Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2980/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-01-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6250 Rozpowszechnianie programów telewizyjnych i radiowych
Hasła tematyczne: Telekomunikacja
Skarżony organ: Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 33 ust. 2 i ust. 3, art. 40 ust. 2
journal: Dz.U. 2004 nr 253 poz 2531
law: Ustawa z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji - tekst jedn.
article: art. 141 par. 4, art. 152, ar. 190, art. 200, art. 205 par. 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Olechniewicz Sędziowie Sędzia WSA Piotr Borowiecki (spr.) Sędzia WSA Dariusz Zalewski Protokolant st. ref. Paulina Stylińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 stycznia 2014 r. sprawy ze skargi P. S.A. z siedzibą w W. na decyzję Przewodniczącego Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie koncesji na rozpowszechnianie programu telewizyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję Przewodniczącego Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji i uchwałę Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji nr [...] z dnia [...] marca 2009 r.; 2. uchyla decyzję Przewodniczącego Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...] w części dotyczącej punktu IV określającego wysokość opłaty za udzielenie koncesji i uchwałę Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji nr [...] z dnia [...] listopada 2008 r. w punkcie III dotyczącym opłaty za udzielenie koncesji; 3. stwierdza, że decyzje i uchwały, o których mowa w punkcie 1 i 2 wyroku, nie podlegają wykonaniu w uchylonej części; 4. zasądza od Przewodniczącego Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji na rzecz T. sp. z o.o. w siedzibą w W. kwotę 10257 (dziesięć tysięcy dwieście pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r., nr [...], Przewodniczący Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji (dalej także: "Przewodniczący KRRiT" lub "organ"), działając na podstawie przepisów art. 33 ust. 2 i ust. 3 ustawy z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (Dz. U. z 2004 r. Nr 253, poz. 2531 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. - dalej: "k.p.a."), po rozpatrzeniu wniosku z dnia [...] lutego 2009 r. spółki P. S.A. z siedzibą w W. (obecnie, w wyniku połączenia w 2013 r. ze spółką T. sp. z o.o. - działająca pod firmą T. sp. z o.o. z siedzibą w W. - dalej także: "skarżąca spółka" lub "strona skarżąca") o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Przewodniczącego KRRiT z dnia [...] stycznia 2009 r., nr [...] oraz w wykonaniu Uchwały Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji nr [...] z dnia [...] marca 2009 r. - utrzymał w mocy w/w decyzję Przewodniczącego KRRiT z dnia [...] stycznia 2009 r. w sprawie udzielenia spółce P. S.A. z siedzibą w W. koncesji na rozpowszechnianie programu telewizyjnego pod nazwą "[...]".

Jak wynika z akt sprawy, skarżąca spółka P. S.A. na podstawie decyzji Przewodniczącego KRRiT z dnia [...] stycznia 2009 r. uzyskała koncesję na kolejny okres, na rozpowszechnianie programu telewizyjnego o charakterze uniwersalnym pod nazwą "[...]". Zgodnie z pkt IV przedmiotowej decyzji koncesyjnej, opłata za jej udzielenie wyniosła 6.915.000 złotych i została ustalona na podstawie § 4 w zw. z § 1 ust. 1 i § 3 rozporządzenia Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z dnia 4 lutego 2000 r. w sprawie opłat za udzielenie koncesji na rozpowszechnianie programów radiowych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 12, poz. 153 ze zm. - dalej także: "rozporządzenie w sprawie opłat").

W wyniku rozpoznania wniosku skarżącej spółki o ponowne rozpatrzenie sprawy Przewodniczący KRRiT decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r., nr [...] utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] stycznia 2009 r. udzielającą stronie skarżącej w/w koncesji na rozpowszechnianie programu telewizyjnego.

W uzasadnieniu wydanej decyzji Przewodniczący KRRiT, ustosunkowując się do zastrzeżeń skarżącej spółki dotyczących ustalonej w pkt. IV koncesji opłaty za jej udzielenie, wskazał na przepisy § 4 w zw. z § 1 ust. 1 i § 3 rozporządzenia Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z dnia 4 lutego 2000 r. w sprawie opłat za udzielenie koncesji na rozpowszechnianie programów radiowych i telewizyjnych i w konsekwencji podkreślił, że obowiązujący stan prawny zawiera podstawę do ustalania wysokości opłaty za udzielenie koncesji. Jednocześnie organ zaznaczył, że nie posiada on kompetencji do badania zgodności z Konstytucją RP przepisów ustawowych ani aktów wykonawczych wydanych w wykonaniu ustawowej delegacji. Przewodniczący KRRiT podniósł również, że powołane we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 czerwca 2002 r., sygn. akt K 33/01, nie może zostać przez organ analogicznie zastosowane w rozpoznawanej sprawie. Przewodniczący KRRiT wskazał ponadto, że okoliczność wystąpienia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie do Trybunału Konstytucyjnego z zapytaniem o zgodność z Konstytucją RP przepisu art. 40 ust 2 ustawy z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji i rozporządzenia w sprawie opłat, nie powoduje obowiązku zawieszenia przez organ postępowania. Przewodniczący KRRiT podniósł również, że stosownie do art. 190 ust. 4 Konstytucji RP, orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczna decyzja administracyjna lub rozstrzygnięcie w innych sprawach, stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonych w przepisach właściwych dla danego postępowania.

Od powyższej decyzji organu skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła spółka P. S.A.

W złożonej skardze strona zarzuciła w szczególności niekonstytucyjność rozporządzenia w sprawie opłat, na podstawie którego ustalono względem niej wysokość opłaty za udzielenie koncesji na rozpowszechnianie programu telewizyjnego.

W wyniku rozpatrzenia powyższej skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, uwzględniając zarzuty skarżącej spółki, wyrokiem z dnia 13 grudnia 2011 r., sygn. akt VI SA/Wa 1664/11, uchylił zarówno zaskarżoną decyzję, jak również poprzedzającą ją decyzję Przewodniczącego KRRiT w pkt IV (a więc w części dotyczącej opłaty ustalonej z tytułu udzielenia koncesji telewizyjnej), eliminując również z obrotu prawnego stosowne uchwały Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z dnia [...] marca 2009 r. i [...] listopada 2008 r. (również w części dotyczącej wspomnianej opłaty koncesyjnej).

W uzasadnieniu wydanego wyroku WSA w Warszawie wskazał w pierwszej kolejności, że art. 40 ust. 2 ustawy o radiofonii i telewizji upoważnia KRRiT do ustalenia w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw finansów publicznych, w drodze rozporządzenia, wysokości opłaty za udzielenie koncesji oraz fakultatywnie - do określenia podmiotów zwolnionych od tej opłaty. Sąd zwrócił uwagę, że na podstawie tego upoważnienia Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji wydała rozporządzenie z dnia 4 lutego 2000 r. w sprawie opłat za udzielenie koncesji na rozpowszechnianie programów radiowych i telewizyjnych. Jednocześnie WSA w Warszawie podniósł, że wyrokiem z dnia 19 lipca 2011 r., wydanym w sprawie sygn. akt P 9/09, Trybunał Konstytucyjny uznał przepis art. 40 ust. 2 ustawy o radiofonii i telewizji za niezgodny z art. 217 i art. 92 ust. 1 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej, a wydane na jego podstawie rozporządzenie Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z dnia 4 lutego 2000 r., stanowiące podstawę obliczenia opłaty koncesyjnej, za niezgodne z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP, odraczając utratę mocy obowiązującej tych przepisów na okres dwunastu miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej.

Sądu I instancji, powołując się na uzasadnienie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, stwierdził, że przepis art. 40 ust. 2 ustawy o radiofonii i telewizji był niezgodny z Konstytucją od chwili wejścia w życie, natomiast cyt. rozporządzenie KRRiT było niekonstytucyjne od chwili wydania. W konsekwencji, Sąd uznał, że odroczenie na podstawie art. 190 ust. 3 Konstytucji RP wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego nie oznacza, że dopiero od tej daty stały się niezgodne z Konstytucją.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podkreślił jednocześnie, że odroczenie utraty mocy obowiązującej przepisów nie ogranicza uprawnienia sądu administracyjnego do odmowy zastosowania niekonstytucyjnego przepisu aktu pod ustawowego.

W dalszej części uzasadnienia Sąd I instancji stwierdził, że stanowiące podstawę obliczenia opłaty przepisy rozporządzenie w sprawie opłat zostało wydane w sposób sprzeczny z wymogami stawianymi przez Konstytucję RP, zaś stanowiący podstawę dla wskazanego rozporządzenia przepis art. 40 ust. 2 ustawy o radiofonii i telewizji jest niezgodny z Konstytucją RP od daty wejścia w życie.

W tej sytuacji Sąd przyjął, iż uznanie przepisu za niekonstytucyjny w dacie jego zastosowania przez organ administracji publicznej nakazuje stwierdzenie wydania kontrolowanego aktu z naruszeniem prawa prowadzącym do uchylenia zaskarżonej decyzji. W konsekwencji WSA w Warszawie stwierdził, że jest obowiązany uchylić zaskarżoną decyzję oraz poprzedzające ją akty, jako wydane na podstawie przepisów niezgodnych z ustawą zasadniczą.

Od powyższego wyroku WSA w Warszawie skargę kasacyjną wniósł Przewodniczący Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji, domagając się uchylenia w całości zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, jak również - zasądzenia kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, od strony przeciwnej na rzecz organu wnoszącego skargę kasacyjną.

