Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 864/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2020-02-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 66 ust. 1 w zw. z art. 61, art. 92 ust. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2019 poz 1186
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jedn.
article: art. 97 par. 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Maciej Kobak Sędziowie NSA Stanisław Śliwa WSA Marcin Kamiński /spr./ Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 lutego 2020 r. sprawy ze skargi J. L. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...] w przedmiocie nakazu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości -skargę oddala-


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi J. L. (skarżący) jest decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (organ odwoławczy) z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta [...] (organ I instancji) z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie nakazania usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości.

Stan faktyczny i prawny sprawy ze skargi na powyższą decyzję przedstawia się następująco.

W wyniku dokonanych czynności kontrolnych organ I instancji wszczął postępowanie w sprawie stanu technicznego przewodów kominowych w budynku zlokalizowanym na działce ew. nr 618/6 obr. [...] przy [...] w [...].

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] organ I instancji działając na podstawie art. 104 i art. 108 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (k.p.a.), art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3, art. 81 ust. 1 pkt 2 i ust. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (u.p.b.) nakazał skarżącemu w celu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości w przewodach kominowych budynku zlokalizowanego na działce nr ew. 618/6 obr. [...] przy [...] w [...], w terminie do 30 września 2019 r.:

1) uszczelnić kwasoodpornym wkładem kominowym przewód kominowy spalinowy do kotła gazowego dwufunkcyjnego zlokalizowanego w pomieszczeniu kotłowni w lokalu mieszkalnym na I piętrze budynku,

2) uszczelnić wkładem kominowym Alufol, przewód kominowy wentylacyjny do pomieszczenia kotłowni zlokalizowanego w lokalu mieszkalnym na I piętrze budynku,

3) uszczelnić wkładem kominowym Alufol, przewód kominowy wentylacyjny do pomieszczenia kuchni zlokalizowanego w lokalu mieszkalnym na I piętrze budynku,

4) uszczelnić wkładem kominowym Alufol, przewód kominowy wentylacyjny do pomieszczenia łazienki zlokalizowanego w lokalu mieszkalnym na I piętrze budynku,

5) uszczelnić wkładem kominowym Alufol, przewód kominowy wentylacyjny do pomieszczenia łazienki zlokalizowanego w lokalu na III piętrze budynku.

W zakresie pkt 1 i 2 decyzji w oparciu o art. 108 k.p.a. organ I instancji nadał rygor natychmiastowej wykonalności, z uwagi na zagrożenie życia i zdrowia ludzi.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że działając zgodnie z art. 70 ust. 2 u.p.b., mistrz kominiarski A. P. (nr upr. [...]), w dniu 26 kwietnia 2018 r. po dokonanej okresowej kontroli stanu technicznego przewodów kominowych w budynku zlokalizowanym przy [...] w [...], przedłożył do organu kopię protokołu z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...]. Kontrolujący w w/w protokole wskazał, że przewody kominowe są nieszczelne i nie nadają się do użytkowania. W lokalu zlokalizowanym na II piętrze budynku kontrolujący stwierdził liczne wkucia do przewodów kominowych przynależnych do lokali na I i III piętrze budynku i zalecił zamurowanie w/w wkuć do przewodów kominowych, które zostały wykonane w lokalu na II piętrze budynku. Ponadto zalecił uszczelnić wkładem kwasoodpornym na całej długości przewód kominowy spalinowy do kotła gazowego dwufunkcyjnego zlokalizowanego w pomieszczeniu kotłowni, w lokalu mieszkalnym na I piętrze budynku. Zalecił również uszczelnić rękawami typu Alufol, przewody kominowe wentylacyjne do pomieszczenia kuchni, kotłowni i łazienki zlokalizowanych w lokalu mieszkalnym na I piętrze budynku, oraz przewód kominowy wentylacyjny do pomieszczenia łazienki zlokalizowanej w lokalu na III piętrze budynku.

W dniu 24 maja 2018 r. przeprowadzono czynności kontrolne w celu sprawdzenia, czy usunięte zostały uszkodzenia przewodów kominowych mogące spowodować zagrożenie życia lub zdrowia ludzi. Obecny podczas kontroli w lokalu na II piętrze kamienicy K. F. - współwłaściciel tego lokalu, okazał protokół z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] z okresowej kontroli stanu technicznego przewodów kominowych w budynku zlokalizowanym przy [...] w [...], przeprowadzonej przez mistrza kominiarskiego A. P. Do w/w protokołu dołączony został załącznik graficzny, na którym naniesiono i oznaczono trzony i przewody kominowe. W trakcie kontroli prowadzonej w lokalu na II piętrze budynku ustalono, że w pomieszczeniu od strony [...], widoczny jest wyprowadzony z trzonu kominowego (oznaczonego na załączniku jako "A") fragment rury aluminiowej. Zgodnie z okazanym protokołem, środkowy przewód tego trzonu stanowi wentylację tego pomieszczenia i został uszczelniony na całej długości rękawem typu Alufol. W pomieszczeniu tym widoczny jest również wlot do innego trzonu kominowego (oznaczonego na załączniku jako "B"). Zgodnie z protokołem środkowy przewód tego trzonu stanowi wlot do przewodu spalinowego pod planowane w lokalu na II piętrze podłączenie kotła gazowego. Przewód ten został uszczelniony wkładem kwasoodpornym Ø80 mm. W pierwszym pomieszczeniu od podwórza (z bezpośrednim wejściem na klatkę schodową), widoczny jest wlot do trzonu kominowego (oznaczonego na załączniku jako "C"). Zgodnie z protokołem jeden z przewodów tego trzonu stanowi wentylację tego pomieszczenia. W pomieszczeniu tym widoczny jest również wlot do innego trzonu kominowego (oznaczonego na załączniku jako "D"). Zgodnie z okazanym protokołem jeden z przewodów tego trzonu stanowi wentylację tego pomieszczenia i został uszczelniony na całej długości rękawem typu Alufol. W drugim pomieszczeniu od podwórza, widoczny jest wlot do trzonu kominowego (oznaczonego na załączniku jako "E"). Zgodnie z protokołem skrajny przewód tego trzonu stanowi wentylację tego pomieszczenia i został uszczelniony na całej długości rękawem typu Alufol. W pomieszczeniu tym w suficie widoczne również cztery przewody (w trzonie kominowym oznaczonym na załączniku jako "F"). Zgodnie z okazanym protokołem wloty te stanowią wentylację tego pomieszczenia. Ponadto w toku kontroli ustalono, że wszystkie pozostałe wloty do przewodów kominowych oraz wszystkie rozkucia przewodów kominowych w lokalu na II piętrze budynku zostały zamurowane.

W protokole z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] A. P. stwierdził, że wyżej opisane przewody kominowe (w trzonach "A", "B", "C", "D" i "E") przynależne do pomieszczeń w lokalu na II piętrze budynku nadają się do eksploatacji. Kontrolujący w w/w protokole wskazał również, że przewody kominowe stanowiące wentylację pomieszczenia kuchni, kotłowni i łazienki zlokalizowanych w lokalu mieszkalnym na I piętrze budynku oraz przewód kominowy stanowiący wentylację pomieszczenia łazienki zlokalizowanej w lokalu na III piętrze budynku, jak również przewód spalinowy do kotła gazowego zlokalizowanego w pomieszczeniu kotłowni w lokalu mieszkalnym na I piętrze budynku - nie zostały uszczelnione i nie nadają się do eksploatacji. Ich stan określony został jako niedostateczny. Zgodnie z w/w protokołami przewody wentylacyjne należy uszczelnić wkładem kominowym Alufol, natomiast przewód spalinowy do kotła gazowego uszczelnić kwasoodpornym wkładem kominowym.

W trakcie prowadzonych czynności kontrolnych w dniu [...] maja 2018 r. skarżący - właściciel lokali na I i III piętrze budynku oświadczył, że w lokalach tych nie były wykonywane żadne roboty budowlane dotyczące przewodów kominowych.

W dniu 17 grudnia 2018 r. wszczęto z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie stanu technicznego przewodów kominowych w budynku zlokalizowanym na działce nr ewid. 618/6 obr. [...] przy [...] w [...], a całość akt sprawy w/w czynności kontrolnych o sygn. [...], uznano za dowód we wszczętym postępowaniu.

Organ I instancji stwierdził, że w/w dokumenty świadczą o tym, iż przedmiotowy budynek usytuowany na działce nr ewid. 618/6 obr. [...] przy [...] w [...], w zakresie przewodów kominowych wentylacyjnych do pomieszczeń kuchni i łazienki zlokalizowanych w lokalu mieszkalnym na I piętrze budynku oraz przewodu kominowego wentylacyjnego do pomieszczenia łazienki zlokalizowanej w lokalu na III piętrze budynku, jest w nieodpowiednim stanie technicznym. Natomiast w zakresie przewodu kominowego spalinowego do kotła gazowego dwufunkcyjnego zlokalizowanego w pomieszczeniu kotłowni w lokalu mieszkalnym na I piętrze budynku oraz przewodu kominowego wentylacyjnego do pomieszczenia kotłowni zlokalizowanej w lokalu mieszkalnym na I piętrze budynku, jest w nieodpowiednim stanie technicznym i może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia.

