Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 762/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2007-01-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Walentek Asesor WSA Anna Tyszkiewicz-Ziętek (spr.) Protokolant st.sekr.sąd. Alicja Sadowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 stycznia 2007 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Prezydenta Miasta Z. z dnia [...] r. 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...] r. (złożonym w tym samym dniu

w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w Z.) A. K. wystąpiła

o przyznanie zasiłków rodzinnych na córki: I. S., J. K.

i A. K. oraz dodatków do tych zasiłków z tytułu samotnego wychowywania wszystkich wymienionych dzieci, a także dodatków z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego przez wszystkie córki oraz podjęcia przez I. S. nauki w szkole poza miejscem zamieszkania. We wniosku strona zamieściła oświadczenie, że zapoznała się z warunkami uprawniającymi do przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania i wyjaśniła, że jest osobą rozwiedzioną i oświadczyła, że: "nie wychowuje dziecka razem z ojcem". Do wniosku dołączono m.in. akty urodzenia córek strony, odpisy wyroków zasądzających alimenty na rzecz I. S., zaświadczenie o wysokości dochodów osiągniętych przez stronę w [...] r. oraz zaświadczenie potwierdzające, że A. K. pobierała na I. S. i J. K. alimenty z funduszu alimentacyjnego.

Decyzją z dnia [...] r. Kierownik Dzielnicowego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z., działając z upoważnienia Prezydenta Miasta Z. odmówił przyznania stronie zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku, wskazując, że dochód rodziny przekracza kryterium dochodowe określone w art. 5 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Odwołanie od powyższej decyzji zostało uwzględnione przez organ I instancji, który w trybie art. 132 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm., zwanej dalej w skrócie k.p.a.) decyzją z dnia [...] r. przyznał stronie na podstawie art. 32, art. 48 ust. 3 oraz art. 20 w związku z art. 3 pkt 11 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. Nr 238, poz. 2255 ze zm.) prawo do zasiłku rodzinnego na dzieci: I. S., J. K. oraz A. K. oraz dodatki do tego zasiłku z tytułu samotnego wychowywania wymienionych dzieci oraz z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego, a także z tytułu podjęcia przez I. S. nauki poza miejscem zamieszkania.

Powyższą decyzję zmieniono w oparciu o art.104 i art. 163 k.p.a. oraz art. 12, 70 a ustawy o świadczeniach rodzinnych decyzją z dnia [...] r., podwyższając (na zasadach określonych w art. 70 a ustawy o świadczeniach rodzinnych) wysokość dodatku z tytułu samotnego wychowywania I. S. i J. K. za okres od 1 maja 2004 r. do 31 grudnia 2004 r.

Następnie organ I instancji, działając na podstawie art. 50 § 1 k.p.a. w zw. z § 14 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 27 września 2004 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U. z 213, poz. 2162) wezwał A. K. (pismem z dnia [...] r.) do uzupełnienia wniosku o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku o oświadczenie dotyczące ustalenia uprawnień do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka. W pisemnym oświadczeniu z dnia [...] r. strona (pouczona o odpowiedzialności karnej za fałszywe zeznania) podała, że J. S. od 4 lat nie utrzymuje kontaktu z córką I., natomiast córka J. K. (zaproszona przez przyrodniego brata) spędziła w 2005 r. ferie szkolne u ojca S. K., z którym wcześniej nie miała kontaktu. A. K. oświadczyła także, że ojciec A. K. – S. P. (zamieszkały w Z.) pomaga w wychowaniu córki od momentu jej narodzin. Utrzymuje kontakt z dzieckiem, odwiedza go, kupuje mu czasem ubranie, a w razie potrzeby odbiera córkę ze szkoły i pomaga jej w odrabianiu lekcji.

Postanowieniem z dnia [...] r. w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 i art. 149 § 1 k.p.a. wznowiono postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną

z dnia [...] r. dotyczącej przyznania A. K. zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia wskazano, że składając wniosek o przedmiotowe świadczenia strona oświadczyła, że nie wychowuje dzieci wraz z ich ojcami. Jednakże z oświadczenia A. K. złożonego w dniu

[...] r. wynika, że ojciec A. K. bierze udział w wychowaniu córki, co oznacza, że strona składając (w maju 2004 r.) wniosek wprowadziła w błąd organ I instancji. Konieczne jest zatem wznowienie postępowania w sprawie i ustalenie uprawnienia strony do świadczeń rodzinnych od maja 2004 r., a art. 151 § 1 k.p.a dopuszcza możliwość uchylenia w wyniku wznowionego postępowania decyzji organu I instancji z dnia [...]r.

W ramach wznowionego postępowania organ I instancji wezwał S.P. do złożenia oświadczenia dotyczącego zakresu uczestnictwa w procesie wychowania A. K. Oraz wyjaśnienia sytuacji rodzinnej. W oświadczeniu z dnia [...] r. S. P. podał, że jest biologicznym ojcem A. K. i uznał córkę. Od urodzenia A. interesuje się stanem zdrowia i rozwojem dziecka, z którym jest związany emocjonalnie, widuje się z córką co najmniej raz w tygodniu, w razie potrzeby odbiera ją ze szkoły, czasami coś jej kupuje.

Po przeprowadzeniu wznowionego postanowieniem z dnia [...] r. postępowania Kierownik Działu Świadczeń Rodzinnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Z., działający z upoważnienia Prezydenta Miasta Z. decyzją z dnia [...] r. uchylił w całości od dnia 1 maja 2004 r. decyzję nr [...] z dnia [...] r. przyznającą zasiłek rodzinny wraz z dodatkami na I. S., J. K. i A. K., uchylił w całości decyzję nr [...] z dnia [...] r. i przyznał zasiłek rodzinny na I. S., J. K. oraz A. K., dodatki do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na wymienione córki strony, dodatki z tytułu samotnego wychowywania I. S. i J. K. (za okres od dnia 1 maja 2004 r. do dnia 31 grudnia 2004 r. na podstawie art. 70 a ustawy o świadczeniach rodzinnych) i odmówił przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania córki strony A. K..

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano na wstępie na treść art. 145 § 1 pkt 1 i 5 k.p.a., zgodnie z którym w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie jeżeli dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne okazały się fałszywe lub gdy wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję. Zgodnie natomiast z art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. organ administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w ostatniej instancji, po przeprowadzeniu postępowania wydaje decyzję, w której uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstawy do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 k.p.a. i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy.

W niniejszej sprawie – jak dalej wskazał organ I instancji – wznowiono postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z dnia [...] r., gdyż została ona wydana w oparciu fałszywe dowody, a także z uwagi na fakt, że wyszły na jaw nowe okoliczności nieznane organowi w dniu wydania decyzji.

Świadczenia objęte decyzją ostateczną z dnia [...]r. przyznano stronie na podstawie dokumentacji przedłożonej przez A. K. wraz z wnioskiem, w tym oświadczenia, że strona jest matką samotnie wychowującą troje dzieci w wieku szkolnym. Jednakże, jak wynika z oświadczenia A. K.

z dnia [...] r. ojciec A. K. – S. P. uczestniczy w jej wychowaniu od urodzenia córki, co potwierdził w oświadczeniu złożonym w dniu [...] r. Oznacza to, że strona wnioskując o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych wprowadziła w błąd organ administracji, a przedmiotowe świadczenia zostały przyznane w oparciu o niezgodne z prawdą oświadczenie.

W dalszej części uzasadnienia decyzji organu I instancji wyjaśniono, że na podstawie art. 5, 6 i 8 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zasiłek rodzinny przysługuje rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka, opiekunowi faktycznemu dziecka lub osobie uczącej się, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 504 zł, a gdy członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym lub znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę lub dochód osoby uczącej nie przekracza 583 zł.

Dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka przysługuje, zgodnie z art. 12 ustawy o świadczeniach rodzinnych, matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka lub opiekunowi prawnemu dziecka, a także osobie uczącej się. Zgodnie z art. 3 pkt 17 powołanej ustawy samotne wychowywanie dziecka oznacza wychowywanie dziecka przez pannę, kawalera, osobę pozostającą w separacji, orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osobę rozwiedzioną, wdowę lub wdowca, jeżeli nie wychowuje dziecka z ojcem lub matką dziecka. Zasady przyznawania dodatku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego określa art. 14 ustawy o świadczeniach rodzinnych, który stanowi, że przysługuje on matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu albo opiekunowi prawnemu, a także osobie uczącej się na częściowe pokrycie wydatków związanych z rozpoczęciem nowego roku szkolnego.

Zgodnie natomiast z art. 15 ust. 1 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych dodatek z tytułu podjęcia przez dziecko nauki w szkole poza miejscem zamieszkania przysługuje matce lub ojcu dziecka, opiekunowi faktycznemu albo opiekunowi prawnemu dziecka lub osobie uczącej się na częściowe pokrycie wydatków związanych z zapewnieniem dziecku możliwości dojazdu do szkoły ponadpodstawowej lub ponadgimnazjalnej.

Dalej organ I instancji wskazał na treść art. 70 a ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którym osoba, która do dnia wejścia w życie ustawy, otrzymywała świadczenie z funduszu alimentacyjnego i po dniu 1 maja 2004 r. nie otrzymywała dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka, nabyła w okresie od dnia 1 maja 2004 r. do dnia 31 grudnia 2004 r. na wniosek, prawo do dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka w wysokości 70 % świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługującego w kwietniu 2004 r., jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 612 zł i rodzina spełnia pozostałe warunki określone w ustawie.

W dalszej części uzasadnienia decyzji organ I instancji wskazał, że na skutek wznowienia i po przeprowadzeniu postępowania, zgodnie z art. 145 i art. 151 k.p.a. uchylono decyzję opartą na fałszywych dowodach (co może skutkować wszczęciem postępowania w sprawie świadczeń nienależnie pobranych) i ustalono na nowo uprawnienia strony do świadczeń rodzinnych. Ze względu na dochód osiągnięty przez A. K. oraz fakt, że jest ona matką I. S., J. K. i A. K. stronie przysługuje prawo do zasiłku rodzinnego, dodatku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na rzecz trojga wymienionych dzieci, dodatku z tytułu podjęcia przez I. S. nauki poza miejscem zamieszkania. Bezsporne jest również uprawnienie strony do otrzymania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania I. S. i J. K.. Z oświadczenia złożonego przez A. K. w dniu [...] r. wynika, że ojciec A. K. – S.P. - bierze udział w wychowywaniu córki i sytuacja ta ma miejsce od urodzenia dziewczynki. Okoliczności te potwierdził ojciec dziecka w pisemnym oświadczeniu, a zatem uznać należy, w ocenie organu I instancji, że strona nie jest osobą samotnie wychowującą córkę A. K. w rozumieniu art. 3 pkt 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych, a więc nie przysługuje jej dodatek do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 12 powołanej ustawy.

W odwołaniu od powyższej decyzji strona podniosła, że podane przez nią w oświadczeniu z dnia [...] r. okoliczności nie potwierdzają, że wychowuje A. K. wspólnie z jej ojcem S. P.. Ojciec córki sporadycznie odbiera ją ze szkoły (na prośbę strony, najczęściej w sytuacji, gdy ona nie może tego zapewnić), pomaga w odrabianiu lekcji, od czasu do czasu kupuje jakiś ubiór, ale nie można traktować tych działań jako zaspokajania potrzeb wychowawczych dziecka. S. P. nie zamieszkuje z A. K. i jej córkami, prowadzi odrębne gospodarstwo domowe, nie uczestniczy w codziennych obowiązkach wychowawczych, nie opiekuje się córką na stałe (np. wtedy, gdy dziecko jest chore), nie łoży także w ogóle na utrzymanie córki, gdyż utracił pracę.

Wobec tych argumentów strona stwierdziła, że wychowuje A. K. samodzielnie, a więc bezpodstawnie pozbawiono ją dodatku z tytułu samotnego wychowywania córki, co jest tym bardziej dotkliwe, że strona została zwolniona z pracy i przysługuje jej jedynie zasiłek dla bezrobotnych, wypłacany przez okres

6 miesięcy.

Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze

w K. decyzją z dnia [...] r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia opisano stan faktyczny sprawy (zauważając m.in., że w akcie urodzenia A. K. podano, że jej ojcem jest S. K.) i wskazano, że organ I instancji przedstawił bardzo szczegółowo przesłanki uzasadniające przyznanie zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego i podjęcia nauki poza miejscem zamieszkania. Organ odwoławczy wyjaśnił także, iż w toku postępowania wznowieniowego ustalono, że strona oświadczając we wniosku o przyznanie zasiłku rodzinnego, że samotnie wychowuje A. K., wprowadziła w błąd organ I instancji. Ze złożonych na wezwanie organu I instancji zbieżnych oświadczeń A. K. oraz S. P., wynika, że ojciec (S. P. oświadczył, że jest biologicznym ojcem A. K., którą uznał za swoje dziecko) jest związany emocjonalnie z dzieckiem, interesuje się jego rozwojem i stanem zdrowia, widuje się z córką co najmniej raz w tygodniu, czasami odbiera je ze szkoły, sporadycznie kupuje coś córce i taki stan rzeczy trwa od urodzenia dziewczynki. Wobec tych okoliczności organ odwoławczy stwierdził, że odnosząc je do treści art. 3 pkt 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie można uznać, że A. K. jest osobą samotnie wychowującą A. K., gdyż wychowuje ona córkę wraz z ojcem dziecka. W tej sytuacji stronie nie przysługuje prawo do dodatku z tytułu samotnego wychowywania A. K..

W terminowo wniesionej skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach A. K. wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r.

W uzasadnieniu skargi strona oświadczyła, że samotnie wychowuje trójkę dzieci i zaakcentowała, że żadne orzeczenie sądu nie określa sposobu, czasu oraz częstotliwości widywania się rodzica z dzieckiem i dopuszczalnej wartości przekazywanych mu prezentów. Skarżąca wskazała, że S. P. posiada nieograniczone prawa rodzicielskie wobec córki A. K., a zatem oczywiste jest, że może on odwiedzać dziecko, a także przynosić mu sporadycznie upominki (konieczność korzystania z opieki ojca nad córką wymuszona jest także trudną sytuacją życiową strony). A. K. podniosła także, że (co łatwo sprawdzić) nie mieszka z S. P., nie prowadzi z nim wspólnego gospodarstwa domowego, a wizyty i upominki przekazywane przez ojca A. nie dotyczą dwóch pozostałych córek strony. Nie sposób zatem zgodzić się z twierdzeniem organów administracji, że A. K. wychowuje dzieci (w tym najmłodszą córkę) wspólnie z S. P., tym bardziej, że strona samodzielnie podejmuje decyzje dotyczące istotnych aspektów życia córek (takich jak sposób leczenia, wybór szkoły) i jedynie ona uczestniczy w ich codziennych sprawach.

Do skargi strona dołączyła szczegółowe oświadczenie obrazujące trudną sytuację materialną i zdrowotną jej czteroosobowej rodziny, która znacznie pogorszyła się na skutek zwolnienia skarżącej z pracy, odpisy aktów urodzenia córek oraz zaświadczenie z PUP w Z., potwierdzające, że strona od [...] r. pobiera zasiłek dla bezrobotnych.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał w całości stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji, akcentując, że skoro ojciec dziecka odwiedza go, interesuje się jego losem i sprawuje nad nim opiekę to uznać należy, że faktycznie współuczestniczy w wychowaniu dziecka i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji wydana została z naruszeniem prawa.

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1259 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę zgodności z prawem działalności organów administracji publicznej. Obejmuje ona zarówno przestrzeganie przez organ administracyjny przepisów prawa materialnego, jak i przepisów proceduralnych.

Jak wynika z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne badają przede wszystkim czy kwestionowane decyzje wydane w toku postępowania administracyjnego nie uchybiają przepisom prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz przepisom prawa procesowego

w stopniu dającym podstawę do wznowienia postępowania lub mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W zależności od rodzaju stwierdzonego naruszenia prawa – sąd uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, albo stwierdza ich nieważność bądź też stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Zakres kognicji sądów administracyjnych obejmuje również kontrolę, czy zaskarżone rozstrzygnięcia organów administracji publicznej nie są dotknięte kwalifikowaną wadą prawną skutkującą ich nieważnością, a więc czy nie zachodzą przesłanki określone w art. 156 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.).

Rozpoznanie skargi wymaga rozstrzygnięcia przez Sąd, czy zasadnie pozbawiono A. K. dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania córki A. K..

Bezsporne jest, że strona w dacie złożenia wniosku o przyznanie zasiłków rodzinnych i dodatków do tych zasiłków (data wpływu wniosku do MOPS

w Z. - [...] r.) pozostawała we wspólnym gospodarstwie domowym

z trzema córkami: I. S., J. K. i A. K., a dochód tego gospodarstwa domowego w przeliczeniu na jedną osobę nie przekraczał kryterium określonego w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.). Nie budzi zatem wątpliwości, że strona była uprawniona do otrzymywania zasiłków rodzinnych na troje wymienionych powyżej dzieci, co stanowi jedną z podstawowych przesłanek przyznania uprawnienia do dodatków do tego zasiłku, w tym dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka, o którym mowa w art. 8 pkt 3 powołanej ustawy. Nie można również kwestionować zasadności przyznania stronie dodatku z tytułu samotnego wychowywania córek: I. S. i J. K., dodatków z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego oraz dodatku z tytułu podjęcia nauki poza miejscem zamieszkania przez I. S..

Zgodnie z art. 3 pkt 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych (w brzmieniu obowiązującym do 1 września 2005 r.) samotne wychowywanie dziecka oznacza wychowywanie dziecka przez pannę, kawalera, osobę pozostającą w separacji, orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osobę rozwiedzioną, wdowę lub wdowca, jeżeli wspólnie nie wychowuje dziecka z ojcem lub matką dziecka, a dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka przysługuje matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka (art. 12 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych).

A. K. złożyła w dniu [...] r. wniosek o zasiłek rodzinny, dodatek z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego oraz dodatek z tytułu samotnego wychowywania A. K. (oraz inne świadczenia na pozostałe córki)

i dołączyła do niego m.in. oświadczenie, że: zapoznała się z warunkami uprawniającymi do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka (z załączonego do akt sprawy "pouczenia" wynika, że strona miała możliwość zapoznania się z treścią art. 12 ustawy o świadczeniach rodzinnych) oraz że "nie wychowuje dziecka razem z ojcem", akt urodzenia A. K., w którym wpisano, że ojcem dziecka jest S. K. oraz dokument potwierdzający, że małżeństwo strony ze S. K. rozwiązano przez rozwód w dniu [...]r. Na podstawie powyższych oświadczeń i dokumentów organ I instancji przyznał stronie (decyzją z dnia [...] r.) zasiłki rodzinne i dodatki do tych zasiłków z tytułu samotnego wychowywania I. S., J. K., a także A. K. oraz dodatki z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego oraz dodatek z tytułu podjęcia przez I. S. nauki poza miejscem zamieszkania.

Dopiero w dniu [...] r. organ I instancji w trybie art. 50 § 1 k.p.a. organ wezwał stronę do złożenia oświadczenia dotyczącego ustalenia uprawnień do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dzieci i uzyskał oświadczenie strony, że ojcem A. K. jest S. P., który sporadycznie odbiera córkę ze szkoły (na prośbę strony, najczęściej w sytuacji, gdy ona nie może tego zapewnić), pomaga dziecku w odrabianiu lekcji, od czasu do czasu kupuje jakiś ubiór, nie uczestniczy natomiast w codziennych obowiązkach wychowawczych, nie opiekuje się córką na stałe (np. podczas choroby) i nie łoży na jej utrzymanie, gdyż utracił pracę. Wyjaśnienia te potwierdził S. P., który w złożonym na wezwanie organu I instancji oświadczył, że jest biologicznym ojcem A. K., którą uznał. Podał także, że jest związany emocjonalnie z dzieckiem, interesuje się jego rozwojem i stanem zdrowia, widuje się z córką co najmniej raz w tygodniu, czasami odbiera ją ze szkoły, czasami kupuje coś córce i taka sytuacja ma miejsce od urodzenia dziewczynki.

W ocenie Sądu podane przez A. K. i S. P. (w zbieżnych

i wzajemnie spójnych oświadczeniach) okoliczności nie są wystarczające dla stwierdzenia, że A. K. wychowuje córkę A. K. wspólnie z jej ojcem. Wyjaśnienia rodziców dziewczynki wskazują bowiem jedynie, że S. P. kontaktuje się z córką, wykazuje zainteresowanie jej losem i sporadycznie uczestniczy w jej codzienności (np. odbierając czasem dziecko ze szkoły i pomagając mu w odrabianiu lekcji).

Zgodnie z art. 95 § 1 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny

i opiekuńczy (Dz.U. Nr 9, poz. 59 ze zm.) władza rodzicielska obejmuje

w szczególności obowiązek i prawo rodziców do wykonywania pieczy nad osobą

i majątkiem dziecka oraz do wychowania dziecka. Art. 96 powołanej ustawy stanowi natomiast, że rodzice wychowują dziecko pozostające pod ich władzą rodzicielską i kierują nim. Obowiązani są troszczyć się o fizyczny i duchowy rozwój dziecka i przygotowywać je należycie do pracy dla dobra społeczeństwa odpowiednio do jego uzdolnień.

W przytoczonych przepisach (ani w żadnym innym akcie prawnym) ustawodawca nie zdefiniował pojęcia wychowywania, jednakże wskazał, że wychowywanie dziecka jest pojęciem znacznie szerszym niż sprawowanie nad nim pieczy. W ujęciu pedagogicznym, do którego należy się odwołać z uwagi na braku ustawowej definicji omawianego zagadnienia wychowanie należy rozumieć jako "system działań zmierzających do określonych rezultatów wychowawczych" (por. R.Wroczyński Pedagogika społeczna, Warszawa, 1985), który stanowi "całokształt zabiegów mających na celu ukształtowanie człowieka pod względem fizycznym, moralnym i umysłowym oraz przygotowanie go do życia w społeczeństwie, wykształcenie w określonym kierunku" (por. M. Szymczak (red.) Słownik Języka Polskiego, PWN, t .III, Warszawa 1981 r.). Bezsporne jest, że dziecko może być wychowywane przez oboje rodziców, którzy nie zamieszkują razem, ale oczywiste jest, że wychowanie to rozumiane jako "oddziaływanie na jego osobowość, jej formowanie, zmienianie, wyzwalanie w drugiej osobie pożądanych stanów, jak rozwój, samorealizacja czy wzrost samoświadomości" (por. Bogusław Milerski, Bogusław Śliwierski (red.) Pedagogika. Leksykon., Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa, s. 274) nie może być realizowane wyłącznie w ramach sporadycznych, krótkotrwałych spotkań, nawet, jeżeli odbywają się one z pewną regularnością. Deklarowanie więzi emocjonalnej z córką, zainteresowanie jej losem, rozwojem, i stanem zdrowia i przekazywanie jej drobnych upominków nie może być utożsamiane z uczestnictwem we wspólnym z A.K. wychowywaniu A. K.. Widywanie córki mniej więcej raz w tygodniu, kiedy to ojciec dziecka odbiera go ze szkoły (najczęściej w sytuacji, gdy matka nie może tego zapewnić) wskazuje jedynie, że S. P. utrzymuje kontakt z córką i okresowo sprawuje nad nią pieczę. Działania te nie stanowią jednak realizacji obowiązków i celów wychowawczych, względem A. K. i nie mogą być podstawą stwierdzenia, że A. K. wychowuje córkę A. wraz z ojcem dziecka.

Wobec powyższego stwierdzić należy, że informacje ujawnione przez A. K. w odpowiedzi na wezwanie skierowane do niej w trybie art. 50 § 1 k.p.a., a także treść oświadczenia złożonego przez S. P. nie wskazują, że dowody, na podstawie których ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne okazały się fałszywe. Jak wykazano powyżej wspomniane dane nie stanowią, w ocenie Sądu, dowodu, że A. K. wychowuje córkę A. wspólnie z ojcem dziecka, a zatem uznać należy, że nie są dowodami, których ujawnienie pozwala na dokonanie ustaleń istotnych dla oceny uprawienia A. K. do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania A. K. w sposób odmienny, niż przyjęto w postępowaniu zakończonym przyznaniem stronie tego świadczenia za okres od dnia 1 maja 2004 r. do 31 sierpnia 2004 r.

Zauważyć również należy, abstrahując od zanalizowanych powyżej aspektów sprawy, iż bezpodstawne jest twierdzenie, że strona wprowadziła w błąd organ administracji, gdy wskazała we wniosku z dnia [...] r., że nie wychowuje córki A. wspólnie z jej ojcem. Podkreślić bowiem należy, że organ I instancji poprzestał na wspomnianym oświadczeniu A. K., które złożyła ona po zapoznaniu się z literalną treścią art. 12 ustawy o świadczeniach rodzinnych (pouczenie nie wyjaśniało w żaden sposób, jak należy rozumieć pojęcie "wychowywania dziecka wspólnie z jego ojcem"), pomijając całkowicie zadanie A. K. konkretnych pytań dotyczących relacji pomiędzy córkami strony a ich ojcami.

Wskazać również należy na wadliwość postanowienia z dnia [...] r. o wznowieniu postępowania, w którym organ I instancji przesądził o istnieniu przyczyny wznowienia postępowania i o konieczności ponownego ustalenia uprawnień strony do świadczeń rodzinnych. Podkreślić należy, że postanowienie o wznowieniu postępowania jest jedynie rozstrzygnięciem wszczynającym postępowanie i jego treść musi się ograniczać do wskazania, który z przepisów art. 145 § 1 k.p.a. został uznany przez organ za przyczynę uzasadniającą wznowienie postępowania. Ustalenia czy przyczyna ta rzeczywiście zaistniała i jakie ma to konsekwencje dla rozstrzygnięcia sprawy mogą być poczynione dopiero w efekcie postępowania przeprowadzonego po wydaniu postanowienia z art. 149 § 1 k.p.a. i mogą znaleźć swój wyraz w decyzji, o której mowa w art. 151 k.p.a.

W ponownym postępowaniu organ uwzględni wskazane powyżej uwagi Sądu i rozważy czy istotnie zachodzą przesłanki określone w art. 145 § 1 k.p.a. i czy zasadne jest uchylenie decyzji ostatecznej czy też odmowa jej uchylenia. W razie uchylenia decyzji ostatecznej organ uwzględni także stanowisko Trybunału Konstytucyjnego, który wyrokiem z dnia 18 maja 2005 r. (sygn. akt K 16/04, Dz.U. Nr 95, poz. 806) stwierdził m.in., że przepisy art. 3 pkt 17 i art., 8 pkt 4 i art. 12 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych są niezgodnie z art. 18, art. 32 ust. 1 i art. 71 ust. 1 Konstytucji RP.

Wobec powyższego stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Usunięcie wskazanych uchybień wymaga przeprowadzenia postępowania dowodowego w znacznej części, co czyni zasadnym uchylenie decyzji organów obu instancji.

Konstatacja ta nakazuje, w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 135 tej ustawy uchylić decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego i utrzymaną nią w mocy decyzję Kierownika Działu Świadczeń Rodzinnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Z., działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta Z. z dnia [...]r. nr [...].

Rozstrzygnięcie dotyczące wykonalności zaskarżonej decyzji wydano

w oparciu o art. 152 powołanej ustawy. Nie orzeczono natomiast o kosztach postępowania, gdyż strona, która nie złożyła wniosku o zasądzenie kosztów postępowania, na mocy art. 239 pkt 1 lit. a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi objęta jest ustawowym zwolnieniem od kosztów sądowych.