Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1674/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-03-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 183, art. 184, art. 201 pkt 1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 80
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
journal: Dz.U.UE.L 2003 nr 270 poz 1 art. 143b ust. 4 i ust. 5
law: Rozporządzenie Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w  ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniające rozporządzenia (EWG) nr 2019/93, (WE) nr  1452/2001, (WE) nr 1453/2001, (WE) nr 1454/2001, (WE) nr 1868/94, (WE) nr 1251/1999, (WE) nr 1254/1999, (WE) nr 1673/2000, (EWG) nr  2358/71 i (WE) nr 2529/2001

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Zabłocka (spr.) Sędzia NSA Gabriela Jyż Sędzia NSA Andrzej Kuba Protokolant Kacper Tybuszewski po rozpoznaniu w dniu 28 marca 2017 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjne M. J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 5 marca 2015 r., sygn. akt III SA/Kr 1588/14 w sprawie ze skargi M. J. na decyzję Dyrektora Małopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Krakowie z dnia [...] lipca 2014 r., nr [...] w przedmiocie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od M. J. na rzecz Dyrektora Małopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Krakowie 180 (słownie: sto osiemdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 5 marca 2015 r., sygn. akt III SA/Kr 1588/14 oddalił skargę M.J. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. z dnia [..] lipca 2014r. w przedmiocie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004.

Sąd I instancji przyjął następujący stan faktyczny sprawy:

M.J. złożył w dniu [..] czerwca 2004 r. wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004, w którym zadeklarował dziewięć działek rolnych położonych w województwie [..], powiecie [...], gminie [..], obręb ewidencyjny [...] oraz [...]. M.J. zwrócił się z żądaniem przyznania jednolitej płatności obszarowej oraz uzupełniającej płatności obszarowej do działek rolnych o łącznej powierzchni 72,50 ha.

Na podstawie wyników kontroli w zakresie kwalifikowalności powierzchni ustalono, że zadeklarowane do płatności powierzchnie nie były utrzymywane w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003 r. Dlatego Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) w N. wydał w dniu [..] marca 2005 r. decyzję [...] odmawiającą M.J. wnioskowanych płatności.

Pismem z dnia 19 stycznia 2014 r. M.J. zwrócił się z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] marca 2005 r. Po rozpatrzeniu wniosku Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w K., decyzją z dnia [...] marca 2014 r. stwierdził nieważność decyzji z dnia [...] marca 2005 r., uznając, że decyzja ta nie została prawidłowo uzasadniona, nie została poprzedzona odpowiednio wnikliwym postępowaniem wyjaśniającym, a także nie uwzględniała wymiaru sankcji wynikających z czynności kontrolnych dokonanych w sprawie.

Następnie Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w N. ponownie rozpoznając wniosek M.J. z [...] czerwca 2004 r., decyzją z [..] maja 2014 r. nr [..] odmówił przyznania płatności na rok 2004 z tytułu jednolitej płatności obszarowej za 2004 r. i nałożył sankcję w wysokości 15.263,40 zł, która będzie potrącana z płatności, do której producent rolny jest uprawniony z tytułu wniosków składanych w ciągu trzech lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym stwierdzono niezgodności oraz odmówił przyznania uzupełniającej płatności obszarowej za 2004 r. i nałożył sankcję w wysokości 21.226,55 zł, która będzie potrącana z płatności, do której producent rolny jest uprawniony z tytułu wniosków w ciągu trzech lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym stwierdzono niezgodności.