Przewodniczący KRRiT zarzucił zaskarżonemu wyrokowi WSA w Warszawie naruszenie prawa materialnego, tj.:

- błędną wykładnię art. 40 ust. 2 ustawy o radiofonii i telewizji w zw. z rozporządzeniem w sprawie opłat w zw. z art. 178 ust. 1, art. 175 ust. 1, art. 184 i art. 190 ust. 3 Konstytucji RP, która doprowadziła Sąd I instancji do wniosku, że niekonstytucyjność art. 40 ust. 2 ustawy o radiofonii i telewizji oraz rozporządzenia w sprawie opłat, pomimo odroczenia przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 19 lipca 2011 r., sygn. akt P 9/09, utraty mocy obowiązującej przywołanych przepisów, musi skutkować odmową ich zastosowania, a ponadto, że Sąd I instancji jest uprawniony do samodzielnej kontroli ich konstytucyjności;

- błędną wykładnię art. 40 ust. 2 ustawy o radiofonii i telewizji w zw. z rozporządzeniem w sprawie opłat w zw. z art. 40 ust. 1 ustawy o radiofonii i telewizji, polegającą na pominięciu przez Sąd I instancji zasady odpłatności udzielenia koncesji, która wynika z art. 40 ust. 1 cyt. ustawy.

Ponadto Przewodniczący KRRiT zarzucił zaskarżonemu wyrokowi WSA w Warszawie naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 152 p.p.s.a. - poprzez brak wyjaśnienia w uzasadnieniu spornego wyroku podstawy prawnej do wstrzymania wykonania decyzji Przewodniczącego KRRiT z dnia [...] kwietnia 2009 r. oraz decyzji z dnia [...] stycznia 2009 r., jak również uchwał KRRiT upoważniających do wydania ww. decyzji.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Przewodniczący KRRiT w szczególności podniósł, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 19 lipca 2011 r. jednoznacznie wskazał, że odroczenie utraty mocy obowiązującej przepisów rozporządzenia w sprawie opłat ma umożliwić skuteczne prowadzenie procesów koncesyjnych przez pobieranie opłaty z tytułu udzielenia koncesji. Przepisy te bowiem - zdaniem organu - pozostają w okresie odroczenia utraty mocy obowiązującej częścią obowiązującego porządku prawnego i jako takie powinny być stosowane nie tylko przez organ koncesyjny, ale i sądy administracyjne.

W wyniku rozpatrzenia skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 13 sierpnia 2013 r., sygn. akt II GSK 692/12, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, zasądzając jednocześnie od skarżącej spółki na rzecz Przewodniczącego KRRiT kwotę 5.180 złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.

W uzasadnieniu wydanego wyroku Naczelny Sąd Administracyjny zgodził się z zarzutem organu, iż odroczenie utraty mocy niekonstytucyjnych przepisów przez Trybunał Konstytucyjny oznacza, że przepisy te powinny być stosowane do czasu utraty ich mocy obowiązującej, co w konsekwencji oznaczało, iż Sąd I instancji bezpodstawnie odmawiając ich zastosowania, wadliwie uchylił zarówno obie skarżone decyzje Przewodniczącego KRRiT, jak i obie uchwały KRRiT stanowiące ich podstawę.

Niemniej, NSA podzielając powyższy zarzut organu, stwierdził jednocześnie, iż nie można w pełni podzielić jego uzasadnienia. Zdaniem NSA, przytoczone przez organ w skardze kasacyjnej stanowisko jest uzasadnione o tyle, że Sąd I instancji nie dokonał pełnej oceny skutków wspomnianego wyroku Trybunału Konstytucyjnego, którym Trybunał odroczył utratę mocy obowiązującej niekonstytucyjnych przepisów, co dotyczy zarówno przepisu ustawy zawierającego upoważnienie ustawowe do wydania rozporządzenia, jak i wydanego na jego podstawie rozporządzenia.

NSA zauważył, że z uzasadnienia zaskarżonego wyroku WSA w Warszawie wynika, że stwierdzenie niekonstytucyjności określonych przepisów przez Trybunał Konstytucyjny oznacza, że przepisy te były niezgodne z Konstytucją od chwili ich uchwalenia, a wobec tego sąd administracyjny może odmówić ich zastosowania, natomiast "odroczenie wejścia w życie orzeczenia ma na celu umożliwienie odpowiednim organom państwa stosowną zmianę tego przepisu tak, aby był on zgodny z Konstytucją RP lub innym aktem nadrzędnym". W kontekście takiej oceny, NSA uznał, że niezrozumiałe jest stanowisko w końcowej części uzasadnienia spornego wyroku WSA w Warszawie z powołaniem się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 października 2004 r., sygn. akt SK 1/04 i wyrok NSA z dnia 23 lutego 2006 r., sygn. akt II OSK 1403/05, że "w przypadku zastosowania przez TK przepisu art. 190 ust. 3 Konstytucji, sądy dokonując wyboru odpowiedniego środka procesowego zobowiązane są brać pod uwagę przedmiot regulacji objętej niekonstytucyjnym przepisem, przyczyny naruszenia i znaczenie wartości konstytucyjnych naruszonych takim przepisem, powody, dla których TK odroczył termin utraty mocy obowiązującej niekonstytucyjnego przepisu, a także okoliczności sprawy, jak i konsekwencje stosowania lub odmowy zastosowania niekonstytucyjnego przepisu. NSA zarzucił, że Sąd I instancji, podzielając to stanowisko, w ogóle nie podjął analizy co do znaczenia i skutków wyroku Trybunału Konstytucyjnego w zakresie mocy obowiązującej niekonstytucyjnych przepisów, ograniczając się do odmowy ich zastosowania z powodu stwierdzenia ich niekonstytucyjności.

Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż nie jest trafny pogląd WSA w Warszawie, że odroczenie przez Trybunał Konstytucyjny niekonstytucyjnych przepisów ma na celu jedynie umożliwienie prawodawcy dokonanie zmiany tego przepisu tak, aby był on zgodny z Konstytucją RP lub innym aktem nadrzędnym.

Jednocześnie NSA stwierdził, że również nie jest trafne stanowisko organu, że nie jest dopuszczalna odmowa zastosowania przez sąd przepisów uznanych przez TK za niekonstytucyjne w okresie odroczenia utraty ich mocy obowiązującej, ponieważ są one w tym okresie częścią obowiązującego porządku prawnego.

Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż zarówno w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego, jak i judykaturze NSA zostało już wypracowane stanowisko co do tego, że odroczenie utraty mocy obowiązującej niekonstytucyjnego przepisu na podstawie art. 190 ust. 3 Konstytucji oznacza, że sądy w każdym przypadku mają obowiązek dokonać analizy, czy w rozpoznawanej sprawie przepis ten powinien, czy też nie powinien być stosowany, biorąc pod uwagę wszystkie okoliczności, w tym zwłaszcza okoliczności wskazane w powołanym wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 października 2001 r., sygn. akt SK 1/04 oraz wyroku NSA z dnia 26 luty 2006 r., sygn. akt II OSK 1403/05, na które powołał się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd I instancji.

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził w uzasadnieniu wyroku, iż celem powyższej analizy jest wyważenie racji przemawiających za zastosowaniem lub odmową zastosowania w konkretnej sprawie niekonstytucyjnego przepisu.

W związku z tym NSA zauważył, że w rozpoznawanej sprawie niekonstytucyjne przepisy dotyczą wysokości opłaty za udzielenie koncesji przy zachowaniu obowiązywania podstawowego przepisu, tj. art. 40 ust. 1 ustawy o radiofonii i telewizji, który stanowi, że za udzielenie koncesji pobiera się opłatę.

Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny uznał więc, iż wymaga rozważenia także to, czy dopuszczalne jest udzielenie koncesji bez pobierania opłaty, ale również to, czy przyczyny niekonstytucyjności przepisów dotyczących wysokości opłaty za udzielenie koncesji i odroczenie utraty mocy obowiązującej tych przepisów przemawiają za stosowaniem tych przepisów mimo ich niekonstytucyjności. NSA uznał jednocześnie, iż istotne znaczenie co do tego mają motywy wyroku Trybunału Konstytucyjnego, które Sąd I instancji całkowicie pominął.

NSA uznał w tej sytuacji, iż trafność zarzutów Przewodniczącego KRRiT w tym zakresie przemawia za koniecznością rozpoznania ponownie sprawy przez Sąd I instancji, co uzasadnia uchylenie zaskarżonego wyroku w całości. NSA wskazał jednocześnie, iż WSA w Warszawie - ponownie rozpoznając sprawę - winien uwzględnić powyższe stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Odnosząc się natomiast do podniesionego w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 152 p.p.s.a., NSA uznał, że w niniejszej sprawie naruszenie polegające na niewyjaśnieniu przez Sąd I instancji podstawy prawnej wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy.

Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w dniu 14 stycznia 2014 r. pełnomocnik skarżącej spółki, podtrzymując dotychczasowe stanowisko strony skarżącej i zarzuty skargi, stwierdził, iż skarżąca spółka nie kwestionuje zasady odpłatności za udzieloną koncesję.

Obecny na rozprawie pełnomocnik Przewodniczącego KRRiT, podtrzymując dotychczasowe stanowisko organu - wniósł o oddalenie skargi. Jednocześnie pełnomocnik organu przedłożył do akt sprawy poświadczoną za zgodność z oryginałem kopię postanowienia Przewodniczącego KRRiT z dnia [...] marca 2013 r., nr [...], na podstawie którego organ ten - działając w oparciu o przepis art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. - zawiesił postępowania administracyjne zainicjowanie wnioskiem skarżącej spółki z dnia [...] sierpnia 2012 r. o wznowienie postępowania, którego przedmiotem było udzielenie koncesji z dnia [...] stycznia 2009 r., w części dotyczącej ustalenia wysokości opłaty za jej udzielenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W świetle powołanych przepisów cyt. ustawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej także: "p.p.s.a.").

Wyraźnie wskazać należy w niniejszej sprawie, że zgodnie z przepisem art. 190 p.p.s.a., wojewódzki sąd administracyjny, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Przyjmuje się, iż wykładnia prawa wyrażona w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego jest wiążąca w sprawie dla sądu pierwszej instancji zarówno wówczas, gdy dotyczy zastosowania przepisów prawa materialnego, jak również przepisów postępowania administracyjnego. Oznacza to, że wojewódzki sąd administracyjny jest obowiązany rozpatrzyć sprawę ponownie, stosując się do wykładni prawa zawartej w uzasadnieniu wyroku NSA, bez względu na poglądy prawne wyrażone w orzeczeniach sądowych w innych podobnych sprawach.

Przez wykładnię prawa rozumie się powszechnie wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie, zaś wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencję oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych.

Niewątpliwie wykładnia prawa, w rozumieniu art. 190 p.p.s.a., obejmuje zarówno prawo materialne, jak i procesowe. Sąd pierwszej instancji nie jest natomiast związany oceną Naczelnego Sądu Administracyjnego dotyczącą stanu faktycznego sprawy, bowiem ocena ta nie jest wykładnią przepisów prawa (tak: m. in. H. Knysiak-Molczyk /w:/ T. Woś (red.), H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydanie 4, LexisNexis, Warszawa 2011, s. 881 i powołane tam orzecznictwo; podobnie: J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 268).

Obowiązek podporządkowania się wykładni prawa wyrażonej w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, ciążący na wojewódzkim sądzie administracyjnym, może być wyłączony tylko w wyjątkowych sytuacjach, w szczególności w przypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego sprawy (zob. /w:/ Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2011, s. 624 i cyt. tam wyrok NSA z dnia 10 września 2008 r., I OSK 1290/07).

W konsekwencji należy uznać, że związanie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w rozumieniu art. 190 p.p.s.a., oznacza, iż nie może on formułować nowych ocen prawnych - sprzecznych z wyrażoną wcześniej przez NSA wykładnią prawa, a zobowiązany jest do podporządkowania się jej w pełnym zakresie, co niewątpliwie determinuje treść nowego wyroku sądu pierwszej instancji.

Mając na względzie powyższe zauważyć trzeba, iż w niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie związany był wykładnią prawa zawartą w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 sierpnia 2013 r., sygn. akt II GSK 692/12.

W orzeczeniu powyższym Naczelny Sąd Administracyjny, dokonując oceny zasadności zarzutów kasacyjnych Przewodniczącego KRRiT, zarzucił Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie rozstrzygającemu sprawę w postępowaniu zakończonym wyrokiem z dnia 13 grudnia 2011 r., sygn. akt VI SA/Wa 1664/11, iż Sąd ten, uchylając sporne decyzje organu koncesyjnego w części dotyczącej ustalenia wysokości opłaty za jej udzielenie skarżącej spółce koncesji na rozpowszechnianie programu telewizyjnego pod nazwą "[...]" - dopuścił się istotnego naruszenia polegającego na niedokonaniu pełnej oceny skutków wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 lipca 2011 r., sygn. akt P 9/09, w którym Trybunał odroczył utratę mocy obowiązującej niekonstytucyjnych przepisów art. 40 ust. 2 ustawy o radiofonii i telewizji (zawierającego upoważnienie ustawowe do wydania rozporządzenia w sprawie opłat), jak i wydanego na jego podstawie rozporządzenia Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z dnia 4 lutego 2000 r. w sprawie opłat za udzielenie koncesji na rozpowszechnianie programów radiowych i telewizyjnych.

Ponadto NSA zauważył, że WSA w Warszawie, powołując się w uzasadnieniu orzeczenia z dnia 13 grudnia 2011 r. zarówno na stanowisko wyrażone w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 października 2004 r., sygn. akt SK 1/04, jak i wyroku NSA z dnia 23 lutego 2006 r., sygn. akt II OSK 1403/05 - w ogóle nie podjął analizy co do znaczenia i skutków wyroku Trybunału Konstytucyjnego w zakresie mocy obowiązującej niekonstytucyjnych przepisów, ograniczając się do odmowy ich zastosowania z powodu stwierdzenia ich niekonstytucyjności.

Naczelny Sąd Administracyjny, powołując się zarówno na orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego, jak i judykaturę sądów administracyjnych, wskazał jednocześnie, że odroczenie utraty mocy obowiązującej niekonstytucyjnego przepisu - na podstawie art. 190 ust. 3 Konstytucji RP - oznacza, że sądy w każdym przypadku mają obowiązek dokonać analizy, czy w rozpoznawanej sprawie przepis ten powinien, czy też nie powinien być stosowany, biorąc pod uwagę wszystkie okoliczności, w tym zwłaszcza okoliczności wskazane w powołanym wyżej wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 października 2001 r., sygn. akt SK 1/04, a także wyroku NSA z dnia 26 luty 2006 r., sygn. akt II OSK 1403/05. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż celem powyższej analizy jest wyważenie racji przemawiających za zastosowaniem lub odmową zastosowania w konkretnej sprawie niekonstytucyjnego przepisu.

Mając na względzie powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, rozstrzygając sprawę ponownie, będąc związany bezwzględnie dyspozycją przepisu art. 190 p.p.s.a., a więc kierując się zarówno wykładnią prawa, jak i wytycznymi sformułowanymi przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 13 sierpnia 2013 r., sygn. akt II GSK 692/12 - uznał, że z uwagi na fakt, iż Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 19 lipca 2011 r., sygn. akt P 9/09, zastosował przepis art. 190 ust. 3 Konstytucji, należy wziąć pod uwagę "przedmiot regulacji objętej niekonstytucyjnym przepisem, przyczyny naruszenia i znaczenie wartości konstytucyjnych naruszonych takim przepisem, powody, dla których TK odroczył termin utraty mocy obowiązującej niekonstytucyjnego przepisu, a także okoliczności sprawy, jak i konsekwencje stosowania lub odmowy zastosowania niekonstytucyjnego przepisu".

Należy zauważyć, że jeśli chodzi o motywy wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 lipca 2011 r., P 9/09, które Sąd I instancji miał całkowicie pominąć orzekając poprzednio w tej sprawie, wskazać trzeba, iż Trybunał, uzasadniając odroczenie utraty mocy obowiązującej spornych przepisów zarówno ustawy o radiofonii i telewizji, jak i rozporządzenia w sprawie opłat, stwierdził jedynie, że "uznał za zasadny wniosek wszystkich uczestników postępowania o odroczenie terminu utraty mocy obowiązującej niekonstytucyjnych przepisów w celu umożliwienia ustawodawcy dostosowania treści przepisów ustawy o radiofonii i telewizji do sytuacji wynikającej z orzeczenia Trybunału. Jak słusznie wskazał Prokurator Generalny, wraz z utratą mocy obowiązującej art. 40 ust. 2 u.r.t. nie mogłaby funkcjonować niekwestionowana - co do zasady - procedura odpłatnego koncesjonowania rozpowszechniania programów radiowych i telewizyjnych przez nadawców niepublicznych". Ponadto TK dodał, że "Wskutek odroczenia przez Trybunał Konstytucyjny utraty mocy obowiązującej art. 40 ust. 2 u.r.t. i wydanego na jego podstawie rozporządzenia, przepisy te w dalszym ciągu będą stanowiły element obowiązującego porządku prawnego aż do momentu określonego w punkcie II sentencji, chyba że ustawodawca dokona ich zmiany we wcześniejszym terminie" (vide: pkt 6 uzasadnienia wyroku TK z dnia 19 lipca 2011 r., P 9/09).

W związku z powyższym, Sąd uznał, iż przechodząc do zaleconej przez NSA analizy, nie sposób nie zauważyć na wstępie wszelkich rozważań, że NSA wskazał wyraźnie w uzasadnieniu wyroku z dnia 13 sierpnia 2013 r., II GSK 692/12, że "W rozpoznawanej sprawie niekonstytucyjne przepisy dotyczą wysokości opłaty za udzielenie koncesji przy zachowaniu obowiązywania podstawowego przepisu, tj. art. 40 ust. 1 ustawy o radiofonii i telewizji, który stanowi, że za udzielenie koncesji pobiera się opłatę".

Mając na względzie powyższe stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, należy rozważyć, czy dopuszczalne jest udzielenie koncesji bez pobierania opłaty, ale również - co istotne w rozpatrywanej sprawie - czy przyczyny niekonstytucyjności przepisów dotyczących wysokości opłaty za udzielenie koncesji i odroczenie utraty mocy obowiązującej tych przepisów przemawiają za stosowaniem tych przepisów mimo ich niekonstytucyjności.

Odpowiadając na pierwszą z powyższych wątpliwości, należy stanowczo wskazać, że w świetle jednoznacznej normy prawnej wyrażonej w przepisie art. 40 ust. 1 ustawy o radiofonii i telewizji, nie jest dopuszczalne udzielenie zarówno skarżącej spółce, jak i pozostałym nadawcom radiowym i telewizyjnym, koncesji na rozpowszechnianie programu bez pobierania stosownej opłaty.

Z kolei, jeśli chodzi o drugą z wyżej wskazanych wątpliwości, którą nakazał rozważyć NSA, należy stwierdzić, że zarówno znaczenie wartości konstytucyjnych naruszonych powyższymi przepisami (art. 40 ust. 2 ustawy o radiofonii i telewizji oraz rozporządzenia Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z dnia z dnia 4 lutego 2000 r. w sprawie opłat, jak również powody, dla których TK w wyroku z dnia 19 lipca 2011 r. odroczył termin utraty mocy obowiązującej niekonstytucyjnych przepisów, a także okoliczności sprawy, jak i konsekwencje stosowania lub odmowy zastosowania niekonstytucyjnych unormowań cyt. aktów normatywnych, nie pozwalają jednak przyjąć, że organ koncesyjny miał prawo stosować owe przepisy, mimo ich niekonstytucyjności.

Trybunał w pkt II przedmiotowego wyroku z dnia 19 lipca 2011 r. ustalił utratę mocy obowiązującej art. 40 ust. 2 ustawy o radiofonii i telewizji oraz rozporządzenia KRRiT z dnia 4 lutego 2000 r. z upływem 12 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej.

Należy zaważyć, że ogłoszenie wspomnianego wyroku Trybunału Konstytucyjnego nastąpiło 3 sierpnia 2011 r. w Dzienniku Ustaw Nr 160 pod pozycją 963, a więc - co istotne w niniejszej sprawie - w chwili orzekania obecnie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny termin ten niewątpliwie upłynął.

Rozstrzygnięcia organu koncesyjnego, będące przedmiotem sporu sądowego w niniejszej sprawie, a więc zarówno decyzja Przewodniczącego Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z dnia [...] stycznia 2009 r. i uchwała Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z dnia [...] listopada 2008 r., jak i uchwała KRRiT z dnia [...] marca 2009 r. oraz decyzja Przewodniczącego KRRiT z dnia [...] kwietnia 2009 r., zostały wydane i podjęte przed wydaniem wyroku przez Trybunał Konstytucyjny w sprawie sygn. akt P 9/09, jak i przed ogłoszeniem tego wyroku.

Odnosząc się do uwag i wskazań Naczelnego Sądu Administracyjnego zawartych w wyroku z dnia 13 sierpnia 2013 r. wydanym w sprawie II GSK 692/12 - należy zauważyć, iż skarżąca spółka wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżyła decyzję Przewodniczącego KRRiT z dnia [...] stycznia 2009 r. w zakresie orzeczenia o opłacie za zmianę koncesji, nie kwestionując koncesji zmieniającej, co do jej rozstrzygnięcia merytorycznego. Strona skarżąca, podnosząc niekonstytucyjność przepisu art. 40 ust. 2 ustawy o radiofonii i telewizji i w konsekwencji niekonstytucyjność rozporządzenia wydanego na podstawie delegacji zawartej w tym przepisie, nie była zadowolona z decyzji w zakresie jej rozstrzygnięcia zawartego w pkt. IV, a więc obliczenia opłaty koncesyjnej na podstawie przepisów niezgodnych z Konstytucją RP. Skarżąc następnie do Sądu wydaną w drugiej instancji decyzję Przewodniczącego KRRiT z dnia [...] kwietnia 2009 r., strona wnosiła o jej uchylenie i o uchylenie decyzji Przewodniczącego KRRiT z dnia [...] stycznia 2009 r., ale jedynie w części dotyczącej opłaty koncesyjnej. Skarżąca spółka kwestionowała w skardze jedynie podstawy prawne naliczonej opłaty za zmianę koncesji, nie kwestionując rozstrzygnięcia merytorycznego. Strona nie kwestionowała zatem, co do zasady, obowiązku uiszczenia opłaty za zmianę koncesji, lecz ustalenie jej wysokości na podstawie przepisów niezgodnych z Konstytucją RP.

Zdaniem Sądu, pozostaje poza wszelkimi wątpliwościami, że zarówno w świetle przepisów sprzed nowelizacji, jak i obecnie obowiązujących, koncesja na rozpowszechnianie programów radiowych i telewizyjnych podlega opłacie i w tym przedmiocie Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie nie widzi podstaw do zajmowania odmiennego stanowiska. Również sama strona skarżąca reguły tej nie kwestionowała ani we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, ani w skardze, a także podczas rozprawy sądowej w dniu 14 stycznia 2014 r., podnosząc jedynie niekonstytucyjność przepisów uprzednio obowiązujących odnoszących się do naliczania tej opłaty.

Zgodnie z art. 190 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji RP, orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne oraz podlegają ogłoszeniu we właściwym organie promulgacyjnym i w takim też organie, w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej Nr 160, poz. 964 z dnia 3 sierpnia 2011 r., wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 lipca 2011 r. wydany w sprawie P 9/09, został ogłoszony.

W myśl art. 190 ust. 3 Konstytucji RP utrata mocy obowiązującej przepisu (aktu prawnego) zakwestionowanego przez Trybunał Konstytucyjny następuje z chwilą wejścia w życie orzeczenia Trybunału i orzeczenie to ma w tym zakresie charakter konstytutywny. Oznacza to, jak podkreślał Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 21 listopada 2006 r. wydanym w sprawie sygn. akt II PK 42/06, że uznany przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z Konstytucją przepis prawa nie może być stosowany przez sądy i inne organy w odniesieniu do stanów faktycznych sprzed ogłoszenia orzeczenia Trybunału.

