Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 115/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2006-04-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Włodzimierz Zygmont /spr./ Sędziowie NSA Janusz Ruszyński as.sąd. WSA Roman Wiatrowski Protokolant: st. sekr.sąd. Laura Szukała po rozpoznaniu w dniu 12 kwietnia 2006 r. sprawy ze skargi J.B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego za 2001r. oddala skargę /-/ R. Wiatrowski /-/ W. Zygmont /-/ J. Ruszyński


UZASADNIENIE

Naczelnik Urzędu Skarbowego decyzją z dnia [...]..2004r. Nr [...]., na podstawie art. 21 § 1 pkt. 2, § 3 i art. 207 § 1 O.p. oraz art. 17 ustawy z dnia 20.11.1998r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz.U. Nr 144, poz. 930 ze zm.) określił J. B. zobowiązanie podatkowe w zryczałtowanym podatku dochodowym za rok 2001 w kwocie [...].zł, stanowiące 20 % niezaewidencjonowanego przychodu za miesiąc wrzesień 2001r. W uzasadnieniu podał, że w 2001r. J.B. dokonywał zakupu i sprzedaży samochodów osobowych:

1. "[...].", rok produkcji 1999, zakupiony dnia 1.07.2000r. sprzedany 27.04..2001r.,

2. "[...].", rok produkcji 1999, zakupiony dnia 20.05..2001r., sprzedany 6.09.2001r.,

3. "[...]." rok produkcji 1998, zakupiony 12.09.2001r., sprzedany 18.09.2001r.

Naczelnik Urzędu Skarbowego uznał, że w świetle art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 19.11.1999r. - Prawo działalności gospodarczej (Dz.U. Nr 101, poz. 1178 ze zm.), J.B. prowadził w 2001r. (także w 2002r.) działalność gospodarczą w zakresie handlu samochodami. Wskazuje na to ilość i częstotliwość zakupu samochodów, nabywanie ich w celach handlowych, z przeznaczeniem do dalszej odsprzedaży. Na podstawie umów kupna-sprzedaży samochodów ustalił wartość niezaewidencjonowanego przychodu ze sprzedaży dwóch samochodów "[...]. – " w kwocie [...]. zł i od tej kwoty określił 20% zryczałtowany podatek dochodowy za rok 2001. Odstąpił natomiast od określenia tego podatku od samochodu [...].", uznając za wiarygodne wyjaśnienia podatnika, iż w sytuacji, gdy samochód ten użytkował przez 10 miesięcy, jego sprzedaż spowodowana została trudnościami finansowymi.

W odwołaniu [...]. wniósł o uchylenie powyższej decyzji i o umorzenie postępowania. Decyzji zarzucił naruszenie art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 19.11.1999r.- Prawo działalności gospodarczej (Dz.U. Nr 101, poz. 1178 ze zm.), art. 120, art. 122, art. 187 i art. 191 O.p., a nadto art. 7 Konstytucji RP. Uzasadniając odwołanie podatnik wskazał, że trzy transakcje nie wskazują, że dokonywane one były w celach zarobkowych. Będąc inwalidą I grupy szukał używanego samochodu osobowego dla własnych potrzeb i to szukał nie w celach zarobkowych. W zachowaniu podatnika nie można się dopatrzyć dwóch istotnych ustawowych elementów, a mianowicie wykonywanie działalności w sposób zorganizowany i ciągły. Organ podatkowy nie podjął wszelkich działań niezbędnych w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy i naruszył zasadę swobodnej oceny dowodów, która musi być dokonana zgodnie z normami prawa procesowego oraz z zachowaniem reguł tej oceny.

Dyrektor Izby Skarbowej decyzją z dnia [...]. .2004r. nr [...]., na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 O.p., art. 9 ust.4, art. 17 ustawy z dnia 20.11.1998r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu podał, że nie uznał za wiarygodne wyjaśnienia podatnika, że samochody kupował i sprzedawał, gdyż nie spełniały wymogów technicznych i nie nadawały się do dalszego użytku. Organy podatkowe mają obowiązek podejmowania wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego. Nie oznacza to jednak, aby obowiązek poszukiwania dowodów ciążył tylko na organie podatkowym, bowiem strona w swym dobrze rozumianym interesie powinna wskazywać dbałość o przedstawienie stosownych środków dowodowych. W tej sytuacji dokonywane w 2002r. przez J.B. czynności polegające na wielokrotnym zakupie, a następnie sprzedaży (w 2002r. dokonał sprzedaży trzech samochodów), stanowiły ze względu na ich częstotliwość oraz przedmiot transakcji, działalność gospodarczą w rozumieniu art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 19.11.1999r. Prawo działalności gospodarczej. Zgodnie z tym przepisem działalnością gospodarczą, jest zarobkowa działalność wytwórcza, handlowa, budowlana, usługowa, wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły. Wskazanie przez ustawodawcę na cechę działalności, a mianowicie jej zarobkowy charakter oznacza, że jest ona ukierunkowana na generowanie zysku, niezależnie jednak od tego, czy w danym okresie przynosi ona zysk, czy stratę. Działalność gospodarcza jest faktem i kategorią o charakterze obiektywnym. Nie ma znaczenia, że podmiot prowadzący konkretną działalność nie ocenia jej jako działalności gospodarczej, nie zgłasza obowiązku podatkowego itp. Przychód z transakcji zawartych w ramach działalności gospodarczej powinien być zaewidencjonowany a następnie opodatkowany zryczałtowanym podatkiem dochodowym. Przychodu podatnika z przeprowadzanych transakcji handlowych nie można potraktować jako źródła przychodów ze sprzedaży rzeczy, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt. 8 lit.d ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. Nr 14 z 2000r., poz. 176 ze zm.). Sprzedaż rzeczy stanowi według tego przepisu źródło przychodów, jeżeli nie następuje w wykonywaniu działalności gospodarczej.

W skardze podatnik domagał się uchylenia powyższej decyzji, oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego , i zasądzenia na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego wg. norm przepisanych. W skardze podtrzymał dotychczasowe stanowisko wyrażone w odwołaniu podkreślając, że w 2001r. nie prowadził działalności gospodarczej, a twierdzenia organów podatkowych nie znajdują, żadnego uzasadnienia w zebranym materiale dowodowym oraz w treści przepisu art. 2 ust. 1 ustawy Prawo działalności gospodarczej, ani w żadnym innym przepisie prawa. Ponadto podniósł, że znajduje się w ciężkiej sytuacji życiowej, jest chory (stwardnienie rozsiane), trwale niezdolny do pracy i wymaga opieki osób trzecich.

Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddala skargę, jako bezzasadną.

Powody.

Zakup i sprzedaż samochodów przez skarżącego w 2001r. (także w 2002r.), stanowiły ze względu na ich częstotliwość oraz przedmiot transakcji, działalność gospodarczą, w rozumieniu art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 19.11.1999r. Prawo działalności gospodarczej (Dz.U. Nr 101, poz. 1178 ze zm.).

Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy działalnością gospodarczą jest zarobkowa działalność wytwórcza, handlowa, budowlana, usługowa, wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły. Skarżący zawierał umowy, na podstawie których nabywał samochody i następnie zbywał je innym osobom. Sprzedaż pojazdów w 2001r. (z wyłączeniem samochodu "[...]."), następowała przed upływem pół roku licząc od miesiąca, w którym nastąpiło nabycie. Częstotliwość zawieranych transakcji, niewielki odstęp czasu pomiędzy nabyciem i ich zbyciem, uzasadniają przyjęcie ustalenia, że samochody, nie były nabywane w celu zaspokojenia potrzeb podatnika i jego rodziny, lecz stanowiły przedmiot prowadzonej działalności gospodarczej. Skarżący w 2002r. również zawierał umowy kupna-sprzedaży samochodów (sprzedaż 3 samochodów).

Nieskuteczny jest zarzut, że zakup i sprzedaż trzech samochodów nie może oznaczać prowadzenia działalności gospodarczej, i że ich sprzedaż dokonywana była w celach zarobkowych.

Działalność gospodarcza prowadzona przez skarżącego jest faktem o charakterze obiektywnym. Cechą działalności gospodarczej jest jej zarobkowy charakter, a więc ukierunkowanie na osiąganie zysku. Nie ma więc znaczenia, czy działalność ta w konkretnym czasie nie generowała zysku a nawet przynosiła stratę. Kwestia opłacalności, na którą zwraca uwagę skarżący (formuła "w celach zarobkowych") mogłaby mieć znaczenie podatkowo-prawne tylko w razie prowadzenia tej działalności na zasadach ogólnych (podatkowa księga przychodów i rozchodów). Wówczas opodatkowaniem objęty byłby rzeczywisty dochód skarżącego. Natomiast wysokość ryczałtu jest uniezależniona do rzeczywistych dochodów. Przychodu skarżącego z transakcji handlowych nie można potraktować jako źródła przychodów ze sprzedaży rzeczy, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt. 8 lit.d ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. Nr 14 z 2000r., poz. 176 ze zm.) bowiem sprzedaż ta stanowiłaby źródło przychodów, jeżeli sprzedaż nie następowałaby w wykonywaniu działalności gospodarczej. Na zasadność zaliczenia działalności skarżącego do działalności gospodarczej wskazuje ogół okoliczności sprawy, wzgląd na zasady logiki, doświadczenia, celowości postępowania, a więc i to, że transakcje dokonywane przez skarżącego w 2001r. (także w 2002r.) pozostają w wymownym sąsiedztwie faktycznym (i zapewne i koncepcyjnym) z czynnościami jego syna A.B. i synowej W.. W stosunku do A.B. (syna) toczyło się postępowanie podatkowe za lata 2001 i 2002 dotyczące sprzedaży samochodów użytkowanych w okresie krótszym niż 6 m-cy w ilości 11 sztuk oraz w stosunku do W.B. (synowej), która w latach 2001 i 2002 zbyła 13 samochodów, zakończone wydaniem decyzji ostatecznych, na które zostały wniesione skargi, i które zostały oddalone wyrokami z dnia 12.04.2006r. WSA w Poznaniu sygn. akt I SA/Po 90 do 93/05.

Zarzut naruszenia art. 122 O.p. jest nieuzasadniony.

Organy podatkowe podjęły wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w tym przeprowadziły nawet dowód z zeznań skarżącego. Sąd niezmiennie uważa, że jakkolwiek w przepisach Ordynacji podatkowej, nie ma odpowiednika art. 6 kodeksu cywilnego, to mimo braku przepisów ogólnych prawa administracyjnego, w których z pewnością znalazłby się i tego rodzaju przepis - nie ulega żadnej wątpliwości, że również jedną z reguł tej gałęzi prawa jest ta, z której wynika, że ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne. Skarżący nie przedłożył żadnych dowodów wskazujących na zły stan techniczny samochodów (np. protokoły oględzin, opinie biegłych, kalkulacje kosztów ewentualnej naprawy, dokumentacja ewentualnych sporów ze sprzedawcami, roszczeń z tytułu rękojmi za wady fizyczne samochodów itp.), który to stan miał determinować przyspieszony obrót nabywanymi samochodami. W tej sytuacji dalsze nieograniczone poszukiwanie przez organ innych niż już ustalone z urzędu fakty i dowody było zbędne i wykraczające poza obowiązki procesowe wynikające z art. 122 O.p.

Również nie jest uzasadniony zarzut nierzetelnej analizy faktów i naruszenia art. 191 O.p.

Zebrany materiał dowodowy został w sposób wyczerpujący rozpatrzony przez organy podatkowe, które posługując się zasadą swobodnej oceny dowodów oceniły wyniki postępowania dowodowego według własnego przekonania, stosownie do zasad logicznego rozumowania i na podstawie wszechstronnego rozważania całokształtu zebranego materiału (art. 191O.p.). Przeprowadzając ocenę wyników postępowania dowodowego organy podatkowe prawidłowo nie przyjęły ocen skarżącego i zachowały pełną samodzielność i niezależność w swym rozumowaniu i wyciąganiu wniosków, decydujących o ocenie dowodów. Organy podatkowe zasadnie nie dały wiary twierdzeniom skarżącego, iż wszystkie samochody zostały zakupione do zaspokojenia potrzeb życiowych. Skarżący, a także jego żona, od wielu lat chorują na stwardnienie rozsiane i wymagają opieki osób trzecich, zatem skutki tej choroby, stan ubóstwa materialnego, logicznie wskazywały, że skarżący nie kupował samochodów dla własnego użytku.

Także zasadnie nie dały wiary wyjaśnieniom jak i zeznaniom skarżącego, że samochody zbywał, bo kolejno nie spełniały wymogów technicznych i nie nadawały się do użytku. Twierdzenie skarżącego o złym stanie technicznym nie znajduje również odzwierciedlenia w treści umów zakupu jak i umów sprzedaży: w żadnej – poza stwierdzeniem, że stan techniczny jest znany, że nie wnosi się uwag, czy pretensji – nie ma wzmianek o konkretnych wadach technicznych eliminujących pojazd z eksploatacji np. silnik do naprawy głównej, uszkodzone nadwozie, upłynął termin ważności przeglądu technicznego itp. Wręcz przeciwnie, umowy dotyczące sprzedaży dokonywanej przez skarżącego nakładają na nabywców obowiązek przerejestrowania pojazdów, a to wskazuje wręcz na sprawność techniczną tych pojazdów, na fakt, że mogą uczestniczyć w ruchu drogowym.

Ponieważ skarżący w istocie prowadził działalność gospodarczą, przeto przychód z tej działalności powinien być zaewidencjonowany, a następnie opodatkowany zryczałtowanym podatkiem dochodowym.

Zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 20.11.1998r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz.U. Nr 144, poz. 930 ze zm.) opodatkowaniu ryczałtem o przychodów ewidencjonowanych podlegają, przychody z pozarolniczej działalności gospodarczej, o których mowa w art. 14 ustawy o podatku dochodowym. Zgodnie zaś z art. 6 ust. 4 pkt. 1 lit.a podatnicy opłacają, w roku podatkowym ryczałt od przychodów ewidencjonowanych z działalności gospodarczej jeżeli w roku podatkowym uzyskali przychody z tej działalności, prowadzonej wyłącznie samodzielnie, w wysokości nie przekraczającej [...].zł. Według art. 9 ust. 1 ustawy podatnik mógł zrzec się opodatkowania w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych za dany rok podatkowy, nie później niż do 20 stycznia roku podatkowego lub do dnia poprzedzającego dzień rozpoczęcia działalności, jeżeli podatnik rozpoczynał działalność w ciągu roku. Skarżący nie złożył takiego oświadczenia i nie prowadził ewidencji przychodów zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy. Zasadne było więc na podstawie art. 17 ustawy podatkowej określenie wartości niezaewidencjonowanego przychodu i od tej kwoty określenie 20% ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych. Organ I instancji zgodnie z brzmieniem ustawy sformułował treść rozstrzygnięcia a mianowicie, że "określa" skarżącemu zobowiązanie podatkowe w zryczałtowanym podatku dochodowym za rok 2001 stanowiące 20 % niezaewidencjonowanego tego przychodu. Wskazując w decyzji miesiące, w których powstał niezaewidencjonowany przychód, nie uchybił konstrukcji rocznego rozliczania tego podatku. Wyliczenie przychodu i należnego podatku, dokonane zostało w sposób logiczny i nie budzący zastrzeżeń.

Z tych powodów na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł sąd jak w sentencji wyroku.

/-/ R. Wiatrowski /-/ W. Zygmont /-/ J. Ruszyński