Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 385/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-05-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6146 Sprawy uczniów
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne: Oświata
Skarżony organ: Rada Miasta
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 90 f pkt. 3, art. 90 d ust. 1
journal: Dz.U. 2004 nr 256 poz 2572
law: Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wiesław Morys (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Barbara Adamiak Sędzia NSA Małgorzata Borowiec Protokolant st. asystent sędziego Rafał Kopania po rozpoznaniu w dniu 6 maja 2014 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Prokuratora Okręgowego w Gliwicach od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 24 października 2013 r. sygn. akt IV SA/Gl 138/13 w sprawie ze skargi Prokuratora Rejonowego Gliwice – Zachód w Gliwicach na uchwałę Rady Miejskiej w T. z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...] w przedmiocie regulaminu udzielania pomocy materialnej o charakterze socjalnym dla uczniów zamieszkałych na terenie gminy oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 24 października 2013 r., sygn. akt IV SA/Gl 138/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uwzględnił częściowo skargę Prokuratora Rejonowego Gliwice-Zachód w Gliwicach na uchwałę Rady Miejskiej w T. z dnia 13 listopada 2007 r. nr XII/126/07, w przedmiocie regulaminu udzielania pomocy materialnej o charakterze socjalnym dla uczniów zamieszkałych na terenie gminy, i stwierdził nieważność § 7 ust. 2 tej uchwały, a w pozostałym zakresie skargę oddalił.

W jego uzasadnieniu Sąd ten przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy: zaskarżoną uchwałę podjęto na podstawie przepisów art. 18 ust. 2 pkt 15 i art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 z późn. zm.) w związku z art. 90f ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 z późn. zm.), a określała ona sposób ustalania wysokości stypendium szkolnego, formy jego udzielania oraz tryb i sposób ustalania stypendium i zasiłku szkolnego. Skarżący - domagając się stwierdzenia nieważności jej § 5 ust. 1 i § 7 ust. 2 – zarzucił rażące naruszenie 90d ust. 2, 4 i 5 w zw. z art. 90f pkt 2 ustawy o systemie oświaty poprzez ujęcie w § 5 ust. 1 uchwały form, w jakich udziela się stypendium, a tym samym niedopuszczalne powtórzenie i zmodyfikowanie przepisów ustawy oraz rażące naruszenie art. 90e ust. 1 w zw. z art. 90f pkt 4 tej ustawy poprzez nieuprawnione zdefiniowanie w § 7 ust. 2 uchwały pojęcia "zdarzenie losowe". Motywując zarzuty Prokurator powołał się na brzmienie § 118 w związku z § 143 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" (Dz. U. Nr 100, poz. 908), jak też na brak kompetencji rady gminy do zdefiniowania pojęcia "zdarzenia losowego".

W odpowiedzi na skargę postulowano jej oddalenie, nie podzielając stanowiska skarżącego. Argumentowano, że w zaskarżonej uchwale Rada Miejska w T. nie zdefiniowała pojęcia "zdarzenia losowego", ale wymieniła przykłady zdarzeń losowych, jako katalog otwarty. Samo przykładowe ich wyliczenie nie formułuje definicji i jest dopuszczalne w myśl § 153 rozporządzenia w sprawie zasad techniki prawodawczej, który wskazuje, że jeśli nie jest możliwe sformułowanie definicji, to można objaśnić znaczenie danego określenia poprzez przykładowe wyliczenie jego zakresu, wyraźnie wskazując przykładowy charakter wyliczenia przez posłużenie się zwrotami "w szczególności" albo "zwłaszcza". Nie wystąpi zatem zawężenie katalogu sytuacji mieszczących się w zakresie szeroko pojętego "zdarzenia losowego", ograniczającego w konsekwencji możliwość przyznania pomocy socjalnej niektórym uczniom lub studentom. Odnosząc się do zarzutu niedopuszczalnego powtórzenia i zmodyfikowania przepisów ustawy o systemie oświaty poprzez wymienienie w § 5 ust. 1 uchwały form, w jakich udziela się stypendium przyznano, iż uchwała rady gminy nie może regulować jeszcze raz tego, co zostało już wcześniej przez ustawodawcę unormowane i co stanowi przepis prawa powszechnie obowiązującego. Jednakże w orzecznictwie i piśmiennictwie reprezentowany jest pogląd, że zakaz powtórzeń nie ma charakteru bezwzględnego. Powołano się przy tym na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 15 marca 2007 r. o sygn. akt II SA/Wr 745/06, w którym stwierdzono, iż "niekiedy konieczne jest przytoczenie w uchwale rady gminy zapisów ustawowych, jeżeli dzięki takiemu zabiegowi akt prawa miejscowego stanie się czytelny i zrozumiały, jednak myśli tej nie można utożsamiać ze swoistą "modyfikacją" i rozszerzeniem lub uzupełnieniem zapisów ustawowych". Taki pogląd został również wyrażony w innych orzeczeniach, np. Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 czerwca 1996 r. o sygn. akt SA/Gd 2949/94 (publ. OSS 1996/3/91).

