Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 487/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2017-12-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 15, art. 24, art. 25, art. 35
journal: Dz.U. 2017 poz 657
law: Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Janowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Teresa Cisyk Sędzia NSA Jerzy Krupiński Protokolant St. sekretarz sądowy Agnieszka Jurek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 grudnia 2017 r. sprawy ze skargi P. Z. na decyzję Wojewody Opolskiego z dnia 25 sierpnia 2017 r., nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu przez P. Z. (zwanego dalej również skarżącym) jest decyzja Wojewody Opolskiego z dnia 25 sierpnia 2017 r., nr [...], utrzymująca w moc decyzję Prezydenta Miasta Opola z dnia 21 czerwca 2017 r., nr [...], o wymeldowaniu skarżącego z miejsca pobytu stałego przy ul. [...] w [...].

Zaskarżona decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym:

Decyzją z dnia 21 czerwca 2017 r., nr [...], Prezydent Miasta Opola na podstawie art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz.U. z 2017 r. poz. 657), zwanej dalej ustawą oraz art. 104 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r. poz. 23, z późn. zm.), zwanej dalej K.p.a., orzekł o wymeldowaniu P. Z. z pobytu stałego przy ul. [...] w [...]. W uzasadnieniu organ podał, że wnioskiem z dnia 12 lipca 2016 r. Z. Z. – posiadająca spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego przy ul. [...] w [...], wystąpiła o wymeldowanie z pobytu stałego jej syna – P. Z., który opuścił mieszkanie w styczniu 2016 r. zabierając swoje rzeczy. Dodała, że po opuszczeniu mieszkania wymieniła zamki w drzwiach i nie zna obecnie miejsca pobytu syna - wobec którego wydano wyrok o eksmisję. Organ wyjaśnił, że z przedłożonego wyroku Sądu Rejonowego w [...][...] Wydział Cywilny z dnia 1 czerwca 2016 r., sygn. akt [...], wynika, że Sąd ten nakazał P. Z. opuszczenie i opróżnienie lokalu mieszkalnego nr [...] położonego przy ul. [...] w [...]. Jednocześnie ustalił, że nie przysługuje mu prawo do otrzymania lokalu socjalnego. Dalej organ wskazał, iż podczas postępowania wyjaśniającego, podjął działania zmierzające do ustalenia aktualnego miejsca pobytu P. Z, działania te nie przyniosły jednak pożądanego rezultatu, w związku z powyższym, na podstawie art. 34 § 1 K.p.a., zwrócono się do Sądu Rejonowego w [...][...] Wydział Rodzinny i Nieletnich o ustanowienie przedstawiciela dla nieobecnego. Ostatecznie P. Z. stawił się w Sądzie 29 listopada 2016 r., gdzie został skutecznie zawiadomiony o prowadzonym postępowaniu. Nie ujawnił jednak obecnego miejsca pobytu, zaznaczając jedynie, iż od 30 listopada 2016 r. będzie odbywał karę pozbawienia wolności w Areszcie Śledczym w [...]. Na okoliczność sprawy o wymeldowanie wnosił o przesłuchanie jego matki – Z. Z. Organ wskazał także, iż na podstawie dokumentacji urzędowej - ewidencji ludności ustalono, że przed pobytem w jednostce penitencjarnej P. Z. nie zameldował się w nowym miejscu pobytu, mimo iż ustawodawca w art. 27 ust. 1 ustawy zobowiązuje osobę przebywającą w kraju do zameldowania się w miejscu pobytu stałego lub czasowego najpóźniej w 30 dniu, licząc od dnia przybycia do tego miejsca. Zauważył również, iż z treści pisma P. Z., a przekazanego przez Sąd Rejonowy w [...], wynika, iż zamki w przedmiotowym lokalu wymieniono na prośbę jego matki, aby utrudnić mu zamieszkiwanie przy ul. [...] w [...]. Dalej organ podał, iż w dniu 9 stycznia 2017 r. przesłuchał w charakterze świadków Z. Z. oraz B. B. - mieszkankę sąsiedniego lokalu. Odnosząc się do zeznań tych osób organ podał, że B. B. zeznała, że w przedmiotowym lokalu mieszka obecnie pewna starsza pani w wieku ok. 60 lat, z którą mieszkał niegdyś syn. Z kolei, Z. Z. zeznała, iż przy ul. [...], mieszka z najmłodszym synem – M. Z. w dwupokojowym mieszkaniu. Większy pokój zajmuje ona a mniejszy syn M., który ma tam zgromadzone swoje rzeczy osobiste. W okresie, kiedy mieszkał z nią syn P. zajmował pokój razem z matką, a swoje rzeczy miał zgromadzone w szafie w tym pokoju, które zabierał sukcesywnie jeszcze przed wyrokiem eksmisyjnym. Organ podał, iż Z. Z. nie była w stanie precyzyjnie określić momentu opuszczenia przez syna mieszkania, gdyż jak podała "od dawna stale nie mieszka, wcześniej traktował mieszkanie jak hotel, (...) we wcześniejszym okresie bywał sporadycznie, kilka razy w miesiącu". Wskazała jednak, iż zaprzestał nocowania u niej od lutego 2016 r. Do czasu wyroku eksmisyjnego i wymiany zamków przychodził jeszcze do mieszkania pod jej nieobecność, jednak nie pozostawał na noc. Dodała również, iż od czerwca przychodził jedynie po pieniądze. W dniu 9 lutego 2017 r. organ przesłuchał dodatkowo w charakterze świadka M. Z., który potwierdził, że obecnie mieszka przy ul. [...] w [...] jedynie z matką. Wskazał, że o wyprowadzce brata dowiedział się od matki, na początku czerwca 2016 r. po powrocie z [...]. Dodał, iż matka wymieniła zamki już po wyprowadzce brata. Dalej organ podał, iż z informacji Sądu Rejonowego w [...][...] Wydział Cywilny w [...] nie wynika, aby P. Z. wystąpił z powództwem w sprawie uniemożliwiania lub utrudniania zamieszkiwania przy ul. [...] w [...]. Ponadto z informacji [...] Komisariatu Policji w [...] wynika, że w latach 2015-2016 policjanci przeprowadzili interwencję pod ww. adresem w dniu 3 lutego 2016 r., która jednak nie dotyczyła sprawy uniemożliwiania lub utrudniania zamieszkiwania w przedmiotowym lokalu.

