Wyrok NSA, sygn. akt V SA 386/92
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1992-11-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Powołane przepisy: article: art. 4 ust. 4
journal: Dz.U. 1989 nr 75 poz. 445
law: Ustawa z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne.
Teza: 1. Naruszenie wyjaśnień zawartych w "Zbiorze wyjaśnień do taryfy celnej importowej" nie może stanowić podstawy do oceny, czy przy stosowaniu stawek celnych dokonano naruszenia prawa. Podstawę taką natomiast stanowi sama taryfa celna przywozowa, będąca załącznikiem do rozporządzenia Rady Ministrów, wydanego na podstawie stosownych przepisów prawa celnego.

2. Zastosowanie niewłaściwej stawki celnej narusza art. 4 ust. 4 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne /Dz.U. nr 75 poz. 445 ze zm./.

TEZY

1. Naruszenie wyjaśnień zawartych w "Zbiorze wyjaśnień do taryfy celnej importowej" nie może stanowić podstawy do oceny, czy przy stosowaniu stawek celnych dokonano naruszenia prawa. Podstawę taką natomiast stanowi sama taryfa celna przywozowa, będąca załącznikiem do rozporządzenia Rady Ministrów, wydanego na podstawie stosownych przepisów prawa celnego.

2. Zastosowanie niewłaściwej stawki celnej narusza art. 4 ust. 4 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne /Dz.U. nr 75 poz. 445 ze zm./.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny uznał zasadność skargi Arkadiusza Ł. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 7 lutego 1992 r. w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w S. i na podstawie art. 207 par. 2 pkt 3 Kpa uchylił zaskarżoną decyzję, a także - zgodnie z art. 208 Kpa - zasądził od Prezesa Głównego Urzędu Ceł dwa miliony sto pięćdziesiąt tysięcy złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego na rzecz skarżącego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 10 maja 1991 r., zawartą w zgłoszeniu celnym nr 2248/1211, Dyrektor Urzędu Celnego w S. dopuścił do obrotu na polskim obszarze celnym sprowadzony z zagranicy przez Arkadiusza Ł. towar określony w zgłoszeniu celnym jako organiczny środek do czyszczenia dywanów "Teppich Schaum", zaliczył ten towar do pozycji 3402.13 taryfy celnej i w konsekwencji uznał, że od towaru tego nie pobiera się cła.

W dniu 6 listopada 1991 r. Prezes Głównego Urzędu Ceł wszczął z urzędu postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w S. i decyzją z dnia 7 lutego 1992 r. nr DTW-I-5540-1322/91 stwierdził nieważność tej decyzji. Uznał, że towarem przywiezionym z zagranicy był preparat do czyszczenia dywanów wymieniony w pozycji 3402.20 taryfy celnej i podlegający w związku z tym cłu. W decyzji wyjaśniono, że taryfa celna importowa przyjęła nazewnictwo i zasady interpretacji Zharmonizowanego systemu określania i kodowania towarów, wprowadzonego w życie konwencją opracowaną przez Radę Współpracy Celnej w Brukseli. Towar przywieziony przez Arkadiusza Ł. powinien być zakwalifikowany do pozycji 3402.20 taryfy celnej, a przedstawiona przez niego opinia Wydziału Technologii Chemicznej Instytutu Chemii Podstawowej Politechniki (...), według której przywieziony towar podlega zakwalifikowaniu do pozycji 3402.13, "nie jest podstawą do zmiany taryfikacji towaru".

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Arkadiusz Ł. wnosił o uchylenie decyzji Prezesa Głównego Urzędu Ceł ze względu na naruszenie prawa materialnego i procesowego. Skarżący nie wskazał, jaki przepis prawa materialnego został naruszony, zarzucając natomiast naruszenie prawa procesowego, powołał się na art. 156 par. 1 pkt 2 oraz art. 107 par. 3 Kpa i twierdził, że zastosowanie wadliwej stawki celnej nie oznacza rażącego naruszenia prawa. Jeśli - zdaniem Prezesa Głównego Urzędu Ceł - powinno się stosować inne pozycje taryfy celnej, to powinien on przeszkolić pracowników urzędów celnych, nie przerzucając skutków ich błędów na obywatela. W decyzji nie uzasadniono powodów pominięcia opinii Politechniki, a interpretacja zawarta w decyzji nie jest oparta na źródłach naukowych. W decyzji wydanej na podstawie art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa Prezes Głównego Urzędu Ceł nie był uprawniony do wydawania zarządzenia w sprawie dokonania ponownego wymiaru cła.

W odpowiedzi na skargę Prezes Głównego Urzędu Ceł podtrzymał swe dotychczasowe stanowisko w sprawie i wyjaśnił dodatkowo, że zawarty w decyzji wywód na temat pozycji taryfy celnej nie jest jego subiektywnym poglądem, ale informacjami zawartymi w "Zbiorze wyjaśnień do taryfy celnej importowej", który stanowi wykładnię stosowania taryfy celnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Jak to już wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 października 1991 r., powołany przez Prezesa Głównego Urzędu Ceł "Zbiór wyjaśnień do taryfy celnej importowej" nie jest normą prawną i dlatego naruszenie zawartych w tym zbiorze wyjaśnień nie może stanowić podstawy do oceny, czy przy stosowaniu stawek celnych dokonano naruszenia prawa. Podstawę taką natomiast stanowi sama taryfa celna przywozowa, będąca załącznikiem do rozporządzenia Rady Ministrów, wydanego na podstawie stosownych przepisów prawa celnego.

Istota sporu w niniejszej sprawie polega na tym, czy sprowadzony przez skarżącego środek do czyszczenia dywanów "Teppich Schaum" jest organicznym środkiem powierzchniowo czynnym, podlegającym zakwalifikowaniu do pozycji 3402.11 - 3402.13 oraz 3402.19 taryfy celnej przywozowej, czy też preparatem wymienionym w pozycji 3402.20 tej taryfy; w razie uznania, że zastosowano kwalifikację wadliwą - czy nastąpiło rażące naruszenie prawa.

W skardze został sformułowany pogląd, iż zastosowanie wadliwej stawki taryfy celnej nie może prowadzić do rażącego naruszenia prawa. Pogląd ten nie jest trafny. Obowiązek ustalenia wysokości cła przez zastosowanie do podstawy wymiaru cła stawki celnej jest obowiązkiem wynikającym z art. 4 ust. 4 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne /Dz.U. nr 75 poz. 445 ze zm./. Wykonanie tego obowiązku polega nie na zastosowaniu jakiejkolwiek stawki celnej, ale stawki określonej dla towaru będącego przedmiotem odprawy celnej przez Radę Ministrów na podstawie upoważnienia zawartego w art. 4 ust. 5 pkt 1 prawa celnego. Oznacza to, że zastosowanie niewłaściwej stawki celnej narusza art. 4 ust. 4 prawa celnego. Brak zaś jest podstaw do przyjęcia, że art. 4 ust. 4 prawa celnego jest przepisem, którego nie można naruszyć w sposób rażący w rozumieniu art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa.

Należy wszakże mieć na względzie, że w zaskarżonej decyzji nie wyjaśniono dostatecznie jasno, na czym polega różnica między organicznym środkiem powierzchniowo czynnym /pozycja 3402.11-3402.13 oraz 3402.19 taryfy celnej przywozowej/ a preparatem /pozycja 3402.20 taryfy/. Z porównania sformułowań zawartych w taryfie celnej zdaje się wynikać, że preparatem jest taki produkt, w którego skład wchodzą nie tylko organiczne środki powierzchniowo czynne, ale i inne środki. W sprawie chodzi przy tym o konkretny towar, którego skład chemiczny został opisany w dokumentach znajdujących się w aktach. Skarżący przedstawił opinię Wydziału Technologii Chemicznej Instytutu Chemii Podstawowej Politechniki (...), stwierdzającą, że sprowadzony przez niego towar był niejonowym organicznym środkiem powierzchniowo czynnym. Prezes Głównego Urzędu Ceł pominął tę opinię, powołując się na to, iż tego rodzaju opinia nie jest podstawą zmiany taryfikacji towaru. Nie wskazał jednak, jakimi środkami chemicznymi były składniki towaru "Teppich Schaum". Bez takiego zaś wskazania brak jest podstaw do zakwestionowania złożonej przez skarżącego do akt opinii Politechniki (...). Niemożliwa jest też ocena, czy zawarty w decyzji Prezesa Głównego Urzędu Ceł pogląd co do sposobu zakwalifikowania towaru "Teppich Schaum" jest trafny.

W tej sytuacji należy uznać, że Prezes Głównego Urzędu Ceł nie podjął wszelkich kroków niezbędnych do zebrania i dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, przez co naruszył art. 7 i art. 77 par. 1 Kpa. Jest to naruszenie, które miało wpływ na wynik sprawy, i dlatego Naczelny Sąd Administracyjny z mocy art. 207 par. 2 pkt 3 Kpa uchylił zaskarżoną decyzję i orzekł jak w sentencji wyroku.

Niezależnie od tego należy stwierdzić, że trafny jest zarzut skarżącego, iż nie znajduje podstaw w obowiązujących przepisach prawnych zamieszczenie w decyzji Prezesa Głównego Urzędu Ceł zarządzenia dokonania przez Dyrektora Urzędu Celnego w S. ponownego wymiaru cła. Treści decyzji o stwierdzeniu nieważności dotyczą art. 156 par. 1 i art. 158 par. 1 Kpa. W obu tych przepisach mówi się jedynie o rozstrzygnięciu w przedmiocie nieważności decyzji. O zarządzeniu wydania nowej decyzji nie ma w tych przepisach mowy. Wprawdzie konsekwencją stwierdzenia nieważności decyzji będzie często konieczność wydania nowej decyzji w sprawie, sposób takiego postępowania jednak wynikać musi z podstawy stwierdzenia nieważności decyzji, wyjaśnionej - w razie potrzeby - w uzasadnieniu decyzji, nie zaś z zarządzenia organu, który rozstrzygał w sprawie stwierdzenia nieważności. Tym zresztą między innymi różni się stwierdzenie nieważności decyzji od uchylenia decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia w trybie odwoławczym /art. 138 par. 2 Kpa/.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 208 Kpa.