Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1523/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2014-11-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28 ust 2, art.28 ust 3a
journal: Dz.U. 2013 poz 1442
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.
article: par. 3 ust 1
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne

SENTENCJA

|Sygn. akt I SA/Kr 1523/14 | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 18 listopada 2014 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Stanisław Grzeszek, Sędzia: WSA Piotr Głowacki, Sędzia: WSA Agnieszka Jakimowicz (spr.), Protokolant: st. ref. Justyna Owczarek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 listopada 2014 r., sprawy ze skargi X. M., na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, z dnia 26 czerwca 2014 r. Nr [...], w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy, - skargę oddala -


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 26 czerwca 2014 r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję własną z dnia 31 marca 2014 r. o nr [...] o odmowie umorzenia X. M. należności z tytułu składek na ubezpieczenia za osobę prowadzącą działalność gospodarczą w łącznej kwocie 8.770,56 zł, w tym: składek na ubezpieczenia społeczne za okres od stycznia 2010 r. do kwietnia 2010 r. w kwocie 1.847,66 zł, składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od listopada 2008 r. do kwietnia 2010 r. w kwocie 3.804,40 zł, składek na Fundusz Pracy za okres od stycznia 2010 r. do kwietnia 2010 r. w kwocie 165,50 zł i odsetek za zwłokę w kwocie 2.952 zł.

Z uzasadnienia decyzji wynika, że X. M. pismem z dnia 16 stycznia 2014 r. zwróciła się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z wnioskiem o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia wraz z odsetkami. Powołała się na okoliczności zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej oraz na trudności finansowe wynikające z tego, że jako wdowa utrzymuje się wraz z synem z wynagrodzenia uzyskiwanego z umowy cywilnoprawnej i nie posiada żadnego innego dochodu.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia 31 marca 2014 r. nr [...] odmówił wnioskodawczyni umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia za osobę prowadzącą działalność gospodarczą wraz z odsetkami uznając, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki umorzenia określone w art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2013 r., poz. 1442 z późn. zm.).

X. M. wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy, przytaczając najpierw argumentację z wniosku o umorzenie i dodając, że organ nie działał zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, gdyż nie podjął czynności zmierzających do wszechstronnego i dokładnego ustalenia stanu faktycznego. Wskazała, że ze swej strony udowodniła koszty związane z utrzymaniem, gdyż przedłożyła do wniosku umowę najmu lokalu, w którym aktualnie zamieszkuje oraz zestawienie kosztów utrzymania. Istotne też winny być okoliczności, iż posiada zadłużenie na rachunku bankowym w łącznej kwocie 22.421,23 zł, a wskutek niespłacenia tego zadłużenia bank wszczął procedurę windykacyjną. Jednocześnie rachunek bankowy jest obciążony zajęciem egzekucyjnym, a to na mocy tytułu egzekucyjnego [...] z dnia 2 kwietnia 2014 r. do kwoty 10.375,37 zł. Dodała, że z uwagi na bardzo trudną sytuację materialną nieprzerwanie korzysta z pomocy finansowej rodziny i najbliższych znajomych. Konieczność zapłaty przedmiotowych należności spowoduje, iż ona jak i syn znajdą się w stanie ubóstwa, którego w żaden sposób nie będą w stanie skompensować ewentualne świadczenia z pomocy społecznej. W jej ocenie zachodzi przesłanka całkowitej nieściągalności, a konieczność zapłaty wskazanych należności spowodowałaby pozbawienie jej i małoletniego syna możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych rozpoznając ponownie sprawę, dokonał ustaleń, z których wynika, że X. M. prowadziła działalność gospodarczą pod nazwą C. – Produkcja X. M. w okresie od 15 września 2006 r. do 19 kwietnia 2010 r. Zatrudniała pracowników w okresie od kwietnia 2007 r. do sierpnia 2007 r. Posiada zadłużenie na rachunku bankowym w łącznej kwocie 22.421,23 zł, w tym: 16.400 zł zadłużenie debetowe, 6.021,23 zł - karta kredytowa. Zgodnie z pismem Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 17 lutego 2014 r. w złożonych zeznaniach podatkowych za lata 2008-2012 wykazano:

- PIT-36/2008 r. - przychód z wynagrodzenia ze stosunku pracy: 3.390 zł (dochód: 3.056,25 zł); przychód z działalności gospodarczej: 94.160,09 zł (dochód: 6.837,69 zł); przychód z praw autorskich: 221 zł (dochód: 110,50 zł);

- PIT-36/2009 r. - przychód z wynagrodzenia ze stosunku pracy: 15.360 zł (dochód: 14.025 zł); przychód z działalności gospodarczej: 73.445,22 zł (strata: 9.591,59 zł);

- PIT-36/2010 r. - przychód z wynagrodzenia ze stosunku pracy: 3.300 zł (dochód: 2.187,50 zł); przychód z działalności gospodarczej: 10.715,14 zł (strata: 8.131,71 zł);

- PIT-36/2011 r. - przychód z wynagrodzenia ze stosunku pracy: 3.930 zł (dochód: 3.596,25 zł); przychód z działalności wykonywanej osobiście: 6.000 zł (dochód: 4.800 zł); przychód z najmu lub dzierżawy: 6.000 zł (dochód: 5.243,82 zł); przychód z praw autorskich: 3.000 zł (dochód: 1.500 zł);

- PIT-36/2012 r. - przychód z wynagrodzenia ze stosunku pracy: 20.741,65 zł (dochód: 19.184,15 zł); przychód z działalności wykonywanej osobiście: 16.274 zł (dochód: 8.137 zł); przychód z najmu lub dzierżawy: 18.757 zł (dochód: 8.925,84 zł); przychód z praw autorskich: 3.000 zł (dochód: 1.500 zł); przychód/dochód z innych źródeł 66.000 zł.

X. M. figurowała w ewidencji podatników podatku dochodowego oraz podatku VAT z tytułu zarejestrowanej działalności gospodarczej w okresie od 15 września 2006 r. do 19 kwietnia 2010 r. Nie odnotowano przerw w prowadzeniu działalności gospodarczej. Prowadzone jest w stosunku do wnioskodawczyni postępowanie egzekucyjne przez Naczelnika Urzędu Skarbowego. Tytuły wykonawcze za okres od listopada 2008 r. do kwietnia 2010 r. wystawione w dniu 2 kwietnia 2014 r., zostały skierowane do mBank S.A. X. M. jest zatrudniona w firmie M. S.A. na stanowisku projektantki, z wynagrodzeniem za okres 03-05/2014 r. w wysokości 1617 zł brutto. Według jej oświadczenia jest wdową, ma na utrzymaniu małoletniego syna. Wydatki związane z utrzymaniem określiła na kwotę 1.646,72 zł, w tym: opłata za wynajem w wysokości 800 zł, opłata za czynsz w kwocie 626,47 zł, opłata za media w kwocie 142,93 zł oraz opłata za wodę w wysokości 77,32 zł, niemniej jednak w żaden sposób tego nie udokumentowała. Nie udokumentowała także jakichkolwiek problemów zdrowotnych swoich oraz członka rodziny. Nie przedłożyła również do wniosku o umorzenie zaświadczeń lekarskich lub orzeczeń lekarskich stwierdzających niezdolność do pracy. Centralna Ewidencja Pojazdów i Kierowców pismem z dnia 14 lutego 2014 r. poinformowała, iż X. M. nie figuruje w centralnej ewidencji pojazdów.

Organ odniósł następnie ten stan faktyczny do przepisów regulujących umarzanie składek na ubezpieczenie, w szczególności do art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Przepisy te stanowią, że należności z tytułu składek mogą być umarzane przez Zakład w całości lub w części tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która została zdefiniowana w art. 28 ust. 3 pkt 1-6 i zachodzi w przypadku, gdy:

dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmiot) codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność miesięcznego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie,

sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze,

nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu Przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa,

nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym,

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym,

naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję,

jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Natomiast art. 28 ust. 3a cytowanej ustawy stanowi, iż należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Szczególne przypadki umarzania należności zostały określone w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne wydanego na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 28 ust. 3b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Zgodnie z § 3 tego rozporządzenia Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

gdy opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych,

poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności,

przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Organ wyjaśnił, że rozstrzygnięcie w zakresie umorzenia należności następuje w drodze uznania administracyjnego. Wskazany charakter decyzji przesądza sformułowanie art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, który w ust. 1 mówi o tym, że należności z tytułu składek mogą być umarzane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych.

Norma zawarta w art. 28 cytowanej ustawy wyraźnie wskazuje na brak obowiązku umarzania należnych składek jak i odsetek naliczonych za zwłokę, a jedynie pozostawia organowi podejmującemu decyzję potencjalną możliwość ich umorzenia. Zakład jako dysponent środków publicznoprawnych powinien rozporządzać nimi z należytą ostrożnością. Udzielenie ulgi w spłacie zobowiązań stanowi bowiem odstępstwo od zasady powszechnego obowiązku odprowadzania składek na ubezpieczenia, naruszając równość podmiotów wobec prawa.

Organ szczegółowo odniósł się do pojęcia nieściągalności, podnosząc, że całkowita nieściągalność, o której mowa w zacytowanych przepisach musi mieć charakter trwały, nieprzemijający, gdy z okoliczności sprawy niezbicie wynika, iż nie ma żadnych szans na poprawę sytuacji finansowej dłużnika. Z ustaleń stanu faktycznego wynika natomiast, iż wprawdzie X. M. nie prowadzi działalności gospodarczej od 19 kwietnia 2010 r., niemniej jednak obecnie jest zatrudniona w firmie M. S.A. na stanowisku projektantki, z wynagrodzeniem za okres 03-05/2014 r. w wysokości 1617 zł. Ważnym dla organu jest także, iż zgodnie z pismem Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 17 lutego 2014 r. w 2012 r. zobowiązana wykazała przychód z wynagrodzenia ze stosunku pracy na kwotę 20.741,65 zł (dochód: 19.184,15 zł), przychód z działalności wykonywanej osobiście: 16.274 zł (dochód: 8.137 zł), przychód z najmu lub dzierżawy: 18.757 zł (dochód: 8.925,84 zł), przychód z praw autorskich: 3.000 zł (dochód: 1.500 zł) oraz przychód/dochód z innych źródeł 66.000 zł. Zatem w ocenie organu zobowiązana posiadała środki, które mogła przeznaczyć na spłatę figurującego na jej koncie zadłużenia, a zatem to, na co zdecydowała się je przeznaczyć było kwestią tylko zależną od jej woli.

