Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2074/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-12-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Hasła tematyczne: Komunalizacja mienia
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151 ppsa, art. 5 ust. 1 pkt 1 - przepisy wprowadzane ...(dz. U. nr 32 poz. 191 ze zm.)
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mirosław Gdesz Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Dargas (spr.) Sędzia WSA Marta Kołtun - Kulik Protokolant referent stażysta Beata Lewandowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi Zakładów [...] S.A. w P. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...]kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nabycia z mocy prawa własności nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2014r. nr [...] Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa utrzymała w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2012r. nr [...] o stwierdzeniu nabycia z mocy prawa z dniem 27 maja 1990r. przez Gminę Miejską P. prawa własności nieruchomości.

W uzasadnieniu decyzji Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa podała, że Wojewoda [...] po ponownym rozpatrzeniu sprawy (w wyniku uchylenia jego poprzedniego rozstrzygnięcia decyzją organu odwoławczego z dnia [...] stycznia 2011r. nr [...] i oddaleniu skargi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 17 października 2011r. sygn. akt I SA/Wa 564/11), tym razem decyzją z dnia [...] października 2012r. nr [...] stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem 27 maja 1990r. przez Gminę Miejską P. prawa własności nieruchomości położonej w jednostce ewidencyjnej [...], w obrębie [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [..].

Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie Wojewoda wskazał, że jak wynika z zebranego w sprawie materiału dowodowego, w tym z protokołu zdawczo-odbiorczego spornego mienia z dnia 14 marca 1952r., orzeczenia Ministra Przemysłu Ciężkiego z dnia [...] października 1967r., postanowienia Państwowego Biura Notarialnego w P. z dnia [...] stycznia 1970r. oraz miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego zatwierdzonego uchwałą Wojewódzkiej Rady Narodowej w P. z dnia [...] października 1977r.- przedmiotowa działka stanowiła w dniu 27 maja 1990r. mienie ogólnonarodowe (państwowe) będące wtedy gruntem pod [...], nie pozostając jednocześnie w zarządzie żadnej państwowej osoby prawnej, a więc należącej w związku z tym do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego i w konsekwencji powyższego podlegała komunalizacji na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990r.-Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz.U. nr 32, poz. 191 ze zm.)

Odwołanie od powyższej decyzji wniosły Zakłady [...] P. S.A. w P. podnosząc, że organ I instancji nie wykazał by w dniu 27 maja 1990r. przedmiotowa nieruchomość należała do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego. Nadto w ocenie odwołujących się Zakładów dowodami na okoliczność posiadania przez nie prawa zarządu sporną działką w tamtym czasie są: protokół zdawczo-odbiorczy z dnia 14 marca 1952r. przekazujący przez Zakłady [...] P. m.in. działkę nr [...], wpis w księdze wieczystej nr [...], określający, że działka nr [...] pozostaje w zarządzie i użytkowaniu Zakładów [...] z P., a zmiana takiego wpisu może nastąpić tylko w postępowaniu cywilnym, postanowienie Państwowego Biura Notarialnego w P. z dnia [...] stycznia 1970r., w którym również podano, że działka nr [...] znajduje się w zarządzie i użytkowaniu Zakładów [...] z P. Ponadto odwołujące się Zakłady twierdzą, że żaden obowiązujący przed rokiem 1952 przepis nie wzbraniał przekazywania posiadania (zarządu lub użytkowania) nieruchomości na podstawie protokołów zdawczo-odbiorczych i nie wymagał szczególnej formy takiego przekazania.

