Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 1136/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-07-31 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6202 Zakłady opieki zdrowotnej
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Skarżony organ: Zarząd Powiatu
Treść wyniku: Stwierdzono wydanie  uchwały z naruszeniem prawa

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Joanna Gierak-Podsiadły, , Asesor WSA Karolina Kisielewicz, Sędzia WSA Tomasz Stawecki (spr.), , Protokolant st. ref. Piotr Czyżewski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 lipca 2018 r. sprawy ze skargi [...] sp. z o.o. z siedzibą [...] na uchwałę Zarządu Powiatu [...] z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] w przedmiocie przejęcia zobowiązań Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej w [...] I. stwierdza, że zaskarżona uchwała została wydana z naruszeniem prawa w zakresie, w jakim Powiat [...] przejął niewymagalne zobowiązania Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej w [...]; II. zasądza od Zarządu Powiatu [...] na rzecz skarżącej [...] sp. z o.o. z siedzibą [...] kwotę 797 zł (siedemset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

1. Zarząd Powiatu [...] uchwałą nr [...] z [...] kwietnia 2015 r., po rozpatrzeniu wezwania do usunięcia naruszenia prawa, które zostało złożone przez spółkę [...] S.A. z siedzibą [...], zwaną dalej również "skarżącą", w odniesieniu do uchwały nr [...] przyjętej przez Zarząd Powiatu [...] [...] lutego 2014 r. w sprawie przejęcia zobowiązań Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej w [...] (dalej zwanej: "uchwałą nr [...]"), uznał argumenty zawarte w wezwaniu skarżącej za bezzasadne i w związku z tym za niezasługujące na uwzględnienie.

Wskazaną uchwałą nr [...] Zarząd Powiatu [...] postanowił przejąć zobowiązania Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej w [...], zwanego dalej również "SPZOZ w [...]". Zobowiązania określone były w załączniku nr 1 do ww. uchwały i powstały przed dniem przekształcenia tego podmiotu, tj. istniały w dniu [...] grudnia 2013 r.

Zarząd Powiatu [...] podjął ww. uchwałę z [...] lutego 2014 r. na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 2 oraz art. 26 ust. 1 w zw. z art. 32 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 595 ze zm.), zwanej dalej "ustawą o samorządzie powiatowym" oraz art. 72 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 217 ze zm.), zwanej dalej także "ustawą o działalności leczniczej". Podstawą przekształcenia SPZOZ w [...] były także uchwały Rady Powiatu [...], szczegółowo omówione niżej.

Zaskarżona uchwała została podjęta w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.

2. Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej w [...] został przekształcony w spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością pod firmą "SPZOZ [...] sp. z o.o.", zgodnie z przepisami art. 70-82 ustawy o działalności leczniczej na podstawie uchwały nr [...] Rady Powiatu [...] z [...] listopada 2013 r. w sprawie przekształcenia Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej w [...].

Przekształcenie nastąpiło w wyniku sporządzenia aktu przekształcenia z [...] listopada 2013 r. Spółka powstała z przekształcenia została wpisana do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego ([...]) w dniu [...] grudnia 2013 r., zwanym dalej "dniem przekształcenia".

Z kolei, w uchwale nr [...] Rady Powiatu [...] z [...] grudnia 2013 r. w sprawie ustalenia wskaźnika i przejęcia zadłużenia Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej w [...] ustalono www. wskaźnik według stanu na dzień [...] listopada 2013 r. Wskaźnik ten ustalono w wysokości 0,46, czyli na poziomie poniżej 0,5. Oznaczało to, że zgodnie z art. 71 ust. 1 pkt 2 ustawy o działalności leczniczej Powiat [...] mógł, ale nie musiał, przejąć zobowiązania SPZOZ w [...] w wysokości ustalonej przez Zarząd Powiatu [...].

3. Kolejno, ww. uchwałą nr [...] Zarządu Powiatu [...] z [...] lutego 2014 r. Powiat [...] przejął określone zobowiązania SPZOZ w [...] powstałe przed dniem przekształcenia, tj. istniejące w dniu [...] grudnia 2013 r. Uchwała weszła w życie z dniem podjęcia. W załączniku nr 1 do ww. uchwały nr [...] zawarte zostało szczegółowe zestawienie zobowiązań SPZOZ w [...] przejmowanych przez Powiat [...]. Inne zobowiązania SPZOZ w [...] nie podlegały przejęciu i pozostawały w spółce powstałej w wyniku przekształcenia. Stanowiło to istotę tzw. oddłużenia jednostki świadczeń medycznych.

Wśród należności wskazanych w załączniku nr 1 do uchwały nr [...] znalazły się m.in. zobowiązania z tytułu: (a) kredytu długoterminowego udzielonego przez [...] S.A. z siedzibą w [...] na podstawie umowy kredytowej nr [...], (b) kredytu udzielonego przez [...] S.A. (nr umowy [...]) oraz (c) umowy subrogacji nr [...] zawartej z [...] S.A. z siedzibą w [...]. Łączna suma zobowiązań SPZOZ w [...] przejętych przez Powiat [...] wyniosła 18.378.653,02 zł.

Z uwagi na trudną sytuację SPZOZ [...] sp. z o.o. spowodowaną działaniami wierzycieli, w styczniu 2014 r. zarząd spółki SPZOZ [...] sp. z o.o. złożył wniosek o ogłoszenie upadłości z możliwością zawarcia układu. Efektem powyższego było ogłoszenie [...] czerwca 2014 r. przez Sąd Rejonowy w [...] (sygn. akt [...] GUp [...]) upadłości likwidacyjnej SPZOZ [...] sp. z o.o.

4. Pismem z 4 marca 2015 r. skarżąca wezwała Zarząd Powiatu [...] do usunięcia naruszenia prawa, jakie miało miejsce w wyniku wejścia w życie uchwały nr [...] z [...] lutego 2014 r.

Wezwanie zostało złożone przez skarżącą, ponieważ art. 87 ust. 1 ustawy o samorządzie powiatowym w brzmieniu obowiązującym w dniu 2 kwietnia 2015 r. przewidywał, że warunkiem zaskarżenia do sądu administracyjnego uchwały podjętej przez organ powiatu w sprawie z zakresu administracji publicznej, jest "bezskuteczne wezwanie [danego organu powiatu] do usunięcia naruszenia". Wymóg ten został uchylony dopiero ustawą z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r. poz. 935).

Jednocześnie skarżąca wniosła o zmianę przedmiotowej uchwały w zakresie dotyczącym wierzytelności przysługującej skarżącej od SPZOZ w [...] poprzez jej zaliczenie do zadłużenia SPZOZ przejętego przez Powiat [...], ewentualnie o uchylenie tej uchwały.

Naruszenie interesu prawnego skarżąca uzasadniała faktem, że – jej zdaniem - Zarząd Powiatu [...], podejmując uchwałę w przedmiocie przejęcia części zobowiązań SPZOZ w [...], dokonał nieprawidłowej oceny stanu zadłużenia tego podmiotu i w konsekwencji nieprawidłowo wyselekcjonował zadłużenia SPZOZ w [...] podlegające przejęciu. Uchwała w przyjętej treści bezpośrednio narusza interes prawny skarżącej chroniony wprost przez powszechnie obowiązujące przepisy prawa.

W ocenie skarżącej, Zarząd Powiatu przejmując niewymagalne wierzytelności w stosunku do [...] S.A. i [...] S.A. naruszył art. 72 ust. 2 ustawy o działalności leczniczej.

5. Po rozpatrzeniu wezwania skarżącej, Zarząd Powiatu [...] uchwałą nr [...] z [...] kwietnia 2015 r. uznał argumenty zawarte w wezwaniu za bezzasadne i w związku z tym niezasługujące na uwzględnienie. Uchwała weszła w życie z dniem podjęcia. Zarząd Powiatu podjął powyższą uchwałę na podstawie art. 32 ust. 1 oraz art. 87 ustawy o samorządzie powiatowym w związku z art. 75 ust. 2 ustawy o działalności leczniczej.