Dalej organ wywiódł, że w stosunku do X. M. prowadzone jest postępowanie egzekucyjne przez Naczelnika Urzędu Skarbowego. Tytuły wykonawcze za okres od listopada 2008 r. do kwietnia 2010 r. wystawione w dniu 2 kwietnia 2014 r., zostały skierowane do mBank S.A. Nie stwierdzono na dzień obecny całkowitej nieściągalności i braku majątku, z którego można by prowadzić egzekucję.

Organ zaznaczył, że w dłuższej perspektywie czasowej, w granicach której zaległe składki mogą być przymusowo dochodzone, na organie ciąży obowiązek podejmowania wszelkich działań zmierzających do dochodzenia wierzytelności z tytułu zaległych składek na ubezpieczenia, a odstąpienie od nich może nastąpić dopiero w sytuacji, gdy w ocenie Zakładu (wierzyciela) przeprowadzenie postępowania egzekucyjnego byłoby niecelowe bądź nieopłacalne. Organ zaznaczył też, że ma możliwość przymusowego wyegzekwowania zaległości z tytułu składek na ubezpieczenia przez zastosowanie jednego ze środków egzekucyjnych przewidzianych w ustawie z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wyjaśnił, że zakres odpowiedzialności płatnika składek określa przepis art. 26 Ordynacji podatkowej, do stosowania którego odsyła art. 31 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Stanowi on, że płatnik odpowiada za zobowiązania składkowe całym swoim majątkiem, nie tylko teraźniejszym, ale również przyszłym. W stosunku do osób opłacających składki na własne ubezpieczenia, ustawodawca w art. 28 ust. 3a przewidział możliwość umorzenia należności pomimo braku ich całkowitej nieściągalności w przypadku wystąpienia ważnego interesu osoby zobowiązanej do ich opłacenia. Interpretując pojęcie ważnego interesu, organ stwierdził, że należy wziąć pod uwagę wszelkie okoliczności i zdarzenia, których zaistnienie obiektywnie wpływa na szczególną sytuację osoby zobowiązanej, faktyczną lub prawną tworzącą "ważny interes", w tym by skorzystać z przedmiotowej ulgi. Ponadto ważny interes dłużnika nie zwalnia organu rentowego od dbałości o interes Skarbu Państwa, który jest utożsamiany z interesem ogólnospołecznym rozumianym jako konieczność zapewnienia stałych dochodów, co wymaga skutecznego realizowania należności składkowych. Każdorazowe umorzenie należności z tytułu składek bez wyraźnego uzasadnienia powoduje uprzywilejowane traktowanie jednych płatników w stosunku do innych.

Wracając do sprawy organ zauważył, że wnioskodawczyni nie wykazała również, aby w trakcie prowadzenia działalności gospodarczej lub po jej zakończeniu, poniosła w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia jakiekolwiek straty materialne, w wyniku których opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić ją dalszego prowadzenia działalności. Organ nie kwestionuje przy tym tego, że jednorazowa wpłata na poczet należności ZUS dla niej nie jest możliwa. Niemniej jednak uznał, że nic nie stoi na przeszkodzie, aby skarżąca przystąpiła do dobrowolnego i sukcesywnego regulowania zaległych składek wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w mniejszych kwotach.

Organ zwrócił też uwagę, że skarżąca nie wykazała, aby jej sytuacja zdrowotna uniemożliwiła jej podejmowanie działalności zawodowej. Nie udokumentowała również w sposób jednoznaczny i przekonywujący, że zapłata należności z tytułu składek spowoduje zagrożenie dla jej egzystencji. Nie przedłożyła do wniosku o umorzenie jakichkolwiek zaświadczeń lekarskich lub orzeczeń lekarskich stwierdzających niezdolność do pracy, na podstawie których można stwierdzić, iż sytuacja zdrowotna uniemożliwia jej pozyskiwanie środków niezbędnych do zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych jak i spłatę należności z tytułu składek.

Tymczasem, jak wskazał organ, przesłanką do umorzenia zaległości, określoną w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne jest sytuacja, w której zobowiązany wykaże, że opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

Organ odniósł się do ujawnionych przez wnioskodawczynię danych i wskazał, że jest wdową i ma na utrzymaniu małoletniego syna. Zarzucił, że w żaden sposób nie udokumentowała wydatków gospodarstwa domowego, nie przedłożyła również umowy najmu. Według oświadczenia korzysta z pomocy finansowej rodziny i najbliższych znajomych. Wydatki związane z utrzymaniem określiła na kwotę 1.646,72 zł, w tym: opłata za wynajem w wysokości 800 zł, opłata za czynsz w kwocie 626,47 zł, opłata za media w kwocie 142,93 zł oraz opłata za wodę w wysokości 77,32 zł. Oprócz zadłużenia z tytułu składek w ZUS wnioskodawczyni według oświadczenia posiada zadłużenie w banku, w łącznej kwocie 22.421,23 zł, w tym: 16.400 zł - zadłużenie debetowe, 6.021,23 zł - karta kredytowa. Na tę okoliczność przedłożyła upomnienia z mBanku i wydruki z rachunku bankowego.

Zdaniem organu okoliczność spłaty wyżej wymienionych zobowiązań nie może stanowić jednak wystarczającej przesłanki do umorzenia należności z tytułu składek, bowiem prowadziłoby to do uprzywilejowania innych wierzycieli kosztem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, natomiast należności składkowe ZUS jako należności publicznoprawne podlegają szczególnej ochronie.

Organ zaznaczył, że nie kwestionuje trudnej sytuacji, w jakiej znalazła się wnioskodawczyni, niemniej jego zdaniem nie wykazała, aby jej sytuacja finansowa i materialna wypełniała znamiona ubóstwa.

Organ wyjaśnił też, że w dniu 27 stycznia 2014 r. zostało wysłane do wnioskodawczyni pismo zobowiązujące do złożenia dowodów na wykazywane przez nią okoliczności, którego jednak nie podjęła. Raz jeszcze organ zaznaczył, że wnioskodawczyni w toku postępowania nie przedstawiła żadnych dokumentów obrazujących jej sytuację rodzinną i majątkową. Zatem dla prawidłowej oceny zaistnienia przesłanek o których mowa w § 3 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r. niezbędnym jest, aby to organ prawidłowo ustalił dochody zobowiązanej - uśrednione w dłuższym okresie czasu - a następnie zestawił je z niezbędnymi wydatkami rodziny. Prawidłowe wywiązanie się z tak określonego wymogu było jak wyjaśnił organ w niniejszej sprawie niemożliwe, ponieważ mimo wysłanych przez organ informacji i zawiadomień o prawie uczestnictwa w postępowaniu, wnioskodawczyni nie przejawiła niezbędnej aktywności w tym zakresie. Konkludując, organ przyjął, że brak przedłożenia stosownych dokumentów potwierdzających trudną sytuację rodzinną, materialną i finansową świadczy o tym, że X. M. w ogóle nie wykazała zainteresowania w udowodnieniu okoliczności, które mogłyby przemawiać za umorzeniem należności.

Organ podsumował wnioski w ten sposób, że wnioskodawczyni nie wykazała w toku postępowania, ażeby jej sytuacja materialna bądź zdrowotna uniemożliwiała dokonanie spłaty zadłużenia. Zobowiązana nie korzysta z pomocy państwa dla osób nieposiadających środków na zaspokajanie uzasadnionych potrzeb, ani nie przedstawiła żadnych dokumentów, które świadczyłyby o niezaspokajaniu podstawowych potrzeb bytowych.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie X. M. zarzuciła powyższej decyzji naruszenie prawa materialnego art. 1 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 9 listopada 2012 r. o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą (Dz.U. z 2012 r., poz. 1551) poprzez jego niezastosowanie, co skutkowało odmową umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne oraz naruszenie przepisów postępowania art. 7, art. 9, art. 77 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r., poz. 267 z późn. zm.) poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego i błędną ocenę zgromadzonych dowodów skutkującą wadliwym przyjęciem przez organ orzekający, że strona postępowania nie spełnia przesłanek do umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Ponadto zarzuciła niepoinformowanie ją o możliwości umorzenia składek na podstawie ustawy z dnia 9 listopada 2012 r.

W konsekwencji wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, jak również poprzedzającej ją decyzji ZUS.

Uzasadniając skargę w szczególności X. M. skupiła się na niezastosowaniu w sprawie umorzenia jej składek ustawy z dnia 9 listopada 2012 r. i niepoinformowania przez organ o takiej możliwości. W jej ocenie natomiast spełnione zostały wszystkie przesłanki tą ustawą określone, by umorzyć składki, z którymi jako były przedsiębiorca zalega.

Nie zgodziła się z organem, by nie udowodniła sytuacji materialnej, wskazując, że do wniosku o umorzenie dołączyła między innymi umowę najmu lokalu oraz zestawienie kosztów utrzymania. Wskazała także, że jej udział w postępowaniu jako strony jest jej uprawnieniem, nie obowiązkiem, zaś gromadzenie dowodów leży po stronie organu. To organ przyjąwszy, że występują braki w materiale dowodowym, winien ją wezwać o uzupełnienie. Przedstawiła stanowisko, że ciążące na niej zadłużenie w banku nakazuje przyjąć, że nie ma środków na spłatę należności publicznoprawnych, a wszczęcie egzekucji przedmiotowych należności jest bezskuteczne. W żadnym przypadku jej zdaniem nie można upatrywać tej okoliczności w kontekście uprzywilejowania banku jako wierzyciela, a to poprzez umorzenie należności związanych z opłacaniem składek na ubezpieczenie społeczne. Raz jeszcze podkreśliła, że uzyskiwała bardzo niskie dochody, a okolicznością przesądzającą o jej złej kondycji materialnej jest otrzymane z dniem 17 czerwca 2014 r. wypowiedzenie umowy o pracę. Ogólnie rzecz ujmując, nie prowadzi działalności gospodarczej, nie posiada żadnego majątku, nieruchomości, pojazdu, ani też żadnych przedmiotów wartościowych i w tym spełniają się, według niej, przesłanki wnioskowanego umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie oraz odsetek.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko i argumentację zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Na wstępie należy zaznaczyć, że niniejsza sprawa podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na mocy przepisu § 1 pkt 3 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 28 sierpnia 2008 r. w sprawie przekazania rozpoznawania innym wojewódzkim sądom administracyjnym niektórych spraw z zakresu działania ministra właściwego do spraw finansów publicznych, Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (Dz. U. nr 163, poz. 1016).

Art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) stanowi, że kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. nr 270 z późn. zm.) sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, zgodnie z art. 145 § 1 tejże ustawy, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności orzeczenia.

W rozpoznawanej sprawie podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 1442 z późn. zm.), jak również art. 28 ust. 3a cytowanej ustawy oraz § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. nr 143, poz. 1365). Zgodnie zatem z art. 28 ust. 2 należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład tylko w przypadku stwierdzenia ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wymienionych enumeratywnie w ust. 3 tego artykułu w pkt od 1 do 6.

W stosunku do płatników składek będących jednocześnie osobami ubezpieczonymi przepis art. 28 ust. 3a powołanej wyżej ustawy wprowadził wyjątek od zasady całkowitej nieściągalności. Zgodnie z jego brzmieniem należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących jednocześnie płatnikami składek mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane przez Zakład, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Z kolei odnoszący się do takich sytuacji przepis § 3 ust. 1 wskazywanego rozporządzenia wykonawczego stanowi, że Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych,

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia, powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności,

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny pozbawiającej możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Ustawodawca postanowił zatem, że umorzeniu w oparciu o wskazaną wyżej podstawę prawną podlegają jedynie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ubezpieczonych będących płatnikami składek. Chodzi wiec tylko o należności przysługujące Zakładowi od płatnika z tytułu jego ubezpieczenia, nie ubezpieczenia pracowników.

Przy czym podnieść należy, że w art. 24 ust. 2 ustawy ubezpieczeniowej wskazano, iż pojęciem "należności z tytułu składek" objęte są składki oraz odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkowa opłata. Dlatego też powołane wyżej przepisy dotyczące instytucji umorzenia zastosowanie mają także do odsetek za zwłokę od nieopłaconych w terminie składek na ubezpieczenie społeczne. Na uwadze należy mieć też treść art. 32 tejże ustawy, który z kolei do składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz na ubezpieczenie zdrowotne w zakresie stosowania umorzeń nakazuje stosowanie odpowiednie przepisów dotyczących składek na ubezpieczenia społeczne.

Z treści przytoczonych przepisów wynika, że istotą decyzji dotyczącej umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (w tym również odsetek od tych należności) jest jej uznaniowy charakter. Uznanie administracyjne nie oznacza jednak dowolności organu administracji publicznej co do rozstrzygnięcia, o czym świadczą określone w tych przepisach przesłanki podejmowania decyzji w tej materii. Katalog tych przesłanek pozwalających na umorzenie składek (odsetek) został określony jasno i precyzyjnie i w ten sposób zakreśla granice swobodnego uznania organu. Organ przy wydawaniu decyzji o umorzeniu należności składkowych (w tym także odsetek od tych należności) jest zobowiązany do rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione przesłanki określone w przytoczonych przepisach prawnych. W ten sposób przeprowadzona analiza stanu faktycznego stanowi podstawę do wydania decyzji o charakterze uznaniowym (por. uzasadnienie wyroku NSA z dnia 15 stycznia 2008 r., sygn. akt II GSK 321/07, LEX nr 471116). W świetle dotychczasowego orzecznictwa sądowego takie decyzje podlegają ograniczonej kontroli sądów administracyjnych. Kontroli nie podlega uznanie administracyjne samo w sobie, lecz kwestia, czy decyzja została podjęta zgodnie z podstawowymi regułami postępowania administracyjnego, a w szczególności, czy wydano ją w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz, czy ocena tego materiału została dokonana zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, czy też zawiera elementy dowolności.

Decyzja uznaniowa może być przez sąd uchylona w wypadkach stwierdzenia, iż została wydana z takim naruszeniem przepisów prawa o postępowaniu lub prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. O tego rodzaju naruszeniach można mówić, gdyby organ pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominął istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy lub dokonał jego oceny wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego, a także gdyby dokonał wykładni występujących w przepisach określających przesłanki umorzenia należności składkowych pojęć niezgodnie z ogólnymi zasadami prawa.

W wyroku z dnia 16 listopada 1999 r. (sygn. akt III SA 7900/98, LEX nr 47243) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż "w celu wydania prawidłowego orzeczenia w sytuacji uznania administracyjnego organ administracyjny obowiązany jest szczegółowo zbadać stan faktyczny i utrwalić w aktach wyniki badania. Obowiązki organu administracyjnego w zakresie postępowania dowodowego są nawet większe niż przy ustawowym skrępowaniu, gdyż w poszukiwaniu materialnego kryterium do wydania decyzji powinien on wszechstronnie zbadać stan faktyczny, w wymiarze wychodzącym poza okoliczności typowe w sytuacjach związania, mając na uwadze szczególną rolę w decyzji uznaniowej jej zgodności z interesem społecznym i słusznym interesem obywatela z art. 7 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (...)" Z kolei w wyroku z dnia 28 kwietnia 2003 r. (sygn. akt II SA 2486/01, LEX nr 149543) Naczelny Sąd Administracyjny zawarł tezę, iż "podejmując decyzję uznaniową organ administracji stosownie do art. 7 k.p.a., ma obowiązek kierowania się słusznym interesem obywatela, jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny ani nie przekracza to możliwości organu administracji publicznej wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków prawnych".

Podkreślić więc trzeba, iż rozstrzyganie w ramach uznania wymaga od organu nie tylko poczynienia ustaleń dokonanych w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku wydania decyzji o przekonującej treści (art. 11 k.p.a.), ale także załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli (art. 7 k.p.a.). Przez właściwe motywowanie decyzji organ realizuje również zasadę przekonywania, wyrażoną w art. 11 k.p.a. W orzecznictwie zaznacza się, iż obowiązkiem każdego organu administracji jest wyjaśnienie stronie zasadności przesłanek rozstrzygnięcia. W istocie chodzi o wytłumaczenie stronie, dlaczego organ dany przepis zastosował do konkretnych ustaleń faktycznych lub uznał go za niewłaściwy. Zasada przekonywania nie zostanie zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre dowody zgromadzone w sprawie, czy też twierdzenia, wyjaśnienia strony, albo nie odniesie się do faktów istotnych dla sprawy bądź okoliczności podnoszonych przez stronę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, dokonując oceny zaskarżonej decyzji w omówionym wyżej zakresie, nie stwierdził aby naruszała ona prawo w stopniu uzasadniającym jej wzruszenie.

W pierwszym rzędzie należy wskazać, że niezasadny jest zarzut skarżącej naruszenia art. 1 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 9 listopada 2012 r. o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność, gdyż postępowanie w niniejszej sprawie nie było prowadzone w tym szczególnym trybie abolicyjnym, a zatem organy nie stosowały i nie mogły stosować wskazanego przepisu. Jak wskazano wyżej, podstawą rozstrzygania były przepisy zawarte w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych oraz w stosownym rozporządzeniu wykonawczym i tego trybu skarżąca nie kwestionowała na żadnym etapie postępowania przed organem rentowym. ZUS w piśmie z dnia 27 stycznia 2014 r. skierowanym do skarżącej wyraźnie podał podstawę orzekania, która dodatkowo została przytoczona i omówiona w decyzji z dnia 31 marca 2014 r. Wówczas skarżąca nie wnosiła żadnych zastrzeżeń odnośnie do przyjętego trybu procedowania. Również ze złożonego przez nią wniosku o umorzenie zaległości składkowych nie wynikało, że domaga się rozpatrzenia swojej sprawy w oparciu o zapisy ustawy abolicyjnej, organy zaś w toku postępowania nie mają obowiązku pouczania, czy informowania strony o treści wszystkich obowiązujących przepisów i procedur. To wnioskodawca wyznacza zakres i przedmiot inicjowanego przez siebie postępowania. Skoro skarżąca nie żądała rozpoznania wniosku o umorzenie w trybie ustawy abolicyjnej, to organ rentowy prawidłowo badał przesłanki z ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. Wskazać należy, że wnioskodawczyni wystąpiła z wnioskiem o umorzenie całości zadłużenia względem ZUS wyszczególniając nie tylko składki na ubezpieczenia społeczne, ale i na ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Te dwie ostatnie kategorie nie podlegają ustawie abolicyjnej, zatem i z tego powodu organ rentowy nie miał przesłanek sądzić, że zobowiązana chce umorzenia w trybie wskazanej ustawy.

Jeśli zaś skarżąca uważa, że podlega ustawie z dnia 9 listopada 2012 r. o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność i jej sytuacja faktyczna wypełnia dyspozycję przepisów tejże ustawy, może w każdej chwili, do upływu terminu wskazanego w art. 1 ust. 4 przedmiotowej ustawy, wystąpić ze stosownym wnioskiem o umorzenie nieopłaconych składek.

Uznając zatem, że organ rentowy w niniejszej sprawie zastosował prawidłową podstawę materialnoprawną, należy przyznać mu rację, że w stosunku do skarżącej nie można mówić o spełnieniu przesłanki całkowitej nieściągalności. Zamknięty katalog przypadków całkowitej nieściągalności zawiera art. 28 ust. 3 pkt 1-6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Przepis ten stanowi, że całkowita nieściągalność zachodzi, gdy: dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie; sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze; nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa; nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję; jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Analiza ww. przepisu prowadzi do wniosku, że żadna z wymienionych przesłanek nie ma zastosowania względem skarżącej. Jak słusznie podnosi organ rentowy, płatnik odpowiada za zobowiązania całym swoim majątkiem, zarówno teraźniejszym, jak i przyszłym. Ponadto obowiązkiem wierzyciela jest przede wszystkim poszukiwanie możliwości odzyskania zaległych należności, możliwość ich umarzania przewidziana jest bowiem dla przypadków szczególnie drastycznych. Dlatego też jeśli organ dostrzega jakiekolwiek możliwości wyegzekwowania długu, czy z obecnego majątku dłużnika, czy też w dalszej perspektywie czasowej, to podjęcie w ramach uznania administracyjnego negatywne dla wnioskodawcy rozstrzygnięcie, nie może być uważane za dowolne. Na gruncie niniejszej sprawy organ rentowy wskazał, że obecnie toczy się skuteczne postępowanie egzekucyjne z wniosku Naczelnika Urzędu Skarbowego, w trakcie którego nie stwierdzono całkowitej nieściągalności czy braku majątku, z którego można by prowadzić egzekucję. Poza tym słusznie wskazano, że płatniczka jest osobą czynną zawodowo, uzyskuje stały dochód i nie ma żadnych dowodów na to, że jest osobą niezdolną do pracy lub niepełnosprawną w stopniu uniemożliwiającym jej podejmowanie zatrudnienia.

Dokonując natomiast analizy stanowiska organu rentowego dotyczącego odmowy umorzenia wskazanych należności w oparciu o § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. nr 143, poz. 1365) należy podkreślić, że wbrew twierdzeniom skarżącej, organ podjął wszelkie możliwe kroki w kierunku ustalenia jej aktualnej sytuacji rodzinnej, majątkowej i zdrowotnej, m. inn. wystąpił do wielu instytucji z wnioskami o udzielenie stosownych informacji dotyczących m. inn. stanu posiadania skarżącej, źródeł i wysokości dochodów, stanu zadłużenia i prowadzonych postępowań egzekucyjnych itp. przy jej całkowitej bierności w tym zakresie. Skarżąca powołując się ogólnikowo na trudną sytuację finansową nie wskazała żadnych okoliczności i dowodów potwierdzających stawiane przez siebie tezy, mimo adresowanych do niej stosownych wezwań, pouczeń i informacji oraz zawiadomień podejmowanych w trybie art. 10 § 1 i § 2 k.p.a. Wskazać w tym miejscu należy, że to na skarżącej jako wnioskodawcy, który ubiega się o przyznanie dobrodziejstwa w postaci umorzenia należności składkowych, spoczywał ciężar i obowiązek wykazania przesłanek ewentualnego umorzenia. Niezasadne są zatem jej twierdzenia odnośnie do tego, że brak czynnego udziału strony w niniejszym postępowaniu nie powinien rodzić dla strony żadnych negatywnych skutków. Wbrew twierdzeniom skarżącej, została wezwana do przedłożenia konkretnych dokumentów obrazujących jej sytuację materialną, a zwłaszcza wysokości ponoszonych miesięcznych kosztów utrzymania (pismo z dnia 27 stycznia 2014 r.). Fakt, że nie podjęła wezwania w terminie nie znaczy, że nie zostało jej prawidłowo doręczone. Doręczenie odbyło się bowiem w trybie zastępczym przewidzianym w art. 44 § 4 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez dwukrotne awizowanie przesyłki. Niezależnie jednak od powyższego po otrzymaniu decyzji z dnia 31 marca 2014 r. skarżąca miała świadomość konieczności współpracy z organem rentowym, a mimo tego jej nie podjęła, polemizując jedynie we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy ze stanowiskiem, zgodnie z którym osoba ubiegająca się o przyznanie ulgi ma obowiązek udowodnić stosownymi dokumentami okoliczności uzasadniające umorzenie.

Zatem przyjąć należy, że skarżąca nie udowodniła podawanych przez siebie informacji odnośnie do ponoszonych miesięcznych wydatków na konieczne opłaty i utrzymanie. Nie przedłożyła bowiem żadnych rachunków, faktur, umów (wbrew podnoszonym zarzutom nie dołączyła na żadnym etapie postępowania umowy najmu, na którą się powołuje), zaś samo przedstawione przez nią odręczne zestawienie wydatków nie jest w tej materii wystarczające. Zwłaszcza, że organ słusznie powziął wątpliwość co do wiarygodności podawanych przez zobowiązaną informacji o ich wysokości, jak również wysokości osiąganych dochodów, skoro deklarowane wydatki przekraczają wykazywane dochody, a skarżąca nie sygnalizowała trudności w regulowaniu bieżących płatności. W tej sytuacji organ rentowy nie miał możliwości ustalenia rzeczywistej sytuacji finansowej skarżącej, a w szczególności czy po uiszczeniu należności składkowych będzie dysponowała środkami finansowymi pozwalającymi na zapewnienie podstawowych potrzeb życiowych. Zasadnie zatem uznano, że X. M. nie udowodniła, iż znajduje się w szczególnej sytuacji finansowej, zdrowotnej lub rodzinnej predystynującej ją do uzyskania ulgi.

