Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 84/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2020-11-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji w części
Powołane przepisy: article: art. 39 ust,. 1 i 3, art. 41 ust. 2 pkt 9, art. 42 ust. 7
journal: Dz.U. 2019 poz 161
law: Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji - tekst jedn.
article: art.108 § 1
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135, art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Dnia 5 listopada 2020 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Rutkowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska po rozpoznaniu w dniu 5 listopada 2020 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. D. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby w Policji 1. uchyla zaskarżoną decyzję w części utrzymującej w mocy rozkaz personalny organu I instancji w zakresie nadania mu rygoru natychmiastowej wykonalności oraz poprzedzający ją rozkaz personalny Komendanta Powiatowego Policji w P. z dnia [...], nr [...] w zakresie nadania mu rygoru natychmiastowej wykonalności; 2. oddala skargę w pozostałej części; 3. przyznaje radcy prawnemu M. S., prowadzącemu Kancelarię Radcy Prawnego w Ł. przy ul. A 16 lok. 6 kwotę 295, 20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć i 20/100) złotych, obejmującą podatek od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu skarżącej i nakazuje wypłacić powyższą kwotę radcy prawnemu M.S. z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi.


UZASADNIENIE

III SA/Łd 84/20

Uzasadnienie

Rozkazem personalnym Nr [...] z dnia[...] Komendant Powiatowy Policji w P., na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz.U. z 2019 r. poz. 161 ze zm.), dalej ustawa, zwolnił z dniem 31 października 2019 r. ze służby w Policji J. D. - referenta Zespołu Dochodzeniowo-Śledczego Wydziału Kryminalnego, zawieszoną w czynnościach służbowych od dnia 3 lipca 2018 r.

W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że w dniu 2 lipca 2018 r. do kierowanej przez niego jednostki wpłynęło z Prokuratury Rejonowej w Ł. zawiadomienie o przedstawieniu skarżącej zarzutów popełnienia przestępstwa o czyn z art. 231 § 1 w zw. z art. 12 k.k., tj. przestępstwa umyślnego, ściganego z oskarżenia publicznego. Biorąc pod uwagę powyższe zawieszono skarżącą w czynnościach służbowych na okres 3 miesięcy od dnia 3 lipca 2018 r. (rozkaz personalny Nr [..] z dnia 2 lipca 2018 r.), a następnie okres zawieszenia przedłużono do czasu ukończenia postępowania karnego (rozkaz personalny Nr [...] z dnia 25 września 2018 r.).

Jako podstawę zwolnienia strony ze służby w Policji organ I instancji wskazał na art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy, zgodnie z którym policjanta można zwolnić ze służby w Policji w przypadku upływu 12 miesięcy zawieszenia w czynnościach służbowych, jeżeli nie ustały przyczyny będące podstawą zawieszenia. W związku z upływem w dniu 3 lipca 2019 r. dwunastu miesięcy zawieszenia strony w czynnościach służbowych, w dniu następnym, tj. 4 lipca 2019 r., wszczęto z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie zwolnienia policjantki ze służby w Policji. Komendant Powiatowy Policji w P. stwierdził, że regulacja ww. przepisu wskazuje na istnienie dwóch przesłanek, które muszą być spełnione łącznie, aby możliwe było podjęcie decyzji o zwolnieniu policjanta ze służby: upływu dwunastomiesięcznego okresu zawieszenia w czynnościach służbowych oraz nieustąpienia przyczyn, które stanowiły podstawę zawieszenia funkcjonariusza Policji w czynnościach służbowych. Na dzień wydania rozkazu personalnego zwalniającego skarżącą ze służby w Policji postępowanie karne będące przyczyną zawieszenia policjantki w czynnościach służbowych nie zostało zakończone. Organ podkreślił, że tak długa absencja w służbie negatywnie wpływa na organizację służby, powodując dodatkowe obciążenia dla innych policjantów tej komórki organizacyjnej Policji. Powyższe oraz ciążące na stronie zarzuty były podstawą nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności.

