Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 854/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-11-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6062 Ruch i likwidacja zakładu górniczego
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Urząd Górniczy
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 183, art. 174, art. 176, art. 184
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 28
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 41 ust. 2
journal: Dz.U. 2015 poz 196
law: Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Zabłocka Sędzia NSA Stanisław Gronowski Sędzia del. WSA Pamela Kuraś-Dębecka (spr.) Protokolant Paulina Marchewka po rozpoznaniu w dniu 3 listopada 2016 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. Spółki z o.o. w L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 20 listopada 2014 r., sygn. akt III SA/Gl 624/14 w sprawie ze skargi A. Spółki z o.o. w L. na decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie ruchu zakładu górniczego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 20 listopada 2014 r. , sygn. akt III SA/Gl 624/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach po rozpoznaniu sprawy ze skargi A. Sp. z o.o. w L. na decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie ruchu zakładu górniczego (umorzenia postępowania odwoławczego) oddalił skargę.

| Przedstawiając stan sprawy Sąd I instancji wskazał, że zaskarżoną decyzją z [...] marca 2014 r. Prezes Wyższego Urzędu Górniczego, |

|po rozpatrzeniu odwołania A. Sp. z o.o. w L. od decyzji Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w W. z [...] grudnia 2103 r., |

|zatwierdzającej plan ruchu zakładu górniczego [...] na lata 2014 – 2016, należącego do B. w L. , umorzył postępowanie odwoławcze. |

|W uzasadnieniu swej decyzji organ odwoławczy stwierdził, że w postępowaniu dotyczącym zatwierdzenia planu ruchu zakładu górniczego |

|przymiot strony przysługuje jedynie przedsiębiorcy występującemu o jego zatwierdzenie, dlatego postępowanie odwoławcze zainicjowane |

|odwołaniem spółki należało umorzyć na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. |

|W skardze na tę decyzję spółka zarzuciła Prezesowi Wyższego Urzędu Górniczego naruszenie art. 127 § 1 w związku z art. 28 k.p.a. oraz |

|z art. 41 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. – Prawo geologiczne i górnicze (tekst jednolity w Dz.U. z 2014 r. poz. 613- dalej|

|jako p.g.g.). |

|Zdaniem odwołującej się Spółki organ błędnie przyjął, że art. 41 ust. 1 i 2 p.p.g. określa status strony w postępowaniu o |

|zatwierdzenie planu ruchu zakładu górniczego, prowadzonego na podstawie art. 108 ust. 11 tej ustawy. Definicji strony tego |

|postępowania należy upatrywać w art. 28 k.p.a., a zatem jest nią każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie |

|albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Swego interesu prawnego spółka upatruje w przepisach |

|prawa budowlanego, art. 5 ust. 1 pkt 1, pkt 1 lit. a, b i c, pkt 3, 6 i 9, a więc w przepisach nakazujących projektowanie i budowanie |

|obiektów budowlanych z uwzględnieniem wymogów dotyczących: bezpieczeństwa konstrukcji, bezpieczeństwa pożarowego, bezpieczeństwa |

|użytkowania, utrzymania właściwego stanu technicznego, ochrony ludności. Spółka wskazała jednocześnie na wyrok Sądu Okręgowego w L. |

|zasądzający na jej rzecz od B. odszkodowanie za nakłady poczynione na zabezpieczenie budowli, wskazując w tym zakresie, że w jej |

|przypadku nie występuje jedynie hipotetyczne zagrożenie słusznych interesów, a już wystąpiła konkretna szkoda związana z prowadzeniem |

|ruchu zakładu górniczego. |

|Odnosząc się do wyroków sądów administracyjnych, powołanych przez organ odwoławczy dla wsparcia swego rozstrzygnięcia, Spółka |

|stwierdziła, że wydano je na bazie przepisów nie obowiązującej już ustawy Prawo geologiczne i górnicze z 1994 r. Przepisy obecnie |

|obowiązującej ustawy z 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze nie pozwalają na zastosowanie tych orzeczeń w niniejszej |

|sprawie. |

|Prezes Wyższego Urzędu Górniczego oraz uczestnik postępowania B. SA w L. wnieśli o oddalenie skargi, podzielając stanowisko organu. |

|Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Jej podstawę prawną |

|stanowi art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a., a przesłanką umorzenia postępowania jest uznanie, że odwołanie od decyzji organu pierwszej |

|instancji zostało wniesione przez podmiot, który nie jest stroną postępowania o zatwierdzenie planu ruchu zakładu górniczego. Sąd I |

|instancji powołał się na uchwałę 7 sędziów NSA z 5 lipca 1999 r. sygn. OPS 16/98 z której wynika, że stwierdzenie przez organ |

|odwoławczy, iż wnoszący odwołanie nie jest stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a., następuje w drodze decyzji o umorzeniu postępowania |

|odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. |

|Podzielając stanowisko organu odwoławczego, że definicję strony postępowania o zatwierdzenie planu ruchu zakładu górniczego zawiera |

|art. 28 k.p.a. WSA nie dopatrzył się aby organ zastosował przepis art. 41 ust. 1 i 2 prawa geologicznego. Zdaniem Sądu I instancji |

|takie stanowisko skarżącego wynika z niezrozumienia uzasadnienia decyzji bowiem przepis ten został jedynie powołany w ramach wykładni |

|systemowej. Zdaniem WSA interes prawny lub obowiązek musi wynikać z przepisu prawa, który przyznaje danemu podmiotowi możliwość |

|wystąpienia z żądaniem skierowanym do organu administracyjnego załatwienia jego sprawy w drodze wydania decyzji administracyjnej, a |

|organ administracyjny musi mieć podstawę prawną do jej wydania. W tym sensie stroną postępowania o zatwierdzenie planu ruchu zakładu |

|górniczego może być tylko przedsiębiorca, który wystąpił z takim wnioskiem w ramach udzielonej mu koncesji na wydobywanie kopalin. |

|Możliwość wystąpienia z żądaniem (roszczeniem) wobec podmiotu innego, niż organ administracyjny nie otwiera sprawy administracyjnej, a|

|więc takiej, która musi być załatwiona w drodze wydania decyzji i nie uzasadnia uznania danego podmiotu za stronę postępowania |

|administracyjnego. Oczywiście istnieje wiele przepisów ustaw szczególnych, które określają, kto jest stroną w danym postępowaniu, a |

|jednym z nich jest przepis art. 41 ust. 1 i 2 prawa geologicznego i górniczego, ale przepis ten dotyczy postępowań prowadzonych na |

|podstawie Działu III tej ustawy dotyczącego koncesji i nie ma zastosowania w postępowaniu o zatwierdzenie planu ruchu zakładu, w |

|którym stronę definiuje art. 28 k.p.a. Tak zresztą, w odniesieniu do tego postępowania, było również w poprzednio obowiązującej |

|ustawie Prawo geologiczne i górnicze z 1994 r., a zatem jednolite orzecznictwo w tym zakresie powołane przez organ odwoławczy i |

|uczestnika jak najbardziej znajduje odniesienie do niniejszej sprawy. Przywołanie art. 41 ust. 1 i 2 przez organ nastąpiło w ramach |

|wykładni systemowej, zdaniem Sądu trafnie przeprowadzonej, w myśl której skoro skarżąca spółka nie miała przymiotu strony na etapie |

|postępowania koncesyjnego, w którym rozstrzygała się podstawowa kwestia wydobywania kopaliny i ochrony podmiotów, których interes |

|prawny może być przez to naruszony, ze wskazaniem tych podmiotów, to tym bardziej nie ma go na dalszym etapie postępowania, które |

|polega na realizacji udzielonej koncesji. |

|Błędnie skarżąca spółka twierdzi, że status strony w postępowaniu koncesyjnym można wywodzić równocześnie z art. 41 ust. 1 prawa |

|geologicznego i górniczego oraz z art. 28 k.p.a. Art. 41 ust. 1 i 2 tej ustawy ma charakter lex specjalis w stosunku do normy ogólnej |

|z art. 28 k.p.a., w przeciwnym razie stanowienie art. 41 ust. 1 i 2 nie miałoby racji bytu. Użyty w tym art. zwrot "Jeżeli ustawa nie |

|stanowi inaczej..." odnosi się do ustawy, w której przepis jest zamieszczony i nie otwiera drogi do stosowania art. 28 k.p.a. |

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła A. Sp. z o.o. w L.

wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.

Skarga kasacyjna na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zarzuciła zaskarżonemu wyrokowi naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

a) art. 41 ust. 1 i 2 Ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze (tekst jedn. -Dz. U. z 2014 r., poz. 613 ze zm.dalej: "p.g.g.) poprzez jego błędną wykładnię i w konsekwencji uznanie, że skoro podmiot nie posiada przymiotu strony w postępowaniu koncesyjnym prowadzonym na podstawie przepisów p.g.g., ze względu na zastosowanie art. 41 p.g.g., to tym bardziej nie może posiadać przymiotu strony w postępowaniu dotyczącym zatwierdzenia planu ruchu zakładu górniczego;

b) art. 28 k.p.a. przez jego błędne zastosowanie i uznanie, że Spółka nie jest stroną postępowania w sprawie zatwierdzenia planu ruchu zakładu górniczego.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej zarzuty te zostały szczegółowo omówione.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Prezes Wyższego Urzędu Górniczego wniósł o jej oddalenie.

Uczestnik postępowania B. SA w L. również wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej.

| Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: |

| |

|Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, a pod uwagę |

|bierze z urzędu jedynie nieważność postępowania - z przyczyn enumeratywnie wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a., wystąpienia których w|

|niniejszej sprawie nie dopatrzono się. Naczelny Sąd Administracyjny orzekał zatem w granicach związania granicami skargi kasacyjnej. |

|Związanie skargą kasacyjną oznacza natomiast, że Naczelny Sąd Administracyjny nie jest władny badać, czy zaskarżony wyrok nie narusza |

|innych przepisów niż wskazane w podstawach, na których środek oparto. Przedmiotem oceny Sądu mogą być więc jedynie te zarzuty |

|kasacyjne, które strona sformułowała i uzasadniła zgodnie z wymogami prawnymi wynikającymi z art. 174 i art. 176 p.p.s.a. |

|W myśl art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego|

|wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik |

|sprawy. Błędna wykładnia oznacza przy tym niewłaściwe odczytanie treści przepisu, niewłaściwe zastosowanie zaś to dokonanie wadliwej |

|subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego. |

|Skarga kasacyjna została oparta na podstawie kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a. |

|W rozpoznawanej sprawie podstawy, na których oparto skargę kasacyjną, w istocie sprowadzają się do zarzutu wadliwego przyjęcia przez |

|Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, że skarżąca kasacyjnie nie ma przymiotu strony w postępowaniu o zatwierdzenie planu ruchu |

|górniczego. |

|W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego te zarzuty nie są usprawiedliwione. W pierwszej kolejności należy |

|zaznaczyć, że plan ruchu górniczego stanowi sformalizowany dokument będący podstawą prawidłowego funkcjonowania zakładu górniczego |

|pozwalający na prowadzenie działalności koncesyjnej w sposób zgodny z prawem. |

|W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji prawidłowo stwierdził, że skarżący kasacyjnie nie może powoływać się na |

|przepis art. 28 k.p.a. jako podstawę udziału w tym postępowaniu. W konsekwencji za nieusprawiedliwiony uznać należy także drugi zarzut|

|kasacyjny dotyczący naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 41 ust. 1 i 2 p.g.g. Jak to wyjaśnił Naczelny Sąd |

|Administracyjny w wyroku z dnia 7 października 2014 r. (II GSK 1280/13) od dnia 1 stycznia 2012 r., zgodnie z jednoznacznym |

|uregulowaniem art. 41 ust. 2 p.g.g. stronami postępowań koncesyjnych nie są właściciele (użytkownicy wieczyści) nieruchomości |

|znajdujących się poza granicami obszaru górniczego. Uregulowanie art. 41 ust. 2 prawa geologicznego i górniczego jest przepisem |

|szczególnym w stosunku do art. 28 k.p.a., bowiem kwestia udziału właścicieli nieruchomości położonych poza obszarem górniczym została |

|oceniona i rozstrzygnięta przez samego ustawodawcę. Z woli ustawodawcy właściciele nieruchomości położonych poza obszarem górniczym |

|zostali wyłączeni od udziału w postępowaniu koncesyjnym. Nie ma zatem potrzeby ani możliwości rozważania wpływu koncesji na ich sferę |

|prawną, bowiem wykluczenie ich z postępowania koncesyjnego zostało przesądzone w ustawie. Takie stanowisko zostało zajęte w wyroku |

|Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 marca 2016 r. sygn. akt II GSK 2311/14 i skład orzekający je podziela. Idąc tym tokiem |

|rozumowania, skoro zaś właściciele nieruchomości spoza obszaru górniczego są wyłączeni z postępowania koncesyjnego, to tym samym nie |

|mogą skutecznie zaskarżyć nie tylko decyzji koncesyjnej ale także decyzji w przedmiocie planu ruchu zakładu górniczego. |

|Niewątpliwie przywoływane w skardze kasacyjnej przepisy dotyczące odpowiedzialności odszkodowawczej za wyrządzone szkody, zgodnie z |

|Działem VIII Prawa geologicznego i pełnią funkcje ochronną, co nie oznacza, że mogą stanowić w rozpoznawanej sprawie źródło interesu |

|prawnego w rozumieniu art. 28 k.p.a. |

|W tym stanie rzeczy zarzut wadliwego uznania art. 41 ust. 2 p.g.g. za przepis szczególny w stosunku do art. 28 k.p.a. należy uznać za |

|nieusprawiedliwiony. |

|Wobec tego, że wszystkie zarzuty kasacyjne okazały się nieusprawiedliwione, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. |

|184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną. |

| |

| |

| |

| |

| |