W uzasadnieniu wskazano, że ww. wezwanie nie mieści się w zakresie przedmiotowym określonym w art. 87 ust. 1 ustawy o samorządzie powiatowym, który odnosi się do uchwał organów powiatu podjętych (jedynie) w sprawach z zakresu administracji publicznej. Zdaniem organu (Zarządu Powiatu [...]) uzasadnionym wykładnią ww. przepisu i przyjmowaną przez sądy administracyjne, jednostka, która wyprowadza swój interes prawny z tytułu cywilnoprawnego nie jest uprawniona do złożenia skargi w trybie art. 87 ustawy o samorządzie powiatowym, a skarżąca powinna wykazać naruszenie zaskarżoną uchwałą jej interesu prawnego lub uprawnienia "z zakresu administracji publicznej".

Organ potwierdził, że skarżącej przysługuje względem spółki SPZOZ [...] sp. z o.o. wymagalna i stwierdzona w orzeczeniu sądu powszechnego wierzytelność. Skarżąca wyprowadza zatem swój interes prawny z tytułu cywilnoprawnego. Skarżąca jako wierzyciel SPZOZ [...] sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej może - w ocenie organu - realizować swoje prawa jednie na gruncie prawa cywilnego, a nie prawa administracyjnego.

6. Pismem z 8 maja 2015 r. skarżąca złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na uchwałę Zarządu Powiatu [...] nr [...] z [...] lutego 2014 r., wnosząc o uchylenie zaskarżonej uchwały w całości, ewentualnie o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały w całości oraz zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania sądowego.

W uzasadnieniu skarżąca powtórzyła argumentację zawartą w wyżej opisanym wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa. Uzasadniając opinię o posiadaniu interesu prawnego skarżąca wyjaśniła, że poprzez nieprawidłowe określenie wymagalności składników zadłużenia SPZOZ w [...] naruszone zostało prawo skarżącej do uwzględnienia przysługującej jej od SPZOZ w [...] wymagalnej i potwierdzonej orzeczeniem sądu powszechnego wierzytelności z pierwszeństwem przed innymi wierzytelnościami, zgodnie z art. 72 ust. 2 ustawy o działalności leczniczej. Uprawnienie skarżącej wynika z przepisu o charakterze publicznoprawnym, nie ze stosunku cywilnoprawnego. Tym samym nie może być mowy o braku interesu publicznoprawnego po stronie skarżącej.

7. Odpowiadając w dniu 10 czerwca 2015 r. na ww. skargę Zarząd Powiatu [...] wniósł o oddalenie skargi.

W uzasadnieniu organ podtrzymał swoje stanowisko, że skarżąca wyprowadza swój interes prawny z tytułu cywilnoprawnego.

Za nieprawdziwe twierdzenie skarżącej Zarząd Powiatu [...] uznał sugestię, że SPZOZ w [...] na dzień [...] listopada 2013 r. nie posiadał zaległości w spłacie bieżących należności z tytułu umów kredytowych, ponieważ SPZOZ w [...] już w 2011 r. przestał obsługiwać te kredyty. Spłacał je Powiat [...] jako poręczyciel. W momencie, gdy SPZOZ w [...] przestał spłacać przedmiotowe umowy kredytowe, stały się one w całości wymagalne wobec [...] S.A. To że bank ich nie egzekwował, wynikało z przejęcia zobowiązania ich spłaty przez poręczyciela, czyli Powiat [...].

W odniesieniu do wierzytelności [...] S.A., spółka ta spłacając za pisemną zgodą SPZOZ w [...] jego długi, wymienione w załączniku nr 1 do umowy subrogacji, nabyła te wierzytelności i wstąpiła w prawa poszczególnych wierzycieli (głównie [...] S.A.). Jak wynika z ww. załącznika do uchwały nr [...] wszystkie nabyte przez [...] S.A. wierzytelności były już wymagalne w 2011 r.

8. Uchwała nr [...] była też przedmiotem kontroli sądów administracyjnych. Po raz pierwszy oceniał ją Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 lutego 2016 r. sprawy ze skargi [...] S.A. na uchwałę Zarządu Powiatu [...] nr [...] z dnia [...] lutego 2014 r. w przedmiocie przejęcia zobowiązań SPZOZ w [...] wyrokiem z 25 lutego 2016 r., sygn. akt VII SA/Wa 1351/15 oddalił ww. skargę. Skarga nie została uwzględniona, gdyż zdaniem sądu pierwszej instancji została wniesiona przez podmiot nieposiadający ku temu legitymacji procesowej.

Po rozpoznaniu w dniu 13 marca 2018 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej [...] S.A. od ww. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o sygn. akt VII SA/Wa 1351/15 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

9. Sąd orzekający ponownie w niniejszej sprawie podkreśla, że zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 2188 ze zm.) zadaniem Sądu jest dokonanie kontroli zaskarżonego aktu administracyjnego pod względem jego zgodności z prawem, czyli prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni.

Jednocześnie stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; zwanej dalej "p.p.s.a.") sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną.

W niniejszej sprawie, po przeprowadzeniu analizy zgromadzonego materiału oraz rozważeniu stanowisk stron i podniesionych przez nie argumentów, Sąd stwierdza, że skarga zasługiwała na uwzględnienie.

10. Przedmiotem sporu w rozpatrywanej sprawie jest kwestia, czy skarżącej przysługuje interes prawny w kwestionowaniu skarżonej uchwały Zarządu Powiatu [...] nr [...]. Należy bowiem mieć na względzie art. 87 ust. 1 ustawy o samorządzie powiatowym, z którego wynika, że każdy, kogo interes prawny lub uprawnienie zostało naruszone uchwałą podjętą przez organ powiatu w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego.

Skarżąca twierdzi, że jej interes prawny wynika z art. 72 ust. 2 ustawy o działalności leczniczej. Przepis ten reguluje zasady przejmowania przez organy założycielskie zobowiązań samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej wskazując, że "przejęciu w pierwszej kolejności podlegają zobowiązania wymagalne najdawniej obejmujące kwotę główną wraz z odsetkami". Nie może zatem budzić wątpliwości, że wierzytelności, które są niewymagalne nie mogą być przejęte z pierwszeństwem przed wierzytelnościami wymagalnymi. Skarżąca oświadczyła przy tym, że przysługujące jej wierzytelności stały się wymagalne przed dniem przejęcia. Okoliczność ta nie jest kwestionowana przez Zarząd Powiatu [...], ponieważ wysokość i wymagalność wierzytelności skarżącej została potwierdzona wyrokiem sądu powszechnego (vide: nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym wydany [...] sierpnia 2013 r. przez Sąd Rejonowy w [...], Wydział Cywilny, sygn. akt [...] Nc [...]; k. 163 akt sądowych).

Natomiast organ, tj. Zarząd Powiatu [...], podnosi przede wszystkim, że wierzytelności skarżącej wynikają z czynności (umów) o charakterze cywilnoprawnym, a zatem nieuwzględnienie ich w uchwale Zarządu Powiatu o przejęciu nie powoduje naruszenia uprawnienia skarżącej, ponieważ rozstrzygnięcie w tym zakresie nie ma charakteru aktu "z zakresu administracji publicznej".

Po rozważeniu przedstawionych argumentów, Sąd uznaje za prawidłowe stanowisko skarżącej. Przepisy ustawy o działalności leczniczej nie przesądzają wprost (explicite), jaki charakter prawny mają takie czynności organów samorządu terytorialnego, jak przejęcie zobowiązań publicznych zakładów opieki zdrowotnej. Należy wszakże wziąć pod uwagę fakt, że przejęcie zobowiązań samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej (dalej: "s.p.z.o.z.") jest uregulowane w ustawie o działalności leczniczej (Rozdział 3: Podmioty lecznicze niebędące przedsiębiorcami, Oddział 2: Samodzielny publiczny zakład opieki zdrowotnej). Zgodnie z art. 6 ust. 2 pkt 3 ustawy o działalności leczniczej samodzielne publiczne zakłady opieki zdrowotnej są tworzone przez jednostki samorządu terytorialnego i są odróżniane w ten sposób od spółek kapitałowych jako innych podmiotów upoważnionych do prowadzenia działalności leczniczej. Publicznoprawny charakter s.p.z.o.z. potwierdza sama nazwa takiego podmiotu przyjętego przez ustawę. Ponadto przejęcie zobowiązań dokonywane jest w związku z przekształceniem s.p.z.o.z. oraz równoczesnym oddłużeniem takiego podmiotu. W takim przypadku następuje zmiana podmiotu zobowiązanego do spłaty zobowiązań: z samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej na jednostkę samorządu terytorialnego. Zmiana ta nie ma charakteru czynności prywatno-prawnej, tj. umowy przelewu (art. 509 kodeksu cywilnego), lecz stanowi wykonanie zadania publicznego nałożonego na jednostki samorządu terytorialnego, które faktycznie wykonywały uprawnienia i obowiązki podmiotu tworzącego s.p.z.o.z. Wynika to wprost z art. 68 ust. 1 ustawy o działalności leczniczej. Również przekształcenie s.p.z.o.z. w spółkę kapitałową odbywa się nie na podstawie przepisów kodeksu spółek handlowych (art. 551 k.s.h. i nast.), lecz na zasadach określonych w art. 70-82 ustawy o działalności leczniczej (art. 69 tej ustawy).