Od rozkazu personalnego Nr [...] z dnia [...] odwołanie wniosła J. D. Zarzuciła mu niewykazanie ważnego interesu służby, który wymagałby zwolnienia jej ze służby w Policji, braki w przeprowadzonej analizie materiału dowodowego oraz niewłaściwe zastosowanie instytucji rygoru natychmiastowej wykonalności. Strona wskazała również na oddalone w toku postępowania I instancyjnego składane przez nią wnioski dowodowe oraz zarzuciła uniemożliwienie jej wyjaśnienia sprawy.

Decyzją z dnia [...] Komendant Wojewódzki Policji w Ł. utrzymał w mocy powyższy rozkaz personalny. W uzasadnieniu organ wskazał, że art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy dotyczy sytuacji policjantów, którym postawione zostały zarzuty karne, w sprawie których trwa postępowanie karne i brak jest możliwości określenia terminu zapadnięcia wyroku w sprawie. Organ odwoławczy wskazał, że odwołująca się od dnia 3 lipca 2018 r. do dnia zwolnienia ze służby pozostawała nieprzerwanie zawieszona w czynnościach służbowych, w związku z wszczętym i prowadzonym wobec niej przez Sąd Rejonowy w W. [...] Zamiejscowy Wydział Karny Z/S w P. postępowaniem karnym sygn. akt:[...]. Organ podkreślił, że strona nie negowała zasadności zawieszenia w czynnościach służbowych. Poruszenie wspomnianej kwestii dopiero w odwołaniu od decyzji o zwolnieniu ze służby organ uznał za bezpodstawne, podobnie jak stanowisko strony, jakoby zawieszenie w czynnościach służbowych do czasu zakończenia postępowania karnego dawało jej gwarancję, że w tym czasie nie nastąpi zwolnienie jej ze służby. Instytucja wskazana w art. 41 ust. 2 pkt. 9 ustawy wynika z wyboru pomiędzy ryzykiem pozostawania w służbie policjanta, co do którego ustała przesłanka polegająca na domniemaniu poszanowania dla porządku prawnego z racji postawienia zarzutu skutkującego toczącym się postępowaniem karnym, a poszanowaniem ostatecznej decyzji mianowania na funkcjonariusza. Ustawodawca uznał, że stan niepewności co do statusu funkcjonariusza objętego aktem oskarżenia w postępowaniu karnym nie może być dłuższy niż 12 miesięcy. Jeżeli jednak sprawa karna okaże się na tyle skomplikowana, że okres 12 miesięcy nie będzie dostateczny dla sądu karnego do jej prawomocnego rozstrzygnięcia, przełożony służbowy nie musi tolerować policjanta, na którego padło oskarżenie o popełnienie przestępstwa.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że obie przesłanki z art. 41 ust 2 pkt 9 ustawy, tj. upływ 12 miesięcy zawieszenia w czynnościach służbowych i nieustanie przyczyny zawieszenia, zostały spełnione. Zasadnym było również nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Niepełnienie czynności służbowych przez policjanta przez okres ponad 15 miesięcy ujemnie wpływał na wypełnianie przez jego jednostkę organizacyjną ustawowych zadań należących do Policji - co wprost wynika z uzasadnienia rozkazu personalnego nr [...] Komendanta Powiatowego Policji w P. Zadania przypisane do realizacji dla doświadczonego funkcjonariusza pionu dochodzeniowo-śledczego, jakim przed zawieszeniem w czynnościach służbowych była skarżąca, musiały zostać przydzielone innym funkcjonariuszom tej komórki organizacyjnej Policji, zaś samo zawieszenie strony w czynnościach służbowych osłabiło komórkę w zakresie możliwości zrealizowania postawionych przed nią zadań. Organ podkreślił, że niewykonywanie przez skarżącą obowiązków służbowych przez ponad 15 miesięcy przy jednoczesnym pobieraniu przez nią 50% uposażenia niewątpliwie sprzeczne jest z interesem społecznym.

