Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1764/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-04-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6292 Przymusowy zarząd państwowy
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Infrastruktury
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145  par. 1  pkt 1  lit. a,  art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 7,  art. 77,  art. 107  par. 3,  art. 138  par. 1,  art. 156  par. 1  pkt 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz Sędziowie: Sędzia WSA Dariusz Chaciński Sędzia WSA Tomasz Szmydt (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 kwietnia 2015 r. sprawy ze skarg Gminy Miasta G., [...] w W. S. A. z siedzibą w G. na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję w pkt 3; 2. oddala skargę Gminy Miasta G.; 3. stwierdza, że zaskarżona decyzja w uchylonej części nie podlega wykonaniu; 4. zasądza od Ministra Infrastruktury i Rozwoju na rzecz "[...]"w W. S. A. z siedzibą w G. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...], uchylił wcześniejszą swoją decyzję z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...]odmawiającą stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Żeglugi i Gospodarki Wodnej z dnia [...] października 1959 r. w przedmiocie przejścia na własność Państwa nieruchomości położonych w [...] przy ul. [...], oznaczonych hipotecznie whl [...], whl [...] i whl [...].

Zaskarżona decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Orzeczeniem z dnia [...] października 1959 r. Minister Żeglugi i Gospodarki Wodnej orzekł o przejściu na własność Państwa nieruchomości położonych w [...] przy ul. [...], oznaczonych jako parcele nr [...] i [...] (księga hipoteczna [...] tom 6 wykaz 188), nr [...] (księga wieczysta [...] tom 6 wykaz 187) oraz nr [...], zapisana w księdze wieczystej [...] tom 15 wykaz 564, stanowiących własność [...] S.A. w [...] w likwidacji, znajdujących się w faktycznym władaniu Polskich [...].

Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności ww. orzeczenia z dnia [...] października 1959 r. wystąpiło [...] S.A.

Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] lipca 2004 r. nr [...]odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Żeglugi i Gospodarki Wodnej z dnia [...] października 1959 r. Powyższa decyzja została utrzymana w mocy decyzją tego samego organu z dnia [...] września 2004 r. nr [...].

Wyrokiem z dnia 15 czerwca 2005 r. sygn. akt IV SA/Wa 966/04 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił ww. decyzję z dnia [...] września 2004 r. oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] lipca 2004 r. wskazując, iż organ nadzoru nie wyjaśnił należycie czy przejęta nieruchomość mogła być objęta uregulowaniami dekretu z dnia 16 grudnia 1918 r. w przedmiocie przymusowego zarządu państwowego.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 10 października 2006 r. sygn. akt I OSK 1304/05 oddalił skargi kasacyjne od powyższego wyroku, uznając jednak za usprawiedliwiony zarzut błędnej wykładni art. 17 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 25 lutego 1958 r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym.

Decyzją z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej odmówił stwierdzenia nieważności przedmiotowego orzeczenia z dnia [...] października 1959 r. wskazując, iż przedmiotowe parcele nr [...],[...] i [...] pozostawały we władaniu Dowództwa Marynarki Wojennej, a następnie - Polskich [...], bez podstawy prawnej, albowiem w szczególności nie zostały zajęte na podstawie przepisów dekretu o majątkach opuszczonych i poniemieckich.

Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej sprostował ww. decyzję poprzez zastąpienie w opisie orzeczenia słów "oznaczonych hipotecznie whl [...] i whl [...]" słowami "oznaczonych hipotecznie whl [...], whl [...] i whl [...]".

Pismem z dnia 21 grudnia 2012 r. [...] Spółka Akcyjna złożyło wniosek o uzupełnienie ww. decyzji z dnia [...] listopada 2012 r. o rozstrzygnięcie w przedmiocie stwierdzenia nieważności ww. orzeczenia w części dotyczącej nieruchomości ozn. jako parcela nr [...] obj. whl [...].

Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej odmówił uzupełnienia ww. decyzji z dnia [...] listopada 2012 r. W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, iż pominięcie w treści sentencji w opisie przedmiotu orzeczenia z dnia [...] października 1959 r. stanowi błąd nieistotny, który podlega sprostowaniu w drodze postanowienia - jako oczywista omyłka.

Pismem z dnia 1 lutego 2013 r. [...] Spółka Akcyjna złożyło wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej ww. decyzją z dnia [...] listopada 2012 r., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o stwierdzenie nieważności przedmiotowego orzeczenia. W uzasadnieniu wniosku strona podniosła, iż organ naczelny błędnie ustalił, iż przekazanie przedmiotowej nieruchomości [...] nie stanowiło tytułu prawnego, który wyłączałby przejście nieruchomości na własność Państwa w trybie art. 17 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 25 lutego 1958 r. W powyższym wniosku zarzucono organowi również niezastosowanie się do oceny prawnej wyrażonej w wyroku NSA z dnia 10 października 2006 r. sygn. akt I OSK 1304/05.

Minister Infrastruktury i Rozwoju decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...], uchylił zaskarżoną decyzję z dnia [...] listopada 2012 r. w całości oraz:

1. stwierdził wydanie z naruszeniem prawa orzeczenia z dnia [...] października 1959 r. w części dotyczącej przejęcia na własność Państwa części parceli nr [...] obj. whl [...] obecnie stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...], ark. mapy 60, jedn. ewid. M. [...], o powierzchni 0,0021 ha, zajętą pod drogę publiczną - ulicę [...];

2. stwierdził nieważność orzeczenia z dnia [...] października 1959 r. w części dotyczącej przejęcia na własność Państwa części parceli nr [...] obj. whl [...] obecnie stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...], ark. mapy 60, jedn. ewid. M. [...], o powierzchni 0,0581 ha;

3. w pozostałym zakresie odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia z dnia [...] października 1959 r.

