Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 42/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2015-05-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 51 par. 1 art. 53 par. 4 art. 56 par. 1 i  par. 3
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Kazimierz Maczewski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka, Sędzia WSA Joanna Wojciechowska, Protokolant starszy sekretarz sądowy Beata Radomska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 6 maja 2015 r. sprawy ze skargi B.O. na decyzję Dyrektora [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania za lata 2006 - 2011 oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] , wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267) – dalej: K.p.a. - w związku z art. 10 ust. 1 i 2 oraz art. 29 ust. 1, 1a, 2 i 7 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 98, poz. 634 ze zm.) – dalej: ustawa o ARiMR – Dyrektor Z. Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa po rozpatrzeniu sprawy na skutek odwołania wniesionego przez B. O. od decyzji wydanej przez Kierownika Biura Powiatu Ł. ARiMR w dniu [..] r., nr [...] , o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

Z uzasadnienia decyzji organu odwoławczego i z akt sprawy wynika, że w dniu 17.05.2006 r. wpłynął do organu I instancji wniosek B.O. o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (płatność ONW) na 2006 rok, do upraw trwałych użytków zielonych (TUZ) na areale [...] ha na działce ewidencyjnej nr [...] obręb W., gmina W., (działka rolna [...] ). Na tej podstawie Kierownik Biura Powiatu Ł. ARiMR w Ł. decyzją nr [..] z dnia [...] r. przyznał Producentce płatność ONW na rok 2006 do obszaru zatwierdzonego [...] ha, na łączną kwotę [...] zł.

Następnie, na podstawie składanych przez Producentkę wniosków o płatności ONW do powierzchni upraw (łąka/trwałe użytki zielone) [...] ha (działka rolna [...] ) na kolejne lata 2007-2011, ww. organ I instancji odpowiednimi decyzjami przyznawał jej płatność ONW do powierzchni zatwierdzonej [..] ha, w kwotach po [...] zł, za lata: 2007, 2008, 2009, 2010 i 2011.

W dniu 27.03.2012 r. Producentka złożyła wniosek o przyznanie płatności ONW na rok 2012 do [..] ha gruntów rolnych (działka rolna [..] ).

Ze względu na błędnie ustaloną powierzchnię ewidencyjno-gospodarczą (PEG) kwalifikowaną do dopłat działki rolnej [...] , w dniu 26.04.2012 r. została przeprowadzona kontrola w gospodarstwie Producentki działki ewidencyjnej nr[..] . Kontrola ta wykazała, że obszar użytkowany rolniczo, kwalifikujący się do dopłat na tej działce wynosił [...] ha, a nie [...] ha - jak deklarowała Strona we wniosku. Dnia 15.11.2012 r. organ I instancji wezwał Producentkę do złożenia wyjaśnień odnośnie zawyżonej deklaracji działki rolnej [...] . W odpowiedzi na to, w dniu 15.11.2012 r. Producentka złożyła korektę wniosku, w której rozpisała działkę rolną [...] na dwie działki rolne:

- A o powierzchni upraw [...] ha, - B o powierzchni upraw [..] ha.

Organ I instancji decyzją nr [...] z dnia 22.02.2013 r. odmówił Stronie przyznania płatności ONW za rok 2012, ze względu na przedeklarowanie podanych do płatności trwałych użytków zielonych i nałożył sankcje w wysokości [...] zł, które będą potrącane z przyznanej płatności, do której rolnik jest uprawniony z tytułu wniosków składanych w ciągu trzech lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym stwierdzono niezgodności.

Po rozpatrzeniu sprawy na skutek odwołania wniesionego przez Producentkę, Dyrektor Z. Oddziału Regionalnego ARiMR decyzją nr [...] z dnia [...] r. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Producentka złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S., który - wyrokiem z dnia 28.11.2013 r. - ją oddalił (sygn. akt I SA/Sz 646/13).

Producentka nie składała więcej wniosków o dopłaty.

Z powodu niedotrzymania przez Producentkę powierzchni zobowiązania ONW organ I instancji pismem z 30.04.2014 r. poinformował Stronę o możliwości dokonania zwrotu nienależnie pobranych płatności ONW za lata 2006-2011 w kwocie [...] zł.

Producentka nie wpłaciła tej kwoty, dlatego organ zawiadomieniem z dnia 06.06.2014 r. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia nienależnie pobranych środków finansowych z tytułu ONW przyznanych za lata 2006-2011. Zawiadomienie zostało skutecznie doręczone w dniu 07.08.2014 r. Zawierało ono pouczenie o przysługującym Stronie prawie czynnego udziału w każdym stadium postępowania, wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Strona nie skorzystała z przysługującego jej prawa i nie wniosła żadnych wyjaśnień ani zastrzeżeń.

Wymienioną na wstępie decyzją z dnia 06.08.2014 r. organ I instancji ustalił Producentce kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) w wysokości [...] zł.

W odwołaniu od tej decyzji Strona zarzuciła, że organ nie powinien dokonywać oceny i pomiarów działek rolnych/ewidencyjnych za pomocą sytemu LPIS, który Unia Europejska negatywnie oceniła i nałożyła karę na Polskę. Zdaniem Strony, pomiar działki rolnej powinien opierać się o dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków (EGiB). Producentka podniosła, że deklarowała na działce ewidencyjnej [...] (działka rolna [...] ) pastwisko na powierzchni [...] ha, po odjęciu [...] ha nieużytków niekwalifikujących się do dopłat. Na działce tej, na której wypasane są krowy, znajdują się "powierzchnie lekko zadrzewione", które stanowią ostoję dla zwierząt i są niezbędnym elementem pastwiska. Skarżąca podważyła też sposób liczenia 5-letniego zobowiązania ONW, twierdząc, że w jej sprawie organ powinien zastosować przesłanki przedawnienia należności. Ponadto Strona wskazała, że jej stado krów było trzykrotnie dotknięte chorobą zakaźną - białaczką, dlatego też jej gospodarstwo objęte było zakazem przemieszczania i sprzedaży zwierząt. Do odwołania Strona załączyła decyzje Powiatowego Lekarza Weterynarii z dnia: [..] r., [...] r. i [...] r.

