Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 159/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2022-06-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 33 par. 2 pkt 6 lit. c
journal: Dz.U. 2020 poz 1427
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Kandut (spr.), Sędziowie WSA Beata Machcińska, Borys Marasek, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 15 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi G.M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia 18 listopada 2021 r. nr SKO.4110.14.2021 w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym 1) uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Wójta Gminy K. z dnia 20 lipca 2021 nr [...], 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie na rzecz strony skarżącej kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z 18 listopada 2021 r. nr SKO.4110.14.2021 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 oraz art. 123 i art. 144 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm. - dalej zwana: k.p.a.) oraz art. 17, art. 18 oraz art. 32, art. 33 i art. 34 § 4 i 5 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2020 r. poz. 1427 ze zm. – dalej zwana: u.p.e.a.), po rozpatrzeniu zażalenia G. M. (dalej zwany: strona, skarżący, zobowiązany), utrzymało w mocy postanowienie Wójta Gminy K. z 20 lipca 2021 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia zarzutów zobowiązanego w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. na podstawie tytułu wykonawczego z 8 czerwca 2021 r. nr SW2.9.2021.

Postanowienia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Z akt sprawy przedłożonych Sądowi wynika, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z., jako organ egzekucyjny, prowadził egzekucję administracyjną na podstawie tytułu wykonawczego z 8 czerwca 2021 r. nr SW.2.9.2021 wystawionego przez wierzyciela, Wójta Gminy K. (w tym samym dniu skierowany do egzekucji). Uprzednio wierzyciel wystosował do zobowiązanego upomnienia: z 8 kwietnia 2021 r. nr 2.2021 i 24 maja 2021 r. nr 52.2021 (doręczone odpowiednio: 9 kwietnia 2021 r. i 26 maja 2021 r.), którymi wezwał do uregulowania należności pieniężnych (łączne zobowiązanie pieniężne – "1 rata 2021" i "2 rata 2021") w kwotach po 29.712 zł wraz z odsetkami za zwłokę (odpowiednio: 156 zł i 59 zł) i kosztami upomnienia (po 11,60 zł).

Pismem z 1 lipca 2021 r. zobowiązany, działając przez pełnomocnika, wniósł zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie w/w tytułu wykonawczego oświadczając, że tytuł ten został doręczony zobowiązanemu 25 czerwca 2021 r., a dotyczył zaległości w podatku od nieruchomości określonej w decyzji z 27 stycznia 2021 r. Jako podstawę zarzutu strona wskazała art. 33 § 2 pkt 6 lit. c) u.p.e.a. (brak wymagalności obowiązku w przypadku wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b) i wniosła o umorzenie postępowania egzekucyjnego, uchylenie dokonanego zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego, a nadto o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego do czasu rozpatrzenia tego zarzutu. Do w/w pisma załączyła dowód w postaci postanowienia brytyjskiej służby ds. upadłościowych o ogłoszeniu upadłości zobowiązanego w Wielkiej Brytanii, wraz z tłumaczeniem tłumacza przysięgłego.

Uzasadniając zarzut strona argumentowała, że roszczenie będące przedmiotem egzekucji jest niewymagalne, zaś dokonane przez organ czynności egzekucyjne w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego nastąpiły z naruszeniem prawa i powinny zostać uchylone. Zobowiązany zwrócił uwagę, że postanowieniem brytyjskiej służby ds. upadłościowych z 23 grudnia 2020 r. została ogłoszona jego upadłość, w związku z czym, zgodnie z utrwaloną praktyką w Wielkiej Brytanii, wszystkie długi z tytułu podatku od nieruchomości z poprzednich lat są wliczane do masy upadłościowej, jak również wszystkie zobowiązania z tytułu podatku od nieruchomości za bieżący rok podatkowy są zawarte w masie upadłości dłużnika. Jak podniósł zobowiązany, upadłością zostały objęte kwoty zaległych, jak i przyszłych rat, w tym z tytułu bieżącego roku podatkowego. To powinno skutkować wstrzymaniem egzekucji zobowiązań podatkowych przez okres roku od dnia ogłoszenia upadłości, co jest standardem w Wielkiej Brytanii. Na poparcie swojego stanowiska strona powołała wyrok TSUE z 22 listopada 2012 r. w sprawie C-116/11 oraz art. 3 ust. 1 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/ 848 z 20 maja 2015 r., według którego w sprawie postępowania upadłościowego, w przypadku otwarcia postępowania upadłościowego w jednym z Państw UE, jego skutki rozciągają się na wszystkie pozostałe Państwa Członkowskie od dnia ogłoszenia orzeczenia o upadłości.

Organ egzekucyjny pismem z 8 lipca 2021 r. przekazał zarzut wierzycielowi, który postanowieniem z 20 lipca 2021 r. zarzut oddalił. Jak argumentował ten organ, Wielka Brytania wystąpiła z Unii Europejskiej, a koniec okresu przejściowego przypadał na 31 grudnia 2020 r. Po tej dacie Wielka Brytania nie jest członkiem Unii Europejskiej i na jej terenie nie obowiązują już akty prawne uchwalone przez organy europejskie, chyba że co innego wynika z zawartych umów. Ponieważ dla Wielkiej Brytanii nie został przedłużony okres przejściowy, to nie można stosować wobec osób zamieszkujących lub prowadzących działalność gospodarczą na jej terenie przepisów europejskich. Dotyczy to również przepisów obowiązujących na terenie Wielkiej Brytanii, których po 31 grudnia 2020 r. nie stosuje się na obszarze Unii Europejskiej. Z tego organ wywiódł, że zarzut zobowiązanego jest niezasadny.

