Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SAB/Wr 653/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2022-01-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
658
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: *Stwierdzono, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy: article: art. 151,  art. 161 par. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Kamienicka, Sędziowie: Asesor WSA Marta Pająkiewicz-Kremis (sprawozdawca), Sędzia WSA Katarzyna Radom, po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 27 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi A. K. na bezczynność Wojewody Dolnośląskiego w przedmiocie ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego na okres zasiłkowy 2019/2021 oraz 2021/2022 I. stwierdza bezczynność Wojewody Dolnośląskiego w rozpoznaniu wniosku strony skarżącej z dnia 24 lutego 2021 r. oraz z dnia 20 kwietnia 2021 r., która to bezczynność nie ma charakteru rażącego naruszenia prawa; II. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Wojewody Dolnośląskiego do załatwienia sprawy z wniosku z dnia 24 lutego 2021 r.; III. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Wojewody Dolnośląskiego do załatwienia sprawy z wniosku strony skarżącej z dnia 20 kwietnia 2021 r. za okres objęty rozstrzygnięciem zawartym w informacji z dnia 20 września 2021 r.; IV. oddala dalej idącą skargę.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 10 września 2021 r. A. K. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na bezczynność Wojewody Dolnośląskiego w rozpatrzeniu wniosków o wypłatę świadczeń wychowawczych na M. K. oraz na jego rodzeństwo – M. i L. K.

Zarzucając wymienionemu organowi naruszenie art. 35 w zw. z art. 57 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodek postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256, dalej: k.p.a.) strona w rozwinięciu argumentacji skargi wskazała, że jest matką trójki dzieci, tj. L., M. i M. K. Podała, że w związku z urodzeniem w dniu 10 lutego 2021 r. trzeciego dziecka – M. K., wystąpiła o przyznanie świadczeń wychowawczych na wszystkie dzieci. I tak, w dniu 26 marca 2021 r. został przez nią złożony wniosek (wraz z wymaganymi dokumentami) o przyznanie świadczeń wychowawczych na nowo narodzone dziecko – M. K. Natomiast w dniu 23 kwietnia 2021 r. (tj. po zakończeniu okresu rozliczeniowego z poprzednich przyznanych świadczeń) strona złożyła (wraz z wymaganymi dokumentami) wniosek o przyznanie świadczeń rodzinnych na rzecz pozostałej dzieci, tj. M. i L. K.

Następnie podniosła, że pismami z dnia 26 marca 2021 r. i 23 kwietnia 2021 r. Ośrodek Pomocy Społecznej w Kłodzku powiadomił ją o fakcie przesłania wspomnianych wniosków wraz z dokumentami do Dolnośląskiego Urzędu Wojewódzkiego Wydziału Zdrowia i Polityki Społecznej Oddział Koordynacji Świadczeń we Wrocławiu celem ustalenia, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Wskazując na tę okoliczność skarżąca zwróciła uwagę, że już w 2019 r. organy ustaliły, że jej mąż K. K. pracuje w Republice Czeskiej, wobec czego wiadomym jest, że w sprawie wnioskodawczyni na pewno miały i nadal mają zastosowanie przepisy dotyczące koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Z tego względu, niezrozumiałym dla strony jest to, dlaczego ponownie dokonuje się ustaleń w zakresie tego, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. W rozwinięciu tej argumentacji strona podniosła, że w poprzednich postępowaniach ustalono, że strona uprzednio pracowała w DINO, a obecnie oczekuje na decyzję dotyczącą przyznania jej zasiłku macierzyńskiego w związku z urodzeniem M. K.. Mąż wnioskodawczyni pracuje w Republice Czeskiej od 2019 r. Sytuacja rodziny (poza urodzeniem przez stronę trzeciego dziecka) nie ulegała zmianie od 2019 r.

Akcentując wszystkie wymienione okoliczności strona podniosła, że pomimo posiadania przez odpowiednie organy wymienionych informacji, złożone przez stronę wnioski nie zostały rozpatrzone. Nie wydano stosownych decyzji oraz zaniechano wypłaty należnych świadczeń wychowawczych (500+) na każde zgłoszone dziecko.

Strona zaakcentowała, że sprawa nie jest skomplikowana i zawiła, w związku z czym mogła być rozpatrzona w ustawowych terminach wynikających z kodeksu postępowania administracyjnego.

Na tle przedstawionej w skardze argumentacji strona wniosła o:

1) stwierdzenie, że Wojewoda Dolnośląski dopuścił się bezczynności;

2) stwierdzenie, że bezczynność tego organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa;

3) zarządzenie podjęcia środków zapobiegających bezczynności w przyszłości;

4) zarządzenie wyjaśnienia przyczyn i ustalenie osób winnych tej bezczynności;

5) zobowiązanie Wojewody Dolnośląskiego do podjęcia bezzwłocznie niezbędnych czynności w sprawie i wydania decyzji.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Dolnośląski wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że strona złożyła – w dniu 26 lutego 2021 r. – w Ośrodku Pomocy Społecznej w Kłodzku wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na urodzone w dniu 10 lutego 2021 r. dziecko – M. K. na okres zasiłkowy 2019/2021 r. We wniosku tym wnioskodawczyni podała, że ojciec dziecka od 1 października 2020 r. jest zatrudniony na terenie Republiki Czeskiej. W związku z tym, w dniu 6 kwietnia 2021 r. wniosek ten, na podstawie art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (Dz. U. z 2019 r., poz. 2407) został przekazany Wojewodzie Dolnośląskiemu w celu ustalenia, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.

Następnie podniósł, że w dniu 21 kwietnia 2021 r. skarżąca złożyła w Ośrodku Pomocy Społecznej w Kłodzku wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na dzieci: L. K., M. K. i M. K. na okres zasiłkowy 2021/2022 r. W związku z tym, że również i w tym wniosku skarżąca podała, że ojciec dziecka K. K. od 1 października 2020 r. jest zatrudniony na terenie Republiki Czeskiej, w dniu 26 kwietnia 2021 r. wniosek ten został przekazany Wojewodzie Dolnośląskiemu.

Organ wskazał również, że postępowania wszczęte tymi wnioskami zostały zakończone. W dniu 17 września 2021 r. została bowiem wydana informacja Wojewody Dolnośląskiego (nr ZP-KŚ.7060.1.3349/19.ŚW.016400.2021SS1), rozstrzygająca o uprawnieniu wnioskodawczyni do świadczenia wychowawczego na M. K., na okres od 10 lutego 2021 r. do 31 maja 2021 r., tj. na okres zasiłkowy 2019/2021. Natomiast w dniu 20 września 2021 r. została wydana informacja Wojewody Dolnośląskiego (nr ZP-KŚ.7060.1.3349/19.ŚW.016602.2021JŁ), rozstrzygająca o uprawnieniu wnioskodawczyni do świadczenia wychowawczego na dzieci: L. K., M. K. i M. K., na okres od 1 czerwca 2021 r. do 31 maja 2022 r., tj. na okres zasiłkowy 2021/2022.

Wnosząc o oddalenie skargi Wojewoda Dolnośląski powołał się na ilość załatwianych spraw z wniosków o świadczenia wychowawcze, stanowiącą pochodną ilości napływających wniosków o te świadczenia. Zaakcentował, że zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy, wnioski złożone do 30 kwietnia danego roku powinny zostać rozpatrzone do dnia 30 czerwca tego roku. Tymczasem, do dnia 30 czerwca 2021 r. do Dolnośląskiego Urzędu Wojewódzkiego wpłynęło prawie 15 tysięcy nowych wniosków, w tym 11 tysięcy wniosków o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na okres zasiłkowy 2021/2022. Podkreślił, że wnioski załatwiane są podług kolejności ich wpływu. Zwrócił również uwagę, że pomimo zwiększenia obsady kadrowej organu o 40% (tj. 20 osób), to występujące na przełomie marca i kwietnia 2021 r. apogeum pandemii Covid-19 wywołało wysoką absencję wśród pracowników. Wysoka zachorowalność i konieczność izolacji (nakładana kwarantanna) miały zasadniczy wpływ na sposób procesowania w sprawach.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei według art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, dalej powoływana jako "p.p.s.a.") kontrola sądowoadministracyjna obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. W tym zakresie przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę praw strony przez doprowadzenie do wydania w sprawie rozstrzygnięcia lub podjęcia innej czynności dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.

Uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania sąd orzeka na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym: zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności (pkt 1), zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (pkt 2) oraz stwierdza, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania (pkt 3). Stosownie do art. 149 § 1a p.p.s.a. sąd jednocześnie stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W myśl art. 149 § 2 p.p.s.a. sąd, w przypadku o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub o przyznaniu od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Przy tym Sąd, zgodnie z art. 135 p.p.s.a. nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi. W tym kontekście wskazać trzeba, że mimo zarzucanej w skardze przewlekłości przedmiotem postępowania była bezczynność Wojewody w rozpoznaniu wniosku skarżącej, polegająca na braku podejmowania czynności zmierzających do rozpatrzenia sprawy w terminie.

