Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 775/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2011-11-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1 i ust. 5  pkt 2  lit. a
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.
article: art. 7,  art. 77 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "a" i "c"
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Ślusarczyk Sędziowie Sędzia WSA Adam Matuszak (spr.) Sędzia WSA Alicja Jaszczak - Sikora Protokolant st. sekretarz sądowy Jakub Borowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 listopada 2011r. sprawy ze skargi U. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego 1/ uchyla zaskarżoną decyzję; 2/ orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia "[...]" U. K. zwróciła się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w "[...]" o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem T. K.

Decyzją z dnia "[...]", Nr "[...]", Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w "[...]" odmówił przyznania U. K. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad mężem, wnioskowanego na T. K. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia podał art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. "a" ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (DZ. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.), art. 23 i 27 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy ( Dz. U. Nr 9, poz. 59 ze zm., dalej jako: k.r.o.), art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej jako: k.p.a.), § 7 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. z 2005 r. Nr 105, poz. 881 ze zm.), rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2009 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę do ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokość świadczeń rodzinnych (Dz. U. z 2009 r. Nr 129, poz. 1058) oraz upoważnienie Burmistrza Miasta "[...]" wydanego dla Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w "[...]" do wydawania decyzji administracyjnych. W uzasadnieniu podniósł m.in. iż z przedłożonej dokumentacji wynika, że T. K. posiada orzeczenie Lekarza Orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział z dnia "[...]" uznające go za osobę całkowicie niezdolną do pracy i niezdolną do samodzielnej egzystencji do "[...]" 2014 r. Z poczynionych w dniu "[...]" ustaleń (wywiad środowiskowy w miejscu zamieszkania wnioskodawczyni) wynika, że T. K. choruje na chorobę Parkinsona, ma niewydolność mięśnia sercowego i zatorowość płuc. Ponadto, ma zmiany neurologiczne, które powodują zaburzenia mowy oraz słabo słyszy, jest po operacji wszczepienia implanta stymulatora od mózgu do serca. Podniósł, iż wnioskodawczyni oświadczyła, że opiekuje się swoim chorym, niezdolnym do samodzielnej egzystencji mężem, nie pracuje zawodowo, a od dnia "[...]" wyrejestrowała się z Powiatowego Urzędu Pracy, ponieważ nie może zostawić męża samego bez stałej opieki, nawet w przypadku otrzymania jakiejkolwiek propozycji pracy. Ponadto oświadczyła, że nie posiada prawa do emerytury, renty, renty socjalnej, zasiłku stałego, kompensacyjnego, czy nauczycielskiego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego. Nie jest osobą zarejestrowaną w PUP, nie posiada gospodarstwa rolnego, jak również nie prowadzi pozarolniczej działalności gospodarczej. Organ argumentował, że zgodnie z art. 23 k.r.o. małżonkowie mają równe prawa i obowiązki. Są obowiązani do wspólnego pożycia, do wzajemnej pomocy i wierności oraz do współdziałania dla dobra rodziny, którą przez swój związek założyli. Oboje małżonkowie obowiązani są, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych przyczyniać się do zaspokojenia potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli, a zadośćuczynienie temu obowiązkowi może polegać także, w całości lub w części na pracy we wspólnym gospodarstwie domowym (art. 27 k.r.o.). Wskazał, iż z przedłożonych świadectw pracy wynika, że do dnia "[...]" wnioskodawczyni była zatrudniona, co wskazuje na to, że na dzień złożenia wniosku o świadczenie pielęgnacyjne nie rezygnowała z pracy zarobkowej. Dlatego też należało odmówić przyznania świadczenia pielęgnacyjnego - wyłącznie na podstawie art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. "a" ustawy o świadczeniach rodzinnych - ponieważ osobą wymagającą opieki jest mąż wnioskodawczyni.

W odwołaniu od powyższej decyzji U. K. podniosła, że nie zgadza się ze stanowiskiem organu, iż świadczenie nie przysługuje z tego powodu, że osoba wymagająca opieki jest jej mężem. Wskazała, że małżonek jest całkowicie niezdolny do pracy i samodzielnej egzystencji, co zostało stwierdzone orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS. Potwierdziła, że do dnia "[...]" była zatrudniona na ½ etatu, ale pogarszający się stan zdrowia męża spowodował rezygnację z zatrudnienia.

