Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 92/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2011-04-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6213 Inne  świadczenia finansowe związane z lokalem mieszkalnym
Hasła tematyczne: Służba więzienna
Skarżony organ: Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 268 ust. 2, art. 217 ust. 2 w zw. z art. 193, art. 184 ust. 1
journal: Dz.U. 2010 nr 79 poz 523
law: Ustawa z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej.
article: art. 7, art. 8, art. 77 par. 1, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Dnia 26 kwietnia 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Krzyżaniak Sędziowie Sędzia NSA Irena Krzemieniewska Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska (spr.) Protokolant Asystent sędziego Dominika Trella po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2011 roku sprawy ze skargi M. K. na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Zakładu Karnego w S. z dnia [...] roku nr [...].


UZASADNIENIE

W dniu 2 kwietnia 2010 roku M. K. wystąpił do Dyrektora Zakładu Karnego w S. z wnioskiem o przyznanie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego wskazując, iż od dnia 2 marca 2010 roku jest właścicielem lokalu mieszkalnego położonego w S. przy ul. A. 3/26, a wnioskowana pomoc finansowa ułatwiłaby mu spłatę kredytu zaciągniętego na zakup lokalu.

Decyzją z dnia [...], nr [...] Dyrektor Zakładu Karnego w S. na podstawie art. 104 k.p.a., art. 184 ust. 1, art. 187 pkt 2, art. 192 pkt 4 i art. 268 ust. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 roku o Służbie Więziennej (Dz. U. z 2010 r. Nr 79, poz. 523) odmówił przyznania M. K. pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego. W uzasadnieniu decyzji organ podniósł, iż w świetle obowiązujących przepisów prawa brak jest podstaw prawnych do przyznania funkcjonariuszowi pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego, którego właścicielem w dniu złożenia wniosku o przyznanie pomocy jest wnioskodawca. W ocenie organu brak jest również podstawy prawnej do przyznania pomocy finansowej, która polegałaby na spłacie zobowiązań finansowych, zaciągniętych na zakup lokalu.

Od powyższej decyzji M. K. złożył odwołanie, w którym podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego tj. art. 91 ust. 1 pkt 2 ustawy o Służbie Więziennej poprzez błędną wykładnię oraz naruszenie przepisów postępowania tj. art. 6 k.p.a. w związku z § 5 ust. 3 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 czerwca 2003 roku poprzez jego niezastosowanie oraz naruszenie art. 8 i art. 9 k.p.a., wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji. Podniósł, iż zgodnie ze stanowiskiem wyrażonym w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 kwietnia 2009 roku, sygn. akt I OPS 7/08, nabycie lokalu mieszkalnego przed dniem wystąpienia z roszczeniem o przyznanie pomocy finansowej nie wyklucza uprawnień przewidzianych w art. 90 ust. 1 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 roku o Służbie Więziennej.

Decyzją z dnia [...], Nr [...] Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w Ł. utrzymał zaskarżoną decyzję organu I instancji w mocy. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, iż zgodnie z art. 268 ust. 2 ustawy o Służbie Więziennej, postępowania dotyczące decyzji w sprawach przyznania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego wszczęte i nie zakończone decyzją ostateczną na podstawie ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 roku o Służbie Więziennej (tekst jedn. Dz. U. z 2002r., Nr 207 poz. 1761 z poź zm.) prowadzone są na podstawie przepisów ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 roku o Służbie Więziennej (Dz. U. z 2010 r. Nr 79, póz. 523). Pomoc finansowa na uzyskanie lokalu mieszkalnego udzielana jest na wniosek funkcjonariusza. Data złożenia wniosku o przyznanie pomocy finansowej jest datą wszczęcia postępowania w sprawie objętej wnioskiem. Zgodnie z art. 184 ustawy funkcjonariuszowi w służbie stałej, który spełnia warunki do przydziału lokalu mieszkalnego, a który lokalu tego nie otrzymał na podstawie decyzji administracyjnej o przydziale, przysługuje pomoc finansowa na uzyskanie lokalu mieszkalnego w spółdzielni mieszkaniowej albo domu jednorodzinnego lub lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość, położonych w miejscowości pełnienia służby lub miejscowości pobliskiej. W rozpoznawanej sprawie w dniu złożenia wniosku o przyznanie pomocy finansowej tj. dnia 2 kwietnia 2010 roku M. K. był właścicielem lokalu mieszkalnego, a tym samym posiadał w miejscowości pełnienia służby lokal mieszkalny co powoduje, że nie spełniał przesłanek do uzyskania przydziału lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej. W dniu złożenia wniosku wnioskodawca miał zatem zaspokojone potrzeby mieszkaniowe w rozumieniu ustawy o Służbie Więziennej i w dacie złożenia wniosku o udzielenie pomocy finansowej nie mógł uzyskać przydziału lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej i dlatego nie ma on również prawa do pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego. W uchwale z dnia 29 kwietnia 2009 roku w sprawie sygn. akt l OPS 7/0 Naczelny Sąd Administracyjny wyraził natomiast pogląd, że pomoc finansowa nie jest świadczeniem udzielanym z urzędu, lecz na wniosek funkcjonariusza. Dopiero po złożeniu wniosku wraz z wymaganą dokumentacją organ może prowadzić postępowanie w sprawie przyznania takiej pomocy. Kwestia, czy dany funkcjonariusz spełnia przesłanki do otrzymania takiego świadczenia, może być rozważana tylko po zgłoszeniu roszczenia, a nie na dzień nabycia lokalu. Ocena zatem, czy funkcjonariusz spełnia przesłanki uzyskania pomocy finansowej, powinna uwzględniać stan na dzień wszczęcia postępowania, mimo że co do zasady rozpatrzenie sprawy administracyjnej następuje według stanu ustalonego w dniu wydania decyzji. Realizacja omawianego uprawnienia zależy przede wszystkim od tego, czy funkcjonariusz występujący o pomoc finansową ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe w miejscu pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej, natomiast drugorzędne znaczenie ma data rozpatrzenia żądania. Fakt nabycia lokalu mieszkalnego w miejscowości pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej, nawet gdy przed tym nabyciem funkcjonariusz spełniał przesłanki otrzymania przydziału lokalu mieszkalnego, może być powodem wygaśnięcia uprawnień funkcjonariusza do pomocy finansowej, jeżeli w następstwie nabycia domu (lokalu) funkcjonariusz posiada już lokal o odpowiedniej powierzchni w miejscowości, w której pełni służbę, lub w miejscowości pobliskiej.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżący podnosząc zarzut naruszenia art. 184 ust.1 ustawy o Służbie Więziennej poprzez błędną wykładnię, wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skargi skarżący podtrzymując dotychczasową argumentację podkreślił, iż mając na uwadze cel, jakiemu służą przepisy dotyczące pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego przez funkcjonariusza, oceny spełnienia przesłanek warunkujących przyznanie pomocy, organ powinien dokonywać nie na dzień złożenia wniosku o przyznanie pomocy tylko na dzień nabycia lokalu mieszkalnego. Wskazał, iż dokonana przez organy wykładania przepisów jest niezasadna i nie znajduje oparcia w obowiązujących przepisach prawa.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w Ł. podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego.

Skarga analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie.

Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 9 kwietnia 2010r., o Służbie Więziennej (Dz.U. Nr 79 poz. 523). W świetle art. 268 ust. 2 tej ustawy, postępowania dotyczące decyzji w sprawach lokalu mieszkalnego, przyznania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego, przyznania równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania albo równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego, wydanych na podstawie ustawy, o której mowa w art. 273, wszczęte i niezakończone decyzją ostateczną do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy są prowadzone na podstawie przepisów niniejszej ustawy. W ocenie składu orzekającego w przedmiotowej sprawie treść powyższego przepisu oraz uregulowań prawnych zawartych w rozdziale 18 ustawy zatytułowanym "Mieszkania funkcjonariuszy" wskazuje na tryb administracyjny załatwiania tego rodzaju spraw. Definicja stosunków służbowych wynikająca z art. 217 ust. 2 ustawy w związku z art. 193 oraz rozróżnieniem spraw ze stosunku służbowego od spraw "mieszkaniowych" w przepisie przejściowym art. 268 ust. 1 i 2 uzasadnia zdaniem Sądu kognicję sądu administracyjnego do rozpoznania wniesionej skargi.

Zgodnie z brzmieniem art. 184 ust. 1 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej , obowiązującej w dniu wydania zaskarżonej decyzji, funkcjonariuszowi w służbie stałej, który spełnia warunki do przydziału lokalu mieszkalnego, a który lokalu tego nie otrzymał na podstawie decyzji administracyjnej o przydziale, przysługuje pomoc finansowa na uzyskanie lokalu mieszkalnego w spółdzielni mieszkaniowej albo domu jednorodzinnego lub lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość, położonych w miejscowości pełnienia służby lub miejscowości pobliskiej.

Przysługująca na podstawie powyższego przepisu pomoc finansowa na uzyskanie lokalu mieszkalnego jest świadczeniem, które funkcjonariusz Służby Więziennej otrzymuje wówczas, gdy nie posiada zaspokojonych potrzeb mieszkaniowych we własnym zakresie, oraz gdy nie jest możliwy przydział takiego lokalu na podstawie decyzji administracyjnej. Podejmując decyzję administracyjną, zarówno w przedmiocie przydziału lokalu mieszkalnego, jak i pomocy finansowej na jego uzyskanie, konieczne jest ustalenie, czy osoba, która ubiega się o przydział lokalu mieszkalnego, bądź też która zwraca się z wnioskiem o przyznanie stosownej pomocy finansowej na uzyskanie lokalu, na tle konkretnego stanu faktycznego spełnia ustawowe warunki. W tym miejscu godzi się podnieść, że kwestia prawa funkcjonariusza do przyznania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu była przedmiotem rozważań w licznych orzeczeniach sądów administracyjnych często odmiennie interpretujących to prawo, co spowodowało podjęcie w dniu 29 kwietnia 2009 roku przez Naczelny Sąd Administracyjny uchwały I OPS 7/08. Uchwała ta wprawdzie została podjęta na gruncie poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 26 kwietnia 1996r. o Służbie Więziennej, jednak z uwagi na bardzo duże podobieństwo przepisów poprzednie obowiązującej i aktualnej ustawy o Służbie Więziennej w zakresie regulującym kwestie mieszkaniowe funkcjonariuszy , jej teza i argumentacja pozostają nadal aktualne. W uzasadnieniu wzmiankowanej uchwały, której treść brzmi: "Nabycie przez funkcjonariusza Służby Więziennej domu mieszkalnego przed złożeniem wniosku o przyznanie pomocy finansowej, o której mowa w art. 90 ust. 1 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. z 2002 r. Nr 207, poz.1761 ze zm.), nie wyklucza samo przez się przyznania tej pomocy", Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił ponadto, że uprawnienie do uzyskania pomocy finansowej nie można wiązać wyłącznie z datą nabycia przez funkcjonariusza domu (lokalu) mieszkalnego, ani też wyłącznie z datą złożenia wniosku o pomoc finansową, albowiem istotne jest przede wszystkim to, czy funkcjonariusz ma zaspokojone prawo do mieszkania w miejscowości, w której pełni służbę lub w miejscowości pobliskiej. Nabycie domu (lokalu) przed dniem zgłoszenia roszczenia o pomoc finansową automatycznie nie wyklucza uprawnień przewidzianych w art. 90 ust. 1, ponieważ decydujące znaczenie ma sytuacja mieszkaniowa funkcjonariusza składającego wniosek o przyznanie takiego świadczenia, a zatem pomoc finansowa przysługuje funkcjonariuszowi tylko wówczas, gdy zgłaszając roszczenie nie miał zaspokojonych potrzeb mieszkaniowych. Istotne jest więc w takiej sytuacji wyjaśnienie, jak należy rozumieć pojęcie "zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych" funkcjonariusza. Niewątpliwie chodzi tu przede wszystkim o spełnienie kryterium przysługujących norm powierzchni mieszkalnej, na co wskazują przepisy art. 85 ust. 2 oraz art. 91 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy". Ponadto "zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych" musi mieć charakter faktyczny, a nie jedynie formalny, tzn. wynikający z samego faktu nabycia domu (lokalu) bez odniesienia się do możliwości zamieszkania w nim w dacie jego nabycia. Problem ten zasygnalizował Naczelny Sąd Administracyjny w cytowanej uchwale stwierdzając: "Chodzi tu przy tym niewątpliwie o dom (lokal) nadający się do zamieszkania, trudno bowiem mówić o zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych na przykład w razie nabycia domu w budowie czy w stanie surowym (...). Wykładnia celowościowa przepisów rozdziału 6 ustawy prowadzi jednak do wniosku, że w takich sytuacjach – umowa najmu, współwłasność lokalu lub domu, ale przy usprawiedliwionej niemożności zamieszkania w nim – funkcjonariusz Służby Więziennej nie powinien być pozbawiony prawa do pomocy finansowej, o jakiej mowa w art. 90 ust.1 ustawy".

Bezsporne jest w niniejszej sprawie, że M. K. jest funkcjonariuszem Służby Więziennej w służbie stałej, dotychczas nie korzystał z pomocy finansowej na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych, a nadto był uprawniony do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego. Nie budzi również wątpliwości okoliczność, iż w dniu 2 marca 2010 roku, wspólnie z żoną nabył na rynku wtórnym, w formie aktu notarialnego, lokal mieszkalny nr 26 położony w S. (miejscowość pełnienia służby) przy ulicy A. 3, o powierzchni pokoi 43, 5 m2, na zakup którego zaciągnął kredyt , zaś w dniu 2 kwietnia 2010 roku wystąpił do Dyrektora Zakładu Karnego w S. z wnioskiem o przyznanie pomocy finansowej na zakup powyższego lokalu.

Jak wynika z akt sprawy, akt notarialny zakupu mieszkania przy ul. A. 3 m. 26 w S. został sporządzony 2 marca 2010 roku i okoliczność ta niewątpliwie świadczy o tym, że w tym dniu M. K. zawarł umowę. Treść tego aktu wskazuje, że wydanie zakupionego lokalu nastąpiło w dniu 1 marca 2010 roku. We wniosku o przyznanie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu funkcjonariusz wskazał jedynie , że w dniu 2 marca 2010 roku stał się właścicielem mieszkania położonego w S. przy ul. A. 3 m. 26. Z dokumentów przedstawionych Sądowi nie wynika, czy w dacie złożenia wniosku tj. w dniu 2 kwietnia 2010 roku funkcjonariusz zamieszkiwał faktycznie w tym lokalu. Nawet w złożonym wniosku skarżący nie wskazuje żadnego adresu zamieszkania. Kolejną czynnością organów po otrzymaniu takiego wniosku było zaś dokonanie obliczenia wysokości pomocy finansowej przysługującej M. K. na uzyskanie lokalu mieszkalnego – w kwocie 37.225, 75 zł ( dokument z 6 kwietnia 2010 roku, karta 23 akt administracyjnych) oraz postanowienie z dnia 7 kwietnia 2010 roku informujące funkcjonariusza, że z powodu braku środków finansowych na pomoc finansową, jego wniosek zostanie rozpatrzony po uzyskaniu odpowiedniej ilości środków na w/w cel. Następnie w dniu 15 listopada 2010 roku organ zwrócił się do funkcjonariusza o podanie listy członków rodziny podlegających uwzględnieniu przy ustalaniu przysługującej funkcjonariuszowi powierzchni mieszkalnej lokalu mieszkalnego oraz wskazanie powierzchni mieszkalnej (powierzchni pokoi) zajmowanego lokalu. Pismem z dnia 23 listopada 2010 roku M. K. udzielił żądanej informacji. Po tak przeprowadzonym postępowaniu decyzją z dnia [...] Dyrektor Zakładu Karnego w S. odmówił M. K. pomocy finansowej na uzyskanie lokalu. Treść uzasadnienia zarówno decyzji organu I instancji jak i organu odwoławczego jednoznacznie wskazuje, że organy uznały, że fakt zakupu lokalu przed złożeniem wniosku uniemożliwia przyznanie pomocy finansowej. W ocenie organu II instancji zakup lokalu świadczy o zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych funkcjonariusza. W opinii Sądu wnioski organów były przedwczesne. Organy Służby Więziennej nie przeprowadziły bowiem postępowania wyjaśniającego co do okoliczności czy w dacie zakupu lokalu można mówić o zaspokojonych potrzebach mieszkaniowych, tzn. czy lokal nadawał się do zamieszkania i czy występowały ewentualne uzasadnione powody dla których skarżący w tym lokalu nie mógł zamieszkać. Uzyskanie w postępowaniu administracyjnym powyższych okoliczności mogło oczywiście potwierdzić prawidłowość podjętych decyzji, ale nie można wykluczyć, że doprowadziłoby do odmiennych ustaleń niż zaprezentowane zostały w decyzjach organów obu instancji.

Wprawdzie sam funkcjonariusz w złożonym wniosku nie podejmuje tematu zamieszkania w zakupionym lokalu, akcentując jedynie fakt , że w dniu 2 marca 2010 roku stał się właścicielem mieszkania przy ul. A. 3 m. 26 jednak Sąd zauważa, że takie postępowanie funkcjonariusza mogło być spowodowane zachowaniem samego organu. Jak bowiem podniesiono wyżej z akt sprawy wynika, że udzielona skarżącemu pisemna informacja organu I instancji w formie postanowienia z dnia 7 kwietnia 2010 roku mogła utwierdzić go w przekonaniu, że otrzyma pozytywną decyzję, bowiem organ swoje rozstrzygniecie przesuwał w czasie wyłącznie z powodu trudności finansowych jednostki, stwierdzając, że "wniosek zostanie rozpatrzony po uzyskaniu odpowiedniej ilości środków na w/w cel." W aktach sprawy znajduje się nawet dokument określający wysokość tej pomocy. W tej sytuacji, należało uznać za niewystarczające stwierdzenia organów zawarte w lakonicznych uzasadnieniach, że skoro skarżący stał się właścicielem lokalu, który, jest położony w miejscowości pełnienia służby oraz normy są dochowane, to pomoc nie przysługuje. W uzasadnieniu organ nie podał przyczyn dla których zmienił zdanie w stosunku do prezentowanego w postanowieniu z dnia 7 kwietnia 2010 roku i wydał decyzję odmowną. Ogólnikowe stwierdzenie, że funkcjonariusz na dzień złożenia wniosku miał zaspokojone potrzeby mieszkaniowe nie czyni zadość realizacji zasady prawdy obiektywnej, skoro organy nawet nie badały tej okoliczności. Przyjęły bowiem, że sam fakt zakupu lokalu świadczy o zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych. Takie postępowanie organów stanowi naruszenie art. 77 § 1 K.p.a., zgodnie z którym organ jest zobowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Należy w tym miejscu zwrócić również uwagę na dyspozycję art. 80 K.p.a., który nakazuje ocenę poszczególnych dowodów w kontekście całości materiału dowodowego. Dokładne ustalenie stanu faktycznego możliwe jest tylko na podstawie wszystkich zebranych dowodów i poprzez wyjaśnienie wszelkich wątpliwości. Tylko dla prawidłowo ustalonego stanu faktycznego można zastosować przepisy prawa materialnego skutkujące powstaniem prawa (uprawnienia) lub obowiązku strony (zob. wyrok WSA z 6 sierpnia 2008 r., VI SA/Wa 528/08 - LEX nr 512883). W niniejszej sprawie organy Służby Więziennej uchybiły wyżej wymienionym regułom postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik rozstrzygnięcia. Zarówno postępowanie przed organem pierwszej instancji, jak również przed organem odwoławczym cechuje automatyzm i schematyczność bez głębszej refleksji co do skutków wydawanych rozstrzygnięć. Organ odwoławczy w uzasadnieniu swojej decyzji eksponuje te fragmenty uzasadnienia cytowanej uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego, które w jego przekonaniu przemawiają za prawidłowością podjętych decyzji, pomijając jednocześnie inne, nieprzystające do z góry założonej tezy. Należy przede wszystkim wskazać, iż organy nie wyjaśniły w sposób wyczerpujący podstawowej kwestii, a mianowicie, czy zakup przez skarżącego w dniu 2 marca 2010, lokalu mieszkalnego, położonego w miejscowości pełnienia służby, był równoznaczny ze spełnieniem przesłanki zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych funkcjonariusza. Uchybienie przepisom postępowania administracyjnego, w zakresie braku podjęcia wszelkich czynności zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego, skutkuje wadliwością decyzji. Zasygnalizować też można, że jeżeli wynik dotychczasowego postępowania dowodowego nie był wystarczający do ustalenia rzeczywistej sytuacji mieszkaniowej funkcjonariusza, a funkcjonariusz ten nie wskazuje na konkretny środek dowodowy, to organ prowadzący postępowanie powinien we własnym zakresie dopuścić i przeprowadzić stosowne dowody.

Przepis art. 7 kpa nakłada na organ obowiązek uwzględnienia słusznego interesu strony. Zasadę tę orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego odnosi nie tylko do zakresu i wnikliwości postępowania wyjaśniającego, lecz także do treści rozstrzygnięcia, tj. do stosowania norm prawa materialnego. Jeżeli zatem realizacji przyznanego potencjalnie uprawnienia (pomoc finansowa na uzyskanie lokalu mieszkalnego) nie stoi na przeszkodzie interes społeczny, ani nie przekracza to możliwości organu administracji w świetle obowiązującego prawa, organ ten ma obowiązek załatwić sprawę w sposób pozytywny dla strony. W tym miejscu godzi się jeszcze raz przypomnieć, że zasadnicza teza wzmiankowanej uchwały NSA brzmi następująco : "Nabycie przez funkcjonariusza Służby Więziennej domu mieszkalnego przed złożeniem wniosku o przyznanie pomocy finansowej, o której mowa w art. 90 ust. 1 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. z 2002 r. Nr 207, poz.1761 ze zm.), nie wyklucza samo przez się przyznania tej pomocy" Owszem uchwała zawiera również stanowisko, które cytuje organ odwoławczy w uzasadnieniu swojej decyzji, że fakt nabycia lokalu mieszkalnego w miejscowości pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej, nawet gdy przed tym nabyciem funkcjonariusz spełniał przesłanki otrzymania przydziału lokalu mieszkalnego, może być powodem wygaśnięcia uprawnień funkcjonariusza do pomocy finansowej, jeżeli w następstwie nabycia domu lokalu funkcjonariusz posiada już lokal o odpowiedniej powierzchni w miejscowości, w której pełni służbę, lub w miejscowości pobliskiej, ale nie można powoływać się na tę tezę w oderwaniu od następującego dalej wyjaśnienia , że to posiadanie należy rozumieć jako faktyczne zamieszkiwanie w zakupionym lokalu w dacie złożenia wniosku. Świadczy o tym ten fragment uzasadnienia uchwały, w którym Sąd pisze "Chodzi tu przy tym niewątpliwie o dom (lokal) nadający się do zamieszkania, trudno bowiem mówić o zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych na przykład w razie nabycia domu w budowie czy w stanie surowym (...). Wykładnia celowościowa przepisów rozdziału 6 ustawy prowadzi jednak do wniosku, że w takich sytuacjach – umowa najmu, współwłasność lokalu lub domu, ale przy usprawiedliwionej niemożności zamieszkania w nim – funkcjonariusz Służby Więziennej nie powinien być pozbawiony prawa do pomocy finansowej, o jakiej mowa w art. 90 ust.1 ustawy".

Zdaniem Sądu powyższe okoliczności, a więc ustalenie czy zakupiony lokal nadawał się do zamieszkania ( wskazanie w uchwale nabycia domu w budowie czy w stanie surowym było tylko przykładem wykluczającym możliwość zamieszkania), czy w momencie złożenia wniosku funkcjonariusz zamieszkiwał w zakupionym lokalu, a jeżeli nie czy powodem tego były usprawiedliwione przyczyny winno być przedmiotem postępowania wyjaśniającego w toku sprawy o przyznanie funkcjonariuszowi pomocy finansowej na uzyskanie lokalu. Zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych zakłada bowiem, by oprócz tytułu prawnego i posiadania spełniona była również przesłanka zdatności lokalu do zamieszkania, oceniona według stanu istniejącego w danej chwili. Nie bez znaczenia w przedmiotowej sprawie jest fakt, że skarżący nabył lokal na rynku wtórnym, a więc konieczna była ocena zdatności tego lokalu do zamieszkania. Prezentowane negatywne stanowisko organów, wiążących stan zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych z samą data nabycia lokalu , bez zbadania elementu zasiedlenia jest w ocenie Sądu przedwczesne (por. również wyrok WSA w Gliwicach z dnia 15 lipca 2010 roku w sprawie sygn. IV SA/GL 872/09 ). Fakt, iż skarżący w swoim wniosku nie wskazał miejsca aktualnego zamieszkania winno skutkować wezwaniem go do uzupełnienia wniosku w tym zakresie. Zgodnie bowiem z obowiązującym § 5 ust. 2 pkt 1 obowiązującego w dacie złożenia wniosku rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 czerwca 2003 roku w sprawie pomocy finansowej przysługującej funkcjonariuszom Służby Więziennej na uzyskanie lokalu mieszkalnego (Dz.U. z 2003 r. Nr 132 poz. 1235), jak również § 2 ust. 2 pkt 1 obowiązującego w dacie rozpoznania sprawy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 29 lipca 2010 roku w sprawie przyznawania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego funkcjonariuszom Służby Więziennej (Dz. U. Nr 147 poz. 986), we wniosku o przyznanie pomocy finansowej skarżący winien określić aktualną sytuację mieszkaniową. Tymczasem w złożonym wniosku ( nie zawierającym wskazania żadnego adresu) skarżący poinformował tylko , że w dniu 2 marca 2010 roku stał się właścicielem lokalu przy ul. A. 3 m. 26 w S., co nie jest równoznaczne ze wskazaniem aktualnej sytuacji mieszkaniowej. Zresztą jak wynika z dokumentów zgromadzonych w aktach administracyjnych, organ administracji nie był chyba zainteresowany ustaleniem tej okoliczności o czym świadczą wydawane w toku postępowania opisane wyżej dokumenty w postaci postanowienia z dnia 7 kwietnia 2010 roku i wezwania z dnia 15 listopada 2010 r. Oznacza to zdaniem Sądu, że decyzja organu I instancji jest wyrazem zaskakującej zmiany stanowiska organu w tej kwestii. Tym bardziej powinno to znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. Zasada zaufania obywateli do organów państwa nie oznacza wprawdzie, że organ nie może zmienić zdania, szczególnie jeżeli prowadziłoby to do prawidłowego zastosowania przepisów prawa, ale w takiej sytuacji jest obowiązany wyjaśnić stronie powody dla których zmienia zdanie i dotychczasową praktykę. Jeżeli organ prowadząc postępowanie dąży do wyjaśnienia określonych kwestii (liczby uprawnionych członków rodziny, powierzchni mieszkalnej zakupionego lokalu) i w wydanych już dokumentach: obliczeniu wysokości pomocy finansowej przysługującej funkcjonariuszowi z dnia 6 kwietnia 2010 roku , postanowieniu z dnia 7 kwietnia 2010 roku -sugeruje pozytywne rozpoznanie sprawy po otrzymaniu środków - to istotnym naruszeniem przepisów art. 7, 8, i 107 § 3 jest późniejsze wydanie decyzji negatywnej z powoływaniem się na okoliczności, które były bezsporne i wiadome organowi w momencie przyjmowania wniosku, a które w ocenie organu w momencie przyjmowania wniosku nie były przeszkodą do jego uwzględnienia - po uzyskaniu środków na ten cel, bowiem w przeciwnym razie już po złożeniu przez funkcjonariusza przedmiotowego wniosku organ mógł wydać decyzję z powołaniem się na argumenty, które legły u podstaw zaskarżonej decyzji organu I instancji, utrzymanej w mocy przez organ odwoławczy.

W kontekście przedstawionych wyżej wywodów Sąd uznał, że decyzje obu instancji zostały wydane z naruszeniem art. 7, 8. 77 § 1 i 107 § 3 K.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozpoznając ponownie sprawę organy uwzględnią powyższą ocenę prawną.

Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.

a.ł.