W takim kontekście normatywnym wykładnia systemowa obowiązujących przepisów nie daje żadnej podstawy do uznania, że przejęcie niespłaconych zobowiązań s.p.z.o.z., potocznie nazywane "oddłużeniem szpitali", dokonywane na podstawie ustawy o działalności leczniczej nie mieści się w ramach spraw (zadań) z zakresu administracji publicznej. Akty organów jednostek samorządu terytorialnego o przejęciu zobowiązań s.p.z.o.z. przez organy założycielskie z pewnością mieści się w hipotezie normy wyrażonej w art. 87 ust. 1 ustawy o samorządzie powiatowym.

Argumentacja Zarządu Powiatu [...] przedstawiona w sprawie jest zatem całkowicie nietrafna. O dopuszczalności kwestionowania uchwały rady powiatu lub zarządu powiatu o przejęciu zobowiązań s.p.z.o.z. nie decyduje źródło określonego zobowiązania, lecz procedura w jakiej dochodzi do przejęcia określonego zobowiązania przez jednostkę samorządu terytorialnego. Przecież z punktu widzenia podziału dziedzin prawa na prawo publiczne (w tym administracyjne) i prywatne, zobowiązania S.P.Z.O.Z. w [...] wobec banku komercyjnego (w rozpatrywanej sprawie: [...] S.A.) lub prywatnej spółki ([...] S.A.) z tytułu subrogacji (art. 518 k.c.) mają dokładnie taki sam charakter jak zobowiązania S.P.Z.O.Z. w [...] wobec skarżącej.

W przedstawionej sytuacji należało uznać, że skarżąca, czyli spółka [...] S.A., ma interes prawny w kwestionowaniu zgodności z prawem przedmiotowej uchwały Zarządu Powiatu [...] nr [...].

Należy przy tym wziąć pod uwagę, że powyższe stanowisko znajduje również oparcie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. Jak wskazano, skarga [...] S.A. na uchwałę Zarządu Powiatu [...] była już wcześniej rozpatrywana przez sądy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 25 lutego 2016 r., sygn. akt VII SA/Wa 1351/15, oddalił skargę [...] S.A., ale Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 27 marca 2018 r., sygn. akt II OSK 1250/16, uchylił wymieniony wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Podstawowa teza sformułowana w wyroku NSA brzmi: "Wierzyciel samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej, którego podmiotem tworzącym jest powiat, może być legitymowany do wniesienia skargi na uchwałę zarządu powiatu, którą z naruszeniem art. 72 ust. 2 ustawy o działalności leczniczej, przejęto na rzecz powiatu zobowiązania takiego zakładu. Wierzyciel takiego samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej będzie legitymowany do wniesienia skargi na uchwałę zarządu powiatu o przejęciu na rzecz powiatu zobowiązań zakładu wówczas, gdy jego wierzytelność nie zostanie przejęta, a zostaną przejęte wierzytelności później wymagalne". Sąd rozpatrujący niniejszą sprawę jest oczywiście z mocy art. 190 p.p.s.a. związany wykładnią prawa dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny, ale także z pełnym przekonaniem uznaje takie stanowisko za uzasadnione w świetle powoływanych wyżej przepisów.

11. Oceniając zasadność zarzutu skarżącej, że uchwała nr [...] narusza prawo, należy wziąć pod uwagę następujące okoliczności i argumenty stron.

Organ (Zarząd Powiatu [...]) twierdził, że całość zobowiązań SPZOZ w [...] wobec [...] oraz spółki [...] S.A., przejętych przez Powiat [...], była wymagalna i powiat mógł je przejąć, jednocześnie nie przejmując, tj. nie obejmując uchwałą nr [...], wierzytelności skarżącej z tytułu dostaw leków, środków farmaceutycznych itp. Od potwierdzenia lub zakwestionowania tego stanowiska zależy jednak zasadnicze rozstrzygnięcie w sprawie. Jak wskazano bowiem wcześniej, zgodnie z art. 72 ust. 2 ustawy o działalności leczniczej przejęciu przez organ samorządu terytorialnego podlegają w pierwszej kolejności (!) zobowiązania wymagalne najdawniej obejmujące kwotę główną wraz z odsetkami. Dokonując wykładni językowej i funkcjonalnej tego przepisu należy stwierdzić, po pierwsze, że ustawa przewiduje określony porządek przejmowania wierzytelności s.p.z.o.z., odwołujący się do kryterium czasu wymagalności roszczeń (wierzytelności) wobec s.p.z.o.z. Po drugie, wnioskowanie z przeciwieństwa (a contrario) prowadzi do oczywistego wniosku, że wierzytelności, które nie stały się wymagalne nie mogą być przejmowane przez jednostki samorządu terytorialnego z pierwszeństwem przed wierzytelnościami wymagalnymi.

Analiza materiału zgromadzonego w sprawie wskazuje, że wykaz zobowiązań, które zostały przeznaczone do przejęcia przez Powiat [...] (k. 19 akt sądowych), obejmował zobowiązania SPZOZ w [...] z tytułu:

a) kredytu udzielonego przez [...] S.A. (nr umowy [...]) na kwotę 233.333,61 zł;

b) kredytu udzielonego przez [...] S.A. (nr umowy [...]) na kwotę 13.450.000 zł;

c) umowy subrogacji (przejęcia długu SPZOZ w [...]) przez spółkę [...] S.A. na kwotę 4.965.319,37 zł;

d) wierzytelności cywilnoprawne z tytułu dostaw, ale nie obejmujących dostaw skarżącej [...], na kwotę 73.210,07 zł, a także

e) wierzytelności publicznoprawne na kwotę 548.741 zł.

W rozpatrywanej sprawie kluczowe znaczenie miały trzy pierwsze pozycje na wymienionej liście zobowiązań SPZOZ w [...]. Okazuje się bowiem, że umowa kredytowa nr [...] przewidywała spłaty kredytu od [...] stycznia 2007 r. do [...] czerwca 2014 r. w ratach miesięcznych po 33.333,33 zł. Oznacza to, że na [...] grudnia 2013 r. co najmniej siedem rat nie stanowiło zobowiązania wymagalnego. Ze wskazanej umowy kredytowej (§ 11 pkt 1) wynika, że wymagalność określonej raty przypada w dniu, w którym dana rata powinna być spłacona zgodnie z przyjętym harmonogramem. Taki wniosek potwierdzały również § 11 pkt 2 dotyczący możliwej prolongaty w spłacie oraz § 11 pkt 4 mówiący o częściowej spłacie raty. Dlatego też w powołanym wyżej wykazie zobowiązań SPZOZ w [...] przeznaczonych do przejęcia przez Powiat [...] (załącznik nr 1 do uchwały nr [...]) przewidziano spłatę wskazanej wyżej kwoty 233.333,61 zł z tytułu wskazanego kredytu, co obejmowało zobowiązania niewymagalne na dzień przejęcia (vide: k. 21-32 akt sądowych).

Analogiczny stan rzeczy wystąpił w przypadku kredytu udzielonego przez [...] S.A. na podstawie umowy nr [...]. Z analizy harmonogramu spłat wynikało, że do 30 listopada 2013 r. spłacono 57 rat kredytowych, a do zapłaty po wskazanym dniu przypadało jeszcze 127 rat. Dlatego też w wykazie zobowiązań do przejęcia przewidziano zobowiązania wobec [...] z tytułu wskazanej umowy kredytowej na łączną kwotę 13.450.000 zł. Należy przy tym dodać, że i w tej umowie ustalono jednoznacznie, że wymagalność każdej raty następuje w terminie do zapłaty przewidzianym w harmonogramie spłat (§ 7 umowy).

Z przedstawionej analizy wynika jednoznacznie, że zaskarżona uchwała nr [...] przewidywała przejęcie zobowiązań SPZOZ w [...], które w istotnej części nie były wymagalne. Analogiczny skutek miała umowa subrogacji (przejęcia długu przez osobę trzecią) zawarta przez SPZOZ w [...] ze spółką [...] S.A.

W tym stanie rzeczy zarzut sformułowany przez skarżącą był w pełni zasadny: uchwała nr [...] przewidywała przejęcie wierzytelności niewymagalnych, pomijając jednocześnie wymagalne wierzytelności skarżącej. Naruszenie art. 72 ust. 2 ustawy o działalności leczniczej nie może zatem budzić wątpliwości. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że naruszenie interesu prawnego składającego skargę musi mieć charakter bezpośredni, zindywidualizowany, obiektywny i realny, a jednocześnie niezbędne jest wykazanie, że naruszenie interesu prawnego dotyczy interesu istniejącego w dacie podejmowania uchwały (vide: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 7 września 2017 r., sygn. akt III SA/Wr 335/17; LEX nr 2383481). W przekonaniu Sądu rozpatrującego niniejszą sprawę naruszenie przez Zarząd Powiatu [...] interesu prawnego skarżącej spółki PGF [...] S.A. poprzez podjęcie uchwały nr [...] miało właśnie takie cechy.

12. Uwzględniając analizę faktów sprawy oraz prawidłowo przeprowadzoną wykładnię przepisów prawa potwierdzoną m.in. przez Naczelny Sąd Administracyjny, Sąd rozpatrujący niniejszą sprawę zobowiązany był stwierdzić, że skarżona uchwała nr [...] została wydana niezgodnie z prawem, w szczególności art. 72 ust. 2 ustawy o działalności leczniczej. Z uwagi na to, że brzmienie powołanego przepisu wyraźnie wskazywało na obowiązek przejmowania wyłącznie wymagalnych zobowiązań i to z uwzględnieniem kolejności ich wymagalności, a organ w uchwale nr [...] postanowił o przejęciu zobowiązań niewymagalnych, należałoby uznać, że przedmiotowa uchwała została wydana z rażącym naruszeniem prawa, a więc jest obarczona jest wadą nieważności. W rozpatrywanym przypadku nie należy wszakże stosować w pełnym zakresie zasad interpretacji wyrażenia "rażące naruszenie prawa" użytego w kontekście zarzutu nieważności decyzji w art. 156 § 1 k.p.a. Ograniczenie rozumowania per analogiam w stosunku do uchwał podejmowanych przez jednostki samorządu terytorialnego w zakresie administracji publicznej wynika z faktu, że przepisy ustawy o samorządzie powiatowym, w tym art. 81 ust. 1 i ust. 2, w sposób szczególny regulują skutki naruszenia prawa przez organ przy wydawaniu uchwały oraz dopuszczalność stwierdzenia nieważności uchwały ze względu na upływ czasu.

Ze względu na oczywisty fakt, że okres, jaki upłynął od daty wydania uchwały nr [...] do dnia orzekania przez Sąd przekracza rok, Sąd zgodnie z art. 82 ust. 1 ustawy o samorządzie powiatowym nie stwierdził nieważności przedmiotowej uchwały. Jednocześnie, Sąd wziął pod uwagę art. 82 ust. 2 ustawy o samorządzie powiatowym, w którym stanowi się, że jeżeli nie stwierdz ono nieważności uchwały organu powiatu z powodu upływu terminu określonego w art. 82 ust. 1 [okres roku od dnia podjęcia uchwały], a istnieją przesłanki stwierdzenia nieważności, sąd administracyjny orzeka o niezgodności uchwały z prawem. Uchwała taka traci moc prawną z dniem orzeczenia o jej niezgodności z prawem (art. 82 ust. 2 zd. drugie ustawy). Warto zauważyć, że obecnie obowiązujące brzmienie art. 82 ust. 2 ustawy nie odpowiada oryginalnej treści wskazanego przepisu, niekiedy powielanego przez komentarze do ustawy (porównaj: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 27 marca 2008 r., sygn. akt III SA/Łd 48/08, LEX 490149).

13. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie działając na podstawie art. 147 § 1 powołanej wyżej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.