Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 427/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2009-12-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 237 par. 1 pkt 2 i 3
journal: Dz.U. 1998 nr 21 poz 94
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - tekst jednolity
article: art. 190
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Zalewski, Sędziowie Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak (sprawozdawca), Sędzia NSA Maria Wieczorek, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Wiesława Dudek, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 3 grudnia 2009 r. sprawy ze skargi D. L. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...].


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2009 r. Nr [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w L. – po rozpatrzeniu odwołania D. L. od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w R. nr [...] z dnia [...] listopada 2007 r. znak: [...] o braku podstaw do stwierdzenia u niej choroby zawodowej "zespołu wibracyjnego - postaci naczyniowo nerwowej" - utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

Z zebranego materiału dowodowego wynika, że D. L. od 1970 r. do 2006 r. (w tym 3 lata nauki w szkole zawodowej) była zatrudniona w W. [...] SA na stanowisku szlifierz-ostrzarz przy regeneracji narzędzi w drodze obróbki mechanicznej przy pomocy tarcz szlifierskich i ostrzarskich. Regenerowane narzędzia do ich ostrzenia umieszczane i mocowane były w specjalnych uchwytach ruchomych znajdujących się przy szlifierce (ostrzałce), celem między innymi zachowania właściwego kąta ostrzenia poszczególnych narzędzi. Ten sposób ostrzenia narzędzi zajmował ok. 75 % czasu pracy. W około 25% czasu pracy ostrzone narzędzia przytrzymywane były w rękach przez ostrzącego pracownika i wtedy oddziaływanie drgań na dłonie było większe.

Wykonywane pomiary drgań mechanicznych przekazywanych na ręce pracownika z ostrzonych narzędzi nie wykazywały przekroczeń dopuszczalnych parametrów tych drgań. W jednostce orzeczniczej pierwszego stopnia tj. w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w R. choroby zawodowej "zespołu choroby wibracyjnej" u D. L. nie rozpoznano. Z wydanego orzeczenia lekarskiego Nr [...] wynika, że D. L. pozostaje w leczeniu Poradni Neurologicznej i Naczyniowej, gdzie jest leczona z powodu zmian zwyrodnieniowych kręgosłupa szyjnego i lędźwiowego, dyskopatii i zaburzeń ukrwienia kończyn górnych o charakterze zespołu Reynaulda. W marcu 2006 r. u odwołującej się rozpoznano "prawostronny zespół parkinsonowski, zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa szyjnego i nadciśnienie tętnicze". W wykonanym badaniu NMR odcinka szyjnego stwierdzono u niej przepukliny tylne dokanałowe centralne krążka międzykręgowego C5– C6 i C6 - C7, uciskające worek opony twardej i korzenie nerwowe. W tej sytuacji okresowe zaburzenie ukrwienia w zakresie dłoni jak i inne dolegliwości ze strony kończyn górnych, mają związek z dysregulacją neurowegetatywną, wynikającą z ucisku na korzenie nerwowe wychodzące z odcinka szyjnego kręgosłupa. Nie rozpoznano u badanej w częściach kostnych dłoni zmian charakterystycznych dla działania wibracji.

Choroby zawodowej "zespołu choroby wibracyjnej" u D. L. nie rozpoznano również w jednostce orzeczniczej drugiego stopnia tj. w Instytucie Medycyny Pracy w Łodzi, do którego została skierowana na ponowne badania lekarskie zgodnie z przepisem § 7 ust 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych (Dz.U.Nr 132.poz.1115), po wniesieniu odwołania od orzeczenia WOMP w R. Z treści wydanego orzeczenia lekarskiego Nr [...] w Instytucie Medycyny Pracy w Łodzi wynika, że w jednostce orzeczniczej drugiego stopnia potwierdzono rozpoznanie ustalone w WOMP w R. o braku podstaw do rozpoznania u D. L. choroby zawodowej "zespołu choroby wibracyjnej".

Od decyzji Nr [...] wydanej przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w R. na podstawie oceny narażenia zawodowego i treści orzeczeń lekarskich z jednostek orzeczniczych do tego upoważnionych, D. L. wniosła odwołanie, a następnie zwróciła się o ponowne badanie uzasadniając swój wniosek tym, że w dokumentacji lekarskiej, dotyczącej jej stanu zdrowia, znajdującej się w WOMP w R. znalazła wyniki badania MR innej osoby o podobnym nazwisku, co jej zdaniem było przyczyną wydania orzeczenia lekarskiego o braku podstaw do rozpoznania u niej choroby zawodowej.

Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w R. w uzupełniającym orzeczeniu lekarskim z dnia [...] stycznia 2008 r. wyjaśnił, że wyniki badania MR innej osoby, które znalazły się w jej dokumentacji medycznej przez pomyłkę, nie mogły mieć żadnego wpływu na treść orzeczenia lekarskiego, bo przy wydawaniu orzeczenia uwzględniano inne dowody medyczne.

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w L., któremu przekazano tę sprawę do dalszego prowadzenia postępowania odwoławczego, pismem Głównego Inspektora Sanitarnego w Warszawie z dnia [...] czerwca 2008 r. Nr [...], zwrócił się do WOMP w R. o przeprowadzenie u D. L. ponownego badania i wydania orzeczenia lekarskiego w sprawie choroby zawodowej.

Jednostka orzecznicza drugiego stopnia Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Sosnowcu w dniu [...] maja 2009 r. stwierdziła brak podstaw do rozpoznania u D. L. choroby zawodowej "zespół choroby wibracyjnej - postać naczyniowo nerwowa" nie rozpoznano.

Mając na uwadze przedstawione okoliczności, a w szczególności zgodne w treści orzeczenia lekarskie z jednostki orzeczniczej pierwszego stopnia tj. z WOMP w R. oraz jednostek orzeczniczych drugiego stopnia tj. z Instytutu Medycyny Pracy w Łodzi i z Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Sosnowcu oraz dane z karty oceny narażenia zawodowego stwierdzić należy, że zarzuty zawarte w odwołaniu D. L. nie znajdują w materiale dowodowym żadnego uzasadnienia.

W pełni udowodniono, że dolegliwości, na które uskarża się Pani D. L. nie mają związku z wykonywaną pracą na stanowisku szlifierz-ostrzarz (nie zostały spowodowane działaniem wibracji, której parametry nie przekraczały dopuszczalnych wartości), są natomiast wynikiem schorzeń, niebędących chorobami zawodowymi. Zaskarżona decyzja nr [...] Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w R. z dnia [...] listopada 2007 r. jest prawidłowa pod względem merytorycznym i oparta została na właściwych podstawach prawnych.

Na powyższą decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w L. skargę wniosła D. L. domagając się jej zmiany poprzez przyjęcie, że należyta weryfikacja zebranego materiału dowodowego oraz dołączonego do skargi wyniku badania z RTG kończyn górnych z dnia 3 kwietnia 2009 r. wskazującego na cechy nieznacznego zaniku kostnego okołostawowego obu dłoni potwierdza wystąpienie u D. L. choroby zawodowej "zespołu wibracyjnego - postaci naczyniowo nerwowej", albo uchylenie powyższej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania w celu dokonania należytej weryfikacji zebranego materiału dowodowego i jego uzupełnienie poprzez dodatkową ocenę przez biegłych lekarzy stanu zdrowia skarżącej dla potwierdzenia wystąpienia u D. L. choroby zawodowej zespołu wibracyjnego - postaci naczyniowo nerwowej"

Skarżąca uważa, że wszelkie zmiany w układzie kostnym, naczyniowym, mięśniowym kończyn górnych są następstwem zmian choroby zawodowej, nigdy nie doznała mechanicznego urazu kończyn, o którym wskazano w orzeczeniu. Okoliczność ta została wyjaśniona faktem złożenia do jej dokumentacji medycznej wyników badania RTG kończyn górnych innej osoby tj. L. A., co zostało potwierdzone przeprowadzonym śledztwem przez Prokuraturę Rejonową dla Miasta R.

Pomimo wielokrotnych próśb skarżącej w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w R. nie okazano jej wyników badań RTG wykonanych przez pokrzywdzoną w czerwcu 2006 r. na zlecenie lekarza prowadzącego, dlatego skarżąca pozostaje w przeświadczeniu, że wynik jej badania nie został udzielony opiniującym lekarzom i przez to nie był wzięty pod uwagę przy ocenie jej stanu zdrowia. Zaznaczyć należy, że zarówno w Instytucie Medycyny Pracy w Łodzi jak i Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Sosnowcu nie przeprowadzono takiego badania.