Uzasadniając własne rozstrzygnięcie podjęte w sprawie, organ odwoławczy stwierdził, że płatność ONW za rok 2006, przyznana decyzją z dnia [...] r., została przekazana w dniu 22.11.2007 r. na rachunek bankowy Producentki podany we wniosku o wpis do ewidencji producentów. Tym samym Producentka podjęła się prowadzenia działalności rolniczej na terenach ONW przez okres 5 lat od dnia otrzymania pierwszej płatności na obszarze nie mniejszym niż [...] ha (zobowiązanie ONW).

W kolejnych latach 2007-2011 Strona składała co roku wniosek o przyznanie płatności ONW do areału [...] ha.

Przeprowadzona w dniu 26.04.2012 r. kontrola powierzchni PEG (powierzchni ewidencyjno-gospodarczej) działki ewidencyjnej nr [...] w gospodarstwie Producentki wykazała, że powierzchnia tej działki użytkowana rolniczo i kwalifikująca się do dopłat wynosi [...] ha, czyli mniej niż wnioskowana. Wobec tego organ I instancji był zobowiązany do przeprowadzenia postępowania w sprawie ustalenia nienależnie pobranych płatności ONW z powodu niedotrzymania obszaru zobowiązania ONW.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14.04.2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 73, poz. 657, ze zm.) – dalej: "rozporządzenie ONW z 2004 r.", dla wniosków o przyznanie płatności ONW złożonych w latach 2004-2006, płatność ONW była udzielana producentowi rolnemu, który zobowiązał się do przestrzegania wymagań, o których mowa w art. 14 ust. 2 i 3 rozporządzenia 1257/1999/WE z dnia 17.05.1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju wsi przez Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOiGR), nowelizującego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. WE L 160 z 26.06.1999 r., str. 80, ze zm.) – dalej: "rozporządzenie 1257/1999/WE".

Wymagania, o których mowa w art. 14 ust. 2 i 3 tego rozporządzenia, polegają na: - prowadzeniu działalności rolniczej na obszarze o powierzchni co najmniej 1 ha (obszar ten został określony w § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia ONW),

- prowadzeniu działalności rolniczej na obszarze znajdującym się w mniej korzystnej sytuacji, przez co najmniej 5 lat od pierwszej wypłaty dodatku wyrównawczego,

- stosowaniu ogólnej dobrej praktyki rolniczej zgodnie z potrzebą ochrony środowiska i utrzymania krajobrazu wiejskiego, w szczególności chodzi o zrównoważone gospodarowanie.

Dla wniosków złożonych w kolejnych latach płatność ONW była przyznawana zgodnie z § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11.04.2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie działalności rolniczej na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) objętej Planem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2007 r. Nr 68, poz. 448, ze zm.) oraz z § 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11.03.2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW), objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 40, poz. 329, ze zm.) – dalej: "rozporządzenie ONW z 2009 r.".

Przepisy § 2 pkt 1 i 2 rozporządzenia z 2007 r. stanowią, że płatność ONW przyznaje się rolnikowi w rozumieniu przepisów art. 2 lit. a rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29.09.2003 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników (...):

1) który zobowiąże się do przestrzegania wymagań, o których mowa w art. 14 ust. 2 tiret drugi rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 (...);

2) jeżeli łączna powierzchnia posiadanych przez tego rolnika działek rolnych w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, lub ich części, położonych na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, zwanych dalej "obszarami ONW", na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia wymienionego we wprowadzeniu do wyliczenia, zgodnie z minimalnymi wymaganiami utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej zgodnej z ochroną środowiska (normami), określonymi w przepisach o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej, wynosi co najmniej 1 ha - podobne wymogi zawarto § 2 rozporządzenia ONW z 2009 r.

Zgodnie zaś z § 9 ust. 1 pkt. 2 ww. rozporządzenia ONW z 2009 r., producent rolny zwraca część płatności ONW, za cały okres jej pobierania, gdy zaniechał prowadzenia tej działalności na części działki rolnej lub działek rolnych położonych na obszarach ONW, a ich łączna powierzchnia, na której nadal jest prowadzona działalność rolnicza, wynosi co najmniej 1 ha.

W oparciu o fakty i zebraną dokumentację w sprawie organ odwoławczy (podobnie jak organ I instancji) uznał, że Producentka zobowiązana jest do zwrotu łącznie kwoty [...] zł, na którą składają się :

- za rok 2006 przyznana płatność ONW do TUZ na areale [...] ha - areał TUZ stwierdzony w kontroli w 2012 r. [...] ha = [...] ha (różnica) * [..] zł/ha (średnia stawka płatności ONW obliczona następująco: [...] zł : [...] ha = [...] zł/ha), łącznie kwota [...] zł,

- takie same wyliczenia i łączne kwoty za lata: 2007, 2008, 2009, 2010 i 2011.

Doręczenie Stronie decyzji organu I instancji skutkowało obowiązkiem zwrotu kwoty wskazanej w tej decyzji w terminie 60 dni od daty jej doręczenia, wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, w przypadku niewpłacenia ustalonej kwoty w tym terminie

Odnosząc się do zarzutów odwołania organ II instancji wyjaśnił, że niniejsze postępowanie nie ma na celu weryfikacji decyzji wydanych w postępowaniu dotyczącym przyznania płatności ONW za rok 2012, poprzedzającym postępowanie w sprawie ustalenia kwoty do zwrotu. Ewentualne zarzuty odnoszące się do decyzji wydanych w sprawie przyznania płatności na 2012 r., dotyczące ustalenia powierzchni kwalifikowanej do płatności (PEG), podnoszone w ramach obecnego postępowania nie mieszczą się w zakresie tego postępowania, a tym samym nie mają wpływu na wynik przedmiotowego postępowania.

