Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 2436/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-04-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6271 Ochrona cudzoziemca, w tym nadawanie statusu uchodźcy, azyl, zezwolenie na pobyt tolerowany i ochrona czasowa
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a), art. 250
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 97 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2003 nr 128 poz 1176
law: Ustawa z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Joanna Zabłocka (spr.), Sędzia WSA - Jolanta Bożek, Sędzia WSA - Beata Krajewska, Protokolant specjalista - Monika Włochińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 kwietnia 2012 r. sprawy ze skargi D.Q. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] września 2011 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie udzielenia zgody na pobyt tolerowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, na rzecz adw. P.L., tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy), w tym tytułem wynagrodzenia kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) i tytułem 23 % podatku od towarów i usług kwotę 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy).


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi z dnia 26 października 2012 r., wniesionej przez D.U. jest decyzja Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] września 2011r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] orzekającą o umorzeniu postępowania administracyjnego w sprawie dotyczącej udzielenia Cudzoziemcowi zgody na pobyt tolerowany.

Skarżona decyzja została wydana w następująco ustalonym stanie faktycznym:

D.U. został zatrzymany przez funkcjonariuszy [...] w dniu 17 marca 2004 r. w trakcie kontroli legalności pobytu cudzoziemców w W. Ustalono wówczas, że Cudzoziemiec znalazł się i przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej nielegalnie oraz, że podejmował pracę bez wymaganych prawem zezwoleń. W trakcie postępowania wyjaśniającego Cudzoziemiec składał różne oświadczenia co do swojego wieku wskazując, iż jest osobą niepełnoletnią. Ostatecznie na podstawie badań radiologicznych i stomatologicznych ustalono wiek Cudzoziemca na co najmniej 18 lat.

W dniu 1 marca 2005 r. Wojewoda [...] wydał decyzję nr [...] orzekającą o wydaleniu Cudzoziemca z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

W dniu 24 kwietnia 2008 r. Komendant Główny Straży Granicznej wystąpił do Wojewody [...] z wnioskiem o udzielenie zgody na pobyt tolerowany na terytorium RP wobec cudzoziemca D.U. podając, że starania organów Straży Granicznej zmierzające do potwierdzenia tożsamości Cudzoziemca i uzyskania dla Niego zastępczego dokumentu podróży nie powiodły się, co czyni decyzję o wydaleniu D.U. z terytorium RP niewykonalną z przyczyn niezależnych od organu zobowiązanego do jej wykonania.

Decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2009 r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez D.U. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2009 r., utrzymał w mocy decyzję organu I instancji orzekającą o odmowie udzielenia Cudzoziemcowi zgody na pobyt tolerowany na terytorium RP. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że w sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek określonych w art. 97 ust. 1 pkt 2 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP w związku z czym brak jest podstaw do udzielenia Cudzoziemcowi zgody na pobyt tolerowany. Wyjaśniono przy tym, iż w ocenie organu Komenda Główna Straży Granicznej nie dokonała wszystkich czynności prawnie dozwolonych związanych z potwierdzeniem tożsamości Cudzoziemca, oraz że strona celowo utrudniała procedury administracyjne podając różne daty urodzenia.

Pismem z dnia 15 marca 2011 r. D.U. obywatel [...] zwrócił się do Wojewody [...] o udzielenie mu na podstawie art. 97 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 104 ust. 1 pkt 1 lit. b i ust. 1a ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zgody na pobyt tolerowany na terytorium RP. W uzasadnieniu pisma wyjaśnił, iż Wojewoda [...] decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2005 r. orzekł o wydaleniu go z terytorium RP, jednakże decyzja ta nie może zostać wykonana z przyczyn niezależnych od organu i wnioskodawcy. Wskazał również, iż w jego sprawie toczyło się już postępowanie w przedmiocie udzielenia zgody na pobyt tolerowany zakończone decyzją negatywną w dniu [...] czerwca 2009 r. Cudzoziemiec wyjaśnił, iż od czasu wydania poprzedniej decyzji w sprawie, podjął kolejne osobiste starania o uzyskanie dokumentu podróży i potwierdzenie jego danych osobowych. Do wniosku dołączył pisma składane przez Cudzoziemca do Ambasady [...], dotyczące prośby o potwierdzenie danych osobowych i wydanie stosownego dokumentu podróży.

