Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1089/05
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2006-07-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art.185 § 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA: Zbigniew Rausz Sędziowie NSA Joanna Runge - Lissowska (spr.) Leszek Włoskiewicz Protokolant Justyna Nawrocka po rozpoznaniu w dniu 19 lipca 2006 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Wojewody Łódzkiego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 17 marca 2005 r. sygn. akt II SA/Łd 384/04 w sprawie ze skargi K. M. i S. M. na decyzję Wojewody Łódzkiego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi do ponownego rozpoznania; 2. zasądza od K. i S. M. na rzecz Wojewody Łódzkiego kwotę 280 zł (dwieście osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 17.03.2005 r. sygn. akt II SA/Łd 384/04, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, po rozpoznaniu skargi K. M. i S. M., uchylił zaskarżoną przez nich decyzję Wojewody Łódzkiego z dnia [...] nr [...], którą utrzymana została w mocy decyzja Prezydenta Miasta [...] z dnia [...]. nr [...], umarzająca postępowanie administracyjne wszczęte wnioskiem skarżących, w sprawie ustalenia odsetek za opóźnienie w wypłacie odszkodowania z tytułu wywłaszczenia nieruchomości. Organy, odwołując się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10.07.2000 r. sygn. akt SK 12/99, zgodnie z którym art. 1 kpc rozumiany w ten sposób, że w zakresie pojęcia "sprawy cywilne" nie mogą mieścić się roszczenia dotyczące zobowiązań pieniężnych, których źródło stanowi decyzja administracyjna, jest niezgodny z art. 45 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, uznały, że sprawa ustalenia i wypłaty odsetek nie ma charakteru administracyjnoprawnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny, powołując się na uchwały Sądu Najwyższego z dnia 7.04.1993 r. III AZP 3/9, z dnia 12.05.1993 r. III CZP 50/93 stwierdził, że w kwestii odsetek jako związanej z wywłaszczeniem nieruchomości i odszkodowaniem, droga sądowa jest niedopuszczalna, a jej rozstrzygnięcie następuje decyzją administracyjną. Zdaniem Sądu Administracyjnego, charakteru roszczeń o odsetki nie zmienia odesłanie w art. 132 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami do kc, bowiem pozwala to tylko na posługiwanie się pojęciami i instrumentami zawartymi w kc na użytek rozpoznania sprawy administracyjnej, zaś powołany wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie może mieć odniesienia do sprawy, gdyż dotyczył stosunku prawnego powstałego w innym stanie faktycznym i prawnym. Sąd podkreślił, iż w tej sprawie organy administracji rozpoznające wniosek skarżących o odsetki nie kwestionowały swojej kompetencji do orzekania, nie uczynił tego również Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Łodzi, który wyrokiem dnia 9.06.2003 r. sygn. akt II SA/Łd 659-660/01, oddalił skargę K. i S. M. na decyzję kasacyjną Wojewody Łódzkiego (wskazane na wstępie decyzje zostały wydane na skutek uchylenia decyzji rozstrzygającej wniosek o odsetki i oddalenia skargi na decyzję uchylającą). Sąd uznał, że wobec tego, iż sprawa ma charakter administracyjny, to nie było przesłanki do umorzenia postępowania wskazanej w art. 105 § 1 kpa. i takie rozstrzygnięcie organu narusza art. 132 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami i wskazany przepis kpa.