Po rozpoznaniu odwołania, Dyrektor [..] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. decyzją z dnia [...] lipca 2014 r. znak: [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Zdaniem organu odwoławczego wyniki kontroli przeprowadzonej na przedmiotowych działkach w 2004 r. nie pozwalały na uznanie, że na całej powierzchni tych działek, zgodnie z normami i wymogami prowadzona była działalność rolnicza uprawniająca do otrzymania żądanych płatności. Przeciwnie, kontrola ta wykazała brak użytkowania rolniczego w roku kontroli i brak dobrej kultury rolnej na dzień 30 czerwca 2003 r., co dotyczyło wszystkich zakwestionowanych działek rolnych. Organ odwoławczy podał również, że 10 kwietnia 2008 r. grunty zostały ponownie skontrolowane i w notatce służbowej załączonej do protokołu kontrolujący wprost wskazali, że strona po wykarczowaniu i względnym oczyszczeniu ponownie zgłosiła do płatności działki oznaczone już wcześniej kodami DR10 (w wyniku kontroli z roku 2004). Dlatego, zdaniem organu odwoławczego, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy dawał podstawy do przyjęcia, iż do płatności obszarowych za 2004 r. M.J. zadeklarował tereny, które nie mogły być w ogóle deklarowane do tego rodzaju wsparcia, gdyż na wszystkich działkach zadeklarowanych do płatności stwierdzono intensywne zalesienie i zakrzaczenie oraz brak wykoszenia okrywy roślinnej. W związku z powyższym cała powierzchnia działek oznaczonych kodem DR10 została wykluczona z wniosku strony i potraktowana jako zawyżenie powierzchni uprawnionej do płatności obszarowych za 2004 r.

Ponadto w ocenie organu odwoławczego fotografie z kontroli z roku 2004 wykazały zakrzaczenia albo przerośnięte, ewidentnie od dawna niekoszone trawy albo niewielkie drzewka. Także fotografie z kontroli z 2008 r. nie budziły zastrzeżeń odnośnie udokumentowania stanu fotografowanych terenów. Na części kontrolowanych w 2008 r. terenów stwierdzono pozostałości braku dobrej kultury rolnej w poprzednich latach. Dotyczyło to w szczególności obszarów ponownie oznaczonych kodami DR10 i DR13+. Pnie drzew i resztki zakrzaczeń nie mogły pojawić się na tych gruntach dopiero w roku 2007. Poza tym na zdjęciach gruntów widoczne było składowisko gałęzi (fot. 1967, 1965 - dz. B) i resztki po przeprowadzonych pracach polegających na oczyszczeniu tych gruntów z zakrzaczeń (fot. 1968, 1969 - B, 1956 i 1957 - E). Organ odwoławczy uznał, że niewielkie nieprawidłowości zapisów protokołu z roku 2004 r. nie wpływały na jego moc dowodową, zaś całokształt materiału dowodowego przemawiał za tym, że stwierdzony stan zakwestionowanych obszarów uniemożliwiał prowadzenie jakiejkolwiek rzeczywistej działalności rolniczej uprawniającej do uzyskania wnioskowanego przez stronę wsparcia.

W konsekwencji prawidłowo stwierdzono, że poziom zawyżenia powierzchni uprawnionej przekroczył 50%, a taka sytuacja uzasadniała odmowę przyznania wnioskowanych płatności i dodatkowo skutkowała nałożeniem na stronę zmniejszeń płatności ewentualnie przyznanych za lata 2005-2007.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie M.J. wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji i zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor [..] OR Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na wstępie wyjaśnił, że skoro Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR, decyzją z dnia [..] marca 2014 r. nr [...] stwierdził nieważność decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia [...] marca 2005 r. Nr [...] odmawiającej skarżącemu przyznania płatności do gruntów rolnych za 2004 rok, to należało rozpoznać wniosek skarżącego o przyznanie tej płatności, czyli kontynuować postępowanie wszczęte tym wnioskiem i niezakończone do dnia wejścia w życie ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

Wskazał, że zgodnie z treścią art. 2 ust. 1, 2 i 3 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych (Dz. U. z 2004 r., nr 6, poz. 40 ze zm.: dalej: ustawa o płatnościach bezpośrednich) osobie fizycznej, osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej nie posiadającej osobowości prawnej, będącej posiadaczem gospodarstwa rolnego, zwanej dalej "producentem rolnym", przysługują płatności na będące w jej posiadaniu grunty rolne utrzymywane w dobrej kulturze rolnej, przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska.

