Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 254/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2013-07-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 1 § 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art. 3 § 1; art. 134 § 1; art. 135; art. 145 § 1 pkt 1 lit.c)
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 1 pkt 1; art. 3 ust. 1, ust. 2 pkt 3, ust. 3; art. 7 ust. 1a, 2 i 2a; art. 22 ust. 1, 2, 3, 4, 5, 6 pkt 2; ust. 7, 8, 9
journal: Dz.U. 2008 nr 170 poz 1051
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jednolity
article: art. 6; art. 7; art. 8; art. 9; art. 15; art. 64 § 2; art. 77; art. 105 § 1; art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Drwal, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Ibrom,, Sędzia WSA Grzegorz Wałejko (sprawozdawca), Protokolant Stażysta Bartłomiej Maciak, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 2 lipca 2013 r. sprawy ze skargi K. N. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wypłaty płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2010 uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] sierpnia 2012 roku nr [...].


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 21 stycznia 2013 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej ARiMR lub Agencja) po rozpatrzeniu odwołania K. N. utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] z dnia 30 sierpnia 2012 r. w przedmiocie odmowy wypłaty płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2010.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji i z akt sprawy wynika, że w dniu 7 maja 2010 r. do Biura Powiatowego ARiMR w [...] wpłynął wniosek T. N. o przyznanie płatności na rok 2010.

Wnioskodawca zmarł 2 listopada 2010 r., co wynika ze złożonego do akt sprawy aktu zgonu. Śmierć rolnika nastąpiła zanim została wydana i doręczona decyzja rozstrzygająca wniosek T. N. o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2010.

W dniu 8 grudnia 2010 r. K. N. złożył do Biura Powiatowego ARiMR w [...] wniosek o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w przypadku śmierci rolnika, która nastąpiła w okresie od dnia złożenia wniosku o przyznanie tych płatności do dnia doręczenia decyzji w sprawie ich przyznania. We wniosku K. N. przedstawił się jako spadkobierca T. N.

W dniu 31 stycznia 2011 r. K. N. złożył kopię prawomocnego postanowienie Sądu Rejonowego w [...] z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie [...] o stwierdzeniu nabycia spadku po zmarłym bracie T. N. Zgodnie z tym postanowieniem spadek po zmarłym nabyli rodzice E. N. i G. N. po 1/2 części każde z nich.

Decyzją z dnia 4 marca 2011 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...] przyznał K. N. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2010 w wysokości 6057,46 zł (jednolitą płatność obszarową, uzupełniającą płatność obszarową do powierzchni grupy upraw podstawowych, uzupełniającą płatność obszarową do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych oraz płatność do krów).

Decyzją ostateczną z dnia 9 maja 2012 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR stwierdził nieważność decyzji o przyznaniu płatności. Organ ustalił, że K. N. nie jest spadkobiercą T. N.

Decyzją z dnia 30 sierpnia 2012 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...] odmówił skarżącemu przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2010, z uwagi na to, że K. N. nie jest spadkobiercą T. N., a więc nie spełnia wszystkich przesłanek określonych w art. 22 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (tekst jednolity Dz. U. z 2008 r. nr 170, poz. 1051, ze zm., powoływanej dalej także jako ustawa) i nie może na podstawie tego przepisu przejąć płatności.

Odwołanie od powyższej decyzji złożył K. N., twierdząc, że złożył wniosek o płatności po zmarłym bracie, zgodnie z informacją otrzymaną od pracownika Agencji. Środki, które otrzymał z tytułu płatności zostały już wydane. Dokumenty w sprawie płatności skarżący złożył w dobrej wierze, a płatności zostały wypłacone nieprawidłowo nie z jego winy, tylko z winy Agencji. Według skarżącego pracownik Agencji powinien był wezwać rodziców K. N. do dostarczenia właściwego dokumentu w terminie umożliwiającym dokonanie tej czynności.

Zaskarżoną decyzją z dnia 21 stycznia 2013 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy podniósł, że według art. 22 ustawy, przyznanie płatności bezpośredniej lub płatności uzupełniającej lub wsparcia specjalnego w przypadku śmierci rolnika, która nastąpiła w okresie od dnia złożenia wniosku o przyznanie tych płatności do dnia doręczenia decyzji w sprawie ich przyznania, może nastąpić wyłącznie na rzecz spadkobiercy. Dowody zgromadzona w sprawie wskazują, że spadkobiercami zmarłego T. N. są jego rodzice G. N. i E. N., natomiast wniosek o przyznanie płatności po zmarłym złożył K. N., niebędący spadkobiercą.

Odnosząc się do zarzutu, że pracownik Agencji powinien był wezwać rodziców K. N. do dostarczenia właściwego dokumentu, organ odwoławczy wskazał, że, w myśl art. 3 ust. 2 pkt 3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, w postępowaniu w sprawach dotyczących płatności organ administracji publicznej udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania. W niniejszej sprawie strona nie wnosiła o udzielenie jej informacji o wymogach co do terminu składania wniosku o wypłatę płatności obszarowych w przypadku śmierci rolnika, a organ nie ma obowiązku ani sposobności informowania strony z urzędu o powszechnie obowiązujących, opublikowanych aktach prawnych. Organ rozpatrując merytorycznie przedmiotową sprawę jest związany przepisami prawa.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie złożył K. N., wnosząc o uchylenie decyzji organów obydwu instancji i o umorzenie postępowania. Skarżący zarzucił:

a/ naruszenie art. art. 6, 7 i 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 267, dalej powoływanej jako K.p.a.), poprzez nie podjęcie kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, przy uwzględnieniu interesu społecznego i słusznego interesu obywateli;

b/ naruszenie art. 9 K.p.a. poprzez niedopełnienie obowiązku należytego i wyczerpującego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które miały wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania i narażenie strony na szkodę na skutek wprowadzenia jej w błąd co do istotnych okoliczności faktycznych;

c/ naruszenie art. 77 K.p.a. poprzez brak wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie;

d/naruszenie art. 107 § 3 K.p.a. poprzez niewskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, co skutkowało naruszeniem zasad ogólnych postępowania wyrażonych w art. 8 K.p.a. (zasada pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa), art. 9 K.p.a. (zasada udzielania informacji), a także art. 11 K.p.a. (wyjaśnienie zasadności przesłanek).

W odpowiedzi na skargę organ wnosił o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269, ze zm.), sąd kontroluje zaskarżone akty pod względem ich zgodności z prawem, przy czym nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, lecz granicami danej sprawy - art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270, ze zm.- dalej powoływanej jako "P.p.s.a."). Sąd ma obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu, biorąc pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, nawet jeżeli nie zostały podniesione w skardze. Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, jej zgodność z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Uchylenie decyzji następuje w szczególności w przypadku, gdy zaskarżony akt narusza przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit.c) P.p.s.a.).

Skarga podlega uwzględnieniu, chociaż z innych przyczyn niż wskazane w zarzutach skargi.

W badanej sprawie mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Przepisy tej ustawy wprowadziły w postępowaniu w sprawach dotyczących przyznania płatności istotne modyfikacje w stosunku do przepisów K.p.a., nie wyłączając zasad postępowania administracyjnego. Zgodnie bowiem z art. 3 ust. 1 ustawy, z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1 (to jest między innymi w przepisach rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników, zmieniającego rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1782/2003), do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej.

Według art. 3 ust. 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, w postępowaniu w sprawach dotyczących płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej, płatności cukrowej, płatności do pomidorów oraz wsparcia specjalnego organ administracji publicznej:

1) stoi na straży praworządności;

2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;

3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;

4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.

Zgodnie z art. 3 ust. 3 ustawy, strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

W związku z tym oczywiście bezzasadny jest sformułowany w skardze zarzut naruszenia art. 9 K.p.a. Przepis ten bowiem nie miał zastosowania w badanej sprawie. Zgodnie z art. 3 ust. 2 pkt 3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, organ udziela stronom niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania – ale tylko na żądanie stron. Z akt sprawy nie wynika, aby skarżący kiedykolwiek takie żądanie sformułował. Dodać należy, że z uzasadnienia skargi wynika, że skarżący dopatruje się naruszenia art. 9 K.p.a. przede wszystkim w tym, że organ pierwszej instancji nie poinformował go we właściwym czasie, że nie przysługują mu płatności, chociaż dysponował postanowieniem o stwierdzeniu nabycia spadku, z którego wynikało, że nie jest spadkobiercą T. N. Co więcej, została wydana decyzja przyznająca płatność. Skarżący ma oczywiście rację zarzucając, że organ Agencji popełnił błąd przyznając mu płatność w opisanej sytuacji faktycznej, ale z tej okoliczności nie wynika żadna pozytywna przesłanka co do uprawnień skarżącego do płatności.

Bezzasadne są także zarzuty naruszenia art. 7 i art. 77 K.p.a. W pierwszym przypadku naruszenie przepisu miałoby polegać na nie podjęciu kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, przy uwzględnieniu interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. W drugim przypadku skarżący nie wskazał, który przepis art. 77 K.p.a., składającego się z czterech paragrafów, został jego zdaniem naruszony. Jednak z rozwinięcia tego zarzutu wynika, że chodziło skarżącemu o art. 77 § 1 K.p.a., który miałby być naruszony przez brak wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie.

Jednak w ocenie Sądu organy nie mogły naruszyć wymienionych wyżej przepisów, ponieważ ich nie stosowały. Stosowanie w sprawach dotyczących przyznania płatności przepisu art. 7 K.p.a. wyłączone jest przez szczególne uregulowanie wynikające z art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, według którego w postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ stoi na straży praworządności. Natomiast stosowanie art. 77 § 1 K.p.a. wyłącza przepis art. 3 ust. 2 pkt 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, według którego organ jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. W związku z powyższym bezzasadne są także zarzuty naruszenia art. 6 i art. 8 K.p.a., sformułowane przez skarżącego w kontekście naruszenia art. 7 K.p.a.

Bezzasadny jest także zarzut naruszenia art. 107 § 3 K.p.a. poprzez brak wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Zarzut jest bezzasadny, ponieważ elementy te w potrzebnym zakresie decyzja zawiera. W decyzji nie rozważa się natomiast przyczyn odmowy dowodom wiarygodności i mocy dowodowej, ponieważ ten problem w ogóle w sprawie nie występował. W tej części zarzuty skarżącego są schematyczne i oderwane od realiów sprawy.

Jednakże skarga jest uzasadniona, ponieważ w ocenie Sądu rozpatrującego sprawę w jej granicach (art. 134 § 1 P.p.s.a.), organ nie rozważył w sposób dostatecznie wnikliwy i pozwalający na uznanie, że zachowana został zasada pogłębiania zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej (art. 8 K.p.a.) kto jest stroną badanego postępowania po stwierdzeniu nieważności decyzji, na skutek ustalenia przez Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR, że skarżący nie jest spadkobiercą T. N.

Niewątpliwie wyeliminowanie z obrotu decyzji z dnia 4 marca 2011 r. na skutek stwierdzenia jej nieważności spowodowało, że pozostała niezałatwiona sprawa z wniosku T. N. o przyznanie płatności.

Przepis art. 22 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewiduje, że w przypadku śmierci rolnika, która nastąpiła w okresie od dnia złożenia wniosku o przyznanie jednolitej płatności obszarowej, płatności uzupełniającej, o której mowa w art. 7 ust. 2 i 2a, lub wsparcia specjalnego do dnia doręczenia decyzji w sprawie przyznania tych płatności lub tego wsparcia, płatności te lub wsparcie to przysługują spadkobiercy, jeżeli odpowiednio grunty rolne lub zwierzęta, które były objęte wnioskiem, były w dniu 31 maja roku, w którym został złożony ten wniosek, w posiadaniu spadkodawcy lub spadkobiercy oraz jeżeli są spełnione dalsze warunki określone w punktach 1a i 2 tego przepisu.

W przypadku, o którym mowa w art. 22 ust. 1 ustawy, spadkobierca wstępuje do toczącego się postępowania na miejsce spadkodawcy na wniosek złożony w nieprzywracalnym terminie 7 miesięcy od dnia otwarcia spadku (art. 22 ust. 2 i ust. 9) Wniosek taki składa się do kierownika biura powiatowego Agencji, do którego został złożony przez spadkodawcę wniosek o przyznanie płatności lub wsparcia specjalnego (art. 22 ust. 7).

Zgodnie z art. 22 ust. 3 ustawy spadkobierca podaje we wniosku, o którym mowa w ust. 2, numer identyfikacyjny, nadany w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, albo dołącza do tego wniosku kopię wniosku o przyznanie takiego numeru. Ponadto w myśl art. 22 ust. 4 ustawy do wniosku, o którym mowa w ust. 2, spadkobierca dołącza prawomocne postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku albo w przypadku gdy nie zostało zakończone postępowanie sądowe o stwierdzenie nabycia spadku, zaświadczenie sądu o zarejestrowaniu wniosku o stwierdzenie nabycia spadku, albo inne wymienione w tym przepisie dowody wszczęcia postępowania o stwierdzenie nabycia spadku albo zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia sporządzony przez notariusza.

Jeżeli z postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku albo z zarejestrowanego aktu poświadczenia dziedziczenia sporządzonego przez notariusza wynika, że uprawnionych do nabycia spadku jest więcej niż jeden spadkobierca, spadkobierca wstępujący do postępowania w sprawie przyznania płatności lub wsparcia specjalnego dołącza do wniosku, o którym mowa w ust. 2, albo składa wraz z postanowieniem sądu, o którym mowa w ust. 5 oświadczenia pozostałych spadkobierców o wyrażeniu zgody na wstąpienie tego spadkobiercy na miejsce spadkodawcy i przyznanie mu płatności lub wsparcia. W przypadku, kiedy wniosek został złożony przed zakończeniem postepowania o stwierdzenie nabycia spadku, decyzję w sprawie przyznania płatności lub wsparcia specjalnego, wydaje się po złożeniu przez spadkobiercę odpisu prawomocnego postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku (art. 22 ust. 8).

Z przepisów art. 22 ust. 1 i 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego wynika, że w sposób szczególny ukształtowany został krąg osób, które po śmierci rolnika mogą wstąpić do toczącego się postępowania na miejsce spadkodawcy, a więc stać się stroną postępowania. Stroną takiego postępowania może być tylko spadkobierca. Jeżeli w toku postępowania o przyznanie płatności lub wsparcia specjalnego, prowadzonego na podstawie przepisów ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego okaże się, że osoba, która zgłosiła się jako spadkobierca rolnika, w rzeczywistości spadkobiercą nie jest, to wówczas organ powinien umorzyć postępowanie z udziałem tej osoby na podstawie art. 105 § 1 K.p.a. jako bezprzedmiotowe. W takim przypadku brak przymiotu strony nie jest podstawą do odmowy przyznania płatności w miejsce zmarłego spadkodawcy, lecz jest podstawą do umorzenia postępowania. Nie ma bowiem wówczas jednego z elementów stosunku materialnoprawnego, kształtujących jego stronę podmiotową, wobec czego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty.

Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela formułowany w orzecznictwie pogląd, że w przypadku, gdy organ stwierdzi w trakcie postępowania, iż podmiot w nim występujący nie ma przymiotu strony, powinien umorzyć postępowanie na podstawie art. 105 § 1 K.p.a. (wyrok NSA z dnia 25 września 2008 r. w sprawie II OSK 1058/07, SIP Lex nr 508475).

W związku z powyższym organ pierwszej instancji ponownie rozpatrując sprawę powinien umorzyć postępowanie z udziałem K. N.

W okolicznościach faktycznych badanej sprawy nie jest jednak przesądzone, że postępowanie to powinno być całkowicie umorzone ze względu na śmierć strony i brak kontynuacji tego postępowania z udziałem spadkobiercy na podstawie art. 22 ust. 1 i 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Takie postępowanie może toczyć się tylko z udziałem rzeczywistego spadkobiercy, jeżeli wstąpi on do postępowania na miejsce spadkodawcy na wniosek złożony w nieprzywracalnym terminie 7 miesięcy od dnia otwarcia spadku (art. 22 ust. 2 i 9 ustawy).

Z akt sprawy wynika, że K. N., składając w dniu 8 grudnia 2010 r. wniosek o przyznanie płatności po zmarłym T. N., wskazał siebie jako spadkobiercę oraz dołączył akt zgonu spadkodawcy, a także odpis swojego wniosku do Sądu Rejonowego w [...] o stwierdzenie nabycia spadku po T. N. We wniosku tym oprócz wnioskodawcy wymienionych było sześcioro innych uczestników postępowania. Razem z tym dokumentami skarżący złożył sześć oświadczeń od wszystkich uczestników postępowania, którzy w tych oświadczeniach przedstawili się jako spadkobiercy T. N. i oświadczyli, że wyrażają zgodę na wypłatę przez ARiMR wszelkich płatności do gruntów rolnych na rok 2010 na rzecz K. N. Wśród tych uczestników byli także rodzice skarżącego i spadkodawcy, G. N. i E. N., którzy - jak wynika z postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z dnia 21 grudnia 2010 r. - okazali się w rzeczywistości jedynymi spadkobiercami T. N. Z akt sprawy administracyjnej wynika, że kopia tego postanowienia jako prawomocnego została złożona w Biurze Powiatowym ARiMR przez skarżącego. Mimo takiej treści postanowienia, w dniu 4 marca 2011 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...] wydał decyzję o przyznaniu płatności K. N. Decyzją ostateczną z dnia 9 maja 2012 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR stwierdził nieważność decyzji o przyznaniu płatności. Nie ma wątpliwości, że postępowanie organu pierwszej instancji było dotknięte błędem, bowiem niezależnie od treści oświadczeń rzeczywistych spadkobierców T. N., organ nie mógł wydać decyzji o przyznaniu płatności K. N., który nie był spadkobiercą. Gdyby wówczas Kierownik Biura Powiatowego Agencji prawidłowo umorzył postępowanie z udziałem K. N., to niewątpliwie mogłoby toczyć się postępowanie z udziałem G. N. lub E. N., jako że termin 7 miesięcy na wstąpienie do toczącego się postepowania upływał dopiero w dniu 2 czerwca 2011 r.

Do tego, aby takie postępowanie toczyło się potrzebny był wniosek jednego z rzeczywistych spadkobierców, złożony do dnia 2 czerwca 2011 r.

W ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę, przy ponownym rozpatrzeniu sprawy przez organ pierwszej instancji, konieczne jest staranne zbadanie, w przedstawionych wyżej okolicznościach faktycznych sprawy, rzeczywistego znaczenia i treści oświadczeń E. N. i G. N. z dnia 8 grudnia 2010 r. Dokumenty te dotychczas były traktowane wyłącznie jako oświadczenia, o których mowa w art. 22 ust. 6 pkt 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, czyli oświadczenia pozostałych spadkobierców o wyrażeniu zgody na wstąpienie innego spadkobiercy do toczącego się postępowania w sprawie przyznania płatności lub wsparcia na miejsce spadkodawcy i przyznanie mu płatności lub wsparcia. Jednak analiza omawianych oświadczeń wskazuje, że w rzeczywistości brakuje w nich elementu zgody na wstąpienie K. N. do toczącego się postępowania w sprawie przyznania płatności lub wsparcia na miejsce spadkodawcy. Jest jedynie zgoda na "wypłatę przez Agencję ... wszelkich płatności do gruntów rolnych na rok 2010 na rzecz pana K. N.". Brak wspomnianego wyżej elementu zgody na wstąpienie K. N. do postępowania powinien był być przedmiotem zainteresowania organu pierwszej instancji, bowiem wywoływał wątpliwość co do rzeczywistej woli składających oświadczenie. Treść tych oświadczeń może być bowiem odczytywana również jako wyłącznie wskazanie osoby, na rzecz której mają być dokonywane płatności. Wówczas oświadczenia te należałoby potraktować jako zgłoszenia się spadkobierców do toczącego się postępowania, jedynie z upoważnieniem do wypłaty należności K. N. Za takim potraktowaniem tych oświadczeń przemawia w szczególności wspomniana wcześniej okoliczność, że E. N. i G. N. nie wskazują w nich K. N. jako tego spadkobiercy, na którego wstąpienie do postępowania wyrażają zgodę. Taka analiza omawianych dokumentów powinna być w szczególności dokonana, kiedy okazało się, po złożeniu postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku, że K. N. nie jest spadkobiercą T. N., a są nimi E. N. i G. N. Analiza tych dokumentów powinna doprowadzić organ nie do wydania decyzji przyznającej płatność K. N., a w badanym postępowaniu do decyzji odmawiającej przyznania płatności, lecz w pierwszej kolejności do postawienia pytania, czy oświadczenia nie są w rzeczywistości wnioskami, o których mowa w art. 22 ust. 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Sprawdzenie tego mogło nastąpić w sposób określony w art. 64 § 2 K.p.a. Jeżeli okazałoby się, że oświadczenia te należy traktować jako wnioski spadkobierców wstępujących do toczącego się postępowania, to wówczas wymagałyby one usunięcia licznych innych braków formalnych, choćby ze względu na brak elementów, o których mowa w art. 22 ust. 3 ustawy.

Jak wcześniej wspomniano, zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Zatem przepisów K.p.a. nie stosuje się "odpowiednio", lecz stosuje się je bez modyfikacji, ale z zastrzeżeniem, o którym wyżej mowa. Jeżeli zatem brak jest odmiennej regulacji w przepisach Unii Europejskiej wymienionych w art. 1 pkt 1 lub w przepisach ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, to wówczas przepisy K.p.a. stosuje się wprost.

Do takich przepisów należą art. 8 oraz art. 64 § 2 K.p.a. Według pierwszego z tych przepisów organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. Natomiast zgodnie z art. 64 § 2 K.p.a., jeżeli podanie nie czyni zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w terminie 7 dni z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania.

W ocenie Sądu Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji, rozpatrując badaną sprawę jako organ drugiej instancji powinien był ocenić, czy postępowanie organu pierwszej instancji, wydającego decyzję w sprawie z udziałem K. N. przeprowadzone zostało zgodnie z art. 8 K.p.a. i art. 64 § 2 K.p.a., a więc przede wszystkim, czy organ powinien był rozpatrywać wniosek bez wyjaśnienia rzeczywistego znaczenia oświadczeń G. N. i E. N., czyli bez rozważenia, czy są to rzeczywiście oświadczenia, o których mowa w art. 22 ust. 6 pkt 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, czy też są to wnioski, o których mowa w art. 22 ust. 2 ustawy, jedynie z upoważnieniem do wypłaty należności K. N.

Zaniechanie wyjaśnienia i rozważenia tych okoliczności przez organ drugiej instancji nastąpiło z naruszeniem zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 15 K.p.a.), a także z naruszeniem art. 3 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, według których organ administracji publicznej stoi na straży praworządności i jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Omawiane zaniechania stanowią nie tylko naruszenie wymienionych przepisów, ale także - ze względu na pominięcie możliwości rozwiązania niekorzystnej dla obywateli sytuacji, do której w pewnym stopniu przyczynił się organ pierwszej instancji, wydając decyzję o przyznaniu płatności z rażącym naruszeniem prawa - podważa zaufanie obywateli do organów państwa. Prowadzi to do naruszenia zasady zaufania jako ogólnej zasady postępowania administracyjnego sformułowanej w art. 8 K.p.a.

Naruszenie przez organ drugiej instancji wymienionych wyżej przepisów postępowania, mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, niezależnie od braku podstawy do wydania decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty na wniosek K. N. Ponownie rozpatrując sprawę organ pierwszej instancji oprócz umorzenia postępowania z udziałem K. N., powinien rozważyć omówione okoliczności wiążące się z oświadczeniami G. N. i E. N. z dnia 8 grudnia 2010 r.

Z uwagi na to, że wyjaśnienie treści oświadczeń G. N. i E. N. wymaga przede wszystkim działania organu pierwszej instancji zachodziła potrzeba uchylenia również decyzji tego organu.

Biorąc pod uwagę omówione okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c oraz art. 135 P.p.s.a.