Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 518/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2019-02-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6340 Potwierdzenie represji
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 1, art. 3,  art. 5 ust.1
journal: Dz.U. 2018 poz 690
law: Ustawa z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych - tekst  jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kamieniecka Sędziowie Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska Sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska (sprawozdawca) Protokolant Aleksandra Markiewicz po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 12 lutego 2019 r. sprawy ze skargi W. W. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] września 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Postępowanie administracyjne w sprawie wszczęte zostało wnioskiem z dnia [...] stycznia 2018 r. , adresowanym do Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, którym to W. W. (zwany dalej: skarżący, strona, wnioskodawca ) domagał się potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych na podstawie ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 690, zwanej dalej: ustawą o działaczach opozycji antykomunistycznej (...)) z tym uzasadnieniem , że był prześladowany z powodów politycznych od 1962 r. do końca panowania komunizmu w Polsce . Do wniosku skarżący dołączył swój życiorys, decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (dalej: Prezes IPN) z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] oraz sporządzony przez siebie "Opis represji".

Z uzasadnienia przedmiotowego wniosku oraz załączonego doń "Opisu represji" wynika, że skarżący doznał represji, które polegały m.in.: na usunięciu go z listy uczniów Państwowego Technikum H w S. (dalej: Technikum H.), w wyniku czego ukończył jedynie Zasadniczą Szkołę Zawodową w J. G. o profilu budowlanym (co w konsekwencji spowodowało zatrudnianie go "do najcięższych i nisko płatnych prac"), nękaniu go licznymi wezwaniami przez Milicję Obywatelską, "namawianiu" do współpracy w zakresie rzekomego zwalczania narkomanii w J. G., która miała na celu doprowadzenie wnioskodawcy do "śmierci w nieustalonych okolicznościach", a także na umieszczeniu skarżącego w milicyjnym areszcie na ponad 48 godziny za rzekome malowanie na ścianach budynków haseł przeciwko władzy PRL. Wnioskodawca wywodził też , że na skutek ciągłego stresu i ciężkich przeżyć wynikających z chronicznego inwigilowania go, zastraszania, nękania, ograniczania wolności oraz ciężkiej pracy na budowach, stracił zdrowie, pozostając podopiecznym MOPS. Końcowo strona wskazała , że jedynym świadkiem doznanych przez niego represji jest jego młodsza siostra L. N. (z domu W.), która z powodu podobnych prześladowań przez władze komunistyczne, cierpi na schizofrenię. Pozostali świadkowie - według relacji skarżącego - nie żyją lub nie ma z nimi kontaktu.

Decyzją z dnia [...] września 2018 r. nr [...], wydaną z powołaniem się na przepisy art. 5 ust. 1 w związku z art. 2 ust. 1 oraz art. 3 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej (...) Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych (zwany dalej: organ, Szef Urzędu) odmówił potwierdzenia stronie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych.

W motywach rozstrzygnięcia organ wskazał, że przesłanką formalną wydania decyzji na podstawie art. 5 ust. 3 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej (...) jest przedstawienie dowodów potwierdzających spełnienie warunków, o których mowa w art. 2 lub art. 3 wskazanej ustawy oraz decyzji administracyjnej Prezesa IPN w sprawie spełniania warunków, o których mowa w art. 4 tej ustawy , albo dokumentu potwierdzającego nadanie Krzyża Wolności i Solidarności. Organ przyznał, że wnioskodawca dołączył wprawdzie do wniosku decyzję Prezesa IPN z dnia [...] stycznia 2018 r., jednak nie przedłożył dowodów poświadczających podnoszone we wniosku fakty i okoliczności.

Szef Urzędu wyjaśnił, że w ramach przeprowadzonego postępowania dowodowego skierował w dniu [...] lutego 2018 r. do Instytutu Pamięci Narodowej (dalej: IPN) wniosek o przeprowadzenie kwerendy archiwalnej, mającej na celu pozyskanie informacji o prowadzonej przez wnioskodawcę działalności opozycyjnej bądź doznanych przez niego represjach z powodów politycznych. W odpowiedzi, pismem z dnia [...] marca 2018 r. IPN powiadomił organ o odnalezieniu jedynie akt paszportowych, w których znajdują się dwa kwestionariusze paszportowe złożone przez wnioskodawcę w [...] r. i [...] r. w związku ze staraniami o wydanie paszportu na wyjazdy zagraniczne (w [...] r. odmówiono stronie wydania paszportu, natomiast w roku następnym wniosek rozpatrzono pozytywnie) oraz o braku informacji dotyczących działalności wnioskodawcy, czy doznanych przez niego represjach.

Organ wskazał też , że skierował do wnioskodawcy pismo zawiadamiające o możliwości skorzystania przez niego z uprawnień wynikających z art. 10 k.p.a., wskazując przesłanki, jakie powinny zostać spełnione , aby wydać decyzję na podstawie art. 5 ust. 3 ustawy o działaczach (...). W dniu [...] maja 2018 r. wnioskodawca skontaktował się telefonicznie z pracownikiem Szefa Urzędu i zobowiązał się osobiście udać się do Technikum H., celem ustalenia czy zachowały się dokumenty poświadczające fakt relegowania go z powyższej szkoły, a także oświadczył, że "oficjalnym powodem usunięcia go ze szkoły miała być rzekoma kradzież dziennika, który ostatecznie odnalazł się za szafą". W dniu [...] czerwca 2018 r. strona nadesłała organowi własne oświadczenie oraz oświadczenia dwóch świadków: L. N. i I. C.

W związku z powyższym w dniu [...] lipca 2018 r. organ wystąpił z wnioskiem o kwerendę archiwalną do Kuratorium Oświaty we W. Oddział [...] w L. (dalej: Kuratorium Oświaty). W odpowiedzi, Kuratorium Oświaty pismem z dnia [...] lipca 2018 r. powiadomiło Szefa Urzędu, że wnioskodawca (urodzony w dniu [...]1955 r. w J. G.) był uczniem II klasy Technikum H. w roku szkolnym 1970/1971 i uchwałą Rady Pedagogicznej został usunięty ze szkoły za "lekceważenie nauki – [...] ocen niedostatecznych oraz [...] nieusprawiedliwionych godzin".

Pismem z dnia [...]lipca 2018 r. organ ponownie powiadomił wnioskodawcę o możliwości skorzystania przez niego z uprawnień wynikających z art. 10 k.p.a., informując go jednocześnie o możliwości składania dowodów w sprawie. W odpowiedzi strona przesłała oświadczenia świadków: L. N. i K. C., wnioskując jednocześnie o przesłuchanie w charakterze świadka L. N.

Na podstawie przeprowadzonego postępowania dowodowego, Szef Urzędu stwierdził brak dokumentów wskazujących na to, że wnioskodawca został relegowany ze szkoły w wyniku wzięcia udziału w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Natomiast pozyskane z Kuratorium Oświaty dokumenty wskazywały jednoznacznie na to , że przyczyną usunięcia strony ze szkoły były bardzo złe wyniki w nauce i ilość nieusprawiedliwionych godzin. Organ podkreślił, że - pomimo iż z oświadczeń wnioskodawcy oraz jego siostry L. N. wynika, że represje i życiowe trudności, które ich w Polsce spotykały, były wynikiem powrotu rodziców z K. do Polski - nie wskazali oni żadnego zdarzenia, które mogłoby być zakwalifikowane jako udział wnioskującego w wystąpieniu wolnościowym, skutkującym usunięciem go ze szkoły. Wystąpienia takiego nie potwierdzają również świadkowie: K. C. i I. C., a wersję wystąpienia wolnościowego wykluczają dokumenty otrzymane z Kuratorium Oświaty.

Końcowo odnosząc się do oświadczeń wnioskodawcy dotyczących jego zatrzymania przez Milicję Obywatelską na okres powyżej 48 godzin, organ podkreślił, że okoliczność ta nie znajduje potwierdzenia w dokumentach znajdujących się w zasobie archiwalnym IPN. Ponadto do uzyskania statusu osoby represjonowanej z powodów politycznych konieczne jest wykazanie, że zatrzymanie na czas dłuższy niż 48 godzin winno nastąpić ze względu na działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce ,co wynika art. 3 pkt 1 pkt. a) ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej (...).

W konsekwencji Szef Urzędu stwierdził, że wnioskodawca nie spełnił warunków określonych w art. 3 tej ustawy niezbędnych do uzyskania statusu osoby represjonowanej z powodów politycznych.

Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu , w której skarżący wniósł o:

1) uchylenie zaskarżonej decyzji;

2) przesłuchanie w charakterze świadków: L. N., I. C., K. C. i Z. R. oraz samego skarżącego przez Sąd właściwy dla jego miejsca zamieszkania;

3) zbadanie konstytucyjności ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej (...), zwłaszcza art. 3 tej ustawy, jako sprzecznego z Konstytucją;

4) kwerendę z urzędu w archiwach IPN w celu odnalezienia tzw. teczki osobowej nieżyjącego ojca skarżącego W. W., gdyż informacje tam zawarte mają - zdaniem skarżącego - istotne znaczenie w rozpatrywanej sprawie;

5) ustalenie , w którym IPN-e została prowadzona kwerenda na wniosek Szefa Urzędu, gdyż - w ocenie skarżącego - w przypadku prowadzenia jej wyłącznie w Oddziale IPN we W., należy zwrócić się do IPN-u w W., w celu dodatkowych ustaleń dotyczących prześladowania jego osoby;

6) dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z załączonego do skargi świadectwa szkolnego skarżącego z Technikum H., które "potwierdza kłamliwą wersję informacji" przekazanych przez Kuratorium Oświaty, dotyczących okresu nauki skarżącego w tej szkole;

7) dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z załączonego świadectwa [...] wystawionego przez [...], stwierdzającego naukę skarżącego w latach 1960-1961 i potwierdzające jego zeznania zawarte w załączniku do wniosku pod nazwą: "Opis represji".

Skarga oparta została na zarzutach naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez m.in. nieuwzględnienie wniosku dowodowego o przesłuchanie świadka, przez co nie zebrano w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i nie ustalono wszystkich okoliczności faktycznych w sprawie, a także inne uchybienia, zaniechania i niedopatrzenia w postępowaniu.

W odpowiedzi na skargę Szef urzędu - podtrzymując stanowisko i argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji - wniósł o jej odrzucenie jako złożonej po terminie, a w przypadku uwzględnienia wniosku strony o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, o jej oddalenie.

Na rozprawie w dniu 12 lutego 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił wnioski dowodowe skarżącego zawarte w skardze.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie przypomnieć jedynie należy, że kognicja sądu administracyjnego ogranicza się wyłącznie do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, o czym stanowi art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2018, poz.2107 ze zm. ). Oznacza to, że Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej, lecz zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy, co wynika z przepisów art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj: Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.). Należy również wskazać , że sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest wyłącznie w granicach danej sprawy, zaś sąd nie jest związany zarzutami sformułowanymi w skardze i wyartykułowanymi w niej wnioskami, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Oceniając zatem wyłącznie pod takim kątem zaskarżoną decyzję Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził ,że nie jest ona obarczoną wadą , skutkującą koniecznością wyeliminowania jej z obrotu prawnego , wydano ją bowiem w poprawnie przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym i zastosowano przepisy prawa materialnego zgodne z przedmiotem sprawy.

Zasady nabywania statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych regulują przepisy powołanej na wstępie ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 690, zwanej dalej: ustawą o działaczach opozycji antykomunistycznej (...)) . Wskazana wyżej regulacja wprowadza dwie kategorie podmiotów, którym na gruncie tej ustawy przyznano różnorakie uprawnienia. Pierwszą kategorię określoną jako "działacz opozycji antykomunistycznej" ustawodawca zdefiniował w art. 2 ust. 1 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej (...), zgodnie z którym działaczem opozycji antykomunistycznej jest osoba, która w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 4 czerwca 1989 r., łącznie przez co najmniej 12 miesięcy prowadziła, w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi, zagrożoną odpowiedzialnością karną, działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Przy czym, w myśl art. 2 ust. 2 tej ustawy, do okresu 12 miesięcy, o którym mowa w ust. 1, nie wlicza się okresów działalności w ramach niezależnego ruchu związkowego lub niezależnego ruchu studenckiego, prowadzonej w okresie od dnia 31 sierpnia 1980 r. do dnia 12 grudnia 1981 r.

Jednocześnie w art. 3 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej (...) ustawodawca wprowadził drugą kategorię poprzez zdefiniowanie pojęcia "osoby represjonowanej z powodów politycznych" wskazując, że jest nią osoba, która w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 31 lipca 1990 r.:

1) przebywała w:

a) więzieniu lub innym miejscu odosobnienia na terytorium Polski na mocy wyroku wydanego w latach 1956-1989 albo bez wyroku jednorazowo przez okres dłuższy niż 48 godzin lub wielokrotnie przez łączny okres dłuższy niż 30 dni, za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce,

b) ośrodku odosobnienia na podstawie art. 42 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym (Dz. U. poz. 154, z 1982 r. poz. 18, z 1989 r. poz. 178 oraz z 2011 r. poz. 342) za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce;

2) przez okres powyżej 30 dni pełniła zasadniczą służbę wojskową lub czynną służbę wojskową w ramach ćwiczeń wojskowych, do której odbycia została powołana z przyczyn politycznych za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce;

3) brała udział w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce i w związku z tym:

a) na skutek działania, w tym niejawnego, wojska, milicji lub organów bezpieczeństwa państwa, o których mowa w art. 5 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz. U. z 2016 r. poz. 1575 oraz z 2018 r. poz. 5 i 369), zwanych dalej "organami bezpieczeństwa państwa", poniosła śmierć, doznała uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia na okres dłuższy niż 7 dni,

b) była inwigilowana przez organy bezpieczeństwa państwa i podjęto wobec niej bezprawne działanie polegające na popełnieniu na jej szkodę przestępstwa lub wykroczenia,

c) była pozbawiona możliwości wykonywania swojego zawodu,

d) została z nią rozwiązana umowa o pracę,

e) została relegowana z uczelni wyższej lub innej szkoły,

f) była objęta zakazem publikacji przez Główny Urząd Kontroli Prasy, Publikacji i Widowisk, wojewódzki lub miejski urząd kontroli prasy, publikacji i widowisk albo Główny Urząd Kontroli Publikacji i Widowisk lub okręgowy urząd kontroli publikacji i widowisk przez okres dłuższy niż jeden rok;

4) była poszukiwana listem gończym, oskarżona lub skazana za popełnienie przestępstwa lub wielokrotnie skazywana za popełnienie wykroczenia, za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce.

W tym miejscu wymaga podkreślenia ,że obie przytoczone powyżej legalne definicje pojęć " działacza opozycji antykomunistycznej" oraz " osoby represjonowanej z powodów politycznych" , zawarte w cytowanych wyżej art. 2 ust.1 i art.3 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej (...) mają charakter kategoryczny i nie pozwalają na swobodę decyzyjną organu. Oznacza to ,że katalog doznanych represji z powodów politycznych , o których mowa w art. 3 powołanej wyżej ustawy ma charakter zamknięty i ustawodawca nie przewidział możliwości stosowania przepisów omawianej ustawy i przyznania uprawnień z niej wynikających z tytułu innych represji niż w niej wymienionych .

W dalszej kolejności wskazać należy, że w art.4 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej (...) ustawodawca wymienił przesłanki negatywne , których zaistnienie warunkuje staranie się o uzyskanie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych . W myśl art. 4 tej ustawy wspomniany status przysługuje osobie:

1) która nie była pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa państwa, chyba że przedłoży dowody, że przed dniem 31 lipca 1990 r., bez wiedzy przełożonych, czynnie wspierała osoby lub organizacje działające na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce i

2) co do której w archiwum Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu nie zachowały się dokumenty wytworzone przez nią lub przy jej udziale, w ramach czynności wykonywanych przez nią w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa.

Jak wynika z art. 5 ust. 1 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej (...) status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych potwierdza, w drodze decyzji administracyjnej, Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych po stwierdzeniu przez Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, iż osoba ubiegająca się o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych spełnia warunki, o których mowa w art. 4. Przy czym powyższy status potwierdza się na wniosek działacza opozycji antykomunistycznej, osoby represjonowanej z powodów politycznych, wdowy lub wdowca po działaczu opozycji antykomunistycznej lub osobie represjonowanej z powodów politycznych lub innego członka rodziny zmarłego działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych , o czym stanowi ust. 2 art. 5 tej ustawy

Z kolei przesłanki formalne do wydania merytorycznej decyzji określa art.5 ust.3 i ust.3a ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej (...) , stanowiąc ,że do wniosku dołącza się: 1) dowody potwierdzające spełnienie warunków, o których mowa w art. 2 lub art. 3, oraz 2) decyzję administracyjną Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w sprawie spełniania warunków, o których mowa w art. 4, albo dokument potwierdzający nadanie Krzyża Wolności i Solidarności oraz aktualną fotografię wnioskodawcy. Z treści cytowanego art. 5 ust. 3 pkt 1 powołanej wyżej regulacji wynika, że ustawodawca nałożył na wnioskodawcę inicjującego postępowanie w sprawie nabycia określonego statusu , o którym mowa w tej regulacji , obowiązek przedłożenia do wniosku stosownych dokumentów potwierdzających spełnienie warunków dla uznania osoby za działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Wprawdzie fakt ten nie zwalnia organu prowadzącego postępowanie administracyjne od obowiązku podejmowania działań zmierzających do wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy, to jednak ciężar dowodu przenosi na wnioskodawcę. Na stronie ciąży zarówno obowiązek współdziałania z organem, jak i przedstawienia konkretnych dowodów na poparcie swoich twierdzeń, zwłaszcza gdy postępowanie łączy się z uzyskaniem praw lub nałożeniem obowiązków, a nieudowodnienie konkretnego faktu może prowadzić do wydania decyzji dla niej niekorzystnej.

Jednocześnie ustawodawca art. 5 ust. 5 i ust.6 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej (...) przewidział ,że Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych może nadto zwrócić się do:

- Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu o przekazanie informacji o treści zgromadzonych przez Instytut dokumentów dotyczących warunków, o których mowa w art. 2 i art. 3, oraz o przekazanie uwierzytelnionych kopii tych dokumentów ,

- właściwej wojewódzkiej rady konsultacyjnej do spraw działaczy opozycji antykomunistycznej oraz osób represjonowanych z powodów politycznych o zaopiniowanie wniosku o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych .

W analizowanej sprawie przedmiotem sporu między stronami jest kwestia, czy w świetle zgromadzonego materiału dowodowego skarżący spełnił ustawowe przesłanki dla wnioskowanego przez niego potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej bądź osoby represjonowanej z powodów politycznych. Zdaniem skarżącego, uzyskał ten status w związku z prześladowaniem go z powodów politycznych od 1962 r. do końca panowania komunizmu w Polsce. Według skarżącego prześladowanie to polegać miało m.in. na: usunięciu go z listy uczniów Technikum H. (co uniemożliwiło mu zdobycie pracy zgodnej z jego zainteresowaniami), nękaniu go licznymi wezwaniami przez Milicję Obywatelską, "namawianiu" do współpracy w zakresie rzekomego zwalczania narkomanii w J. G., która miała na celu doprowadzenie wnioskującego do "śmierci w nieustalonych okolicznościach", a także na umieszczeniu go w milicyjnym areszcie na ponad 48 godzin za rzekome malowanie na ścianach budynków haseł przeciwko władzy PRL.

Natomiast w ocenie organu, na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego , nie sposób uznać, że skarżący spełnia warunki niezbędne do uzyskania statusu osoby represjonowanej z powodów politycznych. Z materiału aktowego badanej sprawy jednoznacznie wynika, że - wobec braku dowodów z dokumentów, które potwierdzałyby okoliczności z art. 2 i art. 3 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej (...) - Szef Urzędu zwrócił się w dniu [...] lutego 2018 r. do IPN o przeprowadzenie kwerendy archiwalnej, mającej na celu pozyskanie informacji o prowadzonej przez skarżącego działalności opozycyjnej, bądź doznanych przez niego represjach z powodów politycznych (k. [...] akt administracyjnych). W odpowiedzi (pismo z dnia [...] lutego 2018 r.) IPN powiadomił organ o odnalezieniu jedynie akt paszportowych, w których znajdują się dwa kwestionariusze paszportowe złożone przez wnioskującego w [...] r. i [...] r. w związku ze staraniami o wydanie paszportu na wyjazdy zagraniczne oraz o braku jakichkolwiek informacji dotyczących działalności skarżącego i doznanych przez niego represjach. Jednocześnie z akt sprawy wynika , że organ również dwukrotnie zwracał się do skarżącego z pismami powiadamiającymi o możliwości skorzystania przez niego z uprawnień wynikających z art. 10 k.p.a., wskazując przesłanki, jakie powinny zostać spełnione do wydania decyzji na podstawie art. 5 ust. 3 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej (...) , czego dowodzą zawiadomienia z dnia [...] kwietnia 2018 r. ( k. [...] ) i z dnia [...] lipca 2018 r. ( k. [...]). W trakcie postępowania w dniu [...] maja 2018 r. strona telefonicznie zobowiązała się do osobistego udania się do szkoły, z której została relegowana, celem ustalenia, czy zachowały się dokumenty poświadczające ten fakt oraz oświadczyła, że "oficjalnym powodem usunięcia ze szkoły miała być rzekoma kradzież dziennika, który ostatecznie odnalazł się za szafą". Skarżący przedłożył również w toku postępowania swoje własne oświadczenia oraz oświadczenia świadków , a to : L. N., I. C. i K. C. oraz wystąpił z wnioskiem o przesłuchanie w charakterze świadka L. N.

Organ realizując obowiązki w zakresie zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego w sprawie, wystąpił w dniu [...] lipca 2018 r. z wnioskiem o kwerendę archiwalną do Kuratorium Oświaty, skąd uzyskał pisemną informację, że skarżący był uczniem II klasy Technikum H. w roku szkolnym 1970/1971 i uchwałą Rady Pedagogicznej został usunięty ze szkoły za "lekceważenie nauki – [...] ocen niedostatecznych oraz [...] nieusprawiedliwionych godzin" (k. [...] akt administracyjnych).

Poddawszy analizie powyższy materiał dowodowy , zaaprobować należy stwierdzenie organu , wedle którego, w aktach sprawy brak jest dokumentów wskazujących na fakt poddania skarżącego - w okresie wskazanym przez niego we wniosku - represjom politycznym oraz, że został relegowany ze szkoły w wyniku wzięcia udziału w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Ze szczegółowego oświadczenia świadka - siostry skarżącego – L. N. wynika, że ich rodzice często interweniowali w szkołach podstawowych, do których uczęszczał wnioskujący z powodu krzywdzącego traktowania go przez nauczycieli. Wskazała, że skarżący został skreślony z listy uczniów drugiej klasy Technikum H., czego skutkiem było jego załamanie nerwowe. Ponadto wnioskodawca często szukał pracy, podejmował zatrudnienie na licznych budowach za bardzo niskie wynagrodzenie, następnie był zmuszony wyjechać na G. Ś. i do T. Siostra skarżącego przywołała też okoliczność dwukrotnego pobicia jej brata przez milicjantów oraz zatrzymania go przez MO po udziale w zgromadzeniu ruchu niepodległościowego w sali widowiskowej zakładów A w C. koło J. G. Zgodnie z oświadczeniem wskazanego wyżej świadka, skarżący był zatrzymany po raz drugi w czasie stanu wojennego na okres kilku dni i zwolniony na skutek interwencji rodziców. Siostra skarżącego oznajmiła, że brat był nękany przez milicję, która poprzez "psychiczną i fizyczną presję w postaci tortur" usiłowała zmusić go do współpracy, polegającej na śledzeniu j. posiadaczy narkotyków i donoszeniu na nich. Przywołała również okoliczność zamknięcia brata w więzieniu (na okres [...] dni) na mocy orzeczenia Kolegium ds. Wykroczeń za rzekome używanie słów wulgarnych w miejscu publicznym, skąd został zwolniony po interwencji ich ojca - prawnika. Z zeznań siostry skarżącego nie wynika jednak, aby był on zaangażowany w działalność antykomunistyczną zagrożoną odpowiedzialnością karną mającą na celu odzyskanie przez Polskę niepodległości lub suwerenności lub respektowanie politycznych praw człowieka w Polsce. Siostra skarżącego nie potwierdziła też jego udziału w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości lub respektowania politycznych praw człowieka, o którym mowa w art. 3 pkt 3 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej (...) .

Biorąc zatem pod uwagę zgromadzony przez Szefa Urzędu materiał dowodowy w sprawie, stwierdzić należy, że przywołane powyżej zdarzenia, w tym dotyczące kilkukrotnego zatrzymania skarżącego, bicia i torturowania przez Milicję Obywatelską nie znajdują potwierdzenia w dokumentacji zgromadzonej w zasobach archiwalnych IPN. W archiwach IPN-u brak jest bowiem jakichkolwiek informacji dotyczących działalności skarżącego, inwigilowania go, czy stosowanych w stosunku do niego represji przez ówczesne władze.

Z kolei odnosząc się do udokumentowania okoliczności dotyczącej wykreślenia skarżącego z listy uczniów Technikum H., zauważyć należy, że wnioskodawca przedstawił organowi wydane przez Kuratorium Oświaty we W. zaświadczenie z dnia [...] czerwca 2018 r. , w którym wskazano, że był on w roku szkolnym 1970/1971 uczniem II klasy Technikum H. i uchwałą Rady Pedagogicznej został z wymienionej szkoły usunięty (k. [...] akt) . Jak wynika z ustaleń Szefa Urzędu , poczynionych na podstawie pisma Kuratorium Oświaty we W z dnia [...] lipca 2018 r. ( k. [...] akt) , powodem usunięcia skarżącego ze szkoły było "lekceważenie nauki – [...] ocen niedostatecznych oraz [...] nieusprawiedliwionych godzin". Powyższe stwierdzenie zostało potwierdzone przez załączoną do powyższego pisma poświadczoną kserokopią arkusza ocen skarżącego w roku szkolnym 1970/71. W związku z tym jako nieuprawniony przedstawia się zarzut skargi dotyczący "kłamliwej wersji informacji" przekazanych przez Kuratorium Oświaty, której zaprzeczeniem - w ocenie skarżącego - jest załączony przez niego do skargi dokument świadectwa Technikum H. w roku szkolnym 1969/1970. Przede wszystkim stwierdzić należy , że fakt ukończenia przez skarżącego pierwszej klasy Technikum w roku szkolnym 1969/1970 nie wskazuje na fałszywość przekazanego organowi przez Kuratorium Oświaty arkusza ocen skarżącego z roku następnego, z którego wynika, iż drugi semestr roku szkolnego 1970/71 wnioskujący zakończył z pozytywnymi ocenami jedynie z [...] przedmiotów (z pozostałych miał oceny niedostateczne) oraz z nagannym zachowaniem. W konsekwencji zbędnym okazało się dopuszczenie przez Sąd dowodu z załączonych przez stronę do skargi dokumentów - świadectw wystawionych przez Technikum H. w roku szkolnym 1969/1970 oraz [...] w roku szkolnym 1960/1961.

Również z treści oświadczenia skarżącego z dnia [...] sierpnia 2018 r. oraz załączonego do niego kolejnego oświadczenia siostry skarżącego L. N. nie wynikają fakty, które świadczyłyby o zaangażowaniu strony w działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości lub suwerenności, albo respektowania politycznych praw człowieka w Polsce, ani wzięcia udziału w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości czy respektowania politycznych praw człowieka. Pomimo, że zarówno skarżący, jak i jego siostra utrzymują, iż represje i życiowe trudności, które ich w Polsce spotykały, były wynikiem powrotu rodziców z K. do Polski, nie wskazali żadnego zdarzenia, które mogłoby być zakwalifikowane jako udział skarżącego w wystąpieniu o charakterze wolnościowym, skutkującego usunięciem wnioskującego ze szkoły. O wystąpieniu wolnościowym nie wspominali również w swoich oświadczeniach – zaoferowanych przez skarżącego - świadkowie: K. C. i I. C. Z oświadczenia świadka I. C. wynika, że pamięta fakt wykreślenia skarżącego po półroczu drugiej klasy z listy uczniów Technikum H., lecz nie zna powodów takiej decyzji władz szkoły. Natomiast drugi ze świadków K. C. wskazał wprawdzie, że pamięta, iż przyczyną usunięcia skarżącego ze szkoły była kradzież dziennika, lecz nie napomknął o jakichkolwiek wystąpieniach wolnościowych wnioskującego w tym okresie.

W ocenie Sądu, w świetle okoliczności wynikających z oświadczeń skarżącego oraz przedłożonych przez niego dokumentów, Szef Urzędu podjął wystarczające działania zmierzające do zweryfikowania przesłanek potwierdzenia statusu skarżącego zgodnie z ustawą. Organ przeprowadził rzetelne i wyczerpujące postępowanie administracyjne, czyniąc zadość wymogom określonym w k.p.a. Wbrew twierdzeniom strony, organ w ramach swoich kompetencji podjął czynności zmierzające do wyjaśnienia istotnych w sprawie okoliczności i zebrania niezbędnego materiału dowodowego. Zbytecznym było zatem - w ocenie Sądu - przeprowadzenie dodatkowej kwerendy w archiwach IPN, w celu zbadania akt osobowych nieżyjącego już ojca skarżącego, a także potwierdzenie przez ośrodek zamiejscowy IPN (w W.) zebranych przez Szefa Urzędu (i niebudzących wątpliwości co do ich wiarygodności) informacji dotyczących skarżącego.

Pozostaje poza sporem w badanej sprawie ,że wnioskodawca uzyskał (i załączył do wniosku) decyzję administracyjną Prezesa IPN, zgodnie z którą spełnia on warunki, o jakich mowa w art. 4 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej (...). Tym samym wobec skarżącego nie zachodzą przesłanki negatywne, co do przyznania wnioskowanego statusu. Nie jest to jednak warunek wystarczający dla wydania przez Szefa Urzędu decyzji potwierdzającej status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Te okoliczności ustala bowiem organ na podstawie przedłożonych przez wnioskodawcę lub zgromadzonych dowodów, które potwierdzą spełnienie przez wnioskodawcę przesłanek pozytywnych, określonych w art. 2 i 3 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej (...). W ocenie Sądu, zasadnie organ uznał, że zgromadzony materiał dowodowy oraz twierdzenia skarżącego nie dają do tego podstaw. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego organ wyprowadził logiczne i merytorycznie uzasadnione wnioski .

W tym miejscu wymaga podkreślenia, że organy administracji działają na podstawie prawa. Oznacza to, że zgodnie z art. 5 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej (...) Szef Urzędu może w drodze decyzji administracyjnej, w trybie powołanej regulacji , potwierdzić status odpowiednio "działacza opozycji antykomunistycznej" lub "osoby represjonowanej z powodów politycznych" wyłącznie osobom spełniającym warunki określone wprost przez ustawodawcę w art. 2 ust. 1 oraz art. 3 tej ustawy. W kontrolowanej sprawie organ prawidłowo zastosował powyższe przepisy, gdyż zgromadzony w sprawie materiał dowodowy - nawet z uwzględnieniem oświadczeń skarżącego - nie daje wystarczających podstaw do uznania, że spełnił on któryś z tych warunków. Szef Urzędu oparł się przy tym zarówno na dowodach przedstawionych przez skarżącego, jak i będących wynikiem własnego postępowania, a zebrany i właściwie oceniony materiał dowodowy, był wystarczający do rozstrzygnięcia sprawy. Wobec tego pod adresem organu nie może być skutecznie wyartykułowany zarzut naruszenia przepisów postępowania.

Reasumując powyższe , skoro przedstawione przez skarżącego oświadczenia oraz dokumenty nie potwierdzają spełnienia przesłanek opisanych w art. 2 ust. 1 oraz art. 3 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej (...), a okoliczności tych nie potwierdził IPN, to zasadnie Szef Urzędu odmówił skarżącemu potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych.

Końcowo odnosząc się do zarzutu skargi dotyczącego niekonstytucyjności ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej (...), a zwłaszcza art. 3 tej ustawy, stwierdzić należy , że konstytucyjność tego przepisu nie budzi wątpliwości interpretacyjnych i nie była dotychczas kwestionowana. Zaakcentować bowiem należy , że rolą ustawodawcy było wskazanie przesłanek, jakie musi spełniać dana osoba, aby można było uznać ją za osobę represjonowaną z powodów politycznych. Jak już powyżej wskazano, przesłanki te zostały przez ustawodawcę ujęte w zamknięty katalog i wyłącznie okoliczności, które je wypełniają, mogą stanowić podstawą potwierdzenia statusu określonego w art. 2 lub art. 3 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej (...), a ich zakres w żadnym wypadku nie może być uzależniony od subiektywnego przekonania wnioskodawcy, że podejmowane w stosunku do niego działania władz komunistycznych miały charakter represji politycznych.

Z tych względów zarzuty skargi przedstawiają się jako bezzasadne , co obligowało Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu do oddalenia skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a.