Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 1114/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2019-12-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 33
journal: Dz.U. 2018 poz 1314
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sławomir Kozik (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Alicja Stępień, Sędzia WSA Ewa Wojtynowska, , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 17 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi "A" SKA w S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia 26 kwietnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów dotyczących prowadzonego postępowania egzekucyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Organ egzekucyjny – Naczelnik Urzędu Skarbowego wszczął i prowadził postępowanie egzekucyjne do majątku "A" SKA w S. w celu wyegzekwowania zaległości z tytułu opłaty za niespełnienie obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia obowiązkowego w kwocie 4.000,- zł (data powstania należności: 1 stycznia 2017 r. – 31 grudnia 2017 r.), objętej tytułem wykonawczym z dnia 30 maja 2018 r. Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego.

Zawiadomieniem o zajęciu z dnia 6 czerwca 2018 r. zastosowano środek egzekucyjny w postaci egzekucji z rachunku bankowego w "B" S.A. Bank w dniu 16 czerwca 2018 r. przekazał tytułem realizacji ww. zajęcia kwotę 185,46 zł, którą zaliczono na poczet kosztów egzekucyjnych.

Dłużnik zajętej wierzytelności w dniach: 3 lipca 2018 r. i 11 lipca 2018 r. dokonał również częściowej realizacji ww. zajęcia. Kwoty te pozostawały nierozliczone do czasu rozpatrzenia zarzutów.

Pismem z dnia 20 czerwca 2018 r. Spółka wniosła na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 i 10 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j.: Dz.U. z 2018 r., poz. 1314 ze zm.) - dalej "u.p.e.a." zarzuty w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o ww. tytuł wykonawczy.

Postanowieniem z dnia [...] 2018 r. Wierzyciel – Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny uznał zgłoszone przez Spółkę zarzuty za nieuzasadnione.

W wyniku rozpatrzenia zażalenia od powyższego rozstrzygnięcia Organ odwoławczy - Rada Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego postanowieniem z dnia [...] 2019 r utrzymała w mocy zaskarżone postanowienie Wierzyciela.

Postanowieniem z dnia [...] 2019 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego uznał zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 i 10 u.p.e.a. za nieuzasadnione.

Pismem z dnia 22 marca 2019 r. Spółka złożyła zażalenie.

Postanowieniem z dnia [...] 2019 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, po rozpatrzeniu zażalenia Spółki utrzymał w mocy postanowienie Organu I instancji.

Organ odwoławczy uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie wskazał, że Rada Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego stwierdziła, że przepis art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych, nakłada na posiadacza pojazdu obowiązek zawarcia umowy ubezpieczenia OC i kontynuowania jej przez cały okres posiadania zarejestrowanego pojazdu, niezależnie od jego stanu technicznego oraz zakresu użytkowania. "A" SKA figuruje jako właściciel pojazdu KIA nr rej [...] od roku 2012 do chwili obecnej. Zabezpieczenie pojazdu dla potrzeb postępowania prokuratorskiego lub sądowego nie oznacza, że Spółka przestała być posiadaczem samoistnym tego pojazdu.

Dyrektor wyjaśnił, że stanowisko Wierzyciela zawarte w ostatecznym postanowieniu uznającym zarzuty w sprawie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie ww. tytułu wykonawczego jest wiążące. Uprawnienia wierzyciela w zakresie wypowiedzi co do zasadności omawianych zarzutów nie mogą być przeniesione na Organ egzekucyjny. Wskazano, że kwestia nieistnienia egzekwowanego obowiązku jak i jego wykonania nie może być merytorycznie weryfikowana ani przez Organ egzekucyjny ani przez Organ odwoławczy.

Organ egzekucyjny, będąc związanym stanowiskiem Wierzyciela w sprawie zarzutów wniesionych na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. nie jest uprawniony do prowadzenia postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia istnienia podstaw do uwzględnienia zarzutów i obalenia w tym trybie stanowiska wierzyciela. Organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej, organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym (art. 29 §1 u.p.e.a.).

