Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2243/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-06-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Minister Budownictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 7, 77  par. 1, 80 i 107  par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Lech Sędziowie : asesor WSA Joanna Skiba asesor WSA Przemysław Żmich (spr.) Protokolant Ilona Sułek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 czerwca 2006 r. sprawy ze skargi A. J. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] października 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o wywłaszczeniu za odszkodowaniem 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] lipca 2005r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] października 2005 r., nr [...], po rozpatrzeniu wniosku A. J. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] lipca 2005 r., nr [...] odmawiającą wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] stycznia 1970 r., nr [...], o wywłaszczeniu za odszkodowaniem części nieruchomości o pow. [...]m2 z ogólnej powierzchni [...] m2, położonej w W. przy ul. [...] stanowiącej współwłasność M. S. w 1/2 części oraz J. M. i M. W..

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

W dniu 7 kwietnia 2004 r. A. J. wystąpiła z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej W z dnia [...] stycznia 1970 r., [...] o wywłaszczeniu za odszkodowaniem nieruchomości części nieruchomości o pow. [...] m2 z ogólnej powierzchni [...] m2, położonej w W. przy ul. [...], stanowiącej współwłasność M.S. oraz J. M. i M. W.. W uzasadnieniu wskazała, iż decyzja wywłaszczeniowa została skierowana do osób, które nigdy nie były właścicielami nieruchomości przy ul. [...]. Właścicielem tej nieruchomości była K. B., poprzednik prawny wnioskodawczyni.

Prezydent m. W postanowieniem z dnia [...] maja 2004 r., nr [...] powyższy wniosek przekazał według właściwości Wojewodzie [...].

Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] lipca 2004 r., nr [...] wniosek ten następnie przekazał do rozpatrzenia według właściwości Ministrowi Infrastruktury.

Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] lipca 2005r., nr [...] odmówił wszczęcia postępowania z wniosku A. J. o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] stycznia 1970 r.,[...]. W uzasadnieniu wskazano, iż A. J. nie wykazała interesu prawnego, który legitymowałby ją jako stronę do wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji. Nie jest bowiem poprzednim właścicielem ani spadkobiercą dawnych właścicieli wywłaszczonej nieruchomości. Nie posiada również tytułu prawnorzeczowego do tej nieruchomości.

W dniu 1 sierpnia 2005 r. A. J. wystąpiła do Ministra Infrastruktury z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu podniosła, że z planów sporządzonych przez mierniczego R. W. w 1930 r., załączonych pod nr [...] do zbioru dowodów tomu VIII księgi wieczystej pod nazwą "[...]"nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] i [...] oraz z rejestru pomiarowego sporządzonego w oparciu o badania hipoteczne i mapy geodezyjne, przyjętego do zasobu geodezyjnego powiatu [...]w dniu [...] września 2002 r. wynika, że działka o ogólnej powierzchni [...] m2 obecnie składa się z dwóch działek: działki nr [...] stanowiącej własność M. S., J. M., A. W. i A. M. oraz działki nr [...], stanowiącej współwłasność A. W. i A. M. (następców prawnych J. M., M. W. i M. S.). Natomiast działka będąca przedmiotem wywłaszczenia na rzecz Skarbu Państwa pod budowę Domu Dziecka o powierzchni [...] m2 obejmuje obecnie działkę nr [...], której dawnym właścicielem była K. B., poprzednik prawny A. J. Poza tym z obecnej mapy geodezyjnej wynika, iż nieruchomość o pow. [...] m2 oznaczona jako działki nr [...] i [...] położona jest przy ul.[...]. Wywłaszczony zaś grunt o pow. [...] m2 (według obecnych pomiarów o pow. [...]m2) oznaczony jako działka nr [...] znajduje się przy ul.[...]. Zatem oczywistym jest, że przedmiotem wywłaszczenia nie objęto nieruchomości będącą własnością M.S., J. M. i M. W., lecz nieruchomość stanowiącą własność K. B., której spadkobiercą jest A. J., co legitymuje ją do złożenia żądania stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej.

Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] października 2005 r., nr [...] utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] lipca 2005 r., nr [...]. W uzasadnieniu wskazał, że z treści art. 28 i art. 157 § 2 KPA wynika, że stroną postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowej są osoby, które uczestniczyły w postępowaniu wywłaszczeniowym lub ich następcy prawni oraz osoby którym obecnie przysługują prawa rzeczowe do nieruchomości. Decyzja Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] stycznia 1970 r., nr [...] została skierowana do M. S., J. M. oraz M. W. Obecnie właścicielem wywłaszczonej nieruchomości jest Skarb Państwa. Minister Infrastruktury zauważył, że organ wywłaszczeniowy prawidłowo ustalił stan prawny wywłaszczonej nieruchomości. W archiwalnych aktach wywłaszczeniowych znajduje się bowiem zaświadczenie wydane przez Państwowe Biuro Notarialne w dniu [...] maja 1969 r., w którym podano, że aktem notarialnym z dnia [...] maja 1930 r. K. B. z należących do niej 10 morgów gruntu sprzedała P. i M. S. działkę o pow. [...] m2. Następnie aktem notarialnym z dnia [...] października 1941 r. P. S. należącą do niego niepodzielną połowę działki gruntu o pow. [...]m2 sprzedał J. M. oraz M. W. Powyższą okoliczność potwierdzają również odpisy aktów notarialnych z dnia [...] maja 1930 r. oraz z dnia [...] października 1941 r. nadesłane przez Wydział Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego dla W. przy piśmie z dnia 3 marca 2005 r. Jednocześnie złożone do akt sprawy wypisy z rejestru gruntów oraz odpis z księgi wieczystej, w których jako właściciel jest ujawniona K. B. oraz A. J., nie obejmują wywłaszczonej nieruchomości. W związku z powyższym należało uznać, że decyzją z dnia [...] stycznia 1970 r. wywłaszczono część nieruchomości o pow. [...]m2 z nieruchomości o pow.[...] m2, która zgodnie z odpisami aktów notarialnych stanowiła współwłasność M. S., J. M. oraz M. W.. A. J. nie będąc następcą prawnym adresatów decyzji wywłaszczeniowej nie ma zatem interesu prawnego do występowania w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] stycznia 1970 r., nie może być więc stroną postępowania nadzorczego.

W dniu 17 listopada 2005 r. A. J. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] października 2005 r. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu podniosła, że nie budzi wątpliwości, że decyzja wywłaszczeniowa z dnia [...] stycznia 1970 r. była skierowana do M. S., J. M.i M. W., a odjęty decyzją grunt miał być częścią nieruchomości stanowiącej współwłasność tych osób. Natomiast przy wykonywaniu decyzji wywłaszczeniowej został fizycznie zabrany pod budowę Domu Dziecka grunt stanowiący własność skarżącej A. J. zamiast gruntu objętego decyzją wywłaszczeniową stanowiącego własność M. S., J. M. i M. W. Grunt objęty decyzją wywłaszczeniową z dnia [...] stycznia 1970 r. stanowiący współwłasność M. S., J. M. i M. W. nigdy nie przeszedł w posiadanie Skarbu Państwa, nie znajdował się i nie znajduje się na terenie Domu Dziecka. Grunt ten od dnia 7 maja 1930 r. do dnia dzisiejszego znajduje się w nieprzerwanym samoistnym posiadaniu M. S., J. M., M. W. i ich obecnej następczyni prawnej A. M.. Tak wiec decyzją z dnia [...] stycznia 1970 r. wywłaszczono inny grunt niż grunt, który został faktycznie w terenie przejęty przez Skarb Państwa w wykonaniu tej decyzji. Minister Infrastruktury w decyzji z dnia [...] października 2005 r., powołując się na zaświadczenie Państwowego Biura Notarialnego, akty notarialne z dnia [...] maja 1930 r. i dnia [...] października 1941 r. podnosi, że organ wywłaszczeniowy prawidłowo ustalił stan prawny wywłaszczonej nieruchomości. Jednak same akty notarialne z 1930 i 1941 r. nie wskazują miejsca położenia nieruchomości objętej decyzją wywłaszczeniową. Z załączonych do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy kserokopii mapy i rejestru pomiarowego wynika, że działka sprzedana przez K. B. P. i M. S. aktem notarialnym z dnia [...] maja 1930 r., której to nieruchomości dotyczy decyzja wywłaszczeniowa z dnia [...] stycznia 1970 r., obecnie nosi numerację ewidencyjną [...] i [...]. Działki o nr [...] i [...] nadal znajdują się w posiadaniu następców prawnych P. i M. S., nie są w posiadaniu Skarbu Państwa i nie są położone na terenie Domu Dziecka. A.J., spadkobiercy K. B., odebrano ziemię i przeznaczono ją pod budowę Domu Dziecka bez żadnej podstawy prawnej - bez decyzji wywłaszczeniowej. Organ administracyjny winien wyjaśnić powyższe okoliczności. Minister Infrastruktury opierając się wyłącznie na adresacie decyzji wywłaszczeniowej niesłusznie uznał, że A. J. nie jest stroną w rozumieniu przepisu art. 28 kpa. A. J. swój interes prawny wywodzi z faktu, że jest właścicielem nieruchomości, która została przejęta w posiadanie przez Skarb Państwa i przeznaczona pod budowę Domu Dziecka, mimo że nie była ziemią oznaczoną w decyzji wywłaszczeniowej z [...] stycznia 1970 r. W niniejszej sprawie organ winien był zbadać tożsamość nieruchomości wywłaszczonej decyzją i nieruchomości przejętej na rzecz Skarbu Państwa w wykonaniu tej decyzji, przynajmniej zapoznając się ze złożoną do akt sprawy dokumentacją geodezyjną, a nie ograniczać się do treści aktów notarialnych, na podstawie których bez zapoznania się z dokumentacją geodezyjną nie można ustalić miejsca położenia wywłaszczonej decyzją części nieruchomości.

