Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 959/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2009-05-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Gospodarka gruntami
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 98
journal: Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
article: art. 2
journal: Dz.U. 2007 nr 19 poz 115
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka Sędziowie Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska Sędzia WSA Czesława Nowak-Kolczyńska (spr.) Protokolant Asystent sędziego Agnieszka Gortych-Ratajczyk po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2009 r. na rozprawie sprawy ze skargi Gminy L. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania za działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...]. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku. LS


UZASADNIENIE

II SA/Łd 959/08

U Z A S A D N I E N I E

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Wojewoda [...], po rozpatrzeniu odwołania Wójta Gminy L. od decyzji Starosty [...] z dnia [...] r. orzekającej o ustaleniu odszkodowania za przejętą z mocy prawa na własność Gminy L. nieruchomość zajętą pod drogi publiczne, położoną we wsi Z., oznaczoną w ewidencji gruntów jako działki nr 176/32, 176/45 i 176/46 i przyznaniu tego odszkodowania na rzecz M. P. oraz zobowiązaniu Gminy L. do jego wypłaty, a także odmowie ustalenia odszkodowania za nieruchomość oznaczoną w ewidencji gruntów jako działki nr 176/47 i 176/48, utrzymał ją w mocy .

W sprawie ustalono, że:

Decyzją z dnia [...] r., znak: [...], Wójt Gminy L., po rozpatrzeniu wniosku M.P. zatwierdził podział nieruchomości położonej we wsi Z., gm. L., oznaczonej nr 176, na działki od 176/1 do 176/49. W uzasadnieniu tej decyzji wskazał, że projekt podziału nie narusza ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy L. z dnia [...] r. (Dz.Urz. Wojewody Sieradzkiego nr 13, poz. 41). Wydzielone zaś działki o nr ewid. 176/32, 176/45, 176/46 przeznaczone zostały w tym planie pod "drogi, ulice i ciągi pieszo jezdne" i oznaczone symbolem "KL1/2; KD1/2; KX". A z mocy art. 105 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz umowy z dnia 11 grudnia 2000 r. działki gruntu wydzielone pod nowe drogi lub poszerzenie dróg istniejących przechodzą na własność gminy.

W dniu 24 stycznia 2005 r. M. P. wystąpił z wnioskiem o wypłacenie odszkodowania za przejęte przez Gminę L. pod drogi gminne działki o numerach: 176/32, 176/45, 176/46, 176/47 i 176/48.

Starosta [...] rozstrzygał sprawę kolejnymi decyzjami, które były kwestionowane przez strony w zakresie wysokości ustalonego odszkodowania, a organ odwoławczy uchylał je.

Gmina L. podejmowała jednocześnie działania zmierzające do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości, żądając stwierdzenia jej nieważności, a następnie uchylenia w trybie art. 161 § 1 k.p.a., jednak bezskutecznie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] r. utrzymało w mocy decyzję własną z dnia [...]r. o odmowie stwierdzenia nieważności tej decyzji, a Minister Budownictwa decyzją z dnia [...] r. odmówił jej uchylenia.

Decyzją z dnia [...] r. Starosta [...] rozpatrując sprawę po raz kolejny, ustalił odszkodowanie za przejętą z mocy prawa na własność Gminy L. nieruchomość zajętą pod drogi publiczne, oznaczoną numerami ewidencyjnymi działek 176/32, 176/45 i 176/46, przyznał to odszkodowanie na rzecz M. P. oraz zobowiązał Gminę L. do jego wypłaty, odmówił zaś ustalenia odszkodowania za nieruchomość oznaczoną numerami 176/47 i 176/48. W podstawie prawnej rozstrzygnięcia wskazał przepisy art. 98 ust. 3, art. 128 ust. 1, art. 129 ust. 1 i 5, art. 130, art. 132 ust. 1a, 2, 3, 5, art. 134 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2004 r., Nr 261, poz. 2603 ze zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.).