W piśmie procesowym z dnia 24 lipca 2013 r. Prokurator podtrzymał twierdzenia skargi, a ponadto złożył wniosek o zbadanie zgodności z prawem § 6 ust. 4 zaskarżonej uchwały, a to ze względu na bezprawne - jego zdaniem - uregulowanie form pomocy materialnej na zasadzie refundacji wydatków poniesionych przez ucznia. Unormowanie to jest sprzeczne z ustawą, która nie stanowi o obowiązku skredytowania tego świadczenia przez wnioskodawcę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uwzględnił skargę w części obejmującej § 7 ust. 2 zaskarżonej uchwały, uznając, że w sposób istotny narusza ona prawo. Rada Miejska w T. określając katalog zdarzeń losowych uzasadniających przyznanie zasiłku przekroczyła granice swoich kompetencji wyznaczone normą delegacyjną zawartą w art. 90f pkt 4 ustawy o systemie oświaty. Sąd I instancji podzielił stanowisko Prokuratora, że upoważnienie do wydania aktu prawa miejscowego należy tu rozumieć jako pozwalające na zróżnicowanie trybu i sposobu udzielania zasiłków w zależności od charakteru niektórych, szczególnych zdarzeń losowych (p. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 17 grudnia 2009 r., sygn. akt IV SA/Po 745/09 oraz z dnia 19 listopada 2009 r., sygn. akt IV SA/Po 749/09, dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Rada gminy nie została natomiast upoważniona do definiowania pojęcia "zdarzenie losowe", czy określania jego desygnatów, mimo iż nie czyni tego też wspomniana ustawa. Stąd też nie może w ogóle objaśniać znaczenia "zdarzenie losowe". W tej sytuacji powołanie się na treść § 153 rozporządzenia w sprawie zasad techniki prawodawczej jest, w świetle powyższych wywodów, zdaniem Sądu I instancji bezzasadne. W tym stanie rzeczy Sąd ten uznał, że we wskazanym zakresie doszło do istotnego naruszenia przepisów prawa w rozumieniu art. 91 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, które uzasadniało stwierdzenie nieważności uchwały w części obejmującej przepis § 7 ust. 2 uchwały, bo Rada Miejska w T. wykroczyła tu poza zakres upoważnienia ustawowego nadając pojęciu "zdarzenie losowe" normatywne znaczenie, do czego nie była uprawniona. W podstawie prawnej tego rozstrzygnięcia powołał Sąd przepis art. 147 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej: P.p.s.a., w związku z art. 94 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie podzielił natomiast zarzutu naruszenia art. 90d ust. 2, 4 i 5 w związku z art. 90f pkt 2 ustawy o systemie oświaty poprzez wskazanie w § 5 ust. 1 zaskarżonej uchwały form, w jakich udziela się stypendium, a tym samym niedopuszczalne powtórzenie i zmodyfikowanie przepisów ustawy. Przepis art. 90d ust. 2, 4 i 5 ustawy o systemie oświaty wskazuje możliwe sposoby udzielania stypendium szkolnego. Natomiast art. 90f pkt 2 tej ustawy zawiera upoważnienie dla rady gminy do określenia form, w jakich stypendium szkolne będzie udzielane w zależności od potrzeb uczniów. W § 5 ust. 1 zaskarżonej uchwały uregulowano katalog dopuszczonych przez Radę Miejską w T. form, w jakich udziela się stypendium szkolnego uczniom zamieszkałym na terenie tej Gminy – co należy uznać za realizację delegacji z art. 90f pkt 2 ustawy. Określenie w regulaminie form, w jakich udziela się stypendium, jest wynikiem uprawnienia rady gminy do przyznania świadczenia w niektórych tylko bądź we wszystkich formach, jakie ustawa dopuszcza (zob. M. Pilich, Ustawa o systemie oświaty. Warszawa 2006 r., s. 664). Rada Miejska w T. przesądziła o skorzystaniu ze wszystkich wymienionych w art. 90d ust. 2, 4 i 5 cytowanej ustawy sposobów pomocy. Natomiast ze względów redakcyjnych doprowadziło to do powtórzenia treści tych przepisów. W