Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SAB/Gl 130/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2022-12-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
658
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Stwierdzono bezczynność organu  - art.149 par.1a ustawy - PoPPSA
Powołane przepisy: article: art. 37 § 1 pkt 1, art. 35 § 3, art. 61 § 3a, art. 36
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 149 § 2 w związku z art. 154 § 6, art. 200 i art. 205 § 2
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik, Sędziowie Sędzia WSA Wojciech Gapiński (spr.), Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 20 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi M. B. na bezczynność Wojewody Śląskiego w przedmiocie zezwolenia na pobyt czasowy 1. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności, 2. stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 3. umarza postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania Wojewody Śląskiego do wydania aktu kończącego postępowanie w sprawie wniosku o udzielenie skarżącemu zezwolenia na pobyt czasowy, 4. przyznaje od Wojewody Śląskiego na rzecz skarżącego sumę pieniężną w wysokości 500 (pięćset) złotych, 5. w pozostałym zakresie oddala skargę, 6. zasądza od Wojewody Śląskiego na rzecz skarżącego kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

M. B. (dalej – Skarżący) – reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika - wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę z dnia 12 września 2022 r. na bezczynność Wojewody Śląskiego (dalej – Wojewoda, organ) w sprawie rozpoznania wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy. Zarzucając w niej naruszenie art. 8, art. 12, art. 35 § 1 i art. 36 § 1 k.p.a. przez rażące przekroczenie terminów do załatwienia sprawy w postępowaniu administracyjnym. Wobec tego zarzutu wniósł o:

1) zobowiązanie Wojewody Śląskiego do wydania odpowiedniego aktu administracyjnego w terminie 14 dni od daty doręczenia akt organowi;

2) przyznanie Skarżącemu na podstawie art. 149 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm. – dalej p.p.s.a.) od organu sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a., ewentualnie wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. w maksymalnej wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.;

3) zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego na rzecz Skarżącego według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa radcowskiego oraz uiszczonej opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.

Uzasadniając bezczynność organu wskazano, że Skarżący złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy w dniu 22 września 2021 r. za pośrednictwem platformy ePUAP oraz uzupełnił jego braki za pośrednictwem poczty polskiej. Następnie w dniu 15 listopada 2021 r. wniósł ponaglenie. Natomiast pismem z dnia 29 marca 2022 r. organ wezwał go do osobistego stawiennictwa, zaś pismem z dnia 21 czerwca 2022 r. zawiadomił o wszczęciu postępowania w sprawie. W takim stanie rzeczy, w opinii pełnomocnika, organ od dnia 23 października 2021 r. pozostaje w bezczynności. W dalszej części skargi przytoczono treść art. 35 § 1 i 3, a także art. 36 § 1 i 2 k.p.a. Wskazano również, że w dniu 29 stycznia 2022 r. weszła w życie nowelizacja ustawy o cudzoziemcach, na mocy której dodano art. 112a nakazujący wydanie decyzji w niniejszej sprawie w terminie 60 dni. Ponadto zaprezentowano rozumienie terminu "bezczynności" na gruncie judykatury. W efekcie tych wywodów przyjęto, że organ nie dość, że nie załatwił sprawy w terminie zakreślonym przez prawo, to również nie zawiadomił Strony o zwłoce w załatwieniu sprawy i nie wskazał nowego terminu jej zakończenia.

Argumentując z kolei zasadność przyznania Skarżącemu sumy pieniężnej pełnomocnik podniósł, że tak długiego czasu oczekiwania na rozstrzygnięcie nie da się pogodzić z regułami demokratycznego państwa prawa, co jednoznacznie wskazuje na rażące naruszenie prawa. Podkreślił również, że organ nie może w nieskończoność (co czyni od dłuższego już czasu) powoływać się na kłopoty kadrowe i zmiany organizacyjne. Zatem przyznanie sumy pieniężnej będzie swoistym zadośćuczynieniem za bezczynność organu. Z kolei wymierzenie kara powinno uzmysłowić organowi powinność odpowiedniego organizowania czasu pracy i ustalania priorytetów działania w taki sposób, aby strony nie czekały kilkanaście miesięcy na wydanie decyzji w swoich sprawach.

W odpowiedzi na skargę z dnia 27 października 2022 r. organ wniósł o jej oddalenie. W jej uzasadnieniu przedstawiono czynności podejmowanie w toku postępowania, w tym podniesiono, że występowano o udzielenie informacji dotyczących postępowania prowadzonego przeciwko Skarżącemu w związku z popełnieniem przez niego czynu zabronionego. Jak wskazano, wyrokiem Sądu Rejonowego w M. został on uznany za winnego popełnionego przestępstwa z art. 178a § 1 k.k., a w konsekwencji umieszczono jego dane w wykazie osób niepożądanych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Wobec tego Wojewoda Śląski decyzją z dnia 4 października 2022 r. odmówił Skarżącemu udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy i pracę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Organ przytoczył okoliczności, które uniemożliwiły mu terminowe rozpatrzenie wniosku. W tej materii w pierwszej kolejności wskazał na zawieszenie obsługi cudzoziemców w okresie od 16 marca do 20 maja 2020 r., a także na ograniczenia w liczbie ustalanych wizyt po jej wznowieniu (do lutego 2022 r.). Powodowało to – jak zauważył Wojewoda - narastanie zaległości z uwagi na ustawowy obowiązek osobistego stawiennictwa cudzoziemca, który warunkuje wszczęcie postępowania. Zasygnalizowano przy tym, że od 15 lutego 2021 r. została wdrożona tzw. szybka ścieżka w sprawach wydawania zezwoleń na pobyt dla cudzoziemców. Z procedury tej nie skorzystał jednak Skarżący reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika. Natomiast, jak zaznaczono, pełnomocnik złożył w imieniu swego niekompletny wniosek. To zdaniem organu, nie zmierza do szybkiego przeprowadzenia postępowania, lecz jest ukierunkowane na dezorganizację pracy organu.

Wojewoda przedstawił także zestawienie ilości wniosków składanych przez cudzoziemców na terenie Województwa Śląskiego od 2014 r., podkreślając ich systematyczny wzrost, widoczny w szczególności w ostatnich trzech latach. Sytuacji tej nie poprawiło wzmocnienie Oddziału do Spraw Cudzoziemców ośmioma etatami. Wskazano także, że na ilość składanych wniosków nie wpłynęła regulacje ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem C0V1D-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, która dawała prawo legalnego pobytu cudzoziemcom w okresie pandemii (art. 15z1 ust. 1) oraz pracy (art. 15z1 ust. 2). Jednocześnie podkreślono, że szereg zmian w porządku prawnym doprowadziło do zwiększenia zakresu obowiązków Oddziału do Spraw Cudzoziemców. W tej materii wskazano przede wszystkim na ustawę z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz.U. z 2022 r. poz. 583 z późn. zm. – dalej u.p.o.u.) z mocą obowiązującą od 24 lutego 2022 r., a także zaangażowanie w pracę punktu informacyjno-doradczego dla obywateli Ukrainy (funkcjonującego całodobowo 7 dni w tygodniu od 25 lutego do 15 czerwca 2022 r.) i inne obowiązki będące następstwem konfliktu zbrojnego w Ukrainie.

W tych okolicznościach, w opinii Wojewody, zwłoka w rozpatrzeniu wniosku Skarżącego nie nosi cech rażącego naruszenia prawa. Przywołano końcowo również art. 100c u.p.o.u., który wstrzymuje bieg terminów m.in. w sprawach dotyczących udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, lecz nie w pełnym jej zakresie.

Niniejsza sprawa dotyczy bezczynności Wojewody Śląskiego w sprawie wniosku cudzoziemca – Skarżącego o udzielenie mu zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Polski.

Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 137 z późn. zm.) w związku z art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola ta obejmuje również bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.

Zgodnie z art. 53 § 2b p.p.s.a. wymogiem skutecznego wniesienia do sądu administracyjnego skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest jej poprzedzenie ponagleniem skierowanym do właściwego organu.

W niniejszej sprawie wymóg złożenia ponaglenia do właściwego organu został spełniony. Skarżący wniósł bowiem do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców za pośrednictwem Wojewody Śląskiego ponaglenie w trybie art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. datowane na dzień 15 listopada 2021 r. Skarga jest zatem dopuszczalna. Na marginesie jedynie należy zauważyć, że postanowieniem z dnia 27 grudnia 2021 r. Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców uznał ponaglenie za nieuzasadnione.

Przystępując do rozważań podnieść należy, że zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a. albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a p.p.s.a.:

1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności,

2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa,

3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.

Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Sąd, w przypadku, o którym mowa w art. 149 § 1 p.p.s.a., może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. (art. 149 § 2 p.p.s.a.). Stosownie zaś do art. 154 § 6 p.p.s.a. grzywnę wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów.

W sprawach objętym skargą uwzględnienia wymaga zasada szybkości postępowania, zawarta w art. 12 § 1 k.p.a., zgodnie z którą organy administracji publicznej powinny działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy. Natomiast stosownie do regulacji art. 35 k.p.a., określającej terminy załatwiania spraw administracyjnych, organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki (art. 35 § 1 k.p.a.), a załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 k.p.a.). Ustawodawca przewidział przy tym ewentualną sytuację niezałatwienia sprawy w terminie, nakładając na organ administracji publicznej na mocy art. 36 § 1 k.p.a. obowiązek zawiadomienia strony o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie, podania przyczyny zwłoki, wskazania nowego terminu załatwienia sprawy oraz pouczenia o prawie do wniesienia ponaglenia.

W obowiązującym stanie prawnym, bezczynność organu administracji publicznej definiowana jest w treści art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. jako niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. Stwierdzenie bezczynności organu administracji publicznej może nastąpić po bezspornym ustaleniu, że organ ten nie załatwił sprawy w terminie. Przyczyny, z powodu których nastąpiło przekroczenie terminu załatwienia sprawy, są nieistotne dla stwierdzenia bezczynności organu. Zgodnie z poglądami wyrażonymi w orzecznictwie nie ma znaczenia, czy organ administracji publicznej nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale nie załatwił sprawy w terminie (zob. m.in. wyroki NSA: z dnia 17 marca 2016 r. sygn. akt I OSK 2567/15, Lex nr 2036047; z dnia 5 lipca 2018 r. sygn. akt I OSK 2936/16, Lex nr 2538112). Przyczyny przekroczenia terminu załatwienia sprawy mogą mieć natomiast znaczenie przy ocenie, czy miało ono miejsce z rażącym naruszeniem prawa - art. 37 § 6 pkt 1 k.p.a. (A. Wróbel w: M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany, Lex el. 2021).

Analiza przeprowadzona w niniejszym postępowaniu na skutek wniesionej skargi na bezczynność Wojewody Śląskiego, a dotycząca zweryfikowania, czy organ dokonał czynności w zakreślonych przez przepisy ramach czasowych, prowadzi do wniosku, że w sprawie zaistniały okoliczności uzasadniające stwierdzenie pozostawania organu w bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.

Sąd na podstawie akt administracyjnych przedłożonych do sprawy ustalił następujący tok postępowania:

– Skarżący wnioskiem z dnia 22 września 2021 r. wystąpił o udzielenie mu zezwolenia na pobyt czasowy (został przesłany za pośrednictwem ePUAP), a brakujące dokumenty nadesłał pocztą za pismem z dnia 29 września 2021 r.;

– pismem z dnia 15 listopada 2021 r. (data wpływu do organu: 22 listopada 2021 r.) pełnomocnik Skarżącego, działając na podstawie art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. wystąpił do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców za pośrednictwem Wojewody Śląskiego z ponagleniem w związku z niezałatwieniem sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a.;

– pismem z dnia 23 listopada 2021 r. organ wezwał Stronę do osobistego stawiennictwa w dniu 19 stycznia 2022 r. w celu ustalenia terminu pobrania odcisków linii papilarnych, który w dacie obecności Skarżącego w siedzibie organu wyznaczono na dzień 29 marca 2022 r.;

– postanowieniem z dnia 27 grudnia 2021 r. Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców uznał ponaglenie za nieuzasadnione;

– pismem z dnia 29 marca 2022 r. organ zawiadomił o wszczęciu postępowania w sprawie, poinformował Stronę, że z przyczyn niezależnych od organu sprawa nie może być załatwiona w terminie określonym w art. 35 § 3 k.p.a., a także wskazał przyczyny niezałatwienia sprawy w terminie oraz podał nowy termin załatwienia sprawy do dnia 27 maja 2022 r.;

– organ zwrócił się do Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego Delegatura w K. (pismem z dnia 13 kwietnia 2022 r.), Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. , Komendanta Śląskiego Oddziału Straży Granicznej w R. (pismem z dnia 22 kwietnia 2022 r.) o przekazanie informacji, czy wjazd i pobyt cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej mogą stanowić zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego;

– pismem z dnia 20 maja 2022 r. Komendant Wojewódzki Policji w Katowicach poinformował o toczącym się wobec Skarżącego postępowaniu w przedmiocie czynu z art. 178a § 1 k.k.;

– pismem z dnia 10 czerwca 2022 r. pełnomocnik Skarżącego wniósł o przyspieszenie rozpoznania sprawy;

– pismem z dnia 21 czerwca 2022 r. organ zwrócił się do Prokuratora Rejonowego w M. o udzielenie informacji o sposobie zakończenia sprawy dotyczącej Strony;

– Prokuratura Rejonowa w M. pismem z dnia 5 lipca 2022 r. poinformowała, że wskutek wniesionego przeciwko Stronie aktu oskarżenia zapadł w dniu 30 maja 2022 r. wyrok o sygn. akt [...];

– pismem z dnia 20 lipca 2022 r. organ zwrócił się do Sądu Rejonowego w M. o nadesłanie odpisu prawomocnego wyroku wydanego w sprawie Skarżącego;

– Sąd Rejonowy w M. za pismem z dnia 11 sierpnia 2022 r. przesłał wyrok z dnia 30 maja 2022 r. wyrok o sygn. akt [...];

– decyzją z dnia 4 października 2022 r. nr SOII.6151.14348.2021 organ orzekł o odmowie udzielenia Skarżącemu zezwolenia na pobyt czasowy i pracę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Jak wynika z powyższego, po wpływie w dniu 22 września 2021 r. wniosku Skarżącego dopiero pismem z dnia 23 listopada 2021 r. wezwano Stronę do osobistego stawiennictwa celem wyznaczenia terminu do pobrania odcisków linii papilarnych. Natomiast zwrócenie się o informację do właściwych organów nastąpiło dopiero w dniu 13 i 22 kwietnia 2022 r.

W okresie od dnia złożenia wniosku pierwszą czynnością w sprawie było skierowane do Skarżącego pismo z dnia 23 listopada 2021 r. W rezultacie przez okres ponad 2 miesięcy, organ nie dokonał w sprawie żadnych czynności. Ponadto nie uczynił zadość obowiązkowi wynikającemu z art. 36 § 1 k.p.a., zaniechał bowiem zawiadomienia Strony o przypadku niezałatwienia sprawy w terminie, jednocześnie nie zostały wypełnione pozostałe obowiązki w zakresie podania przyczyny zwłoki, wskazania nowego terminu załatwienia sprawy oraz pouczenia o prawie do wniesienia ponaglenia.

Zwrócenia uwagi wymaga, iż zgodnie z art. 61 § 3a k.p.a. datą wszczęcia postępowania na żądanie strony wniesione drogą elektroniczną jest dzień wystawienia dowodu otrzymania, o którym mowa w art. 41 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych. W przypadku Skarżącego wniosek został wysłany ePUAP-em w dniu 22 września 2021 r., zatem za dzień wszczęcia uważa się właśnie ten dzień jako oznaczony w UPP. W przypadku, gdy wniosek zawiera braki organ winien wezwać do usunięcia braków w wyznaczonym terminie, nie krótszym niż siedem dni, z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania (art. 64 § 2 k.p.a.), a dniem wszczęcia postępowania pozostanie dzień złożenia wniosku do organu, nie zaś dzień uzupełnienia braków na żądanie organu (zob. M. Przybysz, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany, Lex el. 2021).

W kontekście argumentacji organu, warto zaakcentować stanowisko WSA w Warszawie wyrażone w wyroku z dnia 14 lipca 2021 r. o sygn. akt VII SAB/Wa 41/21 (Lex nr 3209875), zgodnie z którym dla stwierdzenia bezczynności organu w zakresie niewydania stosownego aktu lub niepodjęcia czynności nie ma znaczenia fakt, z jakich powodów organ zwleka z wydaniem decyzji, a w szczególności czy zwłoka spowodowana jest zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu. Istotne bowiem jest, że organ dopuszcza się zwłoki w rozpatrzeniu wniosku, a jego procedowanie wydłuża czas oczekiwania przez stronę na rozstrzygnięcie sprawy. Natomiast okoliczności, które powodują zwłokę organu oraz jego działania w toku rozpoznawania sprawy (jak też zaniechania) oraz stopień przekroczenia terminów, wpływają na ocenę zasadności skargi na bezczynność w tym sensie, że Sąd zobowiązany jest je ocenić przy jednoczesnym stwierdzeniu, czy istniejąca bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, czy też nie.

Jak wskazał NSA w wyroku z dnia 25 lipca 2019 r. sygn. akt II OSK 1233/19 (Lex nr 2704748): "braki kadrowe oraz duży wpływ spraw do organu wymagających ich załatwienia w drodze decyzji administracyjnej nie stanowią usprawiedliwionego uzasadnienia zwłoki w rozpoznaniu sprawy administracyjnej. Okoliczności te wiążą się z niedochowaniem przez organ należytej staranności w zabezpieczeniu dostatecznej obsady kadrowej zapewniającej terminowe załatwianie spraw administracyjnych i odpowiedniego zorganizowania postępowania administracyjnego, obejmującego również egzekwowanie od pracowników obowiązków w takim okresie, aby wydanie decyzji kończącej postępowanie prowadzone przez organ nastąpiło w rozsądnym terminie". Także WSA w Gliwicach w wyroku z dnia 11 marca 2021 r. sygn. akt II SAB/Gl 1/21 (Lex nr 3161136) podkreślił, iż: "problemy kadrowe i napływ wniosków w istotnej liczbie zależne są wyłącznie od sposobu działania instytucji publicznej, która winna podejmować kroki zmierzające do ich usunięcia i zwiększenia obsady stanowisk urzędniczych, jak i podjęcia środków zaradczych wobec wzrastającego wpływu spraw, zwłaszcza, jeżeli okoliczności te są niezmienne od kilku lat". Także panująca pandemia, braki kadrowe, czy ograniczone możliwości dowodowe nie stanowią wystarczających okoliczności usprawiedliwiających (zob. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 8 lipca 2021 r. sygn. akt III SAB/Gd 17/21, Lex nr 3198412), tym bardziej, że wniosek Skarżącego został złożony po upływie kilku miesięcy od ogłoszenia stanu epidemii na terytorium kraju. Zatem nie była to już sytuacja nowa, a od wielu miesięcy podejmowane były wszelkie potrzebne czynności organizacyjne, aby umożliwić prawidłowe i nieprzerwane funkcjonowanie organów.

Mając na względzie opisane wyżej podstawy prawne, ramy czasowe podejmowania czynności oraz opisaną postawę organu, Sąd doszedł do przekonania, że organ nie dotrzymując terminów załatwienia sprawy oraz nie zachowując przy tym obowiązku poinformowania Strony określonego w art. 36 § 1 k.p.a., bez żadnej wątpliwości dopuścił się bezczynności (pkt 1 sentencji).

Oceniając, czy powyższa bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a. wskazać należy, że pojęcie to oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym, co ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności, oczywistego lekceważenia wniosków strony i jawnego natężenia braku woli do załatwienia sprawy, jak i w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa. Dokonując więc oceny, czy naruszenie prawa ma rażący charakter, nie można poprzestać wyłącznie na prostym zestawieniu terminów, ale należy wziąć pod uwagę wszelkie uwarunkowania, przede wszystkim wynikające z przepisów prawa materialnego obowiązki organu, które implikują podejmowanie czynności dla merytorycznego rozstrzygnięcia danej sprawy. Zatem orzeczenie o kwalifikowanej (rażącej) formie przewlekłości winno być zarezerwowane dla sytuacji szczególnych, oczywistych i niedających się w żaden sposób usprawiedliwić. Samo przekroczenie przez podmiot zobowiązany ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy, musi być szczególnie znaczące i niezaprzeczalne, a rażące opóźnienie w podejmowanych czynnościach musi być pozbawione racjonalnego uzasadnienia (zob. wyroki NSA: z dnia 6 sierpnia 2019 r. sygn. akt II OSK 1802/19; z dnia 4 czerwca 2019 r. sygn. akt II OSK 3374/18; z dnia 17 maja 2019 r. sygn. akt I OSK 2171/17).

Mając to na uwadze należy przyjąć, iż stwierdzona bezczynność nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa (pkt 2 sentencji). Mianowicie należy uwzględnić w tym zakresie fakt znaczącego przyrostu ilości wniosków składanych przez cudzoziemców w okresie ostatnich trzech lat, tj. 2020-2022 (zob. wyrok NSA z dnia 15 września 2020 r. sygn. akt II OSK 1014/20, Lex nr 3088698). Kształtował się on na poziomie 43% w 2020 r. i 94% w 2021 r. w stosunku do 2019 r. Podkreślić również należy, że mimo wzmocnienia Oddziału do Spraw Cudzoziemców dodatkowymi 8 etatami, to na jednego pracownika na dzień 30 września 2022 r. przypadało 1.081 spraw. Nie można tracić z pola widzenia również tego, że Polska granicząc z Ukrainą, która objęta jest wojną z Rosją stanowiła i stanowi schronienie na wielu osób szukających schronienia przed okrucieństwami najeźdźcy. Wiąże się to z wieloma dodatkowymi obciążeniami dla organu zaangażowanego w niesienie pomocy uchodźcom.

Dostrzec również należy w tej materii, iż ustawą z dnia 8 kwietnia 2022 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2022 r. poz. 830, art. 1 pkt 44), tj. na podstawie jej art. 1 pkt 44 wprowadzono art. 100c do ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa, z mocą obowiązującą od dnia 15 kwietnia 2022 r. (art. 33 pkt 2 ustawy zmieniającej). Przepisy wskazanej ustawy nie przewidują przepisów przejściowych. Przepis art. 100c nie znajduje zastosowania do kontroli i oceny stanów bezczynności, które miały miejsce przed jego wejściem w życie. Nie mniej jednak regulacja ta zawiesza od 15 kwietnia 2022 r. bieg terminów w postępowaniach prowadzonych przez Wojewodę m.in. w sprawach zezwoleń na pobyt czasowy i pracę (art. 100c ust. 1 ustawy zmieniającej), co również miało wpływ na stwierdzenie, iż bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.

Z kolei, w myśl art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności. Na dzień orzekania przez Sąd organ wydał już decyzję w sprawie, odmawiając udzielenia Skarżącemu zezwolenia na pobyt czasowy i pracę (decyzja z dnia 4 października 2022 r. nr SOII.6151.14348.2021). W rezultacie obowiązek zobowiązania organu do rozpoznania wniosku Skarżącego w określonym terminie wynikający z treści art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. stał się bezprzedmiotowy. Uzasadnione stało się umorzenie postępowania w tej części (pkt 3 sentencji).

Rozstrzygnięcie o wniosku o przyznanie sumy pieniężnej powinno być uwarunkowane celem skargi na bezczynność, którym jest jej zwalczenie oraz doprowadzenie do zakończenia postępowania w sprawie. W związku z tym stwierdzić należy, że przyznanie sumy pieniężnej, o której mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a., ma charakter przede wszystkim prewencyjny oraz ma służyć zwalczaniu bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania. Celem tego środka jest oddziaływanie mobilizujące i prewencyjne na organ. Jednocześnie zastrzec należy, że przyznanie sumy pieniężnej jako środek dyscyplinująco-represyjny, powinien być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach (zob. wyrok NSA z dnia 30 listopada 2020 r. sygn. akt I OSK 1558/20, Lex nr 3094928). Chodzi o takie sytuacje, gdy oceniając całokształt działań organu można dojść do przekonania, że noszą one znamiona zamierzonego lub nieuzasadnionego racjonalnie lub prawnie unikania podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez tych dodatkowych sankcji organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z przepisów prawa.

Nadmienić również należy, iż regulacja art. 100c ustawy o cudzoziemcach nie przekłada się automatycznie na sytuację prawną Skarżącego (weszła ona w życie dopiero z dniem 15 kwietnia 2022 r.). Nie może ona bowiem prowadzić do pogorszenia sytuacji Strony, szczególnie gdy przed datą jej wejścia w życie Strona mogła powoływać się na terminy załatwiania spraw określone w k.p.a.

W ocenie Sądu, w realiach rozpoznawanej sprawy zachodzą podstawy do tego, aby korzystając z uprawnienia, o którym mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a. uwzględnić wniosek o przyznanie sumy pieniężnej od organu na rzecz Skarżącego, choć nie w żądanej wysokości. Maksymalnie suma pieniężna może stanowić połowę kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a., a więc pięciokrotność przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego. Owo wynagrodzenie w 2021 r. wyniosło 4.944,79 zł (obwieszczenie Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 18 lutego 2022 r. w sprawie przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w 2021 r. i w drugim półroczu 2021 r - M.P. z 2022 r. poz. 266).

Uwzględniając czas oczekiwania Skarżącego na działanie organu, zważając równocześnie, iż Skarżący nie przedstawił w skardze żadnych okoliczności uzasadniających przyznanie żądanej sumy pieniężnej w ujęciu jej funkcji kompensacyjnej, Sąd uznał za zasadne przyznanie na rzecz Skarżącego sumy pieniężnej w wysokości 500 zł (pkt 4 sentencji). W realiach niniejszej sprawy zawarte w skardze żądanie sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. pozostawało, w ocenie Sądu, nieuzasadnione.

W skardze zawarto także żądnie wymierzenia organowi grzywny na podstawie art. 149 § 2 w związku z art. 154 § 6 p.p.s.a. w maksymalnej wysokości. Mając na uwadze wyjaśnienia organu zawarte w odpowiedzi na skargę Sąd doszedł do przekonania, że wymierzenie organowi grzywny byłoby nieuzasadnione, tym bardziej, że na rzecz Strony zasądzono sumę pieniężną.

Mając na uwadze powyższe Sąd orzekł w pkt 1, 2 i 3 sentencji na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz art. 149 § 1a, a także art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. O zasądzeniu od organu na rzecz Skarżącego sumy pieniężnej w wysokości 500 zł orzeczono na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. (pkt 4 sentencji). Natomiast o oddaleniu skargi w pozostałym zakresie (pkt 5 sentencji) orzeczono na podstawie art. 151 p.p.s.a.

O kosztach postępowania w kwocie 597 zł orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., zaliczając do nich uiszczony wpis od skargi w kwocie 100 zł, wynagrodzenie radcy prawnego w kwocie 480 zł, ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 265 z późn. zm.) oraz opłatę skarbową od udzielonego pełnomocnictwa 17 zł.