Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt I SA/Bk 891/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2017-01-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 59 par. 1 pkt 2 i 7
journal: Dz.U. 2014 poz 1619
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
article: art. 70 par. 4
journal: Dz.U. 2015 poz 613
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz, Sędziowie sędzia SO del. do WSA Małgorzata Anna Dziemianowicz, sędzia WSA Jacek Pruszyński (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 25 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi M. J. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w B. prowadzi postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych o numerach: [...], [...], [...], [...], [...], [...] w celu wyegzekwowania należności z tytułu podatku od towarów i usług za maj, wrzesień i grudzień 2010 r., podatku dochodowego od osób fizycznych za 2010 r. oraz odsetek za zwłokę od nieuiszczonych w terminie zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych za maj, wrzesień, październik, listopad, grudzień 2010 r.

Pismem z [...] lutego 2016 r. M. J. (dalej powoływany również jako Skarżący), reprezentowany przez pełnomocnika - Panią D. J. (małżonkę) wniósł do organu egzekucyjnego "zarzut w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego". Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego w sprawie zakresu żądania zawartego w ww. piśmie, potraktowano je jako wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach: [...], [...], [...], [...], [...], [...]. Następnie w dniu 14 marca 2016 r. do organu egzekucyjnego wpłynęło kolejne pismo, datowane na dzień 9 marca 2016 r., w którym również pełnomocnik Skarżącego wniosła "o całkowite umorzenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego w stosunku do zobowiązanego".

Mając na uwadze tożsamy zakres wniosków z 22 lutego 2016 r. oraz z 9 marca 2016 r. organ egzekucyjny objął je jednym postępowaniem. Postanowieniem z dnia z [...] maja 2016 r. Nr [...] Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w B. odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach: [...], [...], [...], [...], [...], [...]. W uzasadnieniu postanowienia organ I instancji, wskazując na sytuację majątkową Skarżącego i jej małżonki uznał, że nie zachodzą przesłanki do umorzenia postępowania egzekucyjnego, o których mowa w art. 59 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2014 r., poz. 1619 ze zm., dalej powoływana jako u.p.e.a.).

Organ nie zgodził się z zarzutem pełnomocnika Skarżącego, jakoby w sprawie nastąpiło przedawnienie zobowiązań na które zostały wystawione tytuły wykonawcze, będące podstawą prowadzonego postepowania egzekucyjnego. Wskazał, że bieg terminu przedawnienia względem dwóch zobowiązań został przerwany wskutek zastosowania skutecznych środków egzekucyjnych – zajęcia wierzytelności w Banku Spółdzielczym w Ł. oraz Banku [...] S.A. Z kolei pozostałe zobowiązania dotyczące 2010 r. nie uległy jeszcze przedawnieniu.

Odnosząc się do zarzutu, iż tytuły wykonawcze zostały wystawione wyłącznie na Skarżącego, zaś egzekucją objęto emeryturę D. J. (małżonki) organ wyjaśnił, że tytuł wykonawczy nr [...] został wystawiony zarówno na p. M. J., jak i D. J. Z akt sprawy nie wynika, aby p. J. składali jakiekolwiek dokumenty świadczące o ograniczeniu, zniesieniu, wyłączeniu albo ustaniu wspólności majątkowej.

Na powyższe postanowienie, pełnomocnik Skarżącego złożyła zażalenie, zarzucając naruszenie art. 27 u.p.e.a., który określa wymogi jakie powinien spełniać tytuł wykonawczy skierowany do egzekucji administracyjnej. W związku z powyższym zażądała uchylenia zaskarżonego postanowienia w całości. Uzasadniając powyższe powołała się na prowadzone postępowania przed Naczelnikiem [...] Urzędu Skarbowego w B. oraz Dyrektorem tut. Izby Skarbowej, tj. w zakresie: zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, rachunkowości podatkowej, a także wymiaru dochodzonych należności. Zdaniem pełnomocnika Skarżącego niesłusznie organ zaliczył nadpłatę podatku za 2013 r. w kwocie 3 203,00 zł należącą do Pani D. J. skoro żaden tytuł wykonawczy nie jest na nią wystawiony. Zatem "(...) egzekucja ze świadczenia emerytalnego D. J. prowadzona jest bezprawnie (...)." Pełnomocnik Skarżącego podkreśliła, że "faktem jest, iż świadczenie emerytalne jest dobrem osobistym osoby ją otrzymującej, która na to świadczenie pracowała wiele lat.", dlatego też nie wchodzi do majątku wspólnego z małżonkiem, a w konsekwencji nie można z niej egzekwować zobowiązań drugiego małżonka. Zdaniem strony skarżącej, został również naruszony art. 70 § 1 o.p., bowiem należności objęte tytułami wykonawczymi powstały w 2010 r. i przedawniły się z końcem 2015 r.