Po rozpatrzeniu odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 17 ust. 1 i ust. 5 pkt 2 lit. "a" ustawy o świadczeniach rodzinnych (dalej jako: u.o.ś.r.), utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. Argumentowało m.in., iż zgodnie z art. 17 ust. 1 u.o.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) innym osobom, na których, zgodnie z przepisami k.r.o. ciąży obowiązek alimentacyjny,

3) opiekunowi faktycznemu dziecka

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Argumentowało, że dla spełnienia przesłanki wynikającej z art. 17 ust. 1 u.o.ś.r. konieczne jest istnienie związku przyczynowego pomiędzy niepozostawaniem w zatrudnieniu lub rezygnacją z niego, a koniecznością sprawowania opieki. Z kolei punktem wyjścia dla ustalenia tego związku przyczynowego jest ustalenie, czy rzeczywistym powodem rezygnacji z zatrudnienia lub jego niepodejmowania była/jest konieczność sprawowania opieki, czy też powody takiego stanu rzeczy były/są inne. Dla wypełnienia dyspozycji przepisu art. 17 ust. 1 u.o.ś.r. istotne są zatem okoliczności i intencje niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia. Podniosło, iż w sprawie taki związek nie istnieje, zatem niespełniona jest jedna z przesłanek wynikających z art. 17 ust. 1 u.o.ś.r. Mianowicie, konieczność opieki nad T. K., jako osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności, istniała od dnia wydania orzeczenia w tym przedmiocie. Tak więc mąż wnioskodawczyni był osobą wymagającą opieki, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.o.ś.r., od dnia "[...]". Z akt sprawy wynika, że U. K. zrezygnowała z zatrudnienia w dniu "[...]", a od dnia "[...]" do dnia "[...]" była zarejestrowana w PUP w "[...]", jako osoba bezrobotna. Zgodnie z art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U z 2008 r. Nr 69, poz. 415 ze zm.) bezrobotny - oznacza nie tylko osobę - niezatrudnioną i niewykonującą innej pracy zarobkowej, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub służbie albo innej pracy zarobkowej, albo jeżeli jest osobą niepełnosprawną, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia co najmniej w połowie tego wymiaru czasu pracy, nieuczącą się w szkole, z wyjątkiem uczącej się w szkole dla dorosłych lub przystępującej do egzaminu eksternistycznego z zakresu tej szkoły lub w szkole wyższej, gdzie studiuje w formie studiów niestacjonarnych, zarejestrowaną we właściwym dla miejsca zameldowania stałego lub czasowego powiatowym urzędzie pracy ale jednocześnie poszukującą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Osoba bezrobotna, to osoba poszukująca zatrudnienia, a gotowość do podjęcia zatrudnienia należy rozumieć jako brak przeszkód do podjęcia aktywności zawodowej. Przedstawione wyżej okoliczności wskazują, że niepodejmowanie zatrudnienia przez Skarżącą od dnia "[...]" do dnia "[...]", a więc w czasie, gdy jej mąż wymagał opieki o jakiej mowa w art. 17 ust. 1 u.o.ś.r. była spowodowana nie koniecznością sprawowania opieki ale innymi względami – np. brakiem ofert pracy. Dlatego należało uznać, że związek pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia lub niepodejmowaniem zatrudnienia, a koniecznością opieki nie ma miejsca. Ponadto Kolegium wskazało, iż z akt sprawy bezspornie wynika, że T. K. (osoba wymagająca opieki) pozostaje w związku małżeńskim ze skarżącą, a zatem należy przyjąć, że stan faktyczny sprawy odpowiada sytuacji opisanej w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. "a" u.o.ś.r., co również przyczynia się do odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie na powyższa decyzję Kolegium U. K. zakwestionowała stanowisko organu wskazujące, iż w jej przypadku nie nastąpiła rezygnacja z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad chorym mężem oraz, ze przyjęto, iż rejestracja w urzędzie pracy w czasie, gdy małżonek wymagał już opieki, spowodowana była innymi względami. Podniosła, że ze względu na zły stan zdrowia męża musiała zrezygnować z pracy, bowiem postępująca u niego choroba wiązała się z koniecznością sprawowania nad nim (przy ograniczonej pomocy ze strony dzieci) stałej i bezpośredniej opieki.

