Wyrok NSA, sygn. akt OSK 793/04
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2005-04-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne: Żołnierze zawodowi
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 156 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Adamiak, Sędziowie NSA Jan Paweł Tarno, Leszek Włoskiewicz (spr.), Protokolant Katarzyna Baran, po rozpoznaniu w dniu 6 kwietnia 2005 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Komendanta Wyższej Szkoły Oficerskiej Sił Powietrznych w D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 9 marca 2004r., sygn. akt 3/II SA/Lu 425/03 w sprawie ze skargi Krzysztofa C. na decyzję Komendanta Wyższej Szkoły Oficerskiej Sił Powietrznych w D. z dnia 28 lutego 2003 r. (...) w przedmiocie obniżenia dodatku do uposażenia zasadniczego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Dowódca Wojsk Lotniczych i Obrony Powietrznej - zgodnie z wynikiem przeprowadzonych egzaminów - rozkazem (...) z dnia 1 lutego 2002 r. nadał Krzysztofowi C. klasę mistrzowską pilota w lotnictwie transportowym z dniem 10 grudnia 2001 r., natomiast Dowódca Jednostki Wojskowej (...) w D. - działając na podstawie rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 października 2000 r. w sprawie dodatków do uposażenia zasadniczego żołnierzy /Dz.U. nr 90 poz. 1005 ze zm./ - trzema decyzjami w dnia 1 lutego 2002 r. (...) przyznał Krzysztofowi C. dodatek dla personelu latającego /80%/, dodatek za klasę kwalifikacyjną mistrzowską /50%/ oraz dodatek stażowy /15%/, łącznie 145% uposażenia bazowego.

Dowódca Wojsk Lotniczych i Obrony Powietrznej rozkazem (...) z dnia 28 października 2002 r. uchylił swój rozkaz, jak podano "wobec utraty - na mocy art. 75 ustawy z dnia 22 grudnia 2000 r. o zmianie niektórych upoważnień ustawowych do wydawania aktów normatywnych oraz o zmianie niektórych ustaw /Dz.U. nr 120 poz. 1268/ - z dniem 30 marca 2001 r. mocy obowiązującej uchwał Rady Ministrów oraz zarządzeń Prezesa Rady Ministrów, ministrów i innych organów administracji rządowej, podjętych lub wydanych przed dniem wejścia w życie Konstytucji RP, jeżeli zostały podjęte lub wydane bez uprawnienia ustawowego oraz innych niż wymienione wyżej aktów normatywnych Rady Ministrów, Prezesa Rady Ministrów oraz ministrów lub innych organów administracji rządowej, podjętych lub wydanych przed dniem wejścia w życie Konstytucji RP, jeżeli zawierają normy prawne o charakterze powszechnie obowiązującym lub wewnętrznym, z wyjątkiem rozporządzeń".

Dowódca jednostki Wojskowej w D. - działając z urzędu, w związku z uchyleniem rozkazu (...), na podstawie art. 7 ust.2 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy /Dz.U. 2002 nr 76 poz. 693 ze zm./, par. 5 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia w sprawie dodatków do uposażenia zasadniczego żołnierzy oraz art. 75 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 22 grudnia 2000 r. powołanej wyżej - decyzją z dnia 30 grudnia 2002 r. /bez numeru/ obniżył Krzysztofowi C. dodatek do uposażenia zasadniczego do wysokości 115% uposażenia bazowego - podając, że z dniem 30 marca 2001 r. odpadła podstawa prawna uzyskiwania przez żołnierza klas pilota wojskowego, gdyż utraciły moc przepisy Ministra Obrony Narodowej regulujące tę materię, i dlatego Krzysztof C. nie nabył uprawnienia do dodatku za klasę mistrzowską, lecz przysługuje mu tylko dodatek za I klasę, którą uzyskał przed tym dniem - Komendant Wyższej Szkoły Oficerskiej Sił Powietrznych w D. zaś decyzją z dnia 28 lutego 2003 r. utrzymał w mocy tę decyzję, natomiast Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, po rozpoznaniu skargi Krzysztofa C., wyrokiem z dnia 9 marca 2004 r. 3/II SA/Lu 425/03 stwierdził nieważność decyzji organów wojskowych obydwu instancji.

Sąd wyjaśnił, że nadający żołnierzowi klasę kwalifikacyjną rozkaz stanowi decyzję administracyjną i w drodze decyzji następuje też cofnięcia przyznanej klasy, natomiast rozkaz (...), uchylający rozkaz (...), nie został doręczony skarżącemu, decyzja ta więc nie weszła do obrotu prawnego, zarazem jej podstawa jest wadliwa, gdyż nie tylko Dowódca Wojsk Lotniczych i Obrony Powietrznej nie jest organem administracji rządowej, lecz zarazem rozkaz (...) nie został zamieszczony - w wydanym na podstawie art. 75 ust. 4 ustawy z dnia 22 grudnia 2000 r. - wykazie uchwał Rady Ministrów, zarządzeń i innych aktów normatywnych Prezesa Rady Ministrów, ministrów i innych organów administracji rządowej, które utraciły moc z dniem 30 marca 2001 r. /obwieszczenie Rady Ministrów z dnia 18 grudnia 2001 r. – M.P. nr 47 poz. 782/.

Sąd podał wprost, że tym samym nie istniała podstawa prawna do obniżenia skarżącemu dodatku i "takiej podstawy nie dawał również przepis art. 7 ust. 2 cyt. ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. (o uposażeniu żołnierzy), ani par. 5 ust. 1 wymienionego wyżej rozporządzenia (w sprawie dodatków do uposażenia zasadniczego żołnierzy), zwłaszcza w sytuacji, gdy w obrocie prawnym istnieją w dalszym ciągu trzy ostateczne decyzje Dowódcy Jednostki Wojskowej w D. ... przyznające ... dodatki do uposażenia zasadniczego ...".

