Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 2659/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-02-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Beata Krajewska, Sędzia WSA - Dorota Mydłowska (spr.), Sędzia WSA - Małgorzata Rysz, Protokolant - Monika Włochińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lutego 2009 r. sprawy ze skargi Z. Z. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] sierpnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy skargę oddala.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi z [...] września 2008 r. wniesionej przez Z.Z. jest decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] sierpnia 2008 r. nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] lipca 2008 r. o odmowie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:

W dniu [...] kwietnia 2008 roku wpłynęło do Inspektoratu ZUS w W. pismo Z. Z., w którym zwrócił się o umorzenie 50% należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy.

Swoją prośbę o umorzenie wnioskodawca uzasadnił trudną sytuacją materialną, spowodowaną uzyskiwaniem niskich dochodów oraz ponoszeniem dużych wydatków na utrzymanie domu i rodziny. Zainteresowany wskazał, iż od kilku lat prowadzi w niewielkim zakresie [...] - tylko w okresie lato, jesień. Z ww. pisma wynikało, że na sezonowy charakter prowadzonej działalności ma wpływ m.in. stan zdrowia wnioskodawcy. Wnioskodawca wskazał, że od dziesięciu lat leczy się na [...]. Podniósł, że wiek i stan zdrowia nie pozwalają mu na zbyt duże obciążenia fizyczne, co sprawia że dochody z prowadzonej działalności gospodarczej są niewielkie. Ponadto zainteresowany podał, że od [...] roku jest rolnikiem i prowadzi gospodarstwo rolne o powierzchni [...] ha, w tym [...] ha przeliczeniowych. Zainteresowany podkreślił, że gospodarstwo praktycznie nie przynosi żadnych dochodów, ponieważ z uwagi na stan zdrowia i brak sprzętu rolniczego wnioskodawca nie prowadzi aktywnej działalności rolniczej. Wskazał ponadto, że większość powierzchni gospodarstwa (około 2 ha) stanowią łąki, na pozostałym obszarze uprawiane są ziemniaki i warzywa dla własnych potrzeb. W swoim piśmie zainteresowany podkreślił, że zadłużenie powstało na skutek wyłączenia z ubezpieczenia społecznego rolników, co było podyktowane nieznajomością przepisów. Wnioskodawca wskazał, że nie był świadomy, że prowadząc działalność gospodarczą nie spełniał warunków, aby podlegać ubezpieczeniu społecznemu rolników, a tym samym powinien zgłosić się do ubezpieczeń społecznych w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych jako osoba prowadząca działalność gospodarczą.

Wskazał ponadto, że przy bardzo trudnej sytuacji materialnej opiekuje się [...]-lelnią matką - inwalidką I grupy (osobą [...]), która mieszka wraz z nim. Wnioskodawca podkreślił, że opieka nad matką ogranicza i tak skromne możliwości zarobkowania oraz, że ponosi obciążenia finansowe związane z dojazdami, wizytami matki u lekarzy specjalistów oraz zakupem leków.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej: ZUS) decyzją z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...] odmówił wnioskodawcy umorzenia należności powstałych z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne oraz Fundusz Pracy. Powodem takiego stanowiska Zakładu było przekonanie o braku dostatecznych przesłanek przemawiających za umorzeniem opisanych w § 3 rozporządzania wykonawczego Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. które zostało wydane z delegacji art 28 ust. 3b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz art. 28 ust. 3 ww. ustawy. W ocenie Zakładu zainteresowany nie udowodnił w sposób przekonujący, że istnieje aspekt społeczny za umorzeniem, który mógłby mieć uzasadnienie w popartym stanem faktycznym twierdzeniu, że dalsze dochodzenie należności może pozbawić wnioskodawcę możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb egzystencjonalnych oraz, że należności powstały na skutek nadzwyczajnych zdarzeń losowych, bądź ze względu na stan zdrowia zainteresowany nie jest w stanie uzyskiwać dochodów.

