Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 8/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2019-10-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 60 ust. 6, art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. a, art. 67
journal: Dz.U. 2019 poz 869
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Ewa Ibrom Sędzia WSA Anna Strzelec Protokolant Starszy asystent sędziego Małgorzata Olejowska po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 8 października 2019 r. sprawy ze skargi A. Ż. na decyzję Zarządu Województwa L. z dnia [...] [...] 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności oraz odsetek z tytułu zwrotu środków europejskich oddala skargę.


UZASADNIENIE

Sygn. akt III SA/Lu [...]

U Z A S A D N I E N I E

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2018 r. Zarząd Województwa L (dalej: Zarząd lub organ odwoławczy) utrzymał w mocy decyzję L. Agencji Wspierania Przedsiębiorczości (dalej: LAWP) z dnia [...] maja 2018 r., nr [...] odmawiającą umorzenia należności oraz odsetek od tej należności z tytułu zwrotu środków europejskich określonych w decyzji LAWP

z dnia [...] lutego 2014 r., znak [...]).

Zaskarżona decyzja wydana została w następującym stanie sprawy.

W dniu [...] października 2017 r. A. Ż. złożył do Zarządu Województwa L, wniosek w którym zwrócił się o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej umorzenia należności wynikającej z ostatecznej decyzji Zarządu Województwa L z dnia [...] marca 2015 r. Pismem z dnia [...] października 2017 r. Zarząd Województwa przekazał sprawę według właściwości do L. Agencji Wspierania Przedsiębiorczości. Pismo skarżącego zostało uznane za kolejny (drugi) wniosek o umorzenie należności. Rozpatrywanie pierwszego zakończyło się odmową umorzenia należności.

Podstawą wniosku o umorzenie należności była trudna sytuacja materialna skarżącego. Uzasadniając swój wniosek wskazał on, że nie posiada żadnego majątku ani dochodów pozwalających na zaspokojenie wierzytelności

w postępowaniu egzekucyjnym. Na potwierdzenie tych okoliczności do wniosku zostało złożone postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego

w L. z dnia [...] maja 2017 r., w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec zobowiązanego A. Ż..

Skarżący przedstawił również oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania wraz z załącznikami.

Decyzją z dnia [...] maja 2018 r., Nr [...], organ pierwszej instancji odmówił umorzenia należności z tytułu dotacji podlegającej zwrotowi oraz odsetek od tej należności. W ocenie organu okoliczności przedstawione przez stronę w kolejnym wniosku również nie mogą skutkować jego uwzględnieniem.

Skarżący wniósł odwołanie od decyzji z dnia [...] maja 2018 r., omyłkowo wskazując, że decyzja ta wydana została w dniu [...] maja 2018 r., zarzucając:

1. brak uwzględnienia przy podejmowaniu decyzji faktów znanych organowi

z urzędu,

2. przekroczenie swobodnej oceny materiału dowodowego poprzez niezgodne z treścią dokumentów wykorzystanie ich w uzasadnieniu odmowy umorzenia,

3. brak zbadania sytuacji majątkowej na dzień składania wniosku,

4. pominięcie obowiązującego stanu prawnego.

Uzasadniając zarzuty wskazał on m.in. na błędną ocenę jego sytuacji majątkowej. Na podstawie przedstawionych dokumentów organ wskazał, że sytuacja majątkowa skarżącego systematycznie polepszała się, podczas gdy w ocenie A. Ż. jego sytuacja majątkowa uległa pogorszeniu. Zdaniem skarżącego świadczy to o poświadczeniu nieprawdy oraz fałszowaniu okoliczności faktycznych sprawy przez organ w celu wydania niekorzystnej decyzji administracyjnej. Skarżący zarzucił organowi ponadto nieprawdziwe założenie, że wiedział o negatywnym wyniku kontroli przeprowadzonej przez LAWP i dlatego wyzbył się majątku. Pominięto jednak okoliczność na jaki cel uzyskana ze sprzedaży nieruchomości kwota została przeznaczona. W ocenie skarżącego jedną z przesłanek wydania "negatywnej" dla skarżącego decyzji stanowi niewskazanie przez niego charakteru nieruchomości położonej w L. przy ul. [...], pomimo posiadania przez organ stosownej wiedzy w tym zakresie z urzędu. Podsumowując swoje stanowisko A. Ż. podkreślił, że wydając decyzję organ I instancji oparł się na okolicznościach nieznajdujących potwierdzenia w dokumentach, jednocześnie pominął istotne dla sprawy fakty znane organowi z urzędu.

Decyzją z dnia [...] października 2018 r. Zarząd Województwa L (organ odwoławczy) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję LAWP z dnia [...] maja 2018 r. Organ odwoławczy wskazał, że na podstawie regulacji zawartej w art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t.j. Dz.U.

z 2019 r. poz. 869 ze zm., dalej: u.f.p.) na wniosek zobowiązanego, właściwy organ może udzielać ulg w spłacie zobowiązań z tytułu należności, o których mowa

w art. 60 u.f.p., polegających na umorzeniu należności w całości, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zobowiązanego lub interesem publicznym. Organ dla określenia zwrotów normatywnych użytych w tej normie prawnej przywołał orzecznictwo sądów administracyjnych.

