Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 1146/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2021-12-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 4 pkt 2, art. 22
journal: Dz.U. 2019 poz 2407
law: Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a.
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Windak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj, Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 16 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi I. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2020 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2020 r., nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej I. L. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Po rozpoznaniu wniosku I. L. z dnia 1 lipca 2019 r. Prezydent Miasta S. poinformował stronę pismem z dnia 17 lipca 2019 r. o przyznaniu świadczenia wychowawczego m.in. na dziecko T. S. w kwocie [...]zł na okres od 1 października 2019 r. do 31 maja 2021 r.

W wyniku rozpatrzenia wniosku M. S. z dnia 1 lipca 2019 r. Prezydent Miasta S. decyzją z dnia [...] października 2019 r. orzekł o odmowie przyznania M. S. świadczenia wychowawczego na rzecz T. S. na okres od dnia 1 lipca 2019 r. do dnia 31 maja 2021 r. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż pracownik socjalny podejmował próby skontaktowania się z M. S. w jego miejscu zamieszkania, jednakże nikogo nie zastał. Na podstawie wywiadu środowiskowego przeprowadzonego u matki dziecka, I. L. ustalono, że centrum życiowe T. S. znajduje się przy matce, która faktycznie sprawuje opiekę nad dzieckiem.

W wyniku rozpoznania odwołania M. S. od ww. decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławczego decyzją z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...] uchyliło w całości decyzję organu I instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało na konieczność prawidłowego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w sprawie dotyczącej ustalenia osoby faktycznie sprawującej opiekę nad dzieckiem T. S..

Po ponownym przeprowadzeniu postępowania Prezydent Miasta S., decyzją z dnia [...] marca 2020 r. odmówił przyznania M. S. świadczenia wychowawczego na syna T.

M. S. odwołał się od ww. decyzji kwestionując ustalenia organu I instancji dotyczące centrum życiowego syna Tymona i wskazując, że do stycznia 2020 r. opieka sprawowana na dzieckiem była naprzemienna (tydzień na tydzień). Dopiero od lutego 2020 r. dziecko przebywa z matką wyłącznie dlatego, że uniemożliwia ona mu kontaktów z synem, co zgłaszał na Policję.

Po rozpoznaniu sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.) i art. 4 ust. 1-3, art. 5 ust. 1 i art. 22 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2019 r. poz. 2407 ze zm.), decyzją z dnia [...] lipca 2020 r., nr [...], utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W podsumowaniu uzasadnienia decyzji Kolegium stwierdziło, że poza sporem w sprawie jest, że wniosek matki dziecka został złożony wcześniej (1 lipca 2019 r. ) niż wniosek ojca (2 lipca 2019 r.). Organ II instancji ustalił wobec powyższego, że prawidłowo świadczenie jest wypłacane matce dziecka. W tym stanie rzeczy późniejszy wniosek M. S. o przyznanie świadczenia wychowawczego nie mógł zostać pozytywnie uwzględniony. Jeżeli opieka nad dzieckiem sprawowana jest równocześnie przez oboje rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka, świadczenie wychowawcze wypłaca się temu, kto pierwszy złożył wniosek.

M. S. złożył za pośrednictwem Samorządowego Kolegium Odwoławczego skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na opisaną wyżej decyzję organu odwoławczego z dnia [...] lipca 2020 r. Do skargi załączył wydruk potwierdzenia wysłania wniosku Rodzina 500+, z którego wynika, że został on złożony dnia 1 lipca 2020 r. ok. godz. 01:30, a zatem jest przekonany, że jako pierwszy złożył wniosek o świadczenie wychowawcze, nie zaś matka dziecka.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, na podstawie art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), uwzględniło skargę i decyzją z dnia [...] września 2020 r., nr [...] w pkt 1 – uchyliło w całości własną zaskarżoną do Sądu decyzję z dnia [...] lipca 2020 r., a następnie w pkt 2, działając w oparciu o art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchyliło w całości decyzję Prezydenta Miasta S. z dnia [...] marca 2020 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania M. S. prawa do świadczenia wychowawczego na syna T. w okresie od 1 lipca 2019 r. do 31 maja 2021 r. i orzekło o przyznaniu M. S. prawa do świadczenia wychowawczego na syna T. w okresie od 1 lipca 2019 r. do 31 maja 2021 r. w wysokości 500 zł miesięcznie.

Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie Kolegium wskazało, że miejsce pobytu małoletniego T. S. oraz sposób sprawowania opieki nad małoletnim nie zostały dotąd uregulowane przez sąd. Rodzice dziecka zawarli ugodę, na mocy której M. S. zobowiązał się do regulowania alimentów na rzecz T. w kwocie po [...] zł miesięcznie oraz do ponoszenia całkowitych kosztów za przedszkole. Ugoda została zatwierdzona przez sąd postanowieniem z dnia 9 lutego 2018 r.

W ocenie Kolegium, w przedmiotowej sprawie organ I instancji miał zatem uzasadnione podstawy do przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, z uwagi na istniejące wątpliwości dotyczące sprawowania opieki nad dzieckiem, z uwagi na przypadek określony w art. 22 ustawy.

Następnie Kolegium przytoczyło treść art. 22 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci i stwierdziło, że uprawnionym do świadczenia wychowawczego jest wyłącznie ten rodzic dziecka, który faktycznie sprawuje opiekę nad tym dzieckiem lub każdy z rodziców w sytuacji opieki naprzemiennej adekwatnie do liczby dni opieki. Na gruncie tych przepisów nie jest oczywiście wykluczone, że taka faktyczna opieka nad dzieckiem sprawowana jest przez oboje rodziców, wtedy o uprawnieniu rodzica zadecyduje data złożenia wniosku. Taka sytuacja, zdaniem Kolegium, wystąpiła w przedmiotowej sprawie. Kolegium uznało, że na podstawie zgromadzonych dowodów należy przyjąć, że opieka nad małoletnim dzieckiem sprawowana jest równocześnie przez oboje rodziców. W ocenie Kolegium, nie zostało udowodnione, że ojciec dziecka nie sprawuje nad nim opieki. Z niewiadomych powodów Prezydent Miasta S. uznał, że okoliczność wspólnego zamieszkiwania i sprawowania opieki nad synem przez matkę została udowodniona, natomiast okoliczność wspólnego zamieszkiwania T. z ojcem budzi wątpliwości. W oparciu o zgromadzone w sprawie dowody, zdaniem Kolegium, nie sposób przyjąć, że wyłączną opiekę nad synem sprawuje matka dziecka I. L.. Małoletni T. S. jest wychowywany przez oboje rodziców. Oboje rodzice sprawują władzę rodzicielską i mimo istniejącego konfliktu miedzy ojcem i matką dziecko jest odpowiednio zabezpieczone przez oboje rodziców.

W przedmiotowej sprawie zostało już przyznane świadczenie - matce dziecka, I. L. na podstawie informacji o przyznaniu świadczenia wychowawczego nr [...] z dnia [...] lipca 2019 r. Świadczenie wychowawcze przyznane zostało na syna T. S. w kwocie 500 zł po rozpoznaniu wniosku matki dziecka z dnia 1 lipca 2019 r. Jednak to wniosek ojca dziecka został złożony wcześniej, bo 1 lipca 2019 r. ok. godz. 01:30, zaś wniosek matki dziecka - dnia 1 lipca 2019 r. o godz. 15:59 (jak wynika z pisma Dyrektora S. Centrum Świadczeń z dnia 13 lipca 2020 r.). Tymczasem organ pierwszej instancji ustalił, że świadczenie jest wypłacane matce dziecka, podczas gdy późniejszy wniosek I. L. o przyznanie świadczenia wychowawczego nie mógł zostać pozytywnie uwzględniony. Zgodnie z cytowanym wyżej art. 22 zdanie drugie ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, jeżeli opieka nad dzieckiem sprawowana jest równocześnie przez oboje rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka, świadczenie wychowawcze wypłaca się temu, kto pierwszy złoży wniosek.

