Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1183/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-05-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 86ust. 1 pkt 1 ust. 2, art. 88 ust. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 85
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce - t.j,

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Walawski, Sędzia WSA Iwona Maciejuk, Sędzia WSA Tomasz Szmydt (spr.), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 maja 2021 r. sprawy ze skargi K. W. na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] kwietnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium socjalnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

K. W. wniosła skargę na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] kwietnia 2020r., nr [...], w przedmiocie odmowy przyznania stypendium socjalnego.

Rektor Uniwersytetu [...] (dalej: "Rektor U[...]") w dniu [...] kwietnia 2020 r. wydał decyzję nr [...], którą utrzymał w mocy decyzję Komisji stypendialnej ds. stypendium socjalnego Wydziału [...] z dnia [...] lutego 2020 r. (bez numeru) o odmowie przyznania K. W. ("skarżąca") stypendium socjalnego w zwiększonej wysokości na semestr zimowy roku akademickiego 2019/2020.

Organ odwoławczy, przedstawił za organem pierwszej instancji stan faktyczny sprawy, przytoczył przepisy na podstawie, których procedował organ pierwszej instancji, dokonał ponownej oceny ustaleń w zakresie stanu faktycznego w sprawie i zasadności zastosowanych przepisów.

W ocenie organu odwoławczego, organ pierwszej instancji prawidłowo wskazał, że otrzymanie przez studentkę stypendium socjalnego uwarunkowane jest łącznym spełnieniem dwóch kryteriów, tzn. znajdowania się w trudnej sytuacji materialnej i posiadania dochodu na osobę w rodzinie nie wyższego niż ten ustalony przez Rektora.

Organ odwoławczy wyraził zrozumienie dla argumentów wnioskodawczyni, wskazał jednak, że ustalając skład jej rodziny, nie może pominąć jej męża, niezależnie od panujących między nimi relacji małżeńskich. Konstancja, że męża wnioskodawczyni należy wliczyć w poczet jej rodziny powoduje, że organ nie mógł ustalić, jaki jest dochód na osobę w rodzinie, bez danych o jego dochodzie.

K. W. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyżej określoną decyzje Rektora U[...]. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o jej zmianę, poprzez przyznanie przedmiotowego świadczenia, biorąc pod uwagę wysokość miesięcznego dochodu w jej rodzinie, na którym wyłącznym utrzymaniu pozostaję, tj. jej rodziców, nie mieszkając i nie prowadząc wspólnego gospodarstwa z jej mężem, z którym pozostaje w faktycznej separacji małżeńskiej od [...] czerwca 2019 r. i toczy się między nimi sprawa rozwodowa, a uzyskanie zaświadczenia o jego dochodach jest dla niej prawnie niemożliwe.

Rektor Uniwersytetu [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Na mocy art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. - dalej w skrócie jako: "p.p.s.a.") uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, natomiast - stosownie do art. 135 p.p.s.a. - sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Dokonując kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia w oparciu o wyżej wskazane kryterium Sąd uznał, że złożona skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Materialnoprawną podstawę wydanych w sprawie rozstrzygnięć stanowiły przepisy ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. o szkolnictwie wyższym ( Dz. U. z 2020 r., poz. 85 ze zm. - dalej w skrócie jako: "p.s.w."), oraz przepisy - wydanego przez Rektora Uniwersytetu w oparciu o delegację ustawową zawartą w art. 186 ust. 1 tej ustawy - zarządzenia nr 142 Rektora Uniwersytetu [...] z dnia 1 października 2019 r. w sprawie wprowadzenia Regulaminu świadczeń dla studentów Uniwersytetu [...] (Monitor U[...] z 2019 r. poz. 318) przyznawania pomocy materialnej studentom Uniwersytetu, zwanego dalej "regulaminem".

Zgodnie z art. 86 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 p.s.w., student może ubiegać się o stypendium socjalne. Przyznanie świadczenia, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, oraz odmowa jego przyznania następują w drodze decyzji administracyjnej. Natomiast art. 87 ust. 1 p.s.w. stanowi, że stypendium socjalne może otrzymać student znajdujący się w trudnej sytuacji materialnej.

Zgodnie z art. 88 ust. 1 p.s.w., wysokość miesięcznego dochodu na osobę w rodzinie studenta ubiegającego się o stypendium socjalne ustala się na zasadach określonych w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. oświadczeniach rodzinnych, z tym że przy jej ustalaniu: 1) uwzględnia się dochody osiągane przez: a) studenta, b) małżonka studenta, c) rodziców, opiekunów prawnych lub faktycznych studenta, d) będące na utrzymaniu osób, o których mowa w lit. a–c, dzieci niepełnoletnie, dzieci pobierające naukę do 26. roku życia, a jeżeli 26. rok życia przypada w ostatnim roku studiów, do ich ukończenia, oraz dzieci niepełnosprawne bez względu na wiek

Zgodnie z treścią art. 88 ustawy z dnia 20 lipca 2018r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (t.j. Dz.U. z 2020r., poz. 85 ze zm., dalej "u.p.s.w.in."):

1. Wysokość miesięcznego dochodu na osobę w rodzinie studenta ubiegającego się o stypendium socjalne ustala się na zasadach określonych w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, z tym że przy jej ustalaniu:

1) uwzględnia się dochody osiągane przez:

a) studenta,

b) małżonka studenta,

c) rodziców, opiekunów prawnych lub faktycznych studenta,

d) będące na utrzymaniu osób, o których mowa w lit. a-c, dzieci niepełnoletnie, dzieci pobierające naukę do 26. roku życia, a jeżeli 26. rok życia przypada w ostatnim roku studiów, do ich ukończenia, oraz dzieci niepełnosprawne bez względu na wiek.

Otrzymanie przez studenta stypendium socjalnego uwarunkowane jest łącznym spełnieniem dwóch kryteriów: znajdowania się w trudnej sytuacji materialnej i posiadania dochodu na osobę w rodzinie nie wyższego niż ten ustalony przez Rektora. Na podstawie § 17 Regulaminu świadczeń w szczególnie uzasadnionych przypadkach student lub doktorant może otrzymać stypendium socjalne w zwiększonej wysokości, o ile spełnia warunki niezbędne do otrzymania stypendium socjalnego. Zgodnie z ust. 2 przez szczególnie uzasadniony przypadek, o którym mowa w ust. I, rozumie się sytuację, gdy:

1) student pierwszego roku studiów pierwszego stopnia lub jednolitych studiów magisterskich spełnia kryteria uprawniające do otrzymania stypendium rektora, o których mowa w § 24 ust. 7;

2) student otrzymał stypendium rektora lub stypendium ministra za znaczące osiągnięcia w roku akademickim:

a) w którym ubiega się o przyznanie stypendium socjalnego w zwiększonej wysokości, lub

b) poprzedzającym rok akademicki, na który ubiega się o przyznanie stypendium socjalnego w zwiększonej wysokości - przepis stosuje się odpowiednio do doktorantów;

3) wnioskodawca pozostaje na utrzymaniu rodziców, opiekunów prawnych lub opiekunów faktycznych regularnie i aktualnie korzystających ze wsparcia ośrodka pomocy społecznej w formie zasiłków stałych lub sam regularnie i aktualnie z nich korzysta;

4) wnioskodawca osiągnął pełnoletniość przebywając w pieczy zastępczej, nie pozostaje na utrzymaniu rodziców, opiekunów prawnych lub opiekunów faktycznych i nie ukończył 25. roku życia.

5) wnioskodawca jest sierotą i nie ukończył 25. roku życia.

Na podstawie informacji z systemu USOS skarżąca w roku akademickim 2018/2019 otrzymywała stypendium rektora tj. spełnia przesłankę wskazaną w § 17 pkt 2 Regulaminu świadczeń.

