Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 640/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2015-11-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6059 Inne o symbolu podstawowym 605
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 46 ust. 2
journal: Dz.U. 2015 poz 388
law: Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Olga Białek (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Ireneusz Dukiel Sędzia WSA Władysław Kulon Protokolant Natalia Galewicz po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 18 listopada 2015 r. sprawy ze skargi A. w S. na decyzję Wojewody D. z dnia 10 lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia danych osobowo-adresowych potencjalnych spadkobierców zmarłego oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 9 kwietnia 2015 r. Prezydent Miasta J., powołując jako podstawę prawną rozstrzygnięcia art. 104 k.p.a. w związku z art. 46 ust. 2 ustawy z dnia 24 września 2010 r. ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.jedn. Dz.U. z 2015 r., 388. – dalej "u.e.l."), odmówił udostępnienia danych potencjalnych spadkobierców po zmarłym J. W. z rejestru mieszkańców.

Z akt wynika, że w dniu 2 marca 2015 r. do organu wpłynął wniosek pełnomocnika A. w S. w sprawie udostępnienia danych jednostkowych potencjalnych spadkobierców po zmarłym J. W.. Po usunięciu braków formalnych ww. wniosku, pełnomocnik A. w S. wystąpił o udostępnienie danych ze zbioru rejestru mieszkańców i rejestru zamieszkania cudzoziemców w postaci imienia, nazwiska, oraz aktualnego adresu zamieszkania potencjalnych spadkobierców J.W. (np. jego dzieci, rodzeństwa). Uzasadniając interes prawny w pozyskaniu tych danych, pełnomocnik wskazała, że zmarły J.W. był dłużnikiem wnioskodawcy, co potwierdza załączony do wniosku weksel z dnia 12 listopada 2012 r. podpisany przez J.W.. W celu dalszego dochodzenia należności przysługującej wierzycielowi konieczne jest ustalenie kręgu spadkobierców dłużnika, w toku postępowania o nabycie spadku. Stąd potrzeba uzyskania danych osobowych i aktualnych adresów zamieszkania potencjalnych spadkobierców zmarłego J.W.. Do wniosku załączono, między innym, kopię przedmiotowego weksla. Nadto w piśmie z dnia 16 kwietnia 2015 r. pełnomocnik doprecyzowała, że interes prawny wnioskodawcy wynika z samego faktu istnienia wierzytelności która może być zrealizowana przez ustalenie na kogo przeszły obowiązki majątkowe zmarłego dłużnika. Przepisy art. 922 § 1, art. 924 i art. 925 K.c. wskazują, że "śmieć dłużnika jest zdarzeniem, z którym przepisy prawa materialnego łączą skutek w postaci przejścia praw i obowiązków zmarłego podlegających dziedziczeniu, na jego spadkobierców. Uruchomienie postępowania o stwierdzenie nabycia spadku, dla którego potrzebne jest posiadanie informacji o spadkobiercach zmarłego, służy jedynie realizacji interesu prawnego wierzyciela opartego na przepisach prawa materialnego" (tak WSA w wyroku z dnia 14 stycznia 2008 r. III SA/Kr 945/07).

Odnosząc się do złożonego wniosku organ wskazał, że przepis art. 46 ust. 2 u.e.l przez użycie zwrotu "jeżeli wykażą w tym interes prawny" określa, że to na stronie żądającej udostępnienia danych spoczywa obowiązek udowodnienia istnienia interesu prawnego upoważniającego do otrzymania danych. Aby strona wywiązała się z ciążącego na niej obowiązku wykazania interesu prawnego, obowiązana jest więc przedłożyć dokumenty – o których mowa w przepisach prawa materialnego – z których wywodzi swój interes prawny.

Prezydent J. zaznaczył, że o interesie prawnym strony do uzyskania danych innych osób ze zbioru rejestru mieszkańców można mówić wówczas, gdy wnioskodawca przedstawi dokumenty potwierdzające, że z osobami poszukiwanymi łączy go stosunek prawny wynikający z przepisów prawa materialnego. Zaakcentował także, że cechami interesu prawnego są nie tylko indywidualność, konkretność i adekwatność, ale również obiektywna sprawdzalność, a jego istnienie winno znaleźć potwierdzenie w okolicznościach faktycznych będących przesłankami zastosowania przepisu prawa materialnego. Interes prawny nie może być interesem przewidywanym w przyszłości ani hipotetycznym. Nie można uznać legitymacji prawnej podmiotu, który uzasadnia swój interes prawny zdarzeniami i okolicznościami mającymi nastąpić w przyszłości (wyroki NSA z dnia 19 marca 2002 r., IV SA 11332/00 i z dnia 28 stycznia 2011 r., I OSK 1214/10). W efekcie uznał, że ewentualny zamiar wystąpienia do Sądu nie może być uznany za wystarczający do posiadania interesu prawnego, a załączony do wniosku dokument nie spełnia wymogu, na dzień składania wniosku, o udostępnienie danych jednostkowych.

Od powyższej decyzji odwołanie złożyła A. w S., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, która zarzuciła naruszenie art. 46 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności przez jego błędną interpretacje, jak też naruszenie art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. przez ich niezastosowanie, polegające na niepodjęciu przez organ odpowiednich działań celem wyjaśnienia sprawy poprzez niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego. Podtrzymując dotychczasowe stanowisko co do istnienia interesu prawnego w uzyskaniu wnioskowanych danych, strona dodatkowo powołała się na prawomocny nakaz zapłaty w postępowaniu nakazowym z dnia 25 stycznia 2013 r. wydany przez Sąd Rejonowy w Ś. VI Zamiejscowy Wydział Cywilny w W. ([...]) zaopatrzony w klauzulę wykonalności z dnia 28 marca 2013 r., którego odpis został załączony.

Decyzją z dnia 10 lipca 2015 r. nr [...] Wojewoda D., po rozpatrzeniu powyższego odwołania, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 46 ust. 2 pkt 1 i art. 47 ust. 3 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (t.jedn. Dz.U. z 2015 r. poz. 388) utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania i wskazując, że jego przedmiotem jest kwestia udostępnienia z rejestru mieszkańców danych osobowo-adresowych potencjalnych spadkobierców zmarłego J.W.. Organ wyjaśnił, że obecnie zasady udostępnienia tych danych uregulowane są w rozdziale 6 ustawy o ewidencji ludności. Przepisy art. 46 i art. 47 tej ustawy określają tryb w jakim organy prowadzące ewidencje gruntów mogą udostępnić dane jednostkowe z ww. rejestrów. Przepisy te wskazują więc podmioty, które mogą dane takie uzyskać i warunki które dla ich uzyskania muszą być spełnione.

Organ zauważył dalej, że w niniejszej sprawie wnioskodawca powołał się na posiadanie interesu prawego w udostępnieniu danych potencjalnych spadkobierców, zastosowanie znajdują więc zasady określone w art. 46 ust. 2 pkt 1 ww. ustawy. Zgodnie z treścią tego przepisu organ gminy obowiązany jest ocenić istnienie interesu prawnego podmiotu wnioskującego. Dane udostępnia zaś tylko wówczas, gdy uzna ten interes za wykazany. W kwestii pojęcia interesu prawnego należy odnieść się do art. 28 k.p.a. oraz do orzecznictwa. Interes prawny musi więc opierać się na konkretnej normie prawa materialnego. Wnioskowane dane może zaś uzyskać jedynie podmiot, który wykaże związek między chronionym przez przepisy prawa materialnym interesem prawnym a aktem administracyjnym lub czynnością organu. Wojewoda podkreślił także, że ciężar wykazania istnienia interesu prawnego spoczywa po stronie wnioskodawcy, który powinien podać podstawę prawną, załączyć dokumenty potwierdzające ten interes, lub wskazać okoliczności uzasadniające żądanie. Tym samym, Wojewoda za nieuzasadniony uznał zarzut naruszenia przez organ gminy art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Prezydent rozpatrzył bowiem wniosek w oparciu o te dokumenty, które w wyniku wezwania organu do uzupełnienia braków formalnych podania, wskazał wnioskodawca dla potwierdzenia swojego interesu prawnego (tj. weksel).

Zdaniem Wojewody, w niniejszej sprawie podmiot wnioskujący oświadczył, że dane potencjalnych spadkobierców są mu niezbędne do złożenia wniosku o nabycie spadku po zmarłym a interes prawny w uzyskaniu tych danych wynika z art. 922 § 1, art. 924 i art. 925 k.c. oraz z motywów przywołanego wyroku WSA w Krakowie z dnia 14 stycznia 2008 r.

Przywołując powyższe organ II instancji podniósł, że wskazane przepisy art. 922 § 1, art. 924 i art. 925 k.c. z których ma wynikać interes prawny podmiotu w żądaniu danych potencjalnych spadkobierców, określają jedynie ogólne prawa dotyczące spadku. W tym względzie organ zaznaczył, że w polskim systemie prawnym nie obowiązuje system rezerw, zgodnie z którym określone osoby należące do najbliższych krewnych zmarłego zawsze dochodzą dziedziczenia określonej części spadku. Nie sposób więc wykluczyć sytuacji, kiedy cały majątek spadkowy a z nim odpowiedzialność za długi spadkowe, przejdzie na inne osoby niż te, które należą do spadkobierców ustawowych. Zdaniem Wojewody, skoro wierzyciel ma prawo dochodzić swoich wierzytelności od spadkobierców dłużnika, to najpierw muszą być oni ustaleni a do tego właściwy jest sąd powszechny. Fakt bycia czyimiś dzieckiem, czy rodzeństwem nie oznacza automatycznie bycia spadkobiercą osoby po jej śmierci, zatem udostepnienie danych tylko potencjalnych spadkobierców mogłoby skutkować udostępnieniem danych osób, które nie będą faktycznymi spadkobiercami. W konsekwencji oznacza to, że wierzyciel w posiadaniu ich danych, nie musi mieć interesu prawnego. Organ nie zgodził się także ze stwierdzeniem wnioskodawczyni, że dla złożenia wniosku o wszczęcie postępowania o stwierdzenie nabycia spadku konieczne jest posiadanie danych personalnych potencjalnych spadkobierców. Nie jest to bowiem obowiązek wnioskodawcy. Nawet w przypadku, gdy we wniosku są podane osoby powołane do spadku, to sąd nie jest tym związany, bowiem związanie sądu w postępowaniu o stwierdzenie nabycia spadku granicami wniosku odnosi się jedynie do osoby spadkodawcy. Sąd stwierdzi nabycie spadku przez spadkobierców, choćby były nimi inne osoby niż te, które wskazali uczestnicy postępowania.

Odnosząc się natomiast do przywołanego w odwołaniu wyroku WSA w Krakowie z dnia 14 stycznia 2008 r. organ stwierdził, że zapadł on w konkretnej sprawie, zatem w innych sprawach nie wiąże sądów i organów administracji. Organ zauważył także, że nie mógł być naruszony przepis art. 46 ust. 2 pkt 1 u.e.l. który zdaniem odwołującej się stanowi o udostępnianiu danych z wymienionych w nim rejestrów, w zakresie niezbędnym do realizacji zadań ustawowych (...) osobom i jednostkom organizacyjnym, jeżeli wykażą w tym interes prawy. Punkt 1 w art. 46 dotyczy bowiem udostępnienia danych podmiotom wymienionym w tym przepisie, które realizują zadania ustawowe lub zadania publiczne określone w odrębnych przepisach, a odwołująca się do grona tego nie należy.

Konkludując Wojewoda stwierdził, że skoro wnioskodawczyni nie wykazała posiadania własnego interesu prawnego w uzyskaniu danych potencjalnych spadkobierców, organ pierwszej instancji zobowiązany był wydać przedmiotową decyzję.

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu złożyła A. w S., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika. Zaskarżonej decyzji zarzucono: 1/ naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ ma wynik postępowania tj:

a/ art. 7 w związku z art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. przez niewystarczające zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego oraz jego dowolną ocenę wyrażającą się zwłaszcza w nieobiektywnej ocenie materiału dowodowego sprawy - w tym - w pomięciu dowodu przedstawionego w odwołaniu w postaci nakazu zapłaty z dnia 25 stycznia 2013 r. wydanego w postępowaniu nakazowym;

b/ art. 8 k.p.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. przez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w wyniku czego, przez przyjęcie braku istnienia interesu prawnego, dokonano negatywnej oceny całokształtu treści zawartych w odwołaniu;

c/ art. 76, art. 75 § 1 k.p.a. przez nieuwzględnienie dowodu w postaci nakazu zapłaty, nieustosunkowanie się do jego treści oraz nie wyjaśnienia przyczyn takiego zachowania;

d/ art. 107 § 3 k.p.a. przez niewystarczające uzasadnienie decyzji, niewskazanie w nim przyczyn odmowy wiarygodności i mocy dowodowej dokumentom przedłożonym przez skarżącą.

2/ Naruszenie przepisów prawa materialnego które miało wpływ na wynik postępowania tj:

a/ art. 46 ust. 2 pkt 1 ustawy o ewidencji ludności przez jego niezastosowanie i uznanie, że skarżąca nie wykazała interesu prawnego w uzyskaniu żądanych danych;

b/ art.47 ust. 3 ww. ustawy, przez jego niewłaściwe zastosowanie na skutek błędnego rozpatrzenia przez organ zgromadzonego materiału dowodowego i przyjęcia, że skarżąca nie wykazała interesu prawnego w uzyskaniu wnioskowanych danych;

c/ art. 47 ust. 4 wskazanej ustawy, przez jego niezastosowanie, w wyniku czego odmówiono skarżącej udostępnienia danych potencjalnych spadkobierców J.W..

Zarzucając powyższe pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.

Rozwijając w uzasadnieniu skargi podniesione zarzuty naruszenia prawa materialnego w szczególności wskazano, że informację odnośnie tego, czym jest interes prawny w żądaniu udostępnienia danych osobowych (zarówno rejestru PESEL jak i z rejestru mieszkańców) znaleźć można na stronie internetowej Ministerstwa Spraw Wewnętrznych. Jako przykładowy dokument potwierdzający interes prawny wskazano, m.in. dokument potwierdzający zobowiązanie osoby (np. kopia wyroków sądowych). Zdaniem skarżącej, przedłożony wraz z wnioskiem weksel in blanko z podpisem dłużnika niewątpliwie zalicza się do tego rodzaju dokumentów. Bazując na orzecznictwie sądowadministracyjnym dotyczącym pojęcia "interesu prawnego" skarżąca stwierdziła, że wykazanie interesu prawnego w żądaniu uzyskania danych ma polegać na wykazaniu okoliczności, które w świetle prawa materialnego kreują konkretny interes prawny. Zgodnie z judykaturą o interesie prawnym mogą świadczyć także takie okoliczności, w których sytuacja prawna ubiegającego się, byłaby zależna od danej osoby (grupy osób) i dlatego też jej odnalezienie wymagałby uzyskania adresu (tak NSA w wyroku z dnia 5 lutego 2009 r. II OSK 95/08). Strona uważa, że przytoczone w skardze orzeczenia jednoznacznie potwierdzają istnienie po stronie organu obowiązku: po pierwsze – podjęcia czynności zmierzających do pełnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy w przypadku gdy organ nabrałby uzasadnionych wątpliwości co do powołanych okoliczności faktycznych czy też przedstawionych dowodów; po drugie – sytuacja prawna skarżącej zależy od zachowania spadkobierców co również uzasadnia jej interes prawny. Skarżąca podkreśliła, że zgodnie z zalecaniami wynikającymi z formularza wniosku, powołując się na interes prawny w uzyskaniu danych, wskazała przepis prawa materialnego uprawniający do żądania udostępnienia danych oraz złączyła dokumenty potwierdzające ten interes tj. kserokopię weksla oraz kserokopię nakazu zapłaty z klauzulą wykonalności.

W uzasadnieniu skargi podniesiono także, że przepisy prawa nie regulują kolejności podejmowania działań wierzyciela, w sytuacji kiedy osoba będąca dłużnikiem zmarła a wierzyciel ubiega się o wyegzekwowanie przysługującej mu należności od spadkobierców dłużnika. Żaden przepis prawa nie warunkuje poprzedzenia wystąpienia z wnioskiem o udostępnienie danych, wydaniem przez sąd orzeczenia stwierdzającego nabycie spadku. Zdaniem skarżącej, w zaistniałym stanie faktycznym istnieją dwie możliwości podjęcia działania. Pierwsze - polega na uprzednim wystąpieniu z wnioskiem o udostępnienie danych potencjalnych spadkobierców. Drugie – na skierowaniu wniosku o nabycie spadku, a następnie na skutek zarządzenia sądu, skierowanie odpowiedniego wniosku o dane do gminy. W każdym z przedstawionych rozwiązań jednym z etapów będzie wystąpienie do właściwego organu gminy z wnioskiem o udostepnienie danych potencjalnych spadkobierców dłużnika. Z wnioskiem o udostępnienie danych może wystąpić indywidulanie wierzyciel - w celu zamieszczenia ich we wniosku o nabycie spadku - lub też skierowania takiego wniosku może dojść na skutek wydania przez sąd zarządzenia w toczącym się już postępowaniu o nabycie spadku. Kluczową rolę odgrywa fakt, że wnioskodawcą posiadającym interes prawny jest ten sam podmiot, który jest inicjatorem postępowania o stwierdzenie nabycia spadku, jak i występującym z wnioskiem o udostępnienie informacji z rejestru mieszkańców.

Skarżąca zaznaczyła także, że nie wnosiła o ustalenie przez organ grona spadkobierców po zmarłym dłużniku lecz o dane dzieci i rodzeństwa zmarłego. Wystąpienie o dane z rejestru mieszkańców miało na celu przyśpieszyć postępowanie sądowe o stwierdzenie nabycia spadku tj. uniknąć jego zawieszenia w celu uzyskania od gminy powyższych danych. W ocenie strony, wobec spełnienia przesłanek, organ był zobowiązany do udostępnienia danych dotyczących jednej osoby lub też imion i nazwisk wszystkich osób zameldowanych pod jednym adresem.

Argumentując natomiast zarzuty naruszenia prawa procesowego autor skargi wskazał, że Wojewoda zignorował dowód w postaci sądowego nakazu zapłaty załączony do odwołania i nie wyjaśnił przyczyn nie uwzględnienia tego dowodu. Zastrzeżenia skarżącej wzbudza także uzasadnienie decyzji odwoławczej, które "mimo, że ubogie we wskazanie przyczyn faktycznych i prawnych takiego kształtu decyzji, cechuje bogactwo zbędnych i nietrafionych uwag...".

W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie podtrzymując w całości argumentację i wywody prawne zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2014 r. poz. 1647) sądy administracyjne właściwe są do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm. – dalej "u.p.p.s.a").

W niniejszej sprawie takie wady i uchybienia nie występują. Skarga zatem nie mogła zostać uwzględniona.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz.U. z 2015 r. poz. 388 – dalej "u.e.l"). Zgodnie z art. 46 ust. 2 pkt 1 i 3 przywołanej ustawy, dane, o których mowa w ust. 1, to jest z rejestru PESEL, rejestrów mieszkańców oraz rejestrów zamieszkania cudzoziemców, mogą być udostępnione:

1) osobom i jednostkom organizacyjnym, jeżeli wykażą w tym interes prawny;

3) innym osobom i jednostkom organizacyjnym, jeżeli wykażą interes faktyczny w otrzymaniu danych, pod warunkiem uzyskania zgody osób, których dane dotyczą.

Przedmiotem sporu w rozpatrywanej sprawie jest to, czy strona skarżąca ma interes prawny w rozumieniu art. 46 ust. 2 pkt 1 ustawy o ewidencji ludności.

W niniejszej sprawie skarżąca – jak wynika to z treści wniosku złożonego przez profesjonalnego pełnomocnika – wskazała, że jej interes prawny w żądaniu udostępnienia z rejestru mieszkańców i rejestru cudzoziemców danych potencjalnych spadkobierców J.W. (takich jak imię i nazwisko, aktualny adres zamieszkania dzieci i rodzeństwa) wynika z istnienia wierzytelności względem zmarłego, który potwierdza weksel in blanko. Dla dochodzenia tej należności od spadkobierców zmarłego dłużnika konieczne jest ich ustalenie w toku postępowania o nabycie spadku.

Na podstawie tak sformułowanego wniosku organy przyjęły, że interes prawny w żądaniu uzyskania danych potencjalnych spadkobierców J.W. wynika z przepisów art. 922 § 1, art. 924 i 925 k.c. i dane te są jej niezbędne dla złożenia wniosku do właściwego sądu o stwierdzenie nabycia spadku

Z przedstawionych do akt sprawy dokumentów wynika, że skarżącej przysługiwała od J.W. wierzytelność potwierdzona nakazem zapłaty wystawionym przez Sąd Rejonowy w Ś. (sygn. akt [...]) z dnia 25 stycznia 2013 r. Również strona twierdzi, że J.W. był jej dłużnikiem wskazując na weksel z dnia 12 listopada 2012 r. Do skargi załączono także kopię umowy pożyczki konsumenckiej zawartej pomiędzy J. W. a skarżącym. Zobowiązanie to nie ma charakteru osobistego i nie wygasało z chwilą śmierci dłużnika. Takie prawa i obowiązki majątkowe zmarłego przechodzą na jego spadkobierców.

Badając, czy w niniejszej sprawie skarżąca wykazała istnienie interesu prawnego wywodzonego z racji istnienia samego roszczenia, skład orzekający w niniejszej sprawie przychylił się do poglądu zaaprobowanego w wyroku tut. Sądu z dnia 15 października 2015 r. sygn.akt II SA/Wr 446/15 (dostępny CBOSA nsa.gov.pl). W motywach tego orzeczenia Sąd podzielił pogląd, że w polskim systemie prawnym nie został przyjęty system rezerw, zgodnie z którym określone osoby należące do najbliższych krewnych zmarłego zawsze dochodzą do dziedziczenia określonej części spadku. Tym samym nie można wykluczyć sytuacji, kiedy cały majątek spadkowy, a z nim odpowiedzialność za długi spadkowe, przejdzie na inne osoby niż te, które w ustawie zostały zaliczone do kręgu spadkobierców ustawowych. W przywołanym orzeczeniu Sąd zauważył także, że w pierwszej kolejności krąg spadkobierców ustawowych został określony w art. 931 § 1 i 2 kc, w razie braku zstępnych spadkodawcy – w art. 932 § 1 kc, w przypadku braku zstępnych i małżonka spadkodawcy – w art. 932 § 3 kc, a dopiero w razie braku zstępnych i małżonka spadkodawcy oraz gdy jedno z jego rodziców nie dożyło otwarcia spadku, do kręgu tego – w myśl art. 932 § 4 kc – należy rodzeństwo spadkodawcy. W wyroku z dnia 15 października 2015 r. za słuszne uznano także stanowisko – prezentowane przez organy również w obecnie rozpoznawanej sprawie – że skoro wierzyciel ma prawo dochodzić swoich wierzytelności od spadkobierców dłużnika, to najpierw muszą oni być ustaleni, a do tego właściwy jest sąd powszechny, nie zaś organ gminy. Zgodnie natomiast z art. 1025 § 1 kc, sąd na wniosek osoby mającej w tym interes prawny stwierdza nabycie spadku przez spadkobiercę, a notariusz ma zasadach określonych w przepisach odrębnych sporządza akt poświadczenia dziedziczenia. Wniosek o stwierdzenie nabycia spadku może złożyć osoba mająca interes w uzyskaniu takiego stwierdzenia. Chodzi tu więc o osobę mającą interes w powstaniu tych skutków prawnych, które łączą się ze stwierdzeniem nabycia spadku. Do kręgu tych osób należy zaliczyć m.in. wierzyciela spadkowego. Organ odwoławczy trafnie przy tym podkreślił, że we wniosku o stwierdzenie nabycia spadku wskazuje się dane spadkodawcy, natomiast wskazanie spadkobierców nie jest obowiązkiem wnioskodawcy. Nawet w przypadku, gdy we wniosku są podane osoby powołane do spadku, to sąd nie jest tym związany, bowiem związanie sądu w postępowaniu o stwierdzenie nabycia spadku granicami wniosku odnosi się jedynie do osoby spadkodawcy. W myśl art. 677 § 1 kpc, sąd stwierdzi nabycie spadku przez spadkobierców, choćby były nimi inne osoby niż te, które wskazali uczestnicy. W postanowieniu o stwierdzeniu nabycia spadku sąd wymienia spadkodawcę oraz wszystkich spadkobierców, którym spadek przypadł, jak również wysokość ich udziałów. Zgodnie z art. 669 kpc, sąd spadku wydaje postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku po przeprowadzeniu rozprawy, na którą wzywa wnioskodawcę oraz osoby mogące wchodzić w rachubę jako spadkobiercy ustawowi i testamentowi. Zatem to sąd wzywa wyżej wymienione osoby, a nie wnioskodawca, tak więc żądane przez stronę skarżącą dane nie są niezbędne do złożenia wniosku do sądu powszechnego na podstawie art. 1025 kc. Stosownie do art. 670 kpc, sąd spadku ma obowiązek badać z urzędu, kto jest spadkobiercą. W szczególności sąd ten bada, czy spadkobierca pozostawił testament oraz wzywa do złożenia testamentu osobę, co do której będzie uprawdopodobnione, że testament u niej się znajduje. Jeżeli testament zostanie złożony, sąd dokona jego otwarcia i ogłoszenia.