W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z treścią pisma Urzędu Miasta [...] z dnia 11 sierpnia 2011 r. wywłaszczona nieruchomość obejmuje aktualnie teren następujących działek ewidencyjnych: parcela nr [...] o pow. 2251 m2 - stanowi teren działek nr [...] i [...], karta mapy 60, parcela nr [...] o pow. 1439 m2 - stanowi teren działek nr [...],[...] i część działki nr [...], karta mapy 60, parcela nr [...] o pow. 6949 m2 - stanowi teren działek nr [...],[...] i [...], karta mapy 60, parcela nr [...] o pow. 602 m2 - stanowi teren działek nr [...] i [...], karta mapy 60. Z załączonego do ww. pisma wypisu z rejestru gruntów wynika, iż: działki ewidencyjne nr [...],[...],[...] i [...], objęte księgą wieczystą nr [...], stanowią własność Gminy Miasta [...], w użytkowaniu wieczystym spółki [...] Spółka z o.o., działki ewidencyjne nr [...],[...], objęte księgą wieczystą nr [...], stanowią własność Gminy Miasta [...], działki ewidencyjne nr [...],[...],[...],[...], objęte księgą wieczystą nr [...], stanowią własność Gminy Miasta [...].

Powyższe ustalenia Urzędu Miasta [...] pozostają aktualne także w chwili obecnej, albowiem znajdują potwierdzenie w treści ksiąg wieczystych nr [...], nr [...] oraz nr [...].

Minister podkreślił, że stronami niniejszego postępowania nadzorczego są Miasto [...] - obecny właściciel ww. nieruchomości, [...] S.A. jako poprzedni właściciel znacjonalizowanej nieruchomości oraz [...] Sp. z o.o. - obecny użytkownik wieczysty nieruchomości oznaczonej jako działki ewidencyjne nr [...],[...],[...] i [...], objęte księgą wieczystą nr [...].

Minister wskazał, że przedmiotowe orzeczenie z dnia [...] października 1959 r. zostało wydane w trybie przepisu art. 17 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 25 lutego 1958 r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym (Dz. U. z 1958 r. Nr 11 poz. 37). Ustawa ta miała charakter nacjonalizacyjny i regulowała tryb przejmowania na własność Państwa przedsiębiorstw znajdujących się w przymusowym zarządzie państwowych jednostek organizacyjnych (art. 2). Miała również zastosowanie do "innego mienia", tj. mienia, które nie wchodziło w skład przedsiębiorstwa (art. 17 pkt 2 lit. b). Ponadto art. 17 pkt 2 lit. a i b ustawy z dnia 25 lutego 1958 r. miał zastosowanie tylko do tych przedsiębiorstw i innego mienia, które w okresie do dnia 31 grudnia 1954 r. zostały objęte bez tytułu prawnego przez państwowe jednostki organizacyjne i od chwili objęcia przez te jednostki pozostawały w ich władaniu bez żadnego tytułu prawnego aż do dnia wejścia w życie ustawy. Do przejęcia mienia w trybie art. 17 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 25 lutego 1958r. nie było zaś niezbędne objęcie go przymusowym zarządem państwowym.

W ocenie organu w sprawie zebrany został wystarczający materiał dowodowy świadczący, iż przedsiębiorstwo [...] (dawniej: [...]) zostało przejęte w trybie ww. ustawy ze wszystkimi składnikami majątkowymi wchodzącymi w jego skład. Jednym z takich dowodów jest przez przekazany przez Archiwum Państwowe w [...] przy piśmie z dnia 6 września 2013 r. nr OG.6341.78.2013 protokół w sprawie zdania i przyjęcia ww. [...] w [...]. Ponadto dowody nadesłane przez Archiwum Państwowe w [...] w postaci dokumentów finansowo-księgowych przedstawiających wyniki działalności przedsiębiorstwa [...] w latach 1951, 1954, 1958 potwierdzają, iż [...] zarówno przed 31 grudnia 1954 r. jak i po tej dacie, aż do wejścia w życie ustawy z dnia 25 lutego 1958 r., władały przedsiębiorstwem [...] prowadząc działalność hotelarską.

Z archiwalnej mapy sytuacyjnej nadesłanej przez Archiwum Akt Nowych przy piśmie z dnia 30 czerwca 2013 r. wynikało, ponadto iż przedmiotowe parcele nr [...],[...] i [...] stanowiły składniki majątkowe przedsiębiorstwa [...]. Na nieruchomościach tych znajdowały się budynki stanowiące części ww. przedsiębiorstwa, przede wszystkim budynek hotelowy, a także teren parkowy przylegający do tego budynku. Na parceli nr [...] prowadzony był rozładunek dostaw przeznaczonych dla hotelu, zaś na parcelach nr [...] oraz nr [...] znajdowały się budynki gospodarcze. Ponadto, na parceli nr [...] urządzono teren parkowy, służący gościom hotelowym. Zebrany w sprawie materiał dowodowy potwierdza, iż także w chwili obecnej teren dawnych parcel nr [...],[...] i [...] zajęty jest przez przedsiębiorstwo [...].

Powyższe oznacza, że w odniesieniu do ww. parcel spełnione zostały przesłanki określone w art. 17 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 25 lutego 1958 r.

Spośród przedmiotowych parcel jedynie parcela nr [...] obj. whl [...] nie pozostawała we władaniu [...].

Jak wynika z akt archiwalnych nadesłanych przy ww. piśmie z dnia 6 września 2013 r., Zastępca Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego udzielił w dniu 7 sierpnia 1953 r. [...] zezwolenia na nabycie szeregu nieruchomości położonych w sąsiedztwie [...], tj. parceli nr [...],[...] i [...] - z przeznaczeniem pod rozbudowę [...].

Następnie parcela nr [...], obj. whl [...] oraz parcela nr [...], obj. whl [...] zostały orzeczeniami z dnia [...] grudnia 1955 r. wywłaszczone.

Organ podkreślił jednocześnie, iż ze zgromadzonego materiału dowodowego nie wynika, aby na ww. terenie w istocie dokonano rozbudowy [...]. Zarówno bowiem w dniu 30 grudnia 1950 r. (data sporządzenia mapy archiwalnej załączonej do pisma Archiwum Akt Nowych z dnia 30 sierpnia 2013 r.), jak i w chwili obecnej ww. nieruchomość pozostała niezagospodarowana na ww. cel. Nie znajduje się na jej terenie żadne widoczne urządzenie, a jedynie zieleń (w tym drzewa). Położenie parceli nr [...] na skarpie oraz odcięcie tej nieruchomości od terenu [...] przez ściany budynków gospodarczych znajdujących się w zachodniej części parceli nr [...] potwierdza okoliczność, iż nieruchomość ta nie stanowiła części funkcjonalnej przedsiębiorstwa [...], a jej niezagospodarowanie prawdopodobnie było skutkiem zaniechania rozbudowy [...] przez [...].