Ważny interes dłużnika to nadzwyczajne względy, które mogłyby zachwiać podstawami egzystencji dłużnika. Będzie to więc utrata możliwości zarobkowania, czy losowa utrata majątku. Nie można go utożsamiać z subiektywnym przekonaniem dłużnika. O istnieniu ważnego interesu dłużnika decydować powinny kryteria zobiektywizowane, zgodnie z powszechnie aprobowaną hierarchią wartości, w której wysoką rangę mają zdrowie i życie, a także możliwości zarobkowe w celu zdobycia środków utrzymania dla siebie i rodziny (Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 27 lutego 2018 r., sygn. akt III SA/Wr 544/17).

W odniesieniu do pojęcia "ważnego interesu zobowiązanego" organ odwoławczy wskazał, iż pomimo faktu, że interes ten wymaga ustalenia sytuacji majątkowej dłużnika oraz skutków ekonomicznych, jakie wystąpią w wyniku realizacji zobowiązania dla niego i rodziny, trzeba mieć też na uwadze względy społeczne, które wymagają, żeby zobowiązania były realizowane, a zobowiązany nie był pochopnie z nich zwalniany. Nie każde trudności finansowe uzasadniają zastosowanie ulgi w postaci umorzenia należności, lecz tylko takie, które

w konkretnych okolicznościach wiązałyby się z zagrożeniem dla istotnego interesu zobowiązanych i ich rodzin (Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Poznaniu z dnia 3 czerwca 2014 r., sygn. akt III SA/Po 1780/13).

Odnosząc się do zagadnienia "interesu publicznego" organ odwoławczy wskazał, że jest to pojęcie o charakterze niedookreślonym, które powinno być interpretowane w odniesieniu do wartości konstytucyjnych. Przy wykładni interesu publicznego należy uwzględnić respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej. Interes publiczny nie może być utożsamiany

z subiektywnym przekonaniem wnioskodawcy o zasadności umorzenia kosztów. Przy ocenie tej okoliczności należy uwzględnić zasadność obciążenia państwa,

a w konsekwencji całego społeczeństwa kosztami udzielonej w ten sposób pomocy

(Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 lutego 2011 r., sygn. akt II FSK 1604/09). Organ odwoławczy wskazał ponadto na uznaniowy charakter decyzji

w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowej. Z istoty uznania administracyjnego wynika uprawnienie organu do swobody wyboru określonego rozstrzygnięcia, co nie oznacza dowolności, albowiem organ jest zobowiązany do ustalenia, czy w sprawie występuje "ważny interes podatnika" (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 26 stycznia 2011 r., sygn. akt I SA/Sz 891/10).

Organ odwoławczy odniósł się do przedstawionych przez skarżącego dokumentów. Ocenił, że dokumenty te nie uzasadniają wniosku o umorzenie należności. Zdaniem organu, wbrew twierdzeniom skarżącego nie jest on osobą pozbawioną stałych dochodów. Pomimo wezwania organu skarżący nie załączył wyciągu z rachunku bankowego za miesiące bezpośrednio poprzedzające miesiąc

w którym składał oświadczenie o stanie majątkowym, tj. za październik oraz listopad 2017 r. Z tej przyczyny, zdaniem organu odwoławczego, skarżący nie przedstawił swojej sytuacji majątkowej w sposób rzetelny. Przedstawione przez skarżącego postanowienia w przedmiocie zwolnienia skarżącego z obowiązku uiszczenia opłaty od pozwu, tj. postanowienie Sądu Okręgowego w Lublinie z dnia 18 lipca 2014 r., sygn. IX GC 291/14 oraz postanowienie Sądu Rejonowego Lublin-Zachód w Lublinie z dnia 29 sierpnia 2014 r., sygn. II C 615/14 oraz wniosek skarżącego z dnia [...] września 2016 r. o wyznaczenie dla skarżącego obrońcy z urzędu, nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy administracyjnej. Informacja

z Miejskiego Urzędu Pracy (dalej: MUP) w L. z dnia [...] kwietnia 2014 r.

o włączeniu skarżącego do ewidencji MUP jako osoby poszukującej pracy wskazuje, iż skarżący posiadał status osoby poszukującej pracy na dzień jej wydania. Organ odwoławczy nie ma możliwości stwierdzenia, czy taki status przysługiwał skarżącemu w dniu składania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, jak też

w dniu wydania skarżonej decyzji.

Odnosząc się do przedstawionych przez skarżącego zeznań podatkowych organ wskazał, że ich treść wskazuje na systematyczną poprawę sytuacji materialnej rodziny skarżącego, której potrzeby bytowe nie są w niniejszym stanie faktycznym zagrożone. W ocenie organu odwoławczego, przedstawione przez skarżącego zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność

z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności (k. 95 akt organu) stanowi wyłącznie dowód nieuregulowania zobowiązań publicznoprawnych przez skarżącego, nie przesądzając o jego sytuacji materialnej. Postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w L. z dnia [...] maja 2017 r.

w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego (k. 62 akt organu) świadczy o braku środków na jednorazową spłatę należności oraz aktualnych trudnościach

w jej spłacie i nie może przesądzać o konieczności umorzenia należności, która jest najdalej idącą formą ulgi.

W ocenie organu w sprawie istotne jest, że skarżący świadomie wyzbył się wartościowych składników majątku, dokonując sprzedaży trzech mieszkań: dwóch

w L. oraz jednego w W., a także dwóch nieruchomości położonych

w O. L. i we wsi E.. Ponadto w dniu [...] sierpnia 2012 r. skarżący dokonał darowizny na rzecz swojej córki A. Ż.. Jednocześnie organ odwoławczy zauważył, że dokonując tych czynności skarżący wiedział

o możliwości powstania obowiązku zwrotu udzielonego dofinansowania, a umorzenie należności publicznoprawnej nie może nastąpić wówczas gdy strona sama doprowadza do sytuacji, w której pozbawiona zostaje możliwości regulowania swoich zobowiązań.

Ponadto organ odwoławczy wskazał, że nieprawidłowe jest twierdzenie skarżącego o konieczności zastosowania w niniejszej sprawie art. 55 i 56 ust. 1 pkt 3 u.f.p., ponieważ przepisy te dotyczą możliwości umorzenia należności pieniężnych

o charakterze cywilnoprawnym.

Powyższe wskazuje, że nie zaistniały żadne szczególne i wyjątkowe okoliczności przemawiające za umorzeniem należności z uwagi na ważny interes zobowiązanego, a rozstrzygnięcie organu I instancji było prawidłowe.

W piśmie z dnia [...] grudnia 2018 r. A. Ż. wniósł skargę na decyzję organu odwoławczego z dnia [...] października 2018 r. Skarżący zarzucił, że została ona wydana z rażącym naruszeniem przepisów prawa, w tym przede wszystkim:

- art. 7 k.p.a. nakładającego na organ obowiązek wyczerpującego zebrania

i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, a nie tylko wybranych jego fragmentów,

- art. 77 § 1 w związku z tym, że orzeczenie wydane w ramach uznania administracyjnego powinno być uzasadnione w taki sposób, aby możliwa była kontrola przesłanek stanowiących podstawę jego wydania oraz aby orzeczenie wydane w sprawie realizowało zasadę przekonywania wynikającą z cytowanego przepisu,

- art. 67a § 1 pkt 3 ordynacji podatkowej w zakresie braku wykazania przez organ, iż w ocenianej sprawie dalsze prowadzenie czynności egzekucyjnych wobec skarżącego nie prowadzi do naruszenia "ważnego interesu podatnika" oraz "interesu publicznego".

Podnosząc powyższe skarżący wniósł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi o uchylenie w całości skarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi, a także o całkowite zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu.

Uzasadniając zarzuty skargi skarżący wskazał, że zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej w 2014 r. i od tego czasu nie uzyskiwał dochodów. Wniosek o rozpatrzenie sprawy został złożony w dniu 4 października 2017 r. zatem nie mógł zawierać dokumentów z okresów następujących po tej dacie, a organ powołując się w decyzji na zdarzenia jakie powstały po złożeniu wniosku, nie zwrócił uwagi na utrwalone w wyrokach sądów administracyjnych stanowisko, iż stan majątkowy wnioskodawcy bada się wyłącznie na dzień składania wniosku. Zdaniem skarżącego nierzetelnym jest przedstawienie aktualnej sytuacji majątkowej na podstawie dowolnie wybranych wyciągów bankowych. Ponadto organ nie odniósł się merytorycznie do oświadczeń skarżącego o stanie rodzinnym, majątku, dochodach

i źródłach utrzymania, składanych wielokrotnie na potrzeby innych postępowań: cywilnych, karnych oraz administracyjnych. Odnosząc się do stanowiska organu co do braku możliwości zweryfikowania statusu skarżącego jako osoby poszukującej pracy, skarżący wskazał na złożony przez niego dokument rejestracyjny z MUP, zeznanie PIT-37 wskazujące na brak przychodu w latach 2015 i 2016 oraz oświadczenie o posiadaniu statusu osoby poszukującej pracy od dnia rejestracji

w MUP. Ponadto skarżący wskazał na okoliczność ustania zatrudnienia B. Ż. co też, wbrew stanowisku organu, spowodowało obniżenie dochodów rodziny skarżącego (z 44 644, 59 zł w 2016 r. do 26 161, 60 zł w 2017 r.). Podkreślił też, że w momencie wydawania skarżonej decyzji znany z urzędu był fakt braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję.

W ocenie skarżącego brak możliwości samodzielnej realizacji przez niego zobowiązań stanowi skutek działania LAWP. Uszczuplenie majątku skarżącego poprzez sprzedaż nieruchomości miało miejsce przed uzyskaniem przez niego informacji o negatywnym wyniku postępowania kontrolnego prowadzonego przez LAWP.