Organ I instancji wyjaśnił, że zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 u.p.b., w przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska albo jest w nieodpowiednim stanie technicznym - organ nadzoru budowlanego nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin wykonania tego obowiązku. Dalej organ I instancji wyjaśnił, że obowiązek nałożony w sentencji decyzji stanowi zakres robót niezbędnych do wykonania w celu doprowadzenia przewodów kominowych wentylacyjnych do pomieszczeń kuchni, kotłowni i łazienki zlokalizowanych w lokalu mieszkalnym na I piętrze budynku, przewodu kominowego wentylacyjnego do pomieszczenia łazienki zlokalizowanej w lokalu na III piętrze budynku oraz przewodu kominowego spalinowego do kotła gazowego zlokalizowanego w pomieszczeniu kotłowni w lokalu mieszkalnym na I piętrze budynku - do stanu prawidłowego i jest zgodny z zakresem robót zaleconych w protokole z okresowej kontroli stanu technicznego przewodów kominowych z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] oraz protokole z okresowej kontroli stanu technicznego przewodów kominowych z dnia [...] maja 2018 r. nr [...]. Organ I instancji wyjaśnił, że niniejszej decyzji w zakresie pkt 1 i 2 nadano rygor natychmiastowej wykonalności, z uwagi na zagrożenie życia i zdrowia ludzkiego, bezpieczeństwa mienia, jakie może powodować nieodpowiedni stan techniczny przewodu kominowego spalinowego do kotła gazowego dwufunkcyjnego zlokalizowanego w pomieszczeniu kotłowni w lokalu mieszkalnym na I piętrze budynku i związanego z jego funkcjonowaniem przewodu kominowego wentylacyjnego. Organ określił, że o wykonaniu nakazu należy powiadomić w terminie 7 dni od jeno wykonania, przedkładając oświadczenie osoby nadzorującej posiadającej stosowne uprawnienia potwierdzające wykonanie w/w obowiązku. Obowiązek określony w sentencji decyzji dotyczy przewodów kominowych, tj. części wspólnej budynku stanowiącej współwłasność skarżącego, K. F. oraz K. S. Z uwagi na to, że przewody kominowe objęte nakazem niniejszej decyzji przynależą do wyodrębnionych lokali na I i III piętrze przedmiotowego budynku, stanowiących własność skarżącego i obsługują pomieszczenia i urządzenia znajdujące się w tych lokalach - nakaz niniejszej decyzji został nałożony na skarżącego. Jako termin wykonania robót nakazanych w sentencji niniejszej decyzji, wskazano termin technicznie umożliwiających ich zrealizowanie, jednakże nałożony rygor natychmiastowej wykonalności oznacza, iż zobowiązany winien do wykonania nakazu pkt 1 i 2 przedmiotowej decyzji przystąpić niezwłocznie. Organ I instancji zaznaczył, że nałożone decyzją roboty należy wykonać w sposób zgodny z obowiązującymi przepisami techniczno- budowlanymi. Zgodnie z § 140 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (rozporządzenie w sprawie warunków technicznych), przewody (kanały) kominowe w budynku: wentylacyjne, spalinowe i dymowe, prowadzone w ścianach budynku, w obudowach, trwale połączonych z konstrukcją lub stanowiące konstrukcje samodzielne, powinny mieć wymiary przekroju, sposób prowadzenia i wysokość, stwarzające potrzebny ciąg, zapewniający wymaganą przepustowość, oraz spełniające wymagania określone w Polskich Normach dotyczących wymagań technicznych dla przewodów kominowych oraz projektowania kominów. Przewody kominowe powinny być szczelne i spełniać warunki określone w § 266 rozporządzenia. Wewnętrzna powierzchnia przewodów odprowadzających spaliny mokre powinna być odporna na ich destrukcyjne oddziaływanie. Przewody kominowe do wentylacji grawitacyjnej powinny mieć powierzchnię przekroju co najmniej 0,016 m2 oraz najmniejszy wymiar przekroju co najmniej 0,1 m. Tym samym uszczelnienie przewodów kominowych winno zostać wykonane z zastosowaniem wyrobów wprowadzonych do obrotu lub udostępnionych na rynku krajowym zgodnie z przepisami odrębnymi i zapewniających spełnienie przez uszczelnione przewody kominowe wymagań podstawowych, w szczególności w zakresie bezpieczeństwa użytkowania i bezpieczeństwa pożarowego. Na koniec organ I instancji przypomniał, iż do obowiązków właścicieli, zgodnie z przepisem art. 61 pkt 1 u.p.b., należy użytkowanie przedmiotowego budynku w sposób zgodny z jego przeznaczeniem oraz utrzymywanie w należytym stanie technicznym i estetycznym, nie dopuszczając do nadmiernego pogorszenia jego właściwości użytkowych i sprawności technicznej.

Skarżący wniósł odwołanie od powyższej decyzji zarzucając: 1) naruszenie przepisów prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 k.p.a., a to poprzez niezastosowanie się do przepisu w postaci braku podjęcia wszelkich niezbędnych czynności do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i do załatwienia sprawy, niewyczerpujące zebranie materiału dowodowego i brak podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy; 2) naruszenie przepisów prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 77 k.p.a., a to poprzez brak działania które ma na celu wyczerpujące zebranie i przeprowadzenie materiału dowodowego, brak podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy; 3) naruszenie przepisów prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 8 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. przez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji z uwagi na zawarcie w niej zbyt ogólnych twierdzeń, co uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji; 4) naruszenie przepisów prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. 108 k.p.a. przez niezasadne nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, podczas gdy nie wystąpiły przesłanki pozwalające na nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, w szczególności, że w decyzji zobowiązano do wykonania robót współwłaściciela nieruchomości, który nie przyczynił się do powstania nieprawidłowości, a nadto starał się zapobiec ich powstaniu poprzez kierowanie wielokrotnych uwag wobec K. F., który to odpowiada za owe nieprawidłowości; 5) naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędne jego zastosowanie tj. art. 61, art. 66 ust. 1 pkt 3, art. 81 ust. 1 pkt 2 i ust. 4 u.p.b., a to poprzez błędne uznanie, iż skarżący odpowiada za nieprawidłowości w przedmiotowej nieruchomości, podczas gdy w rzeczywistości osobą odpowiedzialną za wyrządzenie uszkodzeń budynku jest wyłącznie K. F.