Ponadto, z treści mapy nadesłanej przy piśmie Archiwum Akt Nowych z dnia 30 sierpnia 2013 r., przedstawiającej teren m.in. parceli nr [...] wynika, iż parcele nr [...],[...],[...], przylegające do ul. [...], leżały poza ogrodzonym terenem [...].

Zdaniem organu skoro wywłaszczono ww. parcele nr [...] i [...] dopiero w dniu 27 grudnia 1955 r. to występuje znaczne prawdopodobieństwo, iż nie doszło do zajęcia tych nieruchomości, a więc także parceli nr [...] (która również była przeznaczona pod rozbudowę [...]) przed 31 grudnia 1954 r. Jednocześnie organ podkreślił, że pomimo przeprowadzonych poszukiwań nie było możliwe odnalezienie akt archiwalnych ww. postępowań wywłaszczeniowych, a zatem organ nie jest uprawniony do przyjęcia, iż doszło do wydania orzeczenia o objęciu nieruchomości, które pozwalałoby na zajęcie ww. parcel nr [...] i [...] przed dniem 31 grudnia 1954 r.

Logiczną konsekwencją zaś niezajęcia ww. parcel nr [...] i [...] było również niezajęcie parceli nr [...], która przedziela ww. parcele i razem z nimi przeznaczona była pod rozbudowę [...].

Organ z powyższych okoliczności wysnuł wniosek, iż w odniesieniu do przedmiotowej parceli nr [...] nie zaszły przesłanki z art. 17 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 25 lutego 1958 r., a zatem w tej części orzeczenie z dnia [...] października 1959 r. zostało wydane z rażącym naruszeniem ww. przepisu.

W odniesieniu do parceli nr [...] obj. whl [...], organ wskazał, iż parcela ta nie pozostawała we władaniu państwowej jednostki organizacyjnej i - jako taka - nie podlegała przejęciu na rzecz Państwa w trybie ww. przepisu. W tym zakresie zatem przedmiotowe orzeczenie z dnia [...] października 1959 r. zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa, a konkretnie art. 17 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 25 lutego 1958 r.

W części dotyczącej obecnej działki ewidencyjnej nr [...], ark. mapy 60, jedn. ewid. M. [...], o powierzchni 0,0581 ha, stanowiącej własność Miasta [...], nie zaszły nieodwracalne skutki prawne (art. 156 § 2 k.p.a.), a zatem nie ma przeszkód prawnych do stwierdzenia nieważności ww. orzeczenia w tej części.

Odmiennie zdaniem Ministra sprawa przedstawiała się w przypadku działki ewidencyjnej nr [...] o powierzchni 0,0021 ha, zajętej obecnie pod drogę publiczną - ulicę [...], zaliczoną do kategorii dróg publicznych rozporządzeniem Wojewody Gdańskiego z dnia 20 czerwca 1996r. (Dz. Urz. Woj. Gdańskiego Nr 15, poz. 48). Wynikało to z faktu, iż drogi publiczne stanowią rzeczy wyjęte z obrotu stosownie do art. 2a ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tj. Dz. U. z 2013 r., poz. 260), który stanowi, iż drogi stanowią własność Skarbu Państwa (ust. 1), a drogi wojewódzkie, powiatowe i gminne stanowią własność właściwych jednostek samorządu terytorialnego. Organy nadzoru nie dysponuje środkami prawnymi do wyeliminowania z obrotu prawnego uchwał o zaliczeniu ww. dróg do kategorii dróg publicznych, a wydanie tychże uchwał uniemożliwia wydanie rozstrzygnięcia skutkującego przeniesieniem własności nieruchomości zajętych pod drogi publiczne na rzecz podmiotów innych niż wymienione w art. 2a ustawy o drogach publicznych.

Z powyższych przyczyn zdaniem organu orzeczenie z dnia [...] października 1959r. w części dotyczącej obecnej działki nr [...], wywołało nieodwracalne skutki prawne, a zatem nie podlega stwierdzeniu nieważności. Tym samym organ w tym zakresie ograniczył się do stwierdzenia wydania ww. orzeczenia z naruszeniem prawa (art. 158 § 2 k.p.a.).

Wykonując wskazania co do dalszego postępowania z uwzględnieniem oceny prawnej wyrażonej w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie organ naczelny zbadał czy przedmiotowe nieruchomości (parcele nr [...],[...] i [...]) stanowiły mienie opuszczone w rozumieniu dekretu z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich. Uznanie nieruchomości za mienie opuszczone w rozumieniu dekretu z 1946 r. następowało w drodze decyzji wydanej przez właściwy rejonowy urząd likwidacyjny. W przedmiotowej sprawie natomiast nie odnaleziono nawet jakiejkolwiek wzmianki w dokumentach archiwalnych o wydaniu w tym przedmiocie decyzji. Określanie w pismach Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w [...] nieruchomości jako opuszczonej miało w tych okolicznościach zapewne charakter subiektywnej oceny, a nie kwalifikacji prawnej. Ponadto Skarb Państwa nie nabył własności tych nieruchomości również w trybie art. 34 ust. 1 ww. dekretu.

Odnosząc się do argumentu, iż w odniesieniu do przedmiotowych parcel Minister Gospodarki Komunalnej wydał decyzję z dnia [...] sierpnia 1953 r. nr [...], wyrażającą zgodę na przekazanie nieruchomości w zarząd i "użytkowanie" przedsiębiorstwa [...], organ wskazał, że po pierwsze ww. decyzja nie została odnaleziona, a po drugie z zebranego materiału dowodowego nie wynika jednak, aby ww. decyzja przyznawała jakiekolwiek prawa rzeczowe do nieruchomości [...] albo Skarbowi Państwa.

W odniesieniu zatem do dawnych parcel nr [...],[...] i [...] brak było podstaw do kwestionowania legalności przedmiotowego orzeczenia z dnia [...] października 1959 r. Nieruchomości te bowiem zostały objęte we władanie przez państwową jednostkę organizacyjną ([...]) przed dniem 31 grudnia 1954 r. oraz z całą pewnością pozostawały w jej władaniu aż do dnia wejścia w życie ustawy z dnia 25 lutego 1958 r., tj. do dnia 8 marca 1958 r.

Przedmiotowa decyzja została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez Gminę Miasto [...] reprezentowane przez radcę prawnego K. W. w zakresie jej pkt 1 i pkt. 2, to jest w części dotyczącej stwierdzenia wydania z naruszeniem prawa orzeczenia Ministra Żeglugi i Gospodarki Wodnej z dnia [...] października 1959 r. w części dotyczącej przejęcia na własność Państwa części Parceli nr [...] obj. Whl [...] obecnie stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...], ark. Mapy 60, jedn. ewid. M. [...], o powierzchni 0,0021 ha, zajętą pod drogę publiczną jak również w części stwierdzającej nieważność ww. orzeczenia z dnia [...] października 1959 r. w części dotyczącej przejęcia na własność Państwa części parceli nr [...] obj. whl [...] obecnie stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...], ark. mapy 60, jedn. ewid. M. [...], o powierzchni 0,0581 ha.

Zaskarżonej decyzji strona skarżąca zarzuciła naruszenie:

1) art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez błędne ustalenia faktyczne oraz błędne wnioskowania i brak ustalenia i wskazania kto władał parcelą nr [...], jeśli nie władały nią [...],

2) art. 80 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że [...] nie władały parcelą nr [...], pomimo iż nie wynikało to z całości zebranego materiału dowodowego oraz poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, które to uchybienia miały istotny wpływ na wynik sprawy, skutkując błędnym rozstrzygnięciem,

3) art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 17 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 25 lutego 1958 r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym poprzez nieuprawnione przyjęcie, że orzeczenie Ministra Żeglugi i Gospodarki Wodnej z dnia [...] października 1959 r. rażąco naruszało prawo, bez wcześniejszej prawidłowej oceny materiału dowodowego sprawy,

4) art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak jednoznacznego wskazania faktów, które organ uznał za uzasadnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej,

5) art. 138 pkt 1 k.p.a. poprzez bezzasadne uchylenie decyzji z dnia [...] listopada 2012 r.

W uzasadnieniu skargi strona nie zgodziła się z twierdzeniem Ministra Infrastruktury i Rozwoju, że w odniesieniu do parceli nr [...] nie zaszły przesłanki art. 17 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 25 lutego 1958 r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym, gdyż przedmiotowa parcela nie pozostawała we władaniu [...] i w związku z tym w tej części orzeczenie z dnia [...] października 1959 r. zostało zdaniem Ministra wydane z rażącym naruszeniem prawa.

Decyzja z dnia [...] kwietnia 2014 r. zaskarżona został również przez [...] Spóła Akcyjna z siedzibą w [...] w części dotyczącej jej punktu 3, w którym odmówiono stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Żeglugi i Gospodarki Wodnej z dnia [...] października 1959 r. w pozostałym zakresie niż wskazano w punkcie 1 oraz 2 tej decyzji.

Przedmiotowej decyzji skarżący zarzucał:

1. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy tj.:

a) art. 80 k.p.a. poprzez wyjście poza granicę swobodnej oceny dowodów i przyjęcie, że nieruchomości stanowiące parcele nr [...] obj. whl [...], nr [...] obj. whl [...], nr [...] obj. whl [...] położone w [...] przy ul. [...] nie zostały objęte przez Okręgowy Urząd Likwidacyjny w [...] - Biuro Obwodowe w [...] w trybie dekretu z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich pomimo, iż w dokumentach znajdujących się w aktach sprawy nieruchomości te były wskazywane i określane jako mienie opuszczone;

b) art. 80 k.p.a. poprzez wyjście poza granicę swobodnej oceny dowodów i przyjęcie, że nieruchomości stanowiące parcel nr [...] obj. whl [...], nr [...] obj. whl [...], nr [...] obj. whl [...] położone w [...] przy ul. [...] nie zostały przekazane [...] za zgodą Ministra Gospodarki Komunalnej udzieloną pismem z dnia [...] sierpnia 1953 r. na podstawie przepisu 12 ust. 1 i ust. 2 dekretu z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich;

c) art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 157 § 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, co skutkowało odmową stwierdzenia nieważności skarżonej decyzji, podczas gdy orzeczenie Ministra Żeglugi i Gospodarki Wodnej z dnia [...] października 1959 r. zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa;

d) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy mających wpływ na jej rozstrzygnięcie;

e) art. 40 § 2 k.p.a. poprzez doręczenie decyzji bezpośrednio stronie z pominięciem jej pełnomocników.

2. naruszenie prawa materialnego tj.

a) art. 17 pkt 2 lit. b) ustawy z dnia 25 lutego 1958 r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym poprzez jego niewłaściwe zastosowanie skutkujące przyjęciem, iż przekazanie nieruchomości stanowiących parcele nr [...] obj. whl [...], nr [...] obj. whl [...], nr [...] obj. whl [...] położone w [...] przy ul. [...][...] nie stanowiło tytułu prawnego, który wyłączał przejście ich własności na Państwo z mocy prawa;

b) art. 12 ust. 1 dekretu z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich poprzez jego błędną wykładnią polegającą na uznaniu, iż objęcie majątku opuszczonego w rozumieniu tego dekretu przez właściwy urząd likwidacyjny następuje w drodze decyzji administracyjnej;

c) art. 193 w zw. z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez ich niewłaściwe zastosowanie skutkujące pominięciem wykładni dokonanej przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 10 października 2006 r. (sygn. akt I OSK 1304/05).

W uzasadnieniu skargi strona podniosła, że organ wskazał, że z zebranego materiału dowodowego nie wynika, aby decyzja Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia [...] sierpnia 1953 r. przyznawała jakiekolwiek prawa rzeczowe do nieruchomości [...] albo Skarbowi Państwa. Tym samym organ pomija przepis art. 12 ust. 2 dekretu o majątkach opuszczonych i poniemieckich, który upoważniał Ministra Gospodarki Komunalnej do oddania nieruchomości w zarząd i użytkowanie [...]. Oddanie nieruchomości w zarząd i użytkowanie [...] (to jest państwowej osobie prawnej) wynika wprost z jego pisma z dnia 7 listopada 1958 r. Także w piśmie z dnia 5 lipca 1958 r. [...] powołają się na decyzję Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia [...] sierpnia 1953 r. jako na podstawę prawną władania nieruchomością.

Tymczasem art. 12 ust. 2 ww. dekretu nie wskazywał formy prawnej przekazania nieruchomości w zarząd i użytkowanie. Ważne było natomiast wydanie decyzji o wyrażeniu zgody na dokonanie tej czynności. Należy zatem uznać, iż samo przekazanie nieruchomości w zarząd i użytkowanie było czynnością faktyczną, zaś skutek prawny objęcia nieruchomości w zarząd i użytkowanie był uzależniony od wyrażania przez ministra stosownej zgody. W realiach niniejszej sprawy taka zgoda została wyrażona decyzją Ministra Gospodarki Komunalne z dnia [...] sierpnia 1953 r. a zatem [...] nabyły tytuł prawny do nieruchomości na mocy art. 12 ust. 2 dekretu.

Z tego względu władanie [...] opierało się o tytuł prawny (zarząd i użytkowanie), co wyłącza nabycie nieruchomości przez Skarb Państwa w oparciu o przepis art. 17 pkt 2 lit b) ustawy z dnia 25 lutego 1958 roku o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym.

Powyższe oznacza, że zaskarżona decyzja w części tj. w zakresie punktu 3 jest nieprawidłowa i jako taka winna zostać uchylona.

W odpowiedzi na skargi organ wniósł o ich oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Postanowieniem z dnia 25 listopada 2014 r. WSA w Warszawie połączył obie skargi wniesione na decyzję z dnia 8 kwietnia 2014 r., do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia oraz prowadzenia ich pod sygn. akt I SA/Wa 1764/14.

Z kolei pismem z dnia 17 grudnia 2014 r. Sąd został powiadomiony, że zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego [...] – [...] w [...] VIII Wydział Gospodarczy z dnia [...] października 2014 r. sygn. sprawy [...],[...]S.A w [...] zostało przejęte przez "[...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy organ administracji wydając zaskarżony akt nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Nadto wskazania wymaga, iż sąd orzeka na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 ppsa) nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ppsa).

W pierwszym rzędzie Sąd odniósł się do skargi Gminy Miasta [...], która to została oddalona w całości.

Skarżący nie zgadzał się z twierdzeniem Ministra Infrastruktury i Rozwoju, że w odniesieniu do parceli nr [...] nie zaszły przesłanki art. 17 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 25 lutego 1958 r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym, gdyż w ocenie skarżącego, przedmiotowa parcela nie pozostawała we władaniu [...].

Stanowisko skarżącego uznać należało za całkowicie mylne.

Badając przesłanki określone w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. organ prawidłowo wskazał, iż rażące naruszenie prawa zgodnie z utrwalonymi w orzecznictwie oraz doktrynie poglądami stanowi oczywiste, wyraźne i bezsporne naruszenie przepisu prawa, tym samym występuje wówczas, gdy proste zestawienie treści przepisu z treścią rozstrzygnięcia wskazuje na ich oczywistą niezgodność. W orzecznictwie sądów administracyjnych powszechny jest również pogląd, iż wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa następuje wówczas, gdy skutki wydanego rozstrzygnięcia są nie do zaakceptowania w praworządnym państwie.

Przedmiotowe orzeczenie kontrolowane w trybie nadzoru zostało wydane ma podstawie art. 17 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 25 lutego 1958 r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym (Dz.U. z 1958r., Nr 11, poz.37). Powyższa ustawa miała charakter nacjonalizacyjny i regulowała tryb przejmowania na własność Państwa przedsiębiorstw znajdujących się w przymusowym zarządzie państwowych jednostek organizacyjnych (art. 2). Ustawa z dnia 25 lutego 1958 r. miała również zastosowanie do "innego mienia", tj. mienia, które nie wchodziło w skład przedsiębiorstwa (art. 17 pkt 2 lit. b).

Należy wskazać, iż art. 17 pkt 2 lit. a i b ustawy z dnia 25 lutego 1958 r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym (Dz.U. z 1958r., Nr 11, poz.37), miał zastosowanie tylko do tych przedsiębiorstw i innego mienia, które w okresie do dnia 31 grudnia 1954 r. zostały objęte bez tytułu prawnego przez państwowe jednostki organizacyjne i od chwili objęcia przez te jednostki pozostawały w ich władaniu bez żadnego tytułu prawnego aż do dnia wejścia w życie ustawy (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11.12.2008 r. sygn. akt IV SA/Wa 1662/08, publ. orzeczenia.ns.gov.pl).

Do przejęcia mienia w trybie art. 17 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 25 lutego 1958r. nie było zaś niezbędne objęcie go przymusowym zarządem państwowym (por. wyrok NSA z dnia 01.12.2010 r. sygn. akt I OSK 492/10, wyrok NSA z dnia 14.10.2005 r. sygn. akt IV SA/Wa 1093/05, Lex nr 217341, wyrok NSA z dnia 29.08.2006 r. sygn. akt IV SA/Wa 763/06, Lex nr 281867, a także wyrok NSA z dnia 10.10.2006 r. sygn. akt I OSK 1304/05, LEX nr 281445, wyrok 17 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 6.12.2006 r. sygn. akt I OSK 119/06 - oba niepublikowane, a także wyrok NSA z dnia 8.05.2007 r. sygn. akt I OSK 40/07, Lex nr 347851).

W postępowaniu prowadzonym na skutek złożenia wniosku przez [...] S.A., o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją z dnia [...] listopada 2012 r. organ zgromadził obszerny materiał dowodowy dotyczący władania przedmiotowymi nieruchomościami przez [...], w tym m.in. dokumenty nadesłane przez Archiwum Państwowe w [...] przy piśmie z dnia 6 września 2013 r. nr OG.6341.78.2013.

Z archiwalnej mapy sytuacyjnej nadesłanej przez Archiwum Akt Nowych przy piśmie z dnia 30 sierpnia 2013 r. nr IV.6341.13.54.2013.IK wynika, iż parcele nr [...],[...] i [...] stanowiły składniki majątkowe przedsiębiorstwa [...]. Na nieruchomościach tych znajdowały się budynki stanowiące części ww. przedsiębiorstwa, przede wszystkim budynek hotelowy, a także teren parkowy przylegający do tego budynku. Na parceli nr [...] prowadzony był rozładunek dostaw przeznaczonych dla hotelu (co wynika m.in. z urządzenia na tej parceli wjazdu na teren [...]), zaś na parcelach nr [...] oraz nr [...] znajdowały się budynki gospodarcze, w tym piwnica. Ponadto, na parceli nr [...] urządzono teren parkowy, służący gościom hotelowym. Dokumenty finansowo-księgowe nadesłane przy piśmie Archiwum Państwowego w [...] Oddział w [...] z dnia 6 września 2013 r. nr OG.6341.78.2013 potwierdzają, iż teren parkowy (ogród warzywniczo-kwiatowy), a także ośrodek rekreacyjny, stołówka przyzakładowa, tuczarnia, pralnia, bufet i "lecznictwo" stanowią składniki majątkowe przedsiębiorstwa [...] (dokument pt. "Analiza działalności gospodarczej [...] za rok 1958").

