Wyrok NSA, sygn. akt I SA 268/83
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1983-06-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 621  Sprawy mieszkaniowe, w tym dodatki mieszkaniowe
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1, art. 217
journal: Dz.U. 1980 nr 9 poz. 26
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 marca 1980 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.
Teza: 1. Do zaświadczeń nie ma zastosowania art. 145 Kpa, dotyczący sprawy zakończonej decyzją ostateczną. Nie można zatem wznowić postępowania w sprawie zakończonej wydaniem zaświadczenia.

2. Zaświadczenie jest pochodną istniejących faktów lub stanu prawnego i wraz ze zmianą tych faktów lub stanu prawnego - zaświadczenie staje się nieaktualne i może być wydane nowe, odpowiadające nowemu stanowi prawnemu lub aktualnym faktom.

TEZY

1. Do zaświadczeń nie ma zastosowania art. 145 Kpa, dotyczący sprawy zakończonej decyzją ostateczną. Nie można zatem wznowić postępowania w sprawie zakończonej wydaniem zaświadczenia.

2. Zaświadczenie jest pochodną istniejących faktów lub stanu prawnego i wraz ze zmianą tych faktów lub stanu prawnego - zaświadczenie staje się nieaktualne i może być wydane nowe, odpowiadające nowemu stanowi prawnemu lub aktualnym faktom.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny uznał zasadność skargi Elżbiety K. na decyzję Prezydenta Miasta Łodzi z dnia 20 stycznia 1983 r. w przedmiocie wstąpienia w stosunek najmu i na podstawie art. 207 par. 3 Kpa stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji oraz decyzji Naczelnika Dzielnicy w Łodzi z dnia 3 grudnia 1982 r., a także - zgodnie z art. 208 Kpa - zasądził od Prezydenta Miasta Łodzi kwotę złotych sześćset tytułem zwrotu kosztów postępowania na rzecz skarżącej.


UZASADNIENIE

Naczelnik Dzielnicy w Łodzi wydał Elżbiecie K. zaświadczenie z dnia 19 sierpnia 1982 r. nr II LK.II.81746/346/82, stwierdzające na mocy art. 691 Kc, że na skutek śmierci w dniu 10 sierpnia 1982 r. Heleny R. najemcy lokalu nr 11 w domu nr 219 przy ul. K. w Łodzi, w stosunek najmu tego lokalu weszła krewna - Elżbieta K.

Postanowieniem z dnia 3 grudnia 1982 r. nr II LK.II.81746/346/82 ten sam Naczelnik Dzielnicy, powołując się na art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa, wznowił postępowanie w sprawie stwierdzenia prawa Elżbiety K. do lokalu nr 11 przy ul. K. nr 219 w Łodzi, wynikającego z zaświadczenia z dnia 19 sierpnia 1982 r., a następnie decyzją z dnia 3 grudnia 1982 r. nr II LK.II.81746/346/82 powołując się na art. 145 Kpa, uchylił powyższe zaświadczenie, nazywając je decyzją - i orzekł, że rozpatrzenie sprawy powinno nastąpić w Sądzie Rejonowym w Łodzi. W uzasadnieniu tej decyzji podał, że w omawianym zaświadczeniu stwierdzono, iż Elżbiecie K. przysługuje po zmarłej prawo najmu lokalu nr 11 przy ul. K. nr 219 w Łodzi. Tymczasem Barbara W., meldowana w tym lokalu do 21 grudnia 1981 r., podniosła, że opiekę nad Heleną R. sprawowała ona, a Elżbieta K., mimo że była również zameldowana, opieki takiej nie sprawowała i w tym lokalu nie mieszkała. Poświadczają to także lokatorzy S. Z. i M. P. Te same osoby jednak w oświadczeniu załączonym do wyjaśnień Elżbiety K. stwierdzają, że mieszkała ona w spornym lokalu i świadczyła opiekę Helenie R. Wobec braku jednoznacznych stwierdzeń osób postronnych w sprawie zamieszkiwania Elżbiety K. z Heleną R. postanowiono zaświadczenie uchylić.

Od tej decyzji odwołała się Elżbieta K. która stwierdziła, że sprzeczności w oświadczeniach lokatorów nie powinny powodować krzywdzącej dla niej decyzji, a oświadczenie Barbary W. nie powinno być przyjęte, gdyż jest ona osobą zainteresowaną. W zaskarżonej decyzji zaś nie uwzględniono oświadczeń tych osób, które stwierdzają, że odwołująca się zamieszkiwała z Heleną R. i opiekowała się nią. Ponadto Elżbieta K. podniosła, że decydującym kryterium w art. 691 Kc nie jest opieka, lecz stosunek rodzinny ze zmarłym i wspólne zamieszkanie; te właśnie warunki spełnia.

Prezydent Miasta Łodzi, decyzją z dnia 20 stycznia 1983 r. nr L-III.817/9/83PK, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, podnosząc, że w sprawie zastosowania art. 691 Kc właściwy jest sąd powszechny, gdyż w aktach administracyjnych brak jest przekonujących dowodów, które świadczyłyby o wspólnym zamieszkaniu Elżbiety K. z Heleną R., która zresztą nie była osobą bliską w rozumieniu art. 8 prawa lokalowego /siostra babki/.

Na tę decyzję skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożyła Elżbieta K., podnosząc naruszenie art. 691 Kc i art. 8 prawa lokalowego i powtarzając argumenty zawarte w odwołaniu, a także dodając, że ma do niej zastosowanie art. 8 prawa lokalowego, gdyż do 5 października 1977 r. w spornym lokalu zamieszkiwała Marianna K., która zmarła, i wówczas skarżąca wystąpiła z wnioskiem o wejście w stosunek najmu.

W odpowiedzi na skargę Prezydent Miasta Łodzi podtrzymał swoją decyzję, powtarzając argumenty w jej uzasadnieniu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 196 par. 1 Kpa Sąd bada zgodność zaskarżonej decyzji z prawem, z tym zastrzeżeniem, że na zasadzie art. 206 Kpa nie jest związany granicami skargi.

W pierwszej fazie postępowania Naczelnik Dzielnicy wydał Elżbiecie K. zaświadczenie o wejściu w stosunek najmu omawianego lokalu. Nie rozpatrując meritum sprawy, stwierdzić należy, że z punktu widzenia przepisów postępowania administracyjnego była to forma właściwa. Jednakże zaświadczenie nie rozstrzyga żadnej kwestii, lecz jest tylko urzędowym stwierdzeniem pewnych znanych faktów lub stanu prawnego. zaświadczenie zatem nie tworzy, nie uchyla i nie zmienia istniejących stosunków prawnych. Przepisy prawne nie wprowadzają do postępowania w sprawie wydawania zaświadczeń pojęcia strony, a podmiot żądający wydania zaświadczenia nosi miano osoby ubiegającej się o zaświadczenie.

Artykuł 218 Kpa przewiduje, że organ administracji państwowej może przed wydaniem zaświadczenia przeprowadzić w koniecznym zakresie postępowanie wyjaśniające. Nie jest to jednak postępowanie administracyjne jurysdykcyjne. Postępowanie w sprawie wydania zaświadczenia może też toczyć się równolegle z postępowaniem administracyjnym, gdy strona żąda potwierdzenia w drodze zaświadczenia określonego faktu lub stanu prawnego /patrz Z. Janowicz: Postępowanie administracyjne i postępowanie przed Sądem Administracyjnym, PWN 1982, st. 315/. Wynika z tego, że przed wydaniem zaświadczenia nie toczy się postępowanie sensu stricto, lecz co najwyżej postępowanie wyjaśniające. W tej sytuacji do zaświadczeń nie ma zastosowania art. 145 Kpa, tym bardziej, że przepis ten wyraźnie stwierdza, że wznawia się postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną. Tak więc nie można wznowić postępowania w sprawie zakończonej wydaniem zaświadczenia, ponieważ nie toczyło się postępowanie administracyjne i nie wydano decyzji.

Zarówno zaskarżona decyzja, jak i decyzja organu I instancji, mówią o uchyleniu decyzji, powołując wydane zaświadczenie. Decyzje organów obu instancji, zostały więc wydane z wyraźnym naruszeniem art. 145 Kpa, który dotyczy tylko decyzji, a nie zaświadczeń. Wobec faktu, że zaświadczenie jest pochodną istniejących faktów lub stanu prawnego, wraz ze zmianą owych faktów lub stanu prawnego zaświadczenie staje się nieaktualne i może być wydane nowe, odpowiadające aktualnemu stanowi prawnemu lub aktualnym faktom. Nie można zatem wznawiać postępowania w odniesieniu do zaświadczenia i uchylać decyzją wydane zaświadczenie.

Uznając, że wydanie decyzji uchylających zaświadczenie nastąpiło z rażącym naruszeniem art. 145 Kpa, na mocy art. 207 par. 1 i 3 w związku z art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa Sąd stwierdził nieważność decyzji organów obu instancji.

Na marginesie można dodać, że rozstrzygnięcie sprawy przez skierowanie jej do sądu powszechnego w celu wypowiedzenia się, czy do Elżbiety K. ma zastosowanie art. 681 Kc, merytorycznie uznać należy za prawidłowe z punktu widzenia prawa.