Pismem datowanym na [...] lipca 2008 r. Z. Z. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2008 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 §1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego w związku z art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, Prezes ZUS (działający w imieniu organu) utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] lipca 2008 r.

W pierwszej części uzasadnienia organ przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania. Następnie organ podkreślił, że ze zgromadzonej dokumentacji wynika, że wnioskodawca prowadził działalność gospodarczą w zakresie [...], na podstawie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej nr [...] wydanego przez Burmistrza Gminy Ł. w dniu [...] stycznia 1995 roku. W okresie prowadzonej działalności wnioskodawca nie zatrudniał pracowników.

Organ wskazał, że w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą zainteresowany zgłosił się do ubezpieczenia społecznego w ZUS w okresach: [...]. Natomiast w okresie [...] zainteresowany zgłosił się do ubezpieczenia społecznego rolników. Ponieważ wnioskodawca nie spełniał warunków do podlegania temu ubezpieczeniu przy jednoczesnym prowadzeniu działalności gospodarczej, decyzją z dnia [...] grudnia 2004 roku znak: [...] został wyłączony z ubezpieczenia społecznego rolników w okresie [...]. W dniu [...] kwietnia 2005 roku została wydana przez KRUS decyzja znak: [...] określająca okres podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników [...]. Organ stwierdził, że za okres [...] roku, wnioskodawca miał obowiązek ubezpieczenia z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych. Z uwagi na brak reakcji ze strony Z. Z. na pisma ZUS wzywające do zgłoszenia się w podanym wyżej okresie do ubezpieczeń społecznych, w dniu [...] kwietnia 2005 roku została wydana decyzja znak: [...], na mocy której Z. Z. został objęty ubezpieczeniami społecznymi z urzędu w okresie [...]. Ponadto z zaświadczenia wystawionego przez Urząd Skarbowy w W. w dniu [...] maja 2008 roku wynika, że zainteresowany wznowił działalność gospodarczą od [...] maja 2006 roku, wówczas ponownie zgłosił się do ubezpieczenia społecznego rolników. Dalej organ wskazał, iż w dniu [...] czerwca 2008 roku do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Inspektorat w W. wpłynęła decyzja Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] czerwca 2008 roku znak: [...] o ustaniu ubezpieczenia społecznego rolników, na mocy której Z. Z. został wyłączony z ubezpieczenia w okresie [...] roku.

Dalej organ wskazał, iż decyzją Burmistrza Ł. z dnia [...] maja 2008 roku działalność gospodarcza w zakresie [...] została wykreślona z ewidencji z dniem [...] maja 2008 roku.

Prezes ZUS podkreślił, iż z dokumentów złożonych przez zainteresowanego wynika, że źródłem jego utrzymania były dochody z działalności gospodarczej oraz dochody z gospodarstwa rolnego. Z przedłożonych rozliczeń rocznych wynika, że w 2006 roku wnioskodawca osiągnął dochód w kwocie [...] zł, natomiast w 2007 roku - w kwocie [...] zł. Ponadto z informacji Urzędu Miasta w Ł. wynika, że w 2006 roku wnioskodawca uzyskał dochód z gospodarstwa rolnego w łącznej kwocie [...] zł.

Podkreślił również, że obecnie zainteresowany utrzymuje się z prac dorywczych, z których dochód wynosi około [...] zł netto dziennie.

Następnie organ wskazał, że z pisma z Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] czerwca 2008 roku wynika, że w chwili obecnej Z.Z. nie ma ustalonego prawa do świadczenia emerytalno -rentowego. Nie posiada również ustalonego prawa do renty strukturalnej w ARiMR, co potwierdza pismo Biura Powiatowego w W. z dnia [...] czerwca 2008 roku. Wskazał ponadto, iż w latach 2005, 2006, 2007 wnioskodawca otrzymywał świadczenia z tytułu płatności obszarowych i z tytułu ONW wypłacane przez ARiMR w wysokości odpowiednio: [...].