Mapa wykonana w dniu 2 października 2013 r. przez geodetę uprawnionego E. R. na podstawie ww. mapy archiwalnej oraz aktualnej mapy zawierającej dane ze zdjęć lotniczych (źródło: maps.google.com) potwierdza, iż także w chwili obecnej teren dawnych parcel nr [...],[...] i [...] zajęty jest przez przedsiębiorstwo [...].

Organ prawidłowo wskazał, że spośród przedmiotowych parcel jedynie parcela nr [...] obj. whl [...] nie pozostawała we władaniu [...]. Ze zgromadzonego materiału dowodowego nie wynikało bowiem, aby na ww. terenie w istocie dokonano rozbudowy [...]. Zarówno w dniu 30 grudnia 1950 r. (data sporządzenia mapy archiwalnej załączonej do pisma Archiwum Akt Nowych z dnia 30 sierpnia 2013 r.), jak i w chwili obecnej ww. nieruchomość pozostała niezagospodarowana na ww. cel. Nie znajduje się na jej terenie żadne widoczne urządzenie, a jedynie zieleń (w tym drzewa). Położenie parceli nr [...] na skarpie oraz odcięcie tej nieruchomości od terenu [...] przez ściany budynków gospodarczych znajdujących się w zachodniej części parceli nr [...] potwierdza okoliczność, iż nieruchomość ta nie stanowiła części funkcjonalnej przedsiębiorstwa [...], a jej niezagospodarowanie prawdopodobnie było skutkiem zaniechania rozbudowy [...] przez [...].

Ponadto, z treści mapy nadesłanej przy piśmie Archiwum Akt Nowych z dnia 30 sierpnia 2013 r. nr IV.6341.1354.2013, przedstawiającej teren m.in. parceli nr [...] wynika, iż parcele nr [...],[...],[...], przylegające do ul. [...], leżały poza ogrodzonym (parkanem siatkowym) terenem [...].

Organ z zachowaniem zasad logiki i na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego konkludował, że skoro wywłaszczono ww. parcele nr [...] i [...] dopiero w dniu [...] grudnia 1955 r. to nie doszło do zajęcia tych nieruchomości, a więc także parceli nr [...] (która również była przeznaczona pod rozbudowę [...]) przed 31 grudnia 1954 r.

Pomimo przeprowadzonych przez organ poszukiwań i skierowania kilku pism do Archiwum Państwowego w [...] nie było możliwe odnalezienie akt archiwalnych ww. postępowań wywłaszczeniowych, a zatem organ nie był uprawniony do przyjęcia, iż doszło do wydania orzeczenia o objęciu nieruchomości, które pozwalałoby na zajęcie ww. parcel nr [...] i [...] przed dniem 31 grudnia 1954 r. Logiczną konsekwencją nie zajęcia ww. parcel nr [...] i [...] było również niezajęcie parceli nr [...], która przedziela ww. parcele i razem z nimi przeznaczona była pod rozbudowę [...].

Organ z powyższych okoliczności wysnuł prawidłowy wniosek, iż w odniesieniu do przedmiotowej parceli nr [...] nie zaszły przesłanki z art. 17 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 25 lutego 1958 r., a zatem w tej części orzeczenie z dnia [...] października 1959 r. zostało wydane z rażącym naruszeniem ww. przepisu.

Odnosząc się szczegółowo do poszczególnych zarzutów skargi nie można podzielić argumentacji Gminy Miasta [...], iż organ nie wykazał, iż parcela [...] nie pozostawała we władaniu [...]. Organ wskazał, na położenie parceli, jej stan zagospodarowania przed 31 grudnia 1954r. i w dacie rozpoznania sprawy. Opierając się na dowodach zgromadzonych w sprawie wyprowadził logiczne i spójne wnioski, zgodne z regułami oceny materiału dowodowego.

Skarżący podnosił, że powyższa parcela z pewnością była wykorzystywana do celów powiązanych z istnieniem hotelu [...]. Nadmorska lokalizacja [...] pozwalała wykorzystać tereny zielone zlokalizowane na parceli nr [...] np. do funkcji wypoczynkowych, czy rekreacyjnych, pożądanych w przypadku budynków hotelowych. O przeznaczeniu parceli nr [...] na funkcje wypoczynkowe, bądź rekreacyjne mogą świadczyć zadaniem skarżącego m.in. opinie urbanistyczne z 1998 r. (przywołane w piśmie wewnętrznym Urzędu Miasta [...] z dnia 5 maja 1998 r., sygn. MG-7224/468/98/PN) określające działkę nr [...] jako samodzielną parcelę budowlaną, która nie może być zabudowana budynkiem kubaturowym a jedynie obiektami o funkcji sportu i rekreacji z zielenią towarzyszącą. Również notatka służbowa z wizji lokalnej przeprowadzonej dnia 27 kwietnia 1998 r. informuje, iż "działki oznaczone numerami (...)[...] i [...] (...) stanowią małą architekturę terenu przyległego do [...]".

Argumenty skarżącego, są błędne bowiem już samo usytuowanie parceli nr [...] wyklucza opisane przez skarżącego jej wykorzystanie. Mapy oraz zdjęcia (m.in. znajdujące się przy decyzji z 8 kwietnia 2014r.) wskazują, że parcela ta odbiegała charakterem od pozostałych i jej związek funkcjonalny z działalnością [...] nie występował. Usytuowanie ww. parceli było odmienne i wywody organu w zakresie braku władania [...] były prawidłowe, poparte mapami i dokumentami zgromadzonymi w sprawie. Nadmienić przy tym należy, że samo występowanie trawy i paru drzew nie stanowi o małej architekturze terenu (zieleni), ta wymaga bowiem widocznego, ukształtowanego, dającego się wyodrębnić zamysłu architektonicznego, nakierowanego na konkretny cel. W przedmiotowej sprawie nie mamy do czynienia z układem architektury zieleni, co dobitnie wykazują chociażby zdjęcia znajdujące się w aktach sprawy.

