Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 292/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2018-02-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Odrzucono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Radzicka Sędziowie WSA Maciej Busz (spr.) WSA Józef Maleszewski Protokolant ref. staż. Ewa Stawicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi [...]na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia 13 lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia i umorzenia postępowania odwoławczego 1. odrzuca skargę [...]; 2. odrzuca skargę Stowarzyszenia [...]; 3. odrzuca skargę [...]; 4. oddala skargę [...].


UZASADNIENIE

IV SA/Po 292/15

Uzasadnienie

Wójt Gminy Dominowo decyzją z dnia 18.06.2014r. nr [...] wydaną na podstawie art. 71 ust. 2 pkt 1 i 2 oraz art. 81 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2013 r., poz. 1[...]5 ze zm., dalej u.i.o.ś.), art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm., dalej kp.a.) oraz § 2 ust. 1 pkt 5 oraz § 3 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. Nr 213, poz. 1397 ze zm.) po rozpatrzeniu wniosku z dnia 29 stycznia 2013 r. [...] sp. z o.o. o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach oraz oświadczenia o wyrażeniu zgody na wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla wariantu alternatywnego z dnia 10 lutego 2014 r. ustalił środowiskowe uwarunkowania dla planowanego przedsięwzięcia pod nazwą "[...]", polegającego na budowie zespołu 25 elektrowni wiatrowych (turbiny o łącznej mocy zespołu do 112,5 MW, maksymalna moc pojedynczej turbiny do 4,5 MW) wraz, z towarzyszącą infrastrukturą drogową, elektroenergetyczną i techniczną zlokalizowanego na gruntach obrębów ewidencyjnych Dzierżnica, Giecz, Poświątno, Orzeszkowo, Dominowo, Kopaszyce, Rusibórz, Gablin, Borzejewo, Biskupice, Rusiborek, Sabaszczewo na terenie gminy Dominowo.

W pkt I decyzji stwierdzono, że przedmiotem planowanego przedsięwzięcia jest budowa zespołu 25 elektrowni wiatrowych (turbiny o łącznej mocy zespołu do 112,5 MW, maksymalna moc pojedynczej turbiny do 4,5 MW) wraz z towarzyszącą infrastrukturą drogową, elektroenergetyczną i techniczną zlokalizowanego na gruntach obrębów ewidencyjnych Dzierżnica, Giecz, Poświątno, Orzeszkowo, Dominowo, Kopaszyce, Rusibórz, Gablin, Borzejewo, Biskupice, Rusiborek, Sabaszczewo na terenie Gminy Dominowo, którego szczegółowa lokalizacja została określona w zawartej w decyzji tabeli.

W pkt II decyzji nakazano, by:

1. Eksploatację przedsięwzięcia prowadzić z użyciem maksymalnie dwudziestu pięciu turbin wiatrowych o mocy nominalnej do 4,5 MW każda, wysokości wieży elektrowni nieprzekraczającej 140 m, średnicy wirnika do 140 m i maksymalnym poziomie mocy akustycznej pojedynczej turbiny nieprzekraczającej 107,5 dB, z zastrzeżeniem pkt 2.

2. Zachować współrzędne posadowienia turbin w układzie współrzędnych 1992 oraz zastosować metody obniżające poziom hałasu turbin w porze nocy do wskazanych dalej wartości.

3. Przed rozpoczęciem prac ziemnych, związanych z realizacją przedsięwzięcia, zabezpieczyć wszelkie wykopy, zapobiegając przedostawaniu się w ich obręb małych ssaków lub płazów.

4. W terminie nie dłuższym niż dwa miesiące od uruchomienia inwestycji wykonać kontrolne pomiary poziomów hałasu na najbliższych terenach objętych ochroną akustyczną zgodnie z przepisami szczegółowymi w tym zakresie, przy warunkach, dla których występuje najbardziej niekorzystne oddziaływanie przedsięwzięcia na stan akustyczny środowiska. Na podstawie uzyskanych wyników niezwłocznie dokonać niezbędnej korekty nastaw turbin w taki sposób, aby eksploatacja inwestycji nie powodowała przekroczeń dopuszczalnych poziomów hałasu określonych w przepisach szczegółowych.Poprawność dokonanych korekt potwierdzić niezwłocznie kolejnymi pomiarami poziomu hałasu. Wyniki przeprowadzonych pomiarów wraz z opisem dokonanych korekt przedstawić Regionalnemu Dyrektorowi Ochrony Środowiska w Poznaniu (dalej RDOŚ) oraz Wojewódzkiemu Inspektorowi Ochrony Środowiska w Poznaniu, w terminie nie dłuższym niż dwa tygodnie po ich wykonaniu.

5. Stację GPO zlokalizować na działce nr [...] w obrębie Dominowo.

6. Stanowisko transformatora mocy na stacji GPO wyposażyć w szczelną misę olejową mogącą pomieścić całą objętość oleju transformatorowego.

7. Zainstalować system monitorujący stężenie oleju w wodach opadowych i roztopowych w misie olejowej, zapewniający możliwość natychmiastowego odcięcia odpływu zawartości misy do środowiska w przypadku przekroczenia dopuszczalnych wartości oleju.

W pkt Ill decyzji określono wymagania dotyczące ochrony środowiska konieczne do uwzględnienia w dokumentacji wymaganej do wydania decyzji, o których mowa w art. 72 ust. 1 u.i.o.ś., w szczególności projekcie budowlanym nakazano:

1. nie stosować oświetlenia turbin światłem białym i stosować światło średniej intensywności o minimalnej wymaganej przepisami mocy oraz liczbie błysków na minutę;

2. w elektrowniach wiatrowych zastosować transformatory bezolejowe.

W pkt IV decyzji nałożono obowiązek prowadzenia monitoringu porealizacyjnego, obejmującego cykl roczny, który powinien być trzykrotnie powtarzany w ciągu pięciu lat od oddania farmy wiatrowej do eksploatacji w następującym zakresie:

1. Ptaki występujące na obszarze objętym potencjalnym oddziaływaniem w okresie lęgowym - przedmiotem obserwacji powinny być przede wszystkim objęte gatunki ujęte w Załączniku I Dyrektywy Rady 2009/147/WE oraz na wykazach Czerwonej Listy Zwierząt Ginących i Zagrożonych Wyginięciem w Polsce i Europie, a także ujęte w wykazie Polskiej Czerwonej Księgi Zwierząt, gatunki średnioliczne, nieliczne, bardzo nieliczne i skrajnie nieliczne (według zobiektywizowanej skali zawartej w opracowaniu Tomiałojć L., Stawarczyk T. 2003 Awifauna Polski. Rozmieszczenie, liczebność i zmiany. Wrocław: PTPP "pro Natura").

2. Ptaki migrujące w okresie ich wiosennych i jesiennych wędrówek oraz ptaki zimujące.

3. Nietoperze występujące na obszarze objętym potencjalnym oddziaływaniem w okresie rozrodu i migracji.

4. Śmiertelność ptaków i nietoperzy wraz z oceną skuteczności odnajdywania ofiar oraz szybkości ich znikania z powierzchni.

5. Zgromadzone wyniki monitoringu ornitologicznego i chiropterologicznego zinterpretować, oceniając wpływ inwestycji na populacje ptaków i nietoperzy oraz ewentualnie zaproponować stosowne działania ratunkowe lub minimalizujące. Wyniki monitoringu ornitologicznego i chiropterologicznego wraz z interpretacją i oceną wpływu, a także propozycją działań minimalizujących przedstawić w formie pisemnej wraz z kopią na nośniku elektronicznym RDOŚ w Poznaniu. Raporty cząstkowe z zakończenia rocznych etapów prowadzonego monitoringu porealizacyjnego przedstawić w ciągu dwóch miesięcy od zakończenia każdego z rocznych cykli monitoringowych.

6. Po dokonaniu ostatecznych korekt prowadzić okresowy monitoring hałasu na najbliższych terenach objętych ochroną akustyczną w okresie pięciu lat. Monitoring ten powinien obejmować pomiary hałasu wykonane nie mniej niż cztery razy do roku, po jednym pomiarze w każdej z pór roku, przy warunkach, przy których wpływ turbin na akustyczny stan jakości środowiska będzie największy, ze szczególnym uwzględnieniem sytuacji, w której grunt będzie zmrożony, zgodnie z przepisami szczegółowymi w tym zakresie. Wyniki przeprowadzonych pomiarów wraz z opisem dokonanych korekt przedstawiać właściwemu organowi ochrony środowiska, RDOŚ w Poznaniu oraz Wojewódzkiemu Inspektorowi Ochrony Środowiska w Poznaniu, w terminie nie dłuższym niż dwa tygodnie po ich wykonaniu.

W pkt V nie nałożono obowiązku przeprowadzenia ponownej oceny oddziaływania na środowisko w ramach postępowania w sprawie wydania pozwolenia na budowę.

W pkt VI stwierdzono, że realizacja przedsięwzięcia nie wymaga utworzenia obszaru ograniczonego użytkowania.

Odwołania od ww. decyzji złożyły bardzo liczne podmioty w tym. m.in.: [...] w Rzeszowie, [...] [...]i, [...] [...]a, [...] [...] i [...] [...].

W odwołaniach wniesionych przez strony postępowania zarzucono, iż: decyzja zawiera zbyt niskie wymagania i kryteria wobec inwestora, aby zminimalizować szkodliwe skutki; że nie zajęto się kwestią emisji i częstotliwości infradźwięków, efektów wizualnych tzw. migotania cieni, niszczenia krajobrazu; określono zbyt małą minimalną odległość wiatraków od zabudowań z przeznaczeniem na stały pobyt ludzi, która wg odwołujących powinna ona wynosić nie mniej jak 2000 m; nie przeprowadzono rozprawy administracyjnej; błędnie przeprowadzono procedurę zmiany studium uwarunkowań i zagospodarowania przestrzennego gminy Dominowo; nie wyczerpano wszystkich możliwych instrumentów prawnych w celu udostępnienia szczegółowych informacji społeczeństwu; niedostatecznie zapewniono udział społeczeństwa; nie zgromadzono i nie przeanalizowano całego materiału dowodowego w sprawie; źle rozmieszczono turbiny w Orzeszkowie, błędnie określono trasy przelotów ptaków i nietoperzy, uwzględniając, iż przeloty następują korytarzami; nie uwzględniono, że warsztatem rolnika są grunty rolne i nie wspomniano o zagrożeniach dla rolnika i pracujących na roli ludzi bezpośrednio w obszarze strefy farmy wiatrowej, również pod turbiną nawet przez 8-12 godzin i więcej na dobę; niedokładnie wyjaśniono stan faktyczny, naruszono prawo, gdyż przedsięwzięcie będzie wpływać negatywnie na środowisko, oddziaływać na zdrowie i życie; budowa farmy wiatraków stworzy zagrożenie w postaci odłamywania się kawałków lodu od śmigieł, mogą wystąpić awarie i katastrofy turbiny wiatrowej, nie uwzględniono autostrady i linii wysokiego napięcia w badaniu poziomu hałasu, budowa farmy wiatrowej zmieni komfort życia i ograniczy możliwość rozwoju gospodarstw, nie będzie można budować np. domów, ponadto właściciele działek w Gablinie nr ewid. [...] i [...] nie wyrazili zgody na ich zajęcie pod budowę wiatraków; decyzja pomija złożone wnioski, nie poinformowano o mającym powstać zbiorczym transformatorze; raport został sporządzony ogólnie, schematycznie, w sposób tendencyjny, nie zawiera dokładnych obliczeń budowy farmy, nie mówi niż o pracy rolnika(zagrożeniach). Przytoczone zarzuty nie były dodatkowo uzasadnione.

Zaskarżonej decyzji zarzucono ponadto rażące naruszenie przepisów prawa materialnego i postępowania, a w szczególności art. 2, 5, 7 i art. 74 Konstytucji RP poprzez wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach w sytuacji braku spełnienia właściwych wymagań określonych przepisami prawa w szczególności w zakresie ochrony środowiska, co spowodowało rażące naruszenie:

a) art. 82 ust. 2 pkt 2, art. 66 ust. 1 pkt 8 i art. 77 ust. 5 pkt 2 u.i.o.ś. poprzez brak stwierdzenia w decyzji konieczności przeprowadzenia ponownej oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko w ramach postępowania w sprawie wydania decyzji, o których mowa w art. 72 ust. 1 pkt 1, 10, 14 i 18, biorąc pod uwagę powiązania planowanego przedsięwzięcia z innymi przedsięwzięciami i możliwość kumulowania się oddziaływań tych przedsięwzięć,

b) art. 62 ust. 1 pkt i lit. a), lit. d) u.i.o.ś. poprzez brak przeprowadzenia analizy i oceny oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na zdrowie i warunki życia ludzi oraz brak przeprowadzenia analizy wzajemnych oddziaływań między środowiskiem, zdrowiem ludzi, dobrami materialnymi i zabytkami,

c) art. 3 ust. 1 pkt 11 lit. c) w zw. z art. 33 ust. 1, art. 38 i art. 85 ust. 3 u.i.o.ś. poprzez brak umieszczenia obwieszczeń o udziale społeczeństwa oraz o wydanej decyzji w miejscach realizacji przedsięwzięcia,

d) art. 66 ust. 1 pkt 7 lit. a) u.i.o.ś. poprzez brak przeprowadzenia w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko oceny oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na grzyby,

e) art. 77 ust. 1 pkt 1 u.i.o.ś. poprzez błędne uzgodnienie warunków realizacji przedsięwzięcia z RDOŚ, w oparciu o błędne informacje przedstawione w RDOŚ przez inwestora, bez uwzględnienia skumulowanego oddziaływania istniejących i planowanych przedsięwzięć o podobnym charakterze,

f) art. 8, 9, 49 k.p.a. poprzez brak pouczenia stron w obwieszczeniu Wójta Gminy Dominowo z dnia 18 czerwca 2014 r. dotyczącego wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, o środkach zaskarżenia przedmiotowej decyzji oraz brak jednoznacznego wskazania lokalizacji poszczególnych turbin wiatrowych,

g) art. 33 ust. 1 pkt 7 u.i.o.ś. poprzez błędne wskazanie terminu składania uwag w obwieszczeniu Wójta Gminy Dominowo o udziale społeczeństwa z dnia 24.03.2014 r., określając termin 20 dni (tj. od 28 marca do 17 kwietnia 2014 r.) zamiast 21 dni.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu decyzją z dnia 13.02.2015r. nr [...], po rozpoznaniu odwołań od wyżej opisanej decyzji wniesionych przez wymienione w jej rubrum podmioty:

1. utrzymało w całości opisaną wyżej decyzję Wójta Gminy Dominowo z dnia 18.06.2014r. nr [...];

2. umorzyło postępowanie w stosunku do wymienionych dalej w sentencji decyzji podmiotów i z ich odwołania.

W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, że w dniu 29 stycznia 2013 r. [...] Sp. z o.o. (dalej także inwestor), złożyła wniosek o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla planowanego przedsięwzięcia pod nazwą [...], polegającego na budowie zespołu 27 elektrowni wiatrowych (turbiny o łącznej mocy zespołu do 121,5 MW, maksymalna moc pojedynczej turbiny do 4,5 MW) wraz z towarzyszącą infrastrukturą drogową, elektroenergetyczną i techniczną zlokalizowanego na gruntach obrębów ewidencyjnych Dzierżnica, Giecz, Poświątno, Orzeszkowo, Dominowo, Kopaszyce, Rusibórz, Mieczysławowo, Gablin, Borzejewo, Biskupice na terenie gminy Dominowo. Do wniosku o wydanie decyzji zostały dołączono m.in. kartę informacyjną przedsięwzięcia i mapę ewidencyjną.

Postanowieniem z dnia 18 lutego 2013 r., znak [...], RDOŚ w Poznaniu wyraził opinię co do wymaganego zakresu raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. Opinią z dnia 19 lutego 2013 r., znak [...], do zakresu raportu odniósł się Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Środzie Wielkopolskiej (dalej także PPIS), a opinią z tego samego dnia, znak [...][...].2013, do kwestii tej w zakresie higieny radiacyjnej odniósł się Wielkopolski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny (dalej także WPWIS).

Postanowieniem z dnia 8 marca 2013 r., znak [...], Wójt Gminy Dominowo określił zakres raportu o oddziaływaniu planowanego przedsięwzięcia na środowisko W dniu 31 października 2013 r. inwestor przedłożył raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko oraz wyraził zgodę na wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla określonego w przedłożonym raporcie alternatywnego wariantu nr 3 (polegającego na budowie 27 elektrowni wiatrowych w skorygowanych lokalizacjach niektórych turbin) jako korzystniejszego środowiskowo w stosunku do wariantu inwestycyjnego określonego we wniosku o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach (określonego w przedłożonym raporcie jako wariant nr 2).

W dniu 2 grudnia 2013 r. WPWIS wezwał inwestora do uzupełnienia akt sprawy. W dniu 5 grudnia 2013 r., pismem znak [...], PPIS w Środzie Wielkopolskiej zaopiniował pozytywnie wariant nr 3 planowanego przedsięwzięcia w zakresie wymagań higienicznych i zdrowotnych.

Dnia 09 grudnia 2013 r. [...] złożyło uwagi do raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. W dniu [...] kwietnia 2014 r. inwestor ustosunkował się do w/w uwag.

Pismem z dnia 11 grudnia 2013 r. RDOŚ w Poznaniu wezwał inwestora do uzupełnienia przedłożonego raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. Dodatkowo RDOŚ zobowiązał inwestora do ustosunkowania się do uwag do raportu złożonych przez [...]a, [...]a i [...]a [...]. Pismem z dnia 20 grudnia 2013 r. inwestor przedłożył Wójtowi Gminy Dominowo, RDOŚ w Poznaniu oraz WPWIS uzupełnienie do raportu.

W dniu 30 grudnia 2013 r. WPWIS pismem znak [...], zaopiniował pozytywnie planowane przedsięwzięcie w zakresie wymagań higieny radiacyjnej.

W dniu 21 stycznia 2014 r. RDOŚ w Poznaniu, pismem ponownie wezwał inwestora do uzupełnienia przedłożonego raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko.

W dniu 24 stycznia 2014 r. pismem znak [...], po uwzględnieniu uzupełnienia do raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, PPIS w Środzie Wielkopolskiej ponownie pozytywnie zaopiniował planowane przedsięwzięcie (wariant nr 3) w zakresie wymagań higienicznych i zdrowotnych.

W dniu 10 lutego 2014 r. inwestor przedłożył Wójtowi Gminy Dominowo oraz RDOŚ w Poznaniu uzupełnienie nr 2 do raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko oraz wyraził zgodę na wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla wariantu alternatywnego, najkorzystniejszego środowiskowo, polegającego na budowie 25 elektrowni wiatrowych (turbiny o łącznej mocy zespołu 112,5 MW, pojedyncza turbina maksymalna moc do 4,5 MW) wraz z towarzyszącą infrastrukturą drogową, elektroenergetyczną i techniczną na terenie gminy Dominowo (wariant nr 4). W dniu 28.02.2014 r. wpłynęły do organu wyjaśnienia do uzupełnienia nr 2. Inwestor podkreślił, że w stosunku do wariantu określonego we wniosku o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach wariant ten różni się tym, iż usunięte zostały 2 turbiny - [...]oraz zmianie uległa lokalizacja turbiny [...]. Mając na uwadze powyższe oświadczenie, Wójt Gminy Dominowo wystąpił w dniu 11 lutego 2014 r. do WPWIS oraz PPIS w Środzie Wielkopolskiej o wydanie opinii w sprawie realizacji planowanego przedsięwzięcia.

Pismem z dnia 3 marca 2014 r., znak [...], PPIS w Środzie Wielkopolskiej zaopiniował pozytywnie wariant nr 4 planowanego przedsięwzięcia w zakresie wymagań higienicznych i zdrowotnych. W dniu 6 marca 2014 r. WPWIS pismem znak [...], zaopiniował pozytywnie planowane przedsięwzięcie (wariant alternatywny nr 4) w zakresie wymagań higieny radiacyjnej.

W dniu 7 marca 2014 r. RDOŚ w Poznaniu wydał postanowienie znak [...], którym uzgodnił i określił warunki realizacji planowanego przedsięwzięcia. W dniu 17 marca 2014 r. ten sam organ, na wniosek inwestora z dnia 10 marca 2014 r., wydał postanowienie znak [...], którym uzupełnił swoje postanowienie uzgadniające co do rozstrzygnięcia poprzez dodanie do niego pkt I.11 w brzmieniu "Stację GPO zlokalizować na działce nr [...] w obrębie Dominowo".

W dniu 24 marca 2014 r. Wójt Gminy Dominowo podał do publicznej wiadomości społeczeństwu następujące informacje wymagane art. 33 ust. 1 u.i.o.ś., tj. o:

1) przystąpieniu do przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko;

2) wszczęciu postępowania;

3) przedmiocie decyzji, która ma być wydana w sprawie (z uwzględnieniem wariantu alternatywnego objętego zgodą inwestora),

4) organie właściwym do wydania decyzji oraz organach właściwych do wydania opinii i dokonania uzgodnień;

5) możliwościach zapoznania się z niezbędną dokumentacją sprawy oraz o miejscu, w którym jest ona wyłożona do wglądu;

6) możliwości składania uwag i wniosków;

7) sposobie i miejscu składania uwag i wniosków, wskazując jednocześnie 21-dniowy termin ich składania (28 marca - 17 kwietnia 2014 r.),

8) organie właściwym do rozpatrzenia uwag i wniosków.

W ramach udziału społeczeństwa w terminie uwagi wniosły wymienione podmioty.

Dnia 27 marca 2014 r. Wójt Gminy Dominowo zawiadomił strony postępowania poprzez obwieszczenie, że w dniu 14-15 kwietnia 2014 r. stawi się w Urzędzie Gminy Dominowo pełnomocnik inwestora i strony postępowania będą miały możliwość spotkania z nim i uzyskania wyjaśnień na temat planowanego przedsięwzięcia.

