Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2292/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-03-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne: Grunty warszawskie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 7 i  art. 77  par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145  par. 1  pkt 1  lit. c
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędziowie: Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska (spr.) Sędzia WSA Maria Tarnowska Protokolant referent stażysta Dorota Gaj po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 marca 2011 r. sprawy ze skargi A. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] września 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz A. Z. kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [..] września 2010 r. po rozpoznaniu wniosku A. Z. o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia

[..] lipca 2010 r. nr [..] odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta [..] W. z dnia [..] lutego 2008 r. nr [..] w części odmawiającej ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu położonego w W. przy ul. [..] dla którego prowadzona była księga wieczysta pod nazwą "[..]" opisanego w ewidencji gruntów jako działka nr [...] – część o powierzchni [..] m2 z obrębu [..] - utrzymało w mocy powyższą decyzję.

Organ przedstawił następująco stan faktyczny:

Nieruchomość położona w W. przy ul. [..] leży na terenie objętym działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279).

W dniu [...] maja 1949 r. (w terminie) B. i F. małżonkowie Z. dawni właściciele hipoteczni złożyli w trybie art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. wniosek o przyznanie prawa własności czasowej do tego gruntu.

Prezydium Rady Narodowej [...] W. orzeczeniem administracyjnym z dnia

[..] lipca 1959 r. nr [...] odmówiło im przyznania prawa własności czasowej do nieruchomości położonej w W. przy ul. [..].

Z dniem 27 maja 1990 r. grunt ten stał się własnością [..] W. co potwierdził Wojewoda [..] decyzją z dnia [..] września 1991 r., a na podstawie art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2002 r. o ustroju m.st. Warszawy

(Dz. U. Nr 41, poz. 361 ze zm.) przeszedł na własność Miasta [..] W.

Decyzją z dnia [..] lipca 2002 r. nr [..] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. po rozpoznaniu wniosku spadkobiercy dawnych właścicieli hipotecznych stwierdziło nieważność orzeczenia Prezydium Rady Narodowej [..] W. z dnia [..] lipca 1959 r. w związku z czym do rozpatrzenia pozostał wniosek złożony w trybie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r.

Decyzją z dnia [..] lutego 2008 r. nr [..] Prezydent [..] W. ustanowił prawo użytkowania wieczystego do niezabudowanego gruntu o powierzchni [..] m2 położonego przy ul. [...] w W. na rzecz A. Z. następcy prawnego dawnych właścicieli hipotecznych, odmawiając ustanowienia tego prawa do gruntu opisanego w ewidencji gruntów jako działka nr [.] – część o pow. [..] m2 z obrębu [..], powstałej po podziale działki ewidencyjnej nr [..] o powierzchni [..] m2 stanowiącej własność hipoteczną poprzedników prawnych A. Z. z tego powodu, iż znajduje się on pod ulicą [..].

Ponieważ zdaniem organu opisana wyżej część gruntu danej nieruchomości hipotecznej została przeznaczona na cel publiczny (budowę ulicy), to korzystanie z tego gruntu przez spadkobiercę dawnych właścicieli nie da się pogodzić z jego przeznaczeniem w planie zagospodarowania przestrzennego.

W dniu [..] lutego 2009 r. A. Z. złożył do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta [..] W. z dnia [...] lutego 2008 r. w części odmawiającej ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości objętej wnioskiem dekretowym tj. części gruntu oznaczonego jako działka [..] o powierzchni [..] m2 z obrębu [..] zarzucając powyższej decyzji rażące naruszenie art. 7 dekretu z 26 października

1945 r. poprzez nie powołanie się na obowiązujący plan zagospodarowania przestrzennego. Organ wskazał jako podstawę prawną odmowy zwrotu tej części nieruchomości dekretowej art. 6 pkt 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, który zdaniem skarżącego nie może być podstawą odmowy czym, rażąco naruszył prawo, ponieważ powyższa ustawa nie ma zastosowania przy załatwieniu wniosku dekretowego.

Decyzją z dnia [..] lipca 2010 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta [..] W. z dnia [..] lutego 2008 r. w części żądanej przez wnioskodawcę powołując się na orzecznictwo sądowe z którego zdaniem organu wynika, że w określonych okolicznościach (jeśli organ orzekający w sprawie wyraźnie i jednoznacznie ustalił na podstawie obowiązującego planu zabudowy – zagospodarowania przestrzennego, że korzystanie z gruntu nie da się pogodzić z przeznaczeniem tego gruntu w planie) można odmówić ustanowienia prawa użytkowania wieczystego, pomimo braku przesłanek negatywnych z art. 7 dekretu. W takiej sytuacji zdaniem organu orzekającego w przedmiotowej sprawie organy rozpatrujące wnioski dekretowe obowiązane są brać pod uwagę aktualny stan prawny nieruchomości, który może stanowić przeszkodę w ustanowieniu użytkowania wieczystego na rzecz byłych właścicieli lub ich następców prawnych.

W ocenie organu do takich właśnie okoliczności należy przeznaczenie nieruchomości pod drogę publiczną ulicę [..] w W., ponieważ nikt poza Skarbem Państwa lub jednostkami samorządu terytorialnego nie może być właścicielem dróg publicznych.

W dniu [..] sierpnia 2010 r. A. Z. złożył wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy podnosząc, iż działka nr [..] w skład której wchodzi [.] m2 z dawnej nieruchomości hipotecznej nie jest drogą publiczną, a w rejestrze gruntów znajdującym się w aktach sprawy napisano, że działka ta stanowi inne tereny budowlane i oznaczona jest symbolem [..], dlatego też odmowa zwrotu gruntu o powierzchni [..] m2 wchodzącego w skład działki nr [..] z obrębu [..] jest zdaniem wnioskodawcy całkowicie bezzasadna.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [..] września 2010 r. utrzymało w mocy swoją decyzję z dnia [..] lipca 2010 r. podtrzymując w pełni stanowisko w niej wyrażone nie stwierdzając naruszenia prawa przy jej wydawaniu.

Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia

[..] września 2010 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył A. Z. wnosząc o jej uchylenie, oraz uchylenie decyzji ją poprzedzającej. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie prawa materialnego – art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy oraz naruszenie prawa procesowego art. 7 i art.77, art. 107 § 3 oraz art. 156 § 1 pkt 2 kpa. W obszernym uzasadnieniu skarżący przedstawił swoje stanowisko podnosząc między innymi, że działka ewidencyjna nr [..] oznaczona jest w ewidencji gruntów jako [..] tj. inne tereny zabudowy, a nie dr. czyli droga. W aktach sprawy brak też jest zdaniem skarżącego innych dokumentów, z których wynikałoby, że grunt ten położony jest pod jakąkolwiek drogą. Dlatego też zdaniem skarżącego skoro grunt ten ([..] m2) nie jest drogą publiczną to powinien zostać zwrócony skarżącemu, a organ nie czyniąc tego rażąco naruszył prawo.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny Warszawie zważył, co następuje:

Wniesiona przez A. Z. skarga jest o tyle zasadna, że skutkuje uchyleniem zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [..] lipca 2010 r. odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta [..] W. z dnia [..] lutego 2008 r. w części odmawiającej ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu położonego w W. przy ul. [..] dla którego prowadzona była księga wieczysta [..] rej. hip. [.] opisanego w ewidencji gruntów jako działka nr [..] – część o powierzchni [..] m2 z obrębu [..].

W szczególności należy podkreślić, że zgodnie z treścią art. 7 i art. 77 § 1 kpa organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Obowiązek zebrania całego materiału dowodowego w postępowaniu administracyjnym oznacza, że organ administracji publicznej winien z własnej inicjatywy gromadzić w aktach dowody, które jego zdaniem będą konieczne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy oraz winien gromadzić w aktach sprawy także dowody wskazane lub dostarczone przez strony, jeżeli mają one znaczenie dla sprawy.

Zgodnie z wyrażoną w art. 7 kpa zasadą prawdy obiektywnej organ prowadzący postępowanie ma obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością.

Odmawiając stwierdzenia nieważności powyższej decyzji w części żądanej przez skarżącego organ powołał się na orzecznictwo sądowe, z którego wynika, że można odmówić przyznania byłemu właścicielowi (lub jego następcy prawnemu) prawa do gruntu na podstawie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy jeżeli organ jednoznacznie ustali, że na podstawie obowiązującego planu zabudowy (zagospodarowania przestrzennego) korzystanie z tego gruntu nie da się pogodzić z jego przeznaczeniem w tym planie.

Zdaniem organu orzekającego w przedmiotowej sprawie część nieruchomości dekretowej, której zwrotu domaga się skarżący stanowi drogę publiczną, co uniemożliwia oddanie go w użytkowanie wieczyste.

Tymczasem z zebranego w sprawie materiału dowodowego w żaden sposób zdaniem Sądu jednoznacznie nie wynika, że grunt oznaczony jako działka nr [..] – część o powierzchni [..] m2 z obrębu [..] położony jest pod drogą i to drogą publiczną ulicą [..]. Natomiast z wypisu z rejestru gruntów (dokument ten znajduje się w aktach przedmiotowej sprawy) wynika wprost, że działka ta stanowi "inne tereny zabudowy" i oznaczona jest symbolem [..], a nie [..] , co konsekwentnie podnosi skarżący zarówno w skardze jak i wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy.

W aktach przedmiotowej sprawy brak jest także istotnego dokumentu, tj. mapy z naniesieniem granic dawnej działki hipotecznej, na której znajdowałby się dokładny przebieg ul. [..] uwzględniający nr obecnych działek ewidencyjnych powstałych z podziału dawnej nieruchomości hipotecznej. Dopiero taki dokument oraz dokumenty potwierdzające powstanie i przebieg ul. [..] umożliwiłyby, zdaniem Sądu, bezspornie ustalić czy grunt o powierzchni [..] m2, stanowiący część obecnej

działki ewidencyjnej nr [..] z obrębu [..] znajduje się pod drogą czy też nie, i czy

ul. [..] jest drogą publiczną.

Ustalenia powyższe są istotnymi okolicznościami dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy.

Nie czyniąc w tym zakresie jednoznacznych i wnikliwych ustaleń, a co za tym idzie, nie wyjaśniając wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, organ odwoławczy naruszył art. 7 kpa, który stanowi, iż w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.

Wyrażona w tym przepisie zasada prawdy obiektywnej jest naczelną zasadą postępowania administracyjnego. Wynika z niej obowiązek organu administracji publicznej wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą. Realizacja zasady obiektywnej ma ścisły związek z realizacją zasady praworządności, ustalenie stanu faktycznego sprawy jest bowiem niezbędnym elementem prawidłowego zastosowania normy prawa materialnego (tak Barbara Adamiak w: "Kodeks postępowania administracyjnego – Komentarz" B. Adamiak,

J. Borkowski, C.H. Beck, Warszawa 2004 r., str. 67).

Nie przeprowadzając należycie postępowania dowodowego organ odwoławczy naruszył także art. 77 § 1 kpa, z którego wynika, iż organy administracji publicznej są obowiązane w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.

Organ administracji zobowiązany jest bowiem z urzędu przeprowadzić dowody służące ustaleniu stanu faktycznego. Zobowiązany jest także do podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy i w tym celu powinny dopuścić jako dowód w sprawie wszystko, co może przyczynić się do jej wyjaśnienia, a nie jest sprzeczne z prawem (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 grudnia 2000 r., sygn. akt V SA 1816/00, Baza Orzeczeń LEX nr 77645, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 listopada 2000 r. sygn. akt V SA 948/00, Baza Orzeczeń LEX nr 50114).

Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni wytyczne Sądu dotyczące uzupełnienia materiału dowodowego przedmiotowej sprawy, i wyda orzeczenie administracyjne w oparciu o cały zebrany w sprawie materiał dokumentacyjny.

Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

(Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.