Skoro więc w oparciu o dostępne dokumenty organ ustalił, że skarżąca ma stałe źródło dochodu, nie wykazuje problemów z bieżącymi płatnościami, nie korzysta z pomocy opieki społecznej, nie przedłożyła żadnych dowodów na to, że jest osobą niezdolną do pracy lub niepełnosprawną w stopniu uniemożliwiającym jej podejmowanie zatrudnienia, to zastosowanie instytucji umorzenia w tej sytuacji byłoby przedwczesne. Nie mogą przy tym zostać uwzględnione okoliczności wskazane w skardze, a dotyczące wypowiedzenia skarżącej w dniu 17 czerwca 2014 r. umowy o pracę, czy przedłożenie na rozprawie zaświadczenia o zarejestrowaniu w urzędzie pracy w charakterze bezrobotnej z prawem do zasiłku. Sąd dokonuje bowiem kontroli decyzji w zakresie jej legalności na dzień orzekania przez organy. Na gruncie niniejszej sprawy ZUS nie miał stosownej wiedzy odnośnie do utraty przez skarżącą pracy. Zaznaczyć jednak należy, że przy zmianie stanu faktycznego, w szczególności w sytuacji pogorszenia się kondycji materialnej skarżącej, istnieje możliwość wystąpienia z ponownym wnioskiem o umorzenie zaległych należności. Rację ma też organ rentowy stwierdzając, iż zobowiązania prywatnoprawne (w tym przypadku zadłużenie względem banku) nie mogą mieć pierwszeństwa zaspokojenia przed należnościami publicznoprawnymi. Okoliczności korzystania z pomocy osób prywatnych skarżąca natomiast nie udowodniła, ani nawet nie uprawdopodobniła w toku postępowania.

Dodatkowo należy wskazać, że w sprawach o umorzenie należności z tytułu zaległych składek ubezpieczeniowych interes publiczny musi być szczególnie mocno akcentowany, bowiem akceptowanie stanu, w którym dopuszcza się niewywiązywanie się z obowiązku opłacania składek godzi w prawa innych opłacających składki osób i narusza zasadę równego traktowania ubezpieczonych (tak: wyrok NSA z dnia 28 stycznia 2011 r., sygn. akt II GSK 181/10, LEX nr 952833). W tym kontekście istotne jest także to, że w 2012 r. skarżąca osiągała znaczne dochody, które mogła choć w części przeznaczyć na zaspokojenie wierzyciela jakim jest ZUS, czego jednak nie uczyniła.

Dodatkowo podnieść należy, że nie zasługują na uwzględnienie podnoszone przez skarżącą w toku postępowania argumenty dotyczące niepowodzeń w zakresie prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej, gdyż nie mogą one stanowić przesłanki umorzenia należności składkowych. W sprawach dotyczących kwestii umarzania zaległych należności składkowych istotnym jest ocena aktualnej sytuacji majątkowej i rodzinnej zobowiązanego, a nie przyczyny powstania zaległości, zawinione czy też subiektywnie niezawinione, które nie zostały przewidziane jako samodzielna przesłanka umorzenia należności (tak: wyrok NSA z dnia 15 września 2011 r., sygn. akt II GSK 832/10, LEX nr 1068881). Ponadto działalność gospodarcza jest aktywnością profesjonalną, a ryzyko związane z jej realizacją ciąży na płatniku, który jako osoba prowadząca i monitorująca działalność gospodarczą, ponosi odpowiedzialność za regulowanie zobowiązań publicznoprawnych, w tym należności z tytułu składek ZUS. W orzecznictwie podnosi się, że w sprawach o umorzenie należności z tytułu zaległych składek ubezpieczeniowych na podstawie art. 28 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych interes publiczny musi być szczególnie mocno akcentowany, bowiem akceptowanie stanu, w którym dopuszcza się niewywiązywanie się z obowiązku opłacania składek godzi w prawa innych opłacających składki osób i narusza nakreśloną art. 2a ust. 1 i 2 pkt 2 tej ustawy zasadę równego traktowania ubezpieczonych (tak: wyrok NSA z dnia 28 stycznia 2011 r., II GSK 99/10, LEX nr 952872).

Jak słusznie zaznaczono w zaskarżonej decyzji, umorzenie należności z tytułu składek stanowi wyraz definitywnej rezygnacji uprawnionego organu z możliwości ich wyegzekwowania. Biorąc pod uwagę publicznoprawny charakter należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz uwzględniając cele, na które są one przeznaczane, organy odpowiedzialne za ich pobór zobligowane są do szczególnej staranności i ostrożności w dysponowaniu nimi. Dotyczy to również, podejmowanych w warunkach uznania administracyjnego, decyzji w przedmiocie umorzenia tych należności, a podejmując rozstrzygnięcie w tym zakresie organ jest zobowiązany do konfrontowania interesu dłużnika z interesem ogólnospołecznym. Uzasadnia to również wyjątkowy charakter instytucji umorzenia należności z tytułu składek. Jeżeli zatem, tak jak w rozpatrywanej sprawie, właściwy organ dostrzega jeszcze jakiekolwiek możliwości wyegzekwowania zaległości, to podjęte w ramach uznania administracyjnego, negatywne dla wnioskodawcy rozstrzygnięcie, nie może być uważane za dowolne.

Ponadto, jak podnosi się w orzecznictwie ustawodawca zezwalając na rezygnację z egzekwowania należności z tytułu składek na ubezpieczenie, wprowadza daleko idące ograniczenia. Nawet jeżeli występuje któraś z przesłanek, o których mowa w art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, ZUS nie ma obowiązku umorzenia należności, jest to wyłącznie prawem wierzyciela, który podejmuje decyzję w oparciu o reguły wynikające z art. 7 k.p.a. (tak: wyrok NSA z dnia 26 stycznia 2011 r., sygn. akt II GSK 125/10, LEX nr 952796).

Z uwagi na powyższe orzeczono jak w sentencji w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. nr 270 z późn. zm.).