Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 465/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2020-12-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 16 ust. 6, art. 17
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
article: art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 135, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 250 par. 1
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: par. 3, par. 4 ust. 1, par. 4 ust. 3, par. 21 ust. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2019 poz 18
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej  pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski Sędziowie Sędzia WSA Robert Adamczewski Sędzia WSA Magdalena Sieniuć (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 4 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] r., znak [...]; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokat M. W. – W., prowadzącej Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ul. A 149 kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, powiększoną o należny podatek od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu M.K. z urzędu. dc


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. – na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 256), dalej jako: "k.p.a.", i art. 16a ust. 1-4 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 111 ze zm.), dalej jako: "u.ś.r." – utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] r., znak [...], o przyznaniu prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

Jak wynika z akt sprawy, ww. decyzją z dnia [...] r. Prezydent Miasta Ł. przyznał M.K. prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, tj. żoną – A.K. w wysokości 620 zł miesięcznie na okres od dnia 1 listopada 2019 r. do dnia 31 października 2020 r. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ przywołał m.in. art. 16a, art. 23, art. 24 ust. 2a i art. 32 ust. 1d u.ś.r.

W odwołaniu od powyższej decyzji M.K. wyraził niezadowolenie z wysokości przyznanego świadczenia, wskazując, że przejawem nierówności jest przyznanie mu świadczenia w kwocie znacznie niższej niż kwota analogicznego świadczenia przyznawanego dla osoby sprawującej opiekę nad niepełnosprawnym dzieckiem. Opieka nad niepełnosprawnym dzieckiem i niepełnosprawnym dorosłym jest tak samo wymagająca, zatem naruszeniem konstytucyjnej zasady równości jest to, że osoba rezygnująca z pracy w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym dorosłym otrzymuje świadczenie w kwocie 620 zł, podczas gdy analogiczne świadczenie związane z opieką nad niepełnosprawnym dzieckiem wynosi zdecydowanie więcej. Żona skarżącego nie porusza się samodzielnie, cierpi na ciężką chorobę zaniku rdzenia kręgowo-mózgowego, musi być rehabilitowana w domu, co jest kosztowne. Odwołujący się chciałby uzyskać świadczenie w kwocie takiej, jak otrzymują osoby opiekujące się niepełnosprawnym dzieckiem. Z uwagi na epidemię koronawirusa odwołujący się nie jest w stanie ustalić podstawy prawnej do uzyskania świadczenia w wyższej kwocie i jeśli w tym celu – jak wskazał – "trzeba zmienić inaczej treść odwołania, proszę o wiadomość".

Przywołaną na wstępie decyzją z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., po rozpoznaniu powyższego odwołania, utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W motywach rozstrzygnięcia organ przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania, wskazując następnie, iż przyznawanie świadczeń rodzinnych nie należy do uznania organu administracji, a uzależnione jest od spełnienia warunków określonych ustawą o świadczeniach rodzinnych. Następnie organ obszernie cytując treść art. 16a ust. 1-9 u.ś.r. wyjaśnił, że warunkiem koniecznym ubiegania się o świadczenie jest zarówno przynależność wnioskodawcy do kręgu osób obciążonych wobec osoby wymagającej opieki obowiązkiem alimentacyjnym w rozumieniu przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, zrezygnowanie z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą tego wymagającą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, jak również spełnienie określonego kryterium dochodowego.

W ocenie organu, z akt wynika, że wnioskiem z dnia 24 stycznia 2020 r. odwołujący wniósł o przyznanie mu prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z rezygnacją z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad żoną legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności wydanym na stałe. Organ I instancji ustalił, iż odwołujący spełnia zarówno przesłankę rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, sprawuje opiekę nad żoną, jak i spełnia kryterium dochodowe do przyznania wnioskowanego świadczenia, co poskutkowało przyznaniem mocą decyzji Prezydenta Miasta Ł. wnioskowanego świadczenia. W ocenie Kolegium zaskarżona decyzji odpowiada ustalonemu stanowi faktycznemu i prawnemu. Bezspornym jest, iż odwołujący się sprawuje opiekę nad niepełnosprawną w stopniu znacznym żoną, rezygnując tym samym z podejmowania pracy zarobkowej. Odwołujący się posiadanym dochodem w wysokości 0 zł spełnia przesłankę kryterium dochodowego wynoszącego 764 zł, a w sprawie nie wystąpiła przesłanka wyłączająca możliwość przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego, o jakiej mowa w art. 16a ust. 8. u.ś.r. Czasokres przyznanego świadczenia pozostaje w zgodzie z regulacją wynikającą z art. 24 ust. 1-2a u.ś.r.

Odnosząc się do okoliczności podnoszonych w odwołaniu Kolegium wyjaśniło, iż ustawodawca nie różnicuje wysokości specjalnego zasiłku opiekuńczego od wieku osoby niepełnosprawnej, nad którą sprawowana jest opieka. Wysokość przyznanego świadczenia wynika wprost z art. 16a ust. 6 u.ś.r. i § 1 pkt 13 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 31 lipca 2018 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny i specjalny zasiłek opiekuńczy, wysokości świadczeń rodzinnych oraz wysokości zasiłku dla opiekuna (Dz. U. poz. 1497). Jednocześnie, ustalenie prawa do jakichkolwiek świadczeń rodzinnych, w tym świadczeń opiekuńczych, specjalnego zasiłku opiekuńczego czy świadczenia pielęgnacyjnego (bo – jak stwierdziło Kolegium –niechybnie takie świadczenie ma na uwadze odwołujący) nie jest wszczynane z urzędu, lecz wymaga inicjatywy od osoby ubiegającej się o świadczenie i złożenia wniosku, co wynika wprost z art. 23 ust. 1 i 2 u.ś.r. Bezspornym jest, iż wnioskiem z dnia 24 stycznia 2020 r. odwołujący wszczął postępowanie o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z rezygnacją z zatrudnienia w celu sprawowania opieki i takie rozstrzygnięcie zapadło w sprawie. Kwestia ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wykracza zatem poza przedmiot postępowania i nie może podlegać ocenie. Jednakże nic nie stoi na przeszkodzie, aby odwołujący złożył wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego poprzez wypełnienie stosownego formularza, którym to wnioskiem dojdzie do wszczęcia odrębnego postępowania i będzie ono wymagało od organu I instancji zastosowania odpowiedniej procedury i zakończenia sprawy stosownym rozstrzygnięciem.

W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skardze na powyższą decyzję M.K., powtarzając argumenty przedstawione w odwołaniu, wskazał, iż kwestionuje przyznanie świadczenia w kwocie 620 zł. Ponadto skarżący podniósł, iż nie ma leku na zatrzymanie choroby żony, która teraz przestaje chodzić, widzieć, słyszeć, mówić i przełykać, a ostatnio ma depresję z myślami samobójczymi. Skarżący nie może liczyć na pomoc od kogokolwiek, bo żona skarżącego nie ma żadnej rodziny. Koszty utrzymania mieszkania i koszty rehabilitacji są bardzo wysokie. Za kwotę 620 zł skarżący nie jest w stanie zapewnić żonie leków, które poprawiłyby jej samopoczucie, należytej rehabilitacji, jak i nawet wyżywienia. Żona nie ma renty. Gdyby skarżący poszedł do pracy, to gmina musiałaby ponieść znacznie większy koszt związany z zapewnieniem żonie opieki.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zaprezentowane w motywach kwestionowanego rozstrzygnięcia.

Zarządzeniem Sędziego z dnia 8 września 2020 r. poinformowano strony postępowania o możliwości rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. w piśmie z dnia 16 września 2020 r. wniosło o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym.

Natomiast adw. M.W.-W., jako ustanowiony z urzędu pełnomocnik skarżącego, w piśmie z dnia 2 października 2020 r. wskazała, iż pomimo pouczenia skarżącego o treści i wykładni art. 16 i 16a u.ś.r., będąc związana jego dotychczasowym stanowiskiem, popiera skargę. Jak wskazała, skarżący został poinformowany o możliwości złożenia wniosku o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego, o jego wysokości oraz o konieczności złożenia stosownego wniosku w tym zakresie z uwagi na fakt, że zasiłek nie może być przyznany z urzędu. Skarżący został ponadto poinformowany o zakresie kognicji Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w sprawie. Pełnomocnik oświadczyła, iż nie żąda przeprowadzenia rozprawy i przyłącza się do stanowiska Samorządowego Kolegium Odwoławczego o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym bez konieczności przeprowadzenia rozprawy. Wniosła także o zasadzenie na swoją rzecz kosztów pomocy prawnej w wysokości 3 600 zł udzielonej skarżącemu z urzędu, oświadczając, iż nie zostały one uiszczone ani w całości ani w części. Wysokość wynagrodzenia pełnomocnika ustanowionego z urzędu pełnomocnik ustaliła na podstawie rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie, z uwagi na treść orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 kwietnia 2020 r. (sygn. SK 66/19), zgodnie z którym § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu jest niezgodny z art. 64 ust. 2 w zw. z art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1 zdanie drugie i art. 92 ust. 1 zdanie pierwsze Konstytucji RP. W konsekwencji jedyną podstawę do ustalenia wysokości wynagrodzenia adwokata ustanowionego z urzędu stanowi rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie. Skarżący domagał się podwyższenia przyznanej mu kwoty zasiłku opiekuńczego z 620 zł do kwoty "przyznawanej z tytułu opieki nad osobą niepełnoletnią", czyli kwoty 1 830 zł miesięcznie, a zatem przedmiotem zaskarżenia była należność pieniężna stanowiąca różnicę pomiędzy kwotą 1 830 zł a 620 zł, tj. 1 210 zł miesięcznie x 12 miesięcy, co stanowi 14 520 złotych. Jak wskazała pełnomocnik, zgodnie z art. 22 Kodeksu postępowania cywilnego wartość przedmiotu sprawy w przypadkach świadczeń powtarzających się stanowi suma świadczeń za jeden rok. Z tego powodu, zdaniem pełnomocnik, zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 w zw. z § 2 pkt 5 rozporządzenia, wysokość wynagrodzenia pełnomocnika z urzędu wynosi 3 600 zł.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), dalej jako: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu (decyzji lub postanowienia) nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne.

Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, Sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Ponadto należy wskazać, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiotowa sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. Zgodnie z treścią tego przepisu, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.). Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. w piśmie z dnia 16 września 2020 r. wniosło o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. Natomiast pełnomocnik skarżącego w piśmie z dnia 2 października 2020 r. oświadczyła, iż nie żąda przeprowadzenia rozprawy i przyłącza się do stanowiska Samorządowego Kolegium Odwoławczego o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym bez konieczności przeprowadzenia rozprawy.

Biorąc pod uwagę wyżej wskazaną kognicję sądów administracyjnych i przyczyny wzruszenia rozstrzygnięć organów administracji publicznej Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja narusza przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W niniejszej sprawie przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] r. utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji o przyznaniu skarżącemu prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną żoną. Wysokość specjalnego zasiłku opiekuńczego wynosi 620 zł miesięcznie i uregulowana jest przepisem art. 16 ust. 6 u.ś.r. w zw. z § 1 pkt 13 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 31 lipca 2018 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny i specjalny zasiłek opiekuńczy, wysokości świadczeń rodzinnych oraz wysokości zasiłku dla opiekuna (Dz. U. poz. 1497).

Przedmiotem sporu w sprawie jest okoliczność, czy skarżący powinien otrzymywać specjalny zasiłek opiekuńczy (art. 16 u.ś.r.), czy świadczenie pielęgnacyjne (art. 17 u.ś.r.).

Zmierzając do rozstrzygnięcia powyższej kluczowej kwestii należy zauważyć, że z analizy akt administracyjnych niewątpliwie wynika, iż skarżący w dniu 24 stycznia 2020 r. złożył w organie I instancji wniosek o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną żoną. Uwzględniając wniosek skarżącego Prezydent Miasta Ł. decyzją z dnia [...] r. przyznał mu prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego na okres od dnia 1 listopada 2019 r. do dnia 31 października 2020 r. W treści odwołania skarżący zakwestionował wysokość przyznanego świadczenia, wskazując, że naruszeniem konstytucyjnej zasady równości jest przyznanie mu świadczenia w kwocie niższej niż osobom rezygnującym z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny w wieku poniżej 18 lat. Z lektury odwołania w istocie wynika, że skarżący chciałby uzyskać prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, bowiem jego wysokość jest wyższa, a sytuacja materialna jego rodziny jest zła.

Wychodząc z powyższych ustaleń przede wszystkim należy wskazać, że zgodnie z art. 6 k.p.a., organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. W toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Jednocześnie zgodnie z wynikającą z art. 8 k.p.a. zasadą zaufania do władzy publicznej organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Organy w szczególności są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego (art. 9 in principio k.p.a.). Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek (art. 9 in fine k.p.a.). Organ jest także obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.) i dopiero na tej podstawie całokształtu materiału dowodowego powinien dokonać oceny, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.), co powinno znaleźć swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu skonstruowanym stosownie do wymagań określonych w art. 107 § 3 k.p.a.

W ocenie Sądu, organy administracji otrzymując pismo strony postępowania powinny podać je analizie pod kątem wszystkich okoliczności wskazanych w jego treści z uwzględnieniem specyfiki, czy charakteru sprawy. W ramach takiej analizy nie można dokonywać niekorzystanej dla strony wykładni znaczenia jej oświadczeń woli. Wręcz przeciwnie, organy powinny dołożyć starań, by strona mogła skorzystać z ustawowych możliwości wzruszenia decyzji. Organ administracji publicznej jako podmiot dysponujący władztwem administracyjnym nie może wykorzystywać swojej dominującej pozycji na niekorzyść strony. Wręcz przeciwnie powinien on, szczególnie wobec strony działającej bez pełnomocnika, której zachowanie wskazuje, iż nie ma ona pełnego rozeznania w kwestiach procesowych lub materialnoprawnych, wypełniać wynikające z art. 8 i art. 9 k.p.a. obowiązki działania w sposób budzący zaufanie oraz obowiązek należytego informowania stron (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 3 lipca 2018 r., sygn. II SA/Ol 331/18; wszystkie powołane orzeczenia są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl). W sprawach, w których organy mają do czynienia z osobami starszymi, czy osobami nieznającymi prawa powinny być w sposób szczególny wyczulone na sytuację swoich petentów. W głęboko odformalizowanym postępowaniu administracyjnym tytuł wniesionego przez stronę pisma nie ma decydującego znaczenia. Istotna jest natomiast intencja, której oceny dokonuje się na podstawie całokształtu podniesionych okoliczności (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 8 lipca 2019 r., sygn. II SA/Gl 613/19). Strona nie powinna ponosić ujemnych konsekwencji tego, że nie dostrzega w pełni istoty sprawy i nie w pełni zdaje sobie sprawę z wszelkich okoliczności w sprawie.

Przenosząc powyższe na grunt kontrolowanej sprawy należy zauważyć, że w treści odwołania skarżący zakwestionował wysokość przyznanego świadczenia, wskazując na nierówność w stosunku do innych opiekunów osób niepełnosprawnych. W ocenie Sądu, treść odwołania powinna wzbudzić w organie pierwszej instancji, jak i w organie odwoławczym wątpliwości w zakresie tego, jakie świadczenie dla opiekuna osoby niepełnosprawnej skarżący chciał otrzymać. Niewątpliwie skarżący złożył wniosek o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego, ale argumentacja odwołania wskazywała, że intencją jego działania było uzyskanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, bowiem jego wysokość jest wyższa, a rodzina znajduje się w trudnej sytuacji materialnej. Z jednej zatem strony organ dysponował niewątpliwym wnioskiem skarżącego, a z drugiej treścią odwołania (która częściowo mogła kwestionować wniosek wszczynający postępowanie w sprawie), dlatego w takiej sytuacji – zdaniem Sądu – naruszeniem art. 7, art. 8 i art. 9 k.p.a. było swoiste pominięcie, zbagatelizowanie argumentów odwołania. W ocenie składu orzekającego, już Prezydent Miasta Ł. powinien rozważyć wezwanie skarżącego do sprecyzowania treści wniosku po odpowiednim pouczeniu w zakresie wszystkich okoliczności mających znaczenie w sprawie i udzieleniu niezbędnych wskazówek.

Również Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. rozpoznając odwołanie skarżącego zbagatelizowało jego treść, skupiając się jedynie na wskazaniu, że wysokość specjalnego zasiłku opiekuńczego jest stała, określona w przepisie prawa, zatem nie zależy od uznania organu. Niewątpliwie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wskazując na powyższe miało rację, stwierdzając, że wysokość specjalnego zasiłku opiekuńczego jest stała i wprost wynika z przepisu prawa. Jak wskazało Kolegium, uzyskanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest uzależnione od złożenia stosownego wniosku w tym zakresie. Niemniej pouczenie zawarte w uzasadnieniu decyzji w zakresie informacji co powinien zrobić skarżący, żeby uzyskać świadczenie pielęgnacyjne, było niekompletne, bowiem nie wskazywało, że uprawniony nie może pobierać obu świadczeń, zatem wobec przyznania prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego, a chęci uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, skarżący powinien złożyć wniosek o świadczenie pielęgnacyjne po upływie okresu pobierania specjalnego zasiłku opiekuńczego lub jeżeli chciałby uzyskać świadczenie pielęgnacyjne wcześniej, powinien jednocześnie wnioskować o uchylenia decyzji o przyznaniu prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego.

Należy wyraźnie zaakcentować, że organy w toku postępowania powinny czuwać na tym, aby strona z powodu nieznajomości prawa nie poniosła negatywnych konsekwencji. W sprawie skarżący niewątpliwie ponosi negatywne konsekwencje (pobiera niższe świadczenie), bowiem żaden z organów nie udzielił mu należytych wyjaśnień ani nie rozpoznał jego odwołania w pełnym zakresie z uwzględnieniem wszelkich okoliczności sprawy. Należy pamiętać, że strona postępowania może modyfikować swój wniosek, zatem także treść odwołania mogła wpłynąć na zmianę rozstrzygnięcia.

Biorąc pod uwagę powyższe, w toku ponownie prowadzonego postępowania organ zobowiązany będzie dokonać ponownie analizy treści wniosku skarżącego w kontekście całokształtu podnoszonych przez niego w postępowaniu okoliczności. Jeżeli po tej analizie organ uzna, że intencją skarżącego było uzyskanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, powinien rozpoznać sprawę na podstawie art. 17 u.ś.r. z uwzględnieniem treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014r., sygn. K 38/13.

W dalszej kolejności odnosząc się do zawartego w piśmie pełnomocnika z urzędu z dnia 2 października 2020 r. wniosku o przyznanie wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną skarżącemu w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia tego wniosku w pełni i tym samym przyznania kwoty 3 600 zł tytułem wynagrodzenia.

W tym względzie przede wszystkim należy profesjonalnemu pełnomocnikowi w osobie adwokata zwrócić uwagę, iż rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. poz. 1801) z dniem 2 listopada 2016 r. utraciło moc prawną na podstawie § 23 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 18), dalej jako: "rozporządzenie". Stąd w sprawie nie znajduje zastosowania przywołany przez pełnomocnika wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 kwietnia 2020 r. (sygn. SK 66/19). Należy także przypomnieć pełnomocnikowi, iż w postępowaniu sądowoadministracyjnym w powołanym zakresie nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania cywilnego. Ponadto, wniosek o przyznanie wynagrodzenia w kwocie 3 600 zł nie zasługuje na uwzględnienie także z uwagi na treść § 21 ust. 1 pkt 1 lit. "c" rozporządzenia. Przepis § 21 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia wskazuje, iż opłaty wynoszą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w pierwszej instancji w sprawie, której przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna - opłatę obliczoną na podstawie § 8 (lit. "a"), za sporządzenie skargi i udział w rozprawie w sprawie skargi na decyzję lub postanowienie Urzędu Patentowego - 600 zł (lit. "b"), a w innej sprawie - 240 zł (lit. "c"). Przedmiotem skargi jest decyzja w sprawie przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego, a zatem sprawa z zakresu pomocy społecznej. Tymczasem zgodnie z treścią art. 239 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a., nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. Z tego powodu w przedmiotowej sprawie wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika w osobie adwokata w postępowaniu przed sądem I instancji ustalono na podstawie § 21 ust. 1 pkt 1 lit. "c" rozporządzenia. Oceny w tym przedmiocie nie zmienia okoliczność, że przedmiotem sporu w sprawie jest wysokość przyznanego świadczenia, bowiem w istocie przedmiotem sporu jest w sprawie okoliczność przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego, zamiast przyznanego mu kwestionowaną decyzją specjalnego zasiłku opiekuńczego. Jednocześnie skład orzekający po analizie czynności podjętych przez ustanowionego z urzędu pełnomocnika nie znalazł podstaw do przyznania mu wynagrodzenia w wysokości wyższej na podstawie § 4 ust. 2 rozporządzenia.

W tym względzie podkreślić należy, że w toku postępowania sądowego z aktami sprawy zapoznał się aplikant adwokacki ustanowiony z upoważnienia pełnomocnika (wykonał fotokopię akt). W piśmie z dnia 2 października 2020 r. pełnomocnik oświadczyła, że popiera skargę i nie wnosi o rozpoznanie sprawy na rozprawie, przychylając się do wniosku organu o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym. Jednak zasadnicza część pisma pełnomocnika w istocie stanowiła uzasadnienie do przyznania wynagrodzenia w kwocie 3 600 zł, które – jak wskazano – nie zyskało uznania składu orzekającego. Z tego powodu nakład pracy adwokata nie był znaczący, również wkład pełnomocnika w przyczynienie się do wyjaśnienia okoliczności faktycznych i prawnych nie był dostrzegalny. Ponadto stopień zawiłości sprawy nie jest znaczący.

Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 p.p.s.a., uznając, że w sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania - tj. art. 7, art. 8, art. 9 w zw. z art. 77 § 1, art.80 i art. 107 § 3 k.p.a., w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.

O przyznaniu wynagrodzenia pełnomocnikowi skarżącego za pomoc prawną udzieloną skarżącemu z urzędu Sąd, na podstawie art. 250 § 1 p.p.s.a. w zw. z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c) oraz § 3 i § 4 ust. 1 i ust. 3 rozporządzenia, orzekł jak w punkcie 2 sentencji wyroku.

dc