Podnosi ponadto, że PWPS w L. wydając decyzję z dnia [...] lipca 2009 r. nie dokonał szczegółowo analizy zgromadzonej dokumentacji. Stanowisko to wynika z analizy treści uzasadnienia powyższej decyzji. PWPS w L. powtórzył w uzasadnieniu błędnie za Wojewódzkim Ośrodkiem Medycyny Pracy sformułowanie, że skarżąca tylko przez 25% czasu pracy wykonywała zadania związane z ręczną obróbką narzędzi, więc narażenie jej na negatywne oddziaływanie drgań nie było duże.

Zdaniem skarżącej stanowisko takie winno być przytoczone, ale jedynie w aspekcie potwierdzającym, że taki system pracy wobec skarżącej przyjęto dopiero w 1999 r. po ujawnieniu się u niej dolegliwości potwierdzających chorobę wibracyjną tj. po szeregu latach pracy w akordzie, gdzie wykorzystanie urządzeń mocujących ostrzone przyrządy było procentowo niewielkie. We wcześniejszych latach praca tylko w niewielkiej części polegała na wykorzystaniu dodatkowych urządzeń przytrzymujących.

PWPS w L. w ślad za WOMP w R. wskazuje, że miejsce pracy skarżącej było poddawane pomiarom na ewentualne przekroczenie normatywów higienicznych drgań na jej stanowisku pracy, przywołuje wyniki pomiarów z lat 1987 i 1997. Powyższy fakt jest następstwem błędu wskazanego uprzednio przez PPIS w R. w karcie oceny narażenia zawodowego D. L., bowiem przywoływany pomiar z 1987 r. dotyczył pomiaru hałasu na stanowisku pracy, zaś pomiar natężenia drgań wykonano dopiero po raz pierwszy w 1999 r. po interwencji skarżącej.

Skarżąca w okresie od 1973 r. do 2006 r. pracowała w W. [...] SA w R., w tym przez okres 33 lat w warunkach szkodliwych.

Przez wszystkie lata jej stanowisko pracy wymagało obsługi szlifierek, ostrzarek, sprzętu o znikomym stopniu mechanizacji, z koniecznością użycia siły fizycznej. W latach 1974 - 1993 skarżącej powierzono wykonywanie pracy w systemie akordowym, tj. ręczne ostrzenie frezów, wierteł, rozwiertaków.

Praca ta polegała na tym, że ostrzarki posiadające tarcze ścierne pracujące na wysokich obrotach, przy dokładaniu do nich trzymanych w rękach narzędzi ostrzonych powodowały występowanie silnych drgań wibracyjnych przenoszących się na ręce i całą sylwetkę. Wymagało to przy pracy zarówno napinania mięśni kończyn górnych jak i przyjmowania wymuszonej pozycji stojącej lub siedzącej, które po latach skutkowały wystąpieniem objawów drętwienia dłoni, bielactwem palców, obniżeniem temperatury ciała dłoni, a także zmianami zwyrodnieniowymi kręgosłupa zarówno w części szyjnej jak i lędźwiowej.

Ponadto praca skarżącej przy urządzeniach innego typu wymagała użycia siły fizycznej, w szczególności prawej ręki gdyż przedmiot (frez) poddawany ostrzeniu był układany na blacie szlifierki, a następnie przy użyciu siły fizycznej pracownika blat był prowadzony pod ostrze obracające się na wysokich obrotach, które dokonywało obróbki frezów. Przy tego typu działaniu występowały silne drgania mechaniczne przenoszące się nie tylko na kończyny górne, lecz również na cały system kostny i mięśniowy. Praca wymagała napinania mięśni rąk, klatki piersiowej, karku, a w sytuacji gdy była wykonywana na stojąco także mięśni brzucha i kończyn dolnych.

Faktem jest, że od 1994 r. skarżąca przeszła na system pracy dniówkowy.

