Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 816/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-11-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6290 Reforma rolna
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2  ust. 1  lit. e
journal: Dz.U. 1945 nr 10 poz 51
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.
article: art. 61a  par. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska (spr.) Sędziowie: WSA Gabriela Nowak WSA Dariusz Pirogowicz Protokolant specjalista Joanna Pleszczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 listopada 2015 r. sprawy ze skargi I. C., M. C. i Z. C. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2015r. nr [...] po rozpatrzeniu zażalenia I. C., Z. C. i M. C. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2014r.nr [...] utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy.

Postanowienie powyższe zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Wnioskiem z dnia [...] listopada 2014 r. I. C., Z. C. i M. C. wystąpiły do Wojewody [...] o stwierdzenie, że nieruchomości ziemskie majątku ziemskiego [...] dobra rycerskie, gmina [...], nie podlegały działaniu przepisu art. 2 ust. 1 lit. e dekretu z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U z 1945 r. nr 3 poz. 13 ze zm.) – dalej jako "dekret" lub "dekret o przeprowadzeniu reformy rolnej".

Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] Wojewoda [...] odmówił wszczęcia postępowania z ww. wniosku o stwierdzenie, że ww. nieruchomości nie podlegały pod działanie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. W uzasadnieniu wyjaśnił, że I. C. składała już wnioski w przedmiotowej sprawie - z dnia [...] czerwca 2007r. i z dnia [...] października 2009r. Wszczęte w ich wyniku postępowania administracyjne zostały umorzone przez organ: w sprawie zespołu dworsko-parkowego majątku [...], gmina [...] decyzją z dnia [...] marca 2010 r. natomiast decyzją z dnia [...] kwietnia 2010r. w sprawie majątków ziemskich [...] gm. [...],[...] gm. [...],[...] gm. [...]. Uzasadniając ww. decyzje Wojewoda [...] powoływał stanowisko Trybunału Konstytucyjnego wyrażone w postanowieniu z dnia [...] marca 2010 r. (sygn. akt [...]), którym Trybunał stwierdził m.in., że do orzekania o prawach rzeczowych osób pozbawionych nieruchomości w ramach reformy rolnej właściwe są sądy powszechne, a nie organy administracji. Wojewoda wskazał ponadto, że kwestia podpadania ww. nieruchomości pod działanie dekretu była przedmiotem postępowania przed sądem powszechnym. Z treści wyroków Sądu Okręgowego w P. (wyrok z dnia [...] lipca 2009 r. sygn. akt [...]), Sądu Apelacyjnego w P. (wyrok z dnia [...] stycznia 2011 r. sygn. akt [...]) oraz Sądu Najwyższego (wyrok z dnia [...] września 2013 r. sygn. akt [...]) wynika, że zespół dworsko-parkowy składający się z dworu i parku, stanowiący część dawnego majątku [...], a obecnie część "nieruchomości, dla której Sąd Rejonowy w G. prowadzi księgę wieczystą nr [...] nie przeszedł na własność Skarbu Państwa na podstawie art. 2 dekretu PKWN z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.

I. C., Z. C. oraz M. C. wniosły zażalenie na powyższe postanowienie Wojewody [...] wskazując jakie dokumenty organ powinien uwzględnić przy wydawaniu rozstrzygnięcia oraz kwestionując zasadność powołania przez Wojewodę stanowiska Trybunału Konstytucyjnego.

Po rozpatrzeniu zażalenia Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy wskazując, że skoro przedmiotowa sprawa została już rozstrzygnięta prawomocnie przez sąd powszechny, to organ pierwszej instancji prawidłowo stwierdził, że rozpoznawanie sprawy po raz kolejny przez organ administracji byłoby nieuprawnione i na podstawie art. 61 a § 1 kodeksu postępowania administracyjnego odmówił wszczęcia tego postępowania. W ocenie organu odwoławczego poza sporem pozostaje okoliczność, że gdy dojdzie do takiej sytuacji jak w niniejszej sprawie tj. uregulowania określonych kwestii orzeczeniem sądu powszechnego - wyłączona już jest możliwość dokonywania w tym, osądzonym obszarze innych ustaleń przez organ administracji. Nie jest bowiem możliwe w postępowaniu administracyjnym dokonywanie ustaleń odmiennych niż uczynił to sąd w postępowaniu cywilnym. W przeciwnym razie doszłoby, zdaniem Ministra, do weryfikacji prawomocnego orzeczenia sądu powszechnego w postępowaniu administracyjnym. Postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie nie może być zatem prowadzone, a skoro tak - to odmowa wszczęcia postępowania przez organ I instancji jest zasadna.

