Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2130/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-04-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Skarbu Państwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 3 ust. 1 i 2 w zw. z art. 27
journal: Dz.U. 2005 nr 169 poz 1418
law: Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej   Polskiej
article: art. 88 ust. 2
journal: Dz.U. 1985 nr 22 poz 99
law: Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jolanta Rajewska Sędziowie NSA Jolanta Rudnicka (spr.) del. WSA Mirosław Wincenciak Protokolant starszy asystent sędziego Joanna Ukalska po rozpoznaniu w dniu 8 kwietnia 2015 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Ministra Skarbu Państwa od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 czerwca 2013 r. sygn. akt I SA/Wa 245/13 w sprawie ze skargi B. K. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty 1. oddala skargę kasacyjną, 2. odstępuje od zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego od Ministra Skarbu Państwa na rzecz B.K..


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 6 czerwca

2013 r., sygn. akt I SA/Wa 245/13 po rozpoznaniu sprawy ze skargi B.K. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty, uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2012 r., nr [...].

Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Wnioskiem z dnia 30 grudnia 2008 r. B.K. zwróciła się do Wojewody [...] o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w miejscowości D., przez H. K. (po zmianie stanu cywilnego K.). Wnioskodawczyni wskazała, że prawo do rekompensaty zostało już częściowo zrealizowane poprzez nabycie przez jej ojca w 1991 r. nieruchomości w P.. Jak wynika bowiem z postanowienia Sądu Rejonowego w P. z dnia 15 lipca 1988 r., Ns 588/88, spadek po H.K.(K.) na podstawie ustawy nabyli: córka – U. W. oraz synowie – J.K. i B.K., każde z nich po 1/3 części spadku. Oświadczeniem z dnia 2 marca 1988 r. H.K. oraz następnie oświadczeniem z dnia 27 lipca 1988 r. U. W. oraz B. K., wskazali J.K., jako osobę uprawnioną do potwierdzenia prawa do rekompensaty za mienie pozostawione poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Wobec powyższego wskazania J. K. wystąpił wnioskiem z dnia 9 sierpnia 1988 r. do Urzędu Miejskiego w P. o przyznanie ekwiwalentu za mienie pozostawione poza obecnymi granicami RP. Postępowanie w przedmiotowej sprawie zostało zakończone decyzją Prezydenta Miasta P. z dnia

[...] października 1990 r., na mocy której J. K. nabył w użytkowanie wieczyste działkę budowlaną będącą własnością Skarbu Państwa, z zaliczeniem na poczet ceny nabycia wartości mienia nieruchomego pozostawionego poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.

Z postanowienia Sądu Rejonowego w P. z dnia 30 listopada 2004 r.,

I Ns 872/04 wynika, że spadek po J. K. na podstawie ustawy nabyli: żona – T.K. i córka B.K. po 2/6 części spadku każda z nich oraz wnuczki – J.N. i A.K. po 1/6 części każda z nich.

Oświadczeniami złożonymi przed notariuszem: z dnia 6 października 2008 r. T.K., z dnia 7 września 2007 r. A. K. oraz z dnia 5 listopada 2007 r. J. N. wskazały B.K. jako osobę uprawnioną do realizacji prawa do rekompensaty.

Na tej podstawie B.K. złożyła w dniu 30 grudnia 2008 r. wniosek, o jakim była mowa na wstępie.

Po jego rozpatrzeniu Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] października 2012 r., nr [...] potwierdził B. K. w 1/3 części prawo do rekompensaty uzupełniającej z tytułu pozostawienia przez H. K. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w miejscowości D. (województwo [...], obecnie Ukraina), w wysokości 50.815,06 zł. Wartość pozostawionej nieruchomości Wojewoda ustalił na kwotę 940.516 zł, a wartość zrealizowanego prawa przez J.K. na kwotę 35.658 zł. Wartość rekompensaty Wojewoda obliczył następująco: 940.516 x 20% = 188.103,20 – 35.658 = 152.445,20 x 1/3 = 50.815,06.

Wojewoda [...] uznał, że B.K. przedstawiła dowody wskazane w ustawie z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 ze zm.) i jej prawo do rekompensaty "uzupełniającej" nie budzi wątpliwości, ale nie należy jej się ona w całości, lecz jedynie w 1/3, gdyż postępowanie o potwierdzenie prawa do rekompensaty "uzupełniającej" nie jest kontynuacją postępowania zakończonego w 1990 r., ale jest odrębnym postępowaniem prowadzonym na podstawie aktualnie obowiązujących przepisów. W tej sytuacji nie można nadinterpretować woli U. W. i B.K.(pozostałych spadkobierców H. K.), ponieważ z ich oświadczenia z dnia

27 lipca 1988 r. wynika wyraźnie, że scedowali oni swoje prawa do rekompensaty jedynie na rzecz J.K.. Oświadczenie to nie dotyczyło i nie dotyczy B. K., ani też którejkolwiek z pozostałych spadkobierczyń zmarłego dnia 8 stycznia 2003 r. J. K.. U.W. i B.K. sami zaś wniosków nie złożyli.

Odwołanie od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 2012 r. wniosła B. K..

Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] listopada 2012 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, podzielając w całości stanowisko organu pierwszej instancji.

Minister wskazał dodatkowo, że wniosek B.K. z dnia 30 grudnia 2008 r. nie jest kontynuacją postępowania wszczętego jeszcze przez J.K., a wręcz przeciwnie wszczyna nowe postępowanie w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty za mienie pozostawione poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, do którego mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. Wyliczenie udziału w prawie do rekompensaty odbywa się z uwzględnieniem udziałów spadkowych. Skoro zatem z postanowień spadkowych wynika, że J. K. był spadkobiercą H.K. w 1/3 części, to ta część dzieli się również na jego spadkobierców w toku spadkobrania. Wyłącznie zatem tą częścią spadkobiercy J.K. mogą rozporządzać, w tym przekazywać swoje udziały w prawie do rekompensaty na pozostałych następców prawnych.

Zatem dla postępowania wszczętego z wniosku B.K. skutek prawny mają wyłącznie oświadczenia T.K., A.K. oraz J. N., w których wskazały B.K. jako osobę uprawnioną do realizacji prawa do rekompensaty.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] listopada 2012 r. wniosła B.K..

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględniając skargę wskazał, że niezbędne jest uchylenie w całości kwestionowanych decyzji, z uwagi na konieczność powtórnego rozstrzygnięcia sprawy.

Sąd nie zgodził się ze stanowiskiem organów obu instancji, iż oświadczenia H. K. oraz U.W. i B.K., wskazujące J.K. jako osobę uprawnioną do potwierdzenia prawa do rekompensaty za mienie pozostawione przez H. K., nie mogły odnieść skutku w stosunku do skarżącej B. K., stwierdzając, że w stanie faktycznym i prawnym niniejszej sprawy wymagana jest prokonstytucyjna wykładnia art. 3 ust. 2 w zw. z art. 26 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, uwzględniająca zasadę ochrony praw majątkowych prawidłowo nabytych (art. 64 ust. 1 i 2 w zw. z art. 2 Konstytucji R.P.).

Na wstępie Sąd wskazał, że wbrew stanowisku organu, skuteczne nabycie uprawnień do ekwiwalentu (rekompensaty) przez J.K. nastąpiło już na skutek oświadczenia H. K.. Nie ma to jednak zasadniczego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Odbyło się to w czasie obowiązywania art. 88 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, w brzmieniu z marca 1988 r. (Dz. U. Nr 22, poz. 99 ze zm.), którego odpowiednikiem w tekście jednolitym z 1991 r. (Dz. U. Nr 30, poz. 127) był art. 81 ust. 3. Z przepisu tego wynikało, że zaliczenie wartości mienia nieruchomego, o którym mowa w ust. 1, następuje na rzecz właściciela tego mienia lub wskazanej przez niego jednej osoby uprawnionej do dziedziczenia ustawowego. Dopiero następny ustęp stanowił, że w razie śmierci właściciela mienia nieruchomego pozostawionego za granicą uprawnienia wynikające z ust. 1 (do zaliczenia na poczet ceny nabycia nieruchomości lub opłaty za użytkowanie wieczyste – obecnie prawo do rekompensaty) przysługują łącznie wszystkim jego spadkobiercom lub jednemu z nich, wskazanemu przez osoby uprawnione. Sąd wywiódł, że skoro takie wskazanie nastąpiło skutecznie w marcu 1988 r. i na jego podstawie J.K. uzyskał częściowy ekwiwalent, to po tym czasie J.K. należy traktować tak jak właściciela pozostawionej poza granicami nieruchomości i jedynego uprawnionego do ekwiwalentu. Kolejność uprawnień do ekwiwalentu (rekompensaty) była bowiem następująca: właściciel lub osoba wskazana przez niego z kręgu spadkobierców ustawowych, a dopiero w razie śmierci właściciela jego spadkobiercy lub osoba przez nich wskazana.

Sąd wywodził dalej, że wprowadzając ustawę z 2005 r. ustawodawca w żadnym z przepisów nie unieważnił skutków czynności, polegającej na wskazaniu w przeszłości przez właściciela pozostawionej poza granicami nieruchomości lub jego spadkobierców, jednego ze spadkobierców, jako osoby uprawnionej do ekwiwalentu (rekompensaty), który w ten sposób nabył skutecznie określone prawa majątkowe. Ustawodawca nie mógł zresztą tego uczynić pozostając w zgodzie z Konstytucją (zob. art. 64 ust. 1 i 2 w zw. z art. 2). Nie ograniczył też skutków tej czynności na przyszłość, tj. w stosunku do postępowań toczących się pod rządami ustawy z 2005 r. Skoro tak, to uprawnienia przysługujące osobie wskazanej w przeszłości (przed dniem wejścia w życie ustawy z 2005 r.) przez właściciela pozostawionej nieruchomości (lub przez jego spadkobierców, w sytuacji gdy właściciel zmarł, sam nie wskazując żadnej osoby), muszą być respektowane na gruncie obecnej ustawy, ze wszystkimi skutkami z tego wynikającymi, również tym, że spadkobiercy, którzy nie zostali wskazani przez właściciela nieruchomości lub przekazali swoje uprawnienia na rzecz jednego z nich po śmierci właściciela, ale przed dniem wejścia w życie ustawy z 2005 r., nie mogą już obecnie skorzystać z prawa do rekompensaty. Jeśli więc ustawodawca nie uregulował odrębnie w 2005 r. sytuacji prawnej osób wskazanych przed dniem wejścia w życie obecnej ustawy – przez właściciela lub spadkobierców właściciela pozostawionej nieruchomości – jako uprawnionych do rekompensaty, to postępując w zgodzie z Konstytucją osoby takie należy traktować jak właścicieli pozostawionego mienia, w rozumieniu art. 3 ust. 2 ustawy z 2005 r.

Zdaniem Sądu na gruncie niniejszej sprawy oznacza to, że po śmierci J.K. (traktowanego jak właściciela, wskazanego w przeszłości jako jedynego uprawnionego do rekompensaty), "prawo do rekompensaty przysługuje wszystkim [jego] spadkobiercom albo niektórym z nich, wskazanym przez pozostałych spadkobierców" (art. 3 ust. 2 ustawy z 2005 r.). Jeśli więc skarżąca B.K. została wskazana przez pozostałych spadkobierców J. K., jako jedyna uprawniona do rekompensaty, to prawo to należy się jej w całości, z uwzględnieniem wcześniejszego "zaliczenia", dokonanego na rzecz jej ojca – art. 13 ust. 2 i 3 ustawy z 2005 r.

Mając to na uwadze Sąd uznał, że decyzje organów obu instancji wydane zostały z naruszeniem prawa materialnego – art. 3 ust. 2 w zw. z art. 26 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. oraz art. 64 ust. 1 i 2 w zw. z art. 2 Konstytucji R.P., które miało wpływ na wynik sprawy.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Minister Skarbu Państwa. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

1. naruszenie prawa materialnego: art. 3 ust. 2 w związku z art. 27 ustawy z dnia

8 lipca 2005 r. realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 88 ust. 2 ustawy z dnia

29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości poprzez błędną wykładnię, przejawiającą się w uznaniu, iż wskazanie dokonane przez właściciela pozostawionej nieruchomości na rzecz osoby uprawnionej na podstawie 88 ust. 2 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości wywiera skutek także wobec jej następców prawnych, w sytuacji gdy postępowanie prowadzone wobec osoby wskazanej przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. zostało zakończone;

2. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej jako p.p.s.a.) poprzez wydanie wyroku uchylającego zaskarżoną decyzję, w sytuacji gdy organ wydający zaskarżoną decyzję nie naruszył przepisów prawa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Wskazując na powyższe Minister wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej organ powtórzył argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji prowadzącą do wykazania, że wniosek B. K. z dnia 30 grudnia 2008 r. nie jest kontynuacją postępowania wszczętego przez J. K., a wręcz przeciwnie - wszczyna nowe postępowanie w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty za mienie pozostawione poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, do którego mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. Wyliczenie udziału w prawie do rekompensaty odbywa się z uwzględnieniem udziałów spadkowych. Skoro zatem z postanowień spadkowych wynika, iż J. K. był spadkobiercą H. K. w 1/3 części, to ta część dzieli się również na jego spadkobierców w toku spadkobrania. Wyłącznie zatem tą częścią spadkobiercy J.K. mogą rozporządzać, w tym przekazywać swoje udziały w prawie do rekompensaty na pozostałych następców prawnych. W takiej sytuacji nie można nadinterpretowywać woli H. K., której oświadczenie dotyczy scedowania praw wyłącznie na J.K., nie zaś na B. K., czy któregokolwiek z pozostałych jego spadkobierców.

W skardze kasacyjnej podkreślono, że prawo do rekompensaty jest niezbywalne (art. 4 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r.), zaś instytucja wskazania stanowi zatem wyjątek od tej zasady, którego nie można interpretować rozszerzająco. Dlatego też wskazanie dokonane na rzecz J. K. wywiera skutek tylko wobec niego i nie może być odnoszone do jego spadkobierców, zaś dla postępowania wszczętego na wniosek B.K. skutek prawny mają wyłącznie oświadczenia T.K., A.K. oraz J.N., w których wskazały B. K., jako osobę uprawnioną do realizacji prawa do rekompensaty.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną B. K.wniosła o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W skardze kasacyjnej opartej na obu podstawach określonych w art.174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. zarzucono zarówno naruszenie norm prawa materialnego, jak również naruszenie przepisów postępowania. W ramach podstawy określonej w art.174 pkt 2 p.p.s.a wskazano jedynie na naruszenie art. 145 §1 pkt 1 lit.c w zw. z art.135 p.p.s.a. i art.152 p.p.s.a. polegające na wydaniu wyroku uchylającego zaskarżoną decyzję, w sytuacji gdy organ nie naruszył przepisów prawa. Treść zaskarżonego wyroku wynikała z dokonanej przez Sąd I instancji wykładni prawa materialnego i w związku z tym wskazane uchybienia procesowe nie mogły być uznane za uchybienia mające istotny wpływ na wynik sprawy. Oznacza to, że tego rodzaju zarzuty oparte na podstawie określonej w art.174 pkt 2 p.p.s.a., nie mogły być skuteczne. W tej sytuacji rozstrzygnięcie co do zasadności skargi kasacyjnej wymaga odniesienia się do podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia norm prawa materialnego.

Zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego koncentrują się na wykazaniu, że Sąd pierwszej instancji dokonał błędnej wykładni art.3 ust.2 w zw. z art. 27 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, powoływanej dalej, jako " ustawa zabużańska". Według skarżącego kasacyjnie organu błędna wykładnia powyższych przepisów polega na uznaniu, że wskazanie przez właściciela pozostawionej nieruchomości na rzecz osoby uprawnionej dokonane na podstawie art.88 ust.2 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości ( Dz.U. Nr 22, poz. 99 ze zm.) wywiera skutek także wobec następców prawnych tej osoby, w sytuacji gdy postępowanie prowadzone wobec osoby wskazanej przed dniem wejścia w życie ustawy zabużańskiej zostało zakończone.

Wymaga przypomnienia, że w okresie powojennym kwestie rozliczeń za nieruchomości zabużańskie były początkowo uregulowane przez ustawodawcę w kilku aktach prawnych, zawierających "cząstkowe" regulacje dotyczące ekwiwalentu za mienie pozostawione poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. W każdej z tych regulacji ustawodawca określił w odrębny sposób możliwość kompensacji wartości pozostawionego mienia ( " nadziały" ziemi z reformy rolnej, akty nadania na terenach Ziem Odzyskanych, odstępowanie osobom fizycznym państwowego nieruchomego mienia nierolniczego na indywidualne potrzeby mieszkaniowe, zaliczenie wartości mienia pozostawionego na terenach nie wchodzących w skład obecnego obszaru Państwa na pokrycie ceny sprzedawanych przez państwo nieruchomości lub na pokrycie opłat za użytkowanie wieczyste).

Ustawa zabużańska z 2005 r., wprowadzając nowe rozwiązania prawne, w tym rekompensatę nie tylko w formie prawa zaliczenia, ale również (alternatywnie) w formie pieniężnej ze środków Funduszu Rekompensacyjnego, zawiera także regulacje, które przewidują konieczność spełnienia przewidzianych w niej wymogów niezbędnych dla uwzględnienia wniosku. Odnośnie do nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, które były przedmiotem współwłasności ustawodawca wprowadził zasadę, że prawo do rekompensaty przysługuje wszystkim współwłaścicielom, spełniającym wymogi określone w art. 2 ustawy. Jednak w sytuacji wskazania osoby uprawnionej przez pozostałych współwłaścicieli prawo do rekompensaty przysługuje osobie wskazanej, z tym że wskazanie osoby uprawnionej do rekompensaty następuje przez złożenie oświadczenia z podpisem poświadczonym notarialnie lub przed organem administracji publicznej albo przez złożenie oświadczenia w polskiej placówce konsularnej ( art.3 ust.1 ustawy zabużańskiej). Zgodnie zaś z art.3 ust. 2 wskazanej ustawy w przypadku śmierci właściciela nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, prawo do rekompensaty przysługuje wszystkim spadkobiercom albo niektórym z nich, wskazanym przez pozostałych spadkobierców, jeżeli spełniają wymóg określony w art. 2 pkt 2. Z kolei w myśl art.27 ustawy zabużańskiej postępowania w sprawach potwierdzenia prawa do rekompensaty wszczęte i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy prowadzi się na podstawie jej przepisów.

Ze wskazanych regulacji prawnych, w szczególności z treści przytoczonego art.27 ustawy zabużańskiej wynika, że sprawa wszczęta wnioskiem złożonym w trybie ustawy z 2005 r. stanowi sprawę odrębną od sprawy zakończonej wydaniem decyzji na podstawie przepisów obowiązujących przed jej wejściem w życie. Postępowanie prowadzone na podstawie obecnie obowiązujących przepisów nie jest kontynuacją postępowania prowadzonego w oparciu o poprzednio obowiązujące regulacje prawne, ale odrębnym nowym postępowaniem do którego należy stosować obowiązujące przepisy zawarte w ustawie zabużańskiej z 2005 r.

W niniejszej sprawie ustalono, że decyzją Prezydenta Miasta P. z dnia [...] października 1990 r. wydaną z wniosku J. K. zaliczono wartość pozostawionego mienia przez jego matkę H. K. na poczet opłat za użytkowanie wieczyste nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] w obrębie 12 w P. o pow. 653 m2. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że na podstawie oświadczeń złożonych w dniu 27 lipca 1988 r. dzieci H. K.: U.W. i B. K. wskazały jako osobę uprawnioną do ekwiwalentu J.K.. A to na podstawie art.88 ust.2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości.

Rozpoznawana sprawa, choć oczywiście jest powiązana ze sprawą, zakończoną decyzją z 1990 r., stanowi jednak sprawę odrębną. Wniosek, dotyczący różnicy rekompensaty, odnosi się przy tym do mienia pozostawionego przez H. K.. Wniosek ten musi być też rozpatrywany w oparciu o przepisy ustawy zabużańskiej z 2005 r. a zatem, skoro następczyni prawna J. K. ma być traktowana jako jedyna uprawniona do wspomnianej wyżej różnicy rekompensaty, to wymagałoby to dokonania przez pozostałych uprawnionych spadkobierców H. K. "wskazania" i to w szczególnej formie, którą przewiduje art. 3 ust. 2 omawianej ustawy.

Sąd pierwszej instancji wywiódł, że skuteczne nabycie przez J.K. uprawnień do ekwiwalentu nastąpiło już na skutek oświadczenia H. K. w marcu 1988 r. i na jego podstawie uzyskał częściowy ekwiwalent, a zatem należy J.K. traktować tak jak właściciela pozostawionej poza granicami nieruchomości i jedynego uprawnionego do ekwiwalentu. Odnosząc się do powyższego zauważyć należy, że art.88 ust.2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r., według brzmienia na datę składania oświadczenia przez H. K. ( Dz.U. Nr 22, poz. 99 ) stanowił, że zaliczenie wartości mienia nieruchomego, o którym mowa w ust. 1, następuje na rzecz właściciela tego mienia lub wskazanej przez niego jednej osoby uprawnionej do dziedziczenia ustawowego. Wedle zaś ustępu 3 tego przepisu w razie śmierci właściciela mienia nieruchomego pozostawionego za granicą uprawnienia wynikające z ust. 1 przysługują łącznie wszystkim jego spadkobiercom lub jednemu z nich, wskazanemu przez osoby uprawnione. W dacie wydania decyzji z dnia [...] października 1990 r. zmieniło się jedynie oznaczenie kolejnych jednostek redakcyjnych art.88, lecz treść i sens przytoczonego powyżej przepisu nie uległy zmianie. W rozpoznawanej sprawie nie mogła mieć zastosowania norma prawna dotycząca wskazania przez właściciela mienia osoby uprawnionej do dziedziczenia ustawowego, gdyż decyzja została wydana w dniu [...] października 1990 r., już po śmierci H.K.. Mogła mieć zatem zastosowanie norma według której w razie śmierci właściciela mienia nieruchomego pozostawionego za granicą uprawnienia wynikające z ust. 1 przysługują łącznie wszystkim jego spadkobiercom lub jednemu z nich, wskazanemu przez osoby uprawnione. Tę normę zastosował Prezydent miasta P. wydając decyzję w dniu [...] października 1990 r. Rozważania poczynione przez Sąd pierwszej instancji dotyczące powyższej kwestii nie mogą być zaaprobowane. Błędna jest także argumentacja dotycząca braku wskazania w ustawie z 2005 r. unieważnienia czynności polegającej na wskazaniu w przeszłości osoby uprawnionej do ekwiwalentu. Skoro ustawodawca w art.27 ustawy zabużańskiej z 2005 r. w sposób jednoznaczny stwierdził, że postępowania w sprawach potwierdzenia prawa do rekompensaty wszczęte i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy prowadzi się na podstawie jej przepisów, to tym samym mają zastosowanie wyłącznie obecnie obowiązujące regulacje prawne. Z tych względów zrównywanie w tej, konkretnej sprawie przesłanek, jakie leżały u podstaw wydania decyzji w 1990 r. z przesłankami, przewidzianymi przez aktualnie obowiązujące regulacje prawne, nie było w pełni trafne. Przyjmując taki tok rozumowania należałoby uznać także zeznania świadków i inne sposoby dowodzenia wartości pozostawionego mienia, operaty szacunkowe według dotychczasowych przepisów. Obecne regulacje ustawowe przewidują jednakże odrębne rozwiązania prawne i wymogi co do zeznań świadków a także konieczność przedłożenia nowych operatów szacunkowych.

Powyższe prowadzi do wniosku, że podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego są trafne, co nie oznacza w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, że zachodzi konieczność uchylenia zaskarżonego wyroku.

Należy mieć na względzie, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntowane jest stanowisko, iż po pierwsze: wystarczy złożenie wniosku przez jednego ze spadkobierców właściciela mienia pozostawionego poza obecnymi granicami R.P., a po drugie, że wskazanie, o którym mowa w art.3 ust.2 ustawy z 2005 r. nie jest ograniczone terminem, o którym mowa w art.5 ust.1 tej ustawy ( por. wyroki NSA z dnia 7 listopada 2014 r., sygn. I OSK 682/13 ; z dnia 7 lutego 2014 r., sygn. akt I OSK 1770/12; z dnia 16 lipca 2014 r., sygn. akt I OSK 3130/12 i sygn. I OSK 2993/12, dostępne na https://cbois.nsa.gov.pl).

W rozpoznawanej sprawie oznacza to, że w postępowaniu wszczętym z wniosku B. K. powinni wziąć udział pozostali spadkobiercy H. K.: U.W. i B.K., a jeśli osoby te już nie żyją ich spadkobiercy.

Jak bowiem wielokrotnie wskazywał Naczelny Sąd Administracyjny w sprawach zabużańskich zachodzi jedność materialnoprawna wniosku (vide: wyroki z dnia 26 kwietnia 2012 r., sygn. akt I OSK 642/11; z dnia 20 września 2012 r., sygn. akt I OSK 1209/11 i sygn. I OSK 1494/11; z dnia 23 sierpnia 2013 r., sygn. akt I OSK 593/12; z dnia 29 października 2013 r., sygn. akt I OSK 977/12; z dnia 16 lipca 2014 r. , sygn. I OSK 3091/12).

W tym stanie rzeczy, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyrok Sądu pierwszej instancji, mimo błędnego uzasadnienia, odpowiada prawu.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ przeprowadzi postępowanie z udziałem wszystkich spadkobierców H. K., którzy będą mogli skorzystać z dyspozycji art.3 ust.2 ustawy zabużańskiej z 2005 r. i wskazać osobę uprawnioną do rekompensaty.

Mając na względzie powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art.184 p.p.s.a. orzekł, jak w wyroku. Jednocześnie na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny odstąpił od zasądzenia na rzecz B. K. od Ministra Skarbu Państwa kosztów postępowania kasacyjnego w całości. Norma ta stanowi, że w przypadkach szczególnie uzasadnionych Sąd może odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości lub części. Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie tego przepisu działa w sposób uznaniowy, dokonując na tle konkretnej sprawy oceny, czy występują w niej szczególnie uzasadnione względy pozwalające na odstąpienie od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości lub w części. W rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji dokonał błędnej wykładni przepisów prawa materialnego, co było powodem wniesienia przez organ odwoławczy skargi kasacyjnej, a zatem w tych okolicznościach skarżący kasacyjnie organ nie może ponosić ujemnych konsekwencji tego, iż skorzystał z prawa do wniesienia środka zaskarżenia.