Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 4090/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-03-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 59 par. 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1201
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Matylda Arnold-Rogiewicz (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Maciej Kurasz, sędzia WSA Honorata Łopianowska, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 7 marca 2019 r. sprawy ze skargi R. sp. z o.o. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] września 2017 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. postanowieniem z [...] września 2017 r. po rozpatrzeniu zażalenia R. Sp. z o.o. (dalej: "Skarżąca", "Zobowiązana" lub "Spółka") na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z [...] czerwca 2017 r. w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec majątku Skarżącej utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że Naczelnik Urzędu Skarbowego W. jako organ egzekucyjny prowadził wobec majątku Skarżącej postępowanie egzekucyjne na podstawie własnych tytułów wykonawczych o nr [...] obejmujących zaległości z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych oraz podatku VAT w łącznej kwocie należności głównej 260.210.38 zł.

Naczelnik Urzędu Skarbowego W. podejmując czynności mające na celu wyegzekwowanie zobowiązań wskazanych w wymienionych tytułach wykonawczych należnych od Skarżącej skierował zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego do [...] Bank S.A. i [...] S.A.

W odpowiedzi na skierowane zawiadomienia Banki poinformowały o przeszkodach w realizacji skierowanych zajęć spowodowanych brakiem środków na rachunkach. W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego [...] Bank S.A. w wyniku realizacji przesłanych zajęć przekazał na rachunek organu egzekucyjnego łącznie kwotę 9.127.09 zł, z czego na pokrycie kosztów egzekucyjnych zarachowano kwotę 4.937,40 zł.

Ponadto przedmiotowe tytuły wykonawcze przydzielono poborcy skarbowemu, który z podjętych czynności sporządził 28 grudnia 2016 r. raport o niemożności dokonania czynności egzekucyjnych, ponieważ spółka nie prowadzi działalności i nie posiada żadnego majątku pod wskazanym adresem.

W toku czynności zmierzających do ustalenia majątku zobowiązanej Spółki Naczelnik Urzędu Skarbowego W. dokonał sprawdzeń w Centralnej Bazie Danych Ksiąg Wieczystych oraz Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców CEPiK. Powyższe zapytania nie doprowadziły do ujawnienia majątku ruchomego, bądź nieruchomego będącego własnością Strony. Z Aplikacji Ogniwo wynika, iż brak jest nowych rachunków bankowych prowadzonych na rzecz Spółki. Jednocześnie ustalono, że rachunek bankowy w [...] Bank S.A. został w styczniu 2017 r. zamknięty.

Pismem z 10 maja 2017 r. organ egzekucyjny przekazał do Urzędu Skarbowego w G. zlecenie rekwizycyjne z prośbą o dokonanie egzekucji wobec Skarżącej pod adresem prowadzenia działalności gospodarczej.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w G. w odpowiedzi na przesłane zlecenie rekwizycyjne wskazał na brak możliwości podjęcia czynności egzekucyjnych. Zgodnie z ustaleniami pracowników organu egzekucyjnego Spółka nie prowadzi działalności i nie posiada majątku pod wskazanym adresem.

W świetle powyższych ustaleń Naczelnik Urzędu Skarbowego W. postanowieniem z [...] czerwca 2017 r., działając na podstawie art. 59 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1201 ze zm., dalej: "u.p.e.a."), umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec majątku Skarżącej. W uzasadnieniu przedmiotowego postanowienia organ pierwszej instancji wykazał podjęte w sprawie czynności zmierzające do ustalenia majątku Spółki i wyegzekwowania należnych zobowiązań i jednocześnie podkreślił, iż nie ustalono majątku spółki pozwalającego na zaspokojenie choćby kosztów egzekucyjnych. Dalsze dokonywanie jakichkolwiek czynności takich jak zajęcia wierzytelności czy wystosowywanie kolejnych zapytań w poszukiwaniu majątku będzie generowało jedynie dodatkowe wydatki egzekucyjne bez rokowań na ich wyegzekwowanie.