Po rozpoznaniu wniosku skarżącego, postanowieniem z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...] organ odwoławczy odmówił zawieszenia postępowania administracyjnego w trybie odwoławczym w sprawie stanu technicznego przewodów kominowych w budynku zlokalizowanym na działce nr ew. 618/6 obr. [...] przy [...] w [...]. W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy wyjaśnił, że zawieszenie postępowania jest instytucją prawną tamującą bieg postępowania i opóźniającą merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy. Powinno ono mieć zastosowanie wyłącznie w przypadkach określonych przez ustawodawcę. Obowiązujące przepisy k.p.a. przewidują możliwość zawieszenia postępowania w dwóch określonych ustawowo trybach prawnych tj. obligatoryjnie (z urzędu) w oparciu o art. 97 § 1 ww. ustawy jeżeli zaistnieje jedna z przesłanek wymienionych w pkt 1 - 4 tych przepisów lub w oparciu o art. 98 § 1 tej ustawy tj. na wniosek strony, jeżeli wystąpi o to strona, na której żądanie postępowanie zostało wszczęte przy spełnieniu warunków wyszczególnionych w tym przepisie. Organ odwoławczy wskazał, że uzasadniając wniosek o zawieszenie postępowania skarżący podał, że toczy się postępowanie karne prowadzone przez Komisariat Policji [...] w [...] Nr [...], w sprawie o przestępstwo z art. 92 ust. 1 pkt 3 u.p.b. Zdaniem skarżącego jest on pokrzywdzonym wskutek remontu budynku, który prowadził K. F. Dlatego też organ nadzoru budowlanego winien wstrzymać się z wydaniem jakiegokolwiek nakazu do czasu rozstrzygnięcia postępowania karnego. W ocenie organu odwoławczego powyższe świadczy o tym, że skarżący wskazuje na wystąpienie okoliczności wymienionej w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej zawiesza postępowanie gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Organ odwoławczy wyjaśnił, że termin "zagadnienie wstępne", o którym mowa w ww. przepisie, oznacza takie zagadnienie prawne o charakterze materialnym, od którego jest bezwzględnie uzależnione rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...] organ odwoławczy po rozpoznaniu odwołania skarżącego, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy streścił dotychczasowy przebieg postępowania i podał, że w toku postępowania odwoławczego wpłynął wniosek dowodowy skarżącego o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z opinii biegłego z zakresu budownictwa - na okoliczność wykazania, iż za nieprawidłowości ujawnione w przedmiotowym budynku odpowiada wyłącznie K. F., zaś skarżący jest poszkodowany działaniem współwłaściciela nieruchomości; na okoliczność wykazania zasadności wniesionego odwołania; na okoliczność wykazania, że skarżący nie powinien zostać zobowiązany do usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości w przewodach kominowych budynku zlokalizowanego na działce 618/6 obr. [...] w [...]. Organ odwoławczy wyjaśnił, że właściciel lub zarządca obiektu budowlanego, zgodnie z art. 61 pkt 1 u.p.b. ma obowiązek utrzymania i użytkowania obiektu w sposób zgodny z jego przeznaczeniem i wymaganiami ochrony środowiska, oraz utrzymywać go w należytym stanie technicznym i estetycznym, nie dopuszczając do nadmiernego pogorszenia jego właściwości użytkowych i sprawności technicznej. Przez należyty stan techniczny obiektu budowlanego rozumieć należy sprawność techniczną obiektu jako całości, a także poszczególnych jego elementów, wyznaczoną na podstawie przepisów prawa, w tym przepisów techniczno- budowlanych, a także zasad wiedzy technicznej. W celu zapewnienia utrzymywania obiektów budowlanych w należytym stanie technicznym ustawodawca przewidział system kontroli stanu technicznego obiektów budowlanych, a obowiązkiem ich przeprowadzania obciążył właściciela i zarządcę obiektu. Dalej organ odwoławczy wyjaśnił, że podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowi art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 u.p.b., zgodnie z którym w przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska i jest w nieodpowiednim stanie technicznym - właściwy organ nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin wykonania tego obowiązku. Organ odwoławczy wyjaśnił również, że organ nadzoru budowlanego wydaje nakaz usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości w trybie art. 66 u.p.b. jedynie takich, które powstały podczas użytkowania obiektu budowlanego i wiążą się z użytkowaniem obiektu budowlanego. Przepis art. 66 u.p.b. ma na celu utrzymanie obiektu budowlanego w należytym stanie, odpowiadającym jego funkcji. Stanowi materialną podstawę do podejmowania decyzji w przypadkach wymienionych w ust. 1 w punktach od 1 do 4, które zobowiązują organy nadzoru budowlanego do działania jeżeli obiekt budowlany jest w nieodpowiednim stanie technicznym. Pojęcie "nieodpowiedni stan techniczny" nie jest tożsame z pojęciem stan niezgodny z przepisami techniczno- budowlanymi. Organ nadzoru może uznać zaistnienie przesłanek z art. 66 ust. 1 pkt 1-4 u.p.b. wówczas, gdy ujawniony stan obiektu narusza wymagania wynikające z obowiązujących przepisów i tylko w takim przypadku organ nadzoru budowlanego może nałożyć obowiązek usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości. Celem przepisu art. 66 u.p.b. jest utrzymanie obiektów budowlanych w należytym stanie technicznym, dlatego decyzja wydana w celu korygowania stwierdzonych nieprawidłowości, dokładnie określa czynności, które właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest zobowiązany wykonać aby doprowadzić obiekt budowlany do stanu odpowiadającego wymogom bezpieczeństwa, a także normom technicznym. W ocenie organu odwoławczego ustalone nieprawidłowości, udokumentowane w prowadzonym postępowaniu wyjaśniającym, znajdują odzwierciedlenie w podjętym rozstrzygnięciu. W sentencji zaskarżonej decyzji wymieniono zakres robót budowlanych niezbędnych do wykonania. Stwierdzenie nieodpowiedniego stanu technicznego przewodów kominowych zostało udokumentowane wynikami z okresowej kontroli stanu technicznego przewodów kominowych, przeprowadzonej w oparciu o art. 62 u.p.b., w protokołach z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...], oraz z dnia [...] maja 2018 r. nr [...], sporządzonych przez uprawnionego mistrza kominiarskiego A. P. Rodzaj zastosowanego uszczelnienia został zalecony przez mistrza kominiarskiego i wynika ze specyfiki istniejących przewodów. Organ odwoławczy podzielając stanowisko organu I instancji stwierdził, że bezsprzecznie istnieje konieczność wykonania nakazanych robót budowlanych. Organ wskazał również, że w toczącym się postępowaniu brały udział służby konserwatorskie, nie wnosząc zastrzeżenia co do nałożonego obowiązku. Tym samym wskazane roboty mogą być wykonywane bez zagrożenia dla dobra kultury. Odnosząc się do argumentów podnoszonych w odwołaniu oraz wniosku dowodowym organ odwoławczy wyjaśnił, że w świetle przytoczonych uwarunkowań nie mają one wpływu na sposób rozstrzygnięcia sprawy i dlatego przy podejmowaniu niniejszej decyzji nie zostały uwzględnione. Przepis art. 66 ust. 1 u.p.b. dotyczy utrzymania obiektów budowlanych w należytym stanie technicznym. Nakłada on na organy nadzoru budowlanego obowiązek interwencji, poprzez wydanie stosownej decyzji w stosunku do właściciela lub zarządcy obiektu w sytuacji, kiedy obiekt ten nie znajduje się w należytym stanie technicznym. Środki przewidziane tym przepisem mają charakter interwencyjny służący zapobieżeniu powstania niebezpieczeństwa, w wyniku niewłaściwego utrzymywania obiektu budowlanego. Ponieważ w rozpatrywanej sprawie nieprawidłowości dotyczą przewodów kominowych, które przynależą do wyodrębnionych lokali na I i III piętrze przedmiotowego budynku, stanowiących własność skarżącego i obsługują pomieszczenia i urządzenia znajdujące się w tych lokalach, obowiązek został prawidłowo nałożony na skarżącego. Organ odwoławczy wskazał, że obiekt budowlany znajduje się w nieodpowiednim stanie technicznym wówczas, kiedy zachodzi niezgodność tego stanu z przepisami techniczno-budowlanymi, w tym przepisami zawartymi w rozdziale 5 ("Przewody kominowe" § 140-146) oraz w rozdziale 6 ("Wentylacja i klimatyzacja" § 147-155) rozporządzenia w sprawie warunków technicznych. Natomiast art. 66 u.p.b. jasno precyzuje kto jest odpowiedzialny za utrzymanie obiektu w należytym stanie technicznym. Organ nadzoru budowlanego nie rozstrzyga i nie bierze pod uwagę jaka była przyczyna powstania nieprawidłowości, oraz w wyniku czyich działań one powstały. Z punktu widzenia celów, jakim służy postępowanie prowadzone w trybie art. 66 u.p.b. nie ma znaczenia, czy współwłaściciele budynku poniosą te koszty łącznie, czy oddzielnie. Naruszenie prawa własności nie jest naruszeniem prawa o jakim stanowią przepisy prawa materialnego. Usuwanie skutków naruszenia prawa własności nie może odbywać się w postępowaniu administracyjnym prowadzonym przez organy nadzoru budowlanego, w oparciu o przepisy u.p.b. Wszelkich roszczeń z tego tytułu można dochodzić na drodze cywilno- prawnej.

W ustawowym terminie skarżący wniósł skargę na powyższą decyzję, zaskarżając ją w całości. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił: 1) naruszenie przepisów prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 k.p.a., a to poprzez niezastosowanie się do przepisu w postaci braku podjęcia wszelkich niezbędnych czynności do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i do załatwienia sprawy, niewyczerpujące zebranie materiału dowodowego i brak podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy; 2) naruszenie przepisów prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 77 k.p.a., a to poprzez brak działania które ma na celu wyczerpujące zebranie i przeprowadzenie materiału dowodowego, brak podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, brak powołania biegłego sądowego o którego wnioskował skarżący; 3) naruszenie przepisów prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 8 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. przez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji z uwagi na zawarcie w niej zbyt ogólnych twierdzeń, co uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji; 4) naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędne jego zastosowanie tj. art. 61, art. 66 ust. 1 pkt 3, art. 81 ust. 1 pkt 2 i ust. 4 u.p.b., a to poprzez błędne uznanie, iż skarżący odpowiada za nieprawidłowości w przedmiotowej nieruchomości, podczas gdy w rzeczywistości osobą odpowiedzialną za wyrządzenie uszkodzeń budynku jest wyłącznie K. F. W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o: 1) zmianę zaskarżonej decyzji poprzez uwzględnienie odwołania w całości, ewentualnie 2) uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, ewentualnie 3) uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, 4) przeprowadzenie dowodów z dokumentów oraz z opinii biegłego sądowego z zakresu budownictwa - na okoliczność wykazania, iż za nieprawidłowości ujawnione w przedmiotowym budynku odpowiada wyłącznie K. F., zaś skarżący jest poszkodowany działaniem współwłaściciela nieruchomości K. F., na okoliczność wykazania zasadności wniesionego odwołania, oraz na okoliczność wykazania, że skarżący nie powinien zostać zobowiązany do usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości na elewacjach budynku zlokalizowanego na działce 618/6 obr. [...] w [...], a w razie uznania przez Sąd, że do przeprowadzenia wskazanych dowodów konieczne jest przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, skarżący wniósł aby Sąd nakazał organowi przeprowadzenie wskazanych dowodów.

W uzasadnieniu skargi skarżący przytoczył argumentację oraz orzeczenia sądów administracyjnych na poparcie swojego stanowiska.

Ponadto w piśmie procesowym z dnia 17 grudnia 2019 r. skarżący wniósł o objęcie kontrolą w trybie art. 135 p.p.s.a. również postanowienia organu odwoławczego z dnia [...] czerwca 2019 r. o odmowie zawieszenia postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jako bezzasadna została oddalona.

W toku przeprowadzonej z urzędu (art. 134 § 1 p.p.s.a.) legalnościowej kontroli zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji skarżonego organu Sąd nie stwierdził naruszeń prawa, których rodzaj lub stopień uzasadniałyby wzruszenie mocy obowiązującej powyższych decyzji na podstawie art. 145 § 1 p.p.s.a.

Stan faktyczny sprawy nie budzi wątpliwości. Przedmiotowa nieruchomość stanowi nieruchomość wspólną w zakresie części wspólnych budynku zlokalizowanego w [...] (ul. [...]) oraz gruntu znajdującego się pod tym budynkiem, w której udziały posiadają skarżący (udział w wysokości ¾) oraz wspólnicy spółki cywilnej – K. F. i K. S. (udział w wysokości ¼). Ponadto skarżący jest właścicielem lokali znajdujących się na piętrach I i III, natomiast K. F. i K. S. są współwłaścicielami lokalu znajdującego się na piętrze II. W toku postępowania, na podstawie protokołu z czynności kontrolnych z dnia [...] maja 2018 r. oraz załączników do protokołu (w tym dokumentacji zdjęciowej i protokołu z okresowej kontroli stanu technicznego przewodów kominowych), ustalono, że o ile przewody kominowe na piętrze II (po zakończeniu prac zleconych przez K. F.) nadają się do eksploatacji, o tyle przewody kominowe wentylacyjne w lokalach mieszkalnych znajdujących się na piętrach I i III nie zostały uszczelnione i nie nadają się do dalszej eksploatacji. Pracownicy organu (w tym ekspert organu pierwszej instancji – D. B.) stwierdzili w toku czynności kontrolnych, że stan kontrolowanych przewodów na piętrach I i III jest "niedostateczny". W związku z powyższym organy nadzoru budowlanego orzekające w sprawie uznały, że wyłącznym adresatem nakazu wydanego na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 w zw. z art. 61 u.p.b. powinien być podmiot będący wyłącznym właścicielem lokali znajdujących się na piętrach I i III budynku, a więc skarżący. Jak wynika z dokumentów przedłożonych przez skarżącego, współwłaściciel lokalu znajdującego się na piętrze II (K. F.) prowadził określone prace budowlane w tym lokalu i – w ocenie skarżącego – właśnie te prace w zakresie przewodów kominowo-wentylacyjnych spowodowały powstanie nieodpowiedniego stanu technicznego tych przewodów (zob. załączone do odwołania pismo K. F. z dnia 4 marca 2016 r. oraz prywatna opinia techniczna sporządzona na zlecenie skarżącego). Skarżący wskazał również, że złożył zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia wykroczenia z art. 92 ust. 1 pkt 3 u.p.b.

Istota sporu prawnego w przedmiotowej sprawie sprowadza się do oceny, czy i w jakim zakresie organ nadzoru budowlanego orzekający na podstawie art. 66 ust. 1 w zw. z art. 61 u.p.b. o nakazaniu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości w zakresie zgodnego z przepisami prawa utrzymania i użytkowania obiektów budowlanych ma obowiązek – przy określaniu zakresu podmiotowego nakazu – badania przyczyn powstania tego rodzaju nieprawidłowości, okoliczności ich powstania oraz zakresu ewentualnej odpowiedzialności prawnej (w tym karnoprawnej i cywilnoprawnej) podmiotów, które są bezpośrednimi sprawcami tego nieprawidłowości. Skarżący jako podmiot zobowiązany na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 u.p.b. zarzucił organom, że niezależnie od bezspornego faktu, że jest wyłącznym właścicielem wyodrębnionych lokali znajdujących się na piętrach I i III w budynku (ul. [...] w [...]), dla którego części wspólne oraz grunt stanowią nieruchomość wspólną objętą przymusową współwłasnością skarżącego oraz K. F. i K. S., uczyniły go adresatem nakazu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości w przewodach kominowych wentylacyjnych znajdujących się w powyższych lokalach, pomimo iż – w jego ocenie – podmiotem wyłącznie odpowiedzialnym za powstanie powyższych nieprawidłowości jest K. F. – współwłaściciel nieruchomości wspólnej oraz wyodrębnionego lokalu na piętrze II budynku (jako wspólnik spółki cywilnej prowadzonej wraz z K. S.). Skarżący wyraził przekonanie, że nie jest dla niego akceptowalna sytuacja, w której zostaje on zobowiązany do usunięcia nieprawidłowości w jego lokalach znajdujących się na piętrach I i III, pomimo że nie prowadził on w nich żadnych prac budowlanych, natomiast podmiot, który prowadził prace w swoim lokalu na piętrze drugim (K. F.) zostaje zwolniony z tego rodzaju obowiązku.

Oceniając stanowisko zajęte przez stronę skarżącą, Sąd stwierdza, że w świetle utrwalonego już orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego na tle wykładni i stosowania przepisów art. 66 w zw. z art. 61 u.p.b. nie zasługuje ono na uwzględnienie.

Po pierwsze, zgodnie z art. 61 w zw. z art. 66 ust. 1 u.p.b. adresatem obowiązków w zakresie utrzymywania i użytkowania obiektów budowlanych zgodnie z zasadami określonymi w art. 5 ust. 2 u.p.b. jest właściciel lub zarządca obiektu budowlanego. W przypadku obiektów budowalnych stanowiących przedmiot współwłasności zasadą jest, że decyzja wydawana na podstawie art. 66 ust. 1 u.p.b. jest kierowana do wszystkich współwłaścicieli tego obiektu, niezależnie od wielkości udziałów we wspólnym prawie oraz niezależnie od stopnia osobistej odpowiedzialności lub przyczynienia się danego współwłaściciela do powstania stanu odpowiadającego przesłankom materialnoprawnym z art. 66 ust. 1 u.p.b. (por. np. A. Despot-Młdanowicz, w: A. Gliniecki (red.), Prawo budowlane. Komentarz, WK 2016, pkt 10). Kwestie ewentualnych rozliczeń cywilnoprawnych pomiędzy współwłaścicielami lub ich osobistej odpowiedzialności (np. deliktowej lub karnej) nie należą do właściwości organów nadzoru budowlanego i nie stanowią przesłanek wydania rozstrzygnięcia konkretyzującego obowiązki określone w art. 66 ust. 1 w zw. z art. 61 u.p.b.

Podzielając w pełni ugruntowane już orzecznictwo sądów administracyjnych w powyższym zakresie, należy jednak zauważyć, że organ orzekający na podstawie art. 66 ust. 1 u.p.b., dokonując konkretyzacji zakresu podmiotowego obowiązku, jest zobowiązany do oceny możliwości prawnych dobrowolnego lub przymusowego wykonania nałożonego obowiązku przez dany podmiot będący współwłaścicielem obiektu budowlanego, co do którego stan współwłasności jest ograniczony jedynie do określonej części tego obiektu. Taki stan odnosi się do stanu współwłasności w zakresie nieruchomości wspólnej, o której mowa w art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (u.w.l.). Zgodnie z art. 3 ust. 1 i 2 u.w.l. w razie wyodrębnienia własności lokali właścicielowi lokalu przysługuje udział w nieruchomości wspólnej jako prawo związane z własnością lokali. Nie można żądać zniesienia współwłasności nieruchomości wspólnej, dopóki trwa odrębna własność lokali. Nieruchomość wspólną stanowią natomiast grunt oraz części budynku i urządzenia, które nie służą wyłącznie do użytku właścicieli lokali. Jeżeli w takiej sytuacji stan nieprawidłowości w zakresie utrzymywania i użytkowania budynku jako całości jest ograniczony jedynie do określonego samodzielnego lokalu stanowiącego przedmiot odrębnej własności (np. jak w przedmiotowej sprawie odnosi się jedynie do przewodów kominowych znajdujących w lokalach, których właścicielem jest skarżący), to niewątpliwie adresatem obowiązku z art. 66 ust. 1 u.p.b. nie mogą być ci współwłaściciele nieruchomości wspólnej, którzy nie mają żadnych praw do lokalu stanowiącego wyłączną własność innego współwłaściciela. Dodatkowo trzeba podkreślić, że jeżeli w tzw. małych wspólnotach mieszkaniowych (zob. art. 19 u.w.l.) nie dojdzie do umownego określenia sposobu zarządu nieruchomością wspólną, w szczególności do powierzenia zarządu osobie fizycznej albo prawnej (art. 18 ust. 1 u.w.l.), w zakresie zarządu nieruchomością wspólną obowiązują odpowiednio stosowane przepisy kodeksu cywilnego i kodeksu postępowania cywilnego o współwłasności (art. 19 u.w.l.).