Prezes ZUS podkreślił, że z karty oceny możliwości płatniczych płatnika składek wynika, iż wnioskodawca jest osobą samotną - pozostaje w nieformalnej separacji z żoną oraz że nie ma na utrzymaniu dzieci. Organ wskazał, że na udokumentowanie kosztów związanych z codziennym utrzymaniem Z. Z. dostarczył w dniu 29 kwietnia 2008 roku rachunki za prąd: [...] oraz. potwierdzenie pobrania należności z tytułu bieżącego rozliczenia za okres [...] na kwotę [...] zł. Ponadto zainteresowany przedłożył bieżące wyciągi z instytucji, w których posiada zobowiązania finansowe. Z dostarczonych dokumentów i wyjaśnień zainteresowanego złożonych do protokołu wynika, że łączna kwota zobowiązań z tytułu kredytów wynosi [...] zł miesięcznie w tym w:

* [...]

Dalej organ podkreślił, iż w swoich pismach wnioskodawca wskazał na fakt, iż od [...] lat leczy się na [...] oraz, że na potwierdzenie tej okoliczności przedłożył jedynie zaświadczenie lekarskie wystawione w dniu [...] września 2007 roku stwierdzające, że jest leczony powodu [...]. Innych dokumentów na tę okoliczność nie przedstawił.

Następnie Prezes ZUS podkreślił, iż w piśmie z dnia 29 kwietnia 2008 roku zainteresowany podał, że mieszka z chorą matką, którą się opiekuje oraz wskazał na fakt, iż ponosi wydatki związane z dojazdami, wizytami u lekarzy specjalistów i zakupem leków. Podkreślił również, że na udokumentowanie tych wydatków wnioskodawca przedłożył w dniu 12 maja 2008 roku dwie faktury za leki wysławione w dniu [...] maja 2008 roku na nazwisko Z. A. na łączną kwotę [...] zł, ponadto w dniu 09 czerwca 2008 uzupełnił dokumentację o fakturę z dnia [...] maja 2008 roku również wystawioną na nazwisko matki na kwotę [...] zł. Z przedłożonego przez zainteresowanego przekazu pocztowego wynika, iż jego matka pobiera świadczenie w kwocie [...] zł. Zdaniem organu powyższe świadczy o tym, że koszty ponoszone na leczenie matki nie spoczywają jedynie na wnioskodawcy, lecz mogą być pokrywane ze świadczenia, które pobiera jego matka. Prezes ZUS zwrócił uwagę na to, że w piśmie złożonym w dniu 29 kwietnia 2008 roku wnioskodawca zaznaczył, że opieka nad chorą matką ogranicza mu możliwości zarobkowania. Na potwierdzenie stanu zdrowia matki wnioskodawca przedłożył w dniu 29 kwietnia 2008 roku dokumentację lekarską z lat [...], z której wynika, że u A. Z. stwierdzono [...]. W dniu 09 czerwca 2008 roku zainteresowany uzupełnił dokumentacje o kartę informacyjną z pobytu matki w Szpitalu Powiatowym w W. na Oddziale [...] w dniach [...] roku oraz o aktualne wyniki badań. Organ podkreślił, że z karty informacyjnej wynika, że u A. Z. rozpoznano [...].

Dalej Prezes ZUS wskazał, że z pisma Centralnej Informacji o Zastawach Rejestrowych KRS i KW z dnia 19 maja 2008 roku wynika, że wnioskodawca jest współwłaścicielem w [...] części gruntowej nieruchomości rolnej położonej w miejscowości G. gm. Ł. o powierzchni [...] ha KW nr [...] oraz jest współwłaścicielem w [...] nieruchomości gruntowej położonej [...] o powierzchni [...] ha, która posiada księgę wieczystą numer [...]. Ponadto z zaświadczenia Urzędu Miejskiego w Ł. wynika, że w 2006 i 2007 roku zainteresowany figurował w rejestrach wymiaru podatku: od gospodarstwa rolnego o powierzchni ogólnej [...] ha w tym [...] ha przeliczeniowych oraz od gruntów ornych (w części [...]) o powierzchni ogólnej [...] ha, w tym [...] ha przeliczeniowych.