W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury wniósł o jej oddalenie i jednocześnie podtrzymał stanowisko prezentowane dotychczas w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest uzasadniona.

Z przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. - zwaną dalej KPA) wynika, że organ administracji publicznej obowiązany jest podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz do załatwienia sprawy (art. 7 KPA), w szczególności zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego oraz oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego czy dana okoliczność została udowodniona (art. 77 § 1 i art. 80 KPA). Tylko ustalone w takich warunkach fakty mogą stanowić materiał dowodowy będący podstawą faktyczną, niezbędną do wydania i uzasadnienia decyzji administracyjnej (art. 107 § 1 i 3 KPA).

Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika natomiast, że powodem odmowy wszczęcia na wniosek A. J. postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] stycznia 1970 r., nr [...] było to, że decyzja wywłaszczeniowa dotyczyła części gruntu o pow. [...]m2 wyłączonego z nieruchomości o ogólnej powierzchni [...] m2, uregulowanej w księdze wieczystej pod nazwą "[...] [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] i [...]", położonej w W. przy ul.[...], oznaczonej jako działka nr [...], którego współwłaścicielami na mocy aktów notarialnych z dnia [...] maja 1930 r. i z dnia [...] października 1941 r. byli M. S., M. W. i J. M. Zatem A. J. nie będąc obecnym, jak i dawnym właścicielem przedmiotowej nieruchomości, ani następcą prawnym wskazanych wyżej osób nie posiadała legitymacji do bycia stroną w postępowaniu nadzorczym.

Dokonując kontroli przeprowadzonego przez Ministra Infrastruktury postępowania dowodowego Sąd uznał, że postępowanie wyjaśniające przeprowadzone w niniejszej sprawie nie pozwalało na zajęcie stanowiska w zakresie posiadania przez A. J. interesu prawnego w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowej. Trzeba bowiem zauważyć, że wydane w sprawie decyzje odmawiające wszczęcia postępowania nadzorczego nie zawierają ustaleń, co do dawnego (z daty wywłaszczenia), jak i obecnego położenia części nieruchomości o pow. [...]m2 w ramach granic nieruchomości o nazwie "[...]"[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] i [...]", której dawnym właścicielem była K. B. spadkodawca A. J. Podkreślenia wymaga i to, że decyzja Ministra Infrastruktury z dnia [...] października 2005 r. w ogóle nie odnosi się do obszernych zarzutów oraz twierdzeń i dowodów wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, wskazujących na prawdziwość tezy o wywłaszczeniu decyzją z dnia [...] stycznia 1970 r. nieruchomości nie stanowiącej współwłasności M. S., M. W. i J. M., lecz własność K. B., której jedynym spadkobiercą jest A. J.

Zdaniem Sądu wyjaśnienie tej okoliczności ma istotne znaczenie dla sprawy (zwłaszcza w kontekście zarzutów wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji), ponieważ dopiero precyzyjne i nie budzące wątpliwości ustalenie położenia wywłaszczonej nieruchomości pozwoli organowi odpowiedzieć na pytanie, kto był właścicielem części nieruchomości o pow. [...] m2 bezpośrednio przed wywłaszczeniem i kto jest nim obecnie oraz czy tej właśnie części gruntu dotyczy decyzja wywłaszczeniowa. Samo przeprowadzenie dowodów z aktów notarialnych oraz odpisów z ksiąg wieczystych i wypisów z rejestru gruntów nie pozwala na ustalenie położenia tej nieruchomości. W niniejszej sprawie obok wskazanych wyżej dowodów kluczowe znaczenie będą miały dowody w postaci załączonej do wniosku o wywłaszczenie z dnia 3 czerwca 1969 r. dokumentacji, tj. badań hipotecznych, planów geodezyjnych oraz materiałów zgromadzonych w sprawie zakończonej decyzją o lokalizacji szczegółowej z dnia [...] kwietnia 1969 r., a także zgromadzone po wywłaszczeniu i istniejące w chwili obecnej materiały postępowania podziałowego, wyrysy z ewidencji gruntów, mapy geodezyjne, rejestry pomiarowe, wykazy zmian gruntowych, zawarte w dokumentacji zasobu geodezyjnego i aktach ksiąg wieczystych, pozwalające prześledzić zmiany granic i numerów działek wchodzących w skład nieruchomości o nazwie "[...] [..],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] i [...]".

Wobec wskazanych wyżej uchybień należało więc uznać, że w sprawie objętej skargą A. J. nie zostały wszechstronnie wyjaśnione, w oparciu o całokształt zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, wskazujące na posiadanie przez skarżącą interesu prawnego we wszczęciu postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowej, co świadczy o naruszeniu przez Ministra Infrastruktury przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 KPA, w stopniu, który mógłby mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Biorąc pod uwagę powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.