w przypadku Skarżącej;

- nieprawidłowe ustalenie sytuacji majątkowej i faktycznej "M" sp. z o.o.

W związku z tym wniesiono o uwzględnienie zażalenia w całości i uchylenie postanowienia Dyrektora Zakładu [..] w K. z dnia [...] listopada 2007 roku oraz o udzielenia wnioskowanej ulgi w formie umorzenia w całości kosztów postępowania egzekucyjnego, ze względu na ważny interes publiczny Skarżącej.

W zażaleniu podniesiono, iż ponownie odmawiając umorzenia kosztów egzekucyjnych organ stwierdził, że "M" sp. z o.o. nie spełnienia przesłanek z art. 64e ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Organ na podstawie przedłożonych przez Skarżącą spółkę dokumentów ustalił, że zobowiązana spółka według stanu na dzień 31.12.2005r. ( wg bilansu za rok 2005r.) posiadała rzeczowe aktywa trwałe w wysokości 2.265.647,63 zł, a następnie na dzień 31.12.2006r. (wg bilansu za rok 2006r.) w wysokości 1.563.101,47 zł, następnie na dzień 31.08.2007r. (wg bilansu za część roku 2007r.) w wysokości 1.489.211,46 zł. i odpowiednio według bilansów posiadała aktywa obrotowe: na 31.12.2005r. w wysokości 1.840.130,84 zł, następnie na dzień 31.12.2006r. w wysokości 2.899.471,15 zł, następnie na dzień 31.08.2007r. w wysokości 2.908.656,78 zł. Opierając się na tych danych organ egzekucyjny uznał, iż zobowiązana spółka posiada majątek, z którego możliwa jest skuteczna egzekucja całości wierzytelności Zakładu [...] wraz z kosztami egzekucyjnymi.

Jednakże "Z" nie wziął pod uwagę, iż wskazywane w bilansie aktywa to przede wszystkim maszyny i inny majątek trwały, którego sprzedaż w wyniku egzekucji spowoduje konieczność zaprzestania wykonywania działalności przez Spółkę oraz dalej związane z tym zwalnianie pracowników.

Natomiast aktywa obrotowe to środki, a właściwie należności za wykonywane usługi, z których ściągalnością jest różnie, a które to środki są przeznaczone w zdecydowanej większości na wypłaty dla pracowników oraz osób współpracujących ze Spółką, spłatę zadłużeń i zobowiązań. Organ egzekucyjny "Z" ustalił dalej, iż zobowiązany prowadzi dużych rozmiarów przedsiębiorstwo, tj. zatrudnia około 1000 pracowników oraz osób współpracujących, osiąga znaczne przychody z podstawowej swojej działalności.

Z przedłożonych bilansów i rachunku zysków i strat organ egzekucyjny stwierdził dalej, że już na dzień złożenia wniosku sytuacja finansowa spółki ulegała polepszeniu, a z perspektywy czasu jej kłopoty finansowe były przejściowe, a wysoki stan zobowiązań jest związany z profilem działalności spółki i nie koniecznie świadczy o złej kondycji finansowej spółki, czy też braku perspektyw do ich spłacania, a należy podkreślić iż spółka w ciągu 2006r. zmniejszyła stan zobowiązań krótkoterminowych powyżej 12 miesięcy i zobowiązań publicznoprawnych.

Mając na uwadze powyższe ustalenia, organ egzekucyjny uznał, iż zobowiązany mógł i może ponieść koszty postępowania egzekucyjnego bez znacznego uszczerbku dla jego sytuacji finansowej.

Skarżąca spółka podniosła, iż organ pierwszej instancji badając same pojedyncze cyfry wyjęte z rachunku i bilansu zysków i strat, nie rozpoznał faktycznej sytuacji finansowej. Dopiero wskaźniki płynności finansowej, wskaźniki poziomu zadłużenia, wskaźniki rentowności, dają prawidłowy obraz kondycji finansowej Spółki. Ta kondycja, nawet biorąc pod uwagę dzisiejszy stan rzeczy, wykazuje niekorzystną sytuację Spółki. Spółka na dzień dzisiejszy nie korzysta w swej działalności gospodarczej z żadnych kredytów i pożyczek, gdyż żaden z banków po zapoznaniu się z powyższymi wskaźnikami nie chce Spółce udzielić kredytu. Wskazano także, iż organ nie rozważył w żaden sposób rosnących stale, zwłaszcza w obecnym czasie, zadań płacowych pracowniczych oraz niechęci kontrahentów Spółki do podwyższania wynagrodzeń za świadczone przez Spółkę usługi.

Argumenty Spółki dotyczące przyczynienia się wierzyciela tj. "Z" do wszczęcia egzekucji, wobec nie dojścia do wcześniejszego zawarcia układu ratalnego na spłatę jego długu i związane z tym powstanie kosztów, organ uznał za nieuzasadnione.

Organ pierwszej instancji nie uznał także w żadnym zakresie za realne możliwości zwolnienia części pracowników oraz wynikającego stąd obciążenia budżetu państwa i możliwość złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości, w przypadku poniesienia przez Spółkę kosztów egzekucyjnych. Organ egzekucyjny nie dopatrzył się istnienia w sprawie interesu publicznego w argumentacji Spółki, odnośnie zagrożenia zwolnienia pracowników i obciążenia budżetu państwa.

Po rozpatrzeniu zarzutów zawartych w zażaleniu Dyrektor Izby Skarbowej, działając na podstawie art. 23 § 1 i § 4 pkt 1, art. 64e i art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98 poz. 1071 ze zm.) postanowieniem z dnia [...] nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, iż umorzenie kosztów postępowania egzekucyjnego może nastąpić jedynie w wyjątkowych sytuacjach, gdy występuje rzeczywista niemożność zapłaty przez zobowiązanego tych należności. W niniejszej sprawie żadna z przesłanek wymienionych w art.64e § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie występuje.

Organ wskazał, iż umorzenie kosztów postępowania egzekucyjnego ma charakter fakultatywny, a odmowa umorzenia kosztów egzekucyjnych nie narusza prawa, nawet wtedy gdy wystąpiły przesłanki do ich umorzenia, bowiem orzeczenie w tej sprawie oparte jest na uznaniu administracyjnym. Podniesiono, iż do wszczęcia postępowania egzekucyjnego, a także do powstania kosztów egzekucyjnych przyczyniła się sama spółka, która mimo zawartych układów ratalnych, a więc otrzymania ulgi od "Z" doprowadziła do rozwiązania tych układów z uwagi na niepłacenie rat i regulowanie składek bieżących po terminie. Nie dopatrzono się zatem istnienia ważnego interesu publicznego, a także nie stwierdzono nieściągalności od zobowiązanego dochodzonego obowiązku. Nie zaistniały więc przesłanki dające możliwość umorzenia kosztów postępowania egzekucyjnego.

Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej uiszczenie kosztów egzekucyjnych nie spowoduje zachwiania sytuacji finansowej zobowiązanego. Nie przemawia za umorzeniem kosztów postępowania egzekucyjnego podnoszony przez zobowiązanego argument zwolnienia pracowników. Wysokość kosztów postępowania egzekucyjnego wynosi tyle co miesięczne wynagrodzenie około 50 pracowników. Świadczy to o niskich zarobkach pracowników, a więc w wypadku zwolnienia mogą oni poszukać lepiej płatnej pracy i nie musi to obciążać Skarbu Państwa. Nie regulowanie w terminie zaległości składkowych "Z", powoduje, iż naraża się firmę, na dodatkowe obciążenia w postaci konieczności regulowania powstałych kosztów postępowania egzekucyjnego i z takim faktem Zarząd Spółki winien się liczyć i przewidywać, iż jego środki finansowe nie będą mogły zaspokoić kosztów postępowania egzekucyjnego i tak działać by nie dopuścić do wszczęcia postępowania egzekucyjnego.

