Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 447/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2019-07-31 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Zabezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezydent Miasta~Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 2- 4
journal: Dz.U. 2017 poz 1851
law: Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci - tekst jedn.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit a i c
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik, Asesor WSA Tomasz Dziuk, Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska (spr.), Protokolant asystent sędziego Natalia Graczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 lipca 2019 r. sprawy ze skargi P. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [..] r., nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję oraz pkt 2 poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta Z. z dnia [...] r. nr [...].


UZASADNIENIE

P. M. (dalej: "skarżąca"), wnioskiem z dnia 17 sierpnia 2018 r., skierowanym do [...] Centrum Świadczeń Rodzinnych zwróciła się o przyznanie prawa do świadczenia wychowawczego na rzecz synów: J. M. (ur. [...].12.2009 r.) i A. M. (ur. [...].12.2012 r.), w składzie rodziny podała siebie, jej męża i dwóch synów.

Decyzją Prezydenta Miasta Z. z dnia [...] r., nr [...], w punkcie 1 przyznano skarżącej prawo do świadczenia wychowawczego na kolejne dziecko – A., w okresie od 1 października 2018 r. do 30 września 2019 r. oraz w punkcie 2 odmówiono przyznania prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko J.. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał składniki dochodu w rodzinie skarżącej oraz ich wysokość i stwierdził, że nie zostało spełnione kryterium dochodowe uprawniające do przyznania wnioskowanego świadczenia na pierwsze dziecko w rodzinie. W podstawie prawnej przywołał regulacje zawarte między innymi w art. 1, art. 4-5, art. 10 i art. 13 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (t.j. Dz.U z 2017 r. poz. 1851 z późn. zm., dalej w skrócie: "ustawa").

Od powyższej decyzji skarżąca wniosła odwołanie z dnia 5.10.2018 r., wyrażając w nim niezadowolenie z otrzymanego rozstrzygnięcia z powodu zaliczenia do składu rodziny jej męża, z którym nie mieszka od prawie dwóch lat, a w konsekwencji zaliczenia jego dochodu do dochodu rodziny. Podała, że jest w trakcie rozwodu i dysponuje postanowieniem Sądu Rejonowego w Z. w sprawie ograniczenia władzy rodzicielskiej wobec męża.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach decyzją z dnia [...] r., nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2096, w skrócie: "k.p.a."), w całości utrzymało w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] r., w tym również w części odmawiającej przyznania prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko skarżącej syna – J. )pkt 2). W jej uzasadnieniu stwierdziło, że prawidłowo obliczony został dochód na osobę w rodzinie uwzględniając: - dochód męża uzyskany w 2017 r., opodatkowany na zasadach ogólnych w wys. 129,064,87 zł. i pomniejszony o należny podatek dochodowy - 12.370 zł., składki na ubezpieczenie społeczne w wysokości 0 zł oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne w wysokości 3.567,36 zł. co daje kwotę 113.127,51 zł., po podzieleniu przez 12 miesięcy dochód ten wyniósł 9,427,29 zł.;

- dochód nieopodatkowany z roku 2017 w wysokości 185,34 zł (2,224,08 zł podzielony na 12 mies.), będący zwrotem niewykorzystanej ulgi na dzieci na podstawie art. 27f ust. 8-10 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych;

- dochód uzyskany przez skarżącą z miesiąca następnego po miesiącu uzyskania zatrudnienia, tj. za marzec 2018 r. w wys. 183,08 zł. zgodnie z zaświadczeniem z firmy A z dnia 11 maja 2018 r.

Po zsumowaniu miesięczny dochód w rodzinie wyniósł 9.795,71 zł., natomiast dochód na osobę w 4 osobowej rodzinie wyniósł 2.448,93 zł. i przekracza kryterium dochodowe uprawniające do otrzymywania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko w rodzinie. Kolegium stwierdziło, że w aktach sprawy znajduje się roczny raport składek społecznych i zdrowotnych za 2017 r. z Powiatowego Urzędu Pracy w Z. skarżącej, z którego wynika, że poobierała zasiłek dla bezrobotnych do lutego 2017 r., a także PIT-11 informujący o dochodach osiągniętych w 2017 r. z tytułu pobierania zasiłku dla bezrobotnych. Tym samym zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy dochód ten jest dochodem utraconym, który nie będzie uwzględniany w dochodzie rodziny. Zgodnie z definicją rodziny zawartą w art. 2 pkt 16 ustawy rodzina oznacza to odpowiednio następujących członków rodziny: małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz zamieszkujące wspólnie z tymi osobami, pozostające na ich utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25 roku życia, a także dzieci, które ukończyły 25. rok życia, legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością przysługuje świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy albo zasiłek dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2016r. poz. 162); do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko; w przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obojga rodziców rozwiedzionych lub żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu, dziecko zalicza się jednocześnie do członków rodzin obydwojga rodziców. Analizując przedmiotową sprawę Kolegium stwierdza, że dla celów niniejszego postępowania bada się dochód rodziny, która zgodnie z cytowanym powyżej art. 2 pkt 16 obejmuje małżonków oraz pozostające na ich utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25 roku życia. W części IV wniosku skarżąca wskazała, iż w skład rodziny wchodzi ona, mąż i dwoje dzieci. Nawiązując do treści odwołania Kolegium uznało, że biorąc pod uwagę fakt, iż skarżąca pozostaje w związku małżeńskim dochód męża podlega wliczeniu do dochodu rodziny. Fakt, iż "z mężem nie mieszka" nie ma wpływu na wynik postępowania. Tak samo jak fakt, że w Sądzie toczy się sprawa rozwodowa. Powyższe stanowisko znajduje potwierdzenie w orzecznictwie. W wyroku z dnia 21 lutego 2008 r. (sygn. akt I OSK 672/07) Naczelny Sąd Administracyjny zaznaczył, że skoro "małżonkowie (a więc osoby pozostające w związku małżeńskim) nie pozostający we wspólnym gospodarstwie domowym stanowią "rodzinę" w rozumieniu art. 3 pkt 16 ustawy o świadczeniach rodzinnych (art. 2 pkt 16 ustawy), a dochodem w rozumieniu art. 3 pkt 2 ustawy są dochody członków rodziny, to znaczy, że ustalając dochód rodziny należy uwzględnić również dochód małżonka nie zamieszkującego wspólnie z żoną i dziećmi i nie pozostającego z nim we wspólnym gospodarstwie domowym". Odnosząc powyższe do stanu faktycznego niniejszej sprawy uznało, że nie ma prawnych możliwości nieuwzględnienia dochodów osiąganych przez męża skarżącej, przyjmując zamiast nich wyłącznie zasądzone na rzecz dzieci alimenty oraz dochód uzyskany przez skarżącą. Możliwość uwzględnienia dochodu wyłącznie jednego rodzica odnosi się tylko do okoliczności, kiedy dziecko wychowywane jest przez osobę samotnie wychowującą dziecko, w rozumieniu art. 2 pkt 13 ustawy, wówczas do ogólnego dochodu rodziny wlicza się należne dzieciom alimenty od drugiego z rodziców niepozostającego w związku małżeńskim z matką lub ojcem dziecka, a nie wlicza się jego całościowych dochodów. Na uwagę zasługuje fakt, że w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, w myśl którego ustawodawca określając pojęcie rodziny, uwzględnia status prawny, nie zaś stan faktyczny lub przesłankę wspólnego gospodarowania (por. wyrok NSA z dnia 23 września 2005 r. sygn. akt I OSK 150/05, wyrok NSA z dnia 13 stycznia 2010 r. sygn. akt I OSK 1128/09, wyrok NSA z dnia 22 lutego 2012 r. sygn. akt I OSK 1818/11, dostępne w internetowej bazie orzeczeń NSA, dalej: "CBOS"). Przepisy ustawy w ogóle nie przewidują możliwości badania faktycznych okoliczności dotyczących statusu rodziny dotyczących na przykład wspólnego gospodarowania. Zdaniem Kolegium małżonkowie - niezależnie od panujących między nimi stosunków - są członkami rodziny. W związku z tym przy ustalaniu dochodu rodziny organ I instancji prawidłowo uwzględnił dochody wszystkich członków rodziny skarżącej, w tym jej męża. Okoliczność, iż małżonkowie pozostają w faktycznej separacji, nie ma zatem żadnego znaczenia, bowiem mąż skarżącej nie może zostać wyłączony ze składu rodziny, o której mowa w art. 2 pkt 16 ustawy.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżąca podobnie jak w odwołaniu od decyzji organu I instancji podniosła, że z mężem nie mieszka od 2 lat, nie otrzymuje od niego zasądzonych alimentów i nie korzysta z jego dochodów. W uzasadnieniu powołała się na decyzję Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Z., przyznającą jej pomoc w formie zasiłku okresowego za miesiąc październik, listopad i grudzień 2018 r., gdzie przy ustaleniu prawa do tych świadczeń nie brano pod uwagę dochodu jej męża. Zaznaczyła, że od 1.10.2018 r. do 30.09.2019 r. ma przyznane prawo do świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Przedstawiając trudną sytuację rodzinną i dochodową wniosła o wypłatę należnych pieniędzy na jej dzieci.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach wniosło o jej oddalenie, powołując się na argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie w dniu 31 lipca 2019 r. ustanowiony z urzędu pełnomocnik skarżącej poinformował, że nieprawomocnym wyrokiem orzeczono trwały rozpad pożycia małżeńskiego skarżącej oraz złożył wniosek o przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu wraz ze stosownym oświadczeniem.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.

Skarga jest zasadna.

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r. poz. 2107) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm., zwanej dalej w skrócie: "p.p.s.a."). Z kolei z brzmienia art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika, że w przypadku gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, albo stwierdza ich nieważność bądź też stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Przytoczona regulacja prawna nie pozostawia wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r., utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] r., którą przyznano skarżącej prawo do świadczenia wychowawczego na kolejne dziecko – A., w okresie od 1 października 2018 r. do 30 września 2019 r. (pkt 1) oraz odmówiono przyznania prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko J. (pkt 2).

Materialnoprawną podstawą obu wymienionych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (tekst jednolity: Dz.U. z 2017 r. poz. 1851, zwanej dalej jak dotychczas: "ustawa").

Zgodnie z art. 4 ustawy celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych (ust. 1). Ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego oraz jego wypłata następują odpowiednio na wniosek osób uprawnionych (art. 13 ust. 1). Świadczenie to przysługuje matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu albo opiekunowi prawnemu dziecka, do dnia ukończenia przez dziecko 18 roku życia (art. 4 ust. 2 i 3). W myśl art. 5 ustawy świadczenie wychowawcze przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, w wysokości 500,00-zł. miesięcznie na dziecko w rodzinie (ust. 1). Jednak na pierwsze dziecko tylko wówczas, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800,00-zł., a gdy członkiem rodziny jest dziecko niepełnosprawne, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 1 200,00-zł. (ust. 3 i 4). Ustawodawca uzależniając prawo do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko od spełnienia wskazanego wyżej kryterium dochodowego zawarł w ustawie definicje nie tylko rodziny, ale też dochodu na osobę w rodzinie, dochodu uzyskanego, dochodu utraconego oraz odesłał w zakresie definicji "dochodu" do ustawy z dnia 28 listopada 2018 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity: Dz.U. z 2018 r. poz. 2220). Zgodnie z art. 2 pkt 14 ustawy ilekroć w ustawie jest mowa o pierwszym dziecku - oznacza to jedyne lub najstarsze dziecko w rodzinie w wieku do ukończenia 18 roku życia. W myśl definicji legalnej zawartej w art. 2 pkt 16 ustawy, rodzina oznacza odpowiednio następujących członków rodziny: małżonków, rodziców i dzieci lub opiekunów faktycznych dzieci oraz zamieszkujące wspólnie z tymi osobami, pozostające na ich utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25 roku życia, a także dzieci, które ukończyły 25 rok życia, legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością przysługuje świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy albo zasiłek dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2016r. poz. 162 972 oraz z 2017 r. poz. 1428). Do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko.

W świetle art. 4 ust. 1 ustawy celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych. Świadczenie wychowawcze przysługuje matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka (art. 4 ust. 2.), przy czym świadczenie wychowawcze przysługuje osobom, o których mowa w ust. 2, do dnia ukończenia przez dziecko 18 roku życia (art. 4 ust. 3). W myśl art. 5 ust. 1 ustawy, świadczenie wychowawcze przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, w wysokości 500 zł. miesięcznie na dziecko w rodzinie. Stosownie do art. 5 ust. 3 ustawy, świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800 zł. Ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie oznacza to dochód w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych (art. 2 pkt 1 ustawy). Natomiast ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie członka rodziny oznacza to przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, z zastrzeżeniem przepisów art. 7 ust. 1-3a, które regulują przypadki utraty i uzyskania dochodu (art. 2 pkt 2 ustawy).

Organ I instancji ustalając skład rodziny skarżącej zaliczył w jej poczet męża, bowiem wówczas pozostawała z nim w związku małżeńskim. Dlatego też według organów należało przyjąć, że w dalszym ciągu pozostaje on członkiem rodziny skarżącej i brak było podstaw, by ustalając dochód rodziny nie uwzględniać również jego dochodu.

Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela w pełni stanowisko wyrażone w prawomocnych wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 9 lutego 2017 r. sygn. akt II SA/Po 970/16 i z dnia 7 listopada 2018 r. sygn. akt IV SA/Po 891/18 (CBOS). Sąd w nich przyjął, że organy uznając, iż z przepisów ustawy wynika, że małżonek, z którym rodzic wnioskujący o świadczenie wychowawcze nie ma orzeczonej separacji lub rozwodu musi być zawsze uznany za członka tej rodziny błędnie zinterpretowały przepisy. Co do zasady stanowisko takie jest zasadne, ale w określonych sytuacjach faktycznych, jak w niniejszej sprawie, taki automatyzm nie ma uzasadnienia. Prawodawca nie ma możliwości ustanowienia normy, która w sposób kazuistyczny regulowałaby wszystkie, często skomplikowane sytuacje faktyczne. Niezbędne przy interpretacji przepisów z założeniem racjonalności ustawodawcy jest więc dokonanie takiej subsumcji prawa do rozważanych okoliczności danej sprawy, która odpowiadałaby konstytucyjnym zasadom sprawiedliwości społecznej, równości wobec prawa stanowiących istotę demokratycznego państwa prawa. Celem przyznania świadczenia wychowawczego, na co wskazuje już sama nazwa ustawy je regulującej, jest pomoc państwa w wychowywaniu dzieci. Akcentowane jest wychowywanie dziecka (art. 4 ustawy), w tym opieka nad nim, przysługuje ono nawet opiekunowi faktycznemu dziecka. Według art. 2 pkt 13 ustawy osobą samotnie wychowującą dziecko nie jest osoba, która wychowuje co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem. W art. 2 pkt 16 ustawy po wymienieniu takich osób jak małżonkowie, rodzice dzieci, opiekun faktyczny dziecka wymienia się inne osoby wskazując "zamieszkujące wspólnie z tymi osobami". W art. 15 ust. 1 ustawy organom dano uprawnienie do weryfikacji wątpliwości w sytuacjach gdy w stosunku do osoby ubiegającej się lub pobierającej o to świadczenie wystąpią wątpliwości dotyczące sprawowania opieki nad dzieckiem. Dziecko jest zaliczane jednocześnie do członków rodzin obydwojga rodziców w sytuacji sądownie orzeczonej opieki naprzemiennej (art. 2 pkt 16 in fine ustawy), wówczas kwotę świadczenia ustala się dzieląc ją przez liczbę wszystkich dni kalendarzowych w danym miesiącu i otrzymaną kwotę mnoży się przez liczbę dni kalendarzowych, za które to świadczenie przysługuje (art. 5 ust. 2 ustawy). Trudno więc w świetle wspomnianych przepisów uznać, by rodzic dziecka pozostający w faktycznym, świadomym i trwałym, nie związanym np. z czasowym wyjazdem do pracy czy chorobą, rozłączeniu był traktowany jako członek tej rodziny, tylko z uwagi na brak formalnego orzeczenia separacji czy rozwodu, które z uwagi na dużą ilość spraw w sądach, czy działania procesowe stron może trwać wiele lat.

Podkreślić należy, że zastosowanie art. 2 pkt 16 ustawy w sposób automatyczny i bezrefleksyjny (tzn. pomijający w wykładni użyte w redakcji tegoż przepisu określenie "odpowiednio") prowadzić może do absurdalnych sytuacji, gdy ta sama osoba pozostająca formalnie z związku małżeńskim, ale faktycznie ze współmałżonkiem pozostająca w rozłączeniu, a tworząca z inną osobą konkubinat, na podstawie tych samych przepisów będzie traktowana równocześnie jako członek dwóch rodzin, tj. jako "małżonek" i jako "rodzic dziecka" (art. 2 pkt 16 ustawy). Na niedopuszczalność takiego formalistycznego rozumienia pojęcia rodziny na kanwie analogicznej regulacji zawartej w art. 3 pkt 16 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1952) zwrócił uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 lutego 2012 r., sygn. akt I OSK 1709/11 (CBOS). NSA podkreślił, że gdyby intencją ustawodawcy było obligatoryjne zaliczenie do rodziny wszystkich wymienionych w art. 3 pkt 16 osób w przepisie tym nie umieszczono by słowa "odpowiednio". Z treści tego przepisu nie można wyprowadzić sztywnej reguły, która określałaby w konkretnej sytuacji życiowej, które osoby należy zaliczyć do rodziny. Ustawodawca zobowiązał organ do analizy tej kwestii w odniesieniu do każdej konkretnej sprawy właśnie poprzez użycie słowa "odpowiednio", najwyraźniej uznając, że możliwe komplikacje stosunków rodzinnych nie są materią, którą można i należy regulować sztywno i kazuistycznie. Podobne stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z 13 września 2017 r. sygn. akt I OSK 2955/16 i 10 stycznia 2018 r. sygn. akt I OSK 2956/16 (CBOS). Powyższe uwagi Naczelnego Sądu Administracyjnego są w pełni aktualne w sprawie niniejszej, a to ze względu na analogiczne zapisy ustaw dotyczące rozumienia pojęcia rodziny. Organy obu instancji przyznały prymat formalnemu rozumieniu rodziny, nie uwzględniając rzeczywistej sytuacji skarżącej. Ustawodawca określając pojęcie rodziny jak i osoby samotnie wychowującej dziecko uwzględnia status prawny, aczkolwiek okoliczności faktyczne nie mogą być ignorowane i w każdej konkretnej sprawie winny podlegać szczegółowej i dogłębnej analizie organów. Z tego obowiązku organy obu instancji się nie wywiązały, poprzestając na formalistycznym ujęciu definicji rodziny.

Tymczasem w niniejszej sprawie od 2017 r. toczyła się sprawa rozwodowa skarżącej i według wiedzy ustanowionego z urzędu pełnomocnika skarżącej została zakończona nieprawomocnym wyrokiem, co potwierdza że małżeństwo skarżącej było fikcją i całą pewnością mąż nie zamieszkiwał ze skarżącą oraz nie prowadził z nią wspólnego gospodarstwa domowego. Zatem jej małżeństwo miało charakter formalny.

Zważywszy zaś, że celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka to formalistyczne podejście do definicji rodziny zawartej w ustawie może prowadzić do nieakceptowanych rezultatów. Skarżąca wychowująca samotnie synów pozbawiona jest możliwości uzyskania świadczenia wychowawczego na pierwszego syna.

Mając powyższe na względzie przyjąć należało, że orzekające w sprawie organy dopuściły się naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 2 pkt 16 ustawy. Błąd ten polegał na przyjęciu, że formalne pozostawanie przez skarżącą w związku małżeńskim zawsze i automatycznie (bez możliwości analizowania i uwzględniania wyjątkowych okoliczności konkretnej sprawy) skutkuje koniecznością uwzględnienia przy obliczaniu dochodu rodziny dochodu jej męża. W następstwie tego organy nie oceniły prawidłowo okoliczności związanych ze składem osobowym rodziny skarżącej, naruszając tym samym przepisy art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Dalej wskazać należy, że jak zauważono w literaturze (Ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Komentarz pod redakcją Jolanty Blicharz, Jadwigi Glumińskiej-Pawlic i Lidii Zacharko, Lex/el. 20190) wprowadzenie nowego brzmienie art. 8 ustawy, zgodnie z art. 19 ustawy zmieniającej z dnia 7.07.2017 r. w odniesieniu do ustalania prawa do świadczeń na okres rozpoczynający się od dnia 1.10.2017 r. uzasadnione było przez Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej realizacją rekomendacji, zawartych w "Przeglądzie systemu wsparcia rodzin" mających na celu likwidację nielicznych, aczkolwiek niepożądanych zjawisk, jak deklarowanie niezgodnie ze stanem faktycznym samotnego wychowywania dziecka. Zmiany w treści art. 8 ustawy miały bowiem zapobiec nadużyciom w zakresie pobierania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko.

Ustawa definiując w art. 2 pkt 1 pojęcie dochodu, odsyła do jego rozumienia wg ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2220 z późn. zm.; dalej: "u.ś.r."); stosownie do jej art. 3 pkt 1 lit. a, "dochód" co do zasady (z uwzględnieniem pkt 1 lit. b, c) oznacza, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób, przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2018 r. poz. 1509, z późn. zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. Skoro, jak już wywiedziono, mąż skarżącej nie powinien być zaliczony do jej rodziny, to również nie należało wliczać jego dochodu do dochodu rodziny skarżącej. Rozpoznając ponownie sprawę organy wezmą pod uwagę powyższe ustalenia Sądu i ocenę prawną zawartą w niniejszym uzasadnieniu.

W tym stanie rzeczy, Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.