W uzasadnieniu organ pierwszej instancji podał, iż działki nr 176/32, 176/45 i 176/46, zgodnie z decyzją zatwierdzającą podział, wydzielone pod drogi, przeszły na własność Gminy L. Dlatego Gminę zobowiązano do wypłaty odszkodowania, zaś jego wysokość ustalono, wobec braku uzgodnienia tej kwestii, między właścicielem M. P. a Gminą L., stosownie do przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami, dotyczących odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości oraz na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. Nr 207, poz. 2109 ze zm.). Natomiast działki nr 176/47 i 176/48, objęte księgą wieczystą KW Nr [...], w ocenie Starosty, nie przeszły na własność Gminy na podstawie decyzji z dnia [...] r. zatwierdzającej podział. A potwierdza to, w ocenie organu, zapis w ewidencji gruntów, gdzie jako właściciele ujawnione są osoby fizyczne.

Odwołanie od powyższej decyzji złożył Wójt Gminy L. zarzucając naruszenie art. 7, art. 77, art. 107 § 3 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego oraz art. 98 ust. 3, art. 130, art. 134 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Wniósł o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji bądź jej uchylenie i umorzenie postępowania. Uzasadniając przywołał treść art. 98 ust. 3 w/w ustawy i podkreślił, iż ustawa o gospodarce nieruchomościami, nie definiuje pojęcia "droga publiczna" stąd należy odwołać się do ustawy do drogach publicznych, jednak organ nie przeprowadził ustaleń w tym zakresie, zatem nie można było ustalić odszkodowania. W ocenie odwołującego, spornym działkom stanowiącym drogę nie nadano statusu drogi publicznej, w konsekwencji ustalenie odszkodowania jest bezprzedmiotowe i postępowanie powinno zostać umorzone. Odwołujący dodał ponadto, iż M. P. zrzekł się odszkodowania za działki gruntu, co potwierdza, znajdujące się w aktach sprawy, oświadczenie z dnia 14 grudnia 2000 r. oraz umowa zawarta w dniu 11 grudnia 2000 r. Zwrócił również uwagę na brak wyjaśnienia kwestii wzrostu wartości nieruchomości w trakcie toczącego się postępowania i w konsekwencji podważył prawidłowość operatu szacunkowego.

Decyzją z dnia [...]r. Wojewoda [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Uzasadniając podstawy rozstrzygnięcia organ wyjaśnił zasady i tryb ustalania odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości. Przywołał art. 98 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, zgodnie z którym działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne: gminne, powiatowe, wojewódzkie, krajowe – z nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek właściciela, przechodzą z mocy prawa, odpowiednio na własność gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale prawomocne. Dalej przypomniał, iż decyzją Wójta Gminy L. znak: [...] z dn. [...] r. zatwierdzono podział nieruchomości we wsi Z., gm. L., a Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło stwierdzenia nieważności tej decyzji, zaś Minister Budownictwa odmówił jej uchylenia.

Organ odwoławczy stwierdził, iż kwestią niesporną jest, że przedmiotowe działki z dniem gdy decyzja Wójta Gminy L. o podziale stała się ostateczna, przeszły na własność Gminy L., bowiem w decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości wskazano wyraźnie: "droga dz. nr: 176/32, 176/46, 176/45; KL 1/2, KD 1/2, KX, z zapisem: drogi, ulice i ciągi pieszo jezdne. Jednocześnie podniesiono, że z mocy art. 105 ust. 4 u.g.n. działki gruntu wydzielone pod nowe drogi lub poszerzenie dróg istniejących przechodzą na własność gminy". Nadto dla potwierdzenia tej tezy, Wojewoda powołał się na stwierdzenia zawarte w rozstrzygnięciach Samorządowego Kolegium Odwoławczego i Ministra Budownictwa. Decyzja SKO z dnia [...]r. wskazywała, iż dla terenu obejmującego przedmiotową nieruchomość obowiązywał w dacie wydania przedmiotowej decyzji, miejscowy szczegółowy plan zagospodarowania przestrzennego zatwierdzony Uchwałą Rady Gminy L. z dnia [...] r. Nr [...], opublikowaną w Dzienniku Urzędowym Woj. Łódzkiego z dn. 19 września 2001 r. pod pozycją 165. W planie tym nieruchomość objęta podziałem przeznaczona została w części pod nowe drogi i pod poszerzenie istniejących dróg gminnych (KL, KD, KX). Również Minister Budownictwa w decyzji z dnia [...] r. podniósł, że Wójt Gminy L. w swej decyzji wskazał, że z mocy art. 105 ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, działki gruntu wydzielone pod nowe drogi lub poszerzenie dróg istniejących, tj. działki nr nr 176/32, 176/46 i 176/45, przechodzą na własność gminy.