Było to powodem występowania u skarżącej pierwszych objawów choroby kończyn górnych, zgłaszanych do bezpośredniego przełożonego. Od 1997 r. skarżąca zgłaszała dolegliwości zarówno przełożonym jak i lekarzowi podczas badań kontrolnych. To skutkowało tym, że w latach 1997-2006 ograniczono skarżącej czas pracy ręcznej (opisanej powyżej) przy obrabiarkach i szlifierkach do dwóch godzin dziennie, zlecając jej wykonywanie innych obowiązków, aż ostatecznie z dniem 10 marca 2006 r. rozwiązano ze skarżącą umowę o pracę, typując ją do grupowego zwolnienia pracowników, aby uniknąć dochodzenia przez nią uzyskania statutu pracownika z chorobą zawodową.

Na uwagę zasługuje według skarżącej fakt, że w karcie wypisu z Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Sosnowcu wykazano rozpoznanie u skarżącej zespołu Raynaulda, a następnie w orzeczeniu z dnia [...] maja 2009 r. stwierdzono, że jego objawy występują w wielu schorzeniach, w których dochodzi do zaburzeń odporności organizmu i przemian w układzie immunologicznym.

W orzeczeniu IMPiZS w Sosnowcu całkowicie pominięto fakt, że częstszymi przyczynami zespołu Raynaulda są choroby układu naczyniowego, zaburzenia neurologiczne, powstające z urazów czy narażenia na wibrację. W przypadku skarżącej czynnik narażenia na wibrację występował nieustająco przez 33 lata jej zatrudnienia na stanowisku szlifierz-ostrzarz, przy czym przez okres 12 lat ( 19942006) skarżąca zgłaszała te dolegliwości lekarzowi prowadzącemu jej leczenie, fakt postępowania stanu chorobowego odnotowywano sukcesywnie w jej dokumentacji lekarskiej.

Ostatecznie pogorszenie stanu zdrowia skarżącej doprowadziło do orzeczenia przez ZUS w R. z dnia [...] listopada 2008r. r. o jej o całkowitej niezdolności do pracy od 1 października 2008 r.

Okoliczności powyższe świadczą, że w okresie od ustania zatrudnienia w warunkach szkodliwych narażających skarżącą na wibrację (2006 r.) stan zdrowia pogorszył się i zasadnym jest przyjęcie, iż jest to następstwem choroby zawodowej.

W tym stanie rzeczy wydana przez Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w L. decyzja z dnia [...] lipca 2009 r. jest błędna i wymaga zmiany.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, zważył co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Wskazać należy, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co wynika z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270, ze zm., dalej jako: p.p.s.a.).

Kontrolując zaskarżoną decyzję Sąd uwzględnił, że wyrokiem z dnia 19 czerwca 2008 r., sygn. akt P 23/07 Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 237 § 1 pkt 2 i 3 Kodeksu pracy (w zakresie, w jakim nie określa wytycznych dotyczących treści rozporządzenia) oraz rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115, dalej jako: rozporządzenie o chorobach zawodowych) są niezgodne z art. 92 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Równocześnie orzeczono, że przepisy te tracą moc obowiązującą z upływem dwunastu miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw.

Uzasadniając powyższy wyrok Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że art. 237 § 1 pkt 2 i 3 Kodeksu pracy oraz jego pozostałe przepisy nie zawierają jakichkolwiek wytycznych dotyczących treści aktu wykonawczego. Takich wytycznych nie można zrekonstruować również z treści innych aktów prawnych, w tym zwłaszcza z obowiązującego w dacie wydania rozporządzenia o chorobach zawodowych, art. 7 ustawy z dnia 12 czerwca 1975r. o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz. U. z 1983 r. Nr 30, poz. 144, ze zm.). Przepis ten stanowił, że za choroby zawodowe uprawniające do świadczeń przewidzianych w ustawie uważa się choroby określone przepisami wydanymi na podstawie art. 231 pkt 2 Kodeksu pracy (obecnie: art. 237 § 1 pkt 2 Kodeksu pracy). W konsekwencji powyższego, Trybunał Konstytucyjny uznał niezgodność art. 237 § 1 pkt 2 i 3 Kodeksu pracy z art. 92 ust. 1 Konstytucji przez to, że zawarte w nim upoważnienie do wydania rozporządzenia nie określa wytycznych dotyczących treści tego aktu. Wywołuje to skutki również w stosunku do ściśle powiązanego z nim rozporządzenia o chorobach zawodowych, które - jako oparte na niekonstytucyjnej delegacji ustawowej - jest również niezgodne z ustawą zasadniczą.

Powołany wyżej wyrok Trybunału Konstytucyjnego ogłoszony został dnia 2 lipca 2008 r. ( Dz. U. Nr 116, poz. 740) i z tym dniem wszedł w życie. Od tego też dnia rozpoczął bieg dwunastomiesięczny termin, po upływie którego tracą moc art. 237 § 1 pkt 2 i 3 Kodeksu pracy oraz przepisy rozporządzenia o chorobach zawodowych. Utrata mocy obowiązującej wskazanych przepisów nastąpiła zatem dnia 3 lipca 2009 r.

Przypomnieć należy, że stosownie do art. 190 ust. 1 Konstytucji orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne.

Zaskarżona decyzja została wydana na podstawie przepisów rozporządzenia o chorobach zawodowych, które zostało uznane za niekonstytucyjne mocą wskazanego wyżej wyroku Trybunału Konstytucyjnego.

Jednakże w rozpoznawanej sprawie należy, uwzględniając orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego, odmówić stosowania niekonstytucyjnych przepisów rozporządzenia o chorobach zawodowych szczególnie, że w dacie orzekania przez Sąd utraciło ono moc obowiązującą. Wprawdzie, na podstawie art. 145a § 2 K.p.a., skarżąca mogła żądać wznowienia postępowania administracyjnego w terminie miesięcznym liczonym od dnia 3 lipca 2009 r., jednakże termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania administracyjnego upłynął w toku toczącego się postępowania sądowego. Powyższe oraz fakt, że skarżąca cierpi na określone schorzenie, zaś organ odmówił uznania tego schorzenia za chorobę zawodową tylko z tego powodu, że nie było ono wymienione w załączniku do niekonstytucyjnego rozporządzenia, uzasadnia odmowę zastosowania wymienionych przepisów. Wobec powyższego sprawa w przedmiocie stwierdzenia czy skarżąca cierpi na chorobę zawodową winna zostać rozpoznana na podstawie przepisów zgodnych z Konstytucją.

W każdej sprawie mając na uwadze treść art. 178 Konstytucji oraz art. 4 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych, sąd z urzędu bada czy akt wykonawczy stanowiący podstawę wydania zaskarżonej decyzji jest zgodny z Konstytucją oraz z ustawą. W przypadku stwierdzenia niezgodności aktu wykonawczego z Konstytucją lub ustawą, sąd może odmówić jego zastosowania, mimo iż akt ten obowiązywałby. Należy bowiem odróżnić kwestię obowiązywania aktu prawnego od odmowy jego stosowania przez sąd. Kwestia zgodności przepisów rozporządzenia o chorobach zawodowych z Konstytucją została już rozstrzygnięta wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego w sprawie o sygn. akt P 23/07. Sąd nie musi zatem uzasadniać przyczyn niekonstytucyjności wymienionego rozporządzenia.

Dodatkowo należy zauważyć, że w orzecznictwie sądowym i doktrynie nie budzi wątpliwości możliwość odmowy zastosowania przez sąd administracyjny niekonstytucyjnych przepisów aktu wykonawczego, nawet w sytuacji gdy Trybunał Konstytucyjny stwierdzając niekonstytucyjność rozporządzenia, odroczył termin utraty mocy obowiązującej tego aktu. W takiej sytuacji sądy mogą same zadecydować, jakie przepisy należy zastosować, kierując się dążeniem do zagwarantowania maksymalnego przestrzegania postanowień ustawy zasadniczej. Należy wówczas uwzględniać przedmiot regulacji objętej niekonstytucyjnym przepisem, przyczyny naruszenia i znaczenie wartości konstytucyjnych naruszonych takim przepisem, powody dla których Trybunał odroczył termin utraty mocy obowiązującej niekonstytucyjnego przepisu, a także okoliczności rozpoznawanej przez sąd sprawy i konsekwencje stosowania lub odmowy zastosowania niekonstytucyjnego przepisu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 lutego 2006 r., sygn. akt II OSK 1403/05, Wokanda nr 5 z 2006 r., poz. 35 oraz wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 grudnia 2007 r., sygn. akt III CZP 125/07, LEX nr 322105 oraz glosa do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 października 2007 r., sygn. akt P 10/07, ZNSA nr 1 z 2008 r. i J. Trzciński, R. Hauser "Prawotwórcze znaczenie orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego", Warszawa 2008 r., str. 70 i 85).

Ponadto pogląd, że sprawy dotyczące stwierdzenia (odmowy stwierdzenia) choroby zawodowej nie powinny być rozpoznawane na podstawie niekonstytucyjnych przepisów rozporządzenia o chorobach zawodowych, mimo odroczenia terminu utraty mocy obowiązującej tego aktu prawnego, wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 28 listopada 2008 r., sygn. akt II OSK 1435/08 oraz z dnia 7 kwietnia 2009 r., sygn. akt II OSK 1968/08 (niepublikowane).

Decyzja zaskarżona oraz poprzedzająca ją decyzja organu administracji pierwszej instancji zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.

Ponownie rozpoznając sprawę organy administracji uwzględnią przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869), których treść w zasadzie jest tożsama z przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. Dlatego też sąd jedynie na marginesie, chcąc przyspieszyć postępowania w sprawie niniejszej, zwraca organowi uwagę na zebranie niepełnego materiału dowodowego dotyczącego warunków pracy skarżącej.

Organ pierwszoinstancyjny nie ustalił jakiego rodzaju i typu szlifierki obsługiwała przez 30 letni okres pracy skarżąca oraz sposobu wykonywania przez nią pracy przez cały okres zatrudnienia. Należy zwrócić uwagę, iż D. L. nie zgadzała się z treścią ustaleń zwartych w karcie oceny narażenia zawodowego sporządzonego przez organ pierwszoinstancyjny w dniu 24 maja 2006 r., negowała w odwołaniu i skardze sądowej ustalenia co do charakteru i rodzaju wykonywanej pracy. W aktach administracyjnych brak jest pomiaru natężenia wibracji za 2006 r. pomimo, iż w karcie oceny narażenia zawodowego wskazuje się, iż takowe przeprowadzono. Dopiero uzupełniony materiał dowodowy w kierunku wskazanym przez Sąd wykaże warunki pracy skarżącej, które oceni organ przy ponownym rozpoznaniu sprawy.

Sąd przypomina również, iż orzeczenia lekarskie w sprawach chorób zawodowych mają walor opinii biegłego.

Opinia ta oprócz konkluzji powinna zawierać merytoryczne uzasadnienie zajętego stanowiska z odniesieniem się nie tylko do wyników badań przeprowadzonych przez daną jednostkę, ale również do innych zebranych dowodów, zwłaszcza gdy wynikają z nich odmienne oceny. Orzeczenie lekarskie jest dowodem, o którym mówi art. 84 § 1 k.p.a. i w związku z tym musi być szczegółowo uzasadnione, a zgodnie z art. 80 k.p.a. podlega ocenie organu administracji, który wydaje na jego podstawie decyzję administracyjną (por. wyrok WSA w Warszawie z 16 stycznia 2006 r., I SA/Wa 1221/04, LEX nr 194428). Niewątpliwie ocena stanu zdrowia osoby, co do której zachodzi podejrzenie występowania choroby zawodowej, wymaga specjalistycznej wiedzy, którą nie dysponują ani orzekające w sprawie organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej, ani sąd administracyjny, kontrolujący zgodność z prawem rozstrzygnięć podjętych przez te organy. Zaistnienie takiej sytuacji wymaga zasięgnięcia opinii biegłych, których funkcję w postępowaniu w sprawie stwierdzenia występowania choroby zawodowej pełnią jednostki orzecznicze. Jak słusznie podkreślił WSA w Gliwicach w wyroku z 28 sierpnia 2008r. (IV SA/Gl 332/08, LEX nr 423427): orzeczenie jednostki organizacyjnej właściwej do rozpoznawania chorób zawodowych musi być przekonywające i czytelne, pozostawać w zgodności z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, a przede wszystkim uzasadnione w taki sposób, by wyjaśnić wszelkie medyczne wątpliwości z odniesieniem się nie tylko do wyników badań przeprowadzonych przez daną jednostkę, ale również do innych zebranych dowodów, zwłaszcza gdy wynikają z nich odmienne oceny.

Oceniając zgodność z prawem decyzji organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej, należy zwrócić uwagę, że w świetle art. 7 i art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej: k.p.a.) są one zobowiązane do podjęcia w toku postępowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy i do załatwienia sprawy oraz do zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego (zasada prawdy obiektywnej).

Aby organ mógł w zgodzie z zasadami prawdy obiektywnej i swobodnej oceny dowodów ocenić w pełni wartość dowodową opinii biegłego opinia ta musi być sporządzona w sposób jasny i wyczerpujący, zawierać jednoznaczną ocenę badanego faktu i w pełni tą ocenę uzasadniać. Konieczne jest zatem wskazanie i wyjaśnienie w opinii przesłanek, które doprowadziły biegłego (biegłych) do przedstawionych konkluzji. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 15 marca 1994r. (SA/Wr 147/94; Prok. i Pr. 1995, nr 2, s. 27): "Orzeczenie lekarskie mające być podstawą rozstrzygnięcia szczególnie w sprawach spornych i wątpliwych, musi nosić cechy opinii biegłego w rozumieniu art. 84 § 1 k.p.a., zatem nie może ograniczać się do lakonicznego stwierdzenia, ale powinno być wszechstronnie uzasadnione i wyjaśniać wątpliwości w sposób przekonujący i dostępny dla stron, organu prowadzącego postępowanie oraz sądu administracyjnego".

W ocenie sądu rozpoznającego niniejszą sprawę orzeczenia lekarskie jednostek orzeczniczych pierwszego i drugiego stopnia, które stały się podstawą przyjęcia przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej za udowodniony fakt niewystępowania u D. L.choroby zawodowej, nie odpowiadają w pełni wyżej przedstawionym wymogom opinii biegłego w postępowaniu administracyjnym. Organy administracji publicznej orzekające w sprawie nie podjęły przy tym wystarczających kroków celem uzupełnienia opinii i wyjaśnienia wątpliwości, jakie na ich tle się pojawiają.

Instytut Medycyny Pracy im prof. dr med. Jerzego Nofera w Łodzi wskazał w swojej opinii, ze u D. L. stwierdzono spłaszczenie dystalnych odcinków obu kości łódkowatych, z nieznacznym zwężeniem szpar stawów promieniowo-łódkowych obu rąk. Kolejna jednostka orzecznicza Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Sosnowcu stwierdził, iż po konsultacji ortopedycznej brak podstaw do rozpoznania choroby wibracyjnej – postaci kostno-stawowej nie odnosząc się w żaden sposób do twierdzeń zawartych w poprzedniej opinii Instytutu Medycyny Pracy w Łodzi.

W ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie opinie te są niezupełne z uwagi na brak należytego uzasadnienia.

Przede wszystkim należy wskazać, że biegli nie wyjaśnili w ogóle czy występujące u skarżącej nieprawidłowości w układzie kostnym rąk, nie są następstwem wykonywanej przez nią pracy. Autorytatywne twierdzenie jednostek orzeczniczych o niewystępowaniu choroby zawodowej u skarżącej nie mogą się ostać przy braku właściwego uzasadnienia.

Opinie biegłych, jaką są orzeczenia lekarskie wydane w przedmiotowej sprawie, powinny zawierać uzasadnienie pozwalające ocenić trafność stanowiska biegłych nawet laikowi nie mającemu należytej wiedzy w danej dziedzinie.

Rozpoznając sprawę ponownie organ pierwszej instancji powinien podjąć kroki w celu uzupełnienia materiału dowodowego w kierunku wskazanym przez Sąd, a następnie wystąpić o uzupełnienie opinii biegłych celem wyjaśnienia wszystkich wskazanych wyżej wątpliwości co do ich treści.

Organy ponownie rozpoznając sprawę niniejszą ustosunkują się do zarzutów skargi i wyjaśnią wątpliwości czy występujący u skarżącej zespół Raynaulda jest schorzeniem samoistnym czy następstwem wykonywanej przez nią pracy.

Z tych też względów i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ i c/ - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ja decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora sanitarnego w R. z dnia [...] listopada 2007 r.