Pismem z dnia 22 marca 2011 r. [...] Urząd Wojewódzki zawiadomił Cudzoziemca o wszczęciu postępowania z urzędu w sprawie udzielenia zgody na pobyt tolerowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Decyzją z [...] lipca 2011 r. nr [...] Wojewoda [...] działając na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 89, poz. 1071 ze zm. – dalej: k.p.a.) umorzył postępowanie w sprawie udzielenia Cudzoziemcowi D.U. zgody na pobyt tolerowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

W uzasadnieniu decyzji wyjaśnił, iż w sprawie nie uległa zmianie zależność niewykonalności decyzji o wydaleniu od samego Cudzoziemca. Złożenie przez Cudzoziemca kolejnych trzech wniosków o wydanie dokumentu podróży, których przyjęcie przez Ambasadę [...] jest potwierdzone przez przybicie pieczątki z datą, świadczą jedynie o tym, że wymieniony dokument był złożony w danym miejscu i dniu, nie stanowi nowej okoliczności w niniejszej sprawie. Nie można również przyjąć za pewnik, iż Cudzoziemiec uczynił to osobiście. Ponadto wskazano, iż Cudzoziemiec nie dysponuje zaświadczeniem z Ambasady [...] potwierdzającym fakt przyjęcia wniosku o wydanie dokumentu podróży, mimo iż zgodnie z informacją uzyskaną od Komendy Głównej Straży Granicznej fakt złożenia takiego wniosku jest potwierdzany przez placówkę dyplomatyczną kraju pochodzenia poprzez wystawienie odpowiedniego zaświadczenia. W ocenie organu możliwość kolejnego merytorycznego orzekania w niniejszej sprawie zaistniej dopiero wówczas, gdy pojawią się nowe istotne okoliczności faktyczne, które przyczynią się do powstania nowej sprawy administracyjnej.

Pismem z dnia 8 sierpnia 2011 r. D.U. złożył odwołanie od ww. decyzji organu I instancji zarzucając m.in.: "błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia poprzez ustalenie, iż fakt złożenia wniosku o potwierdzenie danych osobowych jest potwierdzany przez placówkę dyplomatyczną kraju pochodzenia poprzez wystawienie odpowiedniego zaświadczenia, podczas gdy z pisma Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia [...] stycznia 2008 r. wynika, iż fakt złożenia wniosku o potwierdzenie danych i wydanie dokumentu podróży rozpatrywane są wyłącznie te podania, które zostały złożone osobiście przez zainteresowanego (co potwierdzane jest każdorazowo pieczęcią na podaniu i na załączonym kwestionariuszu osobowym)".

Decyzją z dnia [...] września 2011 r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez obywatela [...] D.U. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania oraz powołał przepisy prawa stanowiące podstawę prawną podjętej decyzji. Odnosząc się do zarzutów odwołania Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców wyjaśnił, iż jak wynika z akt sprawy Ambasada [...] udziela na prośbę osoby zainteresowanej odpowiedzi pisemnej na złożone osobiście podania. Wskazano przy tym, iż organ I instancji wystąpił do placówki dyplomatycznej z prośba o potwierdzenie faktu złożenia przez D.U. wniosków o wydanie dokumentu podróży. Nadto z prośbą o potwierdzenie danych Cudzoziemca w dniu 3 września 2010 r. ponownie zwracał się do Ambasady [...] Zarząd do Spraw Cudzoziemców Komendy Głównej Straży Granicznej i do chwili obecnej Strona [...] nie udzieliła żadnej odpowiedzi w sprawie.

W związku z powyższym w ocenie organu II instancji sprawa dotycząca udzielenia Cudzoziemcowi zgody na pobyt tolerowany jest tożsama pod względem podmiotowym i przedmiotowym ze sprawą zakończoną poprzednią decyzją ostateczną Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców. Zdaniem organu wydanie kolejnej decyzji rozstrzygającej co do istoty sprawy w przedmiocie udzielenia D.U. zgody na pobyt tolerowany stanowiłoby naruszenie prawa, odpowiadające przesłance z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

W jej uzasadnieniu wyjaśnił, iż pomimo wielokrotnych prób uzyskania z Ambasady [...] dokumentu tożsamości, do dnia dzisiejszego nie otrzymał odpowiedzi na swoje wnioski i monity. W związku z tym w ocenie Skarżącego organ błędnie ustalił stan faktyczny sprawy uznając, iż cudzoziemiec powinien był dysponować stosownym zaświadczeniem z którego wynikałby fakt złożenia wniosku w placówce dyplomatycznej oraz odmawiając uznania za udowodniony fakt osobistego złożenia dokumentów przez Cudzoziemca. W konsekwencji ww. błędnych ustaleń faktycznych organ II instancji uznał, iż niewykonalność decyzji zależy od cudzoziemca, a w sprawie nie zaszły żadne nowe okoliczności w sprawie.

