Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 1181/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2007-03-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich, ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Małecki (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Janusz Ruszyński Asesor sądowy WSA Maciej Jaśniewicz Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Ratajczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 marca 2007r. sprawy ze skargi K.C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]. nr [...]. w przedmiocie odmowy umorzenia podatku od nieruchomości za lata 2000 – 2004. oddala skargę /-/ M.Jaśniewicz /-/ J.Małecki /-/ J.Ruszyński


UZASADNIENIE

Pięcioma decyzjami z dnia [...].. Prezydent Miasta określił K.C. podatek od nieruchomości za 2000r. w wysokości [...].zł, za 2001r. w wysokości [...].zł, za 2002r. w wysokości [...].zł, za 2003r. w wysokości [...].zł i za 2004r. w wysokości [...].zł, wskazując jako składniki opodatkowania -budynki mieszkalne związane z działalnością gospodarczą powyżej 2,20 m oraz pozostałe grunty.

Następnie pismem z dnia [...].2005r. K.C. zwróciła się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego za pośrednictwem Prezydenta Miasta o umorzenie naliczonego podatku, podnosząc, że jest w bardzo trudnej sytuacji finansowej, jako rencistka ze schorzeniem kręgosłupa, bez możliwości podjęcia pracy zarobkowej. Do wniosku podatniczka dołączyła oświadczenie o stanie majątkowym oraz kserokopię aktu notarialnego z dnia [...]..2005r. – umowę sprzedaży lokalu użytkowego za cenę [...].zł (od którego obliczono przedmiotowe zobowiązania podatkowe za lata 2000-2004).

Decyzją z dnia [...].., nr [...].Prezydent Miasta na podstawie art. 207 i 210 w zw. z art. 67a § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa, § 15 ust. 1 pkt 5 Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 sierpnia 2005r. w sprawie właściwości organów podatkowych oraz art. 18 ust. 1 ustaw z dnia 13 listopada 2003r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, odmówił stronie umorzenia zaległości podatkowych w podatku od nieruchomości za lata 2000-20004r. w łącznej kwocie [...].zł wraz z odsetkami za zwłokę. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ pierwszej instancji podkreślił, iż art. 67a Ordynacji podatkowej, regulujący umorzenie zaległości podatkowych jest przepisem o charakterze wyjątkowym, dlatego też umorzenie zaległości podatkowych stosuje się w tylko w wyjątkowych i ściśle uzasadnionych wypadkach, ze względu na ważny interes podatnika lub interes publiczny. Podkreślono, że nieruchomość, której dotyczą zaległości podatkowe- lokal użytkowy-

była wynajmowana przez stronę na prowadzenie działalności gospodarczej, z czego

strona osiągała dochody. Co więcej- z tytułu sprzedaży przedmiotowego lokalu w dniu [...]..2005r. strona otrzymała niebagatelną kwotę [...].zł. Nadto zaakcentowano, że strona posiada majątek o znacznej wartości: nieruchomość położoną w P., ul. [...].o powierzchni [...].m² oraz samochód osobowy marki [...]., rocznik 2004. Powyższe okoliczności pozwalają ocenić sytuację podatniczki jako wykraczającą poza poziom uzasadniający zastosowanie ulgi podatkowej w postaci umorzenia zaległości.

Od powyższej decyzji strona w dniu [...].2005r. złożyła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego z wnioskiem o uchylenie rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji i umorzenie przedmiotowych zaległości podatkowych. Strona podniosła, że nie miała świadomości istnienia obowiązków podatkowych, gdyż spółdzielnia Mieszkaniowa nie poinformowała jej o tym. Oświadczyła także, że lokal użytkowy zmuszona była sprzedać, zaś uzyskane pieniądze przeznaczone zostały na pokrycie wieloletnich zobowiązań finansowych związanych z kosztami intensywnego leczenia chorego kręgosłupa. Strona podniosła również, że raz już występowała o umorzenie zaległości (pismem z dnia [...].2005r.), ale Urząd Miasta nie przekazał jej pisma do organu wyższej instancji.

Decyzją z dnia [...].., nr [...].Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 1 i 2 ustawy z dnia 12 października 1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych, art. 233 § 2 w zw. z art. 67 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa uchyliło w całości decyzję organu pierwszej instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że organ podatkowy, podejmując decyzję nawet w granicach uznania administracyjnego, nie jest zwolniony od dokonania prawidłowych ustaleń faktycznych. Obowiązująca w postępowaniu podatkowym zasada swobodnej oceny dowodów (art. 191 Ordynacji podatkowej) nadaje duże znaczenie uzasadnieniu faktycznemu decyzji. Nadto wskazano, że uzasadnienie faktyczne musi być zindywidualizowane, bo powołanie się w nim na same fakty ogólnie dotyczące rodzaju sprawy prowadzi do wadliwości i to mającej wpływ na wynik sprawy, gdyż nie wskazuje ono na podstawę konkretyzacji przepisów prawa. Organ odwoławczy podkreślił, że sytuacja finansowa strony przedstawiona w oświadczeniu jest trudna, zaś organ pierwszej instancji nie podjął

żadnej próby weryfikacji opisanego stanu, w szczególności nie ustalono, czy skarżąca ze względu na stan zdrowia może podjąć pracę i w jaki sposób spożytkowała środki pieniężne uzyskane ze sprzedaży lokalu użytkowego. Stwierdzono, że celowe byłoby wyznaczenie stronie terminu do przedstawienia posiadanych dowodów i złożenie wyjaśnień, gdyż nie można podzielić poglądu, iż stan majątkowy strony pozwala na uregulowanie należności. Do majątku tego należy mieszkanie, które zaspokaja podstawowe potrzeby zobowiązanej (a zatem nie może być zbyte), a także samochód- stanowiący współwłasność i obciążony kredytem.

Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. Skarżąca podniosła w niej, że decyzja ostateczna Samorządowego Kolegium Odwoławczego uchylająca decyzję Prezydenta Miasta i przekazująca sprawę do ponownego rozpoznania naraziła ją na dalszą sytuacje stresową, gdyż jeszcze przed pokwitowaniem odbioru decyzji Kolegium Odwoławczego doręczono stronie nową decyzję Wydziału Finansowego z dnia [...]. 2006r. ponownie odmawiającą umorzenia podatku od nieruchomości za lata 2000-2004. Skarżąca podkreśliła, że nie posiada rachunków potwierdzających zakup leków i dokumentujących koszty specjalistycznego leczenia rehabilitacyjnego, ponieważ wydziały finansowe zaprzestały odliczania tych wydatków od rocznych dochodów i dlatego skarżąca nie miała potrzeby ich gromadzenia. Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie zaległego podatku od nieruchomości za ubiegłe lata.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi. Podkreślono, iż organ odwoławczy dostrzegł braki w postępowaniu organu pierwszej instancji, który nie podjął żadnych działań w celu weryfikacji stanu faktycznego opisanego przez wnioskującą, dlatego też organ drugiej instancji na podstawie art. 233 § 3 Ordynacji podatkowej zobowiązany był uchylić decyzję organu pierwszej instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia. Organ pierwszej instancji ma zatem obowiązek ponownie rozpatrzyć cała sprawę i ponownie podjąć rozstrzygnięcie, przy czym- zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 października 2002r., sygn. akt III SA/987/2001, niepubl. podatnik powinien przejąć inicjatywę dowodową celem wykazania wszystkich okoliczności faktycznych przemawiających za koniecznością umorzenia zobowiązania podatkowego. Wskazano również, że intencją organu odwoławczego nie jest narażanie podatnika

na dodatkowe stresy, lecz dążenie do zgromadzenia dodatkowego- uzupełniającego materiału dowodowego, po to, by prawidłowo ustalić stan faktyczny sprawy.

