Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt SA/Rz 1662/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2005-04-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne: Ewidencja gruntów
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego I Kartograficznego
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Czarnik Sędziowie NSA Anna Lechowska /spr./ AWSA Magdalena Józefczyk Protokolant: st.sekr.sąd.B.Krztoń po rozpoznaniu w dniu 27 kwietnia 2005 r. na rozprawie sprawy ze skarg S. C., E. M., W. S., T. S. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] października 2003 r. nr [...] w przedmiocie wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów skargę oddala


UZASADNIENIE

SA/Rz 1662/03

U Z A S A D N I E N I E

Decyzją z dnia [...] października 2003r. Nr. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego uchylił w całości decyzję Starosty [...] z dnia [...] sierpnia 2003r., Nr [...] o odmowie wprowadzenia w operacie ewidencji gruntów wsi R. gm. P. zmiany polegającej na wykazaniu części działki nr 909/1 odpowiadającej pbud.111/4 i części działki 930 odpowiadającej części pbud 111/3 ujawnionych w księdze wieczystej Nr [...] na rzecz W. O. i przekazał sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia.

W podstawie prawnej tej decyzji organ odwoławczy wskazał art. 138 § 2 K.p.a., art. 20 ust. l i 2 oraz art. 7b ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 17 maja 1989r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. Nr 30, poz. 163, ze zm.).

Z uzasadnienia decyzji i akt postępowania wynika, że wnioskodawca W. O. żądał wpisania go w ewidencji gruntów wsi R., jako właściciela części drogi oznaczonej jako działka nr 909/1, która odpowiada dawnej pbud 111/4, a obecnie znajduje się w samoistnym posiadaniu Gminy P. Twierdził, iż w Księdze wieczystej Nr [...] jest wpisany jako właściciel tego gruntu. Przedłożył kopię planu sytuacyjnego wsi R. z dnia 22.06.1960r. L.dz. ewid. 152/60, w którym przedstawiono m.innymi podział pbud 111 na pbud 111/1 i 111/2 oraz postanowienie o dziale spadku po M. S., w wyniku którego Sąd Rejonowy w P. postanowieniem z dnia 12.10.1960r., [...],przydzielił wnioskodawcy prawo własności pbud 111/1.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2000r. Starosta [...] odmówił w prowadzenia do operatu ewidencji gruntów żądanej zmiany.

W następstwie odwołania wnioskodawcy Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego uchylił tę decyzję w całości decyzją z dnia [...] czerwca 2000r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

W postępowaniu ponownym, Starosta [...] decyzją z dnia [...] lipca 2000r. po raz kolejny odmówił wprowadzenia żądanej zmiany.

Decyzja ta zaskarżona odwołaniem przez wnioskodawcę tym razem została utrzymana w mocy decyzją organu II instancji z dnia [...] września 2000r. Nr [...].

Wyrokiem z dnia 19 listopada 2002r. wydanym w sprawie o sygn. akt SA/Rz 1777/00 Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w Rzeszowie uwzględnił skargę W. O. i uchylił wskazane wyżej decyzje obu instancji wydane w sprawie.

W wyroku tym Sąd uznał że wydano je z naruszeniem przepisów postępowania a w szczególności art. 7 i 77 § 1 kpa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W jego motywach, podzielając co do zasady pogląd organu, iż tytuły własności powstałe kilkadziesiąt lat temu nie mogą stanowić podstawy do uwidaczniania takich tytułów w ewidencji gruntów, zwłaszcza wtedy, kiedy pojawiły się nowe tytuły własności Sąd stwierdził, że reguły tej nie można stosować automatycznie. Księga wieczysta Nr [...] w której wpisana jest p.bud. 111/4 nie utraciła mocy prawnej, czyli jest aktualna. Organy nie wykazały, że po jej założeniu pojawiły się nowe tytuły prawne, nie ujawnione w tej księdze. W takim stanie rzeczy nie było podstaw do negowania istniejącego w niej wpisu zawartego w Dziale II.

Z mapy synchronizacyjnej, sporządzonej w 1999r. przez geodetę E. F. wynika, że po drugim etapie powstała działka 909/1 o pow. 0,04ha, w skład której weszły p.bud. 111/4 i część pgr 1518. Na mapie tej uwidoczniono granice działki 909/1 i pokazano położenie dawnej p.bud. 111/4.