Postanowieniem z dnia [...] lipca 2016 r., Nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w B. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy, po przytoczeniu art. 59 § 1 u.p.e.a wskazał, że z treści wniosku o umorzenie z dnia 11 lutego 2016 r. wynika, że żądanie zostało oparte na treści art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. – przedawnieniu obowiązku oraz art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a. – niedopuszczalności zastosowanego środka.

Odnosząc się do zarzutu niedopuszczalności zastosowanego środka, organ odwoławczy stwierdził, iż zawiadomienie o zajęciu świadczenia emerytalnego Pani D. J. z [...] lutego 2016 r. Nr [...], obejmowało wyłącznie tytuł wykonawczy z [...] listopada 2013 r. Nr [...], który to został wystawiony na małżeństwo zaś podstawę do prowadzenia egzekucji administracyjnej stanowi decyzja z [...] października 2013 r. Nr [...], która dotyczy zobowiązania obojga małżonków tj. M. i D. J. W związku z powyższym zobowiązanymi w powyższym zakresie są M. J. i D. J. Niezrozumiałym zatem jest zarzut, iż egzekucja z ww. składnika majątkowego prowadzona jest bezprawnie oraz że "do dnia dzisiejszego nie został wystawiony żaden tytuł wykonawczy zgodnie z obowiązującymi w tym przedmiocie przepisami".

Zdaniem organu odwoławczego, również zarzut przedawnienia obowiązku również jest bezpodstawny. Bieg terminu przedawnienia zobowiązań został przerwany przez skutecznie zastosowane środki egzekucyjne. Zgodnie bowiem z art. 70 § 4 o.p. bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został powiadomiony. Po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zastosowano środek egzekucyjny. Tytuły wykonawcze o numerach: [...], [...], [...] objęto zawiadomieniem z [...] października 2013 r. Nr [...] o zajęciu rachunku bankowego Skarżącego w Banku Spółdzielczym w Ł. Ww. zajęcie Bankowi, jak też zobowiązanemu doręczono [...] października 2013 r., zatem należności objęte ww. tytułami wykonawczymi ulegną przedawnieniu 17 października 2018 r.

Należności wynikające z tytułów wykonawczych nr [...] i [...], tj. odsetki od nieuiszczonych w terminie zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych za maj, wrzesień, październik, listopad, grudzień 2010 r. przedawniłyby się z końcem 2016 r. Jednakże Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w B. postanowieniem z [...] marca 2014 r. Nr [...] zaliczył nadpłatę z PIT-36 za 2013 r. na poczet ww. należności. Do wyegzekwowania zostały koszty egzekucyjne z tytułu opłaty manipulacyjnej, które powstały w postępowaniu egzekucyjnym, prowadzonym na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] i [...]. Z kolei tytuł wykonawczy nr [...] obejmuje należność dotyczącą podatku dochodowego za 2010 r. Termin płatności tego podatku minął z końcem roku 2011, w związku z powyższym należność ta uległaby przedawnieniu z końcem 2016 r. Jednakże przed jego upływem, tj. [...] lutego 2016 r. (data odbioru zawiadomienia o zajęciu przez ZUS o/Białystok) skutecznie zastosowano środek egzekucyjny - zajęcie świadczenia emerytalnego - o czym zobowiązany został poinformowany również 17 lutego 2016 r.

Na powyższe postanowienie pełnomocnik Skarżącego wywiodła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, wnosząc o jego uchylenie i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zdaniem pełnomocnika Skarżącego zaskarżone postanowienie narusza przepisy prawa podatkowego i cywilnego, w szczególności art. 27 u.p.e.a., art. 831 § 1, art. 880-888 i art. 896-908 k.p.c. art. 33 i art. 47 k.r.i.o. oraz art. 120-129 o.p.

W uzasadnieniu skargi, pełnomocnik Skarżącego potrzymała stanowisko prezentowane w sprawie. Podkreśliła, że mimo iż trzy tytuły wykonawcze z [...] listopada 2013 r. dotyczyły zaległości podatkowych jej męża, egzekucja została bezprawnie skierowana do jej emerytury. Wskazując na przepisy ustawy o emeryturach i rentach z FUS stwierdziła, że skoro emerytura jest świadczeniem osobistym, nie można do niej skierować egzekucji obowiązku ciążącego na innym współmałżonku.

Pełnomocnik Skarżącego zarzuciła również organom nieprawidłowe dokonanie zaliczenia nadpłaty, przysługującej solidarnie małżonkom w podatku dochodowym na poczet zaległości w podatku VAT, w którym to dłużnikiem był jedynie jednej z małżonków. W tym zakresie powołała się na orzecznictwo NSA, w szczególności wyrok z 27 marca 2014 r., II FSK 979/12 oraz z 9 lutego 2011 r., II FSK 1757/09. Pełnomocnik wskazała także na katalog zasad obowiązujących przy prowadzeniu postępowań podatkowych (art. 120-129 o.p.) i przepisy Konstytucji RP, wskazując że one również zostały naruszone w niniejszej sprawie.

