Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 199/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-12-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Rozwoju
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 34
journal: Dz.U. 2000 nr 84 poz 948
law: ustawa z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe"

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Wesołowska, Sędziowie sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.), sędzia WSA Elżbieta Lenart, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi [...] S.A. w [...] na decyzję Ministra Finansów, Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Finansów, Inwestycji i Rozwoju decyzją z [...] listopada 2019 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania [...] S.A. z siedzibą w [...], utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] lutego 2019 r. [...] odmawiającą stwierdzenia nabycia z mocy prawa, z dniem 27 października 2000 r. przez [...] w [...] prawa użytkowania wieczystego gruntu, położonego w jednostce ewidencyjnej [...], oznaczonego jako działki nr [...] o pow. [...] ha [...] m², k.m. [...], obręb [...] oraz nr [...] o pow. [...] m², k.m. [...], obręb [...], dla których była prowadzona KW nr [...] przez Sąd Rejonowy w [...] [...] Wydział [...] (obecnie powyższe działki objęte są treścią KW nr [...]).

Powyższa decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Wojewoda [...] decyzją z [...] lutego 2019 r. odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 27 października 2000 r. przez [...] w [...] prawa użytkowania wieczystego opisanego wyżej gruntu.

[...] S.A. w [...] wniosły odwołanie od ww. decyzji Wojewody [...].

Minister Finansów, Inwestycji i Rozwoju rozpoznając sprawę stwierdził, że decyzja organu pierwszej instancji jest prawidłowa.

Organ odwoławczy wskazał, że oceniana decyzja Wojewody [...] z [...] lutego 2019 r. została wydana m.in. na podstawie art. 34 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego [...].

Zgodnie z art. 34 ww. ustawy grunty będące własnością Skarbu Państwa, znajdujące się w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu [...] co do których [...] nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych, stają się z dniem wejścia w życie ustawy (tj. z dniem 27 października 2000 r.), z mocy prawa, przedmiotem użytkowania wieczystego [...]. Natomiast budynki, inne urządzenia i lokale znajdujące się na tych gruntach stają się z mocy prawa, nieodpłatnie, własnością [...]. Nabycie ww. praw nie może naruszać praw osób trzecich.

Minister zaznaczył, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntował się pogląd, iż podstawową przesłanką wynikającą z tego przepisu (art. 34 ustawy komercjalizacyjnej) jest to, aby nieruchomość, która 5 grudnia 1990 r. znajdowała się w posiadaniu [...] stanowiła własność Skarbu Państwa, tylko bowiem pod tym warunkiem mogła z mocy prawa stać się z dniem wejścia w życie ustawy przedmiotem prawa wieczystego użytkowania [...]. Wykładnia, którą proponuje skarżąca [...] jest wbrew temu przepisowi, który nie budzi żadnych wątpliwości co do tego, że aby [...] mogła uzyskać prawo wieczystego użytkowania grunt musi stanowić własność Skarbu Państwa (wyroki NSA z dnia 18 lutego 2014 r. sygn. akt I OSK 1711/12 oraz z dnia 24 czerwca 2014 r. sygn. akt I OSK 2860/12).

Tymczasem ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że na podstawie ostatecznej decyzji Wojewody [...] z [...] października 2014 r. nr [...], z dniem 27 maja 1990 r. Gmina [...] nabyła z mocy prawa prawo własności nieruchomości położonej w jednostce ewidencyjnej [...], oznaczonej jako działki nr [...] o pow. [...] ha i nr [...] o pow. [...] ha. Ze zgromadzonego materiału dowodowego nie wynika, aby ww. decyzja została wyeliminowana z obrotu prawnego, a tym samym skutki prawne w postaci potwierdzenia nabycia prawa własności ww. gruntu przez Gminę [...] wiążą organ orzekający w sprawie uwłaszczeniowej. Na gruncie niniejszej sprawy oznacza to, że przedmiotowe nieruchomości stanowiły zarówno w dniu 5 grudnia 1990 r. jak i w dniu 27 października 2000 r. własność jednostki samorządu terytorialnego.

Organ odwoławczy zaznaczył, że powyższą okoliczność potwierdza treść KW nr [...] prowadzonej aktualnie dla przedmiotowej nieruchomości, w której dziale drugim jako właściciel działek nr [...] i nr [...] ujawniona jest Gmina [...], na podstawie ww. decyzji Wojewody [...] z [...] października 2014 r.

Tym samym skoro przedmiotowe działki nie stanowiły własności Skarbu Państwa zarówno według stanu na dzień 5 grudnia 1990 r. jak i na dzień 27 października 2000 r. Minister Finansów, Inwestycji i Rozwoju utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] lutego 2019 r.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosły [...] S.A. w [...] zaskarżonej decyzji zarzucając:

1. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 34 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego [...], poprzez przeprowadzenie badania spełnienia przesłanek uwłaszczenia w okresie odmiennym od przewidzianego w ustawie, pomimo że podstawą uwłaszczenia jest pozostawanie gruntu własnością Skarbu Państwa oraz w posiadaniu przedsiębiorstwa państwowego na dzień 5 grudnia 1990 r.

2. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a. poprzez brak podjęcia działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia i załatwienia sprawy, podczas gdy na organie spoczywa obowiązek wyczerpującego zebrania materiału dowodowego i rozważenia wszystkich okoliczności sprawy;

3. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 80 k.p.a. poprzez wzięcie pod uwagę jedynie części materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie co skutkowało odmową stwierdzenia nabycia prawa, podczas gdy organ winien dokonać oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego.

W uzasadnieniu skargi przytoczono argumenty na poparcie podnoszonych zarzutów i wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz rozpoznanie sprawy poprzez stwierdzenie nabycia z mocy prawa z dniem 27 października 2000 r. prawa użytkowania wieczystego opisanego wyżej gruntu na rzecz [...] S.A. w [...]; alternatywnie o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz przekazanie sprawy organowi, który ją wydał do ponownego rozpoznania; a także o zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw.

W odpowiedzi na skargę Minister Rozwoju wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe". Zgodnie z treścią art. 34 tej ustawy grunty będące własnością Skarbu Państwa, znajdujące się w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu [...], co do których [...] nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych, stają się z dniem wejścia w życie ustawy, z mocy prawa przedmiotem użytkowania wieczystego [...]. Nabycie tego prawa następuje bez obowiązku wniesienia pierwszej opłaty z tytułu użytkowania wieczystego. Budynki, inne urządzenia i lokale znajdujące się na gruntach stają się z mocy prawa, nieodpłatnie własnością [...]. Nabycie praw, o których mowa, nie może naruszać praw osób trzecich.

Zgodnie z art. 34a ustawy grunty, o których mowa w art. 34, z dniem 1 czerwca 2003 r. nie podlegają komunalizacji na podstawie przepisów ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. poz. 191, ze zm.).

Z art. 34 ust. 1 ustawy o komercjalizacji wynikają trzy przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby [...] mogły zostać uwłaszczone:

- grunt, który ma być przedmiotem uwłaszczenia stanowi własność Skarbu Państwa,

- grunt ten 5 grudnia 1990 r. znajdował się w posiadaniu [...],

- do przedmiotowego gruntu [...] nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych.

Podkreślić przy tym należy, że wymienione przesłanki muszą być spełnione kumulatywnie. Oznacza to, że niespełnienie którejkolwiek z nich, nawet przy spełnieniu pozostałych, uniemożliwia skorzystanie z możliwości uwłaszczenia na podstawie art. 34 ustawy z 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe".

Jak wynika z akt sprawy Wojewoda [...] ostateczną decyzją z [...] października 2014 r., stwierdził nabycie przez Gminę [...] z mocy prawa, z dniem 27 maja 1990 r. nieodpłatnie prawa własności przedmiotowych nieruchomości stanowiących działki nr [...] i nr [...]. Decyzja komunalizacyjna jest ostateczna i pozostaje w obrocie prawnym.

Zauważyć należy, że decyzja komunalizacyjna wydawana na podstawie art. 5 ust.1 ustawy z 10 maja 1990 r. ma charakter deklaratoryjny. Potwierdza ona stan jaki, z dniem 27 maja 1990 r., zaistniał z mocy samego prawa. Natomiast określone w art. 34 ust. 1 ustawy z 8 września 2000 r. przesłanki uwłaszczenia dotyczyły gruntów, które 5 grudnia 1990 r. były własnością Skarbu Państwa. W rozpatrywanej sprawie nie została zatem spełniona jedna z przesłanek wynikających z art. 34 powołanej ustawy. W tej sytuacji brak było prawnych możliwości pozytywnego rozpatrzenia wniosku skarżącej spółki, niezależnie od ewentualnego spełnienia pozostałych przesłanek określonych w powołanym przepisie. Dopóki w obrocie prawnym pozostaje ostateczna decyzja z [...] października 2014 r., stwierdzająca nabycie przez Gminę [...] z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r., nieodpłatnie prawa własności przedmiotowej nieruchomości, dopóty brak jest możliwości skutecznego skorzystania przez skarżącą spółkę w stosunku do tej nieruchomości z przepisów art. 34 ustawy z 8 września 2000 r., bowiem nieruchomość w dacie istotnej dla uwłaszczenia nie stanowiła własności Skarbu Państwa. Słusznie więc organy nie badały spełnienia pozostałych przesłanek z tego przepisu. Jak wyżej zaznaczono niespełnienie jednej z nich przy spełnieniu pozostałych nie pozwala na stwierdzenie nabycia prawa użytkowania wieczystego oraz własności budynków i urządzeń posadowionych na tym gruncie.

Podniesione w skardze zarzuty odnośnie przeprowadzenia przez organy administracji analizy przesłanek wnioskowanego uwłaszczenia na dzień komunalizacji a nie na 5 grudnia 1990r. nie mogą odnieść zamierzonego skutku. Brak jest bowiem jakichkolwiek dokumentów, które wskazywałyby aby w dacie wskazanej przez Skarżące Przedsiębiorstwo stan faktyczny sprawy przedstawiał się odmiennie.

Wbrew zarzutom skargi nie doszło także do naruszenia art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a., gdyż organ prowadził postępowanie z zachowaniem zasad określonych w tych przepisach. Zaskarżona decyzja nie narusza art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., bowiem decyzja organu I instancji jest zgodna z prawem. Nie został również naruszony przepis art. art. 107 § 3 kpa. Decyzja zawiera uzasadnienie faktyczne i prawne. Z uzasadnienia wynika, jakimi przesłankami kierował się organ wydając decyzję, wyjaśnia podstawę rozstrzygnięcia i okoliczności, które za takim rozstrzygnięciem przemawiają.

Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.

Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nastąpiło w związku z obowiązywaniem stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19. Zgodnie bowiem z art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.), dodanego art. 46 pkt 21 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz. U. z 2020 r. poz. 875), przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.

Taka sytuacja miała miejsce w rozpoznawanej sprawie. Od 24 października 2020 r. obszar całego kraju objęty został tzw. "strefą czerwoną". W związku z tym, uznając rozpoznanie sprawy za konieczne, biorąc pod uwagę brak możliwości przeprowadzenia rozprawy na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku oraz uznając, że rozpoznanie sprawy na rozprawie mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących, Sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym w trybie art. 15zzs4 ust. 3 ww. ustawy z dnia 2 marca 2020 r.