Jednocześnie organ odwoławczy wskazał, że w myśl art. 42 ust. 7 ustawy zakończenie postępowania karnego wyrokiem uniewinniającym lub orzeczeniem o umorzeniu postępowania z powodu niepopełnienia przestępstwa lub braku ustawowych znamion czynu zabronionego jest podstawą przywrócenia do służby na stanowisko równorzędne (przepisy art. 42 ust. 1-6 stosuje się odpowiednio).

Odnosząc się do kwestii nieuwzględnienia przez organ I instancji wniosków dowodowych, organ odwoławczy stwierdził, że zgodnie z art. 78 § 1 k.p.a. żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. Organ I instancji dokonał analizy złożonych wniosków dowodowych i ocenił zasadność ich uwzględnienia. Brak pozytywnych przesłanek przemawiających za uwzględnieniem złożonych żądań zobligował organ do wydania rozstrzygnięć o odmowie przeprowadzenia wnioskowanych dowodów. Ocena złożonych przez stronę wniosków dowodowych prowadzi do konkluzji, że brak jest korelacji pomiędzy nimi, a postępowaniem administracyjnym w sprawie zwolnienia policjanta ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy. Organ II instancji zgodził się z argumentacją podniesioną przez organ I instancji w postanowieniach z 12 lipca 2019 r. i z 19 lipca 2019 r.

Organ podkreślił, że postępowanie administracyjne prowadzone w trybie art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy nie jest uzależnione od prawomocnego zakończenia prowadzonego przeciwko funkcjonariuszowi postępowania karnego. Wystarczającą przesłanką do zastosowania powyższej podstawy zwolnieniowej jest pozostawanie funkcjonariusza w zawieszeniu w czynnościach służbowych powyżej 12 miesięcy, jeżeli nie ustały przyczyny zwieszenia. Zdaniem organu odwoławczego organ I instancji wydając rozstrzygnięcie nie przekroczył granic uznania administracyjnego, zaś samo rozstrzygnięcie jest prawidłowe.

Na decyzję ostateczną skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi w dniu 3 stycznia 2020 r. wniosła J. D. Wskazała, że organ nie potwierdził zaistnienia okoliczności rozwiązania stosunku służbowego, lecz przesłanki rozwiązania stosunku służbowego "stworzył" na zasadzie domniemania.

Powołując się na ważny interes służby nikt nie wziął pod uwagę 14 lat nienagannej służby. Skarżąca wskazała, że waga zarzucanego jej czynu nie była współmierna do tego, jakie poniosła konsekwencje. Jej proces nie dotyczył popełnienia przestępstwa z pobudek zasługujących na szczególne potępienie, a był wynikiem zaistniałej sytuacji rodzinnej, sam zarzut oparty zaś został na poszlakach. Wyraziła wątpliwość, czy faktycznie jej przypadek jest przypadkiem szczególnie uzasadnionym aby okres zawieszenia przedłużyć od razu do czasu zakończenia postępowania karnego, a następnie zastosować przesłankę fakultatywną zwolnienia ze służby, nie dając możliwości wyjaśnienia sprawy? Zdaniem strony ważnym jest, że termin zakończenia postępowania karnego był określony, a jego nieznaczne przedłużenie było warunkiem koniecznym, wynikającym z podjęcia przez sąd czynności dowodowych z urzędu. Odnosząc się do kwestii zasadności zawieszenia wskazała, że szereg podjętych wobec niej czynności represyjnych uniemożliwił jej przerwanie czasu zawieszenia w czynnościach. Wszelkie podejmowane przez nią próby obrony były skazane na niepowodzenia albowiem została poinformowana, że nie można przywrócić jej do służby, bo przesłanka zawieszenia będąca jej przyczyną nie ustała.

