Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1199/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-03-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Sygn. akt VI SA/Wa 1199/04       W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 30 marca 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia Sędziowie : Sędzia WSA Protokolant: po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 marca 2005r. sprawy ze skargi T. Sp. z o.o. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] maja 2004 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym. 1. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...] stycznia 2004 r.; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu.


UZASADNIENIE

Decyzją Prezydenta m. [...] z dnia [...] czerwca 2003r. na "T." Sp. z o.o. w O. została nałożona kara pieniężna w wysokości 4080 zł. Z uzasadnienia decyzji wynika, iż kara ta została nałożona w związku z odbywającym się dnia [...] maja 2003r. przejazdem pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia na trasie [...] ul. [...] – ul. [...]. Podczas kontrolnego ważenia stwierdzono przekroczenie dopuszczalnego nacisku na II osi składowej o 10,2 kN i przekroczenie dopuszczalnego nacisku na III osi składowej o 4,2 kN. Za przekroczenie dopuszczalnego nacisku na każdą z osi została określona kara w wysokości 2040 zł. W wyniku odwołania od tej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] listopada 2003r. uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i sprawę przekazało organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu decyzji wskazano na konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, którego celem będzie ustalenie czy przyjęta metoda pomiaru, stosowana dla pojazdu przewożącego substancję płynną – beton, mogła mieć wypływ na wyniki przeprowadzonego pomiaru, jak również na potrzebę uwzględnienia żądania strony skarżącej co do przeprowadzenia dowodu, albowiem przedmiotem postępowania dowodowego jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy.

Rozpoznając ponownie sprawę Prezydent m. [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2004r. nałożył na "T." Sp. z o.o. z siedzibą w O. karę pieniężną w wysokości 4080 zł. W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż organ podtrzymuje swoje poprzednie stanowisko i nie znajduje podstaw do zastosowania przepisów art. 132 k.p.a. Podano ustalony poprzednio stan faktyczny z zaznaczeniem, że ważenie przeprowadzono z wyłączonym mieszaczem, celem "uspokojenia" ładunku na okres pomiaru ważenia trwającego kilka sekund. W ocenie organu, nawet gdyby kierowca nie chciał zastosować się do nakazu zatrzymania betonomieszacza to masa całkowita zawsze pozostaje niezmienna, a jedynie może być bardziej obciążona strona lewa lub prawa pojazdu. Ponieważ nacisk na osi jest sumą nacisków koła lewego i prawego nic w tej kwestii się nie zmieni. Nadto wskazano, że przewoźnicy zajmujący się transportem betonu podnoszą często zarzut, że wyłączenie obrotów powoduje zestalenie się betonu, natomiast pomiar z włączonym betonomieszaczem powoduje zafałszowanie wyników. Przyjmując takie rozumowanie, w ocenie organu, należałoby zrezygnować z kontroli ważenia tego typu pojazdów. W odwołaniu od powyższej decyzji "T." Sp. z o.o. z siedzibą w O. wnosząc o jej uchylenie podniosła, iż normalnym stanem pracy w czasie przewożenia betonu są włączone prawe obroty pojemnika i dlatego też organ niesłusznie przyjął, że wyłączenie obrotów pojemnika z betonem pozwoli na prawidłowe określenie nacisków na poszczególne osie pojazdu. Nadto odwołujący się wskazał, iż wyłączenie obrotów powoduje, że plastyczny beton "rozpływa" się w poziomie natomiast włączenie prawych obrotów mieszalnika zapewnia równomierny nacisk na osi pojazdu. Ważny jest rzeczywisty rozkład obciążeń w czasie przewożenia ładunku a nie podczas nienaturalnych warunków stworzonych przez kontrolujących.

Po rozpoznaniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] maja 2004r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W jej uzasadnieniu wskazano, iż sam fakt zatrzymania na krótką chwilę obrotów pojemnika z betonem nie mógł wpłynąć w sposób istotny na rozkład siły nacisku na poszczególne osie ważonego pojazdu, a w konsekwencji – na wynik przeprowadzonego ważenia. Jeśli nawet taki wpływ się pojawił, to został uwzględniony w granicach przyjmowanej przy tego rodzaju badaniach tolerancji (odjęcie 200 kg. i 2% od ustalonych wyników). W ocenie SKO wyjaśnienia organu pierwszej instancji w tej mierze zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wydają się zasadne.