W odpowiedzi na skargę Kolegium, w całości podtrzymując argumentację zawartą w zakwestionowanej decyzji, wniosło o jej oddalenie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.), sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia następuje między innymi w sytuacji, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowym podlega prawidłowość zastosowania przez organy administracji publicznej przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność zastosowania wykładni tych przepisów. Sąd administracyjny nie rozstrzyga o uprawnieniach, czy też obowiązkach, a jedynie może uchylić zaskarżony akt lub czynność lub stwierdzić ich nieważność w przypadkach wskazanych w ustawie.

W rozpatrywanej sprawie powodem odmowy przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad mężem jest m.in. fakt pozostawania osoby, nad którą ma być sprawowana opieka, w związku małżeńskim. W ocenie organu okoliczność ta – stosownie do art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. "a" u.o.ś.r. – wyklucza możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Podnieść jednak należy, iż w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, a także Trybunału Konstytucyjnego wyrażany jest inny pogląd.

Wskazać należy, iż zgodnie z art. 17 ust. 1 u.o.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje m.in. osobom, na których zgodnie z przepisami k.r.o. ciąży obowiązek alimentacyjny (z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności), jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Natomiast w myśl art. 17 ust. 5 pkt 2 lit "a" świadczenia pielęgnacyjne nie przysługują, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim (chyba, że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności).

Wykładni powyższych przepisów nie można jednak, wbrew twierdzeniom Kolegium, dokonywać w sposób literalny. Zauważyć bowiem należy, iż przepis art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. "a" u.o.ś.r. korespondował z poprzednim brzmieniem art. 17 ust. 1 powołanej ustawy, który przewidywał, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługiwało matce lub ojcu dziecka albo opiekunowi faktycznemu dziecka. Jak zauważył NSA w wyroku z dnia 26 kwietnia 2010 r. (sygn. akt I OSK 61/10) taka regulacja związana była z faktem, że obowiązek alimentacyjny rodziców względem dziecka, zgodnie z art. 133 § 1 i 2 k.r.o. istnieje do czasu, w którym dziecko jest już w stanie utrzymać się samodzielnie (chyba, że pozostaje w niedostatku). Natomiast obowiązek alimentacyjny między małżonkami, a nawet obowiązek jednego małżonka do dostarczania środków utrzymania drugiemu małżonkowi po rozwiązaniu lub unieważnieniu małżeństwa, wyprzedza obowiązek alimentacyjny krewnych tego małżonka (art. 130 k.r.o.). Z tego powodu ustawodawca ustalił, iż zawarcie związku małżeńskiego przez osobę wymagająca opieki powodowało, że rodzice dziecka, tracąc - z tą chwilą - obowiązek alimentacyjny względem niego, tracili jednocześnie prawo do pobierania na nie świadczenia pielęgnacyjnego. Obowiązek opieki nad taką osobą przechodził bowiem na współmałżonka, który - z mocy art. 27 k.r.o. - miał od tego momentu m.in. obowiązek zaspakajania potrzeb nowopowstałej rodziny (orzeczenie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zatem oba omawiane przepisy były ze sobą powiązane.

Jednakże Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 18 lipca 2008 r. (sygn. akt P 27/07, OTK-A 2008/6/107) orzekł, że art. 17 ust. 1 u.o.ś.r. w zakresie, w jakim uniemożliwiał nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego obciążonej obowiązkiem alimentacyjnym osobie zdolnej do pracy, niezatrudnionej ze względu na konieczność sprawowania opieki nad innym niż jej dziecko niepełnosprawnym członkiem rodziny, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Trybunał Konstytucyjny wskazał, iż w art. 17 ust. 1 cytowanej ustawy mamy do czynienia z pominięciem legislacyjnym, zawężającym w sposób niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP krąg osób uprawnionych do nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż ustawodawca pominął możliwość nabycia prawa do świadczenia przez osoby rezygnujące z aktywności zawodowej ze względu na konieczność sprawowania opieki nad innym niż jej dziecko niepełnosprawnym członkiem rodziny, wobec którego obciążone jest obowiązkiem alimentacyjnym. Przypisując znaczenie usankcjonowanemu prawnie obowiązkowi alimentacyjnemu, Trybunał uznał, iż skoro członek rodziny wywiązuje się ze swych obowiązków zarówno prawnych, jak i moralnych wobec chorego krewnego, co wymaga rezygnacji z zarobkowania, to osoba ta winna otrzymać od Państwa odpowiednie wsparcie. W ocenie Trybunału Konstytucyjnego wybranie spośród osób zobowiązanych do alimentacji jedynie rodziców i przyznanie wyłącznie tej grupie prawa do świadczenia narusza konstytucyjną zasadę równości i sprawiedliwości społecznej, pojmowaną nie w aspekcie socjalno - ekonomicznym, lecz odnoszącą się do społecznego poczucia sprawiedliwości, godząc dodatkowo w konstytucyjne nakazy ochrony i opieki nad rodziną, wyrażone w art. 18 Konstytucji RP. Ponadto, wskazując na wyrok z dnia 15 listopada 2006 r., sygn. akt P 23/05, Trybunał zwrócił uwagę, iż świadczenie pielęgnacyjne nie tylko stanowi formę wsparcia rodziny pozostającej w trudnej sytuacji materialnej i faktycznej, ale również zdejmuje z Państwa i jego organów obowiązek zapewnienia opieki osobom jej potrzebującym w formach zorganizowanych, zinstytucjonalizowanych.

Na skutek tego wyroku przepisem art. 1 pkt 8 lit. "a" ustawy z dnia 17 października 2008 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. nr 233, poz. 1456) zmieniono przepis art. 17 ust. 1 u.o.ś.r., który obecnie przewiduje, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami k.r.o. ciąży obowiązek alimentacyjny, a także opiekunowi faktycznemu dziecka (w tym ostatnim przypadku z zastrzeżeniami jak poprzednio).

Należy jednak zważyć, iż literalna wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. "a" u.o.ś.r. (z uwzględnieniem zmian wprowadzonych ustawą z dnia 19 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - Dz. U. z 2011 r. Nr 205, poz. 1212) w związku z art. 17 ust. 1 tej ustawy nie czyni zadość wywodom zawartym w cytowanym wyroku Trybunału Konstytucyjnego odnoszącym się do nakazu właściwego odczytywania i stosowania treści art. 17 ust. 1 wskazanej ustawy. Brzmienie art. 17 ust. 5 pkt 2 lit "a" tej ustawy musi zatem być - zdaniem Sądu - odczytywane przez pryzmat przepisu art. 17 ust. 1. Jeżeli bowiem prawo do ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne wywodzi się z istnienia obowiązku alimentacyjnego, to literalne odczytywanie normy art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. "a" u.o.ś.r. niweczyłoby skutki wyroku Trybunału Konstytucyjnego w odniesieniu do osób pozostających w związku małżeńskim. Nieuprawniona jest zatem taka wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. "a" w związku z art. 17 ust 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w myśl której osoba sprawująca opiekę, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, o którym mowa w art. 128 k.r.o., traci prawo do świadczenia z uwagi na fakt pozostawania osoby, nad którą sprawuje opiekę w związku małżeńskim (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 11 marca 2009 r., sygn. akt II SA/Ol 60/09; wyrok NSA z dnia 26 marca 2010 r., sygn. akt I OSK 1699/09; wyrok NSA z dnia 30 kwietnia 2010 r., sygn. akt I OSK 115/10; wyrok NSA z dnia 7 grudnia 2009 r., sygn. akt I OSK 723/09 oraz I OSK 722/09; orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

Pogląd, iż fakt pozostawania osoby wymagającej opieki w związku małżeńskim nie wyklucza możliwości uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego uzyskał aprobatę w postanowieniu Trybunału Konstytucyjnego z dnia 1 czerwca 2010 r. (Sygn. akt P 38/09). Wprawdzie Trybunał umorzył postępowanie dotyczące pytania prawnego jednego z sądów w tym zakresie, ale właśnie z uwagi między innymi na utrwaloną i jednolitą praktykę interpretacji art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. "a" u.o.ś.r. W uzasadnieniu postanowienia Trybunału powołano bowiem szereg orzeczeń sądów administracyjnych wskazując, iż wychodzi to naprzeciw wątpliwościom konstytucyjnym dotyczącym zadanego pytania prawnego. Trybunał wskazał przy tym, iż sądy administracyjne przyznały pierwszeństwo wykładni celowościowej i systemowej nad wykładnią językową uznając, iż pozostawanie w związku małżeńskim przez osobę wymagającą opieki nie powinno stanowić przesłanki odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Trybunał podzielił pogląd, iż stosowanie wykładni językowej powyższego przepisu jest niedopuszczalne, gdyż pozostaje w sprzeczności z podstawowymi wartościami konstytucyjnymi takimi, jak ochrona małżeństwa i dobra rodziny - art. 18 i art. 71 Konstytucji RP oraz równości wobec prawa - art. 32 Konstytucji RP. Zatem stosując wskazany przepis należy przyznać pierwszeństwo wykładni celowościowej i systemowej nad wykładnią językową.