Organ wskazał, że Strona składając w ARiMR wniosek o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2006, podpisała oświadczenie, że zobowiązuje się do przestrzegania na obszarze całego gospodarstwa rolnego zwykłej dobrej praktyki rolniczej, zgodnie z przepisami dotyczącymi wspierania działalności rolniczej na obszarach ONW oraz do prowadzenia działalności rolniczej na powierzchni nie mniejszej od tej, za którą rolnik otrzymał pierwszą płatność ONW, przez okres 5 lat od dnia otrzymania tej płatności, a zatem była świadoma ciążących na niej obowiązków wynikających z przystąpienia do programu ONW.

Producentka, składając i podpisując wnioski w kolejnych latach o dopłaty do upraw rolnych, potwierdziła, że znane są jej warunki i obowiązki, jakie ciążą na producencie rolnym przystępującym do programu ONW - w pięcioletnim okresie zobowiązania. Jednocześnie Producentka zobowiązała się do niezwłocznego informowania ARiMR o każdym fakcie, który może mieć wpływ na nienależnie lub nadmiernie przyznanie płatności, jak również o każdej zmianie dotyczącej sposobu wykorzystywania gruntów rolnych, wielkości powierzchni upraw, przeniesienia gospodarstwa rolnego, która nastąpi w okresie od dnia złożenia wniosku do dnia przyznania płatności.

Tymczasem, jak wykazała kontrola przeprowadzona w dniu 26.04.2012 r., Strona prowadziła działalność rolniczą (wypas bydła) na powierzchni mniejszej niż podjęte zobowiązanie. Podczas inspekcji gospodarstwa została zmierzona powierzchnia działki rolnej [..] (działka ewidencyjna nr[...] ), po wykluczeniu wyłączeń takich jak: zadrzewienia, zakrzaczenia, tereny porośnięte samosiewami i inne, co zostało udokumentowane zdjęciami. Zmierzona powierzchnia gruntów rolnych kwalifikujących się do dopłat wyniosła [...] ha, a nie [...] ha, jak deklarowała Producentka. Wyniki kontroli zostały omówione w decyzji nr [...] z dnia [...] r., na mocy której Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Ł. odmówił Producentce przyznania płatności ONW na 2012 rok i nałożył sankcje za przedeklarowanie obszaru TUZ. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez organ odwoławczy, a Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. wyrokiem z dnia 28.11.2013 r. sygn. akt I SA/Sz 646/13, oddalił skargę Producentki na decyzję organu odwoławczego.

Tym samym powierzchnia TUZ zmierzona w kontroli dnia 26.04.2012 r. została zatwierdzona jako spełniająca wymagania uzyskania pomocy finansowej w programach pomocowych. Oznacza to, że Producentka nie prowadziła działalności rolniczej na obszarze [...] ha i nie dotrzymała powierzchni zobowiązania ONW.

Organ odwoławczy wyjaśnił także, iż zobowiązanie ONW rolnik podejmuje dobrowolnie w momencie otrzymania pierwszej płatności ONW. Pierwszą płatność ONW Producentka otrzymała w dniu 22.11.2007 r., czyli jej zobowiązanie ONW trwające przez okres 5 lat od daty otrzymania tej płatności kończyło się w dniu 21.11.2012 r. Strona błędnie oceniła więc, że wyznacznikiem rozpoczęcia tego zobowiązania jest data stempla pocztowego i data zawarcia umowy z ARiMR, gdyż takiej umowy nie było. Informacja o podjęciu zobowiązania ONW została zawarta na ostatniej stronie wniosku, który Producentka dobrowolnie złożyła w celu uzyskania pomocy finansowej do prowadzonej działalności rolniczej.

Odnosząc się do argumentu Strony, że działała w dobrej wierze, organ odwoławczy stwierdził, że Producentka nie działała w dobrej wierze, gdyż zadeklarowała do dopłat obszary zadrzewione i zakrzaczone, występujące na terenie działki ewidencyjnej nr[...] , nie kwalifikujące się do płatności - co zostało stwierdzone w kontroli w dniu 26.04.2012 r. Na potwierdzenie tego faktu kontrolerzy wykonali dokumentację zdjęciową kontrolowanej działki ewidencyjnej. Nie było więc podstaw do odstąpienia od ustalenia należności z powodu działania Producentki w dobrej wierze.

Odnosząc się do zarzutu Strony, że organ I instancji nie uwzględnił przepisu zwalniającego rolnika z obowiązku zwrotu należności jeśli decyzja o ustaleniu nienależnie pobranych płatnościach nie została wydana w ciągu 12 miesięcy od daty wypłaty płatności, organ II instancji wskazał, że przytoczony przez Stronę przepis dotyczy przesłanki przedawnienia, jeśli wypłata płatności nastąpiła na skutek błędu organu. W przedmiotowej sprawie organ przyznając płatności ONW za lata 2006-2011 nie popełnił błędu, gdyż płatności te zostały naliczone do deklarowanego areału działki rolnej [...] - dopiero kontrola przeprowadzona w dniu 26.04.2012 r. wykazała, że Producentka zawyżyła deklarację powierzchni TUZ w swoich wnioskach. W związku z tym okazało się, że Producentka otrzymała płatności również do areału niekwalifikującego się do dopłat.

Odnosząc się do zarzutu, że Strona zgłaszała organowi o problemach związanych z wystąpieniem białaczki w stadzie krów, organ zauważył, że Strona nie wyjaśniła jaki wpływ miało zwalczanie zakaźnej choroby krów na zmniejszenie powierzchni TUZ na działce ewidencyjnej nr [..].

W ocenie organu odwoławczego, w sprawie nie wystąpiły też ani nadzwyczajne okoliczności, ani siła wyższa, wskazane w art. 39 ust. 1 i 2 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 817/2004 z dnia 29.04.2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) (Dz.U. L 153 z 30.04.2004 r. str. 30) oraz w art. 47 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1974/2006 z dnia 15.12.2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz.U. L 368/15 z 23.12.2006 r.), które zwolniłyby Producentkę z obowiązku zwrotu wypłaconej pomocy finansowej w programie ONW za lata 2006-2011.

