Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt I SA/Go 497/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2018-02-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 134 par 1, art 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: par. 39 ust 2 pkt 4
journal: Dz.U. 2013 poz 361
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Juszczyk-Wiśniewska Sędziowie Sędzia WSA Krystyna Skowrońska – Pastuszko (spr.) Sędzia WSA Dariusz Skupień Protokolant Asystent sędziego Grzegorz Oracz po rozpoznaniu w dniu 15 lutego 2018 r. na rozprawie sprawy ze skargi M.S. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Skarżący M.S. wniósł skargę na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) (zwanego również Dyrektorem OR ARiMR lub organem odwoławczym) z dnia [...] października 2017 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR (zwanego również Kierownikiem BP lub organem pierwszej instancji) z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego.

Z akt sprawy wynika, że na podstawie wniosku złożonego 16 maja 2011 r. Kierownik BP decyzją z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...] przyznał skarżącemu płatność z tytułu płatności rolnośrodowiskowej (płatność PRŚ) na rok 2011 w następującej wielkości: wariant 2.2, powierzchnia 11,32 ha – kwota 9.508,80 zł; wariant 2.6, powierzchnia 0,17 ha – kwota 310,00 zł; wariant 2.4, powierzchnia 0,17 ha – kwota 56,10 zł.

Na rok 2012 został złożony wniosek kontynuacyjny (w dniu 2 kwietnia 2012 r.), na podstawie którego z tytułu płatności PRŚ przyznano skarżącemu: wariant 2.2., powierzchnia 11,22 ha – kwota 9.424,80; wariant 2.6, powierzchnia 0,30 ha – kwota 465,00 zł; wariant 2.4, powierzchnia 0,17 ha – kwota 56,10 zł. Powyższe znalazło odzwierciedlenie w decyzji Kierownika BP z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...].

W kolejnym roku skarżący złożył wniosek 11 kwietnia 2013 r. (zmodyfikowany wnioskiem złożonym 25 września 2013 r.). Na ich podstawie Kierownik BP decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] z tytułu płatności PRŚ przyznał na rok 2013 płatność: wariant 2.1, powierzchnia 11,32 ha – kwota 8.942,80 zł; wariant 2.5, powierzchnia o,20 ha – kwota 260,00 zł.

Płatność PRŚ na rok 2014 została przyznana na podstawie wniosku złożonego 15 maja 2014 r. Decyzją Kierownika BP z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] przyznano skarżącemu tę płatność następująco: wariant 2.1, powierzchnia 11,22 ha – kwota 8.863,80 zł; wariant 2.5, powierzchnia 0,30 ha – kwota 390,00 zł.

Odnośnie płatności PRŚ na rok 2015, w dniu 3 sierpnia 2015r., za pośrednictwem operatora pocztowego, wpłynął do Biura Powiatowego ARiMR wniosek skarżącego o przyznanie tej płatności. Wobec występujących wątpliwości (data stempla pocztowego, placówka nadawcza) zostało przeprowadzone z udziałem Poczty Polskiej postępowanie wyjaśniające celem identyfikacji przesyłki, którą został przekazany wniosek o przyznanie płatności na rok 2015.

Biorąc pod uwagę dokonane ustalenia organ pierwszej instancji w dniu [...] kwietnia 2016 r. wydał postanowienie (nr [...]) o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2015.

W motywach podał, że wniosek o przyznanie płatności PRŚ składa się w terminie określonym do składania wniosków o przyznanie płatności bezpośredniej w rozumieniu przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Zgodnie z tym przepisami wnioski oraz dokumenty, które należy złożyć wraz z wnioskiem o przyznanie płatności w 2015 r. należało składać od 15 marca do 15 czerwca 2015 r. Uzupełnił, że wniosek może zostać złożony także w terminie 25 dni kalendarzowych po terminie składania wniosków, jednakże za wyjątkiem działania siły wyższej i nadzwyczajnych okoliczności, złożenie wniosku o przyznanie płatności po terminie prowadzi do zmniejszenia o 1% za każdy dzień roboczy kwot, do których rolnik byłby uprawniony, jeżeli wniosek o pomoc zostałby złożony w terminie. W związku z powyższym wskazał, że ostatecznym terminem na złożenie wniosku o przyznanie płatności RŚ w roku 2015 był dzień 10 lipca 2015 r. Podkreślił również, że wniosek złożony po tym dniu nie jest rozpatrywany dodając, że termin na złożenie wniosku nie podlega przywróceniu.

Kierownik BP wyjaśnił przy tym, że uznanie za datę złożenie wniosku 3 sierpnia 2015 r. wynikało m.in. z niemożności ustalenia przez Pocztę Polską daty nadania przesyłki, jak też wiązało się z nieudokumentowaniem przez samego skarżącego – mimo wezwania – sposobu lub daty nadania przesyłki zawierającej wniosek.

Zażalenie skarżącego na powyższe postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2015 nie zostało uwzględnione. Dyrektor OR ARiMR postanowieniem z dnia [...] lipca 2016 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji.

Na skutek skargi skarżącego została przeprowadzona kontrola sądowoadministracyjna zgodności z prawem postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Wyrokiem z dnia 1 grudnia 2016 r., sygn. akt II SA/Go 780/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim oddalił skargę na postanowienie Dyrektora Oddziału ARiMR z dnia [...] lipca 2016r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania. Jest to orzeczenie prawomocne od dnia 24 stycznia 2017 r.

W tej sytuacji Kierownik BP 5 lipca 2017 r. skierował do skarżącego zawiadomienie o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu Programu rolnośrodowiskowego. Zawiadomienie doręczono 10 lipca 2017 r. Po przeprowadzeniu tego postępowania Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał w dniu [...] sierpnia 2017 r. decyzję nr [...], w której ustalił skarżącemu kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu Programu rolnośrodowiskowego w łącznej wysokości 38.165,20 zł. Orzekł, że powyższa kwota wynika z niedotrzymania podjętego zobowiązania rolnośrodowiskowego, przez okres 5-lat poczynając od dnia 15 marca 2011 r. (zgodnie z decyzją nr [...] z dnia [...] stycznia 2012 r.) w pakiecie 2 – Rolnictwo ekologiczne, wariant 2.2 – uprawy rolnicze (w okresie przestawiania) na powierzchni nie mniejszej niż 11,32 ha oraz wariant 2.6 – uprawy warzywne (w okresie przestawiania) na powierzchni nie mniejszej niż 0,20 ha w związku z nieskutecznym (po terminie) złożeniem w 2015 r. wniosku kontynuacyjnego o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej. Kierownik BP wskazał, że ww. kwotę należy wpłacić na rachunek bankowy ARiMR w terminie 60 dni od doręczenia decyzji oraz że w przypadku niedokonania zwrotu w tym terminie, od kwoty tej naliczane są odsetki w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, od dnia następującego po upływie 60-dniowego terminu do dnia zwrotu nienależnie pobranych płatności. W uzasadnieniu decyzji w pierwszej kolejności zostało podkreślone, że stosownie do warunków otrzymania płatności, określonych przepisami rozporządzenia Ministra i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. z 2013 r. poz. 361 ze zm.) – zwanego rozporządzeniem PRŚ 2013, skarżący zobowiązał się m.in. do realizacji 5-letniego zobowiązania rolnośrodowiskowego. Zobowiązanie to obejmuje wymogi wykraczające ponad podstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej. Wskazano także, że tylko łączne spełnienie przez producenta rolnego wszystkich przewidzianych przepisami przesłanek, stanowi podstawę przyznania płatności rolnośrodowiskowej. Płatności PRŚ za lata 2011, 2012, 2013 i 2014 zostały przyznane skarżącemu stosownymi decyzjami Kierownika BP. Natomiast w roku 2015, wobec nieskutecznego złożenia wniosku kontynuacyjnego zmniejszeniu uległa powierzchnia użytków rolnych objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym. Z treści § 28 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program Rolnośrodowiskowy", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. Nr 33, poz. 262 ze zm.) – zwanego rozporządzeniem PRŚ 2009, wynika, że w przypadku, gdy rolnik zmniejszył powierzchnię użytków rolnych, na których powinien realizować zobowiązanie rolnośrodowiskowe, płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi; przy czym zwrot dotyczy tej części płatności, która została przyznana do działki rolnej objętej zobowiązaniem.

Z kolei zgodnie z § 39 ust. 2 pkt 4 cyt. rozporządzenia PRŚ 2013 płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi również w przypadku, gdy rolnik nie złożył wniosku o przyznanie kolejnej płatności rolnośrodowiskowej za realizację danego wariantu; przy czy zwrotowi podlega ta część płatności, która została przyznana za realizację tego wariantu. Wobec powyższego Kierownik BP stwierdził, że płatności PRŚ za rok 2011, 2012, 2013 i 2014 przekazane na rachunek skarżącego zostały pobrane nienależnie i jest on zobowiązany do dokonania zwrotu kwoty płatności wypłaconej do powierzchni działek rolnych objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym. Organ pierwszej instancji dokonał szczegółowego wyliczenia kwot do zwrotu za ww. lata. Kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji Programu rolnośrodowiskowego wynoszą: za 2011 r. – 9.818,80 zł, za 2012 r. - 9.889,80 zł, za 2013 r. – 9.202,80 zł, za 2014 r. – 9.253,80 zł. Łącznie jest to kwota 38.165,20 zł. Dokonując oceny przesłanek uzasadniających odstąpienie od konieczności zwrotu płatności uznanej za nienależnie pobraną Kierownik BP stwierdził, że skarżący nie wykazał, by jego działanie nosiło cechy działania w dobrej wierze. Wskazał przy tym, że oceny w tej mierze dokonał przyjmując m.in. pogląd doktryny, że dobra wiara oznacza stan psychiczny określonej osoby polegający na błędnym, ale usprawiedliwionym w danych okolicznościach mniemaniu o istnieniu jakiegoś prawa podmiotowego lub stosunku prawnego. Podniósł również, że przyjmuje się, iż dobrą wiarę uchyla brak staranności i już zwykłe niedbalstwo, czyli brak należytej staranności, wyklucza dobrą wiarę. Organ pierwszej instancji odnosząc powyższe do realiów rozpatrywanej sprawy podniósł, że brak jest możliwości ustalenia przez Pocztę Polską S.A. daty nadania przesyłki zawierającej wniosek o przyznanie skarżącemu płatności. Zwrócił uwagę, że w takim przypadku to na stronie ciąży obowiązek przedstawienia dowodów potwierdzających datę nadania przesyłki zawierającej wniosek o przyznanie płatności PRŚ na rok 2015, czego skarżący nie uczynił. Nie przedstawił on wiarygodnych dowodów, że przesyłka z wnioskiem została nadana dnia 15 czerwca 2015 r. Organ nie miał natomiast możliwości ustalenia daty nadania przesyłki, pomimo podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Podsumowując Kierownik BP stwierdził, że dokument przedstawiony przez skarżącego nie może stanowić dowodu potwierdzającego datę nadania przesyłki z wnioskiem. Przede wszystkim nie potwierdza on nadania przesyłki poleconej a nadto w opinii organu jest niewiarygodny. O braku wiarygodności świadczy nieprzedstawienie kompletnej książki nadawczej a także zbyt odległy termin pomiędzy nadaniem przesyłki a jej wpływem do Biura Powiatowego ARiMR. Organ zauważył przy tym, że z danych posiadanych przez ARiMR wynika, że hipotetyczna kwota należnych płatności na rzecz skarżącego za rok 2015 wyniosłaby ponad 20 tys. złotych, zatem wysłanie przesyłki terminowej jako zwykłej, zamiast poleconej, jest obarczone brakiem zachowania należytej staranności przez wnioskodawcę. Organ pierwszej instancji wskazał, że przesłanki wykluczające obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności zostały określone w art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 podkreślając równocześnie, że zasadą jest, iż płatności nienależnie lub nadmiernie pobrane powinny zostać zwrócone; tym samym przepisy ustanawiające wyjątki od tej zasady powinny być interpretowane zawężająco. Zgodnie z ww. przepisami obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności nie ma zastosowania pod warunkiem łącznego spełnienia następujących przesłanek: płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwej władzy a błąd nie mógł w zwykłych okolicznościach być wykryty przez rolnika.