tej sytuacji Sąd I instancji uznał, iż ten zabieg legislacyjny został niejako "wymuszony" przez ustawodawcę treścią upoważnienia z przepisu art. 90f pkt 2 omawianej ustawy. Z jednej bowiem strony określa ona katalog form pomocy stypendialnej możliwych do zastosowania, z drugiej natomiast wskazuje na konieczność ustalenia w regulaminie konkretnych sposobów stosowanych wobec uczniów zamieszkałych na terenie gminy. W świetle powyższego Sąd ten nie podzielił stanowiska skarżącego, że w § 5 ust 1 zaskarżonej uchwały doszło do nieuprawnionego powtórzenia przepisów ustawy w przedmiotowym zakresie. Nadto podkreślił, iż w orzecznictwie i piśmiennictwie reprezentowany jest pogląd, że zakaz powtórzeń nie ma charakteru bezwzględnego i w pewnych sytuacjach przytaczanie treści aktów prawnych wyższego rzędu w akcie prawa miejscowego może być dopuszczone (p. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 15 marca 2007 r., sygn. akt II SA/Wr 745/06, publik.: Lex nr 285125). Sąd meriti nie uznał także trafności zarzutu modyfikowania przepisów ustawy przez dookreślenie form stypendium. Posłużenie się w treści § 5 ust. 1 pkt 1-3 badanej uchwały terminem "w szczególności: (...)" (pkt 1 i 2), "w tym między innymi (...)" (pkt 3) oznacza, że omawiane regulacje mają charakter otwarty i stanowią przykładowe rozwinięcie przyjętych form pomocy, dopuszczonych przez ustawę, a jednocześnie nie stanowią ich zawężenia. Wreszcie podał, iż wbrew stanowisku skarżącego § 6 ust 4 uchwały nie dokonuje modyfikacji wskazanych w § 5 ust. 1 pkt 1-3 form udzielania pomocy o charakterze rzeczowym. Przepis ten odnosi się do sposobu ich udzielania, a więc do aspektów związanych z realizacją poszczególnych form pomocy. Zawarta w nim norma zakłada, iż pomoc materialna w formach przewidzianych w § 5 ust. 1 pkt 1-3 może być realizowana poprzez zwrot wydatków, po zaakceptowaniu przedstawionych odpowiednich rachunków, faktur bądź innych dokumentów potwierdzających poniesienie wydatku lub przelewem na rachunek bankowy podmiotu, u którego uprawniona osoba dokonała zakupu towaru lub usługi. Wprowadzona w tym przepisie możliwość realizacji form przewidzianych w § 5 ust. 1 pkt 1-3 może być zatem dokonana po akceptacji dokumentów potwierdzających poniesienie wydatku poprzez zwrot gotówki lub przelew. Zapis ten nie przesądza zatem, w ocenie Sądu I instancji, konieczności wcześniejszego skredytowania tej pomocy przez samego ucznia. Udzielenie świadczenia w formie rzeczowej poprzez refundację kosztów zależy bowiem od wyboru wnioskodawcy, gdyż to on przedkłada rachunki, faktury (bądź inne dokumenty), co nie oznacza, że będą one wcześniej przez niego zapłacone. Zapis ten nie jest zatem, zdaniem Sądu, modyfikacją form pomocy określonych w ustawie i nie wykracza poza kompetencję do określenia form, w jakich udziela się stypendium szkolnego w zależności od potrzeb uczniów. Dlatego w tym zakresie skargę oddalił na mocy art. 151 P.p.s.a.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku w części oddalającej skargę złożył Prokurator Okręgowy w Gliwicach. Wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i stwierdzenie nieważności § 6 ust. 4 uchwały w takim zakresie, w jakim ustaliła, że pomoc materialna w formach, wskazanych w § 5 ust. 1 pkt 1 - 3 może być realizowana przez zwrot wydatków po zaakceptowaniu odpowiednich rachunków, faktur bądź innych dokumentów potwierdzających poniesienie wydatku. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 90f pkt 3 i art. 90d ust. 1-4 ustawy o systemie oświaty, polegające na przyjęciu, że Rada Gminy w T. ustanawiając w § 6 ust. 4 uchwały mechanizm udzielania pomocy uczniom, oparty na późniejszym zwrocie poniesionych wydatków, działała w granicach upoważnienia ustawowego, i w konsekwencji niezasadne oddalenie skargi na podstawie art. 151 P.p.s.a. w sytuacji, gdy ustawa oświatowa nie udziela radzie gminy kompetencji do wprowadzania kredytowego sposobu przyznawania uczniowi pomocy poprzez refundację wydatków.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Prokurator podniósł, iż w § 6 ust. 4 uchwały wyraźnie wskazano, że pomoc materialna w formach, o których mowa w § 5 ust. 1 pkt 1-3 może być realizowana przez zwrot wydatków, po zaakceptowaniu odpowiednich rachunków, faktur bądź innych dokumentów potwierdzających poniesienie wydatku, gdy tymczasem ustawa oświatowa nie przewiduje refundacyjnego systemu udzielania pomocy uczniowi. Jednym z naczelnych zadań tego aktu prawnego jest niesienie bezpośredniej pomocy uczniowi, który znalazł się w trudnej sytuacji materialnej. Sposób udzielania wsparcia polegający na zwrocie wydatków poniesionych uprzednio przez zainteresowanego w oparciu o przedstawione rachunki, będący swoistą formą kredytowania przez ucznia przysługującego mu świadczenia, jest zaprzeczeniem celów ustawy, która ma wprost wspomagać go materialnie (rzeczowo) właśnie dlatego, że potrzebuje on takiej pomocy, albowiem jego rodzina nie posiada wystarczających środków na wydatki związane z jego edukacją. Wedle brzmienia uchwały uczeń zatem powinien najpierw opłacić we własnym zakresie świadczenie służące edukacji, uzyskać potwierdzenie zapłaty w postaci odpowiedniego dokumentu, a następnie wylegitymować się nim dla celów dowodowych przed organem administracji publicznej. Za błędną interpretację wskazanego wyżej zapisu uchwały Prokurator uznał wyrażone przez Sąd I instancji stanowisko, że skoro to uczeń przedkłada odpowiednie dokumenty (rachunki, faktury, itp.), to oznacza to, iż akt prawa miejscowego pozostawia jego wyborowi formę udzielenia świadczenia. Z treści § 6 ust. 4 takie uprawnienie osoby wnioskującej o pomoc nie wynika. Sporna regulacja uzależnia bowiem wprost zwrot wydatku od jego poniesienia i zaakceptowania przez organ dokumentu go potwierdzającego. Wyłącznie uznaniu organu pozostawiono zaś zastosowanie formy pomocy w postaci zwrotu wydatku. Tego typu mechanizm kredytowy można byłoby, zdaniem Prokuratora uznać za odpowiadający delegacji ustawowej, gdyby jednocześnie gwarantował on uczniowi uprawnienie do wyboru tak ustanowionej formy pomocy, a gwarancji takiej w uchwale brak, co oznacza, że to organ administracji publicznej samodzielnie (władczo) podejmowałby uznaniową decyzję o udzieleniu materialnego wsparcia na zasadzie późniejszego zwrotu wydatku. Tak określony sposób niesienia uczniowi pomocy narusza przepis art. 90f pkt 3 w zw. z art. 90d ust. 1 - 4 ustawy oświatowej. Podobne stanowisko zajął Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyrokach z dnia 1 sierpnia 2013 r., sygn. akt IV SA/Gl 893/12, i z dnia 14 listopada 2013 r., sygn. akt IV SA/Gl 110/13.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie mogła odnieść skutku, gdyż została oparta na nieusprawiedliwionej podstawie. Stosownie do brzmienia art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę na skutek wniesienia skargi kasacyjnej związany jest granicami tej skargi, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania, która zachodzi w wypadkach określonych w § 2 tego przepisu. Podstaw nieważnościowych w niniejszej sprawie nie stwierdzono. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego orzeczenia determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny, nie jest on bowiem uprawniony do wykraczania poza ramy zaskarżenia i przedstawionych zarzutów.

Podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną, zostały określone w art. 174 P.p.s.a. Przepis art. 174 pkt 1 tej ustawy przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Błędna wykładnia oznacza nieprawidłowe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, czyli mylne rozumienie określonej normy prawnej, natomiast niewłaściwe zastosowanie to dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego, czyli niezasadne uznanie, że stan faktyczny sprawy odpowiada hipotezie określonej normy prawnej. Również druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 P.p.s.a. - naruszenie przepisów postępowania - może przejawiać się w tych samych postaciach, co naruszenie prawa materialnego, przy czym w tym wypadku ustawa wymaga, aby skarżący nadto wykazał istotny wpływ wytkniętego uchybienia na wynik sprawy.

Skarga kasacyjna rozpoznawana w niniejszej sprawie powołała się na podstawę naruszenia przez Sąd I instancji prawa materialnego przez błędną wykładnię wskazanych w jej treści przepisów ustawy o systemie oświaty, dowodząc przekroczenia przez Radę Gminy T. granic delegacji przez regulację tzw. kredytowanego sposobu przyznawania stypendium szkolnego. Przypomnieć trzeba, ze przepis art. 90f pkt 3 upoważnia radę gminy do uchwalenia regulaminu udzielania pomocy materialnej o charakterze socjalnym dla uczniów zamieszkałych na terenie gminy, w którym określa się w szczególności tryb i sposób udzielania stypendium szkolnego. Zwrot "w szczególności" oznacza tu możliwość wyjścia poza ramy wskazane w tym przepisie, lecz jako obligatoryjne części uchwały reguluje elementy w nim wymienione. Zatem obowiązkiem rady gminy uchwalającej przedmiotowy regulamin jest m.in. określenie trybu i sposobu udzielania stypendium szkolnego. Ustawa nie precyzje kryteriów w tej materii. Natomiast przepisy art. 90d ust. 1, 3 i 4 tej ustawy, normują zakres podmiotowy uprawnienia do stypendium, zaś ust. 2 formy stypendium. Zaskarżony obecnie przepis § 6 ust. 4 uchwały Rady Miejskiej w T. z dnia 13 listopada 2007 r. stanowi, iż pomoc materialna w formach, o których mowa w § 5 ust. 1 pkt 1-3 (odpowiednio całkowitego lub częściowego pokrycia kosztów udziału w zajęciach edukacyjnych, pomocy rzeczowej o charakterze edukacyjnym, całkowitego lub częściowego pokrycia kosztów związanych z pobieraniem nauki poza miejscem stałego zamieszkania uczniom określonych szkół) może być realizowana poprzez zwrot wydatków, po zaakceptowaniu przedstawionych dokumentów potwierdzających poniesienie wydatku. W tym miejscu godzi się przyznać rację skarżącemu kasacyjnie, że nieprawidłowo Sąd meriti dowodzi, iż kwestionowany zapis uchwały nie wymaga konieczności wcześniejszego skredytowania pomocy przez ucznia, gdyż wystarczające jest przedstawienie niezapłaconych faktur czy rachunków. Jest przecież wręcz odwrotnie, brzmienie § 6 ust. 4 zaskarżonej uchwały wyraźnie wskazuje na realizację pomocy "...poprzez zwrot wydatków po zaakceptowaniu....dokumentów potwierdzających poniesienie wydatku...". Zatem oczywista jest intencja uchwałodawcy wcześniejszej zapłaty przez osobę uprawnioną za konkretny towar czy usługę edukacyjną, które mogą być objęte pomocą materialną. Zwrot wydatku poniesionego oznacza zawsze refundację kwoty już wydanej. A możliwość przedstawienia faktur czy rachunków niezapłaconych w praktyce raczej się nie zdarza, bo byłby to tzw. zakup na kredyt.

