Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 351/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2020-11-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 60 ust. 3, art. 60 ust. 4
journal: Dz.U. 1998 nr 133 poz 872
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną.
article: art. 5 ust. 1
journal: Dz.U. 1990 nr 32 poz 191
law: Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych.
article: art. 7, art. 26 § 2, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 67
journal: Dz.U. 1999 nr 15 poz 139
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym - tekst jednolity.
article: art. 136 ust. 3, art. 137, art. 137 ust. 1, art. 140, art. 217 ust. 2
journal: Dz.U. 2020 poz 65
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Zieliński Sędziowie Sędzia WSA Edyta Podrazik Asesor WSA Jan Szuma (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 listopada 2020 r. sprawy ze skargi Miasta [...] na decyzję Wojewody z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości oddala skargę


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja Wojewody (zwanego dalej "Wojewodą") z dnia [...] lutego 2020 r., [...], którą po rozpatrzeniu odwołania Miasta [...], utrzymano w mocy decyzję Starosty [...] (zwanego dalej "Starostą") z dnia [...] września 2019 r., [...], w przedmiocie zwrotu nieruchomości.

Powyższe rozstrzygnięcia wydano w następujących okolicznościach udokumentowanych w aktach sprawy.

Wnioskiem z dnia [...] marca 2013 r. J. W. zwrócił się do Zarządu Geodezji i Katastru Miejskiego [...] (działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta [...] jako prezydenta miasta na prawach powiatu) o zwrot nieruchomości położonych w [...] przy [...] zapisanych w księdze wieczystej [...], oznaczonych w ewidencji gruntów jako działki nr [...] i [...], arkusz [...], obręb [...] (k. 11 akt administracyjnych organu pierwszej instancji). Do wniosku została dołączona mapa ewidencyjna, wypis z rejestru gruntów, postanowienie z dnia [...] kwietnia 1995 r., III Ns 1717/95 stwierdzające nabycie spadku po ojcu C. W. przez wnioskodawcę w połowie razem z matką, postanowienie z dnia [...] października 1999 r., III [...] stwierdzające nabycie spadku w całości po matce A. W., kopia dwóch aktów notarialnych z dnia [...] listopada 1984 r. potwierdzających sprzedaż nieruchomości przy [...] przez C. i A. W. na rzecz Skarbu Państwa.

Pismem z dnia [...] kwietnia 2013 r. Miasto [...] wystąpiło do Wojewody o wydanie decyzji potwierdzającej nabycie z mocy prawa mienia Skarbu Państwa na podstawie art. 60 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872). Nabycie dotyczyło przedmiotowych działek oznaczonych w ewidencji gruntów jako działki nr [...] i [...] (k. 14 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).

Wobec powyższego Zarząd Geodezji i Katastru Miejskiego Geopoz w postanowieniu z dnia [...] sierpnia 2013 r. zawiesił z urzędu postępowanie o zwrot nieruchomości do czasu rozstrzygnięcia przez Wojewodę sprawy dotyczącej stwierdzenia nabycia przez Miasto [...] własności przedmiotowych działek (k. 19 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).

J. W. wniósł zażalenie na powyższe postanowienie, które zostało utrzymane w mocy postanowieniem Wojewody z dnia [...] września 2013 r. (k. 25 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).

W dniu [...] października 2013 r. Wojewoda wydał decyzję, [...] stwierdzającą nabycie przez Miasto [...] z mocy prawa, nieodpłatnie, z dniem [...] maja 1990 r. mienia Skarbu Państwa, stanowiącego własność nieruchomości oznaczonych jako działki nr [...] i [...] (k. 28 akt administracyjnych organu pierwszej instancji). W uzasadnieniu wskazano, że w dniu ustawowej komunalizacji, to jest [...] maja 1990 r., przedmiotowa nieruchomość stanowiła własność Skarbu Państwa, a zatem jako mienie państwowe należała do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego. Jednocześnie nieruchomość ta nie została wyłączona z ustawowej komunalizacji. Z tego względu stwierdzono, że stan faktyczny wypełnia przesłanki ustanowione w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191) i w związku z tym przedmiotowa nieruchomość stała się z mocy prawa mieniem Miasta [...]

Następnie w drodze postanowienia z dnia [...] grudnia 2013 r. Zarząd Geodezji i Katastru Miejskiego Geopoz podjął z urzędu zawieszone postępowanie z wniosku J. W. (k. 30 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).

W drodze postanowienia z dnia [...] stycznia 2014 r., [...] Wojewoda wyznaczył Starostę jako organ właściwy do załatwienia sprawy zwrotu przedmiotowej nieruchomości (k. 32 akt administracyjnych organu pierwszej instancji). W sprawach o zwrot wywłaszczonych nieruchomości, w których stroną postępowania jest gmina lub powiat, prezydent miasta na prawach powiatu sprawujący funkcje starosty podlega wyłączeniu. Zatem ze względu na fakt, że stroną postępowania jest Miasto [...] jako właściciel nieruchomości, co do której wpłynął wniosek o zwrot, Prezydent Miasta [...] nie mógł być organem rozstrzygającym. Zgodnie z art. 26 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie tekst jednolity Dz. U. z 2020 r., poz. 256 z późn. zm. – uw. Sądu, dalej "K.p.a.") w przypadku wyłączenia organu sprawę załatwia organ wyższego stopnia nad organem załatwiającym sprawę. Organ wyższego stopnia może do załatwienia sprawy wyznaczyć inny podległy sobie organ, co w niniejszej sprawie uczyniono.

Następnie Starosta przystąpił do ustalenia niezbędnych faktów w sprawie i zebrania dokumentów wystosowując pisma do wybranych podmiotów.

W odpowiedzi na zapytanie Starosty z Urzędu Miasta [...] w dniu [...] marca 2015 r. wpłynęły wyjaśnienia, że przedmiotowa nieruchomość nie była i nie jest objęta umowami dzierżawy, najmu czy użyczenia oraz nie jest przedmiotem bezumownego użyczenia (k. 48 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).

Sąd Rejonowy [...] w [...] [...] Wydział Ksiąg Wieczystych w piśmie z dnia [...] marca 2015 r. przesłał kserokopię następujących dokumentów znajdujących się w księdze wieczystej [...]: zawiadomienie Państwowego Biura Notarialnego w [...] z dnia [...] maja 1984 r., wyciąg z wykazu zmian gruntowych z dnia [...] marca 1984 r., opis i mapę z dnia [...] września 1981 r. oraz wypis z aktu notarialnego z dnia [...] października 1981 r., Repertorium [...] (k. 50–59 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).

W dalszej kolejności informację przesłał Wydział Urbanistyki i Architektury Urzędu [...] wskazując w piśmie z dnia [...] marca 2015 r., [...], że nie odnaleziono w ewidencji archiwum zakładowego akt sprawy [...] dotyczącej zatwierdzenia planu realizacyjnego ulic [...] (k. 61 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).

Następnie w piśmie z dnia [...] marca 2015 r. Sąd Rejonowy [...] w [...] V Wydział Ksiąg Wieczystych przesłał kserokopię dokumentów znajdujących się w księdze wieczystej [...]: projekt podziału z [...] r., wyciąg z wykazu zmian gruntowych z dnia [...] marca 1984 r., zawiadomienie z Państwowego Biura Notarialnego w [...] z dnia [...] kwietnia 1984 r. (dz.kw. [...]) oraz z dnia [...] lipca 1971 r. (dz.kw. [...]) (k. 63–71 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).

W piśmie z dnia [...] kwietnia 2015 r. Zarząd Dróg Miejskich w [...] poinformował Starostę, że na działkach nr [...] i [...] nie została zrealizowana inwestycja polegająca na budowie [...] (k. 78 akt administracyjnych organu pierwszej instancji). Ponadto wskazano, że przedmiotowe działki znajdują się poza linią graniczną drogi publicznej ulicy [...].

Dnia [...] marca 2017 r. Starosta wystosował pisma do Zarządu Geodezji i Katastru Miejskiego Geopoz, Archiwum Państwowego w [...], Wydziału Urbanistyki i Architektury Urzędu Miasta [...] oraz Miejskiej Pracowni Urbanistycznej o udzielenie kolejnych informacji i przesłanie dokumentów w sprawie (k. 113–115 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).

W odpowiedzi na powyższe pismo, Zarząd Geodezji i Katastru Miejskiego Geopoz przekazał w dniu [...] marca 2017 r. uwierzytelnione kopie akt spraw [...] i [...] (k. 149–156 akt administracyjnych organu pierwszej instancji). W aktach znalazła się decyzja z dnia [...] lipca 1981 r. o zatwierdzeniu planu realizacyjnego ulic: [...] w [...] zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego miasta [...] zatwierdzonego przez Wojewodę [...] w dniu [...] sierpnia 1975 r.

Dnia [...] kwietnia 2017 r. Archiwum Państwowe w [...] poinformowało, że w zasobie nie odnaleziono decyzji o zatwierdzeniu planu realizacyjnego ulic [...] w [...] z dnia [...] lipca 1981 r., [...] oraz nie odnaleziono dokumentacji związanej z wywłaszczeniem nieruchomości położonych w [...] przy [...] (działki nr [...] i [...]).

Z kolei pismem z dnia [...] kwietnia 2017 r., [...] Miejska Pracownia Urbanistyczna przekazała wypis i wyrys ze zaktualizowanego szczegółowego planu zagospodarowania przestrzennego rejonu urbanistycznego [...] zatwierdzonego zarządzeniem nr [...] Prezydenta [...] z dnia [...] maja 1977 r. ([...]).

W piśmie z dnia [...] kwietnia 2017 r., [...] Wydział Urbanistyki i Architektury Urzędu [...] poinformował, że działki nr [...] i [...] znajdowały się w latach 1984-1994 w granicach dwóch kolejnych planów:

1) Zgodnie z "Planem zagospodarowania przestrzennego [...] 1990" z 1975 r., zatwierdzonym przez Wojewodę [...] w dniu [...] sierpnia 1975 r., stanowiącym integralną część planu zagospodarowania przestrzennego województwa [...], zatwierdzonego uchwałą nr [...] Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] października 1977 r. ([...]) działki nr [...] i [...], arkusz [...], obręb [...], znajdowały się na terenie oznaczonym symbolem MW – tereny intensywnego zainwestowania z przewagą funkcji mieszkalnictwa wysokiej intensywności.

2) W "Miejscowym planie ogólnym zagospodarowania przestrzennego [...] zatwierdzonym uchwałą nr [...] Rady Miejskiej [...] z dnia [...] grudnia 1994 r. ([...]), który utracił moc obowiązującą na podstawie art. 67 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 1999 r. Nr 15, poz. 139 z późn. zm.) działki znajdowały się na granicy terenu oznaczonego symbolem kG.8 (co oznacza ulicę główną) oraz na granicy terenu oznaczonego symbolem [...] (co oznacza teren zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej – niskiej, położony w rejonie osiedla mieszkaniowego o różnej formie intensywności w strefie pośredniej intensywnego zagospodarowania mieszkaniowego i produkcyjno-magazynowego).

W kolejnym piśmie Wydział Urbanistyki i Architektury Urzędu [...] przesłał decyzję o pozwoleniu na budowę nr [...] z dnia [...] lutego 2008 r., [...] (k. 147–148 akt administracyjnych organu pierwszej instancji). Decyzja ta dotyczyła budowy wewnętrznej instalacji gazowej na terenie nieruchomości przy [...] w [...] (działki nr [...] i [...], arkusz [...], obręb [...]).

W dniu [...] maja 2017 r. przeprowadzono oględziny nieruchomości oznaczonej jako działki nr [...] i [...] (protokół z oględzin znajduje się na k. 131–132 akt administracyjnych organu pierwszej instancji). Podczas oględzin stwierdzono, że działka nr [...] w części wschodniej stanowi utwardzony kostką brukową plac postojowy, a część zachodnia oddzielona jest płotem metalowo-murowanym ze znajdującymi się w tym miejscu bramą wjazdową oraz furtką, a także wbudowanymi w ogrodzenie skrzynkami infrastruktury technicznej. Oddzielona płotem część pokryta ozdobną kostką brukową stanowi więź gospodarczą z działką nr [...]. Natomiast działka nr [...] w części wschodniej jest zajęta pod utwardzony kostką brukową plac postojowy. Część zachodnia, oddzielona płotem metalowo-murowanym z furtką i bramą wjazdową, jest zagospodarowana zielenią ozdobną – dwa drzewa oraz krzewy. W tym miejscu znajduje się również dojście i dojazd do budynku utwardzone ozdobną kostką brukową. Ta część działki tworzy więź gospodarczą z działką nr [...].

Następnie w aktach odnotowano pełnomocnictwo z dnia [...] listopada 2017 r. udzielone przez J. W. radcy prawnemu A. T. (k. 157 akt administracyjnych organu pierwszej instancji). Jednocześnie pełnomocnik zawnioskował o wskazanie przewidywanego terminu załatwienia sprawy oraz jakie czynności aktualnie są podejmowane i planowane do podjęcia w niniejszej sprawie (k. 159 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).

W odpowiedzi z dnia [...] kwietnia 2018 r. Starosta wskazał, że sprawa jest na etapie sporządzania operatu szacunkowego, a następnie odbędzie się rozprawa administracyjna (k. 167 akt administracyjnych organu pierwszej instancji). Jednocześnie wskazano, że termin zakończenia sprawy został wyznaczony na [...] września 2018 r.

W postanowieniu z dnia [...] kwietnia 2018 r., [...] Starosta powołał rzeczoznawcę majątkowego, B. W. (k. 169 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).

Pismem z dnia [...] sierpnia 2018 r. Starosta zwrócił się do Wydziału Gospodarki Nieruchomościami Urzędu [...] o udzielenie informacji na temat najemców, dzierżawców lub innych osób o jakimkolwiek tytule prawnym do przedmiotowej nieruchomości (k. 181 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).

W odpowiedzi Wydział Gospodarki Nieruchomościami Urzędu [...] poinformował, że na nieruchomości oznaczonej jako działka [...] obowiązuje umowa najmu nr [...] zawarta w dniu [...] września 2016 r., natomiast na nieruchomości oznaczonej jako działka [...] obowiązuje umowa najmu nr [...] zawarta w dniu [...] marca 2016 r. (k. 196 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).

W dniu [...] sierpnia 2018 r. w związku z prowadzonym postępowaniem o zwrot nieruchomości przeprowadzono rozprawę administracyjną z udziałem przedstawicieli Starostwa Powiatowego w [...], pełnomocnika Prezydenta [...] i rzeczoznawcy majątkowego (k. 166 akt administracyjnych organu pierwszej instancji). Strony nie wniosły zastrzeżeń do operatu szacunkowego. Pełnomocnik Prezydenta [...] zadała pytanie rzeczoznawcy majątkowemu o przyczyny zmniejszenia wartości nieruchomości. W odpowiedzi wskazano, że nastąpiło to na skutek uwzględnienia wartości składników majątkowych ujętych w ustalonym odszkodowaniu i zwaloryzowanych.

Decyzją z dnia [...] września 2019 r., [...] Starosta orzekł o zwrocie na rzecz J. W. przedmiotowej nieruchomości stanowiącej własność [...], jednocześnie zobowiązując beneficjenta do zwrotu na rzecz [...] zwaloryzowanego odszkodowania za działki nr [...] i [...] w łącznej wysokości [...] zł (k. 205–207 akt administracyjnych organu pierwszej instancji). W uzasadnieniu wskazano, że w stosunku do nieruchomości zostały spełnione obie przesłanki zbędności określone w art. 137 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (obecnie tekst jednolity Dz. U. z 2020 r., poz. 1990 – uw. Sądu, dalej "u.g.n."), gdyż we wskazanych w przywołanym przepisie terminach nie rozpoczęto prac związanych z realizacją celu określonego w decyzji o wywłaszczeniu (to jest budową ulicy), ani cel ten nie został zrealizowany. Następnie Starosta wykazał sposób, w jaki została obliczona kwota odszkodowania do zwrotu. Wskazano jako podstawę prawną art. 140 w zw. z art. 217 ust. 2 u.g.n. stanowiący, że osoby, które zostały pozbawione własności nieruchomości w wyniku wywłaszczenia dokonanego przed dniem [...] grudnia 1990 r., w razie zwrotu tych nieruchomości, zwracają odszkodowanie zwaloryzowane, w wysokości nie większej niż 50% aktualnej wartości tych nieruchomości. W tym zakresie powołano się na dane wynikające z operatu szacunkowego sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego powołanego przez organ.

