Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 84/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2007-09-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski (spr.), Sędziowie Asesor WSA Jerzy Drwal,, Asesor WSA Wojciech Kręcisz, Protokolant Asystent sędziego Anna Strzelec, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 7 września 2007 r. sprawy ze skargi H. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej w sprawie podatku od nieruchomości za 2003 r. I. oddala skargę; II. przyznaje radcy prawnemu M. K. wynagrodzenie w kwocie [...] złote osiemdziesiąt groszy, w tym podatek VAT w kwocie [...] tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu oraz zwrot wydatków w kwocie [...] które wypłacić z kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania H. W. od decyzji Burmistrza Miasta z dnia [...] sierpnia 2006 r. odmawiającej w wyniku wznowienia postępowania uchylenia decyzji ostatecznej Burmistrza Miasta z dnia [...] marca 2003 r. nr [...] ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości na 2003 r. – utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.

We wniosku o uchylenie prawomocnej decyzji wymiarowej za 2003 r. H. W. wskazywał, iż na skutek prawomocnego postanowienia Sądu został ujawniony nowy stan prawny, który istniał już przed wydaniem decyzji wymiarowej co do nieruchomości przy ul. C., a który sprowadził się do wykazania, że właścicielem nieruchomości podlegających opodatkowaniu jest także jego żona A. W. W ocenie wnioskującego decyzja wymiarowa została wydana na podstawie wadliwego stanu prawnego własności nieruchomości. Na potwierdzenie swoich racji H. W. dołączył kserokopię odpisu z księgi wieczystej nr [...] (k.12), kserokopię odpisu postanowienia Sądu Okręgowego II Wydział Cywilny z dnia [...] grudnia 2005 r., sygn. [...] o udzielenie zabezpieczenia roszczeń H. W. z tytułu podziału majątku wspólnego, kserokopię odpisu postanowienia Sądu Rejonowego I Wydział Cywilny z dnia [...] października 2003 r. o zabezpieczenie roszczeń A. W. z tytułu podziału majątku wspólnego oraz kserokopię odpisu postanowienia wstępnego Sądu Rejonowego I Wydział Cywilny z dnia [...] marca 2005 r. – o ustalenie składu majątku wspólnego małżonków H i A. W.

Decyzje Burmistrza Miasta (z dnia [...] lutego 2006 r. i [...] maja 2006 r. ) wydane w wyniku rozpatrzenia przez organ wniosku o wznowienie, były dwukrotnie uchylane przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze ze względów procesowych. Merytorycznej ocenie organu odwoławczego została natomiast poddana decyzja Burmistrza Miasta z dnia [...] sierpnia 2006 r. odmawiająca uchylenia ostatecznej decyzji wymiarowej w podatku od nieruchomości na 2003 r., ustalonego decyzją z dnia [...] marca 2003 r. nr [...]. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, iż postępowanie w którym zapadła ostateczna decyzja wymiarowa nie było dotknięte żadną z wad przewidzianych art. 240 § 1 Ordynacji podatkowej, a zwłaszcza wskazywaną przez skarżącego wynikającą z art. 240 § 1 pkt 5 dotyczącą ujawnienia nowego stanu prawnego , jaki istniał przed wydaniem decyzji. Wydana w sprawie decyzja – zdaniem organu – była prawidłowa, bowiem w dacie jej wydawania właścicielem przedmiotowej nieruchomości był H. W., co wynikało z danych z ewidencji gruntów. Wpis do ewidencji przesądza natomiast o obowiązku płacenia podatku od nieruchomości. Zmianę w ewidencji gruntów, dokonaną dnia 17 grudnia 2005 r. polegającą na wpisaniu do niej jako właściciela w ½ nieruchomości przy ul. C. również A. W., wprowadzono dopiero po uprawomocnieniu się postanowienia wstępnego Sądu Rejonowego z dnia [...] marca 2005 r. Wobec tego zobowiązanie podatkowe wobec A. W. powstało dopiero dnia 1 stycznia 2006 r., co zgodne jest z art. 6 ust. 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych.

Od decyzji Burmistrza Miasta H. W. odwołał się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, wnosząc o zmianę decyzji ostatecznej i zarzucając obrazę art. 240 § 1, a w szczególności pkt 1, pkt 5, pkt 7 oraz art. 253 § 1 i art. 254 § 1. Zdaniem odwołującego się, orzeczenia sądowe w sprawach I [...] i [...] ujawniły inny, niż przyjęty przez organy podatkowe stan prawny przedmiotowej nieruchomości i zapisy w ewidencji gruntów, które posłużyły organowi do określenia osoby zobowiązanej do płacenia podatku od nieruchomości. Zdaniem odwołującego się, absurdalnym jest, że w sytuacji, gdy na przedmiotowej nieruchomości jego małżonka prowadzi działalność gospodarczą, podatki ma płacić tylko on, zwłaszcza, że do płacenia podatków zobowiązał A. W. Sąd Okręgowy postanowieniem z dnia [...] lipca 2005 r. Przytaczane orzeczenia sądowe nie stworzyły nowego stanu prawnego spornej nieruchomości, a jedynie doprowadziły do ujawnienia stanu rzeczy, jaki istniał już od chwili sporządzania aktu notarialnego w 1996 r.

