Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 317/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2012-07-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art 5 par 1 pkt 2, art 1a pkt 13, art 2 par 1 pkt 10 i 11
journal: Dz.U. 1966 nr 24 poz 151
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
article: art 41 i 42 pkt 10 i 11
journal: Dz.U. 1982 nr 35 poz 230
law: Ustawa z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zygmunt Chorzępa, Sędziowie Sędzia WSA Marzena Kowalewska,, Sędzia WSA Ewa Wojtysiak (spr.), Protokolant Gabriela Porzezińska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 11 lipca 2012 r. sprawy ze skargi S. w W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 15 lutego 2012 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu tytułów wykonawczych 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 20 grudnia 2012 r., nr [...] 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącej kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w S. po rozpatrzeniu sprawy na skutek wniesienia przez Stołeczny [...],w W. zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwrotu tytułów wykonawczych, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

W uzasadnieniu postanowienia organ II instancji wskazał, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w G. otrzymał od Stołecznego [...]

w W. tytuły wykonawcze o numerach: [...] wystawione w stosunku do K. B., [...] wystawiony w stosunku do K. P., [...] wystawiony w stosunku do R. K., [...] wystawiony w stosunku do G. Z. - dotyczące odpłatności za pobyt w tym Ośrodku.

Ww. postanowieniem z dnia [...] r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w G. zwrócił wymienione tytuły wykonawcze Stołecznemu [...] wskazując, że tytuły te nie spełniają wymogu z art. 27 § 1 pkt 1 ustawy

z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954, ze zm.), zwanej dalej "u.p.e.a.", ze względu na błędne oznaczenie wierzyciela. Zdaniem Naczelnika Urzędu Skarbowego, będącego organem egzekucyjnym, wierzycielem w niniejszym postępowaniu jest Prezydent Miasta Stołecznego W..

Od ww. postanowienia Stołeczny [...] wniósł zażalenie, wnosząc o jego uchylenie i zarzucając rażące naruszenie prawa i niewłaściwe zastosowanie art. 27 § 1 pkt 1 i art. 29 § 2 u.p.e.a. oraz art. 20 K.p.a.,

art. 21 § 1 pkt 3 K.p.a. i art. 62 K.p.a., wyjaśniając przy tym, że Ośrodek posiada status wierzyciela, jest bowiem podmiotem uprawnionym do żądania wykonania obowiązku lub jego zabezpieczenia w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym lub zabezpieczającym, a zatem jest wierzycielem w rozumieniu art. 1a pkt 13 u.p.e.a. Ponadto Ośrodek wskazał, że tytuły wykonawcze przesłane organowi egzekucyjnemu dotyczą różnych osób, które przebywały w izbie wytrzeźwień w odmiennym czasie i z różnych przyczyn, dlatego nie można w sprawie przyjąć, że prawa i obowiązki stron wynikają z tej samej podstawy faktycznej w rozumieniu art. 62 K.p.a.

Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie w sprawie Dyrektor Izby Skarbowej w S. stwierdził, że stosownie do art. 29 § 2 u.p.e.a., jeżeli obowiązek, którego dotyczy tytuł wykonawczy, nie podlega egzekucji administracyjnej lub tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych w art. 27 § 1 i 2, organ egzekucyjny nie przystępuje do egzekucji, zwracając tytuł wierzycielowi. Dalej organ wskazał na art. 1a pkt 13 u.p.e.a., który określa, iż przez wierzyciela rozumie się podmiot uprawniony do żądania wykonania obowiązku. Zgodnie zaś z art. 1a pkt 14 u.p.e.a., przez właściwy organ jednostki samorządu terytorialnego rozumie się odpowiednio wójta, burmistrza (prezydenta miasta), starostę lub marszałka województwa. Następnie organ wskazał, że z brzmienia art. 5 § 1 pkt 2 u.p.e.a. wynika, iż uprawnionym do żądania wykonania egzekucji administracyjnej obowiązków określonych w art. 2, dla obowiązków wynikających bezpośrednio z przepisów prawa jest m.in. organ lub instytucja bezpośrednio zainteresowana w wykonaniu przez zobowiązanego obowiązku. Egzekucja ta jednak musi dotyczyć obowiązków wyszczególnionych w art. 2 u.p.e.a. Organ wskazał, że zgodnie zaś z art. 2 § 1 pkt 1a u.p.e.a. egzekucji administracyjnej podlegają niepodatkowe należności, do których stosuje się przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, a następnie przytoczył art. 60 pkt 7 tej ustawy, zgodnie z którym środkami publicznymi stanowiącymi niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym są m. in. dochody pobierane przez samorządowe jednostki terytorialne na podstawie odrębnych ustaw, wskazując przy tym, że w kategorii tej mieszczą się opłaty związane z pobytem osoby przyjętej do izby, placówki lub jednostki Policji, stosownie do § 29 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 4 lutego 2004 r. w sprawie trybu doprowadzania, przyjmowania zwalniania osób w stanie nietrzeźwości oraz organizacji izb wytrzeźwień i placówek utworzonych lub wskazanych przez jednostkę samorządu terytorialnego (Dz. U. Nr 20, poz. 192 ze zm.), zwanym dalej "rozporządzeniem". Dalej organ powołał art. 61 ust.1 pkt 2 ww. ustawy o finansach publicznych, wskazując, że według tego przepisu, organami pierwszej instancji właściwymi do wydawania decyzji w odniesieniu do należności, o których mowa w art. 60, o ile odrębne ustawy nie stanowią inaczej, są w stosunku do należności budżetów jednostek samorządu terytorialnego – wójt, burmistrz, prezydent miasta, starosta albo marszałek województwa.