Warunkiem uzyskania płatności jest posiadanie przez producenta rolnego działek rolnych o łącznej powierzchni nie mniej niż 1 ha, które kwalifikują się do objęcia płatnościami, przy czym za działkę rolną uważa się zwarty obszar gruntu rolnego, na którym jest prowadzona jedna uprawa, o powierzchni nie mniej niż 0,1 ha, wchodzący w skład gospodarstwa rolnego. Art. 2 ust. 4 tej ustawy stanowi, że wysokość płatności w danym roku kalendarzowym ustala się jako iloczyn deklarowanej przez producenta rolnego powierzchni gruntów rolnych i stawek płatności na 1 ha gruntu rolnego. Zgodnie z § 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 kwietnia 2004 r. w sprawie minimalnych wymagań utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej (Dz. U. z 2004 r. Nr 40, poz. 600) utrzymywaniem gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska jest uprawa roślin lub ugorowanie - w przypadku gruntów ornych; koszenie okrywy roślinnej i jej usunięcie co najmniej raz w roku w terminie do 31 lipca - w przypadku łąk; koszenie okrywy roślinnej i jej usunięcie co najmniej raz w roku w terminie do dnia 30 września - w przypadku łąk trzęślicowych, zgłoszonych we wniosku o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt; wypasanie zwierząt w okresie wegetacyjnym traw lub koszenie okrywy roślinnej i jej usunięcie co najmniej raz w roku w terminie do dnia 31 lipca - w przypadku pastwisk. Grunt orny był ugorowany, jeżeli grunt ten podlega co najmniej raz w roku w terminie do dnia 15 lipca koszeniu lub innym zabiegom uprawowym zapobiegającym występowaniu i rozprzestrzenianiu się chwastów.

Zdaniem Sądu I instancji w rozpoznawanej sprawie należało ocenić czy organy na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego słusznie odmówiły skarżącemu przyznania płatności na 2004 rok. Sąd podkreślił przy tym, że materiał dowodowy na podstawie którego organy orzekały w kontrolowanej sprawie stanowi nie tylko protokół kontroli, ale także wykonane przez kontrolerów fotografie i szkice działek dolnych zadeklarowanych do płatności.

WSA wyjaśnił, że kontrola przeprowadzona na miejscu w dniu 31 sierpnia 2004 r. była zgodna z wymogami przewidzianymi przez rozporządzenie Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniającego rozporządzenia (EWG) nr 2019/93, (WE) nr 1452/2001, (WE) nr 1453/2001, (WE) nr 1454/2001, (WE) nr 1868/94, (WE) nr 1251/1999, (WE) nr 1254/1999, (WE) nr 1673/2000, (EWG) nr 2358/71 i (WE) nr 2529/2001: dalej: rozporządzenie Rady (WE) nr 1782/2003), a materiał dowodowy, uzyskany w jej wyniku stanowił wystarczającą podstawę do uznania, że wniosek skarżącego o przyznanie płatności za 2004 rok nie może zostać załatwiony pozytywnie. Przede wszystkim nie było podstaw do dyskwalifikowania całości sporządzonego przez kontrolerów protokołu, z powodu widniejących skreśleń cyfry "3" oznaczeń kodu DR i zastąpienia tej cyfry liczbą "10", opatrzonych wyłącznie parafą. Fakt, iż kontrolujący opisali działki skarżącego jako kwalifikujące się do oznaczenia kodem DR10 - czyli powodującym wykluczenie z płatności za rok kontroli i w latach kolejnych, nie miało w sprawie decydującego znaczenia.

Sąd I instancji zauważył, że w kontrolowanej sprawie organy uznały, że zgodnie z art. 143b ust. 4 ww. rozporządzenia działki pozbawione dobrej kultury rolnej już na dzień 30 czerwca 2003 r. – a za takie uznano wszystkie działki rolne zgłoszone przez skarżącego do płatności, są trwale wykluczane z płatności obszarowych, co oznacza, że nie można przyznać do nich płatności bezpośrednich do gruntów rolnych nawet w przypadku doprowadzenia ich do dobrej kultury rolnej. Sad uznał, że powyższa argumentacja jest sprzeczna z istotą i treścią przepisu art. 143b Rozporządzenia Rady (WE) Nr 1782/2003 bowiem przepis ten odnosi się do obszaru użytków rolnych nowego Państwa Członkowskiego objętych systemem jednolitej płatności obszarowej, a nie do indywidualnego beneficjenta pomocy.

Wobec tego WSA stwierdził, że chybiona jest argumentacja organów polegająca na uznaniu, iż skoro działki skarżącego zostały opatrzone kodem DR10, co świadczy o tym, że nie były utrzymywane w dobrej kulturze rolnej już w dniu 30 czerwca 2003 r., to okoliczność ta ma decydujące znaczenie dla odmowy przyznania płatności za 2004 rok. Przepis art. 143b ust. 4 Rozporządzenia Rady (WE) Nr 1782/2003 nie odnosi się do stanu faktycznego sprawy, a przepis art. 2 ustawy o płatnościach bezpośrednich nie przewiduje jako warunku (czy jednego z warunków) przyznania płatności na rok 2004 pozostawania działek rolnych w dobrej kulturze rolnej w dniu 30 czerwca 2003 r.

Wskazał, że konieczną przesłanką przyznania płatności na rok 2004, o które ubiegał się skarżący było utrzymywanie tych gruntów w dobrej kulturze rolnej w roku 2004, ponieważ tego roku dotyczył wniosek skarżącego. Dlatego nie mogły odnieść rezultatu zarzuty dotyczące ewentualnych skutków wynikających z "masowej weryfikacji kodów DR10" i usunięcia tego kodu z części działek skarżącego. Z przytoczonych regulacji wynika, że wymagania, jakie muszą spełniać grunty objęte wnioskiem o przyznanie płatności obszarowych, to pozostawanie w dobrej kulturze rolnej w roku, który obejmuje wniosek o przyznanie płatności.

Z powyższych przyczyn kontrola na miejscu przeprowadzona w dniu 31 sierpnia 2004 r. oraz protokół z tej kontroli mogły stanowić podstawę faktyczną kwestionowanych przez skarżącego decyzji, mimo naniesionych poprawek dotyczących kodu działek. Wyniki tej kontroli opisane w protokole dotyczyły stanu działek w roku, za który skarżący ubiegał się o płatność. Podstawę faktyczną ustaleń organów mogły stanowić także pozostałe dokumenty wytworzone w toku tej kontroli, tj. szkice i fotografie. Z treści wszystkich tych dokumentów wynikało, że działki skarżącego zostały opisane przez kontrolujących jako odłóg wieloletni porośnięty drzewami i krzewami oraz chwastami wieloletnimi, a sporządzone fotografie stan ten zdaniem Sądu potwierdzają. Niewątpliwie sporządzenie w toku kontroli szkiców z pomiaru działek rolnych oraz fotografii świadczy o weryfikacji przez kontrolujących na miejscu stanu faktycznego każdej działki. Ze sporządzonego protokołu ani z fotografii nie wynika, aby dowody te potwierdzały stan dobrej kultury rolnej działek dla przyznania wnioskowanej płatności i to niezależnie od rodzaju kodu wpisanego do protokołu odnośnie każdej z działek. Oznacza to, że niewątpliwe uchybienie, jakie zawiera protokół z dnia 31 sierpnia 2004 r., polegające na niedokładnym opisaniu skreśleń i poprawek kodu nie może być uznane za dyskwalifikujące wynik przeprowadzonej kontroli.

WSA zauważył ponadto, że kontrola została przeprowadzona przez uprawniony do tego, wyspecjalizowany i bezstronny podmiot, dysponujący odpowiednią wiedzą i narzędziami. Wskazał, że dokument pn. "Przewodnik do użytku inspektorów terenowych" nie stanowi źródła prawa powszechnie obowiązującego, dlatego kontrola sądowa w niniejszej sprawie nie jest dokonywana pod kątem przestrzegania przez kontrolerów zapisów tego dokumentu.

Za zbędne i nietrafne, zdaniem Sądu I instancji, należało uznać powoływanie się przez organy na wyniki kontroli przeprowadzonej w 2008 roku, zdjęcia wówczas wykonane i treść sporządzonej wówczas notatki. Dowody te świadczyć mogły tylko i wyłącznie o stanie działek (których część nie była już własnością skarżącego) w roku 2008.

Skoro ustalenia organów dotyczące stanu działek rolnych zawnioskowanych przez skarżącego do płatności doprowadziły do stwierdzenia, że działki te nie spełniają podstawowego wymogu tj. pozostawania w dobrej kulturze rolnej w roku, w którym beneficjent ubiega się o płatność, to prawidłowo uznano, że skoro stosunek różnicy między powierzchnią zdeklarowaną a stwierdzoną – uprawnioną, wobec powierzchni uprawnionej przekroczył 50%, obowiązkiem organów było zastosowanie przepisu art. 5 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 2199/2003 z dnia 16 grudnia 2003 r.

M.J. w skardze kasacyjnej od powyższego wyroku wniósł o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

Wyrokowi zarzucił:

- Na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie norm prawa materialnego:

1. § 1 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 kwietnia 2004 r. w sprawie minimalnych wymagań utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej, w jego brzmieniu obowiązującym w roku 2004 - poprzez wyraźnie niezgodne z treścią tego przepisu prawa przyjęcie, że w sprawie, będącej przedmiotem zaskarżenia organ zebrał rzekomo dowody potwierdzające niespełnienie przez stronę wymogów w nim przewidzianych;

- Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie norm postępowania:

2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. poprzez zaakceptowanie przez WSA zaskarżonych decyzji pomimo wyraźnego stwierdzenia przez sam Sąd naruszenia przez organy obu instancji poprzez zupełnie nieprawidłową wykładnię normy prawa materialnego, powołanej jako podstawa rozstrzygnięcia, a mianowicie art. 143b ust. 4 i 5 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003;

3. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez jaskrawe naruszenie przez Sąd podstawowej normy postępowania dowodowego, zawartej w art. 80 k.p.a., polegające na nieznajdującym - z uwagi na treść normy prawa materialnego wskazanej w pkt 1 niniejszej skargi - oparcia w zebranym w sprawie materialne dowodowym uznaniu, że w stosunku do strony ustalono, jakoby niespełnienie przesłanek uzyskania płatności obszarowych za rok 2004.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie została uwzględniona ponieważ nie posiada usprawiedliwionych podstaw, a zaskarżony wyrok odpowiada prawu.

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.jed. Dz. U. z 2016 r., poz.718 ze zm., dalej: p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu zaś bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Z akt sprawy nie wynika, by zaskarżone orzeczenie zostało wydane w warunkach nieważności, której przesłanki określa art. 183 § 2 ww. ustawy. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie polega więc na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, a uzasadnione jest odniesienie się do poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych.

Na wstępie Naczelny Sąd Administracyjny przypomina, że rozpoznana sprawa dotyczy płatności bezpośrednich za 2004 r., a więc do oceny czy skarżący spełnił warunki do przyznania tych płatności zastosowanie miały, w zakresie przepisów krajowych, przepisy ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych oraz rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 kwietnia 2004 r. w sprawie minimalnych wymagań utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej.

Stosownie do art 2 ust.1 i 2 ustawy o płatnościach bezpośrednich osobie fizycznej, osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, będącej posiadaczem gospodarstwa rolnego, zwanej dalej "producentem rolnym", przysługiwały płatności na będące w jej posiadaniu grunty rolne utrzymywane w dobrej kulturze rolnej, przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska, zwane dalej "gruntami rolnymi". Warunkiem uzyskania płatności było posiadanie przez producenta rolnego działek rolnych o łącznej powierzchni nie mniejszej niż 1 ha, które kwalifikowały się do objęcia płatnościami, przy czym za działkę rolną uważa się zwarty obszar gruntu rolnego, na którym jest prowadzona jedna uprawa, o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha, wchodzący w skład gospodarstwa rolnego.