Ustosunkowując się do pozostałych zarzutów odwołania Wojewoda wyjaśnił, iż przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami nie wykluczaj możliwości zrzeczenia się przez właściciela przedmiotowego odszkodowania. Podkreślił jednak, że prawo do odszkodowania powstaje dopiero wówczas, gdy decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości staje się ostateczna. Uzgodnienia przewidziane w art. 98 ust. 3 ustawy, w toku których właściciel może zrzec się odszkodowania mogą mieć zatem miejsce dopiero po przejściu nieruchomości na własność gminy. Podkreślił, iż czynności, na które powołuje się odwołujący, tj. zawarcie umowy oraz złożenie oświadczenia, miały miejsce przed wydaniem decyzji podziałowej. Dodał, iż analiza akt sprawy, w szczególności treść pisma wystosowywanego przez M.P. w dniu 16 stycznia 2004 r., z żądaniem zapłaty i brak odpowiedzi Wójta wskazuje, iż nie doszło między stronami do uzgodnienia kwestii odszkodowania.

Kończąc obszerne uzasadnienie organ wywiódł, iż z dniem, gdy decyzja Wójta Gminy L. z dnia [...] r. stała się ostateczna, działki nr: 176/32, 176/45 i 176/46 stały się własnością gminy, co wynika wprost z treści decyzji i znajduje oparcie w przepisie art. 98 ust. 1 ustawy. A wobec tego, że nie doszło do uzgodnień pomiędzy właścicielem nieruchomości a właściwym organem w trybie art. 98 ust. 3 w/w, Starosta [...], wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej, stosownie do ww. przepisu, słusznie ustalił odszkodowanie decyzją według zasad i trybu obowiązującego przy wywłaszczaniu nieruchomości. Przedmiotowe odszkodowanie zostało ustalone zgodnie z art. 130 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, po zasięgnięciu opinii rzeczoznawcy majątkowego. Z operatu szacunkowego z dnia 7 marca 2008 r. wynika bowiem, że wartość rynkowa przedmiotowej nieruchomości gruntowej wynosi 169 560 zł i ustalona została wg stanu nieruchomości na dzień wydania decyzji o podziale tj. [...] r. Organ wyjaśnił, w ślad za wyjaśnieniami rzeczoznawcy, ustosunkowując się do zarzutu radykalnej zwyżki wartości nieruchomości, iż wzrost wartości spowodowany był gwałtownym wzrostem cen od końca 2006 r. wszystkich rodzajów nieruchomości (lokalowych, gruntowych zabudowanych i niezabudowanych) w kraju, w tym również w województwie [...] i w gminie L.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Gmina L. wniosła o uchylenie powyższych decyzji, zarzucając rażące naruszenie art. 98 ust. 3, art. 130, art. 156 ustawy o gospodarce nieruchomościami, § 56 ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego, art. 7 i art. 77 k.p.a. oraz nierozpatrzenie wszystkich okoliczności mających znaczenie dla sprawy.

W uzasadnieniu skargi Gmina powtórzyła argumentację podnoszoną w odwołaniu, iż organy nie ustaliły statusu dróg, których to postępowanie dotyczy, a przecież od ustaleń w tym zakresie zależy prawo do odszkodowania. Ponadto błędnie przyjęły, iż nie było uzgodnień między M. P. a Gminą L. dotyczących odszkodowania. W ocenie skarżącej organ zobowiązany był również do dokładnego wyjaśnienia radykalnego wzrostu cen nieruchomości w niewielkiej odległości czasowej przez odniesienie się do wiarygodności opinii rzeczoznawcy majątkowego wobec istnienia uzasadnionych wątpliwości co do prawidłowości jej sporządzenia.

Skarżąca wnosiła ponadto o zawieszenie postępowania w sprawie z uwagi na to, iż złożyła wniosek do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy L. z dnia [...] r., nr [...], zatwierdzającej podział nieruchomości.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest uzasadniona, chociaż nie wszystkie podniesione w niej zarzuty można uznać za słuszne.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 powołanej ustawy). Sąd nie przejmuje jednakże sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia, lecz ma jedynie ocenić działalność organu orzekającego.