Kolegium zobowiązało jednocześnie Prezydenta Miasta S. do wszczęcia postępowania celem wzruszenia prawa I. L. do świadczenia wychowawczego przyznanego na syna T.

W związku z wydaniem przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzji z dnia [...] września 2020 r. w całości uwzględniającej skargę M. S., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie postanowieniem z dnia 10 listopada 2020 r., sygn. akt II SA/Sz 815/20, umorzył postępowanie sądowe.

I. L. po uzyskaniu informacji o ww. decyzji Kolegium z dnia [...] września 2020 r. zaskarżyła ją do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie zarzucając jej:

1) obrazę art. 28 k.p.a. poprzez niepotraktowanie skarżącej jako strony postępowania;

2) obrazę art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niezastosowanie, w efekcie pominięcie spraw sądowych, zeznań i oświadczeń składanych w nich przez rodziców małoletniego Tymona odnośnie miejsca pobytu małoletniego;

3) błędne ustalenie, że opieka nad małoletnim Tymonem sprawowana jest równocześnie przez oboje rodziców;

4) obrazę art. 109 § 1 k.p.a. poprzez niedoręczenie decyzji skarżącej.

Mając powyższe na uwadze skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, umorzenie postępowania w sprawie i zasądzenie od Kolegium na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie postanowieniem z dnia 20 maja 2021 r., sygn. akt II SA/Sz 955/20 odrzucił skargę I. L. uznając, że skarżąca nie miała interesu prawnego do wniesienia skargi na decyzję przyznającą świadczenie wychowawcze na wniosek M. S..

W efekcie wniesienia przez I. L. skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 22 października 2021 r., sygn. akt I OSK 1646/21 uchylił zaskarżone postanowienie i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie. W uzasadnieniu postanowienia NSA stwierdził, że Sąd Wojewódzki w sposób nieuprawniony poddał ocenie interes prawny I. L. do wniesienia skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2020 r. przez pryzmat przesłanek formalnych, stanowiących podstawę odrzucenia skargi w oparciu o art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Nie zgodził się z Sądem I instancji, że - w realiach niniejszej sprawy - dla stwierdzenia braku legitymacji skargowej wnoszącej skargę wystarczające było ustalenie, że nie brała ona udziału w postępowaniu administracyjnym, a zatem nie była adresatem decyzji, którą skarży, gdyż adresatem wspomnianej decyzji (i zarazem autorem odwołania w postępowaniu administracyjnym) był jedynie M. S.. Stan faktyczny występujący w niniejszej sprawie, jak i zarzuty zawarte w skardze prowadzą bowiem do wniosku, że interes prawny skarżącej powinien zostać oceniony w kontekście przesłanek materialnoprawnych, a wynik tej kontroli powinien przybrać formę wyroku.

Naczelny Sąd Administracyjny zauważył, że we wniesionej skardze I. L., podnosząc m.in. zarzut naruszenia art. 28 k.p.a. wskazywała, że organ błędnie pozbawił ją przymiotu strony w postępowaniu zakończonym ww. decyzją. Swój interes prawny (a tym samym legitymację skargową w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym) skarżąca wywodziła zaś z przepisów ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci, wskazując, że - jako matka małoletniego T. S. - jest również osobą uprawnioną do ubiegania się o świadczenie wychowawcze. Ponadto podkreślała, że o zaskarżonej decyzji dowiedziała się z zawiadomienia GOPS w S. , w którym poinformowano ją, iż w związku z wydaniem decyzji z dnia [...] września 2020 r. przyznającej świadczenie wychowawcze dla syna T. S. ojcu dziecka - M. S. w okresie od 1 lipca 2019 r. do 31 maja 2021 w wysokości 500 zł, zostało wszczęte postępowanie administracyjne w przedmiocie ustalenia zasadności pobierania przez nią świadczenia 500+ na małoletniego T. a przyznanego jej (za ten sam okres) informacją z dnia 17 lipca 2019 r. W związku z tym skarżąca akcentowała, iż niedopuszczalna jest sytuacja, w której ona - jako osoba uprawniona do świadczenia wychowawczego i pobierająca przyznane świadczenie za okres od 1 lipca 2019 r. do 31 maja 2021r. - pozbawiona została możliwości odniesienia się do ustaleń zawartych w zaskarżonej decyzji dotyczących sposobu sprawowania opieki nad synem przez ojca dziecka, będących podstawą przyznania świadczenia wychowawczego za ten sam okres ojcu dziecka. Sąd I instancji nie odniósł się do powyższych okoliczności. Nie podjął też próby oceny, czy i w jaki sposób zaskarżona decyzja z dnia [...] września 2020 r. przekłada się na sytuację prawną skarżącej w kontekście naruszenia wskazywanych przez nią przepisów ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci, ograniczając się jedynie do formalnoprawnych ustaleń dotyczących braku doręczenia jej zaskarżonej decyzji.

Powyższe uchybienia, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, skutkować musiały uchyleniem zaskarżonego postanowienia i przekazaniem sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.

Podsumowując, Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy, Sąd I instancji winien ocenić kwestię interesu prawnego skarżącej w zaskarżeniu decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2020 r. nr [...] wydając w tym przedmiocie orzeczenie merytoryczne i mając na uwadze powyższe rozważania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje.

Kierując się wiążącymi w tym zakresie wytycznymi zawartymi w wydanym w sprawie postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 października 2021 r., sygn. akt I OSK 1646/21, w pierwszej kolejności należało rozważyć dopuszczalność skargi I. L. na wydaną w trybie autokontroli decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2020 r.

Skład orzekający Sądu w niniejszej sprawie nie ma wątpliwości, że I. L., pomimo iż nie została uznana za stronę i nie brała czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym poprzedzającym wydanie zaskarżonej decyzji, posiada interes prawny do zaskarżenia ww. decyzji z dnia [...] września 2020 r. Zwrócić należy uwagę, że skarżąca, jako matka T. S., tego samego dnia co ojciec dziecka M. S., 1 lipca 2019 r. złożyła wniosek o przyznanie prawa do świadczenia wychowawczego na syna, na ten sam okres świadczeniowy, opierając swoją legitymację prawną na tych samych przepisach ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2019 r. poz. 2407 ze zm.), zwanej dalej "ustawą". Z art. 4 pkt 2 ww. ustawy wynika, że uprawnienie do świadczenia wychowawczego oraz jego wypłata przysługuje matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka. Już choćby z tego względu należało przyjąć, że zarówno matka jak i ojciec dziecka wywodzili swój interes prawny do uzyskania świadczenia wychowawczego w oparciu o tożsamą podstawę prawną.

Ponadto, przyznanie kwestionowaną decyzją świadczenia wychowawczego w pełnej wysokości ojcu dziecka niewątpliwie kształtowało, w sposób negatywny uprawnienie skarżącej do tego świadczenia przyznanego dla tego samego dziecka na ten sam okres. Pomimo braku jednoznacznego rozstrzygnięcia o prawie skarżącej do spornego świadczenia w zaskarżonej decyzji, skutki jej wydania zostały wyartykułowane wprost w końcowym jej fragmencie, w którym Samorządowe Kolegium Odwoławcze zobowiązało organ I instancji do wszczęcia postępowania celem wzruszenia prawa I. L. do świadczenia wychowawczego przyznanego na syna T.

Przechodząc w tym miejscu do merytorycznej oceny zaskarżonej przez I. L. decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2020 r. zasadnym jest w pierwszej kolejności przytoczenie przepisu stanowiącego podstawę materialnoprawną zaskarżonego rozstrzygnięcia, tj. art. 22 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, w stanie prawnym obowiązującym w dacie podejmowania przez organy decyzji.

Zgodnie z art. 22 ww. ustawy, w przypadku zbiegu prawa rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka do świadczenia wychowawczego, świadczenie to wypłaca się temu z rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka, który faktycznie sprawuje opiekę nad dzieckiem. Jeżeli opieka nad dzieckiem sprawowana jest równocześnie przez oboje rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka, świadczenie wychowawcze wypłaca się temu, kto pierwszy złoży wniosek. W przypadku gdy po złożeniu wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego przez rodzica, opiekuna prawnego dziecka lub opiekuna faktycznego dziecka drugi rodzic, opiekun prawny dziecka lub opiekun faktyczny dziecka złoży wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego w związku z opieką nad tym samym dzieckiem, organ właściwy ustala kto sprawuje opiekę i w tym celu może zwrócić się do kierownika ośrodka pomocy społecznej o przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, o którym mowa w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, w celu ustalenia osoby sprawującej opiekę nad dzieckiem. Przepisy art. 15 ust. 2 i 3 stosuje się.

Analizowany przepis przewiduje różne sytuacje, w których może dojść do zbiegu praw do świadczenia wychowawczego. W stosunku do każdej z nich ustawodawca określił odrębne reguły postępowania. O zbiegu uprawnień do świadczenia można mówić wówczas, gdy co najmniej dwa podmioty teoretycznie uprawnione do uzyskania świadczenia występują z wnioskiem o jego przyznanie na to samo dziecko i na ten sam okres.

Pierwsza norma zawarta w cyt. art. 22 ustawy wskazuje, że w przypadku zbiegu prawa rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka do świadczenia wychowawczego, świadczenie to wypłaca się temu, który faktycznie sprawuje opiekę nad dzieckiem. Temu ma również służyć procedura przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w przypadku wątpliwości związanych z osobą, która sprawuje opiekę nad dzieckiem. Chodzi zatem o sytuację, gdy to dwie lub więcej osób składają wnioski o ustalenie prawa do świadczenia na to samo dziecko, ale faktyczną opiekę nad dzieckiem sprawuje tylko jedna z nich. Są to przykładowo sytuacje, w których rodzice nie pozostają już we wspólnym pożyciu, mają odrębne finanse, a nawet odrębnie zamieszkują. Wówczas konieczne jest ustalenie w toku postępowania administracyjnego, kto faktycznie sprawuje opiekę nad dzieckiem, kierując się takimi kryteriami jak posiadanie władzy rodzicielskiej, wspólne zamieszkiwanie i przebywanie z dzieckiem, zaspokajania jego potrzeby bytowych, wychowawczy i emocjonalnych, wychowanie i utrzymanie (por. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 4 kwietnia 2017 r., sygn. akt II SA/Bk 152/17). W ramach badania ww. przesłanek organ może również ustalić, że w sprawie występuje sytuacja sprawowania tzw. opieki naprzemiennej.

Druga z norm prawnych zawartych w art. 22 ustawy dotyczy sytuacji, gdy opieka nad dzieckiem sprawowana jest równocześnie przez oboje rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka. Jeżeli np. oboje rodzice dziecka złożą wnioski o przyznanie świadczenia w sytuacji równoczesnego sprawowania faktycznej opieki nad dzieckiem, tj. zamieszkują wspólnie z dzieckiem, zaspokajają jego potrzeby, wychowują i utrzymują, to wówczas, aby określić jednego rodzica, jako beneficjenta świadczenia, zastosowanie ma reguła pierwszeństwa złożenia wniosku. W tym przypadku to, któremu z rodziców przyznane zostanie świadczenie jest kwestią mniej istotną, skoro oboje rodzice równocześnie sprawują opiekę nad dzieckiem.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 28 września 2020 r. wynika, że organ przyjął, iż zarówno I. L. jak i M. S. wspólnie wychowują syna T. S. i zastosował regułę pierwszeństwa złożenia wniosku ustalając, że skoro wcześniejszy wniosek w sprawie przyznania świadczenia wychowawczego złożył ojciec dziecka, to jemu należało przyznać wnioskowane świadczenie w pełnej wysokości. Zasadę pierwszeństwa złożenia wniosku Kolegium zastosowało pomimo niespornej w sprawie kwestii odrębnego zamieszkiwania i prowadzenia odrębnych gospodarstw domowych przez rodziców dziecka. Świadczy to o niewłaściwej interpretacji przepisów art. 22 ustawy.

Jak wyjaśniono wyżej, stan równoczesnego sprawowania opieki nad dzieckiem przez oboje rodziców ma miejsce w przypadku wspólnego zamieszkiwania i prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego. Równoczesność sprawowania opieki musi następować w tym samym czasie. Nie jest nią sytuacja w której dziecko w pewnych okresach pozostaje pod opieką jednego z rodziców, w jego miejscu zamieszkania, a w innych dniach (tygodniach) pozostaje pod wyłączną opieką drugiego z nich, pod innym adresem. Wówczas koniecznym jest ustalenie kto faktycznie sprawuje opiekę nad dzieckiem, ewentualnie czy ma ona charakter naprzemienny. Reguła pierwszeństwa złożenia wniosku w takich przypadkach nie znajduje zastosowania.

Zasadny okazał się również zarzut skargi I. L., kwestionującej prawidłowość ustaleń stanu faktycznego. Przyznając prawo do świadczenia wychowawczego ojcu dziecka w pełnej wysokości na okres od 1 lipca 2019 r. do 31 maja 2021 r., organ nie dostrzegł, że sam ojciec dziecka w odwołaniu od decyzji organu I instancji z dnia 26 marca 2020 r. przyznał, że od lutego 2020 r. dziecko przebywa z matką, wyjaśniając przyczyny tego stanu rzeczy. Oznacza to, że Kolegium przyznało prawo do świadczenia ojcu dziecka również za okres, w którym faktycznie nie sprawował on opieki nad dzieckiem.

Dostrzeżone nieprawidłowości w wykładni i zastosowaniu przez organ wskazanych przepisów ustawy uzasadniały uchylenie zaskarżonej decyzji, jako wydanej z naruszeniem art. 22 ustawy.

Uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego wydanej w trybie autokontroli z dnia [...] września 2020 r. powoduje, że w obrocie prawnym nadal funkcjonować rozpoczęła ostateczna decyzja Kolegium z dnia [...] lipca 2020 r., nr [...], która została objęta skargą M. S., zarejestrowaną pierwotnie pod sygn. akt II SA/Sz 815/20. W ocenie Sądu, również tą skargę należało uwzględnić.

Zgodnie z art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej przez M. S. decyzji z dnia [...] lipca 2020 r., zasadniczą podstawę prawną jej rozstrzygnięcia stanowił dla organu przepis art. 22 ustawy oraz ustalenie, że świadczenie wychowawcze należy się matce dziecka z uwagi na wcześniejsze złożenie wniosku o jego przyznanie (1 lipca 2019 r., wobec wniosku ojca dziecka złożonego 2 lipca 2019 r.). Oznacza to, że przesłanka wydania decyzji z dnia [...] lipca 2020 r., podobnie jak późniejszej decyzji z dnia [...] września 2020 r., opierała się na niewłaściwej wykładni przepisu art. 22 ustawy i odkodowania znaczenia pojęcia "równoczesnego sprawowania opieki nad dzieckiem". Skutkiem powyższego było niezasadne w sprawie zastosowanie przez organ reguły pierwszeństwa złożenia wniosku i oparcia na niej podstawy orzeczenia o prawie do świadczenia wychowawczego.

Prawidłowo interpretując przepisy ustawy, w tym przepisy zawarte w art. 22 ustawy, organ odwoławczy, wobec konkurencyjnych wniosków złożonych przez rodziców dziecka, obejmujących ten sam okres świadczeniowy oraz wobec niespornego w sprawie faktu odrębnego zamieszkiwania rodziców dziecka, wykluczającego równoczesne sprawowanie opieki nad synem Tymonem, w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy winien ocenić, kto faktycznie opiekę tą sprawował, ewentualnie, czy miała ona charakter opieki naprzemiennej. W miarę potrzeby organ może rozważyć przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego.

Ponownie rozpoznając sprawę Kolegium uwzględni powyższe okoliczności oraz wykładnię przepisów prawa przedstawioną w niniejszym wyroku.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznając, że poddane kontroli decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego, tj. art. 22 ustawy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w pkt I sentencji wyroku. O kosztach postępowania sądowego obejmujących udział w sprawie ustanowionego przez skarżącą pełnomocnika Sąd orzekł na mocy art. 205 § 2 ww. ustawy.