Wyrok Sądu Najwyższego, sygn. akt III RN 114/97
Sąd Najwyższy
Data orzeczenia: 1998-02-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Powołane przepisy: article: art. 23 ust. 1
journal: Dz.U. 1989 nr 75 poz. 445
law: Ustawa z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne.
article: par. 1 ust. 1 pkt 1 lit. "d"
journal: Dz.U. 1991 nr 67 poz. 288
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 23 lipca 1991 r. w sprawie ceł na towary przywożone z zagranicy.
Teza: Ustalenie stawki celnej dotyczącej samochodu powinno nastąpić wyłącznie na podstawie oficjalnie gromadzonych informacji technicznych oraz kwalifikacji danego typu pojazdów i to w zakresie w jakim stanowią one równocześnie prawnie określone przesłanki zaliczenia danego pojazdu do określonej grupy towarów, dla której ustalone zostały odrębne stawki celne /par. 1 ust. 1 pkt 1 lit. "d" oraz załącznik rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 lipca 1991 r. w sprawie ceł na towary przywożone z zagranicy - Dz.U. nr 67 poz. 288 ze zm./.

TEZY

Ustalenie stawki celnej dotyczącej samochodu powinno nastąpić wyłącznie na podstawie oficjalnie gromadzonych informacji technicznych oraz kwalifikacji danego typu pojazdów i to w zakresie w jakim stanowią one równocześnie prawnie określone przesłanki zaliczenia danego pojazdu do określonej grupy towarów, dla której ustalone zostały odrębne stawki celne /par. 1 ust. 1 pkt 1 lit. "d" oraz załącznik rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 lipca 1991 r. w sprawie ceł na towary przywożone z zagranicy - Dz.U. nr 67 poz. 288 ze zm./.


SENTENCJA

Sąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa Handlowo-Usługowego "G." (...) na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł (...) w przedmiocie wymiaru cła od samochodu na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości (...) od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Białymstoku z dnia 11 czerwca 1997 r. SA/Bk 131/96

uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę.


UZASADNIENIE

Dyrektor Urzędu Celnego w K. decyzją z dnia 17 maja 1993 r. dokonał odprawy celnej w imporcie towaru w postaci samochodu marki Ford-Escort AVF /dokumenty SAD (...) z dnia 17 maja 1993 r./ i zaklasyfikował przedmiotowy samochód do poz. 8704 /kod CN 8704 21 99/ taryfy celnej importowej, która obejmuje samochody przeznaczone wyłącznie do przewozu ładunków oraz wymierzył Antoniemu F. stosowne należności celne i dopuścił wymieniony towar do obrotu na polskim obszarze celnym. W odwołaniu od powyższej decyzji Antoni F. podniósł, że kupiony przezeń samochód posiada symbol LKW, co oznacza, że jest to samochód ciężarowo-dostawczy. Prezes Głównego Urzędu Ceł decyzją z dnia 10 listopada 1993 r. (...) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia Prezes Głównego Urzędu Ceł stwierdził, że samochód Ford-Escort AVF jest samochodem do transportu towarowego, choć jest on zbudowany na bazie nadwozia samochodu osobowego Ford-Escort, a w tej sytuacji, zgodnie z postanowieniem par. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 12 grudnia 1991 r. /Dz.U. nr 121 poz. 529/, obowiązuje stawka celna 35 proc. wartości, z zastrzeżeniem, że wysokość cła nie może być niższa niż równowartość 1.500 USD średniego kursu ogłoszonego przez Narodowy Bank Polski. Dlatego, w opinii Prezesa Głównego Urzędu Ceł, Dyrektor Urzędu Celnego w K. prawidłowo zaklasyfikował przedmiotowy samochód oraz zastosował w danym wypadku prawidłową stawkę celną.

W wyniku złożonej przez Antoniego F. skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie, Sąd ten wyrokiem z dnia 20 września 1994 r. (...) uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 10 listopada 1993 r., zalecając, aby przy ponownym rozpatrywaniu sprawy Prezes Głównego Urzędu Ceł rozważył powołanie biegłego ze znajomością budowy tego typu pojazdów, w celu wydania stosownej opinii w sprawie. W dniu 12 września 1995 r. Prezes Głównego Urzędu Ceł, działając na podstawie art. 138 par. 1 pkt 1 Kpa oraz par. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 lipca 1991 r. /Dz.U. nr 67 poz. 288 ze zm./ wydał decyzję (...) utrzymującą w mocy uprzednią decyzję z dnia 17 maja 1993 r. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia Prezes Głównego Urzędu Ceł stwierdził, że przeprowadzone ponownie postępowanie dowodowe, w którym wykorzystano wyjaśnienia Firmy Ford oraz opinię w sprawie sporządzoną przez Stowarzyszenie Rzeczoznawców Techniki Samochodowej i Ruchu Drogowego w W. wykazało, że przedmiotowy samochód jest samochodem do transportu towarowego o ładowności do 1.000 kg, zbudowanym na bazie nadwozia samochodu osobowego marki Ford Escort, a więc jego klasyfikacja do kodu CN 8704 21 99 ze stawką celną 35 proc. - minimum równowartość 1.500 USD, zawarta w SAD (...) z dnia 17 maja 1993 r. jest prawidłowa. W uzasadnieniu decyzji podniesiono ponadto, że gdyby dany pojazd został zaklasyfikowany jako osobowy, nie byłby on zwolniony z podatku obrotowego. Ponadto, gdyby istniała możliwość przystosowania przedmiotowego samochodu do przewozu osób, to również nie byłby on zaklasyfikowany do pozycji CN 8704, tylko do pozycji CN 8703 taryfy celnej. W uzasadnieniu tej decyzji nadmieniono także, że przy rozstrzyganiu sprawy nie zostały uwzględnione opinie (...) z dnia 1 grudnia 1993 r. oraz z dnia 21 czerwca 1995 r. wydane przez Oddział Rzeczoznawców PZM w B., w których stwierdzono, że przedmiotowy samochód nie jest zbudowany na bazie nadwozia samochodu osobowego, ponieważ wiążącą jest opinia wydana w niniejszej sprawie przez Radę Naczelną Stowarzyszenia Rzeczoznawców Techniki Samochodowej i Ruchu Drogowego, tzn. jednostkę nadrzędną Rady Oddziałowej w B.

Na powyższą decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 12 września 1995 r. Antoni F. wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie-Ośrodek Zamiejscowy w Białymstoku, w której zarzucił, że podejmując ponownie rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie Prezes Głównego Urzędu Ceł nie zastosował się do zaleceń wynikających z wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 września 1994 r., bowiem wydając decyzję oparł się jedynie na informacjach uzyskanych od przedstawiciela Ford Distribution, a przedstawiciel tej Firmy nie oglądał przedmiotowego samochodu. Nie oglądał tego samochodu również przedstawiciel Stowarzyszenia Rzeczoznawców Techniki Samochodowej i Ruchu Drogowego, a mimo to stwierdził, że samochód będący przedmiotem sporu jest zbudowany na bazie samochodu osobowego. Ponadto w skardze podniesiono zarzut, że w sprawie tej nie może być również dowodem katalog "Ciężarówki Świata", na co powołuje się Prezes Głównego Urzędu Ceł.

Wyrokiem z dnia 11 czerwca 1997 r. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie-Ośrodek Zamiejscowy w Białymstoku (...) uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł w Warszawie z dnia 12 września 1995 r. (...). W uzasadnieniu tego wyroku podniesiono w szczególności, że przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest to, czy chodzi tu o samochód do transportu towarowego czy też samochód osobowo-towarowy zbudowany na bazie nadwozia samochodu osobowego, przy czym w obu wypadkach nie bez znaczenia jest także marka tego samochodu. Sąd podzielił zarzut, że Prezes Głównego Urzędu Ceł nie w pełni uzupełnił postępowanie dowodowe, stosownie do zaleceń poprzedniego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, bowiem opinie wykorzystane w ponownym postępowaniu wydane zostały bez oględzin spornego samochodu, a skarżący aż do dnia rozprawy nie otrzymał oficjalnego stanowiska Firmy Ford. Przy rozpoznawaniu sprawy nie uwzględniono opinii biegłych zgłaszanych przez skarżącego, a ponadto przepisy powoływanego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 12 grudnia 1991 r. nie wyjaśniają istoty problemu zbudowania samochodu przeznaczonego do transportu towarowego na bazie samochodu osobowego. W rezultacie Naczelny Sąd Administracyjny zalecił, aby Prezes Głównego Urzędu Ceł przy ponownym postępowaniu w sprawie przeprowadził szczegółowe postępowanie dowodowe i dokonał pogłębionej analizy zebranych dowodów z uwzględnieniem zarzutów skarżącego.