Zgodnie z treścią art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), powoływanej dalej jako p.p.s.a. decyzja podlega uchyleniu w całości lub w części, jeżeli sąd stwierdzi:

1) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

2) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

3) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Sąd zwraca również uwagę na treść art. 134 § 1 p.p.s.a., który stanowi, iż sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Cytowany przepis daje podstawę do uwzględnienia skargi także wtedy, gdy strona nie podnosi w trakcie toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego zarzutów będących podstawą wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego indywidualnego aktu administracyjnego.

Wychodząc z tych przesłanek Wojewódzki Sąd Administracyjny uwzględnił skargę, gdyż stwierdził, że zaskarżona oraz poprzedzająca ją decyzja pierwszej instancji naruszają przepisy postępowania, a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania.

Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia niniejszej sprawy stanowią przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tj. Dz. U. z 2004 r. nr 261, poz. 2603 ze zm.), powoływanej dalej jako u.g.n.

Artykuł 98 w ust. 1 tej ustawy stanowi, że działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne: gminne, powiatowe, wojewódzkie, krajowe - z nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek właściciela, przechodzą, z mocy prawa, odpowiednio na własność gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale prawomocne. (...).Przepis stosuje się odpowiednio przy wydzielaniu działek gruntu pod poszerzenie istniejących dróg publicznych. Stosownie zaś do ust. 3 tego artykułu, za działki gruntu, o których mowa w ust. 1, przysługuje odszkodowanie w wysokości uzgodnionej między właścicielem a właściwym organem. Jeżeli do takiego uzgodnienia nie dojdzie, na wniosek właściciela lub użytkownika wieczystego odszkodowanie ustala się i wypłaca według zasad i trybu obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości. Ustalenie prawa do odszkodowania na podstawie tej regulacji jest uwarunkowane wydzieleniem działek gruntu pod drogi publiczne, np. gminne i przejściem ich z mocy prawa na własność gminy.

Pierwszorzędną rzeczą w rozpoznawanej sprawie było więc ustalenie, czy w wyniku zatwierdzenia podziału nieruchomości dokonanego na wniosek M. P. decyzją z dnia [...] r. wydzielone zostały działki z przeznaczeniem pod urządzenie drogi gminnej lub poszerzenie istniejącej drogi o takim charakterze.

W szczególności, czy działki objęte wnioskiem o odszkodowanie oznaczone numerami: 176/32, 176/45, 176/46, 176/47, 176/48 miały status prawny drogi publicznej i tym samym, czy przeszły na własność Gminy z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna.

Istotne jest więc ustalenie, czy wydzielone działki można uznać za drogi publiczne w rozumieniu ustawy o drogach publicznych i na podstawie ich przeznaczenia w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego.

Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tj. Dz. U. z 2007 r., nr 19, poz. 115), w art. 1 stanowi, że drogą publiczną jest droga zaliczona na podstawie niniejszej ustawy do jednej z kategorii dróg, z której może korzystać każdy, zgodnie z jej przeznaczeniem, z ograniczeniami i wyjątkami określonymi w tej ustawie lub innych przepisach szczególnych. Drogi publiczne ze względu na funkcje w sieci drogowej dzielą się na następujące kategorie: krajowe, wojewódzkie, powiatowe i gminne (art. 2 ust. 1).

Do dróg gminnych zalicza się drogi o znaczeniu lokalnym niezaliczone do innych kategorii, stanowiące uzupełniającą sieć dróg służących miejscowym potrzebom, z wyłączeniem dróg wewnętrznych. Zaliczenie do kategorii dróg gminnych następuje w drodze uchwały rady gminy po zasięgnięciu opinii właściwego zarządu powiatu. Ustalenie przebiegu istniejących dróg gminnych następuje w drodze uchwały rady gminy (art. 7).

Brak wykazania istnienia elementów zawartych w przepisie art. 7 powoduje zaliczenie drogi do dróg wewnętrznych.

Bowiem drogi niezaliczone do żadnej kategorii dróg publicznych, w szczególności drogi w osiedlach mieszkaniowych, dojazdowe do gruntów rolnych i leśnych, dojazdowe do obiektów użytkowanych przez przedsiębiorców, place przed dworcami kolejowymi, autobusowymi i portami oraz pętle autobusowe, są drogami wewnętrznymi (art. 8 ust. 1).

Zgodnie z Miejscowym Planem Zagospodarowania Przestrzennego dla obszaru obejmującego miejscowość Z. i działkę nr ew. 176 wraz z przyległymi drogami, zatwierdzonym uchwałą [...] z dnia [...] r. Rady Gminy L. ogłoszoną w Dz. Urz. Woj. Łódzkiego nr 188 z dnia 19 września 2001 r. pod poz. 2764:

- działka nr 176/32 zlokalizowana była na terenach oznaczonych symbolem KD1/2 – ulica dojazdowa i KX – ciąg pieszo jezdny,

- działka nr 176/46, 176/47, 176/48 symbolem KL1/2 – ulica lokalna, zaś

- działka nr 176/45 symbolem 5RP – użytkowanie rolne jako podstawowe przeznaczenie terenu, zakaz wtórnych podziałów, zakaz lokalizacji zabudowy.

Decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości mimo że zapadła w dniu [...] r., kiedy obowiązywał wyżej powołany plan miejscowy, powoływała się na zgodność stanowiącego jej podstawę projektu podziału z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy L. z dnia [...] r. (Dz. Urz. Wojewody Sieradzkiego nr 13, poz. 41). Wskazywała, iż wydzielone działki 176/32, 176/45, 176/46 przeznaczone zostały w tym planie pod "drogi, ulice i ciągi pieszo jezdne" i oznaczone symbolem "KL1/2; KD1/2; KX". Nie wypowiadała się o przeznaczeniu wydzielonych działek o numerach 176/47 i 176/48.

Z porównania postanowień obu tych aktów tj. prawa miejscowego z 2001 r. i decyzji zatwierdzającej podział z [...] r. wynika, że odmiennie zostało określone przeznaczenie działki nr 176/45, a plan rozstrzyga również o przeznaczeniu działek 176/47 i 176/48 pod drogi – ulicę lokalną. Działka zaś 176/45 w decyzji wskazana jako droga z oznaczeniem "KL1/2; KD1/2; KX", w załączniku graficznym do tej decyzji wykonanym na mapie sytuacyjnej z projektem podziału widnieje na terenie oznaczonym symbolem "RP", czyli koresponduje z przeznaczeniem jej w planie miejscowym z 2001 r. pod użytkowanie rolne z zakazem wtórnych podziałów i lokalizacji zabudowy.

Odmienność i brak precyzji, we wskazanych aktach, w określeniu przeznaczenia działek, za które odszkodowania żąda skarżący, wymagało od organu wnikliwej analizy i dokładnego zbadania prowadzącego do jednoznacznego i nie budzącego wątpliwości wykazania, że działki 176/32, 176/45, 176/46, za które organ ustalił odszkodowanie miały status dróg publicznych i przeszły na własność Gminy L., zaś działki o numerach 176/47, 176/48 nie zostały wydzielone pod drogi o takim charakterze i nie mogły zmienić ex lege właściciela.

Zgoła inne ustalenia wynikają ze wskazanych dokumentów, które zostały załączone do akt administracyjnych, a nie zostały przez organ właściwie ocenione w zakresie żądań strony.

Podkreślenia wymaga raz jeszcze, iż uznanie drogi za publiczną na podstawie jej przeznaczenia w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, w trybie ustawy o drogach publicznych, musi być jednoznaczne, bez jakichkolwiek domniemań.

O ile decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości mogła rozstrzygać o wydzieleniu działek pod drogi publiczne, co z jej treści wprost nie wynika, o tyle zawarty w jej uzasadnieniu zapis, iż "z mocy art. 105 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz umowy z dnia 11 grudnia 2000 r. działki gruntu wydzielone pod nowe drogi lub poszerzenie dróg istniejących przechodzą na własność gminy" nie ma żadnego znaczenia prawnego. Bowiem o przejściu prawa własności działek wydzielonych pod drogi publiczne nie orzeka się decyzją lecz przewłaszczenie to następuje z mocy prawa. Ponadto, powołany przepis art. 105 ust. 4 u.g.n. nie dotyczy materii rozstrzyganej niniejszą decyzją. Zamieszczony jest on w rozdziale 2 "scalenie i podział nieruchomości" i stanowi, że działki gruntu wydzielone pod nowe drogi albo pod poszerzenie dróg istniejących, niebędących drogami powiatowymi, wojewódzkimi lub krajowymi, przechodzą z mocy prawa na własność gminy, a ustanowione na tych działkach prawo użytkowania wieczystego wygasa z dniem wejścia w życie uchwały rady gminy o scaleniu i podziale nieruchomości. Jeżeli działki gruntu zostały wydzielone pod drogi powiatowe, wojewódzkie lub krajowe albo pod poszerzenie tych dróg, stosuje się odpowiednio art. 98 ust. 1. Regulacja ta nie mogła więc mieć zastosowania do zagadnienia rozstrzyganego decyzją zatwierdzającą podział, a przytoczenie jej w decyzji nie mogło mieć wpływu na wynik niniejszej sprawy.

