Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 2006/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-01-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 1, ust. 2, ust. 3, ust. 3a, ust. 3b
journal: Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.
article: par. 1 i par. 2
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne
article: art. 152, art. 184, art. 200, art. 205
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Magdalena Bosakirska (spr.) Sędzia NSA Ludmiła Jajkiewicz Sędzia del. WSA Wojciech Kręcisz Protokolant Sebastian Gajewski po rozpoznaniu w dniu 30 stycznia 2013 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. W. z dnia 14 lipca 2011 r. sygn. akt II SA/Go 430/11 w sprawie ze skargi R. Ż. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. W. wyrokiem z 14 lipca 2011 r., sygn. akt II SA/Go 430/11, po rozpoznaniu sprawy ze skargi R. Ż. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] kwietnia 2011 r., nr [...], o odmowie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne 1/ uchylił zaskarżoną decyzję, 2/ stwierdził, że nie podlega ona wykonaniu i 3/ zasądził od organu na rzecz skarżącego kwotę 15 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.

I

Z uzasadnienia wyroku wynika, że Sąd pierwszej instancji przyjął za podstawę rozstrzygnięcia następujące ustalenia.

Wnioskiem z [...] września 2011 r. R. Ż. zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w łącznej kwocie wraz z odsetkami 25.844,49 zł, powstałych w związku z prowadzeniem działalności gospodarczej polegającej na demontażu wyrobów zużytych i odzysku surowców z materiałów segregowanych. Wniosek uzasadnił zaprzestaniem wykonywania działalności i trudną sytuacją materialną. Wskazał, że jego jedyne źródło dochodu stanowi świadczenie z pomocy społecznej w kwocie 644 zł, w tym zasiłek stały 444 zł i zasiłek celowy na żywność 200 zł oraz pomoc żywnościowa z Caritas.

Decyzją z [...] stycznia 2011 r., nr [...], ZUS Oddział w G. W. odmówił wnioskodawcy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek. W uzasadnieniu stwierdził, że wnioskodawca prowadził działalność gospodarczą od 30.09.1998 do 31.12.1998 oraz od 1.12.2006. Następnie w okresie od 24.06.2010 do 14.06.2012 zawiesił tę działalność. Organ wskazał, że wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z 21 letnią, studiującą córką, opiekuje się ciężko chorą matką, leczy się na nadciśnienie tętnicze i ma orzeczony umiarkowany stopień niepełnosprawności. Koszty utrzymania mieszkania wynoszą około 344,85 zł. Jedynym źródłem utrzymania strony jest świadczenie z pomocy społecznej w łącznej kwocie 644 zł (zasiłek stały w kwocie 444 zł i celowy na zakup żywności w kwocie 200 zł). W skład jego majątku wchodzą nieruchomości rolne – pastwiska, grunty orne, użytki rolne zabudowane i łąki trwałe, jak również samochód osobowy [...] z 1981 r. i motocykl [...] z 1982 r. Ponadto wnioskodawca za lata 2006-2009 nie osiągnął dochodu z działalności gospodarczej.

Mając na uwadze wyżej wskazaną sytuację strony, organ odmówił umorzenia należności z powodu ich całkowitej nieściągalności, powołując fakt prowadzenia wobec strony postępowania egzekucyjnego i zabezpieczenia należności hipoteką na nieruchomości. W ocenie ZUS, poza całkowitą nieściągalnością, nie wystąpiły inne przesłanki, umożliwiające umorzenie należności, bowiem stan zdrowia wnioskodawcy nie wyklucza możliwości podjęcia przez niego lekkiej pracy, natomiast zawieszenie działalności gospodarczej (a nie jej wykreślenie z rejestru) pozwala uznać, że działalność ta może być w każdej chwili wznowiona i przynosić dochody, umożliwiające regulowanie zaległych składek.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy R. Ż. podał, że nie osiąga żadnych dochodów, więc należności objęte wnioskiem są nieściągalne, a ewentualne ich zapłacenie pozbawiłoby go i rodzinę możliwości zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych. Wyjaśnił również, że zaległości z tytułu składek powstały dlatego, że nie mógł wykonywać działalności gospodarczej, gdyż opiekował się ciężko chorą matką.

Decyzją z [...] kwietnia 2011 r. ZUS utrzymał w mocy decyzję I instancji. Podzielił w całości ustalenia faktyczne i prawne oraz argumentację wyrażoną w zaskarżonym rozstrzygnięciu.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. R. Ż. wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez umorzenie należności składkowych lub uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Zarzucił naruszenie art. 7, 77, 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) dalej powoływanej jako "k.p.a." poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, załatwienie sprawy bez uwzględnienia jego słusznego interesu i wyjaśnił, że zadłużenie stanowi dla niego zbyt duże obciążenie, którego nie będzie w stanie spłacić.

W odpowiedzi ZUS wniósł o oddalenie skargi.

Wyrokiem z 14 lipca 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję.

Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jednolity: Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.) dalej powoływanej jako "ustawa o s.u.s." należności z tytułu składek mogą być w całości lub w części umarzane przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2-4. Zgodnie z ust. 2 należności te mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, której przesłanki wymienione są w ust. 3 pkt 1-6 ustawy.

Art. 28 ust. 3a ustawy o s.u.s. stanowi, że należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Stosownie do art. 28 ust. 3b ustawy o s.u.s. Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w dniu 31 lipca 2003 r. wydał rozporządzenie w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365) dalej powoływane jako "rozporządzenie MGPiPS z 31 lipca 2003 r.", którego § 3 ust. 1 stanowi, że Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, iż ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, bo pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny, w szczególności w przypadkach określonych w pkt 1-3 tej normy. Zgodnie z art. 28 ust. 4 ustawy o s.u.s. umorzenie składek powoduje także umorzenie odsetek za zwłokę, kosztów upomnienia i dodatkowej opłaty.

W ocenie Sądu pierwszej instancji powyższe przepisy ustawy o s.u.s. dotyczą odrębnych stanów faktycznych, a elementem który różnicuje te stany faktyczne jest rodzaj należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Inaczej traktowane są należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ubezpieczonych niebędących jednocześnie płatnikami tychże składek, inaczej zaś traktowane są należności z tytułu składek, których płatnikiem jest jednocześnie ubezpieczony. W stosunku do należności z tytułu składek na ubezpieczenie ubezpieczonych niebędących jednocześnie płatnikami składek, dla ich umorzenia ustawodawca wprowadził wymóg istnienia całkowitej nieściągalności, definiując w art. 28 ust. 3 ustawy o s.u.s. sytuacje, które uzasadniają przyjęcie, że całkowita nieściągalność ma miejsce. Katalog ten jest zamknięty. Natomiast w przypadku należności z tytułu składek, których płatnikiem jest jednocześnie ubezpieczony, ich umorzenie może nastąpić, pomimo braku całkowitej nieściągalności w myśl art. 28 ust. 3a ustawy o s.u.s. Można więc przyjąć, że zasady zastosowania dobrodziejstwa umorzenia, w przypadku tych ostatnich z omawianych należności składkowych, są łagodniejsze.

Zdaniem Sądu pierwszej instancji w okolicznościach sprawy bezsporne jest, że skarżący zwrócił się o umorzenie należności z tytułu składek, których był jednocześnie płatnikiem, zatem rozstrzygnięcie oparte na przepisach art. 28 ust. 2 i 3 ustawy o s.u.s. nie było prawidłowe, ponieważ przepisy te dotyczą umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne osób niebędących jednocześnie płatnikami tych składek (pracowników).

Sąd zaznaczył, że organ dokonał analizy sprawy pod kątem możliwości zastosowania przepisu art. 28 ust. 3a ustawy o s.u.s. w związku z § 3 ust. 1 rozporządzenia MGPiPS z 31 lipca 2003 r. i uznał, że sytuacja materialna skarżącego jest trudna, ale nie dokonał analizy możliwości spłaty zadłużenia przez skarżącego. W szczególności organ nie rozważył, czy stan majątkowy pozwala na spłatę zaległości i czy ewentualna ich spłata nie pociągnęłaby zbyt ciężkich skutków dla zobowiązanego oraz jego rodziny.

Sąd pierwszej instancji stwierdził, że podejmując decyzję ZUS nie wziął pod uwagę iż, zgodnie z ustawą z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jednolity Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.), zadaniem pomocy społecznej jest zaspakajanie niezbędnych potrzeb bytowych osoby zainteresowanej, zatem skoro skarżący korzysta z pomocy społecznej i otrzymuje żywność z Caritas-u, to zasadny jest wniosek, że spłata zaległości wobec ZUS z tych środków, może mieć wpływ na możliwość zaspakajania podstawowych potrzeb bytowych. Organ ograniczył się tylko do stwierdzenia, że sytuacja wnioskującego o umorzenie jest bardzo trudna, ale nie ocenił jej zgodnie z przepisami prawa. Nie ustalił również jaki jest rzeczywisty stan zdrowia skarżącego, czy i w jakim zakresie może on dalej wykonywać działalność gospodarczą i jaki to ma wpływ na możliwość spłaty zaległych należności. W tym zakresie argumentacja organu odmawiającego umorzenia należności jest – według Sądu – sprzeczna wewnętrznie, nielogiczna i niepełna oraz pobieżna. Pomimo że decyzja w sprawie umorzenia należności z tytułu składek ZUS jest uznaniowa, to organ powinien szczególnie wnikliwie przeanalizować sytuację strony wnioskującej o umorzenie i tak uzasadnić podjętą decyzję, aby oczywistym było, że nie jest ona dowolna. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji jest niezgodne z art. 107 § 3 k.p.a., bowiem nie spełnia przytoczonych wymogów.

Formułując wskazania co do dalszego postępowania Sąd pierwszej instancji polecił ZUS mieć na uwadze obowiązujący stan prawny, wynikający z art. 28 ust. 3a ustawy o s.u.s. i rozporządzenia MGPiPS z 31 lipca 2003 r., natomiast uzasadnienie decyzji powinno spełniać wszystkie wymagania przewidziane przez art. 107 § 3 k.p.a.

II

Skargę kasacyjną złożył ZUS.

Wyrok zaskarżył w całości. Wniósł o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Wnoszący skargę kasacyjną na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 14 marca 2012 r., poz. 270 ze zm.) dalej powoływanej jako "p.p.s.a." zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:

1. naruszenie prawa materialnego:

- art. 28 ust. 1, 2 i 3 ustawy o s.u.s. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, niezastosowanie i przyjęcie, że oparcie zaskarżonej decyzji na art. 28 ust. 2 i 3 ustawy o s.u.s. nie było prawidłowe, albowiem przedmiotowa regulacja dotyczy umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne osób niebędących jednocześnie płatnikami tych składek (pracowników), podczas gdy omawiana regulacja prawna znajdowała zastosowanie w sprawie i stanowiła, obok dyspozycji przepisu § 3 ust. 1 rozporządzenia MGPiPS z 31 lipca 2003 r. w związku z art. 28 ust. 3b ustawy o s.u.s., prawidłową podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia, w szczególności wobec braku wyłączenia przez ustawodawcę stosowania art. 28 ust. 1, 2 i 3 ustawy o s.u.s. względem ubezpieczonych, będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia,

- art. 28 ust. 3a ustawy o s.u.s. oraz § 3 ust. 1 rozporządzenia MGPiPS z 31 lipca 2003 r. w związku z art. 28 ust. 3b ustawy o s.u.s. poprzez ich błędną wykładnię i przyjęcie zastosowania przedmiotowej regulacji prawnej jako wyłącznej podstawy materialnoprawnej rozstrzygnięcia i zaskarżonej decyzji w stanie faktycznym niniejszej sprawy, w wyniku interpretacji, polegającej na przyjęciu, że w przypadku należności z tytułu składek, których płatnikiem jest równocześnie ubezpieczony, ich umorzenie może nastąpić wyłącznie w oparciu o wskazany przepis art. 28 ust. 3a ustawy o s.u.s. oraz § 3 rozporządzenia MGPiPS z 31 lipca 2003 r., podczas gdy przedmiotowa regulacja prawna stanowiła, obok dyspozycji przepisów art. 28 ust. 1, 2 i 3 ustawy o s.u.s., podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia w przedmiocie umorzenia spornych należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonego będącego równocześnie płatnikiem składek na te ubezpieczenia;

2. naruszenie prawa procesowego – art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez:

- niewyjaśnienie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku i błędne wskazanie przez Sąd pierwszej instancji zastosowanej w sprawie wyłącznej podstawy prawnej rozstrzygnięcia, tj. art. 28 ust. 3a ustawy o s.u.s. oraz § 3 ust. 1 rozporządzenia MGPiPS z 31 lipca 2003 r. w związku z art. 28 ust. 3b ustawy o s.u.s. oraz w tym zakresie błędne przyjęcie normowania przedmiotową regulacją prawną "odrębnych stanów faktycznych" w oparciu o element, który cyt: "różnicuje stany faktyczne", tj. rodzaj należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, podczas gdy przedmiotowa regulacja prawna: stanowi, obok art. 28 ust. 1, 2 i 3 ustawy o s.u.s., podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonego będącego równocześnie płatnikiem składek na te ubezpieczenia, ponadto przedmiotowa regulacja prawna nie zawiera w treści i nie ustanawia rozróżnienia odrębnych stanów faktycznych w oparciu o wyżej wymienione kryterium "rodzaju należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne" oraz nie wyłącza zastosowania wyżej wymienionych przepisów w odniesieniu do ubezpieczonego będącego równocześnie płatnikiem składek na te ubezpieczenia, ponadto ustanawia po stronie wyżej wymienionego możliwość umorzenia spornych należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne w uzasadnionym przypadku, pomimo braku całkowitej ich nieściągalności, co miało istotny wpływ na wynik sprawy,

- niewyjaśnienie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku podstawy prawnej z art. 152 p.p.s.a., co w szczególności skutkuje brakiem możliwości dokonania kontroli instancyjnej zaskarżonego wyroku w tym zakresie, podczas gdy uzasadnienie wyroku powinno zawierać, obok zwięzłego przedstawienia stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie, które to uchybienie Sądu pierwszej instancji miało istotny wpływ na wynik sprawy,

- niewyjaśnienie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku podstawy prawnej z art. 200 i 205 p.p.s.a., podczas gdy uzasadnienie wyroku powinno zawierać, obok zwięzłego przedstawienia stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie, co miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Uzasadniając zarzuty ZUS stwierdził, że przepisy art. 28 ust. 1 - 3b ustawy o s.u.s. nie rozróżniają odrębnych stanów faktycznych w oparciu o element i kryterium w postaci rodzaju należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Jedynym kryterium umorzenia składek jest kryterium ich całkowitej nieściągalności, natomiast wyjątek od tej zasady dotyczy sytuacji, gdy co prawda całkowita nieściągalność nie występuje lecz z uwagi na uzasadniony przypadek, Zakład może umorzyć należności ubezpieczonych będących jednocześnie płatnikami składek.

Wbrew stanowisku Sądu pierwszej instancji regulacja prawna oraz dyspozycja przepisów art. 28 ust. 1, 2, 3 ustawy o s.u.s. stanowiły podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia i decyzji w przedmiocie umorzenia spornych należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w sprawie niniejszej tj. w odniesieniu do ubezpieczonego, będącego równocześnie płatnikiem składek na te ubezpieczenia. Sąd błędnie zatem przyjął, że w sprawie miał zastosowanie tylko art. 28 ust. 3a ustawy o s.u.s. i rozporządzenie MGPiPS z 31 lipca 2003 r.

Wnoszący skargę kasacyjną zwrócił również uwagę, że wyrok Sądu pierwszej instancji narusza art. 141 § 4 p.p.s.a., ponieważ Sąd nie wyjaśnił podstawy prawnej rozstrzygnięcia z art. 152, 200 i 205 p.p.s.a., które to przepisy tylko powołał, ale nie objaśnił ich w treści uzasadnienia.

R. Ż. skorzystał z prawa wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną i wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie na swoją rzecz kosztów postępowania. Odpowiedź sporządził osobiście.

III

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna jest nieuzasadniona.

W sprawie niniejszej w zasadzie zarzuty kasacyjne dotyczą jednej tylko kwestii tj. zastosowania w sprawie art. 28 ust. 2 i 3 ustawy o s.u.s.

Zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy o s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane, a zgodnie z ust. 2 należności te mogą być umarzane tylko w przypadku całkowitej nieściągalności. Przypadki całkowitej nieściągalności składek wymienia wyczerpująco ust. 3 omawianego artykułu. Z powołanej treści przepisu art. 28 ustawy o s.u.s. wynika, że należności z tytułu składek mogą być umarzane, na jego podstawie, wyłącznie w wymienionych w ust. 3 wypadkach całkowitej nieściągalności. Co do zasady, sytuacja życiowa i rodzinna dłużnika nie ma zatem żadnego znaczenia przy podejmowaniu decyzji o umorzeniu na podstawie art. 28 ust. 1, 2 i 3 ustawy o s.u.s.

Art. 28 ust. 3a ustawy o s.u.s. ustanawia wyjątek od powyższej reguły i przewiduje możliwość umorzenia należności z tytułu składek pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Wyjątek ten jest ustawowo ograniczony do jednej tylko grupy zobowiązanych i jednej kategorii zadłużenia tj. należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek. Chodzi o składki na ubezpieczenie społeczne małych przedsiębiorców, którzy sami płacą składki za swoje ubezpieczenie i są jednocześnie płatnikami i ubezpieczonymi. To właśnie te należności tej grupy dłużników mogą być umarzane mimo braku całkowitej nieściągalności, z uwagi na ważny interes osoby zobowiązanej, czyli z uwagi na konieczność ochrony małych i słabych ekonomicznie podmiotów gospodarczych.

Rozporządzenie wykonawcze MGPiPS z 31 lipca 2003 r. wydane na podstawie delegacji zawartej w art. 28 ust. 3b ustawy o s.u.s. już w § 1 precyzuje, że określa szczegółowe zasady umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ubezpieczonych będących jednocześnie płatnikami tych składek. W § 2 rozporządzenie definiuje na swój użytek pojęcie "należności z tytułu składek", jako należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami. To właśnie te należności Zakład może umorzyć, jeżeli zobowiązany wykaże, że ich opłacenie pociągnęłoby zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny.

Przy powołanym brzmieniu przepisów prawa nie ma żadnej wątpliwości, że w oparciu o te przepisy, pomimo braku całkowitej nieściągalności, mogą być umarzane tylko składki ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami.

Zatem, w przypadku wniosku o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ubezpieczonego, który był jednocześnie płatnikiem tych składek, organ stosuje art. 28 ust. 2 i 3 ustawy o s.u.s. i bada, czy zachodzi przypadek całkowitej nieściągalności składek, a w przypadku stwierdzenia, że nie występuje całkowita nieściągalność, bada sprawę pod kątem istnienia przesłanek, o których mowa w art. 28 ust. 3b ustawy o s.u.s. i rozporządzeniu MGPiPS z 31 lipca 2003 r. tj. bada, czy zobowiązany wykazał, że opłacenie należności pociągnęłoby zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny. Podstawą prawną decyzji w stosunku do tej grupy zobowiązanych powinien być zatem art. 28 ust. 1, 2, 3, 3a, 3b i rozporządzenie MGPiPS z 31 lipca 2003 r.

Pogląd prezentowany w skardze kasacyjnej odnośnie podstawy prawnej rozstrzygnięcia jest zatem trafny, jednak wyrok Sądu pierwszej instancji, ani też jego uzasadnienie nie pozostają z nim w sprzeczności. Błędny jest jedynie pogląd Sądu pierwszej instancji wyrażony na str. 6 akapit 3 uzasadnienia wyroku, iż art. 28 ust. 2 i 3 ustawy o s.u.s. dotyczy tylko składek (za) pracowników. Prawidłowa wykładnia wskazanego przepisu została przedstawiona wyżej, jednak wskazany wadliwy fragment uzasadnienia nie ma żadnego wpływu na treść rozstrzygnięcia, jak również na całkowitą słuszność pozostałych wywodów uzasadnienia wyroku w tym także dotyczących oceny zaskarżonych decyzji i wytycznych dla organu.

Zgodnie z art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną także wtedy, kiedy orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu. Zatem, jeżeli rozstrzygnięcie podjęte przez sąd pierwszej instancji jest prawidłowe, ale błędnie uzasadnione, skarga kasacyjna podlega oddaleniu. Tym bardziej podlega ona oddaleniu, gdy rozstrzygnięcie jest trafne, a tylko jeden fragment uzasadnienia zawiera błędny pogląd Sądu pierwszej instancji, jak to miało miejsce w sprawie niniejszej. W kwestii prawidłowej wykładni i zastosowania art. 28 ustawy o s.u.s. dla organu wiążące jest wyżej przedstawione stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Wskazać także należy, że nieusprawiedliwiony jest zarzut naruszenia prawa procesowego przez brak szczegółowego uzasadnienia zastosowania art. 152 p.p.s.a. oraz art. 200 i 205 p.p.s.a. Naruszenie prawa procesowego może tylko wtedy być podstawą uchylenia zaskarżonego wyroku, gdy strona wnosząca skargę kasacyjną wykaże jego wpływ na wynik sprawy. W szczególności braki uzasadnienia mogą tylko wtedy być przyczyną uchylenia wyroku, gdy powodują, że rozstrzygnięcie nie poddaje się kontroli.

W sprawie niniejszej sytuacja taka nie ma miejsca. Sąd zastosował art. 152 p.p.s.a. tj. stwierdził, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu. Wskazać należy, że zastosowanie art. 152 p.p.s.a. ma na celu tymczasową ochronę skarżącego, skutkuje do czasu uprawomocnienia wyroku i stanowi działanie standardowe, w zasadzie nie wymagające dalszych wyjaśnień. Podobnie rozstrzygnięcie o kosztach postępowania wobec precyzyjnych uregulowań art. 200 i 205 p.p.s.a. jest jasne i poddaje się kontroli instancyjnej.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.