W odniesieniu do sytuacji wnioskodawcy, organ stwierdził, że wskazane okoliczności, nie są wystarczające do wydania pozytywnej decyzji w kwestii umorzenia zaległości. Organ podkreślił, że źródło utrzymania wnioskodawcy stanowią dochody z prac dorywczych, które w postępowaniu wyjaśniającym prowadzonym przez organ I instancji, zainteresowany określił na kwotę [...] zł netto dziennie. Podkreślił również, że wnioskodawca posiada nieruchomości, z których aktualnie nie pobiera pożytków, gdyż zostały oddane w dzierżawę. Nie sianowi to jednak przeszkody dla prowadzenia postępowania egzekucyjnego z wymienionego składnika majątkowego. Ponadto o możliwościach finansowych zainteresowanego, zdaniem organu, świadczy fakt regulowania zobowiązań z tytułu kredytów i pożyczek.

W ocenie Prezesa ZUS, z analizy wykazanych dochodów można uznać, że aktualna sytuacja finansowa wnioskodawcy jest trudna, jednak nie można stwierdzić, że bezwzględnie przemawia za umorzeniem.

Dalej organ wskazał, iż zdarzenia losowe i klęski żywiołowe są to takie sytuacje, których zaistnienie spowodowało, że płatnik składek bez własnej winy znalazł się w trudnej sytuacji finansowej, zaś bezwzględna konieczność uregulowania ciążących na nim zobowiązań mogłaby się wiązać z likwidacją firmy, a co za tym idzie utratą dla zobowiązanego jedynego źródła zarobkowania. Przesłanki tej nie wypełniają okoliczności związane z wyłączeniem wnioskodawcy przez KRUS z ubezpieczenia społecznego rolników, tym bardziej, że sprawa była przedmiotem rozpoznania przed Sądem Okręgowym w S., jak i Sądem Apelacyjnym w L.. Oba wyroki potwierdziły słuszność decyzji KRUS.

Odnosząc się do trzeciej przesłanki, przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, organ wskazał, iż należy wziąć pod uwagę sytuację, w której zobowiązany sprawuje bezpośrednią opiekę nad członkami rodziny, zaś sposób sprawowania tej opieki uniemożliwia jednocześnie pozyskiwanie dochodów niezbędnych do podjęcia spłaty zadłużenia, a także sytuacje, w których choroba dotyczy samej osoby zobowiązanej, która to choroba uniemożliwia tej osobie pozyskiwanie środków pieniężnych na spłatę istniejącego zadłużenia. Zdaniem organu, z analizy zgromadzonych dokumentów wynika, że zainteresowany nie udokumentował w sposób wystarczający, że stan zdrowia uniemożliwia mu pozyskiwanie dochodów. Prezes ZUS podkreślił, że wnioskodawca dostarczył jedynie zaświadczenie z dnia [...] września 2007 roku stwierdzające, że jest leczony z powodu [...]. Nic przedstawił natomiast innych dokumentów, które stwierdzałyby, że posiadane schorzenia eliminują go z aktywności zawodowej. Ponadto, w ocenie organu, na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, należy stwierdzić, iż zainteresowany nie udowodnił, że sprawuje opiekę nad matką w sposób ciągły wykluczający podjęcie zatrudnienia. Świadczy o tym chociażby fakt, iż w okresie choroby matki wnioskodawca prowadził działalność gospodarczą w zakresie [...], a obecnie podejmuje prace dorywcze.

Ponadto z pisma z MGOPS w Ł. z dnia [...] czerwca 2008 roku wynika, że wnioskodawca nie korzystał z pomocy opiekunki społecznej w sprawowaniu opieki nad matką, nie wskazał też innych osób, które sprawowały opiekę, a zatem, w ocenie organu, zainteresowany jest w stanie pogodzić zarówno pracę, jak i opiekę nad matką.

Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych kierując się słusznym interesem społecznym, nie znalazł podstaw do zmiany zaskarżonej decyzji. Wskazał, iż obowiązkiem każdego płatnika składek jest terminowe dokonywanie rozliczeń. Umorzenie należności jest instytucją o charakterze wyjątkowym i tylko w przypadku wystąpienia szczególnych okoliczności możliwe jest podjęcie decyzji o umorzeniu. Ciężar wykazania tych okoliczności należy do zobowiązanego.

Organ podkreślił, że ZUS jako instytucja publicznoprawna realizuje ważny interes społeczny zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, a środki finansowe, którymi dysponuje nie są własnością Zakładu, lecz instytucji, wobec których pełni rolę dysponenta lub instytucji na rzecz których ZUS pobiera i egzekwuje należne dochody publiczne. Wobec powyższego zadania powierzone Zakładowi przez ustawodawcę wymagają, nie tylko rzetelnego i efektywnego, ale przede wszystkim zgodnego z prawem ich realizowania.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia [...] września 2008 r. Z. Z. wniósł o uchylenie decyzji z [...] sierpnia 2008 r. oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] lipca 2008 r. W uzasadnieniu skargi Z.Z. przedstawił sytuację materialną oraz zdrowotną swojej rodziny.

W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko i argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie podniesienia wymaga, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli legalności zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem, to znaczy ustalenia, czy organ orzekający w sprawie prawidłowo zinterpretował i zastosował przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego.

Badając w powyższym świetle zaskarżoną decyzję, tj. oceniając orzeczenie pod względem jego zgodności z przepisami procesowymi a także z normami prawa materialnego, Sąd nie dopatrzył się naruszeń prawa, które dawałyby podstawę do jej uchylenia zgodnie z żądaniem skargi.