Nie wystąpiły też przesłanki do odstąpienia od ustalenia należności, ze względu na ich przedawnienie, określone w art. 73 ust. 4 i 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21.04.2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz. Urz. UE L 141 z 30.04.2004, str. 18, ze zm.) – dalej: "rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004", - dla wniosków złożonych w latach 2006-2009, oraz w art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30.11.2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemów wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz.Urz. UE L 316 z 02.12.2009 r., str. 65) – dalej: "rozporządzenie Komisji (WE) nr 1122/2009" - dla wniosków złożonych w 2010 r. i w art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011 z dnia 27.01.2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz.Urz. UE L 25, str. 8 z 28.01.2011 z późn. zm.) – dalej: "rozporządzenie Komisji (WE) nr 65/2011" - dla wniosków złożonych w 2011 r.

Zdaniem organu odwoławczego, w sprawie nie wystąpiły żadne okoliczności wskazujące na zastosowanie tych przepisów, bowiem wypłata nienależnych płatności z tytułu ONW nie nastąpiła w wyniku pomyłki organu - płatności ONW za lata 2006-2011 dokonane zostały w oparciu o deklarację Producentki. Dopiero w 2012 r. wyszło na jaw, że Producentka prowadziła działalność rolniczą na mniejszej powierzchni działki ewidencyjnej nr [...] niż zadeklarowana powierzchnia TUZ we wniosku.

Ponadto organ wskazał, że dla wniosków złożonych w latach 2006-2009, zgodnie z art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, zwrot płatności uznanej za nienależną ulega przedawnieniu, jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Okres ten ogranicza się do czterech lat, jeżeli beneficjent działał w dobrej wierze. Przepis ten nie ma jednak zastosowania w sprawie, ponieważ wypłata płatności ONW za lata 2006-2011, uznanych następnie za nienależnie pobrane, nastąpiła w dniach: 22.11.2007 r. za 2006 r., 15.04.2008 r. za 2007 r., 24.02.2009 r. za 2008 r., 29.01.2010 r. za 2009 r., 21.10.2010 r. za 2010 r., 12.01.2012 r. za 2011 r., natomiast organ I instancji pismem z dnia 30.04.2014 r. powiadomił po raz pierwszy Producentkę o kwocie wymaganej do zwrotu w związku z niedochowaniem powierzchni zobowiązania ONW - a więc przed upływem 10 lat od daty płatności, czyli przed upływem 10 letniego okresu przedawnienia określonego w art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004.

Wobec tego, że od daty płatności ONW za lata 2006-2009 do daty pierwszego powiadomienia Producentki o nieuzasadnionym charakterze tych płatności, upłynęło więcej niż 4 lata, organ odwoławczy stwierdził, że w prowadzonej sprawie nie można uznać, że Producentka działała w dobrej wierze, gdyż ww. kontrola w gospodarstwie ujawniła, że nie prowadziła ona działalności rolniczej na całym obszarze działki rolnej A zgłoszonej do dopłat. Producent rolny jest zobowiązany do podania we wniosku powierzchni działek rolnych, które faktycznie są przez niego użytkowane i kwalifikują się do płatności, natomiast z akt sprawy wynika, że do płatności Strona zgłaszała również grunty rolne nieużytkowane, co potwierdziła przeprowadzona kontrola w gospodarstwie. W związku z tym Strona zobowiązana jest do zwrotu części płatności, za niedochowanie powierzchni zobowiązania ONW.

Organ podkreślił przy tym, że definicja gruntów rolnych kwalifikujących się do płatności określona w art. 2 rozporządzenia ONW z 2009 r., różni się od definicji użytków rolnych określonych w rozporządzeniu Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29.03.2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38, poz. 454 ze zm.), na podstawie której określane są powierzchnie użytków rolnych w EGiB. Dlatego też powierzchnie użytków rolnych określone w systemie EGiB nie mogą stanowić powierzchni referencyjnej dla zgłaszanych płatności. A zatem nie można w przedmiotowej sprawie skrócić okresu przedawnienia do 4 lat.

W ocenie organu odwoławczego w sprawie nie wystąpiły też możliwości odstąpienia od ustalenia nienależnie pobranej płatności rolnośrodowiskowej w oparciu o art. 28a ustawy z dnia 07.03.2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2013 r. poz. 173), w myśl którego, dla płatności wypłaconych w ramach PROW 2007-2013, w przypadku określonym w art. 33 ust. 7 rozporządzenia (WE) nr 1290/2005 z dnia 21.06.2005 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej (Dz.Urz. UE L 209 z dnia 11.08.2005 r., s. 1 ze zm.), organ odstępuje od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności, jeżeli kwota ta nie jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość [...] przeliczonej na złote.

Wobec tego, że kurs wymiany euro odnośnie dokonania płatności za 2007 rok wynosi [...] zł, zatem równowartość kwoty [...] euro przeliczonej na złote według ww. kursu wynosi [...] zł, zaś ustalona kwota do zwrotu płatności rolnośrodowiskowej za rok 2007 wynosi [...] zł, a więc przekracza ona kwotę [...] zł stanowiącą równowartość [...] euro, przeliczoną na złote według kursu euro ustalonego zgodnie z art. 7 ust. 2 ww. rozporządzenia Komisji (WE) nr 883/2006. Organ odwoławczy przedstawił podobne przeliczenia za kolejne lata 2008-2011, w których również ustalona kwota do zwrotu płatności rolnośrodowiskowej przekraczała równowartość [...] euro, dlatego brak było podstaw prawnych do odstąpienia od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności ONW za lata 2007-2011. Organ wyjaśnił przy tym, że płatność za rok 2006, przekazana dnia 22.11.2007 r., nie jest objęta ww. przepisem.

W konkluzji organ odwoławczy stwierdził, że kwota płatności ONW w wysokości [...] zł jest płatnością nienależną w rozumieniu art. 73 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 (dla kwoty [...] zł za lata 2006-2009), art. 80 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 (dla kwoty [...] zł za rok 2010) i art. 5 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011 (dla kwoty [...] zł za rok 2011), którą rolnik zwraca powiększoną o odsetki.

