Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 488/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-07-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6170 Adwokaci i aplikanci adwokaccy
Hasła tematyczne: Zawody prawnicze
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 66, art. 68 ust. 6a
journal: Dz.U. 2009 nr 37 poz 286
law: Ustawa z dnia 20 lutego 2009 r. o zmianie ustawy - Prawo o adwokaturze, ustawy o radcach prawnych oraz ustawy - Prawo o notariacie.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 138 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Henryka Lewandowska - Kuraszkiewicz Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Czarnecki (spr.) Sędzia WSA Małgorzata Grzelak Protokolant st. sekr. sąd. Karolina Pilecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 lipca 2012 r. sprawy ze skargi Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie wpisu na listę adwokatów oddala skargę Do orzeczenia zgłoszono zdanie odrębne


UZASADNIENIE

Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 68 ust. 6a oraz art. 65 i art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1058 z późn. zm.), po rozpatrzeniu odwołania J. O. od uchwały Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] sierpnia 2011 r., utrzymującej w mocy uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej w Z. G. z dnia [...] kwietnia 2011 r., odmawiającej wpisu wnioskodawczyni na listę adwokatów tej izby, uchylił obie uchwały i wpisał J. O. na listę adwokatów Izby Adwokackiej w Z. G.

Do wydania decyzji doszło w następujących ustaleniach;

W dniu [...] października 2008 r. J. O. złożyła w Okręgowej Radzie Adwokackiej w Z. G. wniosek o wpis na listę adwokatów.

Okręgowa Rada uchwałą z dnia [...] stycznia 2009 r. odmówiła wpisu wnioskodawczyni na listę adwokatów na podstawie art. art. 66 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 65 pkt 1 Prawa o adwokaturze uznając, że J. O. nie ma odpowiedniej praktyki w zawodzie prawniczym.

Od powyższej uchwały J. O. złożyła odwołanie do Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej, które uchwałą z dnia [...] maja 2009 r. uchyliło zaskarżoną uchwałę i przekazało sprawę Okręgowej Radzie Adwokackiej w Z. G. do ponownego rozpatrzenia.

Okręgowa Rada Adwokacka w Z. G. uchwałą z dnia [...] lipca 2009 r. ponownie odmówiła J. O. wpisu na listę adwokatów.

Od powyższej uchwały, J. O. pismem z dnia [...] sierpnia 2009 r. złożyła odwołanie, wnosząc o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Okręgowej Radzie Adwokackiej w Z. G.

Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej uchwałą z dnia [...] października 2009 r. utrzymało w mocy zaskarżoną uchwałę.

Od powyższej uchwały, pismem z dnia [...] listopada 2009 r. J. O. złożyła odwołanie do Ministra Sprawiedliwości wnosząc o uchylenie zaskarżonej uchwały i nakazanie dokonania wpisu na listę adwokatów.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2010 r. Minister Sprawiedliwości uchylił zaskarżoną uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z [...] października 2009 r. oraz Okręgowej Rady Adwokackiej w Z. G. z [...] lipca 2009 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia Okręgowej radzie Adwokackiej w Z. G.

Okręgowa Rada Adwokacka w Z. G. po ponownym rozpoznaniu sprawy, uchwałą z dnia [...] czerwca 2011 r. odmówiła J. O. wpisu na listę adwokatów, wskazując ponownie, że kandydatka nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu adwokata, gdyż nie posiada wystarczającego doświadczenia zawodowego w świadczeniu pomocy prawnej.

Od powyższej uchwały J. O. złożyła odwołanie do Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej.

Uchwałą z dnia [...] listopada 2010 r. Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej uchyliło zaskarżoną uchwałę i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Uchwałą z dnia [...] kwietnia 2011 r. po przeprowadzeniu uzupełniającego postępowania wyjaśniającego Okręgowa Rada Adwokacka w Z. G. odmówiła J. O. wpisu na listę adwokatów.