Przed przejściem do oceny zarzutów przypomnieć należy, iż zgodnie z art. 28 ust. 1 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład z uwzględnieniem ust. 2-4. Ustęp 2 tego artykułu jednoznacznie określa, iż należności te mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, chyba, że zachodzi sytuacja określona w art. 28 ust. 3a, który otwiera możliwość uwzględnienia innych przesłanek umorzenia jednakże wyłącznie w odniesieniu do ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia. W przypadku tym należności, ale wyłącznie z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Niezależnie jednak, czy chodzi o kwestię umorzenia należności z tytułu składek, czy także - w przypadku ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami - o kwestię umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ustawodawca, używając zwrotu "mogą być umorzone" przesądził, że decyzja Zakładu ma charakter uznaniowy, a to oznacza, że organ ten przy ustalonym stanie faktycznym ma możliwość wyboru jednego spośród kilku wariantów rozstrzygnięć. O tym, czy składki powinny być umorzone czy też nie, rozstrzyga nie Sąd, lecz ZUS, który może - ale nie musi - je umorzyć. Zakład ma możliwość, ale nie ma obowiązku umorzenia należności nawet w razie spełnienia przesłanek określonych w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. lub w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. nr 141, poz. 365; powoływanego dalej jako rozporządzenie) - tj. w razie stwierdzenia całkowitej nieściągalności składek albo gdy zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny. Wytyczne, którymi powinien się kierować organ podejmując decyzję w tym zakresie, precyzuje powyższe rozporządzenie, którego § 3 stanowi, że zaległe składki mogą być umorzone, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku, gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych lub, że ze względu na poniesione w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia straty materialnej opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności. Przewlekła choroba zobowiązanego lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, która pozbawia zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności jest trzecią przesłanką wymienioną w przytoczonym rozporządzeniu. Pojęcia użyte w powołanym przepisie są nieostre, co wymaga ich szczególnie wnikliwej oceny w świetle okoliczności konkretnej sprawy. Ocena ta musi być dokonana w oparciu o obiektywne kryteria, zgodnie z powszechnie akceptowaną hierarchią wartości. Konieczne jest, aby znalazła ona należyte odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanej decyzji. Prawidłowe i zgodne z wymogami określonymi w art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej Kpa) uzasadnienie jest szczególnie ważne przy decyzjach wydawanych w oparciu o uznanie administracyjne, a zwłaszcza przy decyzjach negatywnych. W takich sytuacjach uzasadnienie powinno szczegółowo wskazywać przyczyny, dla których organ nie zastosował instytucji umorzenia istniejącej zaległości. Organ powinien rozważyć szczegółowo kwestie istnienia bądź nieistnienia w konkretnej sprawie szczególnych okoliczności uzasadniających skorzystanie z omawianej instytucji oraz ewentualnie okoliczności uzasadniające zakres jej zastosowania. Brak prawidłowego uzasadnienia takiej decyzji uniemożliwia bowiem jej właściwą kontrolę ze strony sądu. Pogląd taki wyrażał Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie, tak na gruncie przepisów Ordynacji podatkowej (por. wyżej przytoczony wyrok z dnia 25 czerwca 2003 roku w/s III SA 3118/01) jak i na gruncie Kpa. I tak w wyroku z dnia 7 stycznia 2003 roku w/s I SA 1320/01 (LEX nr 137809) NSA podkreślił, iż zgodnie z przepisem art. 107 § 3 Kpa organ administracji jest obowiązany podać w uzasadnieniu faktycznym decyzji m.in. dowody, na których się oparł oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Dopełnienie tego obowiązku nabiera szczególnej wagi wówczas, gdy organ administracji działa w granicach uznania administracyjnego. Ze względu na możliwy do podniesienia zarzut niewłaściwego korzystania z uznania administracyjnego, obowiązki w zakresie uzasadnienia decyzji są większe wobec organu orzekającego w ramach uznania administracyjnego aniżeli w przypadku orzekania w ramach ustawowego związania.

Pamiętać także należy, iż w przypadku, gdy ustawodawca daje organowi możliwość rozstrzygnięcia sprawy na zasadzie uznania, sądowa kontrola jego decyzji obejmuje jedynie samo postępowanie poprzedzające jej wydanie a nie rozstrzygnięcie będące wynikiem dokonania wyboru, o którym była mowa wyżej. Należy wskazać, iż sądowa kontrola legalności decyzji wydanych w ramach uznania administracyjnego jest ograniczona w tym znaczeniu, iż Sąd nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia. Jest to bowiem wyłączna kompetencja organu administracji. Kontrola ta obejmuje zatem przede wszystkim zbadanie, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem. Sąd nie ocenia natomiast wydanej decyzji z punktu widzenia jej celowości czy słuszności. Nie zwalnia to jednak Sądu z obowiązku oceny, czy spełnione zostały przesłanki umorzenia. Mimo iż pogląd ten został wyrażony przez Sąd Najwyższy na gruncie prawa podatkowego (por. wyrok z 8 listopada 1996 roku w/s III RN 24/96), to zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie pozostaje on aktualny także w odniesieniu

do problematyki umarzania składek na ZUS na gruncie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Uznanie administracyjne nie oznacza jednak swobody decyzji dla organu administracji i - jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 25 czerwca 2003 roku w/s III SA 3118/01 (POP 2004/4/77) -ograniczone jest dyrektywami wyboru sformułowanymi tak w ustawie, jak i rozporządzeniu.

Oceniając sprawę pod tym kątem wskazać należy, że organ w sposób prawidłowy zebrał i ocenił niezbędny dla rozstrzygnięcia wniosku skarżącego materiał dowodowy. Zdaniem Sądu organ w sposób uzasadniony przyjął, że sytuacja materialna skarżącego oraz jego rodziny nie przemawia za całkowitym umorzeniem należności. Analiza zebranego materiału nie wskazuje również by rodzina skarżącego znajdowała się w stanie ubóstwa, czy też innymi słowy rzecz ujmując znajdowała się w sytuacji, w której pomimo ograniczenia wydatków nie będących koniecznymi dla utrzymania nie posiada środków na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Zdaniem Sądu o tym, że strona skarżąca posiada środki niezbędne dla zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych świadczy fakt, że nie korzysta ona z pomocy społecznej. Zatem organ słusznie przyjął, iż powyższe okoliczności nie pozwalają uznać, że spłata należności może zagrozić bytowi skarżącego oraz jego rodziny, tym bardziej, że ustawowe regulacje egzekucji administracyjnej zakładają ograniczenia w prowadzeniu egzekucji w stosunku do należności otrzymywanych przez stronę i przewidują daleko posuniętą ochronę dłużnika.

Sąd podziela argumentację organu II instancji, że skarżący nie przedstawił żadnych dokumentów świadczących o tym, że poniósł straty materialne w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodującego, że opłacenie składek mogłoby pozbawić go możliwości dalszego prowadzenia działalności. Sąd zgadza się z tym, że ww. przesłanki nie wypełniają okoliczności związane z wyłączeniem skarżącego przez KRUS z ubezpieczenia społecznego rolników.

Odnosząc się do podnoszonej wielokrotnie przez stronę kwestii konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorą matką A. Z., na wstępnie należy wskazać, iż zgodnie z § 3 pkt 3 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. należności z tytułu składek mogą zostać umorzone w przypadku przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie w/w przesłanka nie została spełniona, albowiem skarżący nie udowodnił, że sprawuje opiekę nad matką w sposób ciągły wykluczający podjęcie zatrudnienia. Świadczy o tym chociażby fakt, iż w okresie choroby matki skarżący prowadził działalność gospodarczą w zakresie [...], a obecnie podejmuje prace dorywcze. Ponadto z pisma z MGOPS w Ł. z dnia [...] czerwca 2008 r. wynika, że skarżący nie korzystał z pomocy opiekunki społecznej w sprawowaniu opieki nad matką, nie wskazał też innych osób, które sprawowały opiekę, a zatem skarżący jest w stanie pogodzić zarówno prace, jak i opiekę nad matką.

Ponadto z analizy zgromadzonych dokumentów wynika, że skarżący nie udokumentował w sposób wystarczający, że stan zdrowia uniemożliwia mu pozyskanie dochodów. Skarżący nie przedstawił dokumentów, które stwierdzałyby, że posiadane schorzenia eliminują go z aktywności zawodowej. A zatem w przedmiotowej sprawie nie istnieje możliwość umorzenia należności z powodu przewlekłej choroby zobowiązanego.

Stwierdzić należy, iż Sąd nie dopatrzył się naruszeń przepisów proceduralnych, które mogłyby mieć istotny wpływ na wynik postępowania a tylko takie uchybienia stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. jest podstawą do uchylenia zaskarżonej decyzji.

Na marginesie już tylko wskazać należy, iż każda zmiana okoliczności faktycznych, w szczególności sytuacji majątkowej, rodzinnej lub zdrowotnej osoby zobowiązanej, może być zawsze podstawą do ponownego wystąpienia z ponownym wnioskiem o umorzenie zaległości, bowiem odmowa ich umorzenia nie stwarza sytuacji powagi rzeczy osądzonej i - jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 lutego 2000 roku w/s III SA 398-399/99 - zobowiązany do uiszczenia zaległości może występować o jej umorzenie tak długo, jak długo zaległość ta istnieje, zwłaszcza zaś jeśli jego sytuacja ulegnie pogorszeniu. Aczkolwiek pogląd ten wypowiedziano w oparciu o przepisy ustawy - Ordynacja podatkowa, to jednak jest on w pełni aktualny także na gruncie ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.

Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem i na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.