Następnie organ stwierdził, że w rozpatrywanej sprawie nie zaistniały ww. przesłanki powodujące brak obowiązku zwrotu przez skarżącego nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji Programu rolnośrodowiskowego. W sprawie tej obowiązek zwrotu nie wynika z tego, że błędnie byłyby wydane decyzje o przyznaniu skarżącemu płatności PRŚ lecz z tego, że skarżący nie złożył wniosku na 2015 r., będącego kontynuacją podjętego zobowiązania rolnośrodowiskowego. Odstąpienie od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności nie mogło też nastąpić na podstawie art. 28a ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. z 2013 r. poz. 173 ze zm.) – zwanej ustawa PROW. W rozpatrywanej sprawie kwota nienależnie pobranych płatności przekracza bowiem kwotę stanowiącą równowartość 100 euro (w ramach danej kampanii/roku), przeliczoną na złote według kursu euro zgodnie z art. 7 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 883/2016.

Skarżący pismem z dnia [...] września 2017 r. wniósł od powyższej decyzji Kierownika BP odwołanie, zarzucając: 1) błąd w ustaleniach faktycznych polegający na stwierdzeniu, że pobrane płatności z tytułu programu rolnośrodowiskowego zostały pobrane nienależnie; 2) błąd polegający na nieuwzględnieniu dotrzymania zobowiązań rolnośrodowiskowych w zakresie pakietu rolnictwo ekologiczne w roku 2015, polegający na nieuwzględnieniu wykazu udostępnionego przez jednostki certyfikujące w zakresie spełnienia przez rolnika wymogu pakietu rolnictwo ekologiczne. Na tej podstawie wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji organu pierwszej instancji i umorzenie postępowania. W uzasadnieniu podniósł i podkreślił, że bez wątpienia spełnił wszystkie wymagane warunki przyznania płatności, czego potwierdzeniem są kwoty uzyskanych płatności za lata 2011, 2012, 2013, 2014.

Skarżący ponadto zakwestionował zastosowanie w jego sprawie przepisów § 39 ust. 1 i 2 rozporządzenia PRŚ 2013 stwierdzając, że nie zmniejszył powierzchni podjętego zobowiązania rolnośrodowiskowego, ani nie zaprzestał realizacji tego zobowiązania, czego dowodem jest umieszczenie w wykazie ARiMR oraz uzyskany certyfikat. Wskazał również, że ubiegał się o przyznanie kolejnej płatności rolnośrodowiskowej, a w zaskarżonej decyzji zostały wskazane powody, dla których odmówiono wszczęcia postępowania w sprawie przyznania płatności PRŚ, co stanowi dowód, że nie ma zastosowania w sprawie zapis - "rolnik nie zamierza ubiegać się w danym roku o przyznanie kolejnej płatności". Po rozpatrzeniu odwołania Dyrektor OR ARiMR decyzją z dnia [...] października 2017 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu swojej decyzji organ odwoławczy przedstawił ramy prawne orzekania w niniejszej sprawie, przytaczając oraz omawiając zarówno przepisy krajowe, jak i przepisy UE określające zasady ustalania wysokości kwot nienależnie pobranych płatności PRŚ.

Przypomniał, że skarżący decydując się na uczestnictwo w programie pomocowym w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy", zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia PRŚ 2009, zobowiązał się do podjęcia 5-letniego zobowiązania rolnośrodowiskowego, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) – Dz.Urz. UE L 277 z 21.10.2005 r. ze zm., obejmującego wymogi wykraczające ponad podstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej, na gruntach, na których rolnik zadeklarował realizację tego zobowiązania we wniosku o przyznanie pierwszej i kolejnych płatności PRŚ. Wniosek o przyznanie pierwszej płatności PRŚ został złożony przez skarżącego w 2011 r., tym samym skarżący rozpoczął realizację zobowiązania rolnośrodowiskowego od dnia 15 marca 2011 r. (§ 21 ust. 1 rozporządzenia PRŚ 2009).

Ponadto organ odwoławczy wskazał, że w dniu 15 marca 2013 r. weszło w życie rozporządzenie PRŚ 2013 i zgodnie z jego przepisami, począwszy od roku gospodarczego 2013 skarżący kontynuował realizację zobowiązania rolnośrodowiskowego zgodnie z wymogami określonymi w tym nowym rozporządzeniu.

Następnie Dyrektor OR ARiMR podniósł, że zgodnie z § 39 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia PRS 2013, płatność PRŚ podlega zwrotowi w przypadku, gdy rolnik nie złożył wniosku o przyznanie kolejnej płatności PRŚ do określonych gruntów lub zwierząt objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym albo informacji, o której mowa w § 23 ust. 3 tego rozporządzenia, przy czy zwrotowi podlega ta część płatności, która została przyznana do tych gruntów lub zwierząt.

Skarżący nie złożył w wymaganym terminie wniosku o przyznanie kolejnej płatności PRŚ, tj. za rok 2015 (ani informacji, o której mowa w § 23 ust. 3), wobec czego ziściła się przesłanka określona cyt. § 39 ust. 2 pkt 4 obligująca organ do ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności PRŚ. Nadto organ odwoławczy stwierdził, że w świetle ww. przepisu, niezłożenie wniosku o przyznanie kolejnej płatności PRŚ skutkuje koniecznością zwrotu wszystkich pobranych płatności przyznanych do gruntów objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym. Łączna kwota pobranych przez skarżącego płatności PRŚ z tytułu wniosków złożonych w latach 2011 – 2014 wyniosła 38.277,40 zł, jednakże w dniu [...] października 2013 r. został dokonany przez skarżącego dobrowolny zwrot nienależnie pobranej płatności PRŚ za 2011 i 2012 rok w kwocie 112,20 zł, zatem kwota podlegająca zwrotowi wynosi aktualnie 38.165,20 zł.

Organ odwoławczy wywodził dalej, że niezłożenie wniosku kontynuacyjnego skutkuje brakiem prawa ubiegania się o płatność PRŚ do jakichkolwiek gruntów objętych zobowiązaniem, a tym samym koniecznością dochodzenia zwrotu od beneficjenta wszystkich płatności PRŚ przyznanych do gruntów rolnych objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym skarżącego, tj. przekazanych na jego konto płatności przyznanych za lata 2011 – 2014. Dyrektor OR ARiMR, podobnie jak organ pierwszej instancji, nie stwierdził wystąpienia przesłanek uzasadniających odstąpienie od konieczności zwrotu płatności uznanej za nienależnie pobraną. Powołał się na przepisy art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 wskazując, że po analizie określonych tam przesłanek należało stwierdzić, że płatności PRŚ wypłacone skarżącemu za lata 2011-2014 nie zostały dokonane na skutek pomyłki organu. Stały się zaś nienależne w wyniku zaniechań skarżącego poprzez niezłożenie w wymaganym terminie wniosku kontynuacyjnego. Analizując z kolei, określoną w art. 28a ustawy PROW, odrębną przesłankę odstąpienia od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności, organ odwoławczy, nawiązując do szczegółowych wskazań w decyzji organu pierwszej instancji, poparł stwierdzenie, że każda z kwot płatności PRŚ wypłaconych za lata 2011-2014 (wynosząca odpowiednio 9.818,80 zł, 9.889,80 zł, 9.202,80 zł i 9.253,80 zł) przekracza równowartość kwoty 100 euro, w przeliczeniu według właściwego kursu. Oznacza to, że w sprawie nie ma zastosowania art. 28a ustawy PROW. Organ odwoławczy rozważył również kwestię niepodlegania zwrotowi nienależnie pobranych płatności PRŚ w przypadku wystąpienia siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności (art. 28 ust. 4 ustawy PROW w zw. rozporządzeniem komisji (WE) nr 1698/2005). Zwrócił uwagę, że zgodnie z art. 47 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r., w którym to akcie m.in. określono kategorie siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności – beneficjent lub upoważniona przez niego osoba ma obowiązek zgłoszenia organowi na piśmie wystąpienia siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności, w ciągu 10 dni roboczych od dnia kiedy jest to możliwe, wraz z odpowiednimi dowodami. Nie stwierdzono, by skarżący zgłaszał w powyższym trybie przypadek wystąpienia siły wyższej. Odnosząc się do zarzutu odwołania o błędnie wydanej przez organ pierwszej instancji decyzji, ponieważ w sprawie nie mają zastosowania przepisy, na podstawie których dokonano ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności PRŚ, Dyrektor OR ARiMR po raz kolejny wskazał, że zgodnie z przepisami płatność PRŚ jest przyznawana rolnikowi, jeżeli realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe. Następnie wskazał, że w celu umożliwienia organom ARiMR kontroli realizacji tego zobowiązania, rolnik uczestniczący w omawianym programie pomocowym obowiązany jest do spełnienia przesłanek określonych w § 39 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia PRŚ 2013. Jest to wymóg corocznego składania wniosków kontynuacyjnych o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej do gruntów objętych zobowiązaniem, ewentualnie złożenia informacji, o której mowa w § 23 ust.3 ww. rozporządzenia (zamiast wniosku o przyznanie płatności PRŚ rolnik składa, na formularzu udostępnionym przez ARiMR, informację o tych gruntach lub zwierzętach oraz o wariancie realizowanym na tych gruntach lub w odniesieniu do tych zwierząt, wskazując położenie tych gruntów i ich powierzchnię). W ocenie organu odwoławczego niezasadny jest argument odwołania, że warunek określony w § 39 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia PRŚ 2013 został przez skarżącego spełniony, bowiem ubiegał się on o przyznanie kolejnej płatności PRŚ, czego potwierdzeniem jest m.in. wskazanie w decyzji organu pierwszej instancji powodów odmowy wszczęcia postępowania w sprawie przyznania tej płatności. Dyrektor OR ARiMR w tym zakresie podniósł, że wniosek o przyznanie płatności PRŚ na rok 2015 wpłynął do organu w dniu 3 sierpnia 2015 r., po ostatecznym terminie do jego złożenia, przypadającym na dzień 10 lipca 2015 r. Odwołał się również do prawomocnego wyroku WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 1 grudnia 2016 r., sygn. akt II SA/Go 780/16, potwierdzającego zgodność z prawem postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie przyznania płatności za rok 2015. Podkreślił również, że termin do złożenia wniosku został określony w przepisach prawa materialnego i jest to termin niepodlegający przywróceniu. W swojej argumentacji Dyrektor OR ARiMR wsparł się również treścią pkt 15 i pkt 16 preambuły rozporządzenia Komisji (UE) nr 640/2014, w myśl których przestrzeganie terminów m.in. składania wniosków o przyznanie pomocy, wniosków o płatność i innych deklaracji jest niezbędne, aby organy krajowe miały możliwość planowania, a następnie przeprowadzania skutecznych kontroli poprawności tych wniosków lub innych dokumentów. Z cyt. preambuły wynika również, że należy ustanowić przepisy dotyczące terminów, w których będą przyjmowane spóźnione dokumenty. Natomiast aby skłonić beneficjentów do przestrzegania terminów, w przypadku wniosków złożonych po terminie należy stosować zniechęcające zmniejszenie, z wyjątkiem opóźnień wynikających z przypadków siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności.