Organ dodał, że przepisy regulujące kwestie upadłości na terenie Zjednoczonego Królestwa wymagają, aby dłużnik w złożonym wniosku o upadłość wskazał wszystkich wierzycieli, jak i kwoty zadłużenia. Dowodu na tę okoliczność zobowiązany jednak nie zaoferował. Nie można więc zweryfikować, czy prawidłowo wypełnił on wniosek o ogłoszenie upadłości. Okoliczność ta nie ma jednak w tej sprawie przesądzającego znaczenia, gdyż kluczowy jest fakt, iż Wielka Brytania nie jest członkiem Unii Europejskiej i od 1 stycznia 2021 r. i nie mają zastosowania przepisy obowiązujące na terenie Unii Europejskiej.

W zażaleniu zobowiązany domagał się uchylenia postanowienia organu I instancji i umorzenia postępowania egzekucyjnego oraz uchylenia dokonanego zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego. Ponownie podniósł, że 23 grudnia 2020 r. w Wielkiej Brytanii została ogłoszona upadłość zobowiązanego. Nastąpiło to przed upływem okresu przejściowego wystąpienia Wielkiej Brytanii Unii Europejskiej, tj. przed 31 grudnia 2020 r. Z tym dniem zakończył się tzw. okres przejściowy dotyczący Brexitu, a aktami regulującymi transgraniczne postępowania insolwencyjne (upadłościowe i restrukturyzacyjne) na terenie UE pozostaje rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/848 z 20 maja 2015 r. w sprawie postępowania upadłościowego (wersja przekształcona) oraz poprzedzające je rozporządzenie Rady (WE) nr 1346/2000 z 29 maja 2000 r. To oznacza, że do końca okresu przejściowego w stosunkach między państwami członkowskimi UE oraz Wielką Brytanią zastosowanie znajduje rozporządzenie 2015/848, a ono stanowi, że orzeczenie o wszczęciu postępowania upadłościowego wydane w jednym kraju UE podlega automatycznemu uznaniu we wszystkich pozostałych krajach UE z takim samym skutkiem. Przepisy w/w rozporządzenia będą więc obowiązywać w stosunkach z Wielką Brytanią do postępowań upadłościowych, w których główne postępowanie upadłościowe zostało wszczęte przed zakończeniem okresu przejściowego. Ponieważ w tej sprawie upadłość zobowiązanego została ogłoszona 23 grudnia 2020 r., to stosownie do art. 7 wyżej opisanego rozporządzenia, dla postępowania upadłościowego i jego skutków właściwe jest prawo państwa, w którym zostało wszczęte postępowanie, tj. brytyjski Insolvency Act 1986.

Strona dodała, że wniosek zobowiązanego o ogłoszenie upadłości został pozytywnie zweryfikowany, a to oznacza, że kwestia treści wniosku o upadłość nie ma aktualnie znaczenia.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie zaskarżonym postanowieniem utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

Kolegium powołało w szczególności przepisy art. 33 § 1, 2 i 4 oraz art. 34 § 1 – 3 u.p.e.a. argumentując, że do 31 grudnia 2020 r. w przypadku Wielkiej Brytanii zastosowanie znajdują regulują przepisy Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/848 z 20 maja 2015 r. w sprawie postępowania upadłościowego (wersja przekształcona). Przepisy te mają pierwszeństwo przed przepisami krajowymi. W konsekwencji zastosowanie znajduje lnsolvency Act z 1986 r. Zgodnie z brzmieniem art. 278 tego aktu, zwolnienie upadłego z długów (discharge) kończy postępowanie upadłościowe osoby fizycznej. Z kolei art. 281 ust. 1 stanowi, że zwolnienie upadłego z długów dotyczy wszystkich długów zgłoszonych do postępowania upadłościowego (ang. Effect of discharge). Ponieważ upadłość zobowiązanego ogłoszono 23 grudnia 2020 r., natomiast będąca przedmiotem egzekucji zaległość dotyczy podatku od nieruchomości określonego decyzją z 27 stycznia 2021 r., to nie można uznać, że ogłoszona upadłość wpływa na konieczność umorzenia postępowania egzekucyjnego. Czyni to nietrafnym argument strony, że zgodnie z utrwaloną praktyką stosowaną w Wielkiej Brytanii wszystkie długi z tytułu podatku od nieruchomości z poprzednich lat są wliczane do masy upadłościowej, jak również wszystkie zobowiązania z tytułu podatku od nieruchomości za bieżący rok podatkowy są zawarte w masie upadłości dłużnika. Będące przedmiotem egzekucji zobowiązanie nie dotyczy bieżącego roku podatkowego i powstało już po ogłoszeniu upadłości.