Przystępując do merytorycznego rozpoznania sprawy należy zauważyć, że materialnoprawną oraz procesową podstawą kontrolowanego obecnie postępowania administracyjnego są przepisy ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci.

W myśl art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (przywoływanej w tekście jako "u.p.p.w.d.") wojewoda właściwy ze względu na miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie wychowawcze: pełni funkcję instytucji właściwej w związku z udziałem Rzeczypospolitej Polskiej w koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w przypadku przemieszczania się osób w granicach Unii Europejskiej i Europejskiego Obszaru Gospodarczego i Konfederacji Szwajcarskiej oraz wydaje rozstrzygnięcia, w tym decyzje, oraz przekazuje informację, o której mowa w art. 13a ust. 2, w sprawach świadczenia wychowawczego realizowanego w związku z koordynacją systemów zabezpieczenia społecznego. Stosownie natomiast do art. 16 ust. 1 u.p.p.w.d., w przypadku gdy osoba uprawniona do świadczenia wychowawczego lub członek rodziny tej osoby przebywa poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwie, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy przekazuje wniosek wraz z dokumentami wojewodzie. W tym przypadku wojewoda ustala, czy w przekazanej sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (art. 16 ust. 4 u.p.p.w.d.).

Powyższe jest o tyle istotne, że ustalenie występowania koordynacji przez Wojewodę miało wpływ na finalne rozpatrzenie wniosku skarżącej o przyznanie wnioskowanego świadczenia wychowawczego. Powołane przepisy art. 11 i art. 16 u.p.p.w.d. nie określają szczególnego trybu postępowania, a zatem w sprawach wydawanych na podstawie tych przepisów zastosowanie mają ogólne zasady Kodeksu postępowania administracyjnego, dotyczy to w szczególności terminów załatwiania spraw, określonych w art. 35 k.p.a., co wynika wprost z art. 28 u.p.p.w.d.

Zgodnie z art. 35 k.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki (§ 1). Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (§ 2). Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (§ 3). Do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo przyczyn niezależnych od organu (§ 5). Ponadto, na podstawie art. 36 k.p.a., o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia.

Z bezczynnością organu mamy do czynienia wówczas, gdy - w ustalonym przepisami terminie - organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu, albo nie podjął stosownej czynności materialnej (wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a.). Dla oceny zasadności skargi na bezczynność nie ma przy tym znaczenia okoliczność, z jakich powodów określony akt nie został podjęty lub czynność dokonana, a w szczególności, czy bezczynność została spowodowana zawinionym albo też niezawinionym opóźnieniem organu, czy też wiąże się z jego przeświadczeniem, że stosowny akt lub czynność w ogóle nie powinny zostać podjęte.

W takim kontekście trzeba również wspomnieć, że jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego, wyrażoną w art. 12 § 1 i 2 k.p.a., jest zasada jego szybkości. Istota tej ogólnej reguły procesowej sprowadza się do stwierdzenia, że organy administracji publicznej powinny działać w sprawie nie tylko wnikliwie ale i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Zwłaszcza sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji czy wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie. Przepis art. 35 § 1-3 k.p.a. stanowi rozwinięcie tej zasady, zobowiązując organy administracji publicznej do załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie powinny być załatwione sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Jak już była o tym mowa wyżej, dla załatwienia sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego, czy sprawy szczególnie skomplikowanej ustawodawca zastrzegł dłuższe terminy- odpowiednio miesiąc lub dwa miesiące od dnia wszczęcia postępowania.

W ocenie Sądu, w realiach rozpoznawanej sprawy wystąpiła tak rozumiana bezczynność.

Z niespornych okoliczności faktycznych, znajdujących odzwierciedlenie w aktach administracyjnych sprawy wynika, że skarżąca wystąpiła w dniach 26 lutego 2021 r. oraz 21 kwietnia 2021 r. do Ośrodka Pomocy Społecznej w Kłodzku z wnioskami o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na okres zasiłkowy odpowiednio – 2019/2021 i 2021/22. Pierwszy z wymienionych wniosków dotyczył ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego na M. K. (urodzonego [...]). Drugi ze złożonych wniosków dotyczył zaś ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego na wszystkie dzieci strony, tj.: L. K., M. K. i M. K.

Jako że w treści obu wniosków skarżąca podała, że ojciec dzieci – K. K. jest zatrudniony od 1 października 2020 r. na terenie Republiki Czeskiej, dla rozpatrzenia obu wniosków niezbędne było ustalenie przez Wojewodę, czy w sprawie znajdują zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Jak również wynika z akt administracyjnych, powołując się na regulację art. 16 ust. 1 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci, Ośrodek Pomocy Społecznej w Kłodzku w dniu 26 marca 2021 r. przesłał Wojewodzie Dolnośląskiemu wniosek strony o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na M. K. na okres zasiłkowy 2019/2021 celem ustalenia, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Wniosek ten wraz z kompletem dokumentów Wojewoda Dolnośląski otrzymał w dniu 6 kwietnia 2021 r.

Powołując się na tę samą regulację ustawową, pismem z dnia 23 kwietnia 2021 r. Ośrodek Pomocy Społecznej w Kłodzku. przesłał Wojewodzie Dolnośląskiemu wniosek strony o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na dzieci skarżącej: L. K., M. K. i M. K. na okres zasiłkowy 2021/2022 celem ustalenia, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Wniosek ten wraz z kompletem dokumentów Wojewoda Dolnośląski otrzymał w dniu 26 kwietnia 2021 r.

Już po wniesieniu skargi na bezczynność Wojewody Dolnośląskiego, bo w dniach 17 września 2021 r. i 20 września 2021 r. Wojewoda Dolnośląski działając m.in. na podstawie art. 13a ust. 2 u.p.p.w.d., sporządził informacje o przyznaniu stronie wnioskowanego przez nią świadczenia wychowawczego.

Wydana przez ten organ informacja z dnia 17 września 2021 r. odnosiła się do świadczenia wychowawczego przyznanego na dziecko M. K. Świadczenie to zostało przyznane stronie w kwocie 339.30 zł za niepełny miesiąc, tj. za okres od 10 lutego 2021 r. do 28 lutego 2021 r. (pierwszy punkt informacji), zaś w kwocie 500 zł miesięcznie na okres od 1 marca 2021 r. do 31 maja 2021 r.

Z uzasadnienia organu wynikało, że względem wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na okres zasiłkowy 2019/2021 Wojewoda Dolnośląski ustalił, że w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego od 10 lutego 2021 r. do 31 maja 2021. M. K. urodził się [...], wobec czego prawo do świadczenia wychowawczego ustalono od tej daty.

Z kolei wydana 3 dni później informacja z 20 września 2021 r. odnosiła się do świadczenia wychowawczego przyznanego na dzieci: L. K., M. K. i M. K., w przypadku całej trójki – w kwocie 500 zł miesięcznie, na okres od 1 czerwca 2021 r. do 28 lutego 2022 r. Przy czym, jak wynika z uzasadnienia tej informacji, względem wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na okres zasiłkowy 2021/2022 Wojewoda Dolnośląski ustalił, że w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego od 1 czerwca 2021 r. do 31 maja 2022 r.

Przedstawione dotąd okoliczności uprawniają Sąd do stwierdzenia, że organ przekroczył wynikający z art. 35 k.p.a. dwumiesięczny termin do załatwienia sprawy, o czym dodatkowo nie zawiadomił strony, jak też nie wskazał nowego terminu załatwienia sprawy. Oba wnioski wpłynęły do organu w dniach: 6 kwietnia 2021 r. (wniosek o przyznaniu świadczenia wychowawczego na okres zasiłkowy 2019/2021) i 26 kwietnia 2021 r. (wniosek o przyznaniu świadczenia wychowawczego na okres zasiłkowy 2021/2022). Informację o przyznaniu stronie wnioskowanych świadczeń Wojewoda Dolnośląski wydał odpowiednio w dniu - 17 września 2021 r oraz 20 września 2021 r. W przypadku obu wniosków bez wątpienia doszło zatem do naruszenia art. 35 k.p.a. W sprawie organ naruszył także art. 36 k.p.a., a także zasady postępowania sformułowane w art. 8 oraz 12 § 1 k.p.a.

W świetle zaistniałych okoliczności Sąd w punkcie I wyroku stwierdził więc, że organ dopuścił się bezczynności (art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a.) w rozpoznaniu wniosku strony skarżącej z dnia 24 lutego 2021 r. oraz z dnia 20 kwietnia 2021 r.

Zgodnie z normą z art. 149 § 1a p.p.s.a. Sąd zobowiązany był orzec, czy stwierdzona bezczynność Wojewody Dolnośląskiego ma charakter rażącego naruszenia prawa. W ocenie Sądu, stwierdzona bezczynność nie miała charakteru kwalifikowanego naruszenia prawa. Przy ocenie charakteru bezczynności, która niewątpliwie wystąpiła, Sąd uwzględnił okres, który upłynął od przekazania obu wniosków do Wojewody , a także okoliczności podniesione przez organ w odpowiedzi na skargę. Ponadto podkreślić należy, że stan bezczynności wyczerpuje znamiona rażącego naruszenia prawa tylko wtedy, gdy posiada pewne dodatkowe (szczególne) cechy względem stanu określanego, jako typowe naruszenie prawa. Nie jest zatem wystarczające samo przekroczenie (nawet jeśli jest kilkumiesięczne) przez organ ustawowych terminów załatwienia sprawy (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 16 czerwca 2020 r., sygn. akt IV SAB/Wr 179/20, CBOSA). Przekroczenie terminu musi być bowiem nie tylko znaczne, lecz nie znajdujące żadnego usprawiedliwienia w okolicznościach prawnych lub faktycznych sprawy.

Mając na uwadze, że po wniesieniu skargi Wojewoda Dolnośląski wydał informacje o przyznaniu świadczeń wychowawczych za wskazane w tyhc informacje okresy, Sąd, w punktach II i III wyroku działając na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., umorzył postępowanie w przedmiocie zobowiązania organu do załatwienia sprawy w ten sposób, że w punkcie II wyroku umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania Wojewody Dolnośląskiego do załatwienia sprawy z wniosku z dnia 24 lutego 2021 r., a w punkcie III wyroku umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania Wojewody Dolnośląskiego do załatwienia sprawy z wniosku z dnia 20 kwietnia 2021 r. za okres objęty rozstrzygnięciem zawartym w informacji z dnia 20 września 2021 r.

Zawarte w punkcie IV wyroku orzeczeniu o oddaleniu dalej idącej skargi odnosi się do żądań wyartykułowanych w punkcie 3 i 4 skargi, tj. żądania zarządzenia podjęcia środków zapobiegających bezczynności w przyszłości oraz żądania zarządzenia wyjaśnienia przyczyn i ustalenia osób winnych stwierdzonej bezczynności.

Co się tyczy pierwszego z oddalonych żądań, to środkami o charakterze prewencyjno-represyjnym są – nałożenie na organ grzywny oraz przyznanie od organu na rzecz strony sumy pieniężnej. Trzeba w tym miejscu zwrócić uwagę, że oba rodzaje środków ustawodawca pozostawił do swobodnej decyzji Sądu. Możliwość tak przyznania sumy pieniężnej, jak i grzywny jest uprawnieniem dyskrecjonalnym sądu z art. 149 § 2 p.p.s.a. ("sąd może"), co oznacza, że jest to możliwość z której jedynie można skorzystać. Należy również podnieść, że zarówno przyznanie sumy pieniężnej, jak i wymierzenie grzywny nie jest bezpośrednią konsekwencją stwierdzenia bezczynności, co oznacza, że w każdym przypadku należy rozważyć zasadność żądania w kontekście działań organu (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 5 marca 2020 r., sygn. akt II SAB/Go 6/20, CBOSA) i potrzeby zdyscyplinowania organu do załatwienia sprawy (por. wyrok NSA z dnia 11 kwietnia 2017 r., sygn. akt I OSK 1506/16, CBOSA). W ocenie Sądu, okoliczności faktyczne nie przemawiały za zastosowaniem tego rodzaju środków. Sąd miał tu na uwadze, że stwierdzona bezczynność nie miała charaktery rażącego naruszenia prawa, a nadto, uwzględnił również fakt wydania przez organ informacji, o których mowa w art. 13a ust. 2 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci.

Odnośnie to zawartego w skardze żądania zarządzenia wyjaśnienia przyczyn i ustalenia osób winnych stwierdzonej bezczynności to należy stwierdzić, że tego rodzaju żądanie nie mieści się w kompetencjach orzeczniczych sądu administracyjnego. Z tego powodu, także zostało oddalone, po myśli art. 151 p.p.s.a.