Organ odwoławczy wskazał następnie, że w art. 13 ust. 1 rozporządzenia Komisji (UE) nr 640/2014 ustanowiono zasady postępowania w przypadku złożenia przez rolnika dokumentów po terminie, zgodnie z którymi złożenie wniosku o płatność po ostatecznym terminie prowadzi do zmniejszenia o 1% za każdy dzień roboczy kwot, do których beneficjent byłby uprawniony, gdyby wniosek został złożony w terminie. Z przepisów tych wynika również, że jeśli opóźnienie wynosi ponad 25 dni kalendarzowych, wniosek uznaje się za niedopuszczalny.

Odnosząc powyższe do realiów rozpatrywanej sprawy Dyrektor OR ARiMR stwierdził, że skarżący nie spełnił wymogu ustanowionego w § 39 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia PRŚ 2013. Przepis ten nakłada na rolnika realizującego zobowiązanie rolnośrodowiskowe obowiązek corocznego składania wniosków kontynuacyjnych lub informacji, o której mowa w § 23 ust.3. Wniosek taki musi zostać złożony w ustawowym terminie, ponieważ w przypadku jego uchybienia stosunek materialnoprawny nie zostanie nawiązany. Złożenie wniosku po terminie jest nieskuteczne i zostanie uznane za niedopuszczalne, mimo zachowania przez beneficjenta technicznych możliwości realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego. Podkreślił, że złożenie wniosku o kolejną płatność roczną stanowi warunek kwalifikowalności do korzystania z pomocy rolnośrodowiskowej. Okoliczność, że beneficjent pomocy rolnośrodowiskowej nadal spełniał pozostałe warunki przyznania tej pomocy, w szczególności dotyczące użytkowania odnośnych obszarów, nie może zapobiec wykluczeniu z korzystania z tej pomocy, które jest wynikiem nieprzestrzegania jednego z warunków. Przyznanie pomocy jest bowiem uzależnione od przestrzegania wszystkich warunków kwalifikowalności w trakcie całego okresu trwania przedsięwzięcia rolnośrodowiskowego, na jaki beneficjent się zobowiązał, wobec czego złamanie jednego z warunków wystarczy, samo w sobie, by spowodować wykluczenie. Skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika będącego adwokatem, wniósł skargę na powyższą decyzję Dyrektora OR ARiMR, zasadniczo powielając zarzuty zgłoszone wcześniej w odwołaniu.

Kwestionując w całości zaskarżoną decyzję zarzucił: 1. Błąd w ustaleniach faktycznych polegający na stwierdzeniu, że płatności z tytułu programu rolnośrodowiskowego zostały pobrane nienależnie. 2. Błąd polegający na błędnej interpretacji przepisów dot. nieuwzględnienia okoliczności dotrzymania przez skarżącego zobowiązań rolnośrodowiskowych w zakresie pakietu rolnictwo ekologiczne w roku 2015 polegający na nieuwzględnieniu wykazu udostępnionego przez jednostki certyfikujące w zakresie spełnienia przez rolnika wymogu pakietu rolnictwo ekologiczne, certyfikatu posiadanego przez beneficjenta oraz zignorowanie oświadczenia woli w postaci złożonego wniosku o płatności za rok 2015, świadczący o zamiarze otrzymania płatności. W związku ze zgłoszonymi zarzutami wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania.

W uzasadnieniu podniesiono, że zobowiązanie rolnośrodowiskowe rozpoczęło się 15 marca 2011 r. na powierzchni, którą beneficjent użytkował a także realizował zobowiązanie – gospodarstwo ekologiczne o tej samej powierzchni i prowadzi je do dzisiaj. Dowodem są posiadane certyfikaty oraz coroczne zestawienie – wykaz producentów, na podstawie którego ARiMR wypłaca należne środki finansowe za realizację poszczególnych pakietów. Po przytoczeniu przepisów określających warunki przyznawania pomocy finansowej w ramach działania Program rolnośrodowiskowy (§ 2 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia PRŚ 2013) skarżący oświadczył i podkreślił, że bez wątpienia wszystkie wymienione warunki przyznania płatności zostały spełnione, co potwierdzono w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji (s. 2-7). Spełnienie wymienionych okoliczności potwierdzają także kwoty uzyskanych płatności za lata 2011, 2012, 2013, 2014.