Organ wyjaśnił ponadto, że w oparciu o art. 3 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 937/2012 z dnia 12.10.2012 r. zmieniającego rozporządzenia (WE) nr 1122/2009 oraz rozporządzenie (UE) nr 65/2011 w odniesieniu do metody naliczania odpowiednich odsetek od nienależnych płatności do odzyskania od beneficjentów systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników ustanowionych rozporządzeniem Rady (WE) nr 73/2009, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich ustanowionego rozporządzeniem Rady nr 1698/2005 oraz wsparcia sektora wina ustanowionego rozporządzeniem Rady (WE) nr 1234/2007 (Dz. Urz. L Nr 280 z 13.10.2012 r., str. 2) - dalej: "rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) nr 937/2012" - w odniesieniu do decyzji o ustaleniu kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności wydawanych od dnia 16 października 2012 r., odsetki nalicza się za okres między terminem zwrotu płatności przez rolnika wyznaczonym w nakazie odzyskania środków, który nie może przekraczać 60 dni, a datą zwrotu lub odliczenia.

Na podstawie art. 29 ust. 7 ustawy o ARiMR, do należności z tytułu nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności ustalonych przedmiotową decyzją, stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.) – dalej: "O.p.", z tym, że termin, o którym mowa w art. 47 § 1 O.p., wynosi 60 dni. Stosownie więc do art. 47 § 1 O.p. w związku z art. 29 ust. 7 ustawy o ARiMR termin płatności kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności wynosi 60 dni od daty doręczenia decyzji ustalającej wysokość tej kwoty.

Powołując się też na przepisy art. 51 § 1, art. 53 § 4 i art. 56 § 1 i § 3 O.p., organ odwoławczy wyjaśnił podstawy ustalania odsetek za zwłokę i wskazał obowiązujące stawki tych odsetek. Wskazał ponadto, że zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 21.12.2010 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłaty należności przypadających agencjom płatniczych w ramach Wspólnej Polityki Rolnej (Dz. U. Nr 258, poz.1747, ze zm.), Strona może zwrócić się do Prezesa ARiMR z wnioskiem o odroczenie terminu spłaty całości lub części należności, rozłożenie płatności całości lub części na raty lub ich umorzenie.

W skardze do Sądu B. O. – reprezentowana przez ojca – wniosła o uznanie decyzji organu odwoławczego za niezasadną i niezgodną z prawem oraz o uchylenie decyzji organów obu instancji.

Uzasadniając takie żądanie Skarżąca podniosła, że w zaskarżonej decyzji podano nieprawdziwy powód pojawienia się "kontroli" na polu Skarżącej w dniu 26.04.2012 r. Komisja pojawiła się bowiem na podstawie donosu, a nie błędnych ustaleń. Kontrola odbyła się bez udziału Skarżącej, a wniosek o dopłaty za 2012 r. w swej pierwszej wersji złożonej 27.03.2012 r. zawierał tylko jedną działkę ([...] ). W dniu kontroli działka ta nie była dzielona na części, gdyż prowadzona tam była od 2006 r. jednolita uprawa, na całej [...] -hektarowej powierzchni. Utrzymywane było stado bydła - 30 sztuk, stado owiec - 50 sztuk i stado koni - 4 sztuki. Z tej działki, liczącej [...] ha, wyłączono [..] ha jako nieużyteczne i wnioskowano od 2006 r. o dopłaty tylko do [..] ha. Komisja w dniu 26.04.2012 r. nie dokonała obmiaru całej działki, lecz doliczyła do niespełniających powierzchni ww. [..] ha, tj. nieużytki odliczone przez Skarżącą, powiększając tym samym powierzchnię niekwalifikującą się do dopłat.

Podział działki [...] na działkę [...] i działkę [..] nastąpił dnia 15.11.2012 r. i został wymuszony, w obecności świadka, przez pracowników ARiMR w Ł. Podział ten nazwano "korektą". Zdaniem tych urzędników miało to usuwać problem stojący na drodze do otrzymania dopłat. W skardze zwrócono uwagę, że od dnia "kontroli" do dnia "korekty" upłynęło 7 miesięcy – dopiero od tego momentu pojawia się działka zwana "[...] " i "[...] ". Powodem wysłania kontroli na pole Skarżącej, nie mogła więc być ta nieścisłość powierzchni działki, która zaistniała 7 miesięcy później, we wniosku o dopłaty.

Skarżąca podpisała umowę z ARiMR, że utrzyma stan swojego pola w niezmienionej formie, czyli pastwisko i pozyskanie paszy dla swojej hodowli, przez okres 5. lat. Zdaniem Skarżącej, ta umowa powstała w dniu 17 maja 2006 r., a wygasła w dniu 17 maja 2011 r. Roszczenia finansowe ARiMR pojawiły się w dniu 30.04.2014 r. i dlatego Skarżąca ocenia je, jako bezzasadne.

Powód dodatkowy, jaki wystąpił u Skarżącej (choroba bydła), to motyw dający ARiMR możliwość zdjęcia z niej kar w takiej sytuacji, kar bezzasadnych.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Z. Oddziału Regionalnego ARiMR wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w S.ie u z n a ł, co następuje:

Na wstępie wskazać należy, że w myśl art. 1 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U.2013.173 j.t.) – w brzmieniu obowiązującym w czasie wydania zaskarżonej decyzji - ustawa ta określa warunki i tryb przyznawania, wypłaty oraz zwracania pomocy finansowej w ramach działań objętych programem rozwoju obszarów wiejskich – "w zakresie nieokreślonym w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w pkt 1 [tj. w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1), (...) oraz w przepisach Unii Europejskiej wydanych w trybie tego rozporządzenia], lub przewidzianym w tych przepisach do określenia przez państwo członkowskie Unii Europejskiej".

W myśl art. 21 tej ustawy: "1. Z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej.".

Stosownie natomiast do art. 28 ust. 1-3 tej ustawy: "1. Pomoc i pomoc techniczna, pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości, podlegają zwrotowi wraz z odsetkami określonymi jak dla zaległości podatkowych, chyba że przepisy, o których mowa w art. 1 pkt 1, lub przepisy ustawy stanowią inaczej.

