Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 859/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-04-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Skarbu Państwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 7 ust 3 i 4 w zw. z art. 6 ust. 3 oraz art. 13 i art 20
journal: Dz.U. 2005 nr 169 poz 1418
law: Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej   Polskiej

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Małgorzata Pocztarek, Sędzia NSA Małgorzata Borowiec (spr.), Sędzia del. WSA Przemysław Szustakiewicz, Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Krakowiecka, po rozpoznaniu w dniu 8 kwietnia 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Ministra Skarbu Państwa od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 stycznia 2010 r. sygn. akt I SA/Wa 1802/09 w sprawie ze skarg A.. i S.S. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] września 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 28 stycznia 2010 r. sygn. akt I SA/Wa 1802/09 po rozpoznaniu sprawy ze skarg A.S. i S.S. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] września 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej 1) uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzająca ją decyzję Wojewody z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...]; 2) stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3) zasądził od Ministra Skarbu Państwa na rzecz skarżących A.S. i S.S. kwotę po 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Wyrok został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.

Prezydent Miasta O. zaświadczeniem z dnia czerwca 1999 r., znak: [...] stwierdził, że A.S. i S.S. są uprawnieni do otrzymania rekompensaty za mienie nieruchome pozostawione przez A. i A.R. małż. E. na terenach nie wchodzących w skład obecnego obszaru państwa polskiego, w miejscowości K., województwo wileńskie, w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r. Wartość pozostawionych nieruchomości została ustalono na kwotę 1 478 030 złotych.

A.S. i S.S. pismem z dnia 13 grudnia 2005 r. wystąpili do Wojewody o wypłatę świadczenia pieniężnego z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej oraz ujawnienie w rejestrze formy realizacji prawa do rekompensaty. Pismo to zostało przez organ uznane za wniosek o ujawnienie w rejestrze wybranej formy realizacji prawa do rekompensaty.

Wojewoda, działając na podstawie art. 7 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 ze zm.), w dniu 26 lutego 2007 r. dokonał adnotacji na ww. zaświadczeniu Prezydenta Miasta O. o formie i wysokości rekompensaty, ustalając wysokość świadczenia pieniężnego na kwotę 147 803 złotych (dla każdego z uprawnionych).

Z kolei, pismem z dnia 21 lipca 2008 r. A.S. i S.S. wystąpili do Wojewody z wnioskiem o wydanie nowej decyzji dotyczącej potwierdzenia prawa do rekompensaty za mienie zabużańskie b. własnością A.E., położone w miejscowości K. - poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Do wniosku dołączyli operat szacunkowy z dnia 21 lipca 2008 r., określający wartość ww. nieruchomości na kwotę 5 131 879 złotych.

Bank Gospodarstwa Krajowego w dniu [...] września 2008 r. dokonał wypłaty świadczeń pieniężnych w kwocie 201 603,29 złotych na rzecz każdego z uprawnionych.

Wojewoda decyzją z dnia [...] lipca 2009 r. z dnia nr [...] umorzył postępowanie w sprawie z wniosku A.S. i S.S. o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu decyzji podał, że skoro prawo do rekompensaty za ww. nieruchomości zostało potwierdzone zaświadczeniem Prezydenta Miasta O. z dnia [...] czerwca 1999 r., wraz z adnotacją Wojewody z dnia [...] lutego 2007r. o formie i wysokości rekompensaty, to postępowanie w tej sprawie jest bezprzedmiotowe.

Odwołanie od tej decyzji do Ministra Skarbu Państwa wnieśli A.S. i S.S., zarzucając naruszenie art. 105 K.p.a., art. 7 K.p.a., art. 9 K.p.a. w związku z art. 77 § 1 K.p.a. i art. 78 § 1 K.p.a. oraz art. 10 § 1 K.p.a.w związku z art. 40 § 2 K.p.a.

Minister Skarbu Państwa po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] września 2009 r. nr [...], uchylił zaskarżoną decyzję i odmówił A.S. i S.S. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.

