Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1918/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-11-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6340 Potwierdzenie represji
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Prezes Instytutu Pamięci Narodowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 4
journal: Dz.U. 2015 poz 693
law: Ustawa z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Borkowska, Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Golat, sędzia WSA Tomasz Wykowski (spr.), Protokolant sekr. sąd. Wioletta Matuszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 listopada 2018 r. sprawy ze skargi J. J. na decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej oraz osoby represjonowanej z powodów politycznych oddala skargę


UZASADNIENIE

I. Przedmiotem skargi jest decyzja Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (dalej także: "Prezes IPN", "Organ") z [...] maja 2018 r. nr [...] , którą odmówiono J. J. (dalej: "Wnioskodawca", "Strona", "Skarżący") potwierdzenia spełnienia warunków, o których mowa w art. 4 ustawy z 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz o osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz.U. Z 2018 r. poz.690; dalej: "ustawa o działaczach opozycji").

II. Decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym:

1. Wnioskiem z [...] listopada 2017 r. Wnioskodawca wystąpił do Prezesa IPN o wydanie decyzji potwierdzającej spełnienie warunków wskazanych w art. 4 ustawy o działaczach opozycji, tj. potwierdzenia, że nie był on pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa państwa (pkt 1), lub, że w archiwum Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu nie zachowały się dokumenty wytworzone przez niego lub przy jego udziale, w ramach czynności wykonywanych przez niego w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa (pkt 2).

2. W toku postępowania w archiwach IPN odnalazły się dokumenty i zapisy archiwalne dotyczące Wnioskodawcy, a mianowicie teczka personalna tajnego współpracownika, w której znajduje się zapis rozmowy przeprowadzonej [...] marca 1978 r. z funkcjonariuszem, w trakcie której Strona informowała o sytuacji panującej w zakładzie [...] , a także ustalony został termin kolejnej rozmowy.

Zwrócono się do Strony o zajęcie stanowiska wobec odnalezionych materiałów. W dniu [...] kwietnia 2018 r. w Oddziale Instytutu Pamięci Narodowej w [...] wnioskodawcy udostępniono dokumenty przedmiotowego postępowania.

W protokole dotyczącym udostępnienia stronie akt sprawy Wnioskodawca oświadczył, że materiały, które są w posiadaniu IPN-u nie odzwierciedlają całości sprawy. Strona podkreśliła, że udzielała jedynie informacji na tematy powszechnie znane w zakładzie pracy. Ponadto ww. zaznaczył, że nie pobierał pieniędzy, na współpracę zgodził się jedynie w aspekcie technicznym. Wnioskodawca zaznaczył, że zerwał współpracę ze służbami i późniejsze próby nawiązania kontakt w celu ponowienia współpracy pozostawały bezskutecznie.

3. Decyzją z dnia [...] maja 2018 r. Organ odmówił potwierdzenia, że Skarżący spełnia warunki, o których mowa w art.4 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych.

W uzasadnieniu w/w decyzji Organ stwierdził, co następuje:

Analizując odnalezione w sprawie dokumenty dotyczące Skarżącego wskazać należy, że w aktach o sygn. [...] t. 2 (teczka personalna tajnego współpracownika pseudonim "[...] " dot. J. J., imię ojca T., ur. [...] marca 1951 r.) znajduje się rezultat pozyskania z dnia [...] marca 1978 r. z treści którego wynika, że podczas rozmowy z funkcjonariuszem J. J. informował go o sytuacji panującej w zakładzie [...] i kwestii niewykorzystanych maszyn na Wydz. [...] [...]. W aktach o sygn. [...] t. 2 znajduje się również notatka z rozmowy odbytej z kandydatem na TW z dnia [...] marca 1978 r. podczas której ww. informował funkcjonariuszy: [...] J. U. oraz [...] W. K. o nieprawidłowościach występujących na Wydz. [...] [...] w [...] . W trakcie przedmiotowej rozmowy ww. ustalili termin kolejnego spotkania na dzień [...] kwietnia 1978 r.

