Postanowienie NSA, sygn. akt II GZ 67/05
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2005-07-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6063 Opłaty eksploatacyjne
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Anna Robotowska po rozpoznaniu w dniu 6 lipca 2005 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia Z. Ż. na postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 marca 2005 r. sygn. akt [...] w sprawie z wniosku Z. Ż. w przedmiocie wyłączenia wszystkich sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie w sprawie o sygn. akt [...] ze skargi Z. Ż. na bezczynność Wojewody Warmińsko-Mazurskiego w przedmiocie opłaty eksploatacyjnej za wydobywanie kopalin bez koncesji postanawia: - oddalić zażalenie - U Z A S A D N I E N I E Postanowieniem z dnia 30 marca 2005 r., sygn. akt VI SO/Wa 40/05, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił wniosek Z. Ż. z dnia 29 grudnia 2004 r. o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie. Skarżący uzasadniał wniosek brakiem rzetelności, profesjonalizmu, stronniczością oraz działaniem na podstawie nieistniejącego prawa i zafałszowanie dokonane w protokole rozprawy. Wnioskodawca w piśmie procesowym wyjaśnił, iż wniosek dotyczył wszystkich sędziów i odnosił się do wszystkich spraw toczących się przed tym sądem. Sędziowie złożyli pisemne oświadczenia, że pomiędzy żadnym z nich a którąkolwiek ze stron lub jej przedstawicielem nie zachodzi stosunek osobisty, który mógłby wywoływać wątpliwości co do bezstronności. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 1 marca 2005 r., sygn. akt II GW2/05, do rozpatrzenia wniosku Z. Ż. wyznaczył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. W uzasadnieniu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podał, że wniosek strony o wyłączenie wszystkich sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie nie zawierał żadnego uzasadnienia, co do stosunku osobistego, który miałby istnieć między którymkolwiek z sędziów a stroną lub jej pełnomocnikiem i mógłby rzutować na bezstronność któregokolwiek z sędziów. Wnioskodawca nie wykazał w żaden sposób słuszności stawianego zarzutu stronniczości. Również z akt sprawy nie wynika żadna okoliczność, która potwierdzałaby zasadność postawionego zarzutu braku bezstronności. W ocenie Sądu pozostałe zarzuty - brak rzetelności, profesjonalizmu oraz działanie na podstawie nieistniejącego prawa - nie stanowią podstaw do wyłączenia sędziego wobec czego nie wymagają szczegółowego rozważenia. Zarzut zafałszowania protokołu rozprawy nie znajduje ustawowej podstawy wyłączenia oraz jest chybiony z uwagi na nieprzeprowadzenie w sprawie o sygn. akt II SAB/OI 21/04 rozprawy i związany z tym brak protokołu, którego zafałszowanie zarzuca wnioskodawca. W zażaleniu na powyższe postanowienie Z. Ż. podniósł zarzut rażącego naruszenia prawa polegający na naruszaniu przez sądy administracyjne naczelnych zasad wywodzących się z art. 2,7,8 i 42 Konstytucji RP jak również art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. Zarzucił również, że wydanie postanowienia nastąpiło na posiedzeniu niejawnym, co zdaniem skarżącego uniemożliwiło mu przedstawienie dowodów(w tym powołanie świadka) świadczących o słuszności wniosku. Formalny wniosek o wyłączenie wszystkich sędziów sądów administracyjnych należy zdaniem skarżącego uznać za oświadczenie o wypowiedzeniu obywatelskiego posłuszeństwa sądownictwu administracyjnemu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie jest zasadne. Wyłączenie sędziego od rozpatrywania sprawy może nastąpić z mocy samej ustawy w przypadkach przewidzianych w art. 18 p.p.s.a. lub też na żądanie sędziego lub na wniosek strony (art. 19 p.p.s.a.) w sytuacji, gdy między sędzią a jedną ze stron (lub jej przedstawicielem) zachodzi stosunek osobisty tego rodzaju, że mógłby wywoływać wątpliwości co do bezstronności sędziego. Z utrwalonego orzecznictwa wynika, iż nie wszystkie stosunki osobiste między stroną lub jej przedstawicielem mogą uzasadniać wyłączenie sędziego od rozpatrywania sprawy, lecz tylko takie, które w oparciu o obiektywne okoliczności mogą wywoływać wątpliwości co do jego bezstronności. Należy uznać, iż o osobistym charakterze stosunku łączącego sędziego ze stroną decyduje rodzaj jego emocjonalnego zaangażowania w odniesieniu do strony postępowania sądowo-administracyjnego. Jako przykłady w orzecznictwie wskazuje się przyjaźń, nienawiść, więź rodzinną, powiązania majątkowe i gospodarcze oraz ujawnioną niechęć lub sympatię do strony albo faworyzowanie jednej ze stron (postanowienie SN z dnia 28 sierpnia 1996 r., I PO 8/96, OSNP 1997, nr 4, poz. 59). Jeśli strona składa wniosek o wyłączenie wszystkich sędziów sądu administracyjnego, musi udowodnić istnienie tego rodzaju obiektywnych okoliczności w stosunku do wszystkich sędziów. Do akt sprawy dołączono oświadczenia sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, że nie zachodzą przyczyny do ich wyłączenia, o których mowa w art. 18 p.p.s.a. a skarżący w uzasadnieniu swojego wniosku nie wskazał jakichkolwiek okoliczności, które w jego ocenie byłyby przesłanką wynikającą z treści art. 18 i art. 19 p.p.s.a. Przepis art. 20 p.p.s.a. wskazuje na wymagania formalne wniosku o wyłączenie sędziego. Wniosek powinien być zgłoszony w formie pisemnej lub ustnie do protokołu w sądzie. Oprócz ogólnych warunków, którym powinno odpowiadać każde pismo strony, wniosek o wyłączenie sędziego powinien zawierać wskazanie sędziego, podanie przyczyny uzasadniającej wyłączenie oraz powołanie okoliczności lub dowodów uprawdopodobniających istnienie tej przyczyny. Wniosek, który nie odpowiada powyższym wymogom podlega oddaleniu. Wnioskodawca powinien wskazać okoliczności w postaci konkretnych faktów, które mogłyby wywołać wątpliwości co do bezstronności sędziego. Osobiste przeświadczenie Z. Ż. o braku rzetelności, profesjonalizmu, stronniczości oraz działaniu na podstawie nieistniejącego prawa nie uzasadniają wniosku. Kontroli instancyjnej poddane zostało postanowienie sądu I instancji oddalające wniosek skarżącego o wyłączenie wszystkich sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie. Powinnością strony składającej taki wniosek jest przedstawienie przyczyn mających swe źródło w niepewności co do bezstronności konkretnych sędziów, a zatem każdego sędziego z osobna. Rozstrzygnięcie o wyłączeniu wymaga bowiem zbadania istnienia przesłanek o wyłączeniu od sądzenia poszczególnych sędziów Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Olsztynie. Wnioskodawca nie wskazał jakiejkolwiek przyczyny wyłączenia sędziego określonej w art. 19 p.p.s.a., według którego to przepisu sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli między nim a jedna ze stron lub jej przedstawicielem zachodzi stosunek osobisty tego rodzaju, że mógłby wywoływać wątpliwości co do bezstronności sędziego. W związku z powyższym brak było podstaw do uwzględnienia zażalenia na postanowienie oddalające wniosek o wyłączenie sędziów od rozpoznania przedmiotowej sprawy, skoro wniosek ten nie został oparty na przewidzianych prawem przyczynach. Z wyżej przytoczonych powodów Naczelny Sąd Administracyjny mając na uwadze, iż zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, na podstawie art. 184 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.


UZASADNIENIE

P O S T A N O W I E N I E

Dnia 6 lipca 2005 r.

Naczelny Sąd Administracyjny

w składzie:

Sędzia NSA Anna Robotowska

po rozpoznaniu w dniu 6 lipca 2005 r.

na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej

zażalenia Z. Ż.

na postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie

z dnia 30 marca 2005 r. sygn. akt VI SO/Wa 40/05

w sprawie z wniosku Z. Ż.

w przedmiocie wyłączenia wszystkich sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie

w sprawie o sygn. akt [...]

ze skargi Z. Ż. na bezczynność Wojewody Warmińsko-Mazurskiego

w przedmiocie opłaty eksploatacyjnej za wydobywanie kopalin bez koncesji

postanawia:

- oddalić zażalenie -

U Z A S A D N I E N I E

Postanowieniem z dnia 30 marca 2005 r., sygn. akt VI SO/Wa 40/05, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił wniosek Z. Ż. z dnia 29 grudnia 2004 r. o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie. Skarżący uzasadniał wniosek brakiem rzetelności, profesjonalizmu, stronniczością oraz działaniem na podstawie nieistniejącego prawa i zafałszowanie dokonane w protokole rozprawy. Wnioskodawca w piśmie procesowym wyjaśnił, iż wniosek dotyczył wszystkich sędziów i odnosił się do wszystkich spraw toczących się przed tym sądem.

Sędziowie złożyli pisemne oświadczenia, że pomiędzy żadnym z nich a którąkolwiek ze stron lub jej przedstawicielem nie zachodzi stosunek osobisty, który mógłby wywoływać wątpliwości co do bezstronności.

Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 1 marca 2005 r., sygn. akt II GW2/05, do rozpatrzenia wniosku Z. Ż. wyznaczył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.

W uzasadnieniu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podał, że wniosek strony o wyłączenie wszystkich sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie nie zawierał żadnego uzasadnienia, co do stosunku osobistego, który miałby istnieć między którymkolwiek z sędziów a stroną lub jej pełnomocnikiem i mógłby rzutować na bezstronność któregokolwiek z sędziów. Wnioskodawca nie wykazał w żaden sposób słuszności stawianego zarzutu stronniczości. Również z akt sprawy nie wynika żadna okoliczność, która potwierdzałaby zasadność postawionego zarzutu braku bezstronności. W ocenie Sądu pozostałe zarzuty - brak rzetelności, profesjonalizmu oraz działanie na podstawie nieistniejącego prawa - nie stanowią podstaw do wyłączenia sędziego wobec czego nie wymagają szczegółowego rozważenia. Zarzut zafałszowania protokołu rozprawy nie znajduje ustawowej podstawy wyłączenia oraz jest chybiony z uwagi na nieprzeprowadzenie w sprawie o sygn. akt II SAB/OI 21/04 rozprawy i związany z tym brak protokołu, którego zafałszowanie zarzuca wnioskodawca.

W zażaleniu na powyższe postanowienie Z. Ż. podniósł zarzut rażącego naruszenia prawa polegający na naruszaniu przez sądy administracyjne naczelnych zasad wywodzących się z art. 2,7,8 i 42 Konstytucji RP jak również art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. Zarzucił również, że wydanie postanowienia nastąpiło na posiedzeniu niejawnym, co zdaniem skarżącego uniemożliwiło mu przedstawienie dowodów(w tym powołanie świadka) świadczących o słuszności wniosku. Formalny wniosek o wyłączenie wszystkich sędziów sądów administracyjnych należy zdaniem skarżącego uznać za oświadczenie o wypowiedzeniu obywatelskiego posłuszeństwa sądownictwu administracyjnemu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zażalenie nie jest zasadne.

Wyłączenie sędziego od rozpatrywania sprawy może nastąpić z mocy samej ustawy w przypadkach przewidzianych w art. 18 p.p.s.a. lub też na żądanie sędziego lub na wniosek strony (art. 19 p.p.s.a.) w sytuacji, gdy między sędzią a jedną ze stron (lub jej przedstawicielem) zachodzi stosunek osobisty tego rodzaju, że mógłby wywoływać wątpliwości co do bezstronności sędziego. Z utrwalonego orzecznictwa wynika, iż nie wszystkie stosunki osobiste między stroną lub jej przedstawicielem mogą uzasadniać wyłączenie sędziego od rozpatrywania sprawy, lecz tylko takie, które w oparciu o obiektywne okoliczności mogą wywoływać wątpliwości co do jego bezstronności. Należy uznać, iż o osobistym charakterze stosunku łączącego sędziego ze stroną decyduje rodzaj jego emocjonalnego zaangażowania w odniesieniu do strony postępowania sądowo-administracyjnego. Jako przykłady w orzecznictwie wskazuje się przyjaźń, nienawiść, więź rodzinną, powiązania majątkowe i gospodarcze oraz ujawnioną niechęć lub sympatię do strony albo faworyzowanie jednej ze stron (postanowienie SN z dnia 28 sierpnia 1996 r., I PO 8/96, OSNP 1997, nr 4, poz. 59). Jeśli strona składa wniosek o wyłączenie wszystkich sędziów sądu administracyjnego, musi udowodnić istnienie tego rodzaju obiektywnych okoliczności w stosunku do wszystkich sędziów. Do akt sprawy dołączono oświadczenia sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, że nie zachodzą przyczyny do ich wyłączenia, o których mowa w art. 18 p.p.s.a. a skarżący w uzasadnieniu swojego wniosku nie wskazał jakichkolwiek okoliczności, które w jego ocenie byłyby przesłanką wynikającą z treści art. 18 i art. 19 p.p.s.a.

Przepis art. 20 p.p.s.a. wskazuje na wymagania formalne wniosku o wyłączenie sędziego. Wniosek powinien być zgłoszony w formie pisemnej lub ustnie do protokołu w sądzie. Oprócz ogólnych warunków, którym powinno odpowiadać każde pismo strony, wniosek o wyłączenie sędziego powinien zawierać wskazanie sędziego, podanie przyczyny uzasadniającej wyłączenie oraz powołanie okoliczności lub dowodów uprawdopodobniających istnienie tej przyczyny. Wniosek, który nie odpowiada powyższym wymogom podlega oddaleniu. Wnioskodawca powinien wskazać okoliczności w postaci konkretnych faktów, które mogłyby wywołać wątpliwości co do bezstronności sędziego. Osobiste przeświadczenie Z. Ż. o braku rzetelności, profesjonalizmu, stronniczości oraz działaniu na podstawie nieistniejącego prawa nie uzasadniają wniosku.

Kontroli instancyjnej poddane zostało postanowienie sądu I instancji oddalające wniosek skarżącego o wyłączenie wszystkich sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie. Powinnością strony składającej taki wniosek jest przedstawienie przyczyn mających swe źródło w niepewności co do bezstronności konkretnych sędziów, a zatem każdego sędziego z osobna. Rozstrzygnięcie o wyłączeniu wymaga bowiem zbadania istnienia przesłanek o wyłączeniu od sądzenia poszczególnych sędziów Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Olsztynie.

Wnioskodawca nie wskazał jakiejkolwiek przyczyny wyłączenia sędziego określonej w art. 19 p.p.s.a., według którego to przepisu sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli między nim a jedna ze stron lub jej przedstawicielem zachodzi stosunek osobisty tego rodzaju, że mógłby wywoływać wątpliwości co do bezstronności sędziego.

W związku z powyższym brak było podstaw do uwzględnienia zażalenia na postanowienie oddalające wniosek o wyłączenie sędziów od rozpoznania przedmiotowej sprawy, skoro wniosek ten nie został oparty na przewidzianych prawem przyczynach.

Z wyżej przytoczonych powodów Naczelny Sąd Administracyjny mając na uwadze, iż zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, na podstawie art. 184 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.