Następnie po przytoczeniu treści § 39 ust. 1 ww. rozporządzenia przewidującego zwrot płatności PRS w przypadku nierealizowania przez rolnika całego zobowiązania rolnośrodowiskowego skarżący stwierdził, że przepis ten nie ma zastosowania w sprawie. Zaś w odniesieniu do przywołanej treści § 39 ust. 2 pkt 1, 2, 2a, 3 określającego inne przypadki zwrotu płatności PRŚ skarżący oświadczając, że przepisy te także nie mają zastosowania, argumentował, że nie zmniejszył powierzchni podjętego zobowiązania, ani też nie zaprzestał realizacji zobowiązania. Zdaniem strony skarżącej w sprawie nie ma też zastosowania § 39 ust.2 pkt 4 rozporządzenia PRŚ 2013 przewidujący zwrot płatności w przypadku niezłożenia wniosku o przyznanie kolejnej płatności rolnośrodowiskowej albo informacji, o której mowa w § 23 ust. 3 tego rozporządzenia. Podkreślono przy tym, że w przypadku skarżącego w szczególności nie ma zastosowania drugi z wymienionych powyżej przepisów, w którego hipotezie przyjęto zwrot "Jeżeli rolnik nie zamierza ubiegać się w danym roku o przyznanie kolejnej płatności rolnośrodowiskowej...". Skarżący bowiem ubiegał się o przyznanie wymienionej płatności. W tym zakresie odwołano się ponadto do wskazanych w zaskarżonej decyzji powodów, dla których odmówiono wszczęcia postępowania w sprawie przyznania płatności PRŚ. Niejako w konkluzji końcowej uzasadnienia skargi stwierdzono, że oznacza to, że zamiarem rolnika było ubieganie się o wymienioną płatność i wolę swoją uzewnętrznił i co – jego zdaniem – stanowi dowód na to, że nie ma zastosowania w niniejszej sprawie zapis "rolnik nie zamierza ubiegać się w danym roku o przyznanie kolejnej płatności", albowiem zamiar ów ewidentnie wykazał składając wniosek o płatności na rok 2015.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko i argumentację zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Ustrojową zasadę kontroli sądowoadministracyjnej wyznaczają m.in. art.1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188). Zgodnie z tym przepisami sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) - powoływanej jako P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wskazać też trzeba, że zgodnie z art.145 § 1 pkt 1 lit. a-c P.p.s.a., wyeliminowanie przez sąd administracyjny z obrotu prawnego zaskarżonego aktu wydanego przez organ administracji publicznej następuje po stwierdzeniu naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego bądź innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku zaś, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, w ramach kontroli sądowoadministracyjnej stwierdzana jest nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.

Oceniając zaskarżoną decyzję według powyższych kryteriów i na podstawie przedłożonych ze skargą akt sprawy, Sąd stwierdził, że odpowiada ona prawu. Zasadniczą kwestią w rozpoznawanej sprawie jest rozstrzygnięcie, czy w zaistniałych okolicznościach były podstawy prawne do wydania decyzji o ustaleniu skarżącemu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji Programu rolnośrodowiskowego. Zasadne będzie rozważyć powyższe zagadnienie w nawiązaniu do uregulowań prawnych określających warunki i tryb przyznawania pomocy finansowej w tym zakresie, tzn. uzyskiwania przez rolników płatności PRŚ. Pomoc finansowa w postaci płatności rolnośrodowiskowej z udziałem środków pochodzących z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich została przewidziana w ramach realizacji Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich określonego w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005 r. ze zm.) – zwanym rozporządzeniem nr 1698/2005. Zasady określone w ww. rozporządzeniu zostały następnie skonkretyzowane w wydanych tzw. rozporządzeniach wykonawczych. Rozpoznawanej sprawy dotyczy obowiązujące od 1 stycznia 2011 r. rozporządzenie Komisji (WE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 25 z 28.01.2011 r. ze zm.) – zwane rozporządzenie nr 65/2011. Uregulowaniem krajowym w przedmiocie warunków i trybu przyznawania, wypłaty oraz zwracania pomocy m.in. rolnośrodowiskowej jest ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz.U. z 2013 r. poz. 173 ze zm.) – zwana ustawa PROW.

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 14 tej ustawy realizacja Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich obejmuje między innymi działanie "Program rolnośrodowiskowy". Zgodnie zaś z jej art. 10 ust. 1 pkt 1 pomoc jest przyznawana na wniosek osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej nie posiadającej osobowości prawnej. Decyzję w sprawie przyznania płatności PRŚ organ ARiMR wydaje w oparciu o dane podmiotowe i przedmiotowe podane we wniosku.

Przyznawanie płatności PRŚ odbywa się na zasadach szczegółowo określonych wydanymi na podstawie art. 29 ustawy PROW przepisami rozporządzeń Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013. W odniesieniu do płatności za 2011 r. i 2012 r. obowiązywało rozporządzenie z dnia 26 lutego 2009 r. (Dz.U. Nr 33, poz. 262 ze zm.) – zwane rozporządzenie PRŚ 2009, od 15 marca 2013 r. obowiązuje zaś rozporządzenie z dnia 13 marca 2013 r. (Dz.U. z 2013 r. poz. 361 ze zm.) – zwane rozporządzenie PRŚ 2013.

W przepisach ww. rozporządzeń jednakowo określono, że płatność PRŚ przyznaje się rolnikowi (obok spełnienia przez niego innych warunków), jeżeli realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia nr 1698/2005, obejmujące wymogi wykraczające ponad podstawowe wymagania w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej (§ 2 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia PRŚ ). W zaskarżonej decyzji zostało wyraźnie podkreślone, że skarżący decydując się na uczestnictwo w programie pomocowym w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy", zobowiązał się do podjęcia 5-letniego zobowiązania rolnośrodowiskowego, obejmującego owe dodatkowe wymogi, na gruntach, na których zadeklarował realizację tego zobowiązania we wniosku o przyznanie pierwszej i kolejnych płatności PRŚ. Wniosek o przyznanie pierwszej płatności PRŚ został złożony przez skarżącego w 2011 r., realizacja zobowiązania rolnośrodowiskowego nastąpiła zatem od dnia 15 marca 2011 r. Natomiast z wejściem w życie w dniu 15 marca 2013 r. rozporządzenia PRŚ 2013, od roku 2013 skarżący kontynuował realizację swojego zobowiązania rolnośrodowiskowego zgodnie z wymogami określonymi w tym nowym rozporządzeniu. To w przepisach rozporządzenia PRŚ 2013 znalazło się uregulowanie dotyczące zwrotu płatności PRŚ. Przepisy § 39 tego rozporządzenia przewidują szereg przypadków, w których płatność podlega zwrotowi. W § 39 ust. 1 zawarto ogólną zasadę takiego zwrotu w sytuacji, jeżeli rolnik nie realizuje całego zobowiązania rolnośrodowiskowego, przykładowo (zwrot "w szczególności") w związku z niesporządzeniem planu działalności rolnośrodowiskowej albo sporządzeniem go niezgodnie z wymogami lub gdy nie spełnia innych warunków przyznania płatności PRŚ określonych w rozporządzeniu. Niejako rozwinięciem uregulowań ust. 1 jest ust. 2 § 39 określający, że płatność PRŚ podlega zwrotowi również w czterech innych przypadkach, tj. nieprzestrzegania żadnych wymogów w ramach wariantu określonego pakietu (pkt 1), zmniejszenia obszaru gruntów ornych (pkt 2), zmniejszenia obszaru, na którym rolnik powinien realizować zobowiązanie rolnośrodowiskowe w ramach danego wariantu wymienionego pakietu (pkt 2a), zmniejszenia liczby zwierząt danej rasy lokalnej objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym w ramach określonego pakietu (pkt 3). Czwarty przypadek obowiązku zwrotu, o którym mowa w § 39 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia PRŚ 2013, ma istotne znaczenie w rozpoznawanej sprawie. Zgodnie z powołanym przepisem płatność PRŚ podlega zwrotowi, gdy rolnik nie złożył wniosku o przyznanie kolejnej płatności rolnośrodowiskowej do określonych gruntów lub zwierząt objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym albo informacji, o której mowa w § 23 ust. 3, przy czy zwrotowi podlega ta część płatności, która została przyznana do tych gruntów lub zwierząt. Skarżący składał wniosek kontynuacyjny w kolejnych latach uczestnictwa w programie rolnośrodowiskowym – pierwszym rokiem był 2011 r., zatem kolejnymi były wnioski za lata 2012 – 2014. Na podstawie tych wniosków została przyznana płatność PRS za dany okres. Natomiast w roku 2015 wniosek skarżącego za ten rok wpłynął do Biura Powiatowego ARiMR dopiero w dniu 3 sierpnia 2015 r.

Obowiązek corocznego składania wniosku w ściśle określonym przepisami terminie nie budzi wątpliwości. W decyzjach organów obu instancji wyjaśniono szczegółowo, słusznie odwołując się do postępowania zakończonego wydaniem przez Kierownika BP postanowienia z dnia [...] kwietnia 2016 r. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie przyznania płatności na rok 2015 r., że wniosek o przyznanie płatności PRŚ składa się w terminie określonym do składania wniosków o przyznanie płatności bezpośredniej w rozumieniu przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Zgodnie z tymi przepisami wniosek dotyczący przyznania płatności PRŚ w roku 2015 należało złożyć do 15 czerwca 2015 r. Stosownie do art. 13 ust. 1 i 3 rozporządzenia Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarzadzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz.Urz. UE L 181 s.48) – zwanego rozporządzenie nr 640/2014, wniosek mógł zostać złożony także w terminie 25 dni kalendarzowych po terminie składania wniosków, jednakże powodowałoby to, za wyjątkiem sytuacji działania siły wyższej lub wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności, zmniejszenie o 1% za każdy dzień roboczy kwot, do których rolnik byłby uprawniony przy terminowym złożeniu wniosku. Omawiane przepisy określają przy tym, że jeśli jednak takie opóźnienie wynosi ponad 25 dni kalendarzowych, wniosek uznaje się za niedopuszczalny. Z uwzględnieniem powyższych przepisów zostało ustalone i wskazane, że ostatecznym terminem złożenia wniosku o przyznanie płatności PRŚ w roku 2015 był dzień 10 lipca 2015 r. Wniosek złożony po tym terminie nie podlegał rozpatrzeniu. Zwrócić przy tym należy uwagę, że zgodnie z art. 21 ust. 2 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. z 2015 r. poz. 1551 ze zm.) – zwanej ustawa o płatnościach, termin na złożenie wniosku nie podlega przywróceniu. Dodać można, że w niniejszej sprawie uznanie, że datą złożenia wniosku był dzień 3 sierpnia 2015r. było wynikiem przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego, w ramach którego okazało się niemożliwe ustalenie przez Pocztę Polską daty nadania przesyłki, a sam skarżący również nie udokumentował wiarygodnie sposobu lub daty nadania przesyłki zawierającej wniosek. Kwestię uchybienia terminu należy postrzegać przy tym jako przesądzoną, z uwagi na prawomocny wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 1 grudnia 2016 r., sygn. akt II SA/Go 780/16.

W uzasadnieniu WSA wyjaśnił m.in. istotę i charakter terminu składania wniosku o płatność a także skutki jego niedochowania. Wyjaśnienia te zasadnie posłużyły też organom do oceny wystąpienia obowiązku zwrotu płatności PRŚ przez skarżącego. Przypomnieć należy, że w ww. wyroku Sąd wyraził pogląd, że termin ten ma charakter materialny. Skutkiem upływu terminu materialnego jest wygaśnięcie prawa podmiotowego lub niemożność jego realizacji. Charakter materialny terminu do złożenia wniosku o przyznanie płatności powoduje, że jego upływ skutkuje wygaśnięciem bądź niemożnością dochodzenia przed organem administracji roszczenia o przyznanie płatności. Mając powyższe na względzie należy przyjąć, że w tych okolicznościach uprawnione było stwierdzenie przez organ, że skarżący nie złożył wniosku o przyznanie kolejnej płatności PRŚ (za 2015 r.). Prawidłowa jest taka konstatacja zarówno w świetle cyt. powyżej przepisów rozporządzenia nr 240/2014 stanowiących o niedopuszczalności wniosku złożonego po ostatecznym terminie, jak i rozumienie skutków prawnych uchybienia terminu materialnego. Jest to sytuacja, którą należy traktować, jakby wniosku w ogóle nie było. Miał zatem w tej sytuacji zastosowanie § 39 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia PRŚ 2013, na podstawie którego uzyskane przez skarżącego płatności rolnośrodowiskowe za lata 2011-2014 podlegają zwrotowi.

W tym miejscu należy też zwrócić uwagę, że w skardze, jak i wcześniej w odwołaniu, eksponowana jest kwestia zamiaru ubiegania się o przyznanie płatności, czego potwierdzeniem było złożenie przecież wniosku przez skarżącego. Zamiar ten należy jednak postrzegać wyłącznie w kontekście, w jakim występuje w treści przepisów rozporządzenia PRŚ 2013. Organ przytoczył § 39 ust. 2 pkt 4 tego rozporządzenia in extenso a przepis ten określa, że płatność PRŚ podlega zwrotowi również w przypadku, gdy rolnik nie złożył wniosku o przyznanie kolejnej płatności rolnośrodowiskowej albo informacji, o której mowa w § 23 ust. 3 rozporządzenia. To ta informacja ma być składana jeżeli rolnik nie zamierza ubiegać się w danym roku o przyznanie kolejnej płatności PRŚ. Przepis § 39 ust. 2 pkt 4 przewiduje zatem dwie różne sytuacje: niezłożenia wniosku albo niezłożenie informacji. Co do zasady należy też przyjąć, że składający wniosek nie jest tym, kto nie zamierza ubiegać się o płatność. Jak już jednak zostało wskazane sprawa informacji (a tylko w związku z nią pojawia się kwestia owego zamiaru) występuje tylko pobocznie, chociaż rzeczywiście organ nieodpowiednio do występujących w sprawie okoliczności, zaznaczył dodatkowo, że z akt sprawy nie wynika, by skarżący "złożył chociażby informację, o której mowa w § 23 ust. 3" (s. 17 decyzji organu pierwszej instancji).

W ocenie Sądu nie miało to żadnego wpływu na wynik sprawy, zastosowanie § 39 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia PRŚ 2013 było właściwe.

Należy również stwierdzić, że na wynik postępowania w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności PRŚ nie ma żadnego wpływu, podkreślane tak bardzo przez skarżącego, prowadzenie przez niego działalności na gruntach objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej i wszystkimi koniecznymi wymogami określonymi w rozporządzeniu. Organy prawidłowo też poczyniły ustalenia co do braku przesłanek wykluczających zwrot nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności z przyczyn określonych w art. 5 ust. 3 rozporządzenia nr 65/2011, tj. ze względu na dokonanie płatności na skutek pomyłki organu. Błędu takiego nie było. Właściwie przeanalizowano też kwestię wyłączenia obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności z zastosowaniem art. 28 ust. 4 ustawy PROW. Zasadnie wskazano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że żadne okoliczności nie wskazują na wystąpienie siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności. Słusznie przy tym podniesiono, że występuje konieczność, w razie wystąpienia takich zdarzeń czy okoliczności, dokonania zgłoszenia ich na piśmie właściwemu organowi przez beneficjenta lub przez upoważnioną przez niego osobę, wraz z odpowiednimi dowodami, w ciągu 10 dni roboczych od dnia, w którym są w stanie dokonać tej czynności. Brak było również podstaw do odstąpienia przez organy od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w oparciu o przepisy art. 28a ustawy PROW oraz art. 54 ust. 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013 r.). Wykazano bowiem, że każda z kwot płatności PRŚ wypłaconych skarżącemu za poszczególne lata 2011 - 2014 przekroczyła równowartość kwoty 100 euro, wyliczonej według właściwego kursu. Podsumowująco należy stwierdzić, że ustalenie skarżącemu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji Programu rolnośrodowiskowego nastąpiło zgodnie z prawem. Skarżący złożył wniosek o przyznanie płatności za rok 2015 po takim upływie ostatecznego terminu, że był to wniosek niedopuszczalny, niewywołujący żadnych skutków, co w świetle § 39 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia PRŚ 2013 należało zakwalifikować jako przypadek niezłożenia wniosku o przyznanie kolejnej płatności; co też oznaczało naruszenie warunków przyjętego do realizacji 5-letniego zobowiązania rolnośrodowiskowego. Przeprowadzone postępowanie nie wykazało przy tym, aby zostały spełnione przesłanki odstąpienia od żądania zwrotu nienależnie pobranych płatności. Wobec niestwierdzenia przez Sąd dokonujący kontroli legalności wydanych w sprawie decyzji naruszenia przez organy administracji prawa materialnego, ani też przepisów postępowania mogącego mieć wpływ na wynik tej sprawy, na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzeczono o oddaleniu skargi.