W skardze na powyższą decyzję "T." Sp. z o.o. z siedzibą w O. wnosząc o uchylenie decyzji podniosła, że organ I instancji nie wykonał zalecenia organu II instancji i odstąpił od przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i przeprowadzenia dowodu wskazanego uprzednio przez SKO.

Zarzuciło, że SKO wystąpiło w roli quasi biegłego arbitralnie przesądzając o tym, że pomiar był prawidłowy. Tym samym wydając zaskarżone rozstrzygniecie organ drastycznie naruszył zasadę swobodnej oceny dowodów. Zdaniem skarżącego ocena prawidłowości przeprowadzonego w niniejszej sprawie pomiaru nacisku na osie pojazdu może być jedynie przedmiotem specjalistycznej wiedzy biegłego z zakresu transportu samochodowego ładunków płynnych. Jedynie biegły może przesądzić, czy w czasie ważenia pojazdu w konsekwencji wykonywania poleceń kontrolującego zaistniały szczególne warunki, w wyniku których doszło do atypowej zmiany rozkładu masy płynnego betonu, a w ostateczności do zniekształcenia wyników pomiaru.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wnosząc o oddalenie skargi jako bezpodstawnej podniosło, że składy orzekające Samorządowego Kolegium Odwoławczego rozstrzygając później daną sprawę nie są związane stanowiskiem wyrażonym we wcześniejszym orzeczeniu innego składu orzekającego, nawet przy niezmienionym stanie faktycznym i prawnym.

Wskazało, że SKO w składzie, który wydał zaskarżoną decyzję, kierując się zasadą wymienioną w art. 8 k.p.a. zbadało całościowo zebrany w przedmiotowej sprawie materiał dowodowy, uznając, że postępowanie dowodowe w rzeczonej sprawie zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy i wyczerpujący, a ocena zebranego w jego toku materiału dowodowego była trafna.

Zdaniem Kolegium, dla wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia nie były niezbędne wiadomości specjalne, a co za tym idzie – przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego nie było konieczne, zwłaszcza wobec konstatacji, że wszystkie okoliczności przedmiotowej sprawy zostały należycie i w sposób nie budzący wątpliwości wyjaśnione już na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego. Ewentualne wystąpienie do biegłego o wydanie opinii w sytuacji, gdy praktycznie nie jest możliwe odtworzenie stanu faktycznego z dnia ważenia pojazdu, w ocenie organu, jedynie niepotrzebnie przewlecze sprawę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 tegoż artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana jest więc pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych.

Rozpatrywana w świetle powyższych kryteriów skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 77 k.p.a. organ administracji publicznej obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Zebranie całego materiału dowodowego to zebranie dowodów dotyczących wszystkich mających znaczenie prawne dla sprawy faktów. Pominięcie ustalenia faktu mającego znaczenie dla sprawy stanowi naruszenie art. 7 i 77 § 1 k.p.a. Ustalając fakty mające znaczenia dla sprawy organ obowiązany jest rozważyć wnioski strony.

W orzecznictwie NSA podkreśla się znaczenie zebrania całego materiału dowodowego. W wyroku z 29 września 1997r. I Sa/Wr 700/97 NSA podkreślił: "Zaniechanie przez organ administracji podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego zwłaszcza, gdy strona powołuje się na określone i ważkie dla niej okoliczności, jest uchybieniem przepisom postępowania administracyjnego, skutkującym wadliwość decyzji".

Zgodnie z zasadą ogólną czynnego udziału strony w postępowaniu (art. 10 § 1 k.p.a.), stronie przysługuje prawo żądania przeprowadzenia dowodu. Skuteczność prawna tego żądania strony uzależniona jest od spełnienia przesłanki – przedmiotem dowodu musi być okoliczność dotycząca przedmioty sprawy i mająca znaczenie prawne dla rozstrzygnięcia sprawy (art. 78 k.p.a.). Gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, organ administracji publicznej może także z urzędu zwrócić się do biegłego o wydanie opinii (art. 84 k.p.a.). Podstawową zasadą postępowania dowodowego jest zasada swobodnej oceny dowodów wyrażona w art. 80 k.p.a. Oznacza ona, iż organ swoją ocenę dowodu obowiązany jest oprzeć na przekonujących podstawach i dać temu wyraz w uzasadnieniu rozstrzygnięcia.

W sprawie niniejszej, w ocenie Sądu, wbrew twierdzeniom organu, nie został zgromadzony cały istotny dla jej wyjaśnienia materiał dowodowy.

Jak to wynika z uzasadnienia decyzji organu I instancji problem, tj. metoda ważenia pojazdów przewożących beton budzi kontrowersje i dla ich rozstrzygnięcia, w przekonaniu Sądu, niezbędne są wiadomości specjalne, którymi dysponuje biegły z zakresu transportu. Jak wynika z uzasadnienia decyzji obu organów nie dysponują one dostateczna specjalistyczną wiedzą, aby w sposób przekonywujący uzasadnić swoje stanowisko. Dotyczy to zwłaszcza opisu pracy betonomieszacza użytego przez organ I instancji a zakwestionowanego przez odwołującego się. Organ II instancji nie odniósł się do tej kwestii w sposób pogłębiony przyjmując za zasadne wyjaśnienia organu I instancji. Tymczasem kwestia ta ma dla sprawy fundamentalne znaczenie – trzeba bowiem ustalić jak "zachowuje się" beton przy wyłączonym i włączonym betonomieszaczu. Nie można zatem uznać, że żądanie strony wyjaśnienia tej kluczowej kwestii przez specjalistę ma na celu przewleczenie sprawy.

Zauważyć także należy, że organ I instancji rozpoznając sprawę ponownie, wbrew wytycznym SKO, nie przeprowadził żadnego postępowania wyjaśniającego i dowodowego i nie wskazał dlaczego wytyczne te pominął. Konieczne jest zaznaczenie, że w wyniku uchylenia decyzji, organ I instancji nie ma możliwości stosowania trybu przewidzianego w art. 132 k.p.a. (jak to wskazano w decyzji z [...] stycznia 2004r.), lecz powinien sprawę rozpatrzyć ponownie – na co jednoznacznie wskazuje decyzja z [...] listopada 2003r. Także SKO rozpatrując sprawę w wyniku ponownego odwołania nie odniosło się do tej kwestii i nie wskazało dlaczego pomija dowody zgłoszone przez stronę. Uczyniło to dopiero w odpowiedzi na skargę, w sytuacji, gdy zgodnie z utrwalonym orzecznictwem niemożliwe jest uzupełnianie w tym trybie decyzji.

Odnosząc się do odpowiedzi na skargę wskazać należy, że nawet na tym etapie postępowania możliwe jest przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego na okoliczność ustalenia warunków w jakich powinno odbywać się ważenie pojazdu przewożącego beton – z włączonym czy też wyłączonym betonomieszaczem. Jest to kwestia na tyle ogólna, że opinia taka może być wykorzystywana do innych spraw o takim samym stanie faktycznym i doprowadzić ostatecznie do braku podstaw do kwestionowania zastosowanych metod ważenia.

Rozpoznając sprawę ponownie organ uzupełniając postępowanie dowodowe winien taki dowód przeprowadzić, a następnie poddać go ocenie zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodu.

Bez takiego uzupełnienia nie jest możliwe uznanie, że postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy i wyczerpujący a ocena zebranego w jego toku materiału dowodowego jest trafna.

Mając powyższe względy na uwadze, Sąd uznając, iż w toku postępowania doszło do naruszenia przepisu art. 7 k.p.a, 77 k.p.a., 80 k.p.a. i 107 § 3 k.p.a., które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. –prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak na wstępie.

Rozstrzygnięcie w kwestii wykonalności zapadło na podstawie art. 152 p.p.s.a.