W myśl § 1 ust. 1 ww. rozporządzenia (w brzmieniu obowiązującym w 2004 r.) utrzymywanie gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska polegało w przypadku łąk na koszeniu trawy co najmniej raz w roku w okresie wegetacyjnym, w przypadku pastwisk na wypasaniu zwierząt w okresie wegetacyjnym traw. Dodatkowo §4 rozporządzenia stanowił, że grunty rolne, o których mowa w § 1, nie powinny być porośnięte drzewami i krzewami, z wyjątkiem drzew i krzewów: (1) niepodlegających wycięciu, zgodnie z przepisami o ochronie przyrody; (2) mających znaczenie dla ochrony wód i gleb; (3) niewpływających na prowadzoną na tych gruntach produkcję roślinną.

Sąd I instancji stwierdził, że czynności kontrolne przeprowadzone zostały w roku 2004 r., to jest w roku za który skarżący ubiegał się o płatności, wyniki kontroli opisane w protokole dotyczą stanu działek w roku, za który skarżący ubiegał się o płatności, z protokołu kontroli przeprowadzonej u skarżącego dnia 31 sierpnia 2004 r. wynika, iż każda ze skontrolowanych działek została opisana przez kontrolujących jako "odłóg wieloletni porośnięty drzewami i krzewami oraz chwastami wieloletnimi", a wykonane przez kontrolerów fotografie stan ten potwierdzają. WSA uznał, że żaden z dowodów nie potwierdza, aby działki spełniały podstawowy wymóg do uzyskania wnioskowanej płatności, to jest wymóg stanu dobrej kultury rolnej w roku w którym skarżący ubiegał się o płatności, i to niezależnie od kodu wpisanego do protokołu kontroli.

WSA stwierdził również, że skarżący nie podważył wyników kontroli żadnym dowodem, nie przedstawił żadnych dowodów wskazujących, że choćby część działek zgłoszonych do płatności była utrzymywana w dobrej kulturze rolnej, nie poparł żadnym dowodem, że porastające działki drzewa i krzewy nie podlegały wycięciu z powodów opisanych w rozporządzeniu.

Wobec określonych wymienionymi wyżej przepisami przesłanek uznania, że grunty rolne są utrzymywane w dobrej kulturze rolnej, za nieuzasadniony należało uznać podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia § 1 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia. Z uzasadnienia skargi kasacyjnej wynika, że strona skarżąca zarzuciła błędne zastosowanie tego przepisu. Strona dowodzi bowiem, że brak było podstaw do przyjęcia, że nie spełniła określonego w nim wymogu utrzymania gruntów w dobrej kulturze rolnej, ponieważ przed datą 31 sierpnia 2004 r. (data kontroli) nie miała obowiązku wykoszenia działek.

Podnosząc ten zarzut strona zdaje się nie dostrzegać, iż do uznania, że grunty rolne są utrzymywane w dobrej kulturze rolnej, a więc do uznania, że spełniony został warunek przyznania płatności, nie jest wystarczające spełnienie wymogów określonych w § 1 rozporządzenia, ale spełnione muszą być równocześnie wymogi określone w jego § 4. Konieczność spełnienia wymogów z obu przepisów rozporządzenia oraz fakt ich niespełnienia przez skarżącego w 2004 r. prawidłowo przyjął w zaskarżonej decyzji Dyrektor Małopolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR oraz Sąd I instancji, wskazując, że działki w 2004 r. były porośnięte drzewami i krzewami.

Ściśle związany z omówionym wyżej zarzutem jest zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 80 k.p.a. poprzez przyjęcie przez Sąd I instancji, że skarżący nie spełnił w 2004 r. określonych w § 1 rozporządzenia wymogów utrzymania gruntów w dobrej kulturze rolnej, podczas gdy skarżący po dniu przeprowadzenia kontroli, to jest po 31 sierpnia 2004 r. miał jeszcze możliwość skoszenia zgłoszonych do płatności działek. Jak wyżej wyjaśniono, przyczyną przyjęcia przez Sąd I instancji oraz przez organy administracji, że działki nie były utrzymane w 2004 r. w dobrej kulturze rolnej było ustalenie, że grunty te były zadrzewione i zakrzewione, a nie że nie zostały skoszone do dnia kontroli. Należy zauważyć, że organ II instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji (str. 7) stwierdził, że "Stan zakwestionowanych obszarów uniemożliwia (według organu odwoławczego) prowadzenie jakiejkolwiek rzeczywistej działalności rolniczej uprawniającej do uzyskania wsparcia, którego dotyczy niniejsza decyzja." oraz , że "stwierdzono wieloletnie odłogi, porośnięte samosiejkami drzew wieloletnimi chwastami, zakrzaczeniami oraz lasem" i bez względu na zastosowany kod wszystkie działki powinny być wykluczone z płatności za 2004 r., a strony powinny dotyczyć sankcje wieloletnie. Tak więc, wbrew stanowisku skarżącego, przyczyną uznania, że deklarowane przez niego do płatności grunty rolne nie były utrzymane w 2004 r. w dobrej kulturze rolnej nie był fakt ich nieskoszenia, ale fakt ich zadrzewienia i zakrzaczenia, które to okoliczności zostały udowodnione przez organy administracji i nie zostały podważone przez stronę żadnymi dowodami, co trafnie zauważył Sąd I instancji. Dlatego i ten zarzut NSA uznał za nieuzasadniony.

Nie jest uzasadniony zarzut naruszenia art. 143b ust. 4 i 5 rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003. Skarżący kasacyjnie zarzucił naruszenie tego przepisu przez jego błędną wykładnię, nie wskazał jednak jaka wykładnia tego przepisu, w jego ocenie jest prawidłowa. Zauważyć należy, że WSA nie dokonał wykładni przepisu art. 143b ust. 4 i ust. 5 rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003. Stwierdził natomiast, że w stanie faktycznym sprawy nie miał zastosowania przywołany przez organy ARiMR przepis art. 143b ust. 4 tego rozporządzenia, ponieważ przepis art. 2 ustawy o płatnościach bezpośrednich nie przewidywał jako warunku przyznania płatności na 2004 r. pozostawania działek rolnych w dobrej kulturze rolnej w dniu 30 czerwca 2003 r.

WSA stwierdził, że przesłanką przyznania płatności na 2004 r. było utrzymanie gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej w roku 2004, bowiem tego roku dotyczył wniosek skarżącego.

NSA podziela stanowisko Sądu I instancji, zgodnie z którym, w sytuacji gdy działki rolne zgłoszone przez skarżącego do płatności bezpośrednich w 2004 roku nie były w tym roku utrzymane w dobrej kulturze rolnej w rozumieniu przepisu art. 2 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich w związku z § 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 kwietnia 2004 r., wobec czego nie spełniały wymagań niezbędnych do przyznania wnioskowanych płatności za 2004 rok, nie było podstaw do przyznania tych płatności.

Zatem decyzje odmawiające przyznania płatności (i w konsekwencji nakładające sankcje) miały uzasadnienie w obowiązującym stanie prawnym, wobec czego Naczelny Sąd Administracyjny za prawidłowe uznał stanowisko Sądu I instancji, że zaskarżona decyzja pomimo częściowo błędnego uzasadnienia nie narusza prawa materialnego ani procesowego w stopniu uzasadniającym jej wyeliminowanie z obrotu prawnego.

Z wyżej wyłożonych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną, jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw. O kosztach postępowania kasacyjnego NSA orzekł na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.