Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 700/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2021-09-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Kara administracyjna
Transport
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 22 ust. 2,  art. 5 ust. 4 pkt 6
journal: Dz.U. 2020 poz 859
law: Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz Sędziowie Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć Asesor WSA Piotr Pyszny (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 8 września 2021 r. sprawy ze skargi K. B. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej w transporcie drogowym oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] r., znak [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. (dalej jako organ, DIAS) utrzymał w mocy decyzję Naczelnika [...] Urzędu Celno- Skarbowego w K. z [...] r. znak [...] nakładającą na K. B. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą "A" (dalej jako strona, skarżąca, spółka), karę pieniężną w kwocie [...] zł z tytułu niewykonania obowiązku przewoźnika, polegającego na uzupełnieniu zgłoszenia o numerze referencyjnym [...] w rejestrze zgłoszeń o dane wymagane przepisami prawa, o których mowa w art. 5 ust. 4 pkt 6 ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 708 – dalej jako ustawa SENT.

Podstawą prawną wydania tej decyzji były również przepisy art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2020r., poz. 1325 ze zm. – dalej również jako OP), oraz ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o zmianie ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r., poz. 1039).

Rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym:

W dniu [...]r. w godz. od 11:30 do 12:30, w miejscowości O. na drodze krajowej [...], funkcjonariusze [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K. przeprowadzili kontrolę przewozu drogowego towarów dokonywanego pojazdem samochodowym marki VOLVO (nr rejestracyjny [...]), kierowanym przez Pana A. G. Przedmiotem przewozu był destylat ropy naftowej w ilości [...] kilogramów, którego podmiotem wysyłającym była spółka z o.o. "B" z siedzibą w K., przewoźnikiem Pan K. B. prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą Usługi Transportowe z siedzibą w K., natomiast odbiorcą "C" z siedzibą w R. Kontrola obejmowała przestrzeganie obowiązków wynikających z przepisów ustawy z dnia 9marea 2017r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów (w brzmieniu obowiązującym do 14 czerwca 2018 r.).

W trakcie kontroli kierujący pojazdem samochodowym przedstawił następujące dokumenty:

- wydanie zewnętrzne nr [...];

- dowód rejestracyjny [...];

- wypis nr [...] z licencji nr [...] na wykonywanie krajowego transportu drogowego rzeczy;

- prawo jazdy nr [...].

W trakcie kontroli na okoliczność, której sporządzono protokół z dnia [...]r. znak [...] stwierdzono, że w zgłoszeniu SENT o numerze [...] w polu ŚRODEK TRANSPORTU brak jest zapisów dotyczących numeru zezwolenia/licencji. W trakcie kontroli kierowca okazał wydany przez Starostę Powiatu [...] wypis z [...] r. nr [...] z licencji nr [...] na wykonywanie krajowego transportu drogowego rzeczy. Dokument ten nie był odnotowany z zgłoszeniu w systemie SENT. Do protokołu nie zgłoszono uwag i został on podpisany przez kontrolujących i kierowcę.

W oparciu o powyższe ustalenia Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K. postanowieniem z dnia [...]r. znak [...], skierowanym do strony, wszczął z urzędu postępowanie w sprawie nałożenia kary pieniężnej w związku z naruszeniem przepisów wynikających z ustawy SENT. Postanowienie zostało doręczone stronie w dniu [...]r.

Po przeprowadzeniu postępowania. Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K., działając m.in. na podstawie art. 22 ust. 2 ustawy SENT wydał w dniu [...] r. decyzję znak [...], którą nałożył na Pana K. B. karę pieniężną w kwocie [...] zł z tytułu niewykonania obowiązku przewoźnika, polegającego na nieuzupełnieniu w rejestrze zgłoszeń systemu monitorowania drogowego zgłoszenia o numerze referencyjnym [...] o dane wymagane przepisami prawa, o których mowa w art. 5 ust. 4 pkt 6 ww. ustawy.

W wyniku rozpatrzenia odwołania DIAS nie podzielił stanowiska strony uznając, że istota sporu sprowadza się do oceny prawidłowości nałożenia na stronę kary pieniężnej z tytułu niewykonania obowiązku przewoźnika, polegającego na uzupełnieniu zgłoszenia w rejestrze zgłoszeń systemu monitorowania SENT o dane wymagane przepisami prawa. Ponieważ kontrola drogowa miała miejsce [...]r., w przedmiotowej sprawie miały zastosowanie przepisy materialne ww. ustawy w brzmieniu obowiązującym na dzień dokonania kontroli.

Organ wskazał, że regulacji ustawowej podlegają warunki i zasady systemu monitorowania drogowego przewozu towarów na terytorium kraju w zakresie rejestracji przewozu takich towarów jak: paliwa silnikowe, paliwa opałowe, oleje smarowe i preparaty smarowe, wyroby zawierające alkohol etylowy (rozcieńczalniki i rozpuszczalniki), alkohol etylowy całkowicie skażony, susz tytoniowy (art. 3 ust. 2 pkt 1-3), a także towarów innych niż wyżej wymienione, w stosunku do których zachodzi uzasadnione prawdopodobieństwo wystąpienia naruszeń przepisów prawa podatkowego w zakresie podatku od towarów i usług lub podatku akcyzowego, mogących powodować, ze względu na skalę lub częstotliwość obrotu tymi towarami, znaczne uszczuplenia tych podatków - określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 3 ust. 11 ustawy SENT. Obowiązkowi określonemu w ustawie SENT podlega każdy przewóz towarów (określonych w art. 3 ust. 2 pkt 1 i 2 ) środkiem transportu po drodze publicznej, pod warunkiem, że masa brutto przesyłki towarów przekracza 500 kg lub jej objętość przekracza 500 litrów, a w przypadku paliw opałowych, bez względu na ich ilość w przesyłce. Zgodnie z art. 3 ust. 2 pkt 1 lit. b, w brzmieniu obowiązującym w dniu kontroli, przewóz towaru objętego pozycją CN 2707, do której klasyfikowany jest przewożony destylat ropy naftowej, podlega systemowi monitorowania drogowego, jeżeli jego objętość przekracza 500 litrów.

W ocenie organu strona wypełniła definicję przewoźnika w rozumieniu art. 2 pkt 8 ustawy SENT, zgodnie z którym przewoźnikiem jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, prowadząca działalność gospodarczą wykonująca przewóz towarów.

Z kolei przepis art. 5 ust. 1 ustawy SENT określa zakres zgłoszenia w przypadku przewozu towaru rozpoczynającego się na terytorium kraju. Jak wynika z treści tego artykułu podmiot wysyłający jest obowiązany, przed rozpoczęciem przewozu towaru, przesłać do rejestru zgłoszenie, uzyskać numer referencyjny dla tego zgłoszenia i przekazać ten numer przewoźnikowi. W przypadku dostawy towarów w rozumieniu ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług, podmiot wysyłający jest obowiązany również przekazać numer referencyjny podmiotowi odbierającemu.

Jednocześnie z treści art. 5 ust. 4 ustawy SENT wynika, iż w przypadku przewozu towaru, o którym mowa w ust. 1, przewoźnik jest obowiązany przed rozpoczęciem przewozu towaru po drodze publicznej uzupełnić zgłoszenie o:

1) dane przewoźnika obejmujące:

a) imię i nazwisko albo nazwę,

b) adres zamieszkania albo siedziby;

2) numer identyfikacji podatkowej przewoźnika albo numer, za pomocą którego przewoźnik jest zidentyfikowany na potrzeby podatku od towarów i usług albo podatku od wartości dodanej;

3) numery rejestracyjne środka transportu;

4) datę faktycznego rozpoczęcia przewozu towaru;

5) planowaną datę zakończenia przewozu towaru;

6) numer zezwolenia, zaświadczenia lub licencji w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2016 r. poz. 1907, 1935 i 1948), o ile są wymagane;

7) dane adresowe miejsca dostarczenia towaru albo miejsce zakończenia przewozu na terytorium kraju;

8) numer dokumentu przewozowego towarzyszącego przewożonemu towarowi.

Zgodnie z art. 14 ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o zmianie ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018r., poz. 1039) do naruszeń obowiązków, o których mowa w art. 5 ust. 4 i art. 6 ust. 3 ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym, które miały miejsce przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się art. 22 ust. 2 ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym. Przepis art. 22 ust. 2 ustawy SENT w brzmieniu obowiązującym na dzień dokonania kontroli drogowej stanowi, że w przypadku gdy przewoźnik nie uzupełni zgłoszenia o dane, o których mowa w art. 5 ust. 4 i art. 6 ust. 3, na przewoźnika nakłada się karę pieniężną w wysokości [...] zł.

Oceniając stan faktyczny ustalony w niniejszej sprawie organ stwierdził, że zaszły podstawy do zastosowania omówionych przepisów ustawy SENT. Przewoźnik nie uzupełnił bowiem zgłoszenia o numerze referencyjnym [...] o dane, o których mowa w art. 5 ust. 4 pkt 6 ww. ustawy, pole to nie zostało wypełnione. Konsekwencją niewypełnienia obowiązków wskazanych wyżej jest sankcja w postaci kary pieniężnej w wysokości [...] zł zgodnie z art. 22 ust. 2 ustawy SENT.

Omawiając charakter regulacji prawnej ustawy SENT organ wskazał, że przepisy te mają charakter bezwzględnie obowiązujący i nie przewidują wartościowania przyczyn naruszenia przez podmioty zasad systemu monitorowania drogowego przewozu towarów. Natomiast sankcje pieniężne są przewidziane za obiektywnie stwierdzony, konkretny fakt naruszenia przepisów i są one niezależne od winy tych podmiotów Organ nie jest upoważniony do ustalania i oceny przyczyn zaistniałego naruszenia prawa, lecz ma za zadanie jedynie stwierdzenie zaistniałych skutków. Stwierdzając zaś naruszenie obowiązku nałożonego na danego uczestnika obrotu towarami wrażliwymi /tu przewoźnika/ i wymierzając karę pieniężną organ nie ma możliwości miarkowania wysokości tej kary, lecz jest związany stawkami ustalonymi przez ustawodawcę.

Organ wyjaśnił również, że pole, w którym należało wpisać numer licencji posiadało ikonkę pomocy, zawierającą zapis: Numer zezwolenia, zaświadczenia lub licencji w rozumieniu przepisów ustawy o transporcie drogowym, o ile są wymagane. Informacja ta korespondowała z art.5 ust.4 pkt 6 ustawy SENT, zgodnie z którym w przypadku przewozu towaru, o którym mowa w ust.l, przewoźnik jest obowiązany przed rozpoczęciem przewozu towarów uzupełnić zgłoszenie o numer zezwolenia, zaświadczenia lub licencji w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym (Dz.U. z 2016 r. poz. 1907, 1935, 1948). Organ nie zgodził się ze stroną jakoby brak stosownej adnotacji na formularzu zgłoszeń przewozu na Platformie Usług Elektronicznych Skarbowo- Celnych (PUESC) w zakresie podawania numeru licencji wprowadzał w błąd wypełniającego zgłoszenie. Obowiązki przewoźnika wynikają wprost z ustawy, a pole nie posiada statusu obowiązkowego, ponieważ nie w każdym przypadku wymagane jest posiadanie odpowiedniego zezwolenia/licencji. Zostało pozostawione decyzji przewoźnika to, czy usługa transportowa będzie realizowana w sposób, gdzie na podstawie przepisów ustawy o transporcie drogowym wymagane będzie posiadanie przez przewoźnika stosownych dokumentów, czy też nie. Stwierdzone przez organy uchybienie obowiązku uzupełnienia w rejestrze zgłoszeń o prawidłowe dane, nie wynikało z błędu organu, czy też braku precyzji formularza, lecz z niedopatrzenia, niedochowania należytej staranności i pewnej dozy niefrasobliwości strony skarżącej podczas generowania zgłoszenia przewozu towaru, którego miało ono dotyczyć.

Organ w kontekście wymogu z art. 5 ust. 4 pkt 6 ustawy SENT odniósł się również do brzmienia art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 58) wskazując, iż nie stosuje się przepisów tejże ustawy do przewozu drogowego wykonywanego pojazdami samochodowymi lub zespołami pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony w transporcie drogowym rzeczy oraz niezarobkowym przewozie drogowym rzeczy. W przypadku zatem, gdy towar podlegający obowiązkowemu wpisowi do systemu monitorowania drogowego, jest przewożony pojazdem samochodowym lub zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony, to taki przewóz wyłączony jest spod stosowania przepisów ustawy o transporcie drogowym a tym samym z konieczności uzyskania zezwolenia, zaświadczenia lub licencji, o których mowa w ustawie o transporcie drogowym. W takiej sytuacji, przewoźnik nie ma obowiązku uzupełniania zgłoszenia SENT o numer zezwolenia, zaświadczenia lub licencji w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym.

Organ poddał analizie również przesłanki odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej wywiedzione z art. 22 ust. 3 ustawy SENT w postaci ważnego interesu strony lub interesu publicznego. W przypadku stwierdzenia przez organ zaistnienia którejkolwiek z ww. przesłanek (tj. ważnego interes przewoźnika lub ważnego interesu publicznego), organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej pod warunkiem, że odstąpienie to spełnia warunki określone w art. 26 ust. 3 ustawy SENT. W razie stwierdzenia przez organ w postępowaniu, źe nie ma podstaw do udzielenia ulgi, ponieważ nie przemawia za tym ważny interes przewoźnika lub interes publiczny, traci sens ustalanie, czy ulga jest dopuszczalną pomocą publiczną czy pomocą de minimis.

Organ podkreślił, że użyte w przepisach art. 22 ust. 3 czy art. 26 ust. 3 ustawy SENT sformułowanie "może" wskazuje jednoznacznie, że instytucja ulgi, jaką de facto jest odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej oparta jest na uznaniu administracyjnym, z istoty którego wynika pozostawienie organowi swobody wyboru konsekwencji prawnych. Organ podatkowy dysponuje pewnym marginesem swobody w odniesieniu do wykładni wyrażeń użytych w przepisie. Pojęcia te ograniczają zakres stosowanego uznania wskazując sytuacje, w których można odstąpić od nałożenia kary pieniężnej. Ponieważ decyzje o udzieleniu ulg mają charakter uznaniowy, oznacza to, że samo złożenie wniosku nie obliguje organu do ich udzielenia. Powyższe oznacza również, że decyzje pozytywne wydawane są w wyjątkowych, szczególnie uzasadnionych i udowodnionych przypadkach, wskazując bezsprzecznie na istnienie interesu wnioskodawcy, przy czym obowiązek wykazania swego ważnego interesu w uzyskaniu wnioskowanej ulgi spoczywa na podatniku. Równocześnie organ podatkowy winien mieć na uwadze interes publiczny, co oznacza dbanie o to, aby podmioty przestrzegały stosowania przepisów prawa, a w przypadku ich naruszenia podejmowały działania mające charakter sankcyjny i korygujący niewłaściwą postawę podmiotu. Trzeba mieć na uwadze, że odstępstwo od nałożenia kary pieniężnej jest instytucją o charakterze wyjątkowym, gdyż zasadą jest płacenie kar, a nie zwalnianie z tego obowiązku. Zwolnienie z kary jest uzasadnione w sytuacjach bardzo szczególnych i wyjątkowych, na które strona nie miała wpływu i które były niezależne od sposobu jej postępowania. Oceniając przez pryzmat tych argumentów stan faktyczny sprawy organ stwierdził, że w sprawie nie zachodzi przypadek ważnego interesu przewoźnika lub interesu publicznego, uzasadniający odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej.

Organ wskazał przede wszystkim na to, że ważny interes strony wskazuje na wyjątkowość zastosowania instytucji odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. Jako "ważny interes podatnika" organ rozumiał sytuację, w której z powodu nadzwyczajnych, losowych przypadków, podatnik nie jest w stanie uregulować zobowiązań podatkowych. Oznacza to utratę możliwości zarobkowania lub też utratę majątku. Jednakże pojęcia "ważnego interesu podatnika" nie można ograniczać tylko i wyłącznie do sytuacji nadzwyczajny czy też zdarzeń losowych. Winno się uwzględniać również normalną sytuację ekonomiczną podatnika, wysokość uzyskiwanych przez niego dochodów oraz wydatków. Pismem z dnia 16 marca 2020 r. organ I instancji poinformował stronę o przepisach art. 22 ust. 3 oraz 26 ust. 3 ustawy SENT wzywając do wskazania, czy występują okoliczności potwierdzające ważny interes podmiotu jako przewoźnika, uzasadniające odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej, a pismami z dnia 5 i 8 czerwca 2020 r. zwrócił do właściwych dla przedsiębiorcy: organu podatkowego i zakładu ubezpieczeń społecznych z prośba o udzielenie informacji czy przedsiębiorca posiada zaległości w składkach na ubezpieczenia społeczne, podatkach lub innych należnościach publicznoprawnych. W odpowiedzi na ww. pismo strona złożyła wniosek z [...] r. o odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej z uwagi na interes publiczny ewentualnie o umorzenie postępowania w całości.

W ocenie organu strona nie przedstawiła dowodów wskazujących na to, iż jej sytuacja finansowa wskazuje symptomy zagrożenia zdolności przedsiębiorstwa do prowadzenia dalszej działalności gospodarczej. Organ wskazał, że wpłata wymierzonej kary pieniężnej zawsze stanowi dodatkowe obciążenie finansowe dla przedsiębiorcy, jednakże niedogodność ta, spowodowana w istocie niezgodnym z prawem działaniem przedsiębiorcy, nie może być traktowana w kategorii ważnego interesu przewoźnika uzasadniającego odstąpienie od jej nałożenia. Strona bowiem nie posiadała zaległości podatkowych i innych należności publicznoprawnych, sukcesywnie dokonywała wpłat z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Sytuacja przewoźnika zatem nie była wyjątkowa, co uzasadniać by mogło odstąpienie od nałożenia kary.

Organ nie podzielił również stanowiska strony co do tego, że ważny interes publiczny uzasadnia odstąpienie od nałożenia kary. Zgodnie z art. 84 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych. Zgodnie natomiast z art. 26 Ordynacji podatkowej, której przepisy mają zastosowanie do kar pieniężnych nakładanych na podstawie ustawy SENT, podatnik odpowiada całym swoim majątkiem za wynikające ze zobowiązań podatkowych podatki. Zatem udzielenie ulgi w postaci odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej w przypadku nieuzasadnionym szczególnymi okolicznościami byłoby złamaniem konstytucyjnej zasady powszechności obciążenia daninami publicznymi.

Przy wykładni interesu publicznego organ uwzględnił wartości wspólne dla całego społeczeństwa, takie jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej. Interes publiczny oznacza sytuację, w której zapłata zaległości podatkowej spowoduje konieczność sięgania przez podatnika do środków pomocy państwa, gdyż nie będzie on w stanie zaspokajać swoich potrzeb materialnych. Pojęcie to powinno być oceniane z uwzględnieniem wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów państwa, a także wyeliminowanie sytuacji, gdy rezultatem zapłaty należności będzie obciążenie Skarbu Państwa kosztami pomocy. Natomiast dobrem, które mieści się w pojęciu interesu publicznego jest zaufanie obywatela do organów państwa. Pojęcie to powinno być oceniane z uwzględnieniem wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów państwa, a także wyeliminowanie sytuacji, gdy rezultatem zapłaty należności będzie obciążenie Skarbu Państwa kosztami pomocy.

Organ ustalając zdolności płatnicze strony zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. oraz Urzędu Skarbowego w K. z pytaniem, czy strona posiada zaległości w składkach ZUS, podatkach, bądź innych należnościach publicznoprawnych i czy jest prowadzone wobec niego postępowanie egzekucyjne. W odpowiedzi na powyższe pisma organ I instancji uzyskał informacje od ww. organów, iż na dzień udzielenia odpowiedzi strona nie posiadała żadnych zaległości w składkach ZUS, podatkach, bądź innych należnościach publicznoprawnych. W ciągu ostatnich pięciu latach było prowadzone wobec niej postępowanie egzekucyjne z wniosku Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. z tytułu nieuregulowania abonamentu RTV i w wyniku dokonanego zajęcia rachunku bankowego należność została wyegzekwowana [...] r. Aktualnie wobec ww. podatnika nie jest prowadzone żadne postępowanie egzekucyjne. Zdaniem DIAS w świetle powyższych informacji nie można przyjąć, że nałożenie kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy SENT doprowadzi do skutków niepożądanych z punktu widzenia tak społecznego jak i indywidualnego, ani do sytuacji gdy rezultatem zapłaty należności będzie obciążenie Skarbu Państwa kosztami pomocy.

Organ podkreślił również, że przepisy ustawy SENT nie wyłączają odpowiedzialności przewoźnika nawet za uchybienia, które popełnione zostały wskutek błędów czy pomyłek. Organy stosując przepisy ustawy SENT nie relatywizują stwierdzonych uchybień pod kątem umyślności bądź nieumyślności zachowania strony, bowiem przepisy te mają charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że w razie stwierdzenia ich naruszenia, uprawniony organ obowiązany jest do nałożenia na podmiot wykonujący przewóz odpowiedniej kary pieniężnej w drodze decyzji administracyjnej.

W ocenie DIAS podjęte przez organ pierwszej instancji rozstrzygnięcie zostało oparte na kompletnie zgromadzonym i rozpatrzonym materiale dowodowym, dającym przez to podstawę do prawidłowych ustaleń faktycznych.

W skardze do tutejszego Sądu skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie:

- art. 9, art. 22 ust 2 i 3 ustawy SENT w zw. z art. 26 ust 3 ustawy SENT w zw. z art.120, art.121 § 1, art. 122, art. 124 oraz art.187 §1 o.p., art. 191, art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 Ordynacji podatkowej poprzez ich nie zastosowanie i nie odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej pomimo, że przemawiał za tym interes publiczny, którego prawidłowa wykładnia powinna odbyć się z poszanowaniem zasady proporcjonalności mającej wymiar konstytucyjny oraz celu i funkcji ustawy. W związku z nieuzupełnieniem numeru licencji sprawie nie istniało chociażby najmniejsze hipotetyczne zagrożenie uszczuplenia należności publicznoprawnych, a zatem zagrożenie dobra prawnego którego ochronie służy ustawa SENT i tym samym na przewoźnika nie powinna zostać nałożona kara za wyłącznie formalne przeoczenie wynikające z błędu Platformy Usług Elektronicznych Skarbowo-Celnych PUESC, która pozwalała zamknąć edycję formularza SENT pomimo nie wpisania wszystkich wymaganych przepisami danych (w tym zakresie skarżący powołał orzecznictwo sądowe potwierdzające jego stanowisko);

- art. 26 ust 5 ustawy SENT w zw. z art. 165b § 1 o.p. poprzez nałożenie na stronę kary pieniężnej w toku postępowania wszczętego postanowieniem z dnia [...] r., a dotyczącego kontroli przeprowadzonej na drodze i udokumentowanej protokołem kontroli z dnia [...] r., a zatem postępowania, które zostało wszczęte później niż w terminie 6 miesięcy od zakończenia kontroli, a zatem powinno zostać umorzone (nowe wyroki VI SA/WA 915-921/20);

- art. 120 i 121 § 1 i art. 187 § 1 ordynacji podatkowej i wyrażonych w tych przepisach zasady legalizmu, zasady zaufania do organu podatkowego oraz zasady oficjalności postępowania dowodowego przy dokonywaniu interpretacji pojęcia "interesu publicznego", którym to pojęciem posługuje się art. 22 ust.3 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów (dalej zwanej: SENT), wskazując go jako przesłankę odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej.

W oparciu o powyższe zarzuty wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, ewentualnie uchylenie decyzji obu instancji i zasądzenie kosztów postępowania.

Uzasadniając swoje stanowisko skarżący stwierdził, że w początkowym okresie funkcjonowania ustawy SENT, a w takim czasie została na skarżącą nałożona kara. Platformy Usług Elektronicznych Skarbowo-Celnych (PUESC) nie była precyzyjnie zaprogramowana. Pozwalała na zamknięcie zgłoszenia lub jego aktualizacji pomimo nie wypełnienia wszystkich pól, które zgodnie z ustawą były obowiązkowe, a których system nie wyświetlał jako obowiązkowe. Prawidłowa konstrukcja systemów informatycznych powinna być oparta na kompletności, tj. przejście do kolejnego kroku nie powinno być możliwe bez kompletnego dokończenia wcześniejszego kroku - rozwiązania takie funkcjonują np. w przypadku bankowości elektronicznej, platform zakupowych, czy platformy PUESC w obecnej chwili (błąd został usunięty). Wobec tego, że PUESC jest platformą na której należy dokonywać zgłoszeń które są obowiązkowe, jest prowadzona i utrzymywana przez administrację skarbową, to administracja skarbowa jest odpowiedzialna za jej pełną spójność z ustaw SENT.

Skarżący wskazał również na oficjalną prezentację omawiającą działanie platformy, w której wskazano, że platforma została tak zaprojektowana i zaprogramowana, żeby podmioty z niej korzystające wypełniły wszystkie obowiązkowe pola, a brak ich wypełnienia nie pozwalał na zamknięcie edycji formularzy. W ocenie skarżącego nie powinien być karany za wadliwe działanie platformy. Popełniony błąd zaś był bagatelny i nie miał żadnego znaczenia z perspektywy celów i funkcji ustawy SENT. Przewoźnik zaś dysponował stosowną licencją, z której wypis został okazany przez kierowcę podczas kontroli drogowej, a zgłoszenie zostało uzupełnione (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 grudnia 2018 r., sygn. akt II GSK 1696/18).

Skarżący zwrócił również uwagę na to, że w związku z wykonywanym przewozem nie istniało jakiekolwiek, choćby najmniejsze ryzyko uszczuplenia należności publicznoprawnych. Omyłkowe niepodanie numeru licencji nie było absolutnie zamierzone, nie miało żadnego wpływu na kwestie podatkowe. Co więcej, dysponentem takich danych jak numer licencji jest Państwo i są one łatwo sprawdzalne przez Państwo. Podczas kontroli kierowca niezwłocznie okazał posiadany wypis z licencji na żądanie organu. Zatem racjonalna ocena powinna prowadzić do wniosku, że nałożenie surowej kary finansowej, za niezamierzony błąd, jest sprzeczne z ratio legis ustawy, z jej duchem, a tym samym z interesem publicznym.

Następnie skarżący przywołał orzecznictwo sądów administracyjnych wskazujące na słuszność prezentowanego przez niego stanowiska.

W zakresie podniesionego zarzutu naruszenia art. 165b ust. 1 Ordynacji podatkowej skarżący wskazał, że kontrola drogowa w niniejszej sprawie została przeprowadzona w dniu [...] r. Natomiast postępowanie w przedmiocie nałożenie kary zostało wszczęte w dniu [...] r. Zatem pomiędzy dniem zakończenia kontroli udokumentowanej protokołem, a dniem wszczęcia postępowania minęły prawie 2 lata. Wobec powyższego w ocenie strony, skoro Organ nie wszczął postępowania w ciągu 6 miesięcy od dnia ujawnienia przez kontrolę nieprawidłowości to postępowanie wszczęte po upływie 6 miesięcy powinno zostać umorzone, o czym świadczy również orzecznictwo sądowe.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga jest niezasadna, albowiem w niniejszej sprawie nie zachodzą okoliczności przemawiające za wyeliminowaniem z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji DIAS.

Na wstępie należy wyjaśnić, iż w świetle art. 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej jako ppsa), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrolę tę sprawują stosując jedynie kryterium legalności, a więc zgodności z prawem zaskarżonych aktów. Zatem, aby stwierdzić, że wystąpiło naruszenie prawa prowadzące do uchylenia zaskarżonego aktu lub stwierdzenia jego nieważności na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 i 2 ppsa sąd musi w pierwszej kolejności ustalić treść obowiązujących norm prawnych mających zastosowanie w sprawie i wywieść z nich określone prawa i obowiązki, następnie ustalić zakres niezbędnych okoliczności faktycznych, które należy wykazać w ramach postępowania dowodowego i w końcu ocenić prawidłowość dokonanej przez organy subsumcji ustalonych faktów do hipotetycznego stanu prawnego. Oznacza to, iż niewłaściwe zastosowanie przepisów materialnoprawnych każdorazowo pozostaje w ścisłym związku z ustaleniami stanu faktycznego sprawy opartymi o właściwie ustaloną hipotezę badanej normy prawnej.

Oceniając prawidłowość ustaleń faktycznych dokonanych przez organ stwierdzić przyjdzie, iż są one prawidłowe. Nie ulegało wątpliwości Sądu, że uchybienie w zgłoszeniu SENT zostało stwierdzone w toku przeprowadzonej kontroli, której przebieg znalazł odzwierciedlenie w sporządzonym protokole. Nie budzą wątpliwości również i te ustalenia organu dotyczące cech przewożonego, towaru, jego ilości oraz wagi środka transportu, którym był przewożony. Tych okoliczności zresztą skarżący nie kwestionował, a Sąd nie dopatrzył się uchybienia przepisom art. 187, 191 Ordynacji podatkowej, przez pryzmat których należało ocenić prawidłowość postępowania dowodowego i poczynionych ustaleń faktycznych.

Odnosząc się do zarzutów procesowych podniesionych w skardze należy rozważyć prawidłowość ustaleń w zakresie rzekomego pominięcia w prowadzonym postępowaniu okoliczności świadczących o naruszeniu ważnego interesu strony, interesu publicznego oraz działania przez stronę w oparciu o błąd. Odnosząc się do tych zarzutów stwierdzić jednak należy, że ustalenia organów w tym zakresie również są prawidłowe. Nie popełnił organ błędu uznając, że w sprawach, w których rozważenia wymaga ważny interes strony lub interes publiczny, na pierwsze miejsce wysuwa się inicjatywa dowodowa strony. Ciężar dowodzenia faktów istotnych dla oceny spełnienia przesłanek z art. 22 ust. 3 ustawy SENT spoczywa na stronie. Nie jest bowiem rolą organu podejmowanie czynności zmierzających do pozyskania dokumentów obrazujących sytuację materialną. Organ bowiem prawidłowo pouczył stronę o treści art. 22 ust. 3 i 26 ust. 3 ustawy SENT wzywając jednocześnie do przedłożenia dokumentów potwierdzających ważny interes strony w odstąpieniu od nałożenia kary pieniężnej. Tych obowiązków strona nie wypełniła. Organ wypełnił swój obowiązek wskazując na przesłanki odstąpienia od nałożenia kary i obligując stronę do złożenia dokumentów uzasadniających wystąpienie tychże przesłanek. Ponadto organ z własnej inicjatywy podjął działania zmierzające do ustalenia, czy skarżący posiada zaległości w regulowaniu należności publicznoprawnych.

Nie sposób zatem zarzucić organowi uchybienie przepisom art. 121, art. 122, art. 187 i art. 191 Ordynacji podatkowej.

Nie jest zasadny również zarzut naruszenia art. 165b Ordynacji podatkowej poprzez wszczęcie postępowania zmierzającego do wymierzenia kary pieniężnej z przekroczeniem sześciomiesięcznego terminu wynikającego z tego przepisu. W przypadku ujawnienia przez kontrolę podatkową nieprawidłowości co do wywiązywania się przez kontrolowanego z obowiązków wynikających z przepisów prawa podatkowego oraz niezłożenia przez podatnika deklaracji lub niedokonania przez niego korekty deklaracji w całości uwzględniającej ujawnione nieprawidłowości, organ podatkowy wszczyna postępowanie podatkowe w sprawie, która była przedmiotem kontroli podatkowej, nie później niż w terminie 6 miesięcy od zakończenia kontroli. Przepis ten dotyczy zatem takiej sytuacji, gdy postępowanie podatkowe poprzedzone jest kontrolą podatkową, w toku której ujawniono nieprawidłowości co do wywiązywania się z obowiązków wynikających z przepisów prawa podatkowego. Kontrola przewozu towarów w trybie przepisów ustawy o SENT polega na sprawdzeniu przestrzegania obowiązków w zakresie m.in. dokonywania, uzupełniania i aktualizacji zgłoszenia, zgodności danych zawartych w zgłoszeniu ze stanem faktycznym. Dotyczy zatem sytuacji innej niż ta, określona w art. 165b Ordynacji podatkowej.

Wskazać również należy, że kilkakrotnie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ oceniając przesłanki odstąpienia od nałożenia kary odwołał się do ważnego interesu publicznego. Regulacja art. 22 ust. 3 ustawy SENT prowadzi do wniosku, że przymiotnik "ważny" odnieść należy wyłącznie do interesu strony, a nie do interesu publicznego. Jest to jednak uchybienie, które w ocenie Sądu, nie miało wpływu na treść zapadłego rozstrzygnięcia.

Badając prawidłowość zastosowania przepisów prawa materialnego, Sąd uznał, iż było ono prawidłowe. Słusznie wskazał organ, że w art. 3 ust. 2 ustawy SENT przedstawiono katalog towarów, które podlegają systemowi monitorowania, wraz z określającymi je podkategoriami Polskiej Klasyfikacji Wyrobów i Usług oraz pozycjami Nomenklatury Scalonej wraz z uszczegółowieniem dotyczącym masy brutto lub objętości przesyłki czy rodzaju opakowań jednostkowych. Do tego katalogu należą m.in. paliwa silnikowe i ich pochodne, paliwa opałowe, oleje smarowe i inne preparaty smarowe, w tym również przewożony olej napędowy

o kodzie CN 2707, jeżeli masa brutto przesyłki towaru przekracza 500 kg lub jej objętość przekracza 500 litrów.

Prawidłowo organ stwierdził, iż zgodnie z art. 2 pkt 8 ustawy SENT, przewoźnikiem jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, prowadząca działalność gospodarczą, wykonująca przewóz towarów.

Obowiązki przewoźnika zaś wynikają z art. 5 ust. 4 ustawy SENT, w myśl którego, w przypadku przewozu towaru rozpoczynającego się na terytorium kraju podmiot wysyłający jest obowiązany, przed rozpoczęciem przewozu towaru, przesłać do rejestru zgłoszenie, uzyskać numer referencyjny dla tego zgłoszenia

i przekazać ten numer przewoźnikowi. Przewoźnik jest natomiast obowiązany przed rozpoczęciem przewozu uzupełnić zgłoszenie o dane wymienione w art. 5 ust. 4 ustawy SENT, tj.:

1. dane przewoźnika obejmujące:

a). imię i nazwisko albo nazwę,

b). adres zamieszkania albo siedziby;

2. numer identyfikacji podatkowej przewoźnika albo numer, za pomocą którego przewoźnik jest zidentyfikowany na potrzeby podatku od towarów i usług albo podatku od wartości dodanej;

3. numery rejestracyjne środka transportu;

4. datę faktycznego rozpoczęcia przewozu towaru,

5. planowaną datę zakończenia przewozu towaru;

6. numer zezwolenia, zaświadczenia lub licencji w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2016 r. poz. 1907, 1935 i 1948), o ile są wymagane;

7. dane adresowe miejsca dostarczenia towaru albo miejsce zakończenia przewozu na terytorium kraju

8. numer dokumentu przewozowego towarzyszącego przewożonemu towarowi.

Właściwie uznał organ, że przepis art. 22 ust 2 ustawy SENT przewiduje,

że w przypadku gdy przewoźnik nie uzupełni zgłoszenia o dane o których mowa

w art. 5 ust. 4 i art. 6 ust 3, na przewoźnika nakłada się karę pieniężną w wysokości [...] zł. Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie, albowiem przewoźnik towaru nie uzupełnił zgłoszenia o dane, o których mowa w art. 5 ust. 4 pkt 6 ustawy SENT dotyczące numeru zezwolenia, zaświadczenia lub licencji

w rozumieniu przepisów ustawy o transporcie drogowym. Pole to nie zostało wypełnione.

Istota sporu w tym zakresie zasadza się na odpowiedzi na pytanie, czy przewoźnik rzeczywiście winien posiadać licencję, a w konsekwencji, czy był zobowiązany do wpisania numeru tejże licencji w zgłoszeniu SENT.

Organ stwierdził, że przewoźnik posiadał wypis z licencji na wykonywanie krajowego zarobkowego przewozu drogowego rzeczy, który kierowca przedłożył kontrolującym. Skoro więc, w świetle przepisów ustawy o transporcie drogowym, wypis z licencji jest dokumentem wymaganym, to przewoźnik powinien był, zgodnie

z brzmieniem art. 5 ust. 4 pkt 6 ustawy SENT, przed rozpoczęciem przewozu towarów, uzupełnić dane w zgłoszeniu SENT o numer licencji. Organ wskazał, że zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy o transporcie drogowym, nie stosuje się przepisów tejże ustawy do przewozu drogowego wykonywanego pojazdami samochodowymi lub zespołami pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony w transporcie drogowym rzeczy oraz niezarobkowym przewozie drogowym rzeczy. W przypadku zatem, gdy towar podlegający obowiązkowemu wpisowi do systemu monitorowania drogowego, jest przewożony pojazdem samochodowym lub zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony, to taki przewóz wyłączony jest spod stosowania przepisów ustawy o transporcie drogowym a tym samym z konieczności uzyskania zezwolenia, zaświadczenia lub licencji, o których mowa w ustawie o transporcie drogowym. Skoro zaś w przedmiotowej sprawie olej napędowy klasyfikowany do pozycji CN 2707, zatem podlegający zgłoszeniu do systemu SENT, przewożony był samochodem ciężarowym z przyczepą o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony, to wykonywanie tego przewozu drogowego warunkowane było uzyskaniem stosownego dokumentu - zgodnie z wymogami ustawy o transporcie drogowym. Skoro zatem licencja była wymagana, to również było konieczne uzupełnienie zgłoszenia o numer tego dokumentu.

Wskazać również należy, że w wyrokach z 12 października 2016 r., sygn. akt II GSK 735/15 oraz z 21 kwietnia 2017 r., sygn. akt II GSK 2264/17 (dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych), Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że w myśl art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy o transporcie drogowym, przepisów tej ustawy nie stosuje się do przewozu drogowego wykonywanego pojazdami samochodowymi lub zespołami pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony, w transporcie drogowym rzeczy oraz niezarobkowym przewozie drogowym rzeczy. Jednakże a contrario, co do zasady, każdy przypadek przewozu drogowego wykonywanego pojazdami samochodowymi lub zespołami pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 3,5 tony, w tym także w niezarobkowym przewozie drogowym rzeczy, podlega regulacji ustawy o transporcie drogowym. A skoro tak, to skarżący był zobligowany do posiadania licencji, co w niniejszej sprawie zresztą miało miejsce, bowiem okazał ją w czasie kontroli.

Co więcej zgodnie z art. 4 ust. 4 ustawy o transporcie drogowym, niezarobkowy przewóz drogowy - przewóz na potrzeby własne - jest to każdy przejazd pojazdu po drogach publicznych z pasażerami lub bez, załadowanego lub bez ładunku, przeznaczonego do nieodpłatnego krajowego i międzynarodowego przewozu drogowego osób lub rzeczy, wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej, spełniający łącznie następujące warunki:

1. pojazdy samochodowe używane do przewozu są prowadzone przez przedsiębiorcę lub jego pracowników,

2. przedsiębiorca legitymuje się tytułem prawnym do dysponowania pojazdami samochodowymi,

3. w przypadku przejazdu pojazdu załadowanego - rzeczy przewożone są własnością przedsiębiorcy lub zostały przez niego sprzedane, kupione, wynajęte, wydzierżawione, wyprodukowane, wydobyte, przetworzone lub naprawione albo celem przejazdu jest przewóz osób lub rzeczy

z przedsiębiorstwa lub do przedsiębiorstwa na jego własne potrzeby,

a także przewóz pracowników i ich rodzin,

4. nie jest przewozem w ramach prowadzonej działalności gospodarczej

w zakresie usług turystycznych;

Podstawowym warunkiem uznania przewozu za niezarobkowy jest służebny, pomocniczy charakter tego przejazdu, względem podstawowej działalności gospodarczej, prowadzonej przez przedsiębiorcę. Nie sposób uznać, by dokonywany przez stronę przewóz był takim właśnie przewozem.

Nadto warunkiem wykonywania przewozu drogowego w ramach transportu drogowego jest uzyskanie licencji transportowej, zaś podstawowym warunkiem realizowania przewozu niezarobkowego - przewozu na potrzeby własne jest zaświadczenie o zgłoszeniu takiego przewozu. W myśl bowiem art. 33 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, przewozy drogowe na potrzeby własne mogą być wykonywane po uzyskaniu zaświadczenia potwierdzającego zgłoszenie przez przedsiębiorcę prowadzenia przewozów drogowych jako działalności pomocniczej

w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej. Skoro zatem strona posiadała licencję dotyczącą krajowego zarobkowego przewozu drogowego to była zobligowana do wpisania jej numeru w systemie SENT.

Powołane wyżej rozważania wyjaśniają również przyczyny, dla których zastosowano rozwiązanie techniczne, w którym system akceptuje zgłoszenia SENT jako prawidłowe gdy pozostawało niewypełnione pole dotyczące numeru zezwolenia, zaświadczenia lub licencji, z uwagi na możliwość realizacji przewozu towaru zarówno w sytuacji gdy zezwolenie, zaświadczenie lub licencję było wymagane lub nie. Ocenie przewoźnika pozostawiono wypełnienie pola zawierającego informację

o numerze zezwolenia, zaświadczenia lub licencji, w zależności od sytuacji czy usługa transportowa będzie realizowana w sposób, gdzie na podstawie przepisów ustawy o transporcie drogowym wymagane będzie posiadanie przez przewoźnika ww. dokumentów, czy też nie.

Istota sporu koncentruje się na tym, czy skoro przewoźnik posiadał licencję i wypis z tejże licencji okazał podczas kontroli, a nie dokonał wpisania numeru licencji do zgłoszenia SENT, to czy odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej uzasadnione jest ważnym interesem przewoźnika lub interesem publicznym.

Sądowi znane jest niejednolite stanowisko Sądów Administracyjnych w tej kwestii, jednakże nie jest tak, że obowiązujący system prawny ma charakter precedensowy. Stan faktyczny każdej sprawa bowiem wymaga indywidualnej oceny przez pryzmat normy prawnej. W stanie faktycznym niniejszej sprawy kontrola miała miejsce [...] r., zatem dziesięć miesięcy od daty wejścia w życie ustawy SENT. Skarżący zaś jest profesjonalnym przewoźnikiem, co obligowało go do znajomości przepisów regulujących wykonywaną przez niego działalność gospodarczą. Nie jest zatem tak, że obowiązujące przepisy ustawy SENT były nową regulacją, a system działał w sposób niedoskonały. Do dnia kontroli skarżący miał wystarczająco dużo czasu do tego, by rozeznać spoczywające na nim obowiązki i do nich się dostosować. Nadto system zgłoszeń nie działał wadliwie. Owszem skarżący powołuje się na oficjalną prezentację systemu SENT i wywodzi z niej, że jeżeli pole dotyczące numeru licencji miało być obowiązkowe, to system nie powinien dopuścić do zamknięcia zgłoszenia. Argument ten nie jest zasadny w ocenie Sądu. Po pierwsze bowiem ów profesjonalizm w wykonywaniu działalności gospodarczej przejawia się nie tylko w dobrym wykonywaniu zadań, ale również w wykonywaniu ich zgodnie z prawem. Po drugie system SENT nie jest źródłem powszechnie obowiązującego prawa, a źródłem takim jest ustawa. Opieranie się na funkcjonalności systemu nie może zwalniać z obowiązku przestrzegania przepisów prawa. Tym bardziej, że dopuszczalność zamknięcia zgłoszenia SENT bez wypełnienia numeru licencji była uzasadniona brzmieniem przepisów ustawy o transporcie drogowym w zakresie konieczności posiadania licencji, a w konsekwencji wpisania jej numeru do zgłoszenia. Słusznie organ argumentuje, że przepis ustawy jest jasny – jeżeli przewoźnik wykonuje przewóz, do którego wymagana jest licencja, to jej numer wpisuje w zgłoszenie SENT. Jeśli tego nie czyni naraża się na karę pieniężną.

To właśnie nałożenie kary pieniężnej świadczy o równym traktowaniu obywateli i osób prawnych wobec prawa, jest wyrazem czuwania organów do tego powołanych nad legalnością obrotu prawnego. Poprzez nałożenie kary określonej ustawą organ zapobiega naruszeniu przepisów prawa. Celem wprowadzenia systemu monitorowania przewozu towarów była ochrona legalnego handlu towarami uznanymi w wyniku przeprowadzonych analiz przez krajowego prawodawcę za "wrażliwe", ułatwienie walki z "szarą strefą" oraz ograniczenie poziomu uszczupleń

w kluczowych dla budżetu państwa podatkach, tj. podatku od towarów i usług

oraz podatku akcyzowym, a także zwiększenie skuteczności kontroli w obszarach obarczonych istotnym ryzykiem naruszenia obowiązujących przepisów.

W uzasadnieniu projektu argumentowano, że wyspecjalizowane grupy przestępcze działające na rynkach towarów wrażliwych nie płacą należnych podatków

oraz dokonują wyłudzeń nienależnych zwrotów, wykorzystując do tego sfałszowane dokumenty (faktury). Istniała więc konieczność powiązania przepływu dokumentów oraz faktycznego przepływu towaru. Dzięki danym z rejestru możliwe miało być dokonywanie analiz schematów działań podmiotów biorących udział w przewozie towarów. Z drugiej strony łatwiejsze ujawnianie przewozów towarów niedeklarowanych jako opodatkowane. Wprowadzany projektowaną ustawą obowiązek dokonywania zgłoszenia przewozu towaru do rejestru nakłada na podmioty prowadzące działalność gospodarczą dodatkowe obowiązki. Oceniono je jednakże jako w pełni uzasadnione i proporcjonalne w stosunku do obszarów, które miały podlegać ochronie, ponieważ przedmiotem monitorowania przewozu towarów są towary określane jako "wrażliwe", należące do grupy najwyższego ryzyka w kraju ze względu na naruszenia przepisów prawa podatkowego oraz negatywny wpływ na konkurencję (druk nr 1244 rządowy projekt ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów; publ. sejm.gov.pl, prace sejmu, druki sejmowe).

Sąd nie zgadza się ze stwierdzeniem, że samo posiadanie wypisu z licencji usprawiedliwia niewykonanie obowiązków ustawowych. Mając zatem na uwadze powyższe cele ustawy oraz jednoznaczne brzmienie przepisu ustawy organ był zobligowany do nałożenia kary pieniężnej. Nie zachodziła bowiem konieczność rozważenia innych przesłanek odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej poza ważnym interesem strony i interesem publicznym. Stanowisko organu w tym zakresie jest prawidłowe.

Jak wskazano wcześniej organ w sposób prawidłowy zebrał materiał dowodowy obrazujący sytuację strony i na tej podstawie uznał, że nie zostały spełnione przesłanki uzasadniające odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej. Oceniając zasadność nałożenia jednej kary w kwocie [...] zł Sąd doszedł do przekonania, że w okolicznościach badanej sprawy słuszne jest stanowisko organu co do braku podstaw do odstąpienia od nałożenia kary. Skarżący bowiem na dzień wydania zaskarżonej decyzji nie odnotował problemów z realizowaniem bieżących zobowiązań, ani nie posiadał zaległości wobec Skarbu Państwa. Prawidłowo również ustalił organ, że konieczność spłaty kary pieniężnej nie pociągnie za sobą niemożności regulowania innych jego zobowiązań i nie spowoduje konieczności pomocy państwa dla samej skarżącego. Nie zaszły żadne nadzwyczajne okoliczności przemawiające za koniecznością odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. Sąd zdaje sobie sprawę z tego, że obowiązek uiszczenia nałożonej kary stanowi dolegliwość, jednakże nie jest ona nie do udźwignięcia. Skarżący bowiem nie posiada zaległości w regulowaniu należności publicznoprawnych, co organ również ustalił. Strona zaś nie przedstawiła żadnego dowodu potwierdzającego niemożność uregulowania należności wynikającej z kary pieniężnej.

Sąd podziela stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego dotyczące wykładni pojęcia ważnego interesu strony lub interesu publicznego, a zawarte m.in. w wyrokach np. z 4 czerwca 2019 r. (sygn. akt II GSK 359/19), z 23 maja 2019 r. (sygn. akt II GSK 183/19), z 21 listopada 2019 r. (sygn. akt II GSK 1112/19), z 1 lipca 2020 r. (sygn. akt II GSK 362/20), z 13 października 2020 r., sygn. akt II GSK 1052/20 – wszystkie dostępne w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych. W myśl przepisu art. 22 ust. 3 ustawy SENT, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem przewoźnika lub interesem publicznym, na wniosek przewoźnika lub z urzędu, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1 albo 2, z uwzględnieniem art. 26 ust. 3.

Pojęcia ważnego interesu przewoźnika oraz interesu publicznego nie zostały zdefiniowane w ustawie. Zatem ich interpretacja należy do organów orzekających. Odstępstwo od nałożenia kary pieniężnej jest instytucją o charakterze wyjątkowym, gdyż zasadą jest płacenie kar, a nie zwalnianie z tego obowiązku. Zwolnienie z kary jest uzasadnione w sytuacjach bardzo szczególnych i wyjątkowych, na które strona nie miała wpływu i które były niezależne od sposobu jej postępowania. O istnieniu ważnego interesu przewoźnika, uprawiającego do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej nie decyduje jego subiektywne przekonanie, lecz decydować powinny kryteria zobiektywizowane, w każdym przypadku inne, uwzględniające różnorodne aspekty sprawy. Pojęcie interesu publicznego powinno być oceniane

z uwzględnieniem wartości takich, jak: sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów państwa, a także wyeliminowanie sytuacji, gdy rezultatem zapłaty należności będzie obciążenie Skarbu Państwa kosztami pomocy.

W niniejszej sprawie wskazując na ustalenia faktyczne organu oraz na materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji Sąd zaakceptował stanowisko organu, który nie dopatrzył się wystąpienia w sprawie zarówno ważnego interesu strony, jak i interesu publicznego. Posłużenie się przez ustawodawcę w treści art. 22 ust. 3 ustawy SENT nieostrymi pojęciami: "ważny interes przewoźnika" i "interes publiczny" oznacza brak określonego katalogu przesłanek i wymaga wypełnienia ich treści w konkretnej sprawie przez odwołanie się do całokształtu konkretnych okoliczności i faktów. Ogólną dyrektywą interpretacyjną w stosunku do tych pojęć jest wyjątkowość odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. Ważnego interesu przewoźnika nie można utożsamiać z jego subiektywnym przekonaniem o potrzebie odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. Niewątpliwie nadzwyczajne, losowe sytuacje jak utrata możliwości wywiązania się z zobowiązań, utrata możliwości zarobkowania, trudności finansowe, które w konkretnych okolicznościach wiązałyby się z zagrożeniem dla istotnego interesu zobowiązanego, przesądzają o wystąpieniu ważnego interesu strony. Te okoliczności jednak w sprawie nie wystąpiły, co prawidłowo ustaliły organy, a na co zwrócono wyżej uwagę.

W rozpoznawanej sprawie organ oceniając zaistnienie przesłanki "ważny interes przewoźnika" wziął pod uwagę argumenty dotyczące sytuacji majątkowej skarżącego, a także skutków ekonomicznych, które wystąpią w wyniku realizacji zobowiązania. Organy w tym zakresie wezwały również stronę do wykazania jej sytuacji majątkowej, której analiza mogłaby doprowadzić do wniosku o konieczności odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. Strona nie przedłożyła stosownych dowodów, które mogłyby zostać poddane dogłębnej analizie.

Zarówno w orzecznictwie, jak i w doktrynie podkreśla się, że "interes publiczny" to dyrektywa postępowania nakazująca respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa lub danej społeczności lokalnej takich jak: sprawiedliwość, równość, bezpieczeństwo i zaufanie obywateli do organów władzy publicznej, a także wyeliminowanie sytuacji, gdy rezultatem zapłaty należności będzie obciążenie Skarbu Państwa kosztami pomocy.

Wbrew zarzutom zawartym w skardze, organy dokonały również prawidłowej oceny wystąpienia w sprawie "interesu publicznego". Z treści art. 84 Konstytucji RP wynika nałożony na każdego obowiązek ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych określonych w ustawie. Odstąpienie od wymierzenia kary w przypadku braku szczególnych okoliczności byłoby naruszeniem konstytucyjnej zasady powszechności obciążenia daninami publicznymi. Wskazać należy w ślad za organem na konieczność uwzględnienia wartości wspólnych dla całego społeczeństwa takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej. Organy wskazały również, że w interesie publicznym leży, aby dłużnicy publicznoprawni przestrzegali przepisy prawa, by była przestrzegana zasada równości i sprawiedliwości.

W ocenie Sądu organ prawidłowo dokonał analizy interesu publicznego nie tylko w oparciu o płaszczyznę ekonomiczną lecz również na płaszczyźnie pozaekonomicznej, a więc także związanej z takimi wartościami jak sprawiedliwość, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej czy też sprawność działania aparatu państwowego.

Organ oceniając spełnienie przez skarżącego "interesu publicznego" na płaszczyźnie pozaekonomicznej dokonał również analizy charakteru niedopełnionych przez skarżącego obowiązków w stosunku do takich wartości jak: przestrzeganie przez wszystkich uczestników rynku przepisów ustawy czy też ratio legis ustawy SENT i uznał, że w niniejszej sprawie nie wystąpiła przesłanka interesu publicznego przemawiająca za odstąpieniem od nałożenia kary pieniężnej. Stwierdzony podczas kontroli brak w zgłoszeniu do rejestru SENT nie stanowił oczywistej omyłki, leczy był wynikiem niedopełnienia ciążących na skarżącym, a wynikających wprost z przepisu ustawy obowiązków. Organ słusznie wskazał, że możliwość zamknięcia zgłoszenia bez uzupełnienia danych określonych w art. 5 ust. 4 pkt 6 ustawy SENT wynika

z konieczności umożliwienia dokonania zgłoszenia podmiotom, które wykonują przewóz środkiem transportu o masie niższej niż 3,5 tony. To w takim przypadku nie jest wymagane podanie w zgłoszeniu danych, niemniej jednak na skarżącym ciążył obowiązek ich podania. Przepisy ustawy SENT nie wyłączają odpowiedzialności przewoźnika nawet za uchybienia, które popełnione zostały wskutek błędów, czy pomyłek. Nie mogą natomiast stanowić podstawy do odstępstwa od nałożenia kary okoliczności związane z brakiem rzetelności i staranności w realizacji obowiązków wynikających z ustawy SENT.

Przepis art. 22 ust. 2 nie warunkuje nałożenia kary ustaleniem winy, czy też stopnia winy w niedokonaniu wpisu określonych danych. Ustawa w swej treści takiej regulacji nie zawiera, poza przypadkiem z art. 24 ust. 1a. Należy również mieć na uwadze, iż przepis art. 24 ust. 1a ustawy o SENT odnosić się powinien do uchybień wymienionych w ustępie 1 tego przepisu, a nie do wszystkich uchybień przepisom ustawy. Skoro zaś strona nie dopełniła obowiązku z art. 22 ust. 1 w brzmieniu obowiązującym na dzień dokonania kontroli, to nie sposób przyjąć, by przesłanki z art. 24 ust. 1a znajdowały w sprawie zastosowanie.

Mając na uwadze przedstawione wyżej argumenty Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ppsa.