W odpowiedzi na skargę pełnomocnik Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców wniósł o jej oddalenie w pełni podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych [Dz.U. nr 153, poz. 1269] oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.], dalej – p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając skargę sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem i to na dzień wydania decyzji. Badając zaskarżoną decyzję we wskazanym zakresie, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że wniesiony środek zaskarżenia nie zasługuje na uwzględnienie.

W myśl art. 97 ust. 1 pkt 2 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP cudzoziemcowi udziela się zgody na pobyt tolerowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli jego wydalenie jest niewykonalne z przyczyn niezależnych od organu wykonującego decyzję o wydaleniu i od cudzoziemca.

Wyjaśnienia w tym miejscu wymaga, iż tylko jednoznaczne stwierdzenie powyższych okoliczności uzasadnia zastosowanie wobec cudzoziemca art. 97 ust. 1 pkt 2 powyższej ustawy.

Z akt sprawy wynika, iż w dniu 17 marca 2004 r. skarżący został zatrzymany przez funkcjonariuszy [...] podczas kontroli legalności pobytu. W wyniku przeprowadzonej kontroli ustalono, iż skarżący przebywał na terytorium Polski nielegalnie i nie posiadał środków finansowych niezbędnych do pokrycia kosztów pobytu i na powrót do kraju pochodzenia. Skarżący nie dysponował żadnym dokumentem tożsamości, zaś jego dane tj. D.U. ustalono wyłącznie na podstawie ustnego oświadczenia. Wobec naruszenia przez Skarżącego obowiązującego w Polsce porządku prawnego decyzją z dnia [...] marca 2005 r. Wojewoda [...] orzekł o jego wydaleniu z terytorium RP.

W przedmiotowej sprawie prowadzone również było postępowanie w przedmiocie udzielenia Skarżącemu zgody na pobyt tolerowany wszczęte wnioskiem Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia 24 kwietnia 2008 r., które zakończone zostało decyzją ostateczną Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] sierpnia 2009 r. orzekającą o utrzymaniu w mocy decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2009 r. o odmowie udzielenia Skarżącemu zgody na pobyt tolerowany. Podstawą negatywnego, w tym zakresie, rozstrzygnięcia organów administracji było stwierdzenie braku przesłanek o których mowa w treści przepisu art. 97 ust. 1 pkt 2 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP oraz stwierdzenie, iż Komenda Główna Straży Granicznej nie dokonała wszystkich czynności prawnie dozwolonych związanych z potwierdzeniem tożsamości Cudzoziemca.

Wobec powyższego zauważyć należy, iż sprawa Skarżącego wszczęta wnioskiem z dnia 15 marca 2011 r. w przedmiocie udzielenia zgody na pobyt tolerowany jest sprawą, w której wydano już ostateczne rozstrzygnięcie. Istotne zatem jest ustalenie, czy w kolejnym wniosku Skarżącego z dnia, w którym wystąpił o udzielenie zgody na pobyt tolerowany wystąpiły nowe okoliczności uzasadniające ponowne rozstrzygnięcie sprawy co do istoty.

W ocenie Sądu analiza przedstawionego w sprawie materiału dowodowego wskazuje, iż stan faktyczny sprawy zakończonej decyzją Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] sierpnia 2009 r. nie jest tożsamy z niniejszą sprawą. Zdaniem Sądu w aktualnie rozpoznawanym wniosku Skarżący oraz Organ administracyjny podejmowali wszelkie niezbędne czynności zmierzające do ustalenia tożsamości Cudzoziemca. Zarówno Skarżący jak i Organ wielokrotnie zwracali się bowiem do Ambasady [...] o potwierdzenie tożsamości Cudzoziemca i wydanie na tej podstawie stosownego dokumentu. Nie ulega tutaj wątpliwości Sądu, że znajdująca się w aktach administracyjnych dokumentacja (wnioski Cudzoziemca skierowane do Ambasady z dnia 1 grudnia 2010 r., 12 stycznia 2011 r. oraz z dnia 31 stycznia 2011 r.) świadczy o podjęciu przez Skarżącego rzeczywistej próby potwierdzenia jego tożsamości i uzyskania stosownego dokumentu. Ponadto mając na uwadze zapytania organu administracyjnego skierowane do Ambasady [...] - wobec braku udzielenia jakiejkolwiek odpowiedzi na nie – również te czynności należało uznać jako wystarczające. Stwierdzić tym samym należy, iż niezmienna w aktualnie rozpoznawanej sprawie pozostała jedynie okoliczność dotycząca kwestii tożsamości Cudzoziemca, jednakże tym razem strony postępowania nie mogły uczynić nic więcej celem wyjaśnienia tej okoliczności.

