Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 168/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2019-06-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6072 Scalenie oraz podział nieruchomości
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 6 pkt 1, art. 97 ust. 3 pkt 1
journal: Dz.U. 2018 poz 2204
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o  gospodarce nieruchomościami  - tekst jedn.
article: art. 4 ust. 1, art. 15 ust. 2 pkt 1
journal: Dz.U. 2018 poz 1945
law: Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec,, Asesor sądowy Jerzy Parchomiuk, Protokolant Referent Jacek Zięba, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 13 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi A. K. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2019 r., nr SKO.[...] w przedmiocie podziału nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Sygn. akt II SA/Lu [...]

Uzasadnienie

Decyzją z dnia [...] grudnia 2018r. Prezydent Miasta P. zatwierdził, dokonany z urzędu, podział nieruchomości stanowiącej własność A. B. położonej w P., oznaczonej jako działka nr [...] o powierzchni [...] na działki nr [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] oraz działki nr [...] o powierzchni [...] na działki o nr [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...]. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, iż podział przedmiotowej nieruchomości dokonuje się w celu wydzielenia działek przeznaczonych w planie miejscowym pod drogi publiczne. Został on opracowany zgodnie z postanowieniem Prezydenta Miasta P. z dnia [...] sierpnia 2018 r., pozytywnie opiniującym wstępny projekt podziału przedmiotowych działek. Organ podniósł, iż podział jest zgodny z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego miasta P. zatwierdzonym uchwałą Rady Miasta P. z dnia 30 grudnia 2004 r. nr [...], zmienioną uchwałą z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego osiedla W. F. część 1 w P. ( Dz. Urz. Woj. Lubelskiego z dnia 27 kwietnia 2012r. poz. 1527 ). Według projektu podziału działki nr [...] i [...] znajdują się w obszarze [...] - ulica dojazdowa, szerokość w liniach rozgraniczających 10,0 m-12,0 m, działki nr [...] i [...] znajdują się w obszarze [...] - ulica lokalna, szerokość w liniach rozgraniczających 20,0 m, działki nr [...] i [...] się w obszarze [...] - ulica dojazdowa, szerokość w liniach rozgraniczających 10,0 m-12,00 m, działki nr [...] i [...] w obszarze [...] - strefa zabudowy mieszkaniowej, jako przeznaczenie podstawowe - mieszkalnictwo jednorodzinne; jako przeznaczenie dopuszczalne: liniowe, punktowe i kubaturowe obiekty i urządzenia infrastruktury technicznej i komunikacji; tereny zieleni rekreacyjnej ogólnodostępnej; usługi nieuciążliwe (w tym handel); działki nr [...] i [...] znajdują się w obszarze [...] - strefa zabudowy mieszkaniowej, jako przeznaczenie podstawowe - mieszkalnictwo jednorodzinne; jako przeznaczenie dopuszczalne: liniowe, punktowe i kubaturowe obiekty i urządzenia infrastruktury technicznej i komunikacji; tereny zieleni rekreacyjnej ogólnodostępnej; usługi nieuciążliwe (w tym handel), działki nr [...] i [...] w obszarze [...] - strefa zabudowy mieszkaniowej, jako przeznaczenie podstawowe - mieszkalnictwo jednorodzinne; jako przeznaczenie dopuszczalne: liniowe, punktowe i kubaturowe obiekty i urządzenia infrastruktury technicznej i komunikacji; tereny zieleni rekreacyjnej ogólnodostępnej; usługi nieuciążliwe (w tym handel), natomiast działki nr [...] i [...] znajdują się w obszarze [...] - strefa zabudowy mieszkaniowej, jako przeznaczenie podstawowe - mieszkalnictwo jednorodzinne; jako przeznaczenie dopuszczalne: liniowe, punktowe i kubaturowe obiekty i urządzenia infrastruktury technicznej i komunikacji; tereny zieleni rekreacyjnej ogólnodostępnej; usługi nieuciążliwe (w tym handel).

