Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 532/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-03-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 37 ust. 2, art. 50 ust. 1 pkt 1 i 2, art. 51 ust. 1 i 4
journal: Dz.U. 2006 nr 156 poz 1118
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Gliniecki Sędzia NSA Małgorzata Dałkowska - Szary Sędzia del. NSA Zofia Flasińska /spr./ Protokolant asystent sędziego Łukasz Pilip po rozpoznaniu w dniu 18 marca 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej F. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 2 grudnia 2009 r. sygn. akt II SA/Ke 604/09 w sprawie ze skargi P. S. na decyzję Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania nakazu rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 2 grudnia 2009 r. (sygn. akt II SA/Ke 604/09) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, po rozpoznaniu skargi P. S., uchylił decyzję Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kielcach z dnia [...] stycznia 2008 r. oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Pińczowie z dnia [...] marca 2004 r. o odmowie nakazania F. K. rozbiórki niedokończonego budynku mieszkalnego jednorodzinnego z usługami w parterze, usytuowanego na działce nr [...] w Pińczowie przy [...].

Wyrok ten został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.

F. K. rozpoczął budowę budynku mieszkalnego przy [...] w Pińczowie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę z dnia [...] grudnia 1999 r., której nieważność została ostatecznie stwierdzona decyzją Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 22 marca 2006 r. oddalił skargę na tę decyzję.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2004 r. Świętokrzyski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Kielcach utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Pińczowie z dnia [...] marca 2004 r., który odmówił nakazania F. K. rozbiórki niedokończonego budynku przy [...] w Pińczowie. W związku z tym, że roboty budowlane początkowo prowadzone były na podstawie pozwolenia na budowę, organ uznał, że w tej sprawie nie może mieć zastosowania art. 48 Prawa budowlanego. Organ odwoławczy podzielił w całości stanowisko organu I instancji, że roboty budowlane prowadzone były w sposób prawidłowy i nie powodują zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia, a w szczególności nie spowodowały zagrożenia dla konstrukcji znajdującego się na działce sąsiedniej budynku P. S., a zatem nie było podstaw do zastosowania przepisów art. 50 i 51 Prawa budowlanego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wyrokiem z dnia 16 listopada 2005 r. (II SA/Ke 303/05) uwzględnił skargę P. S. i uchylił wskazaną decyzję ŚWINB w Kielcach z dnia [...] czerwca 2004 r. Sąd nie podzielił poglądu organu, iż w sprawie nie może mieć zastosowania 51 ustawy – Prawo budowlane, uznając, że w tym zakresie sprawa nie została dostatecznie wyjaśniona. Sąd podkreślił, że w tej sprawie należało dokładnie ustalić, czy sposób realizacji budynku inwestora, z uwagi na jego bezpośrednie usytuowanie przy budynku skarżącego, może spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia. Sąd wskazał, że nie można wykluczyć w tym względzie konieczności przeprowadzenia dowodu z opinii specjalisty.

Wyrokiem z dnia 8 maja 2007 r. (II OSK 700/06) Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną wniesioną od powyższego wyroku przez Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kielcach, podzielając pogląd prawny przedstawiony w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.