Rozpatrując sprawę niniejszą Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa podniosła, że komunalizacja z mocy prawa mienia ogólnonarodowego w oparciu o przepis art. 5 ust. 1 pkt 1 ww ustawy oznacza przejście z dniem wejścia w życie tej ustawy tj. 27 maja 1990r. własności mienia ogólnonarodowego na właściwą gminę. W związku z powyższym należało zbadać czy mienie, które ma podlegać komunalizacji stanowi własność Skarbu Państwa oraz czy należało ono w omawianym czasie do rady narodowej i terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego, a jeżeli ustalenia w tym zakresie okażą się pozytywne, to organ obowiązany jest następnie zbadać czy w stosunku do danego mienia przepisy ustawy nie przewidują wyłączenia go z komunalizacji. Komisja wskazała, że z treści art. 3 i 6 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości w brzmieniu wówczas obowiązującym wynika, że państwowe grunty nie oddane w zarząd innym niż państwo, państwowym osobom prawnym, pozostawały w zarządzie terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, a zatem należały do terenowego organu z mocy powyższych przepisów. Organ odwoławczy stwierdził, że obejmowanie przez państwowe osoby prawne, w tym przedsiębiorstwa państwowe takie jak m.in. Zakłady [...] P., przekazywanych im przez właściwy organ państwa, państwowych nieruchomości gruntowych w zarząd następowało przed 27 maja 1990r. w trybie określonym art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985r., a wcześniej w użytkowanie na podstawie ustawy z dnia 14 lipca 1961r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach, które przeszło potem w zarząd, bądź jeszcze wcześniej decyzjami władz państwowych wydawanych na podstawie art. 2 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 2 sierpnia 1949r. w sprawie nabywania i przekazywania nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych, a także rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 4 października 1958r. w sprawie przekazywania w ramach administracji państwowej przedsiębiorstw, instytucji oraz zakładów, nieruchomości i innych obiektów majątkowych. Nadto z przepisu art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985r. wynika, że zarząd nieruchomości był ustanawiany w drodze decyzji terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego albo za zezwoleniem tego organu na podstawie umowy o przekazanie nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi, bądź umowy o nabycie nieruchomości.

Organ II instancji wskazał, że z treści księgi wieczystej nr [...] wynika, ze przedmiotowa działka nr [...] została z dniem 4 maja 1970r. wpisana do tej księgi jako własność państwowa w zarządzie i użytkowaniu Zakładów [...] w P. na podstawie orzeczenia Ministra Przemysłu Ciężkiego z dnia [...] października 1967r. Jednakże z treści tego orzeczenia wynika, że sporne mienie przeszło na własność państwa i znajduje się we władaniu Zakładów [...] z P., a na jego powierzchni utrzymywane są pracownicze ogrody działkowe. Z powyższego wynika w ocenie organu odwoławczego, że działka nr [...] nie została przekazana Zakładom dla realizacji narodowych planów gospodarczych tego przedsiębiorstwa lecz na cele określone w obowiązującej wtedy ustawie z dnia 9 marca 1949r. o pracowniczych ogrodach działkowych. Ponieważ więc sporna działka nie była ani wcześniej, ani w dniu 27 maja 1990r. wykorzystywana dla realizacji planowych zadań władającego przedsiębiorstwa państwowego lecz jako grunt pod pracowniczym ogrodem działkowym, nie znajdowała się zdaniem Komisji także i w dniu 27 maja 1990r. w prawidłowo ustanowionym zarządzie Zakładów P.

Organ II instancji stwierdził, że wyjaśnienie stanu prawnego nieruchomości uregulowanej w księdze wieczystej może być przeprowadzone nie tylko w procesie o uzgodnienie stanu ujawnionego w księdze wieczystej, ale w każdym innym postępowaniu jako przesłanka rozstrzygnięcia. Zwłaszcza, że w niniejszej sprawie kwestią sporną nie jest prawo własności przedmiotowej nieruchomości, lecz okoliczność ustanowienia prawa jej zarządu. Zdaniem Komisji przedmiotowa działka w 1952r. (w dacie sporządzenia protokołu zdawczo-odbiorczego) nie mogła być w zarządzie państwowej osoby prawnej, gdyż w tej dacie nie stanowiła własności państwowej.

Reasumując organ II instancji stwierdził, że sporna działka nr [...] jako nie pozostająca w dniu 27 maja 1990r. w zarządzie żadnej państwowej osoby prawnej należała do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego i będąc wtedy gruntem pod pracowniczym ogrodem działkowym podlegała skomunalizowaniu na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990r.