W skardze zobowiązany powtórzył argumenty prezentowane dotychczas. Ponownie podniósł, że upadłość skarżącego została ogłoszona 23 grudnia 2020 r., a zatem przed upływem okresu przejściowego, trwającego do 31 grudnia 2020 r. Do końca okresu przejściowego, w stosunkach między państwami członkowskimi UE oraz Wielką Brytanią zastosowanie znajduje rozporządzenie 2015/848, według którego orzeczenie o wszczęciu postępowania upadłościowego wydane w jednym kraju UE podlega automatycznemu uznaniu we wszystkich pozostałych kratach UE z takim samym skutkiem. W tej sprawie zastosowanie znajduje art. 7 wyżej opisanego rozporządzenia, a co za tym idzie - dla postępowania upadłościowego i jego skutków właściwe fest prawo państwa, w którym zostało wszczęte postępowanie, tj. Insolvency Act 1986. Zgodnie z treścią jego art. 281 ust. 1, zwolnienie upadłego z długów dotyczy wszystkich długów zgłoszonych do postępowania upadłościowego, zgodnie zaś z utrwaloną praktyką stosowaną w Wielkiej Brytanii wszystkie długi z tytułu podatku od nieruchomości z poprzednich lat są wliczane do masy upadłościowej, jak również wszystkie zobowiązania z tytułu podatku od nieruchomości za bieżący rok podatkowy są zawarte w masie upadłości dłużnika. Wobec powyższego, upadłością zostały objęte kwoty zarówno w zakresie zaległych, jak i przyszłych rat z tytułu bieżącego roku podatkowego. Standardem w Wielkiej Brytanii jest wstrzymanie egzekucji zobowiązań podatkowych przez okres roku od dnia ogłoszenia upadłości.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga okazała się zasadna.

Na wstępie przypomnieć trzeba, że podnosząc zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej na podstawie art. 33 § 2 pkt 6 lit. c) u.p.e.a. (brak wymagalności obowiązku w przypadku wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b, tj. innej niż odroczenie terminu wykonania obowiązku lub rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej) strona domagała się umorzenia postępowania egzekucyjnego, uchylenia dokonanego zajęcia, a nadto wstrzymania postępowania egzekucyjnego do czasu rozpatrzenia zarzutu. Argumentem przemawiającym za uwzględnieniem zarzutu była okoliczność, że stosownym postanowieniem z 23 grudnia 2020 r. brytyjskie służby ds. upadłościowych ogłosiły upadłość zobowiązanego w Wielkiej Brytanii. To zaś oznacza, że roszczenie będące przedmiotem egzekucji w Polsce jest niewymagalne, a dokonane przez organ czynności egzekucyjne, jako dokonane z naruszeniem prawa, powinny zostać uchylone. Jak twierdziła strona, zgodnie z utrwaloną praktyką w Wielkiej Brytanii, wszystkie długi z tytułu podatku od nieruchomości z poprzednich lat są wliczane do masy upadłościowej, jak również wszystkie zobowiązania z tytułu podatku od nieruchomości za bieżący rok podatkowy są zawarte w masie upadłości dłużnika. Upadłością zostały objęte kwoty zaległych, jak i przyszłych rat podatku, a zatem skutki upadłości obejmują również istniejące zaległości podatkowe wobec wierzyciela za okresy wskazane w tytule wykonawczym opisanym na wstępie. Zgodnie z prawem brytyjskim przez okres 12 miesięcy liczonych od 23 grudnia 2020r. obowiązuje zwolnienie upadłego z długów, w tym także z powstałych w Polsce należności wobec organu podatkowego.

Odnosząc się do tak postawionych argumentów zobowiązanego organ I instancji stwierdził, że Wielka Brytania wystąpiła z Unii Europejskiej (UE), a koniec okresu przejściowego to 31 grudnia 2020 r. Po tej dacie Wielka Brytania nie jest członkiem UE i na jej terenie nie obowiązują już akty prawne uchwalone przez organy europejskie. To oznacza, że od 1 stycznia 2021 r. do upadłości ogłoszonych w Wielkiej Brytanii nie mają zastosowania przepisy obowiązujące na terenie UE.

Z kolei organ II instancji stwierdził, że w przypadku Wielkiej Brytanii znajdują zastosowanie przepisy Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/848 z 20 maja 2015 r. w sprawie postępowania upadłościowego, a nawet przepisy te mają pierwszeństwo przed przepisami krajowymi. Będzie więc miał zastosowanie w sprawie zobowiązanego obowiązujący w Wielkiej Brytanii "lnsolvency Act" z 1986 r. Jednakże mając na względzie przepisy art. 278 oraz art. 281 ust. 1 tego aktu, skoro upadłość zobowiązanego ogłoszono 23 grudnia 2020 r., a będąca przedmiotem egzekucji zaległość dotyczy podatku od nieruchomości określonego decyzją z 27 stycznia 2021 r., to nie można uznać, że ogłoszona upadłość wpływa na konieczność umorzenia postępowania egzekucyjnego. Będące przedmiotem egzekucji zobowiązanie powstało bowiem już po ogłoszeniu upadłości.

Mając na uwadze tak sprecyzowane stanowiska stron stwierdzić przede wszystkim trzeba, że zebrany przez organy materiał dowodowy nie przedstawia pełnego stanu faktycznego sprawy, a przez to nie pozwala na dokonanie subsumpcji pod odpowiedni przepis prawa, w tym dający podstawę do umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Zasadnicza oś sporu dotyczy tego, czy ogłoszona 23 grudnia 2020 r. w Wielkiej Brytanii upadłość zobowiązanego ma wpływ na prowadzone w Polsce postępowanie egzekucyjne wszczęte 25 czerwca 2021 r. i objęte opisanym wyżej tytułem wykonawczym.

Nie budzi wątpliwości pomiędzy stronami, że w sprawie znajdują zastosowanie przepisy rozporządzenia Parlamentarnego Europejskiego i Rady (UE) 2015/848 z 20 maja 2015 r. w sprawie postępowania upadłościowego (Dz. U. UE L 2015 nr 141, poz. 19 z 5 czerwca 2012 r. – dalej zwane: rozporządzenie UE; wersja przekształcona z rozporządzenia Rady (WE) nr 1346/2000 z 29 maja 2000 r. w sprawie postępowania upadłościowego) oraz przepisy prawa państwa, w którym wszczęto postępowanie główne, w tym przypadku Wielkiej Brytanii – przyznało to Kolegium w zaskarżonym postanowieniu. Poza sporem jest także to, że w Polsce nie zostało wszczęte wobec zobowiązanego postępowanie upadłościowe, jak i to, że postępowanie egzekucyjne wszczęto po dacie ogłoszenia jego upadłości w Wielkiej Brytanii. Organy nie ustaliły i nie wypowiedziały się jednak należycie co do wpływu postępowania upadłościowego ogłoszonego w Wielkiej Brytanii na dochodzenie należności w trybie egzekucji administracyjnej w Polsce, przez pryzmat zgłoszonego zarzutu.

Zgodnie z art. 7 ust. 1 i 2 rozporządzenia UE, o ile niniejsze rozporządzenie nie stanowi inaczej, dla postępowania upadłościowego i jego skutków właściwe jest prawo państwa członkowskiego, w którym zostaje wszczęte postępowanie. Prawo państwa wszczęcia postępowania określa przesłanki wszczęcia postępowania upadłościowego, sposób jego prowadzenia i zakończenia. W szczególności określa ono:

a) dłużników, w stosunku do których może być prowadzone postępowanie upadłościowe;

b) mienie wchodzące w skład masy upadłościowej oraz sposób postępowania z mieniem nabytym przez dłużnika po wszczęciu postępowania upadłościowego;

c) uprawnienia dłużnika i zarządcy;

d) przesłanki skuteczności potrącenia;

e) skutki postępowania upadłościowego co do niewykonanych umów dłużnika;

f) wpływ postępowania upadłościowego na środki dochodzenia praw przez poszczególnych wierzycieli, z wyłączeniem zawisłych postępowań sądowych;

g) jakie wierzytelności mogą być zgłoszone do masy upadłościowej dłużnika oraz sposób postępowania z wierzytelnościami powstałymi po wszczęciu postępowania upadłościowego;

h) zasady zgłaszania, weryfikacji i uznania wierzytelności;

i) zasady podziału środków uzyskanych z likwidacji majątku, kolejność zaspokojenia wierzytelności oraz prawa wierzycieli, którzy po wszczęciu postępowania upadłościowego zostali częściowo zaspokojeni na podstawie prawa rzeczowego lub wskutek potrącenia;

j) przesłanki oraz skutki zakończenia postępowania upadłościowego, w szczególności w drodze układu;

k) prawa wierzycieli po zakończeniu postępowania upadłościowego;

l) kto ponosi koszty postępowania upadłościowego łącznie z poniesionymi wydatkami;

m) zasady dotyczące nieważności, zaskarżania lub względnej bezskuteczności czynności prawnych dokonanych ze szkodą dla ogółu .

Rozporządzenie UE obejmuje swym zakresem także upadłości osób fizycznych (zob. wyrok TSUE z 22 listopada 2012 r. C-116/11), co wynika wprost z pkt 9 Preambuły. Preambuła tego aktu w pkt 12 stanowi, że rozporządzenie powinno mieć zastosowanie do postępowań, których wszczęcie podlega podaniu do publicznej wiadomości po to, by wierzyciele mogli się o nich dowiedzieć i zgłosić swoje roszczenia - co stanowi przesłankę zbiorowego charakteru postępowania - oraz by mieli możliwość zaskarżenia jurysdykcji sądu, który wszczął postępowanie. Z kolei według pkt 34, każdy wierzyciel dłużnika powinien dysponować skuteczną możliwością zaskarżenia orzeczenia o wszczęciu postępowania upadłościowego. O skutkach zaskarżenia orzeczenia o wszczęciu postępowania upadłościowego powinno rozstrzygać prawo krajowe. Według pkt 80 preambuły, państwom członkowskim należy także zezwolić, aby w swoich rejestrach upadłości nie zamieszczały informacji o osobach fizycznych nieprowadzących niezależnej działalności gospodarczej ani zawodowej. W takich przypadkach państwa członkowskie powinny zapewnić, aby odpowiednie informacje zostały przekazane wierzycielom w indywidualnym powiadomieniu i aby postępowania nie miały wpływu na roszczenia wierzycieli, którzy tych informacji nie otrzymali.

Rozporządzenie UE pozwala na wszczęcie głównego postępowania upadłościowego w państwie członkowskim, w którym dłużnik posiada główny ośrodek swojej podstawowej działalności. Postępowanie to ma zakres uniwersalny, a jego celem jest objęcie całego majątku dłużnika. W celu ochrony różnych interesów rozporządzenie pozwala na wszczęcie równolegle z postępowaniem głównym wtórnych postępowań upadłościowych. Ponadto, jak to już nadmieniono, każdy wierzyciel mający miejsce zamieszkania, miejsce zwykłego pobytu albo siedzibę na obszarze Wspólnoty powinien być uprawniony do zgłoszenia swojej wierzytelności w każdym z toczących się na obszarze Wspólnoty postępowań upadłościowych dotyczących majątku dłużnika. Co oczywiste, powinno to również dotyczyć organów podatkowych.

Zgodnie z art. 3 rozporządzenia UE, sądy państwa członkowskiego, na którego terytorium znajduje się główny ośrodek podstawowej działalności dłużnika, posiadają jurysdykcję do wszczęcia postępowania upadłościowego ("główne postępowanie upadłościowe").

Dla postępowania upadłościowego i jego skutków właściwe jest prawo państwa członkowskiego, w którym zostaje wszczęte postępowanie upadłościowe, o czym stanowi powołany już wyżej art. 7 rozporządzenia UE. W myśl art. 19 tego rozporządzenia UE, orzeczenie o wszczęciu postępowania upadłościowego wydane przez sąd państwa członkowskiego posiadający jurysdykcję zgodnie z art. 3, podlega uznaniu we wszystkich pozostałych państwach członkowskich z chwilą, gdy orzeczenie to stanie się skuteczne w państwie wszczęcia postępowania. Uznanie postępowania, o którym mowa w art. 3 ust. 1, nie stoi na przeszkodzie wszczęciu przez sąd innego państwa członkowskiego postępowania, o którym mowa w art. 3 ust. 2. W tym wypadku postępowanie wszczęte na podstawie art. 3 ust. 2 jest wtórnym postępowaniem upadłościowym w rozumieniu rozdziału III. Na podstawie art. 28 rozporządzenia UE, zarządca lub dłużnik sprawujący zarząd własny wnoszą o to, by obwieszczenie o orzeczeniu o wszczęciu postępowania upadłościowego oraz, w stosownym przypadku, orzeczeniu o powołaniu zarządcy zostało opublikowane w każdym innym państwie członkowskim, w którym znajduje się oddział dłużnika, zgodnie z procedurami obwieszczania przewidzianymi w tym państwie członkowskim. W obwieszczeniu podaje się w stosownym przypadku, kto został powołany na zarządcę oraz czy jurysdykcja sądu wynika z art. 3 ust. 1 czy też z art. 3 ust. 2. Zarządca lub dłużnik sprawujący zarząd własny mogą wnieść o to, by informacje określone w ust. 1 zostały obwieszczone w każdym innym państwie członkowskim, w którym zdaniem tego zarządcy lub dłużnika jest to konieczne, zgodnie z procedurami obwieszczania przewidzianymi w tym państwie członkowskim.

W myśl art. 45 ust. 1 i 2 rozporządzenia, każdy wierzyciel może zgłosić swoją wierzytelność w postępowaniu głównym i w każdym postępowaniu wtórnym. Zarządcy w głównym postępowaniu upadłościowym i każdym wtórnym postępowaniu upadłościowym zgłaszają w innych postępowaniach wierzytelności zgłoszone już w postępowaniu, w którym zostali powołani, o ile jest to korzystne dla wierzycieli z postępowania, w którym zostali powołani i z zastrzeżeniem prawa tych wierzycieli do sprzeciwienia się takiemu zgłoszeniu albo jego cofnięcia, o ile jest ono przewidziane we właściwych przepisach.

Jak z kolei stanowi art. 53 rozporządzenia UE, każdy wierzyciel zagraniczny może zgłosić wierzytelności w postępowaniu upadłościowym za pomocą dowolnego środka łączności dozwolonego prawem państwa wszczęcia postępowania. Samo zgłoszenie wierzytelności nie wymaga zastępstwa przez adwokata ani przez innego prawnika. Niezwłocznie po wszczęciu postępowania upadłościowego w państwie członkowskim, posiadający jurysdykcję sąd tego państwa lub powołany przez ten sąd zarządca powiadamiają znanych wierzycieli zagranicznych. Powiadomienie, o którym mowa w ust. 1, następuje poprzez indywidualne przesłanie zawiadomienia, informującego w szczególności o terminach, których należy przestrzegać, skutkach ich niedochowania, organach lub instytucjach właściwych do przyjmowania zgłoszeń wierzytelności oraz innych przewidzianych czynnościach. W zawiadomieniu informuje się także o tym, czy wierzyciele uprzywilejowani lub których wierzytelności są zabezpieczone rzeczowo muszą zgłosić swoje wierzytelności. Zawiadomienie zawiera także kopię standardowego formularza służącego do zgłaszania wierzytelności, o którym mowa w art. 55, lub informacje o miejscu, z którego formularz ten można pobrać. Informacje, o których mowa w ust. 1 i 2 podaje się w formie standardowego formularza powiadomienia ustanowionego zgodnie z art. 88. Formularz zostaje opublikowany na europejskim portalu "e-Sprawiedliwość" pod tytułem "Powiadomienie o postępowaniu upadłościowym" we wszystkich językach urzędowych instytucji Unii. Przekazywany jest w języku urzędowym państwa wszczęcia postępowania lub - jeżeli w tym państwie członkowskim jest kilka języków urzędowych - w języku urzędowym lub w jednym z języków urzędowych miejsca wszczęcia postępowania upadłościowego, lub w innym języku, który państwo to wskazało zgodnie z art. 55 ust. 5 jako język akceptowany, jeżeli można zakładać, że język ten jest dla wierzycieli zagranicznych łatwiejszy do zrozumienia.

Co istotne, w postępowaniu upadłościowym osoby fizycznej, która nie prowadzi niezależnej działalności gospodarczej ani zawodowej, nie ma obowiązku stosowania standardowego formularza, o którym mowa w niniejszym artykule, jeżeli wierzyciele nie muszą zgłaszać swoich wierzytelności, po to by zostały one uwzględnione w postępowaniu (art. 54 rozporządzenia UE).

W rozpoznawanej sprawie prawem właściwym (obok w/w rozporządzenia) jest prawo brytyjskie, a w szczególności The Insolvency Act 1986 (Ustawa o niewypłacalności z 1986 r.) i Insolvency Rules 2016, które zastąpiły z dniem 6 kwietnia 2017 r. Insolvency Rules 1986. Przepisy te określają jakie wierzytelności muszą być zgłoszone w postępowaniu upadłościowym, sposób postępowania z wierzytelnościami powstałymi po ogłoszeniu upadłości oraz zasady zgłoszenia, sprawdzania i ustalania wierzytelności (zob. art. 7 ust. 2 w/w rozporządzenia UE). Określają też skutki ukończenia postępowania upadłościowego i jego wpływ na prawa wierzycieli, którzy nie brali udziału w postępowaniu. Innymi słowy, prawo brytyjskie powinno określać wszystkie procesowe i materialne skutki postępowania upadłościowego w odniesieniu do dotkniętych nim osób i stosunków prawnych (por. też pkt 25-26 Preambuły).

Podkreślenia także wymaga, na co Sąd orzekający zwrócił uwagę już wyżej, że państwa członkowskie są zobowiązane do wzajemnego uznawania postępowań wszczętych w jednym z nich oraz, że wszczęcie postępowania upadłościowego wywołuje w nich skutki tego faktu, które wynikają z prawa stosowanego - tu: brytyjskiego. W judykaturze i piśmiennictwie podkreśla się przy tym, że uznanie następuje w innym państwie członkowskim zarówno bez kontrolowania orzeczenia pod względem merytorycznym, jak i bez możliwości weryfikacji jurysdykcji państwa, w którym wydano orzeczenie o wszczęciu postępowania upadłościowego (lub wydano inne orzeczenie w tym postępowaniu). Jest to związane m.in. z założeniem prawodawcy europejskiego, że systemy prawne i wymiar sprawiedliwości wszystkich państw członkowskich urzeczywistniają podobne wartości i oparte są na takich samych fundamentach (zob. wyrok Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości z 2 maja 2006 r. w sprawie C-341/04, ZOTSiSPI, 2006/5A/I-03813). Ogłoszenie upadłości w jednym państwie UE wywołuje więc automatyczny skutek w innym państwie członkowskim, w tym na terenie Polski, co potwierdził Sąd Najwyższy w wyroku z 16 lutego 2011 r. (sygn. akt II CSK 425/10).

TSUE w wyroku z 9 listopada 2016 r. sygn. C-212/15, który zapadł w zbliżonym do przedmiotowego w tej sprawie stanie faktycznym, tj. w przedmiocie postępowania egzekucyjnego wszczętego na wniosek wierzyciela w odniesieniu do wierzytelności podatkowej, wskazał, że w trakcie trwania postępowania upadłościowego prowadzonego na podstawie prawa węgierskiego organ podatkowy w Rumunii wydał decyzję podatkową, a następnie wszczął postępowanie egzekucyjne, nie zgłaszając żadnej wynikającej z tej decyzji wierzytelności w ramach postępowania upadłościowego. Tymczasem zgodnie z prawem węgierskim, które w sprawie rozpoznawanej przez TSUE miało być prawem właściwym - wierzytelności, które nie zostały zgłoszone w ramach postępowania upadłościowego, co do zasady, wygasają. Rozstrzygając tę sprawę TSUE uznał, że przepis prawa wewnętrznego państwa wszczęcia postępowania (Węgry), który w stosunku do wierzyciela nie biorącego udziału w postępowaniu głównym (upadłościowym) przewiduje wygaśnięcie prawa dochodzenia jego wierzytelności, jest objęty zakresem stosowania art. 4 rozporządzenia nr 1346/2000 (obecnie art. 7 rozporządzenia UE). Uznał nadto, że prawo właściwe może również przewidywać zawieszenie postępowania egzekucyjnego dotyczącego wierzytelności, która nie została zgłoszona w wyznaczonym terminie. Jak bowiem stwierdził w pkt 46 i 47 swojej opinii rzecznik generalny, skoro wygaśnięcie wierzytelności niezgłoszonych jest co do zasady dopuszczalne, rozporządzenie musi a fortiori dopuszczać także uregulowanie, które powoduje jedynie zawieszenie prowadzonego względem tychże wierzytelności postępowania egzekucyjnego. TSUE dodał, że wobec faktu, iż rozporządzenie nie dokonuje harmonizacji terminów na zgłaszanie wierzytelności w ramach postępowań upadłościowych objętych jego zakresem stosowania, ustanowienie owych terminów należy do wewnętrznego porządku prawnego państw członkowskich na mocy zasady autonomii proceduralnej tych państw, jednak pod warunkiem, że przepisy te nie są mniej korzystne niż przepisy w przypadku podobnych spraw o charakterze krajowym (zasada równoważności) oraz że praktycznie nie uniemożliwiają lub nie czynią nadmiernie uciążliwym wykonywania praw przyznanych przez prawo Unii (zasada skuteczności). Stwierdził także, że postępowania egzekucyjne nie są objęte zakresem stosowania art. 15 rozporządzenia 1346/200 (obecnie art. 18 rozporządzenia UE), który należy interpretować w związku z jego art. 4 ust. 2 lit. f) rozróżniającym pomiędzy "toczącymi się postępowaniami" a pozostałymi środkami dochodzenia praw przez poszczególnych wierzycieli. Jak podkreślił, rozporządzenie jest oparte na zasadzie, w myśl której wymóg równego traktowania wierzycieli, stanowiący myśl przewodnią konstrukcji całego postępowania upadłościowego, stoi co do zasady na przeszkodzie dochodzeniu praw przez poszczególnych wierzycieli za pośrednictwem postępowań egzekucyjnych wszczynanych i prowadzonych równolegle do toczącego się postępowania upadłościowego. Zaakcentował, że prawo właściwe określa wpływ postępowania upadłościowego na prawa także tych wierzycieli, którzy nie brali udziału w tym postępowaniu. W przeciwnym razie wierzyciele ci mogliby - po jego ukończeniu - żądać zaspokojenia przysługującej ich wierzytelności w pełnej wysokości, co powodowałoby nierówność traktowania wierzycieli. TSUE również przesądził w komentowanym wyroku, że rozporządzenie nie dokonuje żadnego rozróżnienia pomiędzy wierzytelnościami prywatnoprawnymi i publicznoprawnymi.

Przenosząc te rozważania – które Sąd orzekający podziela i akceptuje tak ukształtowany wpływ postępowania upadłościowego na egzekucyjne - na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić trzeba, że organ nie ustalił stanu faktycznego sprawy w stopniu pozwalającym na zastosowanie właściwych przepisów rozporządzenia UE oraz brytyjskiej ustawy o niewypłacalności.

W aktach sprawy brak jest jakiejkolwiek wzmianki, czy wierzyciel wiedział o ogłoszonej upadłości, czy został zawiadomiony o możliwości i terminach zgłoszenia wierzytelności do postępowania upadłościowego wszczętego wobec zobowiązanego, czy też nie, czy podjął jakiekolwiek działania celem zgłoszenia swoich wierzytelności na podstawie w/w rozporządzenia UE oraz prawa brytyjskiego, celem zgłoszenia wierzytelności.

Organ II instancji przytoczył treść art. 281 ust. 1 brytyjskiej ustawy o niewypłacalności, zgodnie z którym po zakończeniu postępowania upadły jest zwolniony ze wszystkich długów zgłoszonych do postępowania upadłościowego (ang. Effect of discharge). Nie ustalił jednak, czy wierzyciel został powiadomiony o postępowaniu upadłościowym, czy złożył zarządcy stosowny formularz ze zgłoszeniem wierzytelności, a jeżeli nie, to jakie były tego przyczyny. Nie ustalił też, czy w postępowaniu upadłościowym skarżący występował jako osoba fizyczna, która nie prowadzi niezależnej działalności gospodarczej ani zawodowej.

Podkreślić trzeba, jak to już wyżej wskazano przywołując treść wyroku TSUE - że ewentualne niezgłoszenie wierzytelności nie przesądza o możliwości egzekwowania wierzytelności w Polsce po zakończeniu postępowania upadłościowego. Co istotne, organ nie ustali, czy i kiedy to postępowanie upadłościowe zostało zakończone. Jak to już zostało wskazane, kwestię tę rozstrzyga w badanym przypadku prawo brytyjskie. To z kolei może mieć znaczenie dla kwestii zgłaszania wierzytelności, tego jakie wierzytelności mogą być zgłoszone do masy upadłościowej dłużnika oraz sposób postępowania z wierzytelnościami powstałymi po wszczęciu postępowania upadłościowego, czy wreszcie wpływu postępowania upadłościowego na środki dochodzenia praw przez wierzyciela.

Organ ograniczył się jedynie do stwierdzenia, że wierzytelność powstała na mocy decyzji z 27 stycznia 2021 r. wydanej już po ogłoszeniu upadłości. Tu jednak zwraca uwagę okoliczność, że w aktach sprawy brak jest w/w decyzji, a strony niejednoznacznie określają jej charakter, co wobec braku dowodu źródłowego (tj. tejże decyzji) uniemożliwia rozstrzygnięcie tej kwestii. Mianowicie skarżący twierdzi, że decyzja ta dotyczy zaległości w podatku od nieruchomości za 2021 r. i ma charakter określający (zob. s. 2 podania zawierającego zarzut). Organ I instancji w swoim postanowieniu twierdzi z kolei, że decyzja dotyczy I i II raty łącznego zobowiązania pieniężnego za 2021 r. (to wskazuje na konstytutywny charakter decyzji/ zobowiązania), ale już Kolegium wskazuje, że decyzja z 27 stycznia 2021 r. określa zobowiązanie w podatku od nieruchomości (s. 5 decyzji SKO), co wskazuje na charakter deklaratywny decyzji. Oczywiste jest, że w przypadku osób fizycznych zobowiązanie, o którym mowa w art. 6c ustawy z 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U. z 2020 r. poz. 333 ze zm.) powstaje w sposób określony w art. 21 § 1 pkt 2 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z ), tj. "z mocy" decyzji, jednak wobec rozbieżnego stanowiska samych organów i braku w aktach stosownej decyzji, przesądzenie tej kwestii nie jest możliwe. Natomiast charakter decyzji (konstytutywna czy deklaratywna) przesądza o tym, czy zobowiązanie powstało już wcześniej, a decyzja za 27 stycznia 2021 r. tylko je potwierdza, czy też zobowiązanie faktycznie powstało w 2021 r. z mocy tej decyzji.

Mając na uwadze ustalone w aktach okoliczności faktyczne, organ w istocie pominął fakt prowadzonego w Wielkiej Brytanii postępowania upadłościowego wobec zobowiązanego, istniejące w tym zakresie orzeczenia i ich wpływ na prawo egzekwowania należności. Zaniechał ustalenia w sposób jednoznaczny istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych, naruszając tym samym przepisy art. 7, art. 77 i 80 K.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Materiał dowodowy nie został bowiem przez organ zgromadzony i rozpatrzony w sposób wyczerpujący. Organ (wierzyciel) powinien dysponować stosownymi dokumentami, względnie winien był zwrócić się do brytyjskiego podmiotu prowadzącego postępowanie upadłościowe oraz zobowiązanego o udzielenie stosownych informacji.

Rozpatrując sprawę ponownie organ powinien poczynić ustalenia dowodowe w zakresie wyżej przedstawionym, a następnie dowody ocenić i odnieść się szczegółowo do kwestii skutków prawnych przeprowadzenia procedury upadłościowej w Wielkiej Brytanii i jej wpływu na prowadzone w Polsce postępowanie egzekucyjne, mając przede wszystkim na uwadze wiążące organy polskie przepisy prawa unijnego / brytyjskiego, a wnioski przedstawić w uzasadnieniu rozstrzygnięcia.

Przypomnieć należy, że umorzenie postępowania egzekucyjnego w administracji następuje wtedy, gdy w jego toku zaistnieją przeszkody o charakterze trwałym, powodujące, że dalsze prowadzenie postępowania jest niemożliwe lub niecelowe. Instytucja ta ma na celu jego zakończenie wówczas, gdy w konkretnej sytuacji zaistniałej w toku postępowania egzekucyjnego wykonanie obowiązku przez zobowiązanego jest niemożliwe lub niedopuszczalne. Przyczyny obligatoryjnego umorzenia postępowania egzekucyjnego zawiera art. 59 § 1 u.p.e.a., a wystąpienie jednej z nich obliguje organ do takiego właśnie zakończenia postępowania egzekucyjnego, bez względu na to, czy zostaną one stwierdzone z urzędu, czy też wyjdą na jaw w wyniku zgłoszonych zarzutów, bądź też w inny sposób zostaną zakomunikowane organowi egzekucyjnemu. Z uwagi na to, że zgłaszając zarzut na postępowanie egzekucyjne zobowiązany sformułował wniosek o umorzenie tego postępowania, organ załatwiając sprawę ponownie powinien wypowiedzieć się także w tej kwestii, uwzględniając zebrane w sprawie dowody i oceniając ich wpływ na kierunek rozstrzygnięcia.

W tym stanie rzeczy Sąd, mając na względzie zakres koniecznego do przeprowadzenia podstępowania, a także zasadę dwuinstancyjności postepowania, orzekł jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c) oraz art. 135 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm. – dalej zwana: p.p.s.a.).

Na podstawie art. 200 i art. 205 p.p.s.a. Sąd orzekł o zwrocie wpisu w kwocie 100 zł.