Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 148/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2020-11-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 6, art. 7, art. 121
journal: Dz.U. 2019 poz 1438
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Halina Filipowicz-Kremis Sędziowie: Sędzia WSA Olga Białek (spr.) Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn po rozpoznaniu w Wydziale II w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 listopada 2020 r. sprawy ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej przy ul. [...] we W. na postanowienie D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta W. (dalej jako PINB, organ egzekucyjny) w pkt 1 i w pkt 2 nałożył grzywny w celu przymuszenia w kwocie po 500zł na członków zarządu spółki A – M. D. i B. F. - jako osoby bezpośrednio czuwające na wykonaniem przez Wspólnotę Mieszkaniową przy ul. [...] we W. obowiązku wynikającego z decyzji PINB z dnia [...] nr [...], dotyczącej usunięcia nieprawidłowości w stanie technicznym ww. budynku. W pkt 3 postanowienia nałożył grzywnę w celu przymuszenia na Wspólnotę Mieszkaniową przy ul. [...] we W. w celu wykonania ww. obowiązków.

W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że decyzją z dnia [...] nr [...] nakazano Wspólnocie Mieszkaniowej przy ul. [...] we W. (dalej także jako Wspólnota) wykonanie robót budowlanych wyszczególnionych w 13 punktach zawartych w sentencji decyzji, określając jednocześnie termin wykonania dla robót wskazanych w pkt od 1 do 4 - na 2 miesiące, w pkt od 5 do 6 - na 9 miesięcy i w pkt od 7 do 13 - na 15 miesięcy od dnia w którym decyzja stanie się ostateczna. Terminy wykonania tych robót upłynęły odpowiednio w dniu 23 stycznia 2017 r. w dniu 21 sierpnia 2017r. oraz w dniu 21 lutego 2018r.

W dniu 7 lutego 2017 r. zarządca Wspólnoty poinformował PINB o wykonaniu nakazów określonych w pkt od 1 – 4 decyzji składając oświadczenie osoby która nadzorowała te prace. W wyniku kontroli przeprowadzonej przez PINB w dniu 26 września 2019 r. ustalono, że pomimo złożonego oświadczenia nakazy określone w pkt 1 nie zostały w całości wykonane. Nie zrealizowano także robót określonych w 5-13 decyzji z dnia [...].

W tym stanie rzeczy PINB skierował do Wspólnoty upomnienie z dnia 1 października 2019 r., nr [...], wzywając do realizacji nakazów oraz informując, że w przypadku ich niewykonania zastosowany zostanie środek egzekucyjny. W odpowiedzi na upomnienie zarząd Wspólnoty wskazał na konieczność zgromadzenia środków finansowych niezbędnych do wykonania robot. Spółka wystąpiła też z wnioskiem o zmianę terminu realizacji obowiązków do dnia 30 listopada 2020 r.

Mając na uwadze, że po dniu 7 lutego 2017 r. Wspólnota nie wykonywała nakazanych decyzją robót budowalnych, ograniczając się do tylko czynności formalnych, które mogłyby ułatwić finansowanie wykonania obowiązków (jak np. zgłoszenie budynku do udziału w Regionalnym Programie Operacyjnym Województwa D. na lata 2014-2020) i nie podejmowała żadnych działań które doprowadziłyby do wykonania obowiązków jak też zapewniania źródeł finansowania, PINB uznał, że Wspólnota uchyla się od wykonania nałożonych obowiązków, co skutkuje koniecznością wszczęcia postępowania egzekucyjnego oraz zastosowania środka, który zmobilizuje stronę do realizacji nakazów. Zdaniem organu, bez tego rodzaju działań nakaz nie zostanie wykonany a degradacja budynku będzie dalej postępować. Tymczasem w przypadku obiektów budowlanych czas w jakim pozostają w nieodpowiednim stanie technicznym ogrywa kluczową rolę. Pomimo, że Wspólnota w pewnym zakresie wykonała obowiązki, to przy tak długiej i nieuzasadnionej zwłoce w realizacji pozostałej części robót, brak podstaw do odstąpienia od działań egzekucyjnych. Dopóki bowiem ciążący na Wspólnocie obowiązek nie zostanie w całości wykonany organ zobowiązany jest do prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Oceny tej nie zmienia argumentacja strony dotycząca wykonania innych nakazów. Było to bowiem również obowiązkiem Wspólnoty a przede wszystkim skutkiem wieloletnich zaniedbań w utrzymaniu budynku w należytym stanie technicznym, co w konsekwencji spowodowało konieczność prowadzenia kosztownych remontów.

