Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 581/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-05-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: journal: Dz.U.UE.L 2001 nr 327 poz 11 art. 6 ust. 1
law: Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych syystemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem Rady (EWG) nr 3508/92
article: par. 1 pkt 2, par. 2 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2004 nr 73 poz 657
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie   działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich
article: par. 2 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2006 nr 75 poz 522
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 25 kwietnia 2006 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania  pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju  obszarów wiejskich.
article: art. 8 i art. 9
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Drachal Sędzia NSA Andrzej Kisielewicz Sędzia del. WSA Jacek Czaja (spr.) Protokolant Anna Fyda-Kawula po rozpoznaniu w dniu 25 maja 2011 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej R.D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 6 stycznia 2010 r. sygn. akt V SA/Wa 1357/09 w sprawie ze skargi R.D. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 6 stycznia 2010 r., sygn. akt V SA/Wa 1357/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w W., po rozpoznaniu sprawy ze skargi R. D. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] czerwca 2009 r., nr [...], w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, oddalił skargę.

Sąd pierwszej instancji przyjął za podstawę rozstrzygnięcia następujące ustalenia.

W dniu [...] czerwca 2004 r. R. D. złożył wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych lub z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2004. Decyzją z dnia [...] grudnia 2004 r., nr [...], Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. przyznał R. D. płatność z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2004, do powierzchni 8,4 ha, w wysokości 2.217,60 zł.

Aktem notarialnym z dnia [...] czerwca 2005 r. R. D. przekazał gospodarstwo rolne swojemu synowi M. D. W dniu [...] listopada 2008 r. Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa poinformował R. D. o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia nienależnie pobranych środków finansowych przyznanych na mocy wskazanej wyżej decyzji. W piśmie z dnia [...] listopada 2008 r. R. D. potwierdził fakt zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej w związku z przejściem na rentę strukturalną, podnosząc przy tym, iż w jego przekonaniu przekazanie gospodarstwa rolnego oznaczało także przyjęcie przez przejmującego wszystkich zobowiązań związanych z gospodarstwem.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r., nr [...] Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa ustalił kwotę nienależnie pobranych przez R. D. płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarze o niekorzystnych warunkach gospodarowania w wysokości 2.217,60 zł, powiększoną o odsetki w wysokości jak dla zaległości podatkowych naliczonych od dnia doręczenia zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano, iż od dnia [...] lutego 2005 r. rozpoczął bieg pięcioletni okres, w którym R. D. zobowiązał się do prowadzenia działalności rolniczej, zgodnie z zasadami zwykłej dobrej praktyki rolniczej, na działkach rolnych położonych na obszarze ONW o łącznej powierzchni nie mniejszej od 8,40 ha, a zobowiązanie to oparte jest na § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. nr 73, poz. 657 ze zm.). Organ administracji wskazał, iż przekazanie gospodarstwa rolnego nastąpiło w okresie, kiedy nie było przepisów umożliwiających przeniesienia wraz z gruntami rolnymi ciążących na producencie rolnym zobowiązań, a jednocześnie, kiedy istniała taka możliwość, osoba przejmująca grunty rolne nie dostarczyła organowi administracji w odpowiednim terminie stosownego oświadczenia od osoby przejmującej grunty rolne. Ponadto wskazano, że zgodnie z § 9 ust. 2 tego rozporządzenia, w przypadku zaniechania działalności rolniczej na działkach rolnych położonych na obszarze ONW w okresie objętym zobowiązaniem, producent rolny zwraca całość płatności ONW, za cały czas jej pobierania, jeżeli zaniechanie to nastąpiło na wszystkich działkach rolnych położonych na obszarze ONW.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Prezes ARiMR decyzją z [...] czerwca 2009 r. utrzymał w mocy decyzję własną z [...] grudnia 2008 r. Odnosząc się do podniesionych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy okoliczności, Prezes ARiMR wskazał m.in., że poza sporem pozostaje fakt, iż wnioskodawca zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej na działkach rolnych objętych zobowiązaniem ONW w okresie trwania tego zobowiązania. Podniósł także, że możliwość wyłączenia obowiązku zwrotu płatności ONW, w sytuacji zaprzestania działalności rolnej na skutek przeniesienia posiadania działek rolnych położonych na obszarze ONW na rzecz innego podmiotu w wyniku umowy, sprzedaży, dzierżawy lub innej umowy, została wprowadzona na mocy § 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 9 marca 2006 r., zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. nr 42, poz. 278). Dopiero po wejściu w życie tej nowelizacji producent rolny mógł uwolnić się od tego obowiązku, jeśli spełnił warunki wskazane w § 9 ust. 2a znowelizowanego rozporządzenia, tj. dostarczył w terminie 14 dni od dnia przeniesienia posiadania działek rolnych, oświadczenie podmiotu, na rzecz którego zostało przeniesione posiadanie tych działek. Organ administracji podał, iż zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 25 kwietnia 2006 r., zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. nr 75, poz. 522), obowiązek zwrotu płatności w związku z zaniechaniem działalności rolniczej na obszarach ONW na skutek przeniesienia posiadania działek rolnych na rzecz innego podmiotu w wyniku umowy sprzedaży, dzierżawy lub innej umowy, został wyłączony również w tych przypadkach, w których przeniesienie posiadania nastąpiło przed dniem wejścia w życie przepisów tejże nowelizacji, a producent rolny złożył Kierownikowi Biura Powiatowego ARiMR oświadczenie przejmującego działki rolne, w terminie 60 dni od dnia wejścia w życie znowelizowanych przepisów tj. od dnia 4 maja 2006 r. do dnia 3 lipca 2006 r. W ocenie tego organu, skoro zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej nastąpiło co do całej powierzchni objętej zobowiązaniem, to R. D. zobowiązany był do zwrotu całej kwoty z tytułu płatności pobranych na obszarach ONW za rok 2004. Ponadto Prezes ARiMR podał, że w myśl art. 71 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r., ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOiGR), w przypadku zaistnienia nienależnych płatności, indywidualny beneficjent środka rozwoju obszarów wiejskich jest zobowiązany do zwrotu kwoty zgodnie z art. 49 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 z 11 grudnia 2001 r., ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych systemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem rady (EWG) nr 3508/92 (Dz.Urz. WE L 327 z 12 grudnia 2001 r.).