Należy również zwrócić uwagę, iż przy ustalaniu prawa do odszkodowania za działki przejęte pod drogi publiczne nie ma znaczenia zapis wynikający z ewidencji gruntów, który w odniesieniu do działek o numerach 176/32, 176/45, 176/46 wskazywał jako właściciela Gminę L. i określał te działki jako "drogi powszechnego korzystania". Ewidencja gruntów to jedynie zbiór informacji o gruntach i ich właścicielach lub osobach władających tymi gruntami, nie zaś dowód przejścia prawa własności na rzecz Gminy. Bowiem rejestr gruntów nie tworzy stanu prawnego, podobnie jak wpis w księdze wieczystej prawa własności, a stan ten jedynie ujawnia. Nie ma więc znaczenia, że jako właściciel działek 176/47 i 176/48 ujawniona jest jakaś osoba fizyczna. W przypadku, gdy zostanie ustalone, że działki te przeszły na własność gminy jako wydzielone pod drogi publiczne, będzie to podstawą do naniesienia zmian w ewidencji oraz wpisu wzmianki o niezgodności treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym.

O przejściu prawa własności na rzecz Gminy L. i tym samym o statusie wydzielonych działek jako dróg publicznych nie mogły też stanowić, ani potwierdzać tego stanu, jak argumentował Wojewoda w motywach swojego rozstrzygnięcia, orzeczenia Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz Ministra Budownictwa wydawane w trybie nadzwyczajnym w przedmiocie decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości. Zawarte w tych aktach stwierdzenia, co do charakteru wydzielonych działek i ich przewłaszczenia na rzecz Gminy nie tworzyły w tym zakresie prawa, a jedynie rozstrzygały o istnieniu w obrocie prawnym decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości.

Wobec braku ustaleń w zakresie statusu wydzielonych dróg i określenia, czy i za które działki przysługuje ewentualne odszkodowanie, przedwczesnym jest ocena prawidłowości sporządzonej wyceny poszczególnych działek.

Po wyjaśnieniu i jednoznacznym ustaleniu kategorii dróg, pod jakie zostały wydzielone działki w wyniku podziału nieruchomości, możliwe będzie w myśl art. 98 ust. 3 u.g.n. ustalenie i wypłacenie odszkodowania za działki wydzielone pod drogi gminne, zgodnie z zasadami obowiązującymi przy wywłaszczeniu nieruchomości, jeżeli wcześniej między organem a właścicielem nie dojdzie do ustalenia wysokości odszkodowania.

Zaznaczyć w tym miejscu należy, iż trafnie organ odwoławczy, odnosząc się do zarzutu Gminy wskazał, iż umowa między stronami (z dnia 11 grudnia 2000 r.) oraz oświadczenie właściciela (z dnia 14 grudnia 2000 r.), które miały miejsce przed wydaniem decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości, a dotyczyły zrzeczenia się odszkodowania, nie mogły odnieść skutku, gdyż w tym czasie prawo do odszkodowania nie przysługiwało i nie można było nim skutecznie rozporządzać.

Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy wyjaśnić należy, czy działki objęte wnioskiem M. P., wydzielone zostały mocą decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości z dnia [...] r. pod drogi publiczne i tym samym, czy nastąpiło przejście prawa własności, a więc czy przysługuje odszkodowanie i za które działki, a następnie ustalenie jego wysokości w sytuacji, kiedy strony nie uzgodnią tej kwestii.

Mając powyższe na względzie Sąd orzekł, jak w sentencji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 152 p.p.s.a. Nie rozstrzygał zaś w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania wobec braku stosownego wniosku zgłoszonego w trybie art. 210 p.p.s.a.