W uzasadnieniu decyzji podał, że decyzja Wojewody była nieprawidłowa, gdyż postępowanie w tej sprawie nie podlegało umorzeniu. Odwołując się do treści art. 105 § 1 K.p.a. wyjaśnił, że bezprzedmiotowość postępowania oznacza zaistnienie trwałych i nieusuwalnych przeszkód, uniemożliwiających kontynuację postępowania. Za przeszkodę taką nie można uznać ponownego wniosku stron w rozstrzygniętej sprawie administracyjnej. W ocenie organu drugiej instancji w takiej sytuacji, z uwagi na fakt zrealizowania tego prawa należało odmówić wnioskodawcom potwierdzenia prawa do rekompensaty.

Z kolei, odnosząc się do zarzutów odwołania dotyczących pominięcia przez organ pierwszej instancji wniosków dowodowych stwierdził, że ze względu na oczywistą bezzasadność żądań wnioskodawców, przeprowadzanie przez organ pierwszej instancji dodatkowego postępowania dowodowego było zbędne i nie miałoby wpływu na wynik sprawy. Zdaniem Ministra Skarbu Państwa na byt prawny zaskarżonej decyzji nie miał wpływu również fakt skierowania decyzji organu pierwszej bezpośrednio do A.S. z pominięciem jego pełnomocnika.

Powyższa decyzja stała się przedmiotem skarg A.S. i S.S. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W ocenie A.S. zaskarżona decyzja narusza art. 134 K.p.a. w zw. z art. 9 K.p.a., art. 10 § 1 K.p.a. w zw. z art. 40 § 2 K.p.a. poprzez doręczenie decyzji organu pierwszej instancji stronie z pominięciem jej pełnomocnika oraz art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 15 K.p.a. i art. 78 Konstytucji RP; poprzez naruszenie zasady dwuinstancyjności i wydanie merytorycznego rozstrzygnięcia przez organ drugiej instancji, pomimo, że organ pierwszej instancji nie orzekł co do istoty sprawy. Ponadto zarzucił naruszenie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. w zw. z art. 7 K.p.a., art. 8 K.p.a. i art. 11 K.p.a. w zw. z art. 107 § 2 K.p.a., gdyż jedyne uzasadnienie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty to fakt zrealizowania prawa. Zdaniem skarżącego fakt zrealizowania prawa nie ma znaczenia w niniejszej sprawie, ponieważ podanie o wydanie nowej decyzji zostało złożone w dniu 22 lipca 2008 r. a prawo do rekompensaty zostało zrealizowane w dniu 24 września 2008 r. Wskazując na powyższe wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji.

Z kolei, S.S. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji podniósł, że na podstawie ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. osoby, które uzyskały prawo do rekompensaty z tytułu mienia zabużańskiego mogą wystąpić o wydanie nowej decyzji.

Minister Skarbu Państwa w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

W uzasadnieniu wyroku podał, że przepisy cyt. ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, mają za zadanie zakończyć proces rozliczeń z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Przepisy te mają zastosowanie nie tylko do spraw nowych, gdyż zawarte w niej zasady realizacji prawa do rekompensaty odnoszą się również do sytuacji, w których osoba posiadająca zaświadczenie lub decyzję potwierdzającą prawo do rekompensaty wydane na podstawie wcześniej obowiązujących w tej materii przepisów nie zrealizowała prawa do rekompensaty albo zrealizowała je w części. We wszystkich tych przypadkach realizacja prawa do rekompensaty następuje w formach określonych w art. 13 tej ustawy i w każdym przypadku zaliczenie wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej dokonuje się w wysokości równej 20% wartości tych nieruchomości. Także w sytuacji, gdy prawo do rekompensaty realizowane jest w formie świadczenia pieniężnego jego wysokość stanowi 20% wartości pozostawionych nieruchomości (art. 13 ust. 2 ustawy).

W ocenie Sądu pierwszej instancji zasadą jest zatem prawo do rekompensaty w wysokości równej 20 % wartości pozostawionych nieruchomości. Natomiast uprzednie wydanie zaświadczenia, względnie decyzji w tym przedmiocie na podstawie przepisów obowiązujących przed wejściem w życie cyt. ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, nie stoi na przeszkodzie wydaniu nowej decyzji w trybie przepisów omawianej ustawy. W tym zakresie odwołując się do orzecznictwa sądowoadministracyjnego wyjaśnił, że nowe rozstrzygnięcie może zapaść po zastosowaniu nowych przepisów w całości, jeśli strona złoży w tym celu stosowny wniosek oraz oświadczenie o dotychczasowym stanie realizacji prawa do rekompensaty, o którym mowa w art. 6 ust. 1 pkt 5 powołanej ustawy. Wobec zmiany stanu prawnego nie istnieje bowiem stan res iudicata i tym samym nie ma przeszkód do ponownego rozpoznania sprawy, oraz wydania nowego orzeczenia dotyczącego mienia zabużańskiego, jeśli zainteresowana strona złoży stosowny wniosek (por. wyrok NSA dnia 30 stycznia 2009 r. sygn. akt I OSK 936/08 oraz wyrok WSA w Warszawie z dnia 20 marca 2008 r. sygn. akt I SA/Wa 1980/07).

Sąd pierwszej instancji stwierdził, że przepisy cyt. ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej nie wykluczają możliwości wydania decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty w sytuacji, kiedy osoby uprawnione zrealizowały prawo w oparciu o wydane uprzednio zaświadczenie. Może się bowiem zdarzyć, że zaświadczenie nie obejmowało wszystkich nieruchomości pozostawionych poza granicami państwa polskiego. W tym zakresie odwołując się do treści art. 6 ust. 3 ww. ustawy stosownie do którego osoba, która na podstawie odrębnych przepisów, w ramach realizacji prawa do rekompensaty, nabyła nieruchomości Skarbu Państwa dołącza do wniosku dokumenty urzędowe poświadczające nabycie wskazał, że przepis ten nie wyłącza osób na rzecz, których rekompensaty zostały już wypłacone.

Zdaniem Sądu pierwszej instancji w przypadku częściowej realizacji rekompensaty – bez względu na to kiedy ona nastąpiła - konieczne jest ustalenie wartości zrealizowanego dotychczas prawa. W takim przypadku powołana ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. zawiera wprawdzie lukę – jednak w drodze analogi kwota wypłacona uprawnionemu powinna zostać zwaloryzowana zgodnie z art. 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 26, poz. 2603 ze zm.).

W konsekwencji Sąd pierwszej instancji uznał, że brak było jakichkolwiek podstaw prawnych do wydania zarówno decyzji o odmowie przyznania prawa do rekompensaty, jak i umorzenia postępowania. Przepisy ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. nie przewidują bowiem wygaśnięcia prawa do rekompensaty w sytuacji w jakiej są skarżący. Podkreślił, że ujawnienie w rejestrze uprawnienia w oparciu o zaświadczenie wydane na podstawie cyt. art. 212 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, nie oznacza braku możliwości uzyskania decyzji o potwierdzeniu prawa do rekompensaty, o ile taki wniosek został złożony w ustawowym terminie. Podkreślił, że skarżący złożyli wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty wcześniej niż zostało im wypłacone świadczenie pieniężne w oparciu o ww. zaświadczenie.

W ocenie Sądu pierwszej instancji Minister Skarbu Państwa naruszył. art. 7 ust. 3 i 4 powołanej ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., a wydanie decyzji odmownej naruszyło art. 138 § 1 pkt 2 oraz art. 7, art. 77 § 1 i 107 § 3 K.p.a. Ponadto, wyjaśnił, że doręczenie przez organ pierwszej instancji decyzji z pominięciem pełnomocnika było wadliwe to, jednak w tym przypadku nie można mówić o niewprowadzeniu decyzji do obrotu prawnego, skoro strona wniosła w terminie odwołanie od tej decyzji.