W skardze wniesionej na powyższe postanowienie zarzucono naruszenie art. 64e § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz naruszenie przepisów art. 7 i 8 kodeksu postępowania administracyjnego, które to naruszenia miały istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia. W treści skargi przedstawiono okoliczności faktyczne związane z powstaniem kosztów egzekucyjnych i podniesiono, iż Skarżąca Spółka podejmowała wszelkie czynności związane z uregulowaniem zaległych kwot (wnioski o układ ratalny) i starała się nie dopuścić do wszczęcia postępowania egzekucyjnego, w wyniku którego powstały koszty egzekucyjne. Wszelkie wpłaty zaległych składek były dobrowolne, a nie ściągane przymusowo w drodze egzekucji. Nie wzięto również pod uwagę, że Spółka nigdy nie uchylała się od obowiązku spłaty zaistniałego zadłużenia do powstania którego doszło zresztą nie tylko z jej winy. Spółka cały czas dążyła do zawarcia umowy z "Z" o rozłożenie zaległości składkowych na raty. W wyniku błędu "Z" Oddział w T. okazało się, że kwota tej zaległości jest o 200.000 zł wyższa. Zapłata nowej kwoty była nierealna w proponowanych dotychczas terminach co poskutkowało odmową zawarcia umowy o rozłożenie na raty i wszczęciem postępowania egzekucyjnego. Skarżąca spółka zarzuciła także, iż organy nie wyjaśniły i nie uzasadniły braku istnienia przesłanki "ważnego interesu publicznego" w kontekście ryzyka redukcji zatrudnienia. Wyjaśniono przy tym, iż Spółka zatrudnia pracowników z podstawowym wykształceniem, osoby niepełnosprawne, które – wbrew stanowisku organu zażaleniowego - nie mają dużych możliwości zarobkowych i ofert na rynku pracy.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymał dotychczasowe stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Dokonując kontroli zaskarżonego orzeczenia pod względem jego zgodności z prawem w świetle art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) stwierdzić należy, iż skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienia wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy, sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

W rozpatrywanej sprawie swoje rozstrzygnięcia organy oparły na treści art. 64e ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.). Przepis ten stanowi, że organ egzekucyjny może umorzyć w całości lub w części przypadające na jego rzecz koszty egzekucyjne. Koszty egzekucyjne mogą być umorzone, jeżeli:

1) stwierdzono nieściągalność od zobowiązanego dochodzonego obowiązku lub gdy zobowiązany wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej;

2) za umorzeniem przemawia ważny interes publiczny;

3) ściągnięcie tylko kosztów egzekucyjnych spowodowałoby niewspółmierne wydatki egzekucyjne (§ 2).

Koszty egzekucyjne powstałe w egzekucji należności pieniężnych mogą być umorzone w przypadkach określonych w § 2 pkt 1, jeżeli obciążenie wierzyciela obowiązkiem uiszczenia tych kosztów byłoby gospodarczo nieuzasadnione (§ 3).

Udzielenie ulgi w postaci umorzenia kosztów egzekucyjnych, o której mowa w cytowanym przepisie ma charakter uznaniowy. Nie oznacza to jednak, że uznanie administracyjne polega na zupełnej dowolności działania organu administracji. Zakres uznania administracyjnego jest określony przez prawo. Wystąpienie którejś z przesłanek określonych w art. 64e ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, nakazuje rozważenie, czy w ogóle, a jeżeli tak to w jakiej wysokości koszty egzekucyjne mogą zostać umorzone. Kontrola legalności postanowień wydawanych w ramach tzw. uznania administracyjnego sprowadza się w rozpoznawanej sprawie do stwierdzenia, czy organ administracyjny prawidłowo ustalił całokształt okoliczności faktycznych mających wskazywać na to, że Spółka nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej lub na to, że za umorzeniem przemawia ważny interes publiczny w oparciu o przedłożone przez zobowiązanego dowody. Organ egzekucyjny powinien przeprowadzić dokładną analizę sytuacji materialnej zobowiązanego.

Swobodne uznanie nie może prowadzić do dowolności i musi być poprzedzone dokładnym ustaleniem stanu faktycznego i rozważeniem powyższych przesłanek. Negatywne rozstrzygnięcie, dotyczące umorzenia kosztów egzekucyjnych, powinno być szczególnie przekonująco i jasno uzasadnione, zarówno co do faktów, jak i co do prawa, tak, aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności sprawy zostały głęboko rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją.

W niniejszej sprawie należy stwierdzić, że w toku postępowania organ egzekucyjny, nie podjął wszystkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i wykazania, że nie zachodzi w sprawie przesłanka istnienia "ważnego interesu publicznego", przemawiająca za umorzeniem kosztów egzekucyjnych.