Dalej organ stwierdził, że Stołeczny [...] nie jest organem administracji publicznej w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 3 K.p.a. i nie ma właściwości rzeczowej, o której mowa w art. 20 K.p.a. Organem takim stałby się dopiero po otrzymaniu upoważnienia, o którym mowa w art. 39 ust. 4 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r., Nr 142, poz. 1591 ze zm.), zwanej dalej "u.s.g.". Przepis ten upoważnia radę gminy do zlecenia funkcji administracji publicznej organom jednostek określonych w art. 9 ust. 1 u.s.g. Zlecenie to następuje w formie uchwały rady gminy, która stanowi źródło przekazania kompetencji do władczego działania. Na podstawie takiej uchwały, kompetencja do załatwiania indywidualnych spraw z zakresu administracji publicznej przenosi się na inny organ, a kompetencję tę traci organ dotychczasowy, na co organ powołał orzeczenia Sądu Najwyższego).

Następnie organ odwoławczy, wskazując na zapisy § 1 pkt 1 i 2 Statutu Stołecznego [...] , wskazał, że Ośrodek ten jest jednostką organizacyjną miasta stołecznego W. i jest jednostką budżetową w rozumieniu przepisów ustawy o finansach publicznych, zaś stosownie do § 6 pkt 2 ww. Statutu, Dyrektor tego Ośrodka jest zatrudniany przez Prezydenta Miasta Stołecznego W. oraz działa na podstawie udzielonego mu pełnomocnictwa Prezydenta, na co wskazuję załączone pełnomocnictwo z dnia [...] r., znak:[...] . Zdaniem zatem organu, uprawnionym wierzycielem z tytułu opłat za pobyt w Ośrodku może być organ – Prezydent Miasta Stołecznego W., stosownie do art. 5 § 1 pkt 2 u.p.e.a., po czym odnosząc się do dołączonego do zażalenia pełnomocnictwa z 03.02.2010 r. udzielonego E. K. - Dyrektorowi Stołecznego [...] W., do składania w imieniu m.st. W. oświadczeń woli i zaciągania zobowiązań majątkowych w zakresie działania Ośrodka oraz reprezentowania m.st. W. przed sądami i organami w postępowaniach związanych z działalnością tego Ośrodka, organ zauważył, iż nie jest to upoważnienie, o którym mowa w art. 39 ust. 4 u.s.g., jest to bowiem pełnomocnictwo udzielone w oparciu o art. 47 ust 1 u.s.g. kierownikowi jednostki organizacyjnej gminy nieposiadającęj osobowości prawnej do jednoosobowego działania w imieniu gminy w zakresie związanym z działalnością kierowanej jednostki, wskazując przy tym, że pełnomocnictwo to nie powoduje, że Stołeczny [...] stał się przez to organem administracji publicznej.

Według organu, zgodnie z art. 5 § 1 pkt 2 u.p.e.a. podmiotem uprawnionym

do żądania wykonania obowiązków w drodze egzekucji administracyjnej jest organ lub instytucja bezpośrednio zainteresowana w wykonaniu przez zobowiązanego obowiązku albo powołana do czuwania nad wykonaniem obowiązku, a w przypadku braku takiej jednostki lub jej bezczynności - podmiot, na którego rzecz wydane zostało orzeczenie lub którego interesy prawne zostały naruszone w wyniku niewykonania obowiązku. W przedmiotowej sprawie – zdaniem organu - występuje tutaj organ gminy (Prezydent Miasta Stołecznego W.), której zadaniem własnym, w myśl art. 41 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, jest prowadzenie działań związanych z profilaktyką i rozwiązywaniem problemów alkoholowych. To tylko w imieniu tego organu i z jego upoważnienia działają określone osoby. Również Stołeczny [...] nie ma statusu instytucji, jest tylko jednostką organizacyjną gminy powołaną do realizacji zadań określonych ustawą o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Fakt, że Stołeczny Ośrodek [...] jest samodzielną jednostką budżetową, nie czyni z niego organu administracji publicznej w rozumieniu przepisów K.p.a., a do jego stosowania odsyła

art. 18 u.p.e.a. Organ podkreślił nadto, że wysokość opłat związanych z pobytem

w Stołecznym [...] jest ustalana przez organ gminy, jakim tutaj jest Rada Miasta Stołecznego W., i przywołał uchwałę tej Rady z dnia 09.09.2010 r.

Organ uznał zatem, że zgodnie z przepisem art. 5 § 1 pkt 2 u.p.e.a. uprawnionym wierzycielem żądającym wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązku z tytułu opłaty za pobyt w izbie wytrzeźwień może być właściwy organ jednostki samorządu terytorialnego, jakim w przedmiotowej sprawie jest Prezydent Miasta Stołecznego W., na co organ w tym zakresie przywołał orzecznictwo sądów administracyjnych). W związku z tym Dyrektor Izby Skarbowej w S. stwierdził, że ww. tytuły wykonawcze nie spełniają wymogu art. 27 § 1 pkt 1 u.p.e.a., gdyż oznaczenie wierzyciela jest niezgodne z art. 5 § 1 pkt 2 u.p.e.a. i na podstawie art. 29 § 2 u.p.e.a. zwrócono wskazane tytuły wierzycielowi.

Nadto, Dyrektor Izby Skarbowej w S. wskazał, że ww. tytuły wykonawcze nie wskazują podstawy prawnej obowiązku podlegającego egzekucji, wymaganej art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a., tj. wysokości obowiązku, który wynika z ww. uchwały Rady Miasta Stołecznego W. z dnia 09.09.2010 r., co zdaniem organu ma znaczenie w przypadku obowiązków powstających z mocy prawa.

Nie zgadzając się ze stanowiskiem Dyrektora Izby Skarbowej w S. wyrażonym w postanowieniu z dnia [...] r. Stołeczny [...] w W. zaskarżył je do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S., wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego je postanowienia organu egzekucyjnego I instancji, zarzucając im mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów prawa, tj. art. 29 § 2 u.p.e.a., art. 1a pkt 13 u.p.e.a. w zw. z art. 5 § 1 pkt 2 u.p.e.a., § 17 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia

7 grudnia 1955 r. w sprawie tablic i pieczęci urzędowych (Dz. U. Nr 47, poz. 316

ze zm.), art. 27 § 1 pkt 1 i 7 u.p.e.a., art. 27b u.p.e.a. w zw. z art. 2a pkt 13 i art. 16c ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o godle, barwach i hymnie Rzeczypospolitej Polskiej oraz o pieczęciach urzędowych, art. 19 § 1 i § 2 u.p.e.a. w zw. z art. 1a pkt 14 u.p.e.a. oraz art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej w zw. z art. 42 ust. 5 ustawy dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, a także art. art. 6, 7, 8, 12 i art. 62 K.p.a. przez:

1) przyjęcie, że Stołeczny [...] nie jest wierzycielem należności z tytułu opłat za pobyt w Ośrodku poddanych egzekucji administracyjnej,

2) bezpodstawny zwrot tytułów wykonawczych tego Ośrodka.