Dyrektor odnosząc się do podnoszonej przez Spółkę niezgodność treści pkt E rubryki 2 tytułu wykonawczego z podstawą prawną, na którą powołuje się Wierzyciel wyjaśnił, że tytuł wykonawczy spełnia wymogi ustawy. Skróty stosowane według słownika języka polskiego nie pozostawiają wątpliwości jakiego słowa dotyczą. Organ egzekucyjny podzielił w tym zakresie stanowisko Wierzyciela. Zdaniem Dyrektora, z treści podanego zapisu można jednoznacznie ocenić jego treść. Stosowanie skrótów w treści tytułu wykonawczego jest dopuszczalne. Zarzut ten jest zatem niezasadny.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Spółka wniosła o uchylenie ww. postanowienia, zawieszenie postępowania do czasu rozpoznania przez Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie sprawy ze skargi z dnia 4 kwietnia 2019 r. na postanowienie Rady Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego, zwolnienie Skarżącego z kosztów sądowych, rozpoznanie skargi na rozprawie oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przypisanych.

W treści skargi Strona zarzuciła naruszenie prawa materialnego polegające na przyjęciu, że w sytuacji gdy pojazd mechaniczny został zabezpieczony przez organ prokuratury, a następnie wydany osobie godnej zaufania na przechowanie wpisany w dowodzie rejestracyjnym właściciel pojazdu pozostaje jego samoistnym posiadaczem.

W odpowiedzi na skargę Organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracji w Gdańsku zważył, co następuje:

Skarga "A" SKA w S. podlega oddaleniu, albowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa.

Przedmiotem kontroli w rozpoznawanej sprawie jest postanowienie w przedmiocie zarzutów dotyczących prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Istota niniejszej sprawy koncentruje się więc wyłącznie na kwestii istnienia podstaw do uwzględnienia zarzutów dotyczących postępowania egzekucyjnego.

Zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są podstawowym środkiem służącym ochronie interesów zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym. Zarzuty te, zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a., zobowiązany może zgłosić do organu egzekucyjnego w terminie 7 dni od daty doręczenia mu odpisu tytułu wykonawczego. Przesłanki, które stanowią podstawę wniesienia zarzutów enumeratywnie wymienia art. 33 u.p.e.a., zaś procedurę postępowania przy rozpatrywaniu zgłoszonych zarzutów regulują przepisy art. 34 u.p.e.a.

I tak, zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być: (1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku; (2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej; (3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4; (4) błąd co do osoby zobowiązanego; (5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym; (6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego; (7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1; (8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego; (9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny; (10) niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27.

Stosownie do art. 34 § 1 u.p.e.a., zarzuty zgłoszone na podstawie wskazanej w art. 33 pkt 1-7, 9, 10, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące. Zgodnie natomiast z art. 34 § 4 u.p.e.a. organ egzekucyjny, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione - o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego.

Spółka podnosząc zarzut w oparciu o art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. wskazuje, że brak jest jakiejkolwiek podstawy do przyjęcia, że skoro Spółka przed zajęciem była posiadaczem pojazdu, to po dokonaniu zabezpieczenia jest posiadaczem samoistnym obowiązanym do zawarcia umowy ubezpieczenia OC.

Podkreślenia wymaga, że obowiązujący tryb rozpatrywania zarzutów zgłoszonych na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. obliguje organ egzekucyjny do uzyskania stanowiska wierzyciela i stanowi o związaniu tego organu tym stanowiskiem. Pominięcie stanowiska wierzyciela lub też wydanie postanowienia wbrew temu stanowisku stanowiłoby naruszenie zasady praworządności, obligującej organy do stosowania przepisów ustawowych mających zastosowanie w sprawie. Tym samym kwestia nieistnienia egzekwowanego obowiązku nie mogła być merytorycznie weryfikowana przez organ egzekucyjny w postępowaniu instancyjnym.

W ostatecznym postanowieniu Rada Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego stwierdziła, że art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych, nakłada na posiadacza pojazdu obowiązek zawarcia umowy ubezpieczenia OC i kontynuowania jej przez cały okres posiadania zarejestrowanego pojazdu, niezależnie od jego stanu technicznego oraz zakresu użytkowania. Według informacji z Centralnej Ewidencji Pojazdów firma "A" SKA figuruje jako właściciel pojazdu KIA nr rej [...] od roku 2012 do chwili obecnej. Zabezpieczenie pojazdu dla potrzeb postępowania prokuratorskiego lub sądowego nie oznacza, że Spółka przestała być posiadaczem samoistnym tego pojazdu. Tymczasowe przerwanie władztwa nad rzeczą z powodu zabezpieczenia rzeczy, w związku z toczącym się postępowaniem nie przesądza o utracie prawa własności. Właściciel pojazdu, któremu pojazd zatrzymano jako dowód rzeczowy, nadal pozostaje właścicielem pojazdu (posiadaczem samoistnym) zatrzymanego pojazdu.

Organy egzekucyjne nie mogą badać ani zasadności stanowiska wierzyciela, ani rozpatrywać kwestii dotyczących nałożenia na Spółkę obowiązku stanowiącego podstawę wystawienia tytułu wykonawczego. Z uwagi na powyższe należało przyjąć, że wbrew twierdzeniu strony dochodzony obowiązek istnieje. Prawidłowo zatem Organ odniósł się do tej kwestii i uznał za nieuzasadniony zarzut wniesiony w oparciu o art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.

Wprowadzone więc z dniem 15 sierpnia 2015 r. zawężenie właściwości rzeczowej sądów administracyjnych poprzez wykluczenie możliwości sądowej kontroli m.in. postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu, nie pozbawia strony możliwości skutecznej obrony jej praw, lecz możliwość uzyskania tej obrony przenosi na późniejszy etap postępowania. Incydentalny charakter postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela zadecydował o uznaniu zasadności kontroli tego rodzaju aktu w drodze zaskarżenia do sądu administracyjnego postanowień organu egzekucyjnego w sprawie zgłoszonych zarzutów. W obowiązującym stanie prawnym strona nie traci zatem definitywnie uprawnienia do sądowej kontroli postanowienia w sprawie uznania zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym za bezpodstawne, lecz uprawnienie to może realizować poprzez wniesienie skargi na postanowienie organu egzekucyjnego w sprawie zgłoszonych zarzutów.

Odnosząc się zatem do stanowiska wierzyciela w sprawie niniejszej, sąd stwierdza, że jest ono prawidłowe. Zarówno postanowienie z dnia [...] 2018 r. Wierzyciela – Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego, uznające zgłoszone przez Spółkę zarzuty za nieuzasadnione, jak i postanowienie organu odwoławczego - Rady Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego z dnia [...] 2019 r utrzymujące w mocy zaskarżone postanowienie wierzyciela, nie naruszają obowiązujących przepisów. Prawidłowo wierzyciel wskazuje jako podmiot zobowiązany skarżącą spółkę, powołując się na przepisy kodeksu cywilnego.

Wskazać bowiem należy, że zgodnie z przepisami kodeksu cywilnego właściciel jest posiadaczem samoistnym, bowiem w granicach określonych w przez ustawy i zasady współżycia społecznego może z wyłączeniem innych osób korzystać z rzeczy (art. 140 k.c.), choćby nawet nie dzierżył rzeczy. Z mocy art. 337 k.c. posiadacz samoistny nie traci posiadania przez to, że rzecz jest w posiadaniu zależnym. Natomiast posiadacz zależny nie ma obowiązku ubezpieczenia samochodu. Obowiązek ubezpieczenia ciąży na posiadaczu samoistnym jakim była niewątpliwie skarżąca spółka - właściciel samochodu.

W ocenie sądu Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny w Warszawie w tytule wykonawczym prawidłowo wskazuje zobowiązanego oraz podstawę prawną obowiązku i jego dochodzenia na drodze egzekucji administracyjnej.

Również zgłoszony na podstawie art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a. - zarzut niespełnienia przez tytuł wykonawczy wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a., Dyrektor prawidłowo uznał za bezzasadny.