W powołanym na wstępie niniejszego uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 24 lipca 2007r., wydanym w sprawie, Sąd zalecił dokonanie analizy przedstawionych przez Spółkę dokumentów min. bilansów i rachunków wyników za lata 2003 – 2005, odniesienie się przez organ egzekucyjny do stanu zadłużenia Spółki, jak również faktu dobrowolnej spłaty przez Spółkę części zaległych składek "Z", co w opinii Sądu nie mogło pozostawać bez wpływu na podjęcie postanowienia w sprawie umorzenia kosztów egzekucyjnych. Sąd wytknął także, iż organ drugiej instancji nie wskazuje na jakiej podstawie dokonał ustaleń, że trudności finansowe Skarżącej mają charakter przejściowy. Nie odniósł się także do przedstawionego przez Skarżącą pisma (k.103 akt administracyjnych), z którego wynikało, że z winy organu nie doszło wcześniej do zawarcia układu ratalnego, co poskutkowało wszczęciem postępowania egzekucyjnego. Zdaniem Sądu organy nie uwzględniły także wszystkich wskazanych przez zobowiązanego okoliczności dla uzasadnienia istnienia przesłanki umorzenia ze względu na "ważny interes publiczny". Sąd wyjaśnił przy tym, iż przesłanka ta nie została przez ustawodawcę zdefiniowana. Zdaniem Sądu pojęcie to powinno być oceniane z uwzględnieniem wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów państwa. Należy mieć także na uwadze wyeliminowanie sytuacji, gdy rezultatem zapłaty należności będzie obciążenie Skarbu Państwa kosztami pomocy. Określenie "interes publiczny" ma charakter niedookreślony, co wymaga każdorazowego dokonywania oceny skutków rozstrzygnięć prawnych z punktu widzenia respektowania wartości, jakie mogą kryć się pod tym pojęciem. "Interes publiczny", o jakim mowa w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji musi być przy tym tego rodzaju, aby można było określić go przymiotnikiem "ważny". Spółka wskazuje, że wyegzekwowanie kosztów egzekucyjnych spowoduje utratę miejsc pracy przez wielu pracowników. Wskazuje, że zmusi to ich do korzystania z pomocy państwa. Jest to niewątpliwie okoliczność, która uzasadniałaby umorzenie kosztów egzekucyjnych w kontekście przesłanki ważnego interesu publicznego. Dokonana przez organy administracyjne przy ponownym rozpoznaniu sprawy ocena tej przesłanki będzie musiała wskazywać na ile zapłata kosztów egzekucyjnych będzie miała wpływ na sytuację pracowników skarżącej Spółki.

W tym kontekście należy zaznaczyć, iż w przypadku, gdy sprawa po raz drugi dociera do sądu administracyjnego - po uchyleniu postanowienia przez poprzednio orzekający sąd administracyjny i wydaniu nowego rozstrzygnięcia przez organy – Sąd orzekający po raz wtóry jest związany oceną prawną wyrażoną w poprzednim wyroku. Związanie samego sądu oznacza to, że Sąd zobowiązany jest do podporządkowania się wcześniej wyrażonemu przez Sąd poglądowi w pełnym zakresie oraz konsekwentnemu reagowaniu w razie stwierdzenia braku zastosowania się do wskazań w zakresie dalszego postępowania przez organ administracji publicznej (por wyroki: WSA w Krakowie z 6 lipca 2007r. sygn. akt I SA/Kr 988/06, publ. M.Podat. 2007/8/3 oraz WSA w Warszawie z 16 marca 2007r. sygn. akt IV SA/Wa 129/07, publ. LEX nr 319133).

W świetle powyższego należy stwierdzić, iż w niniejszej sprawie organy egzekucyjne w sposób niewystarczający rozważyły istnienie w sprawie przesłanki "ważnego interesu publicznego", zwłaszcza w kontekście twierdzeń Skarżącej spółki w tym zakresie.

Organy ponownie przeprowadzając postępowanie skoncentrowały się na badaniu danych wynikających z bilansu zysków i strat Spółki, a w zakresie stale podnoszonych przez Spółkę okoliczności związanych ze sposobem postępowania Zakładu [...] przy udzielaniu układu ratalnego, organy bezrefleksyjnie powtarzają argument związany z okolicznościami powstania zaległości składkowych. Przy tym organy nie odniosły się do zarzutów związanych z procedurą zawarcia układu ratalnego, powstania dodatkowych zaległości składkowych, wolą Skarżącej spółki rozwiązania istnienia problemu zaległości, spłaty przez Skarżącą spółkę tych zaległości i zasadnością (a właściwie brakiem) wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Te okoliczności – pomimo zaleceń Sądu – nie zostały wzięte pod uwagę, a okoliczności te nie mogą pozostawać bez wpływu na podjęcie decyzji w sprawie umorzenia kosztów egzekucyjnych.