Skarżąca poinformowała równocześnie, że 31 grudnia 2019 r. w postępowaniu karnym sygn. [...] w Sądzie Rejonowym w W. [...] Zamiejscowy Wydział Karny w P. został wydany wyrok uniewinniający ją od zarzucanych jej czynów.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

W uzupełnieniu skargi ustanowiony z urzędu pełnomocnik skarżącej zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie:

1/ przepisów prawa materialnego, które miały wpływ na wynik sprawy, tj. art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy poprzez:

a) błędne zastosowanie i błędna wykładnię skutkującą przyjęciem, że nie ustały przyczyny będące podstawą zawieszenia skarżącej w czynnościach służbowych, mimo że w istocie przyczyny te ustały, bowiem skarżąca została uniewinniona od zarzucanych jej czynów;

b) błędne zastosowanie skutkujące zwolnieniem skarżącej jako policjantki ze służby, mimo że przepis ma charakter fakultatywny, a organ mógł skorzystać w ramach władztwa z uznania administracyjnego, czego jednak nie uczynił i zwolnił skarżącą ze służby, podczas gdy nie istniały ku temu istotne okoliczności;

2/ przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy:

a) art. 80 w zw. z art. 77 w zw. z art. 7 k.p.a. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, w tym nieprawidłową ocenę zebranego materiału dowodowego, a także niewyczerpujące zbadanie wszystkich okoliczności faktycznych poprzez niewłaściwe ich zastosowanie i niedokonanie wyczerpującej analizy zebranego materiału dowodowego, które skutkowało zwolnieniem ze służby skarżącej, podczas gdy w niniejszej sprawie nie istniały przesłanki uzasadniające przedłużenie zawieszenia skarżącej w czynnościach służbowych;

b) art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewykazanie w sposób konkretny i wyczerpujący przyczyn zwolnienia ze służby skarżącej, choć decyzja taka powinna być podejmowana po wyczerpującym przeanalizowaniu zabranego materiału dowodowego w konkretnej sprawie i konkretnym przypadku;

c) art. 108 § 1 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że w niniejszej sprawie ważny interes społeczny przemawia za tym, by nadać rozkazowi personalnemu rygor natychmiastowej wykonalności, podczas gdy nie istnieją przesłanki uzasadniające ryzyko zagrożenia ważnego interesu społecznego, bowiem wszelkie postępowania dyscyplinarnego przeciwko skarżącej zostały umorzone, zaś w postępowaniu karnym została ona uniewinniona, a wykonywanie obowiązków służbowych i styl życia skarżącej przed wszczęciem postępowania nie budziły zastrzeżeń.

Wskazując na powyższe naruszenia pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie decyzji organu II instancji oraz uchylenie rozkazu personalnego Nr [...] Komendanta Powiatowego Policji w P. z [...], a także o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej skarżącej z urzędu, które nie zostały opłacone ani w całości, ani w części.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 2107) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), dalej p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

W myśl art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz.U. z 2019 r. poz. 161 ze zm.), dalej ustawa, policjanta można zwolnić ze służby w przypadku upływu 12 miesięcy zawieszenia w czynnościach służbowych, jeżeli nie ustały przyczyny będące podstawą zawieszenia. Rozwiązanie z policjantem stosunku służbowego w tym przypadku zależy od łącznego spełnienia dwóch warunków, a mianowicie upływu dwunastomiesięcznego okresu zawieszenia policjanta w czynnościach służbowych oraz nieustania przyczyny będącej podstawą takiego zawieszenia. Regulacja zawarta w tym przepisie oznacza, że ustawodawca funkcjonariuszom zawieszonym w czynnościach służbowych zapewnił ochronę przed zwolnieniem ze służby, jednocześnie określając, że przyznane gwarancje mają charakter czasowy i maksymalnie obejmują okres 12 miesięcy zawieszenia. Przed upływem tego okresu zwolnienie zawieszonego policjanta ze służby nie jest dopuszczalne. Po upływie tego okresu organ Policji uzyskuje możliwość zwolnienia ze służby zawieszonego funkcjonariusza, przy czym jednocześnie jest zobowiązany do ustalenia, czy nie ustała przyczyna będąca podstawą zawieszenia. Okoliczność, że postępowanie karne nie zostało zakończone, nie wpływa na możliwość wydania decyzji o zwolnieniu ze służby, jeśli upłynął 12-miesięczny okres zawieszenia funkcjonariusza w czynnościach służbowych. Okres zawieszenia w czynnościach służbowych nie jest bowiem okresem gwarancyjnym, w którym funkcjonariusz jest objęty ochroną przed zwolnieniem ze służby, aż do czasu prawomocnego zakończenia jego sprawy w postępowaniu karnym.

Podstawą zawieszenia policjanta w czynnościach służbowych był w niniejszej sprawie art. 39 ust. 1 ustawy, w myśl którego policjanta zawiesza się w czynnościach służbowych w razie wszczęcia przeciwko niemu postępowania karnego w sprawie o przestępstwo lub przestępstwo skarbowe, umyślne, ścigane z oskarżenia publicznego - na czas nie dłuższy niż 3 miesiące. Powodem zawieszenia skarżącej w czynnościach służbowych było zawiadomienie z Prokuratury Rejonowej w Ł. o przedstawieniu skarżącej zarzutów popełnienia przestępstwa o czyn z art. 231 § 1 w zw. z art. 12 k.k., tj. przestępstwa umyślnego, ściganego z oskarżenia publicznego. Stąd też rozkazem personalnym Nr 96 z dnia 2 lipca 2018 r. zawieszono skarżącą w czynnościach służbowych na okres 3 miesięcy od dnia 3 lipca 2018 r., a następnie okres zawieszenia przedłużono do czasu ukończenia postępowania karnego - rozkazem personalnym Nr [...] z dnia [...], na podstawie art. 39 ust. 3 ustawy, stosownie do którego w szczególnie uzasadnionych przypadkach okres zawieszenia w czynnościach służbowych można przedłużyć do czasu ukończenia postępowania karnego. Ww. rozkazy nie były kwestionowane przez skarżącą w drodze odwołania, mimo zawartych w rozkazach stosownych pouczeń w tym zakresie.

Dla biegu terminu przewidzianego w art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy istotna jest data zawieszenia. Do okresu 12 miesięcy zawieszenia, po upływie których dopuszczalne jest zwolnienie policjanta ze służby, wlicza się wszystkie okresy zawieszenia policjanta w czynnościach służbowych, co wynika wprost z art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy.

Przyjmuje się, że celem art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy jest umożliwienie organom Policji zwolnienie ze służby policjanta, wobec którego nie zostało zakończone postępowanie karne, pomimo że od czasu zawieszenia w obowiązkach służbowych minęło ponad 12 miesięcy. Rozwiązania przyjęte w ustawie wskazują, że interesy zawieszonego policjanta ustawodawca zabezpieczył przez instytucje przewidziane w art. 42 ust. 7 oraz wprowadzenie gwarantowanego okresu ochronnego, który jak wynika z art. 41 ust. 2 pkt 9 wynosi maksymalnie 12 miesięcy. Okres ten nie podlega wydłużeniu w zależności od tego, na jakiej podstawie prawnej i w jakim trybie policjant został zawieszony w czynnościach służbowych. Po upływie 12 miesięcy zawieszenia w pełnieniu obowiązków służbowych, jeżeli pozostaje w toku postępowanie karne, stanowiące przyczynę zawieszenia oraz gdy takie są potrzeby służby, właściwi przełożeni uprawnieni są do rozwiązania z zawieszonym policjantem stosunku służbowego na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy.