W tym miejscu odnieść należy się do wskazywanej przez organ okoliczności, iż Cudzoziemiec nie przedstawił zaświadczenia z Ambasady [...] potwierdzającego złożenie przez niego powoływanych pism. Twierdzenia organu w tym zakresie nie znajdują jednak właściwego odniesienia w materiale dowodowym sprawy. Kluczowy dokument dotyczący tej okoliczności tj. pismo Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia 21 stycznia 2008 r. - zawierające informacje uzyskane od Radcy Ambasady [...], wskazuje jedynie, iż złożenie wniosku do Ambasady [...] potwierdzane jest pieczęcią na podaniu, a odpowiedź placówki dyplomatycznej udzielana jest zawsze na piśmie. Przedstawione w tym zakresie wyjaśnienia nie dyskwalifikują w żadnej mierze znajdujących się w aktach sprawy dowodów złożenia przez Cudzoziemca przedmiotowych wniosków o potwierdzenie tożsamości. Wręcz przeciwnie, zdaniem Sądu z ustaleń Organu poczynionych w zakresie trybu składnia pism do ww. Ambasady wynika niezbicie, iż Cudzoziemiec składając do akt sprawy odpisy wniosków (z dnia 1 grudnia 2010 r., 12 stycznia 2011 r. oraz z dnia 31 stycznia 2011 r.), zawierające pieczęć Ambasady [...], wykazał fakt ich złożenia w powoływanym czasie.

Wobec powyższego zdaniem Sądu, nie można przyjąć, iż Skarżący w ponownie rozpatrywanej sprawie o udzielenie zgody na pobyt tolerowany nie wykazał nowych okoliczności. Co prawda sytuacja prawna Cudzoziemca z formalnego punktu widzenie nie uległa w czasie rozpoznawania sprawy zmianie, nadal bowiem nie potwierdzono tożsamości Cudzoziemca, jednakże bez wątpienia jego sytuacja w stosunku do poprzedniego postępowania o udzielenie zgody na pobyt tolerowany zmieniła się. Nie ulega tutaj żadnej wątpliwości, iż wykazane przez Cudzoziemca nowe okoliczności w sprawie to przede wszystkim znaczny upływ czasu i obiektywny brak możliwości ustalenia jego tożsamości. W ocenie Sądu brak możliwości potwierdzenia tożsamości Cudzoziemca wobec wykonania stosownych czynności zmierzających do wyjaśniania tej kwestii, prowadzić winno do udzielenia zgody na pobyt tolerowany. Jak wskazano bowiem powyżej, w myśl art. 97 ust. 1 pkt 2 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP cudzoziemcowi udziela się zgody na pobyt tolerowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli jego wydalenie jest niewykonalne z przyczyn niezależnych od organu wykonującego decyzję o wydaleniu i od cudzoziemca. W przedmiotowej sprawie właściwe działania podjęte przez Cudzoziemca oraz Organy administracyjne nie przyniosły pożądanego rezultatu, dlatego też przesłanki powoływanego przepisu uznać należy za w pełni zrealizowane.

Wskazać tutaj również należy, na treść przepisu art. 102 ww. ustawy zgodnie z którym zgodę na pobyt tolerowany cofa się, jeżeli: ustanie przyczyna, dla której została ona udzielona; cudzoziemiec dobrowolnie zwrócił się o ochronę do władz kraju pochodzenia; cudzoziemiec opuścił na stałe terytorium Rzeczypospolitej Polskiej; dalsze jej obowiązywanie mogłoby spowodować poważne zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa albo bezpieczeństwa i porządku publicznego; cudzoziemiec, któremu udzielono zgody na pobyt tolerowany na podstawie art. 97 ust. 1 pkt 2, uchyla się od nałożonego w tej decyzji obowiązku zgłaszania się w określonych odstępach czasu do wskazanego w niej organu lub zawiadomienia tego organu o każdej zmianie miejsca pobytu. Tym samym postępowanie w sprawie ustalenia tożsamości Cudzoziemca w sposób nie zakłócony prowadzone będzie do czasu uzyskania stosownego rezultatu, a w przypadku ewentualnych utrudnień ze strony Skarżącego Organ administracyjny zastosuje właściwa sankcję.

Reasumując zatem, sąd stwierdził, że w niniejszej sprawie naruszony został przepis art. 97 ust. 1 pkt 2 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Rozstrzygając sprawę ponownie organ winien mieć zatem na uwadze przedstawioną powyżej ocenę powoływanych nowych okoliczności wpływających na ocenę treści podanych przez cudzoziemca informacji.

W świetle powyższego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wobec naruszenia przez organ prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 250 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.