2. Pomocą i pomocą techniczną, pobranymi nienależnie, jest w szczególności pomoc: 1) wypłacona beneficjentowi, który nie wykonuje operacji w całości lub w części lub obowiązków związanych z jej wykonaniem; [pominięto punkty 2-4].

3. Właściwość i tryb ustalania kwot pomocy i pomocy technicznej, pobranych nienależnie lub w nadmiernej wysokości, są określone w przepisach o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, chyba że przepisy wydane na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 1 lub pkt 3 stanowią inaczej.".

Stosownie do art. 29 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 lit. a ww. ustawy o ARiMR, ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych pochodzących z funduszy Unii Europejskiej lub krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej – a takimi środkami były wypłacone nienależnie Stronie środki publiczne za lata 2006-2011 z tytułu ONW - następuje w drodze decyzji administracyjnej.

Zgodnie z ust. 2, 4 i 8 tego artykułu: "2. Właściwym w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych w decyzji, o której mowa w ust. 1, jest organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1.

4. Jeżeli kwota nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych, która została ustalona w decyzji, o której mowa w ust. 3, nie jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość [..] euro przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego dla danego funduszu Unii Europejskiej zgodnie z odrębnymi przepisami, kwota przyznanych płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1, jest wypłacana w wysokości pomniejszonej o ustaloną kwotę nienależnie lub nadmiernie pobraną; przepisu ust. 10 nie stosuje się.

8. Uprawnienia organu podatkowego określone w ustawie, o której mowa w ust. 7, przysługują organowi, o którym mowa w ust. 2.".

Odnosząc powyższe przepisy do stanu faktycznego sprawy, prawidłowo ustalonego przez organy ARiMR, zauważyć należy, że Skarżąca w złożonym w ARiMR wniosku z 14.05.2006 r. o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2006, w tabeli IX na stronie 4: "Oświadczenia i zobowiązania", podpisała oświadczenie dla płatności ONW, zawarte w pkt. 3 i 4, że zobowiązuje się do przestrzegania na obszarze całego gospodarstwa rolnego zwykłej dobrej praktyki rolniczej, zgodnie z przepisami dotyczącymi wspierania działalności rolniczej na obszarach ONW (pkt. 3) oraz do prowadzenia działalności rolniczej na powierzchni nie mniejszej od tej, za którą otrzymała pierwszą płatność ONW, przez okres 5 lat od dnia otrzymania tej płatności.

Zasadnie więc organ odwoławczy stwierdził, że podpisując takie zobowiązania Skarżąca była zatem była świadoma ciążących na niej obowiązków wynikających z przystąpienia do programu ONW. Składając i podpisując wnioski w kolejnych latach o dopłaty do upraw rolnych, potwierdzała też, że znane są jej warunki i obowiązki, jakie ciążą na producencie rolnym przystępującym do programu ONW - w pięcioletnim okresie zobowiązania, liczonym od dnia otrzymania pierwszej płatności ONW.

Skarżąca zobowiązała się również (w pkt. 1 ww. zobowiązań), do niezwłocznego informowania ARiMR o każdym fakcie, który może mieć wpływ na nienależnie lub nadmiernie przyznanie płatności, jak również o każdej zmianie dotyczącej sposobu wykorzystywania gruntów rolnych, wielkości powierzchni upraw, która nastąpi w okresie od dnia złożenia wniosku do dnia przyznania płatności.

Treść tych zobowiązań uzasadnia więc stwierdzenie, że Skarżąca musiała wiedzieć, że niedotrzymanie podjętego zobowiązania ONW, na zadeklarowanym obszarze [..] ha działki rolnej [...] , będzie się wiązało ze zwrotem pobranej płatności.

Przeprowadzona w dniu 26.04.2012 r. kontrola w gospodarstwie Skarżącej wykazała jednak, że prowadziła ona działalność rolniczą (wypas bydła) na powierzchni mniejszej niż podjęte zobowiązanie. Zmierzona podczas tej kontroli powierzchnia działki rolnej [..] (działka ewidencyjna nr [...] ), po wykluczeniu wyłączeń takich jak: zadrzewienia, zakrzaczenia, tereny porośnięte samosiewami i inne, wykazała, że powierzchnia gruntów rolnych kwalifikujących się do dopłat wyniosła [...] ha a nie [...] ha, jak deklarowała Producentka.

Wyniki tej kontroli stały się podstawą do wydania decyzji przez organ I instancji ARiMR o odmowie Producentce przyznania płatności ONW na 2012 rok i nałożeniu sankcji za przedeklarowanie obszaru TUZ. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez organ odwoławczy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. dokonując kontroli legalności tej decyzji nie znalazł podstaw do jej uchylenia, a zatem uznał też za prawidłowe ustalenia zawarte w protokole kontroli i dlatego wyrokiem z dnia 28.11.2013 r. sygn. akt I SA/Sz 646/13, oddalił skargę Producentki na decyzję organu odwoławczego.

Ustalenia tej kontroli były więc wiążące dla organów ARiMR w rozpoznawanej sprawie, dotyczącej ustalenia i zwrotu nienależnych płatności ONW. Oznacza to, że Skarżąca nie prowadziła działalności rolniczej na obszarze [...] ha i nie dotrzymała powierzchni zobowiązania ONW.

Skoro zatem pierwszą płatność ONW (za rok 2006) Skarżąca otrzymała w dniu 22.11.2007 r., wobec tego jej zobowiązanie ONW, trwające przez okres 5 lat od tej daty, kończyło się w dniu 21.11.2012 r. Niezasadny jest więc zarzut skargi, że ten pięcioletni okres należy liczyć od daty złożenia wniosku ("daty stempla pocztowego i daty zawarcia umowy z ARiMR"), gdyż nie znajduje to uzasadnienia w przepisach prawa i podpisanych przez Skarżącą zobowiązaniach.