W świetle art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy decyzja o zwolnieniu policjanta ze służby ma charakter fakultatywny i jest podejmowana w ramach uznania administracyjnego ("można zwolnić"). Ocena legalności takiej decyzji sprowadza się do oceny, czy zaistniała przesłanka, o której mowa w powołanym przepisie. Wystąpienie takiej przesłanki stwarza organowi możliwość wydania decyzji o zwolnieniu policjanta ze służby. Decyzja o charakterze uznaniowym pozostaje pod kontrolą sądu, lecz zakres tej kontroli jest ograniczony, albowiem sąd nie bada celowości jej podjęcia. Kontrola tego rodzaju decyzji polega na ustaleniu, czy wydanie decyzji na podstawie obowiązujących przepisów prawa było dopuszczalne, czy organ przy jej wydaniu nie przekroczył granic uznania administracyjnego oraz czy uzasadnił rozstrzygnięcie dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami, w ten sposób, aby nie można mu było zarzucić dowolności. Działanie organu korzystającego z możliwości podjęcia decyzji w ramach uznania administracyjnego musi mieścić się w granicach zakreślonych dążeniem do wyjaśnienia prawdy obiektywnej i obowiązkiem załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywatela, co wynika z art. 7 k.p.a.

Ocena, czy przy podejmowaniu decyzji o zwolnieniu funkcjonariusza zawieszonego w czynnościach służbowych ze służby w Policji doszło do przekroczenia granic uznania administracyjnego, wymaga ustalenia właściwych proporcji pomiędzy kryterium interesu społecznego, a słusznym interesem strony. Z reguły interes strony nie pokrywa się z interesem społecznym. Ustawodawca w art. 7 k.p.a. nie określił hierarchii tych wartości, ani też zasad rozstrzygania kolizji pomiędzy interesem społecznym i słusznym interesem strony. Oznacza to, że w każdym przypadku działający organ ma obowiązek wskazać, o jaki interes ogólny (publiczny) chodzi i udowodnić, że jest on na tyle ważny i znaczący, że bezwzględnie wymaga ograniczenia uprawnień indywidualnych obywateli. Zarówno istnienie takiego interesu, jak i jego znaczenie, a także przesłanki powodujące konieczność przedłożenia w konkretnym wypadku interesu publicznego nad indywidualnym, podlegają kontroli instancyjnej i sądowej.

W rozpatrywanej sprawie skarżąca została zawieszona w czynnościach służbowych wobec przedstawienia jej zarzutu popełnienia przestępstwa z art. 231 § 1 w zw. z art. 12 k.k.. W związku z prowadzonym postępowaniem karnym, rozkazem personalnym Nr [...] z dnia [...] zawieszono skarżącą w czynnościach służbowych na okres 3 miesięcy od dnia 3 lipca 2018 r., a następnie rozkazem personalnym Nr [...] z dnia [...] okres zawieszenia przedłużono do czasu ukończenia postępowania karnego. Zawiadomieniem z dnia 4 lipca 2019 r. skarżąca została zawiadomiona o wszczęciu z urzędu postępowania w przedmiocie zwolnienia ze służby w Policji w trybie art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy (skarżąca odręcznie potwierdziła otrzymanie zawiadomienia w dniu 5 lipca 2019 r.). Wyrokiem z dnia 31 grudnia 2019 r. Sąd Rejonowy w W. [...] Zamiejscowy Wydział Karny z siedzibą w P. uniewinnił skarżącą od popełnienia zarzucanego jej czyny (wyrok stał się prawomocny z dniem 22 lipca 2022 r. – notatka służbowa z dnia 3 listopada 2020 r. k. 63 akt sądowych).

Niesporne jest zatem, że w dniu wydawania przez organ Policji rozkazu o zwolnieniu skarżącej ze służby w Policji (tj. w dniu 8 października 2019 r.), 12-miesięczny okres zawieszenia w czynnościach służbowych upłynął i nie ustała przyczyna będąca podstawą zawieszenia, gdyż toczące się przeciwko niej postępowanie karne nie zostało prawomocnie zakończone (wyrok uniewinniający zapadł dopiero w dniu 31 grudnia 2019 r., a prawomocny stał się z dniem 22 lipca 2020 r.). Spełnione zostały tym samym przesłanki przewidziane w art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy. To z kolei dawało organom Policji możliwość podjęcia decyzji o zwolnieniu skarżącej w omawianym trybie ze służby w Policji. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, jakie względy brał pod uwagę, decydując się na skorzystanie z przysługującego mu fakultatywnego upoważnienia do zwolnienia funkcjonariusza i wyjaśnił, dlaczego interes społeczny przeważył w okolicznościach rozpatrywanej sprawy nad interesem strony. Zdaniem Sądu, argumentacja organu w tym zakresie jest przekonująca.

W ocenie Sądu nie doszło także do naruszeń zasad postępowania administracyjnego. Organ poinformował skarżącą, pismem z dnia 4 lipca 2019 r., o wszczęciu postępowania zmierzającego do zwolnienia jej ze służby w Policji na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy. Jednocześnie skarżąca była poinformowana, w trybie art. 10 k.p.a., o możliwości zapoznania się z aktami sprawy i możliwości złożenia wniosków dowodowych. Skarżąca nie wykazała też, że odmowa przeprowadzenia dowodów z przesłuchania wskazywanych przez nią świadków (postanowienia Komendanta Powiatowego Policji w P. z dnia 12 lipca 2019 r. i z dnia 19 lipca 2019 r.) miała wpływ na wynik sprawy. Nie wskazała przede wszystkim okoliczności, które mogłyby zostać wyjaśnione w toku przesłuchania proponowanych świadków i miałyby wpływ na wynik sprawy w świetle przesłanek z art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy. Organ kilkukrotnie (pismo z dnia 11 lipca 2019 r. oraz notatki służbowe z 4 września 2019 r., z 20 września 2019 r. oraz z 8 października 2019 r.) pozyskiwał informacje z Sądu Rejonowego w W. [...] Zamiejscowego Wydziału Karnego z siedzibą w P. o tym, że sprawa karna nie została zakończona.

W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie nieuzasadnione było natomiast nadanie przez organ Policji rozkazowi personalnemu z dnia 8 października 2019 r. o zwolnieniu skarżącej ze służby w Policji z dniem 31 października 2019 r. rygoru natychmiastowej wykonalności. Uzasadniając nadanie rozkazowi personalnemu rygoru natychmiastowej wykonalności organ I instancji tylko lakonicznie, w ostatnim akapicie rozkazu, powołał się na ważny interes Policji, przejawiający się niedopuszczeniem do dalszego pełnienia służby przez policjanta, któremu postawiono zarzuty karne. Komendant Wojewódzki Policji odnosząc się w tym zakresie do zarzutów odwołania i uznając je za niezasadne wskazał, że zachodzą przesłanki uzasadniające przedłożenie interesu społecznego nad indywidualny interes strony, a tak długa nieobecność funkcjonariusza miała negatywny wpływ na funkcjonowanie jednostki Policji. Zadania zawieszonego funkcjonariusza musieli bowiem wykonywać inni policjanci, a do tego mimo niewykonywania obowiązków, skarżąca wciąż pobierała 50% uposażenia, co organ uznał za sprzeczne z interesem społecznym.

Tymczasem zgodnie z art. 108 § 1 k.p.a. decyzji, od której służy odwołanie, może być nadany rygor natychmiastowej wykonalności, gdy jest to niezbędne ze względu na ochronę zdrowia lub życia ludzkiego albo dla zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami bądź też ze względu na inny interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony. W tym ostatnim przypadku organ administracji publicznej może w drodze postanowienia zażądać od strony stosownego zabezpieczenia.

Rozstrzygnięcie w tej materii organ wydaje w ramach uznania administracyjnego, ale nie dowolnie i w zależności od okoliczności sprawy orzeka w kwestii natychmiastowego wdrożenia decyzji w życie. Instytucja przewidziana w art. 108 § 1 k.p.a. ma charakter wyjątku od zasady niewykonywania decyzji nieostatecznych, dlatego przesłanki uzasadniające rygor natychmiastowej wykonalności muszą być poddawane ścisłej wykładni. Omawiany rygor może być nadany decyzji tylko w sytuacji, gdy jest to niezbędne dla ochrony wartości wskazanych w art. 108 § 1 k.p.a. Niezwłoczne wdrożenie decyzji w życie będzie "niezbędne" wówczas, gdy nie można się obejść w danym czasie i istniejącej sytuacji bez natychmiastowego wykonania praw lub obowiązków, o których rozstrzyga się w decyzji, ponieważ zwłoka w ich wykonaniu zagraża dobrom chronionym. Organ administracji działa wobec tego w sytuacji, która ma znamiona stanu nagłej konieczności administracyjnej (J. Borkowski (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, 8. Wydanie. Wydawnictw C.H. Beck, str. 524). A contrario należy przyjąć, że wówczas gdy w sprawie nie występuje takie realne zagrożenie dla wskazanych wartości, brak jest podstaw do nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Stanowisko takie wyraził także Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 15 lipca 2010 r., II OSK 1134/09.

W niniejszej sprawie organ nie wykazał, aby zaistniały przesłanki do nadania rozkazowi personalnemu z dnia [...] rygoru natychmiastowej wykonalności. Interes społeczny związany z wyeliminowaniem z czynnej służby funkcjonariusza Policji, któremu postawiono zarzuty jest zabezpieczony właśnie przez instytucję zawieszenia funkcjonariusza w czynnościach (która w tej sprawie znalazła zastosowanie) przez przełożonego. Natomiast fakultatywne zwolnienie funkcjonariusza z powodu zawieszenia w czynnościach służbowych przez okres 12 miesięcy służy raczej regulowaniu sytuacji kadrowej Policji, aniżeli jej bezpośredniemu zabezpieczaniu przed osobami nie spełniającymi warunków pełnienia służby. Należy podkreślić, że art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy ma zastosowanie wobec osoby nie wykonującej już obowiązków policjanta, a wyłącznie biernie pozostającej na stanowisku. Nie ma więc podstaw, by do zwolnienia ze służby w trybie art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy stosować rygor natychmiastowej wykonalności. Ponadto, w ocenie sądu, te same okoliczności, które stanowiły uzasadnienie dla wydania decyzji o zwolnieniu skarżącego ze służby nie mogą stanowić uzasadnienia dla nadania rygoru natychmiastowej wykonalności. Długotrwały, ponad 12 miesięczny okres niepełnienia czynności służbowych przez funkcjonariusza stanowił już podstawę do wydania decyzji o zwolnieniu i trudno aby uzasadniał równocześnie nadanie takiej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności.

Z podanych powyżej względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił w zaskarżoną decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w Ł. z dnia [...] oraz poprzedzający go rozkaz personalny Komendanta Powiatowego Policji w P. z dnia [...] w części, w jakiej nadawały rygor natychmiastowej wykonalności. W pozostałej części Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił, uznając za niezasadne zarzuty odnoszące się do zwolnienia skarżącej ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy.

Z kolei na podstawie art. 250 § 1 p.p.s.a. w związku z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c) w związku z § 4 ust. rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz.U. z 2019 r. poz. 68) sąd przyznał radcy prawnemu M. S. kwotę 295,20 zł tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu.

Sprawa rozpatrzona została na posiedzeniu niejawnym w oparciu o art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 875 ze zm.), w myśl którego przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Stosowne zarządzenie Przewodniczący Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wydał w dniu 23 października 2020 r. O odwołaniu rozprawy i skierowaniu sprawy do rozpoznania posiedzeniu niejawnym oraz możliwości złożenia wniosków na piśmie pełnomocnicy stron zostali poinformowani. Z uwagi na sytuację epidemiczną – zaliczenie całego kraju do tzw. czerwonej strefy - przeprowadzenie rozprawy stanowiłoby nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących, a jednocześnie nie ma technicznych możliwości jej przeprowadzenia na odległość z bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Z tych względów, Sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym.

d.j.