Skargę kasacyjną od tego wyroku wniósł Wojewoda Łódzki, zastąpiony przez radcę prawnego, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 1 pkt 1 kpa przez przyjęcie, że roszczenie o odsetki za opóźnienie w wypłacie odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości, winno być załatwione przez organ administracji publicznej, jako rzeczowo właściwy, poprzez wydanie decyzji z zachowaniem przepisów kpa oraz naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 132 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami przez przyjęcie, że zawarte w nim odesłanie do kc oznacza jedynie odwołanie się do tego aktu w zakresie niewywiązania się przez dłużnika z obowiązku terminowego wykonania świadczenia oraz w zakresie zasady naliczania odsetek, nie oznacza zaś, że roszczenie o odsetki ma charakter cywilny. Skarżący domagał się uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu skargi podkreślono, że pogląd co do administracyjnoprawnego charakteru odsetek, o czym w powołanych przez Sąd uchwałach Sądu Najwyższego, ewoluował w kierunku szerokiego ujmowania sprawy cywilnej, co potwierdził wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10.07.2000 r. SK 12/99, że Kolegium Kompetencyjne Sądu Najwyższego rozstrzygając spór kompetencyjny stwierdziło, że dotychczasowe stanowisko wyrażone w uchwałach (które powołał Wojewódzki Sąd) jest nieaktualne, a także, że niewłaściwy jest pogląd Wojewódzkiego Sądu, że odesłanie do kc zawarte w art. 132 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, nie zmienia administracyjnego charakteru odsetek, bowiem właśnie wyraźnie wskazuje na ich cywilny charakter.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Nietrafny jest zarzut naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi art. 1 pkt 1 kpa, postawiony jako zarzut naruszenia przepisów postępowania. Skarga kasacyjna jest środkiem odwoławczym od orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych i zarzut naruszenia przepisów postępowania powinien być skierowany do tych przepisów, według których toczy się postępowanie przed tymi sądami. Kodeks postępowania administracyjnego normuje zasady postępowania przed organami administracji publicznej, zaś postępowanie przed wojewódzkimi sądami administracyjnymi reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwana dalej "ppsa". Zarzut naruszenia przez wojewódzkie sądy przepisów postępowania powinien przytaczać przepisy tej ustawy, bowiem przepisów kpa sądy te nie stosują, a jedynie w ich świetle oceniają postępowanie organów.

Za słuszny natomiast należy uznać zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. art. 132 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.). Odsyła on do skutków zwłoki lub opóźnienia w zapłacie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, dokonanego po upływie terminu określonego w ust. 1 tego artykułu, do przepisów kodeksu cywilnego. Stwierdzić należy, że w orzecznictwie tak Sądu Najwyższego jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego panował pogląd, iż sprawa odsetek ma charakter administracyjnoprawny i załatwiona jest decyzją administracyjną. Jednakże zgodzić należy się ze skarżącym Wojewodą Łódzkim, iż pogląd ten ewoluował w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10.07.2000 r. sygn. akt SK 12/99, o którym mowa tak w decyzjach zaskarżonych do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, wyroku tego Sądu i skardze kasacyjnej, a z którego wynika, że w pojęciu sprawy cywilnej mieszczą się również roszczenia dotyczące zobowiązań pieniężnych, których źródło stanowi decyzja administracyjna. Nie można zatem podzielić poglądu zaprezentowanego przez Wojewódzki Sąd, iż sprawa o rozstrzygnięcie której wystąpili K. M. i S. M. ma charakter administracyjny i może być rozpoznana w trybie kpa – decyzją administracyjną.

Jednakże niniejsza sprawa ma jeszcze jeden aspekt. Wojewódzki Sąd podkreślił, że sprawa odsetek była już rozpoznana przez organy administracji decyzją co do meritum i zaskarżona do Naczelnego Sądu Administracyjnego i ani organy, ani tamten Sąd nie miały wątpliwości co do administracyjnego charakteru sprawy. Wynikałoby zatem, że w ponownym postępowaniu tak organy jak i sąd administracyjny związane są oceną wyrażoną w sprawie (wyrok z dnia 9.06.2003 r.), zgodnie z art. 99 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.).

Jednak w związku z ww. wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego nastąpiła zmiana stanu prawnego, co oznacza, że ocena ta przestaje wiązać w niniejszej sprawie.

Zaskarżony wyrok narusza zatem nie tylko podany w skardze przepis prawa materialnego, ale i przepisy postępowania i wobec tego orzeczono jak w sentencji na podstawie art.185 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

O kosztach orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 tej ustawy.