W istniejącej ewidencji gruntów, nie ma danych co do osoby właściciela działki nr 909/1, wpisano natomiast Gminę P. jako samoistnego posiadacza tej działki. Przypuszczalnie Gmina P. figuruje jako władająca działką nr 909/1 na podstawie § 24 ust. 4 pkt l litera c nieobowiązującego obecnie załącznika do Zarządzenia Ministrów Rolnictwa i Gospodarki Komunalnej z dnia 20.02.1969r. w sprawie ewidencji gruntów (M.P. Nr 11, poz. 98 ze zm.). Z przywołanego przepisu wynika, że gminę wpisywano do ewidencji gruntów jako władającego w przypadku kiedy droga gruntowa (nie zaliczona do dróg publicznych) i będąca w powszechnym korzystaniu pozostawała w faktycznym zarządzie gminy.

Czy przedmiotowa droga byłą rzeczywiście w takim zarządzie, czyli w samoistnym posiadaniu gminy, tego w sprawie nie ustalono.

Z postanowienia Sądu Powiatowego w P. z dnia 12.09.1960r., sygn.akt [...] dotyczącego działu spadku i zniesienia współwłasności po M. S. wynika, że w skład spadku wchodziły: p.bud. 111 i 354 oraz pgr 255, 651/2, 652/2 i 1405/2. Sąd do p.bud. 111 dołączył pgr 255 i w ten sposób powstała powiększona obszarowo p.bud. 111, którą następnie podzielono na p.bud. 111/1 i 111/2. Parcelę budowlaną 111/1 o pow. la 73m2 Sąd przydzielił na własność skarżącemu.

Wskazane orzeczenie Sądu opierało się na planie sytuacyjnym sporządzonym przez biegłego geodetę W. C. Na planie tym biegły umieścił p.bud. 111/1, która również w takim samym zakresie pokazana jest na mapie ewidencyjnej w skali 1:2880 wsi R. Z porównania w/w map z mapami synchronizacyjnymi z 1994 i 1999 roku wyraźnie wynika, że p.bud. 111/4 jest częścią dawnej p.bud. 111/1 (o pow. la 75m2).

W takim stanie rzeczy wątpliwe jest w ocenie Sądu stanowisko organu odwoławczego, że nie można ustalić, czy p.bud. 111/4 wchodzi w skład obecnej działki nr 909/1. Na mapie synchronizacyjnej z 1999 roku, geodeta E. F. wyraźnie wskazała, iż p.bud. 111/4 weszła w skład działki nr 909/1. Organ odwoławczy, nie przeanalizował tego dowodu i nie przesłuchał E. F. na wskazane okoliczności.

Ponadto stwierdził, że po roku 1960 zaistniały zdarzenia prawne, które inaczej ukształtowały stan prawny nieruchomości, ale tych zdarzeń nie wymienił, przeto nie można gołosłownie zakładać, iż stan prawny nieruchomości po dziale spadku uległ zmianie. W aktach administracyjnych nie ma żadnego dowodu na tego rodzaju zmiany. Zgromadzony materiał dowodowy nie wskazuje w jakim czasie, na jakim etapie i na jakiej podstawie p.bud. 111/4 została włączona do działki nr 909/1. Można jedynie przypuszczać, iż nastąpiło to przy zmianie systemu parcelowego na system działkowy.

W związku z tym nie można wykluczyć pomyłki lub błędu kreślarskiego, pomiarowego lub innego.

Sąd zalecił, by w postępowaniu ponownym organ na rozprawie administracyjnej przesłuchał strony (art. 86 i 89 § l K.p.a.) na okoliczność czy i w jakim czasie i na jakiej podstawie pbud. 111/44 została włączona do działki Nr 909/1 (istniejąca droga), która ze stron rości sobie pretensje do przedmiotowego gruntu i w jakim zakresie, przeanalizował w/w mapy synchronizacyjne i w razie potrzeby przesłuchał geodetę E. F., przeprowadził inne dowody mające znaczenie w sprawie, zgłoszone przez strony, lub które mogą ujawnić się w postępowaniu administracyjnym. Przeprowadzenie tych dowodów pozwolić ustalić, czy została popełniona pomyłka, czy też sprawa tyczy się sporu o własność.

W postępowaniu ponownym Starosta [...] postanowieniem z dnia [...] maja 2003r. zawiesił postępowanie w sprawie do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia przez sąd powszechny sprawy o uzyskanie przez Gminę P. tytułu prawnego do spornej drogi. Postanowienie to w następstwie zażalenia W/ O/ zostało uchylone postanowieniem Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] lipca 2003r.

Z kolei decyzją z dnia [...] sierpnia 2003r Nr [...] Starosta [...] odmówił wprowadzenia w ewidencji gruntów wsi R. zmiany polegającej na wpisaniu wnioskodawcy, jako właściciela części działki Nr 909/1 o pow.0,004ha odpowiadającej parceli budowlanej Nr 114/4 i części działki Nr 930 o pow.0,13ha odpowiadającej pbud. 11/3 ujawnionych w księdze wieczystej Nr [...].

W jej uzasadnieniu wskazał, że na podstawie postanowienia Sądu Powiatowego P. [...] z dnia 12 września 1960r o dział spadku i zniesienie współwłasności po M. S. i postanowienia prostującego dnia 23 listopada 1960r. wnioskodawca otrzymał parcele gruntowe oznaczone Nr 651/3 i 651/12 oraz parcele budowlaną Nr111/1 położone we wsi R., których własność została ujawniona w Kw Nr [...].

Podczas zakładania ewidencji gruntów wsi R. w 1969r. nastąpiła zmiana oznaczenia parcel gruntowych na działki ewidencyjne, w trakcie której działka pgr 651/3 zmieniła oznaczenie na działkę Nr 612, pgr 652/13 na działkę nr 858, natomiast na części parceli budowlanej 111/1 i parceli gruntowej 1518 powstała działka nr 909 o pow. 0,05 ha, pozostała część parceli budowlanej 111/1 weszła w skład działki nr 930 o pow. 0,13 ha.

Działki nr nr 909 i 930 na podstawie protokołu stwierdzenia stanu władania gruntami nr 9/2 (brak daty spisania), zostały wpisane w operacie ewidencji gruntów wsi R., jako władanie Gminy P. - drogi dojazdowe. Faktu tego nie zakwestionował W. O. podczas okazania operatu do wglądu w 1967 r., czego dowodem jest protokół nr 1015 stwierdzenia stanu władania gruntami spisany w dniu 15.12.1967 r. podpisany przez niego i rejestr pomiarowo – klasyfikacyjny podpisany przez żonę – T. O., potwierdzające, że wykazany stan władania odpowiada stanowi faktycznemu na gruncie.

Również taki stan nie został zakwestionowany podczas regulacji własności gospodarstw rolnych w myśl przepisów ustawy z dnia 26.10.1971 r., kiedy to W. O. Aktem własności ziemi Nr [...] z dnia 17.12.1976 r. nabył własność działek nr nr 615, 4608, 845/1, 688 oraz działek nr nr 612, 858 (pgr 651/3, 652/13 otrzymane w postanowieniu działowym), nie uwłaszczył się natomiast pbud 111/1.

W 1994 r. W. O. zwrócił się do ówczesnego Urzędu Rejonowego [...] o sprostowanie błędu w operacie ewidencji gruntów wsi R. obejmującego działkę nr 909 (dr) poprzez oznaczenie na mapie ewidencyjnej pasa gruntu przylegającego do działki nr 914, będącego w jego użytkowaniu, na części którego wybudowany był silos, wyraźnie zaznaczając we wniosku, że pozostała część działki nr 909 to droga dojazdowa.

W wyniku pomiaru kontrolnego wykonanego w 1994 r. działka nr 909 o pow. 0.05 ha uległa podziałowi na działki nr nr 909/1 o pow. 0.04 ha, 909/2 o pow. 0.01 ha, 909/3 o pow. 0,0037 ha; działka nr 909/2 została wpisana na rzecz W. O.

W przeprowadzonym wówczas postępowaniu uważano, że wydzielenie z działki nr 909 części pasa gruntu tak użytkowanego przez W. O. nie utrudni korzystania z pozostałej części działki 909, do której nie rościł żadnych pretensji.

W celu ujawnienia działki nr 909/2 w księdze wieczystej KW [...], W. O. zlecił wykonanie mapy synchronizacyjnej.

W wyniku pozahipotecznego podziału parceli budowlanej 111/1 na nowe 111/1, 111/3, 111/4, na mapie synchronizacyjnej L.ks.zam. [...] z dnia 10.10.1994r., działce nr 909/2 o pow. 0,01 ha przyporządkowano pbud 111/1, która została odłączona do KW [...]. Parcela budowlana pbud 111/3 weszła w skład działki nr 930 (dr), natomiast na pbud 111/4 i części pgr 1518 powstała działka nr 909/1 (dr), na pozostałej części pgr 1518 powstała działka nr 909/3 (dr), które figurują jako posiadanie Gminy P. - drogi dojazdowe wsi R.

Analizując istniejące materiały kartograficzne stwierdzono, że:

Konfiguracje pgr 1518 i pbud 111 przedstawione na mapie parcelowej i planie sytuacyjnym inż. W. C. z 1960 r. są rozbieżne.

Na mapie parcelowej wsi R. pgr 1518 stanowi szlak drożny, przebiega od granicy wsi M., granicząc od zachodu z pgr 660, 650 do zbiegu z pgr 1519, od północnego - wschodu graniczy z pbud 111, od wschodu z pgr 253, 254.

Na planie sytuacyjnym z 1960 r. pbud 111 wykazana jest na części pgr 1518 i opisane są zmiany:

- pbud 111 powiększa się kosztem całej pgr 255 i dalej dzieli się na 111/1, 111/2; nie ma żadnego opisu, że część pgr 1518 została włączona do pbud 111.

- powierzchnia pbud 111/1 wynosi 0.0173 ha: obliczono kontrolnie z miar podanych na planie i wynosi 0.0272 ha.

Nasuwa się wniosek, że na planie sytuacyjnym błędnie została wykazana konfiguracja pbud 111/1, bądź źle została obliczona jej powierzchnia.

Z protokołu parcelowego wynika, że pgr 1518 ujawniona w arkuszu posiadłości nr l (brak arkusza) w 1910 r. uległa podziałowi nr pgr 1518/1, 1518/2 i obie figurują w arkuszu posiadłości gruntowej nr 746 M. S. (w stanie szczątkowym), natomiast wykaz hipoteczny liczba l księgi gruntowej gm. kat. R. jest zaginiony (poświadczenie hipoteczne l.ks.zam. [...]) i ustalenie kto jest faktycznym właścicielem tej parceli gruntowej jest niemożliwe.

W przeprowadzonym badaniu hipotecznym Iwh [...] stwierdzono, że pbud 111 została odłączona w 1907 r. z Iwh [...], a dalsze wpisy nie wskazują, że powiększyła się ona kosztem pgr 1518.

Z analizy akt sądowych sygn.akt [...] wynika, że przedmiotem działu spadku po M. S. była między innymi nieruchomość ziemska położona we wsi R., objęta:

- Iwh [...] składająca się z pbud 111, pgr 354, 255, 651/2, 652/2, 1406/2,

- Iwh [...] składająca się z pgr 1519/2

- Iwh [...] składająca się z pgr 652/8

Parcela gruntowa 1518 nie była przedmiotem postępowania spadkowego. Niezrozumiałym zdaniem organu I instancji jest fakt, że na planie sytuacyjnym z 1960 r. na części pgr 1518 wykazana została pbud 111/1.

Przy zakładaniu ewidencji gruntów wsi R. w 1969 roku, dane z planu sytuacyjnego zostały przeniesione na pierworys mapy ewidencyjnej w skali 1:2880 i mimo tych danych działkę nr 909 powstała na pbud 111/1 wpisano na rzecz Gminy P. W oparciu o błędną mapę została dokonana synchronizacja działki nr 909/2 w 1994 roku przez Z. Z. i działki nr 909/1 w 2000 r. przez E. F. Obecnie prowadzone postępowanie dowiodło, że plan sytuacyjny z 1960 r. jest dokumentem mało wiarygodnym.

W ramach postępowania dowodowo-wyjaśniającego przeprowadzono na gruncie rozprawy administracyjne z udziałem wszystkich użytkowników działki nr 909/1. Z oświadczeń stron wynika, że przedmiotowa droga jest w ich korzystaniu już od 80 lat i stanowi jedyny dojazd do drogi publicznej. Z istniejącego na gruncie przejazdu korzystają: W. O., T. S., S. C., E. M. oraz B. i W. S.

S. C. oświadczył do protokołu, że jest właścicielem działki nr. 914 powstałej na pbud 111/2 i pgr 254/2, które to ojciec jego nabył jeszcze przed 1960 r. nieformalną umową kupna od Z. L., przed postępowaniem sądowym o dział spadku.

Areał nabytej działki obejmował także grunt stanowiący obecnie działkę nr 909/2 o pow. 0,01 ha.

W czasie prowadzonego w 1960 r. postępowania sądowego w sprawie działu spadku i zniesienia współwłasności po M. S., w którym to Z. L. otrzymała między innymi pbud 111/2 i 254/2 władał nimi faktycznie nabywca A. C.

Strona pamięta fakt, że w trakcie prowadzonego postępowania sądowego, ojciec jego zrzekł się na rzecz W. O. pasa gruntu stanowiącego obecnie działkę nr 909/2 o pow. 0.01 ha, natomiast szlak drożny został nie naruszony.

Osoby uczestniczące w rozprawie administracyjnej stwierdziły, że W. O. w postępowaniu spadkowym otrzymał pbud 111/1, która swym zasięgiem obejmuje: część działki nr 930 (pbud 111/3 po podziale pozahipotecznym) grunt graniczący z działką nr 914; obecna działka nr 909/2 (pbud 111/1 po podziale pozahipotecznym, grunt znajdujący się w płn-zach. części działki nr 615, który na szkicu indykacyjnym wykazany jest jako w.

Parcela gruntowa nr 1518 nie była przedmiotem działu spadku, co potwierdził również W. O., ponieważ nie stanowiła własności M. S. Strony podniosły zarzut, że wykazana na planie sytuacyjnym powierzchnia pbud 111/1 -0.0173 ha na gruncie jest większa i wynosi około 0,04 h

Podsumowując zebrany materiał dowodowy organ I instancji stwierdził, że istnieje rozbieżność w dokumentach geodezyjnych trudna do wytłumaczenia, jak również oświadczenia stron, co do konfiguracji pbud 111/1 ujawnionej na planie sytuacyjnym z 1960 r. Wykazana na planie powierzchnia pbud 111/1 – 0,0173 ha jest błędna i nie odpowiada faktycznej powierzchni tej parceli.

W 1994 r. dokonano podziału działki nr 909 (dr) na 909/1, 909/2, 909/3 w celu wydzielenia W. O. gruntu użytkowanego pod silosem. Powierzchnia wydzielonej działki nr 909/2 - (pbud 111/1 po podziale pozahipotecznym) obliczona analitycznie wynosiła 0,0146 ha ; do ewidencji wprowadzono 0,01 ha.

W postępowaniu sądowym o dział spadku Pan W. O. otrzymał pbud 111/1 o pow. 0,0173 ha, natomiast powierzchnie części działek o których wydzielenie wnioskuje wynoszą:

część działki nr 909/1 odpowiadająca pbud 111/4 - o pow. 0.0070 ha

część działki nr 930 odpowiadająca pbud 111/3 - o pow. 0.0084 ha.

Zmiany do operatu ewidencji gruntów zgodnie z § 46 ust. l pkt 2 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. Nr 38, poz. 454) wprowadza się na podstawie dokumentacji geodezyjnej tj. mapy uzupełniającej i wykazu zmian gruntowych, sporządzonych w wyniku pomiaru działki. Pomiaru granic działki można dokonać tylko wtedy, gdy spełnione są łącznie dwa warunki : granice działek są widoczne na gruncie a właściciele działek sąsiednich są zgodni, co do przebiegu granicy w terenie (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 września 2000 r. Sygn. akt SA/Rz 811/99).

W celu wydzielenia na gruncie działek odpowiadających pbud 111/4 i pbud 111/3, nieodzownym jest dokonanie pomiaru działek nr nr 909/1, 930 oraz ich podział. Przeprowadzenie pomiaru w tym przypadku jest niemożliwe - granice przedmiotowych parcel są niewidoczne na gruncie, a ponieważ istnieje spór co do własności pbud 111/4; żadna ze stron nie podpisze protokołu z czynności przyjęcia granic nieruchomości. Wójt Gminy P. wystąpił do Sądu Rejonowego w P. z wnioskiem o uzyskanie tytułu własności dla działki nr 909/1 o pow. 0.04 ha w drodze zasiedzenia.

W postępowaniu administracyjnym w sprawie wprowadzenia zmian do ewidencji gruntów nie mogą być rozstrzygane zagadnienia dotyczące ustalenia zasięgu własności nieruchomości, ani spory graniczne między właścicielami sąsiadujących nieruchomości. W sprawie występuje spór związany z określeniem zasięgu własności, dlatego jego rozstrzygnięcie powinno nastąpić w postępowaniu sądowym. Odwołanie od tej decyzji do Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego złożył W. O. domagając się jej uchylenia i zarzucając, że jest właścicielem spornej działki, co wynika z przedłożonych przez niego dokumentów. Wyjaśnił, że wpis nie zmieni stanu faktycznego na gruncie a w sprawie nie występuje spór graniczny, bowiem Gmina, jako posiadacz samoistny spornego gruntu została wpisana bezprawnie. Zaznaczył też, iż żądanie Gminy wniesione do Sądu o stwierdzenie jej prawa własności zostało nieprawomocnie oddalone.

Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego Kartograficznego po rozpatrzeniu odwołania opisaną na wstępie decyzją uchylił w całości decyzję pierwszoinstancyjną i przekazał sprawę po raz kolejny organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.

W motywach tego rozstrzygnięcia podniósł, że skoro z dokumentów przedstawionych przez wnioskodawcę a w szczególności z postanowień sądowych oraz planu sytuacyjnego sporządzonego przez W. C. i mapy synchronizacyjnej wynika, ze Kw [...] obejmuje parcele 111/1,111/3 i 11/4, zaś zgodnie z mapą synchronizacyjną sporządzoną w 1999r. przez E. F. działki 909/1 i 930 powstały w czasie założenia ewidencji gruntów a w ich skład weszły m.in. pbud 111/4 i 111/3 i znajduje to potwierdzenie w mapie obecnie obowiązującej, to wobec zachowania mocy prawnej księgi wieczystej nie jest możliwe negowanie istniejących w niej wpisów dotyczących prawa własności. Na kwestie tę zwrócił uwagę NSA w swoim wyroku. W postępowaniu ponownym należy uwzględnić treść księgi wieczystej i na podstawie dostępnych dokumentów geodezyjnych przeprowadzić postępowanie administracyjne w celu wprowadzenia zmian podmiotowych i przedmiotowych odnośnie działki 909/1 i 930.

Skargi na tę decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego wnieśli S. C., T. S., W. S. i E. M. nie precyzując kierunku jej weryfikacji i zarzucając naruszenie art. 20 i 22 Prawa Geodezyjnego Kartograficznego także art. 7 i 8, 9,10 i 64 § 1 kpa oraz 107 § 1 i 3 w zw. z art. 104 kpa.

W uzasadnieniu skargi podnieśli, że z materiału dowodowego wynika, iż między wnioskodawcą a uczestnikami postępowania i innymi osobami trzecimi istnieje spór, co do własności i posiadania a także przeznaczenia nieruchomości, której dotyczy decyzja. Taki stan rzeczy wskazuje, że stan prawny nieruchomości nie jest ustalony, jako że strony postępowania dochodzą na drodze prawnej swoich uprawnień do niej. W sprawie istotną jest rzeczą, kto legitymuje się do niej prawem własności. W szczególności wnioskodawca nie jest legitymowany do jednoosobowego złożenia wniosku o dokonanie wpisu, podobnie, jak nie tylko osoby ujawnione w księdze wieczystej są stronami postępowania administracyjnego tej sprawie.

Nadto decyzja nie przedstawia całego stanu faktycznego sprawy, jest lakoniczna, nie wskazuje właściwej podstawy prawnej a strony nie zostały zawiadomione o wszczęciu postępowania w sprawie i nie miały możności wzięcia udziału w postępowaniu od tego już momentu.

W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego wniósł o jej oddalenie z przyczyn, które legły u podstaw zaskarżonej decyzji.

W polemice ze skargą organ podniósł, że skarżący nie mają przymiotu strony w postępowaniu administracyjnym dotyczącym zmiany wpisu odnośnie własności spornych nieruchomości, bowiem nie posiadają do niej tytułu prawnego a korzystają z niej, jako z drogi dojazdowej do swoich posesji.

Zaznaczył także, iż wydanie decyzji merytorycznej w sprawie wymaga przeprowadzenia postępowania dowodowego w znacznej części, stąd decyzja zaskarżona ma charakter kasacyjny.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Z mocy art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271, ze zm.), sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone (a do takich należy sprawa niniejsza) podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Art. 1 wspomnianej ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), stanowi, że sądy te sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej (§ 1).

Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2). Oznacza to, że Sąd - o ile inne kryteria kontroli nie wynikają z przepisów szczególnych - bada, czy zaskarżony akt, w tym także decyzja administracyjna odpowiada przepisom prawa i uwzględnia skargę, gdy narusza on prawo materialne, czy przepisy proceduralne w sposób określony w przepisach ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), zwanej dalej P.p.s.a.

W myśl art. 145 P.p.s.a., Sąd jest zobligowany do uchylenia decyzji lub stwierdzenia jej nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięta jest ona naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy lub jeśli zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji przewidziane art. 156 kpa lub innych przepisach.

Dokonawszy w sprawie takiej właśnie kontroli, Sąd doszedł do wniosku, że zaskarżona decyzja jest wprawdzie dotknięta naruszeniem przepisów postępowania, jednak naruszenie to nie mogło mieć istotnego wpływu na wynik sprawy.

Jest to decyzja kasacyjna, dla której podstawę prawną ustanawia art. 138 § 2 kpa przewidujący, że organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości lub w części i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub znacznej części. Przekazując sprawę organ ten może wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.

Ten rodzaj decyzji dopuszczalny jest tylko wyjątkowo, bowiem organ odwoławczy powinien co do zasady ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę poprzez utrzymanie zaskarżonej decyzji w mocy, uchylenie jej w całości lub części i orzeczenie w tym zakresie co do istoty, bądź umorzenie postępowania pierwszej instancji, czy też wreszcie umorzyć postępowanie odwoławcze.

W uzasadnieniu decyzji wydanej w oparciu o art. 138 §2 kpa muszą być zgodnie z wymogiem art. 107 §3 kpa wskazane okoliczności dowodzące istnienia przesłanek warunkujących jej wydanie, tj. nieprzeprowadzenia przez organ I instancji postępowania wyjaśniającego w ogóle, lub jego przeprowadzenia z naruszeniem prawa, które skutkuje koniecznością jego ponowienia w całości lub znacznej części. W szczególności, organ II instancji winien wskazać, dlaczego stwierdzone przezeń braki postępowania pierwszoinstancyjnego nie mogą być zlikwidowane w drodze postępowania uzupełniającego przewidzianego w art. 136 kpa.

Uzasadnienie zaskarżonej decyzji wyjaśnień w tym zakresie nie zawiera, co stanowi naruszenie art. 107 § 3 kpa. To jednak naruszenie prawa nie mogło mieć istotnego wpływu na wynik sprawy wobec prawidłowości samego rozstrzygnięcia.

Decyzja pierwszoinstancyjna została wydana po uchyleniu przez Naczelny Sad Administracyjny w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w Rzeszowie wyrokiem z dnia z dnia 19 listopada 2002r. sygn. akt SA/Rz 1770/00 decyzji organów obu instancji odmawiających wprowadzenia w operacie ewidencji gruntów wsi R. Gm. P. zmiany, polegającej na wpisaniu W. O., jako właściciela części działek Nr 909/1 i 930 odpowiadającym p.bud. 111/4 i 111/3 ujawnionych w Kw [...].

Sąd w wyroku tym wyraził pogląd prawny, iż reguły, na którą powoływały się organy, że tytuły własności powstałe w odległym czasie nie mogą stanowić podstawy do ich uwidaczniania w ewidencji gruntów, zwłaszcza wtedy, kiedy pojawiły się nowe tytuły własności - nie można stosować automatycznie. Stwierdził, iż księga wieczysta Nr [...], w której wpisana jest p.bud. 111/4 nie utraciła mocy prawnej, co oznacza, że jest aktualna a organy nie wykazały, iż po jej założeniu pojawiły się nowe tytuły prawne, nie ujawnione w tej księdze. W takim stanie rzeczy nie było podstaw do negowania istniejącego w niej wpisu zawartego w Dziale II. We wskazaniach do dalszego postępowania Sąd zlecił uzupełnienie postępowania dowodowego o czynności wskazane w końcowej części uzasadnienia wyroku, przytoczone wyżej.

Z mocy art. 30 ustawy z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnym Sadzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.) ocena prawna Sądu oraz wskazania co do dalszego postępowania wiązały organy rozpatrujące ponownie sprawę. Wiąże ona także Sąd w niniejszej sprawie, wobec postanowienia art. 99 wspomnianej na wstępie rozważań ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sadów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Związanie wyrokiem oznaczało po stronie organu I instancji obowiązek uzupełnienia postępowania dowodowego w kierunku wskazanym przez Sąd i w razie, gdyby dokonane czynności nie doprowadziły do ujawnienia okoliczności wskazujących na zaistnienie zdarzeń prawnych mogących spowodować zmianę tytułu własności wnioskodawcy wpisanego w księdze wieczystej – obowiązek dokonania żądanych przezeń zmian.

Organ I instancji z naruszeniem związania ograniczył postępowanie ponowne do odebrania podań od osób zainteresowanych w sprawie i przeprowadzenia rozprawy, w trakcie której przesłuchano w charakterze stron wnioskodawcę i S. C. Ponowili oni swoje dotychczasowe twierdzenia. Przesłuchanie stron odbyło się z pominięciem wymogów wynikających z art. 86 kpa, co do pouczeń. Wspomniane czynności przeprowadziła pracownica organu - geodeta, której nie przesłuchanie zakwestionował Sąd w wyroku a we wskazaniach zalecił rozważenie potrzeby jej przesłuchania, co do kwestii synchronizacji działek.

Po dokonaniu tych czynności, które nie dostarczyły nowych ustaleń zmieniających stan faktyczny co do faktów prawotwórczych, organ I instancji po raz kolejny odmówił dokonania żądanego wpisu.

Jego decyzja naruszała art. 30 ustawy o NSA obowiązującej w dacie rozpoznania odwołania a zatem jej kasacja przez organ II instancji była uzasadniona.

Organ odwoławczy kasując ją i przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji zwrócił uwagę na fakt związania, choć nie wskazał przepisu prawa, stanowiącego jego podstawę. Nie wyjaśnił natomiast, jakie czynności w postępowaniu wyjaśniającym wymagają ponowienia lub wykonania, ograniczając się do ogólnikowego stwierdzenia o konieczności przeprowadzenia postępowania w "przedmiocie wprowadzenia w ewidencji gruntów zmian przedmiotowych i podmiotowych dotyczących działek 909/1 i 930".

Wobec faktu, iż wydanie decyzji o wprowadzeniu takich zmian wymagało wykonania prac geodezyjnych a w szczególności podziału tych działek - co zresztą, jak wynika z dokumentów przedstawionych na rozprawie zostało zrealizowane w ponownym postępowaniu zakończonym pozytywną dla wnioskodawcy decyzją wydaną jeszcze przed rozstrzygnięciem niniejszej sprawy - zastosowanie art. 138 § 2 kpa Sąd uznał za uzasadnione a brak wyjaśnień w tym przedmiocie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji za naruszenie art. 107 § 3 kpa nie mogące mieć istotnego wpływu na wynik sprawy.

Wyklucza to możliwość uwzględnienia skarg.

Niezależnie od powyższego, zauważyć wypadnie, że skarżący, nie wykazali w postępowaniu administracyjnym interesu materialnoprawnego w rozstrzygnięciu sprawy. Żaden z nich nie tylko nie dowiódł ale nawet nie powoływał się na tytuł prawnorzeczowy, czy choćby obligacyjny do części działek 909/1 i 930, których sprawa dotyczy. Jako korzystający bez tytułu prawnego z dojazdu przez te nieruchomości posiadali oni natomiast interes faktyczny w rozstrzygnięciu sprawy. Taki interes, nawet najbardziej uzasadniony nie daje prawa do bycia stroną postępowania w sprawie wprowadzenia zamian w ewidencji gruntów w znaczeniu materialnoprawnym. Interes taki wyznaczany jest normą prawa materialnego, w tym przypadku art. 22 w zw. z art. 20 i 51 ustawy z dnia 17 maja 1998r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. Nr 30, poz. 163, ze zm.) podług, których w ewidencji gruntów ujawnia się osobę właściciela a w niektórych przypadkach także władającego gruntem. Brak przymiotu strony w znaczeniu materialnoprawnym uzasadnia oddalenie skargi, mimo procesowego uprawnienia do jej wniesienia, wynikającego z faktu uczestniczenia w postępowaniu administracyjnym na prawach strony (patrz; wyrok NSA z dnia 27.09.2000r. II SA 2109/00, OSP 2001/6/86).

Z przytoczonych wyżej względów, Sąd w oparciu o przepis art. 151 P.p.s.a. oddalił skargi.