Organ egzekucyjny wyjaśnił, że w związku z charakterem obowiązków podlegających egzekucji, zastosowanie znajdują dwa środki egzekucyjne – grzywna w celu przymuszenia oraz wykonanie zastępcze. Wskazując na zawartą w art. 122 § 2 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (u.p.e.a.) zasadę, że w sprawach z zakresu prawa budowlanego grzywna w celu przymuszenia poprzedza zastosowanie środka w postaci wykonania zastępczego, organ argumentował, że w tego rodzaju sprawach, grzywna w celu przymuszenia jest środkiem bardziej efektywnym i mniej dotkliwym niż wykonane zastępcze. Ponadto środek ten jako jedyny z możliwych do zastosowania pozwala zarówno na uwzględnienie podjętych przez zobowiązanego działań i deklaracji, jak też do wykonania nakazu w wyznaczonym terminie bez negatywnych konsekwencji dla zobowiązanego i innych podmiotów na które nałożono grzywnę.

PINB wyjaśnił, że wysokość grzywny w celu przymuszenia ustalił uwzględniając przepis art. 121 § 2 u.p.e.a. który w przypadku osób fizycznych wprowadza górny limit do 10.000 zł a w przypadku osób prawnych i jednostek nie posiadających osobowości prawnej do 50.000 zł.

W ocenie organu grzywna w wysokości 35 000 zł nałożona na Wspólnotę powinna skłonić ją do dopilnowania aby nakaz został wykonany. Wspólnota jest bowiem w równym stopniu odpowiedzialna za niewykonanie nakazu jak osoby, którym powierzono zapewnienie jego realizacji w jej imieniu. Członkowie wspólnoty nie mogą być zwolnieni z odpowiedzialności za jego wykonanie a zastosowany środek powinien skłonić do współpracy pomiędzy członkami a osobami odpowiedzialnymi za wykonanie nakazów. Określając wysokość grzywny organ miał na względzie, że w niniejszej sprawie środek ten może być zastosowany tylko raz i nie jest on karą ale formą nacisku mającą na celu skłonienie do określonego zachowania się. Przy ustalaniu wysokości grzywny organ kierował się też zasadą celowości i skuteczności podjętych działań a nie sytuacją majątkową podmiotu zobowiązanego oraz tym, że wysokość grzywny musi być na tyle wysoka i uciążliwa aby doprowadziła ona do wykonania nakazu przez zobowiązaną a nie przez wykonanie zastępcze.

Organ wyjaśnił także podstawy prawne i przyczyny dla których uznał za konieczne nałożenie grzywny w celu przymuszenia na osoby wymienione w pkt 1 i 2 postanowienia.

Zażalenia od opisanego orzeczenia wniosły M. D., B. F. oraz Wspólnota Mieszkaniowa.

D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego we W. (dalej jako DWINB) zaskarżonym obecnie postanowieniem utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji uznając, że jest ono zgodne z wszystkimi obowiązującymi przepisami.

Zdaniem organu zasadne jest twierdzenie, że w zaistniałych w niniejszej sprawie okolicznościach Wspólnota uchyla się od wykonania nałożonych obowiązków. Podjęcie przez zobowiązanych nieskutecznych działań zmierzających do wykonania obowiązku nie uzasadnia jeszcze odstąpienia od egzekucji nałożonego obowiązku. Dla uznania zaś, że przesłanka "uchylania się o wykonania obowiązków" została spełniona wystarczy sama bierność w ich wykonywaniu. DWINB zaznaczył, że decyzja stanowiąca źródło obowiązku była wykonalna. Pomimo, że od ustalonej daty wykonania robót upłynęło około 3 lata nie zostały one do tej pory w całości zrealizowane. Wierzyciel długo zwlekał z podjęciem czynności egzekucyjnych, co dawało zobowiązanej możliwość wywiązania się z obowiązków. Dopóki ciążącym na zobowiązanym obowiązek nie zostanie w pełni wykonany organ zobowiązany jest do prowadzenia postępowania egzekucyjnego a podejmowanie przez strony różnego rodzaju kroków zmierzających tylko do wykonania obowiązku, nie czyni postępowania egzekucyjnego bezprzedmiotowym. Zastrzeżeń organu nie budziła także wysokość grzywny mieszcząca się granicach ustawowych. Jej wysokość jest też odpowiednia aby skłonić zobowiązaną do wykonania obowiązku. DWINB podzielił także stanowisko organu pierwszej instancji, że grzywna w celu przymuszenia jest środkiem najmniej dolegliwym – z katalogu środków dostępnych dla tego rodzaju zobowiązania jak w niniejszej sprawie – oraz, że wybór tego środka odpowiada wymogom art. 7 § 2 u.p.e.a. Organ odwoławczy zgodził się również z PINB, że w sprawie znajduje zastosowanie art. 120 § 2 u.p.e.a. i zasadne było nałożenie grzywien także na osoby wymienione w pkt 1 i 2 jako czuwające nad wykonaniem obowiązku.

Nie godząc się z powyższym orzeczeniem skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosła Wspólnota Mieszkaniowa przyl. [...] we W. zaskarżając postanowienie w całości. Skargi wniosły także B. F. i M. D. i sprawy te są przedmiotem odrębnego rozpoznania Sądu.

Wspólna Mieszkaniowa reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika zarzuciła naruszenie przepisów postępowania które miało wpływ na wynik sprawy, tj:

1/ art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a., przez:

- naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów i dokonaniu jej w sposób dowolny, sprzeczny z zasadami doświadczenia życiowego oraz z zebranym materiałem dowodowym, objawiające się przyjęciem, że Wspólnota uchyla się od wykonania nałożonych na nią decyzją PINB z dnia [...] obowiązków, podczas gdy podjęła ona czynności faktyczne zmierzające do realizacji tych obowiązków, co czyni nałożenie grzywny w celu przymuszenia bezprzedmiotowym;

- zaniechanie dokonania istotnych czynności dowodowych w sprawie oraz naruszenia zasady swobodnej oceny dowodów i dokonaniu jej w sposób dowolny oraz wprost sprzeczny z zebranym materiałem dowodowym, objawiające się przyjęciem, że M. D. oraz B. F. jako członkinie zarządu A sp. z o.o. są osobami odpowiedzialnymi za bezpośrednie czuwanie nad wykonaniem przedmiotowych obowiązków;

2/ art. 7 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przez zastosowanie uciążliwego dla Wspólnoty środka egzekucyjnego, który nie prowadzi do wykonania nałożonego obowiązku;

3/ art. 120 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przez jego niewłaściwe zastosowanie, objawiające się nałożeniem grzywny w celu przymuszenia na Wspólnotę, podczas, gdy zastosowanie tego środka egzekucyjnego względem jednostki organizacyjnej nie posiadającej osobowości prawnej powinno nastąpić jednocześnie z nałożeniem analogicznej grzywny na osobę do której należy bezpośrednie czuwanie nad wykonaniem przez zobowiązanego obowiązków tego rodzaju jakie wystąpiły w niniejszej sprawie, gdyż pomimo formalnego nałożenia grzywny na członkinie zarządu spółki – w rzeczywistości grzywny nie nałożono na jej adresata.

Zarzucając powyższe pełnomocnik skarżącej wniósł o: 1/ uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu pierwszej instancji; 2/ przekazanie sprawy do rozpoznania na rozprawie w trybie art. 122 p.p.s.a; 3/ zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepianych oraz kwoty 17 zł uiszczonej tytułem opłaty od udzielonego pełnomocnictwa.

Ponadto na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a pełnomocnik wniósł o przeprowadzenie dowodu z uchwały nr [...] w sprawie wykonania remontów z dnia [...] oraz uchwały nr [...] w sprawie zaciągnięcia kredytu z dnia [...] na okoliczność podjęcia przez Wspólnotę realnych działań i nieuchylania się od wykonania nałożonego obowiązku.

W uzasadnieniu skargi przedstawiono szeroką argumentację na poparcie postawionych zarzutów.

W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację i wywody zawarte w kwestionowanym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Sprawa podlegała rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, w składzie trzyosobowym, w trybie uproszczonym stosownie do treści art. 119 pkt 3 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej "p.p.s.a.").

Odnosząc się do zawartego w skardze wniosku o przekazanie sprawy do rozpoznania na rozprawie Sąd wskazuje, że żądanie to nie znajduje oparcia w przepisach regulujących tryb i zasady postępowania przed sądami administracyjnym. Przede wszystkim przepisy p.p.s.a. nie przewidują tego rodzaju wniosku. Zgodnie zaś z art. 122 p.p.s.a., to Sąd rozpoznający sprawę w trybie uproszczonym może przekazać sprawę do rozpoznania na rozprawie, co jest uprawnieniem a nie obowiązkiem sądu któremu ustawodawca w omawianej kwestii pozostawił całkowitą swobodę, nie wskazując żadnych kryteriów, którymi powinien się kierować. W tej sytuacji skierowanie sprawy na rozprawę nie może być automatycznym efektem złożenia wniosku w tym przedmiocie, szczególnie, że pełnomocnik strony skarżącej nie przedstawił żadnych racji, które Sąd mógłby wziąć pod uwagę z urzędu.

Sąd nie uwzględnił także wniosku o przeprowadzenie dowodów z podanych w skardze dokumentów w postaci uchwał Wspólnoty, podjętych po wydaniu postanowienia przez PINB, na okoliczność nie uchylania się przez nią od wykonania obowiązków, gdyż w sprawie nie występują istotne wątpliwości których wyjaśnienie wymagałoby uwzględniania tych dokumentów.

Rozpoznając sprawę przy uwzględnieniu kryteriów kontroli wskazanych w art. 145 § 1 i § 2 w związku z art. 134 i art. 135 p.p.s.a. Sąd stwierdził, że skarga nie jest uzasadniona, gdyż zaskarżone postanowienie jak też poprzedzające je postanowienie organu pierwszej nie naruszają przepisów prawa procesowego jak też materialnego które miało wpływ na wynik sprawy.

W badanej sprawie przedmiotem kontroli sądowej - według przedstawionych wyżej kryteriów - jest postanowienie D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. (DWINB) utrzymujące w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta W. (dalej PINB ) w którym orzeczono o nałożeniu – między innymi - na skarżącą Wspólnotę Mieszkaniową grzywny w celu przymuszenia w kwocie 35 000 zł.

Zastosowana przez organ instytucja grzywny jest środkiem egzekucyjnym, którego celem jest doprowadzenie do realizacji przez zobowiązanego obowiązków o charakterze niepieniężnym. Jako środek przymuszający, jak już sama nazwa tego środka wyjaśnia jego charakter, ma na celu doprowadzenie do wykonania przez zobowiązanego określonego obowiązku. W badanej sprawie źródłem tego obowiązku jest ostateczna decyzja PINB z dnia [...] Nr [...] którą nakazano Wspólnocie Mieszkaniowej budynku przy ul. [...] we W. usunięcie nieprawidłowości w stanie technicznym obiektu. Nie ulega wątpliwości, że dopóki istnieje w obrocie prawnym wymieniona decyzja, wynikające z niej obowiązki muszą być wykonane a w razie bezczynności zobowiązanego, wierzyciel obowiązany jest - na mocy art. 6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. – Prawo o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U z 2019 r. poz. 1438 ze zm. dalej jako u.p.e.a) - uruchomić środki prawne niezbędne do realizacji określonych obowiązków.

W tych warunkach analizując treść zaskarżonych postanowień o zastosowaniu środka egzekucyjnego, Sąd doszedł do przekonania, że zostały one podjęte zgodnie z prawem.

W ocenie Sądu nie można zgodzić się ze stroną skarżącą, że w niniejszej sprawie nie została zrealizowana określona w ww. art. 6 u.p.e.a. przesłanka "uchylania się od wykonania obowiązków". Stosownie do brzmienia ww. przepisu wierzyciel powinien podjąć czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych w razie uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku. Ustawa nie wyjaśnia, jak należy interpretować to pojęcie. W orzecznictwie przyjmuje się, że dla uznania, że wystąpiła omawiana przesłanka wystarczy sama bierność w wykonaniu obowiązku pomimo, że decyzja stała się wykonalna.

W niniejszej sprawie przesłanka wynikająca z art. 6 u.p.e.a. została spełniona. Od ustalonej decyzją PINB daty wykonania obowiązków określonych w pkt od 5-13 upłynęło do chwili wszczęcia postępowania egzekucyjnego ponad 2 lata (co do obowiązków określonych w pkt 5 i 6) i ponad półtora roku (co do obowiązków określonych w pkt od 7 do 13) a pomimo tego nie zostały one do tej pory w całości zrealizowane do chwili wydania zaskarżonego postanowienia. Nadto stwierdzono, że nie zostały wykonane wszystkie obowiązki określone w pkt 1-4 decyzji. Wierzyciel nie podjął jednak od razu czynności egzekucyjnych, co dawało stronie możliwość wywiązania się ze wszystkich obowiązków. Nadto zgodnie z przepisami wszczęcie postępowania egzekucyjnego poprzedzone zostało upomnieniem, co jednak nie zmobilizowało Wspólnoty do działania. Fakt, że Wspólnota wykonała część z obowiązków nie oznacza, że wierzyciel może odstąpić od obowiązku egzekucji w sytuacji, gdy nie doszło do wykonania pozostałych obowiązków. W związku z powyższym należy zwrócić uwagę, że podejmowanie istotnych kroków zmierzających bezpośrednio do wykonania nakazanych obowiązków nie czyni – wbrew temu co twierdzi strona skarżąca - nałożenia grzywny w celu przymuszenia bezprzedmiotowym. Nie jest to bowiem wykonanie nałożonych obowiązków, a do tego zmierza zastosowanie środka egzekucyjnego w postaci grzywny. Celem nałożenia grzywny jest bowiem doprowadzenie do pełnego wykonania obowiązków wynikających z wydanego nakazu, a nie podjęcie kroków które mają dopiero doprowadzić do takiego wykonania. Jak słusznie wskazał organ pierwszej instancji, dopóki ciążący na zobowiązanym obowiązek nie zostanie w pełni wykonany organ zobowiązany jest do prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Skala niewykonanych obowiązków nie jest zatem okolicznością istotną dla stwierdzenia, że organ powinien mobilizować stronę do ich realizacji. O terminie wykonania obowiązków przesądzono w ostatecznej decyzji co oznacza, że nie od Wspólnoty zależy kiedy będzie je realizowała. Tym samym okoliczność, że Wspólnota podejmowała (jak się okazało w istocie mało skuteczne) kroki zmierzające dopiero do wykonania robót budowlanych, nawet jeżeli kontynuowała je po upływie wyznaczonych decyzją terminów, nie może mieć wpływu na ocenę legalności zaskarżonego postanowienia.

Kolejnym aspektem rozpatrywanej sprawy jest kwestia wyboru przez organ egzekucyjny środka, który będzie najodpowiedniejszy w danej sytuacji. W myśl u.p.e.a., do środków egzekucji zobowiązań niepieniężnych zalicza się: grzywnę w celu przymuszenia, wykonanie zastępcze, odebranie rzeczy ruchomej, odebranie nieruchomości i opróżnienie lokalu oraz przymus bezpośredni. Organ egzekucyjny dokonując wyboru właściwego środka egzekucyjnego winien kierować się zasadami postępowania egzekucyjnego, a w szczególności zasadą określoną w art. 7 § 2 u.p.e.a., który stanowi, że organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, prowadzące bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Jeżeli zatem organ egzekucyjny ma do wyboru grzywnę w celu przymuszenia lub wykonanie zastępcze, powinien rozważyć, który z tych środków należało zastosować w świetle wskazanej zasady.

W ocenie Sądu zarzut naruszenia art. 7 § 2 u.p.e.a., jak również twierdzenie, że grzywna w celu przymuszenia stanowi dla Wspólnoty najbardziej dolegliwy środek, co wyraźnie wynika z art. 119 § 2 u.p.e.a., nie są uzasadnione. Organy egzekucyjne poczyniły bowiem w uzasadnieniach postanowień stosowne rozważania i wykazały zasadność dokonanego wyboru środka egzekucyjnego jako spełniającego kryteria art. 7 § 2 u.p.e.a. Zgodnie z prezentowanym w orzecznictwie sądowym poglądem, który skład orzekający podziela – gdy tak jak w niniejszej sprawie – organ ma do wyboru zastosowanie grzywny w celu przymuszenia oraz wykonanie zastępcze, powinien w pierwszej kolejności zastosować grzywnę w celu przymuszenia a dopiero gdyby okazała się nieskuteczna, w drugiej kolejności może wdrożyć środek egzekucyjny w postaci wykonania zastępczego (por. np. NSA w wyroku z dnia 13 maja 2009 r. II OSK 767/08 CBOSA). Organy słusznie bowiem akcentowały, że w odniesieniu do obowiązku wynikającego z przepisów Prawa budowlanego zobowiązany może się ubiegać o umorzenie lub zwrot wymierzonej grzywny w celu przymuszenia. Tym samym w przypadku nałożenia grzywny w celu przymuszenia, w przeciwieństwie do wykonania zastępczego, zobowiązany ma możliwość wyboru wykonawcy ciążącego na nim obowiązku oraz najkorzystniejszej w jego ocenie oferty. Zastosowanie grzywny w celu przymuszenia nie powoduje powstania po stronie podmiotu zobowiązanego żadnych dodatkowych kosztów - ponad te związane z wykonaniem nakazu w wyznaczonym w niniejszym postanowieniu terminie. To od zobowiązanego zależy czy wykonany zostanie nałożony na niego obowiązek, a w konsekwencji - czy poniesie koszty nałożonej grzywny. Należy bowiem uwzględnić, że grzywna nakładana w postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie jest świadczeniem bezzwrotnym. W razie wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym, nałożone, a nieuiszczone lub nieściągnięte, grzywny podlegają umorzeniu (art. 125 § 1 u.p.e.a.), a po drugie na wniosek zobowiązanego, który wykonał obowiązek, grzywny uiszczone lub ściągnięte mogą być w uzasadnionych przypadkach zwrócone w wysokości 75% lub w całości (art. 126 u.p.e.a.). Z przepisów tych należy wyprowadzić wniosek, że grzywna w celu przymuszenia nie jest karą pieniężną w ścisłym sensie, a jedynie środkiem zmierzającym do wywarcia presji na zobowiązanego. Szerokie możliwości uniknięcia jej zapłaty lub zwrotu zapłaconej kwoty czynią z tego środka egzekucyjnego mniej uciążliwy od wykonania zastępczego, które to ma charakter bezwzględnie obciążający zobowiązanego.

Uwzględniając powyższe, Sąd uznał, że w realiach niniejszej sprawy zastosowany przez organy środek egzekucyjny jest odpowiedni do przymuszenia Wspólnoty Mieszkaniowej do wykonania obowiązku i stanowi wystarczającą dolegliwość, by spełnić swoje zadanie, polegające na skutecznym zmobilizowaniu zobowiązanej do zintensyfikowania działań faktycznych i ewentualnie środków prawnych skuteczniejszych niż dotychczas stosowane, które prowadziłyby do wykonania obowiązku nałożonego decyzją administracyjną. Również wysokość nałożonej grzywny nie narusza prawa i w kontekście szacowanych przez stronę skarżącą kosztów ogólnych wykonania nałożonych na Wspólnotę obowiązków, stanowi współmierną dolegliwość dla zobowiązanej. To bowiem Wspólnota podejmie decyzję, czy środki finansowe przeznaczy na realizację nałożonych obowiązków, czy też na grzywnę.