Sąd pierwszej instancji wskazał, że przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ powinien przeprowadzić merytoryczne postępowanie w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty i ustalić wartość już zrealizowanego prawa do rekompensaty.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c. art. 152 i 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. dalej : P.p.s.a.) orzekł jak w sentencji wyroku.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł Minister Skarbu Państwa reprezentowany przez radcę prawnego i zaskarżając go w całości zarzucił:

I. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj.

- art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i c P.p.s.a. w związku z art. 7 ust. 3 i 4 w zw. art. 6 ust.3 oraz art. 13 cyt. ustawy o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, polegające na uchyleniu zaskarżonej decyzji w wyniku nieuzasadnionego przyjęcia przez Sąd pierwszej instancji, iż osoby, które otrzymały już wypłatę rekompensaty w oparciu o art. 7 ust. 3 ww. ustawy (poprzez dokonanie adnotacji na zaświadczeniach/decyzjach wydanych w oparciu o nieobowiązujące przepisy) mogą złożyć ponowny wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty w trybie tej ustawy;

- art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i c P.p.s.a., w związku z art. 20 cyt. ustawy o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w związku z art. 155 K.p.a., polegające na uchyleniu decyzji Ministra Skarbu Państwa w wyniku przyjęcia przez Sąd pierwszej instancji, iż ponowny wniosek o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty osobie, która już zrealizowała prawo w oparciu o wydane uprzednio zaświadczenie, stanowi nowe zagadnienie, a tym samym niezastosowanie art. 155 K.p.a. w zw. z art. 20 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej;

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a., w związku z art. 16 i art. 110 K.p.a. w związku z art. 155 k.p.a. w związku z art. 20 cyt. ustawy o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, polegające na uchyleniu decyzji Ministra Skarbu Państwa w wyniku przyjęcia, iż w przedmiotowej sprawie nie zachodzi powaga rzeczy osądzonej, a w konsekwencji, iż wbrew treści ww. przepisów, skarżący mogą wystąpić o wszczęcie nowego postępowania administracyjnego w sprawie realizacji prawa do rekompensaty, po zrealizowaniu prawa do rekompensaty w oparciu o art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. (poprzez dokonanie adnotacji na zaświadczeniach/decyzjach wydanych w oparciu o nieobowiązujące przepisy), a uprawnienia skarżących mogą zostać określone na dwóch podstawach prawnych;

- art. 3 § 1 P.p.s.a. i art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., art. 7 K.p.a., art. 77 K.p.a. oraz art. 107 § 3 K.p.a. poprzez przyjęcie, iż w niniejszej sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a poprzez jego niewłaściwe zastosowania, zamiast zastosowania art. 151 tej ustawy ;

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz c oraz art. 152 P.p.s.a. poprzez wydanie wyroku uchylającego zaskarżoną decyzję, w sytuacji gdy organ wydający zaskarżoną decyzję, nie naruszył przepisów prawa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy

II. naruszenie prawa materialnego, a mianowicie:

- art. 7 ust. 3 i 4 w związku z art. 6 ust. 3 oraz art. 13 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, poprzez przyjęcie, że osoby, które otrzymały już wypłatę rekompensaty w oparciu o art. 7 ust. 3 tejże ustawy (poprzez

dokonanie adnotacji na zaświadczeniach/decyzjach wydanych w oparciu o nieobowiązujące przepisy) mogą złożyć ponowny wniosek o potwierdzenie prawa do

rekompensaty w trybie ww. ustawy;

- art. 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 26, poz. 2603 ze zm.), poprzez przyjęcie, że kwota wypłacana na podstawie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty osobie, która już zrealizowała prawo w oparciu o wydane uprzednio zaświadczenie, powinna zostać zwaloryzowała na podstawie ww. przepisu.

Wskazując na powyższe podstawy skargi kasacyjnej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi oraz zasądzenie od skarżących na rzecz organu kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniósł, że Sąd pierwszej instancji wyszedł z błędnego założenia, że uprzednie wydanie zaświadczenia, względnie decyzji w tym przedmiocie w trybie przepisów obowiązujących przed wejściem w życie ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., nie stoi na przeszkodzie wydania nowej decyzji w trybie przepisów ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. W ocenie autora skargi kasacyjnej takie stanowisko jest sprzeczne z art. 7 ust. 3 i 4 w związku z art. 6 ust. 3 oraz art. 13 cyt. ustawy o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Odwołując się do treści tych przepisów stwierdził, że omawiana ustawa wprowadziła szczególny tryb postępowania względem osób, które uzyskały decyzję lub zaświadczenia na podstawie uprzednio obowiązujących przepisów, który to tryb w tej sprawie został zastosowany. Stwierdził, że wprawdzie zaświadczenie zostało wydane na podstawie przepisów ustawy z dnia 8 czerwca 1999 r., jednakże wypłata i realizacja tego prawa nastąpiła już na podstawie art. 13 cyt. ustawy o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.

Minister Skarbu Państwa wskazał, że o ile częściowa realizacja prawa do rekompensaty, która mogła mieć miejsce tylko na podstawie poprzednio obowiązujących przepisów dotyczyła wyłącznie nabycia prawa własności lub użytkowania wieczystego (art. 6 ust. 3, art. 8 ust. 1 pkt 2 oraz art. 13 ust. 3), to brak jest podstaw prawnych do tożsamego traktowania osób, które w oparciu o adnotację, o której mowa w art. 7 ust. 3 i 4 ww. ustawy) otrzymały już rekompensatę pieniężną. Stwierdził również, iż brak jest m.in. przepisów określających zasady obliczania "niezrealizowanej" wysokości rekompensaty.

Podniósł również, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w zaskarżonym wyroku stwierdził, iż w przypadku częściowej realizacji prawa do rekompensaty - bez względu na to kiedy ona nastąpiła - konieczne jest ustalenie wartości zrealizowanego prawa, pomijając, iż skarżący zrealizował prawo do rekompensaty w całości.

Ponadto, odwołując się do wyrażonej w art. 110 K.p.a. zasady związania organu wydaną decyzją autor skargi kasacyjnej podkreślił, że dotyczy to także tych sytuacji w, których strona składająca wniosek powołuje się na zmianę stanu prawnego. W ocenie organu odwoławczego skoro skarżący zrealizowali już prawo do rekompensaty w oparciu o zaświadczenie, to wydanie kolejnej decyzji ustalającej ich uprawnienie oznaczałoby, iż nastąpiło to na podstawie dwóch podstaw prawnych.

Powołując art. 20 cyt. ustawy o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej Minister Skarbu Państwa wskazał, że tryb postępowania w sprawie uprawnień wynikających z zaświadczenia o prawie do rekompensaty został określony. Zdaniem autora skargi kasacyjnej Sąd pierwszej instancji nieprawidłowo przyjął, że kwota wypłacona na podstawie zaświadczenia potwierdzającego prawo do omawianej rekompensaty powinna zostać zwaloryzowana w drodze analogii, na podstawie art. 5 cyt. ustawy o gospodarce nieruchomościami.

A.S. i S.S. w odpowiedzi na skargę kasacyjną wnieśli o jej oddalenie oraz zasądzenie na rzecz A.S. od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania, której przesłanki określone w § 2 art. 183 P.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez Sąd drugiej instancji.

Skarga kasacyjna złożona w tej sprawie została oparta na obu podstawach kasacyjnych wymienionych w art. 174 P.p.s.a. Sposób sformułowania zawartych w niej zarzutów jednak wskazuje, że naruszenie przepisów postępowania łączy ona z naruszeniem przepisów prawa materialnego. W tej sytuacji istotna jest ocena zasadności zarzutów odwołujących się do naruszenia przepisów prawa materialnego.

Przypomnieć należy, że ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej jest kolejną regulacją uprawnień "zabużan", w której zerwano z dotychczasową koncepcją "prawa do zaliczenia" i ustanowiono "rekompensatę". Przyjęta postać rekompensaty odpowiada 20% zwaloryzowanej wartości nieruchomości pozostawionych poza granicami państwa jest zróżnicowana i zależy od beneficjenta. Może być ona realizowana w formach dotychczas znanych jako zaliczenie wartości nieruchomości pozostawionej (art. 13 ust. 1 pkt 1 lit a-d), albo przewidzianego w tym przepisie świadczenia pieniężnego wypłacanego ze środków utworzonego w tym celu Funduszu Rekompensacyjnego lub w systemie łączącym obie postacie, odnośnie osób wymienionych w art. 6 ust. 3. Przewidziana w art. 8 ust. 1 pkt 2 tej ustawy waloryzacja wartości mienia pozostawionego poza granicami w decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty wyrównuje jego wartość.

Zdaniem organu wnoszącego skargę kasacyjną naruszenie przez Sąd pierwszej instancji prawa materialnego nastąpiło przez błędną wykładnię art. 7 ust. 3 i 4 w związku z art. 6 ust. 3 oraz art. 13 cyt. ustawy o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.

Z art. 7 ust. 3 i 4 ww. ustawy wynika, że osoby, które posiadają zaświadczenie lub decyzję potwierdzające prawo do rekompensaty wydane na podstawie odrębnych przepisów i nie zrealizowały prawa do rekompensaty, występują do wojewody, który wydał decyzję, lub do wojewody właściwego ze względu na siedzibę starosty, który wydał zaświadczenie lub decyzję, z wnioskiem o ujawnienie w rejestrze, o którym mowa w art. 19 ust. 1, wybranej formy realizacji prawa do rekompensaty z art. 13 ust. 1. W przypadku wyboru świadczenia pieniężnego realizowanego w formie przelewu osoba uprawniona wskazuje numer rachunku bankowego. Na decyzji lub zaświadczeniu zamieszcza się adnotację o wybranej formie realizacji prawa do rekompensaty oraz o wysokości rekompensaty, określonej zgodnie z art. 13 omawianej ustawy.

Stosownie do treści art. 6 ust. 3 tej ustawy osoba, która na podstawie odrębnych przepisów, w ramach realizacji prawa do rekompensaty nabyła na własność albo w użytkowanie wieczyste nieruchomości Skarbu Państwa, lub nieruchomości takie nabyli jej poprzednicy prawni, dołącza do wniosku dokumenty urzędowe potwierdzające nabycie.

Z kolei art. 13 ust. 1 cyt. ustawy stanowi, że prawo do rekompensaty jest realizowane w jednej z następujących form:

1) zaliczenia wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej na poczet:

a) ceny sprzedaży nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa albo

b) ceny sprzedaży prawa użytkowania wieczystego przysługującego Skarbowi Państwa, albo

c) opłat z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowych stanowiących własność Skarbu Państwa i ceny sprzedaży położonych na nich budynków oraz innych urządzeń lub lokali, albo

d) opłaty za przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa, o którym mowa w przepisach odrębnych, albo

2) świadczenia pieniężnego wypłacanego ze środków Funduszu Rekompensacyjnego, o którym mowa w art. 16.

Zaliczenia wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej dokonuje się w wysokości równej 20 % wartości tych nieruchomości. Wysokość świadczenia pieniężnego stanowi 20 % wartości pozostawionych nieruchomości (13 ust. 2). W przypadku, o którym mowa w art. 6 ust. 3, wysokość zaliczanej kwoty oraz wysokość świadczenia pieniężnego, o których mowa w ust. 2, pomniejsza się o wartość nabytego prawa własności nieruchomości albo wartość nabytego prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej i wartość położonych na niej budynków, a także innych urządzeń albo lokali, przez osoby, o których mowa w art. 2 lub art. 3. (13 ust. 3).