Zgodnie z treścią art. 88 u.p.s.w.in. wysokość miesięcznego dochodu na osobę w rodzinie studenta ubiegającego się o stypendium socjalne ustala się na zasadach określonych w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, z tym że przy jej ustalaniu uwzględnia się dochody osiągane przez:

a) studenta,

b) małżonka studenta,

c) rodziców, opiekunów prawnych lub faktycznych studenta,

d) będące na utrzymaniu osób, o których mowa w lit, a-c, dzieci niepełnoletnie, dzieci pobierające naukę do 26. roku życia, a jeżeli 26. rok życia przypada w ostatnim roku studiów, do ich ukończenia, oraz dzieci niepełnosprawne bez względu na wiek;(...).

W przedmiotowym postępowaniu określenie składu osobowego rodziny ma kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszego postępowania. Studentka w swoim odwołaniu przywołuje tezę zawartą w wyroku z dnia 13 września 2017 roku o sygn. akt: I OSK 2955/16.

W niniejszej sprawie Sąd podziela stanowisko organów obu instancji, że z przedstawionych dowodów wynika, że skarżąca nie udokumentowała we wniosku informacji o sytuacji majątkowej i dochodowej rodziny, a w szczególności dochodu małżonka. Skarżąca znajduje się w sytuacji, w której nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego ze swoim mężem, znajduje się w faktycznej separacji lecz związek małżeński nie został prawomocnie rozwiązany. Organ prawidłowo przyjął, iż aktualność zachowuje pogląd prezentowany w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, że bez znaczenia dla ustalenia, czy określona osoba wchodzi w skład rodziny w rozumieniu przytoczonych przepisów jest fakt wspólnego gospodarowania. Ustawodawca określając pojęcie rodziny, uwzględnia status prawny, nie zaś stan faktyczny lub przesłankę wspólnego gospodarowania (por. wyrok NSA z dnia 23 września 2005 r., I OSK 150/05; wyrok NSA z dnia 13 stycznia 2010 r., I OSK 1128/09; wyrok NSA z dnia 5 kwietnia 2011 r., I OSK 2099/10; wyrok NSA z dnia 22 lutego 2012 r., I OSK 1818/11; wyroki NSA z dnia 18 października 2017 r., I OSK 714/17 i I OSK 715/17). Zatem małżonkowie - niezależnie od panujących między nimi stosunków - są członkami rodziny. W związku z tym przy ustalaniu dochodu rodziny organ winien uwzględnić dochody wszystkich jej członków (wyrok NSA z dnia 14 czerwca 2017 r., I OSK 752/16).

Niewskazanie rzeczywistych dochodów (nawet bez winy skarżącej – co nie jest w sprawie kwestionowane) uniemożliwia organowi ocenę tego, czy stypendium przysługuje, co stanowi podstawę do odmowy przyznania stypendium. Należy podkreślić, że na skarżącej ciążył obowiązek, jako ubiegającej się o przedmiotowe świadczenie przedstawienia dowodów, potwierdzających stan majątkowy w rodzinie. Obowiązek ten wynika z przepisów ustawy oraz regulaminu przyznawania pomocy materialnej studentom, uchwalonego na podstawie zawartego w ustawie upoważnienia. Organ nie ma obowiązku prowadzenia w tym kierunku działania z urzędu, trudno również określić jakimi metodami i na podstawie jakich przepisów takie postępowanie miałby być prowadzone.

Odnosząc się zaś do zarzutów skargi, stwierdzić należy, że są one nieuzasadnione. Organ nie naruszył wskazanych w obu decyzjach przepisów prawa materialnego, w sposób jasny i precyzyjny wyjaśnił motywy rozstrzygnięć w sprawie oraz prawidłowo realizował wytyczne wynikające z dyspozycji art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 78 § 1 k.p.a.

Mając powyższe na względzie na podstawie art. 151 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie skargę oddalił.