W uzasadnieniu prawnym podjętej decyzji organ pierwszej instancji, odwołując się do treści art. 25, 33 i 35 ustawy o ewidencji ludności, wskazał, że osoba, która opuszcza miejsce pobytu stałego lub czasowego obowiązana jest się wymeldować. Powyższy obowiązek wykonuje się najpóźniej w dniu opuszczenia miejsca pobytu stałego lub czasowego. Niezrealizowanie powyższego obowiązku uprawnia organ gminy, zgodnie z art. 35 ustawy do administracyjnej ingerencji w jego wykonanie. W ocenie organu pierwszej instancji, w analizowanej sprawie warunki określone w art. 35 ustawy zostały spełnione, gdyż w sprawie ustalono, że P. Z. nie zamieszkuje przy ul. [...], co najmniej od czerwca 2016 r. Kwestią wymagającą wyjaśnienia było natomiast ustalenie, czy jego nieobecność w mieszkaniu wiąże się nie tylko z trwałym, lecz również dobrowolnym opuszczeniem dotychczasowego miejsca zamieszkania. Dokonując oceny zeznań świadków (zwłaszcza matki i brata wymienionego) organ uznał jednak, iż opuszczenie przez P. Z. miejsca pobytu stałego miało charakter dobrowolny i wiązało się z zastosowaniem się przez niego do wyroku eksmisyjnego. Organ zauważył ponadto, iż przepis art. 25 ust. 1 ustawy, jednoznacznie określa przesłanki, od których wystąpienia uzależnione zostało uznanie pobytu za stały. Są nimi po pierwsze stałe zamieszkiwanie, a po drugie zamiar stałego pobytu, przy czym obydwie przesłanki muszą wystąpić łącznie. Sam zamiar stałego pobytu w oznaczonym miejscu nie przesądza o stałym jego charakterze. Musi mu towarzyszyć przebywanie pod danym adresem, które polega na skoncentrowaniu w tymże miejscu osobistych i majątkowych interesów danej osoby i oznacza w istocie realizację podstawowych funkcji życiowych, co w orzecznictwie administracyjnym rozumiane jest jako zamieszkiwanie, nocowanie, sporządzanie posiłków, wypoczywanie, przechowywanie rzeczy niezbędnych do codziennego funkcjonowania, przyjmowanie wizyt członków rodziny lub znajomych, przyjmowanie i nadawanie korespondencji. W konsekwencji powyższego, organ uznał, że nawet jeżeli P. Z. ma zamiar przebywać w przedmiotowym lokalu, to ten fakt nie stanowi przesłanki do utrzymywania zameldowania, jeżeli nie towarzyszy temu faktyczne przebywanie pod danym adresem. Organ podkreślił ponadto, iż w sytuacji, gdy, w ocenie P. Z., zachowanie jego matki związane z wymianą zamków miało znamiona czynów bezprawnych, to nic nie stało na przeszkodzie, aby skorzystał we właściwym czasie z przysługujących mu środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu (potencjalnie do czasu egzekucji wyroku eksmisyjnego), np. w postaci wystąpienia z powództwem do sądu powszechnego o przywrócenie naruszonego posiadania, zgodnie z art. 344 § 1 Kodeksu cywilnego. Tymczasem takich działań nie podjął. W ocenie organu, skoro P. Z., w okresie zbliżonym do daty wydania wyroku eksmisyjnego zaprzestał zamieszkiwać w dotychczasowym miejscu pobytu to powinien był dopełnić obowiązek meldunkowy określony w art. 35 ustawy. Jednocześnie organ podniósł, że przepisy ustawy o ewidencji ludności mają jedynie charakter porządkowy i zameldowanie służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu osoby w miejscu, w którym się zameldowała (art. 28 ust. 4 ustawy). Zatem każda osoba wymeldowana decyzją lub sama dokonująca wymeldowania, ma nieograniczoną możliwość dokonania ponownego zameldowania na pobyt stały lub czasowy z chwilą zamieszkania pod danym adresem w kraju. Niezależnie od miejsca zamieszkania P. Z. przed pobytem w jednostce penitencjarnej, dalsze utrzymywanie zapisu jego zameldowania na pobyt stały niezgodnego ze stanem faktycznym, byłoby nieprawidłowością.

W odwołaniu od powyższej decyzji, P. Z. podniósł, iż nie stawił się na posiedzenie, na którym orzeczono jego wymeldowanie z adresu stałego zameldowania, gdyż w tym czasie był transportowany z [...] do Aresztu w [...]. Podniósł, iż bardzo zależy mu na meldunku lub na jakimkolwiek mieszkaniu socjalnym, gdyż po odbyciu kary nie chce być bezdomnym.

Na skutek rozpoznania odwołania, opisaną na wstępie decyzją z dnia 25 sierpnia 2017 r., nr [...], Wojewoda Opolski utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ zrelacjonował przebieg dotychczasowego postępowania w sprawie oraz zacytował przepisy ustawy o ewidencji ludności. Podkreślił, że prawidłowe rozstrzygnięcie indywidualnej sprawy w postępowaniu administracyjnym uzależnione jest od dokładnego ustalenia stanu faktycznego - czyli czy nastąpiło trwałe i dobrowolne opuszczenie lokalu przez osobę. Postępowanie takie wymaga zgromadzenia materiału dowodowego oraz jego wszechstronnego rozważenia i oceny w myśl określonych w K.p.a. zasad regulujących postępowanie dowodowe. Akcentował, że trwałość i dobrowolność opuszczenia miejsca pobytu stałego - jako konieczne przesłanki wymeldowania - wskazuje orzecznictwo sądowoadministracyjne. Przesłanki te nie wynikają bezpośrednio z zapisu art. 35 ustawy, każdorazowo należy je definiować odnosząc się do indywidualnej sytuacji strony. Uwzględniając zebrany w sprawie materiał dowodowy, organ odwoławczy stwierdził, że P. Z. nie zamieszkuje w miejscu pobytu stałego, a jego opuszczenie uznać należy za dobrowolne i trwałe, co potwierdzają dowody zgromadzone w sprawie, tj.: 1) wyrok Sądu Rejonowego w [...] z 1 czerwca 2016 r., sygn. akt. [...]; 2) protokół z dnia 9 stycznia 2017 r. z przesłuchania w charterze świadka B. B. oraz Z. Z.; 3) pismo Sądu Rejonowego w [...] z 4 maja 2017 r., sygn. akt [...], informujące, że w [...] Wydziale Cywilnym nie zarejestrowano sprawy z powództwa P. Z. w sprawie uniemożliwiania lub utrudniania mu zamieszkiwania w lokalu położonym w [...] przy u. [...] oraz 4) pismo [...] Komisariatu Policji w [...] z 1 marca 2017 r. informujące o przeprowadzonej interwencji w dniu 3 lutego 2016 r., która nie dotyczyła sprawy uniemożliwiania zamieszkiwania w lokalu P. Z. Organ podkreślił, iż miejsce stałego pobytu danej osoby to miejsce, w którym osoba ta stale realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania. Natomiast P. Z. nie zamieszkuje w lokalu w [...] przy ul. [...], gdyż nie nocuje w nim od lutego 2016 r., a po opuszczeniu miejsca pobytu stałego nie podejmował żadnych środków prawnych, które pozwoliłyby mu powrócić do miejsca pobytu stałego. Na mocy wyroku Sądu Rejonowego z 1 czerwca 2016 r., sygn. akt. [...], nakazano skarżącemu opuszczenie i opróżnienie lokalu mieszkalnego a wyrokowi temu nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Organ podkreślił, że przepisy ustawy wskazują na typowo rejestracyjny charakter ewidencji ludności. Zameldowanie lub wymeldowanie jest czynnością materialno-techniczną polegającą na rejestracji stanu faktycznego. Ewidencja ludności gromadzi dane o miejscu faktycznego zamieszkiwania i pobytu osób, a nie rozstrzyga spraw życiowych i bytowych, dlatego nie są one przedmiotem rozstrzygnięcia przez organ odwoławczy. Jednocześnie organ wyjaśnił, iż rozpoznając sprawę nie wziął pod uwagę zeznań M. Z. z 9 lutego 2017 r., gdyż dowód ten został zebrany z naruszeniem zasady czynnego udziału stron w postępowaniu, określonej w art. 79 K.p.a. Pozostały materiał dowodowy umożliwił pełne odzwierciedlenie stanu faktycznego sprawy.

W skardze na rozstrzygnięcie organu odwoławczego P. Z. podniósł, iż nie opuścił dobrowolnie mieszkania lecz został z niego wyrzucony przez matkę, która również wymieniła zamki w drzwiach w celu uniemożliwienia mu wejścia do mieszkania. Wskazał, iż nie znał swoich praw, dlatego nie zgłosił się o pomoc Policji. Zarzucił organowi, że przesłuchał w charakterze świadka B. B. - bliską znajomą jego matki, a pominął sąsiada mieszkającego obok ich mieszkania, który może poświadczyć, że utrudniano mu zamieszkiwanie w lokalu przy ul. [...]. Wniósł ponadto o przesłuchanie przez Sąd mieszkańców bloku [...] mieszkanie [...].

Wnioskiem z dnia 30 sierpnia 2017 r. skarżący wniósł, o przyznanie prawa pomocy.

W odpowiedzi na skargę organ, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, wniósł o oddalenie skargi.

Postanowieniem z dnia 31 października 2017 r., sygn. akt II SA/Op 487/17 przyznano skarżącemu prawo pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie dla skarżącego adwokata.

Pismem procesowym z dnia 8 grudnia 2017 r., ustanowiony w sprawie pełnomocnik popierając argumentację zawartą w skardze wniósł o uchylenie decyzji organu odwoławczego oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta Opola. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 7 i art. 77 K.p.a. z uwagi na brak zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, co skutkowało brakiem dostatecznego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy wobec braku przesłuchania w sprawie świadków mogących posiadać informacje istotne dla rozstrzygnięcia, a także samej strony. Dodatkowo zarzucił naruszenie art. 35 ustawy o ewidencji ludności przez uznanie, że do opuszczenia lokalu doszło w sposób dobrowolny, podczas gdy strona opuściła lokal ze względu na uniemożliwienie jej korzystania z mieszkania przez matkę. Jednocześnie pełnomocnik wniósł o zwrot kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu. W ocenie pełnomocnika, organy nie wyjaśniły w sposób dostateczny, czy opuszczenie przez skarżącego lokalu miało charakter dobrowolny a ustalenia w tej kwestii organy oparły wyłącznie na zeznaniach Z. Z., będącej jednocześnie powódką w sprawie o eksmisję i wnioskodawczynią w sprawie o wymeldowanie, pomijając przesłuchanie strony oraz mieszkańców sąsiednich mieszkań. Tymczasem wskutek działań matki niemożliwym było korzystanie z lokalu przez skarżącego, w związku z powyższym nie można przyznać obiektywizmu zeznaniom tego świadka. Zdaniem pełnomocnika, wyrok w sprawie o eksmisję nie zwalania organu od obowiązku wyczerpującego zebrania materiału dowodowego i dostatecznego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Konsekwencją uznania przez organ, że centrum życiowe skarżącego nie znajduje się już pod adresem zameldowania, powinno być jednocześnie ustalenie i wskazanie, gdzie zostało ono przeniesione. Co do braku podejmowania przez skarżącego środków prawnych zmierzających do ochrony posiadania lokalu po wymianie zamków, pełnomocnik wskazał, że skarżący nie miał świadomości, że kroki takie są niezbędne dla ochrony przed wymeldowaniem. Obowiązek taki nie wypływ również wprost z przepisów, a stanowisko takie wypracowane zostało w orzecznictwie. Akcentował pełnomocnik, że skarżący znajdował się w trudnej sytuacji życiowej i nie był w stanie zapewnić sobie profesjonalnej pomocy prawnej. O toczącym się postępowania dowiedział się dopiero w listopadzie 2016 r., a więc przed rozpoczęciem odbywania kary pozbawienia wolności.

Na rozprawie sądowej w dniu 21 grudnia 2017 r. pełnomocnik skarżącego podtrzymał skargę i wywody w niej zawarte, a także stanowisko przedstawione w piśmie procesowym z dnia 8 grudnia 2017 r. oraz wniósł o przyznanie kosztów pomocy prawnej, oświadczając jednocześnie, że w dalszym ciągu koszty te nie zostały pokryte ani w całości, ani w części.

Uczestnik postępowania – Z. Z. - przychyliła się do stanowiska organu o wymeldowanie skarżącego. Dodatkowo podnosiła, że P. Z. opuścił mieszkanie w lutym 2016 r. po tym jak ją okradł. Z uwagi na ten fakt i częste wizyty Policji została z zmuszona do wystąpienia z powództwem o eksmisję i dopiero wówczas wymieniała zamki w drzwiach. Podkreślała, że po kradzieży P. Z. nie mieszkał razem z nią, a tylko przychodził po pieniądze.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2188), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, iż w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność ich wykładni oraz prawidłowość przyjętej procedury.

Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, z późn. zm.), zwanej P.p.s.a., uwzględnienie skargi na decyzję administracją następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W razie niewystąpienia wskazanych uchybień, na mocy art. 151 P.p.s.a skarga podlega oddaleniu.

W niniejszej sprawie skarga wniesiona została na decyzję Wojewody Opolskiego utrzymującą w mocy decyzję organu pierwszej instancji o wymeldowaniu skarżącego z miejsca pobytu stałego. Przeprowadzona przez Sąd, według wskazanych zasad kontrola wykazała, że zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja pierwszoinstancyjna, odpowiadają przepisom prawa.

Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności, zwanej nadal ustawą. Zgodnie z art. 35 ustawy, właściwy organ gminy wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. W świetle powołanego przepisu, warunkiem wydania decyzji o wymeldowaniu jest uprzednie ustalenie przez organ, że osoba opuściła miejsce stałego pobytu, nie dopełniając obowiązku wymeldowania się.

Na tle zacytowanego przepisu wskazać trzeba, że zgodnie z art. 25 ust. 1 ustawy, pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. W orzecznictwie sądowym, na gruncie poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, ukształtował się pogląd, że miejscem stałego pobytu osoby jest miejsce, w którym osoba ta stale realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, ma tam urządzone centrum życiowe, tj. mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy, przyjmuje wizyty (por. wyroki NSA: z dnia 25 listopada 2014 r., sygn. akt II OSK 1120/13, oraz z dnia 6 października 2011 r., sygn. akt II OSK 1478/10, wszystkie orzeczenia powołane w uzasadnieniu dostępne na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Skład orzekający w niniejszej sprawie stanowisko to w pełni podziela. Pogląd powyższy zachowuje w pełni aktualność także na gruncie obecnie obowiązującej ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności. Porównanie przepisów tej ustawy z przepisami ustawy poprzednio obowiązującej prowadzi do wniosku, że norma prawna zawierająca definicję pobytu stałego została przez ustawodawcę zachowana w dotychczasowym brzmieniu. Przepis art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. stanowił bowiem, że pobytem stałym jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania.

To samo dotyczy normy zawartej w art. 35 ustawy, określającej podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia o wymeldowaniu. Nadal podstawą wymeldowania osoby z miejsca pobytu stałego jest opuszczenie przez nią tego miejsca i niedopełnienie obowiązku wymeldowania się. Z powyższych względów zachowują aktualność również poglądy orzecznictwa wyrażane na gruncie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Tym samym, badając zasadność wniosku o wymeldowanie, ustalenia wymaga, czy wnioskowana do wymeldowania osoba opuściła miejsce pobytu stałego, przy czym - w myśl utrwalonego w orzecznictwie sądowoadministracyjnym stanowiska - przesłanka ta jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Opuszczenie miejsca pobytu stałego, o jakim mowa w komentowanym przepisie, nie oznacza jedynie fizycznego przebywania w innym miejscu niż miejsce pobytu stałego. Dla zaistnienia tej przesłanki konieczne jest, aby fizycznemu przebywaniu osoby w tym miejscu towarzyszyła wola opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu oraz zamiar stałego związania się z nowym miejscem, urządzenia w nim swego trwałego centrum życiowego. Ma to ważne znaczenie dla ustalenia, czy doszło do opuszczenia lokalu w rozumieniu analizowanego przepisu. Dla oceny zamiaru istotne jest z kolei to, czy okoliczności faktyczne potwierdzają wolę osoby, czy też pozostają z nią w sprzeczności. Rezygnacja z przebywania w określonym lokalu może nastąpić zarówno w sposób wyraźny - poprzez złożenie oświadczenia woli, jak również w sposób domniemany - poprzez zachowanie, które nie wyraża woli stałego przebywania w miejscu, w którym dotychczas koncentrowały się sprawy życiowe danej osoby (por. wyroki NSA: z dnia 24 maja 2012 r., sygn. akt II OSK 376/11; z dnia 22 lutego 2012 r., sygn. akt II OSK 2313/10 - dostępne na ww. stronie internetowej). Przy czym przez dobrowolność rozumie się nie tylko opuszczenie lokalu z własnej woli, tj. bez przymusu, ale także sytuację, w której, niezależnie od okoliczności opuszczenia lokalu, opuszczający lokal nie podejmuje żadnych działań zmierzających do przywrócenia możliwości przebywania w lokalu (por. wyrok NSA z dnia 23 czerwca 2016 r., sygn. akt II OSK 2596/14 - dostępny na ww. stronie internetowej), a także kiedy opuszczenie lokalu jest konsekwencją wykonania wyroku orzekającego eksmisję (por. wyrok NSA z dnia 6 października 2006r., sygn. akt II OSK 65/05, LEX nr 188693), bądź też samego wyroku orzekającego eksmisję (por. wyrok NSA z dnia 20 stycznia 2009 r., sygn. akt II OSK 1895/07 - dostępny na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Ponadto zasygnalizować można pogląd, że z sytuacją, kiedy opuszczenie lokalu jest konsekwencją wyroku eksmisyjnego należy zrównać także sytuację, kiedy dana osoba opuszcza lokal, a następnie nie może do niego powrócić wskutek przeszkód stawianych przez właściciela, który jednakowoż uzyskał prawomocny wyrok stwierdzający, iż po opuszczeniu lokalu w sposób zgodny z prawem doszło do utraty prawa do lokalu przez osobę, która lokal opuściła. W takim bowiem przypadku trudno wymagać od właściciela, aby występował z powództwem o eksmisję osoby, która w lokalu nie przebywa. Tym bardziej, jak dostrzeżono w orzecznictwie, nie można też przyjąć, że powyższe zachowanie właściciela powoduje, iż nie ma znaczenia dla oceny "dobrowolności opuszczenia" lokalu przez daną osobę podjęcie przez nią nieskutecznych działań prawnych umożliwiających powrót do lokalu (por. wyrok NSA z dnia 9 lipca 2009 r., sygn. akt II OSK 1113/08 – dostępny na ww. stronie internetowej). W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowane jest także stanowisko, w pełni akceptowane przez Sąd, zgodnie z którym za równoznaczną z dobrowolnym opuszczeniem lokalu należy uznać sytuację, w której osoba w nim zameldowana została z niego usunięta przez dysponenta lokalu, ale nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych w postaci: powództwa cywilnego o przywrócenie naruszonego posiadania albo o eksmisję, umożliwiających powrót do lokalu, których podjęcie doprowadziłoby do uznania działań dysponenta lokalu za bezprawne (tak m.in.: wyrok NSA z dnia 25 października 2005 r., sygn. II OSK 127/05; wyrok NSA z dnia 18 kwietnia 2000 r., sygn. akt V SA 1424/99; wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2001 r., sygn. akt V SA 3078/00; wyrok WSA w Gliwicach z dnia 6 czerwca 2014 r., sygn. akt II SA/Gl 346/14, oraz wyrok WSA w Olsztynie z dnia 31 stycznia 2012 r., sygn. akt II SA/Ol 674/11 – dostępne na ww. stronie internetowej). Nie skorzystanie z tych środków prawnych, ewentualnie oddalenie powództwa przez sąd powoduje, że brak jest podstaw prawnych do utrzymania fikcji meldunkowej. Wymóg dobrowolności opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego nie może być przyjmowany bezkrytycznie i automatycznie, ale oceniany według kryteriów obiektywnych. Nawet, jeśli osoba zameldowana na pobyt stały zostanie z lokalu usunięta wbrew jej woli, ale nie podejmuje żadnych kroków umożliwiających powrót do lokalu, faktycznie zaś mieszka i koncentruje swoje sprawy życiowe w innym miejscu, odmowa wymeldowania potwierdziłaby fikcję zameldowania, naruszając tym samym sens i wiarygodność ewidencji ludności. Zgodnie z art. 344 § 2 Kodeksu cywilnego roszczenie o przywrócenie stanu poprzedniego i o zaniechanie naruszeń wygasa, jeżeli nie będzie dochodzone w ciągu roku od chwili naruszenia, tj. od momentu opuszczenia przez osobę zameldowaną spornego lokalu.

Na gruncie powyżej powiedzianego, odnosząc się do ustaleń organów związanych z opuszczeniem przez skarżącego spornego lokalu, należy stwierdzić, że nie budzą one wątpliwości, jak też nie zostały skutecznie podważone przez skarżącego. Organy prawidłowo przyjęły, że skarżący dobrowolnie opuścił przedmiotowy lokal w 2016 r. i od tego czasu w nim nie zamieszkuje. Okoliczności wynikające z materiału dowodowego sprawy świadczą - zdaniem Sądu - o całkowitym zerwaniu przez skarżącego więzi z dotychczasowym lokalem. Fakt ten potwierdzają m.in. oświadczenie skarżącego z dnia 29 listopada 2016 r. złożone podczas rozprawy sądowej o ustanowienie przedstawiciela, zeznania świadków oraz informacje uzyskane od odpowiednich instytucji. Odnośnie dobrowolności opuszczenia spornego lokalu dostrzec należy, że istotnym elementem w kwestii uznania zasadności wymeldowania jest wyrok Sądu Rejonowego w [...][...] Wydział Cywilny z dnia 1 czerwca 2016 r., sygn. akt [...], na mocy nakazano skarżącemu opróżnienie lokalu mieszkalnego nr [...] położonego w [...] przy ul. [...] oraz ustalono, że nie przysługuje mu prawo do otrzymania lokalu socjalnego. Od powyższego wyroku skarżący nie wniósł środków zaskarżenia, a zatem wyrok ten stał się prawomocny. Okoliczność opuszczenia lokalu po wydaniu wyroku eksmisyjnego, od którego nie wniesiono środków zaskarżenia uznać zatem należy za wykonanie tego wyroku. Ponadto, z akt sprawy nie wynika, aby w terminie określony art. 344 Kodeksu cywilnego skarżący wystąpił z roszczeniem o przywrócenie stanu poprzedniego. W świetle powyższego uznać przyjdzie, iż P. Z. nie zamieszkuje w lokalu w [...] przy ul. [...], gdyż nie nocuje w nim od lutego 2016 r. i najpóźniej od dnia 1 czerwca 2016 r. skarżący nie przebywał pod adresem [...], a brak tego pobytu jest równoznaczny ustaniu pobytu w rozumieniu art. 25 ust. 1 ustawy. Taki stan faktyczny zobowiązywał organy do orzeczenia o wymeldowaniu z dotychczas zajmowanego lokalu na podstawie art. 35 ustawy.

Zauważyć również przyjdzie, iż w toku postępowania wyjaśniającego nie zostało ujawnione, aby skarżący podejmował skuteczne środki prawne umożliwiające mu powrót do mieszkania, co wyłączało możliwość uznania przez organy, że opuszczenie lokalu nastąpiło wbrew jego woli. Ponadto przedstawiane przez skarżącego "postępowanie" matki oraz wymiana zamku w drzwiach, która utrudniała mu dostęp do mieszkania, nie miały w sprawie istotnego znaczenia. Jak już wcześniej wskazano, za równoznaczną z dobrowolnym opuszczeniem lokalu należy bowiem uznać sytuację, w której osoba w nim zameldowana pomimo opuszczenia go wbrew swojej woli nie podjęła skutecznych środków prawnych umożliwiających powrót do mieszkania. Tym samym też, nie skorzystanie z tych środków, bądź ewentualnie skorzystanie, ale bezskutecznie powoduje, że brak jest podstaw prawnych do utrzymania fikcji meldunkowej. W takiej sytuacji sama wola dalszego zamieszkiwania w lokalu nie jest wystarczająca do uznania, że nie doszło do dobrowolnego opuszczenia lokalu.

Mając na uwadze powyższe, w ocenie Sądu, słusznie przyjęto w zaskarżonej decyzji, że wobec skarżącego spełniona została przesłanka z art. 35 ustawy, w postaci opuszczenia miejsca pobytu stałego. Zaakcentować przy tym należy, że zaistniała ona na skutek okoliczności faktycznego opuszczenia mieszkania przez skarżącego oraz niepodjęcia przez niego skutecznych środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu, co wpłynęło na ocenę "dobrowolności jego opuszczenia".

Wbrew zarzutom skarżącego nie można przy tym uznać, że postępowanie wyjaśniające w niniejszej sprawie przeprowadzone zostało z naruszeniem zasad postępowania administracyjnego. Zauważyć przyjdzie, że w celu wyjaśnienia okoliczności faktycznych sprawy organy podjęły działania zmierzające do ustalenia, czy w sprawie zaistniała, wynikająca z art. 35 ustawy, przesłanka opuszczenia przez skarżącego lokalu mieszkalnego. Nie można przy tym zgodzić się z zarzutem, że organy nie uwzględniły w sprawie okoliczności związanych z koniecznością opuszczenia przez skarżącego spornego lokalu w wyniku bezprawnych działań matki i braku jego woli co do opuszczenia, jak również okoliczności powoływanych przez niego na potwierdzenie, że nie posiadał wiedzy co do konieczności podejmowania działań w celu przywrócenia posiadania pokoju w tym mieszkaniu. Dostrzec w tym zakresie należy, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odniósł się do wskazanych przez stronę faktów, stwierdzając brak podjęcia przez skarżącego skutecznych środków prawnych zmierzających do przywróceniu posiadania. Z uwagi na te okoliczności w zaistniałym stanie faktycznym, bez znaczenia dla orzeczenia o wymeldowaniu pozostała, wyrażana przez skarżącego, wola powrotu do mieszkania. Dodać również wypada, iż w postępowaniu o wymeldowanie organ nie rozstrzyga o przydziale lokalu socjalnego. Ustalenie prawa do takiego lokalu nie należy do kompetencji organów ewidencyjnych, ani też sądów administracyjnych i pozostaje bez wpływu na wynik sprawy. Ponadto, z uwagi na fakt, iż okoliczności sprawy nie budziły wątpliwości, nie było potrzeby przeprowadzania dodatkowych dowodów w postaci przesłuchania wnioskowanych przez skarżącego mieszkańców.

Reasumując należy stwierdzić, że postępowanie administracyjne w celu wyjaśnienia wszystkich okoliczności istotnych z punktu widzenia przesłanek zameldowania na pobyt stały zostało przeprowadzone przez organ administracyjny zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 K.p.a., która wymaga, by organ administracji publicznej dokonał ustaleń zgodnych z rzeczywistym stanem rzeczy. Oba organy orzekające w sprawie dostosowały się do reguł postępowania dowodowego określonych w art. 75 i następnych K.p.a. Poczynione zatem ustalenia oraz przeprowadzona ocena materiału dowodowego znajduje pełne i obszerne odzwierciedlenie w treści decyzji organu pierwszej instancji, którą w całości podzielił organ odwoławczy (art. 107 § 3 K.p.a.). Raz jeszcze powtórzyć trzeba, że meldunek jest wyłącznie rejestracją osób w danym miejscu i nie daje osobie meldowanej (wymeldowanej) uprawnień do rozporządzania lokalem, a organ ewidencyjny nie jest uprawniony do rozstrzygania spraw rodzinnych i majątkowych, czy też naruszonego posiadania lub dokonanej zamiany mieszkań. Ewidencja ludności polegająca na rejestracji danych o miejscu pobytu (adresie) osób służy także ochronie praw osób trzecich. Obowiązek meldunkowy należy uznać w świetle Konstytucji za instytucję wynikającą z klauzuli ochrony porządku publicznego, mającą także związek z ochroną praw i interesów jednostki. Skoro ewidencja ludności służy rejestracji stanu faktycznego, a nie stanu prawnego, zatem wymeldowanie służy potwierdzeniu faktu opuszczenia miejsca pobytu stałego.

W świetle przedstawionych rozważań, uznając zarzuty skargi za bezzasadne, stwierdzono, iż zaskarżona decyzja jako odpowiadająca przepisom prawa zasługuje na akceptację.

Wobec powyższego, na mocy art. 151 P.p.s.a., oddalono skargę.