W odpowiedzi na skargę z dnia [...] stycznia 2019 r., organ odwoławczy wniósł

o oddalenie skargi wskazując na bezzasadność jej zarzutów. Odnosząc się do zarzutów skargi organ wskazał, że przy wydawaniu decyzji nie naruszono art. 7

i 77 § 1 k.p.a. Organ podjął decyzję dokładnie wyjaśniając stan faktyczny, po wyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu materiału dowodowego, a wydana decyzja opiera się wyłącznie na materiale dowodowym, który znajduje się w aktach sprawy

i odnosi się do całokształtu zgromadzonych dowodów. Organ prawidłowo ustalił, że skarżący nie prowadzi działalności gospodarczej od 2014 r., zaś twierdzenie skarżącego dotyczące przyjęcia przez organ, że skarżący już od czasu zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej uzyskiwał świadczenie emerytalne jest niezgodne z prawdą. Organ odwoławczy wskazał bowiem, że w treści zażalenia na postanowienie Sądu Apelacyjnego z dnia [...] listopada 2017 r. A. Ż. wyjaśnił, że pobiera emeryturę w wysokości 3 378 zł, która to okoliczności umożliwiła ustalenie, że w momencie rozpoznawania wniosku skarżącego o umorzenie należności, nie był on osobą pozbawioną dochodów.

Ponadto organ odwoławczy podtrzymał stanowisko, iż przedstawienie na wezwanie organu I instancji z dnia [...] grudnia 2017 r., w dniu [...] grudnia 2017 r. wyciągów z rachunków bankowych za okres lipiec-wrzesień 2017 r. (okres dowolnie wybrany przez skarżącego) spowodowało, że organ nie był w stanie ocenić rzeczywistej sytuacji materialnej A. Ż. i w konsekwencji prawidłowo doszedł do wniosku, że skarżący nie przedstawił swojej sytuacji materialnej w sposób rzetelny.

Odnosząc się do zarzutu braku weryfikacji stanu majątkowego skarżącego na dzień złożenia wniosku organ odwoławczy wskazał, że stan majątkowy nie jest badany wyłącznie na dzień złożenia wniosku, ale na dzień rozpoznania wniosku. Odpowiadając na zarzut nieodniesienia się do oświadczeń o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania organ podkreślił, że niezależnie od faktu,

iż nie odnoszą się one do aktualnej sytuacji materialnej skarżącego, to nie znajdują się w aktach niniejszej sprawy, wobec czego nie mogły zostać wzięte pod uwagę na etapie oceny materiału dowodowego. Znajdująca się w aktach niniejszej sprawy informacja z MUP w L. z dnia [...] kwietnia 2014 r. potwierdza wyłącznie okoliczność, że na dzień jej wydania A. Ż. został włączony do ewidencji MUP jako osoba poszukująca pracy i nie może stanowić podstawy do oceny sytuacji majątkowej skarżącego. Podnoszona zaś w treści skargi okoliczność, że skarżący utracił status osoby poszukującej pracy z dniem [...] lutego 2018 r., po uzyskaniu świadczenia emerytalnego z dniem [...] listopada 2017 r., jedynie potwierdza prawidłowość ustaleń LAWP w zakresie nierzetelności strony w przedstawianiu jej sytuacji majątkowej.

Organ odwoławczy zauważył, że zeznanie podatkowe B. Ż. za rok 2017 nie mogło stanowić podstawy oceny sytuacji majątkowej rodziny skarżącego. Na dzień rozpoznawania wniosku LAWP nie znajdowała się

w posiadaniu tego dokumentu. Został on załączony do skargi z dnia 14 grudnia

2018 r.

Zarząd Województwa L wyjaśnił ponadto, że postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w L. z dnia [...] maja 2017 r. , nie zostało uznane za dokument, na podstawie którego nie jest możliwa ocena sytuacji majątkowej skarżącego, zaś trudności skarżącego dotyczące spłaty jego należności nie były kwestionowane. Podkreślił, że strona sama wyzbyła się wartościowych składników majątku, doprowadzając do sytuacji, w której została pozbawiona możliwości regulowania zobowiązań. Okoliczności te miały na celu wykazanie, że

w sprawie nie zaistniały wyjątkowe, niezależne od skarżącego zdarzenia, które uzasadniałyby uznanie, iż ważny interes zobowiązanego przemawia za uwzględnieniem wniosku o umorzenie należności.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 67a § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa, Organ odwoławczy wskazał, że przepis ten nie stanowił podstawy wydania decyzji w niniejszej sprawie, zatem nie mógł zostać naruszony. Podstawę taką w niniejszej sprawie stanowią przepisy u.f.p. Ponadto, zdaniem organu, wbrew stanowisku skarżącego, analiza możliwości płatniczych zobowiązanego nie stanowi przesłanki podlegającej ocenie

w postępowaniu administracyjnym w przedmiocie wniosku o umorzenie

w całości należności publicznoprawnych. W stanie faktycznym niniejszej sprawy,

w którym organy rozpatrywały wniosek o umorzenie w całości należności, o których mowa w art. 60 pkt 6 u.f.p., badane są wyłącznie przesłanki określone w art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. a u.f.p., tj. ważny interes zobowiązanego lub interes publiczny.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

W ocenie sądu organy dokonały prawidłowych ustaleń faktycznych i na ich podstawie prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego.

A. Ż. dnia [...] października 2017 r. złożył kolejny wniosek

o umorzenie należności oraz odsetek z tytułu dotacji podlegającej zwrotowi określonej w decyzji LAWP z dnia [...] lutego 2014 r., stwierdzając iż nie posiada żadnego majątku oraz żadnych dochodów pozwalających na zaspokojenie ustalonych wierzytelności.

Należności, umorzenia których domaga się skarżący, stanowią niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym o których mowa w przepisie art. 60 pkt. 6 ufp. W przepisie tym, jako niepodatkowe należności budżetowe wskazano należności z tytułu zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich oraz inne należności związane z realizacją projektów finansowanych z udziałem tych środków, a także odsetki od tych środków i od tych należności. Stosownie do treści art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. a u.f.p. organ może na wniosek zobowiązanego umorzyć w całości taką należność w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zobowiązanego lub interesem publicznym. Przy czym zgodnie z art. 67 u.f.p. do spraw dotyczących należności,

o których mowa w art. 60, nieuregulowanych niniejszą ustawą stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 oraz z 2019 r. poz. 60) i odpowiednio przepisy działu III ustawy

z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r. poz. 800, z późn. zm.).

Mając na uwadze powyższe przepisy należy stwierdzić, że decyzje wydawane na podstawie art. 64 ust. 1 u.p.f mają charakter decyzji uznaniowych, a przesłankami warunkującymi dopuszczalność stosowania ulg w odniesieniu do niepodatkowych należności budżetowych o charakterze publicznoprawnym są przesłanka ważnego interesu podatnika oraz przesłanka interesu publicznego.

W sytuacji, gdy żadna z wymienionych w tej normie prawnej przesłanek nie zostanie spełniona, organ nie ma możliwości wyboru konsekwencji prawnych

i bezwzględnie zobowiązany jest odmówić przyznania tego rodzaju ulgi.

Kontrola sądowa tego rodzaju rozstrzygnięć sprowadza się do zbadania czy decyzja uznaniowa poprzedzona została prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem oraz wyjaśnieniem stanu faktycznego i prawnego sprawy. Zatem Sąd bada, czy postępowanie przeprowadzono zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, w myśl której organy zobligowane są do podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy

(art. 77 k.p.a). Nadto, czy dowody oceniono zgodnie z zasadą swobodnej oceny (art. 80 k.p.a.) i czy zapewniono stronie czynny udział w postępowaniu (art. 10 k.p.a.) oraz czy wydane decyzje odpowiadają wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a.,

w szczególności czy uzasadnienie decyzji wskazuje przyczyny, dla których organ nie zastosował instytucji umorzenia istniejącej zaległości. Natomiast sam wybór rozstrzygnięcia, dokonany na podstawie kryteriów celowości i słuszności pozostaje poza kontrolą sądu. Ponadto wskazać należy, że Sąd dokonuje kontroli decyzji na dzień jej podjęcia. Sąd nie zastępuje organu w rozpoznaniu wniosku o umorzenie

i ma obowiązek przyjąć stan faktyczny i prawny obowiązujący w dacie jej wydania przez organ.

Biorąc pod uwagę treść art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. a u.f.p. wskazać trzeba, że rozpatrzenie wniosku o umorzenie należności nakłada na organ obowiązek ustalenia w pierwszym rzędzie tego, czy w okolicznościach faktycznych danej sprawy występuje "ważny interes zobowiązanego" lub "interes publiczny", jako dwie równorzędne przesłanki w tym przepisie wymienione. Jak bowiem trafnie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 24 kwietnia 2014 r., sygn. akt II GSK 335/13 (dostępny, podobne jak inne, powołane orzeczenia, na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl) "Działanie w ramach uznania administracyjnego nakłada na organ obowiązek wyważenia interesu publicznego z indywidualnym interesem strony, gdyż zobowiązuje go do tego art. 2 Konstytucji RP w każdym przypadku,

w którym w sprawie ma zastosowanie norma prawna uzależniająca załatwienie sprawy od tzw. uznania administracyjnego". Decyzja o charakterze uznaniowym musi więc odpowiednio wyważać interesy przeciwstawnych stron - interes obywatela

z interesem publicznym, kierując się przy tym proporcjonalnością uwzględnienia obu rodzajów interesów (por. wyrok NSA z dnia 22 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 182/12).

Ustawodawca nie zdefiniował w ustawie pojęć "ważnego interesu zobowiązanego" i "interesu publicznego". Z tego względu konkretną treść tych pojęć ustalać należy z uwzględnieniem okoliczności rozpoznawanej sprawy. Niemniej jednak o istnieniu ważnego interesu podatnika oraz interesu publicznego decydują kryteria obiektywne, zgodne z powszechnie obowiązującą hierarchią wartości.

W orzecznictwie i piśmiennictwie prawniczym przyjmuje się, że przez ważny interes podatnika należy rozumieć zdarzenia losowe oraz sytuacje osobiste, rodzinne, zdrowotne czy też ekonomiczne (dotyczące majątku, dochodów, wydatków, możliwości płatniczych), które w okolicznościach konkretnego przypadku nie pozwalają na spłatę należności publicznoprawnych bez szczególnej dolegliwości dla zobowiązanego w postaci nadmiernego obciążenia finansowego bądź innych ciężkich skutków. Przy czym pojęcia "ważnego interesu zobowiązanego" nie można ograniczać tylko i wyłącznie do sytuacji nadzwyczajnych czy też zdarzeń losowych uniemożliwiających uregulowanie dochodzonych należności, albowiem pojęcie to funkcjonuje w zdecydowanie szerszym znaczeniu, uwzględniającym nie tylko sytuacje nadzwyczajne, ale również normalną sytuację ekonomiczną podatnika, wysokość uzyskiwanych przez niego dochodów oraz wydatków. Zdaniem Sądu przy ocenie tej przesłanki należy też uwzględnić zachowanie samej strony.

Z kolei przesłankę interesu publicznego interpretuje się jako dyrektywę postępowania nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak: sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów władzy publicznej, sprawność działania aparatu państwowego.

Jeszcze raz podkreślić należy, że decyzje uznaniowe podlegają kontroli sądu administracyjnego w ograniczonym zakresie. Sąd nie może poddawać ocenie, czy dokonany przez organ administracji państwowej wybór jest słuszny, a zatem Sąd nie jest uprawniony do badania merytorycznej zasadności (celowości) decyzji administracyjnej; takie rozstrzygnięcie należy wyłącznie do organów administracyjnych. Decyzja uznaniowa w pełnym zakresie podlega natomiast badaniu, co do jej zgodności z przepisami proceduralnymi i ocenie czy organ administracji publicznej prawidłowo zgromadził materiał dowodowy, czy wyciągnięte wnioski mają swoje uzasadnienie w zebranym w sprawie materiale dowodowym oraz czy dokonana ocena mieści się w ustawowych granicach, zaś wyciągnięte wnioski są logiczne i poprawne (zob. wyrok NSA, sygn. akt I SA/Gd 1507/00). Decyzja uznaniowa może być przez Sąd uchylona w przypadku stwierdzenia, że została wydana z takim naruszeniem przepisów prawa materialnego czy procesowego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Biorąc pod uwagę powyższe, w ocenie Sądu, wskazać należy, że zarówno organ I instancji, jak również organ odwoławczy, dokonały prawidłowej analizy wystąpienia przesłanki ważnego interesu dłużnika i interesu publicznego.

W uzasadnieniach swych decyzji, konfrontując ww. przesłanki udzielenia ulgi ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym, organy należycie wyjaśniły stronie przyczyny odmowy umorzenia przedmiotowej należności. Podzielić przy tym należy stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, że skarżący nie przedstawił zbyt dokładnie swojej sytuacji.

Sąd dodatkowo akcentuje, że dla udzielenia ulgi poprzez całkowite umorzenie należności, nie jest wystarczające subiektywne przekonanie dłużnika, że taki jest właśnie jego interes w uzyskaniu ulgi, jeżeli obiektywnie istniejące okoliczności tego nie potwierdzają.

Oceniając okoliczności wskazane we wniosku i przedstawione na ich poparcie dowody jakim dysponowały organy na etapie rozpoznawania żądania strony, organy administracyjne przyjęły, że nie potwierdzają one wystąpienia przesłanki ważnego interesu zobowiązanego. W ocenie Sądu, stanowisko to znajduje potwierdzenie

w zgromadzonym prawidłowo przez organy materiale dowodowym, który został należycie zbadany i oceniony zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, co potwierdzają uzasadnienia wydanych decyzji. Z ich treści wynika, że organy przeprowadziły szczegółową analizę sytuacji rodzinnej oraz materialno-finansowej skarżącego, poddając ocenie wszelkie argumenty i dowody mające znaczenie

w sprawie. Prawidłowo organ odwoławczy przyjęły, że miarodajny dla oceny sytuacji majątkowej strony jest stan faktyczny na dzień wydania decyzji (art. 7 k.p.a.). Organy, bazując na informacjach podanych przez stronę w oświadczeniu o stanie majątkowym, jak również innych dokumentach złożonych przez A. Ż., a także dokumentach włączonych do akt znanych L. Agencji Wspierania Przedsiębiorczości, z urzędu ustaliły źródła utrzymania rodziny skarżącego i ponoszone w niej miesięcznie koszty. Miały więc na uwadze, że skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną, która uzyskuje świadczenie emerytalne w kwocie 1 808,44 zł. Skarżący od 2014 r. nie prowadzi działalności gospodarczej i zarejestrowany został przez MUP jako osoba poszukująca pracy. Aktualnie strona uzyskuje świadczenie emerytalne w kwocie 3 378,00 zł miesięcznie. Organ, w pierwszej kolejności zwrócił uwagę na rozbieżności pomiędzy wskazywanymi przez skarżącego miesięcznymi kosztami utrzymania swojej rodziny a także uzyskiwanymi dochodami. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku dochodach i źródłach utrzymania (karta nr 109 akt sprawy), strona wskazała, że comiesięczne stałe koszty utrzymania wykoszą średnio 1 164,53 zł, a jedynym dochodem rodziny jest emerytura żony. Tymczasem w treści zażalenia z dnia [...] stycznia 2018 r., na postanowienie Sądu Apelacyjnego z dnia 22 listopada 2017 r., sygn. akt: I ACa 154/17 strona wskazała, iż miesięczne koszty utrzymania rodziny wynoszą 3 852,57 zł, a dochodami rodziny jest również świadczenie emerytalne strony w wysokości 3 378 zł. Skarżący przedstawił również wyciągi

z rachunków bankowych za okres lipiec - wrzesień 2017 roku, z których wynika saldo końcowe 14,17 zł. Wezwany do przedstawienia wyciągu za miesiące bezpośrednio poprzedzające miesiąc w którym składał oświadczenie o stanie majątkowym, tj. za październik oraz listopad 2017 roku, nie przedstawił takiego rozliczenia rachunku bankowego.

Zgodzić się zatem należy z organem, że A. Ż. nie współpracował z organem by przedstawić swoją aktualną sytuację majątkową

w sposób rzetelny. Brak tych informacji uniemożliwiał dokonanie pełnej analizy bieżącej sytuacji finansowej strony w zakresie przyznania wnioskowanej ulgi

w spłacie zobowiązań. Organ nie może bowiem opierać się na domniemaniach, a na przedstawionym materiale dowodowym.

Prawidłowo organ uznał, iż okoliczność, że w latach 2014-2016, z uwagi na sytuację materialną skarżącego, sądy powszechne dostrzegały konieczność przyznania mu pomocy prawnej z urzędu, nie ma znaczenia dla oceny przesłanek udzielenia A. Ż. wnioskowanej ulgi. Przede wszystkim ustalony w nich stan faktyczny nie odnosił się do aktualnej sytuacji materialnej skarżącego,

a ponadto orzeczenia te wydane zostały na potrzeby postępowania sądowego

i stosownie do art. 102 ustawy z 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (j.t. Dz. U. Dz.U.2019.785) sąd badał oświadczenie strony pod kątem przesłanek określonych w tym konkretnie przepisie. Przyczyny te nie mogły zatem być brane pod uwagę przez organ na etapie oceny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie.

Zdaniem Sądu nie zasługuje na uwzględnienie zarzut skargi, że organ rozpatrując wniosek strony o umorzenie należności z tytułu zwrotu środków europejskich ustalając faktyczna sytuację majątkową A. Ż. miał na uwadze okoliczność wyzbycia się przez niego składników majątku. Organ oceniając spełnienie przesłanek wymienionych w art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. a u.f.p., czyli istnienie ważnego interesu zobowiązanego lub interesu publicznego, nie mógł pominąć faktu wyzbycia się przez skarżącego wartościowych składników majątku. Okoliczność ta miała wykazać, iż w ustalonym przez organ stanie faktycznym nie pojawiły się wyjątkowe, niezależne od skarżącego zdarzenia, które przesadzały o zaistnieniu ważnego interesu zobowiązanego i przemawiały za uwzględnieniem wniosku A. Ż. .

Zdaniem Sądu, skarżący, powołując się na fakt straty z działalności gospodarczej oraz konieczność zaangażowania w tą działalność własnych środków finansowych oraz trudności finansowe w zwrocie dofinansowania, nie wykazała ani własnego ważnego interesu, ani interesu publicznego, które uzasadniałyby udzielenie pomocy. Prawidłowo bowiem i organy uznały - kierując się zasadą, że przyznanie preferencji wymienionych w art. 64 ust.1 pkt. 2a u.f.p. stanowi szczególnego rodzaju pomoc państwa, ulgę, stanowiącą odstępstwo od zasady równości i mającą zastosowanie wyłącznie w nadzwyczajnych okolicznościach faktycznych - że w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki do zastosowania wnioskowanej przez skarżącego ulgi. Aktualna sytuacja majątkowa skarżącego wynika bowiem wyłącznie z jego własnych działań.

Podjęcie przez skarżącego decyzji o inwestowaniu w Projekt "Uruchomienie produkcji grubościomierzy lakieru oraz wtryskiwaczy paliwa alternatywnego" stanowi wynik suwerennej decyzji przedsiębiorcy, poprzedzonej zapewne analizą ekonomiczną rynku, i jej skutki są wkalkulowane w ewentualne ryzyko ekonomiczne prowadzonej działalności gospodarczej.

Brak pozytywnych wyników ekonomicznych, inaczej mówiąc niższa opłacalność prowadzenia działalności w zakresie produkcji grubościomierzy lakieru oraz wtryskiwaczy paliwa alternatywnego nie oznacza, że skarżący faktycznie był pozbawiony możliwości dokończenia projektu, na realizację którego otrzymał dofinansowanie. Skarżący jako przedsiębiorca ponosił ryzyko prowadzenia działalności gospodarczej i musiał mieć świadomość wystąpienia ryzyka ewentualnego braku pozytywnych wyników ekonomicznych a nawet strat. Nawet ewentualna nierentowność nie jest zjawiskiem nadzwyczajnym i niezależnym od woli człowieka w rozumieniu siły wyższej w prawie cywilnym. Także kwestia wyboru kontrahentów (czy znalezienia nowego inwestora) mieści się w granicach ryzyka gospodarczego podmiotów prowadzących działalność, które kierując się określonymi kryteriami (w tym również kryterium korzyści) podejmują - z założenia - samodzielne decyzje w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. Przedsiębiorca powinien także samodzielnie uwzględnić zmiany na rynku

(np. w zakresie pojawienia się konkurencyjnych produktów), aby sprostać warunkom zawartej umowy na realizację projektu, zaś jego nieskuteczne działania w tym zakresie nie mogą uzasadniać udzielenia ulg w postaci umorzenia należności głównej oraz umorzenia należności z tytułu odsetek.

Odnosząc się do zarzutu skargi o niewłaściwej ocenie przez organ faktu umorzenia postępowania egzekucyjnego postanowieniem z dnia [...] maja 2017 r. przez Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego, należy wskazać że orzeczenie to zapadło na około rok wcześniej przed wydaniem w sprawie niniejszej decyzji przez organ pierwszej instancji. Ponadto postanowienie to stanowi wyłącznie dowód nieuregulowania zobowiązań publicznoprawnych przez skarżącego, nie przesądzające o jego sytuacji materialnej. Tym bardziej, że umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym

w administracji (Dz.U. 2017 r., poz. 1201 z póź. zm.), nie stanowi przeszkody do ponownego prowadzenia egzekucji po ujawnieniu nowych źródeł dochodu dłużnika. Sad podziela pogląd Zarządu, że problemy ze spłatą należności w 2017 r. nie mogą być utożsamiane z ważnym interesem zobowiązanego, usprawiedliwiając tym samym zwolnienie z konieczności wywiązywania się ze zobowiązań o charakterze publicznoprawnym.

Odnosząc się do kolejnego zarzutu skargi, to przedstawione przez skarżącego zeznanie podatkowe B. Ż. nie mogło zostać ocenione przez organ gdyż zostało dołączone do skargi, organ jednak zwrócił uwagę na świadczenie jakie otrzymywała żona skarżącego. Niezadawalająca sytuacja finansowa strony sama w sobie nie może być rozumiana jako ważny interes dłużnika. Zawsze bowiem ulga w zapłacie zobowiązania jest w interesie gospodarczym strony. W rezultacie każda osoba znajdująca się w trudnej sytuacji majątkowej, spełniałaby przesłankę przyznania ulgi. Dlatego według Sądu istotne jest wykazanie nadzwyczajności takiej sytuacji, w której zobowiązany znalazł się niezależnie od swojego postępowania. Natomiast brak takiej wyjątkowości skutkuje odmową umorzenia należności pieniężnej.

Zdaniem Sądu za prawidłowy należy również uznać wniosek organów co do braku w sprawie przesłanki "interesu publicznego". Organ w zaskarżonej decyzji prawidłowo wywiódł, że za "interes publiczny" należy uznać respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej. Zastosowanie ulgi jest możliwe wyłącznie w razie ustalenia, że stan faktyczny sprawy należy do wyjątkowych, a więc takich, w których sytuacja strony w sposób oczywisty wymaga, aby interes fiskalny Państwa ustąpił miejsca interesowi dłużnika.

Ponadto, podkreślić w tym miejscu należy, że w orzecznictwie administracyjnym wskazuje się, iż w postępowaniu w przedmiocie umorzenia należności ciężar dowodzenia wskazanych powyżej przesłanek spoczywa na wnioskodawcy. A w sprawie niniejszej Zarząd prawidłowo wykazał, że A. Ż. nie udowodnił by interes zobowiązanego był ważniejszy od interesu publicznego.

Po rozpoznaniu sprawy Sąd stwierdza, iż postępowanie w przedmiotowej sprawie prowadzone było prawidłowo i zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa a dokonane ustalenia organu są spójne i logiczne, i nie wykraczają poza zakres swobodnej oceny dowodów. Tym samym należy stwierdzić, że zasadnie organ uznał, że w sprawie nie zachodzą przesłanki zastosowania art. 64 ust. 1 pkt 2 lit.a.u.f.p.

Mając powyższe na uwadze, Sąd nie dopatrzył się naruszenia przez organ przepisów postępowania administracyjnego, które zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1c p.p.s.a. powinno prowadzić do uwzględnienia skargi.

Uwzględniając powyższe, należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu i skarga podlega oddaleniu jako niezasadna. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.