Uzasadniając skargę, strona kwestionując stanowisko organu wskazała,

że status Stołecznego [...] zeźwych jako wierzyciela wywodzi się z rzepisów art. 1a pkt 13 u.pe.a. w związku z art. 5 § 1 1 pkt 2 u.p.e.a. oraz art. 41

ust. 3 i 4 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz. U. z 2007 r., Nr 70, poz. 473 ze zm.), zwanej dalej u.alk.", oraz § 17 ww. rozporządzenia. Nadto, na uzasadnienie swojego stanowiska co do statusu wierzyciela, skarżący Ośrodek powołał interpretacje indywidualne dotyczące stosowania przepisów prawa podatkowego wydane przez Dyrektora izby Skarbowej w W. we wskazanych w skardze sprawach oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 maja 2012 r., sygn. akt II FSK 355/12, wydany - jak wskazała strona skarżąca - w stanie prawnym i faktycznym analogicznym jak niniejsza sprawa.

W ocenie Skarżącego, powyższa argumentacja potwierdza, że Ośrodek jest instytucją bezpośrednio zainteresowaną w wykonaniu przez zobowiązanego obowiązku (lub też powołaną do czuwania nad wykonaniem tego obowiązku) - co wyczerpuje definicję wierzyciela przyjętą w art. 5 § 1 pkt 2 w zw. z art. 1a pkt 13 u.p.e.a.

Zatem, Stołeczny [...] posiada uprawnienia wierzyciela,

w szczególności uprawnienie do wystawiania tytułów egzekucyjnych odnośnie opłaty

za pobyt w Ośrodku.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w S. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie u z n a ł, co następuje:

W wyniku przeprowadzonej kontroli legalności zaskarżonego postanowienia Sąd uznał, że skarga jest uzasadniona, postanowienie to bowiem narusza przepisy prawa.

Istotą sporu w niniejszej sprawie jest kwestia, czy Stołeczny Ośrodek [...] w W. jest wierzycielem w rozumieniu art. 1a pkt 13 u.p.e.a., i w związku z tym, zy jest on uprawniony do wystawienia tytułu wykonawczego w postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Dyrektor Izby Skarbowej w S. zaskarżonym postanowieniem kwestionuje uprawnienie Stołecznego [...] w W. do wystawienia tytułów wykonawczych i wskazywania siebie jako wierzyciela.

W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę, że termin "wierzyciel" w postępowaniu egzekucyjnym w administracji został przez ustawodawcę zdefiniowany jako podmiot uprawniony do żądania wykonania obowiązku lub jego zabezpieczenia w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym, co znajduje wyraz w art. 1a pkt 13 u.p.e.a. Ta definicja "wierzyciela" została rozbudowana w art. 5 u.p.e.a. A zatem, tym terminem "wierzyciela" w rozumieniu przepisów u.p.e.a. należy dalej się posługiwać dokonując wykładni przepisów u.p.e.a. na gruncie stanu faktycznego niniejszej sprawy.

W myśl art. 5 § 1 pkt 2 u.p.e.a. uprawnionym do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązków określonych w art. 2 jest dla obowiązków wynikających bezpośrednio z przepisów prawa – organ lub instytucja bezpośrednio zainteresowana w wykonaniu przez zobowiązanego obowiązku albo powołana

do czuwania nad wykonaniem obowiązku, a w przypadku braku takiej jednostki lub jej bezczynności – podmiot, na którego rzecz wydane zostało orzeczenie lub którego interesy prawne zostały naruszone w wyniku niewykonania obowiązku, przy czym według art. 2 § 1 pkt 5 u.p.e.a. - egzekucji administracyjnej podlegają obowiązki

w zakresie należności pieniężnych przekazanych do egzekucji administracyjnej na podstawie innych ustaw.

W myśl art. 42 ust. 5a u.alk. egzekucja należności z tytułu opłat pobieranych

za pobyt w izbie wytrzeźwień następuje w trybie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Zgodnie zaś z art. 41 ust 3 i 4 oraz art. 42 ust 5 u.alk., obowiązek uiszczenia opłaty jest następstwem doprowadzenia i pobytu w izbie wytrzeźwień, przy czym izbom wytrzeźwień służy z tego tytułu prawo pobierania lub potrącania tych opłat (art. 42 ust. 5 i art. 41 ust.3) oraz ustawowe prawo zastawu celem zabezpieczania "swych" należności (art. 41 ust. 4 w zw. z ust. 3). Tak wyrażony obowiązek ponoszenia opłat za "doprowadzenie i pobyt w izbie wytrzeźwień" umożliwia określenie podmiotów, na które ten obowiązek został nałożony, i jednocześnie pozwala na ustalenie podmiotów uprawnionych do ich pobierania, a zatem uprawnionych do żądania wykonania tego obowiązku. Skoro przedmiotem obowiązku w zakresie ponoszenia opłat "za doprowadzenie i pobyt w izbie wytrzeźwień" jest skorzystanie z usług oferowanych przez izbę, tutaj skorzystanie z doprowadzenia i pobytu, to obowiązanym do ponoszenia tych opłat jest podmiot korzystający z "doprowadzenia i pobytu". Kryterium podmiotowe i przedmiotowe obowiązku zostało określone wprost w ustawie o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (u.p.e.a.). Źródło powstania obowiązku podlegającego egzekucji wynika zatem bezpośrednio z przepisów prawa, jak wymaga art. 5 § 1 pkt 2 u.p.e.a., a jednocześnie wskazany jest konkretny podmiot, tutaj izba wytrzeźwień jako bezpośrednio zainteresowana wykonaniem tego obowiązku, jak również wymaga tego norma z art. 5 § 1 pkt 2 u.p.e.a. Kwestia ta jest uregulowana w sposób spójny z przedstawionym poglądem w aktach wykonawczych, tj. w §16, § 17 i § 29 ww. rozporządzenia. Prawodawca wprost w § 17 tego rozporządzenia, nakłada na dyrektora izby względnie kierownika placówki obowiązek wystawienia wezwania do pokrycia kosztów pobytu w terminie siedmiu dni –w przypadku osób nieposiadających w momencie zwalniania z izby, placówki lub jednostki Policji, środków pieniężnych wystarczających na pokrycie kosztów pobytu.

Te elementy wyczerpują ustawowe znamiona "wierzyciela" w rozumieniu przepisów u.p.e.a. Stąd uzasadniony pogląd, że ustawa egzekucyjna w administracji (u.p.e.a.), ustawa o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (u.alk.) oraz rozporządzenie wykonawcze wydane do niej, przydają izbie wytrzeźwień przymiot wierzyciela, stanowi ona bowiem na gruncie wyżej przytoczonych przepisów podmiot - któremu przypisano bezpośrednio tymi przepisami konkretne prawa i obowiązki - uprawniony do żądania wykonania obowiązku lub jego zabezpieczenia

w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym lub zabezpieczającym w myśl art. 1a pkt 13 u.p.e.a. co uprawnia do przyjęcia, że Stołeczny [...] posiada status wierzyciela, który może żądać spełnienia świadczenia w postaci należności z tytułu opłat za doprowadzenie i pobyt w takiej jednostce, co oznacza,

że ma prawo do zabezpieczenia i dochodzenia "swych" roszczeń.

Bezspornym jest, że Stołeczny [...] jest samodzielną jednostką organizacyjną miasta stołecznego W., pełniącą funkcję izby wytrzeźwień w rozumieniu ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, wykonującą swoje zadania m. in. na jej podstawie oraz przepisów ww. rozporządzenia. Ośrodek ten jest kierowany i reprezentowany na zewnątrz jednoosobowo przez Dyrektora, który działa na podstawie pełnomocnictwa udzielonego przez Prezydenta M. St. W.. Zgodnie z art. 39 u.alk. organy jednostek samorządu terytorialnego mogą organizować i prowadzić izby wytrzeźwień, jednakże nie budzi wątpliwości, że prawo pobierania opłat za doprowadzenie i pobyt w izbie oraz zabezpieczania tych należności w drodze ustawowego prawa zastawu przysługuje izbie wytrzeźwień, działającej przez jej dyrektora, który korzysta z tych uprawnień dla realizacji przewidzianych w ustawie celów.

Zdaniem organów, skoro zgodnie ze statutem Stołecznego [...] Stołeczny [...] jest jednostką organizacyjną m.st. W. nieposiadającą osobowości prawnej, jest jednostką budżetową w rozumieniu przepisów ustawy o finansach publicznych, pełniącą funkcję izby wytrzeźwień w rozumieniu ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, w związku z tym działania wynikające z zakresu działania Stołecznego [...] należą do zadań własnych m.st. W., a dochody uzyskiwane przez gminne jednostki budżetowe należą do dochodów własnych gminy

i pobierane są w imieniu i na rzecz organów gminy. Według organów,

uprawnienia dyrektora takiej jednostki do pobrania opłat za doprowadzenie i pobyt w izbie lub wezwanie do pokrycia kosztów, które mogą być egzekwowane w trybie ustawy egzekucyjnej, nie oznacza, że jest to jednoznaczne z uprawnieniem do wystawienia tytułów wykonawczych we własnym imieniu. Organ podniósł także, że treść i zakres pełnomocnictwa z 3 lutego 2010 r. nie upoważnia Dyrektora Ośrodka do działania we własnym imieniu, tj. poprzez oznaczenie w tytule wykonawczym Ośrodka jako wierzyciela.

Zwrócić należy uwagę, że pozycja procesowa "wierzyciela" w postępowaniu egzekucyjnym w administracji jest inna niż w egzekucji sądowej. W postępowaniu sądowym bowiem to wierzyciel jest gestorem postępowania egzekucyjnego i od jego woli zależy wszczęcie i sposób prowadzenia egzekucji. Natomiast w egzekucji administracyjnej wierzyciel zobowiązany jest na mocy art. 6 u.p.e.a. do podjęcia czynności zmierzających do wyegzekwowania konkretnego obowiązku przez zobowiązanego. Bezczynność tutaj wierzyciela zagrożona jest wniesieniem skargi przez podmiot, którego interes prawny lub faktyczny został naruszony niewykonaniem obowiązku. A zatem, w odróżnieniu od egzekucji sądowej, wierzyciel w egzekucji administracyjnej mocą przepisów u.p.e.a. zobligowany jest do podjęcia działań egzekucyjnych, pod rygorem wniesienia skargi na bezczynność organu. Tu wierzyciel pełni jedynie funkcję procesową w celu zaspokojenia, wyegzekwowania należności (obowiązku), nie rozporządza jednak przedmiotem postępowania. Stosownie do art. 5 § 1 pkt 2 u.p.e.a. funkcja wierzyciela przysługuje w pierwszej kolejności organowi lub instytucji bezpośrednio zainteresowanej wykonaniem obowiązku. Instytucja wierzyciela w ustawie egzekucyjnej nie jest tożsama z instytucją wierzyciela w rozumieniu przepisów postępowania cywilnego. Działania wierzyciela w rozumieniu przepisów u.p.e.a. mają na celu realizację interesu ogólnego, a nie jednostkowego interesu wierzyciela (wyrok NSA z 17 kwietnia 2008 r., II FSK 338/07, publikowane w internetowej bazie orzeczeń NSA: www.nsa.gov.pl).

Zwrócić także należy uwagę na treść normy prawnej wynikającej z art. 5 § 1 pkt 2 in fine u.p.e.a., gdzie ustawodawca, definiując wierzyciela używa nadto zwrotu "(...) podmiot (...) którego interesy prawne zostały naruszone w wyniku niewykonania obowiązku". Zdaniem Sądu, co do zasady podmiotem takim może nie być organ administracji publicznej, gdyż nie ma on "swoich" interesów prawnych (jak też inne organy w państwie). Sąd zwraca uwagę na szeroki zakres przedmiotowy obowiązków egzekwowanych w trybie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, są to obowiązki m. in. wynikające bezpośrednio z przepisów prawa. Dlatego konieczne jest rozważne podejście do kwestii organu, instytucji lub podmiotu, które mają występować w roli wierzyciela żądającego wykonania obowiązku określonego w art. 2 u.p.e.a., tutaj obowiązku wynikającego bezpośrednio z przepisów, a zatem prawo wszczęcia postępowania egzekucyjnego w trybie egzekucji administracyjnej, koncentrując się głównie na ich znaczeniu w kontekście interesu ogólnego w żądaniu wykonania obowiązku.

Jeżeli chodzi o termin "instytucji bezpośrednio zainteresowanej wykonaniem obowiązku", należy łączyć go z faktem wskazania w odpowiednim przepisie prawa, określającym dany obowiązek, także innej jednostki organizacyjnej niż organ państwa lub organ jednostki samorządu terytorialnego, jako tej, która ma być co do zasady podmiotem uprawnionym do żądania i odbioru egzekwowanych w trybie administracyjnym świadczeń pieniężnych lub zachowań niemających charakteru pieniężnego, o jakich mowa w art. 2 § 1 pkt 10 i 11 u.p.e.a. Tymi przepisami w niniejszej sprawie są regulacje art. 41 i art. 42 u.alk. oraz § 16 i 17 rozporządzenia,

w których prawodawca wprost wskazał na obowiązek dochodzenia przez wybrany podmiot, tutaj izbę wytrzeźwień, zaległych opłat – i kompetencje w dochodzeniu tych, a nie innych, należności w trybie przepisów u.p.e.a., co nie pozostaje w sprzeczności z ustaleniem organu, że skarżący Ośrodek pełni funkcję izby wytrzeźwień w rozumieniu ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, a działania wynikające z zakresu działania Stołecznego [...] należą do zadań własnych m.st. W., dochody zaś uzyskiwane przez gminne jednostki budżetowe należą do dochodów własnych gminy i pobierane są w imieniu i na rzecz organów gminy. Jednak uprawnieniem dyrektora izby wytrzeźwień, tutaj Dyrektora Stołecznego [...] , jest pobranie opłaty za doprowadzenie i pobyt w izbie lub wezwanie do pokrycia kosztów, które mogą być egzekwowane w trybie u.p.e.a.

Jak wyżej wskazano, z przepisów u.alk. pobyt w izbie wytrzeźwień jest odpłatny, a koszt ponosi co do zasady osoba korzystająca z usług izby. Nie rozstrzygając, jaka jest istota odpłatności za pobyt w izbie wytrzeźwień, należy zwrócić uwagę na fakt, że ma ona charakter opłaty i należy ją zaliczyć do danin publicznych. Stanowi ona dochód publiczny w szerokim rozumieniu (tzn. świadczenie pieniężne pobierane od zobowiązanego przez podmiot prawa publicznego), jest bezpośrednio powiązana z wzajemnym świadczeniem, pobór tej opłaty wynika z przepisów u.alk., ma charakter bezzwrotny i pobór takiej opłaty obwarowany jest przymusem państwowym przewidzianym przepisami tej ustawy (art. 42 ust. 5a u.alk.).

A zatem, przez pobieranie opłat za korzystanie z izb wytrzeźwień, do czego prawodawca nawiązuje w art. 41 ust. 3 oraz z art. 42 ust. 5 u.alk. oraz § 18 rozporządzenia, należy rozumieć także podjęcie działań w celu wyegzekwowania opłat, co leży w interesie izby wytrzeźwień, skoro przychody z tych opłat są przeznaczone na finansowanie jej działalności i są uwzględniane w budżecie izb. Możliwość uzyskania środków na działanie izby wytrzeźwień z budżetu jednostek samorządu terytorialnego – lub w pewnym zakresie z budżetu państwa, co wynika z art. 167 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej – nie upoważnia Stołecznego [...] do zaniechania działań w celu uzyskania należnych mu z mocy prawa świadczeń i rezygnacji z przymiotu wierzyciela, oznaczałoby to bowiem niezgodne

z prawem scedowanie uprawnień finansowych w zakresie, których ustawodawca przyznał izbom samodzielność.

Taki też pogląd zaprezentował Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia

16 maja 2012 r. w sprawie o sygn. akt II FSK 355/12, który to pogląd podziela Sąd orzekający w niniejszej sprawie.

Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał, że doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania, Stołeczny [...] posiadał bowiem przymiot wierzyciela, natomiast zwrot tytułu wykonawczego przez Dyrektora Izby Skarbowej nie miał umocowania w przepisach prawa.

Wobec tego, że na gruncie faktycznym niniejszej sprawy skarżący Ośrodek posiada status wierzyciela, w toku ponownego postępowania organ podejmie dalsze działania przewidziane przepisami u.p.e.a.

W związku z tym, że nie wszystkie podniesione w skardze zarzuty naruszenia prawa zostały uzasadnione, w tym też zakresie Sąd nie mógł się do nich ustosunkować, a mianowicie w odniesieniu do zarzutów naruszenia przepisów § 17 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 z dnia 1955 r. w sprawie tablic i pieczęci urzędowych (Dz. U. Nr 47, poz. 316 ze zm.), art. 27 § 1 pkt 1 i 7 u.p.e.a., art. 27b u.p.e.a. w zw. z art. 2a pkt 13 i art. 16c ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o godle, barwach i hymnie Rzeczypospolitej Polskiej oraz o pieczęciach urzędowych, art. 19 § 1 i § 2 u.p.e.a. w zw. z art. 1a pkt 14 u.p.e.a. oraz art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uwzględnił skargę na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.".

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.), przy czym kwota zasądzonych kosztów obejmują kwotę [...] zł tytułem zwrotu wpisu od skargi oraz kwotę [...] zł tytułem wynagrodzenia radcy prawnego.