Wyrok NSA oz. w Katowicach, sygn. akt I SA/Ka 1589/96
NSA oz. w Katowicach
Data orzeczenia: 1998-05-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Hasła tematyczne: Celne prawo
Administracyjne postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 77 ust. 1 pkt 1, art. 83 ust. 1
journal: Dz.U. 1994 nr 71 poz. 312
law: Obwieszczenie Ministra Współpracy Gospodarczej z Zagranicą z dnia 16 maja 1994 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy - Prawo celne.
Teza: Wystąpienie technicznej możliwości wcześniejszego uiszczenia należności celnych nie wskazuje i nie przesądza o tym, że powstał obowiązek opłacenia tych należności w rozumieniu art. 77 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne /Dz.U. 1994 nr 71 poz. 312 ze zm./.

TEZY

Wystąpienie technicznej możliwości wcześniejszego uiszczenia należności celnych nie wskazuje i nie przesądza o tym, że powstał obowiązek opłacenia tych należności w rozumieniu art. 77 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne /Dz.U. 1994 nr 71 poz. 312 ze zm./.


SENTENCJA

oddala skargę w przedmiocie należności celnych.


UZASADNIENIE

11 marca 1991 r. dyrektor urzędu celnego dokonał odprawy celnej taśm magnetowidowych według zgłoszenia celnego AWIZ Import, sprowadzonych z Niemiec przez Alfreda Z., właściciela firmy "F". Decyzją z 25 lutego 1993 r. prezes Głównego Urzędu Ceł stwierdził nieważność przedstawionej wyżej decyzji dyrektora urzędu celnego, zawartej w zgłoszeniu celnym z 11 marca 1991 r., gdyż w jego ocenie została ona wydana z rażącym naruszeniem prawa. Z ustaleń przedstawionych w uzasadnieniu tej decyzji wynika, że wymiaru cła od sprowadzonych i odprawionych kaset dokonano na podstawie faktury z zaniżoną ceną. Faktura ta była ponadto wystawiona przez firmę zagraniczną nie będącą dostawcą tych kaset, gdyż faktycznym dostawcą była firma "I", i podstawę do ustalenia wartości celnej powinny stanowić faktury wystawione przez nią.

Dyrektor urzędu celnego decyzją z 15 marca 1993 r. dokonał ponownego określenia wartości celnej i wymiaru cła oraz zobowiązał Alfreda Z. do uiszczenia kwoty 76.069.000 zł /starych/, która to kwota stanowiła różnicę między wartością ustaloną niniejszą decyzją a przedstawioną w zgłoszeniu celnym z 11 marca 1991 r. Decyzję tę Alfred Z. otrzymał 26 marca 1993 r.

Pismem z 23 lutego 1996 r. Alfred Z. zwrócił się do urzędu celnego o stwierdzenie nieważności decyzji z 15 marca 1993 r. zarzucając jej rażące naruszenie prawa, tj. art. 83 ust. 1 ustawy Prawo celne, który stanowi, że roszczenie majątkowe przedawnia się na skutek 2-letniego upływu czasu, licząc od dnia, w którym powstał obowiązek jego uiszczenia.

Dyrektor urzędu celnego decyzją z 12 marca 1996 r. odmówił stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji stwierdzając, że zgodnie z art. 83 ust. 1 ustawy Prawo celne do 3 kwietnia 1993 r. był uprawniony do prowadzenia postępowania zmierzającego do określenia prawidłowego wymiaru należności celnych; przedmiotowa decyzja została zaś wydana 15 marca 1993 r., a doręczona za zwrotnym potwierdzeniem odbioru 26 marca 1993 r.

Na skutek odwołania prezes GUC decyzją z 14 maja 1996 r. uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez dyrektora urzędu celnego z przyczyn formalno-proceduralnych. W następstwie tego dyrektor urzędu celnego decyzją z 22 maja 1996 r. odmówił uchylenia decyzji z 15 marca 1993 r.

Uzasadnienie prawne i faktyczne było identyczne z tym, które zostało zawarte w uchylonej wcześniej decyzji.

W ponownym odwołaniu od tej decyzji Alfred Z. stwierdził, że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo przez rozszerzającą wykładnię art. 83 prawa celnego. W jego ocenie obowiązek uiszczenia należności celnych, czyli wykonania decyzji, powstał w dniu dokonania odprawy celnej, tj. 11 marca 1991 r., i od tej daty należy liczyć bieg terminu przedawnienia, a przepisy celne nie precyzują, kiedy decyzja celna jest wykonalna.

Po rozpatrzeniu odwołania prezes Głównego Urzędu Ceł decyzją z 9 sierpnia 1996 r. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W jej uzasadnieniu stwierdził, że art. 83 ust. 1 prawa celnego stanowi, że nie można wydać decyzji w sprawie wymiaru należności celnych po upływie 2 lat od dnia, w którym powstał obowiązek ich uiszczenia. Momentem, od którego należy liczyć 2-letni okres przedawnienia, jest dzień powstania obowiązku uiszczenia należności celnych.

Artykuł 77 ust. 1 prawa celnego stanowi, że podmiot dokonujący obrotu towarowego z zagranicą jest obowiązany wykonać decyzję o wymiarze należności celnych /przez ich uiszczenie/ w terminie 7 dni od dnia, w którym stała się ona ostateczna, i ta data wyznacza początek biegu terminu, o którym mowa w art. 83 ust. 1 powołanej ustawy.