Reasumując, w aktualnym stanie prawnym, powstałym na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lipca 2008 r. o sygn. akt P 27/07, stwierdzającego niezgodność art. 17 ust. 1 u.o.ś.r. z Konstytucją RP, okoliczność, iż skarżąca sprawuje opiekę nad małżonkiem nie stanowi podstawy do odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Dlatego, przy ponownym rozpoznaniu sprawy Kolegium uwzględni ocenę zawartą w niniejszym wyroku oraz wykładnię przepisów zastosowaną przez Sąd.

Ponadto, według Kolegium, podstawą odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego był brak przesłanki wynikającej z art. 17 ust. 1 u.o.ś.r. W powyższym zakresie Kolegium argumentowało, że niepodejmowanie zatrudnienia przez Skarżącą od dnia "[...]" do dnia "[...]", a więc w czasie, gdy jej mąż wymagał opieki o jakiej mowa w art. 17 ust. 1 u.o.ś.r. była spowodowana nie koniecznością sprawowania opieki ale innymi względami – np. brakiem ofert pracy.

W ocenie Sądu, Kolegium nie wykazało, iż niepodejmowanie pracy zarobkowej przez Skarżącą nie ma związku z koniecznością sprawowania opieki nad mężem. Przede wszystkim bezrefleksyjnie pominęło tę część przepisu art. 17 ust. 1 u.o.ś.r, która stanowi o niepodejmowaniu zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności. W tym kontekście wywiodło jedynie, że konieczność opieki nad T. K., jako osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności, istniała od dnia wydania orzeczenia w tym przedmiocie, a więc mąż Skarżącej był osobą wymagającą opieki od "[...]", a U. K. zrezygnowała z zatrudnienia w "[...]". Jednocześnie Kolegium nie zakwestionowało, że Skarżąca faktycznie opiekuje się mężem, ani też tego, że pomoc ta jest niezbędna.

W ocenie Sądu arbitralna i lakoniczna ocena Kolegium, że niepodejmowanie zatrudnienia przez Skarżącą spowodowane jest wysokim bezrobociem (nadwyżką osób poszukujących pracę w stosunku do ilości ofert pracy) oraz ogólnikowa argumentacja organu w tym przedmiocie, nie została odniesiona do rzeczywistej sytuacji strony. Uszło uwadze Kolegium, że to Skarżąca sama zrezygnowała z zatrudnienia i było to spowodowane wyłącznie pogarszającym się stanem zdrowia męża. To właśnie stan zdrowia męża (brak samodzielnej egzystencji) doprowadził do sytuacji, że Skarżąca zrezygnowała z pracy na etacie, bowiem dotychczasowa opieka (sprawowana również przez dzieci) była już niewystarczająca. Kolegium nie wyjaśniło i nie uzasadniło w swojej decyzji w sposób spójny i logiczny, że Skarżąca z całą pewnością nie podejmuje pracy zarobkowej tylko i wyłącznie z powodu konieczności sprawowania opieki nad chorym mężem. Dlatego też w toku ponownego rozpoznania sprawy zobowiązane będzie, odnosząc się również do twierdzeń strony, przeprowadzić postępowanie wyjaśniające w tym zakresie. To z kolei pozwoli dopiero na poczynienie rozważań prawnych w kontekście przesłanki z art. 17 ust. 1 – niepodejmowanie pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki. Nadto mimo, że organ odwoławczy nie kwestionuje faktu sprawowania opieki przez Skarżącą, zasadne byłoby jednak wyjaśnienie, czy faktyczna opieka jest tego rodzaju, iż uniemożliwiałaby podjęcie zatrudnienia, nawet gdyby otrzymała ona propozycję pracy. W tym celu należy precyzyjnie wyjaśnić, jaki charakter ma opieka Skarżącej nad mężem, w jakim stopniu absorbuje ona Skarżącą oraz, czy opiekę Skarżąca sprawuje wyłącznie osobiście.

