Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2672/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-05-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 20 i 24
journal: Dz.U. 2019 poz 393
law: Rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 2  pkt 8
journal: Dz.U. 2019 poz 725
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Gabriela Nowak, Sędziowie sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, sędzia WSA Monika Sawa (spr.), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 maja 2021 r. sprawy ze skargi R. K. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...] w przedmiocie ewidencji gruntów i budynków oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] listopada 2020 r. nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego (dalej: organ) po rozpatrzeniu odwołania R. K. utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] września 2020 r. znak: [...] orzekającą o odmowie wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków obrębu ewidencyjnego [...] jednostki ewidencyjnej [...] Miasto w stosunku do działki nr [...] w zakresie zmiany udziałów w prawie jej własności.

Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W dniu 5 czerwca 2020 roku do Starosty [...] wpłynął wniosek R. K. o "wszczęcie czynności podważających naliczenie udziałów w nieruchomości'’ w zakresie udziałów w częściach wspólnych budynku położonego przy ul.[...] w [...] oraz działki nr [...], na której ten budynek jest usytuowany. Po dokonaniu analizy materiałów dotyczących udziałów w ww. nieruchomości Starosta poinformował wnioskodawcę, że obecnie wykazane w ewidencji gruntów i budynków informacje są zgodne z dokumentami stanowiącymi podstawę tych wpisów. Organ wezwał stronę o sprecyzowanie przedmiotu wniosku oraz przedłożenia dokumentów potwierdzających żądanie. W piśmie z [...] lipca 2020 r. R. K. wskazał, że wnosi o wszczęcie postępowania, którego skutkiem będzie wyeliminowanie błędnych danych dotyczących udziałów współwłaścicieli w ww. nieruchomości. W dniu [...] lipca 2020 r. do organu pierwszej instancji wpłynęło pismo R. K. pn. "Wniosek dowodowy", w którym wnioskodawca wskazał, że w związku ze zmianą powierzchni działki nr [...] z [...] ha na [...] ha jego udziały we współwłasności działki powinny ulec zmianie oraz zanegował obecnie ujawnione w ewidencji gruntów i budynków wysokości udziałów we współwłasności wszystkich współwłaścicieli nieruchomości. Po zapoznaniu się z aktami sprawy wnioskodawca podtrzymał swoje żądanie. Starosta [...] decyzją z dnia [...] września 2020 roku odmówił dokonania zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków w stosunku do wykazanych w tej ewidencji udziałów w prawie własności działki nr [...] obręb [...], jednostka ewidencyjna [...] Miasto. Odwołanie od powyższej decyzji w terminie wniósł R. K. Zarzucił Staroście nierozpatrzenie jego wniosku w zakresie wyjaśnienia wysokości udziałów praw własnościowych do działki nr [...], w szczególności ich zasad naliczania oraz nie odniesienia się do operatu sporządzonego przez rzeczoznawcę R. B. z dnia [...] lutego 1998 roku.

W wyniku rozpatrzenia sprawy w postępowaniu odwoławczym organ wskazał, że ustawa z dnia 17 maja 1989 roku Prawo geodezyjne i kartograficzne przez ewidencję gruntów i budynków określa system informacyjny zapewniający gromadzenie, aktualizację oraz udostępnianie, w sposób jednolity dla kraju informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz o innych podmiotach władających lub gospodarujących tymi gruntami, budynkami lub lokalami. W myśl art. 7d pkt 1 ww. ustawy oraz § 44 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 roku w sprawie ewidencji gruntów i budynków utrzymanie operatu ewidencyjnego w stanie aktualności tj. zgodności z dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami źródłowymi jest zadaniem starostów - prezydentów. Jak stanowi § 45 ust. 1 ww. rozporządzenia, aktualizacja operatu ewidencyjnego ma na celu: zastąpienie danych niezgodnych ze stanem faktycznym, stanem prawnym lub obowiązującymi standardami technicznymi, odpowiednimi danymi zgodnymi ze stanem faktycznym lub prawnym oraz obowiązującymi standardami technicznymi, ujawnienie nowych danych ewidencyjnych lub wyeliminowanie danych błędnych. Zgodnie z § 12 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków prawa osób i określonych jednostek organizacyjnych do gruntów, budynków i lokali uwidacznia się w ewidencji na podstawie: wpisów dokonanych w księgach wieczystych, prawomocnych orzeczeń sądowych, umów zawartych w formie aktów notarialnych, dotyczących ustanowienia lub przeniesienia praw rzeczowych do nieruchomości, z wyłączeniem umów dotyczących użytkowania wieczystego gruntów i własności lokali, ostatecznych decyzji administracyjnych, dyspozycji zawartych w aktach normatywnych, niektórych umów dzierżawy. Organ wskazał, że w postępowaniu ewidencyjnym nie rozstrzyga się sporów o prawa do nieruchomości lub ich wydzielonych części, lecz jedynie rejestruje te prawa, które muszą wynikać z określonych prawem dokumentów. Z tego względu zmiana danych w tym zakresie może być dokonana na wniosek tylko wtedy, gdy wnioskodawca wykaże przysługiwanie praw do przedmiotu, którego zmiana ma dotyczyć. Organ podniósł, że w niniejszej sprawie Starosta dokonał weryfikacji wpisu udziału praw własności R. K. do działki nr [...]. Z załączonych do akt sprawy dokumentów wynika, że na mocy aktu notarialnego Rep. A nr [...] prawo do lokalu mieszkalnego nr [...] w budynku położonym przy ul. [...] w [...] wraz prawem własności w częściach wspólnych tego budynku w udziale w wysokości [...] oraz prawo współużytkowania wieczystego również w udziale [...] nabyła H. K.. Następnie, na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] listopada 2012 roku sygn. Akt [...] w miejsce zmarłej H. K. w odniesieniu do lokalu nr [...] oraz działki nr [...] i zlokalizowanego na niej budynku Starosta wpisał jako właściciela i użytkownika wieczystego w ww. udziałach R. K.. Burmistrz Miasta i Gminy [...] zaświadczył dnia [...] czerwca 2019 roku, że prawo użytkowania wieczystego do działki nr [...] zostało przekształcone w prawo własności z dniem [...] stycznia 2019 roku. Na tej podstawie współużytkowanie wieczyste dla właścicieli lokali w budynku położonym przy ul. [...] w [...] zostało zmienione w ewidencji gruntów i budynków na prawo własności w tożsamych do użytkowania udziałach. Mając na względzie, iż wysokości udziałów we współwłasności wnioskodawcy do działki nr [...] są zgodne z dokumentami stanowiącymi podstawę tego wpisu organ wskazał, że zmiana danych w tym zakresie nie może być dokonana. Takie żądanie można spełnić tylko wtedy, gdy wnioskodawca wykaże zgodne z jego żądaniem przysługiwanie praw do przedmiotu, którego zmiana ma dotyczyć. Zatem powinno najpierw dojść do rozstrzygnięcia takiego zagadnienia w drodze odpowiedniego procesu cywilnego, a dopiero potem do ujawnienia w operacie ewidencyjnym zapadłego w takim procesie wyroku. W odniesieniu do zmiany powierzchni działki należy wskazać, że nie ma to znaczenia w stosunku do ujawnionych udziałów współwłaścicieli. Uprawnienia współwłaścicieli wynikające z przysługujących im praw zawsze odnoszą się do całej nieruchomości, istota współwłasności ułamkowej sprowadza się do istnienia abstrakcyjnych udziałów współwłaścicieli, a zatem niewyznaczonych fizycznie w terenie powierzchni działki ewidencyjnej. Niezależnie od jej powierzchni udział w prawie własności pozostaje bez zmian.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł R. K> (dalej: skarżący) zaskarżając ją w całości.

Zaskarżonej decyzji zarzucił:

- naruszenie przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na treść decyzji w postaci § 44 pkt 2, § 45 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2019, poz. 393), poprzez odmowę dokonania zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków obrębu ewidencyjnego [...] w jednostce ewidencyjnej [...] Miasto w stosunku do działki ewidencyjnej nr [...] w zakresie zmiany udziałów w prawie jej własności w sytuacji gdy zmniejszono powierzchnie działki nr [...] o [...] ha, zaś obecnie powierzchnia działki wynosi [...] ha, tym czasem udział skarżącego wynosi [...] a winien wynosić [...], wyliczony według metody [...] ara, podzielone przez [...] całość udziałów, pomnożone przez metraż [...] m2. Wskazał także, że w protokole uzgodnień z [...] lutego 1995 r. jaki znalazł po śmierci mamy w punkcie [...] błędnie wskazano, że wielkość udziału w użytkowanym gruncie wynosi [...] części tj. [...], a winno być [...], co wynika zdaniem skarżącego z zaświadczenia Burmistrza Miasta i Gminy z dnia [...] czerwca 2019 r., lokal oznaczony nr [...], [...],[...], [...]. Skarżący wniósł jednocześnie o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentu w postaci: protokołu uzgodnień z [...].02.1995 r., szacunkowy lokal mieszkalny, wszystko na okoliczność błędnego wyliczenia udziału.

Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, a także poprzedzającej ją decyzji Starosty [...] z [...] września 2020 r. oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości i podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 2 pkt 8 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r. poz. 725 z późn. zm.; zwanej dalej "ustawą") przez ewidencję gruntów i budynków rozumie się system informacyjny zapewniający gromadzenie, aktualizację oraz udostępnianie, w sposób jednolity dla kraju, informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz o innych podmiotach władających lub gospodarujących tymi gruntami, budynkami lub lokalami.

Jedną z zasad prowadzenia ewidencji gruntów i budynków jest zasada aktualności, zgodnie z którą starostowie są zobowiązani do utrzymywania operatu ewidencyjnego w stanie zgodności z dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami źródłowymi. W przypadku stwierdzenia, że ewidencja gruntów i budynków stała się nieaktualna, organy administracji geodezyjnej i kartograficznej zobowiązane są podjąć działania niezbędne do jej zaktualizowania.

Przepisy ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r. poz. 393) wyraźnie precyzują, kiedy i pod jakimi warunkami aktualizacja operatu jest możliwa, a brak wymaganej prawem dokumentacji, na podstawie której właściwy organ dokonuje aktualizacji operatu ewidencyjnego, musi prowadzić do odmowy wprowadzenia zmian w operacie ewidencyjnym.

W art. 20 ustawy ustawodawca określił m.in. rodzaje informacji o gruntach (art. 20 ust. 1 pkt 1) oraz ich właścicielach (art. 20 ust. 2), które obejmuje ewidencja gruntów. Informacje te mają charakter zarówno przedmiotowy, jak i podmiotowy. W odniesieniu do gruntów informacje o charakterze przedmiotowym dotyczą ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas bonitacyjnych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty (art. 20 ust. 1 pkt 1). Informacje podmiotowe (art. 20 ust. 2 pkt 1) dotyczą wskazania właściciela, a w odniesieniu do gruntów państwowych i samorządowych - innych osób fizycznych lub prawnych, w których władaniu znajdują się grunty, budynki lub ich części. Informacje o gruntach, budynkach i lokalach (zarówno podmiotowe, jak i przedmiotowe) zawiera operat ewidencyjny, którego zawartość określa art. 24 ust. 1 ustawy.

Szczegółowe zasady prowadzenia ewidencji gruntów i wprowadzania w niej zmian reguluje ww. rozporządzenie w sprawie ewidencji gruntów i budynków. Aktualizacja operatu ewidencyjnego może nastąpić wyłącznie przez wprowadzenie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych.

Zgodnie z treścią art. 24 ust. 2b pkt 1 ustawy, aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje w drodze czynności materialno-technicznej m.in. na podstawie wpisów w księgach wieczystych, decyzji administracyjnych, przepisów prawa.

Sąd podkreśla, że ewidencja gruntów i budynków ma charakter techniczno - deklaratoryjny, ujawnianie w niej określonych praw do gruntu spełnia tylko funkcję informacyjną. Wpis w ewidencji gruntów i budynków nie kreuje zatem stanu prawnego nieruchomości – np. nie ustala wielkości udziału w nieruchomości wspólnej, a jedynie potwierdza ten stan prawny. Oznacza to, że organ ewidencyjny jedynie rejestruje w ewidencji gruntów i budynków te stany prawne, które zostały ustalone w innym trybie lub przez inne organy orzekające i wynikają z potwierdzających je dokumentów. Nie jest on natomiast uprawniony do rozstrzygania sporów dotyczących tego, w jakiej wysokości i komu przysługuje prawo własności do określonej działki ewidencyjnej, jeśli nie jest to możliwe do ustalenia na podstawie przedłożonych dokumentów.

Starosta [...] decyzją z dnia [...] września 2020 roku odmówił dokonania zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków w stosunku do wykazanych w tej ewidencji udziałów w prawie własności działki nr [...] obręb [...], jednostka ewidencyjna [...] Miasto.

Ze skargi z dnia [...] sierpnia 2019 r. wynika, że skarżący żąda zmiany w ewidencji gruntów i budynków poprzez zmianę wielkości udziału, który posiada w omówionej w decyzji Starosty [...], nieruchomości z tego powodu, że uległa zmianie powierzchnia przedmiotowej nieruchomości. Zdaniem skarżącego na skutek zmiany powierzchni przedmiotowej nieruchomości automatycznie uległa zmianie wielkość udziału przysługującego mu w prawie własności tej nieruchomości.

Sąd podziela stanowisko organów, że zmiana powierzchni nieruchomości nie ma wpływu na wielkość udziału w prawie własności nieruchomości. Jak prawidłowo ustalił organ z akt sprawy wynika, że na mocy aktu notarialnego Rep. A nr [...] prawo do lokalu mieszkalnego nr [...] w budynku położonym przy ul. [...] w [...] wraz prawem własności w częściach wspólnych tego budynku w udziale w wysokości [...] oraz prawo współużytkowania wieczystego również w udziale [...] nabyła H. K.. Na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] listopada 2012 r. sygn. akt [...] w miejsce zmarłej H. K. w odniesieniu do lokalu nr [...] oraz działki nr [...] i zlokalizowanego na niej budynku Starosta wpisał jako właściciela i użytkownika wieczystego w ww. udziałach R. K.. Z kolei Burmistrz Miasta i Gminy [...] zaświadczył dnia [...] czerwca 2019 roku, że prawo użytkowania wieczystego do działki nr [...] zostało przekształcone w prawo własności z dniem [...] stycznia 2019 roku. Na tej podstawie współużytkowanie wieczyste dla właścicieli lokali w budynku położonym przy ul. [...] w [...] zostało zmienione w ewidencji gruntów i budynków na prawo własności w tożsamych do użytkowania udziałach. Organy zatem na podstawie powołanych dokumentów prawidłowo orzekły o aktualizacji informacji zawartych w operacie ewidencji gruntów i budynków w stosunku do wykazanych w tej ewidencji udziałów w prawie własności działki nr [...] obręb [...], jednostka ewidencyjna [...] Miasto. Wielkość udziału skarżącego w prawie własności nieruchomości nie uległa zmianie i w związku z tym decyzje organów są prawidłowe. Sąd zwraca uwagę, że aktualizacja operatu ewidencyjnego jest nierozerwalnie związana z dokonaniem odpowiednich wpisów w zakresie prawa własności w księgach wieczystych, a funkcją ewidencji nie jest zastępowanie instytucji ksiąg wieczystych. Póki więc nie nastąpi zmiana wpisu w księdze wieczystej w zakresie wielkości udziału skarżącego, to wpis w ewidencji gruntów i budynków również nie może ulec zmianie gdyż byłby sprzeczny ze stanem prawnym ujawnionym w księgach wieczystych.

Należy także zwrócić uwagę, że wbrew stanowisku skarżącego organy ewidencyjne nie są uprawnione do rozstrzygania kwestii prawidłowości określenia wielkości udziału skarżącego, lecz jedynie do zbadania, czy na podstawie dostępnych dokumentów zasadnym jest dokonanie zmian istniejących w ewidencji wpisów. W toku postępowania organ prowadzący ewidencję gruntów i budynków nie może we własnym zakresie dokonywać ustaleń dotyczących danych zawartych w prawomocnych orzeczeniach sądowych, aktach notarialnych, ostatecznych decyzjach administracyjnych, aktach normatywnych, opracowaniach geodezyjnych i kartograficznych, przyjętych do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, zawierających wykazy zmian danych ewidencyjnych, dokumentacji architektoniczno-budowlanej gromadzonej i przechowywanej przez organy administracji publicznej, ewidencjach publicznych prowadzonych na podstawie innych przepisów. Wynika to z istoty ewidencji gruntów i budynków, która mając charakter techniczno-deklaratoryjny rejestruje jedynie stany prawne ustalone w innym trybie i przez inne organy (wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 20 listopada 2013 r., II SA/Rz 937/13, Lex nr 1401757).

W ocenie Sądu w świetle powyższych ustaleń prawidłowe jest stanowisko organów w rozpoznawanej sprawie skutkujące odmową wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów w zakresie wielkości udziału w prawie własności działki nr [...], w sytuacji, gdy skarżący nie przedstawił żadnych nowych dokumentów, na podstawie których można by było dokonać aktualizacji, a z materiałów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, że wielkość udziału skarżącego w prawie własności tej nieruchomości nie uległa zmianie. Na marginesie Sąd zwraca uwagę, że skarżący myli kwestie wielkości udziału od jego wartości, która oczywiście na skutek zmiany powierzchni działki mogła ulec zmianie. Jednak nie są to kwestie, które podlegają rozstrzygnięciu w zainicjowanym przez skarżącego postępowaniu administracyjnym.

Sąd uznał, że przy wydawaniu kontrolowanych decyzji organy nie dopuściły się ani naruszenia przepisów postępowania, ani też naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na jej wynik i w oparciu o art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił. Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nastąpiło na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.).