Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 82/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2015-04-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Minister Edukacji i Nauki
Treść wyniku: uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 162 pkt 6 lit. c
journal: Dz.U. 2012 poz 572
law: Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym - tekst jednolity.

SENTENCJA

Dnia 9 kwietnia 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Klotz (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Leszek Tyliński sędzia WSA Renata Owczarzak Protokolant: asystent sędziego Magdalena Gadecka-Kauczor po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 kwietnia 2015 roku sprawy ze skargi M. B. na decyzję Rektora [...]. w B. z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie wznowienia studiów 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Rektora [...] w B. z dnia [...] września 2014 r., nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Rektora [...] w B. na rzecz skarżącego kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją Wydziałowej Komisji Rekrutacyjnej z dnia [...] sierpnia 2007 r. Nr [...], na podstawie art. 169 ust. 3, 7 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365 ze zm.), uchwały Senatu [...] w B. nr [...] z dnia [...] maja 2006 r. w sprawie: zasad i trybu przyjmowania kandydatów na studia wyższe w [...] w roku akademickim 2007/2008 ze zm., skarżący M. B. został przyjęty na I rok studiów wyższych (Wydział Rolniczy, kierunek: zarządzanie, studia stacjonarne pierwszego stopnia) w roku akademickim 2007/2008.

Zgodnie z wpisem na Karcie Okresowych Osiągnięć Studenta, skarżący zaliczył na czwartym roku studiów 7 semestr w roku akademickim 2010/2011 – wpis z dnia [...] lutego 2011 r.

Skarżący dwukrotnie zwracał się do Prodziekana ds. Dydaktycznych i Studenckich, o przedłużenie terminu złożenia pracy inżynierskiej.

W dniach [...] lutego 2011 r. i [...] maja 2011 r. skarżący uzyskał zgodę na przedłużenie terminu złożenia pracy inżynierskiej odpowiednio do dnia [...] maja 2011 r., następnie do dnia [...] sierpnia 2011 r., o czym orzeczono w decyzjach Nr [...] i Nr [...].

Następnie, w piśmie z dnia [...] sierpnia 2011 r. skarżący ponownie wniósł o przedłużenie terminu złożenia pracy inżynierskiej.

Decyzją z dnia [...] września 2011 r. Nr [...], Prorektor ds. Dydaktycznych i Studenckich nie wyraził zgody na kolejne przedłużenie terminu złożenia pracy dyplomowej z powodu zbyt niskiego stanu zaawansowania pracy.

Decyzją z dnia [...] września 2011 r. Nr [...] Prodziekan ds. Dydaktycznych i Studenckich, na podstawie art. 190 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i art. 104 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, skreślił skarżącego z listy studentów 4 roku 7 semestru studiów z dniem [...] września 2011 r.

W piśmie z dnia [...] września 2014 r. skarżący wniósł o wyrażenie zgody na wznowienie studiów stacjonarnych pierwszego stopnia w roku akademickim 2013/2014 na Wydziale Zarządzania [...] w B. Zgodnie z adnotacjami na podaniu, promotor skarżącego potwierdził ukończenie pracy i ją zaakceptował. Natomiast Prodziekan ds. Dydaktycznych i Studenckich przychyliła się do prośby studenta.

Decyzją z dnia [...] września 2014 r. Nr [...] Prorektor ds. Dydaktycznych i Studenckich, działając na podstawie art. 207 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2012 r. poz. 572 ze zm.), nie wyraził zgody na wznowienie studiów na stacjonarnych studiach pierwszego stopnia, kierunek zarządzanie na Wydziale Zarządzania w roku akademickim 2013/2014 na zasadzie złożenia i obrony pracy dyplomowej, z uwagi na brak podstaw regulaminowych.