Mając ponadto na uwadze fakt, że decyzja staje się ostateczna po upływie 14 dni od dnia jej doręczenia, 2-letni okres przedawnienia zwiększa się o 21 dni licząc od dnia doręczenia decyzji o wymiarze cła. Należy zatem stwierdzić, że zaskarżona decyzja dyrektora urzędu celnego, wydana w wyniku stwierdzenia nieważności decyzji zawartej w zgłoszeniu celnym, została wydana bez uchybienia terminu określonego w art. 83 ust. 1 prawa celnego.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Alfred Z. zarzucił zaskarżonej decyzji rażące naruszenie prawa przez zastosowanie rozszerzającej wykładni art. 83 prawa celnego i pominięcie art. 130 par. 4 Kpa, i w następstwie tego wniósł o jej uchylenie. Powołał się na argumenty zawarte już w uzasadnieniu odwołania.

Prezes Głównego Urzędu Ceł w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał w całości stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zarzut skargi opierał się na stwierdzeniu, że decyzja została wydana po upływie okresu dwóch lat od dnia, w którym powstał obowiązek uiszczenia należności celnych.

Dla oceny legalności zaskarżonej decyzji w tym kontekście zasadnicze znaczenie ma data wydania decyzji dokonującej ponownego określenia wartości celnej i wymiaru cła przez organ I instancji, gdyż organ II instancji, rozpoznając sprawę na skutek ewentualnego odwołania, w istocie rzeczy nie ustala zobowiązania celnego, to zostało bowiem już ustalone przez organ I instancji, a rola organu odwoławczego sprowadza się w istocie do kontroli prawidłowości takiego ustalenia.

Nie ulega wątpliwości, że art. 83 ust. 1 ustawy z 28 grudnia 1989 r. Prawo celne jest przepisem prawa materialnego i dotyczy terminu przedawnienia należności celnych. Stosownie do treści art. 1 cytowanej ustawy, prawo celne reguluje zasady obrotu towarowego z zagranicą, obowiązki celne, zasady postępowania celnego oraz ustrój organów celnych. W postępowaniu zaś przed organami celnymi stosuje się przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, jeżeli przepisy prawa celnego nie stanowią inaczej.

Przedstawiona tu naczelna zasada prawa celnego wskazuje, że obowiązki celne, w tym terminy przedawnienia, są określone w ustawie szczególnej, jaką jest prawo celne. Odesłanie do przepisów proceduralnych kodeksu postępowania administracyjnego następuje jedynie wówczas, gdy nie ma odpowiedniej regulacji w przepisach wymienionej ustawy.

Dopuszczalne jest zatem w postępowaniu celnym zastosowanie instytucji wznowienia postępowania i stwierdzenia nieważności decyzji, jednak stosowanie tych instytucji doznaje ograniczenia odnośnie do terminu określonego w art. 83 ust. 1 prawa celnego. Wobec tego organ administracji państwowej wydając nową decyzję, po wznowieniu postępowania, stosuje te przepisy prawa materialnego, które obowiązują w dniu orzekania /por. wyrok NSA z dnia 28 czerwca 1984 r., I SA 86/84 - ONSA 1984 Nr 1 poz. 59/. W omawianej sytuacji przepisem prawa materialnego jest wymieniony art. 83 ust. 1, stosownie do treści którego nie można wydać decyzji w sprawie należności celnych po upływie dwóch lat od dnia, w którym powstał obowiązek ich uiszczenia.

W ocenie składu orzekającego, użyte w powołanym przepisie pojęcie, dotyczące obowiązku uiszczenia należności celnych, należy utożsamiać z terminami wykonania decyzji, określonymi w art. 77 ust. 1 pkt 1 prawa celnego. Stosownie do tego przepisu podmiot dokonujący obrotu towarowego z zagranicą jest obowiązany wykonać decyzję o wymiarze należności celnych przez ich uiszczenie w terminie 7 dni od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna, tj. 21 dnia od jej doręczenia lub ogłoszenia, w sytuacji gdy nie wnoszono odwołania, mając dodatkowo na względzie fakt, że decyzja staje się ostateczna po upływie okresu 14 dni liczonego od daty doręczenia lub ogłoszenia decyzji.

Z tych względów dopiero od tego momentu należy liczyć bieg 2-letniego terminu, określonego w art. 83 ust. 1 prawa celnego. Wystąpienie technicznej możliwości wcześniejszego uiszczenia należności celnych nie wskazuje i nie przesądza o tym, że powstał obowiązek opłacenia tych należności w rozumieniu powołanego art. 77 ust. 1 pkt 1 prawa celnego.

Podsumowując przedstawione wywody przyjęto, że organ I instancji wydając i doręczając skarżącemu decyzję, ponownie określającą wartość celną i wymiar cła, nie naruszył przepisów obowiązującego prawa, gdyż uczynił to przed upływem dwóch lat, liczonych na podstawie art. 83 ust. 1 przy zastosowaniu art. 77 ust. 1 pkt 1 prawa celnego.

W tej sytuacji, skoro Naczelny Sąd Administracyjny podzielił zasadność argumentacji organów celnych, a w sprawie nie doszło do naruszenia przepisów prawa, skarga, jako nieuzasadniona, podlega oddaleniu na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./.