W dniu 25 kwietnia 2014 r. Wójt Gminy Dominowo zawiadomił strony postępowania poprzez obwieszczenie o zgromadzeniu materiału dowodowego w sprawie oraz możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. W wyznaczonym czasie żadna ze stron nie wniosła uwag, jednak w dniu [...] maja 2014 r. stanowisko przedstawiła [...], a w dniu 21 maja 2014 r. [...].

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu wyjaśniło, że zgodnie z art. 71 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 u.i.o.ś. decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach określa środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia. Jej uzyskanie wymagane jest dla planowanych przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko. Stosownie do § 2 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko przedmiotowe przedsięwzięcie zalicza się do przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko.

Podkreślono, że inwestor przedłożył organowi I instancji raport oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, który następnie, na skutek wezwania RDOŚ w Poznaniu i WPWIS został dwukrotnie uzupełniony, a do realizacji jako planowane przedsięwzięcie przyjęto ostatecznie wariant alternatywny nr 4 korzystniejszy od wariantu podstawowego i alternatywnego wariantu nr 3. Raport w celu dokonania uzgodnień był przesyłany do RDOŚ w Poznaniu oraz w celu uzyskania opinii do WPWIS i PPIS w Środzie Wlkp. Organy te uzgodniły i zaopiniowały w zakresie swoich kompetencji warunki realizacji przedsięwzięcia z zastrzeżeniami, które zostały uwzględnione w decyzji organu I instancji. Raport zawiera elementy wynikające z art. 66 ust. 1 u.i.o.ś. Wszystkie postanowienia i opinie wydane w przedmiotowej sprawie charakteryzują się dużą dbałością o szczegóły, uzasadnienia ich są wyczerpujące i w pełni uzasadniają przesłanki, jakimi kierowały się organy podejmując takie rozstrzygnięcia. Co prawda w uzasadnieniu swojej opinii PPIS wskazał, że obecnie rekomendowana jest odległość 1000 m od zabudowy mieszkaniowej tego typu przedsięwzięć. Jednak bliżej nie określono tej rekomendacji, ani organu od jakiego pochodzi. Rekomendacji tej nie powiązano z jakimikolwiek prawnie usankcjonowanymi normami, ani z ustalonym negatywnym oddziaływaniem tego typu przedsięwzięć na środowisko w odległości mniejszej niż 1000 m, poza tymi, które wynikają z przepisów uwzględniających dotychczas udowodniony i wykazany wpływ (np. na klimat akustyczny).

Podkreślono, że raport ma pomóc organom właściwie ocenić oddziaływanie konkretnego przedsięwzięcia na środowisko poprzez jego szczegółowe opisanie i scharakteryzowanie w raporcie i podjąć właściwe rozstrzygnięcia. Wszystkie organy, w tym organ uzgadniający i organy opiniujące, pozytywnie oceniły raport i na jego podstawie przedstawiły własne stanowiska oraz wytyczne co do planowanego przedsięwzięcia. A zatem w ich opinii raport jest kompletny i jednoznaczny na tyle, że pozwala wydać prawidłową decyzję, która ma określić uwarunkowania środowiskowe chroniące to środowisko w możliwy sposób przed ewentualnym negatywnym oddziaływaniem planowanej inwestycji na środowisko.

Raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko jest jednym z najważniejszych elementów postępowania w sprawie oceny oddziaływania na środowisko, mającym ułatwić ustalenie wszystkich potencjalnych zagrożeń związanych z realizacją planowanego przedsięwzięcia. Raport złożony w niniejszym postępowaniu ocenia oddziaływanie przedsięwzięcia na środowisko. W toku sprawy nie pojawiły się żadne argumenty potwierdzone jakimikolwiek dowodami, czy nawet nie uprawdopodobniono negatywnego oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko, które nie zostałoby uwzględnione w raporcie. Organ nie miał żadnych uzasadnionych podstaw, by podważać opinię specjalistów wyrażoną w raporcie, ani uzgodnienie RDOŚ i stanowiska organów opiniujących.

Kolegium nie stwierdziło, ażeby zakres raportu i jego treść nie pozwalały organowi I instancji i organom uzgadniającym na prawidłową ocenę oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Przeciwnie, raport daje podstawy do takiej oceny i zajęcia stanowiska w sprawie. Złożony w sprawie uzupełniony raport może stanowić dowód w sprawie a jego treść pozwala, na dokonanie samodzielnej oceny wpływu przedsięwzięcia na środowisko dokonanej przez organy, w tym organ I instancji, który m.in. na jego podstawie i przedstawionych uzgodnień wydaje decyzję w sprawie, opartą na własnej analizie i na podstawie swobodnej oceny przedstawionych w sprawie dowodów. Raport ten pozwolił organom uzgadniająco-opiniującym na wydanie uzgodnienia i opinii, a organowi I instancji na podjęcie decyzji o uwarunkowaniach środowiskowych dla tego przedsięwzięcia. Raport stanowi ważny element dowód w sprawie oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, w oparciu o który działają organy posiłkując się nim. Oceniając raport pod kątem poprawności formalnej, tj. zgodności treści raportu z przepisami określającymi sposób jego sporządzenia, logiki wywodów, weryfikacji sporządzenia raportu przez osobę uprawnioną, ale i jego zawartości, pełnego odniesienia się do poszczególnych kwestii nie odmówiono mu przymiotu wiarygodności, ani też nie zakwestionowano jego znaczenia dowodowego w sprawie i tego, że mógł on stanowić podstawę weryfikacji i oceny oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko wyrażonej następnie w decyzji o uwarunkowaniach środowiskowych.

Raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko opracowywany jest na zlecenie podmiotu zainteresowanego realizacją przedsięwzięcia, jednak jest on poddawany ocenie organu administracji przeprowadzającego ocenę oddziaływania na środowisko. Inne podmioty uczestniczące w postępowaniu administracyjnym jako strony lub na prawach strony mają wynikającą z przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, możliwość zgłoszenia zastrzeżeń dotyczących tego dowodu i wniosków dowodowych zmierzających do podważenia jego miarodajności np. w postaci opinii sporządzonej przez inną osobę posiadającą odpowiednią wiedzę. Dopuszczalne jest, by organ administracji dysponował dwoma przeciwstawnymi opracowaniami, albo też nie mając możliwości oceny prawidłowości raportu wezwał podmiot przedkładający raport do jego uzupełnienia lub sięgał do innych środków dowodowych, umożliwiających wyjaśnienie pojawiających się wątpliwości.

Raport złożony w niniejszym postępowaniu ocenia oddziaływanie przedsięwzięcia na środowisko, a strony postępowania skutecznie go nie zakwestionowały i nie wykazały innymi dowodami w sprawie, w tym innym raportem, ażeby przyjęte w nim założenia, jak i ocena oddziaływania, były błędne. W ocenie Kolegium organ I instancji - biorąc pod uwagę treść złożonego raportu, jego kompletność i prawidłowość - nie miał podstaw, by przeprowadzać dalsze postępowanie dowodowe, skoro raport nie budził wątpliwości żadnego z organów.

Najistotniejsza w kontekście legalności zaskarżonej decyzji zgodnie z ustawą jest ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko i przeprowadzenie postępowania obejmującego w szczególności:

a) weryfikację raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko,

b) uzyskanie wymaganych ustawą opinii i uzgodnień,

c) zapewnienie możliwości udziału społeczeństwa w postępowaniu.

Przeprowadzenie oceny oddziaływania na środowisko jest prawidłowe, gdy organ poddał ocenie sporządzany raport o oddziaływaniu na środowisko, dokonał prawidłowo przeprowadzonych konsultacji z innymi organami i przeprowadził całą procedurę postępowania z udziałem społeczeństwa. Wszystkie te warunki zostały przez organ I instancji spełnione a postępowanie w tym zakresie prawidłowo przeprowadzone.

W opinii Kolegium, tylko naruszenie konkretnej normy, bądź też wykazanie konkretnego negatywnego wpływu przedsięwzięcia na środowisko lub zdrowie i warunki życia ludzi, może stanowić podstawę odmowy wydania zgody. Rola organu sprowadza się w tego rodzaju sprawach do kontroli zachowania standardów wyznaczonych przez obowiązujące przepisy prawne. Jest to w istocie uznanie związane.

Decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach nie jest decyzją uznaniową. Mając na uwadze, że wprowadza ona ograniczenia w wykonywaniu prawa własności do nieruchomości, które jest chronione przez art. 21 Konstytucji RP, należy przyjąć, że organy w tym zakresie nie mają swobody działania, a wydanie decyzji negatywnych może nastąpić tylko w ściśle określonych sytuacjach. Całokształt regulacji prawnych prowadzi do wniosku, że odmowa wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach może nastąpić w przypadku wystąpienia sprzeczności planowanego przedsięwzięcia z postanowieniami planu zagospodarowania przestrzennego, w przypadku odmowy uzgodnienia warunków realizacji przedsięwzięcia przez organ współdziałający, w sytuacji zaistnienia sprzeczności z innymi przepisami prawa lub gdy z przeprowadzonego postępowania wyniknie możliwość negatywnego oddziaływania na środowisko. Podstawę taką może stanowić również wynikająca z art. 55 u.i.o.ś. odmowa zgody na realizację przedsięwzięcia w innym wariancie, niż to określono we wniosku o wydanie decyzji o uwarunkowaniach środowiskowych.

W ocenie Kolegium przedłożony w przedmiotowym postępowaniu raport został sporządzony prawidłowo i odniósł się do wszystkich potencjalnych zagrożeń związanych z realizacją przedsięwzięcia. Charakteryzuje planowane przedsięwzięcie i zawiera wymagane ustawowe elementy, uwzględniające jego specyfikę a postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone prawidłowo.

Zgodnie z art. 80 ust. 1 i 2 u.i.o.ś., jeżeli była przeprowadzona ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, właściwy organ wydaje decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach, biorąc pod uwagę:

1) wyniki uzgodnień i opinii,

2) ustalenia zawarte w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko;

3) wyniki postępowania z udziałem społeczeństwa;

4) wyniki postępowania w sprawie transgranicznego oddziaływania na środowisko, jeżeli zostało przeprowadzone.

Rozpatrując odwołanie Kolegium zbadało sprawę pod kątem nie tylko podniesionych przez strony zarzutów, ale zbadało cały materiał zebrany w sprawie, prawidłowość samego postępowania i zgodność przeprowadzonych przez organ I instancji ustaleń i wyników z obowiązującym prawem.

Wskazano, że organ I instancji uzasadnił swoje stanowisko, które zawiera wszystkie elementy wynikające z ww. przepisów ustawy.Wójt zwracał się do organów mających wiedzę specjalistyczną, odpowiednią dla właściwości rzeczowej danego organu i korzystał z tej wiedzy i się nią posiłkował dokonując własnej oceny i końcowego uzasadnienia swojego stanowiska. Uwarunkowania środowiskowe dla realizacji przedmiotowej inwestycji zostały oparte na wynikach przeprowadzonego postępowania w sprawie oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko i wyjaśnione w uzasadnieniu. W zaskarżonej decyzji zawarto zalecenia organów i dokonano ich analizy oraz implementacji do decyzji.

Kolegium wskazało, że sprzeciw społeczeństwa (społeczności lokalnej) lub jednej ze stron postępowania wobec planowanej inwestycji nie może stanowić wyłącznej przesłanki odmowy określenia środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia, a sama ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko wskazuje jedynie następujące przypadki, w których wydaje się decyzję odmowną w sprawie środowiskowych uwarunkowań:

- lokalizacja przedsięwzięcia jest niezgodna z ustaleniami uchwalonego m.p.z.p. (art. 80 ust. 2 zd. 1 u.i.o.ś.);

- z oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wynika zasadność realizacji przedsięwzięcia w wariancie innym niż proponowany przez wnioskodawcę, a wnioskodawca nie wyraża zgody na realizację przedsięwzięcia w takim wariancie (art. 81 ust. 1 u.i.o.ś.);

- z oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wynika, że przedsięwzięcie może znacząco negatywnie oddziaływać na obszar Natura 2000 (o ile nie zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 34 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody - art. 81 ust. 2 u.i.o.ś.;

- z oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wynika, że przedsięwzięcie może spowodować nieosiągnięcie celów środowiskowych zawartych w planie gospodarowania wodami na obszarze dorzecza (o ile nie zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 38j ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne) - art. 81 ust. 3 u.i.o.ś.

Biorąc pod uwagę materiał zgromadzony w sprawie organ Wójt w tym przypadku nie miał możliwości wydania decyzji odmownej, która znalazłaby swoje oparcie w obowiązującym prawie, przedsięwzięcie to bowiem pozwala na ustalenie jego środowiskowych uwarunkowań.

Organ I instancji dopełnił wymogi ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku (u.i.o.ś.), gdyż zapewnił udział społeczeństwa w postępowaniu poprzez publiczne ogłaszanie informacji o dokonanych czynnościach. W toku całego postępowania stronom i społeczeństwu zapewniono udział w przedmiotowym postępowaniu, informując o każdym etapie prowadzonego postępowania a także o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem oraz o możliwości składania uwag i wniosków a także o wydaniu decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Czynności te były przeprowadzane w każdym przypadku pojawienia się nowych okoliczności i materiałów w sprawie, a swym zasięgiem objęły gminę Dominowo i wszystkie sołectwa objęte zasięgiem oddziaływania przedsięwzięcia. Obwieszczeń dokonywano zarówno poprzez ogłaszanie na stronie internetowej gminy w BIP i poprzez wywieszanie obwieszczeń w gablotach. Pouczono w obwieszczeniu informującym o wydaniu decyzji, o miejscu jej wyłożenia, możliwości zapoznania się z jej treścią, terminach a sama decyzja zawiera stosowne pouczenie o terminie i sposobie złożenia od niej odwołania. Nie wystąpiło żadne zróżnicowanie pouczenia o dopuszczalności, terminie i sposobie odwołania od decyzji. Wszystkie te warunki są dla wszystkich stron jednakowe i wynikają z przepisów postępowania administracyjnego. Termin oblicza się od dnia doręczenia decyzji stronie, co w przypadku zwykłego doręczenia następuje w momencie odebrania przesyłki (na co strona ma 14 dni) albo doręczenie uważa się za dokonane po upływie czternastu dni od dnia publicznego ogłoszenia, zatem nie ma mowy o różnicowaniu sytuacji stron.

Miejscem realizacji planowanego przedsięwzięcia są pola uprawne dlatego zamieszczanie obwieszczeń w sołectwach, na których terenie będzie zlokalizowana inwestycja oraz na których teren będzie ona oddziaływała, poprzez wywieszenie obwieszczenia na sołeckiej tablicy ogłoszeń spełnia wymóg zamieszczania obwieszczeń w miejscu realizacji planowanego przedsięwzięcia. Obwieszczenia mają charakter informacyjny, z treścią dokumentów należy się zapoznawać w siedzibie organu, ewentualnie poprzez wnioskowanie o sporządzenie kopii, w trybie dostępu do informacji publicznych, bądź art. 73 k.p.a.

Na zgłaszanie uwag społeczeństwu został wyznaczony termin 21 dniowy od 28.03.2014 r. do 17.04.2014 r., co daje w sumie 21 dni, bowiem terminu w tym przypadku nie należy liczyć od dnia następnego, skoro już w dniu 28 można było składać wnioski i uwagi, zatem dzień ten wlicza się on w całość 21-dniowego terminu. Obwieszczenia zostały doręczone sołtysom w dniach 25-26.03.2014 r. i zostały wywieszone w dniu 27.03.2014 r. Wskazano, że zgodnie poglądem wyrażonym m.in. w wyroku NSA z dnia 4 listopada 2010 r., sygn. akt II OSK 1297/10 bieg 21-dniowego terminu, o którym mowa w art. 33 ust. 1 pkt 7 u.i.o.ś. rozpoczyna się z dniem podania go do publicznej wiadomości. Jest to termin ustawowy, do którego nie ma zastosowania art. 49 k.p.a., ponieważ określa on wymagania i skutki doręczenia w postępowaniu administracyjnym przez publiczne ogłoszenie, które ma zastosowane (jeżeli przepis szczególny na to zezwala) wyłącznie w stosunku do stron i uczestników postępowania oraz dotyczy czynności organu objętych obowiązkiem doręczeń. Skoro prawo zgłaszania uwag i wniosków przysługuje podmiotom niemającym statusu strony (art. 29 u.i.o.ś.) i nie jest realizowane w trybie postępowaniu administracyjnego, to nie można przyjąć, że składanie tych uwag i wniosków jest czynnością procesową dokonywaną przez stronę lub podmiot działający na prawach strony.

Organ I instancji zapewnił możliwość udziału społeczeństwa w prowadzonym postępowaniu iumożliwił wypowiedzenie się na temat planowanego przedsięwzięcia. Zgłoszone uwagi zostały rozpatrzone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, do części z nich odniósł się również w toku postępowania inwestor. Organ właściwy do wydania decyzji może przeprowadzić rozprawę administracyjną otwartą dla społeczeństwa, jednak nie ma takiego obowiązku. Jeżeli organ po analizie uznał, że przeprowadzenie rozprawy nie przyspieszy postępowania, nie wniesie do postępowania nic poza tym co dotychczas ustalono, bądź wskazywano, to nie mógł uznać, że rozprawa w tym przypadku jest konieczna. Ponadto uznanie przez organ, że przeprowadzenie rozprawy umożliwi koncentrację w jednym czasie i miejscu wszystkich uczestników postępowania w danej sprawie, którzy mogą bezpośrednio dopełnić czynności procesowych, pozwala na skorzystanie z tego prawa, a z taką sytuacja organ również nie miał do czynienia.

W ramach postępowania spełnione zostały wszystkie wymogi wynikające z przepisów prawa dotyczące informowania stron postępowania, jak również dotyczące zapewnienia udziału społeczeństwa w postępowaniu. Ponadto organ I instancji umożliwił stronom i społeczeństwu uzyskanie dodatkowych wyjaśnień na temat planowanego przedsięwzięcia poprzez zorganizowanie spotkania z pełnomocnikiem inwestora oraz specjalistami wykonującymi raport o oddziaływaniu planowanego przedsięwzięcia na środowisko.

W ramach prowadzonego postępowania przeanalizowano kwestie dotyczące konieczności przeprowadzenia ponownej oceny oddziaływania na środowisko na etapie ubiegania się o pozwolenie na budowę i organ doszedł do wniosku, iż taka potrzeba nie istnieje.

Nie znajduje poparcia w materiale sprawy zarzut, iż decyzja zawiera zbyt niskie wymagania i kryteria wobec inwestora, aby zminimalizować szkodliwe skutki. Organ, w tym również posiłkując się uzgodnieniem z RDOŚ, nałożył na inwestora takie warunki realizacji planowanego przedsięwzięcia, jakie wynikają z dokonanej oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko.

Zarówno w raporcie, jak i w zaskarżonej decyzji uwzględniono skumulowane oddziaływanie przedsięwzięć. Pod uwagę wzięto przedsięwzięcia istniejące oraz planowane, także te, dla których procedury administracyjne w przedmiocie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach są mocno zaawansowane oraz znajdują się w odległości, która może skutkować oddziaływaniem skumulowanym. Nie ma obowiązku prawnego uwzględniania oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko skumulowanego z innymi dopiero planowanym przedsięwzięciami, co do których nie przeprowadzono nawet jeszcze procedury i nie zakończono oceny oddziaływania na środowisko. W sytuacji wydania ostatecznej decyzji środowiskowej dla przedsięwzięcia może powstać obowiązek jego uwzględniania w kolejnych postępowaniach w ramach badania oddziaływań skumulowanych pomiędzy przedsięwzięciami. Stanowisko to nie wynika z żadnego konkretnego przepisu prawa, a jedynie z zasady brania pod uwagę w postępowania administracyjnym wszystkich okoliczności faktycznych, które mogą mieć wpływ na wydane rozstrzygnięcie.

W niniejszej sprawie inwestor wziął pod uwagę planowane przedsięwzięcia - dla których procedury administracyjne w przedmiocie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach są mocno zaawansowane - znajdujące się w odległości, która może skutkować oddziaływaniem skumulowanym, a w zakresie akustycznym, zgodnie z wezwaniem RDOŚ również planowaną [...].

Raport zawiera uzasadnienie proponowanego przez wnioskodawcę wariantu, ze wskazaniem jego oddziaływania na środowisko we wszystkich fazach, w szczególności na ludzi, rośliny, zwierzęta, grzyby i siedliska przyrodnicze, wodę i powietrze, powierzchnię ziemi, z uwzględnieniem ruchów masowych ziemi, klimat i krajobraz, dobra materialne, zabytki i krajobraz kulturowy, objęte istniejącą dokumentacją. Wynika z niego również wzajemne oddziaływanie między tymi elementami, a postępowanie prowadzone przez organ, w tym postępowania uzgadniające i opiniujące, polegają na analizie i ocenie oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko, co też organy prawidłowo uczyniły.