W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że zgodnie z § 28 ust. 8 obowiązującego Regulaminu Studiów [...] osoba, która została skreślona z listy studentów z powodu niezłożenia pracy dyplomowej może ubiegać się o wznowienie studiów w okresie nieprzekraczającym dwóch lat od daty skreślenia. Warunkiem wznowienia studiów jest złożenie pracy dyplomowej i jej przyjęcie przez promotora. Z listy studentów IV roku VII semestru skarżący został skreślony [...] września 2011 r., zatem od daty skreślenia do złożenia podania minął okres uprawniający do wznowienia studiów.

M. B. wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy wskazując, że nie zgadza się z podjętym przez organ rozstrzygnięciem.

Skarżący wskazał, że obowiązujący wówczas regulamin studiów przewidywał możliwość wznowienia studiów w okresie 3 lat od daty skreślenia, pod warunkiem złożenia pracy dyplomowej i jej przyjęcia przez promotora. Skarżący podał, że napisana przez niego praca została pozytywnie zaopiniowana i przyjęta przez promotora. Praca została złożona przed upływem 3 lat od daty skreślenia go z listy studentów.

Nadto, skarżący podkreślił, że uchybienie terminowi na złożenie pracy dyplomowej nie było przez niego zawinione. Nie było też skutkiem zaniedbania. Zdarzenie to było następstwem szeregu okoliczności obiektywnych, a szczególnie wiązało się z sytuacją rodzinną. W okresie, w którym zobowiązany był do złożenia pracy dyplomowej jego rodzice mieli problemy zdrowotne. Podał, że w tej sytuacji, cała jego uwaga skupiła się na tym problemie. Z uwagi na trudną sytuację finansową zmuszony był podjąć pracę, aby wesprzeć rodziców i partycypować w kosztach związanych z ich leczeniem.

Zdaniem skarżącego, powinny być zastosowane w stosunku do niego korzystniejsze przepisy, tj. przepisy regulaminu poprzednio obowiązującego.

W związku z powyższym, skarżący wniósł o ponowne przeanalizowanie przedmiotowej sprawy i wydanie pozytywnej dla niego decyzji.

Zaskarżoną do Sądu decyzją z [...] listopada 2014 r. Nr [...], Rektor [...] w B., działając na podstawie art. 207 ust. 1 i 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] września 2014 r. i nie wyraził zgody na wznowienie studiów na stacjonarnych studiach pierwszego stopnia, kierunek zarządzanie na Wydziale Zarządzania, na zasadzie złożenia i obrony pracy dyplomowej, uznając decyzję za zgodną z Regulaminem Studiów [...].

W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że w aktach prawnych, które zmieniają dotychczas obowiązujące przepisy w tzw. przepisach przejściowych ustawodawca ma prawo wprowadzić przepisy intertemporalne, w których określa się, kiedy nowe przepisy wchodzą w życie i czy do zdarzeń, które miały miejsce przed wejściem w życie tych przepisów zastosowanie mają przepisy dotychczas obowiązujące czy już nowe przepisy. W przypadku nowego Regulaminu Studiów, który wszedł w życie z dniem 1 października 2012 r. brak jest takich przepisów intertemporalnych, co przesądza, że do wszystkich zdarzeń powstałych po wejściu w życie nowego Regulaminu mają zastosowanie przepisy tegoż regulaminu. Brak jest podstaw do przyjęcia, iż termin na wznowienie studiów wynosi 3 lata, gdyż w nowym regulaminie termin ten wynosi 2 lata. Skarżący zaś złożył wniosek o wznowienie studiów w czasie, kiedy obowiązuje nowy Regulamin, tak więc w tym przypadku ma zastosowanie 2 letni termin na wznowienie studiów. Każdy akt prawny może być zmieniany i to ustawodawca - Uniwersytet decyduje, kiedy wchodzi on w życie i do jakich zdarzeń ma zastosowanie. W związku z powyższym działając na podstawie § 48 ust. 3 Regulaminu Studiów [...] organ podjął decyzję, która jest faktycznie i prawnie zasadna.

Skargę na ww. decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy złożył M. B. wnosząc o zmianę decyzji poprzez uwzględnienie wniosku skarżącego i wyrażenie zgody na wznowienie studiów pierwszego stopnia, ewentualnie uchylenie decyzji Rektora [...] w B. oraz Prorektora ds. Dydaktycznych i Studenckich oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.

Decyzji zarzucił obrazę prawa, poprzez złamanie zasady nie działania prawa wstecz, a tym samym orzeczenie na niekorzyść skarżącego.

W uzasadnieniu skargi skarżący przytoczył dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie i powołał argumentację przedstawioną uprzednio we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Ponadto, skarżący podniósł, że nie może ponosić negatywnych konsekwencji wynikających z faktu, iż nowy regulamin studiów nie zawiera przepisów przejściowych. Podkreślił, że pomimo, iż nowy akt nie zawiera przepisów intertemporalnych, należy stosować zasadę korzystniejszego prawa i zasadę nie działania prawa wstecz.

Ponownie wskazał, że uchybienie terminowi na złożenie pracy dyplomowej nie było skutkiem jego zaniedbania, lecz jest następstwem szeregu okoliczności obiektywnych, a w szczególności wiąże się z trudną sytuacją rodzinną skarżącego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W tak określonym zakresie kognicji Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie była decyzja Rektora [...] im. [...] w B. utrzymująca w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Rektora przez Prorektora ds. Dydaktycznych i Studenckich z dnia [...] września 2014 r. o niewyrażeniu zgody na wznowienie studiów na stacjonarnych studiach pierwszego stopnia, kierunek zarządzanie na Wydziale Zarządzania w roku akademickim 2013/2014 na zasadzie złożenia i obrony pracy dyplomowej z uwagi na brak podstaw regulaminowych.

Materialnoprawną podstawę wydania ww. decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2012 r. poz. 527 ze zm.), zwanej dalej: "ustawą", oraz Regulaminu Studiów [...] w B. z 2012 r.

Zaskarżona decyzja została oparta o § 28 ust. 8 Regulaminu Studiów z 2012 r., zgodnie z którym osoba, która po uzyskaniu absolutorium została skreślona ze studiów, może ubiegać się o ich wznowienie w okresie nieprzekraczającym 2 lat od daty uzyskania absolutorium na dzień egzaminu dyplomowego. Warunkiem wznowienia studiów jest złożenie pracy dyplomowej i jej przyjęcie przez promotora.

Na wstępie rozważań należy zaznaczyć, że stosownie do art. 207 § 1 ustawy, do decyzji podjętych przez organy uczelni w indywidualnych sprawach studentów stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.), zwanej dalej: "k.p.a.". Artykuł 107 § 1 k.p.a. określa, co powinna zawierać decyzja wymieniając jako jeden z jej składników – uzasadnienie faktyczne i prawne. W myśl art. 107 §1 k.p.a., decyzja powinna zawierać oznaczenie organu administracji publicznej, datę wydania, oznaczenie strony lub stron, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, uzasadnienie faktyczne i prawne, pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie, podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do wydania decyzji lub, jeżeli decyzja wydana została w formie dokumentu elektronicznego, powinna być opatrzona bezpiecznym podpisem elektronicznym weryfikowanym za pomocą ważnego kwalifikowanego certyfikatu. Decyzja, w stosunku do której może być wniesione powództwo do sądu powszechnego lub skarga do sądu administracyjnego, powinna zawierać ponadto pouczenie o dopuszczalności wniesienia powództwa lub skargi. Natomiast stosownie do art. 107 § 3 k.p.a., uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

Z akt administracyjnych sprawy wynika, że skarżący decyzją z dnia [...] września 2011 r. został skreślony z listy studentów 4 roku, semestr 7 na podstawie § 26 obowiązującego na dzień wydania orzeczenia Regulaminu studiów z 2008 r. stanowiącego załącznik do uchwały Senatu nr [...][...] z dnia [...] maja 2008 r.

Upływ dwuletniego terminu od daty skreślenia skarżącego z listy studentów stanowi przeszkodę do wznowienia studiów na podstawie § 28 ust. 8 Regulaminu Studiów z 2012 r., który to akt wchodząc w życie nie przewiduje przepisów przejściowych.

W ocenie Sądu, stan faktyczny i prawny sprawy nie pozwala na zaakceptowanie stanowiska organów obydwu instancji.

Rozpoznając przedmiotową sprawę w pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę na decyzję z dnia [...] września 2011 r., którą dokonano skreślenia skarżącego z listy studentów dokładnie wskazując podstawę skreślenia § 26 Regulaminu studiów z 2008 r. Przepis ten w ust. 9, jako podstawę skreślenia studenta z listy studentów wskazywał nie złożenie w terminie pracy dyplomowej. W decyzji z dnia [...] września 2011 r. w rozstrzygnięciu wyraźnie wskazując na § 26 Regulaminu Studiów z 2008 r. zadecydowano o skreśleniu skarżącego z listy studentów z powodu nie złożenia w terminie pracy dyplomowej.

Regulamin studiów z 2008 r. odmiennie niż Regulamin Studiów z 2012 r. regulował instytucję wznowienia studiów. W § 31 ust. 2 pkt 3 powyższego aktu dopuszczono, że student Uniwersytetu, który został skreślony z powodu niezłożenia pracy dyplomowej ma prawo je wznowić na zasadach określonych przez dziekana. Natomiast w ust. 3 zdaniu pierwszym powyższego przepisu określono, że wznowienie studiów jest możliwe jeden raz i nie wcześniej niż po upływie 6 miesięcy od daty skreślenia i nie później niż przed upływem 5 lat od daty ich przerwania. W ust. 6 przepis stanowił, że w szczególnie uzasadnionych przypadkach decyzję o kolejnym wznowieniu podejmuje rektor.

Decyzja o skreśleniu skarżącego z listy studentów ma charakter konstytutywny i oznacza, że kształtuje ona nowy zakres uprawnień studenta, istniejący dopiero od momentu wydania nowej decyzji, orzekającej o utracie statusu studenta. Powołanie się przez organ w decyzji skreślającej z listy studentów na § 26 Regulaminu Studiów z 2008 r. skutkuje w ocenie Sądu tym, że skarżący nabył uprawnienia do zastosowania wobec niego instytucji wznowienia studiów, według warunków istniejących w dacie skreślenia go ze studiów. Organ powinien zatem w przepisach Regulaminu Studiów z 2012 r. doszukać się możliwości rozpoznania wniosku skarżącego o wznowienie studiów z uwzględnieniem warunków Regulaminu Studiów z 2008 r.

Prawdą jest, że Regulamin Studiów z 2012 r. nie zawiera przepisów przejściowych, co obliguje organ do zastosowania wprost przepisów tego aktu w przedmiotowej sprawie.

Kluczowe znaczenie w sprawie ma jednak okoliczność, że skarżący został skreślony z listy studentów z powodu niezłożenia w terminie pracy dyplomowej.

Regulamin Studiów z 2012 r. w § 31 ust. 3 stanowi, że student skreślony z powodu niezłożenia w określonym terminie pracy dyplomowej ma prawo wznowić studia na zasadach określonych przez dziekana.

Regulamin studiów z 2008 r. nie przewidywał skreślenia studenta z listy studentów po uzyskaniu absolutorium. Nie mógł zatem mieć zastosowania w postępowaniu o wznowienie studiów przepis § 28 ust. 8 Regulaminu Studiów z 2012 r., który wznowienie studiów w nieprzekraczalnym terminie dwóch lat wiąże ze skreśleniem ze studiów po uzyskaniu absolutorium.

Wobec skarżącego w postępowaniu o wznowienie studiów organ winien zastosować przepisy dotyczące prawa studenta do wznowienia studiów skreślonego z powodu niezłożenia w terminie pracy dyplomowej. Uprawnienia w tym zakresie skarżący nabył z mocy decyzji o skreśleniu z listy studentów z dnia [...] września 2011 r.

Zgodnie z § 28 ust. 5 Regulaminu Studiów z 2012 r., wznowienie studiów jest możliwe jeden raz, nie później niż przed upływem 3 lat od daty skreślenia. W uzasadnionych przypadkach dziekan może podjąć decyzję o ponownym wznowieniu studiów.

W ocenie Sądu, organy w przedmiotowej sprawie powinny zastosować do rozpoznania wniosku skarżącego z dnia [...] września 2014 r. przepis § 28 ust. 5 w związku z ust. 3 Regulaminu Studiów z 2012 r.

Skarżący został skreślony z listy studentów z powodu niezłożenia w określonym terminie pracy dyplomowej. Ma prawo wznowić studia na zasadach określonych przez dziekana. Bezsporne jest to, że skarżący po raz pierwszy złożył podanie o wznowienie studiów. Od dnia skreślenia go z listy studentów do dnia złożenia wniosku o wznowienie studiów nie upłynął okres trzech lat ([...] września 2011 r. - [...] września 2014 r.). Oprócz tego sytuacja, w której skarżący się znalazł wyczerpuje przesłankę uzasadnionego przypadku, na podstawie którego dziekan może podjąć decyzję o wznowieniu studiów.

W ocenie Sądu, warunki wznowienia studiów wprowadzone Regulaminem Studiów z 2012 r. ograniczają wcześniejsze uprawnienia skarżącego. Stanowią zatem uzasadniony przypadek, o którym jest mowa w § 28 ust. 5 ww. aktu.

W tym miejscu podkreślić należy, iż uzasadnienie decyzji powinno być skonstruowane w sposób umożliwiający realizację zasady ogólnej przekonywania (art. 11 k.p.a.), a także objaśniać tok myślenia prowadzący do zastosowania konkretnego przepisu prawnego w sprawie. Motywy decyzji muszą być tak ujęte, aby strona zainteresowana mogła zrozumieć i w miarę możliwości zaakceptować zasadność przesłanek faktycznych i prawnych, którymi kierował się organ przy wydaniu decyzji (vide: wyrok NSA OZ w Gdańsku z 6 maja 1999 r. II SA/Gd 134/97, Lex nr 44166, wyrok z 29 września 1987 r. IV SA 220/87). Ustawodawca jako podstawowy element decyzji wskazuje bowiem uzasadnienie faktyczne i prawne. Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn z powodu, których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. W konkretnym przypadku w ocenie Sądu zabrakło tych elementów. Dodatkowo, Sąd zwraca uwagę, że rozstrzygnięcia kwestionowanych decyzji nie zawierają prawidłowo wskazanych podstaw prawnych.

W ponownie przeprowadzonym postępowaniu na skutek niniejszego wyroku organy uwzględnią powyższe rozważania Sądu, a zwłaszcza dokonają wnikliwej analizy materiału dowodowego oraz uargumentują wszechstronnie swoje rozstrzygnięcie z zastosowaniem wymogów art. 107 § 3 k.p.a. Organ będzie miał na uwadze, że zgodnie z adnotacjami na podaniu o wznowienie studiów promotor skarżącego potwierdził ukończenie pracy i ją zaakceptował. Prodziekan ds. Dydaktycznych i Studenckich przychyliła się do prośby studenta.

Oprócz tego istotne jest, aby organ wykazał uprawnienia Rektora do wydania decyzji w przedmiocie wznowienia studiów, ponieważ § 28 ust. 3 Regulaminu z 2012 r. wyraźnie przyznaje kompetencje do podjęcia decyzji dziekanowi, a nie rektorowi uczelni.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w punkcie pierwszym wyroku. Konsekwencją uwzględnienia skargi było orzeczenie z urzędu o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku (art. 152 p.p.s.a.). O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.