Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 190/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2021-05-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1, art. 17 ust. 1b pkt 4, art. 17 ust. 6
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
article: art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 145§ 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135, art. 200 i art. 205 § 2, art. 119 pkt 2
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2018 poz 265
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości  z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Alina Dominiak Sędziowie: Sędzia WSA Paweł Mierzejewski (spr.) Sędzia WSA Jolanta Sudoł po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 13 maja 2021 r. sprawy ze skargi H. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 18 stycznia 2021 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy z dnia 14 października 2020 r. nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej H. K. 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 14 października 2020 r., wydaną po rozpoznaniu wniosku H. K. (dalej jako "wnioskodawczyni", "strona" albo "skarżąca") złożonego w dniu 14 września 2020 r., Wójt Gminy Kwidzyn odmówił przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej wnioskowanego w związku z opieką nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką Z. K. (ur. [...]1946 r.).

W podstawie prawnej wydanej decyzji organ pierwszej instancji wskazał m.in. art. 104, art.107 i art. 127a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.; dalej powoływanej w skrócie jako "k.p.a.") oraz art. 17 ust. 1 – 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r., poz. 111 ze zm.; dalej powoływanej także w skrócie jako "u.ś.r.").

W uzasadnieniu wydanej decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że zgodnie z art. 17 ust. 1 u.s.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Z kolei zgodnie z art. 17 ust. 1b wskazanej ustawy świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała:

1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub

2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia.

W realiach sprawy ustalono, że matka wnioskodawczyni legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności wydanym przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] w dniu 27 marca 2020 r. na stałe. Z orzeczenia wynika, że nie da się ustalić od kiedy u matki wnioskodawczyni istnieje niepełnosprawność. Znaczny stopień niepełnosprawności datuje się od dnia 6 lutego 2020 r. Wnioskodawczyni zamieszkuje wraz z matką. Jest zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy w [...] jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. Nie posiada żadnego stażu pracy. Ze złożonego w toku postępowania oświadczenia wynika, że wnioskodawczyni sprawuje pełną opiekę nad matką, począwszy od pomocy w czynnościach higienicznych poprzez pomoc w poruszaniu się, zajmowanie się domem, sprzątanie, przygotowywanie i podawanie posiłków, robienie zakupów a kończąc na nadzorowaniu przy przyjmowaniu leków i dotrzymywaniu towarzystwa. Z. K. z uwagi na przebyty udar (w grudniu 2019 r.) przemieszcza się z trudem z pomocą balkonika i tylko po mieszkaniu, wymagając przy tym asekuracji przed upadkiem. W związku z opieką nad matką wnioskodawczyni nie może podjąć zatrudnienia.

Mając na uwadze wskazane wyżej regulacje normatywne jak i przedstawione okoliczności organ pierwszej instancji uznał, że żądane świadczenie nie może być wnioskodawczyni przyznane.

Po pierwsze, nie została spełniona przesłanka określona w art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych. W ocenie organu wydanie przez Trybunał Konstytucyjny wyroku z dnia 21 października 2014 r. (sygn. akt K 38/13) odnoszącego się do art. 17 ust.1b ustawy o świadczeniach rodzinnych nie oznacza usunięcia kryterium wieku powstania niepełnosprawności jako przesłanki warunkującej uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego niezależnie od indywidualnych rozstrzygnięć samorządowych kolegiów odwoławczych czy wojewódzkich sądów administracyjnych.

Po drugie, w sprawie nie zaistniał związek przyczynowo – skutkowy pomiędzy rezygnacją z pracy czy niepodejmowaniem zatrudnienia w sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną matką. Organ zauważył, że wnioskodawczyni nie posiada żadnego stażu pracy, gdyż nigdy nie pracowała. Rezygnacja z aktywności na rynku pracy nie miała zatem bezpośredniego związku ze stanem zdrowia matki. Rezygnacja z aktywności zawodowej – w kontekście uzasadniającym przyznanie żądanego świadczenia – musi być wymuszona przez konieczność sprawowania opieki nad chorym, zaś rozmiar tej opieki musi być na tyle duży aby uniemożliwiał podjęcie lub wykonywanie pracy zarobkowej. Analizując realia sprawy pod tym kątem organ pierwszej instancji wskazał, że niepełnosprawność matki wnioskodawczyni ustalono dopiero od dnia 6 lutego 2020 r. Wnioskodawczyni przed sprawowaniem opieki (od grudnia 2019 r.) w ogóle nie podejmowała zatrudnienia. Tym samym nie ma związku pomiędzy tymi zdarzeniami. Innymi słowy niepodejmowanie zatrudnienia nie było związane z opieką nad matką.

Wnioskodawczyni odwołała się od powyższej decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] podnosząc zarzuty:

- błędnego zastosowania normy prawnej wyrażonej w art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych bez uwzględnienia okoliczności, że na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. (sygn. akt K 38/13) doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, a przez to naruszenie art. 7 oraz art. 190 ust. 1 Konstytucji RP;

- dokonanie błędnej wykładni art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie przez organ pierwszej instancji, że brak jest związku pomiędzy brakiem zatrudnienia przez wnioskodawczynię a sprawowaniem przez nią opieki, podczas gdy w przedmiotowej sprawie taki związek istnieje, a przesądzające znaczenie ma pozostawanie bez zatrudnienia bez względu na to, czy oznacza ono rezygnację z trwającego stosunku prawnego, czy też niepodejmowanie pracy, co doprowadziło do niekorzystnego dla wnioskodawczyni rozstrzygnięcia;

- naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 § 1 i art. 7 w zw. z art. 80 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego poprzez brak wyjaśnienia wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, to jest okoliczności niemożności podjęcia przez wnioskodawczynię zatrudnienia w związku z koniecznością opieki nad niepełnosprawną matką, skutkujące brakiem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego Podnosząc powyższe zarzuty H. K. wniosła o uchylenie wydanej decyzji i przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Po rozpatrzeniu wniesionego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia 18 stycznia 2021 r. nr [...] utrzymało w mocy zakwestionowaną decyzję organu pierwszej instancji.

W podstawie prawnej wydanej decyzji organ odwoławczy wskazał art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r.

W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że nie podziela stanowiska organu pierwszej instancji, że w sprawie nie została spełniona przesłanka określona w art. 17 ust. 1b u.ś.r. Kolegium przychyliło się w tym zakresie do stanowiska wyrażanego w orzecznictwie sądów administracyjnych wskazujących na konieczność stosowania art. 17 ust. 1b wskazanej ustawy z pominięciem kryterium momentu powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki.

W ocenie organu odwoławczego zasadnym było jednakże utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji albowiem w sprawie zachodzi negatywna przesłanka nie pozwalająca przyznać wnioskodawczyni prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Zdaniem organu odwoławczego w sprawie brak jest związku przyczynowo – skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub też rezygnacją z zatrudnienia przez wnioskodawczynię w związku z koniecznością opieki nad niepełnosprawną matką. Ponadto ustalony zakres sprawowanej opieki nie umożliwia – zdaniem Kolegium – podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej nawet w niepełnym wymiarze czasu pracy.

Zdaniem Kolegium w sprawie nie zostało wykazane, że wnioskodawczyni zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad niepełnosprawną od dnia 6 lutego 2020 r. matką. Co więcej, z treści wywiadu środowiskowego wynika, że Z. K. przeprowadziła się do córki 6 lat wcześniej z uwagi na fakt mieszkania w złych warunkach mieszkaniowych. Przez ten okres - wspólnego zamieszkiwania z rodziną wnioskodawczyni - wnioskodawczyni nie była czynna zawodowo, a przynajmniej od ewentualnego zatrudnienia nie były odprowadzane składki na ubezpieczenie zdrowotne. ZUS nie posiada w tym zakresie żadnych danych. Dlatego też wynikający z art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy warunek rezygnacji z zatrudnienia celem sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką nie zaistniał.

W ocenie organu odwoławczego fakt posiadania przez wnioskodawczynię statusu osoby bezrobotnej świadczy o gotowości do podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Trudno zatem uznać, że wnioskodawczyni nie podejmuje zatrudnienia wyłącznie z powodu konieczności sprawowania opieki nad matką. Przy tym zakres faktycznie sprawowanej opieki jest taki, że pozwalałby wnioskodawczyni na podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w niepełnym wymiarze czasu pracy. Gdyby było inaczej a opieka nad matka była sprawowana w wymiarze nie pozwalającym na podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej wnioskodawczyni nie rejestrowałaby się w urzędzie pracy.

Przechodząc do zakresu opieki Kolegium wskazało, że zakres tej opieki nie jest taki, że nie pozwala wnioskodawczyni na podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Czynności wykonywane przy sprawowaniu opieki w większości wykonywane są dwa razy dziennie – rano i wieczorem. Są to czynności związane z pomocą przy wstaniu z łóżka oraz przy czynnościach higienicznych w łazience; mycie, kąpiel, potem pomoc w ubieraniu. Do tego dochodzi pomoc w podawaniu posiłków i pilnowanie pobierania lekarstw. W ocenie organu czynności związane z zajmowaniem się domem (sprzątanie, przygotowywanie posiłków, robienie zakupów) nie mogą być uznane za czynności związane z opieką nad matką. Bez względu na to, czy wnioskodawczyni mieszkałaby wyłącznie ze swoją rodziną czy też wspólnie ze zdrową matką (a tak było od roku 2014) to i tak będąc osobą bezrobotną robiła w tamtym okresie zakupy, sprzątała oraz robiła posiłki dla swojej rodziny i wspólnie zamieszkującej matki (co nadal robi). W realiach sprawy zakres sprawowanej opieki nie może być uznany za opiekę stałą lub długotrwałą uniemożliwiającą zatrudnienie wnioskodawczyni w rozumieniu art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r.