Organ dokonał zatem prawidłowej wykładni art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a. w zw. z art.17 pkt. 2 lit. b ustawy z dnia 25 lutego 1958r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym, poprzez przyjęcie, że orzeczenie Ministra Żeglugi i Gospodarki Wodnej z dnia [...] października 1959r. rażąco naruszało prawo i stwierdził naruszenie prawa ww. orzeczenia z [...] października 1959r. w części dotyczącej parceli nr [...], o pow. 0,0021 ha, zajętej pod drogę publiczną a w pozostałej części dotyczącej parceli nr[...], o pow. 0,0581 ha, stwierdził nieważność orzeczenia z dnia [...] października 1959r.

Na zakończenie, odnosząc do zarzutów naruszenia przepisów prawa procesowego zawartych w skardze, należało jeszcze dodać, że w świetle okoliczności niniejszej sprawy nie sposób przyjąć, że organ rozpoznając sprawę nie dopełnił obowiązków przewidzianych np. w art. 7 k.p.a., 77 k.p.a., art. 107 § 3 k.p.a. czy art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. Organ wykazał bowiem niezbędną dbałości o dokładne wyjaśnienie sprawy, a wszystkie istotne w sprawie fakty i zdarzenia zostały ustalone oraz w dostateczny sposób rozważone. Motywy podjętego rozstrzygnięcia należycie przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Należy podnieść, że materiał zgromadzony w sprawie daje jednoznaczną odpowiedź, co do istotnych elementów niezbędnych dla sformułowania oceny prawnej rozpatrywanej sprawy, a nadto zapewnia możliwość oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu. Kwestia tego, że skarżący nie podzielają oceny prawnej dokonanej przez organ sama w sobie nie stanowi naruszenia dyspozycji: art. 7 k.p.a., 77 k.p.a., art. 107 § 3 k.p.a. czy art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.

Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270), oddalił skargę Gminy Miasta [...].

Kolejno, odnosząc się do skargi "[...] S.A. z siedzibą w [...] (poprzednio: [...] Spółka Akcyjna w [...]), skargę należało uznać za zasadną.

Poddając kontroli postępowanie administracyjne, które toczyło się w niniejszej sprawie Sąd zobowiązany był odwołać się do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 października 2006r., sygn. akt I OSK 1304/05.

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 10 października 2006r. wskazał, że przy ocenie tytułu prawnego w rozumieniu art. 17 pkt 2 lit. b ustawy z 1958 roku nie można pominąć treści przepisu art. 39 dekretu z dnia 8 marca 1946 roku o majątkach opuszczonych i poniemieckich ( Dz. U. Nr 13, poz. 87 ze zm. ) – zwanego dalej dekretem o majątkach opuszczonych i poniemieckich. Artykuł 39 tegoż dekretu stanowi, że jego przepisy nie naruszają postanowień dekretu z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (t. j. Dz. U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13), dekretu z 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa (Dz. U. Nr 15, poz. 82), ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej (Dz. U. z 1946 r. Nr 3, poz. 17) ani innych przepisów prawa, na podstawie których Państwo może dokonać wywłaszczenia majątku, ustanowić przymusowy zarząd lub wprowadzić inne ograniczenia prawa własności lub posiadania.

A zatem przepisy dekretu o majątkach opuszczonych i poniemieckich nie wyłączyły możliwości objęcia w zarząd lub we władanie mienia stanowiącego majątek opuszczony w rozumieniu tego dekretu ani też przejścia lub przejęcia takiego mienia na własność Państwa na podstawie innych przepisów prawa, w tym objęcia mienia opuszczonego w zarząd na podstawie dekretu z 1918 roku.

W tym stanie prawnym należy uznać, iż przepis art. 17 pkt 2 ustawy z dnia 25 lutego 1958 roku o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym (Dz. U. Nr 11, poz. 37 ze zm.) znajduje zastosowanie także do mienia opuszczonego w rozumieniu dekretu o majątkach opuszczonych i poniemieckich (Dz.U. Nr 13, poz. 87 ze zm.), jeżeli to mienie nie zostało na podstawie tego dekretu objęte przez organy likwidacyjne.

Konkludując, jeśli nieruchomość znajdowała się we władaniu państwowej jednostki organizacyjnej na podstawie dekretu z dnia 8 marca 1946 roku o majątkach opuszczonych i poniemieckich ( Dz. U. Nr 13, poz. 87 ze zm. ) to nie mogą do niej mieć zastosowania przepisy ustawy z 1958 roku. Jeżeli natomiast państwowa jednostka organizacyjna nie weszła we władanie mienia opuszczonego w sposób wyżej określony, to brak podstaw do uznania, że władanie opiera się na tytule prawnym wynikającym z przepisów o majątkach opuszczonych i poniemieckich. W takiej sytuacji do mienia tego mają zastosowanie przepisy ustawy z 1958 roku, chyba że władanie było oparte na innych przepisach szczególnych. ( por. orzeczenia Sądu Najwyższego z dnia 25 listopada 1960 roku, 3 CR 279/60 i z dnia 19 grudnia 1960 roku, 1 CR 412/60, OSNC 1962/3/90, uchwała 7 sędziów Sądu Najwyższego - zasada prawna - z dnia 7 lutego 1959 roku, I CO 32/58, OSNCK 1960/3/61).

Należy podzielić stanowisko skarżącego, że dla rozważań opartych na cytowanej wiążącej wykładni NSA istotna jest treść pisma Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w [...] z dnia 21 sierpnia 1952 roku wskazująca, że Okręgowy Urząd Likwidacyjny w [...] Biuro Obwodowe w [...] sporządził protokół z dnia 11 listopada 1947 roku, co do nieruchomości oznaczonej hipotecznie whl [...] (nieruchomości, na której znajduje się budynek [...]).

Przy czym organ powołuje się na przepisy Rozporządzenia Ministrów Skarbu i Ziem Odzyskanych z dnia 23 grudnia 1948 r. o zakresie działania i organizacji urzędów likwidacyjnych, a zatem rozporządzenia wydanego po sporządzeniu przez Okręgowy Urząd Likwidacyjny w [...] - Biuro Obwodowe w [...] protokołu z dnia 11 listopada 1947 roku. W dacie sporządzenia protokołu obowiązywało Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 7 listopada 1946 r. wydane w porozumieniu z Ministrem Ziem Odzyskanych w sprawie organizacji i zakresie uprawnień urzędów likwidacyjnych, w którym brak jest analogicznych przepisów, na które powołuje się Minister. Z przepisu § 6 tego rozporządzenia wynika, iż aktem właściwym dla objęcia mienia jest protokół (na co wskazywał również NSA w wyroku z dnia 10 października 2006r.). Na przedmiotową datę nie było wymogu wydaniu decyzji o objęciu nieruchomości przez organy likwidacyjne i objęcie następowało w drodze protokołu, zgodnie z ówcześnie obowiązującymi przepisami.

Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że należy zwrócić uwagę na: " (...) kserokopię odpisu pisma Prezydium M.R.N. w [...] z dnia 21 sierpnia - przypuszczalnie 1952 roku, co zdaje się wynikać z numeru pisma - GK.IV.- 16/67/52. Kserokopia tegoż pisma została sporządzona niestarannie w sposób uniemożliwiający odczytanie wszystkich danych dotyczących nieruchomości tj. danych pozwalających na zidentyfikowanie parceli, o których mowa w tym piśmie. W piśmie tym jest mowa o parceli (brak numeru z uwagi na "urwanie" tekstu pisma) oznaczonej hipotecznie tom 6, wykaz [...] opisanej po wojnie jako mienie opuszczone i protokołem zdawczo – odbiorczym z dnia 11 ( ...brak tekstu) 1947 roku przekazanej przez Okręgowy Urząd Likwidacyjny w [...] Biuro Obwodowe w [...] w administrację Zarządowi Miejskiemu w [...] oraz o parcelach nr [...] i [...] oznaczonych hipotecznie – [...] tom 6, wykaz 188 i parceli (brak numeru - brak tekstu) oznaczonej hipotecznie tom 15, wykaz 564, które stanowią również mienie opuszczone, wnioskowane przez Zarząd [...] do Okręgowego Urzędu Likwidacyjnego o przywrócenie posiadania."

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ dysponował już całkowicie czytelną kserokopią pisma Prezydium M.R.N. w [...] z dnia 21 sierpnia 1952r.

Organ powinien zatem przeprowadzić wykładnię zgodną z wiążącymi wskazaniami NSA, który wskazywał, że w dacie 11 listopada 1947r. do objęcia mienia zgodnie z dekretem z dnia 8 marca 1946r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich, wystarczający jest protokół. Organ dywaguje natomiast, co do braku decyzji o przejęciu nieruchomości zgodnie z dekretem o majątkach opuszczonych i poniemieckich, nie stosując się tym do wskazań zawartych w wyroku NSA.

Istotnie, w sprawie nie zachował się protokół objęcia mienia sporządzony przez Okręgowy Urząd Likwidacyjny w [...] – Biuro Obwodowe w [...] z dnia 11 listopada 1947r. Występuje jednak dokument późniejszy wskazujący na sporządzenie takiego protokołu (pismo z dnia 21 sierpnia 1952r.). Pojawia się również odniesienie do konstrukcji prawnej majątków opuszczonych i poniemieckich, wskazujące że jako przejęta w tym trybie była traktowana przedmiotowa nieruchomość.

Jak podkreślił Sąd Najwyższy w uchwale 7 sędziów - zasada prawna - z dnia 7 lutego 1959 roku, I CO 32/58 do uznania, że objęcie mienia nastąpiło na podstawie dekretu o majątkach opuszczonych i poniemieckich nie wystarcza faktyczne objęcie mienia przez organy likwidacyjne. Stwierdzenie, że mienie zostało przez organy likwidacyjne objęte na podstawie tegoż dekretu będzie wówczas uzasadnione, gdy organy te dokonały takiej również czynności, która wskazuje, iż objęły one mienie w wykonaniu uprawnień i obowiązków przysługujących urzędom likwidacyjnym i ciążących na tych urzędach z mocy przepisów powyższego dekretu. Takimi czynnościami będą np.: sporządzenie protokołu objęcia mienia ( § 4 rozporządzenia Ministrów Finansów i Ziem Odzyskanych z dnia 23 grudnia 1948 r. o zakresie działania i organizacji urzędów likwidacyjnych (Dz.U. Nr 62, poz. 485 ), w którym powołano się na dekret o majątkach opuszczonych i poniemieckich lub wskazano w nim, że mienie zostało objęte lub przekazane jako opuszczone lub poniemieckie, wpisanie do rejestru majątków opuszczonych i poniemieckich, przekazanie mienia przez urząd likwidacyjny (lub wydział finansowy) w zarząd innej jednostce zgodnie z art. 12 dekretu, a także wszelkie pisma świadczące o tym, że mienie było traktowane jako mienie opuszczone (np. korespondencja pomiędzy organem likwidacyjnym a właścicielem mienia, korespondencja pomiędzy tym organem a innymi jednostkami państwowymi itp.) ( por. OSNCK 1960/3/61 ).

Organ winien zatem przyjąć, że skoro pismo z 21 sierpnia 1952r. o charakterze urzędowym zawiera zapis "opisania mienia", oznaczenie mienia "mienie opuszczone" oraz wskazuje na "protokół zdawczo- odbiorczy z dnia 11 listopada 1947r." to miało miejsce przejęcie mienia w trybie dekretu o majątkach opuszczonych i poniemieckich. Podobny zapis (ale o mniej precyzyjnym charakterze) znajduje się w piśmie Ministerstwa Żeglugi i Gospodarki Wodnej z dnia 7 listopada 1958r., Nr-I-03550/58. Trudno bowiem przyjąć konstrukcję, że w tego typu pismach powoływano się na "mienie opuszczone" w rozumieniu ogólnym, właściwym dla słownictwa potocznego. Przyjęcie takiej tezy wymagałoby przekonywującej argumentacji i dowodów a organ takich nie przedstawił.

Należało zatem podzielić zarzuty skarżącego naruszenia przez organ dyspozycji art. 17 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 25 lutego 1958r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym (DZ.U., Nr 11, poz. 37 ze zm.) poprzez błędną wykładnię.

Przy ponowny rozpoznaniu sprawy organ będzie zobowiązany zastosować wykładnię przepisów przedstawioną przez Sąd w niniejszej sprawie.

Mając powyższe na względzie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, art. 152 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), w zakresie skargi "[...] S.A. z siedzibą w [...], Sąd orzekł jak w sentencji.

O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.