Po rozpoznaniu odwołania A. B. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzję organu I instancji utrzymało w mocy. Organ odwoławczy podniósł, że zgodnie z art. 97 ust. 3 pkt 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami podziału nieruchomości można dokonać z urzędu, jeżeli jest on niezbędny do realizacji celów publicznych. Przepis art. 6 pkt 1 ustawy stanowi, że celem publicznym w rozumieniu ustawy jest wydzielanie gruntów pod drogi publiczne, drogi rowerowe i drogi wodne, budowa, utrzymywanie oraz wykonywanie robót budowlanych tych dróg, obiektów i urządzeń transportu publicznego, a także łączności publicznej i sygnalizacji. Zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego gminy P. (uchwała Rady Gminy P. z dnia [...] grudnia 2004 r. nr [...] września 2002 r. nr [...], zmieniona uchwałą z dnia 29 marca 2012 r. nr [...]), przedmiotowe działki leżą w terenie przeznaczonym pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną ([...]), pod tereny strefy zieleni leśno-parkowej o przeznaczeniu podstawowym pod lasy i parki leśne, ścieżki spacerowe, ciągi piesze i rowerowe ([...]), ulice dojazdowe ([...]), ulicę lokalną ([...]). Proponowany podział zakłada wydzielenie działek nr [...] o pow. [...] ha i [...] o pow. [...] ha oraz działki nr [...] o pow. [...] ha i [...] o pow. [...] ha pod ulice dojazdowe ([...]), zaś działek nr [...] o pow. [...] ha i [...] o pow. [...] ha pod ulicę lokalną ([...]). Pozostałe działki, które powstaną w wyniku podziału ([...] o pow. [...] ha i [...] o pow. [...] ha, [...] o pow. [...] ha i [...] o pow. [...] ha, [...] o pow. [...] ha i [...] o pow. [...] ha, [...] o pow. [...] ha i [...] o pow. 0,0642 ha) przeznaczone zostaną pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną ([...]), przy czym działki nr [...] i [...] przeznaczone zostały częściowo również pod tren zieleni leśno-parkowej o przeznaczeniu podstawowym pod lasy i parki leśne, ścieżki spacerowe, ciągi piesze i rowerowe ([...]). Podział ma zatem na celu wydzielenie działek nr [...], [...], [...], [...], [...], [...] pod realizację celu publicznego - dróg publicznych (art. 6 pkt 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami). Przy czym grunt ten stał się niezbędny na w/w cel w chwili wejścia w życie planu miejscowego, w którym to dokonano ustaleń co do przebiegu w/w inwestycji. Kolegium zwróciło uwagę, że zgodność proponowanego podziału z ustaleniami miejscowego plan zagospodarowania przestrzennego potwierdzono już w postanowieniu z dnia 9 sierpnia 2018 r. Prezydenta Miasta P., którym pozytywnie zaopiniował wstępny projekt podziału nieruchomości, co stanowiło pierwszy etap postępowania podziałowego. Postanowienie powyższe utrzymane zostało w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...] września 2018 r. Według organu podział przedmiotowej nieruchomości nie spowoduje niemożności zagospodarowania nowo wydzielonych działek zgodnie z ich przeznaczeniem w planie, które będą również posiadały dostęp do drogi publicznej. Odnosząc się do zarzutów odwołania zaznaczono, że ewentualne błędy w ewidencji gruntów (również co do powierzchni dzielonej nieruchomości) nie mają co do zasady wpływu na podział z urzędu, którego celem jest wydzielenie - w oparciu o wiążące ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego - działek przeznaczonych pod drogi publiczne, jak też na wysokość odszkodowania za działki przejęte na ten cel (odszkodowanie zostanie wypłacone za wydzielone działki drogowe, których powierzchnia wynika z planu miejscowego). Błędy takie, jeżeli są ewidentne (wpis jest niezgodny z dokumentami źródłowymi), mogą być sprostowane w postępowaniu przed starostą prowadzącym ewidencję gruntów (wprowadzane zmiany w ewidencji są wtórne wobec zdarzeń prawnych, z których wynikają). Inne zaś błędy, czy nieścisłości, które nie wynikają wprost z dokumentów źródłowych, mogą być rozstrzygnięte jedynie w drodze cywilnego sporu o własność, a dopiero jego wynik ujawniony w ewidencji gruntów. Ustosunkowując się do sugestii strony co do przeprowadzenia przez organ z urzędu postępowania rozgraniczeniowego dzielonej nieruchomości z nieruchomościami sąsiednimi, organ wskazał, że postępowanie o rozgraniczenie nieruchomości przeprowadza się z urzędu wyłącznie przy scaleniu gruntów, a także, jeżeli jest brak wniosku strony, a potrzeby gospodarki narodowej lub interes społeczny uzasadniają przeprowadzenie rozgraniczenia (art. 30 ust. 2 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne). Taka sytuacja w niniejszej sprawie nie występuje. Odnosząc się do kwestii braku zawiadomienia strony o czynnościach przyjęcia granic dzielonej nieruchomości, podano, że obowiązek taki dotyczy wyłącznie sytuacji braku księgi wieczystej nieruchomości podlegającej podziałowi oraz innych dokumentów określających stan prawny nieruchomości i przyjęcia granic nieruchomości podlegającej podziałowi na podstawie danych wykazanych w katastrze nieruchomości (§ 6 ust. 4 w zw. z ust. 3 ww. rozporządzenia). Sytuacja taka nie występuje w niniejszej sprawie, a przyjęcie granic nastąpiło według stanu prawnego ujawnionego w księdze wieczystej nr [...], prowadzonej dla dzielonej nieruchomości.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego A. B. stwierdziła, że nie kwestionuje podstaw prawnych wydanej decyzji, zwróciła jednak uwagę na brak odniesienia się przez Kolegium do podnoszonych zarzutów w odwołaniu, co oznacza, że jego decyzja nie spełnia wymogu prawidłowego uzasadnienia. Skarżąca zaznaczyła, że dla opracowania mapy podziału przyjęcie granic nieruchomości podlegającej podziałowi następuje w wyniku badania dokumentów wymienionych w § 6 ust.1 rozporządzenia z 7 grudnia 2004 r. w sprawie sposobu i trybu dokonywania podziałów nieruchomości, a mianowicie księgi wieczystej, katastru nieruchomości oraz innych dokumentów określających stan prawny nieruchomości. Tymczasem z tej dokumentacji nie wynika taka granica skrajnych stron obu działek, jak wskazano w projekcie podziału działek, zaś ani geodeta, ani organ pozytywnie opiniując projekt nie dokonali przyjęcia granic nieruchomości podlegającej podziałowi zgodnie z § 6 ust. 1 rozporządzenia. Według skarżącej zastrzeżenia budzą także pomiary powierzchni działek. Z dokumentacji Starostwa wynika, że pomiary powierzchni uległy zmianie i były kwestionowane, co dodatkowo potwierdza błędne przyjęcie granic przez geodetę w projekcie podziału. W jej ocenie kwestią istotną jest brak reakcji organu na zarzuty co do błędów wstępnego projektu podziału działek, a nie kwestia możliwości sprostowania granic z urzędu w ramach postępowania rozgraniczeniowego przez organ.

Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało dotychczasową argumentację i wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Z przepisu art. 97 ust. 3 pkt.1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami ( Dz. U z 2018r. poz. 2204 ) wynika, że można dokonać z urzędu podziału nieruchomości stanowiącej własność osób trzecich, w sytuacji gdy podział jest niezbędny do realizacji celów publicznych. W rozumieniu ustawy o gospodarce nieruchomościami celem publicznym jest, między innymi, wydzielanie gruntów pod drogi publiczne, o czym wprost stanowi art. 6 pkt. 1 ustawy. Z kolei sieć dróg publicznych jest kształtowana w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego. Art. 4 ust.1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 2018r. poz. 1945) stanowi, że ustalenie przeznaczenia terenu, rozmieszczenie inwestycji celu publicznego oraz określenie sposobów zagospodarowania warunków zabudowy terenu następuje w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Konkretyzacją tego zapisu jest wskazanie w art. 15 ust.2 pkt.1 tej ustawy jako obowiązkowego elementu każdego planu określenie przeznaczenia terenów oraz linii rozgraniczających tereny o różnym przeznaczeniu lub różnych zasadach zagospodarowania.. W rozpoznawanej sprawie nie jest podważana zasadność dokonanego podziału, co zauważyła również skarżąca. Z treści miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta P. zatwierdzonego uchwałą Rady Miasta P. z dnia [...] grudnia 2004 r. nr [...], zmienionej następnie uchwałą z dnia 29 marca 2012 r. nr [...] w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego osiedla W. w P. ( Dz. Urz. Woj. L. z dnia 27 kwietnia 2012r. poz. 1527 ) obejmującego przedmiotowy obszar położony w obrębie przedmiotowych działek nr [...] oznaczonych w rejestrze gruntów jako ulica [...] wynika, że został przeznaczony pod tereny zabudowy mieszkaniowej – budownictwo jednorodzinne, tereny zieleni rekreacyjnej ogólnodostępnej; usługi nieuciążliwe (w tym handel) oraz pod drogi klasy technicznej [...]. Proponowany podział zakłada wydzielenie działek nr [...] o pow. [...] ha i [...] o pow. [...] ha pod drogę dojazdową [...], działek nr [...] o pow. [...] ha i [...] o pow. [...] ha pod ulicę lokalną [...], natomiast działki nr [...] o pow. [...] ha i nr [...] o pow. [...] ha pod ulicę dojazdową [...] Wytyczenie dróg (ulic) w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego i nadanie im w treści planu parametrów technicznych właściwych do zakwalifikowania ich do dróg publicznych, jest wystarczające do uznawania późniejszej czynności wydzielenia gruntów pod te drogi za realizację celu publicznego. W orzecznictwie zauważa się, że charakter miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego jako aktu prawa powszechnie obowiązującego przesądza o tym, iż nieruchomość staje się niezbędna na cel publiczny już w chwili wejścia w życie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, w którym dokonano ustaleń co do przebiegu drogi publicznej. O ile bowiem plan miejscowy w sposób jednoznaczny przesądza o przebiegu drogi publicznej, to podział służący wydzieleniu działek koniecznych dla realizacji tej drogi jest niezbędny dla osiągnięcia celu publicznego, jakim jest zastosowanie się do przepisów prawa miejscowego, określających przebieg drogi publicznej i wydzielenie gruntów pod te drogi ( wyroki NSA z dnia 19 marca 2008 r., sygn. I OSK 410/07 i 3 lutego 2012 r. I OSK 272/11 opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych ). Podział został zaprojektowany według linii rozgraniczających tereny przyszłych dróg. Trzeba zaznaczyć, że linie rozgraniczające teren dróg (ulic) wynikające z planu zagospodarowania przestrzennego stanowią podstawę do przeprowadzeniu podziału nieruchomości bezwzględnie w miejscu ich usytuowania i na etapie podziału nieruchomości nie ma możliwości ich korygowania. Nie bez znaczenia dla oceny zaskarżonej decyzji jest również, że Prezydent Miasta P. postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2018r. pozytywnie zaopiniował zaproponowany podział przedmiotowej nieruchomości - jako zgodny z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego osiedla W. sektor F, G i H w P.. Rozstrzygnięcie to zostało utrzymane w mocy postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2018r. Pomijając rozbieżności orzecznictwa co do potrzeby wydania takiego postanowienia w sytuacji podziału dokonywanego z urzędu, gdy ten sam organ wypowiada się o zgodności tego podziału z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i zatwierdza podział nieruchomości, to jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 11 kwietnia 2008 r. ( I OSK 355/07 opubl. w CBOSA ), skoro postępowanie o zatwierdzenie podziału nieruchomości jest etapem postępowania podziałowego, organ zatwierdzający podział nieruchomości jest związany opinią o podziale.

Bezzasadne są zarzuty skargi koncentrujące się na wykazaniu wadliwego zdaniem skarżącej przyjęcia granic działek oraz ich powierzchni. Należy zauważyć, że podział ewidencyjny (geodezyjny) nieruchomości polega na innym, niż dotychczas, ukształtowaniu ewidencyjnym działek gruntu wchodzących w skład nieruchomości. Jego wynikiem jest wyodrębnienie nowych działek ewidencyjnych (działkę ewidencyjną stanowi ciągły obszar gruntu, położony w granicach jednego obrębu, jednorodny pod względem prawnym, wydzielony z otoczenia za pomocą linii granicznych), a zatem następuje zmiana oznaczenia i ewentualnie zmiana opisu nieruchomości (w tym określenie nowego rodzaju użytków gruntowych). Pociąga to za sobą zarówno konieczność dokonania zmian w ewidencji gruntów i budynków w zakresie oznaczenia nieruchomości, jak i opisu oraz oznaczenia granic działek ewidencyjnych wchodzących w skład nieruchomości. Zgodnie z § 3 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. w sprawie sposobu i trybu dokonywania podziału nieruchomości (Dz.U. Nr 268, poz. 2663) wstępny projekt podziału nieruchomości powinien zawierać w szczególności: 1) granice nieruchomości podlegającej podziałowi; 2) oznaczenie nieruchomości podlegającej podziałowi według danych z katastru nieruchomości oraz księgi wieczystej, a w razie jej braku – według innych dokumentów określających stan prawny nieruchomości; 3) powierzchnię nieruchomości podlegającej podziałowi; 4) naniesione w kolorze czerwonym granice projektowanych do wydzielenia działek gruntu; 5) przedstawione w kolorze czerwonym powierzchnię projektowanych do wydzielenia działek gruntu; 6) przedstawioną w formie graficznej w kolorze czerwonym lub w formie opisowej propozycję sposobu zapewnienia dostępu projektowanych do wydzielenia działek gruntu do drogi publicznej. Z ust. 1 tego przepisu wynika, że wstępny projekt podziału nieruchomości, o którym mowa w art. 97 ust.1a pkt.4 opracowuje się na kopii mapy zasadniczej, a w przypadku jej braku - na kopii mapy katastralnej, uzupełnionej o niezbędne dla projektu podziału elementy zagospodarowania terenu. Stosownie do § 10 rozporządzenia mapa z projektem podziału nieruchomości stanowi załącznik do decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości, o której mowa w art. 96 ust.1 ustawy. W przypadku, o którym mowa w § 9 ust. 2 załącznikami do decyzji zatwierdzającej podział są również wykaz zmian gruntowych i wykaz synchronizacyjny. Według § 5 ust.1 rozporządzenia dołączane do wniosku o podział nieruchomości dokumenty geodezyjne i kartograficzne, o których mowa w art. 97 ust.1a pkt. 5 – 8 zamieszcza się w operacie podziału nieruchomości. Operat podziału nieruchomości, o którym mowa w ust. 1, podlega przyjęciu do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego przed wydaniem decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości ( ust.2 ). W żadnym razie podział działki nie prowadzi do zmiany powierzchni pierwotnej działki lub zmiany jej granic. Trafnie zauważa Kolegium, że spory dotyczące tych kwestii mogą być rozstrzygane w postępowaniu na podstawie ustawy z dnia 17 maja 1989r. Prawo geodezyjne i kartograficzne ( Dz. U z 2017r. poz. 2101 ). Jak zresztą wynika z pisma skarżącej z dnia [...] lipca 2011r., adresowanego do Starosty [...], skarżąca wnosiła już wtedy o sprostowanie zapisów powierzchni działek nr [...], które jej zdaniem zostały błędnie wprowadzone do protokołu przyjęcia powierzchni działek, a następnie do ewidencji gruntów na skutek przeprowadzonej w 1991r. modernizacji ewidencji gruntów obrębu W.. Odpowiadając na powyższe pismo organ potwierdził, że właścicielka przedmiotowych działek w protokole ogłoszenia stanu władania w pkt. 413 operatu modernizacji ewidencji gruntów zamieściła uwagę o braku zgody na wykazaną powierzchnię działek [...] Zaznaczył, że podczas modernizacji powstała komputerowa baza danych ewidencyjnych a powierzchnie działek zostały obliczone z dokładnością do 0,0001ha, w postaci numerycznej założono także mapy. Ustalone w wyniku modernizacji ewidencji gruntów powierzchnie odpowiednio [...] i [...] zostały ujawnione w ewidencji gruntów i księdze wieczystej nr [...] Organ wyjaśnił również, że w 2006r. przeprowadzono kolejną modernizację ewidencji gruntów oraz założono ewidencję budynków dla obrębu W. . Sporządzony wówczas projekt operatu opisowo – kartograficznego stał się operatem ewidencji gruntów i budynków. Jest on obowiązujący i wszelkie zmiany mogą być wprowadzone na podstawie przedłożonej odpowiedniej dokumentacji geodezyjnej. Warto także zauważyć, co wynika z protokołu przyjęcia granic nieruchomości podlegającej podziałowi sporządzonego [...] października 2018r., że wbrew tezie skarżącej przyjęcie granic nieruchomości nastąpiło właśnie według stanu prawnego ujawnionego w księdze wieczystej, który pokrywa się z danymi zawartymi w ewidencji gruntów i budynków obrębu [...], co potwierdza protokół badania ksiąg wieczystych m.in. działek [...] oraz wypisy z rejestru gruntów.

Z tych względów na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U z 2018r. poz. 1302 ) skargę należało oddalić.