Wpływ planowanego przedsięwzięcia na zdrowie ludzi był również przedmiotem analizy PPIS w Środzie Wielkopolskiej i WPWIS w Poznaniu (odpowiednio pod kątem oddziaływania akustycznego i pod kątem oddziaływania elektromagnetycznego). Przedmiotem analizy w zakresie wpływu na zdrowie ludzi w przypadku budowy farm wiatrowych, w oparciu o przepisy prawne są bowiem zagadnienia związane z oddziaływaniem promieniowania elektromagnetycznego oraz hałasu. Nie ma innego rodzaju oddziaływania farm wiatrowych na zdrowie ludzi, które byłoby w jakikolwiek sposób udowodnione i co do którego ustalono by w związku z tym obowiązujące normy. Pojawiające się zalecenia dotyczące lokalizacji turbin wiatrowych względem zabudowy nie mają mocy wiążącej, tym samym nie mogą być brane pod uwagę w świetle obowiązującego prawa, gdyż byłoby to sprzeczne z regułą postępowania administracyjnego nakazującą organom administracji jedynie stosowanie prawa. Niesłuszny jest zarzut zbyt bliskiej lokalizacji turbin wiatrowych względem zabudowań, gdyż przeprowadzone analizy wykazały brak możliwości przekroczenia dopuszczalnych poziomów hałasu na terenach chronionych akustycznie, a wskazana przez inwestora lokalizacja przedsięwzięcia nie podlega modyfikacjom organu wydającego decyzję. Co do zarzutu dotyczącego braku oceny oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na grzyby nie dopatrzono się w tym względzie nieprawidłowości, czy też braków raportu, które mogłyby wpłynąć na ostateczną treść decyzji. Planowane przedsięwzięcie realizowane będzie na otwartych polach, gruntach ornych i trudno tu mówić o zagrożeniu dla grzybów podlegających ochronie ścisłej i częściowej. Jak wskazywał inwestor zdecydowana większość grzybów zasiedla wilgotne siedliska o dobrze wykształconej szacie roślinnej, np. różne typy lasów, a jak wykazała przeprowadzona inwentaryzacja siedliskowa, w obrębie planowanego przedsięwzięcia nie występują tego typu miejsca i gatunki grzybów podlegające ochronie.

Prawidłowo przeanalizowano oddziaływanie akustyczne. Przeprowadzone analizy wykazały, iż nie dojdzie do przekroczenia określonych wartości poziomu hałasu na terenach chronionych akustycznie. W rzeczywistości oddziaływanie akustyczne może być mniejsze aniżeli prognozowane, bowiem analizy wykonane zostały dla najbardziej niekorzystnej sytuacji przy uwzględnieniu maksymalnej pracy turbin wiatrowych (tzn. maksymalnej emisji hałasu do środowiska). Decyzja nakłada na inwestora obowiązek wykonania analizy porealizacyjnej w zakresie hałasu i monitoring hałasu. Wymogi te sprawiają, że oddziaływanie hałasowe pochodzące od planowanego przedsięwzięcia będzie kontrolowane na etapie jego eksploatacji celem niedopuszczenia do przekroczenia ustanowionych norm w tym zakresie.

Planowane przedsięwzięcie zlokalizowane jest poza ustanowionymi prawnie formami ochrony przyrody dotyczącymi ochrony krajobrazu, a zatem nie dojdzie do naruszenia przepisów w tym zakresie. Nałożone w zaskarżonej decyzji warunki dotyczące konieczności prowadzenia porealizacyjnego monitoringu ornitologicznego i chiropterologicznego dodatkowo pozwolą dokonać oceny, czy eksploatacja przedsięwzięcia będzie powodowała oddziaływania na te grupy zwierząt.

Złożona przez inwestora dokumentacja wykazała, iż budowa farmy wiatrowej nie stworzy dla przemieszczających się ptaków i nietoperzy bariery uniemożliwiającej poruszanie się w obrębie przedsięwzięcia. Podjęto działania, które umożliwiają uniknięcie lokalizacji turbin wiatrowych w miejscach atrakcyjnych dla tych zwierząt, co przedstawiono w raporcie oraz załącznikach do niego. Zweryfikowanie rzeczywistego wpływu farmy wiatrowej na ptaki i nietoperze będzie możliwe dopiero po wykonaniu poinwestycyjnych monitoringów, których obowiązek nakłada zaskarżona decyzja.

Odnośnie zarzutu zagrożenia dla życia ludzi powodowanego przez odłamki lodu odrywające się od łopat turbin wiatrowych wskazano, iż taka możliwość nie wynika z analizy zgromadzonego przez organ materiału dowodowego, ani też odwołujący się jej nie wykazali, gdyż nie przedstawili środków dowodowych na poparcie tej tezy. Stosowany system kontrolujący wagę łopat turbiny ma uniemożliwić pracę turbin w sytuacji, gdy zmienia się waga, a zatem również w przypadku zamarzania wody i tworzenia się na łopatach lodu. Stosowane są również zabezpieczenia przed ryzykiem urwania łopaty rotora. Jak podano w raporcie w razie wystąpienia silnych wiatrów turbina będzie wyłączana w celu zapobieżenia awarii.

Decyzja środowiskowa jest etapem wstępnym i poprzedza uzyskanie kolejnych decyzji zmierzających do realizacji planowanego przedsięwzięcia. Realizacja warunków określonych w kolejnych decyzjach będzie kontrolowana przez organy właściwe np. organy budowlane i nadzoru budowlanego oraz inne organy powołane na podstawie obowiązujących przepisów np. do kontroli korzystania ze środowiska. Zatem decyzja ta nie przesądza jeszcze o realizacji przedmiotowej inwestycji. Ma ona bowiem charakter przygotowawczy dla innych postępowań.

W zakresie oddziaływania pola elektromagnetycznego pochodzącego od stacji GPO oraz podziemnych linii kablowych planowane przedsięwzięcie było pozytywnie zaopiniowane przez WPWIS w Poznaniu, organ właściwy w zakresie higieny radiacyjnej. Odległości stacji GPO od zabudowań sprawiają, iż nie będzie dochodziło do przekroczenia dopuszczalnych wartości składowych pola elektromagnetycznego określonych w Rozporządzeniu Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 30 października 2003 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów pół elektromagnetycznych w środowisku oraz sposobów sprawdzania dotrzymania tych poziomów (Dz. U. z 2003 r. Nr 192, poz. 1883). Planowana stacja zlokalizowana jest w terenie rolnym, a więc poza obszarem stałego przebywania ludzi. Ponadto zgodnie z ustawą - Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2013 r., poz. 1[...]2 ze zm., dalej u.p.o.ś.), bezpośrednio po rozpoczęciu użytkowania stacji wykonane zostaną pomiary poziomów pól elektromagnetycznych celem zweryfikowania utrzymania poziomów pól elektromagnetycznych poniżej dopuszczalnych lub co najmniej na tych poziomach.

Z uwagi na odległość poszczególnych turbin wiatrowych od lokalizacji obiektów zabytkowych, budowa poszczególnych wież elektrowni wiatrowych nie będzie wywoływała wpływu na te obiekty.

Odnosząc się do zarzutów dotyczących kwestii związanych z możliwością oddziaływania migotania cienia oraz infradźwięków na zdrowie ludzi, wobec braku unormowań prawnych w tym zakresie, nie ma możliwości stwierdzenia negatywnego oddziaływania planowanego przedsięwzięcia w tym względzie i dokonania oceny tych zjawisk, gdyż nie zostały ustanowione stosowne uregulowania, które umożliwiałyby zmierzenie potencjalnych oddziaływań, a następnie przyrównanie ich do ustalonych wartości określonych prawnie, dzięki czemu możliwe byłoby dokonanie oceny, czy dane oddziaływanie zachodzi i jaka jest jego skala. Na chwilę obecną nie potwierdzono istnienia tzw. "syndromu elektrowni wiatrowej".

W wyroku WSA w Warszawie z dnia 9 listopada 2007 r. IV SA/Wa 1085/07 wskazano, iż "Wobec przyjęcia ustawowych (w drodze przepisów wykonawczych do ustawy) standardów oddziaływania określonych zagrożeń na środowisko, wyznaczających wielkości graniczne w tym zakresie, rola odpowiedniego organu sprowadza się w istocie do stwierdzenia, czy zamierzone oddziaływanie mieści się w wyznaczonych przez przepisy granicach, czy też je przekracza. W pierwszym przypadku organ powinien uznać, że zamierzona emisja, nie przekraczająca wyznaczonych standardów, nie prowadzi do zagrożenia stanu środowiska, a w szczególności - zdrowia i życia ludzi, i co za tym idzie powinien uzgodnić z punktu widzenia ochrony środowiska zamierzone przedsięwzięcie, w drugim zaś, dostrzegając zagrożenie powinien odmówić uzgodnienia. W obu tych przypadkach organ uzgadniający nie działa na podstawie aktu wiedzy, ale na podstawie przepisu prawnego, a więc aktu władzy, niezależnie od jego podbudowy naukowej. Rola organu sprowadza się w tego rodzaju sprawach do kontroli zachowania standardów wyznaczonych przez obowiązujące przepisy prawne. Jest to w istocie uznanie związane."

Co do zarzutów odnośnie lokalizacji farmy wiatrowej i Studium uwarunkowań i zagospodarowania przestrzennego gminy Dominowo, stwierdzono, iż w tym postępowaniu organ bada wpływ przedsięwzięcia i jego oddziaływania na środowisko w zaproponowanej przez inwestora lokalizacji, ewentualnie w wariancie proponowanym przez organ, a nie ocenia stricte kwestii lokalizacji i nie ustala zagospodarowania terenu, warunków zabudowy, gdyż te zagadnienia nie leżą w jego kompetencji w tym postępowaniu. Organ bada jedynie zgodność lokalizacji przedsięwzięcia z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jeżeli plan ten został uchwalony. Brak miejscowego planu dla terenów przeznaczonych pod inwestycję nie jest przeszkodą do wydania decyzji o uwarunkowaniach środowiskowych planowanego przedsięwzięcia.

Ewentualne obniżenie wartości sąsiednich nieruchomości nie ma znaczenia dla oceny oddziaływania tego konkretnego przedsięwzięcia na środowisko i dla ustalenia warunków, które mają zapewnić, że planowane przedsięwzięcie nie będzie negatywnie oddziaływać na środowisko poza terenem, na którym będzie zlokalizowane. To, iż w zakresie lokalizacji inwestycji wymienione są działki właścicieli, którzy nie wyrażają zgody na realizację na nich przedsięwzięcia, nie ma znaczenia dla wydanego rozstrzygnięcia. Na tym etapie bowiem nie ma obowiązku, ażeby inwestor legitymował się tytułem prawnym do nieruchomości, na której ma być zlokalizowane przedsięwzięcie. Decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach nie rodzi praw do terenu, a tym samym nie jest wymagana zgoda właścicieli nieruchomości w toku postępowania o jej wydanie. Dokument potwierdzający prawo wnioskodawcy do dysponowania daną nieruchomością wymagany jest na etapie ubiegania się o decyzję o pozwoleniu na budowę.

W postępowaniu w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia nie można postępowaniu dowodowemu zarzucić braków, które nie mają znaczenia dla treści decyzji, w szczególności polegających na nieustaleniu faktów nieistotnych dla treści decyzji bądź nawet tego rodzaju, które służyłyby wprowadzeniu do decyzji postanowień niemających oparcia w przepisach.

Kolegium wskazało, iż sprzeciw społeczeństwa (społeczności lokalnej) lub części stron postępowania wobec planowanej inwestycji nie może stanowić wyłącznej przesłanki odmowy określenia środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia. Ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie wskazuje następujące przypadki, w których wydaje się decyzję odmowną w sprawie środowiskowych uwarunkowań:

- lokalizacja przedsięwzięcia jest niezgodna z ustaleniami uchwalonego m.p.z.p. (art. 80 ust. 2 zd. 1 u.i.o.ś.);

- z oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wynika zasadność realizacji przedsięwzięcia w wariancie innym niż proponowany przez wnioskodawcę, a wnioskodawca nie wyraża zgody na realizację przedsięwzięcia w takim wariancie (art. 81 ust. 1 u.i.o.ś.);

- z oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wynika, że przedsięwzięcie może znacząco negatywnie oddziaływać na obszar Natura 2000 (o ile nie zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 34 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody - art. 81 ust. 2 u.i.o.ś.;

- z oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wynika, że przedsięwzięcie może spowodować nieosiągnięcie celów środowiskowych zawartych w planie gospodarowania wodami na obszarze dorzecza (o ile nie zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 38j ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne) - art. 81 ust. 3 u.i.o.ś.

Organ I instancji przeanalizował i zweryfikował wszelkie możliwe oddziaływania generowane przez planowane przedsięwzięcie. Opracowany raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko został sporządzony zgodnie z ustalonym zakresem, z uwzględnieniem stanu współczesnej wiedzy i metod badań oraz istniejących możliwości technicznych, jak również dostępności danych. Podjęte zostały możliwe dla tego typu inwestycji środki zapobiegawcze w postaci nałożenia obowiązku wykonania monitoringów porealizacyjnych, jak również analizy porealizacyjnej w odniesieniu do ptaków i nietoperzy oraz oddziaływania akustycznego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu umorzyło w pkt 2 decyzji postępowanie w stosunku do wymienionych w tym punkcie osób i z ich odwołań, bowiem nie są to strony postępowania. Za stronę postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia uznać należy tylko te osoby, których nieruchomości bezpośrednio przylegają do terenu, na którym ma być realizowane planowane przedsięwzięcie, przy czym bezpośrednie sąsiedztwo można rozumieć szeroko a więc - właścicieli wszystkich nieruchomości, na które może oddziaływać planowane przedsięwzięcie. Kolegium nie stwierdziło, ażeby wymienione w pkt 2 osoby miały swój indywidualny interes prawny w postępowaniu lub postępowanie dotyczyło ich obowiązków.

Kolegium umorzyło również postępowanie z odwołania Stowarzyszenia [...], bowiem Stowarzyszenie nie zostało dopuszczone do postępowania postanowieniem z dnia 28 stycznia 2015 r. nr [...], jako organizacja ekologiczna nie spełniająca warunków dopuszczenia. Kolegium umorzyło także postępowanie z odwołania Stowarzyszenia [...]z siedzibą w Rzeszowie, gdyż nie dopuściło tej organizacji do postępowania postanowieniem z dnia 12 lutego 2015 r. znak [...]z uwagi na brak spełnienia przesłanek zarówno z art. 31 § 2 k.p.a., jak i 44 u.i.o.ś., Odwołania tych organizacji społecznych nie mogły zostać rozpoznane.

Skargę na powyższą decyzję (zarejestrowaną pod sygn. IV SA/Po 292/15) wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu [...] z siedzibą w Rzeszowie (dalej skarżące Stowarzyszenie) zarzucając m.in., że Kolegium błędnie ustaliło stan faktyczno-prawny stwierdzając w uzasadnieniu, iż umorzyło postępowanie z odwołania skarżącego Stowarzyszenia, gdyż nie dopuściło go do postępowania postanowieniem z dnia 12 lutego 2015r. r. znak [...]r.

Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia 13.02.2015r. nr [...] wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu (zarejestrowana pod sygn. IV SA/Po 293/15) [...] i [...] [...]cy podnosząc, że są mieszkańcami Orzeszkowa, oraz gminy Dominowo i bezpośrednio będą mieli kontakt z wiatrakami.

Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia 13.02.2015r. nr [...] wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu (zarejestrowana pod sygn. IV SA/Po 298/15) [...] [...] i [...] [...] domagając się jej uchylenia w całości oraz uchylenia poprzedzającej ją decyzji Wójta Gminy Dominowo z dnia 18 czerwca 2014 r., ROŚ:60.6.2013 w całości, a także zasądzenia kosztów postępowania.

Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie przepisów postępowania i przepisów prawa materialnego mających istotny wpływ na wynik postępowania tj.:

1. art. 28 k.p.a. w zw. art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 5 u.i.o.ś. w zw. z art. 244 § 1 k.c. w zw. art. 252 k.c, 256 k.c, 267 k.c. oraz 251 k.c. w zw. z art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. poprzez odmówienie przyznania statusu strony skarżącemu [...]owi [...]owi i umorzeniu w stosunku do niego i z jego odwołania postępowania, pomimo iż planowane przedsięwzięcie swym zakresem oddziaływać będzie również na nieruchomość, w odniesieniu do której skarżącemu przysługuje ograniczone prawo rzeczowe w postaci użytkowania, a przez to zarzucono decyzji błędną wykładnię art. 28 k.p.a. i art. 5 u.i.o.ś., niezastosowanie art. 10 §1 k.p.a. i art. 7 k.p.a. oraz art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie przez organ odwoławczy wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia, w tym zagadnienia tytułu prawnego skarżącego do nieruchomości, nadto nierozważanie przez organ odwoławczy i niezweryfikowanie wszystkich okoliczności oraz dowodów, jak i zarzutów podniesionych w toku postępowania przed organem I instancji, w tym zawartych w treści odwołań, w szczególności dotyczących zakresu oddziaływania przedsięwzięcia na życie i zdrowie ludzkie poprzez nieuwzględnienie m.in. treści opinii PPIS w Środzie Wlkp., jak i opinii Ministerstwa Zdrowia z dnia 27 lutego 2012 r., a w związku z tym błąd w ustaleniach faktycznych polegający na stwierdzeniu, iż organ I instancji przeanalizował i zweryfikował wszelkie możliwie oddziaływania generowane przez przedsięwzięcie;

2. naruszenie art. 5 u.i.o.ś. w zw. z art. 8 k.p.a., 9 k.p.a. i 10 k.p.a. oraz art. 11 k.p.a. i art. 7 k.p.a., a nadto art. [...] u.i.o.ś. poprzez uznanie przez organ odwoławczy, iż organ I instancji wywiązał się z nałożonych na niego obowiązków wyrażonych w powyższych przepisach i zapewnił należyty udział społeczności lokalnej i stron w postępowaniu, pomimo jedynie powierzchownego, pobieżnego i lakonicznego informowania społeczności i stron o przedmiocie postępowania, przedłożenia zasady szybkości postępowania nad zasadę wnikliwości i budowania zaufania uczestników postępowania do organów władzy publicznej, braku rzetelnej i rzeczowej dyskusji w przedmiocie zagadnień zgłaszanych przez społeczność i strony, w tym nieprzeprowadzenie rozprawy administracyjnej pomimo zgłaszanych licznych i szerokich zastrzeżeń przez szerokie grono mieszkańców i stron;

3. naruszenie art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 §1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. i art. 84 k.p.a. poprzez przyjęcie przez organ odwoławczy, iż organ I instancji nie uchybił w postępowaniu powyższym przepisom i w sposób wyczerpujący i wnikliwy dokonał oceny raportu i opinii PPIS, gdy tymczasem lakoniczne sformułowanie organu I instancji na str. 27 - 28 decyzji sprowadza się do zanegowania stanowiska organu opiniującego, zaś uzasadnienie organu odwoławczego do stanowiska, iż PPIS rekomendował odmienną, niż przyjęta przez organ I instancji (za raportem) odległość inwestycji od zabudowy mieszkaniowej (różnica 500 m) jednak PPIS, nie określił kto rekomenduje tą odległość, ani o jaką rekomendację chodzi, zaś nie jest to związane z jakimikolwiek usankcjonowanymi normami, poza tymi które wynikają z przepisów uwzględniających dotychczas udowodniony i wykazany wpływ; nadto poprzez niedostrzeżenie przez organ odwoławczy zaniechania przez organ zastosowania art. 84 k.p.a., gdy tymczasem powstałe w toku postępowania okoliczności (rozbieżności wynikające z wniosków raportu i opinii PPIS) uzasadniały i obligowały ten organ do zasięgnięcia wiadomości specjalnych, którymi dysponuje biegły.

4. naruszenie art. 62 ust. 1 pkt 1 lit. a), b), c), d) u.i.o.ś. w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 8 lit. a) u.i.o.ś. w zw. z art. 112, 112 a u.p.o.ś. w zw. z art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. i w zw. art. 6 ust. 2 u.p.o.ś. poprzez przyjęcie, iż organ w sposób prawidłowy dokonał analizy wpływu oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na zdrowie i warunki życia ludzi i wzajemne oddziaływania między środowiskiem, zdrowiem ludzi, dobrami materialnymi i zabytkami, w szczególności, iż organ dokonał rzetelnej i wnikliwiej weryfikacji raportu sporządzonego na zlecenie inwestora i że działanie organu nie stoi w sprzeczności z normą art. 6 ust. 2 u.p.o.ś., podczas gdy organ nie uwzględnił wszystkich okoliczności mających wpływ na zdrowie ludzkie i nie przeprowadził w tym zakresie rzetelnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, jak i wnikliwego postępowania dowodowego oraz nie zastosował normy wyrażonej w art. 6 ust. 2 u.p.o.ś., zaś organ odwoławczy nie wyjaśnił w jaki sposób zastosowanie normy wyrażonej w tym przepisie znalazło swój wyraz w decyzji organu I instancji.

5. naruszenie art. 82 ust. 1 pkt 4 w zw. z ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 77 ust. 5 pkt 2 u.i.o.ś. oraz w zw. z tym art. 77 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 85 ust. 2 pkt 1 lit. c) u.i.o.ś. poprzez uznanie przez organ odwoławczy, iż Wójt prawidłowo stwierdził, że nie zachodzi potrzeba przeprowadzania ponownej oceny oddziaływania na środowisko na etapie ubiegania się o pozwolenie na budowę i stanowisko swe w treści decyzji uzasadnił, gdy tymczasem w treści uzasadnienia decyzji organu brak jakichkolwiek rozważań w tym zakresie.

W uzasadnieniu skargi m.in. wyjaśniono, że odwoływanie się przez organy do braku standardów wyrażonych w normach prawnych co do efektu stroboskopowego, wibracji, infradźwięków i przez to nieuwzględnianie ich w toku postępowania, a w zasadzie odległości sugerowanej przez PPIS, tj. 1000 m, budzi sprzeciw, bowiem w sytuacji uwzględnienia oddziaływania przez te zjawiska na zdrowie ludzkie przez ustawodawcę wprost, nie spowoduje to cofnięcia skutków jakie zjawiska te wywrą na zdrowie mieszkańców. Takim sytuacjom ma zapobiec zasada przezorności. Ustalając krąg postępowania organ administracji powinien mieć na uwadze to, że o przyznaniu przymiotu strony w postępowaniu decyduje już sam fakt oddziaływania inwestycji na sąsiednie nieruchomości, natomiast ocena, czy oddziaływanie to mieści się w granicach określonych przepisami szczególnymi, czy też przekracza ustalone normy, będzie miała wpływ na decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach rozstrzygającą o losie tej inwestycji. Innymi słowy, mieszczące się w granicach obowiązujących norm oddziaływanie inwestycji na sąsiednie nieruchomości nie może wykluczać udziału właścicieli tych nieruchomości w toczącym się w tym przedmiocie postępowaniu (vide: wyrok NSA w Warszawie z dnia 15 maja 2013 r., II OSK 108/12; wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 9 lipca 2013 r., II Sa/Bd 499/13).