W zażaleniu Skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia, któremu zarzuciła jego wydanie pomimo braku okoliczności faktycznych uzasadniających takie rozstrzygnięcie.

Wymienionym na wstępie, zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Dyrektor Izby Administracji Skarbowej stwierdził, że Naczelnik Urzędu Skarbowego W. w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego podejmował szereg działań zmierzających do ustalenia majątku Spółki i wyegzekwowania należnych zobowiązań. Zastosował wobec Zobowiązanej środki egzekucyjne przewidziane przez ustawodawcę w przepisie art. 1a pkt 12 lit. a u.p.e.a. Nadto organ dołożył należytej staranności w celu ustalenia rzeczywistej sytuacji majątkowej i finansowej Skarżącej. Organ egzekucyjny w trybie art. 36 u.p.e.a., skierował zapytania do instytucji zewnętrznych w celu uzyskania informacji o majątku zobowiązanej Spółki, tj. do Centralnej Bazy Danych Ksiąg Wieczystych oraz Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców CEPIK. Nadto Naczelnik Urzędu Skarbowego W. dokonał sprawdzeń w aplikacjach dostępnych w Urzędzie, tj. w Systemie Rejestracji Centralnej CERBER, OGNIVO, POLTAX i E-orus. Powyższe działania nie doprowadziły jednak do ujawnienia jakiegokolwiek majątku, z którego możliwe byłoby zaspokojenie należnych zaległości. Wystosował również zlecenie rekwizycyjne skierowane do Naczelnika Urzędu Skarbowego w G., mające na celu podjęcie egzekucji wobec Skarżącej pod adresem prowadzenia działalności gospodarczej. Jak wynika z akt sprawy i pod tym adresem Spółka nie posiada żadnego majątku. Ponadto w toku prowadzonej egzekucji, organ egzekucyjny dokonał zajęcia rachunku bankowego w [...] S.A. oraz w [...] Banku S.A. W wyniku realizacji ww. zajęć [...] Bank S.A. z rachunku Spółki (który to rachunek został zamknięty w styczniu 2017 r.) przekazał w sumie na rachunek organu egzekucyjnego środki w kwocie 9.127.09 zł. Natomiast zaległości Spółki objęte przedmiotowymi tytułami wykonawczymi w kwocie należności głównej wynoszą 256.084,36 zł.

Organ drugiej instancji stwierdził, że - jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia - organ egzekucyjny umarzając postępowanie na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a. rozpatrywał kwestię umorzenia postępowania egzekucyjnego w kontekście poniesionych wydatków. Dalsze dokonywanie jakichkolwiek czynności egzekucyjnych, takich jak zajęcia czy wystosowywanie kolejnych zapytań do różnych instytucji, będzie generowało dodatkowe wydatki egzekucyjne bez rokowań na ich wyegzekwowanie. Jak bowiem wynika z analizy akt i przedstawionego stanu faktycznego w postępowaniu egzekucyjnym, nie uzyska się środków przewyższających takie wydatki. Spółka, domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia i dalszego poszukiwania majątku, nie wskazała żadnych składników majątkowych ani żadnych wierzytelności, do których organ egzekucyjny mógłby skierować czynności egzekucyjne. W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny nie ustalił żadnego majątku Spółki, a jedyny rachunek, z którego uzyskano znikome środki pieniężne, został zlikwidowany. Brak jest zatem podstaw do przyjęcia, że dalsze prowadzenie przedmiotowego postępowania egzekucyjnego doprowadzi do uzyskania kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Podejmowanie dalszych czynności egzekucyjnych związanych z poszukiwaniem majątku spowoduje jedynie powstanie nowych kosztów i wydatków egzekucyjnych.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 13 listopada 2017 r., uzupełnionej pismem z 17 stycznia 2018 r., Skarżąca zarzuciła, że organ doszedł do bezpodstawnego wniosku, że dalsze dokonywanie jakichkolwiek czynności egzekucyjnych będzie generowało dodatkowe wydatki egzekucyjne bez rokowań na ich wyegzekwowanie.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

W ocenie Sądu skarga jest niezasadna.

Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej "p.p.s.a."), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W oparciu o art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu. Zaś na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc zawiązany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną (z zastrzeżeniem nieistotnym dla sprawy).

Ponadto należy wskazać, że złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do obowiązującego od dnia 15 sierpnia 2015 r. nowego brzmienia przepisu art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do ustalenia, czy w sprawie zaszły podstawy do umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a. Zgodnie z treścią przywołanego przepisu postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Z treści przedstawionej regulacji wynika, że umorzenie postępowania egzekucyjnego jest możliwe, jeżeli zostaną spełnione dwie przesłanki. Pierwsza, gdy postępowanie dotyczyło należności pieniężnej, oraz druga, gdy organ dojdzie do stwierdzenia, że nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne.

Nie ulega wątpliwości, że należności, które organ egzekwował, miały charakter pieniężny. Dotyczyły konkretnej kwoty pieniężnej, dlatego też pierwsza przesłanka do zastosowania tego przepisu została spełniona. W zakresie drugiej przesłanki, odnoszącej się do stwierdzenia, że nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne, należy wskazać, że zasadą jest, iż organ przed podjęciem czynności egzekucyjnych rodzących wydatki porównuje majątek dłużnika nadający się do egzekucji z mającymi powstać w przyszłości wydatkami egzekucyjnymi. Jeżeli z dokonanego porównania wynika, że wysokość wydatków egzekucyjnych przewyższy wartość majątku dłużnika, wówczas organ jest uprawniony do umorzenia postępowania.

W uzasadnieniu skargi Skarżąca podniosła, że organ egzekucyjny dokonując umorzenia na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a. nie przedstawił przy tym żadnej kalkulacji takowych wydatków egzekucyjnych. O ile jednak przedstawiony zarzut Skarżącej co do zasady mógłby być trafny przy rozstrzyganiu o umorzeniu na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a., to o tyle w okolicznościach niniejszej sprawy nie może on odnieść zamierzonego skutku.

Jak podkreśla się w orzecznictwie, ustalenia faktyczne dające podstawę do umorzenia postępowania na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a., oparte być powinny na niepodważalnych dowodach oraz szczegółowych kalkulacjach, a nie jedynie na mglistych, nieskonkretyzowanych, a co najistotniejsze, jedynie probabilistycznych wnioskach (por. wyrok NSA z dnia 16 listopada 2017, sygn. II FSK 3141/15; to i następne powołane orzeczenia dostępne są na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl). Powyższe stwierdzenie, które podziela w całości Sąd, odnosi się do sytuacji, w której organ nie dokona w sposób wyczerpujący ustaleń w zakresie poszukiwania majątku dłużnika albo ze względu na jego wartość, arbitralnie bez szczegółowej kalkulacji dokona uznania, że wydatki egzekucyjne przewyższą wartość ustalonego majątku. Jednak powyższe rozważania nie odnoszą się do sytuacji, kiedy organ ustali, że dłużnik już majątku nie posiada albo posiada go w tak nieznacznej części, że nawet bez kalkulacji można stwierdzić, iż oczywistym jest, że nawet najmniejszy wydatek egzekucyjny przewyższy majątek dłużnika. Jest to zrozumiałe i zasadne, gdyż brak majątku zawsze będzie prowadził do wniosku, że środków na pokrycie wydatków organ nie znajdzie. Nie uzyska więc z tego majątku żadnej kwoty, a tym bardziej kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne, co nakazywałoby na kontynuowanie postępowania. Przedstawione rozważania znajdują potwierdzenie w orzecznictwie, gdzie dostrzega się, że umorzenie postępowania egzekucyjnego możliwe jest także wówczas, gdy w ogóle nie można ustalić jakiegokolwiek majątku zobowiązanego (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 26 lutego 2019 r., sygn. III SA/Łd 830/18, wyrok NSA z dnia 2 czerwca 2011, sygn. II FSK 169/10). W takiej sytuacji ciężar badania zarzutu przy ocenie zasadności skargi przenosi się w głównej mierze na ocenę kompleksowego zebrania materiału dowodowego w postępowaniu egzekucyjnym, który doprowadził organ do ustalenia braku majątku dłużnika.

Odnosząc się do argumentacji Skarżącej, która podnosi, że z egzekucji uzyskano kwotę przewyższającą wydatki egzekucyjne, wobec czego brak było podstaw do zastosowania art. 59 § 2 u.p.e.a., Sąd wskazuje, iż fakt, że początkowo postępowanie egzekucyjne było skuteczne i pozwoliło zaspokoić część zaległości, nie powoduje, że postępowania takiego nie można umorzyć, nawet jeżeli w późniejszym okresie stało się ono całkowicie bezskuteczne. Po wszczęciu egzekucji udało się wyegzekwować kwotę przewyższającą istniejące w tamtym czasie (listopad 2015 r.) koszty egzekucyjne. Jednakże w miarę upływu czasu i kierowania do egzekucji kolejnych tytułów wykonawczych koszty egzekucyjne rosły. W dniu wydania przez Naczelnika Urzędu Skarbowego W. postanowienia w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego kwota kosztów egzekucyjnych wynosiła 12.632,60 zł, zaś cała zaległość 300.197,39 zł. W tej sytuacji, gdy ostatnia realizacja zajęcia wierzytelności w kwocie zaledwie 3,41 zł miała miejsca 5 stycznia 2017 r., a przez kolejnych pięć miesięcy egzekucja była całkowicie bezskuteczna, organ zasadnie uznał, że w postępowaniu tym nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne.

W okolicznościach niniejszej sprawy organ drugiej instancji, za organem pierwszej instancji, trafnie uznał, że Skarżąca Spółka nie posiada żadnego majątku. Ustalenia organu w tym przedmiocie nie były wybiórcze. Przeciwnie, organ podjął szereg czynności szczegółowo opisanych w pierwszej części uzasadnienia. Przeprowadzone dowody, w tym szeroki zakres dokonanych zapytań w dostępnych organom sieciach informatycznych, jak również podjęte czynności w terenie oraz informacje uzyskane od innych podmiotów doprowadziły Sąd do przekonania, że stwierdzenie przez organ braku istnienia majątku Spółki nadającego się do przeprowadzenia egzekucji było zasadne. Tym samym zarzut Skarżącej, że organ doszedł do bezpodstawnego wniosku, iż dalsze dokonywanie jakichkolwiek czynności egzekucyjnych będzie generowało dodatkowe wydatki egzekucyjne bez rokowań na ich wyegzekwowanie, okazał się bezpodstawny.

W postawie Skarżącej znamienne jest, że nie godząc się na umorzenie postępowania egzekucyjnego, nie wskazała jednak organowi jakiegokolwiek majątku Spółki. Również we wniosku o udzielenie prawa pomocy prezes zarządu Skarżącej pod groźbą odpowiedzialności karnej złożył oświadczenie w przedmiocie majątku Spółki, nie wykazując jego istnienia. Te wszystkie okoliczności potwierdzają w ocenie Sądu, że organ prawidłowo ustalił, że Spółka nie posiada majątku pozwalającego na uzyskanie kwoty przewyższającej kwoty wydatków egzekucyjnych, wobec czego umorzenie postępowanie okazało się zasadne.

Mając na względzie powyższe, Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Sąd nie dopatrzył się także w przedmiotowej sprawie naruszenia przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.

Wobec czego Sąd po rozpatrzeniu zarzutów skargi oraz prawidłowości działania organu doszedł do przekonania, że skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.