Przyjmując przedstawione poglądy, skład obecnie orzekający uznał, że w zaistniałych w niniejszej sprawie okolicznościach nie można jednoznacznie przyjąć, że skarżąca ma roszczenie o zapłatę wobec dzieci czy też rodzeństwa zmarłego (o ile osoby takie istnieją), gdyż w świetle przedstawionych wyżej regulacji sam fakt należenia do grupy najbliższych krewnych zmarłego nie oznacza automatycznie, że jest się jego spadkobiercą. Z przywołanego wyżej art. 46 u.e.l. jasno wynika, że to na wnioskującym o udostępnienie danych ze zbioru meldunkowych spoczywa ciężar wykazania interesu prawnego w udostępnieniu danych. Aby móc stwierdzić, że ów interes prawny przysługuje wnioskodawcy, musi on wykazać istnienie konkretnego uprawnienia, które odnosi się do danych zindywidualizowanej osoby lub osób. Zebrany w sprawie materiał nie pozwala na jednoznaczne ustalenie, że osoby wskazane we wniosku - dzieci, rodzeństwo - są jako potencjalni spadkobiercy zobowiązani względem skarżącej.

Nie negując, że zasadą polskiego prawa spadkowego, wyrażoną w art. 925 kc, jest nabywanie przez spadkobiercę spadku z chwilą jego otwarcia, zaznaczyć trzeba, że do stwierdzenia, kto konkretnie jest spadkobiercą konieczne jest przeprowadzenie postępowania w przedmiocie stwierdzenia nabycia spadku, a sam fakt, że dana osoba przynależy do kręgu spadkobierców ustawowych nie przesądza o tym, że faktycznie jest spadkobiercą.

Zauważyć należy, że ochrona danych osobowych i ograniczenie dostępu do tych danych służy przede wszystkim zapobieganiu udostępniania danych przypadkowym osobom z uwagi na przysługujące każdemu obywatelowi prawo do prywatności zagwarantowane art. 47 Konstytucji RP. Dlatego dane pozwalające na identyfikację danej osoby np. ze względu na miejsce zamieszkania, jest możliwie tylko wtedy, gdy wnioskujący wykaże, że na w uzyskaniu tych informacji interes prawny. W niniejszej sprawie skarżąca nie wykazała interesu prawnego w udostępnieniu danych osób wskazanych przez nią jako potencjalnych spadkobierców (np. dzieci lub rodzeństwa), gdyż nie zostało wykazane, że to właśnie oni są spadkobiercami którzy przejęli zobowiązanie zmarłego. Skarżąca sama zresztą wyjaśnia, że wystąpienie o dane z rejestru mieszkańców miało na celu jedynie przyśpieszenie postępowanie o nabycie spadku, co nie może być rozpatrywane w kategoriach interesu prawnego. Postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nabycia spadku jest elementem służącym realizacji interesu wierzyciela, ale dla jego uruchomienia – jak wcześniej zauważono – wierzyciel nie musi przedstawić danych spadkobierców.

Zauważyć przy tym trzeba, że – stosownie do treści art. 46 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności – dane, których regulacja ta dotyczy, mogą być udostępnione podmiotom wymienionym w omawianym unormowaniu w pkt 1-3, a więc m.in. osobom i jednostkom organizacyjnym, jeżeli wykażą w tym interes prawny. Użyte w tym przepisie sformułowanie "mogą być udostępnione" wskazuje, że nawet w przypadku legitymowania się interesem prawnym przez podmiot ubiegający się o udostępnienie określonych danych, organowi ewidencyjnemu pozostawiona jest fakultatywność w ich udostępnianiu. Organ ten może, ale nie musi pomiotom wskazanym w art. 46 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności udostępnić przedmiotowe dane (tak WSA we Wrocławiu w przywołanym wyroku z dnia 15 października 2015 r.)

W tym stanie rzeczy uznać należy, że zaskarżona decyzja nie narusza obowiązujących przepisów i to w sposób mogący mieć wpływ na wynik sprawy.

Mając na względzie powyższe – na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – orzeczono jak w sentencji wyroku.