W powyżej wskazanych orzeczeniach sądy wywodziły interes prawny skarżących z art. 140 k.c. i art. 144 k.c., a zatem z prawa do niezakłóconego korzystania z nieruchomości.

Ograniczone prawo rzeczowe jakim jest użytkowanie osoby fizycznej daje prawo do korzystania uprawnionemu z nieruchomości w określonym w treści tego prawa zakresie, tj. do jej używania i pobierania pożytków. Prawo to objęte jest ochroną o podobnym zakresie jak prawo własności przed ingerencją w nie osób trzecich (art. 251 k.c.). Zatem również użytkownik ma prawo do niezakłóconego korzystania z nieruchomości w zakresie przysługującego mu prawa, a zgodnie z art. 256 k.c. ma obowiązek wykonywać swe prawo zgodnie z zasadami prawidłowej gospodarki.

Skarżący [...] [...] dysponuje tytułem prawnym do części działki geodezyjnej nr [...] obejmującym prawo do korzystania z całego budynku mieszkalnego posadowionego na tej działce z prawem do swobodnego dostępu do tego budynku. Nieruchomość ta jest objęta oddziaływaniem planowanej inwestycji. Posiada on ograniczone prawo rzeczowe na nieruchomości, której właścicielem jest skarżący [...] [...] będący stroną postępowania.

W ocenie skarżącego organ odwoławczy nie przeprowadził rzeczywistej i wszechstronnej analizy okoliczności przedmiotowej sprawy. Planowana inwestycja rzutuje na zakres praw skarżącego implikowanych treścią przepisów określających treść i wykonywanie prawa użytkowania w granicach nieruchomości, która jest oddalona od inwestycji o około 670 m.

W decyzji z dnia 18 czerwca 2014 r. Wójt Gminy Dominowo wskazał, że ustawodawca nie posłużył się parametrem odległościowym, określając możliwość lokalizacji elektrowni wiatrowych w stosunku do sąsiednich nieruchomości. Jako podstawowy wymóg, który należy uwzględnić (jedyny oceniany przez organ) przy lokalizacji elektrowni wiatrowych organ, uznał kryterium maksymalnego dopuszczalnego hałasu generowanego przez turbiny, określone na podstawie rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007 r. w sprawie Dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku.

Organy obu instancji pominęły opinię PPIS wskazującą, iż obecnie rekomendowana odległość od zabudowy mieszkaniowej wynosi 1000 m. Organ odwoławczy jedynie wskazał, iż owa rekomendowana odległość związana jest z kontrowersjami co do budowy farm wiatrowych i ze sprzeciwem lokalnej społeczności, a nie z jakimikolwiek prawnie sankcjonowanymi normami, ani z ustalonym negatywnym oddziaływaniem tego typu przedsięwzięć na środowisko w odległości mniejszej niż 1000 m.

Konkludując wskazano, iż skarżący [...] [...] ma interes prawny wynikający z norm prawa cywilnego do uczestniczenia jako strona w postępowaniu administracyjnym, w wyniku którego zapaść może decyzja tak kształtująca stosunki na nieruchomości (sposób korzystania z niej), iż będzie to miało wpływ na sposób wykonywania przez niego prawa użytkowania działki nr [...].

W niniejszej sprawie organy nie rozważyły szczegółowo kwestii uciążliwości oddziaływań zarówno normowanych, jak i innych wykraczających swym zasięgiem poza obszar inwestycji, w aspekcie raportu oddziaływania inwestycji na środowisko. Tym samym organy naruszyły przepisy art. 7, 77§1 i art. 80 k.p.a., co mogło mieć wpływ na prawidłowość ustalenia tego, czy skarżącemu przysługuje przymiot strony w postępowaniu.

Być może zostały zachowane wszelkie wymogi dotyczące przewidzianych ustawą ogłoszeń, obwieszczeń, terminów składania wniosków, sprzeciwów, jednak nie można zgodzić się, iż zgłoszone uwagi zostały należycie rozpatrzone w decyzji organu I instancji, a organ zadośćuczynił wymogowi udziału społeczeństwa w postępowaniu poprzez zorganizowanie spotkania z pełnomocnikiem inwestora.

O owym nieformalnym spotkaniu z pełnomocnikiem inwestora skarżący [...] [...] dowiedział się jedynie na skutek wzmożonego zainteresowania prowadzonym postępowaniem.

Społeczność nie była należycie informowania o przedsięwzięciu. Sesje rady gminy obejmujące swym zakresem planowaną inwestycję pozostawały anonimowe. W obwieszczeniu o sesji publikowanej w BIP Gminy Dominowo nie były bowiem podawane temat, czy przedmiot posiedzenia.

Organy obu instancji uznały, iż nie było przesłanek do, przeprowadzenia rozprawy administracyjnej, gdyż organ dochował wymogi przewidzianych ustawą dotyczących obwieszczeń i informowania stron, nadto odbyło się z niską frekwencją spotkanie/spotkania z inwestorem. Organ nie podał daty kiedy to spotkanie się odbyło, ani w jaki sposób dokonano obwieszczenia o jego terminie i przedmiocie, ani jakie pytania padały, ile faktycznie było osób. W postępowaniu przed organem odwoławczym zostało przedłożone pismo z dnia 26 stycznia 2015 r., w którym wskazano, że na sesji Rady Gminy w dniu [...] października 2014 r. (protokół XXXI sesji załączony do pisma) na pytanie: "Kiedy konsultacje odnośnie wiatraków się odbyły?" Wójt Gminy Dominowo odpowiedział: "Konsultacji w sprawie wiatraków nie było".

Organ na str. 22 decyzji wskazał, iż zarzut, że spotkania z mieszkańcami o których mowa w raporcie nie miały miejsca jest bezzasadny, gdyż na str. 106 raportu wskazano, że miały one miejsce na posiedzeniach Rady Gminy Dominowo. Organ nie wskazał jednak - brak tego również w raporcie - w jakiej dacie rzekome spotkania miały miejsce i w jaki sposób dokonano o nim obwieszczenia/ogłoszenia.

Zarzucono, iż wg organów rozprawa administracyjna może być zastąpiona nieformalnym spotkaniem z pełnomocnikiem inwestora, o którym organ informuje w nieformalny. Organ administracji zgodnie z art. 37 u.i.o.ś. nie jest zobligowany do przeprowadzenia rozprawy, jeżeli jednak uzna, że jej przeprowadzenie umożliwi zebranie w jednym czasie i miejscu wszystkich uczestników postępowania w danej sprawie, którzy mogą bezpośrednio dopełnić czynności procesowych, powinien z tego prawa skorzystać (W. Dawidowicz, Ogólne postępowanie administracyjne. Zarys systemu, Warszawa 1962, s. 154).

Trudno dopatrzyć się wnikliwej i wszechstronnej oceny raportu i opinii PPIS oraz możliwości wydania przez organ I instancji decyzji bez wyraźnego zanegowania któregoś z nich w kontekście odległości planowanego przedsięwzięcia od zabudowy mieszkaniowej. Raport przedłożony przez inwestora rekomenduje i zakłada odległość 500 m, podczas gdy w swej opinii PPIS wskazuje jako rekomendowaną odległość 1000 m. Organ odwoławczy zauważa ową rozbieżność jednak uznaje odległość rekomendowaną przez organ opiniujący za niezwiązaną z oddziaływaniem przedsięwzięcia na środowisko. Trudno ustalić jednak na jakiej podstawie organ odwoławczy doszedł do takich wniosków, tego bowiem nie wskazuje.

Organ odwoławczy nie dopatruje się również uchybienia w tym zakresie przez Wójta, który w swej decyzji wskazał, że kierując się ogólną zasadą oceny materiału dowodowego nie zgadza się z podniesioną przez organ opiniujący kwestią ograniczeń w zakresie infradźwięków, efektu migotania cienia i wibracji, "gdyż kwestie te nie podlegają ocenie w toku przedmiotowego postępowania, gdyż przepisy w zakresie ochrony środowiska, w tym zdrowia ludzi nie przewidują w tym zakresie żadnych standardów jakości środowiska". Dalej organ wskazał, iż PPIS w ogóle nie powinien się odnosić do kwestii, iż żaden wariant przedstawiony przez inwestora nie spełnia tego wymogu (odległości 1000 m), gdyż rekomendacja taka nie wynika z przepisów prawa, a każdy organ administracji ma obowiązek działać w oparciu o te przepisy - art. 6 k.p.a.

Taka ocena zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego przez organ stanowi rażące naruszenie zasady wnikliwej i wszechstronnej oceny materiału dowodowego, którego to uchybienia organ odwoławczy się nie dopatrzył, co więcej sam dokonał oceny z naruszeniem art. 7 i art. 77 §1 k.p.a. Skoro organ winien dokonać oceny raportu, jak i opinii, tak jak każdego dowodu w sprawie, zaś pomiędzy nimi - między ich wnioskami - zachodzą istotne różnice, w ocenie skarżących organ I instancji, względnie organ odwoławczy powinien przeprowadzić dowód z opinii biegłego na powyższą okoliczność.

Uzasadnienie zarówno organu odwoławczego, jak i organu w zakresie nieuwzględnienia w określonej części opinii PPIS stanowi wyraz dowolności (nie można tu bowiem mówić o uznaniowości) w ocenie tego dowodu.

Zgodnie z art. 62 ust. 1 u.i.o.ś. w ramach oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko określa się, analizuje oraz ocenia:

1)bezpośredni i pośredni wpływ danego przedsięwzięcia na:

a) środowisko oraz zdrowie i warunki życia ludzi,

b) dobra materialne,

c) zabytki,

d) wzajemne oddziaływanie między elementami, o których mowa w lit. a-c,

dostępność do złóż kopalin;

2)możliwości oraz sposób zapobiegania i zmniejszania negatywnego oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko;

3)wymagany zakres monitoringu.

Ustawa definiuje, iż przez ocenę oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko rozumie się postępowanie w sprawie oceny oddziaływania na środowisko planowanego przedsięwzięcia, obejmujące w szczególności: weryfikację raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, uzyskanie wymaganych ustawą opinii i uzgodnień, zapewnienie możliwości udziału społeczeństwa w postępowaniu; (art. 3 ust. 1 pkt 8 u.i.o.ś.).

Wątpliwości budzi rozbieżność pomiędzy wnioskami opinii PPIS, a wnioskami raportu co do odległości przedsięwzięcia (turbiny) od zabudowy mieszkalnej.

Stanowisko organu odwoławczego dotyczące zarówno oceny opinii PPIS, jak i oceny raportu i rzetelności oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego w zakresie oddziaływania przedsięwzięcia na zdrowie ludzkie nie jest zasadne. Organ odwoławczy uznaje, że jeśli dana norma prawna nie przewiduje konkretnego standardu ochrony zdrowia ludzkiego, to wówczas nawet jeśli organ posiadający wiedzę specjalistyczną w danym zakresie wskazuje na zagrożenia i proponuje rozwiązania chroniące dane dobro, nie może on tego uwzględnić, gdyż nie ma normy prawnej w tym zakresie. Z drugiej jednak strony organ odwoławczy przyznaje, że w swym postępowaniu organy w ocenie oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko winny kierować się przepisani prawa, jak i stanem współczesnej wiedzy.

Nie ma normy prawnej regulującej na chwilę obecną odległość turbiny od zabudowań mieszkalnych. Jednak w ramach postępowania w zakresie oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko musi zostać ustalona lokalizacja tego przedsięwzięcia, jak i jego warunki. Oczywistym jest, iż organ nie posiada wiedzy specjalnej w tym zakresie i musi dokonać oceny zarówno raportu przedłożonego przez inwestora, jak i opinii pozyskanych od organów tą wiedzę posiadających jako dowody w sprawie. Jest przy tym związany normami o charakterze materialnym z art. 112,112 a i 121,122 u.p.o.ś., jak i art. 6 ust. 2 u.p.o.ś., a nadto dyrektywą zawartą w art. 74 ust. 2 Konstytucji RP. Winien wnikliwie i rzetelnie zgodnie z art. 7 i art. 77 §1 k.p.a. rozpatrzyć zebrany w sprawie materiał dowodowy, zaś powziąwszy wątpliwości, lub posiadając - jak w niniejszej sprawie - sprzeczne wnioski raportu i opinii PPIS zasięgnąć opinii biegłego, czy też zgromadzić jeszcze inne dowody w sprawie.

W publikowanym w Internecie piśmie Ministerstwa Zdrowia Departamentu Zdrowia Publicznego z dnia 27 lutego 2012 r. w przedmiocie wpływu elektrowni wiatrowych na zdrowie ludzkie wskazuje się "że jednym z podstawowych i bezpiecznych dla ludzi rozwiązań wydaje się wybór optymalnej lokalizacji elektrowni wiatrowych i umieszczenie ich w odpowiednio dużej odległości od osiedli mieszkalnych i najbliższych zabudowań. Przy czym uwzględnienie mogących wystąpić różnych warunków meteorologicznych, które m.in. warunkują rozprzestrzenianie się fal dźwiękowych w środowisku, jest jedną z podstawowych kwestii. Wydaje się, że odległością gwarantującą zarówno dotrzymanie norm hałasu, jak i zminimalizowanie potencjalnych uciążliwości z nim związanych oraz ograniczającą do minimum wpływ emisji pola elektromagnetycznego i efektu migotania cieni dla mieszkańców przebywających w okolicach farm wiatrowych jest odległość nie mniejsza niż 2- 4 km w zależności od ukształtowania terenu i warunków pogodowych".

W informacji NIK z dnia 16 lipca 2014 r. wskazano, że przepisy regulujące metodologię pomiaru emisji hałasu nie gwarantowały miarodajnej oceny uciążliwości tego typu urządzeń. Wykonywanie pomiarów mogło odbywać się bowiem - zgodnie z obowiązującymi wymogami - tylko w warunkach niskiej wietrzności (<5 m/s). Tymczasem elektrownie wiatrowe generują największe natężenie hałasu dopiero przy optymalnej dla nich prędkości wiatru, wynoszącej 10-12 m/s, ale w takich warunkach pomiary nie były już dokonywane.

W samym raporcie str. 88 podano: "Biorąc pod uwagę znaczną odległość planowanych turbin od terenów zabudowanych, efekt migotania cienia może zachodzić w krótkim czasie tylko w przypadku niektórych, najbliżej położonych posesji". W nawiązaniu do powyższego sformułowania organ wskazał, że m.in. powyższą część raportu uznaje za dowód niemający znaczenia w sprawie, co wynika z tego, iż w odniesieniu do infradźwięków, efektu migotania cienia oraz wibracji nie zostały ustanowione standardy prawne. Oznacza to że organ nie ma wytyczonego kierunku analizy prawnej, której mógłby taki dowód poddać w kontekście jego wpływu na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie.

Zgodnie z art. 6 ust. 2 u.p.o.ś. kto podejmuje działalność, której negatywne oddziaływanie na środowisko nie jest jeszcze w pełni rozpoznane, jest obowiązany, kierując się przezornością, podjąć wszelkie możliwe środki zapobiegawcze. Nadto z mocy art. 74 ust. 2 Konstytucji RP na organie i organie odwoławczym ciąży obowiązek ochrony środowiska.

Organ odwoławczy nie dokonał rzetelnej weryfikacji raportu. W ramach oceny akustycznej w raporcie nie uwzględniono planowanych inwestycji w postaci budowy 57 elektrowni wiatrowych na terenie gminy Środa Wlkp. ([...]oraz gminy Kleszczewo ([...]) - budowa 14 turbin wiatrowych. W obwieszczeniu Burmistrza Gminy Środa Wlkp. z dnia 31 marca 2014 r. wskazano, iż granica oddziaływania inwestycji obejmuje grunty obrębów ewidencyjnych: Karolewo, Borzejewo, Gablin, Dominowo, Sabaszczewo, Murzynowo Kościelne. Inwestycje nie zostały uwzględnione w analizie skumulowanego oddziaływania na środowisko. Z uwagi na bliskie sąsiedztwo i ilość projektowych turbin, jak i ilość projektowanych turbin w ramach powyższych inwestycji wydaje się uzasadnione dokonanie takiej analizy. Organ odwoławczy tymczasem w uzasadnieniu swej decyzji wskazał, iż w raporcie i decyzji organu uwzględniono skumulowane oddziaływanie przedsięwzięć, w tym planowego przedsięwzięcia "[...]". Organ jednak nie wskazał i nie wyjaśnił dlaczego zbędną pozostała ocena skumulowanego oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko z uwzględnieniem drugiego z planowanych przedsięwzięć tj. "Farma Wiatrowa Wielkopolska 2) ".

Zgodnie z art. 85 ust. 2 uzasadnienie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, niezależnie od wymagań wynikających z przepisów k.p.a. powinno zawierać: uzasadnienie stanowiska, o którym mowa w art. 82 ust. 1 pkt 4 u.i.o.ś. W uzasadnieniu decyzji organu wskazano jedynie, że " organ (...) nie nałożył obowiązku przeprowadzenia ponownej oceny oddziaływania na środowisko oraz postępowania w toku postępowania o wydanie dla przedsięwzięcia pozwolenia na budowę" (str. 5 decyzji z dnia 18 czerwca 2014 r.)

Nieznanym pozostaje dlaczego organ, jak i organ opiniujący, takiego obowiązku nie stwierdził, pomimo wiedzy na temat kumulowania się oddziaływań na środowisko planowanych kolejnych inwestycji, jak i ich zakresu (łączna ilość turbin w bliskim sąsiedztwie ok. 96, nie licząc turbin w okolicach Nekli i Starczanowa oraz Giecza)

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu w odpowiedzi na powyższe skargi wniosło o ich odrzucenie ewentualnie oddalenie.

W uzasadnieniu wyjaśniono, że w toku prowadzonego postępowania postanowieniem z dnia 18 lutego 2013 r., znak [...], RDOŚ w Poznaniu wyraził opinię co do wymaganego zakresu raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko (obwieszczone w dniu 25 lutego 2013 r., pismo znak [...]). Opinią z dnia 19 lutego 2013 r., znak [...], do zakresu raportu odniósł się PPIS w Środzie Wielkopolskiej, a opinią z tego samego dnia, znak [...][...].2013, do kwestii tej w zakresie higieny radiacyjnej odniósł się WPWIS.

Postanowieniem z dnia 8 marca 2013 r., znak [...], Wójt Gminy Dominowo określił zakres raportu o oddziaływaniu planowanego przedsięwzięcia na środowisko (obwieszczone w tym samym dniu pismem o tym samym znaku).

W dniu 31 października 2013 r. wnioskodawca przedłożył raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko oraz wyraził zgodę na wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla określonego w przedłożonym raporcie alternatywnego wariantu nr 3 (polegającego na budowie 27 elektrowni wiatrowych w skorygowanych lokalizacjach niektórych turbin) jako korzystniejszego środowiskowo w stosunku do wariantu inwestycyjnego określonego we wniosku o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach (określonego w przedłożonym raporcie jako wariant nr 2).

Pismem z dnia 3 marca 2014 r., znak [...], PPIS w Środzie Wielkopolskiej zaopiniował pozytywnie wariant nr 4 planowanego przedsięwzięcia w zakresie wymagań higienicznych i zdrowotnych. W dniu 6 marca 2014 r. WPWIS pismem znak [...], zaopiniował pozytywnie planowane przedsięwzięcie (wariant alternatywny nr 4) w zakresie wymagań higieny radiacyjnej. W dniu 7 marca 2014 r. RDOŚ w Poznaniu wydał postanowienie znak [...], którym uzgodnił i określił warunki realizacji planowanego przedsięwzięcia. W dniu 17 marca 2014 r. ten sam organ, działając na wniosek inwestora z dnia 10 marca 2014 r., wydał postanowienie znak [...], którym uzupełnił swoje postanowienie uzgadniające co do rozstrzygnięcia poprzez dodanie do niego pkt 1.11 w brzmieniu "Stację GPO zlokalizować na działce nr [...] w obrębie Dominowo".

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu wniosło o odrzucenie skargi Stowarzyszenia [...]jako wniesionej przez podmiot nieuprawniony. Stowarzyszenie to wniosło skargę jako organizacja społeczna. W tym przypadku istotne znaczenie mają dwie przesłanki: udział organizacji w postępowaniu administracyjnym oraz związek sprawy z zakresem statutowej działalności organizacji, charakteryzowany jako materialnoprawna przesłanka legitymacji skargowej organizacji społecznej. Stowarzyszenie nie zostało dopuszczone do postępowania administracyjnego. Ponadto nie prowadzi ono działalności w zakresie ochrony środowiska. Jego podstawowym celem jest obrona osób poszkodowanych i represjonowanych w Polsce przez systemy totalitarne i pomoc w obronie Kościoła katolickiego, dóbr narodowych, ziemi i polskiej wsi. Biorąc to pod uwagę i cel organizacji wynikający ze Statutu, jakim jest obrona osób poszkodowanych i represjonowanych w Polsce przez systemy totalitarne i pomoc w obronie Kościoła katolickiego, dóbr narodowych, ziemi i polskiej wsi, nie powiązano celu statutowego z przedmiotowym postępowaniem dotyczącym określenia uwarunkowań środowiskowych dla planowanego przedsięwzięcia polegającego na budowie zespołu elektrowni wiatrowych wraz z towarzyszącą infrastrukturą. Niniejsza sprawa nie ma związku z zakresem statutowej działalności organizacji.

Kolegium wniosło także o odrzucenie skargi [...]y i [...]a [...]ich jako niepodpisanej.

Odnosząc się do zarzutów skarg wskazano, że są one nieuzasadnione i ogólnikowe. Aby nie powielać twierdzeń zawartych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Kolegium uczyniło ją integralną częścią odpowiedzi na skargi.

Słusznie Kolegium rozpoznało wnioski Stowarzyszeń o dopuszczenie do postępowania administracyjnego zakończonego zaskarżoną decyzją. Wójt nie mógł bowiem w sytuacji, gdy zakończyło się postępowanie w I instancji, poza nią rozpatrywać jakichkolwiek wniosków związanych ze sprawą. Zgłoszenie Stowarzyszenia [...]wpłynęło do Wójta Gminy Dominowo w dniu 09 lipca 2014 r. a zatem po wydaniu decyzji w I instancji, które wpłynęło wraz z odwołaniem decyzji.

Ostatecznie zgodnie z wnioskiem inwestora przyjęto wariant korzystniejszy dla środowiska polegający na zmniejszeniu ilości turbin i wydano decyzję dla wariantu alternatywnego, uwzględnionego przez raport dla którego uzyskano niezbędne opinie i uzgodnienia.

Niezrozumiałe i bezzasadne są zarzuty z zakresu braku wypisu i wyrysu działek rolnych podlegających odrolnieniu zgodnego z mpzp gminy Dominowo, który nie został uchwalony, czy braku rzetelnej analizy porealizacyjnej. Co do udziału społeczeństwa Kolegium podtrzymało swoje stanowisko, iż cała procedura związana z zapewnieniem społeczeństwu udziału w postępowaniu została przeprowadzona zgodnie z obowiązującymi przepisami.

Co do kwestii znaczenia Studium w postępowaniu środowiskowym Kolegium zgodziło się, że nie jest ono podstawą prawną, na której organ miałby możliwość ustalenia lub zakwestionowania lokalizacji planowanego przedsięwzięcia. W tego typu postępowaniu organ bada wpływ przedsięwzięcia i jego oddziaływania na środowisko w zaproponowanej przez inwestora lokalizacji, ew. w wariancie proponowanym przez organ, a nie ocenia stricte kwestii lokalizacji i nie ustala zagospodarowania terenu, warunków zabudowy, które to zagadnienia nie leżą już w jego kompetencji w tym postępowaniu. Organ bada zgodność lokalizacji przedsięwzięcia z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jeżeli plan ten został uchwalony. Natomiast brak miejscowego planu dla terenów przeznaczonych pod inwestycję nie jest przeszkodą do wydania decyzji o uwarunkowaniach środowiskowych planowanego przedsięwzięcia.

Kolegium wskazało, ze krąg stron nie został określony dowolnie, a przede wszystkim według zakresu oddziaływania przedsięwzięcia, przy czym organ nie miał dostępu do umów cywilnoprawnych zawieranych pomiędzy podmiotami i ich treści a następnie wywodzenia z nich istnienia interesu prawnego danej osoby do występowania w postępowaniu w charakterze strony.

Prawa żadnego z podmiotów, czy osób nie zostały jednak naruszone, bowiem każdy ze społeczności lokalnej miał dostęp do obwieszczeń i dokumentacji zgromadzonej w sprawie i możliwość wstąpienia do sprawy przy spełnieniu przesłanek z art. 28 k.p.a.

Sam fakt wywieszania obwieszczeń w różnych sołectwach w różnych terminach nie umniejsza praw żadnej ze stron.

Organ uwzględnił opinię PPIS w Środzie Wlkp., który przecież pozytywnie zaopiniował warunki określone w raporcie. Natomiast innego rodzaju opinie, czy stanowiska, w szczególności te mówiące jedynie o zaleceniach, rekomendacjach, bez definitywnego i konkretnego wskazania, a nadto niepoparte żadnymi konkretnymi wyliczeniami, normami, dowodami nie mogą wiązać organu w wydaniu samodzielnej decyzji, który biorąc pod uwagę całokształt okoliczności musi podjąć decyzję we własnym zakresie na podstawie całości zgromadzonego materiału dowodowego i zgodnie z obowiązującymi przepisami.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu w całości podtrzymało swoją argumentację zawartą w zaskarżonym rozstrzygnięciu i wniosło o odrzucenie skarg ze względów wskazanych w uzasadnieniu, a na wypadek nieuwzględnienia powyższego wniosło o oddalenie skarg jako nieuzasadnionych.

Uczestnik postępowania [...] sp. z o.o. (inwestor) pismem z dnia 17.07.2017r. wniósł o odrzucenie skargi Stowarzyszenia [...]oraz o oddalenie pozostałych skarg przedstawiając szczegółową argumentację na poparcie swych wniosków.

Postanowieniem z dnia 28 listopada 2017 r. na podstawie art. 111 §2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2017 roku, poz. 1[...]9 ze zm., dalej p.p.s.a.) zarządzono połączenie spraw IV SA/Po 292/15, IV SA/Po 293/15 i IV SA/Po 298/15 (tj. spraw ze skarg Stowarzyszenia [...]oraz [...]a [...]iego, [...]y [...]iej oraz [...]a [...]a, [...]a [...]a w celu ich wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia, a sprawę prowadzić dalej pod sygn. IV SA/Po 292/15.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skargi nie zasługiwały na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz.U. z 2016 r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem.

Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu (czynności).

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia 13.02.2015r. nr [...] utrzymująca w całości w mocy decyzję Wójta Gminy Dominowo z dnia 18.06.2014r. nr [...] ustalającą środowiskowe uwarunkowania dla planowanego przedsięwzięcia pod nazwą "[...]" i umarzająca postępowanie w stosunku do wymienionych w jej sentencji podmiotów.

Na wstępie należy zauważyć, że do niniejszej sprawy nie znajdują zastosowania przepisy ustawy z dnia 20 maja 2016 r. o inwestycjach w zakresie elektrowni wiatrowych (Dz. U. z dnia 1 lipca 2016 r., poz.961, dalej u.i.z.e.w.). W myśl bowiem art.1 ust.1 u.i.z.e.w. ustawa ta określa warunki i tryb lokalizacji i budowy elektrowni wiatrowych oraz warunki lokalizacji elektrowni wiatrowych w sąsiedztwie istniejącej albo planowanej zabudowy mieszkaniowej. Nie odnosi się natomiast do postępowań

o środowiskowych uwarunkowaniach elektrowni wiatrowych. W tym zakresie ustawa ta stanowi jedynie w art.16 ust.2, że sprawy wszczęte i niezakończone dotyczące decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach elektrowni wiatrowych są prowadzone przez organy, które były właściwe do ich prowadzenia przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy. Biorąc pod uwagę, że obydwie zaskarżone w niniejszej sprawie decyzje administracyjne zostały wydane znacznie wcześniej niż weszła w życie w/w ustawa nie znajduje ona zastosowania w kontrolowanej sprawie.

Materialnoprawną podstawą wydanych w sprawie decyzji są przepisy ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2013 r., poz. 1[...]5 ze zm., dalej u.i.o.ś.). Zgodnie z art. art. 71 ust. 2 pkt 1 i 2 u.i.o.ś. uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest wymagane dla planowanych przedsięwzięć mogących zawsze lub potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko. Niespornym jest w niniejszej sprawie, że zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 09 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz.U. z 2010 r. Nr 213 poz.1397 ze zm.) przedmiotowe przedsięwzięcie zalicza się do przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko.

Wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach następuje przed uzyskaniem decyzji o pozwoleniu na budowę, decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego, decyzji o pozwoleniu na wznowienie robót budowlanych oraz decyzji o pozwoleniu na zmianę sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części - wydawanych na podstawie ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (j.t. Dz.U. z 2017r. poz. 1332), co wynika z treści art. 72 ust. 1 pkt 1 u.i.o.ś. Decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach dołącza się do wniosku o wydanie decyzji o pozwoleniu na budowę (art. 72 ust. 3 u.i.o.ś.). Stosownie do art. 71 ust. 1 u.i.o.ś. decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach określa środowiskowe uwarunkowania dla realizacji konkretnego przedsięwzięcia. Nie jest to decyzja uznaniowa. Oznacza to, iż organ właściwy do wydania tej decyzji winien przeprowadzić postępowanie przewidziane przepisami powołanej ustawy i jest zobligowany wydać tę decyzję, jeżeli inwestor spełni wymagania określone przepisami ustawy.

Przesłanki wydania decyzji negatywnej, tzn. decyzji o odmowie ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla planowanego przedsięwzięcia, muszą wynikać z konkretnie wskazanych uregulowań prawnych i faktycznych. Odmowa wydania takiej decyzji może zatem nastąpić w przypadku wystąpienia sprzeczności planowanego przedsięwzięcia z postanowieniami obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego (art.80 ust.2 u.i.o.ś.), odmowy uzgodnienia warunków realizacji przedsięwzięcia przez organ współdziałający (art.80 ust.1 u.i.o.ś.), czy też sprzeczności z innymi przepisami prawa. Podstawę taką może również stanowić wynikająca z art. 81 ust. 1 u.i.o.ś. odmowa zgody na realizacje przedsięwzięcia w innym wariancie niż proponowany przez wnioskodawcę. W rozpatrywanym przypadku żadna w/w przesłanek nie wystąpiła.

Zgodnie z art. 59 ust. 1 pkt 1 u.i.o.ś., przeprowadzenie oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko jest wymagane w przypadku przedsięwzięcia mogącego zawsze znacząco oddziaływać na środowisko.

Decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach określa wyłącznie wpływ planowanego przedsięwzięcia na środowisko i wymagania, jakie powinny być spełnione, by zminimalizować skutki negatywnego wpływu na środowisko czynników dla niego szkodliwych. Ocena oddziaływania na środowisko jest więc szczególną procedurą mającą na celu ocenę skutków realizacji danego przedsięwzięcia na środowisko i jego elementy, decydującą o możliwości realizacji przedsięwzięcia. W sprawie takich inwestycji jak niniejsza do przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko był upoważniony organ niewyspecjalizowany w ochronie środowiska – w tym przypadku wójt (art. 75 ust. 1 pkt 4 u.i.o.ś.).

Wprawdzie w dniu 16 lipca 2016 r. weszła w życie ustawa z 20 maja 2016 r. w sprawie inwestycji w zakresie elektrowni wiatrowych, która zmieniła właściwość rzeczową organów do wydawania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla elektrowni wiatrowych i aktualnie organem właściwym w I instancji, zgodnie z przepisem art. 78 ust. 1 pkt 1 lit. r ) u.i.o.ś. jest regionalny dyrektor ochrony środowiska, jednakże w myśl art.16 ust.2 u.i.z.e.w. sprawy wszczęte i niezakończone dotyczące decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach elektrowni wiatrowych są prowadzone przez organy, które były właściwe do ich prowadzenia przed dniem wejścia w życie tej ustawy.

Przed wydaniem decyzji, właściwy organ uzgadnia warunki realizacji przedsięwzięcia z organem wyspecjalizowanym: regionalnym dyrektorem ochrony środowiska (art. 77 ust. 1 pkt 1 u.i.o.ś.). Organ ten, z racji swoich kompetencji, jest w stanie samodzielnie ocenić wpływ inwestycji na środowisko, w oparciu o dane faktyczne wskazane w raporcie. Należy jednak zaznaczyć, że w postępowaniu administracyjnym, zgodnie z regułami wynikającymi z art. 7 k.p.a., obowiązuje zasada prawdy obiektywnej obligująca do wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności stanu faktycznego. W związku z tym, nawet gdy nikt nie kwestionuje prawidłowości sporządzenia raportu oraz danych w nim zawartych, organ wydający decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach musi samodzielnie ocenić, czy został on sporządzony zgodnie z przepisami.

Jak już wspomniano zgodnie z art. 77 ust. 1 u.i.o.ś. jeżeli jest przeprowadzana ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, przed wydaniem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach organ właściwy do wydania tej decyzji uzgadnia warunki realizacji przedsięwzięcia m.in. z regionalnym dyrektorem ochrony środowiska oraz zasięga opinii Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Organ występujący o uzgodnienie lub opinię przedkłada wniosek o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko; wypis i wyrys z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jeżeli plan ten został uchwalony, albo informację o jego braku; nie dotyczy to uzgodnień i opinii dla drogi publicznej, dla linii kolejowej o znaczeniu państwowym, dla przedsięwzięć Euro 2012, dla przedsięwzięć wymagających koncesji na poszukiwanie i rozpoznawanie złóż kopalin, dla inwestycji w zakresie terminalu, dla inwestycji związanych z regionalnymi sieciami szerokopasmowymi, dla budowli przeciwpowodziowych realizowanych na podstawie ustawy z dnia 8 lipca 2010 r. o szczególnych zasadach przygotowania do realizacji inwestycji w zakresie budowli przeciwpowodziowych oraz dla inwestycji w zakresie budowy obiektów energetyki jądrowej oraz inwestycji towarzyszących (art. 77 ust. 2 u.i.o.ś.).

Z powyższego wynika, że przepis art. 77 ust. 1 u.i.o.ś. wprowadził wyraźne rozróżnienie pomiędzy uzgodnieniem, a opinią organu współdziałającego w wydaniu decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Istotne jest rozróżnienie mocy wiążącej opinii i uzgodnienia dla postępowania głównego. W tej materii już wielokrotnie wypowiadały się sądy administracyjne wskazując, że uzgodnienie - w przeciwieństwie do opinii - jest formą o znaczeniu stanowczym, bowiem wiąże organ administracyjny rozstrzygający w postępowaniu głównym. Opinia natomiast nie wiąże organu. Jej moc i znaczenie jest więc znacznie słabsza od uzgodnienia. Należy podkreślić, że postępowanie uzgodnieniowe ma charakter akcesoryjny i jest częścią szeroko rozumianego postępowania w sprawie głównej. Przy czym jego wynik jest niezbędny dla organu prowadzącego postępowanie główne i nie może być przez ten organ samodzielnie weryfikowany nawet wówczas gdy postępowanie uzgodnieniowe obarczone jest wadami proceduralnymi (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 czerwca 2007 r. sygn. akt II OSK 922/06 - LEX nr 340121, wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych: w Rzeszowie z dnia 3 grudnia 2010 r. sygn. akt II SA/Rz 625/10 – Lex nr 754651, w Bydgoszczy z dnia 13 grudnia 2007 r. sygn. akt II SA/Bd 742/07 – Lex nr 489196).

Mając powyższe na uwadze i uwzględniając fakt, iż w sprawie wydano pozytywne uzgodnienie RDOŚ i opinie PPIS oraz WPWIS, ocenić należy czy w sprawie nie wystąpiły negatywne przesłanki obligujące organ do wydania decyzji negatywnej. Wydanie pozytywnego uzgodnienia przez RDOŚ oraz pozytywnej opinii przez PPIS i WPWIS w zasadzie ukształtowało kontrolowaną w niniejszej sprawie decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą. Zgodnie bowiem z poglądem wyrażonym przez NSA w wyroku z dnia 21.02.2012r. o sygn. akt II OSK 2544/11, publ. CBOSA wydane postanowienie w sprawie uzgodnienia warunków realizacji przedsięwzięcia wiąże organ wydający decyzję w zakresie kwestii środowiskowych uwarunkowań i praktycznie tę decyzje kształtuje. Organy dokonały oceny ustaleń zawartych w tych dokumentach oraz w raporcie. Powyższe oznacza, że w przedmiotowej sprawie nie wystąpiły przesłanki negatywne uzasadniające odmowę wydania decyzji w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań.

Podkreślić trzeba, że zasadniczą przyczyną odmowy wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla planowanego przez wnioskodawcę przedsięwzięcia nie może być tylko sprzeciw różnych podmiotów. Organ I instancji nie może ich uwzględnić wbrew organom opiniującym i uzgadniającym, które uznały, że realizacja inwestycji nie wpłynie negatywnie na środowisko z zastrzeżeniem spełnienia szeregu warunków. Sąd w składzie orzekającym wskazuje, iż wiążący charakter stanowiska zajętego przez organ uzgadniający wyraża się w niemożności wydania decyzji pozytywnej w przypadku negatywnego stanowiska organu uzgadniającego, a także w niedopuszczalności określenia w decyzji pozytywnej warunków realizacji przedsięwzięcia w sposób odmienny niż uczynił to organ uzgadniający (wyrok WSA w Poznaniu z dnia 10 marca 2011 r., IV SA/Po 751/2010). Oznacza to, iż organ prowadzący postępowanie w sprawie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia może przy spełnieniu określonych warunków wydać decyzję negatywną. Musi to jednak szczegółowo uzasadnić odnosząc się do całego zgromadzonego materiału dowodowego w tym w szczególności do raportu i postanowienia organu uzgadniającego.

Organ nie może a priori założyć, biorąc pod uwagę charakter przedsięwzięcia, że inwestor nie będzie w stanie spełnić ciążących na nim warunków.

Decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach ma dostarczyć wiążących informacji dla organów orzekających na kolejnym etapie realizacji inwestycji celem skonkretyzowania wymagań ochrony środowiska (art. 86 u.i.o.ś.). Organ orzekający o środowiskowych uwarunkowaniach danego przedsięwzięcia ma więc obowiązek kierować się wynikającą z art. 6 ustawy z 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (t.j.: Dz.U. z 2017r., poz. 519, dalej: u.p.o.ś.) zasadą przezorności, obligującą do przewidzenia wszystkich skutków ingerencji w środowisko na etapie realizacji i eksploatacji planowanej inwestycji. Dlatego tak ważną rzeczą jest to, aby organ administracji dokonał rzetelnej, wnikliwej i wszechstronnej oceny raportu przy zachowaniu wszystkich obowiązujących reguł dowodowych. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że raport oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko stanowi kluczowy dowód w sprawach dotyczących ustalenia środowiskowych uwarunkowań danej inwestycji. W konsekwencji organ I instancji, jak i organ odwoławczy, mają obowiązek sprawdzenia zawartości raportu w kontekście spełnienia wymogów formalnych i merytorycznych, co oznacza zwłaszcza ustalenie, czy opracowany raport zawiera komplet niezbędnych informacji pozwalających na ocenę oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, w tym tereny sąsiednie, a zwłaszcza danych identyfikujących rodzaj i skalę skutków środowiskowych oraz społecznych. Obowiązkiem organów jest również sprawdzenie materiałów stanowiących podstawę sporządzonego raportu. Ustalenia zawarte w raporcie mogą służyć wydaniu decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach tylko wówczas, gdy raport jest rzetelny, spójny oraz wolny od niejasności i nieścisłości. Natomiast skuteczność zarzutów wobec raportu może być zróżnicowana w zależności od poparcia ich odpowiednimi dowodami i konkretną argumentacją, jednak w każdym przypadku rzeczą organu administracji jest wyjaśnienie i ocena rozbieżnych stanowisk dotyczących oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko ( wyroki NSA z dnia: 26.03.2015 r., II OSK 2032/13; 28.08.2014 r., II OSK 464/13; 5.03.2015 r., II OSK 1858/13; 20.01.2012 r., II OSK 2094/10; 18.05.2016r., II OSK 2151/14).

W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko jest dokumentem prywatnym inwestora będącym dowodem w postępowaniu administracyjnym i podlegającym ocenie właściwego organu (wyrok NSA z dnia 18 marca 2009 r., sygn. II OSK 383/08, Lex nr 526577, a także z dnia [...].02.2007 r., sygn. II OSK [...]3/06, Nieruchomości 2007, nr 7, s. 15, akceptowany przez K. Gruszeckiego "Ustawa o udostępnieniu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko. Komentarz" Pressom sp. z o.o. Wrocław 2009 s. 179 uw. 2). Tym samym raport nie jest w istocie opinią biegłego w rozumieniu art. 84 k.p.a., a jedynie ma status dokumentu prywatnego będącego ekspertyzą rzeczoznawcy, będący w istocie przedstawieniem własnego poglądu przez daną stronę przy zaakcentowaniu, że pogląd ów odpowiada stanowisku rzeczoznawcy (K. Knoppek "Dokument w procesie cywilnym" Poznań 1993 s. 107- 108; T. Ereciński w: "Kpc. Komentarz" LexisNexis 2009 t. 1 s. 712 uw. 15, s. 758 uw. 18). Tym niemniej raport sporządzany przez inwestora wchodzi w skład materiału dowodowego sprawy, jest dowodem z dokumentu i jak każdy inny dowód podlega regułom postępowania dowodowego, w tym swobodnej ocenie dowodów zgodnie z art. 80 k.p.a.

Raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, jest jednym z najważniejszych elementów postępowania w sprawie oceny oddziaływania na środowisko, mającym ułatwić ustalenie wszystkich potencjalnych zagrożeń związanych z realizacją planowanego przedsięwzięcia (K. Gruszecki, Komentarz do ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko Wrocław 2009, s. 179). W ramach charakterystyki tego dokumentu, warto wskazać, iż poprzednia ustawa z dnia 9 listopada 2000r. o dostępie do informacji o środowisku i jego ochronie oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. Nr 109, poz. 1157 ze zm.), zrezygnowała z wcześniej obowiązującego wymogu wykonywania oceny oddziaływania na środowisko przez biegłych, i aktualnie nie ma żadnych ograniczeń podmiotowych, kto może wykonywać raport. Jednakże w praktyce dokumenty takie przygotowywane są przez osoby posiadające stosowne wykształcenie. Raport opracowywany jest na zlecenie podmiotu zainteresowanego realizacją przedsięwzięcia, ale oceniany przez organ administracji przeprowadzający ocenę oddziaływania na środowisko.

Raport oceniany jest przez organ wydający decyzję określającą uwarunkowania środowiskowe, a uczestnicy postępowania mają możliwość zgłoszenia zastrzeżeń dotyczących tego dowodu. Zastrzeżenia te jednak nie mogą być gołosłowne, lecz powinny być poparte np. ekspertyzą, która w sposób udokumentowany wskazuje na wady raportu. Podzielając w/w przedstawione stanowisko należy zauważyć, że w toku kontrolowanego postępowania administracyjnego nie przedstawiono w istocie żadnego dowodu przeciwko sporządzonemu raportowi i jego uzupełnieniom z których wynika, że planowane przedsięwzięcie nie wpłynie znacząco na pogorszenie warunków środowiska oraz sanitarnych, a przyjęte rozwiązania techniczne i sposób postępowania zminimalizują wpływ obiektu na zdrowie ludzi oraz środowisko. W szczególności skarżący nie przedłożyli kontrraportu.

Zgodnie z treścią art. 3 ust. 1 pkt 8 u.i.o.ś. ocena oddziaływania rozumiana jest jako postępowanie w sprawie oceny oddziaływania na środowisko planowanego przedsięwzięcia, obejmujące w szczególności: weryfikację raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, uzyskanie wymaganych ustawą opinii i uzgodnień, oraz zapewnienie możliwości udziału społeczeństwa w postępowaniu. Przepis art. 62 ust. 1 u.i.o.ś. określa zakres przedmiotowy postępowania ocenowego stanowiąc, że w ramach oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko określa się, analizuje oraz ocenia:

1) bezpośredni i pośredni wpływ danego przedsięwzięcia na:

a) środowisko oraz ludność, w tym zdrowie i warunki życia ludzi,

b) dobra materialne,

c) zabytki,

ca) krajobraz, w tym krajobraz kulturowy,

d) wzajemne oddziaływanie między elementami, o których mowa w lit. a-ca,

e) dostępność do złóż kopalin;

1a) ryzyko wystąpienia poważnych awarii oraz katastrof naturalnych i budowlanych;

2) możliwości oraz sposoby zapobiegania i zmniejszania negatywnego oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko;

3) wymagany zakres monitoringu.

Wskazany zakres uszczegóławiają przepisy art. 66 ust. 1 u.i.o.ś. określające elementy, które powinien zawierać każdy raport o oddziaływaniu na środowisko po to, aby dostarczył informacji umożliwiających zakończenie postępowania w sprawie oceny oddziaływania.

Jak już wspomniano raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko jest najistotniejszym dowodem w postępowaniu w sprawie oceny oddziaływania na środowisko, mającym ułatwić ustalenie wszystkich potencjalnych zagrożeń związanych z realizacją planowanego przedsięwzięcia. Jego zadaniem jest zanalizowanie i określenie, jaki będzie zakres oddziaływania projektowanego przedsięwzięcia na środowisko, przy uwzględnieniu planowanych rozwiązań inwestycyjnych i zestawienie tego z innymi możliwościami (wariantami). Organ wydający decyzję określającą uwarunkowania środowiskowe ma obowiązek dokonania na podstawie art. 80 k.p.a. oceny wartości dowodowej raportu, a uczestnicy postępowania mają możliwość zgłoszenia zastrzeżeń dotyczących tego dowodu (por. wyrok WSA w Lublinie z dnia 31 marca 2011 r., II SA/Lu 845/10, LEX nr 993489).

Celem postępowania środowiskowego jest zidentyfikowanie źródeł oddziaływania przedsięwzięcia, jego analiza i ocena w zakresie wynikającym z art. 62 u.i.o.ś. i adekwatne do wyników ustalenie warunków realizacji inwestycji. W ramach oceny oddziaływania na środowisko analizuje się i ocenia bezpośredni i pośredni wpływ danego przedsięwzięcia m.in. na środowisko oraz ludność, w tym zdrowie i warunki życia ludzi, dobra materialne, zabytki, krajobraz, w tym krajobraz kulturowy oraz wzajemne oddziaływanie wskazanych wyżej elementów pomiędzy sobą. Definicja środowiska zawarta w art. 3 pkt 39 u.p.o.ś. stanowi, że jest to ogół elementów przyrodniczych, w tym także przekształconych w wyniku działalności człowieka, a w szczególności powierzchnię ziemi, kopaliny, wody, powietrze, krajobraz, klimat oraz pozostałe elementy różnorodności biologicznej, a także wzajemne oddziaływania pomiędzy tymi elementami. Z kolei według definicji krajobrazu zawartej w art. 2 pkt 16e ustawy z dnia 27 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (tj.: Dz.U. z 2017r., poz. 1073, dalej u.p.z.p.) jest to postrzegana przez ludzi przestrzeń, zawierająca elementy przyrodnicze lub wytwory cywilizacji, ukształtowana w wyniku działania czynników naturalnych lub działalności człowieka. Z tego wynika, że postępowanie ocenowe ma służyć ochronie wyłącznie elementów przyrodniczych naturalnych i przekształconych w wyniku działalności człowieka, zachowujących cały czas charakter przyrodniczy, ale nie składających się na działalność gospodarczą (produkcję rolną) prowadzoną przez człowieka. Wśród tych elementów przyrodniczych znajdują się zwierzęta w środowisku naturalnym, a nie intensywne hodowle zwierząt.

Przechodząc na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że z przyczyn formalnych odrzuceniu podlegała skarga [...]a i [...]y [...]ich. Skarga ta zawierała brak formalny, gdyż nie została podpisana przez skarżących. W związku z tym zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 05.05.2015r. wezwano skarżących do usunięcia w terminie 7 dni braków formalnych skargi, poprzez złożenie skargi własnoręcznie podpisanej, pod rygorem jej odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Wezwania te doręczono skarżącym dnia 11.05.2015r.

Pomimo upływu zakreślonego siedmiodniowego terminu skarżący nie złożyli własnoręcznie podpisanej skargi do chwili wyrokowania.

Podkreślić należy, że skarga podlega merytorycznemu rozpoznaniu jedynie w sytuacji, gdy spełnia niezbędne wymogi formalne. Zgodnie z art. 57 § 1 p.p.s.a., skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym, a ponadto zawierać wskazanie zaskarżonego aktu, oznaczenie organu, którego działania lub bezczynności dotyczy, określenie naruszenia prawa lub interesu prawnego. Z kolei stosownie do art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a. wymogiem dotyczącym każdego pisma w postępowaniu sądowym jest podpis strony.

W myśl art. 49 § 1 w zw. z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. jeżeli pismo strony (skarga) nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi.

Skarżący zostali wezwani do usunięcia w terminie 7 dni braku formalnego skargi, poprzez jej własnoręczne podpisanie, pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwania te doręczono im dnia 11.05.2015r. Termin do wykonania zobowiązania upłynął dnia 19.05.2015r. Powyższego wymogu skarżący nie spełnili.

Skoro więc w wyznaczonym terminie skarżący ci nie uzupełnili braku formalnego skargi w postaci braku podpisu, Sąd zobligowany był ich skargę odrzucić na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a.

Odrzucić należało także skargę Stowarzyszenia [...]z/s w Rzeszowie. Sąd w pierwszej kolejności powinien ocenić kwestię interesu prawnego skarżącego, bowiem z treści art. 50 § 1 p.p.s.a. wynika, że uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, a także organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności. Sąd winien więc stwierdzić w kontekście art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., jakich to konkretnie uprawnień lub obowiązków skarżącego dotyczy zaskarżony akt, przy czym ów interes prawny musi być własny, indywidualny, rzeczywisty, a nie przyszły, hipotetyczny. W przypadku zaś organizacji społecznej Sąd winien ocenić, czy zaskarżony akt mieści się w zakresie statutowej działalności danej organizacji.

Dopuszczenie organizacji społecznej do postępowania, jakie toczy się przed organem administracyjnym w sprawie dotyczącej innego podmiotu, może nastąpić w przypadku spełnienia kumulatywnie dwóch przesłanek określonych w art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a. tj. w przypadku, kiedy:

1) jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji oraz

2) przemawia za tym interes społeczny.

Niespełnienie chociażby jednego ze wskazanych warunków daje podstawę do odmówienia organizacji udziału w postępowaniu.

Podkreśla się, że udział organizacji społecznej w postępowaniu administracyjnym na prawach strony nie może służyć partykularnym celom samej organizacji społecznej, lecz musi odpowiadać wymaganiom racjonalnie pojmowanej kontroli społecznej nad postępowaniem administracyjnym w sprawach indywidualnych i działaniem w nim organów administracyjnych (B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks Postępowania Administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2005, s. 257).

Z przepisu art. 31 § 1 k.p.a. wynika, że żądanie organizacji społecznej dopuszczenia do udziału w postępowaniu musi być uzasadnione celami statutowymi tej organizacji. Musi zatem istnieć merytoryczne powiązanie przedmiotu postępowania administracyjnego z celami i zakresem działania organizacji społecznej. Organ powinien więc ocenić, czy między celami statutowymi organizacji społecznej, a przedmiotem sprawy administracyjnej rozstrzyganej w drodze decyzji administracyjnej istnieje powiązanie merytoryczne w sensie prawnym, a nie tylko faktycznym.

Nawet wtedy jednak, gdy udział organizacji społecznej w postępowaniu jest uzasadniony jej celami statutowymi, organ administracji publicznej może uznać żądanie organizacji społecznej za niezasadne ze względu na interes społeczny (M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks Postępowania Administracyjnego. Komentarz, Kraków 2000, s. 285-286). Tak więc uczestnictwo organizacji społecznej w postępowaniu administracyjnym na prawach strony musi być uzasadnione zarówno celami statutowymi, jak i interesem społecznym.

Zgodnie z art. 50 § 1 p.p.s.a. uprawnionym do wniesienia skargi jest m.in. organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Przyjmuje się, że podstawowym wymogiem dla uznania legitymacji skargowej organizacji społecznej w sprawach dotyczących interesów innych osób jest jej uczestnictwo - z mocy postanowienia organu - w postępowaniu administracyjnym prowadzonym na podstawie przepisów k.p.a. na prawach strony. Takie ukształtowanie wymogów legitymacji pozwala na odróżnienie sytuacji wniesienia skargi w cudzej sprawie przez organizację społeczną uczestniczącą w postępowaniu na prawach strony od popierania skargi przez taką organizację, ale wniesionej przez inny podmiot w celu ochrony swojego interesu prawnego. Przepis art. 50 p.p.s.a. legitymację skargową organizacji społecznej ściśle wiąże z uprzednim przeprowadzeniem postępowania administracyjnego w rozumieniu k.p.a. i tylko w takich sprawach jej upatruje. (tak wyrok WSA w Warszawie z dnia 14.02.2014r. o sygn. IV SA/Wa 2032/13, publ. LEX nr 1460983)

Podkreślić trzeba, że skarżącego Stowarzyszenia nie dopuszczono do udziału w postępowaniu administracyjnym, a zakres jego statutowej działalności obejmuje obronę osób poszkodowanych i represjonowanych w Polsce przez systemy totalitarne i pomoc w obronie kościoła katolickiego, dóbr narodowych, ziemi i polskiej wsi (Rozdział II: Cele i sposoby ich realizacji, § 6 Statutu na k.51 akt sądowych). Sposób realizacji powyższego celu (co należy uznać za doprecyzowanie celów określonych w § 6) określono w § 7 tego Statutu gdzie zapisano, że cel ów będzie realizowany poprzez organizowanie spotkań osób i poszkodowanych i represjonowanych w walce o wolną i niepodległą Polskę, organizowanie obchodów rocznicowych i konferencji, opiekę nad miejscami pamięci narodowej, gromadzenie dokumentacji osób poszkodowanych i represjonowanych przez systemy totalitarne, obrona i reprezentowanie członków przed wszystkimi organami administracji samorządowej i państwowej oraz sądami powszechnymi i administracyjnymi wszystkich instancji.

Tak określonego celu statutowego nie można uznać za działalność statutową w zakresie ochrony środowiska lub ochrony przyrody. Co prawda w statucie wskazano jako cel ochronę dóbr narodowych, to jednak określenia tego nie zdefiniowano. Brak też jest jego definicji w przepisach prawnych, a tym samym nie można wprowadzać domniemania, że pod pojęciem tym kryje się ochrona środowiska czy ochrona przyrody, w szczególności ze względu na to, że nie wskazują na to inne zapisy przedmiotowego aktu. Wobec tak określonego celu statutowego nie można przyjąć, iż pozostaje on w związku z ochroną środowiska.

Wniesienie skargi przez organizację społeczną jest rozwiązaniem szczególnym wobec konieczności wykazania przez stronę przy wnoszeniu skargi swego interesu prawnego opartego na przepisach prawa (materialnego, wyjątkowo procesowego). Nie można zatem rozszerzająco interpretować wymogów dopuszczalności wniesienia skargi z art. 50 § 1 p.p.s.a. odnoszących się do organizacji społecznej. To powoduje, że wykazanie w statucie organizacji społecznej uprawnienia do wniesienia skargi w interesie innej osoby w określonej sprawie powinno być rozumiane restrykcyjnie. (patrz wyrok NSA z dnia 15.03.2017r., sygn. II OSK 1864/15, publ. LEX nr [...]16638). Zawarte w Statucie i opisane wyżej cele statutowe skarżącego Stowarzyszenia nie uzasadniają jego udziału w postępowaniu dotyczącym środowiskowych uwarunkowań. Owe cele statutowe nie dotyczą bowiem ochrony środowiska. Sformułowanie "pomoc w obronie kościoła katolickiego, dóbr narodowych, ziemi i polskiej wsi" jest zbyt ogólne i nie jest skonkretyzowane na tyle, by móc uznać, że cel ten dotyczy również środowiskowych uwarunkowań, tym bardziej, że w takim przypadku nie można stosować wykładni rozszerzającej.

Sąd administracyjny badając legitymację skargową organizacji społecznej, wnoszącej skargę w sprawie dotyczącej interesu prawnego innej osoby, nie może poprzestać na stwierdzeniu, że organizacja społeczna została dopuszczona do udziału w postępowaniu administracyjnym, ale jest zobowiązany zbadać, czy dopuszczenie jej do udziału w postępowaniu administracyjnym było uzasadnione jej celami statutowymi i czy przemawiał za tym interes społeczny. (tak WSA w Poznaniu w wyroku z dnia 16.11.2016r., sygn. IV SA/Po 760/16, publ. CBOSA)

W niniejszej sprawie Stowarzyszenie Poszkodowanych Obrońców nie zostało dopuszczone do udziału w postępowaniu administracyjnym, a jej cel statutowy nie uzasadnia takiego dopuszczenia. Poza tym nie przemawia za takim dopuszczeniem interes społeczny, a przynajmniej go nie wykazano.

Artykuł 44 ust. 3 u.i.o.ś. stanowi, że "organizacji ekologicznej służy skarga do sądu administracyjnego od decyzji wydanej w postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji, także w przypadku, gdy nie brała ona udziału w określonym postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa". Przepis art. 44 ust. 3 u.i.o.ś. stanowi Iex specialis w stosunku do art. 50 § 1 p.p.s.a. (zob. postanowienie WSA w Olsztynie z dnia czerwca 2009 r., sygn. akt II SA/Ol 490/09). Podkreśla się, iż przepis art. 44 ust. 3 u.i.o.ś. rozszerza katalog podmiotów wymienionych w art. 50 § 1 p.p.s.a. uprawnionych do wniesienia skargi (zob. wyrok NSA z dnia 18 grudnia 2009 r., sygn. akt II OSK 1539/09).

Z normy art. 44 ust. 3 u.i.o.ś. mogą jednak skorzystać tylko organizacje ekologiczne, przez które rozumie się organizacje społeczne, których celem statutowym jest ochrona środowiska (art. 3 ust. 1 pkt 10) u.i.o.ś.). Ustalając, jakie warunki musi spełnić organizacja ekologiczna, aby mogła wnieść skargę do sądu, należy również spojrzeć na znowelizowany art. 44 ust. 1 u.i.o.ś. albowiem organizacja ekologiczna, która wcześniej nie uczestniczyła w postępowaniu, w drodze wniesienia skargi zgłasza jednocześnie chęć uczestniczenia w określonym postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa. Na tle art. 44 ust. 1 u.i.o.ś. w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2015 r., organizacja ekologiczna, aby wziąć udział w postępowaniu powinna prowadzić działalność statutową w zakresie ochrony środowiska lub ochrony przyrody przez minimum 12 miesięcy przed dniem wszczęcia tego postępowania. Wobec braku jakichkolwiek regulacji intertemporalnych dla tego przepisu, znajduje on bezpośrednie zastosowanie do postępowań toczących się w dniu jego wejścia w życie, tj. w dniu 1 stycznia 2015 r.

Zważywszy na powyższe, skarżące Stowarzyszenie nie jest podmiotem uprawnionym do wniesienia skargi również w świetle art. 44 ust. 3 w zw. z art. 44 ust. 1 u.i.o.ś. Nie jest ono organizacją ekologiczną, gdyż nie sposób powiązać jego celu statutowego z przedmiotowym postępowaniem dotyczącym określenia środowiskowych uwarunkowań dla inwestycji. Ponadto nie spełnia ono warunku prowadzenia działalności statutowej przez minimum 12 miesięcy przed dniem wszczęcia postępowania o wydanie decyzji środowiskowej dla planowanej inwestycji. Jak wynika z informacji odpowiadającej odpisowi aktualnemu z rejestru stowarzyszeń, innych organizacji społecznych i zawodowych, fundacji oraz samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej KRS dla tego Stowarzyszenia, zostało ono zarejestrowane dopiero 04 marca 2013 r., zaś wniosek inwestora o wszczęcie przedmiotowego postępowania wpłynął do organu w dniu 29 stycznia 2013 r. Oznacza to, że Stowarzyszenie to powstało później niż wszczęte zostało przedmiotowe postępowanie. Nie spełnia zatem ono warunku określonego w art. 44 ust. 1 u.i.o.ś., tj. prowadzenia działalności statutowej przez minimum 12 miesięcy przed dniem wszczęcia postępowania, do którego chce ono przystąpić.

Reasumując, w świetle powyższego skargę Stowarzyszenia [...]na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. należało odrzucić z uwagi na brak legitymacji procesowej.

Należało także odrzucić skargę [...]a [...]a.

Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji nie określa odrębnie kręgu stron postępowania w sprawie określenia środowiskowych uwarunkowań przedsięwzięcia. W związku z tym znajduje tu zastosowanie art. 28 k.p.a. Przyjmuje się iż stroną postępowania w sprawach wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest niewątpliwie inwestor oraz podmiot mający tytuł prawny do nieruchomości, na której ma być realizowana inwestycja. Utrwalony jest też pogląd, że atrybut strony w takim postępowaniu przysługuje także właścicielom i użytkownikom wieczystym działek bezpośrednio sąsiadujących z terenem inwestycji, jak również właścicielom działek dalej położonych, jeśli zamierzona inwestycja będzie miała wpływ na ich interesy chronione przepisami prawa, które są nierozerwalnie związane z obszarem oddziaływania danej inwestycji" (zob. wyrok WSA w Opolu z dnia 24 czerwca 2014 r., sygn. akt II SA/Op 9/14). Decyzja taka, określając warunki, o których mowa w art. 82 ust. 1 u.i.o.ś. niewątpliwie wpływa na wykonywanie prawa własności (użytkowania wieczystego) działki, na której ma być zlokalizowane przedsięwzięcie, przez podmiot dysponujący takim prawem. Może także wpływać na wykonywanie tego prawa (prawa użytkowania wieczystego) przez właścicieli działek sąsiednich w stosunku do nieruchomości stanowiącej teren inwestycji, i to zarówno działek bezpośrednio z nią graniczących, jak i tych, które objęte są oddziaływaniem danego przedsięwzięcia" (zob. wyrok NSA z dnia 9 grudnia 2011 r., sygn. akt II OSK 1791/10).

Tym samym przyjmuje się, iż stroną postępowania, która ma interes prawny w rozstrzygnięciu konkretnej sprawy, jest właściciel albo użytkownik wieczysty nieruchomości stanowiącej teren inwestycji lub znajdującej się w zasięgu oddziaływania inwestycji. Sąd orzekający akceptuje pogląd prezentowany w orzecznictwie, iż interes prawny nie może być wywodzony z ograniczonych praw rzeczowych, w tym użytkowania.

Niespornym jest, że skarżący ten nie jest właścicielem działki znajdującej się w zasięgu oddziaływania planowanego przedsięwzięcia. Jest on natomiast użytkownikiem części działki geodezyjnej nr [...], której właścicielem jest inny skarżący, tj. [...] [...]. Skarżący [...] [...] swój interes prawny w niniejszej sprawie wywodził z faktu posiadania prawa użytkowania w/w działki powołując się m.in. na art.251 k.c. stanowiący, że do ochrony ograniczonych praw rzeczowych (jakim niewątpliwie jest prawo użytkowania) stosuje się odpowiednio przepisy o ochronie własności. Ponadto powoływał się on na przepis art.144 k.c.

Jak trafnie wskazał uczestnik postępowania Wind Field sp. z o.o., przepis art. 144 k.c. został zamieszczony w części kodeksu cywilnego normującej treść i wykonywanie własności, nie określa natomiast praw podmiotu, któremu służy ograniczone prawo rzeczowe użytkowania (zob. wyrok NSA z dnia 8 marca 2005 r., sygn. akt OSK 694/04). W wyroku tym NSA zauważa, iż "w myśl art. 261 k.c. jeżeli osoba trzecia dochodzi przeciwko użytkownikowi roszczeń dotyczących własności rzeczy, to użytkownik powinien niezwłocznie zawiadomić o tym właściciela. W doktrynie wskazuje się, iż obowiązek określony tym przepisem należy rozumieć szeroko w tym sensie, że zawiadomienie dotyczy nie tylko sytuacji, kiedy osoba trzecia domaga się wydania rzeczy bądź zapłaty wynagrodzenia za korzystanie, ale także sytuacji, kiedy dotyka praw związanych z własnością. Jedną z typowych sytuacji wymienionych w Komentarzu do Kodeksu cywilnego pod redakcją K. Pietrzykowskiego, (Tom I str. 468-469 Wyd. C.H. BECK Warszawa, 1997 r.) jest obowiązek użytkownika powiadomienia właściciela nieruchomości o powzięciu wiadomości co do opracowania planów zagospodarowania przestrzennego, z którymi wiąże się zmiana przeznaczenia terenu, gdyż plany zagospodarowania przestrzennego dotyczą prawa własności stanowiąc o sposobach korzystania z rzeczy. Analogiczna sytuacja występuje wówczas, gdy użytkownik poweźmie wiadomość o takich działaniach właściciela sąsiedniej nieruchomości, które ze względu na zakres prowadzonych przez niego robót budowlanych oraz sposobu użytkowania, mogą dotyczyć prawa własności podmiotu, który ustanowił prawo użytkowania na swojej nieruchomości na rzecz innej osoby. Oznacza to, że użytkownik nieruchomości nie ma co do zasady własnego interesu prawnego w sprawie dotyczącej budowy i sposobu użytkowania obiektu budowlanego na działce sąsiednie".

Analogiczny pogląd sformułował NSA w wyroku z dnia 04.10.2011r. o sygn. I OSK 1072/10 (publ. CBOSA) w zakresie praw obligacyjnych stwierdzając, że skarżący dzierżawca ma jedynie interes faktyczny, a nie prawny, i nie jest uprawniony do wniesienia skargi na decyzję o zwrocie nieruchomości.

NSA w wyroku z dnia 10 marca 2010 r., sygn. akt I OSK 704/09 wskazał, iż do podstawowych cech interesu prawnego, odróżnianego od interesu faktycznego, należy to. że interes ten musi być oparty o obowiązującą normę porządku prawnego. Może być to norma należąca do jakiejkolwiek gałęzi prawa - także do prawa cywilnego, a w szczególności może to być norma wywodzona z art. 140 k.c. ustanawiającego prawo własności i jego gwarancje albo też norma wywodzona z art. [...]3 k.c. regulującego prawo użytkowania wieczystego. Konieczność oparcia interesu prawnego o obowiązującą normę porządku prawnego oznacza jednocześnie, że interes ten nie może mieć charakteru pochodnego i nie może być wywodzony z jakiejkolwiek czynności prawnej. Wynika stąd jednoznacznie, a kwestia ta jest w doktrynie i w orzecznictwie bezsporna, że ograniczone prawa rzeczowe, w tym użytkowanie, nie mogą być podstawą dla interesu prawnego w prawie administracyjnym" (identycznie NSA w wyroku z dnia 4 października 2011 r., sygn. akt I OSK 1072/10).

Podkreślić należy, iż własny interes prawny przysługiwał będzie jedynie właścicielowi (użytkownikowi wieczystemu) nieruchomości znajdującej się w zasięgu oddziaływania inwestycji, a nie podmiotowi, któremu służy do tej nieruchomości tylko ograniczone prawo rzeczowe. Zasadnie zatem SKO uznało [...]a [...]a, będącego właścicielem nieruchomości, za stronę postępowania, zaś takiego przymiotu nie przyznało [...]owi [...]owi legitymującemu się do tej nieruchomości jedynie ograniczonym prawem rzeczowym.

Ustawa z dnia 03 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko nie określa odrębnie kręgu stron postępowania w sprawie określenia środowiskowych uwarunkowań przedsięwzięcia. Znajduje tu więc zastosowanie ogólna zasada wyrażona w art. 28 k.p.a., zgodnie z którym stroną postępowania administracyjnego jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek" (wyrok NSA z dnia 9 grudnia 2011 r., sygn. akt II OSK 1791/10). Przyjmuje się, że "pojęcie interesu prawnego może być rozumiane jako obiektywna, czyli rzeczywiście istniejąca potrzeba ochrony prawnej. Interes ten musi być osobisty, własny, indywidualny i konkretny, dający się obiektywnie stwierdzić oraz aktualny, a nie ewentualny" (por. wyrok NSA z 20 kwietnia 1998 r., sygn. akt IV SA 1106/97, postanowienie NSA z 5 lutego 1998 r., I SA/Po 1242/97).

Interes prawny musi zawsze wynikać z określonego przepisu prawa, gdyż przyjmuje się, że interes prawny wynika z określonego przepisu prawnego, odnoszącego się wprost do sytuacji danego podmiotu. Pojawia się on wówczas, gdy istnieje związek między obowiązującą normą prawa materialnego a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegający na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację prawną konkretnego podmiotu w zakresie prawa materialnego" (wyrok NSA z dnia 1 grudnia 2010 r. sygn. akt II OSK 1771/2010, wyrok NSA z dnia 2 czerwca 1998 r. sygn. akt IV SA 2164/97).

Z powyższego wynika, że stwierdzenie istnienia interesu prawnego wymaga wykazania związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa administracyjnego materialnego, a sytuacją prawną określonego podmiotu. Polega on na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację prawną podmiotu w zakresie jego pozycji materialnoprawnej (wyrok NSA z dnia 14 kwietnia 2000 r. sygn. akt III SA 1876/99, wyrok NSA z dnia 25 września 2009 r. sygn. akt II OSK 1476/08).

W rezultacie osoba, aby zostać uznaną za stronę postępowania o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, musi prawidłowo powołać się na przepis prawa, z którego można wyprowadzić wniosek o posiadaniu przez nią interesu prawnego. Dopiero na tej podstawie możliwe jest ustalenie, w jakie jej konkretne uprawnienia lub obowiązki godzi postępowanie (jakie jej uprawnienia są ograniczane przez realizowaną inwestycję).

W ocenie Sądu orzekającego - który nie akceptuje twierdzenia, iż interes prawny [...]a [...]a na podstawie art.251 k.c. można wywieść z norm kodeksu cywilnego - sformułowane przezeń argumenty stanowią typowy przykład interesu faktycznego, a nie prawnego. Przyjmuje się bowiem, że "Od (...) interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, to jest sytuację, w której dany podmiot jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, jednakże nie może tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa, mającymi stanowić podstawę prawną do żądania podjęcia stosownych czynności przez organ administracji, (wyrok NSA z dnia 29 maja 2009 r., sygn. akt II SA/Wa 1279/2008).

Ugruntowany jest już pogląd, że interes faktyczny nie daje uprawnienia do udziału w postępowaniu administracyjnym. To na podmiocie zainteresowanym uczestnictwem w postępowaniu spoczywa obowiązek wykazania, że posiada interes prawny. [...] [...] temu obowiązkowi nie podołał.

Posiadanie legitymacji skargowej stanowi podstawowy warunek prawidłowego (skutecznego) zaskarżenia określonego przejawu działalności administracji publicznej. Tym samym wniesienie skargi do sądu administracyjnego przez podmiot inny niż wskazane w art. 50 p.p.s.a. – w szczególności z uwagi na brak legitymacji wynikający z braku interesu prawnego – jest niedopuszczalne. Dlatego też skargę [...]a [...]a należało odrzucić na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.

W świetle powyższego do merytorycznego rozpoznania pozostała skarga [...]a [...]a jako właściciela działki nr [...] niewątpliwie znajdującej się w obszarze oddziaływania planowanej inwestycji.

W ocenie Sądu zarzuty podniesione w tej skardze okazały się nieuzasadnione. Za bezpodstawne należy uznać zarzuty dotyczące niezapewnienia należytego udziału stronom w postępowaniu. Podkreślić trzeba, że w toku całego postępowania stronom zapewniono udział w postępowaniu, informując je w drodze obwieszczeń o każdym etapie prowadzonego postępowania, o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym oraz możliwości składania uwag i wniosków, jak również o wydaniu decyzji organu I instancji. Sąd orzekający nie dostrzega w tym zakresie uchybień mogących mieć wpływ na wynik sprawy.

Artykuł 29 u.i.o.ś. gwarantuje w sposób generalny udział społeczeństwa w sprawach, w których przepisy prawa materialnego taką konieczność przewidują. W art. 33 u.i.o.ś. wymieniono instrumenty prawne, mające zagwarantować społeczeństwu możliwość udziału w postępowaniu w konkretnej sprawie. Na organy administracji prowadzące postępowanie w sprawie, w której udział społeczeństwa jest obligatoryjny, nałożono obowiązek podania do publicznej wiadomości przed wydaniem i zmianą decyzji wymagających udziału społeczeństwa o czynnościach procesowych wskazanych w tym przepisie. Przed wydaniem i zmianą decyzji wymagających udziału społeczeństwa organ właściwy do wydania decyzji, bez zbędnej zwłoki, podaje do publicznej wiadomości informacje o 1) przystąpieniu do przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko; 2) wszczęciu postępowania; 3) przedmiocie decyzji, która ma być wydana w sprawie; 4) organie właściwym do wydania decyzji oraz organach właściwych do wydania opinii i dokonania uzgodnień; 5) możliwościach zapoznania się z niezbędną dokumentacją sprawy oraz o miejscu, w którym jest ona wyłożona do wglądu; 6) możliwości składania uwag i wniosków; 7) sposobie i miejscu składania uwag i wniosków, wskazując jednocześnie 21-dniowy termin ich składania; 8) organie właściwym do rozpatrzenia uwag i wniosków; 9) terminie i miejscu rozprawy administracyjnej otwartej dla społeczeństwa, jeżeli ma być ona przeprowadzona oraz 10) postępowaniu w sprawie transgranicznego oddziaływania na środowisko, jeżeli jest prowadzone.

Katalog środków gwarantujących udział społeczeństwa, określony w wymienionym wyżej przepisie, ma charakter zamknięty, co wynika z konstrukcji art. 33 ust.1 u.i.o.ś. Pogląd ten jest ugruntowany w orzecznictwie sądów administracyjnych (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 18 czerwca 2013 r. IV SA/Wa 114/13, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 22 listopada 2012 r. IV SA/Po 483/12, wyrok WSA w Szczecinie z dnia 15 kwietnia 2010 r. II SA/Sz 87/10).

Niezasadne są także zarzuty dotyczące niezapewnienia społeczeństwu należytego udziału w postępowaniu. W dniu 24 marca 2014 r. Wójt podał społeczeństwu do publicznej wiadomości informacje wymagane art. 33 ust. 1 u.i.o.ś. i należycie zapewnił społeczeństwu udział w postępowaniu, informując je o dokonanych czynnościach. Kolegium słusznie wskazało, że Wójt umożliwił wypowiedzenie się społeczeństwu na temat planowanego przedsięwzięcia, a zgłoszone uwagi zostały rozpatrzone w uzasadnieniu jego decyzji. W świetle powyższego bezzasadny był podnoszony przez tego skarżącego zarzut, że lokalnej społeczności nie został zapewniony należyty udział w postępowaniu, gdyż nie odbyły się odrębne konsultacje ze społeczeństwem dotyczące planowanej inwestycji.

Podkreślić należy, że konsultacje społeczne odrębne od procedury środowiskowej z udziałem społeczeństwa nie są wymogiem przewidzianym wspomnianymi wyżej przepisami u.i.o.ś. Jak już wskazano, art. 33 ust. 1 u.i.o.ś. określa zamknięty katalog środków gwarantujących udział społeczeństwa, wśród których nie zostały wymienione dodatkowe konsultacje społeczne. Potwierdza to wprost wyrok WSA w Gliwicach z dnia 20 listopada 2013 r. o sygn. II SA/Gl 924/13 (publ. CBOSA) w którym wyjaśniono, że "odnosząc się kolejno do zarzutu, iż wszczęcie postępowania w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań nie zostało poprzedzone konsultacjami społecznymi wskazać należy, iż takiego wymogu prawo nie przewiduje, a udział społeczeństwa zagwarantowany został przez ustawodawcę w inny sposób, stosownie do art. 79 ust. 1 u.i.o.ś. ".

[...] [...] zarzucił, że społeczeństwu nie został zapewniony należyty udział w postępowaniu również z tego powodu, że lokalna społeczność nie była w wystarczający sposób informowana o sesjach Rady Gminy dotyczących planowanej inwestycji. Podkreślić jednak trzeba, że organizowane sesje Rady Gminy nie stanowią części postępowania z udziałem społeczeństwa i nie stanowią środka gwarantującego udział społeczeństwa wymienionego w art. 33 ust. 1 u.i.o.ś. Nie są również częścią postępowania w sprawie ustalenia środowiskowych uwarunkowań przedsięwzięcia. Wobec powyższego zarzut ten jest bezzasadny.

Skarżący ten zarzucił też, że Wójt nie przeprowadził rozprawy administracyjnej, pomimo zgłaszanych uwag i zastrzeżeń przez mieszkańców i strony. SKO trafnie jednak zwróciło uwagę, że przeprowadzenie rozprawy administracyjnej otwartej dla społeczeństwa, o której mowa w art. [...] u.i.o.ś., nie jest obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie. Przyjmuje się, że jeżeli organ administracji uzna, że jej przeprowadzenie rozprawy umożliwi zebranie w jednym czasie i miejscu wszystkich uczestników postępowania w danej sprawie, którzy mogą bezpośrednio dopełnić czynności procesowych, powinien z tego prawa skorzystać (W. Dawidowicz, Ogólne postępowanie administracyjne. Zarys systemu, Warszawa 1962, s. 154). Jednak Wójt nie miał do czynienia z taką sytuacją w niniejszej sprawie, Zasadnie więc SKO przyjęło, że Wójt nie miał obowiązku przeprowadzania rozprawy administracyjnej.

Artykuł [...] u.i.o.ś. pozostawia tę kwestię całkowicie uznaniu organu. W doktrynie wskazuje się, że przywołany przepis jest bardziej "liberalny" niż art. 89 k.p.a., gdyż nie wymaga od organu przeprowadzenia rozprawy nawet w przypadku ziszczenia się przesłanek, o których mowa w tym ostatnim przepisie (tak B. Rakoczy, Ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku, Warszawa 2010 r., s. 106-107). Ponadto, w ocenie Sądu, powyższe i tak nie mogło wywrzeć istotnego wpływu na wynik sprawy, gdyż udział społeczeństwa w niniejszym postępowaniu został zapewniony w dostatecznym stopniu (podobnie wyrok WSA w Poznaniu z dnia 13 kwietnia 2011 r. IV SA/Po 130/11 i WSA w Gliwicach z dnia 20 listopada 2013 r. II SA/Gl 924/13).

Po analizie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie Wójt miał podstawy do przyjęcia, że przeprowadzenie rozprawy nie przyspieszy postępowania i nie przyczyni się do nowych ustaleń w sprawie.

Organ wydający decyzję środowiskową uprawniony jest do oceny, czy raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko jest zgodny z przepisami prawa, czy zawiera wszystkie niezbędne dane i czy na jego podstawie da się w sposób niebudzący wątpliwości ustalić wpływ danego przedsięwzięcia na środowisko. Raport ma charakter dokumentu prywatnego będącego dowodem w postępowaniu. Przysługuje mu szczególna wartość dowodowa wynikająca z kompleksowej oceny przedsięwzięcia i analizy aspektów technologicznych, prawnych, organizacyjnych i logistycznych jego funkcjonowania w powiązaniu ze sobą (zob. wyrok NSA z dnia 11 lipca 2013 r., sygn. akt II OSK 639/13).

Zarzuty dotyczące sporządzonego w sprawie raportu oddziaływania inwestycji na środowisko są bezzasadne. Przyjmuje się, iż jeśli w sprawie przedstawiony został raport oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, który w ocenie organu odpowiada przepisom ustawy oraz jest spójny, logiczny i przekonujący, to nie jest konieczna szczegółowa ocena wartości dowodowej tego raportu. Organ weryfikuje przede wszystkim, czy raport jest zupełny zarówno pod względem formalnym, jak i merytorycznym i nie budzi zastrzeżeń. Organ nie jest zobowiązany do samodzielnego badania i ustalania parametrów w oparciu o wiedzę specjalistyczną, w sytuacji, gdy dysponuje opinią, którą uznaje za wiarygodną i zupełną (zob. wyrok NSA z dnia 1 marca 2013 r., sygn. akt II OSK 2105/11, zob. również wyrok NSA z dnia 6 lutego 2013 r., sygn. akt II OSK 1862/11).

Raport ma pomóc organom właściwie ocenić oddziaływanie konkretnego przedsięwzięcia na środowisko poprzez jego szczegółowe scharakteryzowanie i opisanie oraz podjąć właściwe rozstrzygnięcie. W tym przypadku wszystkie organy, w tym organ uzgadniający i organy opiniujące, pozytywnie oceniły raport (po wcześniejszym jego uzupełnieniu na żądanie organów) i na jego podstawie przedstawiły własne stanowiska oraz wytyczne co do planowanego przedsięwzięcia. A zatem w ich opinii raport jest kompletny i jednoznaczny na tyle, że pozwala wydać prawidłową decyzję, która ma określić uwarunkowania środowiskowe chroniące to środowisko w możliwy sposób przed ewentualnym negatywnym oddziaływaniem planowanej inwestycji na środowisko. Podkreślić należy, że raport ten był oceniany także przez organy wyspecjalizowane w zakresie ochrony środowiska jakimi są RDOŚ, PPIS i WPWIS.

Raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko jest jednym z najważniejszych elementów postępowania w sprawie oceny oddziaływania na środowisko, mającym ułatwić ustalenie wszystkich potencjalnych zagrożeń związanych z realizacją planowanego przedsięwzięcia. Raport złożony w niniejszym postępowaniu ocenia oddziaływanie przedsięwzięcia na środowisko. W toku sprawy nie pojawiły się żadne argumenty potwierdzone jakimikolwiek dowodami, czy nawet nie uprawdopodobniono negatywnego oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko, które nie zostałoby uwzględnione w raporcie. Organ nie miał żadnych uzasadnionych podstaw, by podważać opinię specjalistów wyrażoną w raporcie, ani uzgodnienie RDOŚ i stanowiska organów opiniujących.

W toku postępowania inwestor przedłożył organowi I instancji raport oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, który na skutek wezwania RDOŚ w Poznaniu i WPWIS został dwukrotnie uzupełniony, a do realizacji jako planowane przedsięwzięcie przyjęto ostatecznie wariant alternatywny nr 4 korzystniejszy od wariantu podstawowego i alternatywnego wariantu nr 3. Raport w celu dokonania uzgodnień był przesyłany do RDOŚ w Poznaniu oraz w celu uzyskania opinii do WPWIS i PPIS w Środzie Wlkp. Organy te ostatecznie – po dokonaniu na ich żądanie przez inwestora uzupełnień raportu - uzgodniły i zaopiniowały w zakresie swoich kompetencji warunki realizacji przedsięwzięcia z zastrzeżeniami, które zostały uwzględnione w decyzji organu I instancji. Raport zawiera niezbędne elementy określone w art. 66 ust. 1 u.i.o.ś. Wszystkie postanowienia i opinie wydane w przedmiotowej sprawie charakteryzują się dużą starannością, a ich uzasadnienia są wyczerpujące i w pełni wyjaśniają przesłanki, jakimi kierowały się organy podejmując takie rozstrzygnięcia.

Raport (wraz z uzupełnieniami) pozwolił organom uzgadniająco-opiniującym, tj. RDOŚ w Poznaniu, PPIS i WPWIS, na wydanie pozytywnych opinii i uzgodnienia. Organ zgodnie z art. 80 ust. 1 pkt 1 u.i.o.ś. obowiązany jest przy wydawaniu decyzji środowiskowej wziąć pod uwagę wyniki uzgodnień i opinii, o których mowa w art. 77 ust. 1 u.i.o.ś. Jak słusznie podkreśla się w orzecznictwie, opinia, w przeciwieństwie do uzgodnienia, nie wiąże organu rozstrzygającego w postępowaniu głównym. Treść stanowiska zajętego przez organ opiniujący nie przesądza o treści decyzji (zob. wyrok WSA w Łodzi z dnia 20 października 2011 r., sygn. akt II SA/Łd 810/11). Opinią organ nie jest związany, ale powinien ją ocenić w kontekście całości zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a w szczególności raportu.

Tak więc także opinia wydana w niniejszej sprawie przez PPIS nie jest wiążąca, a tym bardziej zawarta w jej uzasadnieniu rekomendacja, że dla elektrowni wiatrowych obecnie rekomendowana jest odległość 1000 m od zabudowy mieszkaniowej. Jednak bliżej nie określono tej rekomendacji, ani organu od jakiego pochodzi. Rekomendacji tej nie powiązano z jakimikolwiek obowiązującymi wówczas prawnie usankcjonowanymi normami, ani z ustalonym negatywnym oddziaływaniem tego typu przedsięwzięć na środowisko w odległości mniejszej niż 1000 m, poza tymi, które wynikają z przepisów uwzględniających dotychczas udowodniony i wykazany wpływ (np. na klimat akustyczny). Poza tym wskazująca tą rekomendację opinia PPIS była pozytywna. Oznacza to, że pomimo wskazanej rekomendacji w ocenie samego PPIS nie było przesłanek do wydania opinii negatywnej.

PPIS posługuje się określeniem odnośnie "rekomendowanej obecnie odległości od zabudowy mieszkaniowej wynoszącej 1000 m (opinia sanitarna Nr [...] z dnia 19.02.2013 r.)". PPIS używając określenia "rekomendowane" podkreśla, iż ma to jedynie charakter pewnego rodzaju sugestii bądź zalecenia. Przyjmuje się, iż "generalne wyjaśnienia, instrukcje i pisma resortowe nie należą do źródeł prawa powszechnie obowiązującego, a zatem nie mogą stanowić podstawy dla wydania decyzji administracyjnej" (zob. wyrok NSA z dnia 19 lipca 2012 r., sygn. akt I OSK 685/12, tak też NSA z wyroku z dnia 10 lipca 2007 r., sygn. akt I OSK 1074/06). Taki sam charakter mają rekomendacje, które co jest oczywiste, nie stanowią źródła prawa powszechnie obowiązującego. Ponadto, proponowane w opinii PPIS rozwiązania odnoszące się do kwestii lokalizacji turbin wiatrowych względem zabudowy nie znajdują oparcia w obowiązujących dla kontrolowanych decyzji przepisach prawa, gdyż żadna norma nie stanowiła wówczas sztywnych odległości elektrowni wiatrowych od zabudowań, a każdorazowo było to uzależnione od zachowania odpowiednich norm emisji hałasu. Dlatego, skoro rekomendacja PPIS nie znajdowała oparcia w obowiązujących przepisach prawa, zaś organ administracji publicznej zgodnie z art. 6 k.p.a. działa na podstawie przepisów prawa i wszelkie podejmowane przez niego decyzje muszą znaleźć oparcie w treści przepisów powszechnie obowiązującego prawa (wyrok WSA w Gdańsku z dnia 21 stycznia 2015 r., sygn. akt II SA/Gd 714/14), to nieuwzględnienie takich zaleceń przez organ nie może zostać w żadnym wypadku zakwalifikowane jako naruszenie prawa.