Niezgadzając się z rozstrzygnięciem organu I.C., Z. C. i M. C. wniosły skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze powołały się na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 listopada2012 r. sygn. akt I OPS2/12, w której NSA stwierdziło, że "stwierdzenie nieważności decyzji w oparciu, o którą wydano inną przedmiotowo zależną decyzję, może stanowić podstawę do stwierdzenie nieważności decyzji zależnej na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa". Skarżące wskazały ponadto, że ich zdaniem Wojewoda [...] zbyt pochopnie powołał się na opinię Trybunału Konstytucyjnego, która nie jest aktem normatywnym. Powołały się przy tym na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego sygn. akt I OPS 3/10, która precyzuje, że Trybunał wydał jedynie opinię. Wskazały, że powoływanie się przez organ na fakt wydania decyzji ostatecznej umarzającej postępowanie jest w ich ocenie naruszeniem kodeksu postępowania administracyjnego, ponieważ od czasu wydania tej decyzji zaszły nowe okoliczności (nowe dowody) umożliwiające "dokonanie postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie". Skarżące wskazały ponadto, że wyroki sądów powszechnych nie są wiążące przy wydawaniu decyzji administracyjnych. Wyjaśniły jednocześnie, że wszystkie procesy cywilne w niniejszej sprawie zostały rozstrzygnięte na ich niekorzyść. W obszernym uzasadnieniu skargi przedstawiły szereg zarzutów na poparcie swojego stanowiska w sprawie.

Odpowiadając na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Pismem z dnia 30 września 2015 r. skarżące uzupełniły swoją skargę wskazując na art.36 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz przywołując uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 kwietnia 2015 r. sygn. akt I OPS 3/14 oraz uchwałę Trybunału Konstytucyjnego z dnia 14 lipca 2015r. sygn. akt SK 26/14.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym oraz przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Przy czym, zgodnie art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) – dalej "ppsa", Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ sądowa kontrola zaskarżonego postanowienia nie wykazała naruszenia przepisów prawa materialnego, ani też przepisów postępowania, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy.

Przede wszystkim wskazać należy, że z akt rozpoznawanej sprawy wynika, że kwestia dotycząca podpadania dawnego majątku [...] pod działanie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej była już przedmiotem postępowania przed sądami powszechnymi. Wyrokiem z dnia [...] stycznia 2012r. sygn. akt [...] Sąd Okręgowy w P. oddalił powództwo I. C. i Z. C. w przedmiocie podpadania przedmiotowych nieruchomości pod działanie przepisu art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Na skutek złożonej apelacji od tego wyroku Sąd Apelacyjny w P., wyrokiem z dnia [...] maja 2012 r. zmienił ww. wyrok w puncie 1. o tyle, że ustalił, że zespół dworsko-parkowy składający się z dworu i parku, stanowiący część dawnego majątku [...], a obecnie część nieruchomości, dla której Sąd Rejonowy w G. prowadzi księgę wieczystą nr [...] nie przeszedł na własność Skarbu Państwa na podstawie art. 2 dekretu PKWN o przeprowadzeniu reformy rolnej. Wyrokiem z dnia 26 września 2013 r. Sąd Najwyższy oddalił skargi kasacyjne od ww. wyroku Sądu Apelacyjnego.

Powyższe oznacza, że sprawa dotycząca kwestii podpadania omawianej nieruchomości pod działanie dekretu o przeprowadzenie reformy rolnej została już prawomocnie osądzona. Występuje tu tożsamość sprawy tak pod względem przedmiotowym, jak i podmiotowym. Dokonując ustaleń w tym zakresie należało mieć na uwadze, że tożsamość podmiotowa ma miejsce, gdy w sprawie występują te same strony. W konsekwencji brak jest podstaw do ponownego prowadzenia postępowania w tym zakresie przez jakikolwiek sąd czy organ administracji. Wbrew bowiem stanowisku skarżących wyroki sądów powszechnych są wiążące zarówno dla organów administracji publicznej jak i dla innych sądów, w tym również sądów administracyjnych. Prowadzenie zaś przez organy postępowania w sprawie, w której wydany został już prawomocny wyrok prowadziłoby do naruszenia zasady powagi rzeczy osądzonej (res iudicata) i stanowiłoby naruszenie prawa, mogące stanowić podstawę do stwierdzenia nieważności takiego rozstrzygnięcia (art. 156 § 1 pkt 3 kpa)

W tej sytuacji za słuszne uznać należało stanowisko organów obu instancji wyrażone w zaskarżonych rozstrzygnięciach. Żądanie bowiem wydania decyzji w sprawie już rozstrzygniętej skutkuje odmową wszczęcia postępowania nieważnościowego na podstawie art. 61a § 1 kpa.

Na marginesie wskazać należy, że choć jak słusznie wskazały skarżące Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 10 stycznia 2011 r. sygn. akt I OPS 3/10 uznał, że § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 10, poz. 51 ze zm.) może stanowić podstawę do orzekania w drodze decyzji administracyjnej o tym, czy dana nieruchomość lub jej część wchodzi w skład nieruchomości ziemskiej, o której mowa w art. 2 ust. 1 lit. e dekretu, to nie oznacza jednak, że wydane w tej sprawie wyroki sądów powszechnych nie mają mocy wiążącej.

Odnosząc się natomiast do podnoszonej w skardze kwestii odnalezienia nowych dowodów sprawie wskazać należy, że okoliczność ta może być ewentualnie przesłanką do wznowienia postępowania zakończonego wyrokiem sądu powszechnego. Nie ma ona natomiast znaczenia w sprawie o wszczęcie postępowania administracyjnego o stwierdzenie, że nieruchomości ziemskie majątku ziemskiego [...], gmina [...] nie podlegały działaniu dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej.

Mając powyższe na względzie Sąd na podstawie ar.t 151 ppsa orzekł jak w sentencji wyroku.