W piśmie procesowym z dnia [...].2006r. skarżąca wywodzi, iż wniosek strony przeciwnej o oddalenie skargi jest niesłuszny i pozbawiony zrozumienia jej trudnej sytuacji materialnej, a nadto, że skarżąca spełnia warunki do zwolnienia jej z podatku oraz do pełnej opieki społecznej, z której dotychczas jeszcze nie korzystała.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, po zapoznaniu się ze stanem faktycznym i prawnym sprawy, zważył co następuje:

Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sadów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) - Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności jej działania z prawem powszechnie obowiązującym. Ocenie Sąd podlegają w szczególności wydane przez organy podatkowe takie akty władczego działania, jak decyzje i postanowienia, jednakże po wyczerpaniu administracyjnego toku instancji. Sąd administracyjny nie jest też kolejną instancją merytorycznie rozstrzygającą o istocie sprawy podatkowej, ale ma on tylko i wyłącznie uprawnienia kasacyjne. Kontrola sądów administracyjnych ograniczona jest zatem do zbadania czy organy administracji skarbowej w toku rozpatrywanej sprawy podatkowej nie naruszyły materialnego czy procesowego prawa podatkowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy oraz wycofania z obiegu prawnego naruszających prawo rozstrzygnięć organów podatkowych. Ocena legalności decyzji i postanowień dokonywana jest według stanu prawnego obowiązującego w dniu ich wydania przez organy podatkowe i na podstawie dostarczonych Sądowi akt administracyjnych sprawy podatkowej.

W postępowaniu przed sądami administracyjnymi pierwszej instancji obowiązuje ponadto zasada oficjalności, mająca tetyczne umocowanie i określone granice w postanowieniach przepisu art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.). Zgodnie z zasadą oficjalności, wojewódzki sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Zobowiązany jest jednak do wzięcia z urzędu wszelkich istotnych naruszeń prawa

podatkowego przez organy administracji finansowej, a związanych z wydaniem przez organ odwoławczy decyzji kasacyjnej organu pierwszej instancji odmawiającej umorzenia K.C. zaległości w podatku od nieruchomości za lata 2000-2004 i nakazującej Prezydentowi Miasta ponowne rozpatrzenie sprawy, po uprzednim uzupełnieniu stanu faktycznego sprawy. Z drugiej natomiast strony granice rozpoznania skargi wyznacza zasada reformationis in peius ( nie pogorszenia sytuacji prawnej strony skarżącej w wyniku postępowania sądowoadministracyjnego).

Wniesiona skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Sąd przede wszystkim wyjaśnia stronie skarżącej, iż zgodnie z brzmieniem art. 67a Ordynacji podatkowej - organ podatkowy jest uprawniony do umorzenia

zaległości podatkowej w całości lub w części wraz z odsetkami za zwłokę na wniosek podatnika. Umorzenie zaległości podatkowych oparte jest na tzw. konstrukcji uznania administracyjnego - organ podatkowy ma prawo, ale nie musi uwzględnić wniosku podatnika o zastosowanie wobec niego ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych. Dowolność działań organów podatkowych rozpatrujących wnioski o umorzenie im zaległości podatkowych została ograniczona wskazówkami , którymi tenże organ podatkowy ma się kierować przy podejmowaniu rozstrzygnięć , a mianowicie ważnym interesem podatnika oraz interesem publicznym. Oznacza to zatem, iż w szczególności organ podatkowy pierwszej instancji ma prawny obowiązek zebrania pełnego materiału obrazującego sytuację życiową oraz materialną podatniczki , a także wyjaśnienia wszelkich okoliczności które spowodowały powstanie zaległości podatkowej oraz niewywiązywanie się z obowiązku płacenia podatku od nieruchomości za poszczególne lata.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w swej decyzji kasacyjnej

(w sumie korzystnej dla K.C.) wytknęło Prezydentowi Miasta braki w ustaleniach faktycznych, a w szczególności to, że nie ustalono czy skarżąca ze względu na stan zdrowia mogła podjąć pracę oraz na co spożytkowała kwotę [...]., zł uzyskaną ze sprzedaży lokalu użytkowego oraz jak kształtuje się jej rzeczywisty stan majątkowy.

Ponieważ okoliczności te mogą mieć istotne znaczenie dla uwzględnienia wniosku o umorzenie zaległości w podatku od nieruchomości w łącznej kwocie około [...]., zł - Samorządowe Kolegium Odwoławcze trafnie w niniejszej sprawie skorzystało z uprawnienia do wydania decyzji kasacyjnej na podstawie art. 233 § 2 Ordynacji podatkowej.

Z tych zatem powodów, nie dopatrując się naruszenia obowiązującego powszechnie prawa podatkowego, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - orzeczono jak w sentencji wyroku.

/-/ M.Jaśniewicz /-/ J.Małecki /-/ J.Ruszyński