W świetle powyższego niesłuszny jest zarzut, iż organ obowiązany był przeprowadzić dowód z opinii biegłego w sytuacji, gdy dysponował w jego ocenie spójnym i wiarygodnym raportem, którego żaden z organów opiniująco- uzgadniających (PPIS, WPWIS, RDOŚ) nie zakwestionował. Podkreślić należy, że PPIS w swej kolejnej opinii z dnia 05.12.2013 r., po przeanalizowaniu raportu wskazał, że określił zakres raportu po uwzględnieniu swej opinii z 19.02.2013r. Oznacza, to że organ ten nie kwestionował raportu w świetle rekomendacji wskazanej w opinii z 19.02.2013r. (dotyczącej odległości zabudowań od lokalizacji wiatraków). Istotne jest, że PPIS zaopiniował pozytywnie wariant nr 3 planowanego przedsięwzięcia. Brak odniesienia się przez organy w decyzjach do rekomendacji z opinii PPIS z 19.02.2013 nie stanowi uchybienia w świetle późniejszej pozytywnej opinii PPIS.

Wobec powyższego niezasadny był zarzut, iż organ obowiązany był przeprowadzić dowód z opinii biegłego w sytuacji, gdy dysponował spójnym i wiarygodnym raportem, którego żaden z organów wyspecjalizowanych (PPIS, WPWIS, RDOŚ) nie zakwestionował. Raportu tego nie zakwestionowała skutecznie również żadna ze stron postępowania. Organ zasadnie skorzystał z przyznanego mu prawa do swobodnej oceny dowodów, która nie nosi cech dowolności.

Skarżący [...] [...] w skardze dodatkowo powołał się na informację NIK o wynikach kontroli "Lokalizacji i budowy lądowych farm wiatrowych" z dnia 16 lipca 2014 r. oraz na pismo Ministerstwa Zdrowia próbując w ten sposób wykazać, iż organ nie przeprowadził rzetelnej i wnikliwej analizy oceny wpływu przedsięwzięcia na zdrowie i warunki życia ludzi oraz wzajemne oddziaływania między środowiskiem, zdrowiem ludzi. dobrami materialnymi i zabytkami.

Przypomnieć trzeba, iż sąd administracyjny nie przeprowadza własnego postępowania dowodowego, natomiast ocenia sposób prowadzenia postępowania dowodowego przez organy, w tym bada czy raport jest kompletny i spójny, tj. czy spełnia ustawowe wymagania co do jego zawartości w rozumieniu art. 66 u.i.o.ś. (zob. wyrok NSA z dnia 1 marca 2013 r., sygn. akt II OSK 2105/11, również wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 13 marca 2014 r., sygn. akt II SA/Go 1107/13). Dlatego powołane zarzuty związane z przedłożonymi opracowaniami nie zasługują na uwzględnienie.

Ponadto w ocenie Sądu orzekającego powołane przez skarżącego opracowania i opinie nie są dowodami w kontrolowanej sprawie. Jak słusznie zarzucił inwestor żaden z tych dokumentów nie został sporządzony dla potrzeb prowadzonego postępowania i nie odnosi się do analizowanego stanu faktycznego sprawy. Są to opracowania o charakterze ogólnym odwołujące się do różnych innych opracowań, opinii i artykułów. Postępowanie dowodowe i przeprowadzone w jego ramach dowody mają prowadzić do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego konkretnej sprawy. Tak więc ogólne i abstrahujące od konkretnego stanu faktycznego opracowania opisujące pewne zjawiska, ich wpływ na zdrowie ludzi i oddziaływanie na środowisko naturalne, niezależnie od zawartych tam poglądów, nie wnoszą niczego nowego w danej sprawie, gdyż nie zostały przygotowane dla jej potrzeb.

Jak trafnie przyjął NSA w wyroku z dnia 6 marca 2009 r., II OSK 311/08 (publ. CBOSA) "prace poglądowe, nie mogą stanowić dowodów w konkretnym postępowaniu administracyjnym, dotyczącym konkretnej inwestycji, gdyż prace te nie zostały przygotowane dla potrzeb tego postępowania, ani też nie są opiniami w rozumieniu art. 84 § 1 k.p.a. i art. 75 § 1 k.p.a. (zdanie drugie)".

W świetle powyższego załączone do skargi [...]a [...]a opracowania w postaci informacji o wynikach kontroli NIK oraz pismo Ministerstwa Zdrowia nie stanowią dowodu w niniejszej sprawie dotyczącej konkretnej inwestycji.

Ponadto samo Ministerstwo Zdrowia - Departament Zdrowia Publicznego, na podstawie opinii NIZP - PZH, nie formułuje jednoznacznych wniosków co do dopuszczalnej (czy pożądanej) odległości turbin wiatrowych od zabudowań mieszkalnych, gdyż w różnych pismach wskazuje się odmienne odległości (od 500 m do 4 km) gwarantujące dotrzymanie norm hałasu, jak i zminimalizowanie potencjalnych uciążliwości z nim związanych oraz ograniczające do minimum wpływ emisji pola elektromagnetycznego i efekt migotania cieni dla mieszkańców przebywających w okolicach farm wiatrowych

W chwili wydawania kontrolowanych decyzji nie istniały przepisy prawa wyznaczające dopuszczalne, ściśle określone odległości elektrowni wiatrowych od zabudowań. Odpowiednie przepisy uzależniały jedynie te odległości każdorazowo od zachowania odpowiednich norm emisji hałasu.

Skarżący ten zarzucił również, że organy rozpoznające sprawę nie zastosowały unormowanej w art. 6 ust. 2 u.p.o.ś. zasady przezorności. W szczególności zarzucił, że organ w odniesieniu do kwestii infradźwięków, efektu migotania cienia oraz wibracji poprzestał na stwierdzeniu, iż obowiązujące przepisy prawne nie zawierają standardów ochrony środowiska w tym zakresie. Zarzut skarżącego jest nietrafny. W kwestii wspomnianych powyżej oddziaływań brak było jakichkolwiek przepisów prawnych, które wyznaczałyby w tym zakresie standardy prawne, a zatem, które byłyby w tym zakresie wiążące dla organów administracji publicznej przy wydawaniu przez nie decyzji administracyjnych zgodnie z art. 6 k.p.a. przewidującym możliwość działania organów tylko na podstawie przepisów prawa. Jedynym regulowanym przez prawo zagadnieniem związanym z funkcjonowaniem instalacji typu elektrownia wiatrowa są ewentualne emisje, o których mowa w powołanym art. 144 u.p.o.ś. (tj. hałas oraz oddziaływanie pola elektromagnetycznego). Natomiast "kwestie syndromu turbiny wiatrowej, migotania cienia i innych tego typu uciążliwości i utrudnień pozostają dotychczas wyłącznie przedmiotem zainteresowania nauki. Podnoszona więc w tym zakresie argumentacja może być co najwyżej traktowana jako postulat de lege ferenda, który kierować należy do organów ustawodawczych." (zob. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 8 maja 2014 r., sygn. akt II SA/Wr 131/14).

Wójt zgodnie z zasadą przezorności zastosował środki zapobiegawcze w postaci nałożenia obowiązku wykonania monitoringów porealizacyjnych, jak również analizy porealizacyjnej w odniesieniu do ptaków i nietoperzy. Ponadto, nałożył na inwestora obowiązek wykonania po uruchomieniu inwestycji, w warunkach, w których wpływ inwestycji na akustyczny stan jakości środowiska jest największy, pomiarów kontrolnych poziomu hałasu na najbliższych terenach objętych ochroną akustyczną zgodnie z przepisami szczegółowymi w tym zakresie. Zobowiązał też inwestora do prowadzenia okresowego monitoringu hałasu przez okres 5 lat, co umożliwi określenie rzeczywistego wpływu Inwestycji na stan akustyczny środowiska.

Nietrafny był zarzut, iż przedłożony przez inwestora raport odnosi się do lokalizacji 27 elektrowni wiatrowych (turbiny o łącznej mocy zespołu do 121,5 MW, maksymalna moc pojedynczej turbiny do 4,5 MW) wraz z towarzyszącą infrastruktura drogową, elektroenergetyczną i techniczną, natomiast decyzja organu I instancji określa środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia polegającego na lokalizacji 25 elektrowni wiatrowych (turbiny o łącznej mocy zespołu 112,5 MW, pojedyncza turbina maksymalna mocy do 4,5 MW) wraz z towarzyszącą infrastrukturą drogową, elektroenergetyczną i techniczną. Podkreślić należy, iż powyższa zmiana realizowanego wariantu inwestycji dokonana została w oparciu o art. 81 ust. 1 u.i.o.ś. i po uzyskaniu zgody inwestora na jego realizację. W odniesieniu do wybranego wariantu alternatywnego przedłożone zostało uzupełnienie nr 2 raportu, datowane na luty 2014 r., a powyższy wariant był przedmiotem opinii PPIS (pismo z dnia 03 marca 2014 r.) oraz WPWIS (pismo z dnia 06 marca 2014 r.) jak również przedmiotem uzgodnień z RDOŚ (pismo z dnia 01 marca 2014 r. oraz z dnia 17 marca 2014 r.). Wobec powyższego, nie można mówić o jakimkolwiek naruszeniu prawa, gdyż organ działał w pełni zgodnie z przepisami u.i.o.ś.

Sądowi orzekającemu znany jest pogląd, że farma wiatrowa jako zamierzenie budowlane powinna zawierać ściśle określoną ilość turbin wiatrowych, gdyż z decyzji środowiskowej powinno "(...) precyzyjnie wynikać, do jakiego przedsięwzięcia się odnosi i w którym miejscu przedsięwzięcie to ma być zlokalizowane. Ma to szczególne znaczenie uwzględniając, że decyzja ta ma stanowić podstawę do złożenia wniosku o wydanie jednej z decyzji wymienionych w art. 72 ust. 1 u.i.o.ś. Brak jest zatem przeszkód, żeby decyzja ta zawierała rozstrzygnięcia, o których stanowi art. 82 ust. 1 u.i.o.ś., co pozwoli usunąć wątpliwości co do sposobu określenia warunków realizacji przedsięwzięcia". (zob. wyrok NSA z 21 marca 2017 r., sygn. II OSK 1609/16, orzeczenia.nsa.gov.pl).

Podnosi się, że jeśli warianty realizacji przedsięwzięcia będą uwzględniały różne ilości turbin wiatrowych, to w istocie raport będzie opisywał nie jedno lecz kilka przedsięwzięć. W ten sposób dochodzi do fikcyjnego, a nie rzeczywistego wariantowania przedsięwzięcia o którym mowa w art. 66 ust. 1 pkt 5 u.i.o.ś. (tak wyrok NSA z dnia 21.11.2017r. o sygn.II OSK 520/16, publ. CBOSA)

Sąd orzekający co do zasady aprobuje ten pogląd. Jednakże każdą sprawę należy oceniać w realiach jej stanu faktycznego. W powołanym wyżej wyroku stan faktyczny był całkowicie odmienny niż w niniejszej sprawie, gdyż w każdym wariancie wskazanym przez inwestora figurowała inna liczba turbin. W każdej decyzji administracyjnej wydanej w tej sprawie także figurowała inna liczba turbin (od 12 do 18). Tymczasem w niniejszej sprawie ilość turbin uległa jedynie zmniejszeniu z 27 do 25 i to wskutek dokonanych na polecenie organów uzgadniających i opiniujących uzupełnień raportu, a także z korzyścią dla środowiska. Brak jest też decyzji administracyjnych wskazujących odmienne ilości turbin. Dlatego w ocenie Sądu planowana farma wiatrowa jako zamierzenie budowlane określa jedną, konkretną, ilość turbin wiatrowych wypracowaną w toku niniejszego postępowania. Przyjęcie, że nieznaczne zmniejszenie przez inwestora ilości planowanych turbin w toku postępowania na skutek zaleceń wyspecjalizowanych organów uzgadniających mające na celu zmniejszenie wpływu planowanej inwestycji na środowisko uniemożliwia wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach byłoby nieracjonalne i dysfunkcjonalne. A do tego sprzeczne z ratio legis ustawy zmierzającej przecież do zminimalizowania wpływu planowanych inwestycji na środowisko.

Skarżący zarzuca, iż nie przeprowadzono pełnej oceny skumulowanego oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, albowiem nastąpiło to bez uwzględnienia przedsięwzięcia pod nazwą [...] nr 3. Zarzut ten nie zasługuje na uwzględnienie.

Organy rozważyły kwestię skumulowanego oddziaływania inwestycji, co znalazło wyraz w uzasadnieniach wydanych przez nie decyzji (str. 29-30 decyzji organu I instancji oraz str. 22 decyzji SKO). W ramach tej oceny wzięte zostały pod uwagę przedsięwzięcia istniejące oraz planowane, ale tylko te, dla których procedury administracyjne w przedmiocie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach były daleko zaawansowane oraz znajdujące się w odległości, która może skutkować oddziaływaniem skumulowanym.

Kolegium słusznie zwróciło uwagę, iż "nie ma obowiązku prawnego uwzględniania oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko skumulowanego z innymi dopiero planowanymi przedsięwzięciami, co do których nie przeprowadzono nawet jeszcze procedury i nie zakończono oceny oddziaływania na środowisko". Stanowisko to jest uzasadnione, jeśli zważy się, iż planowane przedsięwzięcia. często ewoluują w czasie prac projektowych i niejednokrotnie ich zakres ulega zmianie w trakcie procedury środowiskowej w stosunku do tego, co zostało przedstawione we wniosku o wydanie decyzji środowiskowej. Ponadto nie ma pewności, że te inne planowane przedsięwzięcia w ogóle zostaną zrealizowane. Trzeba też mieć na uwadze, że skoro przedsięwzięcia te są mniej zaawansowane niż to którego dotyczy niniejsza sprawa, to w ramach postępowań zmierzających do wydania w ich przypadku decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach organy będą oceniać ich skumulowany wpływ na środowisko z objętą niniejszym postępowaniem farmą wiatrową.

Wobec powyższego, brak było obowiązku uwzględnienia przez organy skumulowanego oddziaływania inwestycji z planowaną Farmą Wiatrową Wielkopolska 2 oraz Farmą Wiatrową Wielkopolska 3 w stosunku, do których na etapie przedkładania przez inwestora raportu w niniejszej sprawie nie przeprowadzono oceny oddziaływania na środowisko. Dodatkowo należy wskazać, że na skutek wezwania RDOŚ (pismo z dnia 11 grudnia 2013 r.) inwestor w uzupełnieniu nr 2 do raportu przedstawił wyniki analizy potencjalnego oddziaływania w zakresie emisji hałasu do środowiska pomiędzy planowaną inwestycją a Farmą Wiatrową Wielkopolska 2.

Brak natomiast było podstaw do uwzględnienia przy tej ocenie Farmy Wiatrowej Wielkopolska 3, gdyż wniosek o wydanie decyzji środowiskowej dla tej inwestycji został złożony dopiero 5 września 2013 r., zaś raport dla inwestycji w niniejszej sprawie został sporządzony już w październiku 2013 r. Ponadto z uwagi na odległość planowanej Farmy Wiatrowej Wielkopolska 3 (gmina Kleszczewo) nie może być mowy o oddziaływaniu skumulowanym tego przedsięwzięcia z inwestycją planowaną w niniejszym postępowaniu. Dlatego powyższa farma wiatrowa nie mogła zostać wzięta pod uwagę przez organy i niezasadny jest zarzut jakoby organy nie przeprowadziły pełnej oceny skumulowanego oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko.

Niesłuszny jest zarzut, że organ I instancji nieprawidłowo stwierdził brak potrzeby przeprowadzenia ponownej oceny oddziaływania na środowisko na etapie ubiegania się o pozwolenia na budowę i nie wyjaśnił dlaczego nie zachodzi potrzeba przeprowadzenia ponownej oceny oddziaływania na środowisko, wbrew obowiązkom wskazanym w art. 85 ust. 2 w zw. z art. 82 ust. 1 pkt 4 u.i.o.ś. Artykuł 85 ust. 2 u.i.o.ś określa wymogi uzasadnienia decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. W odniesieniu do decyzji, w przypadku których została przeprowadzona ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, uzasadnienie decyzji powinno zawierać m.in. uzasadnienie stanowiska, o którym mowa w art. 82 ust. 1 pkt 4 u.i.o.ś., który stanowi, że w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, wydawanej po przeprowadzeniu oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, właściwy organ przedstawia m.in. stanowisko w sprawie konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko w ramach postępowania w sprawie wydania decyzji o pozwoleniu na budowę.

Wobec powyższego, nie można zgodzić się ze skarżącym, iż organ I instancji nie spełnił obowiązków nałożonych przepisami prawa w zakresie uzasadnienia stanowiska dotyczącego braku potrzeby przeprowadzenia ponownej oceny oddziaływania na środowisko na etapie ubiegania się o decyzję o pozwoleniu na budowę.

Przesłanki określające, czym ma kierować się organ wydający decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach przy nakładaniu tego obowiązku, zostały wskazane w art. 82 ust. 2 u.i.o.ś. Przepis ten stanowi, że organ stwierdza konieczność przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko w ramach postępowania w sprawie wydania decyzji o pozwoleniu na budowę, biorąc pod uwagę w szczególności następujące okoliczności, jeżeli : posiadane na etapie wydawania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dane na temat przedsięwzięcia nie pozwalają wystarczająco ocenić jego oddziaływania na środowisko; ze względu na rodzaj i charakterystykę przedsięwzięcia oraz jego powiązania z innymi przedsięwzięciami istnieje możliwość kumulowania się ich oddziaływań oraz istnieje możliwość oddziaływania przedsięwzięcia na obszary wymagające specjalnej ochrony ze względu na występowanie gatunków roślin i zwierząt lub ich siedlisk lub siedlisk przyrodniczych objętych ochroną, w tym obszary Natura 2000 oraz pozostałe formy ochrony przyrody.

Z uzasadnienia decyzji Wójta jednoznacznie wynika, że żadna z powyższych okoliczności nie wystąpiła w niniejszej sprawie. Dlatego organ I instancji zasadnie nie stwierdził potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko w ramach postępowania w sprawie wydania decyzji o pozwoleniu na budowę. Ponadto organ I instancji podzielił w tym zakresie stanowisko zajęte przez RDOŚ (a więc organu wyspecjalizowanego w sprawach ochrony środowiska) w postanowieniu z dnia 07 marca 2014 r., w zakresie braku potrzeby przeprowadzenia ponownej oceny oddziaływania na środowisko.

Wójt wykazał, że posiadany przez niego materiał dowodowy pozwala wystarczająco ocenić oddziaływanie planowanego przedsięwzięcia na środowisko. Z uzasadnienia jego decyzji wynika, że organ I instancji przeanalizował szczegółowo ustalenia raportu, treści uzgodnień organów współdziałających (tj. RDOŚ, PWIS i PPIS) oraz wyniki postępowania z udziałem społeczeństwa, na podstawie których mógł ocenić oddziaływanie planowanego przedsięwzięcia (str. 25-54). Brak jest podstaw do przyjęcia, aby tak obszerny materiał dowodowy nie pozwolił organowi wydającemu decyzję ocenić oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko, ani przewidzieć wszystkich skutków ingerencji w środowisko planowanego przedsięwzięcia.

Przyjmuje się, że jeżeli już na początku realizacji przedsięwzięcia wszystkie jego skutki środowiskowe są dobrze znane i nie budzą wątpliwości, to w zasadzie nie ma podstaw do nakładania obowiązku ponownego przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko. Obowiązku takiego nie nakłada się zapobiegawczo. (wyrok WSA w Warszawie z dnia 17 listopada 2011 r. IV SA/Wa 1383/11, publ.CBOSA).

Jak już wskazano okoliczności związane z możliwością kumulowania się oddziaływań przedsięwzięć zostały szczegółowo przeanalizowane w toku postępowania. Wójt poddał analizie ustalenia raportu dotyczące możliwości kumulowania się oddziaływań przedsięwzięć. Jak wynika z raportu, 4 turbiny znajdujące się poza terenem inwestycji, znajdują się w znacznej odległości od najdalej wysuniętej na północ turbiny [...]. Odległość ta wynosi 1400 m, więc nie przewiduje się, by wystąpił efekt bariery. W odniesieniu do dwóch turbin usytuowanych w granicach planowanej farmy w pobliżu turbin [...]stwierdzono, iż turbiny te są małe, a teren w ich otoczeniu jest w małym stopniu wykorzystywany przez ptaki i nietoperze, więc nie przewiduje się oddziaływań skumulowanych również w tym zakresie. Mając to na uwadze, słusznie Wójt nie uznał za zasadne przeprowadzenie ponownej oceny na środowisko.

Wójt ustalił też, że planowane przedsięwzięcie lokalizowane jest poza obszarami podlegającymi ochronie na podstawie ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody. Brak więc było podstaw do stwierdzenia obowiązku przeprowadzenia ponownej oceny oddziaływania na środowisko z tej przyczyny.

Mając powyższe na uwadze organ I instancji zasadnie stwierdził, że nie zachodzi potrzeba przeprowadzenia ponownej oceny oddziaływania na środowisko na etapie ubiegania się o decyzję o pozwoleniu na budowę.

W tym stanie rzeczy z przyczyn wskazanych i opisanych wyżej na podstawie art.151 p.p.s.a. skargę [...]a [...]a oddalono.