W zasobach archiwalnych Instytutu Pamięci Narodowej odnalezione zostały również akta o sygn. [...] t. 3 (teczka pracy tajnego współpracownika pseudonim "[...] " dot. J. J., imię ojca [...] , ur. [...] marca 1951 r.), w których znajduje się 8 informacji uzyskanych od TW "[...]" podczas rozmów przeprowadzonych z ww. w okresie od dnia [...] kwietnia 1978 r. do dnia [...] września 1980 r. ( [...] kwietnia 1978 r., [...] grudnia 1978 r., [...] stycznia 1979 r., [...] stycznia 1980 r., [...] lutego 1980 r., [...] maja 1980 r. [...] sierpnia 1980 r. oraz [...] września 1980 r.). Podczas ww. spotkań TW "[...]" informował funkcjonariusza o nieprawidłowościach występujących w [...] [...] oraz o nastrojach pracowników ww. zakładu.

W ocenie Prezesa IPN opisane wyżej dokumenty tj. rezultat z dnia [...] marca 1978 r. oraz 8 informacji sporządzonych z rozmów z TW "[...]" spełniają kryteria dokumentów wymienionych w art. 4 pkt 2 ustawy o działaczach opozycji tj. został wytworzony przy udziale wnioskodawcy w ramach czynności wykonywanych w charakterze pomocnika organów bezpieczeństwa państwa.

Ponadto odnalezione zostały zapisy kolejnych 8 rozmów przeprowadzanych przez Wnioskodawcę z funkcjonariuszami służb bezpieczeństwa, w których przekazywał, a także następujące zapisy archiwalne:

– zapis do numeru [...] z dziennika rejestracyjnego [...] w [...] (sygn. [...] ) z treści którego wynika, że [...] marca 1978 r. Wydz. [...] zarejestrował TW "[...]". W dniu [...] sierpnia 1981 r., sprawę zdjęto z ewidencji i przekazano do archiwum,

– zapis do numeru [...] z [...] grudnia 1981 r. z dziennika archiwalnego b. Wydz. "[...] " [...] w [...] (sygn. [...] ) z treści którego wynika, że Wydz. [...] przekazał do archiwum sprawę Strony, pseudonim "[...]" w skład dokumentów przekazanych do archiwum wchodziła 1 teczka personalna i 1 teczka pracy,

– zapis do numeru [...] z dziennika rejestracyjnego b. [...] w [...] (sygn. [...] ) z treści którego wynika, że [...] sierpnia 1981 r. Wydz. [...] przekazał do archiwum do numeru [...] sprawę TW "[...]". Z treści ww. zapisu wynika, że sprawę zdjęto z ewidencji [...] grudnia 1981 r.,

– zapis do numeru [...] z karty kontrolnej pracownika, z treści którego wynika, że sprawa dot. TW "[...]" rejestrowana była [...] sierpnia 1981 r. i zakończona [...] grudnia 1981 r.,

– zapis na karcie [...] z kartoteki tematycznej [...] [...] (sygn. [...] ) z treści której wynika, że sprawę TW "[...]", pracownika [...] w [...] , nr rej [...] w związku z dezinformacją i dwulicowością przekazano do archiwum do numeru [...] ,

– zapis na karcie [...] z kartoteki tematycznej [...] (sygn. [...] ) z treści której wynika, że TW rej. do numeru [...] zatrudniony był na stanowisku technologa w [...] [...]. Sprawę przekazano do archiwum do numeru [...] ,

– zapis na karcie [...] z kartoteki tematycznej [...](sygn. [...] ) z treści której wynika, że TW "[...] " rejestrowany był do numeru [...]. W związku z dezinformacją i dwulicowością sprawę przekazano do archiwum do numeru [...] ,

– zapis na karcie personalnej z karty rejestracyjnej wycofanej w [...] ,[...] ,[...] - Pseudonimów i Kryptonimów (sygn. [...] ) dot. Strony z treści którego wynika, że ww. rejestrowany był do numeru [...] jako TW "[...]" przez funkcjonariusza Wydz. [...] [...]. Z treści przedmiotowego zapisu wynika ponadto, że ww. pozyskany został do współpracy na zasadzie dobrowolności [...] marca 1978 r.,

– zapis na karcie rejestracyjnej ([...] ) z wycofanej WUSW w [...] ,[...] ,[...] - Pseudonimów i Kryptonimów (sygn. [...] ) z treści którego wynika, że sprawa rejestrowana [...] sierpnia 1981 r. do numeru [...] z powodu dezinformacji i dwulicowości została zakończona w dniu [...] grudnia 1981 r. Materiały złożono w Wydz. "[...] " KWMO [...] do numeru [...] ,

– karta [...] z kartoteki ogólnoinformacyjnej b. Wydz. "[...] " w [...] ([...] ) z treści której wynika, że Wnioskodawca pozyskany został do współpracy na zasadzie dobrowolności przez Wydz. [...] [...] [...] marca 1978 r. W dniu [...] sierpnia 1981 r. sprawę przekazano na stan Wydz. [...] [...] do numeru [...]. Wyeliminowany ze współpracy przez Wydz. [...] [...] w dniu [...] grudnia 1981 r. z powodu dezinformacji i dwulicowości,

– karta [...] z kartoteki ogólnoinformacyjnej b. Wydz. "[...] " [...] ([...] ), z treści której wynika, że sprawa dotycząca Strony [...] grudnia 1981 r. została zakończona z powodu dezinformacji i dwulicowości. Sprawę przekazano do archiwum do numeru [...] ,

– informacja o osobie z komputerowego zbioru danych byłej Służby Bezpieczeństwa ([...]) z treści którego wynika, że sprawę tajnego współpracownika – J.J., s. [...] , ur. [...] marca 1951 r. w [...] w dniu [...] grudnia 1981 r. zdjęto z ewidencji. Jako powód wskazano dezinformację. Materiały archiwalne numer [...] złożono w [...] Pion "[...] ".

Wymienione powyżej zapisy wskazują, że z udziałem Wnioskodawcy zostały wytworzone materiały w ramach czynności wykonywanych przez Niego w charakterze tajnego współpracownika organów bezpieczeństwa państwa. Wskazane dokumenty spełniają kryteria dokumentów opisanych w art. 4 ust. 2 ustawy o działaczach opozycji.

Odnosząc się do oświadczenia Strony Prezes IPN wskazał, że w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 5 ust. 1 i art. 4 ustawy o działaczach opozycji nie jest oceniana cała działalność wnioskodawcy, a jedynie bada się, czy w archiwum zachowały się dokumenty o określonych cechach. Prezes IPN w wydawanej decyzji nie rozstrzyga o współpracy wnioskodawcy z organami bezpieczeństwa państwa, a jedynie informuje o treści dokumentów znajdujących się w archiwum Instytutu Pamięci Narodowej, według kryteriów wymienionych w art. 4 ustawy o działaczach opozycji, nie jest także prowadzone żadne postępowanie dowodowe. Istotą prowadzonego postępowania było ustalenie, czy w zasobie archiwalnym IPN znajdują się dokumenty dotyczące Strony, spełniające kryteria, o których mowa w art. 4 ustawy o działaczach opozycji. Tym samym organ zobowiązany był jedynie do zbadania, czy treść odnalezionych dokumentów potwierdza, że zostały one wytworzone przez wnioskodawcę lub przy jego udziale w ramach czynności wykonywanych przez niego w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa. Wobec odnalezienia takich dokumentów, w opisanym stanie faktycznym i prawnym nie można było potwierdzić, że Wnioskodawca spełnia warunki, o których mowa w art. 4 ustawy o działaczach opozycji.

III. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżący wniósł o zmianę decyzji Prezesa IPN i potwierdzenie spełniania przez Skarżącego warunków o których mowa w art. 4 ustawy o działaczach opozycji, ewentualnie o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.

W uzasadnieniu Skarżący wskazał, że obowiązkiem Prezesa IPN w toczącym się postępowaniu o ustalenie spełnienia przesłanek wskazanych w art. 4 ustawy o działaczach opozycji jest nie tylko sprawdzenie, czy w archiwach IPN zachowały się dokumenty wytworzone przez wnioskodawcę lub przy jego udziale, lecz także wykazanie, czy odnalezione dokumenty faktycznie dotyczą wnioskodawcy oraz ustalenie, czy zostały one wytworzone przez wnioskodawcę lub przy jego udziale, w ramach czynności wykonywanych przez niego w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa. Skarżący podkreślił, że odnalezione w archiwach materiały zostały wytworzone przez funkcjonariuszy służb bezpieczeństwa państwa, a nie przez niego samego.

Zdaniem Skarżącego regulacje ustawy o działaczach opozycji nakładają na Prezesa IPN obowiązek weryfikacji odnalezionych dokumentów pod kątem tego, czy istotnie zostały one wytworzone przy jego aktywnym udziale. W przeciwnym razie rozstrzygnięcie Prezesa IPN miałoby charakter zaświadczenia, a nie decyzji.

Skarżący wskazał, że był osobą zaangażowaną w działalność antykomunistyczną zmierzającą do odzyskania suwerenności i niepodległości Polski i był z tego powodu represjonowany. Podkreślał, że przekazywane przez niego informacje dotyczyły wyłącznie zakładu w którym był zatrudniony, a poza tym były to informacje powszechnie znane i ogólnodostępne. Notatki były sporządzane przez funkcjonariuszy i nie miał on wpływu na to, co zostało w nich napisane. Nie przyjął także proponowanych pieniędzy, unikał kontaktów z funkcjonariuszami SB, a jeśli już musiał taki kontakt odbyć to wprowadzał dezinformację, co zostało w jednej z notatek wskazane jako powód przeniesienia sprawy do archiwum. Był on także represjonowany z uwagi na działalność w strukturach NSZZ "Solidarność", w tym został skazany na 4 lata pozbawienia wolności i 2 lata pozbawienia praw publicznych, z czego faktycznie pozbawionym wolności był przez około 15 miesięcy. Ponadto został odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski za wybitne zasługi w działalności na rzecz przemian demokratycznych w Polsce, za osiągnięcia w podejmowanej z pożytkiem dla kraju pracy zawodowej i społecznej.

IV. W odpowiedzi na skargę Prezes IPN wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

V. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2018, poz. 2107) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2018, poz. 1302 z późn. zm.), dalej "p.p.s.a.", sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem.

Skargę należało oddalić, albowiem zaskarżona decyzja Prezesa IPN z [...] maja 2018 r. nie narusza przepisów prawa.

VI. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji Prezesa IPN prowadzi do następujących wniosków:

1. Przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego było rozstrzygnięcie w drodze decyzji administracyjnej, czy Skarżący spełnia warunki, o których mowa w art.4 ustawy o działaczach opozycji, niezbędne następnie do uzyskania statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Po rozpatrzeniu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego Organ uznał, iż z racji niespełniania przez Skarżącego warunku, o którym mowa w art.4 pkt 2 ustawy, zachodzi przeszkoda do pozytywnego rozpatrzenia wniosku strony. Stanowisko to należy uznać za prawidłowe, co uniemożliwia uwzględnienie skargi.

2. Przepis art.4 ustawy o działaczach opozycji stanowi, iż status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych przysługuje osobie:

1. która nie była pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa państwa, chyba że przedłoży dowody, że przed dniem 31 lipca 1990 r., bez wiedzy przełożonych, czynnie wspierała osoby lub organizacje działające na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce

2. co do której w archiwum Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu nie zachowały się dokumenty wytworzone przez nią lub przy jej udziale, w ramach czynności wykonywanych przez nią w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa.

Kwestią sporną było w niniejszej sprawie, czy w archiwum Instytutu zachowały się dokumenty, spełniające kryteria z art.4 pkt 2, tj. takie dokumenty, które łącznie zostałyby wytworzone przez Skarżącego lub przy jego udziale skarżącej oraz w/w wytworzenie lub udział Skarżącego w tworzeniu dokumentów nastąpiłoby w ramach czynności wykonywanych przez niego w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa.

Prawidłowa wykładnia przywołanego przepisu wymaga wzięcia pod uwagę następujących okoliczności:

Co do zasady ogólna intencja ustawodawcy, ustanawiającego wymóg, o którym mowa w art.4 pkt 2, jest czytelna – chodzi mianowicie o uniemożliwienie nabycia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych osobom, które w okresie PRL podjęły działania na rzecz organów bezpieczeństwa PRL, polegające na przekazywaniu tym organom informacji, czy też pomaganiu w ich zdobywaniu. Z ustawy wynika jasno, że w sposób celowy ustawodawca po pierwsze przyjął uproszczone kryterium ustalania, czy w/w działanie na rzecz organów bezpieczeństwa PRL miało w danym przypadku miejsce, czy też nie, koncentrujące się wyłącznie na potwierdzeniu podjęcia działań, o których mowa w art. 4 pkt 2 ustawy o działaczach opozycji, przez dokumentację zgromadzoną w zasobach archiwalnych IPN, a po drugie dopuścił w tym zakresie jedynie uproszczone postępowanie dowodowe, ograniczone do dowodu z dokumentacji zgromadzonej w archiwum, w związku z czym postępowanie to ogranicza się do kwerendy archiwalnej IPN.

Przyjąć należy, że intencją ustawodawcy było znalezienie łatwego w stosowaniu, a tym samym dostatecznie sformalizowanego kryterium, umożliwiającego weryfikowanie wnioskodawców pod kątem tego, czy w przeszłości działali na rzecz organów bezpieczeństwa PRL. W konsekwencji powyższego przyjąć należy, iż ustawodawca stanął na bardzo rygorystycznym stanowisku, iż:

– uprawnienia przewidziane w ustawie przysługują wyłącznie tym osobom, co do których w archiwum IPN brak jest jakichkolwiek dokumentów, mogących potwierdzać związki tych osób z organami bezpieczeństwa PRL,

– istnienie takich dokumentów stanowi automatyczną przeszkodę do nabycia w/w uprawnień,

– w/w skutek zachodzi niezależnie od okoliczności, w jakich doszło do podjęcia działań na rzecz organów bezpieczeństwa PRL, czasu trwania tych działań, ich wagi, czy też proporcji, w jakich pozostają one w stosunku do całokształtu działalności opozycyjnej wnioskodawcy.

Wobec powyższego należy stwierdzić – wbrew podstawowemu zarzutowi skargi – że Prezes IPN nie jest upoważniony do uwzględniania przy orzekaniu – na korzyść wnioskodawcy – takich okoliczności jak epizodyczny i krótkotrwały charakter działania na rzecz organów bezpieczeństwa PRL lub późniejsze, intensywne zaangażowanie się danej osoby w działalność opozycyjną. Uznać zatem należy, iż w świetle literalnych unormowań ustawy nawet epizodyczne podjęcie działań, o których mowa w art. 4 pkt 2 ustawy o działaczach opozycji, uniemożliwia nabycie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. O ile przyjęte przez ustawodawcę rozwiązanie może budzić wątpliwości co do adekwatności stopnia jego rygoryzmu, czy też jego proporcjonalności, o tyle próba wyinterpretowania bardziej liberalnego zakresu zastosowania art.4 pkt 2 ustawy jest w ocenie Sądu niemożliwa, a to z racji jasnego skonstruowania obecnie obowiązujących regulacji.

W tym miejscu zaznaczyć należy, że jedyną obecnie dostępną w polskim porządku prawnym możliwością podważenia i zweryfikowania wiarygodności materiałów zawartych w archiwach IPN stanowi postępowanie autolustracyjne, przeprowadzane przed właściwym sądem okręgowym na zasadach i w trybie uregulowanym w art. 20 ust. 5 ustawy z 18 października 2006 r. o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944 – 1990 (Dz.U.2017 poz. 2186; dalej: ustawa lustracyjna). Przyjąć zatem należy, iż osoba, co do której Prezes IPN odmówił wydania pozytywnej decyzji w przedmiocie spełniania warunków z art. 4 ustawy o działaczach opozycji, może być uznana za podmiot uprawniony do żądania wszczęcia postępowania autolustracyjnego, jakim jest osoba publicznie pomówiona o fakt pracy lub służby w organach bezpieczeństwa państwa lub współpracy z nimi w okresie od dnia 22 lipca 1944 r. do dnia 31 lipca 1990 r.

Stwierdzić należy, że ustawa lustracyjna operuje w art. 1 pojęciem "współpracy z organami bezpieczeństwa państwa", zdefiniowanym w art. 3a ust. 1, jako świadoma i tajna współpraca z ogniwami operacyjnymi lub śledczymi organów bezpieczeństwa państwa w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji. W pierwszej kolejności wskazać należy, iż wskazane powyżej ustawowe kryteria współpracy zostały doprecyzowane przez Trybunał Konstytucyjny i orzecznictwo sądowe. W świetle powyższego przedmiotowa współpraca:

– musiała polegać na kontaktach z organami bezpieczeństwa państwa i przekazywaniu informacji tym organom,

– musiała mieć charakter świadomy, co oznacza, że osoba współpracująca musiała zdawać sobie sprawę, iż osoba, z którą nawiązała kontakt, jest przedstawicielem jednej ze służb wymienionych w art. 2 ust. 1 ustawy lustracyjnej,

– powinna być tajna, co oznacza, że fakt nawiązania współpracy, a także jej przebieg, ma pozostać tajemnicą, w szczególności wobec tych osób i środowisk, których miały dotyczyć przekazywane informacje,

– musiała wiązać się z operacyjnym zdobywaniem informacji przez służby wymienione w art. 2 ustawy,

– nie mogła ograniczać się do samej deklaracji woli, lecz powinna materializować się w świadomie podejmowanych konkretnych działaniach w celu urzeczywistnienia podjętej współpracy.

Co istotne, przy badaniu tych przesłanek w postępowaniu lustracyjnym nie obowiązuje zamknięty katalog dowodowy, tak jak ma to miejsce na gruncie ustawy o działaczach opozycji, ograniczony wyłącznie do zasobów archiwalnych IPN. Brak jest zatem przeszkód do przeprowadzenia przez sąd powszechny również dowodu z innych dokumentów, jak też dowodu ze świadków w osobach funkcjonariuszy organów bezpieczeństwa PRL, czy też innych członków opozycji antykomunistycznej.

Stwierdzić należy, iż wyrok lustracyjny, stwierdzający niewspółpracowanie danej osoby z organami bezpieczeństwa PRL, winien być bezwzględnie traktowany przez Prezesa IPN, przy ponownym orzekaniu w sprawie o potwierdzenie spełnienia warunków z art.4 pkt 2 ustawy, jako równoznaczny w skutkach z brakiem w archiwum IPN dokumentów wskazanych w tym przepisie i obligować organ do wydania decyzji potwierdzającej spełnianie w/w warunków.

3. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, należy z całą pewnością stwierdzić, że przedmiotem postępowania o potwierdzenie spełniania przez skarżącą warunków z art. 4 ustawy o działaczach opozycji nie było wszechstronne badanie przez organ, czy Skarżący prowadził świadomą i tajną współpracę z ogniwami operacyjnymi lub śledczymi organów bezpieczeństwa państwa w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji – gdyż ta kwestia jest przedmiotem zarezerwowanym dla postępowania autolustracyjnego. Prezes IPN badał wyłącznie to, czy w archiwum IPN zachowały się dokumenty, formalnie potwierdzające podjęcie przez Wnioskodawcę działań opisanych w art.4 pkt 2 w/w ustawy.

W toku postępowania Prezes IPN odnalazł w archiwum dokumenty świadczące o prowadzeniu przez Skarżącego rozmów z funkcjonariuszami służb bezpieczeństwa i przekazywaniu tymże funkcjonariuszom szeregu informacji o sytuacji panującej w zakładzie [...]. Odnalezione zostały także zapisy dotyczące późniejszych działań na materiałach sporządzonych na bazie tych kontaktów. Sąd w pełni przychyla się do stanowiska Organu, iż charakter ujawnionych materiałów (szczegółowo omówionych w decyzji) obliguje do zakwalifikowania ich jako dokumenty wytworzone przy udziale Skarżącego, w ramach czynności, które Skarżący (niezależnie od własnego subiektywnego przekonania) wykonywał w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa.

W świetle przedstawionego rozumienia art. 4 pkt 2 ustawy o działaczach opozycji, Prezes IPN nie miał więc innej możliwości, jak odmówić wydania decyzji o spełnieniu przesłanek w tym przepisie wskazanych.

Odnotować należy, że notatka funkcjonariusza organów bezpieczeństwa PRL, relacjonująca przebieg rozmowy odbytej z daną osobą, w trakcie której osoba ta, mając pełną świadomość tego, iż rozmawia z funkcjonariuszem w/w organów, udziela informacji przydatnych tym organom, spełnia kryteria dokumentu wytworzonego przy udziale tej osoby w rozumieniu art. 4 pkt 2 ustawy. Współudział w tworzeniu takiego dokumentu polega zatem na dostarczaniu funkcjonariuszowi informacji, w oparciu o które notatka ta została sporządzona. Do uznania, iż udział taki miał miejsce nie jest przy tym konieczna wiedza rozmówcy funkcjonariusza, iż notatka taka została przez funkcjonariusza sporządzona, albowiem wystarczająca w tym zakresie świadomość możliwości jej sporządzenia. Względy logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego nakazują przyjęcie, iż świadomość takiej możliwości powstawała automatycznie wraz z udzieleniem przedstawicielowi organów bezpieczeństwa informacji, potencjalnie przydatnych z punktu widzenia tych organów.

Wbrew stanowisku skargi Organ nie miał podstaw do kwestionowania prawdziwości ujawnionych materiałów archiwalnych. W ujęciu formalnym wskazać należy na brak jakichkolwiek przesłanek, mogących sugerować że w/w materiały nie są dokumentami autentycznymi, tj. że zostały sfałszowane, przerobione, itd. W ujęciu materialnym wskazać z kolei należy na brak przesłanek dowodzących w sposób oczywisty, ponad wszelką wątpliwość, iż przedmiotowa dokumentacja nie odzwierciedla rzeczywistego przebiegu zdarzeń, związanych z utrzymywaniem przez organy bezpieczeństwa PRL kontaktów ze Skarżącym.

Sąd nie znalazł także innych naruszeń prawa materialnego oraz procesowego które uzasadniałyby uchylenie zaskarżonej decyzji. Organ wydając zaskarżoną decyzję dokonał prawidłowej oceny całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego.

W świetle powyższych okoliczności uznać należy, że wniesiona skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw, w następstwie czego podlega oddaleniu na podstawie art.151 p.p.s.a.