Po rozpoznaniu odwołania strony Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało zaskarżone rozstrzygnięcie w mocy. Organ odwoławczy wskazując na zasadę stabilności decyzji podatkowych i instytucję wznowienia postępowania przewidzianą art. 240 Ordynacji podatkowej wskazał, iż nie dopatrzył się w sprawie niniejszej zaistnienia przesłanek przewidzianych art. 240 § 1, a tym bardziej wskazywanej przez skarżącego przesłanki przewidzianej w pkt 5 , który uzależnia wznowienie postępowania w przypadku łącznego spełnienia trzech warunków: 1. nowe okoliczności faktyczne i nowe dowody muszą zostać ujawnione po wydaniu decyzji ostatecznej, 2. nie były one znane organowi wcześniej, 3. wskazane okoliczności faktyczne istniały w dacie wydania decyzji ostatecznej.

W odniesieniu do powyższego organ podatkowy stwierdził, iż zarówno postanowienie Sądu Rejonowego z dnia [...] marca 2005 r. jak i postanowienie Sądu Okręgowego z dnia [...] grudnia 2005 r. zapadły po wydaniu decyzji ostatecznej Burmistrza Miasta z dnia [...] marca 2003 r., zatem nie istniały w dniu jej wydawania. Tym samym wykluczone jest zastosowanie co do nich art. 240 §1 pkt 5 powołanej wyżej ustawy.

Zdaniem organu odwoławczego, wobec nie zaistnienia przesłanki z pkt 5 należało odmówić uchylenia decyzji ostatecznej w oparciu o art. 240 § 1 pkt 2, co też uczynił organ pierwszej instancji (organ ten nie powinien jednak dokonywać w tym postępowaniu oceny wpływu postanowienia na wymiar podatku za 2005 r.).

Dalej Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało na art. 21 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2005 r. Nr 240 poz. 2027 ze zm.), art. 2 ust. 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych oraz przepisy rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków, stwierdzając, iż dane zawarte w ewidencji gruntów mają walor dokumentu urzędowego w rozumieniu art. 194 Ordynacji podatkowej i organ podatkowy nie miał podstaw do pomijania zawartych w niej danych oraz określenia innego podmiotu zobowiązanego w podatku od nieruchomości niż wynikający z ewidencji, którym był H. W.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie H. W. powtarzając zarzuty zawarte w odwołaniu, wniósł o:

I. uchylenie i zmianę decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego " zgodnie z prawomocnym orzeczeniem Sądu Rejonowego I Wydział Cywilny w sprawie [...] z dnia [...].III.2005 r. i prawomocnym orzeczeniem Sądu Okręgowego II Wydział Cywilno-Odwoławczy sygn. akt [...] z dnia [...] grudnia 2005 r.,

II. wydanie nowej decyzji, zgodnie z którą, do płacenia podatku od przedmiotowej nieruchomości będą zobowiązani zarówno A. W. jak i H. W.

W uzasadnieniu skargi strona polemizowała z pojęciem "nowego dowodu", jaką przyjął organ podatkowy. Zdaniem skarżącego przytoczone przez niego orzeczenia sądowe jedynie potwierdziły stan istniejący od 1996 r., to jest to, że właścicielami nieruchomości przy ul. C. byli oboje małżonkowie. Skarżący kwestionował również twierdzenia SKO, iż podstawą wymiaru podatku od nieruchomości są dane wynikające z ewidencji gruntów i budynków. Powołał się na zasady współżycia społecznego i ważny interes strony stwierdzając, iż absurdalnym jest, że on po zniesieniu wspólności ustawowej małżeńskiej musi płacić podatki za A. W. – obecnie obcą mu osobę.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wnosił o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Przede wszystkim wskazać należy, iż sąd administracyjny, stosownie do swojej kognicji dokonuje kontroli zaskarżonych aktów pod względem ich zgodności z prawem – art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 . – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. – dalej: "ppsa"), nie jest zaś trzecią instancją w postępowaniu administracyjnym i nie orzeka merytorycznie w sprawie rozpatrzonej przez organ administracji.

Stąd żądanie sformułowane w pkt. II nie mogło być, nawet w razie stwierdzenia, że zaskarżona decyzja niezgodna jest z prawem, uwzględnione przez Wojewódzki Sąd Administracyjny.

Obowiązujący kodeks rodzinny i opiekuńczy wprowadza zasadę, że dorobkiem małżonków są przedmioty majątkowe nabyte w czasie trwania wspólności majątkowej przez oboje małżonków lub jednego z nich ( art.32 § 1 )., chyba, że stosownie do uregulowań zawartych w art. 33 stanowią one majątek odrębny każdego z nich. Jako dorobek traktuje się przedmioty majątkowe, których nabycie następuje we własnym interesie, a więc przyczynią się do powstania lub zwiększenia majątku objętego wspólnością ustawową. Zasadą jest, że o zaliczeniu nabytego przedmiotu majątkowego do majątku wspólnego decyduje chwila jego definitywnego nabycia w czasie trwania wspólności ustawowej. W rozpatrywanej sprawie nie było sporne, że w dacie nabycia nieruchomości skarżący pozostawał we wspólności majątkowej ze swoją małżonką, a zatem należało rozważyć, czy nabywana nieruchomość stanowiła ich dorobek czy też majątek odrębny nabywcy.

Zauważyć trzeba, że o przeznaczeniu przedmiotów majątkowych nabytych w trakcie trwania wspólności ustawowej nie mogą świadczyć oświadczenia składane w akcie notarialnym. W wyroku z dnia 9 stycznia 2001r. ( II CKN 1194/00 LEX nr 52375) Sąd Najwyższy stwierdził, że w obowiązującym kodeksie rodzinnym i opiekuńczym, przyjmującym jako zasadę reżym ustawowej wspólności majątkowej, można skonstruować domniemanie faktyczne (art. 231 k.p.c.), oparte na życiowym prawdopodobieństwie, według którego (domniemania) określone rzeczy w transakcji dokonanej tylko przez jednego z małżonków zostały nabyte z majątku dorobkowego w interesie i na rzecz ustawowej wspólności majątkowej małżeńskiej. Natomiast nabycie rzeczy z majątku odrębnego małżonka musi wynikać wyraźnie nie tylko z oświadczenia tego małżonka, ale przede wszystkim - z całokształtu okoliczności istotnych prawnie z punktu widzenia przepisów kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (zob. np. wyrok SN z dnia 17 maja 1985 r., III CRN 119/85, OSPiKA 1086, nr 9-10, poz. 185; uzasadnienia: postanowienia SN z dnia 14 grudnia 1984 r., III CRN 270/84, OSNC 1985, nr 9, poz. 134, uchwały SN z dnia 29 stycznia 1993 r., III CZP 172/92, OSNC 1993, nr 6, poz. 110 oraz wyroku SN z dnia 27 stycznia 1999 r., II CKN 408/98, OSNC 1999, nr 7-8, poz. 136). Stąd też w sytuacji, gdy nieruchomość została nabyta w czasie trwania związku małżeńskiego, a małżonkowie pozostawali wówczas we wspólności majątkowej o zaliczeniu jej do majątku odrębnego nie może przesądzić jedynie okoliczność, że stroną umowy był tylko jeden z małżonków, a także okoliczność, że tylko jeden z nich jest wpisany do księgi wieczystej ( post. SN z dnia 16 października 1997r. I CKN 130/95 LEX 32279 ), tym bardziej, że w postępowaniu wieczystoksiegowym, którego przedmiotem jest wniosek współmałżonka o dokonanie wpisu prawa własności nieruchomości na podstawie aktu notarialnego, niedopuszczalne jest wpisanie w księdze wieczystej jako współwłaściciela na zasadach współwłasności ustawowej małżonka, który nie brał udziału w czynności prawnej nabycia nieruchomości ( post. SN z dnia 14 grudnia 1984r. III CRN 270/84 OSNC 1985/9/134). Podkreślić bowiem należy, jak już wyżej wskazano, że jedynie w ściśle i wyczerpująco wymienionych przez k.r.o. wypadkach nabyty w czasie trwania ustroju wspólności ustawowej przedmiot majątkowy nie zwiększa zasobów dorobku, lecz staje się z mocy art. 33 k.r.o. przedmiotem majątku odrębnego. Art. 32 k.r.o. wyraża zasadę ogólną, a art. 33 pkt. 2-10 k.r.o. - wyjątki od tej zasady. Z akt sprawy nie wynika, aby skarżący wspomniane domniemanie w jakikolwiek sposób obalił. Przeciwnie, domagał się uznania, aby jego małżonkę uznać za współwłaścicielkę spornej nieruchomości, co skutkowało postanowieniem Sądu Okręgowego z dnia [...] grudnia 2005r. o udzielenie zabezpieczenia w postępowaniu o podział majątku wspólnego małżonków W. przez zobowiązanie A. W. do pokrywania podatku od nieruchomości w połowie, a następnie zmianami w księdze wieczystej i ewidencji gruntów i budynków, gdzie zamiast H. W. wpisano oboje małżonków. Oznacza to jednak, że wspomniana nieruchomość weszła do ich majątku dorobkowego z chwilą nabycia, a nie dokonanych wpisów, jak zdają się przyjmować organy podatkowe. W konsekwencji należy podzielić stanowisko skarżącego, że w sprawie istniała przesłanka wznowienia postępowania określona w art.240 § 1 pkt.5 Ordynacji podatkowej formułowana jako ujawnienie istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych istniejących w dniu wydania decyzji, a nie znanych organowi, który wydał decyzję. Odmiennej oceny nie można upatrywać w treści art.21 ustawy z dnia 17 maja 1989r. Prawo geodezyjne i kartograficzne ( tekst. jedn. Dz. U z 2005r. Nr. 240, poz. 2027 ze zmianami ), według którego podstawą wymiaru podatków stanowią dane wynikające z ewidencji gruntów i budynków. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wielokrotnie bowiem podkreślano, że ewidencja nie korzysta z zasady wiarygodności w zakresie określenia właściciela nieruchomości ( por. wyrok NSA z dnia 19 stycznia 1998r.II SA 1231/97, 17 marca 1993r. II S.A. 1155/92 ONSA 1994 /2/64, wyrok WSA w Warszawie z dnia 21 stycznia 2006r. VII S.A./Wa 1224/05 LEX 206471 ), a zatem w sytuacji gdyby okazało się, że właścicielami danej nieruchomości są inne osoby, organ podatkowy powinien ten fakt uwzględnić ( wyrok NSA z dnia 18 maja 1994r. III SA 1685/1993 POP 1999/2/67 ).

Nie oznacza to jednak wadliwości zaskarżonej decyzji. Według art. 3 ust.1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991r o podatkach i opłatach lokalnych ( tekst jedn. Dz.U z 2006r. Nr 121, poz. 844 ze zmianami ) w brzmieniu obowiązującym w 2003 r. obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości ciąży na osobach fizycznych, które są właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych, natomiast ust. 4 tego artykułu stanowi, że jeżeli nieruchomość lub obiekt budowlany stanowi współwłasność lub znajduje się w posiadaniu dwóch lub więcej podmiotów, to stanowi odrębny przedmiot opodatkowania, a obowiązek podatkowy od nieruchomości lub obiektu budowlanego ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach lub posiadaczach. Nakaz płatniczy powinien zatem uwzględniać wszystkich współwłaścicieli lub współposiadaczy nieruchomości lub obiektu budowlanego. Przypomnieć jednak trzeba, że wspólność majątkowa małżeńska jest współwłasnością łączną, charakteryzującą się tym, że jest to współwłasność bezudziałowa, żaden z małżonków w czasie jej trwania nie może żądać podziału majątku wspólnego i jest wspólnością masy majątkowej odpowiadającej mieniu (art.44 k.c ). Podatnikami w tym podatku są zatem oboje małżonkowie bez względu na to, czy w decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego wskazano oboje małżonków, czy tylko jednego z nich. Potwierdzeniem tego stanowiska jest także to, że z dniem 1 stycznia 2003r. na mocy art. 1 ustawy z dnia 30 października 2002r. o zmianie ustawy o podatkach i opłatach lokalnych oraz o zmianie niektórych innych ustaw ( Dz. U Nr.200 poz. 1683 ) stracił moc obowiązującą art. 2 ust. 3 ustawy według którego, jeśli nieruchomość stanowiła współwłasność małżonków lub odrębną własność jednego z nich obowiązek podatkowy ciążył łącznie na obojgu małżonkach.

Uzasadnione jest zatem przekonanie, że w sprawie znajduje zastosowanie art.245 ust.3 lit. a) Ordynacji podatkowej, według którego organ podatkowy po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 243 § 2 wydaje decyzję, w której odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej w całości lub części, jeżeli stwierdzi istnienie przesłanek określonych w art. 240 § 1 lecz w wyniku uchylenia mogłaby zostać wydana wyłącznie decyzja rozstrzygająca istotę sprawy tak jak decyzja dotychczasowa. Mimo zatem błędnego uzasadnienia decyzja odpowiada prawu.

Z tego powodu na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U Nr.153, poz.1270 ze zmianami) skargę należało oddalić.