W przedmiotowej sprawie liczba wyodrębnionych lokali nie przekraczała siedmiu, a współwłaściciele nieruchomości wspólnej nie ustanowili umownego zarządu. Oznacza to, że nakazy co do nieruchomości wspólnej można było kierować do wszystkich jej współwłaścicieli, natomiast nakazy dotyczące wyodrębnionych lokali należało kierować do ich właścicieli. Z akt sprawy i niepodważonego przez skarżącego stanu faktycznego ustalonego przez organy wynika natomiast, że nieprawidłowości w zakresie utrzymania przewodów kominowych (nieodpowiedni stan techniczny) oraz możliwość powstania w związku z tym zagrożenia życia lub zdrowia ludzi lub bezpieczeństwu mienia (art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 u.p.b.) dotyczą jedynie będących własnością skarżącego lokali położonych na piętrach I i III budynku. Sporne przewody obsługują zresztą jedynie pomieszczenia i urządzenia w powyższych lokalach (zob. np. s. 3 decyzji organu pierwszej instancji). W sprawie – wbrew niczym niepopartym twierdzeniom skarżącego – brak jest podstaw do wywodzenia, że K. F. dokonał prac remontowych związanych ze wspólnym systemem kominowo-wentylacyjnym w spornym budynku w takim zakresie, że prace przywracające prawidłowość przewodów w lokalach skarżącego wymagają wykonania czynności także w częściach budynku przeznaczonych do wspólnego korzystania.

Nałożenie obowiązku na pozostałych współwłaścicieli nieruchomości wspólnej (udział w ¼) oraz współwłaścicieli lokalu na II piętrze nie było dopuszczalne, albowiem podmioty te nie mają prawnego tytułu do dostępu do lokali skarżącego położonych na piętrach I i III. Zgodnie natomiast z ustaleniami eksperta działającego z upoważnienia organu pierwszej instancji konieczne prace przywracające odpowiedni stan techniczny przewodów kominowych mają zostać wykonane właśnie w lokalach skarżącego. Decyzja konkretyzująca obowiązki z art. 66 ust. 1 w zw. z art. 61 pkt 1 w zw. z art. 5 ust. 2 u.p.b. nie stanowi natomiast tytułu prawnego upoważniającego podmioty trzecie do dostępu do lokalu stanowiącego wyłączną własność innego podmiotu. Skierowanie tego rodzaju decyzji do podmiotów niemających praw do lokalu jako prawnie wyodrębnionej części obiektu budowlanego mogłoby doprowadzić do jej niewykonalności prawnej i zaistnienia wady nieważności z art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a.

Po drugie, dokonując oceny prawidłowości wyznaczenia zakresu przedmiotowego nałożonego obowiązku oraz jego ograniczenia jedynie do określonych lokali w budynku, należy stwierdzić, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjęto, że nakazy określone w art. 66 u.p.b. mogą dotyczyć usunięcia nieprawidłowości samego obiektu, co nie wyklucza nałożenia obowiązku wykonania określonych robót również w lokalu lub lokalach, co nie zmienia oczywiście faktu, że chodzi o takie roboty, które mają na celu utrzymanie w należytym stanie obiektu budowlanego jako całości lub jego części (zob. np. wyrok NSA z dnia 28 lutego 2007 r., II OSK 1036/06, LEX nr 505612; por. także wyrok NSA z dnia 5 lutego 2009 r., II OSK 985/08, LEX nr 516064). W tym zakresie należy zatem uwzględnić nie tylko możliwość wydzielenia części obiektu budowlanego (np. lokalu lub jego części) dotkniętej stanem wadliwego utrzymania lub użytkowania, lecz także to, czy ze względu na uwarunkowania własnościowe (zob. art. 61 u.p.b.) istnieje konieczność ograniczenia zakresu przedmiotowego obowiązku jedynie do części obiektu (np. tylko do lokalu stanowiącego odrębną własność, do którego praw nie mają inni współwłaściciele nieruchomości wspólnej). W przedmiotowej sprawie kontrolowane organy wykazały nie tylko przesłanki do ograniczenia przedmiotowego obowiązku jedynie do określonych lokali (jak już wskazano wadliwe przewody obsługują jedynie pomieszczenia i urządzenia w lokalach skarżącego), lecz – jak ustalił to Sąd – zachodzi konieczność uwzględnienia braku praw pozostałych współwłaścicieli nieruchomości wspólnej do powyższych lokali będących własnością skarżącego.

Po trzecie, odnosząc się zbiorczo do pozostałych zarzutów skarżącego, trzeba wskazać są one również pozbawione podstaw. W sprawie nie zaistniała potrzeba dopuszczania dodatkowego dowodu z opinii biegłego z zakresu budownictwa celem wykazania odpowiedzialności K. F. za powstanie stanu nieodpowiedniego stanu technicznego przewodów kominowych w lokalach skarżącego. Nieodpowiedni stan techniczny przewodów jest niewątpliwy, natomiast – jak już podkreślano – zakres ewentualnej odpowiedzialności deliktowej, administracyjnej lub nawet karnej K. F. za nielegalne wykonanie określonych robót budowlanych może być badany przez właściwe organy lub sądy w przewidzianych do tego procedurach. Nie jest także przesłanką materialnoprawną wpływającą na treść rozstrzygnięcia sprawy przewidzianej w art. 66 ust. 1 u.p.b. okoliczność wszczęcia postępowania w sprawie o wykroczenie z art. 92 ust. 1 pkt 3 u.p.b. Nie jest to zatem zagadnienie prejudycjalne w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. w przedmiotowej sprawie. Tym samym jako prawidłowe należy ocenić postanowienie organu odwoławczego z dnia [...] czerwca 2019 r. w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania odwoławczego do czasu prawomocnego zakończenia postępowania w sprawie dotyczącej powyższego wykroczenia.

W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi.