Postanowienie WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 1140/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2015-03-23 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Przyznano prawo pomocy w części
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Apollo po rozpoznaniu w dniu 23 marca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności solidarnej członka zarządu w kwestii wniosku o przyznanie skarżącej prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: 1. zwolnić skarżącą z obowiązku uiszczenia części każdorazowej opłaty sądowej, przekraczającej kwotę 100 (sto) zł; 2. w pozostałym zakresie odmówić przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 500 zł, strona złożyła na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

W uzasadnieniu wniosku strona oświadczyła, że nie stać jej na uiszczenie jakiejkolwiek opłaty sądowej. Jej rachunki bankowe są bowiem skutecznie zajęte, sprawy wszczęte przed urzędem skarbowym są nadal w toku, a jej wynagrodzenie jest przedmiotem zajęcia komorniczego. W tej sytuacji wynagrodzenie strony nie wystarcza jej na bieżące potrzeby. Utrzymanie dziecka kosztuje ją około 1.200 zł.

W oświadczeniu o stanie rodzinnym skarżąca stwierdziła, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe jedynie ze swoim synem O.K..

Dochód skarżącej stanowi wynagrodzenie za pracę w wysokości 2.500 zł brutto. Z oświadczenia wnioskodawcy wynika, że nie posiada żadnego majątku ruchomego, ani nieruchomości, nie posiada również żadnych oszczędności, papierów wartościowych, ani przedmiotów o wartości przekraczającej 3.000 Euro.

Postanowieniem z dnia 5 lutego 2015 r. referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy. Stanowisko swoje uzasadnił tym, że na ocenę sytuacji finansowej wnioskodawcy wpływa bezpośrednio fakt, że pozostaje w związku małżeńskim z L.K.. Skarżąca tymczasem powołując się na fakt obowiązującej w ich małżeństwie rozdzielności majątkowej całkowicie pominęła aspekt stanu majątkowego swojego małżonka. Podejście to jest nieprawidłowe, tym bardziej, że strona jest w sprawie reprezentowana przez fachowego, profesjonalnego pełnomocnika procesowego w osobie radcy prawnego.

Od tego postanowienia został wniesiony przez skarżącą sprzeciw.

Strona wniosła o uwzględnienie jej wniosku. Wnioskodawca nie zgodziła się z tym, że informacja o aktualnym stanie majątkowym jej męża ma wpływ na ocenę jej zdolności do uiszczenia wpisu od skargi. W ocenie strony, jej mąż utrzymuje ich wspólne dziecko i nie ma żadnego obowiązku informować jej o tym, jakie uzyskuje dochody, ani tym bardziej pokrywać za nią jakichkolwiek zobowiązań, które sama na siebie przyjęła. Zarówno ona sama, jak i jej mąż podejmują samodzielnie ważne decyzje życiowe i nie mają obowiązku konsultować ich z kimkolwiek.

Zwolnienia od kosztów domagać się może osoba fizyczna, która złożyła oświadczenie, że nie jest w stanie ich ponieść bez uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i rodziny, a samo oświadczenie powinno obejmować dokładne dane o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawcy, a nie osób trzecich, nawet tych, na których utrzymaniu mogłyby pozostawać. Ani mąż skarżącej, ani nikt z jej rodziny nie ma obowiązku obciążać swojego budżetu domowego kosztami postępowania, których to skarżąca sama jest stroną.

Na poparcie swojej argumentacji skarżąca przytoczyła postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 2 marca 1957 r. Jednocześnie, zdaniem strony, "epatowanie" i przytaczanie przepisów k.r. i o., to przekroczenie "swobodnej oceny przedmiotu sprawy i wprowadzenie do swoich argumentów całego bytu prawnego i majątkowego (finansowego) jej męża".

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie należy wyjaśnić, iż zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz.270 ze zmianami) – zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a." – w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie takie przysługuje zażalenie. Zatem kwestia przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych podlega rozpoznaniu przez Sąd.

Stosownie do art. 243 § 1 P.p.s.a. – stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym.

Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) lub obejmuje ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.).

Na wstępie należy zaznaczyć, że J.G., składając wniosek o prawo pomocy, zażądała przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

Mając to na uwadze, odnosząc się do wniosku J.G., należy przywołać zasadę wyrażoną w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., zgodnie z którą, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (czyli na zasadzie art. 245 § 3 P.p.s.a., mogącym obejmować zwolnienie od kosztów sądowych, na które składają się opłaty i wydatki oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w osobie radcy prawnego lub adwokata) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Odnosząc powyższe uregulowania do przedmiotowej sprawy, należy stwierdzić, że skarżąca nie zdołała udowodnić w sposób dostateczny, aby znajdowała się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że obowiązek ponoszenia kosztów sądowych w sprawie, w tym obowiązek uiszczenia wpisu sądowego od skargi, obciąża bezpośrednio jedynie wnioskodawcę, która jest stroną skarżącą w niniejszym postępowaniu. Koszty te nie obciążają innych osób – ani członków rodziny skarżącej, ani tym bardziej osób trzecich.

Jednak, aby strona uzyskała zwolnienie od kosztów sądowych, należy zbadać najpierw jej aktualny stan majątkowy w aspekcie jej zdolności finansowej do poniesienia określonych, konkretnych kosztów sądowych. Na generalną kondycję finansową skarżącej wpływ mają nie tylko jej osobiste dochody, lecz także stan majątkowy jej bliskich. Do tej kategorii osób bezsprzecznie należy małżonek wnioskodawcy. Z pewnością nie jest on dla skarżącej "osobą trzecią" (a więc nie jest on dla niej, de facto, osoba obcą). Podstawą tego stwierdzenia jest, cytowany już, art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, z którego jasno wynika, że małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy. Wpis sądowy od skargi z pewnością nie obciąży małżonka skarżącej, jednak zobrazowanie jego stanu majątkowego, pozwoliłoby na stwierdzenie, czy po uiszczeniu wpisu w sprawie, skarżąca poniesie uszczerbek w swoim koniecznym utrzymaniu. W sytuacji, w której skarżąca nie przedstawiła materiałów źródłowych, obrazujących stan majątkowy swojego męża, nie można ustalić, czy może ona ponieść koszty sądowe w pełnej wysokości, czy też będzie to stanowiło dla niej nadmierne obciążenie finansowe.

W realiach przedmiotowej sprawy, należy jednak uwzględnić fakt, że skarżąca uzyskuje miesięczne wynagrodzenie w kwocie 1.242,20 zł, a egzekwowana od niej kwota wynosi 247.197,82 zł.

Strona wg swojego oświadczenia zajmuje mieszkanie o powierzchni 35 m2, które stanowi własność jej matki. W mieszkaniu tym strona mieszka sama razem ze swoim synem O.K..

Uwzględniając powyższe fakty, dotyczące bezpośrednio sytuacji majątkowej wnioskodawcy oraz brak jakichkolwiek danych odnoszących się do stanu majątkowego jej męża, należy stwierdzić, że powinna być jednak w stanie uiścić wpis sądowy od skargi w kwocie 100 zł.

Uwzględniając, że w czterech sprawach sądowych, w których toczy się aktualnie postępowanie w przedmiocie prawa pomocy (III SA/Gl 1138 – 1141/14), skarżąca zostanie częściowo zwolniona od kosztów sądowych w takim samym zakresie, to łączny, sumaryczny wpis sądowy od skarg w powyższych sprawach wyniesie 400 zł i taka kwota powinna mieścić się w granicach możliwości finansowych wnioskodawcy.

Mając powyższe na uwadze, postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 260 P.p.s.a. w związku z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.