Zgodnie z art. 27 § 1 tytuł wykonawczy zawiera: (1) oznaczenie wierzyciela; (1a) oznaczenie organu albo organów, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 1 lit. d) ustawy z dnia 10 czerwca 2016 r. o delegowaniu pracowników w ramach świadczenia usług (Dz. U. poz. 868 oraz z 2018 r. poz. 107 i 650); (2) wskazanie imienia i nazwiska lub firmy zobowiązanego i jego adresu, a także NIP lub numeru PESEL, jeżeli zobowiązany taki numer posiada; (3) treść podlegającego egzekucji obowiązku, podstawę prawną tego obowiązku oraz stwierdzenie, że obowiązek jest wymagalny, a w przypadku egzekucji należności pieniężnej - także określenie jej wysokości, terminu, od którego nalicza się odsetki z tytułu niezapłacenia należności w terminie, oraz rodzaju i stawki tych odsetek; (4) wskazanie zabezpieczenia należności pieniężnej hipoteką przymusową albo przez ustanowienie zastawu skarbowego lub rejestrowego lub zastawu nieujawnionego w żadnym rejestrze, ze wskazaniem terminów powstania tych zabezpieczeń; (5) wskazanie podstawy prawnej pierwszeństwa zaspokojenia należności pieniężnej, jeżeli należność korzysta z tego prawa i prawo to nie wynika z zabezpieczenia należności pieniężnej; (6) wskazanie podstawy prawnej prowadzenia egzekucji administracyjnej; (7) datę wystawienia tytułu, podpis, imię i nazwisko oraz stanowisko służbowe osoby upoważnionej do działania w imieniu wierzyciela; (8) pouczenie zobowiązanego o skutkach niezawiadomienia organu egzekucyjnego o zmianie miejsca pobytu; (9) pouczenie zobowiązanego o przysługującym mu w terminie 7 dni prawie zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego; (10) klauzulę organu egzekucyjnego o skierowaniu tytułu do egzekucji administracyjnej; (11) wskazanie środków egzekucyjnych stosowanych w egzekucji należności pieniężnych; (12) datę doręczenia upomnienia, a jeżeli doręczenie upomnienia nie było wymagane, podstawę prawną braku tego obowiązku; (13) datę doręczenia zobowiązanemu powiadomienia o wniosku o egzekucję administracyjnej kary pieniężnej lub grzywny administracyjnej, o którym mowa w art. 18 ust. 1 ustawy, o której mowa w pkt 1a; (14) datę, do której można prowadzić egzekucję należności pieniężnej, o której mowa w art. 2 § 1 pkt 8 lit. g). Zgodnie z art. 27 § 4 tytuł wykonawczy przekazywany do organu egzekucyjnego przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego albo z użyciem środków komunikacji elektronicznej zawiera kwalifikowany podpis elektroniczny.

W badanej sprawie tytuł wykonawczy wystawiony na zobowiązaną spełnia wszystkie wymogi wynikające z art. 27 u.p.e.a., w tym również - wbrew stanowisku Spółki prawidłowo określono rodzaj należności pieniężnej.

Odnosząc się do podnoszonej przez Spółkę niezgodność treści pkt E rubryki 2 tytułu wykonawczego z podstawą prawną, na którą powołuje się Wierzyciel należy wskazać, że Wierzyciel jako podstawę prawną podał art. 88 ustawy z 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, ubezpieczeniowym funduszu gwarancyjnym i polskim biurze ubezpieczycieli i komunikacyjnych (Dz. U. 2018, poz. 473). Jego treść brzmi następująco: "Opłata za niespełnienie obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia obowiązkowego, o którym mowa w art. 4 pkt 1 i 2, jest wnoszona na rzecz Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego". Natomiast w tytule wykonawczym w rubryce "rodzaj należności pieniężnej" wpisano: "opłata za nie spełnienie obow. zawarcia umowy ubezpieczenia obowiązkowego." Wierzyciel odnosząc się do podanej kwestii wskazał, że tytuł wykonawczy spełnia wymogi ustawy. Skróty stosowane według słownika języka polskiego nie pozostawiają wątpliwości jakiego słowa dotyczą.

W ocenie Sądu treści podanego zapisu jest jednoznaczna i nie budzi wątpliwości, że skrócony zapis dotyczy tej samej należności pieniężnej. Stosowanie skrótów w treści tytułu wykonawczego jest dopuszczalne. Zarzut ten jest zatem niezasadny.

Nadto, tytuł wykonawczy został sporządzone na druku tytułów wykonawczych ogłoszonym w rozporządzeniu Ministra Finansów w sprawie wzorów tytułów wykonawczych stosowanych w egzekucji administracyjnej z dnia 8 sierpnia 2016 r. (Dz. U z 2018 r., poz. 850).

Sąd rozpoznając niniejszą sprawę, będąc związany dyspozycją art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.). nie stwierdził naruszeń prawa, które powodowałoby konieczność wyeliminowania zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego.

Mając na względzie wszystkie przedstawione okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 ww. ustawy, oddalił skargę.