Zatem tak rozumiany przepis zaskarżonej uchwały należało ocenić w świetle przytoczonego zapisu delegacyjnego. W przekonaniu Naczelnego Sądu Administracyjnego słusznie przyjął Sąd meriti, iż nie narusza on upoważnienia wynikającego z przepisu art. 90f ust. 3 ustawy o systemie oświaty, aczkolwiek przekonanie to wynika z nieco innej argumentacji. Tryb i sposób udzielania stypendium to nic innego jak określenie pewnych wymogów i koniecznych czynności, jakie należy wykazać i podjąć w celu uzyskania prawa do świadczenia oraz jego realizacji. Tryb to wszak konkretne działania dokonywane w toku danego postępowania, przepisy procedury, określony wariant jej realizacji, zaś sposób to metoda, czy forma tego działania. Skoro chodzi tu o udzielenie stypendium, do których te zwroty się odnoszą, to innymi słowy rada gminy uprawniona jest do określenia sposobu procedowania i formy działania w toku postępowania związanego z przyznaniem tego świadczenia. Na gruncie omawianej materii utrwalony jest pogląd, wedle którego pierwszorzędną formą świadczenia jest pomoc rzeczowa, a tylko wyjątkową pomoc pieniężna (p. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 grudnia 2011 r., sygn. akt I OSK 132/11, publ. jw.). Tak też postanowiono w § 5 omawianej uchwały. Winna ona być przeto, technicznie rzecz ujmując, realizowana w drodze zakupu określonych towarów przez pracowników urzędu gminy czy inne upoważnione osoby, bądź przez uczniów czy ich rodziców. W ocenie obecnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego w sytuacji dużego zróżnicowania wieku uczniów zamieszkałych na terenie gminy, a więc i rodzaju szkół, do jakich uczęszczają, oraz szerokiego wachlarza potrzebnych podręczników czy innych przyborów szkolnych, niepodobna obciążać co do zasady tym obowiązkiem pierwszej z kategorii osób. Wydaje się to być zadaniem niepotrzebnie komplikującym system i nie zawsze odpowiadającym potrzebom uprawnionych, aczkolwiek nie można go z góry wykluczyć. Zatem lepszym rozwiązaniem jest jego realizacja przez osoby bezpośrednio zainteresowane. Przy czym godzi się mieć na uwadze, że zaskarżona uchwała w omawianym zakresie wprowadza zwrot "może", który oznacza dopuszczenie również innego sposobu realizacji prawa do stypendium, a więc zakłada pewną elastyczność postępowania w tym zakresie. Tak należy bowiem odczytać tę regulację, jako jedną z opcji, skoro nie powiada się w treści przedmiotowego zapisu o wyłączności tzw. refundacji. Powierzenie wykonawczej realizacji uprawnienia do stypendium, a więc właściwie gospodarowania nim, uczniom czy ich rodzicom ma swe uzasadnienie w tym, że najlepiej znają oni swoje potrzeby i w ramach ewentualnych świadczeń stypendialnych najlepiej powinni je zaspokoić. W przypadku braku takiej możliwości po stronie uprawnionego istnieje szansa na zmianę sposobu udzielenia świadczenia albo domagania się wypłacenia zaliczki. Organ może też sam wybrać sposób wypłaty świadczenia, a obawa przed jego dowolnością nie jest dostatecznym argumentem przemawiającym przeciwko omawianemu rozwiązaniu.

Konkludując, nawet gdy przepisy ustawy nie przewidują takiego sposobu realizacji prawa do pomocy, to go nie wykluczają, a Rada Miejska w T. uchwalając go nie przekroczyła uprawnienia delegacyjnego. Dla tej konkluzji nie mają znaczenia orzeczenia odmienne zapadłe przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gliwicach, bo nie przesądzają one poprawności przedstawionego w nich rozumowania i nie mają charakteru wiążącego, tym bardziej gdy wyrok w sprawie o sygn. akt IV SA/Gl 110/13 jest nieprawomocny, a wyrok w sprawie o sygn. akt IV SA/Gl 893/12 nie był zaskarżony.

Co mając na uwadze, na zasadzie art. 184 P.p.s.a., oddalono skargę kasacyjną.