Nie można zgodzić się ze skarżącą, że grzywna nałożona została w wysokości rażąco wygórowanej. Zgodnie bowiem z art. 121 § 2 u.p.e.a. każdorazowo nałożona grzywna nie może przekraczać kwoty 10000 zł, a w stosunku do osób prawnych i jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej kwoty 50000 zł. Co istotne, gdy egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku wynikającego z przepisów prawa budowlanego, grzywna w celu przymuszenia jest jednorazowa, chyba że dotyczy obowiązku utrzymania obiektu budowlanego w stanie nieoszpecającym otoczenia (art. 121 § 4). Treść powyższych przepisów świadczy o tym, że organ o wysokości nakładanej grzywny rozstrzyga w ramach uznania administracyjnego, a zatem powinien wyjaśnić i należycie uzasadnić, dlaczego nałożył grzywnę w danej wysokości. Zdaniem Sądu, zarówno organ drugiej jak i pierwszej instancji z obowiązku tego wywiązały się w sposób należyty, stosując się do wyrażonych w art. 7 § 1 i 2 u.p.e.a. zasad prowadzenia postępowania egzekucyjnego: praworządności (stosowania środków egzekucyjnych przewidzianych w ustawie), celowości (stosowania środków egzekucyjnych prowadzących bezpośrednio do wykonania obowiązku) i najmniejszej uciążliwości stosowanego środka egzekucyjnego (spośród dostępnych). W efekcie organ nie wymierzył Wspólnocie grzywny w najwyższej dopuszczalnej przepisem wysokości, co także oznacza, że miał na uwadze fakt częściowego wykonania obowiązku. Tym samym uwzględnił, że inne środki powinny być podjęte w stosunku do podmiotu, który w żaden sposób nie reaguje na obowiązki nałożone na niego decyzją administracyjną, a inne powinno być działanie organu w stosunku do osoby, która część obowiązków wykonała i deklaruje dalsze dobrowolne ich wykonywanie. Trafnie także organy wskazały, że grzywna w celu przymuszenia jest formą nacisku mającą na celu skłonienie zobowiązanego poprzez dolegliwość finansową do określonego zachowania się. Stąd nie ma tutaj zastosowania wyrażona w prawie karnym zasada miarkowania, nakazująca dostosowanie wysokości nałożonej grzywny do możliwości finansowych zobowiązanego. Aby zatem środek ten nabrał charakteru dyscyplinującego, nałożona grzywna powinna być na tyle wysoka by nieopłacalnym było jej uiszczenie w celu odłożenia w czasie wykonania egzekwowanego obowiązku (czy to osobiście przez zobowiązanego, czy też w drodze wykonania zastępczego).

W świetle okoliczności sprawy Sąd uznał, że organy prawidłowo dokonały wyboru środka egzekucyjnego w postaci grzywny w celu przymuszenia i należycie umotywowały swoje stanowisko co do jego zastosowania i wysokości.

Bez wpływu na legalność zaskarżonego postanowienia pozostaje też zarzut naruszenia art. 120 § 2 u.p.e.a. przez uznanie członkiń zarządu A spółki z o.o. za osoby bezpośrednio odpowiedzialne za wykonanie obowiązku i obciążenie je grzywnami. Sprawa legalności podjętych w tym względzie postanowień jest przedmiotem odrębnej kontroli sądowej zainicjowanej skargami osób na które w ramach art. 120 § 2 u.p.e.a. zostały nałożone grzywny. Wspólnota nie posiada natomiast własnego interesu prawnego w rozumieniu art. 50 § 1 p.p.s.a. uprawniającego ją do skutecznego zaskarżenia postanowienia także w części w jakiej orzeczono w nim o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia na inne podmioty. Nadto, dla nałożenia grzywny na skarżącą nie było konieczne uprzednie zastosowanie art. 120 § 2 p.p.s.a., gdyż wspólnota mieszkaniowa jako zobowiązana nie należy do żadnej z kategorii podmiotów wskazanych w tym przepisie (por. NSA w wyroku z dnia 26 maja 2020 r. II OSK 1603/19 dostępny w COBSA).

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny działając zgodnie z art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.