Oddalając skargę R. D. na powyższą decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, Wojewódzki Sąd Administracyjny zauważył, że podstawę merytoryczną rozstrzygnięcia stanowił § 9 rozporządzenia Rady Ministrów z 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. nr 73, poz. 657), wydanego na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy z 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. nr 229, poz. 2273). Zgodnie z § 9 cyt. rozporządzenia zmniejszenie albo wstrzymanie płatności ONW następuje na podstawie decyzji administracyjnej kierownika biura powiatowego Agencji. W przypadku zaniechania działalności rolniczej na działkach rolnych położonych na obszarze ONW w okresie objętym zobowiązaniem producent rolny zwraca całość bądź część płatności ONW, za cały okres jej pobierania, przy czym płatność ONW nie podlega zwrotowi, jeżeli zaniechanie działalności rolniczej nastąpiło na skutek zaistnienia chociażby jednej z okoliczności wskazanych w tym przepisie, a ponadto producent rolny zawiadomił kierownika biura powiatowego Agencji, zgodnie z art. 39 ust. 2 rozporządzenia 817/2004/WE z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) (Dz. Urz. UE L 153 z 30.04.2004)2), o zaistnieniu chociażby jednej z tych okoliczności, na skutek której nastąpiło zaniechanie działalności rolniczej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał ponadto, że zwrot nienależnie lub nadmiernie pobranych środków z tytułu płatności ONW następuje w trybie i na zasadach określonych w przepisach o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.