Odwołanie od powyższej decyzji złożyło w dniu [...] września 2019 r. [...] reprezentowane przez H. J., pracownika Oddziału Ochrony Praw Właścicielskich w Wydziale Gospodarki Nieruchomościami Urzędu [...] (k. 214–215 akt administracyjnych organu drugiej instancji). Decyzji zarzucono naruszenie art. 136 ust. 3 i art. 137 u.g.n. oraz art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. wnosząc o jej uchylenie oraz przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania albo orzeczenie co do istoty sprawy. Wskazano, że nie ustalono dostatecznie szczegółowo celu wywłaszczenia. Starosta badając czy została spełniona przesłanka wynikająca z art. 137 u.g.n. oparł się wyłącznie na treści aktów notarialnych, z których wynika, że dla działek nr [...] i [...] została wydana decyzja z dnia [...] lipca 1981 r., [...] o zatwierdzeniu planu realizacyjnego ulic [...]. Jak wywodzi [...], z dokumentów nie wynika, że nieruchomość była przeznaczona pod budowę drogi, a tym bardziej, że miała stanowić pas drogowy. Przyjmując jednak, że wywłaszczono nieruchomości w związku z budową drogi, należało ustalić dokładny projektowany przebieg ulic, gdyż w poprzednich planach zagospodarowania przestrzennego dla tego terenu przebieg ulicy [...] odbiega od aktualnego usytuowania. Zdaniem [...], istotne jest, że planowane ulice powstały, a ewentualne przesunięcie przebiegu drogi nie uzasadnia zwrotu nieruchomości. Ponadto wskazano, że należy zbadać czy przez nieruchomości przebiegają sieci infrastruktury technicznej niezbędne dla prawidłowego funkcjonowania ulicy, gdyż inwestycji drogowej nie można rozpatrywać wyłącznie przez pryzmat wykonania nawierzchni jezdni. Ze względu na powyższe uznano, że Starosta nie zebrał kompletnego materiału dowodowego i nie ustalił stanu faktycznego sprawy.

Wojewoda przeprowadził postępowanie wyjaśniające. W piśmie z dnia [...] października 2019 r., [...] wezwał Zarząd Dróg Miejskich w [...] do udzielenia informacji czy w jego zasobach archiwalnych znajdują się dokumenty związane z:

1) realizacją budowy, przebudowy lub modernizacji [...] w [...] w okresie od 1980 do 1990 r.,

2) postępowaniem administracyjnym o zatwierdzenie planu realizacyjnego ulic: [...] w [...].

Jednocześnie Wojewoda zobowiązał Zarząd Dróg Miejskich w [...] do przedłożenia kserokopii wymienionych dokumentów.

W odpowiedzi z dnia [...] listopada 2019 r., [...] Zarząd Dróg Miejskich w [...] przesłał dokumentację znajdującą się w jego zasobach archiwalnych dotyczącą ul. [...]. Wśród dokumentów znalazły się:

1) akt notarialny z dnia [...] listopada 1984 r.,

2) pisma kierowane do Państwa W. ,

3) kosztorys przebudowy liniowych urządzeń telekomunikacyjnych,

4) teczka z planami oznaczenia znaków drogowych, system sterowania ruchem drogowym na trasie[...]

5) projekt oświetlenia ulic[...],

6) teczka z przebudową sieci miejskiej,

7) decyzja o zatwierdzeniu planu realizacyjnego z dnia [...] lutego 1978 r. nr [...]

Następnie Wojewoda w piśmie z dnia [...] grudnia 2019 r. (ponowionym w dniu [...] stycznia 2020 r.) wezwał Starostę do udzielenia informacji czy w stosunku do nieruchomości położonych przy [...] w [...] – oznaczonych jako działki nr [...], [...] i [...] – toczy lub toczyło się postępowanie w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.

Starosta w dniu [...] stycznia 2020 r. udzielił odpowiedzi wskazującej, że wobec wskazanych działek nie jest i nie było prowadzone postępowanie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości.

Decyzją z dnia [...] lutego 2020 r., [...] Wojewoda utrzymał decyzję Starosty w mocy. W motywach uzasadnienia organ wskazał, że nie ulega wątpliwości, iż wnioskodawca J. W. jest jedynym uprawnionym do dochodzenia zwrotu wywłaszczonej nieruchomości jako były właściciel działki nr [...] oraz syn i jedyny spadkobierca wywłaszczonych właścicieli działki nr [...] – C. W. i A. W.. W dalszej kolejności organ wskazał, że w sprawie zostały wyeliminowane negatywne przesłanki zwrotu nieruchomości, tzn. przedmiotowe działki nie zostały oddane w użytkowanie wieczyste, nie były przedmiotem umowy sprzedaży, a także nie stanowią drogi publicznej.

Wojewoda odniósł się także do zarzutów dotyczących postępowania dowodowego wskazując, że przeprowadzono w sprawie możliwie szerokie postępowanie dowodowe. Podkreślił, że nie można precyzyjnie ustalić celu wywłaszczenia, gdyż nie zachowały się akta administracyjne, w tym plan realizacyjny inwestycji. Wojewoda na zasadzie analogii przyjął jednak, że skoro inne plany realizacyjne dotyczyły inwestycji drogowych, to nie ma podstaw by zakładać, iż plan realizacyjny dla ulic: [...] [...] dotyczył innego celu. Ze względu na powyższe organ przyjął, że wskazana inwestycja polegała na budowie, rozbudowie lub przebudowie drogi w rejonie wymienionych wyżej ulic. Jednocześnie stwierdzono, że wskazana inwestycja nigdy nie została zrealizowana, gdyż z protokołu oględzin nieruchomości wyraźnie wynika, że przedmiotowe działki nie zostały zagospodarowane na cele drogowe. Świadczą o tym również dokumenty archiwalne pozyskane przez Wojewodę. Z mapy ewidencyjnej z dnia [...] września 1981 r. wynika, że droga na tym odcinku [...] nie uległa żadnym zmianom. Organ dodatkowo wskazał, że wątpliwe jest, czy w ogóle doszło do wywłaszczenia wszystkich nieruchomości wskazanych w decyzji Biura Planowania Przestrzennego z dnia [...] lipca 1981 r., [...] o zatwierdzeniu planu realizacyjnego ulic: [...] w [...]. Wynika to z faktu, że na działce sąsiedniej, oznaczonej nr [...], znajduje się obecnie (i znajdował w tym samym kształcie przed wywłaszczeniem) dom jednorodzinny, a jak wiadomo z akt sprawy wobec tej działki nie toczy się i nie toczyło postępowanie dotyczące zwrotu nieruchomości wywłaszczonej, tak jak i wobec pozostałych nieruchomości sąsiednich. Zatem należy przyjąć, że nie tylko nie doszło do realizacji inwestycji wskazanej w decyzji z dnia [...] lipca 1981 r., ale na podstawie tego aktu nie wywłaszczono wszystkich właścicieli nieruchomości wskazanych w rozdzielniku.

Wojewoda odniósł się także do zarzutu podniesionego w skardze dotyczącego braku ustalenia czy przez przedmiotowe nieruchomości przebiegają sieci infrastruktury technicznej wskazując, że tę kwestię rozstrzyga pismo Zarządu Dróg Miejskich w [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r. W piśmie wyjaśniono, że na działkach nr [...] i [...] nie została zrealizowana inwestycja polegająca na budowie [...], a przedmiotowe działki znajdują się poza linią graniczną drogi publicznej, co jest jednoznaczne ze stwierdzeniem, iż na tych działkach nie znajduje się infrastruktura techniczna związana z ul. [...].

W skardze [...] wniosło o uchylenie decyzji obu instancji i o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania. Zarzuciło przy tym naruszenie art. 136 ust. 3 i art. 137 u.g.n. oraz art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Miasto podtrzymało argumentację zawartą w odwołaniu ponownie wskazując, że organy zaniechały zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Wskazano, że nie ustalono szczegółowo celu wywłaszczenia, co uniemożliwia stwierdzenie czy przedmiotowy cel został zrealizowany albo czy rozpoczęto prace związane z jego realizacją. Ponownie podkreślono, że sporn działki mogły być przeznaczone na inny cel niż budowa drogi. Miasto również podważyło twierdzenia Wojewody dotyczące tego, że od 1981 r. droga na odcinku na wysokości działek [...] i [...] nie uległa zmianom, gdyż na odcinku od ul. [...] do ul. [...] droga została poszerzona o dodatkowy pas ruchu, przebudowane zostało skrzyżowanie [...] oraz przy ul. [...] został zlokalizowany przystanek autobusowy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Przystąpienie do kontroli legalności decyzji Wojewody z dnia [...] lutego 2020 r., [...] rozpocząć należy od uwagi, że decyzja ta przygotowana została rzetelnie, argumentacja organu odwoławczego jest czytelna, uporządkowana i logiczna, a nadto – dzięki poprzedzającemu ją postępowaniu wyjaśniającemu – została oparta na zindywidualizowanych materiałach źródłowych. Sąd zgadza się też z merytorycznymi wywodami zawartymi w decyzji.

Ze względu na powyższe Sąd wskazuje, że przyjął za podstawę wyroku prawidłowe ustalenia co do stanu faktycznego i prawnego sprawy, tak jak przedstawiono w zaskarżonej decyzji (co zostało odzwierciedlone w części sprawozdawczej niniejszego uzasadnienia).

Wskazać w tym miejscu jedynie należy, że zgodnie z art. 136 ust. 3 u.g.n. poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137 u.g.n., stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z wnioskiem o zwrot nieruchomości lub jej części występuje się do starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, który zawiadamia o tym właściwy organ. Warunkiem zwrotu nieruchomości jest zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę odszkodowania lub nieruchomości zamiennej stosownie do art. 140 u.g.n.

Art. 137 ust. 1 u.g.n. stanowi z kolei, że nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli: 1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo 2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.

W niniejszej sprawie przedmiotem sporu jest kwestia konieczności ustalenia szczegółowego celu wywłaszczenia nieruchomości, aby można było stwierdzić czy przedmiotowy cel został zrealizowany albo czy rozpoczęto prace związane z jego realizacją.

[...] wskazuje, że nie ustalono szczegółowo celu wywłaszczenia, co uniemożliwia implikację dalszych twierdzeń w tym zakresie. W szczególności skarżąca jednostka samorządu terytorialnego podkreśla, że Starosta badając czy została spełniona przesłanka wynikająca z art. 137 u.g.n. oparł się wyłącznie na treści aktów notarialnych, z których wynika, że dla działek nr [...] i [...] została wydana decyzja Biura Planowania Przestrzennego z dnia [...] lipca 1981 r., [...] o zatwierdzeniu planu realizacyjnego ulic [...]. Natomiast z tej decyzji nie wynika, że nieruchomość była przeznaczona pod budowę drogi, a tym bardziej, że miała stanowić pas drogowy.

W tym miejscu należy zauważyć, co następuje. Przeprowadzone przez organy obu instancji wnikliwe postępowanie dowodowe wskazuje, że precyzyjne odtworzenie celu wywłaszczenia aktualnie jest niemożliwe ze względu na brak akt administracyjnych, w tym planu realizacyjnego inwestycji. Z akt archiwalnych wynika jedynie, że bezsprzecznie została wydana w tym zakresie przywołana wyżej decyzja z dnia [...] lipca 1981 r. zatwierdzająca plan realizacyjny dla wskazanych ulic. W tym zakresie Wojewoda słusznie przyjął, że skoro pozostałe plany realizacyjne konkretnych ulic dotyczyły wyłącznie realizacji inwestycji drogowych, ewentualnie infrastruktury z nimi powiązanej, to nie ma podstaw by przyjąć odmienne założenie w tym przypadku.

Istotniejsze jest jednak to, że planowana inwestycja nigdy nie została zrealizowana. Wynika to bezsprzecznie z akt sprawy. Zarówno na działkach nr [...] i [...], jak i na nieruchomościach sąsiednich nie została dokonana żadna zmiana. Świadczą o tym dokumenty archiwalne pozyskane przez Wojewodę. Z mapy ewidencyjnej z dnia [...] września 1981 r. wynika, że droga na analizowanym odcinku ul. [...] nie uległa żadnym zmianom. Także z protokołu oględzin nieruchomości wyraźnie wynika, że przedmiotowe działki nie zostały zagospodarowane na cele drogowe, ani jakiekolwiek inne.

Natomiast w odniesieniu do nieruchomości sąsiednich należy wskazać, że z informacji udzielonej przez Starostę w dniu [...] stycznia 2020 r. jednoznacznie wynika, iż wobec wskazanych działek sąsiadujących z przedmiotowymi nie jest i nie było prowadzone postępowanie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Na tych działkach nie zostały dokonane również żadne zmiany. Jak wskazano, na działce sąsiedniej, oznaczonej nr [...], znajduje się aktualnie i znajdował wcześniej dom jednorodzinny. Jednocześnie wiadomo z akt sprawy, że wobec tej działki nie toczy się i nie toczyło postępowanie dotyczące zwrotu nieruchomości wywłaszczonej, tak jak i wobec pozostałych nieruchomości sąsiednich. Zatem słusznie przyjął Wojewoda, że nie tylko nie doszło do realizacji inwestycji wskazanej w decyzji z dnia [...] lipca 1981 r., ale na podstawie tego aktu nie wywłaszczono wszystkich właścicieli nieruchomości wskazanych w rozdzielniku.

[...] wskazywało także, że być może na przedmiotowych działkach była przeprowadzona innego typu inwestycja. Przykładowo, przez przedmiotowe nieruchomości mogą przebiegać sieci infrastruktury technicznej niezbędne dla prawidłowego funkcjonowania ulicy. Ten zarzut również należy uznać za nietrafiony. W aktach sprawy znajduje się pismo Zarządu Dróg Miejskich w [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r., w którym wyjaśniono, że przedmiotowe działki znajdują się poza linią graniczną drogi publicznej, co jest jednoznaczne ze stwierdzeniem, iż na tych działkach nie znajduje się infrastruktura techniczna związana z [...].

Wobec powyższych faktów – udokumentowanych w aktach sprawy – należy uznać, że nie istnieją wątpliwości co do tego, iż na działkach nr [...] i [...] nie została zrealizowana inwestycja polegająca na budowie [...], jak również nie wybudowano infrastruktury technicznej związanej z [...]. Nie została na nich dokonana żadna zmiana, wobec czego ustalenie jaki dokładnie miała charakter inwestycja, która miała być zrealizowana na podstawie decyzji z dnia [...] lipca 1981 r., jest jedynie wtórne dla rozstrzygnięcia sprawy, nie stanowi jego istoty, a więc nie przesądza o rozstrzygnięciu końcowym. Zebrane dowody wskazują na fakt, iż inwestycja ta w ogóle nie została zrealizowana. Przemawia za tym zarówno brak zmian na przedmiotowych działkach i działkach sąsiednich, jak również brak postępowań wywłaszczeniowych wobec tychże nieruchomości sąsiednich.

Bez znaczenia dla sprawy jest fakt wskazany w skardze, że droga na odcinku od ul. [...] do ul. [...] droga została poszerzona o dodatkowy pas ruchu, przebudowane zostało skrzyżowanie [...] oraz przy ul. [...] został zlokalizowany przystanek autobusowy, gdyż te inwestycje nie dotyczą bezpośrednio zwracanych działek. Fakt, że droga na odcinku znajdującym się na wysokości działek [...] i [...] uległa zmianom, nie wpływa na dokonane ustalenia wskazujące bezsprzecznie, iż na tych działkach zmian nie dokonano.

Podsumowując, w ocenie Sądu nie ulega wątpliwości, że w obrębie zwracanych działek [...] i [...] nie został zrealizowany cel wywłaszczenia, gdyż nigdy nie zrealizowano tam żadnej inwestycji drogowej, w tym także związanej z budową infrastruktury technicznej drogi. Okoliczność ta jest bezsporna. W konsekwencji należy więc uznać – zgodnie z art. 137 ust. 1 u.g.n. – że tereny te stały się zbędne ze względu na cel wywłaszczenia wskazany w decyzji Biura Planowania Przestrzennego z dnia [...] lipca 1981 r., [...] o zatwierdzeniu planu realizacyjnego ulic [...].

Jak już zasygnalizowano na wstępie, Sąd zaakceptował ustalenia faktyczne i wyjaśnienia prawne przedstawione przez Wojewodę w zaskarżonej decyzji. Uzasadnienie rozstrzygnięcia zostało przez organ przedstawione w sposób kompletny i z uwzględnieniem wymagań wynikających z art. 107 § 3 K.p.a.

W tym miejscu uwypuklić jedynie należy – biorąc pod uwagę interes prawny skarżącego [...] – że w ocenie Sądu operat szacunkowy sporządzony w sprawie na potrzeby rozliczeń związanych ze zwrotem nieruchomości jest kompletny i spójny, zawarta w nim argumentacja nie budzi wątpliwości, a poszczególne wywody zostały przedstawione w sposób zrozumiały pozwalający na weryfikację toku rozważań biegłego. Rzeczoznawca majątkowy przedstawił przedmiot wyceny oraz wyjaśnił zastosowane przez niego metody przy obliczaniu wartości nieruchomości.

Mając powyższe na uwadze Sąd – uznając, że nie doszło w sprawie do zarzucanego naruszenia art. 136 ust. 3 i art. 137 u.g.n., a także nie uchybiono normom postępowania (art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a.) – orzekł o oddaleniu skargi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie tekst jednolity Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.).

Niniejszą sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym stosownie do art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (obecnie tekst jednolity Dz. U. z 2020 r., poz. 1842), po uprzednim skierowaniu jej do takiego trybu przez Przewodniczącego Wydziału (k. 33 akt sądowych).