Skargę na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosły Zakłady [...] S.A. z siedzibą w P. zarzucając jej:

1) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 77 i 80 w związku z art. 7 oraz w związku z art. 75 § 1 k.p.a. poprzez:

- niewłaściwą ocenę przedłożonych przez skarżącego dokumentów potwierdzających jego tytuł prawny do nieruchomości, przejawiającą się w przyjęciu, iż skarżący nie wykazał, że tytuł ten mu przysługiwał:

- niezakwestionowanie w toku postępowania odwoławczego faktu, że Wojewoda [...] w postępowaniu pierwszoinstancyjnym przerzucił - wbrew dyspozycji art. 7 k.p.a. - inicjatywę dowodową na skarżącego poprzez domaganie się wykazania przez niego tytułu prawnego do nieruchomości, bez podjęcia inicjatywy dowodowe w zakresie ustalenia czy nieruchomość w dniu 27 maja 1990 r. należała do rad narodowych bądź terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, a więc czy zostały spełnione przesłanki komunalizacyjne, w związku z czym nie zostało wykazane, że na dzień 27 maja 1990 r. nieruchomość należała do podmiotów, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy komunalizacyjnej;

- art. 153 p.p.s.a. poprzez niezastosowanie się do wytycznych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 października 2011 r. (I SA/Wa 564/11) i utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji, pomimo iż zgromadzone zgodnie z powyższymi wytycznymi dokumenty pozwalały na ustalenie stanu prawnego nieruchomości, tj. prawa zarządu skarżącego do niej oraz brak w stosunku do niej jakichkolwiek uprawnień po stronie podmiotów wskazanych w art. 5 ust. 1 pkt 1 ;

2) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

- art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. z 1990 r. Nr 32, poz. 191 ze zm.) poprzez jego błędną wykładnię przejawiającą się w przyjęciu, że zostały spełnione przesłanki pozwalające na stwierdzenie nabycia nieruchomości z mocy prawa przez Miasto P;

- art. 11 ust. 1 pkt 2 ustawy poprzez jego błędną wykładnię przejawiającą się w przyjęciu, że skarżący nie wykazał swojego tytułu prawnego do nieruchomości;

- art. 5 ust. 1 w związku z art. 11 ust. 1 pkt 2 ustawy poprzez ich błędną wykładnię przejawiającą się w uznaniu, że niewykazanie istnienia przesłanki negatywnej komunalizacji skutkuje automatycznie uznaniem, że została spełniona przesłanka pozytywna i to w sytuacji, gdy ta nie znalazła potwierdzenia w okolicznościach faktycznych ani w stanie prawnym obowiązującym na dzień 27 maja 1990 r.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, ze na podstawie protokołu zdawczo-odbiorczego z dnia 14 marca 1952r. przedmiotowa nieruchomość została przekazana w zarząd poprzednikowi prawnemu skarżącego. W ocenie skarżącego wykazał on, że prawo zarządu i użytkowania przysługiwało mu oraz, że w okresie między 1952r. a 1990r. prawa tego nie utracił. Skarżący podkreślił, ze skoro prawo zarządu powstało w 1952r., wystarczające było jedynie jego potwierdzenie, co zostało uczynione w orzeczeniu z 1967r. i nie było potrzeby wydawania decyzji na podstawie art. 10 ustawy o gospodarce terenami w miastach i osiedlach czy też na podstawie art. 38 ust. 2 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, ze zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r. poz. 270) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną. Ponadto z uwagi na to, że w sprawie niniejszej orzekał już Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym wyrokiem z dnia 17 października 2011r. sygn. akt I SA/Wa 564/11, zgodnie z art. 153 ww ustawy ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia.

Sąd zaś w powołanym wyroku stwierdził, że istota niniejszej sprawy sprowadza się do oceny, czy w dniu 27 maja 1990r. przedsiębiorstwo państwowe Zakłady [...] z P., którego następca prawnym jest spółka akcyjna pod nazwą Zakłady [...] S.A. legitymowały się tytułem prawnym do spornej nieruchomości.

W ocenie Sądu organy orzekające po ponownym rozpatrzeniu sprawy niniejszej na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego prawidłowo ustaliły, że w dacie 27 maja 1990r. poprzednik prawny skarżącego nie legitymował się tytułem prawnym do przedmiotowej działki nr [...], który uniemożliwiałby jej komunalizację na rzecz Gminy Miejskiej P. W związku z powyższym Sąd uznał skargę za niezasadną.

Przedmiotem zaskarżonej decyzji Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] kwietnia 2014r., utrzymującej w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia 30 października 2012 r., jest komunalizacja mienia stanowiącego własność Skarbu Państwa, w trybie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz.U. nr 32, poz. 191 ze zm.). Decyzja ta ma charakter deklaratoryjny, co oznacza, że stwierdza ona stan faktyczny i prawny istniejący w dniu wejścia w życie tej ustawy, tj. w dniu 27 maja 1990r.

W myśl art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych , jeżeli dalsze przepisy nie stanowią inaczej, mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego staje się w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy z mocy prawa mieniem właściwych gmin.

Podstawowym zagadnieniem istotnym dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy było ustalenie stanu prawnego i faktycznego spornej nieruchomości, a przede wszystkim ustalenie, czy w dacie 27 maja 1990 r. Zakłady [...] w P. dysponowały tytułem prawnym do nieruchomości, co wykluczałoby możliwość jej komunalizacji, czy też władanie nieruchomością przez przedsiębiorstwo państwowe było jedynie władztwem faktycznym.

Zaznaczyć należy, że ustalenie stanu prawnego i faktycznego przedmiotowej nieruchomości na dzień 27 maja 1990 r. musi być w sposób oczywisty oparte o obowiązujące w tym dniu przepisy.

W ocenie Sądu organy orzekające w sprawie zasadnie przyjęły, że na dzień 27 maja 1990 r., z którym ustawa komunalizacyjna wiąże skutek w postaci przejścia na właściwe gminy prawa do mienia ogólnonarodowego spełniającego przesłanki określone w art. 5 ust. 1 i 2 tej ustawy, Zakłady [...] nie legitymowały się tytułem prawnym do spornej nieruchomości, którego istnienie uniemożliwiałoby komunalizację.

Z akt sprawy wynika, że w dniu 27 maja 1990 r. sporna nieruchomość stanowiła własność Skarbu Państwa , co wynika z odpisu księgi wieczystej nr [...]. Własność Skarbu Państwa została ujawniona w księdze wieczystej na podstawie orzeczenia Ministra Przemysłu Ciężkiego z dnia [...] października 1967r. w sprawie przejęcia na własność Państwa mienia firmy [...] Spółka Akcyjna w P. w likwidacji i wpisano w niej również, że działka nr [...] pozostaje w zarządzie i użytkowaniu Zakładów [...] z P. Jednakże z ww orzeczenia wynika, że przedmiotowa nieruchomość przeszła na własność Państwa i znajduje się we władaniu Zakładów [...] w P. Z uzasadnienia tego orzeczenia wynika również, że przedmiotowy teren został wyłączony spod upaństwowienia postanowieniem Zespołu [...]. Powyższe oznacza, że w dacie sporządzania protokołu zdawczo-odbiorczego z dnia 14 marca 1952r., na który powołuje się skarżący przedmiotowa nieruchomość nie stanowiła własności Skarbu Państwa, a więc nie mogła być przekazana w zarząd jego poprzednikowi prawnemu. Co więcej art. 17 pkt 2 ustawy z dnia 25 lutego 1958r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym (Dz.U. nr 11, poz. 37)-stanowiący podstawę prawną orzeczenia z dnia 25 października 1967r.- ma zastosowanie tylko do tych przedsiębiorstw i innego mienia, które w okresie do dnia 31 grudnia 1954r. zostały objęte bez tytułu prawnego przez państwowe jednostki organizacyjne i od chwili objęcia przez te jednostki pozostawały w ich władaniu bez żadnego tytułu prawnego aż do dnia wejścia w życie ustawy. Skoro tytułem prawnym wymienionym w art. 1 ustawy z 1958r. jest dekret z 1918r. w przedmiocie przymusowego zarządu państwowego, zaś tytułem prawnym wymienionym w pkt 1 art. 17 jest ustawa z 1947r. o planowej gospodarce energetycznej, to należy uznać, ze prawodawca mówiąc o tytułach prawnych wynikających z innych przepisów szczególnych, ustanowił w art. 17 pkt 2 ustawy podstawę prawną przejścia na własność Państwa także innego mienia (lit. b-jak w niniejszej sprawie) i innych przedsiębiorstw (lit. a), niż przedsiębiorstwa pozostające pod zarządem państwowym ustanowionym na podstawie dekretu z 1918r. oraz zakłady energetyczne, objęte w zarząd na podstawie ustawy z 1947r. o planowej gospodarce energetycznej. Dopuszczając przejście na własność Państwa przedsiębiorstw i innego mienia, o których mowa w art. 17 pkt 2 lit. a i b ustawy z 1958r., ustawodawca obwarował to przejście istotnym warunkiem, a mianowicie sprawowanie władania winno odbywać się bez żadnego tytułu prawnego. Istnienie bowiem jakiegokolwiek tytułu prawnego władania wyklucza możliwość zastosowania w tym zakresie ustawy z 1958r.

Zastrzeżenie to zawiera więc ograniczenie zastosowania tego przepisu do tych przedsiębiorstw i innego mienia, których objęcie przez państwowe jednostki organizacyjne i dalsze nimi władanie nie było oparte ani na umowie, ani na akcie (zarządzeniu lub orzeczeniu) właściwej władzy.(por. orzeczenie SN z 22 marca 1960r. 4 CR 1031/59, OSNC 1962/1/9, wyroki SN z 18 czerwca 1962r. I CR 539/61 i z 18 lipca 1962r., I CR 525/61; J. Antosiewicz, Reprywatyzacja, Wydawnictwo Prawnicze, Warszawa 1993, s. 24-25, M. Gintowt, S. Rudnicki, Problematyka prawna nieruchomości, Wydawnictwo Prawnicze 1969r.,s. 375-377).

Prawa zarządu i użytkowania nie dawał również poprzednikowi prawnemu skarżącemu wpis dokonany w powołanej wyżej księdze wieczystej. Ujawniony bowiem w księdze wieczystej prowadzonej dla przedmiotowej nieruchomości w dziale II tej księgi zwrot ""zarząd i użytkowanie" nie oznaczał ustanowienia dla przedsiębiorstwa państwowego prawa rzeczowego jakim jest użytkowanie, skoro w utrwalonych poglądach doktryny i judykatury uprawnienia przedsiębiorstwa państwowego w stosunku do mienia państwowego zwane "zarządem" i "użytkowaniem", nie stanowiły ograniczonego prawa rzeczowego, a swoisty charakter "zarządu i użytkowania" ustanowionego na rzecz jednostki państwowej polegał na tym, że dawał on (tj. zarząd) jednostce państwowej prawo wykonywania własności państwowej w imieniu własnym, a więc na zewnątrz w stosunkach z osobami trzecimi. Sąd Najwyższy w okresie poprzedzającym zmianę ustroju dokonaną w 1989r. w swych judykatach podkreślał, że z konstytucyjnej zasady niepodzielności socjalistycznej własności ogólnonarodowej, przysługującej wyłącznie Państwu wynika, że użytkowanie przez jednostki państwowe terenów państwowych nie ma charakteru ograniczonego prawa rzeczowego.(por. wyrok SN z 16 kwietnia 2008r. V CSK 540/07, Lex nr 515718).

Zauważyć trzeba, że obowiązująca w dacie wejścia w życie ustawy z dnia 10 maja 1990r. ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1989 r. Nr 14, poz. 74 ze zm.) przewidywała powstanie zarządu do gruntu w ściśle określony sposób.

Stosownie do art. 38 powołanej ustawy dowodem potwierdzającym istnienie prawa zarządu państwowej jednostki organizacyjnej mogła być decyzja o oddaniu gruntu w zarząd, zawarta za zezwoleniem organu administracji umowa o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi, bądź umowa o nabyciu nieruchomości. Zgodnie z art. 87 ust. 2 tej ustawy, zainteresowane jednostki, które nie legitymowały się dokumentami o przekazaniu gruntów, wydanymi w formie prawem przewidzianej, a były w dniu 1 sierpnia 1988 r. posiadaczami gruntów stanowiących własność Skarbu Państwa, mogły złożyć wniosek o uregulowanie stanu prawnego do posiadanego gruntu. Oznacza to, że takie prawo do gruntu jak zarząd, użytkowanie, użytkowanie wieczyste nie mogło powstać z sposób dorozumiany.

Wymaga podkreślenia, że przepis art. 5 ust. 1 ustawy pod względem systemowym był zsynchronizowany z przepisem art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, który przewidywał domniemanie prawne, że grunty państwowe, które nie zostały oddane w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste, są zarządzane przez terenowy organ administracji państwowej.

Przepis ten ma treść jasną a zarazem stanowczą. Skoro zatem, w myśl art. 6 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, w brzmieniu obowiązującym na dzień 27 maja 1990 r., terenowy organ administracji państwowej, sprawując zarząd gruntu, który nie został oddany w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste, mógł powierzyć sprawowanie zarządu takiego gruntu, utworzonemu w tym celu przedsiębiorstwu bądź innej państwowej jednostce organizacyjnej, oznaczało to, że organ ten był uprawniony do tego gruntu. Jeśli zatem organ mógł, w taki władczy sposób, zadysponować wspomnianym gruntem, to w sensie normatywnym, należało przyjąć, że grunt ten "należał do" terenowego organu administracji państwowej.

Z powołanych wyżej przepisów wynika, że aby przeciwstawić się komunalizacji mienia osoba mieniem tym władająca musiała w postępowaniu komunalizacyjnym wykazać, że mienie to należało do niej w sensie prawnym, a nie faktycznym. Jak trafnie wskazał organ wyższego stopnia udowodnienie prawa zarządu do mienia wymagało przedłożenia właściwemu wojewodzie odpisu decyzji lub umowy, o których mowa w art. 38 ust. 2 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości bądź innego dokumentu wydanego na innej podstawie prawnej, z których wynikałby dla skarżącego określony tytuł prawny (zarząd powierniczy i użytkowanie, zarząd i użytkowanie, użytkowanie).

Natomiast zgodnie z ustawą z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach, którą zastąpiła ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r., państwowe jednostki organizacyjne mogły uzyskać tytuł prawny do gruntu w postaci użytkowania na podstawie decyzji administracyjnej. Użytkowanie to z dniem wejścia w życie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r., w myśl art. 87 ust. 1, przekształcało się w prawo zarządu.

Sam fakt posiadania nieruchomości nie decydował o powstaniu tego prawa. Grunty takie mogły być użytkowane przez określone podmioty bez tytułu prawnego, lecz ich prawnym dysponentem był, według ustawy, terenowy organ administracji państwowej stopnia podstawowego.

Zdaniem Sądu w sprawie nie znajduje zastosowania art. 11 ust. 1 pkt 2 ustawy komunalizacyjnej, stosownie do którego składniki mienia ogólnonarodowego (państwowego), o których mowa w art. 5 ust. 1-3 ustawy, nie stają się mieniem komunalnym, jeżeli należą do przedsiębiorstw państwowych lub jednostek organizacyjnych, wykonujących zadania o charakterze ogólnokrajowym lub ponadwojewódzkim, z zastrzeżeniem przepisu art. 14.

Określenie "należące" do przedsiębiorstw państwowych oznaczało należenie mienia państwowego do tych podmiotów w sensie prawnym, a nie tylko faktycznym, to jest posiadanie określonego tytułu prawnego, którego skarżący do przedmiotowej nieruchomości nie posiadał. Również w wykazie objętym rozporządzeniem Rady Ministrów z 9 lipca 1990 r. w sprawie ustalenia wykazu przedsiębiorstw państwowych i jednostek organizacyjnych, których mienie nie podlega komunalizacji (Dz. U. Nr 51, poz. 301) przedsiębiorstwo państwowe Zakłady [...] w P. nie zostało ujęte.

Z materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszym postępowaniu wynika natomiast, że skarżący nie przedstawił żadnego dowodu potwierdzającego tytuł prawny do przedmiotowego gruntu, ponieważ nie posiadał takowego. W tej sytuacji trudno postawić organom orzekającym zarzut naruszenia art. 7, 77, 80 i 75 k.p.a.

Zdaniem Sądu, organy obu instancji zasadnie przyjęły, że mienie obejmujące własność Skarbu Państwa, w dniu 27 maja 1990 r. stało się z mocy prawa własnością Gminy Miejskiej P., skoro z odpisu z księgi wieczystej wynika, że w dniu 27 maja 1990 r. właścicielem działki nr [...] był Skarb Państwa, a władztwo poprzednika prawnego skarżącego nie opierało się na formalnym tytule prawnym do tego gruntu.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.