Odnosząc się do zarzutów skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny podniósł, że zgodnie z § 2 ust. 1 cyt. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r., płatność ONW udziela się producentowi rolnemu, który zobowiąże się do przestrzegania wymagań, o których mowa w art. 14 ust. 2 i 3 rozporządzenia 1257/1999/WE z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju wsi przez Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOiGR), nowelizującego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. WE L 160, z 26.06.1999, ze zm.) oraz jeżeli łączna powierzchnia działek rolnych położonych na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, zwanych dalej "obszarami ONW", na których jest prowadzona działalność rolnicza, wynosi co najmniej hektar. W myśl zaś § 9 ust. 2 pkt 1 cyt. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r., w przypadku zaniechania działalności rolniczej na działkach rolnych położonych na obszarze ONW w okresie objętym zobowiązaniem, o którym mowa w § 2 ust. 1 pkt 1, producent rolny zwraca całość płatności ONW, za cały okres jej pobierania, jeżeli zaniechanie to nastąpiło na wszystkich działkach rolnych położonych na obszarze ONW.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zauważył, że R. D. składając wniosek o przyznanie płatności na rok 2004, zobowiązał się do prowadzenia działalności rolniczej na wszystkich działkach rolnych będących w jego posiadaniu i położonych na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, przez okres 5 lat od dnia otrzymania pierwszej płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach ONW (Sekcja X wniosku). Decyzją z [...] grudnia 2004 r., Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w K. przyznał producentowi rolnemu płatność z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) na rok 2004 w łącznej wysokości 2217,60 zł.

W kolejnych latach R. D. nie składał wniosków o przyznanie płatności, a w wyniku inicjatywy organu administracji, złożył oświadczenie, iż zaprzestał od czerwca 2005 r. działalności rolniczej, w związku z przejściem na rentę strukturalną, wskazując, że nie został odpowiednio wcześniej poinformowany o konieczności złożenia stosownego oświadczenia o przejęciu zobowiązań przez syna.

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, decyzja Prezesa ARiMR z [...] grudnia 2008 r., utrzymana następnie decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r., zasadnie ustaliła kwotę nienależnie pobranych płatności ONW uzyskanych na podstawie decyzji z [...] grudnia 2004 r. Jak zauważył Sąd, organ administracji prawidłowo też wskazał w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, że podstawą określenia kwoty nienależnie pobranych płatności ONW jest ustalenie, że doszło do faktycznego zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej, w czasie trwania tego zobowiązania, na wszystkich działkach rolnych położonych na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania.

Odnosząc się do zarzutów podniesionych w skardze, Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że możliwość wyłączenia obowiązku zwrotu płatności ONW, w sytuacji gdy beneficjent zaprzestał prowadzenia działalności rolnej na skutek przeniesienia posiadania działek rolnych położonych na obszarze ONW na rzecz innego podmiotu w wyniku umowy, sprzedaży, dzierżawy lub innej umowy, została wprowadzona na mocy § 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 9 marca 2006 r., zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. nr 42, poz. 278). Zatem dopiero po wejściu w życie tej nowelizacji producent rolny mógł uwolnić się od tego obowiązku, jeżeli spełnił warunki wskazane w § 9 ust. 2a znowelizowanego rozporządzenia tzn. dostarczył w terminie 14 dni od dnia przeniesienia posiadania działek rolnych, oświadczenie podmiotu, na rzecz którego zostało przeniesione posiadanie tych działek. Na mocy § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 25 kwietnia 2006 r., zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. nr 75, poz. 522), obowiązek zwrotu płatności w związku z zaniechaniem działalności rolniczej na obszarach ONW na skutek przeniesienia posiadania działek rolnych na rzecz innego podmiotu w wyniku umowy sprzedaży, dzierżawy lub innej umowy, został wyłączony również w tych przypadkach, w których przeniesienie posiadania nastąpiło przed dniem wejścia w życie przepisów tejże nowelizacji, a producent rolny złożył Kierownikowi Biura Powiatowego ARiMR oświadczenie przejmującego działki rolne, w terminie 60 dni od dnia wejścia w życie znowelizowanych przepisów tj. od dnia 4 maja 2006r. do dnia 3 lipca 2006 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny ustalił, że na mocy umowy zawartej w formie aktu notarialnego, R. D. przeniósł na rzecz syna – M. D. gospodarstwo rolne, w tym grunty objęte płatnością ONW, w dniu 15 czerwca 2005 roku, zatem jeszcze przed wejściem w życie znowelizowanego rozporządzenia, które stworzyło możliwość wyłączenia obowiązku zwrotu płatności ONW w sytuacji zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej przy dopełnieniu stosownych formalności. Sąd ustalił także, że R. D. nie skorzystał też z możliwości jakie dawał 60-dniowy termin przejściowy - od dnia 4 maja 2006 r. do dnia 3 lipca 2006 r. - na poinformowanie Kierownika Biura Powiatowego ARiMR o zaprzestaniu prowadzenia działalności rolniczej na działkach, do których otrzymał płatność ONW, zgodnie § 2 ust. 1 cyt. rozporządzenia Rady Ministrów z 25 kwietnia 2006 r., zatem nie nastąpiło skuteczne przejęcie zobowiązania przez innego producenta rolnego.

