Postanowienie WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 3267/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-12-22 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Lucyna Kaligowska po rozpoznaniu w dniu 22 grudnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi O. sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy rozliczeniowe od lutego do grudnia 2013 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie


UZASADNIENIE

Skarżąca O. sp. z o.o. zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych, wskazując, iż na dzień 31 marca br. poniosła stratę w wysokości 558.873,84 zł. Podkreśliła, że nie dysponuje majątkiem trwałym o znaczącej wartości, ani środkami pieniężnymi na rachunku bankowym, zaś stan tych środków w kasie określiła na [...] zł. Skarżąca podała, iż za ostatni rok obrotowy poniosła stratę w wysokości 402.039.520,20 zł. Przedstawiła stan swoich należności i zobowiązań. Do wniosku załączono bilans, rachunek zysków i strat, zawiadomienie o wysokości salda.

W wykonaniu wezwania referendarza sądowego Skarżąca oświadczyła, że nie posiada udziałów w innych podmiotach. Wyjaśniła, że nie ma możliwości pokrycia kosztów sądowych przez wspólników z uwagi na brak środków finansowych. Dodała, że od ponad 12 miesięcy wspólnicy regulowali ze środków własnych zobowiązania podatkowe, należności względem ZUS i pracowników. Skarżąca wskazała, iż w 2017 r. nie wypłacono pełnomocnikowi wynagrodzenia. Podniosła, że wskutek wydania decyzji wymiarowych zabezpieczono wszystkie środki pieniężne na jej rachunkach bankowych (ponad [...] mln zł). Skarżąca przedłożyła m. in. zaświadczenie o zamknięciu rachunków bankowych, zeznania podatkowe, rachunek zysków i strat, deklaracje VAT-7, sprawozdania finansowe, zestawienie składników majątku trwałego, dokumenty dotyczące zabezpieczeń.

Mając na względzie powyższe zważono, co następuje:

Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, dalej: "P.p.s.a.") strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie podkreślano, że udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie środków na koszty postępowania jest rzeczywiście niemożliwe. Opłaty sądowe należy zaliczyć do danin publicznych, a zatem zwolnienie z nich stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, co wynika z art. 84 Konstytucji. Dlatego też zastosowanie tego wyjątku odnosi się do szczególnych sytuacji, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru tych wydatków na współobywateli. Z tych bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania w razie zwolnienia strony z obowiązku ich ponoszenia. Strona występująca na drogę postępowania sądowego powinna więc mieć świadomość obowiązku ponoszenia tych kosztów i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku (zob. postanowienie NSA z 26 lutego 2013 r., I FZ 27/13).

W niniejszej sprawie Skarżąca ubiega się o zwolnienie od kosztów sądowych, tj. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Dla pozytywnego w tej kwestii rozstrzygnięcia konieczne jest spełnienie przesłanki, o jakiej mowa w art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem osobie prawnej może być przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.

Zdaniem referendarza sądowego przesłanki tej Skarżąca nie spełnia.

Jakkolwiek obecnie jej sytuacja nie należy do łatwych, to jednak w sprawie nie może mieć decydującego znaczenia argumentacja Skarżącej skupiająca się wokół takich okoliczności jak ponoszenie straty, brak znaczącego majątku trwałego, brak środków pieniężnych.

Z nadesłanych materiałów wynika bowiem, że w minionych latach skala prowadzonej przez nią działalności była znaczna. I tak w latach 2015-2016 przychody Skarżącej sięgały wielomilionowych kwot, tj. w 2015 r. osiągnęły poziom [...] zł (przy kosztach ich uzyskania [...] zł), zaś w 2016 r. wielkości te wyniosły odpowiednio [...] zł i [...] zł.

Z powyższego wynika zatem, że przychód Skarżącej kształtował się na ponad przeciętnym poziomie. Już tylko ten fakt dyskwalifikuje ją jako osobę wymagającą przyznania prawa pomocy. Uzyskanie przychodu w takiej wysokości przeczy bowiem założeniu, że wniosek złożyła osoba znajdująca się w trudnej sytuacji finansowej, a do takich właśnie osób skierowana jest instytucja prawa pomocy.

Z nadesłanych materiałów wynika także, iż jeszcze na koniec 2015 r. Skarżąca posiadała aktywa trwałe o wartości [...] zł, w tym grunty ([...] zł), budynki i lokale ([...] zł) oraz środki trwałe w budowie ([...] zł). W trakcie 2016 r. Skarżąca dysponowała również środkami pieniężnymi w wysokości 3.331.698,39 zł. Taki bowiem stan tych środków wykazała na koniec 2015 r. Za ten rok dokonała też wypłaty zaliczki na poczet dywidendy w kwocie [...] zł.

Jakkolwiek dane te na koniec 2016 r. uległy istotnemu zmniejszeniu (przykładowo wartość środków trwałych zmniejszyła się do poziomu [...] zł, zaś stan środków pieniężnych do poziomu [...] zł), to jednak pozwalają one na wniosek, że Skarżąca miała możliwość zabezpieczyć sobie w stosownym czasie środki finansowe na pokrycie żądanego wpisu. Jakkolwiek nie jest rzeczą referendarza sądowego ocena sposobu, w jaki środki te wykorzystała (wyłącznie jej decyzją jest na jaki cel środki te przeznaczyła), niemniej nie może ona obecnie skutecznie domagać się zwolnienia od kosztów zainicjowanego przez siebie postępowania, a zatem ich przerzucenia na ogół społeczeństwa, w sytuacji gdy mogła przygotować się na ich poniesienie. W orzecznictwie kładzie się nacisk na to, że każdy podmiot prowadzący działalność gospodarczą powinien wkalkulować w ryzyko z nią związane konieczność ponoszenia kosztów sądowych i zabezpieczyć środki na ten cel. Normalnym bowiem następstwem wykonywania działalności gospodarczej jest prowadzenie sporów sądowych, zatem koszty sądowe powinny być traktowane jako koszt bieżącego funkcjonowania firmy i spełnione przed innymi świadczeniami (por. postanowienie WSA w Warszawie z 27 lipca 2017 r., III SA/Wa 326/17). W orzecznictwie tym akcentuje się również, że z całą pewnością wymóg "ostrożności" obowiązuje już od daty wszczęcia postępowań podatkowych (zob. postanowienie WSA w Warszawie z 20 kwietnia 2016 r., III SA/Wa 52/16). W niniejszej sprawie do wszczęcia postępowania kontrolnego doszło na początku 2015 r.

Nie bez znaczenia jest także okoliczność, iż Skarżąca mimo trudnej – jak podkreśla – sytuacji, nadal pozostaje w obrocie prawnym jako przedsiębiorca. To z kolei wiąże się z koniecznością podejmowania wszelkich działań niezbędnych do efektywnego prowadzenia działalności gospodarczej i regulowania wszelkich związanych z nią należności tak prywatnoprawnych, jak i tych o charakterze publicznym.

Stanowisko to jest ugruntowane w orzecznictwie (por. postanowienia NSA z: 19 lipca 2016 r., I FZ 160/16; 12 października 2015 r., I FZ 375/15).

Działania takie zresztą Skarżąca podejmuje, gdyż jak sama przyznała środki na bieżącą działalność, w tym regulowanie zobowiązań podatkowych, należności względem ZUS i pracowników uzyskuje "od ponad 12 miesięcy" z pożyczek od wspólników. Te z kolei pochodzą z ich środków własnych. Jak natomiast wynika z przedłożonego rachunku zysków i strat koszty działalności operacyjnej w okresie od stycznia do października 2017 r. wyniosły łącznie 249.571,14 zł i złożyły się na nie m. in. usługi obce 66.413,23 zł, wynagrodzenia 121.776,11 zł, ubezpieczenia społeczne 21.483,71 zł.

Referendarz sądowy nie widzi powodu, aby ze środków wnoszonych przez wspólników nie można było również sfinansować kosztów sądowych. Tym bardziej, że w orzecznictwie podkreśla się, iż koszty związane z postępowaniem przed sądem należy traktować na równi z innymi kosztami prowadzonej działalności, takimi jak należności publicznoprawne, pieniężne zobowiązania umowne, czy wynagrodzenia pracownicze (por. postanowienie NSA z 6 lutego 2013 r., II GZ 42/13).

Oceny powyższej nie zmienia akcentowany przez Skarżącą brak środków finansowych po stronie wspólników. Po pierwsze oświadczenie to jawi się jako gołosłowne. Po drugie przyjęcie takiej argumentacji oznaczałoby, iż w razie wystąpienia trudności finansowych wspólnicy spółki w każdym wypadku i bez względu na okoliczności oraz posiadany przez nich majątek mogą odmówić jej dokapitalizowania, a sąd rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien niejako automatycznie przyznać je w żądanym przez stronę zakresie i w istocie przerzucić ciężar ponoszenia kosztów postępowania na Skarb Państwa (por. postanowienie WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 6 grudnia 2016 r., I SA/Go 319/16).

Z tych wszystkich względów referendarz sądowy nie dopatrzył się uzasadnionych powodów do przerzucenia na współobywateli ciężaru wymaganego na obecnym etapie postępowania kosztu sądowego w postaci wpisu od skargi w kwocie 100.000 zł. Tym samym uznać należało, że wniosek Skarżącej o zwolnienie z obowiązku jego uiszczenia nie zasługuje na uwzględnienie. W tej sytuacji na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.