W odpowiedzi na skargę, organ podtrzymując stanowisko w sprawie, wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych dotyczących należności z tytułu podatku od towarów i usług za maj, wrzesień i grudzień 2010 r., podatku dochodowego od osób fizycznych za 2010 r. oraz odsetek za zwłokę od nieuiszczonych w terminie zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych za maj, wrzesień, październik, listopad, grudzień 2010 r.

Zgodnie z art. 59 § 1 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne umarza się: 1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania, 2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał, 3) jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa, 4) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego, 5) jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny, 6) w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego, 7) jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu, 8) jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania, 9) na żądanie wierzyciela, 10) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.

Złożony przez Skarżącego wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego opierał się na twierdzeniu, iż egzekwowany obowiązek się przedawnił (art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a.) oraz, że zachodzi niedopuszczalność zastosowanego środka (art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a.).

Należy zgodzić się z organem, że zarzut przedawnienia dochodzonych należności jest bezzasadny. W kontrolowanej sprawie bieg terminu przedawnienia zobowiązań został przerwany przez skutecznie zastosowane środki egzekucyjne. Zgodnie z art. 70 § 4 o.p. bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został powiadomiony. Po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zastosowano środek egzekucyjny.

Tytuły wykonawcze o numerach: [...], [...], [...] (dotyczące należności w podatku od towarów i usług za maj 2010 r., wrzesień 2010 r. i grudzień 2012 r.) objęto zawiadomieniem z 11 października 2013 r. o zajęciu rachunku bankowego Skarżącego w Banku Spółdzielczym w Ł., które doręczono zobowiązanemu w dniu 16 października 2013 r. W konsekwencji należności objęte ww. tytułami wykonawczymi ulegną przedawnieniu 17 października 2018 r. Z kolei należności wynikające z tytułów wykonawczych nr [...] i [...] (tj. odsetki od nieuiszczonych w terminie zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych za maj, wrzesień, październik, listopad, grudzień 2010 r.) przedawniłyby się z końcem 2016 r. Jednakże Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w B. postanowieniem z [...] marca 2014 r. zaliczył nadpłatę z PIT-36 za 2013 r. na poczet ww. należności. Do wyegzekwowania zostały koszty egzekucyjne z tytułu opłaty manipulacyjnej, które powstały w postępowaniu egzekucyjnym, prowadzonym na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] i [...]. Tytuł wykonawczy nr [...] obejmuje należność dotyczącą podatku dochodowego za 2010 r., w związku z tym należność ta uległaby przedawnieniu z końcem 2016 r. Jednakże przed jego upływem, tj. 17 lutego 2016 r. (data odbioru zawiadomienia o zajęciu przez ZUS o/Białystok) skutecznie zastosowano środek egzekucyjny - zajęcie świadczenia emerytalnego - o czym zobowiązany został poinformowany również 17 lutego 2016 r.

Nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut dotyczący prowadzenia egzekucji z emerytury małżonki Skarżącego Pani D. J. Zawiadomienie o zajęciu świadczenia emerytalnego Pani D. J. z [...] lutego 2016 r. obejmowało wyłącznie tytuł wykonawczy z [...] listopada 2013 r. Nr [...]. Niewątpliwie dokument ten został wystawiony na małżeństwo (pkt 9 oraz 10 i 462 tytułu wykonawczego) zaś podstawę do prowadzenia egzekucji administracyjnej stanowi decyzja z [...] października 2013 r. Nr [...], która dotyczy zobowiązania obojga małżonków, tj. M. i D. J. W związku z powyższym zobowiązanymi w tym zakresie są M. J. i D. J.

Z tych względów niezasadny jest także zarzut naruszenia art. 27 u.p.e.a. stawiany w kontekście twierdzenia, że tytuł wykonawczy, na podstawie którego prowadzona jest egzekucja z emerytury Pani D. J. dotyczy wyłącznie wierzytelności Skarżącego.

Zarzuty odnoszące się do postępowania w sprawie zaliczenia nadpłaty nie dotyczą postępowania egzekucyjnego. Należy jedynie wskazać, że organ działając informacyjnie szczegółowo wyjaśnił te kwestie w odpowiedzi na skargę wskazując na wydane w tym zakresie postanowienia Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w B. z [...] maja 2016 r. i [...] marca 2014 r.

Z powyższych względów nie stwierdzając naruszenia przepisów postępowania, ani przepisów prawa materialnego, które uzasadniałyby uchylenie zaskarżonego postanowienia Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), orzekł jak w sentencji.