Odnosząc się do zarzutu niepoinformowania przez organ o konieczności złożenia jakichkolwiek oświadczeń przez następcę, Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że rolnik składając wniosek o przyznanie płatności deklaruje, iż ma świadomość w jakim systemie uczestniczy i jakie zasady obowiązują w ramach postępowania i dlatego też nieznajomość zasad przyznawania płatności przez beneficjenta nie może uzasadniać odstąpienia przez organ od eliminacji z obrotu prawnego decyzji administracyjnej naruszającej obowiązujące przepisy prawa. Obowiązek znajomości zasad przyznawania płatności wynika również z przepisów wspólnotowych tj. treści art. 6 ust. 1 rozporządzenia 2419/2001 z 11 grudnia 2001 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych systemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem Rady (EWG) nr 3508/92, który stanowi, że wniosek pomocowy zawiera deklarację rolnika, iż jest on świadomy wymogów odnoszących się do danej pomocy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że również zarzut przedawnienia nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zgodnie z treścią przepisu art. 49 ust. 5 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych systemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem Rady (EWG) nr 3508/92 (Dz. U. UE. L 01.327.11), obowiązek zwrotu, określony w ust. 1, nie ma zastosowania, jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Skarżący otrzymał płatność na mocy decyzji z dnia [...] grudnia 2004 r., natomiast decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r. doręczoną w dniu [...] grudnia 2008 r. powiadomiony został o nieuzasadnionym charakterze przyznanej płatności. Tym samym żądanie umorzenia należności z uwagi na przedawnienie prawa jej dochodzenia nie zasługuje na uwzględnienie.

Skargę kasacyjną od wyroku Sądu pierwszej instancji wniósł R. D. i zaskarżając to rozstrzygnięcie w całości, wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku. Zaskarżonemu wyrokowi wnoszący skargę kasacyjną zarzucił naruszenie:

przepisów prawa materialnego, przez wadliwą odmowę zastosowania przepisu art. 32 ust. 1. Konstytucji RP, poprzez telefoniczne poinformowanie nie wszystkich zainteresowanych rolników-beneficjentów, którzy złożyli wniosek o płatność ONW w 2004 r. przez Biuro Powiatowe ARiMR - w tym niepoinformowanie skarżącego o obowiązku wynikającym z § 2 ust. 1 rozporządzenia z dnia 25 kwietnia 2006 r.;

przepisów postępowania:

- art. 6 ust. 1. Rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 poprzez przyjęcie, jakoby deklaracja rolnika podpisywana we wniosku pomocowym o świadomości wymogów odnoszących się do danej pomocy wyłączała - wobec składającego taką deklarację - działanie art. 8 k.p.a., a uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy,

- art. 8 i 9 k.p.a. poprzez niepoinformowanie skarżącego o obowiązku wynikającym z § 2 ust. 1. rozporządzenia z dnia 25 kwietnia 2006 r., a uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wnoszący skargę kasacyjną wskazał m.in., że zasada pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa z art. 8 k.p.a. wyznacza standardy funkcjonowania organów administracji publicznej. Zmiana stanu prawnego, która nakłada na obywateli dodatkowe obowiązki, powinna być przeprowadzana w taki sposób, aby obywatele mieli możliwość podołania nowym obowiązkom i przygotowania się na zmiany, a z obowiązku zwrotu płatności ONW skarżący mógł zwolnić się na podstawie przepisów, które weszły w życie prawie 2 lata po wydaniu decyzji o przyznanie płatności i obowiązywały przez bardzo krótki okres czasu - od 4 maja 2006 r. do dnia 3 lipca 2006 r. Zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną uchybienia organu administracji państwowej nie mogą powodować ujemnych następstw dla obywatela, który działa w dobrej wierze i w zaufaniu do treści otrzymanej decyzji. Autor skargi kasacyjnej podniósł także, że wszczęcie postępowania w sprawie ustalenia nienależnie pobranych środków finansowych nastąpiło dopiero [.] listopada 2008 r., a wcześniej skarżący przechodząc na rentę strukturalną i składając akt notarialny o przejęciu gospodarstwa przez syna, zapewniony został o prawidłowym spełnieniu formalności co do płatności ONW. Co więcej, nie został poinformowany o uchybieniu w postaci niezłożenia oświadczenia, o którym mówi nowelizacja rozporządzenia z dnia 25 kwietnia 2006 r. także przy dokonywaniu kontroli przez właściwy organ w sprawie ONW. Wnoszący skargę kasacyjną podkreślił, iż oświadczenie jego syna, który przejął gospodarstwo rolne, zawarte w treści aktu notarialnego odpowiada treści oświadczenia, które miało być złożone na formularzu wydanym przez ARiMR, zgodnie z nowelizacją rozporządzenia z dnia 25 kwietnia 2006 r. Z aktu notarialnego wynikało, iż syn kontynuuje działalność rolniczą i przejmuje wszelkie obowiązki i zobowiązania związane z przejętymi działkami. Dlatego według literalnej wykładni zarówno treści zobowiązania sformułowanego we wniosku, jak i § 9 rozporządzenia z dnia 14 kwietnia 2004 r., nie został złamany wymóg pięcioletniego okresu działalności rolniczej na działkach ONW, gdyż nieprzerwanie ona trwała.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Prezes ARiMR wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i podlega oddaleniu. Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami - dalej: p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania sądowego. Zakres rozpoznania sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny jest więc ograniczony do zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej, poza nieważnością postępowania sądowego, która w sprawie niniejszej nie zachodzi.

W pierwszej kolejności ocenić należy zarzut naruszenia przepisów postępowania, w tym art. 6 ust. 1. Rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001, które to uchybienie, w ocenie autora skargi kasacyjnej, miało polegać na wadliwym uznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, jakoby deklaracja rolnika zawarta we wniosku pomocowym, co do świadomości wymogów odnoszących się do danej pomocy, wyłączała - wobec składającego taką deklarację - działanie art. 8 k.p.a. Uzasadniając ten zarzut, wnoszący skargę kasacyjną stwierdził między innymi, że podpisana deklaracja nie może zwalniać organu z zastosowania zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa (art. 8 k.p.a.), które powinny informować obywateli o nowych obowiązkach, szczególnie w tak specyficznym obszarze, jakim jest wspieranie działalności rolniczej.

Odnosząc się do tego zarzutu skargi kasacyjnej, w pierwszej kolejności zauważyć należy, że Sąd pierwszej instancji nie wyraził w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia poglądu o wyłączeniu stosowania w stosunku do R. D. reguły zawartej w art. 8 k.p.a., wobec złożenia przez niego deklaracji określonej w § 2 ust. 1 pkt. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. nr 73, poz. 657 ze zm.). Co więcej, wniosku takiego nie da się nawet pośrednio wywieść analizując wywody Sądu pierwszej instancji odnoszące się do zakresu obowiązków przyjętych przez R. D. w związku z udzieleniem mu w roku 2004 pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. Niezależnie od tego, za całkowicie nieuprawnioną uznać należy tezę autora skargi kasacyjnej, jakoby zasada wyrażona w art. 8 k.p.a. nakładała na organy administracji publicznej obowiązek szczególnego informowania obywateli o nowych obowiązkach, zwłaszcza w tak specyficznym obszarze, jakim jest wspieranie działalności rolniczej. Co do tej kwestii zauważyć należy, że autor skargi kasacyjnej pominął tą okoliczność, iż cyt. rozporządzenia z dnia 9 marca i 25 kwietnia 2006 r., zmieniające rozporządzenie z dnia 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich, nie wprowadziły takich zmian, które w konsekwencji nakładałyby na R. D. nowe obowiązki, co ogólnikowo podniósł autor skargi kasacyjnej. Wręcz przeciwnie, przepis § 1 pkt. 2 cyt. rozporządzenia z dnia 9 marca 2006 r. wprowadził z dniem 14 marca 2006 r. możliwość wyłączenia obowiązku zwrotu płatności ONW, w sytuacji gdy beneficjent zaprzestał prowadzenia działalności rolnej na skutek przeniesienia posiadania działek rolnych położonych na obszarze ONW na rzecz innego podmiotu w wyniku umowy, sprzedaży, dzierżawy lub innej umowy, zaś przepis § 2 ust. 1 cyt. rozporządzenia z dnia 25 kwietnia 2006 r. z mocą wsteczną umożliwił skorzystanie z takiego uprawnienia także tym producentom rolnym, którzy przy takich samych przesłankach, zaprzestali prowadzenia działalności rolnej przed 14 marca 2006 r., o ile producent rolny złożył do kierownika biura powiatowego ARiMR stosowne oświadczenie podmiotu przejmującego działki rolne, zawierające zobowiązanie określone w § 2 ust. 1 pkt 1 i 2 tego rozporządzenia. Ponadto oświadczenie to miało być złożone w terminie 60 dni od dnia wejścia w życie znowelizowanych przepisów, a więc w okresie od dnia 4 maja do dnia 3 lipca 2006 r., czego R. D. nie dokonał, a zaniechanie złożenia takiego oświadczenia w tym terminie wywołało skutek w postaci wygaśnięcia uprawnienia do uzyskania wyłączenie obowiązku zwrotu płatności ONW.

W świetle powyższych okoliczności, zarzut skargi kasacyjnej jest bezzasadny. Podobnie należy ocenić zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 8 i 9 k.p.a., co autor skargi kasacyjnej upatruje w okoliczności niepoinformowania R. D. o obowiązku wynikającym z § 2 ust. 1. cyt. rozporządzenia z dnia 25 kwietnia 2006 r. Jak już wyżej wspomniano, Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdza, aby przepisy cyt. rozporządzeń z dnia 9 marca i 25 kwietnia 2006 r. nakładały na R. D. nowe obowiązki, w rozumieniu wskazanym przez wnoszącego skargę kasacyjną. Przede wszystkim jednak nie można podzielić poglądu autora skargi kasacyjnej o wynikającym z art. 8 i 9 k.p.a. obowiązku poinformowania R. D. o zmienionym stanie prawnym, wobec wejścia w życie przepisów cyt. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 25 kwietnia 2006 r. Naczelny Sąd Administracyjny odnosił się już kilkakrotnie do zagadnienia zakresu obowiązków organów administracji publicznej w świetle art. 8 i 9 k.p.a., wyrażając między innymi pogląd, że na gruncie art. 9 k.p.a. na organie administracji publicznej ciąży obowiązek informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem danego postępowania administracyjnego, nie zaś o potencjalnych prawach, a ponadto strona nie może oczekiwać od tego organu udzielenia jej wiążącej informacji o zasadach prawnych jakie w przyszłości będą obowiązywały przy nabywaniu określonych praw (zob. wyrok NSA z dnia 2 lutego 2011, II GSK 173/10). Pogląd ten należy podzielić w całości.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego, czego Wojewódzki Sąd Administracyjny miał dopuścić się na skutek odmowy zastosowania przepisu art. 32 ust. 1. Konstytucji RP, stwierdzić należy, że zarzut ten jest bezzasadny. Podnieść bowiem trzeba, że uzasadnienie tego zarzutu odwołuje się wprost do okoliczności faktycznych, jak to ujął autor skargi kasacyjnej – telefonicznego poinformowania przez Biuro Powiatowe ARiMR nie wszystkich zainteresowanych rolników-beneficjentów, w tym niepoinformowanie skarżącego o obowiązku wynikającym z § 2 ust. 1 rozporządzenia z dnia 25 kwietnia 2006 r. W świetle powyższego, a w szczególności wobec braku jakichkolwiek ustaleń potwierdzających wskazane okoliczności, przy jednoczesnej bierności w tym zakresie strony postępowania zarówno w postępowaniu administracyjnym, jak i sądowoadministracyjnym, Sąd pierwszej instancji nie miał podstaw do stwierdzenia naruszenia przez organ administracji publicznej zasady równego traktowania określonej w art. 32 ust. 1 Konstytucji.

Z tych wszystkich względów oraz na podstawie art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji.