Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 213/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-10-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Opłaty administracyjne
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 49c
journal: Dz.U. 2020 poz 1333
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Siwek, , Sędzia WSA Bogusław Cieśla, Asesor WSA Michał Podsiadło (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 14 października 2022 r. sprawy ze skargi W. D. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] grudnia 2021 r. znak [...] w przedmiocie umorzenia opłaty legalizacyjnej oddala skargę


UZASADNIENIE

1. Zaskarżoną decyzją z 17 grudnia 2021 r. znak: PR4.8011.61.2021.GOX Minister Finansów utrzymał w mocy decyzję Wojewody Pomorskiego z 23 lipca 2021 r. nr 20/21 znak: BD-I.3151.550.2020.BS w przedmiocie umorzenia opłaty legalizacyjnej.

2. Rozstrzygnięcie to wydano w następujących okolicznościach.

2.1. W.D. (dalej: skarżący) oraz G.D. pismem z 14 czerwca 2016 r. zwrócili się do Wojewody Pomorskiego (dalej: Wojewoda, organ I instancji) z wnioskiem o umorzenie w całości opłaty legalizacyjnej ustalonej postanowieniem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. nr [...] z [...] czerwca 2016 r. w wysokości 50.000 zł w związku z dobudową budynku mieszkalnego jednorodzinnego do istniejącego budynku gospodarczego położonego na działce nr [...] przy ul. [...] w R., bez wymaganej prawem decyzji o pozwoleniu na budowę. Wojewoda decyzją nr 16/2016 z 1 sierpnia 2016 r. odmówił umorzenia w całości ww. opłaty legalizacyjnej. Po rozpoznaniu odwołania skarżącego, Minister Rozwoju i Finansów decyzją nr PR2.8011.80.2016.5.CSM z dnia 20 października 2016 r. utrzymał w mocy ww. decyzję Wojewody. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 24 października 2017 r. sygn. akt VII SA/Wa 2779/16, uchylił ww. decyzje organów obu instancji. Rozpatrując ponownie sprawę, Wojewoda Pomorski decyzją nr 17/2018 z 17 lipca 2018 r. kolejny raz odmówił umorzenia ww. opłaty legalizacyjnej. Na skutek odwołania skarżącego, Minister Finansów (dalej: Minister, organ odwoławczy) decyzją z 2 listopada 2018 r. znak: PR4.8011.70.2018.GOX uchylił ww. decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Wojewoda po dokonaniu analizy sytuacji rodzinnej, finansowej oraz zdrowotnej rodziny skarżącego, w oparciu o aktualne informacje, decyzją nr 6/2019 z 28 lutego 2019 r. odmówił umorzenia opłaty legalizacyjnej w całości i umorzył należność w części, tj. w kwocie 40.000 zł. Po rozpoznaniu odwołania skarżącego, Minister Finansów decyzją z 30 maja 2019 r. znak: PR4.8011.24.3.2019.DUR utrzymał w mocy ww. decyzję Wojewody. Skarga na tę decyzję została oddalona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Warszawie z 18 grudnia 2019 r. sygn. akt VII SA/Wa 1697/19

2.2. Pismem z 17 sierpnia 2020 r. skarżący wystąpił do Wojewody z wnioskiem

o rozłożenie pozostałej części opłaty legalizacyjnej na raty. Wojewoda Pomorski przychylił się do wniosku skarżącego i decyzją nr 26/2020 z 21 września 2020 r. rozłożył spłatę należność na dogodne raty. W związku z niezapłaceniem przez skarżącego żadnej z ustalonych rat opłaty legalizacyjnej, Wojewoda decyzją z 15 czerwca 2021 r. znak: BD-I.3151.550.2020.ACZ, stwierdził wygaśnięcie decyzji nr 26/2020 z 21 września 2020 r. w sprawie rozłożenia na raty opłaty legalizacyjnej

w kwocie 10.000 zł, ustalonej postanowieniem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. nr [...] z dnia [...] czerwca 2016 r.

2.3. Pismem z 4 marca 2021 r. skarżący zwrócił się do Wojewody Pomorskiego

o zmianę decyzji polegającej na wniesieniu opłaty legalizacyjnej w ten sposób, że kwoty 10.000 zł nie wpłaci na poczet swoich zobowiązań wobec Skarbu Państwa lecz przeznaczy ją na zainstalowanie ekologicznego ogrzewania. Skarżący do wniosku dołączył kosztorys przed wykonawczy montażu przyłącza gazowego od skrzynki gazomierzowej do budynku, proponowany kredyt na wykonanie tego przyłącza, wyjaśnienie w sprawie decyzji o rozłożeniu na raty powyższej opłaty legalizacyjnej oraz potwierdzenia dokonywanych opłat za media.

2.4. Decyzją z 23 lipca 2021 r. nr 20/21 znak: BD-I.3151.550.2020.BS, Wojewoda Pomorski – działając na podstawie art. 67a § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2020 r. poz. 1325; dalej: o.p.) w zw. z art. 49c ust. 1 i 2, art. 59f ust. 1 i art. 59g ust. 5 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz.U.

z 2019 r. poz. 1186; dalej: p.b.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096, ze zm.; dalej: k.p.a.) – odmówił umorzenia ww. opłaty legalizacyjnej w całości i części.

2.4.1. W uzasadnieniu tej decyzji, organ I instancji wskazał, że z ze zgromadzonego

w sprawie materiału dowodowego wynika, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną. W ich domu mieszka jeszcze ich córka wraz z własną córką, jednak prowadzą one oddzielne gospodarstwo domowe. Skarżący nie podał, czy jego córka partycypuje w kosztach utrzymania mieszkania. Zameldowani w tym lokalu są również inne dzieci skarżącego i ich potomstwo. Skarżący z żoną są właścicielami na zasadach wspólności majątkowej dwóch działek położonych w R.. Działka nr [...] zabudowana jest budynkiem mieszkalnym oraz budynkiem gospodarczym, natomiast działka [...] nie posiada zabudowań. Skarżący posiada samochód osobowy marki V., rok produkcji 1998, którego wartość określił na kwotę 2000-3000 zł. Organ I instancji podał, że skarżący pobiera świadczenie emerytalne w kwocie 1.811,73 zł (netto), a jego żona w kwocie 808.80 zł (netto). Nie wykazuje dochodów

z innych źródeł. Małżonkowie posiadają oddzielne konta bankowe (brak informacji

o obecnym stanie na tych kontach). Rodzina nie korzysta ze wsparcia ośrodka pomocy społecznej. Z informacji przekazanych przez skarżącego wynika, że do wydatków ponoszonych przez niego na utrzymanie w każdym miesiącu zalicza się: oplata za usługi telekomunikacyjne: 96 zł, opłata za internet - 25 zł, abonament telewizyjny - 90 zł, oplata za gospodarowanie odpadami - 88,00 zł, prąd - około 260 zł, opłata za wodę. ścieki - około 50 zł, opał (węgiel kostka) - około 400 zł/miesiąc (trzy razy w ciągu roku faktura na ok. 1500 zł), gaz butlowy - około 50 zł, podatek od gruntów i nieruchomości - około 60 zł, paliwo, remonty samochodu - około 200 zł, ubezpieczenie samochodu - 672 zł (opłata jednorazowa roczna; 56 zł/miesiąc), przegląd techniczny samochodu - 100 zł (oplata jednorazowa roczna), lekarstwa skarżącego - około 146 zł, spłata pożyczki "od osoby prywatnej" - 100 zł (brak potwierdzenia), ubezpieczenie P. - 54 zł (brak dokumentu potwierdzającego). Łącznie udokumentowane koszty utrzymania ponoszone przez skarżącego miesięcznie wynoszą 1.621 zł. Ponadto skarżący wskazał na nieudokumentowane, a są to nieokreślone kwoty przeznaczone na remont mieszkania, remont samochodu, zakup opon zimowych, zakup drewna, zakup ubrań, butów, wydatki na żywność, wydatki na karmę dla zwierząt domowych, wydatki na utrzymanie samochodu. Z kolei we wniosku z 4 marca 2021 r. skarżący przedstawił następujące koszty utrzymania: zakup lekarstw: luty 2021 r. - 59,97 zł, marzec 2021 r. - 128,72 zł; zakup paliwa do samochodu (rachunek z 8.03.2021 r.) -122,25 zł, podatek od nieruchomości (rata kwartalna): I kwartał 193 zł, kolejne kwartały 176 zł; opłata za gospodarowanie odpadami - miesięcznie 88 zł, opłata za wodę/ścieki (rachunek

z 24.02.2021 r.) - 85,15 zł; zakup węgla: rachunek z 11.12.2020 r. - 2.393,71 zł, rachunek z 22.02.2021 r. - 2.377,91 zł, opłata za energię elektryczną: od 4.07.2020 r. - 3.09.2020 r. - 515,60 zł, od 4.09.2020 r. - 3.11.2020 r. - 603,87 zł, od 4.11.2020 r.-5.01.2021 r.-603,05 zł, od 6.01.2021 r.-9.03.2021 r. - 453,95 zł,, koszty bytowe - 900 zł. Łączny wykazany obecnie koszt utrzymania domu w przeliczeniu na miesiące wynosi 1.874 zł i jak zaznacza skarżący, opłaty powyżej kosztów wysokości emerytury pokrywa z kosztów bytowych.

2.4.2. Organ I instancji zwrócił uwagę na "budzący zdziwienie fakt, że dwuosobowa rodzina zużywa tak dużą ilość energii elektrycznej", a skarżący pomimo zwrócenia uwagi na tę wątpliwość nie wyjaśnił przyczyny powstania tej należności. W ocenie organu, znając realia życia codziennego, nasuwa się przypuszczenie, że z urządzeń pobierających prąd korzystają także inne osoby zamieszkujące ze skarżącym. Powinny one zatem w pewnej części partycypować w powstałych kosztach. Ponadto skarżący nie wykazał zadłużenia, z czego wynika, że jego rodzina reguluje swoje zobowiązania na bieżąco. Organ I instancji uznał, że w związku z nałożeniem opłaty legalizacyjnej skarżący znalazł się w niełatwej sytuacji, na co wskazuje złożony wniosek, a także przedłożone w toku postępowania administracyjnego dokumenty i oświadczenia. Niemniej jednak ponoszenie kosztów związanych z codziennym bytowaniem, takich jak opłata za media, utrzymanie samochodu są typowe dla większości podatników i nie mogą zostać uznane za wyjątkowe, co dla umorzenia w całości zobowiązania podatkowego jest konieczne. Wielu obywateli utrzymuje się z zasiłków różnego rodzaju, emerytur i pomimo borykania się z różnymi trudnościami życiowymi wywiązuje się ze swoich zobowiązań, spełniając tym samym swój konstytucyjny obowiązek. Oceniając informacje zawarte we wniosku, Wojewoda stwierdził, że jakkolwiek sytuacja zdrowotna z pewnością dla skarżącego jest trudna, to nie jest to jednak sytuacja wyjątkowa i nie może sama w sobie stanowić uzasadnienia dla umorzenia opłaty legalizacyjnej, tym bardziej że sporna budowa powstała już w trakcie choroby. W ocenie Wojewody, sytuacja ekonomiczna skarżącego jest na tyle dobra, że umożliwia utrzymanie się, prowadzenie inwestycji w postaci dobudowy budynku, utrzymanie samochodu oraz samodzielne (brak informacji że osoby zamieszkałe dokładają do utrzymania domu) regulowanie opłat za mieszkanie. Ponadto skarżący jest w posiadaniu majątku stanowiącego zabezpieczenie, tj. nieruchomości gruntowej o powierzchni 0,0459 ha

w R.. Ta okoliczność przemawia za tym, iż skarżący jest w stanie dokonać spłaty należności względem Skarbu Państwa, jeżeli nie jednorazowo to w systemie ratalnym, bez znacznego uszczerbku dla swojej rodziny. Zdaniem organu I instancji, skarżący może dobrowolnie kształtować swoje obowiązki i podejmować decyzje co do realizacji swoich zadań życiowych, niemniej jednak w sytuacji, gdy zwraca się z wnioskiem

o przyznanie ulgi w spłacie, to właśnie na nim ciąży obowiązek uzasadnienia takiego wniosku i wykazanie, że sytuacja w jakiej się znalazła uniemożliwia jej, albo

w zasadniczy sposób utrudnia spełnienie świadczenia.

2.4.3. Wojewoda podał, że we wniosku z 4 marca 2021 r. skarżący wnosił o umorzenie należności przypadającej Skarbowi Państwa, tj. opłaty legalizacyjnej w kwocie 10,000 zł i przeznaczenie tych środków na zainstalowanie ekologicznego ogrzewania, zgodnie

z rządowym programem "Czyste powietrze". Wskazał, że rozłożenie na raty opłaty legalizacyjnej umożliwi kontynuację prac dopiero po odpłaceniu ostatniej raty,

a zdaniem skarżącego, ‘w obecnym stanie mojego zdrowia nie gwarantuje, że dożyje spłaty 50 raty." W celu dokonania wymiany pieca ogrzewającego dom, skarżący przedstawił kosztorys przedwykonawczy montażu przyłącza gazowego do budynku. Koszt takiego przedsięwzięcia wraz z robocizną i zakupem pieca wyniósłby 15.000 zł + VAT. Skarżący przedłożył dokumenty bankowe obejmujące propozycję kredytu na planowaną inwestycję. Kwota kredytu 18.000 zł, rozłożona na 60 rat po 359,35 zł każda. Splata powyższego kredytu następowałaby z funduszu na zakup węgla.

W związku z tym, Wojewoda wskazał, że program "Czyste Powietrze" to rządowy projekt mający na celu poprawę efektywności energetycznej i zmniejszenie emisji pyłów oraz innych zanieczyszczeń do atmosfery. Obejmuje istniejące oraz nowo budowane jednorodzinne budynki mieszkalne. Program skupia się na wymianie starych pieców

i kotłów na paliwo stale oraz termomodernizacji budynków jednorodzinnych, by efektywnie zarządzać energią. Realizowany będzie w latach 2018-2029. Budżet projektu obejmuje 103 mld złotych, z czego dofinansowania stanowią 63,3 mld zł. Pozostała część w kwocie 39,7 mld zł dostępna będzie w formie pożyczek. Można

z niego uzyskać dofinansowanie, jednak wysokość uzależniona jest od dochodów przeliczanych na członka rodziny. Program ten skierowany jest do osób fizycznych będących właścicielami lub współwłaścicielami domów jednorodzinnych, wydzielonych lokali mieszkalnych. Dotacje są udzielane za pośrednictwem szesnastu wojewódzkich Funduszy Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Organ I instancji podał, że Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w G. podpisał porozumienia z pomorskimi gminami w zakresie wspólnej realizacji programu "Czyste Powietrze". Gminy zostały włączone w proces weryfikacji i przyjmowania wniosków

o dofinansowanie. Urzędnicy pomagają wnioskodawcom poprawnie złożyć wnioski oraz skompletować wymagane załączniki. Doradzają i udzielają niezbędnych informacji na temat programu "Czyste Powietrze". Skarżący Wszelkie czynności związane ze złożeniem wniosku o dofinansowanie w ramach programu priorytetowego "Czyste Powietrze" w Wojewódzkim Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej

w G. są bezpłatne. W ocenie Wojewody, skarżący może skorzystać

z dofinansowania do planowanej inwestycji i przeprowadzić modernizację układu grzewczego w swoim domu, a po spłaceniu opłaty legalizacyjnej w dobudowanej części.

2.4.4. Analizując poczynione w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy ustalenia

w zakresie sytuacji majątkowej skarżącego, Wojewoda Pomorski nie stwierdził wystąpienia okoliczności, które stanowiłyby o istnieniu ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego, tj. przesłanek, o których mowa w art. 67a § 1 pkt 3 o.p. Organ podał, że decyzją nr 6/2019 z 28 lutego 2019 r. umorzył skarżącemu część należności, tj. kwotę 40.000 zł, a następnie decyzją nr 26/2020 z 21 września 2020 r. rozłożył pozostałą należność, tj. 10.000 zł na dogodne raty. Jak wynika z notatki służbowej

z 11.01.2021 r., sporządzonej przez pracownika prowadzącego sprawę, skarżący nie był świadomy, że pozwolenie na wznowienie robót budowlanych otrzyma dopiero po spłaceniu ostatniej raty opłaty legalizacyjnej, której termin płatności przypada na 20.11.2024 r. W związku z tym zdecydował, że nie będzie spłacał rat w ustalonym harmonogramie. Jednocześnie przyznał, że jest świadomy o konieczności wydania przez PINB w K. nakazu rozbiórki budynku w przypadku niezapłacenia opłaty legalizacyjnej. Wojewoda podkreślił, że rezygnacja przez wierzyciela z należnego prawem świadczenia, potwierdzałaby o potraktowaniu strony w sposób preferencyjny

w stosunku do podmiotów przestrzegających prawo. Nie należy bowiem dopuszczać do sytuacji, w której mogłoby powstać społeczne przekonanie, iż naruszenie Prawa budowlanego nie pociąga za sobą negatywnych skutków finansowych. W ocenie organu I instancji, morzenie w całości powstałej należności spowoduje niezasadne

i przedwczesne oddłużenie strony i to bez podjęcia przez nią jakiejkolwiek próby uregulowania zaległości.

2.5. W odwołaniu od tej decyzji, skarżący zawarł wniosek o umorzenie opłaty legalizacyjnej w całości. Z uwagi na różnorodność sformułowań, którymi Pan W.D. posługiwał się w kierowanych do organów administracji wnioskach oraz ich znaczenie i skutki prawne, pismem z 21 października 2021 r. Minister Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej wezwał skarżącego do złożenia wyjaśnień, czy kierując do Wojewody Pomorskiego pismo z 4 marca 2021 r. w sprawie zmiany decyzji jego intencją było umorzenie pozostałej do spłaty opłaty legalizacyjnej, czyli udzielenie przez Wojewodę Pomorskiego ulgi w jej spłacie poprzez całkowite jej umorzenie (art. 67a § 1 pkt 3 o.p.), czy też zmiana decyzji Wojewody Pomorskiego nr 26/2020 z 21 września 2020 r. o rozłożeniu na raty spłaty należności z tytułu opłaty legalizacyjnej w kwocie 10.000,00 zł (art. 155 § 1 k.p.a.). Pismem z 28 października 2021 r. skarżący wyjaśnił, że intencją jego wniosku z 4 marca 2021 r. skierowanego do Wojewody Pomorskiego było całkowite umorzenie opłaty legalizacyjnej w wysokości 10.000,00 zł ustalonej postanowieniem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. nr [...] z dnia [...] czerwca 2016 r.

2.6. Zaskarżoną decyzją z 17 grudnia 2021 r. znak: PR4.8011.61.2021.GOX Minister Finansów utrzymał w mocy decyzję Wojewody Pomorskiego z 23 lipca 2021 r. nr 20/21 znak: BD-I.3151.550.2020.BS w przedmiocie umorzenia opłaty legalizacyjnej.

2.6.1. Organ odwoławczy podał, że w trakcie wizyty w Ministerstwie Finansów oraz spotkania, do którego doszło z inicjatywy skarżącego, przedłożył on do akt postępowania kartę informacyjną z leczenia szpitalnego, z której wynika, iż przebywał

w nim w okresie od 12 do 19 października 2021 r. z powodu występowania napadowych zawrotów głowy oraz diplopii, fakturę z 6 września 2021 r. wystawioną przez P.z o.o. w T. na kwotę 2.622,48 zł za przyłączenie do sieci dystrybucyjnej oraz dwie faktury na łączną kwotę 308,43 zł dotyczące zakupu leków. Ponadto szczegółowa analiza akt postępowania wykazała, że wśród dowodów zgromadzonych w toku postępowania w niniejszej sprawie znajduje się polisa ubezpieczenia komunikacyjnego nr [...] dotycząca ubezpieczenia pojazdu marki V. [...], rok produkcji 2011, o nr rej. [...] (pojazd nabyty został przez skarżącego 18.01.2019 r.). Jako osoba ubezpieczająca wskazany został skarżący. Minister wystąpił do Centralnej Ewidencji Pojazdów o przekazanie informacji dotyczących wszystkich posiadanych przez skarżącego pojazdów.

Z uzyskanych informacji wynika, że skarżący jest właścicielem dwóch pojazdów – T., rok produkcji 2003, zakupiony 18 września 2018 r. (wartość pojazdu od 4.000,00 zł do 9.090,00 zł, średnia cena ok. 7.000,00 zł) oraz V., rok produkcji 2011, zakupiony w 18 stycznia 2019 r. (wartość pojazdu od 16.000,00 do 53.500,00 zł, średnia cena - 30.400.00 zł - dane www.otomoto.pl).

2.6.2. Na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, Minister Finansów dokonał analizy sytuacji majątkowej, finansowej i rodzinnej skarżącego, uznając, że zebrany w sprawie materiał dowodowy jest wystarczający i pozwala na ocenę możliwości zapłaty opłaty legalizacyjnej. Analiza powyższa uzasadnia pogląd, że w związku z nałożeniem opłaty legalizacyjnej skarżący znalazł się w trudnej sytuacji, na co wskazuje złożony wniosek, a także przedłożone w toku postępowania administracyjnego dokumenty i oświadczenia. Pomimo deklarowanych trudności związanych z realizacją spłaty ustalonej opłaty należy zauważyć, iż sytuacja ta nie zagraża egzystencji skarżącego. Minister Finansów zauważył, że jest to sytuacja, która pozwala skarżącemu na utrzymanie domu i rodziny a uzyskiwane dochody zapewniają członkom gospodarstwa domowego stabilną egzystencję. Dwuosobowe gospodarstwo domowe skarżącego utrzymuje się z otrzymywanych świadczeń emerytalnych. Jak wspomniano wyżej łączne dochody z ww. źródeł kształtują się na poziomie 2.620,53 zł miesięcznie, zaś wydatki gospodarstwa domowego oscylują średnio wokół kwoty 1.874,00 zł, po uregulowaniu których rodzina dysponuje jeszcze kwotą na poziomie 746,53 zł miesięcznie. Organ odwoławczy wyjaśnił, że sytuację finansową osoby fizycznej obrazują z jednej strony osiągane dochody, z drugiej zaś ponoszone wydatki, przy czym ustalenia w tym zakresie na ogół mają charakter szacunkowy, gdyż większość wydatków ma w mniejszym lub większym stopniu charakter zmienny, zależny od potrzeb i możliwości finansowych, jak również mogą być ponoszone nieregularnie. Dokładne określenie wydatków ponoszonych przez skarżącego, zwłaszcza tych związanych z jego przyszłymi działaniami i zobowiązaniami nie jest możliwe. Mając na uwadze powyższe, analiza warunków finansowych ma na celu określenie ogólnej kondycji finansowej gospodarstwa domowego skarżącego pod kątem zasadności udzielenia ulgi w spłacie zobowiązania publicznoprawnego. Z pewnością sytuacji finansowej gospodarstwa domowego skarżącego nie można uznać za złą.

W ocenie Ministra Finansów kondycja finansowa gospodarstwa domowego skarżącego jest stabilna, nie wskazując tym samym na okoliczności uzasadniające umorzenie

w części przedmiotowej opłaty legalizacyjnej. Skarżący dysponuje potencjałem umożliwiającym poprawę swojej sytuacji finansowej, np. poprzez podjęcie zatrudnienia lub zagospodarowanie posiadanych zasobów majątkowych w postaci posiadanych nieruchomości (działka gruntu o powierzchni 0,0459 ha w miejscowości R.o) lub ruchomości (pojazdy V. lub T.), które mogą się stać źródłem dochodu. Ta okoliczność przemawia za tym, że skarżący jest w stanie dokonać spłaty należności względem Skarbu Państwa, jeżeli nie jednorazowo to w systemie ratalnym, bez znacznego uszczerbku dla swojej rodziny. Przypomniano, że wniosek skarżącego

z 17 sierpnia 2020 r., złożony po umorzeniu kwoty 40.000,00 zł przedmiotowej opłaty legalizacyjnej, o rozłożenie pozostałej części opłaty legalizacyjnej w kwocie 10.000,00 zł na raty, został rozpatrzony pozytywnie. Skarżący nie spłacił ani jeden ustalonej decyzją raty. Skarżący sygnalizuje swoją krytyczną sytuację finansową, jednakże wyjaśnienia te, w kontekście zgromadzonego materiału dowodowego, są w ocenie Ministra Finansów niewiarygodne. Podkreślenia w tym miejscu wymaga, iż skarżący wybiórczo

i oszczędnie gospodaruje, w kontaktach z organami obu instancji, wiedzą dotyczącą własnego stanu majątkowego jak i sytuacji finansowej. Postępowania dotyczące umorzenia opłaty legalizacyjnej nałożonej na skarżącego trwają od czerwca 2016 r. Niezmiennie skarżący podnosi, iż powodem wniosku o umorzenie jest dramatyczna sytuacja finansowa rodziny. Zwrócić jednak należy uwagę, że w roku 2018 skarżący nabył pojazd marki T.o nr rej. [...], rok. prod. 2011 którego wartość rynkowa oscyluje między 4.000,00 zł a 9.090,00 zł, zaś w roku 2019 nabył pojazd marki V. o nr rej. [...], rok. prod. 2011 którego wartość rynkowa oscyluje między 16.000,00 a 53.500,00 zł. Również koszty wykonania przyłącza gazowego w wysokości 2.622,48 zł pokryte zostały jednorazowo przez skarżącego przelewem bankowym z dnia 20.09.2021 r. Oczywistym jest, że skarżący może dowolnie kształtować swoje relacje osobiste i zobowiązania cywilnoprawne, lecz zarazem ma obowiązek przestrzegać wymogów wynikających z przepisów o publicznoprawnym charakterze. Stąd też, skarżący nie może przenosić skutków finansowych swoich działań stanowiących naruszenie przepisów prawa budowlanego na budżet państwa, oczekując całkowitego umorzenia pozostałej do spłaty kwoty.

2.6.3. Zdaniem Ministra, w analizowanej sprawie występujący w sprawie ważny interes podatnika oraz ważny interes publiczny nie uzasadniają umorzenia opłaty legalizacyjnej w całości lub w części. Należy zauważyć, że ulga w postaci umorzenia zobowiązania publicznoprawnego jest rozwiązaniem najdalej idącym w katalogu dostępnych form wsparcia osoby zobowiązanej, zawartych w przepisach ustawy Ordynacja podatkowa. Nie bez znaczenia, przy ocenie przesłanki ważnego interesu podatnika jest to, że przesłanka ta zachodzi w sytuacji, której podatnik nie mógł przewidzieć lub nie mógł zapobiec, gdy z powodu nadzwyczajnych przypadków losowych nie jest on w stanie uregulować zaległości podatkowych. Akta postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie wskazują, iż ustalenie opłaty legalizacyjnej nie było związane z sytuacją nadzwyczajną. Nałożenie przedmiotowej opłaty legalizacyjnej stanowiło skutek niedopełnienia wymogów formalnych związanych z dobudową budynku mieszkalnego jednorodzinnego do istniejącego budynku gospodarczego położonego na działce nr [...] przy ul. [...] w R.. Jak wynika z treści postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. nr [...] z [...] czerwca 2016 r., skarżący dokonał dobudowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego do istniejącego budynku gospodarczego, bez wymaganej prawem decyzji o pozwoleniu na budowę. Przepisy Prawa budowlanego mówią jednoznacznie, że roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, którą w pierwszej kolejności należało uzyskać. Wskazano należy, że na inwestorze ciąży powinność prowadzenia swoich spraw. Brak zainteresowania prowadzoną inwestycją oraz obowiązującymi przepisami budowlanymi nie stanowi podstawy do uznania, że wskazana przyczyna to ważny interes podatnika umożliwiający mu wystąpienie z wnioskiem o umorzenie należności. Ponieważ skarżący rozpoczynając prace budowlane nie posiadał pozwolenia na ich prowadzenie, wykonane prace uznano za naruszenie przepisów p.b. i nałożono opłatę legalizacyjną. W ocenie Ministra Finansów ważnego interesu podatnika, jako przestanki umorzenia należności nie można utożsamiać z jego subiektywnym przekonaniem o potrzebie umorzenia zaległości podatkowej. Sytuacja materialna i sygnalizowane borykanie się z problemami finansowymi nie uzasadniają umorzenia opłaty legalizacyjnej. W tym kontekście, przyznanie ulgi w postaci umorzenia opłaty legalizacyjnej byłoby nadmiernym uprzywilejowaniem skarżącego w stosunku do rodzin znajdujących się w skrajnie trudnym położeniu. Minister Finansów uznał, iż sytuacja życiowa i problemy finansowe, z którymi styka się skarżącego są istotne z punktu widzenia Strony, jednakże nie mogą być utożsamiane z ważnym interesem podatnika, gdyż prowadziłoby to wynaturzenia instytucji umorzenia należności. Również występująca w przedmiotowej sprawie przesłanka ważnego interesu publicznego, rozumiana jako respektowanie wartości wspólnych i istotnych dla całego społeczeństwa, nie uzasadnia umorzenia opłaty legalizacyjnej. W interesie publicznym leży, by wszyscy zobowiązani wywiązywali się

z zapłaty należności stanowiących dochód państwa. Kontynuując, należy zauważyć, że rezygnacja z należnego zgodnie z prawem świadczenia byłaby zbytnim uprzywilejowaniem Strony w stosunku do innych podmiotów, w zakresie równego traktowania pod względem konstytucyjnych praw i obowiązków. Z instytucji umarzania zaległości podatkowych nie można czynić powszechnie stosowanego środka prowadzącego do zwolnienia z obowiązku zapłaty. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że w analizowanej sprawie również interes publiczny nie przemawia za objęciem skarżącego przywilejem umorzenia ustalonej opłaty legalizacyjnej. Minister Finansów po analizie sytuacji finansowej, majątkowej i rodzinnej skarżącego uznał, że występujący w sprawie ważny interes podatnika oraz ważny interes społeczny nie uzasadniają umorzenia opłaty legalizacyjnej w całości oraz w części, podzielając w tym zakresie stanowisko organu I instancji. Minister dodał, że w rodzinie skarżącego występują problemy zdrowotne. Również skarżący leczy się w związku

z występowaniem napadowych zawrotów głowy oraz diplopii. Problemy zdrowotne skarżącego są ważnym aspektem w rozpatrywanej sprawie, lecz zarówno choroba, jak

i niezdolność do pracy nie są wystarczającą przesłanką do zastosowania ulgi w postaci umorzenia w całości bądź części opłaty legalizacyjnej.

2.6.4. Minister Finansów rozpoznając na nowo sprawę nie dopatrzył się w decyzji Wojewody Pomorskiego wad umożliwiających jej uchylenie, a także argumentów przemawiających za jej zmianą. Minister oceniając decyzję organu I instancji

w powyższym kontekście stwierdził, że organ I instancji w sposób prawidłowy zgromadził materiał dowodowy, poprzez szczegółowe zebranie i ustalenie faktów odnoszących się do sytuacji majątkowej, finansowej i osobistej skarżącego. Okoliczności faktyczne dotyczące sytuacji w jakiej znalazł się skarżącego zostały ustalone przy jego udziale, w oparciu o oświadczenia, przedłożone dokumenty a także dokumenty urzędowe, jak również były wynikiem aktywności organu I instancji, prowadzącego postępowanie administracyjne w taki sposób aby zgromadzić najobszerniejszy materiał dowodowy. W realiach analizowanej sprawy Wojewoda Pomorski, po zebraniu dostępnego materiału dowodowego dotyczącego sytuacji majątkowej, finansowej i rodzinnej skarżący, dokonał prawidłowej oceny ustawowych przesłanek zastosowania ulgi w spłacie opłaty legalizacyjnej, zaś ocena ta posiada mocne uzasadnienie w ustalonym stanie faktycznym. W ocenie Ministra Finansów, przesłanki w postaci "ważnego interesu podatnika" oraz "interesu publicznego" ocenione zostały przez organ I instancji wyczerpująco oraz w sposób prawidłowy.

3. W.D. skierował do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Warszawie skargę na ww. decyzję Ministra Finansów. W ocenie skarżącego, organ odwoławczy nie wziął pod uwagę wszystkich okoliczności sprawy, wynikających z podanych przez skarżącego informacji. W skardze podkreślono, że miesięczne wydatki skarżącego to ponad 1400 zł, przy emeryturze w kwocie 1886 zł netto. Skarżący wskazał, że nikt poza nim nie zamieszkuje w jego domu, a osoby wskazane przez organ są jedynie zameldowane. Wyjaśnił, że należące do niego działki nr [...] i [...] przylegają do siebie, a działka nr [...] nie ma dostępu do drogi publicznej i jest zabudowana, zatem jej sprzedaż jest niemożliwa. Skarżący wskazał, że nie posiada już pojazdu V. – zbył go kilka lat temu oraz podniósł, że jego żona nie partycypuje w wydatkach (poza opłatą za prąd). Wyjaśnił, że nie korzysta z pomocy społecznej ponieważ jest osobą ogólnie znaną. W skardze dodano, że aktualne wydatki na ogrzewanie wzrosły do ok. 700 zł miesięcznie. Następnie skarżący potwierdził, że pojazd T. jest zarejestrowany na niego, lecz został zakupiony i jest użytkowany wyłącznie przez jego córkę – fakt rejestracji pojazdu na niego wyjaśnił tym, że jego córka nie posiada zniżek na ubezpieczenie samochodowe, jak również podkreślił, że jest jedynie współwłaścicielem tego samochodu. Odnośnie do pojazdu V., skarżący wskazał, że w chwili zakupu w 2019 r. kosztował on 20.500 zł (zdaniem skarżącego ok. 19.000 ł z uwagi na jego zakup wraz z kołami letnimi). Podał, że pojazd ten został zakupiony przy wsparciu córki i jest przystosowany do przewożenia wózka inwalidzkiego wraz z rowerem dla osób niepełnosprawnych, a także wysokim fotelem, który ułatwia wsiadanie i wysiadanie z pojazdu – jest użytkowany przez skarżącego i jego niepełnosprawnego wnuka, kiedy ten przyjeżdża do Polski. Skarżący podniósł, że przez cały rok gromadził oszczędności w celu opłacenia przyłącza gazowego, które jest optymalnym środkiem ogrzewania z uwagi na warunki fizyczne i zdrowotne skarżącego. Skarżący stwierdził również, że lekarz zabronił mu podejmowania jakiejkolwiek pracy. Skarżący dodał, że dla budżetu Państwa lepszym wyborem byłoby pozwolenie mu na dokończenie rozbudowy obiektu, który ma rozebrać, gdyż w takim przypadku Państwo uzyskałoby wpływy z podatków od towarów i usług związanych z dokończeniem budowy.

4. W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

5. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, ze zm.; dalej: p.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami

i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

W świetle art. 145 § 1 p.p.s.a. dla kierunku rozstrzygnięcia zasadnicze znaczenie ma to, czy zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo czy doszło do uchybienia uzasadniającego stwierdzenie nieważności zaskarżonego aktu.

5.1. Kontrola sądowa przeprowadzona w oparciu o wskazane wyżej kryteria nie wykazała, aby zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa, uzasadniającym jej uchylenie. Za podstawę wyrokowania Sąd przyjął stan faktyczny prawidłowo ustalony w zaskarżonej decyzji.

6. Przedmiotem kontrolowanego postępowania było rozpoznanie wniosku skarżącego o umorzenie należności w kwocie 10.000 zł, stanowiącej pozostałą do spłaty przez skarżącego część opłaty legalizacyjnej, ustalonej w kwocie 50.000 zł postanowieniem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. nr [...] z [...] czerwca 2016 r. – na podstawie art. 49 ust. 1 i 2 ustawy z dnia

7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2016 r. poz. 290) – za dobudowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego do istniejącego budynku gospodarczego, realizowaną przez skarżącego bez wymaganej prawem decyzji o pozwoleniu na budowę na działce o nr ew. [...]. Jak bowiem wynika z akt kontrolowanego postępowania, prawomocną decyzją Wojewody nr 6/2019 z 28 lutego 2019 r. skarżącemu umorzono już

w przeszłości kwotę 40.000 zł stanowiącą 80% pierwotnie ustalonej opłaty legalizacyjnej. W związku z tym należy podkreślić, że opłata legalizacyjna nie jest środkiem represyjnym, ani też nie ma charakteru kary administracyjnej, opłata legalizacyjna nie ma bowiem cech przymusowości. To adresat postanowienia ustalającego wysokość opłaty legalizacyjnej decyduje, czy chce skorzystać

z możliwości legalizacji samowolnie wykonanego obiektu, czy też nie. W przypadku odstąpienia od legalizacji i nieuiszczenia opłaty legalizacyjnej, opłata ta nie podlega egzekucji na podstawie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym, gdyż Prawo budowlane przewiduje w tym przypadku sankcję w postaci nakazu rozbiórki (zob. wyrok NSA z 19.03.2019 r. sygn. akt II FSK 1023/17, LEX nr 2644895). Innymi słowy, opłata legalizacyjna jest swoistą "odpłatnością za dokonanie legalizacji" (por. wyrok NSA

z 19.01.2016 r. sygn. akt II OSK 1193/14, LEX nr 2033988).

6.1. Zgodnie z art. 49c ust. 1 p.b., do opłat legalizacyjnych, o których mowa w art. 49 ust. 1 i art. 49b ust. 4, w zakresie nieuregulowanym w ustawie, stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa, z tym że uprawnienia organu podatkowego przysługują wojewodzie. Stosownie zaś do art. 67a

§ 1 o.p., organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b,

w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może: 1) odroczyć termin płatności podatku lub rozłożyć zapłatę podatku na raty; 2) odroczyć lub rozłożyć na raty zapłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę lub odsetki od nieuregulowanych w terminie zaliczek na podatek; 3) umorzyć

w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną.

6.2. Jak wynika z treści ww. przepisu, decyzja w przedmiocie umorzenia opłaty legalizacyjnej lub rozłożenia jej na raty wydawana jest w ramach uznania administracyjnego, albowiem przepis ten pozostawia organowi stosującemu prawo pewien zakres luzu decyzyjnego. Nie oznacza to jednak, że organ wydając rozstrzygnięcie może zachowywać się w sposób dowolny. Decyzję w tym zakresie winna poprzedzać dokładna analiza stanu faktycznego, w tym sytuacji majątkowej czy osobistej wnioskodawcy. W ramach tak poczynionych ustaleń organ może przystąpić do zbadania, czy w sprawie występuje ważny interes strony lub interes publiczny uzasadniający przychylenie się do wniosku. W konsekwencji organ zobligowany jest do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, a co za tym idzie –

w tym konkretnym przypadku – do rozważenia istnienia "ważnego interesu podatnika" lub "interesu publicznego" w kontekście wniosku o umorzenie należności. Należy w tym miejscu podkreślić, że sądowa kontrola decyzji uznaniowej w zasadzie obejmuje sferę gromadzenia i oceny dowodów oraz badania zaistnienia przesłanek zawartych w art. 67a o.p. Sąd kontroluje, czy w toku postępowania administracyjnego, podjęto wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, czy zebrano wszystkie dowody w celu ustalenia istnienia bądź nieistnienia ustawowych przesłanek do wydania decyzji uznaniowej oraz czy podjęte na ich podstawie rozstrzygnięcie, nie wykracza poza granice uznania administracyjnego, tj. czy ocena jest swobodna a nie dowolna.

W ramach tak poczynionych ustaleń organ może przystąpić do zbadania, czy w sprawie występuje ważny interes strony lub interes publiczny uzasadniający przychylenie się do wniosku.

6.3. Za "ważny interes podatnika" uznaje się sytuację, w której z powodu nadzwyczajnych, losowych przypadków, podatnik nie jest w stanie uregulować zaległości podatkowych, np. z powodu utraty możliwości zarobkowania lub utraty majątku. W orzecznictwie wskazuje się, że za "ważny interes podatnika" należy uznać zarówno taką sytuację, w której z powodu nadzwyczajnych zdarzeń losowych nie jest on w stanie spłacić należności podatkowych, jak i normalną sytuację ekonomiczną podatnika, z uwzględnieniem wysokości osiąganych dochodów, wydatków, możliwości spłaty innych zobowiązań finansowych (zob. wyrok NSA z 10 marca 2009 r. sygn. akt

I FSK 31/08, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Właściwy organ, prowadząc postępowanie administracyjne na podstawie art. 67a § 1 o.p., ustala więc czy

z przedstawionych przez wnioskodawcę dokumentów wynika jego ważny interes, tj. czy zaszły nadzwyczajne zdarzenia losowe lub wnioskodawca znajduje się w trudnej sytuacji ekonomicznej, uzasadniającej odstąpienie od obowiązku wyegzekwowania obciążającej go należności. Ponadto przyjmuje się, że aby można było mówić

o "ważnym interesie podatnika" na gruncie konkretnego stanu faktycznego, wnioskodawca musiałby wykazać, że uiszczenie należności mogłoby zachwiać podstawami jego egzystencji, a nie tylko spowodować pewne trudności (zob. wyrok WSA w Lublinie z 3 marca 2009 r. sygn. akt I SA/Lu 517/08, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Z kolei przy wykładni pojęcia "interes publiczny" należy uwzględnić respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej, sprawność działania aparatu państwowego. "Publiczny" to bowiem dotyczący ogółu ludzi i służący ogółowi, dostępny dla wszystkich, związany z jakimś urzędem, jakąś instytucją: ogólny, powszechny, społeczny, nieprywatny (Słownik języka polskiego pod. red. M. Szymczaka, Warszawa 1979, t. II, s. 1074). W tak pojmowanym interesie publicznym, należy uznać sytuację, w której np. w przypadku spłaty zaległości podatkowych (w tym przypadku ustalonej opłaty legalizacyjnej), zaszłaby konieczność korzystania przez podatnika z pomocy społecznej (zob. wyrok WSA w Bydgoszczy z 21 kwietnia 2009 r., sygn. akt I SA/Bd 90/09, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

7. W ocenie Sądu, przy rozpoznawaniu wniosku skarżącego o umorzenie opłaty legalizacyjnej, organy administracji publicznej nie naruszyły prawa.

7.1. W pierwszej kolejności Sąd wziął pod uwagę, że kontrolowane postępowanie dotyczyło umorzenia pozostałej do spłaty części opłaty legalizacyjnej, tj. kwoty 10.000 zł. Skarżącemu umorzono już bowiem prawomocnie obowiązek uiszczenia 80% tej opłaty, tj. kwotę 40.000 zł. W ocenie Sądu, okoliczność ta ma istotne znaczenie dla sprawy, skoro opłata legalizacyjna ma charakter dobrowolny i jej uiszczenie jest warunkiem zalegalizowanie procesu inwestycyjno-budowlanego przeprowadzonego

z naruszeniem prawa powszechnie obowiązującego.

7.2. Zdaniem Sądu, w toku kontrolowanego postępowania organy obu instancji zgromadziły wyczerpujący materiał dowodowy, a w szczególności wzięły pod uwagę wszystkie informacje uzyskane od skarżącego. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, Minister szczegółowo zreferował informacje przekazane przez skarżącego wraz

z wnioskiem o umorzenie (dotyczące kosztów utrzymania), jak również przekazane

w toku postępowania odwoławczego dokumenty dotyczące leczenia szpitalnego. Skarżącemu zapewniono możliwość czynnego udziału w całym postępowaniu administracyjnym. Z wniesionego przez niego odwołania wynika bowiem, że odbywał spotkania z pracownikami organu I instancji, a uzasadnienie zaskarżonej decyzji dowodzi, że zostało również zorganizowane spotkanie skarżącego w Ministerstwie Finansów, podczas którego przedłożył uzupełniającą dokumentację. Wobec tego Sąd podziela ocenę organów obu instancji co do tego, że skarżący nie wykazał w sposób wystarczający, aby umorzenie spornej kwoty 10.000 zł było uzasadnione ważnym interesem skarżącego lub interesem publicznym. Skarżący jest właścicielem nieruchomości, która zaspokaja jego potrzeby mieszkaniowe, a także dochód pozwalający na całkowite pokrycie deklarowanych wydatków

7.3. Odnosząc się do zarzutów skarżącego dotyczących ustaleń faktycznych, należy wskazać, że w sprawach ulg i zwolnień uznaniowych udzielanych na podstawie art. 67a o.p. ciężar udowodnienia okoliczności, na które powołuje się wnioskodawca w swoim wniosku, spoczywa na samym zainteresowanym. Wnioskodawca bowiem, wskazując na przeszkody w zakresie możliwości uiszczenia podatku, najczęściej sam dysponuje odpowiednimi dowodami, mogącymi potwierdzić określone fakty. Również ze względów fiskalnych (ponoszonych kosztów przez administrację) nie ma powodów, aby ciężar udowodnienia, tzn. potwierdzenia, czy zaprzeczenia sytuacji opisywanej przez wnioskodawcę, musiał obciążać wyłącznie organy administracji publicznej (por. wyrok NSA z 14.09.2022 r. sygn. akt III FSK 538/22, LEX nr 3420671).

7.3.1. Zagadnienia dotyczące ponoszenia kosztów utrzymania również przez inne osoby zameldowane na nieruchomości skarżącego były już podnoszone w decyzji organu I instancji. W odwołaniu od tej decyzji ani w toku postępowania przed Ministrem, skarżący nie przedstawił żadnych informacji ani dokumentów, z których wynikałoby, że osoby zameldowane wraz ze skarżącym nie przebywały tam na stałe. Sąd przypomina, że instytucja zameldowania osoby na pobyt stały ma odzwierciedlać stan faktyczny, tj. faktyczne przebywanie konkretnej osoby pod danym adresem z zamiarem stałego pobytu. Nie ma zatem podstaw do obciążania organu odpowiedzialnością za niepodjęcie przez skarżącego czynności zmierzających do wymeldowania z pobytu stałego osób zameldowanych w jego nieruchomości. Również kwestie dotyczące braku partycypacji małżonki skarżącego w kosztach utrzymania skarżący mógł przedstawiać w toku postępowania administracyjnego, tym bardziej, że Sąd ocenia legalność zaskarżonej decyzji według stanu na dzień jej wydania, a informacje przekazane przez skarżącego dopiero na etapie skargi do Sądu z przyczyn oczywistych nie mogły stać się podstawą faktyczną tej decyzji. Również w sprawie zbycia samochodu V., organ miał pełną podstawę do uwzględnienia go w ocenie stanu majątkowego skarżącego, skoro fakt jego zbycia ujawniono już po wydaniu zaskarżonej decyzji.

7.3.2. Odnośnie do sygnalizowanych przez skarżącego problemów dotyczących sprzedaży działek nr [...] i [...], należy wskazać, że w toku postępowania skarżący nie przedstawił żadnych dokumentów, z których wynikałoby, że podjął jakiekolwiek czynności zmierzające do pozyskania środków finansowych z tych nieruchomości. Sąd wskazuje, że bezsporne jest, że skarżący posiada majątek w postaci nieruchomości

i nie wykazał, aby majątek ten nie pozwalał mu na uzyskanie płynnych środków finansowych. Sąd przypomina, że majątek nieruchomy może być źródłem dochodów

w ramach sprzedaży, dzierżawy i najmu, jak również może stanowić zabezpieczenie spłaty zobowiązań, np. kredytu, który skarżący może zaciągnąć w celu pozyskania środków finansowych z przeznaczeniem na opłatę legalizacyjną.

7.3.3. W sprawie pojazdu T. istotne dla sprawy jest to, że skarżący jest jego współwłaścicielem, co potwierdził również w rozpatrywanej skardze. W ten sposób, prawo własności tego pojazdu w części wchodzi w skład majątku skarżącego. To, że pojazd ten jest użytkowany przez inną osobę niż skarżący nie zmienia tego stanu rzeczy. Również przyczyna leżąca u podstaw współwłasności tego pojazdu (tj. chęć uiszczenia składki na ubezpieczenie samochodu w niższej wysokości) nie pozbawia skarżącego skutków tej współwłasności, tj. zaliczenia jej do majątku skarżącego. odnośnie do pojazdu V., skarżący wskazał, że pojazd ten użytkuje z uwagi na swoje problemy zdrowotne i niepełnosprawność wnuka. Niemniej jednak i w tym przypadku organ musiał wziąć pod uwagę ten zakup i fakt własności tego pojazdu, albowiem skarżący wydatkował na tę rzecz znaczne środki (przekraczające kwotę opłaty legalizacyjnej pozostałej do uiszczenia).

7.3.4. Zdaniem Sądu, nie można czynić organowi odwoławczemu zarzutu z powodu uwzględnienia w ocenie sytuacji finansowej skarżącego wydatków na przyłączenie do sieci gazowej. Organ ma obowiązek brać pod uwagę wszystkie okoliczności pozwalające na ocenę możliwości płatniczych strony ubiegającej się o umorzenie należności.

7.4. W ocenie Sądu niezwykle istotne w rozpatrywanej sprawie było to, że sporna opłata legalizacyjna była ustalona jeszcze w 2016 r. (w kwocie 50.000 zł, a po umorzeniu w 2019 r. części opłaty pozostało 10.000 zł), a od tego czasu skarżący wykazywał wydatki rzeczowe i inwestycyjne istotnej wartości. Z informacji przekazanych przez samego skarżącego wynika, że jeszcze przed umorzeniem części tej opłaty, tj.

w styczniu 2019 r. skarżący wydatkował ponad 20.000 zł na zakup samochodu wraz

z zestawem kół zimowych. Następnie w 2021 r. skarżący uiścił opłatę w kwocie ok. 2.500 za przyłączenie do sieci dystrybucyjnej P.. W toku postępowania sądowego, skarżący przedłożył również: fakturę z października 2022 r. za montaż okien PCV w budynku mieszkalnym – na kwotę 7.200 zł; fakturę z września 2022 r. za opracowanie dokumentacji projektowej instalacji gazowej – na kwotę

1.512 zł, fakturę z wrześni 2022 r. za opracowanie mapy do celów projektowych – na kwotę 700 zł, fakturę z marca 2021 r. za montaż instalacji fotowoltaicznej – na łączną kwotę 19.700 zł. Tylko z wymienionych wyżej dokumentów, przedłożonych przez skarżącego, wynika, że w okresie, w którym pozostała mu do spłaty część opłaty legalizacyjnej w kwocie 10.000 zł, wydatkował na cele inwestycyjne ponad 31.000 zł,

a ponadto dokonał zakupu samochodu za ok. 20.000 zł. Z powyższego zestawienia wynika, że skarżący prowadzi aktywną działalność inwestycyjną związaną z poprawa swoich warunków życiowych oraz komfortu swojego gospodarstwa domowego. Skarżący wskazał, że na część ww. wydatków uzyskał pożyczki od członków rodziny,

a zatem jest w stanie pozyskać środki finansowe na cele, na których mu zależy. Nie ma zatem podstaw, że za umorzeniem publicznoprawnej i dobrowolnej należności w kwocie 10.000 zł nie przemawia żaden ważny interes skarżącego, który wymagałby ochrony prawnej. W sytuacji skarżącego nie występują żadne nadzwyczajne okoliczności uzasadniające umorzenie spornej należności, a również i codzienne funkcjonowanie skarżącego nie zostanie w żaden sposób zagrożone, wydatkowaniem przez niego kwoty 10.000 zł na rzecz opłaty legalizacyjnej, skoro w ciągu zaledwie kilku lat był

w stanie zgromadzić i wydatkować na cele inwestycyjne i rzeczowe kwotę ok. 50.000 zł.

7.5. Zdaniem Sądu, za umorzeniem spornej kwoty 10.000 zł nie przemawia również żaden interes publiczny. Interes publiczny to dyrektywa postępowania nakazująca respektowanie wspólnych wartości istotnych dla całego społeczeństwa lub danej społeczności lokalnej, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej, sprawność i obiektywizm działania aparatu państwowego itp. (zob. wyrok NSA z 8.07.2015 r. sygn. akt II FSK 1318/13, LEX nr 1750039). Jak już wyżej wskazano, sporna należność stanowi dobrowolne świadczenie, które jest "ceną legalizacji" samowoli budowlanej. Uiszczenie takiej należności jest zupełnie dobrowolne i jeżeli skarżący jej nie opłaci, to nie zostanie wszczęta egzekucja administracyjna. Opłata legalizacyjna samowoli budowlanej jest rozwiązaniem standardowym, wybieranym przez inwestorów m.in. w celu ograniczenia strat związanych z rozbiórką nielegalnie wzniesionego obiektu budowlanego, którego budowa wymagała uprzednie poniesienia nakładów finansowych. Skarżący wskazał, że dla budżetu Państwa byłoby lepiej, gdyby mógł dokończyć inwestycję, gdyż wtedy uiściłby w podatkach od towarów

i usług znacznie większą kwotę niż pozostała do spłaty część opłaty legalizacyjnej.

W ocenie Sądu już to oświadczenie skarżącego budzi istotne wątpliwości, albowiem skoro skarżący dysponuje kwotą na dokończenie inwestycji i wydatkowanie na ten rzecz kwoty, z której 40.000 zł – jak wskazano w skardze – budżet Państwa uzyska tytułem podatku VAT, to tym bardziej dysponuje kwotą 10.000 zł (lub może ją zgromadzić) na rzecz opłaty legalizacyjnej. Ponadto, w toku postępowania w sprawie umorzenia zaległej należności nie ocenia się racjonalności tej należności, lecz wyłącznie jej aktualność. Opłata legalizacyjna wynika z przepisów prawa

i postanowienia właściwego organu. W tym stanie rzeczy w ocenie Sądu, Minister Finansów prawidłowo ocenił, że również ważny interes publiczny nie uzasadnia umorzenia ww. spornej należności. W sytuacji finansowej i inwestycyjnej skarżącego, umorzenie takiej kwoty i to stanowiącej należność dobrowolną, wydawałoby się wręcz niesprawiedliwe względem innych inwestorów, którzy uiszczają opłatę legalizacyjną za samowolę budowlaną, do której doszło często również z ważnych dla nich przyczyn.

8. Zarzuty skargi okazały się zatem niezasadne. Sąd nie stwierdził również aby przy wydaniu zaskarżonego rozstrzygnięcia doszło do innych uchybień, które uzasadniałyby uchylenie lub stwierdzenie jego nieważności. Wobec tego Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Z tych przyczyn Sąd orzekł, jak w sentencji.