Rozpoznając ponownie odwołanie wniesione przez P. S. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Pińczowie z dnia [...] marca 2004 r., Świętokrzyski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] stycznia 2008 r. utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. Po przeprowadzeniu w dniach 23 listopada 2007 r. i 20 grudnia 2007 r. oględzin własnych zarówno budynku inwestora, jak i skarżącego, organ stwierdził, że sposób wznoszenia budynku inwestora nie spowodował zagrożenia dla bezpieczeństwa budynku skarżącego. Ustalono, że realizowany przez F. K. budynek posiada układ konstrukcyjny podłużny, a zatem obciążenia przenoszone są przez ściany nośne, tj. południową, środkową i północną. Obciążeń konstrukcyjnych nie przenosi natomiast ściana granicząca od strony zachodniej z budynkiem sąsiada, która do wysokości ok. 1 m ponad poziom stropu nad parterem jest ścianą starą, istniejącą od początku istnienia budynku, a jej nadbudowana od tej wysokości nowa część oddzielona jest od budynku P. S. szczeliną dylatacyjną szerokości 2 cm, wypełnioną styropianem. W rejonie tej szczeliny nie stwierdzono żadnych zarysowań ani pęknięć w budynku należącym do P. S.. Zdaniem organu odwoławczego, wskazane przez P. S. zarysowania na jego budynku występujące w ścianie zachodniej oraz w obrębie gzymsu ściany północnej nie są spowodowane budową budynku F. K.. W związku z powyższym organ odwoławczy stwierdził, że w przedmiotowej sprawie nie było i nie ma podstaw do wydania nakazu rozbiórki na podstawie art. 51 ust.1 pkt 1 Prawa budowlanego, jak również nie ma potrzeby nałożenia obowiązków przewidzianych w art. 50 i 51 ust.1 pkt 2 i 3 Prawa budowlanego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wyrokiem z dnia 4 czerwca 2008 r. (II SA/Ke 190/08) uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzająca ją decyzję organu I instancji z uwagi na naruszenie przez organy nadzoru budowlanego prawa procesowego tj. art. 7, 77 § 1, 80 i 84 § 1 k.p.a. Sąd wskazał, że organ II instancji, przyjmując w zaskarżonej decyzji, iż nie zachodzi przesłanka z art. 50 ust.1 pkt 2 Prawa budowlanego, gdyż wykonane przez F. K. roboty budowlane nie zagrażają konstrukcji budynku skarżącego, oparł się na własnych oględzinach i sam wyciągnął na ich podstawie wnioski. W ocenie Sądu, prawidłowości rozumowania i wnioskowania organu nie można było poddać merytorycznej kontroli bez zasięgania opinii specjalisty, co tym samym uniemożliwiło Sądowi ocenę, czy poczynione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji ustalenie braku zagrożenia dla konstrukcji budynku P. S. było prawidłowe.

Sąd wskazał ponadto, że ustalenia organu drugiej instancji dotyczące konstrukcji budynku F. K., poczynione zostały na podstawie dowodu z oględzin przeprowadzonego z naruszeniem art. 10 § 1 k.p.a. O terminie oględzin, jakie się odbyły w dniu 23 listopada 2007 r., nie zostali bowiem na czas zawiadomieni pełnomocnicy P. S., gdyż zawiadomienie o tej czynności odebrali dopiero 26 listopada 2007 r. Mimo to, w czasie drugich oględzin w dniu 20 grudnia 2007 r., organ nie powtórzył czynności przeprowadzonych wcześniej, ograniczając się w protokole do stwierdzenia, że "w budynku inwestora Pana F. K. stan jak w dniu oględzin w dniu 23 listopada 2007 r. roboty budowlane nie są prowadzone".

Sąd zwrócił ponadto uwagę na fakt, że ponieważ mające w sprawie zastosowanie art. 50 i 51 Prawa budowlanego nie zawierają uregulowań, z których mogłoby wynikać uprawnienie strony do wystąpienia z wnioskiem o wszczęcie postępowania administracyjnego w tym trybie, postępowanie naprawcze, którego podstawą są oba wymienione wyżej przepisy może się toczyć tylko z urzędu. W razie ustalenia, że żadna z przesłanek określonych w art. 50 ust. 1 ustawy nie zachodzi w stanie faktycznym sprawy, organ powinien więc wydać decyzję o umorzeniu tego postępowania w oparciu o art. 105 § 1 k.p.a., a nie odmawiać żądaniu strony. Ta ostatnia forma rozstrzygnięcia przewidziana jest bowiem tylko dla spraw prowadzonych z wniosku strony w rozumieniu art. 61 § 1 k.p.a.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 26 sierpnia 2009 r. (II OSK 1305/08) uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 4 czerwca 2008 r. i przekazał sprawę temu Sądowi do ponownego rozpoznania.

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż - wbrew stanowisku Sądu I instancji - twierdzenia organu odwoławczego, że wykonane przez F. K. roboty budowlane nie zagrażają konstrukcji budynku skarżącego mogą być poddane kontroli sądu administracyjnego, gdyż zostały sformułowane w oparciu o dowody sporządzone przez osoby posiadające wiadomości specjalistyczne z zakresu budownictwa. Skoro organ odwoławczy dysponował pracownikami posiadającymi uprawnienia zawodowe w omawianym zakresie, potwierdzone stosownymi dokumentami urzędowymi, nie było konieczności powoływania w niniejszej sprawie biegłego. Naczelny Sąd Administracyjny zauważył, że z uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 16 listopada 2005 r. nie wynikało, że Sąd uznał przeprowadzenie tego dowodu za niezbędne. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że w związku z tym, że uwierzytelnione kopie dokumentów stwierdzających przygotowanie zawodowe do pełnienia samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie osób przeprowadzających oględziny w niniejszej sprawie zostały przedłożone dopiero na etapie postępowania kasacyjnego, to zachodzi konieczność dokonania przez Sąd I instancji ponownej oceny, czy w tych okolicznościach, ustalony przez organy nadzoru budowlanego stan faktyczny sprawy odpowiada regułom postępowania administracyjnego wyrażonym w art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a.

Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że w toku ponownego rozpatrywania sprawy Sąd I instancji powinien zbadać, czy organy nadzoru budowlanego oceniły okoliczności niniejszej sprawy nie tylko w kontekście podstaw do rozbiórki przedmiotowego obiektu budowlanego, ale i możliwości zastosowania w sprawie pozostałych rozstrzygnięć przewidzianych w art. 51 Prawa budowlanego. Wyjaśnił jednocześnie, że wskazany przepis nie przewiduje wydania decyzji o odmowie nakazania rozbiórki obiektu budowlanego. W okolicznościach niniejszej sprawy, w postępowaniu prowadzonym w granicach art. 51 Prawa budowlanego, możliwe jest wydanie nakazu rozbiórki obiektu lub nałożenie na inwestora obowiązku wykonania określonych czynności, które umożliwią kontynuowanie budowy tego obiektu.

Naczelny Sąd Administracyjny uznał ponadto za niezbędne rozważenie, czy sygnalizowane przez skarżącego uchybienia w zapewnieniu mu czynnego udziału przy przeprowadzaniu oględzin w dniu 23 listopada 2007 r. miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, ponownie rozpoznając przedmiotową sprawę z uwzględnieniem wytycznych Naczelnego Sądu Administracyjnego, uznał, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji naruszają prawo w stopniu powodującym konieczność ich uchylenia.

Sąd wskazał, że kwestią wymagającą rozstrzygnięcia w tej sprawie było to, czy w ustalonym przez organy nadzoru budowlanego stanie faktycznym możliwe było dokonanie prawidłowej oceny przesłanek wymienionych w art. 50 ust. 1 Prawa budowlanego. W ocenie Sądu I instancji, nie można zarzucić organowi odwoławczemu, że nie zastosował się do zaleceń wynikających z wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 16 listopada 2005 r. Z uzasadnienia tego wyroku nie wynikało, aby Sąd uznał przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego za obligatoryjne. Oględziny budynku skarżącego, jak i inwestora przeprowadzone przez pracowników organu, legitymujących się stosownymi uprawnieniami budowlanymi wypełniły wskazania Sądu zawarte tym wyroku i mogą stanowić podstawę ustaleń w celu wydania przez organ nadzoru budowlanego merytorycznego rozstrzygnięcia w tej sprawie.

Sąd I instancji przyznał rację skarżącemu, że o terminie oględzin, które odbyły się w dniu 23 listopada 2007 r. nie zostali zawiadomieni na czas jego pełnomocnicy, przez co doszło w tej sprawie do naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. tj. zasady czynnego udziału strony w każdym stadium postępowania, jednak uchybienie to nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy. Wyznaczono bowiem termin drugich oględzin, które przeprowadzono w dniu 20 grudnia 2007 r. W protokole z tej ostatniej czynności organ stwierdził, że w budynku inwestora F. K. stan jest taki, jak w dniu poprzednich oględzin, a roboty budowlane nie są prowadzone. Ponadto pełnomocnik skarżącego zapoznał się z protokołem oględzin z dnia 20 grudnia 2007 r. i go podpisał. W ocenie Sądu, nie było zatem potrzeby powtarzania podczas ponownych oględzin czynności przeprowadzonych podczas oględzin w dniu 23 listopada 2007 r.

Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja, jak poprzedzająca ją decyzja organu I instancji, mimo niezasadności wyżej omówionych zarzutów, podlegały jednak uchyleniu z powodu naruszenia przez orzekające organy prawa materialnego tj. art. 51 ustawy - Prawo budowlane. Przepis ten przewiduje bowiem zarówno możliwość orzeczenia o rozbiórce obiektu w sytuacji, gdy po usunięciu w postępowaniu nieważnościowym pozwolenia na budowę obiekt nie może być zalegalizowany, jak też wydanie innych rozstrzygnięć, zmierzających do legalizacji budynku lub też prowadzących do orzeczenia o pozwoleniu na wznowienie robót budowlanych w odniesieniu do budowy, która jeszcze nie została zakończona. W rezultacie, do przywrócenia stanu zgodnego z prawem po wyeliminowaniu z obrotu prawnego decyzji o pozwoleniu na budowę spornego budynku niezbędne jest wydanie jednego z tych rozstrzygnięć. Organy nadzoru budowlanego nie oceniły okoliczności sprawy w kontekście możliwości zastosowania pozostałych rozstrzygnięć przewidzianych w art. 51 Prawa budowlanego. Sąd podkreślił, że przepis ten nie przewiduje wydania decyzji o "odmowie nakazania rozbiórki" obiektu budowlanego.

Skargę kasacyjną od tego wyroku wniósł F. K., opierając ją na podstawach:

- naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 48 ust. 1 oraz art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego i przyjęcie, że decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Pińczowie z dnia [...] marca 2004 r. oraz decyzja Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kielcach z dnia [...] czerwca 2004 r. nie spełniają w postępowaniu administracyjnym funkcji wynikającej z treści art. 51 Prawa budowlanego, bowiem nie zawierają wskazania jako podstawy prawnej tego przepisu, mimo, że funkcje takie pełnią poprzez stwierdzenie braku podstaw do podjęcia czynności opisanych w art. 51 Prawa budowlanego,

- naruszenia przepisów postępowania tj. art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., poprzez nieuznanie mocy związania w postępowaniu administracyjnym dowodami z oględzin i oceny stanu technicznego budynków znajdujących się przy [...] [...] i [...] w Pińczowie dokonanych przez Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kielcach w dniu 23 listopada 2007 r. i 20 grudnia 2007 r., mimo, że czynności te dokonywały osoby posiadające wiedzę specjalistyczną w tym zakresie, zaś pełnomocnik strony przeciwnej po zapoznaniu się z tymi czynnościami uznał ich skuteczność i podpisał stosowny dokument.

Powołując się na powyższe podstawy kasacyjne, strona skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi oraz zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że w stanie faktycznym tej sprawy, który ustalono na podstawie przeprowadzonych przez organ nadzoru budowlanego oględzin, nie ma śladu ingerencji inwestora w budynek sąsiedni. Prace budowlane zostały przeprowadzone prawidłowo w oparciu o ważny jeszcze projekt budowlany, dlatego właściwym byłoby umorzenie postępowania w tej sprawie. Zdaniem strony skarżącej, wobec poprawności wykonanych prac budowlanych w tej sprawie nie powinno wchodzić w rachubę nie tylko nakazanie rozbiórki budynku, ale także wykonanie jakichkolwiek zabiegów budowlanych, o których mowa w art. 51 ustawy, skoro nie są one możliwe do wskazania w już ustalonym stanie faktycznym sprawy.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną P. S., reprezentowany przez pełnomocnika Rafała S. wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania.

W uzasadnieniu swojego stanowiska w sprawie pełnomocnik podniósł, iż organ nadzoru budowlanego nie dopuścił go do oględzin przedmiotowego budynku, nie ustosunkował się do składanych przez niego wniosków dowodowych o uwzględnienie wykonanej przez rzeczoznawcę budowlanego ekspertyzy zabytkowych fundamentów budynku oraz dziennika budowy. Pełnomocnik stwierdził ponadto, że dom F. K. stwarza zagrożenie dla ludzi i mienia w zakresie wadliwych fundamentów. Z tego powodu przyjęto rozwiązanie powiązania ścian nośnych południowej i północnej tego domu z budynkiem P. S.. Takie rozwiązanie projektant zastosował, aby odciążyć wadliwe fundamenty budynku. Nastąpiło to kosztem przeniesienia sił na budynek sąsiedni, który nie wytrzyma dodatkowego obciążenia, bo jest zabezpieczony przed rozpadem dodatkowymi klamrami. W wypadku zalania przez wodę glinianych fundamentów domu skarżącego, mogą one nie wytrzymać i może dojść do katastrofy budowlanej. Pełnomocnik skarżącego wskazał, że w związku z istniejącym zagrożeniem dla ludzi i mienia konieczne jest dokonanie rzeczowej ekspertyzy, w której on także będzie mógł uczestniczyć.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Odnosząc się do zarzutów skargi kasacyjnej, wskazać należy, iż bezzasadny jest zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (t. j. Dz. U. z 2006 r., Nr 156, poz. 1118 ze zm.), ponieważ przepis ten nie miał w tej sprawie zastosowania. Postępowanie w tej sprawie prowadzone było bowiem w trybie art. 50 i 51 Prawa budowlanego. Przepis art. 51 Prawa budowlanego wyraźnie wyodrębnia te działania inwestora, które nie stanowią zjawiska samowoli budowlanej objętego art. 48 i 49b, a więc realizacji inwestycji budowlanej bez wymaganego pozwolenia na budowę lub zgłoszenia. Obejmuje swoim zakresem również takie sytuacje, kiedy to inwestor realizował budowę na podstawie akceptacji właściwego organu administracji publicznej (pozwolenia na budowę), jednakże w trybie nieważnościowym ten akt administracyjny został usunięty z obrotu prawnego. Nie można mówić o samowoli budowlanej, gdy inwestor do czasu usunięcia z obrotu prawnego pozwolenia na budowę działał na podstawie takiego aktu i w zaufaniu do władzy administracyjnej.

F. K. rozpoczął budowę budynku mieszkalnego usytuowanego na działce nr [...] w Pińczowie przy [...] na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę z dnia [...] grudnia 1999 r., która została wyeliminowana z obrotu prawnego ostateczną decyzją Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2005 r. poprzez stwierdzenie jej nieważności. Budowa tego budynku nie stanowiła więc samowoli budowlanej w rozumieniu art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego. W stosunku do inwestora, na wniosek P. S., zostało wszczęte postępowanie legalizacyjne w trybie art. 51 w zw. z art. 50 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, które to przepisy mają zastosowanie w przypadkach innych niż określone w art. 48 ust. 1 lub w art. 49b ust. 1 ustawy.

W ramach zarzutu naruszenia przez Sąd I instancji art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego strona skarżąca podniosła, że wobec stwierdzenia przez organ administracji w oparciu o przeprowadzone dowody z oględzin budynku, że wykonane przez inwestora roboty budowlane nie stwarzają zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia postępowanie w tej sprawie powinno zostać umorzone. Zdaniem strony skarżącej, w związku z tym, że w tej sprawie brak jest podstaw do wydania nakazu rozbiórki inwestor nie może być również zobowiązany przez organ nadzoru budowlanego do wykonania jakichkolwiek dodatkowych czynności i robót budowlanych. Zarzut ten jest niezasadny, gdyż Sąd I instancji prawidłowo uznał, że w tej sprawie istnieje konieczność dokonania przez organy nadzoru budowlanego oceny okoliczności sprawy w kontekście możliwości zastosowania pozostałych rozstrzygnięć (oprócz nakazu rozbiórki na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy) przewidzianych w art. 51 Prawa budowlanego. Podkreślenia wymaga, że Sąd I instancji, na podstawie art. 190 p.p.s.a. był związany wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 8 maja 2007 r. (II OSK 700/06). W wyroku tym Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że Sąd I instancji powinien ocenić, czy organy nadzoru budowlanego oceniły okoliczności niniejszej sprawy nie tylko w kontekście rozbiórki przedmiotowego obiektu budowlanego, ale i możliwości zastosowania w sprawie pozostałych rozstrzygnięć przewidzianych w art. 51 ustawy – Prawo budowlane. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym obecnie tą sprawę jest również związany tym orzeczeniem, ponieważ zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.

Podkreślenia wymaga, że w przedmiotowej sprawie postępowanie prowadzone było na podstawie art. 51 w zw. z art. 50 ust. 1 pkt 2 ustawy – Prawo budowlane. Organy nadzoru budowlanego badały czy roboty budowlane wykonane przez F. K. przy budowie budynku mieszkalnego w Pińczowie przy [...] nie były prowadzone w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia, a zwłaszcza zagrożenie budynku sąsiedniego będącego własnością P. S.. Przeprowadzone postępowanie administracyjne wykazało, iż takie zagrożenie nie istnieje, a więc nie została spełniona przesłanka z art. 50 ust. 1 pkt 2 ustawy. Jednocześnie bezspornym jest, że w tej sprawie mamy obiekt zrealizowany na podstawie ostatecznego pozwolenia na budowę z dnia [...] grudnia 1999 r., które zostało wyeliminowane z obrotu prawnego ostateczną decyzją Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2005 r. poprzez stwierdzenie jego nieważności. Nieważność decyzji o pozwoleniu na budowę została stwierdzona z uwagi na to, że inwestor nie uzyskał zgody współwłaścicieli budynku sąsiedniego na wykorzystanie ściany szczytowej tego budynku do wykonania komina swojego budynku. Zatem nawet pomimo uznania przez organy administracji, że w tej sprawie nie ma podstaw prawnych do wydania nakazu rozbiórki na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy, zachodzi konieczność dalszego prowadzenia postępowania w celu zalegalizowania tego obiektu.

Zauważyć należy, iż przepis art. 50 Prawa budowlanego, dający podstawę do wstrzymania robót budowlanych ma także zastosowanie w sytuacji, w której stwierdzono nieważność bądź uchylono decyzję o pozwoleniu na budowę (art. 50 ust. 1 pkt 1). W takim przypadku – zgodnie z art. 37 ust. 2 ustawy - dalsze prowadzenie robót budowlanych może nastąpić po wydaniu decyzji o wznowieniu robót budowlanych, o której mowa w art. 51 ust. 4 ustawy. Wymóg wstrzymania robót budowlanych w drodze postanowienia i wydania decyzji w okresie jego ważności (dwóch miesięcy) nie istnieje w przypadku, gdy roboty budowlane zostały już wykonane albo gdy wstrzymanie robót nastąpiło na podstawie postanowienia o wstrzymaniu wykonania pozwolenia na budowę, jak to miało miejsce w niniejszej sprawie. W takiej sytuacji postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych nie poprzedza decyzji, o której mowa w art. 51 ustawy, a jej wydanie nie jest ograniczone terminem.

Kwestia skutków usunięcia z obrotu prawnego decyzji o pozwoleniu na budowę jest więc uregulowana w art. 37 ust. 2 ustawy – Prawo budowlane. Zgodnie z tym przepisem rozpoczęcie albo wznowienie budowy, w przypadkach określonych w ust. 1, art. 36a ust. 2 albo w razie stwierdzenia nieważności bądź uchylenia decyzji o pozwoleniu na budowę, może nastąpić po wydaniu nowej decyzji o pozwoleniu na budowę, o której mowa w art. 28, albo decyzji o pozwoleniu na wznowienie robót budowlanych, o której mowa w art. 51 ust. 4. Przepis art. 51 ust. 4 ustawy stanowi, iż po upływie terminu lub na wniosek inwestora, właściwy organ sprawdza wykonanie obowiązku, o którym mowa w ust. 1 pkt 3, i wydaje decyzję w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i pozwolenia na wznowienie robót budowlanych albo - jeżeli budowa została zakończona - o zatwierdzeniu projektu budowlanego zamiennego. Decyzje, o których mowa w art. 51 ust. 4 Prawa budowlanego zastępują decyzję o pozwoleniu na budowę.

W przedmiotowej sprawie organ nadzoru budowlanego powinien więc ustalić, jakie roboty budowlane zostały już wykonane (korzystając z uprawnień przewidzianych w art. 81 c ust. 2 ustawy), a następnie ocenić czy istnieją podstawy do zastosowania w tej sprawie art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego i nałożenia na inwestora obowiązku sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych oraz - w razie potrzeby - wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, a w konsekwencji do wydania decyzji, o której mowa w art. 51 ust. 4 lub art. 51 ust. 5 ustawy.

Niezrozumiały jest zarzut naruszenia przepisów postępowania tj. art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez nieuznanie przez Sąd I instancji mocy dowodowej przeprowadzonych w postępowaniu administracyjnym dowodów z oględzin. Sąd stwierdził w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, iż oględziny budynku skarżącego, jak i inwestora przeprowadzone przez pracowników organu, legitymujących się stosownymi uprawnieniami budowlanymi mogą stanowić podstawę ustaleń w celu wydania przez organ nadzoru budowlanego merytorycznego rozstrzygnięcia w tej sprawie, na co również powołuje się strona skarżąca w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.

Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.