Minister Sprawiedliwości (...) złożył rewizję nadzwyczajną od powyższego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego-Ośrodka Zamiejscowego w Białymstoku z dnia 11 czerwca 1997 r. (...), któremu zarzucił rażące naruszenie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ w związku z art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne /Dz.U. nr 75 poz. 445 ze zm./ oraz par. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 lipca 1991 r. w sprawie ceł na towary przywożone z zagranicy, w brzmieniu określonym rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 12 grudnia 1991 r. /Dz.U. nr 121 poz. 529 ze zm./ i na podstawie art. 57 ust. 2 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi, bądź o uchylenie tego wyroku i przekazanie sprawy Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu-Ośrodkowi Zamiejscowemu w Białymstoku do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu rewizji nadzwyczajnej podniesiono w szczególności, że materiały zebrane w sprawie dowodzą, iż kwestia oceny typu samochodu sprowadzonego z zagranicy przez skarżącego została wyczerpująco wyjaśniona w toku postępowania i zastosowana w niniejszej sprawie stawka celna jest zgodna z prawem. W tej sytuacji wyrażona w wyroku ocena Naczelnego Sądu Administracyjnego, że Prezes Głównego Urzędu Ceł wydając decyzję dopuścił się naruszenia przepisów procedury administracyjnej w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, co skutkować powinno uchylenie wydanych w tej sprawie decyzji organów I i II instancji, nie znajduje dostatecznego uzasadnienia. W odpowiedzi na rewizję nadzwyczajną skarżący powtórzył wcześniej podnoszone zarzuty pod adresem decyzji organów celnych oraz wniósł o utrzymanie w mocy zaskarżonego wyroku (...).

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Rewizja nadzwyczajna jest uzasadniona.

Stosownie do postanowienia art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne /Dz.U. nr 75 poz. 445 ze zm./ cło wymierza się według stanu towaru i jego wartości celnej w dniu dokonania zgłoszenia celnego i według stawek w tym dniu obowiązujących. W rozpoznawanej sprawie w dniu dokonania zgłoszenia do odprawy celnej przedmiotowego samochodu obowiązywały stawki celne wedle taryfy stanowiącej załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 lipca 1991 r. w sprawie ceł na towary przywożone z zagranicy /Dz.U. nr 67 poz. 288/ wraz ze zmianami wprowadzonymi postanowieniem par. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 12 grudnia 1991 r. /Dz.U. nr 121 poz. 529/. W niniejszej sprawie ustalono w sposób bezsporny, że w dniu 17 maja 1993 r. skarżący złożył w Oddziale Celnym w B. pisemny wniosek o wszczęcie postępowania celnego na formularzu SAD, na którym w polu 31 tego formularza, dotyczącym opisu zgłaszanego do oclenia towaru, wpisany został samochód "Ford Escort" Nr podwozia (...), przy czym prawdziwość podanych informacji potwierdzona została własnoręcznym podpisem zgłaszającego. Na tej podstawie oraz na podstawie dokonanej identyfikacji "w naturze" zgłoszonego do oclenia samochodu, Dyrektor Urzędu Celnego w K. w decyzji zawartej w jednolitym dokumencie administracyjnym SAD (...) z dnia 17 maja 1993 r. zaklasyfikował przedmiotowy samochód jako samochód do transportu towarowego o ładowności poniżej 1.000 kg, który według obowiązujących wówczas stawek celnych odpowiadał działowi 87 /obejmującemu pojazdy nieszynowe/, pozycji Nr 8704 /obejmującej pojazdy samochodowe do transportu towarowego/ i kodowi CN 8704 21 99 /obejmującemu samochody z silnikiem tłokowym wewnętrznego spalania o zapłonie samoczynnym, o masie nie przekraczającej 5 ton, z silnikiem o pojemności powyżej 2.500 cm3 - używane/, ze stawką celną 35 proc., nie niższą jednak aniżeli równowartość 1.500 USD, która stosowana była w odniesieniu do "pojazdów samochodowych do transportu towarowego", objętych między innymi kodem CN 8704 21 99, ale: "zbudowanych na bazie nadwozia samochodów osobowych lub osobowo-towarowych /kombi/" /par. 1 pkt 1 lit. "d" oraz załącznik powołanego wyżej rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 lipca 1991 r. ze zm./. Skarżący wielokrotnie w toku toczącego się postępowania kwestionował prawidłowość kwalifikowania przedmiotowego samochodu jako samochodu Ford Escort "zbudowanego na bazie nadwozia samochodów osobowych lub osobowo-towarowych" i na tę okoliczność przedstawiał organom celnym sporządzone na własne zlecenie opinie specjalistów. Tymczasem zarzutu tego nie potwierdziła oficjalna informacja sporządzona w niniejszej sprawie na zlecenie Prezesa Głównego Urzędu Ceł przez działającego w Polsce przedstawiciela firmy Ford-Ford Distribution, który w pisemnej odpowiedzi stwierdził, że przedmiotowy samochód - identyfikowany na podstawie podanych i niekwestionowanych numerów nadwozia - figuruje w bazie danych firmy jako Ford Escort VAN i jest samochodem dostawczym. Równocześnie w pisemnej opinii sporządzonej na zlecenie Prezesa Głównego Urzędu Ceł przez rzeczoznawcę Stowarzyszenia Rzeczoznawców Techniki Samochodowej i Ruchu Drogowego potwierdzono także, że samochód o podanych numerach fabrycznych należy do kategorii samochodów, które z technicznego punktu widzenia zidentyfikowano jako "Ford Escort Expres wyprodukowany w Wielkiej Brytanii na bazie samochodu osobowego Ford Escort i posiadający nadwozie typu furgon". Z powyższych opinii jednoznacznie wynika, że: po pierwsze - w obu wypadkach sporządzone one zostały na podstawie powszechnie stosowanej informacji dotyczącej numerów identyfikacyjnych pojazdu, które wpisane zostały do dokumentu SAD i podczas odprawy celnej zostały zweryfikowane "w naturze" oraz po drugie - podane numery, identyfikujące konkretny samochód, pozwoliły równocześnie na dokonanie jego charakterystyki technicznej bez potrzeby oględzin "w naturze". Charakterystyka techniczna tej klasy samochodów potwierdziła prawidłowość zakwalifikowania go do grupy towarów określonej w pozycji CN 8704 21 99 w tabeli stawek cła. W tej sytuacji brak było podstaw dla przyjęcia, że wydając zaskarżoną decyzję Prezes Głównego Urzędu Ceł naruszył przepisy art. 7-10 oraz art. 75, art. 77 i art. 80 Kpa i to w sposób, który mógłby mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Wprawdzie zarzuty podnoszone w toku postępowania przez stronę skarżącą, które wzięte zostały pod uwagę przez Naczelny Sąd Administracyjny w zaskarżonym wyroku, kwestionują w istocie prawidłowość określenia przez obowiązujące przepisy prawne kryteriów oceny i kwalifikacji pojazdów samochodowych do grupy towarów CN 8704 21 99, a w szczególności to, czy i kiedy należy przyjąć, że określony samochód "zbudowany jest na bazie nadwozia samochodu osobowego lub osobowo-towarowego.". Tym niemniej, oceniając prawidłowość wymiaru cła na podstawie całokształtu materiału dowodowego zebranego w sprawie, organ administracyjny trafnie doszedł do wniosku, że w niniejszej sprawie ustalenie stawki celnej powinno nastąpić wyłącznie na podstawie zobiektywizowanych i oficjalnie gromadzonych informacji technicznych oraz kwalifikacji danego typu pojazdów i to w zakresie w jakim stanowią one równocześnie prawnie określone przesłanki zaliczenia danego pojazdu do określonej grupy towarów, dla której ustalone zostały odrębne stawki celne /par. 1 pkt 1 lit. "d" oraz załącznik powołanego wyżej rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 lipca 1991 r. ze zm./.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd Najwyższy na podstawie art. 236 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. /Dz.U. nr 78 poz. 483/ oraz art. 10 ustawy z dnia 1 marca 1996 r. o zmianie Kodeksu postępowania cywilnego, rozporządzeń Prezydenta Rzeczypospolitej - Prawo upadłościowe i Prawo o postępowaniu układowym, Kodeksu postępowania administracyjnego, ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych oraz niektórych innych ustaw /Dz.U. nr 43 poz. 189/ w związku z art. 393[15] Kpc orzekł, jak w sentencji.