Nie znajduje też potwierdzenia w aktach sprawy zarzut skargi, że osoby kontrolujące działkę rolną w dniu 26.04.2012 r. "nie dokonały obmiaru całej działki, lecz doliczyły do niespełniających powierzchni ww. [...] ha, tj. nieużytki odliczone przez Skarżącą, powiększając tym samym powierzchnię niekwalifikującą się do dopłat". Z zaskarżonej decyzji wynika bowiem jednoznacznie, że powierzchnię niekwalifikującą się do dopłat odnoszono do powierzchni [...] ha - a nie do [...] ha - przy ustalaniu procentu (proporcji) nieprawidłowości, a zatem i kwoty dopłat do zwrotu.

Stwierdzić też należy, że organ odwoławczy dokonał prawidłowej oceny, iż Skarżąca nie działała w dobrej wierze, skoro deklarowała do dopłat obszary zadrzewione i zakrzaczone, występujące na terenie działki ewidencyjnej nr[..] , nie kwalifikujące się do płatności. Nie było więc podstaw do odstąpienia od ustalenia nienależnie przyznanych płatności z powodu działania Producentki w dobrej wierze.

Odnosząc się do zarzutu skargi dotyczącego występowania białaczki w stadzie krów, uznać należy, że prawidłowo w zaskarżonej decyzji organ stwierdził, że Strona nie wyjaśniła jaki wpływ miało zwalczanie zakaźnej choroby krów na zmniejszenie powierzchni TUZ na działce ewidencyjnej nr [..] . Zasadnie też organ wyjaśnił, że pastwiska można użytkować przemiennie, tj. wypasać zwierzęta - przy czym należy wykosić wszystkie niedojady do końca lipca danego roku - lub wykosić i zebrać siano. Czynności takie zapobiegają rozprzestrzenianiu się chwastów i sukcesji leśnej, zaś grunty rolne utrzymywane są w dobrej kulturze rolnej. Zauważyć przy tym należy, że z przedłożonych przez Stronę do akt sprawy w dniu 21.08.2014 r. kopii 3 decyzji powiatowego lekarza weterynarii (z 31.12.2003 r., 13.06.2006 r. i 22.03.2010 r.) o wystąpieniu białaczki w stadzie krów nie wynika, aby nałożone na nią w związku z taką chorobą krów obowiązki, uniemożliwiały wykonanie ww. obowiązków utrzymania gruntów w dobrej kulturze rolnej i usprawiedliwiały doprowadzenie tych gruntów do stanu stwierdzonego podczas kontroli w dniu 26.04.2012 r.

Zasadnie zatem organ odwoławczy uznał, że w sprawie nie wystąpiły nadzwyczajne okoliczności lub siła wyższa, wskazane w art. 39 ust. 1 ww. rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004 z dnia 29.04.2004 r. oraz w art. 47 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 z dnia 15.12.2006 r., które zwolniłyby Skarżącą z obowiązku zwrotu wypłaconej pomocy finansowej w programie ONW za lata 2006-2011. Zauważyć przy tym należy, że w ust. 2 obu ww. artykułów wprowadzono obowiązek zawiadamiania na piśmie właściwego organu o przypadkach siły wyższej - wraz z odpowiednimi dowodami zadowalającymi ten organ - w ciągu 10 dni roboczych od dnia, w którym rolnik jest w stanie dokonać tej czynności.

Nie wystąpiły też przesłanki do odstąpienia od ustalenia należności, ze względu na ich przedawnienie, określone w art. 73 ust. 4 i 5 ww. rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21.04.2004 r. - dla wniosków złożonych w latach 2006-2009, oraz w art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30.11.2009 r. - dla wniosków złożonych w 2010 r. i w art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011 z dnia 27.01.2011 r. - dla wniosków złożonych w 2011 r.

W myśl tych przepisów, obowiązek zwrotu nienależnych płatności "nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika.

Jednakże w przypadku gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli o decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od płatności".

Uznać należy, że w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły okoliczności wskazujące na zastosowanie tych przepisów, gdyż wypłata nienależnych płatności z tytułu ONW nie nastąpiła w wyniku pomyłki organu. Płatności ONW za lata 2006-2011 zostały bowiem dokonane w oparciu o deklarację Producentki, a dopiero w 2012 r. okazało się, że prowadziła ona działalność rolniczą na mniejszej powierzchni działki ewidencyjnej nr [...] niż zadeklarowana we wniosku powierzchnia TUZ.

W sprawie nie doszło też do przedawnienia obowiązku zwrotu nienależnych płatności na podstawie art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004. Zgodnie bowiem z tym przepisem, obowiązek zwrotu takich płatności "nie ma zastosowania, jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat.

Jednakże jeśli beneficjent działał w dobrej wierze, okres wskazany akapicie pierwszym jest ograniczony do czterech lat.".

Przepis ten nie mógł być więc zastosowany w rozpoznawanej sprawie, bowiem wypłata płatności ONW za lata 2006-2011, uznanych następnie za nienależnie pobrane, nastąpiła w dniach: 22.11.2007 r. za 2006 r., 15.04.2008 r. za 2007 r., 24.02.2009 r. za 2008 r., 29.01.2010 r. za 2009 r., 21.10.2010 r. za 2010 r., 12.01.2012 r. za 2011 r., natomiast organ I instancji pismem z dnia 30.04.2014 r. powiadomił po raz pierwszy Producentkę o kwocie wymaganej do zwrotu w związku z niedochowaniem powierzchni zobowiązania ONW - a więc przed upływem 10 lat od daty płatności. Nie mógł mieć też zastosowania czteroletni okres przedawnienia, gdyż – jak wskazano powyżej – Skarżąca nie działała w dobrej wierze.

W rozpoznawanej sprawie nie wystąpiła też przesłanka odstąpienia od ustalenia nienależnie pobranej płatności rolnośrodowiskowej w oparciu o art. 28a ustawy z dnia 07.03.2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2013 r. poz. 173), w myśl którego, dla płatności wypłaconych w ramach PROW 2007-2013, w przypadku określonym w art. 33 ust. 7 rozporządzenia (WE) nr 1290/2005 z dnia 21.06.2005 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej (Dz. Urz. UE L 209 z dnia 11.08.2005 r., s. 1 ze zm.), organ odstępuje od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności, jeżeli kwota, o której mowa w art. 5a rozporządzenia Komisji Europejskiej (WE) nr 885/2006 z dnia 21.06.2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1290/2005 w zakresie akredytacji agencji płatniczych i innych jednostek, jak również rozliczenia rachunków EFRG i EFRROW (Dz. Urz. UE L 171 z 23.06.2006, str. 90, ze zm.), nie jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość [...] euro przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego zgodnie z art. 7 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 883/2006 z dnia 21.06.2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1290/2005 w odniesieniu do prowadzenia kont przez agencje płatnicze, deklaracji wydatków i dochodów oraz warunków zwrotu wydatków w ramach EFRG i EFRROW (Dz. Urz. UE L 171 z 23.06.2006, str. 1, ze zm.).

Zgodnie natomiast z art. 119 ust. 1 i ust. 2 ww. rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17.12.2013 r., utraciło moc rozporządzenie (WE) nr 1290/2005, przy czym odesłania do uchylonych rozporządzeń traktuje się jak odesłania do rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 zgodnie z tabelą korelacji zamieszczoną w załączniku 111 do tego rozporządzenia.

Zgodnie z powołaną tabelą korelacji, dotychczas obowiązującemu art. 33 rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, odpowiada aktualnie art. 54 i 56 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013. Obowiązujący obecnie art. 54 ust. 3 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 stanowi, że w należycie uzasadnionych przypadkach państwa członkowskie mogą zadecydować o zaprzestaniu odzyskiwania należności.

Wobec tego, że wskazana w zaskarżonej decyzji równowartość kwoty [...] euro przeliczonej na złote według kursów wymiany euro aktualnych w dacie wypłat płatności za poszczególne lata 2007-2011 była niższa niż ustalone kwoty do zwrotu płatności za te lata, dlatego brak było podstaw prawnych do odstąpienia od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności ONW za lata 2007-2011. Płatność za rok 2006, przekazana dnia 22.11.2007 r., nie była objęta ww. przepisem.

W takiej sytuacji zasadnie organ odwoławczy zastosował cytowane powyżej przepisy art. 28 ust. 1-3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 oraz § 9 ust. 1 pkt 2 ww. rozporządzenia ONW z 2009 r. Zgodnie z tym ostatnim przepisem, jeżeli rolnik zaniechał prowadzenia działalności rolniczej na działkach rolnych lub ich częściach położonych na obszarach ONW w okresie objętym zobowiązaniem, to zwraca "część płatności ONW, która została przyznana do powierzchni tych działek rolnych lub ich części położonych na obszarach ONW, na których zaniechał prowadzenia tej działalności, za cały okres jej pobierania, gdy łączna powierzchnia działek rolnych lub ich części położonych na obszarach ONW, na których nadal jest prowadzona działalność rolnicza, wynosi co najmniej 1 ha". W odniesieniu do roku 2006 zastosowanie miał podobnie brzmiący przepis § 9 ust. 2 pkt 2 ww. rozporządzenia ONW z 2004 r.

Skoro bowiem ww. kontrola w gospodarstwie Skarżącej ujawniła, że nie prowadziła ona działalności rolniczej na całym obszarze działki rolnej A zgłoszonej do dopłat, w związku z tym zasadnie w zaskarżonej decyzji ustalono, że jest ona zobowiązana do zwrotu części płatności, za niedochowanie powierzchni zobowiązania ONW, za cały okres jej pobierania.

Prawidłowo więc organ odwoławczy stwierdził też, że kwota płatności ONW w wysokości [...] zł jest płatnością nienależną w rozumieniu art. 73 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 (dla kwoty [...] zł za lata 2006-2009), art. 80 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 (dla kwoty [...] zł za rok 2010) i art. 5 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011 (dla kwoty [...] zł za rok 2011), którą rolnik zwraca powiększoną o odsetki.

W powołanych artykułach ww. rozporządzeń (odpowiednio w ust. 3 i ust. 2) wskazano też, że odsetki nalicza się za okres między terminem zwrotu płatności przez beneficjenta wyznaczonym w nakazie odzyskania środków, który nie może przekraczać 60 dni, a datą zwrotu lub odliczenia. Stosowana stopa odsetek obliczana jest zgodnie z przepisami prawa krajowego, ale nie jest niższa niż stopa procentowa stosowana na mocy przepisów krajowych przy odzyskiwaniu kwot.

Ponadto, w oparciu o art. 3 ww. rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 937/2012 z dnia 12.10.2012 r., w odniesieniu do decyzji o ustaleniu kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności wydawanych od dnia 16 października 2012 r., odsetki nalicza się za okres między terminem zwrotu płatności przez rolnika wyznaczonym w nakazie odzyskania środków, który nie może przekraczać 60 dni, a datą zwrotu lub odliczenia.

Stosownie natomiast do art. 29 ust. 7 ustawy o ARiMR, do należności z tytułu nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności, stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy - Ordynacja podatkowa, z wyjątkiem przepisów dotyczących umarzania należności, odraczania płatności, rozkładania płatności na raty oraz zaokrąglania należności, z tym, że termin, o którym mowa w art. 47 § 1 O.p., wynosi 60 dni. Stosownie więc do art. 47 § 1 O.p. w związku z art. 29 ust. 7 ustawy o ARiMR termin płatności kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności wynosi 60 dni od daty doręczenia decyzji ustalającej wysokość tej kwoty.

Prawidłowo też organ odwoławczy do ustalenia odsetek za zwłokę zastosował przepisy art. 51 § 1, art. 53 § 4 i art. 56 § 1 i § 3 O.p. oraz wskazał prawną podstawę do wystąpienia do Prezesa ARiMR z wnioskiem o odroczenie terminu spłaty całości lub części należności, rozłożenie płatności całości lub części na raty lub ich umorzenie.

Nie znajdując więc podstaw do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd skargę oddalił.