Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1145/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-11-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.  151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 8 ust. 1 pkt 1 , art. 34 ust. 1 i art. 41 pkt 1
journal: Dz.U. 2004 nr 64 poz 593
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Magdalena Durzyńska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Dorota Apostolidis Sędzia WSA Monika Sawa po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 27 listopada 2020 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 23 marca 2020 r. nr KOC/1222/Op/20 w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją nr [...] z [...] marca 2020r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej jako organ/SKO) na podstawie art. 104 oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: kpa) utrzymało w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] przyznającą K. G. (dalej jako skarżąca) świadczenia pieniężne z pomocy społecznej:

- w formie specjalnego zasiłku celowego w wysokości 50 zł w styczniu 2020 r. na zakup żywności,

- w formie specjalnego zasiłku celowego w wysokości 50 zł w styczniu 2020 r. na zakup środków czystości,

- w formie specjalnego zasiłku celowego w wysokości 50 zł w styczniu 2020 r. na zakup środków higieny osobistej.

W uzasadnieniu ww decyzji organ podał, że [...] grudnia 2019 r. K. G. złożyła do organu pierwszej instancji wniosek m.in. o przyznanie świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej w formie zasiłku celowego na zakup żywności, środków czystości, zakup środków higieny osobistej.

W wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego uznano, że dochód skarżącej przekracza kryterium dochodowe ([...] zł) ustalone w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jednolity Dz. U. 2020 r. poz. 1876 ze zm. zwanej dalej ustawą) jednak nie pozwala na zaspokojenie niezbędnych potrzeb bytowych. Ustalając wysokość ww świadczenia wzięto pod uwagę sytuację życiową K. G., jak również możliwości pomocy społecznej, w tym wysokość środków finansowych jakimi dysponuje Prezydent [...] na tego rodzaju pomoc, a także potrzeby i ilości osób ubiegających się o zasiłki celowe. Biorąc jednak pod uwagę fakt legitymowania się przez ww umiarkowanym stopniem niepełnosprawności oraz fakt, że jest osobą częściowo niezdolną do pracy organ przyznał skarżącej specjalny zasiłek celowy w wysokości 50 zł w styczniu 2020 r. na zakup żywności, specjalny zasiłek celowy w wysokości 50 zł w styczniu 2020 r. na zakup środków czystości oraz specjalny zasiłek celowy w wysokości 50 zł w styczniu 2020 r. na zakup środków higieny osobistej. Organ podkreślił w szczególności, ze zasiłek celowy specjalny przyznawany w oparciu o art. 41 ustawy jest świadczeniem nieobowiązkowym tj. fakultatywnym, a jego przyznanie jest pozostawione uznaniu organu administracji, które obejmuje również prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb. Zaznaczył, że specjalne zasiłki celowe pokrywane są z własnych środków gminy znajdujących się w budżecie gminy. W szczególności, pewien zakres przyznanych już świadczeń może zostać uznany przez organ za zaspokajający bieżące niezbędne potrzeby życiowe danej osoby. Organ zaznaczył także, że w przypadku wielokrotnego występowania o świadczenia organ może uwzględniać tylko te, które w danej sytuacji są najbardziej istotne. W nawiązaniu do tego organ podał, że Prezydent [...] w ostatnim czasie udzielił K. G. pomocy celowej w łącznej wysokości [...] zł oraz wypłacił jej zasiłek stały w wysokości [...] zł. Łączna pomoc z pomocy społecznej wyniosła zatem [...] zł. Podkreślił przy tym, że skarżąca regularnie korzysta z pomocy celowej na zaspokojenie jej podstawowych potrzeb życiowych, a ponadto otrzymuje zasiłek stały.

Skargę na powyższą decyzję złożyła K. G. Domagała się zwiększenia kwoty zasiłku na zakup żywności do [...] zł/mc, kwoty na środki czystości i środki higieny osobistej po [...] zł/mc, co daje łącznie [...] zł/mc. Skarżąca zarzuciła, że jest niezdolna do pracy a nie "częściowo niezdolna" jak wskazał organ. Zarzuciła też, że dodatki mieszkaniowe i energetyczne nie mogą by c uznawane za dochód bo są przyznawane na podstawie przepisów prawa.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Podstawę prawną postępowania administracyjnego w sprawie stanowią przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (dalej jako ustawa). Świadczeniami z pomocy społecznej, zgodnie z art. 36 pkt 1 lit. c ustawy są m. in. zasiłki celowe, mogące służyć wedle art. 39 ust. 1 zaspokojeniu niezbędnej potrzeby bytowej. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu (art. 39 ust. 2). Prawo do uzyskania świadczeń z pomocy społecznych przysługuje, zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy, osobom samotnie gospodarującym, których dochód nie przekracza kwoty wynikającej z rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 lipca 2018 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U.2018.1358).

Zasadnie organ wyjaśnił, że istota pomocy społecznej polega na wspieraniu osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwienia im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka (art. 3 ust. 1 ustawy). Pomoc społeczna jest niewątpliwie instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości (art. 2 ust. 1 ustawy). Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy (art. 3 ust. 3 ustawy).

Świadczenia z pomocy społecznej nie mogą stanowić stałego źródła dochodów. Przeciwna interpretacja byłaby niedopuszczalna jako całkowicie sprzeczna z intencją ustawodawcy, który pomocy społecznej wyznaczył jedynie funkcję wspierania tych wysiłków, a nie ich zastępowania. Nie każda określona kwotowo potrzeba skarżącej powinna być przez organy uznana za niezbędną do zaspokojenia i nie na każdą z nich należy udzielić pomocy w postaci zasiłku. Wyabstrahowane od rzeczywistości należy uznać w szczególności żądanie domagania się [...] zł miesięcznie na środki higieny i środki czystości, w szczególności że skarżąca nie pracuje i nie uczęszcza na żadne stałe zajęcia jak i nie korzysta z niepieniężnych świadczeń ( np. w postaci posiłków).

Stosownie do treści art. 41 ustawy w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przebaczających kryterium dochodowe może być przyznany: specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi. Istotą tak wskazanych świadczeń jest ich wyjątkowość, o czym świadczy brzmienie tego przepisu, który pozwala na przyznanie tego świadczenia jedynie "w szczególnie uzasadnionych przypadkach" osobie lub rodzinie uzyskującej dochód przekraczający kryterium dochodowe. Wyjątkowo zatem zasiłek został skarżącej przyznany a decyzja ta nie przekracza granic uznania administracyjnego.

Nie można też przyjąć, że organ wadliwie odczytał zaświadczenie o stopniu niepełnosprawności skarżącej jak i ze niewłaściwie wyliczył jej dochód.

Dochód na osobę w rodzinie oznacza dochód rodziny podzielony przez liczbę osób w rodzinie (art. 6 pkt 3 ustawy). Natomiast art. 8 ust. 3 ustawy jako dochód określa sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Zgodnie z art. 8 ust. 4 ustawy do dochodu ustalonego zgodnie z ust. 3 nie wlicza się: 1) jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego; 2) zasiłku celowego; 3) pomocy materialnej mającej charakter socjalny albo motywacyjny, przyznawanej na podstawie przepisów o systemie oświaty; 4) wartości świadczenia w naturze; 5) świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych; 5a) świadczenia pieniężnego, o którym mowa w ustawie z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 319 i 1578), i pomocy pieniężnej, o której mowa w art. 19 ust. 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji i okresu powojennego (Dz. U. z 2020 r. poz. 517), w art. 7a ust. 2 ustawy z dnia 2 września 1994 r. o świadczeniu pieniężnym i uprawnieniach przysługujących żołnierzom zastępczej służby wojskowej przymusowo zatrudnianym w kopalniach węgla, kamieniołomach, zakładach md uranu i batalionach budowlanych (Dz. U. z 2020 r. poz. 619), w art. 5a ust. 2 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o osobach deportowanych do pracy przymusowej oraz osadzonych w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. z 2019 r. poz. 1168), w art. 10a ust. 2 ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o świadczeniu pieniężnym i uprawnieniach przysługujących cywilnym niewidomym ofiarom działań wojennych (Dz. U. z 2020 r. poz. 684) oraz w art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych; 6) dochodu z powierzchni użytków rolnych poniżej 1 ha przeliczeniowego; 7) świadczenia wychowawczego, o którym mowa w ustawie z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2019 r. poz. 2407), oraz dodatku wychowawczego, o którym mowa w ustawie z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2020 r. poz. 821); 8) świadczenia pieniężnego, o którym mowa w art. 8a ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o Karcie Polaka (Dz. U. z 2019 r. poz. 1598); 9) świadczenia pieniężnego przyznawanego na podstawie art. 9 ustawy z dnia 22 listopada 2018 r. o grobach weteranów walk o wolność i niepodległość Polski (Dz. U. poz. 2529); 10) nagrody specjalnej Prezesa Rady Ministrów przyznawanej na podstawie art. 31a ustawy z dnia 8 sierpnia 1996 r. o Radzie Ministrów (Dz. U. z 2019 r. poz. 1171 oraz z 2020 r. poz. 568 i 695).

Z powołanych przepisów ustawy wynika, że nie zachodzą podstawy do pominięcia przychodów z tytułu dodatku mieszkaniowego czy dodatku energetycznego jako składnika dochodów skarżącej. Jeśli bowiem za dochód uważa się sumę przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, przy uwzględnieniu wyłączeń wynikających z art. 8 ust. 3 pkt 1-3 i ust. 4 ustawy, które nie dotyczą zarówno dodatku mieszkaniowego, jak i innych dodatków, to przychody z tego tytułu podlegają zaliczeniu do dochodu – w ramach definicji objętej tą ustawą. Czym innym jest natomiast dochód w rozumieniu ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Każda ta ustawa ma swoją definicję dochodu na potrzeby danej regulacji. Ustawa o dodatkach mieszkaniowych, załączona do skargi, definiuje dochód na potrzeby określenia kręgu podmiotów legitymowanych do przyznania im dodatku mieszkaniowego. Natomiast ustawa o pomocy społecznej definiuje dochód na potrzeby świadczeń z pomocy społecznej.

W niniejszej sprawie kluczową kwestią dla oceny prawidłowości rozstrzygnięcia organu jest ustalenie, czy przekroczone zostały granice uznania administracyjnego. Wbrew sugestiom skarżącej, decyzja o przyznaniu zasiłku celowego pozostaje w gestii organu, na co wskazuje użyty w treści przepisu art. 39 ust. 1 ups zwrot "zasiłek może być przyznany" a przy tym w sprawie mamy do czynienia z zasiłkiem specjalnym (art. 41 pkt. 1). Oznacza to, że organ, pomimo spełnienia określonych w ustawie warunków przez skarżącą, może przyznać pomoc a może też, z uwagi na inne okoliczności sprawy, orzec o odmowie przyznania pomocy w danym konkretnym przypadku.

Uwzględniając, że skarżąca otrzymała pomoc z pomocy społecznej, choć przepisy nie przyznają jej prawa do obligatoryjnego otrzymania tego rodzaju pomocy, Sąd uznał, że organy nie przekroczyły granic uznania administracyjnego.

Uwzględniając powyższe Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ppsa.

Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nastąpiło na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1842).