Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 555/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2021-11-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Generalny Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa~Inne
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 18 ust. 4
journal: Dz.U. 2020 poz 1341
law: Ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Szulc Sędziowie Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz (spr.) Sędzia WSA Tomasz Wójcik po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 16 listopada 2021 r. sprawy ze skargi R. w S. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie płatności w ramach wsparcia bezpośredniego oddala skargę


UZASADNIENIE

W dniu [...] lutego 2021 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. wydał decyzję w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, na mocy której przyznał Stronie płatność JPO do powierzchni zatwierdzonej, tj. 31,31 ha, płatność za zazielenienie do powierzchni stwierdzonej dla JPO oraz płatność dodatkową (redystrybucyjną) do powierzchni maksymalnej, wynoszącej 27 ha. W zakresie płatności do powierzchni upraw roślin strączkowych, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. odmówił jej przyznania. Organ I instancji wskazał w uzasadnieniu decyzji, że w wyniku postępowania, na podstawie zebranych dowodów ustalono, że z wyjątkiem działki ewidencyjnej nr [...] o powierzchni 31,31 ha, wszystkie pozostałe zadeklarowane przez Stronę we wniosku działki ewidencyjne na dzień [...] maja 2020 r. stanowiły własność Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego. Ponieważ wnioskodawca nie przedstawił tytułu prawnego do tych działek ewidencyjnych, nie zostały one uwzględnione przy naliczaniu należnej stronie płatności.

W odwołaniu od tej decyzji Spółdzielnia wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji i przyznanie płatności z uwzględnieniem powierzchni działki nr [...], położonej w obrębie S. G.. Odwołująca zarzuciła, że ustalenia polegające na tym, że działka ta znajduje się w Zasobie Własności Rolnej Skarbu Państwa, są błędne. Przedmiotowa działka nie znajduje się i nie znajdowała się nigdy w rejestrze Zasobów Własności Rolnej Skarbu Państwa. Należała do osoby fizycznej - L. R. i jest w samoistnym posiadaniu R. ." od ponad 30 lat. Dla działki tej nie jest prowadzona księga wieczysta i jedynym dokumentem potwierdzającym powyższe fakty jest wypis z rejestru gruntów wydany przez Starostę B. , który został przedłożony organowi i z którego wprost wynika, że władającym tą działką na zasadzie samoistnego posiadania jest RSP "[...]". Tym samym wnioskująca Spółdzielnia nie musiała udowadniać tytułu prawnego do władania tym gruntem, a organ I instancji nie miał prawa nie uwzględnić powierzchni działki ewidencyjnej [...] przy ustalaniu płatności należnej Spółdzielni.

Decyzją z dnia [...] maja 2021 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymał w mocy ww. decyzję. W uzasadnieniu podniósł, że zgodnie z art. 18 ust. 4 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2020 r., poz. 1341), płatność bezpośrednia do działki rolnej będącej własnością Skarbu Państwa, państwowej osoby prawnej, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządowej osoby prawnej przysługuje rolnikowi, który na dzień 31 maja danego roku, ma do tej działki tytuł prawny.

Organ podał, że w niniejszej sprawie, na podstawie przeprowadzonej kontroli administracyjnej oraz zebranych dowodów i informacji przekazanych przez Stronę jak i inne podmioty, organ I instancji ustalił, że z wyjątkiem działki ewidencyjnej [...], wszystkie pozostałe działki zadeklarowane przez stronę we wniosku o przyznanie płatności na dzień [...] maja 2020 r. stanowiły własność Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego. Potwierdzeniem prawidłowości takich ustaleń są raporty z wykonanych kontroli administracyjnych oraz dokumenty i oświadczenia przedstawione przez Wójta Gminy D. oraz Starostę B. . Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, organ I instancji dwukrotnie wzywał Stronę do złożenia stosownych dokumentów w przedmiocie wszystkich działek, w stosunku do których stwierdzono nieprawidłowości. Strona nie przedstawiła jednak żadnych dowodów, mogących podważyć ustalenia organu I instancji. W szczególności nie zostały uznane jej wyjaśnienia z dnia [...].10.2020 r., nie znalazły one bowiem potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym.

W ocenie Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w T., istniejący w sprawie materiał dowodowy nie daje podstaw do innego rozstrzygnięcia na tle treści art. 18 ust. 4 ustawy. Przepis ten jednoznacznie wskazuje bowiem, że pomoc do gruntu wchodzącego w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa przysługuje rolnikowi, który na dzień 31.05 danego roku ma do tego gruntu tytuł prawny. Oznacza to, że Strona była zobowiązana do przedłożenia tytułu prawnego w sytuacjach opisanych w tym przepisie, które jednoznacznie zaistniały w przedmiotowej sprawie.

Organ podkreślił, że złożony przez Stronę uproszczony wypis z rejestru gruntów, nie jest tytułem prawnym w rozumieniu ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Dokument ten potwierdza jedynie pewien istniejący stan faktyczny, a ten jest bezsporny, bowiem organy ARiMR nie kwestionują samego użytkowania przez wnioskodawcę zadeklarowanych we wniosku gruntów. Istotą problemu jest to, że grunty te, pozostające na dzień [...] maja 2020 r. własnością podmiotów wskazanych w art. 18 ust. 4 ustawy, użytkowane są bez tytułu prawnego, a okoliczność ta, w myśl przywołanego przepisu, wyklucza możliwość przyznania płatności bezpośrednich do tych gruntów.

W ocenie organu odwoławczego, w odwołaniu od decyzji organu I instancji Strona nie przedstawiła żadnych nowych dowodów ani okoliczności, które mogłyby wpłynąć na sposób załatwienia sprawy. W szczególności, zdaniem organu, nie zasługuje na wiarę twierdzenie, że działka ewidencyjna [...] nie znajduje się w Rejestrze Zasobów Własności Rolnej Skarbu Państwa, ponieważ przeczą temu wyniki kontroli administracyjnej, przeprowadzonej w systemach komputerowych w oparciu o dane udostępniane przez Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa. Organ zauważył, że swoje stanowisko Strona opiera jedynie na uproszczonym wypisie z rejestru gruntów, ale dokument ten ma walor jedynie informacyjny i nie może on zostać uznany za wiarygodny przeciwdowód dla informacji przekazanych ARiMR przez KOWR. Tym samym twierdzenie Strony, że działka ewidencyjna [...] nie znajduje się w rejestrze zasobów Własności Rolnej Skarbu Państwa organ uznał za nieudowodnione.

W ocenie organu odwoławczego, organ I instancji oparł się przy rozpatrzeniu sprawy na materiale dowodowym zebranym w trakcie postępowania, a Strona nie przeprowadziła skutecznego przeciwdowodu mogącego podważyć ustalenia organu I instancji. Zdaniem Dyrektora ARiMR, zgromadzony materiał dowodowy sprawy prowadzi do wniosku, że organ I instancji w ramach prowadzonego postępowania prawidłowo rozpatrzył oraz ocenił zebrany materiał dowodowy.

W skardze do Sądu skarżąca Spółdzielnia podniosła, że w odniesieniu do działki nr [...] obręb S. G. nie jest wymagany tytuł prawny zgodnie z art. 18 ust.4 ustawy o systemie płatności bezpośrednich, ponieważ działka ta nie stanowi własności któregokolwiek z wymienionych w tym przepisie podmiotów. Skarżąca zarzuciła, że organ odmawiając płatności, nie wskazał jednocześnie czyją własność stanowi przedmiotowa działka. Zdaniem Strony, organ pominął dowód ze złożonego przez nią uproszczonego wypisu z rejestru gruntów, z którego wynika, że właścicielem hipotecznym tej działki jest osoba fizyczna: L. R.. Skarżąca podniosła, że Spółdzielnia przedmiotową działkę użytkuje od lat 60 ubiegłego wieku i do tej pory organ nie kwestionował tego stanu rzeczy przyznając płatności. Zarzucając wadliwe ustalenie organu co do stanu faktycznego sprawy, Skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez ustalenie płatności z uwzględnieniem powierzchni działki nr [...].

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, w całości podtrzymując dotychczasową argumentację prezentowaną w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:

Na wstępie zaznaczenia wymaga, że wyrok wydano na posiedzeniu niejawnym, w trybie określonym w art. 15zzs(4) ust. 3 ustawy o COVID-19, w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 28 maja 2021 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych ustaw (Dz. U. poz. 1090). Zgodnie z nim, przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z [...] października 2021 r. skierowano sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym. Skarżąca Spółdzielnia została poinformowana o tym, że sprawa zostanie skierowana na posiedzenie niejawne, o dostępie do informacji o sprawie w wykazie spraw sądowych e-Wokanda pod wskazanym adresem oraz o możliwości wypowiedzenia się w sprawie w terminie 10 dni od dnia doręczenia pisma.

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi decyzji ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 – dalej: "p.p.s.a.") lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W myśl natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga jest niezasadna, bowiem w wyniku kontroli zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem, Sąd nie stwierdził by organy dopuściły się naruszenia przepisów prawa w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem skargi jest decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w T. z dnia [...] maja 2021 r., utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B. z dnia [...] lutego 2021 r., w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcie bezpośredniego. Spór w sprawie sprowadza się do zagadnienia, czy zasadne jest stanowisko organu o braku podstaw do przyznania płatności do działki o nr [...], bowiem znajduje się ona w Zasobach Własności Rolnej Skarbu Państwa, a Skarżąca Spółdzielnia nie legitymuje się tytułem prawnym do niej. Z kolei Skarżąca podnosi, że jest jej posiadaczem samoistnym od 30 lat, powołuje się na wypis z rejestru gruntów, z którego wynika, że ani Skarb Państwa, ani Gmina nie są właścicielem tej działki.

W tak zakreślonych ramach sporu, Sąd uznał, że Organy w sposób uprawniony odmówiły Skarżącej przyznania wnioskowanej płatności do spornej działki o nr [...].

Istota sporu sprowadza się zatem do zbadania czy organy zasadnie odmówiły przyznania Skarżącej wnioskowanej płatności za 2020 r. z powołaniem się na okoliczność, że działka o nr [...] wchodzi w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa, a Skarżąca nie miała tytułu prawnego (nie wykazała go) do tej działki na dzień [...] maja 2020 r.

Sąd zauważa, że w aktach administracyjnych znajduje się wydruk z rejestru Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa (baza IACSplus), z którego jednoznacznie wynika, że sporna działka o nr [...] znajduje się w tych Zasobach (k. 83 akt administracyjnych). Została wprawdzie zawarta umowa dzierżawy nr [...], której przedmiotem jest ta działka, jednak z Gminą D., a nie ze Skarżącą. Spółdzielnia powołuje się na fakt władania nieruchomością od ponad 30 lat, jednak okoliczność ta nie ma znaczenia dla oceny przedmiotowej sprawy. Istotne bowiem jest, że nie legitymuje się tytułem prawnym do tej nieruchomości.

Zauważyć należy, że okoliczność władania tą działką przez Skarżącą bez tytułu prawnego wpisuje się w jej działanie o takim samym charakterze także w stosunku do innych działek. Świadczy o tym pismo Wójta Gminy D. z dnia [...] kwietnia 2020 r., w którym poinformował ARiMR, że R. ." w S. G. korzysta bez tytułu prawnego z nieruchomości rolnych stanowiących własność Gminy D., położonych w miejscowościach S. G. i S. [...], dla których prowadzone są księgi wieczyste nr [...] oraz [...]. Gmina D. nabyła prawo do ww. nieruchomości na mocy decyzji Wojewody [...] z dnia [...].02.2011 r. nr [...]. W poprzednich latach dotychczasowy posiadacz, tj. RSP "[...]" odmawiał ich wydania na rzecz Gminy D., uprawiał je bezumownie i pobierał z tego tytułu dopłaty bezpośrednie. Wyrokiem Sądu Okręgowego w Bydgoszczy II Ca 719/19 oddalona została apelacja RSP "[...]" od wyroku Sądu Rejonowego w Bydgoszczy I C 4501/12, nakazującego RSP "[...]" wydanie na rzecz Gminy D. nieruchomości w S. G. i D. o łącznej pow. 172,99 ha, zapisanych w księgach wieczystych [...] oraz [...]. Na dzień [...].04.2020r. na części gruntów znajdowały się zasiewy upraw rolnych dokonane przez RSP "[...]". W związku z treścią art. 18 ust. 4 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, oraz w związku z tym, że Spółdzielnia nie dysponowała umową zawartą z Gminą D., dotyczącą określonych w piśmie gruntów, Wójt Gminy D. wniósł o uwzględnienie wskazanych przez siebie okoliczności przy rozpatrywaniu wniosków o przyznanie płatności. Do pisma dołączono wykaz działek nabytych na mocy decyzji Wojewody [...] oraz dwa wyroki: w sprawie II Ca 719/19 ilC 4501/12 (k. 44-58).