Nadto organy nie wskazały na jakiej podstawie dokonały ustaleń, że "Spółka obraca środkami pieniężnymi znacznie przekraczającymi wysokość kosztów egzekucyjnych, a co za tym idzie może w jakiejś określonej chwili uregulować zobowiązanie z tytułu kosztów egzekucyjnych bez zachowania jej płynności finansowej" (k. 221 akt sprawy administracyjnej), w świetle zarzutów Spółki, iż dopiero wskaźniki płynności finansowej, wskaźniki poziomu zadłużenia, wskaźniki rentowności dają prawidłowy obraz kondycji finansowej Spółki.

Skarżąca wskazała, że próba wyegzekwowania istniejących kosztów egzekucyjnych spowoduje utratę miejsc pracy przez wielu pracowników. Podniosła, że zmusi to ich do korzystania z pomocy państwa. Przy tym argument Dyrektora Izby Skarbowej, zawarty w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, iż "nie przemawia za umorzeniem kosztów postępowania egzekucyjnego podnoszony przez zobowiązanego argument zwolnienia pracowników. Wysokość kosztów postępowania egzekucyjnego wynosi tyle co miesięczne wynagrodzenie około 50 pracowników. Świadczy to o niskich zarobkach pracowników, a więc w wypadku zwolnienia mogą oni poszukać lepiej płatnej pracy i nie musi to obciążać Skarbu Państwa", nie został potwierdzony żadnymi badaniami, czy danymi, a jak wskazała Skarżąca zatrudnia ona pracowników o niskich kwalifikacjach, osoby niepełnosprawne, dla których praca stanowi jedyne źródło utrzymania.

Przez to organy nie uwzględniły wszystkich podnoszonych przez Skarżącą okoliczności dla uzasadnienia istnienia przesłanki umorzenia ze względu na "ważny interes publiczny".

Z tych względów, postępowanie w rozpatrywanej sprawie dotknięte jest szeregiem uchybień procesowych, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Uzasadnienie postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej stanowi potwierdzenie stanowiska zawartego w postanowieniu organu I instancji i nie wynika z niego, jakimi kryteriami kierował się ten organ utrzymując postanowienie organu I instancji w mocy, pomimo że Skarżąca spółka w zażaleniu wyraźnie zarzucała, że z okoliczność faktycznych i z przedstawionych przez Skarżącą dokumentów wynika istnienie przesłanki "ważnego interesu publicznego", warunkującej umorzenie kosztów egzekucyjnych.

Ponadto wskazać należy, że organy egzekucyjne odniosły się w szczególności do określenia przesłanek powstania zobowiązania z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, a nie do weryfikowania istnienia przesłanek określonych w przepisie art. 64e ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w stanie faktycznym, w jakim znajduje się Skarżąca.

Z uwagi na powyższe należy stwierdzić, iż zaskarżone postanowienia naruszają podstawowe zasady wyrażone w treści art. 7, art. 8, art. 11 kodeksu postępowania administracyjnego, to jest zasadę prawdy obiektywnej, zasadę zaufania do organów podatkowych, zasadę przekonywania, a także naruszają art. 77 §1 i art. 107 § 3 kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu organy egzekucyjne nie wykazały, że sytuacja materialna i możliwości płatnicze Skarżącej wskazują, że zapłata kosztów egzekucyjnych nie zagroziłaby ważnemu interesowi publicznemu. Organy powinny dokonać analizy i ustalenia sytuacji finansowej Skarżącej z uwzględnieniem okoliczności, w jakich powstała zaległość, ryzyka zwolnienia pracowników, a także tego, iż Skarżąca wnosiła o możliwość ratalnej spłaty zaległości, spłacała zaległe składki, przez to nie było podstaw do wszczynania postępowania egzekucyjnego.

Zgodnie z przepisami postępowania, a to art. 7, art. 77 §1 i art. 107 § 3 kodeksu postępowania administracyjnego organ egzekucyjny jest obowiązany do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz, w aspekcie art. 64e ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, rozważenia ważnego interesu publicznego, co powinno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniach postanowień.

W rozpatrywanej sprawie organy obu instancji nie ustosunkowały się w dostateczny sposób do przywołanych przez stronę okoliczności przemawiających jej zdaniem za pozytywnym dla niej rozstrzygnięciem jej wniosku i umorzeniem kosztów egzekucyjnych.

Z uwagi na powyższe uchybienia Sąd działając na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz.1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono zgodnie z art. 200 ustawy, zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw.

Działając zaś na podstawie art. 135 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd orzekł o wyeliminowaniu z obrotu prawnego także postanowienia organu I instancji poprzedzającego zaskarżone postanowienie, gdyż było to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy, której dotyczyła skarga.