Sąd powołał ponadto prezentowany w orzecznictwie pogląd, że "zmiana uposażenia zasadniczego żołnierza oraz dodatków do uposażenia ustalonych ostateczna decyzją administracyjna dopuszczalna jest wyłącznie na warunkach zmian, uchylenia bądź stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej (art. 145 par. 1, art. 155 par. 1, art. 156 par. 1 albo art. 162 par. 1 Kpa/", a jako podstawę rozstrzygnięcia wskazał art. 145 par. 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./ w związku z art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa.

W skardze kasacyjnej Komendant Wyższej Szkoły Oficerskiej Sił Powietrznych w D. zarzucił naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy tj.:

1. "art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa przez stwierdzenie nieważności decyzji mimo braku przesłanek określonych we wskazanym przepisie,

2. art. 141 par. 4 i art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270/ przez nie zawarcie w uzasadnieniu wyroku wskazań co do dalszego postępowania przed organem administracji oraz przez niedostateczne wyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia,

3. art. 145 par. 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270/ przez stwierdzenie nieważności decyzji organu administracji publicznej I instancji".

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że sąd, powołując art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa, nie wskazał, którą z objętych tym przepisem wad jest dotknięta zaskarżona decyzja oraz błędnie uznał, że jej podstawy nie może stanowić par. 5 ust.1 rozporządzenia w sprawie dodatków do uposażenia zasadniczego żołnierzy, podczas gdy właśnie ten przepis jest samodzielną postawą obniżenia dodatku.

W uzasadnieniu podniesiono również, że - jeżeli nie wiadomo, jaka jest ostateczna przyczyna stwierdzenia nieważności, a uzasadnienie wyroku jest lakoniczne i ogólnikowe - nie wiadomo zatem jaka jest wiążąca ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania.

W uzasadnieniu podniesiono ponadto, że sąd nie był władny objąć wyrokiem, poza zaskarżoną decyzją, także decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji.

W uzasadnieniu podniesiono przede wszystkim, że rozkazy dotyczące klas kwalifikacyjnych nie są decyzjami administracyjnymi, natomiast podstawa prawna przyznawania klas kwalifikacyjnych niewątpliwie odpadła, chociaż odpowiednich regulacji wojskowych nie wymienia obwieszczenie Rady Ministrów, lecz obwieszczenie to nie ma znaczenia normatywnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Podobieństwo tej sprawy oraz sprawy OSK 803/04 - ten sam stan prawny, taki sam stan faktyczny i te same zarzuty skargi kasacyjnej - pozwala w obydwu sprawach przedstawić te same rozważania.

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionej podstawy.

W wyroku podano wprost, że nie istniała podstawa prawna do wydania decyzji obniżającej dodatek, jest więc oczywiste, która z dwóch przyczyn, o jakich mowa w art. 156 par. 1 pkt 2, znajdowała zastosowanie.

Natomiast, jeżeli obniżająca dodatek decyzję wydano bez podstawy prawnej, nie może być wątpliwości, jak ma przebiegać dalsze postępowanie, bez potrzeby wyjaśniania w uzasadnieniu, co mają uczynić organy wojskowe, gdy powinny to wiedzieć z urzędu.

Nietrafny jest również zarzut, że sąd nie był władny stwierdzić nieważności decyzji organu pierwszej instancji , gdyż takie rozstrzygnięcie - chociaż nie wynika z brzmienia art. 145 ust. 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - mieści się w dyspozycji art. 135 tej ustawy.

Sąd był zatem władny stwierdzić nieważność decyzji organów obydwu instancji, jednak powinien odróżnić przyczyny nieważności, gdyż decyzja organu pierwszej instancji została wydana bez podstawy prawnej - w rozumieniu art. 156 par. 1 pkt 2 ab initio Kpa - natomiast już decyzja organu odwoławczego, utrzymująca w mocy nieważną decyzję, została wydana z rażącym naruszeniem prawa - w rozumieniu art. 156 par. 1 pkt 2 in fine Kpa - lecz to uchybienie nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy.

Sąd kasacyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, skarga zaś zarzuciła tylko naruszenie przepisów postępowania sądowego, co powoduje, że poza jej granicami pozostaje naruszenie innych przepisów, które nie zostały wymienione w przytoczonej w skardze podstawie, lecz powołane dopiero w uzasadnieniu skargi.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej utrzymuje się właśnie, że samodzielną i wyłączną podstawę obniżenia wysokości dodatku stanowił par. 5 ust. 1 rozporządzenia w sprawie dodatków do uposażenia zasadniczego żołnierzy, podczas gdy do obniżenia dodatku dochodzi wówczas, kiedy podstawa wyższego świadczenia odpadła po przyznaniu dodatku.

Jeżeli nawet założyć, że z dniem 30 marca 2001 r. utraciły moc regulacje dotyczące klas kwalifikacyjnych żołnierzy - chociaż przepisów tych nie ma w ogłoszonym przez Radę Ministrów wykazie, któremu zresztą odmawia się znaczenia normatywnego - to przecież przyznająca dodatek za klasę mistrzowska decyzję wydano po tym dniu.

Stosownie do przyjętego założenia, decyzja ta była wadliwa już w chwili jej wydania, należało więc w odpowiednim trybie usunąć ją z obrotu prawnego, gdyż dodatek został przyznany bezpodstawnie.

Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji na mocy art. 184 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.