Wyrok Sądu Najwyższego, sygn. akt III ARN 21/83
Sąd Najwyższy
Data orzeczenia: 1984-01-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 616  Rolnictwo i leśnictwo, w tym gospodarowanie nieruchomościami rolnymi i leśnymi,  ochrona gruntów rolnych i leśnych, gosp
Powołane przepisy: journal: M.P. 1982 nr 23 poz. 205 par. 7 ust. 2, par. 8 ust. 2
law: Zarządzenie Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 18 września 1982 r. w sprawie cen, warunków i trybu sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych.
Teza: 1. Terenowy organ administracji państwowej związany jest przy wyborze kandydata na nabywcę państwowej nieruchomości rolnej pierwszeństwem przewidzianym w par. 7 ust. 2 zarządzenia Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 18 września 1982 r. /M.P. nr 23 poz. 205/; z pierwszeństwa korzystają także młodzi rolnicy, a wraz z nimi, w tym samym stopniu pierwszeństwa, młode małżeństwa rolnicze.

2. Niewymienienie obojga małżonków stanowiących młode małżeństwo w rozumieniu par. 8 ust. 2 powołanego wyżej zarządzenia, pozostających we wspólności ustawowej, w decyzji ustalającej kandydata na nabywcę państwowej nieruchomości rolnej nie pozbawia nabytej nieruchomości charakteru dorobku.

TEZY

1. Terenowy organ administracji państwowej związany jest przy wyborze kandydata na nabywcę państwowej nieruchomości rolnej pierwszeństwem przewidzianym w par. 7 ust. 2 zarządzenia Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 18 września 1982 r. /M.P. nr 23 poz. 205/; z pierwszeństwa korzystają także młodzi rolnicy, a wraz z nimi, w tym samym stopniu pierwszeństwa, młode małżeństwa rolnicze.

2. Niewymienienie obojga małżonków stanowiących młode małżeństwo w rozumieniu par. 8 ust. 2 powołanego wyżej zarządzenia, pozostających we wspólności ustawowej, w decyzji ustalającej kandydata na nabywcę państwowej nieruchomości rolnej nie pozbawia nabytej nieruchomości charakteru dorobku.


SENTENCJA

Sąd Najwyższy po rozpoznaniu (...) sprawy ze skargi (...) na decyzję Wojewody (...) w przedmiocie ustalenia kandydata na nabywcę gruntów z Państwowego Funduszu Ziemi na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 maja 1983 r. II SA 342/83

uchyla zaskarżony wyrok i skargę oddala.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 3 listopada 1982 r. (...) Naczelnik Gminy w U. ustalił, że Antoni K. jest kandydatem na nabywcę określonych bliżej w tej decyzji gruntów Państwowego Funduszu Ziemi o pow. 4,10 ha, położonych we wsi D. Jednocześnie decyzją tą Naczelnik odmówił sprzedaży wymienionych gruntów m.in. Ryszardowi S.

Powyższą decyzję zaskarżył odwołaniem Ryszard S. Wojewoda L. decyzją z dnia 17 stycznia 1983 r. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu swej decyzji Wojewoda przytoczył opinię zebrania wiejskiego, które w dniu 10 września 1982 r. zaopiniowało pozytywnie kandydaturę Antoniego K. i Czesława W. na nabywców przedmiotowego gruntu po połowie. Wniosek Ryszarda S. został zaopiniowany negatywnie.

Podniesiono również, że Antoni K., mający 44 lata, wraz z małżonką, liczącą 34 lata, posiadają własne gospodarstwo rolne o pow. 3,50 ha, które prowadzone jest na dobrym poziomie. Wartość produktów rolnych sprzedanych przez nich na rzecz jednostek gospodarki uspołecznionej w latach 1978 - 1982 wyniosła przeciętnie 82.224 zł, co w przeliczeniu na 1 ha użytków rolnych wynosi 23.000 zł. W 1982 r. Antoni K. sprzedał w ramach kontraktacji trzody chlewnej 8 świń o łącznej wadze 1.123 kg. Działka, o której nabycie ubiega się Antoni K., przylega na całej długości do jego gruntu.

Ryszard S. posiada 2,26 ha własnych gruntów. Prowadzi on gospodarstwo rolne wraz z matką Marianną S., która posiada gospodarstwo rolne o pow. 8,20 ha. Wartość sprzedanych jednostkom gospodarki uspołecznionej łącznie w latach 1978-1982 produktów rolnych wyniosła 61.687 zł rocznie, tj. w przeliczeniu na 1 ha użytków rolnych - 8.500 zł.

Na skutek skargi Ryszarda S. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 23 maja 1982 r. uchylił decyzję Wojewody L. Sąd ten stwierdził, że w przedmiotowej sprawie wybór kandydatów na nabywców nie zależał od uznania organu administracji państwowej. Zgodnie bowiem z treścią par. 7 ust. 2 zarządzenia Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 18 września 1982 r. w sprawie cen, warunków i trybu sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych /M.P. nr 23 poz. 205/ należało mieć na uwadze określone w tym przepisie okoliczności decydujące o pierwszeństwie. W pkt 5 tego przepisu przewidziane jest pierwszeństwo dla młodych rolników, a takim rolnikiem jest Ryszard S., ubiegający się o nabycie przedmiotowych gruntów.

W rewizji nadzwyczajnej Minister Sprawiedliwości, zarzucając wyrokowi Naczelnego Sądu Administracyjnego rażące naruszenie art. 207 par. 2 Kpa, art. 385 Kpc w związku z art. 211 Kpa i par. 7 ust. 2 pkt 5 powołanego wyżej zarządzenia Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 18 września 1982 r., wniósł o jego uchylenie i oddalenie skargi.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Naczelny Sąd Administracyjny podniósł trafnie w uzasadnieniu zaskarżonego rewizją nadzwyczajną wyroku, że terenowy organ administracji państwowej związany jest przy wyborze kandydata na nabywcę państwowej nieruchomości rolnej przepisem dotyczącym pierwszeństwa, a mianowicie par. 7 ust. 2 zarządzenia Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 18 września 1982 r. /M.P. nr 23 poz. 205/ i że z pierwszeństwa tego korzystają także młodzi rolnicy /por. par. 7 ust. 2 pkt 5/. Przeoczył jednak ten Sąd, że wraz z młodymi rolnikami z przewidzianego pierwszeństwa w nabyciu nieruchomości rolnej korzystają w tym samym stopniu młode małżeństwa rolnicze, przy czym małżeństwo uważa się za młode w rozumieniu powołanego wyżej zarządzenia wtedy, gdy przynajmniej jeden z małżonków nie przekroczył 35 lat życia. Uregulowanie takie zawiera wspomniane rozporządzenie w par. 8 ust. 2 zdanie drugie.

Wskazuje na to zarówno generalne unormowanie, że nabywcą nieruchomości rolnej może być osoba, która odpowiada warunkom określonym w przepisach kodeksu cywilnego /par. 7 ust. 1 zarządzenia z dnia 18 września 1982 r./, a więc rolnik dający gwarancję racjonalnego wykorzystania tych gruntów do produkcji rolnej /budowlanej, sadowniczej, ogrodniczej/, jak i szczegółowe postanowienia par. 7 ust. 2 pkt 2 zarządzenia z dnia 18 września 1982 r., według których np. dzierżawcom gruntów rolnych przysługuje pierwszeństwo w ich nabyciu m.in. wówczas, gdy "racjonalnie" prowadzą "gospodarstwo osobiście lub przy pomocy członków rodziny". Do kategorii osób, którym również, choć w dalszej kolejności, przysługuje pierwszeństwo w nabyciu państwowej nieruchomości rolnej według par. 7 ust. 2 pkt 4 zarządzenia, należą nabywcy, "którzy wywiązują się z zawartych umów kontraktacji produktów rolnych".

Uwzględniając skargę Ryszarda S. Naczelny Sąd Administracyjny nie tylko pominął, że Antoni K. pozostaje w związku małżeńskim z Danutą K., urodzoną w dniu 20 maja 1948 r., co pozwalało na zaliczenie ich do młodych małżeństw w rozumieniu zarządzenia z dnia 18 września 1982 r. uprawnionych do pierwszeństwa w nabyciu nieruchomości rolnej. Sąd ten pominął też, co podniesiono w uzasadnieniu decyzji Wojewody L. z dnia 17 stycznia 1983 r., że wartość produktów rolnych sprzedanych na rzecz jednostek gospodarki uspołecznionej przez Antoniego K. przewyższała znacznie wartości produktów sprzedanych przez Ryszarda S. i jego matkę Mariannę S. ze wspólnego ich gospodarstwa. Pominięto ponadto opinię zebrania wiejskiego /par. 12 ust. 1 pkt 3 zarządzenia z dnia 18 września 1982 r./, które wypowiedziało się za przyjęciem kandydatury Antoniego K. na nabywcę gruntów PFZ położonych we wsi D.

Ten stan rzeczy oceniany na tle przedstawionego wyżej stanu prawnego nie upoważniał do oceny, że Ryszard S. wykazał większe uprawnienia do nabycia państwowej nieruchomości rolnej, to jest uprawnienia eliminujące Antoniego K. jako kandydata na nabywcę nieruchomości. Przeciwnie, wykazane okoliczności w pełni uzasadniają stanowisko zajęte w obu decyzjach. Skoro zaś nie zachodziło naruszenie prawa materialnego, które mogłoby uzasadniać uchylenie decyzji Wojewody L. z dnia 17 stycznia 1983 r., gdyż - przeciwnie - zaskarżony wyrok wydany został z rażącym naruszeniem wymienionych wyżej przepisów prawa, Sąd Najwyższy z mocy art. 422 par. 1 Kpc w związku z art. 211 Kpa orzekł jak w sentencji.

Należy też zauważyć, że okoliczność, iż Danuta K nie została wraz z Antonim K. wymieniona w decyzjach Naczelnika Gminy w U. i Wojewody L., nie wpłynie na ocenę, że nabywcami nieruchomości są oboje małżonkowie /młode małżeństwo/, skoro według zasady przyjętej w art. 32 Kro przedmioty majątkowe nabyte w czasie trwania wspólności ustawowej przez oboje małżonków lub jednego z nich stanowią ich dorobek. Oznacza to, że w ustroju wspólności ustawowej wspólność ta obejmuje każdy przedmiot nabyty w czasie jej trwania, chyba że stanowi on z mocy art. 32 Kro odrębny majątek jednego z małżonków. Okoliczności sprawy nie upoważniały do przyjęcia, że Antoni K. zamierzał nabyć nieruchomość opisaną w decyzji Naczelnika Gminy w U. jako mienie odrębne. Przeciwnie, wymienienie przez niego we wniosku żony Danuty K. pozwalało na ocenę tego wniosku jako złożonego w interes obojga małżonków jako posiadaczy gospodarstwa rolnego i nabywców państwowej nieruchomości rolnej.

Tak też zresztą - jak na to wskazuje uzasadnienie decyzji Wojewody L. - ocenił okoliczności sprawy organ odwoławczy.