Zbadanie wskazanych okoliczności przyczyni się z pewnością do rzetelnego wyjaśnienia tego, czy Skarżąca nie podejmuje zatrudnienia tylko z powodu konieczności sprawowania opieki nad mężem, czy też z innych przyczyn.

Nie wyjaśniając wskazanych powyżej okoliczności, istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, organ naruszył art. 7 i art. 77 k.p.a. Zgodnie z treścią art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Zasada prawdy obiektywnej jest naczelną zasadą postępowania administracyjnego. Wynika z niej obowiązek organu administracji publicznej wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą. Realizacja zasady prawdy obiektywnej ma ścisły związek z realizacją zasady praworządności, ustalenie stanu faktycznego sprawy jest bowiem niezbędnym elementem prawidłowego zastosowania normy prawa materialnego. Stosownie do art. 77 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej są obowiązane w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Z treści zaś przepisów art. 7 i 77 § 1 k.p.a. wynika, że postępowanie dowodowe oparte jest na zasadzie oficjalności. Organ administracji zobowiązany jest z urzędu przeprowadzić dowody służące ustaleniu stanu faktycznego. Zobowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy i podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy i w tym celu dopuścić jako dowód w sprawie wszystko, co może przyczynić się do jej wyjaśnienia, a nie jest sprzeczne z prawem (vide: wyrok NSA z dnia 21 grudnia 2000 r., sygn. akt V SA 1816/00, publ. LEX Nr 77645).

Ponadto, Kolegium czyniąc rozważania o związku przyczynowym pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia, a koniecznością sprawowania opieki musi mieć na uwadze, że każda osoba bez pracy, nawet bez faktycznej rejestracji w powiatowym urzędzie pracy, może szukać pracy, może deklarować gotowość do jej podjęcia, co jednak nie wyklucza prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, gdyby osoba taka zwróciła się do organu z odpowiednim wnioskiem z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Wykładnia odmienna w sposób niedopuszczalny różnicowałaby sytuację osób bezrobotnych zarejestrowanych w urzędach pracy z tymi bezrobotnymi, którzy nie są zarejestrowani. Status osoby bezrobotnej nie może eliminować osoby zainteresowanej z grona tych osób, którym przysługuje świadczenie pielęgnacyjne. Za taką wykładnią przemawia także art. 17 ust. 5 u.o.ś.r., który określa, w jakich sytuacjach świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje. Ustawodawca w jego treści nie wykluczył osób bezrobotnych z możliwości ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne. Gdyby prawodawcy zależało na pozbawieniu osób bezrobotnych możliwości ubiegania się o świadczenia pielęgnacyjne, z pewnością uczyniłby to w powyższym przepisie (v.; wyrok NSA z dnia 2 lipca 2008 r., sygn. akt I OSK 1364/07, wyrok NSA z dnia 24 października 2008r., sygn. akt I OSK 1758/07 - orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Konkludując, bycie bezrobotnym nie stanowi negatywnej przesłanki do przyznania przedmiotowego świadczenia pielęgnacyjnego (v.: NSA w wyroku z dnia 24 października 2008 r., sygn. akt I OSK 1758/07 oraz WSA w Bydgoszczy w wyroku z dnia 9 grudnia 2010r., sygn. akt II SA/Bd 1273/10).

Sąd nie rozstrzyga w tym miejscu, czy wnioskowane świadczenie należy się Skarżącej. Jednakże bez zbadania wskazanych wątków sprawy nie jest możliwe jej właściwe rozstrzygnięcie. Dlatego też dopiero wyjaśnienie rzeczonych okoliczności pozwoli na zastosowanie odpowiednich przepisów prawnych, jednakże zgodnie z zaprezentowaną w niniejszym wyroku ich wykładnią. W związku z tym organ winien przeprowadzić ponownie postępowanie wyjaśniające, mając na względzie powyższe wskazania Sądu.

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji. Sąd podjął rozstrzygnięcie w przedmiocie wykonalności zaskarżonej decyzji na podstawie art. 152 p.p.s.a. Rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku.