Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 534/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2017-12-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 153
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 1025 par. 2, art. 1027, art. 627, art. 669
journal: Dz.U. 2016 poz 380
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Asesor WSA Jan Szuma Protokolant st.sekr.sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 grudnia 2017 r. sprawy ze skargi B. Spółka Jawna z siedzibą w B. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie nakazania wykonania określonych robót budowlanych; I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz strony skarżącej kwotę [...]- ([...]) złotych tytułem zwrotu koszów postępowania.


UZASADNIENIE

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla powiatu [...] decyzją z dnia [...] r., nr [...], działając na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 51 ust. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2013 r., poz. 1409 ze zm.; dalej: "Pr.bud.") nakazał B. Spółka jawna zamontowanie siatki zabezpieczającej na regałach wysokiego składowania, znajdujących się na działce nr [...] w B. , gm. [...], ustawionych w dwóch rzędach równolegle do granicy między działkami nr [...] i [...], od strony działki nr [...] oraz od strony hali magazynowej na działce nr [...], pod rygorem natychmiastowej wykonalności.

Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ I instancji wyjaśnił, że w dniu [...] r. przeprowadzono kontrolę m.in. regałów wysokiego składowania służących do magazynowania materiałów budowlanych, ustawionych w dwóch rzędach na działce nr ewid.[...] w B. . Jak ustalono, regały o konstrukcji stalowej ustawione zostały ok. 2003 r. i na ich wykonanie nie uzyskano pozwolenia na budowę, a także nie dokonano zgłoszenia budowy. W ocenie inwestora nie są to bowiem obiekty budowlane. P. J. (przedstawiciel B. sp. j. w B. ) oświadczył, iż na bieżąco kontrolowany jest stan i bezpieczeństwo regałów. Do akt załączone zostały protokoły okresowej kontroli ich stanu technicznego.

Niemniej jednak Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla powiatu [...] uznał, iż budowa regałów wysokiego składowania na działce nr [...] w B. gm. [...] wymagała uzyskania pozwolenia na budowę. W jego ocenie sporne regały stanowią urządzenia budowlane. Ponieważ inwestor nie dysponował pozwoleniem na budowę, zastosowano procedurę naprawczą z art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane. Organ I instancji podał, że z uwagi na fakt, iż nie zamontowano na regałach siatki mającej na celu zabezpieczenie przed wypadaniem składowanych produktów z tyłu regałów, co zalecane jest w podręczniku ich użytkowania, zalecono niezwłoczne uzupełnienie tego elementu.

W odwołaniu z dnia [...] r. H. J. podniosła, że decyzja jest nieuzasadniona i nie rozwiązuje podstawowego problemu, a mianowicie regały powodują zagrożenie dla zdrowia i życia ludzkiego. Zauważyła, że na regałach składowane są palety cegieł, a sama siatka nie zabezpieczy nieruchomości sąsiedniej przed skutkami ewentualnego zrzucenia cegieł ze stanowiska składowania. Podkreśliła, że wykonanie regałów wysokiego składowania powinno być poprzedzone uzyskaniem decyzji o warunkach zabudowy, zaś samowolna realizacja tej inwestycji narusza prawo własności odwołującej się oraz skutkuje zagrożeniem jej życia i zdrowia.

[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Poznaniu decyzją z dnia [...] r., nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 i art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.; dalej: "K.p.a.") uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, iż w jego ocenie regały wysokiego składowania stanowią budowlę i na jej realizację konieczne było uzyskanie pozwolenia na budowę. Jest to bowiem konstrukcja stalowa o wysokości 4,5 m, przymocowana w sposób trwały do płyt betonowych. Strukturalnie jest podobna do wolnostojących, trwale związanych z gruntem urządzeń reklamowych, czy też wolnostojących masztów antenowych. Samowolna budowa regałów wysokiego składowania powinna z kolei skutkować wszczęciem postępowania, o jakim mowa w art. 48 Pr.bud., czego jednak organ I instancji wadliwie zaniechał. Jednocześnie organ odwoławczy stwierdził, że kwestia ewentualnego naruszenia prawa własności H. J. nie może być badana w postępowaniu przed organami nadzoru budowlanego.

Skargę na powyższe rozstrzygnięcie wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu B. Sp. j. w B. . Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie art. 3 pkt 3 Pr.bud. oraz art. 7, art. 9, art. 11 art. 77, art. 80, a także art. 138 § 2 K.p.a. W uzasadnieniu skargi zakwestionowano stanowisko organu odwoławczego, iż regały wysokiego składowania stanowią obiekt budowlany, którego realizacja wymaga wcześniejszego uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 9 grudnia 2014 r., sygn. akt II SA/Po 798/14, oddalił skargę B. sp.j. w B. na opisaną wyżej decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r.

W uzasadnieniu Sąd wyjaśnił, że obiekty, jakimi są regały wysokiego składowania, stanowią budowle w rozumieniu art. 3 pkt 3 Pr.bud. Lista przykładów budowli wymienionych w art. 3 pkt 3 Pr.bud. nie jest zamknięta i w rezultacie, dla zakwalifikowania danego obiektu do kategorii budowli decydujące znaczenie ma ocena, że obiekt nie może zostać przypisany do kategorii budynków albo obiektów małej architektury (art. 3 pkt 2 i 4 Pr.bud.). [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego prawidłowo uznał, że przedmiotowe regały wysokiego składowania stanowią regały trwale związana z gruntem, co powoduje że są one podobne do wolnostojących, trwale związanych z gruntem urządzeń reklamowych, wymienionych wprost w art. 3 pkt 3 Pr.bud. Cecha "trwałego związania z gruntem" sprowadza się do posadowienia obiektu na tyle trwale, by zapewnić mu stabilność i możliwość przeciwdziałania czynnikom zewnętrznym, mogącym go zniszczyć lub spowodować przesunięcie czy przemieszczenie na inne miejsce. O tym, czy dane urządzenie jest trwale związane z gruntem nie decyduje metoda i sposób związania z gruntem, ale to, czy wielkość konkretnego urządzenia, jego konstrukcja, przeznaczenie i względy bezpieczeństwa wymagają takiego trwałego związania z podłożem. Sporne regały wysokiego składowania są zakotwiczone w gruncie poprzez żelbetowe płyty ustawione na zagęszczonej podsypce wraz z mocowaniem kotwami śrubowymi Hilti. Wobec tego organ II instancji prawidłowo stwierdził, że ich wykonanie wymagało pozwolenia na budowę. Nie ulega bowiem wątpliwości Sądu, że jest to budowla w rozumieniu art. 3 ust. 3 Pr.bud. Skoro w niniejszej sprawie inwestor nie posiadał ostatecznego pozwolenia na budowę przedmiotowych regałów, organ odwoławczy zwrócił uwagę na konieczność wszczęcia postępowania, o jakim mowa w art. 48 Pr.bud.

W wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej spółki B. z siedzibą w B. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 18 października 2016 r., sygn. akt II OSK 934/15, uchylił zaskarżony wyrok WSA w Poznaniu z dnia 9 grudnia 2014 r., sygn. akt II SA/Po 798/14, oraz zaskarżoną decyzję [...]WINB z dnia [...] r., nr [...]

Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie NSA podniósł, że zarówno organ odwoławczy, jak i sąd I instancji nie dokonały należytej weryfikacji legitymacji H. J. do występowania w postępowaniu w charakterze strony. We wniosku inicjującym postępowanie H. J. podawała, że regały wysokiego składowania znajdują się na granicy między działkami nr [...] i [...], natomiast z ustaleń organu I instancji wynika, że sporne regały znajdują się na działce nr [...] od strony granicy z działką nr [...]. W aktach brak jest informacji o tym, kto jest właścicielem tej ostatnio wskazanej działki. Ze znajdującego się w aktach sprawy pełnomocnictwa wynika, iż H. J. jest właścicielem działek nr [...], [...], [...], [...] (choć wypis z rejestru gruntu dotyczący działki nr [...] jako właściciela wskazuje inną osobę). Tak więc treść dokumentu pełnomocnictwa świadczy o tym, że H. J. nie jest właścicielem działki nr [...], która graniczy z działką [...], na której z kolei posadowione są regały wysokiego składowania. Oznaczać to może, iż H. J. nie dysponowała legitymacją do zainicjowania postępowania, w którym wydana została decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r., a w tym do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji.

W wyniku ponownie prowadzonego postępowania [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, działając na podstawie art. 138 § 2 i art. 104 K.p.a., decyzją z dnia [...] r., nr [...], uchylił zaskarżoną decyzję z dnia [...] r. w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Odnosząc się w pierwszej kolejności do posiadanej przez H. J. legitymacji do występowania w sprawie organ odwoławczy wskazał, że przysługuje jej przymiot strony, albowiem w aktach sprawy znajduje się testament R. J. z dnia [...] r. sporządzony w formie aktu notarialnego przed notariuszem M. R. (nr rep. [...]) oraz notatka służbowa sporządzona w dniu [...] r., w której zamieszczono oświadczenie H. J., iż jej mąż R. J. nie żyje od 6 lat. Ponadto, w aktach znajduje się pismo z Urzędu Stanu Cywilnego w [...] z dnia [...] r. ([...]), z którego wynika, że R. J. zmarł [...] r. (akt zgonu nr [...]). H. J., jako jedyny spadkobierca zmarłego R. J., jest więc właścicielką działki nr [...].

Ustosunkowując się z kolei do kwestii kwalifikacji prawnej regałów organ odwoławczy podkreślił, że stalowa konstrukcja o wysokości 4,5 m przymocowana w sposób trwały do płyt betonowych wypełnia definicję budowli, będąc strukturalnie podobna do wolno stojących, trwale związanych z gruntem urządzeń reklamowych czy wolno stojących masztów antenowych, które ustawodawca zaliczył do budowli. Wobec tego przed wybudowaniem regałów konieczne było uzyskanie pozwolenia na budowę. Skoro inwestor go nie uzyskał, w sprawie zastosowanie winien znaleźć art. 48 Pr.bud.

Pismem z dnia [...] r. B. Spółka Jawna z siedzibą w B. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r., nr [...]., domagając się jej uchylenia i umorzenia postępowania administracyjnego oraz zasądzenia kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji Spółka zarzuciła naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, poprzez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, w szczególności przepisu art. 3. pkt 3 Pr.bud. przez uznanie regałów wysokiego składowania znajdujących się na działce skarżącej nr [...] w B. , gm. [...] za budowlę, a także naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 138 § 1 pkt 3 i § 2, art. 105 § 1, art. 107 § 3, art. 28, art. 30, art. 7 i art. 77 K.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy przez uznanie, że H. J. ma przymiot strony w przedmiotowym postępowaniu i merytoryczne rozpoznanie odwołania, zamiast umorzenia postępowania odwoławczego.

Skarżąca Spółka podniosła, że okoliczność, iż na podstawie testamentu z dnia [...] r. H. J. została powołana do spadku po zmarłym R. J. nie oznacza, że została właścicielką działki nr ewid. [...]. Na gruncie prawa cywilnego okoliczność ta może wynikać tylko i wyłącznie z zapisów księgi wieczystej prowadzonej dla tej działki albo ze stosownego orzeczenia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku po zmarłym R. J.. W sprawie nie wiadomo, czy powołana do spadku przyjęła spadek, czy może go odrzuciła albo czy w wyniku rozpoznania wniosku o stwierdzenie nabycia spadku nie ujawniły się okoliczności uniemożliwiające H. J. dziedziczenie po zmarłym.

Odnosząc się z kolei do kwalifikacji prawnej regałów Spółka wskazała, że zastosowana przez organ kwalifikacja opiera się tylko i wyłącznie na podobieństwie do budowli. Tymczasem z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że regały nie są trwale przymocowane do podłoża ani do płyt betonowych, lecz tylko są przykręcone śrubami do położonych na utwardzonej nawierzchni żelbetowych płyt. Taka konstrukcja zamontowania regałów nie może być uznana za trwałe powiązanie z gruntem. Przedmiotowe regały są urządzeniem hali magazynowej, a nie obiektem budowlanym w rozumieniu przepisu art. 3 pkt 1 Pr.bud.

W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

W piśmie z dnia [...] r. H. J. odpowiadając na zarzuty dotyczące braku legitymacji do występowania przez nią w sprawie wyjaśniła, że z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że w chwili obecnej kwestia własności działki nr [...], którą zarządza nie jest rozstrzygnięta ostatecznie, jednak nie powinno to pozbawiać jej możliwości uczestniczenia w postępowaniu. Jej obowiązkiem jako zarządcy nieruchomości było domaganie się wszczęcia postępowania, w efekcie którego na zarządzaną działkę przestanie bezprawnie oddziaływać sporny regał. Zaniechanie działań w tym kierunku narażałoby ją na odpowiedzialność wobec osoby, która po ostatecznym wyjaśnieniu stanu prawnego działki [...] będzie mogła jako właściciel żądać od niej sprawozdania z zarządu nieruchomością.

Na rozprawie w dniu [...] r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu przeprowadził dowód z dokumentów ze sprawy [...] Sądu Rejonowego [...] o stwierdzenie nabycia spadku po R. J. (w kopercie na karcie 51 akt sąd.).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem sądowej kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r., nr [...], uchylająca w całości wydaną na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 51 ust. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2013 r., poz. 1409 ze zm.; dalej: "Pr.bud.") decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla [...] z dnia [...] r., nr [...], i przekazująca sprawę do ponownego rozpoznania temu organowi.

Na wstępie rozważań podkreślić należy, iż zasadnicze znaczenie dla rozpoznania niniejszej sprawy ma okoliczność, iż była ona już wcześniej przedmiotem rozpoznania przez Naczelny Sąd Administracyjny, który wyrokiem z dnia 18 października 2016 r., sygn. akt II OSK 934/15 uchylił wydany w tej sprawie wyrok WSA w Poznaniu z dnia 9 grudnia 2014 r., sygn. akt II SA/Po 798/14 oraz poprzednio wydaną w tej sprawie decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r., nr [...] Powyższe skutkuje koniecznością zastosowania w przedmiotowej sprawie art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; dalej: "P.p.s.a."), zgodnie z którym ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Wobec tego ponownie rozpoznając sprawę organ odwoławczy stosownie do art. 153 P.p.s.a. był zobligowany uwzględnić ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w uzasadnieniu tego wyroku. Z kolei związanie sądu administracyjnego w rozumieniu art. 153 P.p.s.a. oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, które są sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem i jest zobowiązany reagować w razie stwierdzenia braku zastosowania się organu administracji publicznej do wskazań w zakresie dalszego postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wspomnianego wyroku wskazał, że organ odwoławczy, podobnie jak sąd I instancji, nie dokonał należytej weryfikacji uprawnienia (legitymacji) H. J. do wszczęcia kontrolowanego postępowania i uczestniczenia w nim w charakterze strony. Zauważył, iż we wniosku inicjującym postępowanie (k. 2 akt administracyjnych) H. J. podawała, że regały wysokiego składowania znajdują się na granicy między działkami nr [...] i [...]. Tymczasem z ustaleń organu I instancji wynika, że sporne regały znajdują się na działce nr [...] od strony granicy z działką nr [...] (protokół z dnia [...] r.; k. 18 akt administracyjnych, mapa k. 6). W aktach brak jest informacji o tym, kto jest właścicielem tej ostatnio wskazanej działki. Organy administracji nie pozyskały bowiem koniecznych dowodów mogących bezspornie fakt ten wykazywać. Oznaczać to może, iż H. J. nie dysponowała legitymacją do wszczęcia kontrolowanego postępowania i wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji.

Wobec tego ponownie rozpoznając sprawę organ odwoławczy uzupełnił akta sprawy o wydruk treści księgi wieczystej nr [...] prowadzonej dla działek położonych w B. o nr ewidencyjnych: [...], [...], [...], [...], [...] (k. 54 – 62 akt adm. organu II instancji), oraz o wydruk z rejestru gruntów dla działki nr [...] (k. 63 akt adm. organu II instancji). Wynika z nich, że właścicielem działki nr [...] jest R. J.. Następnie [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego pismem z dnia [...] r. wezwał H. J. do wykazania interesu prawnego w sprawie dotyczącej regałów wysokiego składowania znajdujących się na działce nr [...] w B. (k. 68 akt adm. organu II instancji). W odpowiedzi H. J. wskazała, że w pobliżu regałów na działce nr [...] przy granicy z działką [...] znajduje się należące do niej mienie (k. 73 akt adm. organu II instancji). Wobec tego organ odwoławczy ponownie wezwał H. J. do wykazania jej interesu prawnego wyjaśniając jednocześnie, że podmiotem uprawnionym do występowania w charakterze strony w postępowaniu administracyjnym jest właściciel (współwłaściciel), zarządca lub użytkownik wieczysty nieruchomości, a z wyciągu z rejestru gruntów oraz treści księgi wieczystej wynika, że jedynym właścicielem działki nr [...] jest R. J. (k. 74 akt adm. organu II instancji). W odpowiedzi H. J. powołala się na art. 140 k.c., argumentując, że właściciel rzeczy może korzystać z niej z wyłączeniem innych osób, natomiast istniejący obecnie stan regału stanowi realne zagrożenie dla przysługującego jej prawa własności (k. 77 akt adm. organu II instancji).

Organ odwoławczy zgromadził również dodatkowy materiał dowodowy w postaci testamentu R. J. z dnia [...] r. sporządzonego w formie aktu notarialnego (nr rep. A [...]), w którym w § 1 R. J. oświadczył, że do całości spadku powołuje swoją żonę H. J., córkę M. i S., zamieszkałą pod adresem: [...], ul. [...] (k. 78 – 79 akt adm. organu II instancji). Ponadto do akt dołączono pismo z Urzędu Stanu Cywilnego w [...] z dnia [...] r., nr [...], z którego wynika, że R. J. zmarł [...] r. (akt zgonu nr [...]).

Opierając się na opisanym materiale dowodowym organ odwoławczy uznał, że H. J., jako jedyny spadkobierca zmarłego R. J., jest właścicielką działki nr [...]. Niemniej jednak zdaniem Sądu z poczynionych przez organ ustaleń nie wynika w sposób nie budzący wątpliwości uprawnienie (legitymacja) H. J. do uczestniczenia w kontrolowanym postępowaniu w charakterze strony. Oznacza to, że zaskarżona decyzja została wydana przedwcześnie i z naruszeniem art. 7 i 77 § 1 K.p.a., a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W kontekście powyższego należy bowiem wyjaśnić, że w myśl art. 1025 § 2 K.c., domniemywa się, że spadkobiercą jest osoba, która uzyskała stwierdzenie nabycia spadku. Do czasu uzyskania stwierdzenia nabycia spadku nie ma więc podstaw do traktowania jakiejkolwiek osoby jako spadkobiercy. Stwierdzenie nabycia spadku następuje w drodze postanowienia sądu powszechnego (art. 627 K.p.c. oraz art. 669 K.p.c.) lub aktu poświadczenia dziedziczenia sporządzonego przez notariusza (art. 95a ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. - Prawo o notariacie). W myśl art. 1027 K.c., względem osoby trzeciej, która nie rości sobie praw do spadku z tytułu dziedziczenia, spadkobierca może udowodnić swoje prawa wynikające z dziedziczenia tylko stwierdzeniem nabycia spadku albo zarejestrowanym aktem poświadczenia dziedziczenia. Tak więc osoba wywodząca swoje uprawnienia ze spadkobrania powinna legitymować się dokumentem potwierdzającym jej status – postanowieniem o stwierdzeniu nabycia spadku lub aktem poświadczenia dziedziczenia (por. wyrok NSA z dnia 16 stycznia 2002 r., sygn. akt I SA 1421/00, postanowienie NSA z dnia 14 maja 2008 r., sygn. akt II FSK 386/07, wyrok NSA z dnia 25 stycznia 2012 r., sygn. akt II OSK 2116/10, wyrok NSA z dnia 30 kwietnia 2015 r., sygn. akt II OSK 2378/13 – wszystkie cytowane w niniejszym wyroku orzeczenia dostępne są pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Z powołanych przepisów wynika, że kwestia następstwa prawnego w drodze spadkobrania podlega rozstrzygnięciu przez sąd powszechny lub ustaleniu przez notariusza. Organ administracji nie mógł zatem we własnym zakresie ustalić tej okoliczności w oparciu o zebrane w sprawie dowody. Co prawda H. J. uprawdopodobniła, że jest spadkobiercą R. J., albowiem przedstawiła sporządzony w formie aktu notarialnego testament z dnia [...] r. (nr rep. A [...]), z którego wynika, że została powołana do całości spadku po mężu, niemniej jednak fakt ten nie został udowodniony. Istnieje bowiem prawdopodobieństwo, że testamentów jest więcej niż jeden. Niewątpliwie również H. J. należy do kręgu spadkobierców przy dziedziczeniu ustawowym po R. J., jednakże w aktach administracyjnych niniejszej sprawy znajduje się pismo Sądu Rejonowego [...] z dnia [...] r. adresowane do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (wpływ do organu w dniu [...] r.), w którym wskazano, że sprawa o stwierdzenie nabycia spadku po R. J. (sygn. akt [...]) jest w toku (k. 149 akt adm. organu I instancji).

W kontekście powyższego Sąd wyjaśnia, że postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku ma na celu ustalenie, czy osoba wskazana we wniosku jako spadkodawca zmarła oraz kto i na jakiej podstawie (ustawy czy też testamentu) jest jej spadkobiercą. Jeżeli spadkodawca nie pozostawił testamentu, to wówczas zastosowanie znajdują przepisy Kodeksu Cywilnego, które stanowią w swej treści kto i z jakim udziałem dziedziczy spadek po osobie zmarłej. Natomiast jeżeli spadkodawca pozostawił testament, rolą sądu rozpoznającego sprawę o stwierdzenie nabycia spadku jest ocena ważności testamentu.

Wobec tego tutejszy Sąd zwrócił się do Sądu Rejonowego [...] z prośbą o udostępnienie akt sprawy [...] (k. 43 akt sąd.) i po ich uzyskaniu sporządził z nich odpisy i dołączył do akt sądowych (w kopercie – k. 51 akt sąd.). Na rozprawie w dniu [...] r. Sąd przeprowadził dowód z tych dokumentów (protokół rozprawy, k. 61 akt sąd.). Wynika z nich, że wniosek o stwierdzenie nabycia spadku został złożony w dniu [...] r. przez [...], która powołując się na art. 1025 § 1 K.c. wniosła o powołanie do dziedziczenia z ustawy po zmarłym R. J. jego żony H. J. oraz jego dzieci E. i J. J.. Agencja wyjaśniła, że według jej wiedzy spadkodawca nie pozostawił testamentu. Z dokumentów wynika również, że w rejestrze aktów poświadczenia dziedziczenia nie widnieje akt poświadczenia dziedziczenia H. J. po R. J.. Na rozprawie w dniu [...] r. Sąd Rejonowy [...], na którą nie stawili się prawidłowo zawiadomieni uczestnicy H. J. i J. J., postanowił odroczyć rozprawę celem ustanowienia kuratora dla nieznanej z miejsca pobytu uczestniczki E. J., a nowy termin wyznaczyć z urzędu.

Z powyższego wynika, że to nie H. J. wystąpiła o stwierdzenie nabycia spadku po zmarłym mężu, jednak jest uczestnikiem tego postępowania wraz ze swoimi dziećmi. Nie bierze ona jednak czynnego udziału w sprawie i nie ujawniła przed sądem spadku faktu sporządzenia przez R. J. testamentu, a postępowanie spadkowe nadal jest w toku z uwagi na konieczność ustanowienie przez sąd kuratora dla osoby nieznanej z miejsca pobytu – córki R. J., E. J., która występowała w postępowaniu administracyjnym jako pełnomocnik H. J..

W tych okolicznościach uznanie przez organ odwoławczy, że H. J., jako jedyny spadkobierca zmarłego R. J. jest właścicielką działki nr [...] było przedwczesne. W takiej sytuacji organ II instancji powinien był zamiast rozpoznać odwołanie H. J., zawiesić postępowanie administracyjne do czasu zakończenia toczącego się postępowania o stwierdzenie nabycia spadku po R. J., by następnie po rozstrzygnięciu sprawy spadkowej przez sąd powszechny dokonać oceny czy odwołanie wniesione zostało przez osobę, której przysługuje przymiot strony postępowania.

Mając powyższe na uwadze Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c uchylił zaskarżoną decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r., nr [...], albowiem wydano ją z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 7 i 77 § 1 K.p.a., a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Ponownie rozpatrując sprawę organ odwoławczy winien rozważyć zawieszenie postępowania do czasu prawomocnego zakończenia postępowania spadkowego po zmarłym R. J. toczącym się przed Sądem Rejonowym [...] pod sygn. akt [...].

Jednocześnie należy wskazać, że wobec zajętego przez Sąd stanowiska i przyjętych ocen, brak jest możliwości ustosunkowania się do zawartego w uzasadnieniu skargi zarzutu kwalifikacji prawnej spornych regałów. Odniesienie się bowiem do tej kwestii byłoby przedwczesne wobec uchybień popełnionych przez organ odwoławczy skutkujących koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.). Na koszty postępowania składa się kwota [...]zł tytułem opłaty sądowej od skargi, kwota [...]zł tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa oraz kwota [...]zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.