Z upływem terminu wskazanego w pkt II wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 lipca 2011 r., przepis art. 40 ust. 2 ustawy o radiofonii i telewizji oraz wydane na jego podstawie rozporządzenie Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z dnia 4 lutego 2000 r. utraciły moc obowiązującą. W miejsce przepisu art. 40 ustawy, na podstawie art. 1 pkt 2 ustawy z dnia 10 października 2012 r. (Dz. U. z dnia 5 listopada 2012 r. poz. 1209) zmieniającej ustawę o radiofonii i telewizji z dniem 20 października 2012 r., wprowadzono nowy przepis art. 40 ustanawiający m. in. nowe opłaty za udzielenie/zmianę koncesji.

Stosownie do art. 190 ust. 4 Konstytucji RP, orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczna decyzja administracyjna lub rozstrzygnięcie w innych sprawach, stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonych w przepisach właściwych dla danego postępowania. W świetle cytowanego przepisu Konstytucji RP, wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 lipca 2011 r. wydany w sprawie P 9/09, stwierdzający niezgodność z Konstytucją RP art. 40 ust. 2 ustawy o radiofonii i telewizji oraz cyt. rozporządzenia z dnia 4 lutego 2000 r., wyznacza konieczność ponownego rozpoznania sprawy przez organ administracji publicznej w zakresie określenia wysokości opłaty za zmianę koncesji z pominięciem już zakwestionowanych przez Trybunał przepisów.

Zdaniem Sądu, należy w związku z powyższym uznać jedynie, że trudno sobie wyobrazić, aby w świetle nie tylko zasady demokratycznego państwa prawa wyrażonej w art. 2 Konstytucji RP i wynikających z tej regulacji konstytucyjnej innych zasad, w tym m.in. zasady sprawiedliwości społecznej, ale również w kontekście podstawowych zasad (reguł) prawa intertemporalnego, skarżąca spółka P. sp. z o.o., jako obecny nadawca programu [...], zobowiązana była - na podstawie obecnie obowiązujących regulacji ustawowych określających sposób ustalania wysokość opłat koncesyjnych - zapłacić teraz większą kwotę z tytułu opłaty za koncesję na rozpowszechnianie programu telewizyjnego o charakterze uniwersalnym pod nazwą "[...]" tylko dlatego, że ustawodawca nie przewidział stosownych przepisów przejściowych w ustawie z dnia 10 października 2012 r. o zmianie ustawy o radiofonii i telewizji (Dz. U. z 2012 r. poz. 1209).

W ocenie Sądu, doprowadzenie do powyższej sytuacji (vide: nałożenie na skarżącą spółkę przez organ koncesyjny wyższej, niż w dniu [...] stycznia 2009 r., opłaty koncesyjnej) mogłoby nie tylko podważyć w tej konkretnej sprawie fundamentalną zasadę zaufania obywateli (tu: podmiotu gospodarczego rozpowszechniającego program telewizyjny) do praworządnego państwa i stosowanego przez to państwo prawa, ale także przyczynić się w wielu innych przypadkach do postrzegania uprawnienia do zwrócenia się przez stronę do sądu z wnioskiem o skierowanie pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego o zbadanie konstytucyjności regulacji prawnych, jako instrumentu prawnego groźnego dla obywateli, ze względu na możliwość poniesienia bardzo negatywnych konsekwencji, m.in. finansowych, w wyniku potwierdzenia przez Trybunał wątpliwości strony skarżącej, co do niekonstytucyjności danych regulacji normatywnych.

Pomimo zasygnalizowanego powyżej problemu związanego z ryzykiem powstania pewnej kolizji regulacji prawnych ustalających wysokość opłat koncesyjnych, która to kolizja niewątpliwie winna być już dawno rozwiązana przez ustawodawcę poprzez stworzenie specjalnych norm zawierających zasady rozwiązywania tego rodzaju konfliktów (przepisy międzyczasowe), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, orzekając w niniejszej sprawie, zmuszony jest jednak bardzo wyraźnie podkreślić, że nie jest w żadnym razie rolą sądu administracyjnego udzielanie na tym etapie wiążących wskazówek dotyczących szczegółowego sposobu ustalenia przez organ koncesyjny wysokości opłaty za udzieloną skarżącej spółce koncesję na rozpowszechnianie programu telewizyjnego.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku, działając na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Stwierdzając, że zarówno obie sporne decyzje Przewodniczącego Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji, jak i uchwały Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji, szczegółowo określone w pkt. 1 i 2 wyroku, nie podlegają wykonaniu, Sąd działał zgodnie z przepisem art. 152 p.p.s.a.

Orzekając o zwrocie kosztów postępowania sądowego w wysokości 10.257 złotych, Sąd oparł swoje rozstrzygnięcie na przepisach art. 200 p.p.s.a. i art. 205 § 2 w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 461).