Istota niniejszej sprawy sprowadza się do wyjaśnienia, czy fakt wypłaty przez Bank Gospodarstwa Krajowego w dniu [...] września 2008 r. na rzecz A.S. S.S. zaświadczeń pieniężnych na podstawie zaświadczenia Prezydenta Miasta Olsztyna z dnia 8 marca 1999 r. potwierdzającego uprawnienie do otrzymania rekompensaty za mienie nieruchome pozostawione poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej zawierające adnotację Wojewody Warmińsko - Mazurskiego z dnia 8 lipca 2005 r. o formie i wysokości rekompensaty dokonanej przed rozpatrzeniem ich wniosku z dnia 21 lipca 2008 r. o wydanie decyzji potwierdzającej ich prawo do rekompensaty w oparciu i przepisy ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 ze zm.) stanowiło podstawę do wydania decyzji odmawiającej im potwierdzenia tego prawa poprzez uznanie, że prawo to zostało już zrealizowane

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego jako nietrafne uznać należy stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, iż w świetle przepisów omawianej ustawy brak jest podstaw do przyjęcia, że wypłacone świadczenia pieniężne stanowiły jedynie częściową realizację prawa do rekompensaty i konieczne jest ustalenie wartości zrealizowanego dotychczas prawa w oparciu o art. 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.

W świetle art. 13 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, prawo do rekompensaty realizowane jest w formie świadczenia pieniężnego. Wysokość świadczenia pieniężnego stanowi 20 % wartości pozostawionych nieruchomości. Natomiast z przepisu art. 13 ust. 3 cyt. ustawy wynika, że odnośnie osób wymienionych w art. 6 ust. 3 tej ustawy realizacja prawa do rekompensaty może nastąpić w systemie łączącym obie formy określone w art. 13 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy.

Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, iż Sąd pierwszej instancji prawidłowo przyjął, że zasadą jest prawo do rekompensaty w wysokości 20 % wartości pozostawionych nieruchomości. Złożenie przez osobę uprawnioną w terminie wniosku i oświadczenia o dotychczasowym stanie realizacji prawa do rekompensaty nakłada na organ obowiązek ustalenia wartości zrealizowanego dotychczas prawa do rekompensaty, zaś kwota wypłacona osobie uprawnionej powinna być zwaloryzowana. Oznacza to, że fakt wypłacenia A.S. i S.S. w dniu 24 września 2008 r. świadczeń pieniężnych nie stanowił podstawy do uznania, iż w całości zrealizowali oni swoje prawo do rekompensaty. Podkreślić należy, iż ustawodawca w art. 20 omawianej ustawy określił tryb wzruszenia decyzji lub zaświadczeń potwierdzających prawo do rekompensaty.

Wobec powyższego uznać należy, że zarzuty skargi kasacyjnej okazały się niezasadne.

Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny stosownie do treści art. 184 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.

Naczelny Sąd Administracyjny nie uwzględnił wniosku zawartego w odpowiedzi na skargę kasacyjną o zwrot kosztów postępowania kasacyjnego, albowiem § 14 ust. 2 pkt 2 lit. a/-c/ rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.) przewiduje odpowiednie stawki bądź za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej oraz za udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, bądź za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej albo za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Za inne czynności radcy prawnego podejmowane w tym stadium postępowania sądowego, powołany przepis rozporządzenia nie ustala stawek minimalnych. Oznacza to, że w wypadku owych innych czynności radcy prawnego np. sporządzenia odpowiedzi na skargę kasacyjną brak jest normatywnej podstawy do określenia niezbędnych kosztów postępowania kasacyjnego.