Podobne okoliczności wynikają z pisma Starosty [...] z dnia [...] lipca 2020r. nr [...], który zwrócił się z prośbą do ARiMR o informację, czy udzielane są dopłaty lub dotacje na nieruchomości położone w J. , gmina O., szczegółowo opisane w piśmie. Starosta poinformował, że Skarb Państwa, będący właścicielem wskazanych gruntów, nie zawarł żadnej umowy najmu, dzierżawy itp. dotyczącej wskazanych nieruchomości, nie wyraził też zgody na ich użytkowanie. Ponadto przed Sądem Rejonowym w B. I Wydziałem Cywilnym toczy się sprawa I C 216/18 przeciwko RSP "[...]" o wydanie wymienionych w piśmie nieruchomości, użytkowanych nielegalnie, bez zgody i jakiegokolwiek tytułu prawnego przez RSP "[...]" (k. 60).

Powyższe stanowi już tylko potwierdzenie, że Spółdzielnia władała wieloma działkami nie mając do tego tytułu prawnego. Co więcej dopiero wyroki Sądów nakazywały ich wydanie, co potwierdzają znajdujące się w aktach oraz załączone przez Spółdzielnię do skargi kopie pozwów i wyroków. Fakt, że sporna w niniejszej sprawie działka o nr [...] nie była przedmiotem ww. pozwów oraz wyroków, nie podważa ustalenia, że działka ta znajduje się w Zasobach Własności Rolnej Skarbu Państwa, skoro wynika to z Rejestru Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa. Również powoływany wypis z rejestru gruntów nie stanowi podstawy do podważenia własności działki przez Skarb Państwa. Wprawdzie – wbrew stwierdzeniu organu – wypis z rejestru gruntów jest dokumentem urzędowym, jednak nie może podważyć Rejestru Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa. Zawarte w nim zapisy mogą świadczyć o jego nieaktualności. Rejestr powinien odzwierciedlać stan prawny, jednakże nie zawsze jest on aktualizowany. Jeżeli natomiast Spółdzielnia uważa, że sporna działka o nr [...] nie powinna być w tych Zasobach (pomimo że bezsprzecznie w nich się znajduje), to może podjąć czynności w celu uruchomienia trybu postępowania o wyłączenie jej z Zasobów Własności Rolnej Skarbu Państwa. Nie można zmienić ustaleń wynikających z Zasobów Własności Rolnej Skarbu Państwa i dostosować je do zapisów w rejestrze gruntów. W pierwszej kolejności należy podważyć skutecznie wpis do Zasobów Własności Rolnej Skarbu Państwa, aby kwestionować obowiązek legitymowania się tytułem prawnym do posiadanych gruntów.

Nie bez znaczenia dla sprawy jest okoliczność, że Spółdzielnia była dwukrotnie wzywana do wykazania tytułu prawnego do tej działki (wezwania z [...] i [...] października 2020 r.), jednakże tego nie uczyniła i skutecznie nie podważyła wpisu spornej działki do Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa.

Sąd stwierdza, że organy obu instancji niespornie wykazały, że Skarżąca nie posiadała na dzień [...] maja 2020 r. tytułu prawnego do ww. działki nr [...], wchodzącej w skład Zasobu Nieruchomości Rolnej Skarbu Państwa.

W tej sytuacji kluczowe dla rozstrzygnięcia spornej kwestii są przepisy ustawy o płatnościach bezpośrednich, a w szczególności art. 8 ust. 1 i art. 18 ust. 4, które określają warunki jakich musi dochować rolnik by nabyć prawo do wnioskowanych płatności. W myśl art. 8 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich, jednolita płatność obszarowa, płatność za zazielenienie, płatność dla młodych rolników, płatność dodatkowa i płatności związane do powierzchni upraw, zwane dalej "płatnościami obszarowymi", są przyznawane do powierzchni działki rolnej:

1) położonej na gruntach będących kwalifikującymi się hektarami w rozumieniu art. 32 ust. 2 rozporządzenia nr 1307/2013, zwanych dalej "kwalifikującymi się hektarami";

2) będącej w posiadaniu rolnika w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tych płatności;

3) o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha;

4) nie większej jednak niż maksymalny kwalifikowalny obszar, o którym mowa w art. 5 ust. 2 lit. a rozporządzenia nr 640/2014, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

Zgodnie zaś z art. 18 ust. 4 ustawy o płatnościach bezpośrednich, płatność bezpośrednia do działki rolnej będącej własnością Skarbu Państwa, państwowej osoby prawnej, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządowej osoby prawnej przysługuje rolnikowi, który na dzień 31 maja danego roku, ma do tej działki tytuł prawny.

W świetle przytoczonych przepisów nie budzi więc wątpliwości, że w niespornym stanie faktycznym badanej sprawy, Organy zasadnie uznały, że warunkiem koniecznym do przyznania płatności do gruntów wchodzących w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa jest posiadanie na dzień [...] maja 2020 r. tytułu prawnego do gruntów zgłoszonych do płatności. Takiego tytułu prawnego skarżąca Spółdzielnia na dzień [...] maja 2020 r. nie posiadała i go nie przedłożyła. Powyższe ustalenie co do braku tytułu prawnego do działki potwierdza wyżej powołany wydruk z Rejestru Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa.

Podkreślić należy, że w uzasadnieniu do projektu ustawy z dnia 9 marca 2016 r. (Sejm VIII kadencji, druk 274, dostępny w bazie LEX) wskazano, że przepisy rozporządzenia 1307/2013 nie regulują, czy ubiegający się o przyznanie płatności bezpośrednich musi posiadać tytuł prawny do gruntów. Stwierdzono m. in. że: "(...) Stwarza to pole do nadużyć (tworzenia sztucznych warunków) polegających na tym, że o płatności bezpośrednie do określonych gruntów ubiegają się podmioty, które bezprawnie weszły w ich posiadanie lub posiadają je bez tytułu prawnego wbrew woli podmiotu, do którego te grunty należą. Przypadki takie zdarzają się w praktyce, co budzi społeczny sprzeciw, zwłaszcza gdy zasadniczym celem takiego działania jest uzyskanie wsparcia w postaci płatności bezpośrednich, a nie prowadzenie działalności rolniczej na danym gruncie. Należy przy tym podkreślić, że - ze względu na częste przypadki nieuregulowanego stanu prawnego ziemi rolnej będącej w obrocie prywatnym - projektowane rozwiązanie nie może mieć uniwersalnego zastosowania, tzn. obejmować wszystkich gruntów. Rolnik faktycznie prowadzący działalność rolniczą na danym gruncie często nie może potwierdzić posiadanego do tego gruntu prawa żadnym dokumentem. Wynika to z powszechnej praktyki zawierania przez rolników ustnych umów dzierżawy gruntów, a także z nieuregulowanych, często przez wiele lat, spraw spadkowych. Natomiast w przypadku ziemi rolnej wchodzącej w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa stan prawny gruntów jest uregulowany: właścicielem jest Skarb Państwa, a dzierżawca wskazany jest w umowie zawieranej wyłącznie w formie pisemnej. Konieczność wykonania przepisów Unii Europejskiej w celu przeciwdziałania tworzeniu sztucznych warunków, z uwagi na wskazane wyżej różnice, wręcz wymaga odmiennych regulacji w odniesieniu do gruntów rolnych wchodzących w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa. Odniesienie projektowanych regulacji do wszystkich gruntów rolnych mogłoby wywołać niezgodny z przepisami Unii Europejskiej skutek polegający na wyeliminowaniu możliwości uzyskania płatności bezpośrednich do gruntów, na których rolnik faktycznie prowadzi działalność rolniczą, ale nie może wykazać tytułu prawnego do tego gruntu. Wobec tego wprowadzenie projektowanych rozwiązań nie godzi w zasadę równego traktowania oraz nie ma charakteru dyskryminującego."

Wprowadzenie poprzez ww. regulację, wymogu legitymowania się przez posiadacza gruntu wchodzącego w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa tytułem prawnym do tego gruntu, nie może być uznane za warunek naruszający przepisy unijne, regulujące systemy wsparcia dla rolników.

W konsekwencji tut. Sąd podziela stanowisko prezentowane w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (m.in. w wyrokach WSA we Wrocławiu z 24 maja 2018 r. sygn. akt 23/18, z 18 lipca 2018 r. sygn. akt III SA/Wr 64/18, WSA w Rzeszowie z dnia 19 lutego 2019 r. sygn. akt I SA/Rz 817/18, WSA w Szczecinie z 8 kwietnia 2021 r. sygn. akt I SA/Sz 103/21), że państwom członkowskim został pozostawiony pewien zakres swobodnego uznania w odniesieniu do dokumentów i dowodów wymaganych od beneficjentów płatności. Korzystając z zakresu swobodnego uznania, państwa członkowskie (w tym Polska) powinny uwzględnić cele przepisów unijnych dotyczących pomocy, przestrzegać ogólnych zasad prawa unijnego, w szczególności zasady proporcjonalności. W Polsce konieczne było przyjęcie w porządku prawnym rozwiązań uniemożliwiających przyznawanie dopłat do użytkowanej państwowej ziemi bez tytułu prawnego. Wymóg przedstawienia ważnego tytułu prawnego potwierdzającego oświadczenie wnioskodawcy o użytkowaniu gruntów rolnych, na których prowadzi działalność rolniczą, w celu zapobiegania bezprawnego korzystania z terenów innych podmiotów, został uznany przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej za odpowiadający wymogom zasady proporcjonalności, a potwierdza to wyrok TSUE z 24 czerwca 2010 w sprawie C-375/08 - Luigi Pontini i in.

Z powyższego wynika, że przesłanką konieczną do przyznania pomocy finansowej do gruntów wchodzących w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa jest posiadanie przez rolnika na dzień 31 maja danego roku, tytułu prawnego do użytkowanych gruntów, którym skarżąca Spółdzielnia się nie wykazała (w przedmiotowej sprawie na dzień [...] maja 2020 r.). Takim tytułem nie jest wypis z rejestru gruntów. Wobec tych ustaleń zasadnie więc odmówiono Skarżącej przyznania wnioskowanych na 2020 r. płatności do działki nr [...], stanowiącej własność Skarbu Państwa, bowiem Spółdzielnia nie przedłożyła dowodu potwierdzającego tytuł prawny na dzień [...] maja 2020 r. do zgłoszonej we wniosku działki ewidencyjnej o nr [...]. Przytoczony wyżej przepis art. 18 ust. 4 ustawy o płatnościach bezpośrednich uzależnia przyznanie płatności bezpośrednich do działki rolnej wchodzącej w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa od spełnienia przez rolnika warunku w postaci legitymowania się tytułem prawnym do zadeklarowanej do płatności działki na dzień 31 maja danego roku. Tytuł ten nie może być ustalony w sposób dowolny. Przeciwnie, przepis ten należy interpretować ściśle.

W związku z powyższym, jeżeli dla uzyskania płatności wystarczające jest, co do zasady, samo posiadanie przez rolnika zadeklarowanej do płatności działki, warunek ten nie jest jednak wystarczający w przypadku działek wchodzących w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa, w stosunku do których rolnik musi legitymować się tytułem prawnym, przez który należy rozumieć ważnie zawartą z właścicielem gruntu umowę, w tym dzierżawy, użyczenia lub inną umowę, na podstawie której rolnik jest uprawniony korzystać z gruntu, albo umowę lub decyzję, na podstawie której działka została przekazana rolnikowi w trwały zarząd (zob.: wyrok WSA w Szczecinie z dnia 8 kwietnia 2021 r., sygn. akt I SA/Sz 103/21).

Wobec tego, w sposób trafny Organy (I i II instancji) przyjęły, że skarżąca Spółdzielnia w odniesieniu do ww. zadeklarowanej - do płatności - działki nie spełniła przesłanek określonych w art. 18 ust. 4 ustawy o płatnościach bezpośrednich, nie posiadała bowiem na dzień [...] maja 2020 r. tytułu prawnego do dysponowania ww. działką. Brzmienie przepisów prawa jest jednoznaczne i brak spełnienia jednego z ww. warunków wymaganych przez ustawodawcę uniemożliwia nabycie przez rolnika prawa do płatności bezpośrednich, organ zaś uprawnia do odmowy ich przyznania, gdyż w 2020r. należało być nie tylko posiadaczem deklarowanych działek (art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o płatnościach bezpośrednich), ale jednocześnie - w przypadku deklarowania działek z Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa - posiadać do nich tytuł prawny (art. 18 ust. 4 ustawy o płatnościach bezpośrednich).

Na marginesie tut. Sąd zauważa, że poza granicami niniejszej sprawy jest kwestia przyznania Spółdzielni płatności za lata poprzedzające. Nawet np. wadliwa decyzja w tym zakresie za lata poprzednie (czego tut. Sąd nie przesądza) nie może być oceniana w granicach niniejszej sprawy. Nie może też wpływać na ocenę płatności w 2020 r. i przesądzać o prawie do płatności w latach następnych.

Podsumowując, Sąd nie stwierdził by organy dopuściły się naruszenia przepisów postępowania lub przepisów prawa materialnego, które skutkowałoby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji.

Wobec tego Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi jako niezasadnej.