W dniu 19 lutego 2021 r. H. K. reprezentowana przez pełnomocnika wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na powyższą decyzję organu odwoławczego.

Skarżąca wnosząc o uchylenie wydanych w jej sprawie decyzji podniosła zarzuty:

- dokonania błędnej wykładni art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie przez organ, że brak jest związku pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia a sprawowaniem przez nią opieki nad matką, podczas gdy w przedmiotowej sprawie taki związek istnieje;

- naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływa na wynik sprawy, to jest art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 par. 1 i art. 7 w zw. z art. 80 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego poprzez brak wyjaśnienia wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia spraw, to jest okoliczności niemożności podjęcia przez wnioskodawczynię zatrudnienia w związku z koniecznością opieki nad niepełnosprawną matką, skutkujące brakiem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

W uzasadnieniu skargi podniesiono m.in., że zakres opieki skarżącej nad matką jest stały i permanentny. Sam organ, za oświadczeniem skarżącej, przedstawił szeroki zakres tej opieki by następnie sprzecznie z zasadami logiki i doświadczeniem życiowym skonstatować, że wskazane czynności są niewystraczające. W ocenie skarżącej prawidłowe odczytanie treści art. 17 u.ś.r. prowadzi do wniosku, że skarżąca opiekuje się niepełnosprawną w stopniu znacznym matką i w związku z tym jest uprawniona do świadczenia pielęgnacyjnego.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Na mocy art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; powoływanej dalej w skrócie jako "p.p.s.a.") uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). Stosownie natomiast do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Dokonując kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia w oparciu o wyżej wskazane kryterium Sąd uznał, że wniesiona skarga zasługuje na uwzględnienie.

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięć organów obu instancji stanowiły przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Stosownie do art. 17 ust. 1b ustawy świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała:

1) nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub

2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia.

Jak wynika z akt sprawy skarżąca wnioskiem, który wpłynął do organu pierwszej instancji w dniu 14 września 2020 r., zwróciła się o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną matką. Do wskazanego wniosku dołączone zostało orzeczenie o stopniu niepełnosprawności.

Matka skarżącej (ur. [...]1946 r.) legitymuje się wydanym w dniu 27 marca 2020 r. orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności przyznanym na stałe. Z orzeczenia tego wynika, że ustalony znaczny stopień niepełnosprawności datuje się od dnia 6 lutego 2020 r. oraz że nie da się ustalić daty niepełnosprawności. Z wydanego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności wynika ponadto, że matka skarżącej wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

Odnosząc się do aspektów merytorycznych Sąd uznał w pierwszej kolejności, za zasadne wskazanie czy na gruncie obowiązujących przepisów opiekunowi (skarżącej) może przysługiwać świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych, pomimo że niepełnosprawność dorosłej osoby niepełnosprawnej, która pozostaje pod jej opieką, nie powstała nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej.

Przy rozważaniu tej kwestii konieczne jest wzięcie pod uwagę treści i skutków płynących z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. (sygn. akt K 38/13) dla określenia ich wpływu na sytuację prawną skarżącej.

W niniejszej sprawie organ pierwszej instancji uznał, że skarżąca nie spełnia warunku do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego określonego w art. 17 ust. 1b ustawy, ponieważ ze wskazanego orzeczenia nie wynika, aby niepełnosprawność jej matki powstała w okresach życia wskazanych w art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zapatrywanie co do niespełnienia przez skarżącą warunku z art. 17 ust. 1b cyt. ustawy nie zostało podzielone przez organ odwoławczy, który w uzasadnieniu wydanej decyzji przedstawił własne zapatrywania w tym zakresie nawiązując do stanowiska wypracowanego w orzecznictwie sądów administracyjnych.

Akceptując pogląd zaprezentowany przez organ odwoławczy w tym zakresie wskazać należy, że zgodnie z art. 17 ust. 1b ustawy warunkiem przyznania wnioskowanego świadczenia jest powstanie niepełnosprawności u osoby wymagającej opieki nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia.

Trybunał Konstytucyjny w punkcie drugim sentencji wyroku z 21 października 2014 r. (sygn. akt K 38/13) orzekł, że art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.

Skoro w powołanym wyroku Trybunału została stwierdzona niezgodność we wskazanym zakresie przepisu ustawy z Konstytucją, to sąd administracyjny nie może tej okoliczności nie brać pod uwagę lub ją pomijać.

Przedmiotowy wyrok Trybunału Konstytucyjnego jest tzw. wyrokiem zakresowym, czyli takim, w którym Trybunał Konstytucyjny stwierdza zgodność albo niezgodność z Konstytucją przepisu prawnego w określonym (podmiotowym, przedmiotowym lub czasowym) zakresie jego zastosowania. W konsekwencji atrybut konstytucyjności albo niekonstytucyjności nie jest przypisywany całemu aktowi prawnemu albo jego jednostce redakcyjnej (przepisowi), lecz jego fragmentowi, a ściślej rzecz biorąc jakiejś normie (normom) wywiedzionej z tego przepisu. Wyrok zakresowy rozstrzyga o przepisie, którego rozumienie nie jest sporne, lecz zarzut niekonstytucyjności odnosi się do wyraźnego zakresu zastosowania tego przepisu (por.: M. Florczak-Wątor, Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego i ich skutki prawne, Poznań 2006, s. 104).

Przywołany wyrok odnosi się do negatywnego zakresu przepisu art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, na co wskazuje zwrot "w zakresie, w jakim różnicuje". Istotą tego rozstrzygnięcia jest uznanie za niezgodne z konstytucyjną zasadą równości pominięcie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego innych osób, niż wskazanych w tym przepisie, przy czym niekonstytucyjności takiego ograniczenia Trybunał upatruje w zróżnicowaniu prawa podmiotowego opiekunów osób niepełnosprawnych ze względu na wiek powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki.

Skutkiem tego wyroku jest zmiana zakresu zastosowania przepisu art. 17 ust. 1b ustawy w zakresie treści w nim ujętej, będącego przepisem szczególnym w odniesieniu do art. 17 ust. 1 tej ustawy, który określa ogólne przesłanki prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Zakresowe wyeliminowanie ograniczeń o charakterze podmiotowym (wieku powstania niepełnosprawności podopiecznych) nie powoduje dysfunkcjonalności ustawy, gdyż jak zasadnie wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w wyroku z 1 czerwca 2015 r., sygn. akt II SA/Bd 366/15, możliwe jest odnalezienie w treści art. 17 ustawy i przepisów z nim skorelowanych wszystkich elementów podmiotowych, przedmiotowych i czasowych koniecznych dla zrekonstruowania normy (norm) prawnej określającej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Nie jest to zatem przypadek tzw. pominięcia prawodawczego, które polega na wskazaniu przez Trybunał braku pewnych treści normatywnych w kontrolowanym przepisie (por. A. Kustra, Wyroki zakresowe Trybunału Konstytucyjnego, Przegląd Sejmowy, nr 4/2011, s. 60). Trybunał Konstytucyjny derogował bowiem fragment pełnego i jednoznacznego pod względem zakresowym przepisu, realizując tym samym klasyczną i nie budzącą kontrowersji funkcję "negatywnego prawodawcy" (por. S. Wronkowska, Kilka uwag o "prawodawcy negatywnym", Państwo i Prawo nr 10/2008).

Stanowisko to Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela.

Trybunał Konstytucyjny derogując w powołanym wyżej zakresie przepis art. 17 ust.1b ustawy nie odroczył utraty jego mocy obowiązującej (art. 190 ust. 3 Konstytucji RP). Oznacza to, że bezpośrednim skutkiem orzeczenia jest utrata przez ten przepis we wskazanym w wyroku zakresie domniemania konstytucyjności. Innymi słowy, skutkiem wydanego orzeczenia jest stwierdzenie niekonstytucyjności art. 17 ust. 1b ustawy w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, i to począwszy od dnia ogłoszenia wyroku.

Przedmiotowy wyrok został ogłoszony w Dzienniku Ustaw RP z dnia 23 października 2014 r. pod poz. 1443 i z tym dniem orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego weszło w życie. Omawiany przepis ustawy - art.17 ust. 1b - jako niekonstytucyjny w określonym przez wyrok zakresie - nie powinien mieć od tego momentu zastosowania, gdyż Trybunał Konstytucyjny wprost stwierdził jego niekonstytucyjność.

Stwierdzenie niekonstytucyjności przepisu przekłada się na ukształtowanie nowego stanu prawnego. Zgodnie z art. 6 k.p.a., organy administracji posiadają uprawnienie do działania jedynie na mocy obowiązujących przepisów.

Zauważyć także należy, że Trybunał Konstytucyjny nie może uzasadnieniem swego wyroku przesądzić o tym, że jednoznaczna sentencja wyroku może obowiązywać w innym zakresie, niż wynika to z jej brzmienia lub z zasad prawa konstytucyjnego (art. 190 Konstytucji RP), które obowiązują także Trybunał, stojący na straży ich przestrzegania. Ani treść uzasadnienia wyroku, ani tym bardziej interpretacja fragmentu uzasadnienia nie może modyfikować treści sentencji wyroku, ani też zmieniać wynikających z przepisów prawa skutków orzeczeń wydawanych przez Trybunał Konstytucyjny. Zgodnie z dominującym poglądem doktryny uzasadnienia orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego nie wiążą sądów (poza ewentualnie sądem pytającym w przypadku tzw. pytania prawnego), brak jest bowiem przesłanek warunkujących uznanie takiej kompetencji (por. J. Mikołajewicz, Zasady orzecznicze Trybunału Konstytucyjnego. Zagadnienia teoretyczne, Poznań 2008, s. 84).

W uzasadnieniu wyroku Trybunał, m.in. po rozważeniu braku przesłanek do zróżnicowania sytuacji prawnej opiekunów osób niepełnosprawnych ze względu na czas (wiek) powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki wskazał, że skutkiem wyroku jest stwierdzenie w punkcie 8, iż opiekunowie dorosłych osób niepełnosprawnych muszą być traktowani przez ustawodawcę jako podmioty należące do tej samej klasy. Stwierdzenie to, podobnie jak następne dwa akapity, odnosi się bezpośrednio do ustawodawcy (tzw. sygnalizacja). Natomiast w akapicie czwartym punktu 8 uzasadnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego znajdują się rozważania dotyczące skutku wyroku dla stanu prawnego i sytuacji prawnej adresatów przepisu art. 17 ust. 1b ustawy – "skutkiem wejścia w życie wyroku nie jest ani uchylenie art. 17 ust. 1b u.ś.r., ani uchylenie decyzji przyznających świadczenia, ani wykreowanie "prawa" do żądania świadczenia dla opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, jeżeli niepełnosprawność podopiecznych nie powstała w okresie dzieciństwa. Trybunał Konstytucyjny orzekł ostatecznie o niekonstytucyjności jedynie części normy wynikającej z art. 17 ust. 1b u.ś.r. Poprawienie stanu prawnego w tym zakresie należy w ocenie Trybunału wyłącznie do ustawodawcy, który - biorąc pod uwagę skutki społeczne rozstrzygnięć podejmowanych w badanej materii - powinien dokonać tego bez zbędnej zwłoki".

Jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w cytowanym wyroku, fragment ten potwierdza charakterystykę zakresowego typu wyroku. Jeśli zaś chodzi o fragmenty odnoszące się do "uchylenia decyzji przyznających świadczenia" oraz "wykreowanie prawa do żądania świadczenia dla opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych" to dosłownie pojmując treść tego zapisu brak byłoby podstaw do stosowania przepisu art. 17 ust. 1b ustawy w zakresowo derogowanym brzmieniu, bez ingerencji ustawodawcy. Takie stwierdzenie przeczy sentencji wyroku i możliwości zrekonstruowania wszystkich konstytutywnych elementów prawa do świadczenia pielęgnacyjnego po wyłączeniu norm wynikających z derogowanego zakresu przepisu. Zapis zawarty w punkcie 8 uzasadnienia wyroku należy zatem potraktować jako wskazówkę interpretacyjną, nie zaś element rozstrzygający o zakresie derogacji i jej skutku dla obowiązywania prawa.

Podzielając powyższe stanowisko stwierdzić należy, że skoro wyrok Trybunału Konstytucyjnego odniósł bezpośredni skutek, to zadaniem sądu administracyjnego, realizującego ustrojową funkcję gwaranta praw i wolności obywatelskich jest ustalenie możliwości jego zastosowania zgodnie z wzorcem konstytucyjnym. Zawarta w sentencji wyroku Trybunału derogacja nie powoduje bowiem powstania luki konstrukcyjnej, a zmodyfikowany przepis 17 ust. 1b ustawy, w dopełnieniu z ust. 1 tego artykułu, może być stosowany.

W świetle poczynionych rozważań uznać należy, że organy rozpoznając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego złożony przez opiekuna dorosłej osoby niepełnosprawnej, w obecnym stanie prawnym (dopóki w tej materii nie zostaną wprowadzone nowe rozwiązania ustawowe) mają obowiązek zbadać, czy skarżąca spełnia warunki do przyznania tego świadczenia określone w art. 17 ustawy, to jest z wyłączeniem tej części tego przepisu, która z dniem 23 października 2014 r. została ostatecznie uznana za niekonstytucyjną.

Wyroki Trybunału Konstytucyjnego są wiążące co do swojej sentencji, ta zaś w przedmiotowej sprawie jednoznacznie stanowi o niekonstytucyjności przepisu art. 17 ust. 1b ustawy w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności. Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela linię orzeczniczą sądów administracyjnych, które w odniesieniu do opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych wnoszących o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego po wyroku Trybunału, dostrzegają jego wpływ na obecną sytuację tych podmiotów i wyrażają stanowisko o konieczności uchylenia decyzji (zob. w tej materii m.in.: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 2 sierpnia 2016 r., sygn. akt I OSK 923/16, oraz wyrok z 4 listopada 2016 r., sygn. akt I OSK 1578/16, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 2 kwietnia 2015 r., sygn. akt VIII SA/Wa 1026/14, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z 27 sierpnia 2015 r., sygn. akt II SA/Ol 623/15, cytowany powyżej wyrok WSA w Bydgoszczy z 1 czerwca 2015 r., sygn. akt II SA/Bd 366/15). Sąd nie podziela tym samym poglądu wyrażonego w innych orzeczeniach, w których przyjęto, że wejście w życie przedmiotowego wyroku Trybunału nie ma wpływu na kształt obowiązujących przepisów, z uwagi na zawarte w jego uzasadnieniu wyjaśnienia (tak m.in. w wyrokach: Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 14 stycznia 2015 r., sygn. akt IV SA/Gl 1085/14 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z 20 sierpnia 2015 r., sygn. akt II SA/Bk 464/15).

W reasumpcji uznać należy, że organ pierwszej instancji wadliwie przyjął, że skarżąca nie może uzyskać przedmiotowego świadczenia ze względu na brak istnienia dowodów na to, że niepełnosprawność matki skarżącej powstała przed upływem okresów wskazanych w art. 17 ust. 1b u.ś.r.

Po rozważeniu wskazanego wyżej problemu należy odnieść się do zarzutu naruszenia przez organy art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. w powiązaniu z zarzutem naruszenia przepisów postępowania.

Za a limine niezasadne Sąd uznał stanowisko wyrażone w uzasadnieniach wydanych w sprawie decyzji w kwestii niespełnienia przez skarżącą określonej w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. przesłanki warunkującej przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, jaką jest niepodejmowanie zatrudnienia z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką.

Stanowisko organów orzekających koncentruje się w istocie na wskazaniu, że w sprawie nie zostało wykazane, że skarżąca zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub że nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad niepełnosprawną od dnia 6 lutego 2020 r. matką. Organ pierwszej instancji wskazywał, że skarżąca nie posiada żadnego stażu pracy, gdyż nigdy nie pracowała. Rezygnacja z aktywności na rynku pracy nie miała zatem - w ocenie tego organu - bezpośredniego związku ze stanem zdrowia matki. Rezygnacja z aktywności zawodowej – w kontekście uzasadniającym przyznanie żądanego świadczenia – musi być bowiem wymuszona przez konieczność sprawowania opieki nad chorym, zaś rozmiar tej opieki musi być na tyle duży aby uniemożliwiał podjęcie lub wykonywanie pracy zarobkowej. Analizując realia sprawy pod tym kątem organ pierwszej instancji wskazał, że niepełnosprawność matki skarżącej ustalono dopiero od dnia 6 lutego 2020 r. Skarżąca przed sprawowaniem opieki (od grudnia 2019 r.) w ogóle nie podejmowała zatrudnienia. Tym samym nie ma związku pomiędzy tymi zdarzeniami. Innymi słowy niepodejmowanie zatrudnienia nie było związane z opieką nad matką.

Z kolei organ odwoławczy podniósł, że Z. K. przeprowadziła się do córki 6 lat wcześniej z uwagi na fakt mieszkania w złych warunkach mieszkaniowych. Przez ten okres - wspólnego zamieszkiwania z rodziną skarżącej - H. K. nie była czynna zawodowo, a przynajmniej od ewentualnego zatrudnienia nie były odprowadzane składki na ubezpieczenie zdrowotne. W związku z tym wynikający z art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy warunek rezygnacji z zatrudnienia celem sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką nie zaistniał. W ocenie organu odwoławczego fakt posiadania przez skarżącą statusu osoby bezrobotnej świadczy o gotowości do podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Trudno zatem uznać, że skarżąca nie podejmuje zatrudnienia wyłącznie z powodu konieczności sprawowania opieki nad matką. Przy tym zakres faktycznie sprawowanej opieki jest taki, że pozwalałby skarżącej na podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w niepełnym wymiarze czasu pracy.

Zdaniem Sądu, kategoryczne twierdzenia organów w tym zakresie nie mogą być uznane za prawidłowe (w świetle art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r.) i nie da się ich wyprowadzić ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Zestawienie daty ustalenia stopnia niepełnosprawności matki skarżącej z brakiem wcześniejszej (to jest przed złożeniem wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego) aktywności zawodowej skarżącej nie może być uznane za rozstrzygający o braku związku pomiędzy sprawowaną przez skarżącą opieką, a niemożnością podjęcia przez nią zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

Wyraźnego podkreślenia wymaga bowiem, że skarżąca nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej właśnie z uwagi na to, że sprawuje permanentną opiekę nad matką, to jest osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, która wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

W ocenie Sądu ocena spełnienia przez określony podmiot przesłanek z art. 17 ust. 1 u.ś.r. powinna być dokonywana jako aktualna, to jest odnosząca się do czasu, w którym określony podmiot wystąpił o przyznanie świadczenia. W przedmiotowej sprawie H. K. złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w dniu 14 września 2020 r. a zatem po wydaniu orzeczenia zaliczającego matkę skarżącej do znacznego stopnia niepełnosprawności przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] (w dniu 23 marca 2020 r.). W sprawie nie jest kwestionowane, że matka skarżącej w 2019 r. przeszła udar lewej półkuli mózgu i od tego czasu wymaga stałej opieki, gdyż nie jest w stanie samodzielnie funkcjonować. Okoliczności te zostały potwierdzone wprost w trakcie przeprowadzonego w dniu 30 września 2020 r. wywiadu środowiskowego, który w ocenie dokonywanej przez organy orzekające został całkowicie pominięty. Wnioski pracownika socjalnego w tym zakresie, w tym te odnoszące się do zakresu sprawowania przez skarżącą opieki nad matką i niepodejmowania z tego powodu zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej są zaś jednoznaczne.

Zaznaczenia wymaga, że przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie zakreśla żadnych ram czasowych, co do wykazania niepodejmowania zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki. Jest to świadczenie przyznawane na wniosek i to od wnioskodawcy zależy, czy i w jakim czasie po wystąpieniu przesłanek do przyznania świadczenia wystąpi on o to świadczenie. Nie ma zatem podstaw do kwestionowania prawa strony do wyboru momentu, w którym chce wystąpić z wnioskiem o przyznanie przedmiotowego świadczenia.

Z akt administracyjnych przedstawionych Sądowi wynika bezsprzecznie, że skarżąca wystąpiła o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w następstwie stwierdzenia u matki znacznego stopnia niepełnosprawności powołując się na fakt, że zakres sprawowania opieki nad matką (osoba po przebytym udarze) wyklucza podjęcie przez skarżącą jakiegokolwiek zatrudnienia lub pracy zarobkowej.

W ocenie Sądu organy orzekające formułując wskazane wyżej tezy nie wskazały w istocie z jakich względów odmówiły wiarygodności ustaleniom wywiadu środowiskowego oraz oświadczeniu skarżącej, to jest w zakresie pozwalającym na ustalenie, że skarżąca sprawuje nad swoją matką rzeczywistą, stałą i adekwatną do stopnia jej niepełnosprawności opiekę. Zdaniem Sądu ustalenia poczynione w trakcie wywiadu jak i okoliczność przebycia przez matką skarżącej udaru prowadzącego do niepełnosprawności w stopniu znacznym w wystarczający sposób potwierdzają, że matka skarżącej potrzebuje codziennej, stałej opieki. Wskazać należy, że ustawa o świadczeniach rodzinnych w słowniku wyrażeń ustawowych w art. 3 pkt 22 definiuje pojęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, nie zawiera jednak definicji sprawowania opieki, niemniej z treści art. 17 ust. 1 u.ś.r. wywieść można, że opieka musi być stała lub długoterminowa. Jak wskazuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych nie musi to być opieka całodobowa (zob. w tej materii: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 lutego 2017 r.; sygn. akt I OSK 2201/15; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 13 maja 2015 r. (sygn. akt I OSK 2820/13; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl) wskazał, że z art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika, iż podstawową przesłanką, jaką musi spełnić osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne, należąca do kręgu osób zobowiązanych do alimentacji, jest rezygnacja z pracy zarobkowej spowodowana koniecznością sprawowania permanentnej opieki nad osobą bliską o określonym stopniu niepełnosprawności. Podkreślić należy, że na równi z rezygnacją z zatrudnienia należy traktować, tak jak w rozpatrywanej sprawie, niepodejmowanie pracy.

Co nadto istotne, okoliczność, że matka skarżącej nie jest w stanie samodzielnie funkcjonować bez stałej opieki drugiej osoby, została potwierdzona przez wyspecjalizowany w tym zakresie organ - Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w P., który w orzeczeniu z dnia 27 marca 2020 r. zaliczył Z. K. do grupy osób ze znacznym stopniem niepełnosprawności. Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r., poz. 426 ze zm.) w związku z art. 3 pkt 21 lit. a) u.ś.r. do znacznego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę z naruszoną sprawnością organizmu, niezdolną do pracy albo zdolną do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej i wymagającą, w celu pełnienia ról społecznych, stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innych osób w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Pojęcie niezdolności do samodzielnej egzystencji należy zaś odnieść do osób, u których występuje naruszenie sprawności organizmu w stopniu uniemożliwiającym zaspokajanie bez pomocy innych osób podstawowych potrzeb życiowych, za które uważa się przede wszystkim samoobsługę, poruszanie się i komunikację (art. 4 ust. 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych).

Mając na uwadze zapatrywania organów obydwu instancji wskazać nadto należy, że zgodnie z art. 17 ust. 6 u.ś.r. zarejestrowanie w powiatowym urzędzie pracy jako osoba poszukująca pracy lub posiadanie statusu bezrobotnego nie ma wpływu na uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego. Osoba bezrobotna, będąc z definicji jedynie "gotową do zatrudnienia", spełnia obie przesłanki określone w art. 17 ust. 1 u.ś.r. Składając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego osoba bezrobotna de facto rezygnuje z gotowości do podjęcia zatrudnienia. Trudno bowiem oczekiwać, aby już w dacie składania przedmiotowego wniosku zainteresowany rezygnował ze statusu osoby bezrobotnej, pozbawiając się tym samym m.in. ubezpieczenia zdrowotnego.

W kontekście możliwości podjęcia przez skarżącą zatrudnienia należy z kolei podkreślić, że opieka nad osobą niepełnosprawną, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie musi być sprawowana nieustannie przez całą dobę. Sposób jej sprawowania jest bowiem uzależniony od rodzaju schorzeń osoby wymagającej opieki. Wskazany przepis wymaga, aby opieka nad osobą niepełnosprawną legitymującą się stosownym orzeczeniem o niepełnosprawności sprawowana była zgodnie ze wskazaniami wynikającymi z orzeczenia o niepełnosprawności, a zatem aby była to opieka długotrwała i stała. Odnosząc się do stanowiska prezentowanego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podnieść należy, że zebrany w sprawie materiał dowodowy nie podważa twierdzeń skarżącej o sprawowaniu przez nią opieki w sposób stały oraz długotrwały pomimo tego, że skarżąca poza czynnościami stricte opiekuńczymi związanymi z osobą matki wykonuje także czynności związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego. Nie można także podzielić założenia organu odwoławczego, że dla przyjęcia, iż opieka wyklucza możliwość zatrudnienia, konieczne jest wykonywanie w jej ramach wyłącznie czynności opiekuńczych, nie zaś czynności, które są związane z codziennym funkcjonowaniem osoby niepełnosprawnej. Mając na uwadze przedstawioną przez organ odwoławczy argumentację Sąd wskazuje, że w § 29 ust. 1 pkt 2 rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r., poz. 2027 ze zm.) zapisano, że standardy w zakresie kwalifikowania do znacznego stopnia niepełnosprawności zawierają kryteria określające skutki naruszenia sprawności organizmu powodujące konieczność sprawowania opieki, co oznacza całkowitą zależność osoby od otoczenia, polegającą na pielęgnacji w zakresie higieny osobistej i karmienia lub w wykonywaniu czynności samoobsługowych, prowadzeniu gospodarstwa domowego oraz ułatwiania kontaktów ze środowiskiem. W świetle powyższego jak i w świetle zasad doświadczenia życiowego uznać należy, że prowadzenie gospodarstwa domowego, w tym przygotowywanie posiłków i ich podawanie, sprzątanie domu, czy robienie zakupów to w określonych przypadkach czynności niezbędne dla prawidłowego funkcjonowania osoby wymagającej opieki i wchodzące w zakres opieki, którą postrzega się jako opiekę sprawowaną prawidłowo.

Wskazać należy, że zgodnie z ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego, organ administracji publicznej stoi na straży praworządności i podejmuje kroki niezbędne do dokładnego ustalenia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.) i dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.). Z art. 107 § 3 k.p.a. wynika z kolei, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

W reasumpcji przedstawionych wyżej rozważań Sąd uznał, że, w omawianym zakresie organy obu instancji naruszyły, w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., a także art. 107 § 3 k.p.a. nie wyjaśniając w treści wydanych rozstrzygnięć, z jakich powodów odmówiły wiarygodności i mocy dowodowej wnioskom pracownika socjalnego odnoszącym się do jego ustaleń w zakresie opieki poczynionych w trakcie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego. Jako że nierozpatrzenie całego materiału dowodowego oraz naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów doprowadziło do odmowy ustalenia skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, zasadnym jest uznanie, że w sprawie doszło również do naruszenia art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. Organ pierwszej instancji dopuścił się również, z przyczyn wyjaśnionych na wstępie rozważań prawnych zawartych w przedmiotowym uzasadnieniu, naruszenia art. 17 ust. 1b wskazanej wyżej ustawy.

Stwierdzając, że decyzje organów orzekających zostały wydane z naruszeniem wskazanych wyżej przepisów prawa materialnego oraz z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w związku z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, o czym orzeczono jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku.

O kosztach postępowania (punkt drugi sentencji wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., zasądzając od organu odwoławczego na rzecz skarżącej 480 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania, na które składa się wynagrodzenie reprezentującego skarżącą radcy prawnego ustalone zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r., poz. 265 ze zm.).

Wyrok został wydany w trybie uproszczonym zgodnie z art. 119 pkt 2 p.p.s.a.

Wskazania co do dalszego postępowania, wiążące dla organów w świetle art. 153 p.p.s.a., wynikają z przedstawionych powyżej rozważań Sądu.