Od powyższej uchwały J. O. złożyła odwołanie do Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej wnosząc o uchylenie zaskarżonej uchwały i nakazanie dokonania wpisu na listę adwokatów, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej uchwały i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej uchwałą z dnia [...] sierpnia 2011 r. utrzymało w mocy zaskarżoną uchwałę.

Pismem z dnia [...] września 2011 r. J. O. złożyła do Ministra Sprawiedliwości odwołanie, wnosząc o uchylenie zaskarżonej uchwały i nakazanie dokonania wpisu na listę adwokatów. Zaskarżonej uchwale zarzuciła naruszenie art. 65 pkt 1 w związku z art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo o adwokaturze w brzmieniu przed zmianą wprowadzoną ustawa z dnia 10 lutego 2009 r. o zmianie ustawy, polegające na ich błędnej wykładni poprzez przyjęcie, że nie spełnia ustawowych wymogów do wpisania na listę adwokatów oraz naruszenie art. 7 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez zaniechanie wszechstronnego rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz jego dowolną ocenę i przyjęcie, że nie posiada wystarczającego przygotowanie zawodowego w takich dziedzin jak prawo rodzinne czy karne oraz, że stosowała jedynie szczątkowo przepisy prawa administracyjnego oraz cywilnego.

Minister Sprawiedliwości decyzją powołaną na wstępie, uchylił zaskarżoną uchwałę i ją poprzedzająca oraz wpisał J. O. na listę adwokatów Izby Adwokackiej w Z. G. W uzasadnieniu decyzji organ podkreślił, że wniosek o wpis na listę adwokatów Izby w Z. G. J. O. złożyła w dniu [...] grudnia 2008 r., czyli pod rządami ustawy Prawo o adwokaturze w brzmieniu obowiązującym przed nowelizacją wprowadzoną ustawą z dnia 20 lutego 2009 r. o zmianie ustawy – prawo o adwokaturze, ustawy o radcach prawnych oraz ustawy - Prawo o notariacie (Dz. U. z 2009 r., Nr 37, poz. 286). Wskazana nowelizacja w odniesieniu do przedmiotowej sprawy, nie zawierała przepisów przejściowych, regulujących tok postępowań wszczętych przed dniem wejścia jej w życie, czyli przed dniem 25 marca 2009 r. Z tego względu Minister Sprawiedliwości powołując się na wyrok NSA z dnia 10 kwietnia 2006 r., sygn. akt I OPS 1/06, zastosował w przedmiotowej sprawie "zasadę wyboru prawa". Po dokonanej analizie sprawy, zdaniem Ministra Sprawiedliwości, organy samorządu adwokackiego prowadząc postępowanie powinny ocenić sytuację prawną wnioskodawczyni w oparciu o obowiązujące wówczas przepis art. 66 ust.1 pkt 2 ustawy Prawo o adwokaturze w brzmieniu określonym wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 kwietnia 2006 r., sygn. akt K 6/06. Organ stwierdził, że zarówno Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej, jak i Okręgowa Rada Adwokacka w Z. G. zobowiązane były ustalić, czy J. O. posiada wystarczające doświadczenie zawodowe pozwalające na uznanie, że daje rękojmie prawidłowego wykonywania zawodu adwokata. W ocenie Ministra Sprawiedliwości, J. O. spełnia przesłanki niezbędne do wpisu na listę adwokatów i niesłusznie organy samorządu zawodowego odmówiły wpisu na listę adwokatów, stwierdzając brak odpowiedniej praktyki. Po przeprowadzonej analizie praktyki zawodowej J. O., przebieg pracy zawodowej zdaniem organu administracji świadczy o nabyciu przez nią praktyki prawniczej wystarczającej do przyjęcia, iż daje ona rękojmie należytego wykonywania zawodu adwokata i spełnia wymogi wpisu na listę, przewidziane treścią art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawo o adwokaturze w brzmieniu sprzed nowelizacji wprowadzonej ustawą z dnia 20 lutego 2009 r., przy uwzględnieniu omówionego wyroku Trybunału Konstytucyjnego. W tezie 5 tego wyroku Trybunał uznał, że art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 7 lit a) ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy - Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 163, poz. 1361), w zakresie, w jakim stwarza możliwość dopuszczenia do wykonywania zawodu adwokata osób, które po złożeniu wskazanych w nim egzaminów nie wykazują się odpowiednią praktyką w zawodzie prawniczym, jest niezgodny z art. 17 ust. 1 Konstytucji. Zatem wyrokiem tym nie tylko uprawniono organy samorządu adwokackiego lecz równie je zobowiązano do badania, czy osoby te wykazują się odpowiednią praktyką w zawodzie prawniczym.

Dokonując analizy sytuacji prawnej J. O. na gruncie art. 66 P.a. w brzmieniu przed i po nowelizacji, organ administracji na zasadzie "wyboru prawa" uznał za korzystniejsze przepisu uprzednio obowiązujące i przepisy te zastosował.

Ustalając powyższą przesłankę Minister Sprawiedliwości uznał, że J. O. wymaganą praktyką się legitymuje. W dniu [...] maja 2004 r., uzyskała tytuł magistra prawa na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu S. w S. oraz odbyła pozaetatową aplikację sądową w okręgu Sądu Okręgowego w S. we wrześniu 2007 r. zdając z wynikiem dobry plus egzamin sędziowski.

[...] października 2007 r. zawarła ze spółką [...] sp. z o.o. w P. Z. umowę zlecenia na czas nieograniczony, zgodnie z którą do jej obowiązków należało udzielanie porad prawnych, opracowywanie projektów aktów prawnych, opinii prawnych oraz występowanie w imieniu pracodawcy przed sądami. Obowiązki te wykonywała samodzielnie w wymiarze 20 godzin tygodniowo. Nadto na podstawie umowy o pracę ze spółką [...] sp. z o.o. we W. z dnia [...] stycznia 2008 r., udzielała porad prawnych, opracowywała projekty aktów prawnych, sporządzała pisma zawierające oświadczenia woli spółki, projekty pozwów, środków odwoławczych i innych pism procesowych współpracując także z zawodowymi pełnomocnikami reprezentującymi spółkę przed sądami. W okresie od [...] marca 2008 r. do [...] stycznia 2009 r. J. O. była zatrudniona w [...] s.a. w P. na stanowisku doradcy prawnego w wymiarze 1/10 etatu, a od [...] października 2007 r. do [...] marca 2010 r. w wymiarze pełnego etatu w [...] sp. z o.o. w S. też jako doradca prawny. W tym samym okresie na podstawie umowy z [...] grudnia 2009 r. z Kancelarią Adwokacką adwokata T. M. w S. wykonywała czynności wymagające wiedzy prawniczej w zakresie udzielania porad prawnych opracowując także projekty pism procesowych i środków odwoławczych (apelacji od wyroków sądów, skarg kasacyjnych, skarg konstytucyjnych i zażaleń oraz skarg na orzeczenia referendarzy sądowych). Na potwierdzenie powyższych zatrudnień przedstawiła stosowne dokumenty wskazane w zaskarżonej decyzji wykazujące wykonywanie czynności związane ze świadczeniem pomocy prawnej przez łączny okres ponad 4 lat.

Z tych względów organ podzielił zarzut podniesiony w odwołaniu, iż organy dokonały błędnej wykładni art. 65 pkt 1 w zw. z art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo o adwokaturze i w konsekwencji bezzasadnie odmówiły wpisu wnioskodawczyni na listę adwokatów Izby Adwokackiej w Z. G.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej, wnosiło o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji, ewentualnie o jej uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania.

Decyzji zarzucono naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo o adwokaturze w brzmieniu sprzed nowelizacji i przez przyjęcie, iż J. O. spełnia przesłanki do wpisu na listę adwokatów. Ponadto zarzucono naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 3 ust. 2 oraz art. 68 ust. 2 Ustawy Prawo o adwokaturze w zakresie stwierdzenia uprawnień Ministra Sprawiedliwości do dokonania wpisu na listę adwokatów.

Przytaczając rozstrzygnięcie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 kwietnia 2006 r., sygn. akt K 6/06, organ skarżący stwierdził, że J. O. nie posiada doświadczenia zawodowego dającego rękojmie prawidłowego wykonywania zawodu adwokata. Zdaniem Prezydium NRA z przeprowadzonego w sprawie postępowania wynika, że zakres przedmiotowy czynności związanych z praktycznym stosowaniem prawa przez J. O. jest ograniczony. Jej staż pracy w kancelarii adwokackiej wynosi 26 miesięcy, która jest wykonywana jako praca dodatkowa umową zlecenia w zakresie ¼ etatu, co nie daje zdaniem Prezydium NRA możliwości uznania, iż wnioskująca o wpis daje rękojmie wykonywania zawodu adwokata. Podkreślono, ze pomoc prawna świadczona przez adwokata jest realizowana samodzielnie, bez istniejących w systemie hierarchicznego podporządkowania elementów weryfikujących czynności pracownika. J. O. posiada doświadczenie, które sprowadza się do obsługi podmiotów gospodarczych i nie można uznać, iż fakt ukończenia aplikacji sądowej przesądza o posiadaniu przez nią wiedzy gwarantującej prawidłowe wykonywanie przez wnioskującą o wpis zawodu adwokata.

Ponadto podniesiono, że żaden przepis ustawy nie przyznaje Ministrowi Sprawiedliwości uprawnienia do dokonywania wpisu na listę adwokatów, gdyż zgodnie z art. 68 ust. 2 oraz ust. 4 wpisu na listę oraz skreślenia dokonuje właściwa Okręgowa Rada Adwokacka. Zatem nie jest możliwe dokonywanie wpisu na listę adwokatów przez jakikolwiek inny organ, w tym Ministra Sprawiedliwości. Z tego względu decyzja Ministra Sprawiedliwości została wydana bez podstawy prawnej, a zatem zdaniem skarżącego organu należałoby na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. stwierdzić jej nieważność.

W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wnosił o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Odnosząc się do zarzutu strony skarżącej, iż zaskarżona decyzja została wydana bez podstawy prawnej i przez to dotknięta jest nieważnością, podniesiono, że Minister Sprawiedliwości działając jako organ odwoławczy, posiadał pełne uprawnienie organu odwoławczego wynikające z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. Ustawa Prawo o adwokaturze nie zawiera przepisu, który by te uprawnienia zawężał, a w szczególności ograniczał je jedynie do możliwości uchylania uchwał organów samorządu adwokackiego bez możliwości rozstrzygnięcia co do istoty wniosku. Organ administracji podkreślił, przytaczając orzecznictwo sądowoadministracyjne, że Ministrowi Sprawiedliwości działającemu w ramach postępowania odwoławczego przysługuje uprawnienie do wydania decyzji o charakterze reformatoryjnym rozstrzygającym sprawę co do istoty.

Ponadto Minister Sprawiedliwości podniósł, że J. O. zdała egzamin sędziowski, który zgodnie ze Stanowiskiem Trybunału Konstytucyjnego zawartym w wyroku z dnia 19 kwietnia 2006 r., sygn. akt K 6/06 przygotowuje i weryfikuje przydatność konkretnych osób do podjęcia wysoce odpowiedzialnej funkcji sędziego. W związku z tym nie można się zgodzić z twierdzeniem Prezydium NRA, że ukończenie aplikacji oraz zdobyte doświadczenie zawodowe, stanowi zbyt niski wymóg znajomości prawa dla przyjęcia jej w poczet korporacji zawodowej adwokata.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje;

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.

Sprawy należące do właściwości sądów administracyjnych rozpoznają, w pierwszej instancji, wojewódzkie sądy administracyjne (art. 3 § 1 ww. ustawy).

Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, iż skarga jest niezasadna.

W ocenie Sądu w składzie orzekającym nie można podzielić stanowiska organu samorządu zawodowego w przedmiocie braku umocowania Ministra Sprawiedliwości w sprawie dokonania wpisu J. O. na listę adwokatów Izby Adwokackiej w Z. G.

Zgodnie bowiem z art. 68 ust. 6a Prawa o adwokaturze (P.a.) od uchwały Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej służy zainteresowanemu odwołanie do Ministra Sprawiedliwości, zgodnie z Kodeksem postępowania administracyjnego. Zgodnie z powołanym w wymienionym przepisie aktem normatywnym (Kodeks postępowania administracyjnego), tj. art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. organ odwoławczy wydaje decyzję, w której uchyla zaskarżoną decyzję w całości i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy. Minister Sprawiedliwości w świetle wymienionego przepisu art. 68 ust. 6a P.a. jest organem odwoławczym działającym na podstawie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Zatem do jego rozstrzygnięć ma zastosowanie regulacja z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., co uzasadnia stwierdzenie, iż w zakresie jego kompetencji leży również dokonanie wpisu na listę adwokatów na skutek rozpatrzenia odwołania osoby, której takiego wpisu organy samorządu zawodowego odmówiły (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 czerwca 2011 r. wydany w sprawie II GSK 240/11). W powołanym wyroku Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 listopada 2010 r. wydany w sprawie VI SA/Wa 1155/10 stwierdzający nieważność decyzji Ministra Sprawiedliwości z dnia 11 marca 2010 r. dokonującej wpisu kandydatki na listę adwokatów, a więc decyzji analogicznej jak w rozpoznawanej sprawie. W wymienionym wyroku NSA, wskazując na bogate orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego, w tym na wyrok Trybunału z dnia 19 kwietnia 2006 r. K 6/06 podkreślał, że nie ma podstaw do przyjęcia, iż z art. 68 ust. 2 P.a. wynika, że wpis na listę adwokatów może wyłącznie nastąpić w wyniku uchwały okręgowej rady adwokackiej. Zdaniem NSA rozstrzygnięcie w tym zakresie może podjąć zarówno Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej, jak i Minister Sprawiedliwości. Ten ostatni organ, zgodnie z upoważnieniem z art. 68 ust. 6a P.a., na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. może wydać przedmiotowe rozstrzygnięcie, jako rozstrzygnięcie co do istoty sprawy. W wyniku uchylenia wyroku WSA z dnia 8 listopada 2010 r. wydanego w sprawie VI SA/Wa 1155/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznając ponownie sprawę, wyrokiem z dnia 14 września 2011 r. wydanym w sprawie VI SA/Wa 1492/11 oddalił skargę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej na decyzję Ministra Sprawiedliwości o wpisaniu kandydatki na listę adwokatów. Wyrok na skutek jego niezaskarżenia stał się prawomocny.

W rozpoznawanej sprawie istotnego znaczenia nabiera stanowisko Ministra Sprawiedliwości, w którym przyjął on "zasadę wyboru prawa" wobec sytuacji, w której wniosek J. O. o wpis na listę adwokatów został złożony [...] grudnia 2008 r., czyli w stanie prawnym obowiązującym przed nowelizacją ustawy Prawo o adwokaturze. Nowela tej ustawy została dokonana ustawą z dnia 20 lutego 2009 r. o zmianie ustawy – Prawo o adwokaturze, ustawy o radcach prawnych oraz ustawy -Prawo o notariacie (Dz. U. Nr 37, poz. 286) i ustawa ta weszła w życie z dniem 25 marca 2009 r. Ustawa nowelizująca nie zawierała przepisów przejściowych odnoszących się do omawianego zakresu sprawy, regulujących postępowanie wszczęte przed dniem jej wejścia w życie.

Dokonując zatem analizy sytuacji prawnej J. O. na gruncie art. 66 P.a. w brzmieniu przed i po nowelizacji, organ administracji na zasadzie "wyboru prawa" uznał za korzystniejsze przepisu uprzednio obowiązujące i przepisy te zastosował.

W sytuacji gdy nowa ustawa nie reguluje kwestii intertemporalnych, tak jak w niniejszym przypadku, "lukę" tę powinny wypełnić w drodze wykładni organy stosujące prawo. W tym zakresie prezentowany jest też pogląd, że brak jednoznacznego stanowiska ustawodawcy co do tego, jakie należy stosować przepisy do zdarzeń mających miejsce przed wejściem w życie nowych przepisów, nie oznacza istnienia luki w prawie (uchwała NSA składu pięciu sędziów z dnia 20 października 1997 r. sygn. akt FPK 11/97, ONSA 1998, z. 1, poz. 10; wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 maja 2004 r. sygn. akt SK 39/03, OTK ZU 2004, nr 5/A, poz. 40 /w/ wyroku NSA z dnia 10 kwietnia 2006 r. w sprawie I OPS 1/06). Rozstrzygnięcie kwestii intertemporalnych przez ustawodawcę lub w przypadku braku takiego rozstrzygnięcia, w procesie stosowania prawa, polegać może na przyjęciu m.in. także tzw. zasady wyboru prawa, zgodnie z którą wybór reżimu prawnego mającego zastosowanie do zdarzeń sprzed wejścia w życie nowego prawa pozostawia się zainteresowanym podmiotom (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 31 stycznia 2005 r. sygn. akt P 9/04, OTK 2005, nr 1/A, poz. 9, odsyłający w uzasadnieniu do J. Mikołajewicz: Prawo intertemporalne. Zagadnienia teoretycznoprawne, Poznań 2000, s. 62 /w/ jak wyżej).

Stosując zatem ową zasadę przez wybór przepisów przed nowelizacją ustawy Prawo o adwokaturze Minister Sprawiedliwości na podstawie przepisu art. 66 ust. 1 pkt 2 tej ustawy, z zachowanie kryteriów wskazanych w wyroku Trybunału Konstytucyjnego nr K6/06 z dnia 19 kwietnia 2006 r. ustalił, że J. O. wykazała się odpowiednią praktyką w zawodzie prawniczym. Jej okresy zatrudnienia w spółkach i w kancelarii adwokackiej w wykonywaniu czynności związanych ze świadczeniem pomocy prawnej (szerzej opisane wcześniej) przez łączny okres ponad 4 lat, uprawniały organ administracji do stwierdzenia, że w świetle warunków określonych przez Trybunał Konstytucyjny J. O. wykazała odpowiednią praktykę w zawodzie do którego predestynuje.

Zarzut organu samorządu adwokackiego sprowadzający się do stwierdzenia, że czynności z zakresu udzielanej pomocy prawnej przez J. O. nie można traktować jako czynności wykonywane samodzielnie, tak jak czynności wykonywane przez adwokata, nie może być uznany jako zarzut skuteczny w rozpoznawanej sprawie. Jest bowiem oczywiste, że J. O. nie mogła prowadzić działalności odpowiadającej takiej jaką wykonuje adwokat. Nie posiadał bowiem żadnych uprawnień zawodowych, zatem mogła jedynie wykonywać te czynności w ramach właściwych umów o zatrudnieniu, co zostało w sprawie wykazane.

W tych warunkach Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.


ZDANIE ODRĘBNE

(uzasadnienie)

Nie podzielam zdania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wyrażonego w uzasadnieniu, że Minister Sprawiedliwości rozpatrując odwołanie od uchwały Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej odmawiającej wpisu na listę adwokatów (tj. utrzymującej o takiej treści uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej) może na mocy art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchylić zaskarżoną uchwałę i dokonać wpisu zainteresowanej osoby na listę adwokatów. Stoję na stanowisku, że Minister Sprawiedliwości, uwzględniając odwołanie, może na mocy art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchylić uchwałę odmawiającą dokonanie wpisu i zarządzić wpis (zarządzić dokonanie wpisu).

Minister Sprawiedliwości nie jest bowiem organem prowadzącym listę adwokatów. Na mocy art. 49 Prawa o adwokaturze okręgowa rada adwokacka prowadzi listę adwokatów i aplikantów adwokackich, której odpis przesyła corocznie Naczelnej Radzie Adwokackiej, właściwym prezesom sądów apelacyjnych, sądów okręgowych i właściwym prokuratorom apelacyjnym i okręgowym, oraz zawiadamia o zmianach na tej liście. Przepis ten koresponduje z art. 68 ust. 1, 2, 4, 5 Prawa o adwokaturze mówiącym, że wpis następuje na mocy uchwały okręgowej rady adwokackiej.

Nie wyklucza zaprezentowanej opinii art. 68 ust. 6a Prawa o adwokaturze w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. Przepis art. 68 ust. 6a Prawa o adwokaturze stanowi, że od uchwały Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej służy zainteresowanemu odwołanie do Ministra Sprawiedliwości, zgodnie z Kodeksem postępowania administracyjnego. Natomiast przepis art. 138 § 1 pkt 2 zd. 1 k.p.a. mówi, że organ odwoławczy wydaje decyzję, w której uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy. Orzeczenie co do istoty sprawy musi nadawać się do wykonania, skoro uprawnienie nadaje organ nadzoru, który nie sprawuje pieczy i który nie prowadzi listy członków samorządu. Ponadto rozstrzygnięcie musi mieścić się w granicach kompetencji Ministra Sprawiedliwości, co jeszcze podkreśla art. 3 ust. 2 Prawa o adwokaturze, iż Minister Sprawiedliwości sprawuje nadzór nad działalnością samorządu w zakresie i formach określonych ustawą.

Przepis art. 68 ust. 6a Prawa o adwokaturze wprowadza trzecią instancję – Ministra Sprawiedliwości w sprawach, w których Okręgowa Rada Adwokacka i Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej wydały uchwały o odmowie wpisu na listę adwokatów. Z tego powodu jest to uregulowanie wyjątkowe, stanowiące odstępstwo od zasady dwuinstancyjności przewidzianej przez art. 15 k.p.a. Stanowisko takie przedstawił Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia z 30 października 2007 r., sygn. akt II GPS 3/07, dotyczącej analogicznych rozwiązań ustawy o radcach prawnych.

Ponadto przy wykładni art. 68 ust. 6a Prawa o adwokaturze, mając na uwadze jego usytuowanie w art. 68 tej ustawy oraz okoliczność, że został wprowadzony na mocy art. 1 pkt 6 ustawy z dnia 29 marca 2007 r. o zmianie ustawy – Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 80, poz. 540), która to ustawa w art. 1 pkt 5 uchyliła prawie identycznie brzmiący art. 47 ust. 2 Prawa o adwokaturze: "Od ostatecznej decyzji odmawiającej wpisu na listę adwokatów lub aplikantów adwokackich służy zainteresowanemu odwołanie do Ministra Sprawiedliwości zgodnie z Kodeksem postępowania administracyjnego." można odwoływać się do orzecznictwa ukształtowanego na tle art. 47 ust. 2 Prawa o adwokaturze, np.: uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 30 września 1988 r., sygn. akt III PZP 53/87 (zasada prawna), opubl. OSNC z 1989 r. z. 3, poz. 41 oraz uchwała Sądu Najwyższego z 12 października 1989 r., III PZP 27/89, opubl. OSNC z 1990 r., z. 9, poz. 113. Na wskazane orzecznictwo powołał się także Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 10 czerwca 2011 r., sygn. akt II GSK 240/11.

Wobec powyższego uważam, że Minister Sprawiedliwości może jedynie nakazać właściwemu organowi dokonanie wpisu (zarządzić wpis). Okręgowa Rada Adwokacka zaś ma obowiązek wykonać tę decyzję w drodze uchwały - czynności technicznej, a nie w drodze uchwały mającej moc decyzji. Zasady podejmowania uchwał określa art. 45 Prawa o adwokaturze.

Jednocześnie należy zauważyć, że nie będzie miał zastosowania do uchwał "wykonawczych" przepis art. 12 Prawa o adwokaturze.

W tej sytuacji decyzja Ministra Sprawiedliwości powinna ulec uchyleniu jako naruszająca art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 68 ust. 6a w zw. z art. 49 Prawa o adwokaturze.