Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1565/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-03-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Hasła tematyczne: Komunalizacja mienia
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 5  ust. 1
journal: Dz.U. 1990 nr 32 poz 191
law: Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych.
article: art. 80
journal: Dz.U. 1990 nr 79 poz 464
law: Ustawa z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Gabriela Nowak Sędzia WSA Iwona Kosińska Asesor WSA Mirosław Gdesz (spr.) Protokolant Joanna Pleszczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 marca 2009 r. sprawy ze skargi Spółdzielni [...] "A." z siedzibą w W. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...] w przedmiocie nabycia mienia państwowego z mocy prawa przez gminę oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2008 roku nr KKU [...] Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa, po rozpatrzeniu odwołania Prezydenta Miasta W. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2007 roku nr [...], w pkt II, odmawiającej stwierdzenia nabycia, z mocy prawa, z dniem 27 maja 1990 roku przez Gminę Miasto W., własności budynku, znajdującego się na gruncie, położonym w W., przy Al. [...], oznaczonym w ewidencji gruntów obrębu [...], jako działka Nr [...], o pow.[...], uregulowana w KW [...], uchyliła decyzję Wojewody [...] w pkt II i stwierdziła nabycie, z mocy prawa, przez Gminę Miasto W., z dniem 27 maja 1990 roku własności budynku, znajdującego się na gruncie, położonym w W., przy Al. [...], oznaczonym w ewidencji gruntów obrębu [...], jako działka nr [...], o pow. [...] ha, uregulowanej w KW [...].

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 10 kwietnia 2008 r. sygn. akt I SA/Wa 1703/07 po rozpatrzeniu skargi Spółdzielni [...] "A." w W. (dalej powoływana jako skarżąca spółdzielnia), uchylił decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] kwietnia 2007 roku nr [...] orzekającą o komunalizacji własności budynku znajdującego się na przedmiotowej nieruchomości gruntowej.

W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, iż "nie podziela stanowiska organu odwoławczego, zawartego w nadesłanej odpowiedzi na skargę, o braku przymiotu strony, w rozumieniu art. 28 Kpa, skarżącej Spółdzielni w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym. Sąd nakazał przy ponownym rozpoznaniu sprawy organowi odwoławczemu ustalenie pełnego kręgu stron postępowania, a następnie zebrać i przeanalizować całość dostępnych dokumentów i ewentualnie przeprowadzić inne dowody, które pozwolą na właściwą ocenę zasadności nie tylko złożonego odwołania, ale i wniosków stron podnoszonych w pismach kierowanych do organu II instancji.

W związku z tym przedmiotem ponownego rozpatrzenia przez Krajową Komisję Uwłaszczeniową sprawy z odwołania Prezydenta W. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2007 roku było także stanowisko skarżącej spółdzielni.

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa stwierdziła, iż Wojewoda [...] nieprawidłowo w pkt II powołanej decyzji z dnia [...] stycznia 2007 r. odmówił komunalizacji z mocy prawa budynku posadowionego na przedmiotowej nieruchomości. Wojewoda jako przyczynę odmowy wskazał dokonane na podstawie decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w W. z dnia [...] kwietnia 1993 roku nr [...] ustanowienie na rzecz [...] Zakładów [...] "D." w W. prawa użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości wraz z prawem własności budynku posadowionego na tym gruncie.

W tym zakresie organ odwoławczy podzielił zawarty w odwołaniu zarzut Prezydent Miasta W., że z dniem 27 maja 1990 roku Gmina nabyła z mocy prawa własność przedmiotowej nieruchomości, włącznie ze spornym budynkiem.

Natomiast skarżąca spółdzielnia wywodzi swoje prawa jako nabywca prawa użytkowania wieczystego i prawa własności budynku. Skarżąca spółdzielnia reprezentuje pogląd, iż o ile nieruchomość gruntowa w dniu 27 maja 1990 roku spełnia wymogi komunalizacji mienia z mocy prawa to budynek na niej posadowiony, w związku z jego uwłaszczeniem, takich wymogów nie spełnia.

W ocenie Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej stanowisko skarżącej spółdzielni nie mogło być uwzględnione. Podstawowa i decydująca w sprawie niniejszej okoliczność, iż w dniu 27 maja 1990 roku cała, zabudowana przedmiotowa nieruchomość spełniała przesłanki art. 5 ust 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 roku Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.).

Decydujące znaczenie ma ta okoliczność, że przedmiotowa decyzja uwłaszczeniowa została wydana [...] kwietnia 1993 roku, zatem 27 maja 1990 roku przedmiotowa nieruchomość, włącznie z budynkiem stanowiła własność Skarbu Państwa i podlegała komunalizacji z mocy prawa. W dniu 27 maja 1990 roku przedmiotowa nieruchomość nie była oddana w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste, a więc była zarządzana przez terenowy organ administracji państwowej. Innymi słowy, w świetle ustawy komunalizacyjnej "należała" do tego organu.

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa powołała się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego, iż w kontekście późniejszego, czyli po 27 maja 1990 roku, ustanowienia użytkowania wieczystego nie stanowi przeszkody do komunalizacji (wyrok z dnia 10 czerwca 1998 roku I S.A. 1986/97 LEX nr 45043)

Stan faktyczny w sprawie niniejszej dokładnie zdaniem Komisji odpowiada okolicznościom stanowiącym podstawę wydania w/w wyroku NSA.

W tym stanie rzeczy Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa orzekła o uwzględnieniu odwołania Gminy Miasta W. i stwierdziła nabycie przez gminę całej nieruchomości tj. wraz z budynkiem.

Skarżąca spółdzielnia nie zgodziła się z tym rozstrzygnięciem i wniosła na powyższą decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucają naruszenie art. 5 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz art. 20 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej. Zdaniem skarżącej przedmiotowa nieruchomość budynkowa w dniu 27 maja 1990 r. nie należała do rady narodowej czy terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego. Nieruchomość ta na podstawie powołanej decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w W. z dnia [...] kwietnia 1993 r. została oddana w użytkowanie wieczyste na rzecz [...] Zakładów [...] "D." w W. Z decyzji tej w sposób nie budzący wątpliwości wynika, że przedmiotowa nieruchomość znajdowała się w użytkowaniu "D." oraz jego poprzedników od 1950 r. W dalszej kolejności Spółdzielnia nabyła własność budynku i prawo użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej na podstawie umowy z dnia 30 października 1996 r. Dlatego też obecnie decyzja komunalizacyjna nie może stanowić podstawy wpisu prawa własności budynku w księdze wieczystej na rzecz Gminy W.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał w całości stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

1. Stan faktyczny w sprawie jest bezsporny, dlatego Sąd akceptując ustalenia faktyczne dokonane przez organ w zaskarżonej decyzji dokonał kontroli zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zbadał, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi.

2. W pierwszej kolejności należy przypomnieć, że decyzja komunalizacyjna wydawana na podstawie normy materialnoprawanej zawartej w art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej ma charakter decyzji deklaratoryjnej i potwierdza stan nieruchomości na datę 27 maja 1990 r. Wszelkie zdarzenia, które miały miejsce po tej dacie nie mają żadnego znaczenia dla oceny czy zostały spełnione przesłanki zawarte w tym przepisie. Wydając decyzję deklaratoryjną organ administracji publicznej nie może kreować dodatkowej przesłanki komunalizacji nie wynikającej z normy zawartej w art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej - tj. dysponowanie nieruchomością przez Skarb Państwa w dniu wydania decyzji komunalizacyjnej.

3. Kluczowym zagadnieniem istotnym dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy jest ustalenie, czy w dacie 27 maja 1990 r. przedsiębiorstwo "D." dysponowało tytułem prawnym do nieruchomości, co by wykluczało możliwość jej komunalizacji, czy też władanie nieruchomością przez to przedsiębiorstwo było jedynie władztwem faktycznym.

4. W ocenie Sądu organ trafnie uznał, że w dniu wejścia w życie powołanej ustawy komunalizacyjnej z dnia 10 maja 1990 r. przedmiotowe mienie nie było przedmiotem użytkowania "D.". Okoliczność ta wynika jednoznacznie z treści powołanej konstytutywnej decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w W. z dnia [...] kwietnia 1993 r. o przekazaniu prawa użytkowania wieczystego na rzecz przedsiębiorstwa w trybie art. 80 ust. 2 i 3 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Wbrew twierdzeniom skarżącej, dopiero ta decyzja oddała nieruchomość gruntową w użytkowanie wieczyste oraz dała prawo własności nieruchomości budynkowej przedsiębiorstwu. Gdyby przedsiębiorstwo dysponowało takim prawem w dniu 5 grudnia 1990 r. to wydawanie decyzji o przekazaniu w użytkowanie wieczyste byłoby bezprzedmiotowe, ponieważ podmiot ten potwierdziłby nabycie z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego w całkiem innym trybie – a mianowicie art. 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464 ze zm.).

5. Należy w całości podzielić pogląd organu, że komunalizacja z mocy prawa jest zdarzeniem prawnym o zasięgu ogólnokrajowym i ze zdarzeniem tym wiąże się wyznaczona przez ustawodawcę data 27 maja 1990 r. W tej dacie nieruchomość stanowiła własność Skarbu Państwa, co nie jest kwestionowane przez strony. Natomiast akt notarialny przenoszący prawo własności przedmiotowej nieruchomości budynkowej na rzecz skarżącej został sporządzony w dniu 30 października 1996 r., a więc, jak słusznie wywiódł to organ nie może mieć żadnego wpływu na ocenę przesłanek komunalizacji wg stanu na dzień 27 maja 1990 r. Skoro zatem nieruchomość stanowiła własność Skarbu Państwa w tej dacie, to nie było żadnych przeszkód do wydania decyzji komunalizacyjnej.

6. Również powołany wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia z dnia 10 czerwca 1998 r. sygn. akt I SA 1986/97, na który powołał się organ w zaskarżonej decyzji, w sposób nie pozostawiający żadnych wątpliwości wskazuje na brak jakiejkolwiek przeszkody do skomunalizowania nieruchomości oddanej w użytkowanie wieczyste. Sąd w niniejszym składzie pogląd ten w całości podziela.

7. Brak tytułu prawnego poprzednika prawnego skarżącej spółdzielni w dniu 27 maja 1990 r. do spornej nieruchomości oznacza, że w sensie prawnym należała ona wówczas w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego. Zgodnie bowiem z art. 6 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, w brzmieniu obowiązującym na dzień wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej, terenowe organy administracji państwowej zarządzały gruntami państwowymi, które nie zostały oddane w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste. W tym stanie rzeczy spełnione zostały wszystkie marterialonoprawne przesłanki komunalizacji mienia z mocy prawa.

8. Dlatego Sąd całkowicie podziela pogląd wyrażony w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i w tych okolicznościach uznając, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu skutkującym jej uchyleniem był zobligowany do oddalenia skargi.

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji