Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 599/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2020-10-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6052 Akty stanu cywilnego
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienia
Powołane przepisy: article: art. 26 ust. 4
journal: Dz.U. 2020 poz 463
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 463 z późn. zm.).
article: art. 107,  art. 134
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 145  par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 2
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder (spr.), Sędzia WSA Maria Mysiak po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 15 października 2020 r. sprawy ze skargi S. Towarzystwa Ubezpieczeń Wzajemnych w S. na postanowienie Wojewody z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego S. Towarzystwa Ubezpieczeń Wzajemnych w Sopocie kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] maja 2020 r., nr [...], Wojewoda na podstawie art. 134 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r. poz. 256 t.j. dalej zwanej "k.p.a.") w związku z odwołaniem S. Towarzystwo Ubezpieczeń Wzajemnych z siedzibą w S., dalej zwanego "skarżącym" lub "ubezpieczycielem", od "decyzji" nr [...] z dnia [...] grudnia 2019 r. o odmowie wydania kserokopii karty zgonu znajdującej się w aktach zbiorowych do aktu zgonu nr [...], stwierdził niedopuszczalność wniesienia odwołania.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym sprawy.

Powołując się na art. 42 ustawy o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracji z dnia 11 września 2015 r., wnioskiem z dnia 10 grudnia 2019 r., w związku z rozpatrywaniem roszczenia dotyczącego zgonu L. C., ubezpieczyciel zwrócił się do Urzędu Stanu Cywilnego w K. o udostępnienie kserokopii karty zgonu lub wskazanie nazwy placówki medycznej wystawiającej ten dokument. W uzasadnieniu pisma ubezpieczyciel wskazał, że powyższy dokument lub informacja niezbędne są do złożenia wniosku o udostępnienie kserokopii dokumentacji medycznej, co też uzasadnia ich wydanie na podstawie art. 26 ust. 4 ustawy z dnia 28 listopada 2014 roku prawo o aktach stanu cywilnego.

W dniu [...] grudnia 2019 r. dokumentem niezawierającym pieczęci nagłówkowej organu wydającego i podpisanym przez p.o. Zastępcy Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego, zatytułowanym słowem "decyzja", pod numerem [...], na podstawie art. 2 ust. 6 i art. 26 ust. 4 ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. - Prawo o aktach stanu cywilnego (Dz.U. Z 2018 r., poz. 2224 ze zm.), art. 104 k.p.a. (Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm.), w związku z art. 10 ustawy o statystyce publicznej z dnia 29 czerwca 1995 r. (Dz. U. z 2019 r., poz. 649) oraz art. 11 ust. 7 ustawy o cmentarzach i chowaniu zmarłych z dnia 31 stycznia 1959 r. (Dz.U. z 2019 r., poz. 1473), po rozpatrzeniu wniosku ubezpieczyciela z dnia 10 grudnia 2019 r. o wydanie kserokopii karty zgonu znajdującej się w aktach zbiorowych do aktu zgonu nr [...], sporządzonego w Urzędzie Stanu Cywilnego w K., dotyczącego L. C., odmówiono wydania kserokopii karty zgonu.

W uzasadnieniu podano, odwołując się do judykatury i brzmienia art. 10 ustawy o statystyce publicznej oraz art. 11 ust. 7 ustawy o cmentarzach i chowaniu zmarłych, że ustawodawca konsekwentnie w przepisach prawa wprowadził ograniczenie w udostępnianiu danych dotyczących przyczyny zgonu jednoznacznie wskazując, że dane zawarte w karcie zgonu służą wyłącznie do sporządzenia aktu zgonu oraz do celów statystycznych i tylko w tym zakresie mogą być przetwarzane przez kierownika urzędu stanu cywilnego. Powołując się na orzecznictwo argumentowano, że z obowiązujących przepisów prawa "nie można wyprowadzić upoważnienia dla kierownika urzędu stanu cywilnego do udzielania ubezpieczycielowi informacji o przyczynie zgonu. Wobec wskazanych ograniczeń ujawnienie tych informacji stanowiłoby naruszenie przez kierownika urzędu stanu cywilnego tajemnicy statystycznej" (tak: Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z dnia 23 stycznia 2018 r., sygn. Akt III SA/Kr 1427/17).

Jednocześnie zwrócono uwagę, że ochronie ustawowej podlega całość karty zgonu i każda zawarta w niej informacja. Niemożliwe jest zatem udostępnienie wyłącznie części karty zgonu, w tym części zawierającej informacje o placówce, która sporządziła kartę zgonu. Potwierdza to przepis art. 26 ust. 4 ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego, który nie przewiduje wydawania części dokumentów znajdujących się w aktach zbiorowych rejestracji stanu cywilnego. Co więcej, art 10 ustawy o statystyce publicznej stanowi, że "dane jednostkowe identyfikowalne zebrane w badaniach statystycznych podlegają bezwzględnej ochronie". Odnosić ma się to do wszystkich danych zawartych w dokumencie podlegającym ochronie, jakim w kontekście niniejszego przepisu jest także karta zgonu.

W pouczeniu dokumentu znalazła się następująca informacja: "Od niniejszej decyzji przysługuje stronie prawo do odwołania do Wojewody za pośrednictwem kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w terminie 14 dni od daty jej doręczenia. Po zwrot opłaty uiszczonej na konto naszego urzędu, proszę zwrócić się z osobnym wnioskiem do Wydziału Księgowości w K. na adres: Urząd Miejski K., Wydział Księgowości, ul. [...], [...]".

W odwołaniu z dnia 8 stycznia 2020 r. ubezpieczyciel na podstawie art. 127 § 1 k.p.a., zaskarżył, jak wskazano, decyzję Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w K. w całości.

Na podstawie art. 128 k.p.a. zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucono naruszenie:

art. 26 ust. 4 ustawy prawo o aktach stanu cywilnego (j.t. Dz.U. z 2016 r., poz. 2064 ze zm.) w zw. z art. 42 ust. 1 ustawy o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej (j.t. Dz.U. z 2018 r., poz. 999 ze zm.), polegające na zaniechaniu uwzględnienia po stronie skarżącego interesu prawnego, który ma swoje umocowanie we wskazanym przepisie ustawy o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej;

art. 10 ustawy z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej (j.t. Dz.U. z 2018 r., poz. 997 ze zm.), polegające na bezzasadnym uznaniu, że tajemnica statystyczna obejmuje Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego;

art. 11 ust. 7 ustawy z dnia 31 stycznia 1959 r. o cmentarzach i chowaniu zmarłych (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 912 ze zm.), który jest podstawą żądania informacji przez pracowników służby statystyki publicznej dla potrzeb statystyki publicznej i z niniejszą sprawą nie ma związku ani materialnoprawnego, ani formalnoprawnego.

Na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz orzeczenie co do istoty sprawy poprzez stwierdzenie obowiązku Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w K., polegającego na wydaniu skarżącemu kserokopii żądanej karty zgonu.

W uzasadnieniu odwołania strona wskazała, że podstawą prawną zwracania się do urzędów stanu cywilnego o wydanie kserokopii karty zgonu lub wskazanie nazwy i adresu placówki medycznej, która kartę wystawiła jest art. 42 ust. 1 ustawy o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej, który stanowi, że sąd, prokuratura, Policja oraz inne organy i instytucie, na wniosek zakładu ubezpieczeń, w zakresie zadań przez ten zakład ubezpieczeń wykonywanych i w celu ich wykonania, w związku z wypadkiem lub zdarzeniem losowym będącym podstawą ustalania odpowiedzialności, udzielają informacji o stanie sprawy oraz udostępniają zebrane materiały, jeżeli są one niezbędne do ustalenia okoliczności tych wypadków i zdarzeń losowych oraz wysokości odszkodowania lub świadczenia.

Powołując się na judykaturę odwołujący się wskazał, że "przepis art. 25 ustawy z 2003 r. o działalności ubezpieczeniowej stanowi samoistną podstawę wystąpienia do określonych w nim podmiotów o udostępnienie zakładowi ubezpieczeń informacji o stanie sprawy oraz zebranych materiałach" (tak.: Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z dnia 25 października 2010 roku, sygn. akt IV SA/GI 511/10).

Co więcej, strona wskazała, że art. 42 ust. 1 ustawy o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej przewiduje bezwzględny obowiązek organu w zakresie udzielenia informacji lub udostępnienia zebranych materiałów i ma charakter przepisu szczególnego w stosunku do art. 26 ust. 4 ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego. Zdaniem strony pierwszy z przytoczonych wyżej przepisów, z którego wynika uprawnienie skarżącego do domagania się wydania dokumentu lub informacji, kreuje jego interes prawny, który to stanowi wymaganą prawem podstawę dla Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego do wydania wnioskowanego dokumentu lub udzielenia informacji.

Końcowo wyjaśniono, że przepis art. 11 ust. 7 ustawy o cmentarzach i chowaniu zmarłych jest podstawą żądania informacji przez pracowników służby statystyki publicznej dla potrzeb statystyki publicznej i nie ma żadnego związku z dokonywaniem czynności materialno-technicznej przez Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego. Skarżący natomiast zasięga informacji o stanie zdrowia ubezpieczonych na podstawie przepisu art. 38 ustawy o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej.

Przed wydaniem przywołanego na wstępie postanowienia Wojewody z dnia [...] maja 2020 r., stwierdzającego niedopuszczalność wniesienia odwołania, Dyrektor Wydziału Spraw Obywatelskich i Cudzoziemców tego organu zwrócił się do Dyrektora Departamentu Spraw Obywatelskich MSWiA z prośbą o pomoc w ocenie skuteczności podpisania zaskarżonej decyzji, która została wydana w USC i w której umieszczono pieczęć o treści "p.o. Zastępcy Kierownika Stanu Cywilnego".

W odpowiedzi przywołując orzecznictwo i piśmiennictwo wskazano, że trudno jest zakwestionować możliwość dokonywania czynności w zakresie rejestracji stanu cywilnego przez pełniącego obowiązki kierownika lub zastępcy kierownika USC. Już sam fakt istnienia przywołanego orzecznictwa może wskazywać, że trudno jest w tej sprawie postawić zarzut rażącego naruszenia prawa, a w rezultacie podważyć ważność decyzji podpisanych przez pełniącego obowiązki kierownika USC, czy pełniącego obowiązki zastępcy kierownika USC.

Przechodząc do motywów uzasadnienia zaskarżonego postanowienia Wojewoda wskazał, że art. 107 § 1 k.p.a. określa elementy jakie musi posiadać decyzja administracyjna, a decyzja, która nie zawiera wszystkich tych składników jest aktem wadliwym. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych organ ten wskazał, że zakwalifikowanie danego pisma jako decyzji administracyjnej nie wymaga, aby to pismo zawierało wszystkie składniki decyzji, o których mowa w art. 107 § 1 k.p.a. Wystarczy aby pismo zawierało minimum elementów niezbędnych do zakwalifikowania pisma jako decyzji. Do takich elementów zaliczamy: oznaczenie organu wydającego akt, wskazanie adresata aktu, rozstrzygnięcie o istocie oraz podpis osoby reprezentującej organ administracji.

Z powyższego organ wyższego stopnia wyprowadził wniosek, że brak niektórych składników decyzji powoduje nieistnienie w obrocie prawnym takiego aktu, zaś brak innych elementów skutkuje tylko wadą decyzji uzasadniającą jej uchylenie bądź stwierdzenie nieważności.

Organ odwoławczy jak wskazał "kontrolując przedmiotowe pismo w świetle przepisów k.p.a." stwierdził, że nie ma ono autora tj. nie posiada oznaczenia organu, który je wydał. Takiego oznaczenia nie ma ani na początku "decyzji" - brak pieczątki nagłówkowej organu lub innej formy oznaczenia organu wydającego akt. Brak jest takiego oznaczenia także w treści pisma zaskarżonego przez ubezpieczyciela. Autora przedmiotowej "decyzji" nie można także ustalić na podstawie pieczątki widniejącej w miejscu, w którym osoba działająca jako "p.o. Zastępcy Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego" złożyła swój podpis.

Zdaniem organu wyższego stopnia bezsporne jest, że skoro zaskarżone przez ubezpieczyciela pismo zatytułowane "decyzja" z dnia [...] grudnia 2019 r., które zostało przesłane do organu II instancji wraz z aktami administracyjnymi z Urzędu Stanu Cywilnego w K., nie ma wszystkich istotnych składników decyzji - brak w nim oznaczenia, że pochodzi od "Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w K.", to tym samym nie jest ono aktem administracyjnym istniejącym lecz tylko zwykłym pismem, które nie rodzi skutków prawnych, i jest co najwyżej projektem decyzji.

Odwołanie służy wyłącznie od decyzji wydanej przez organ I instancji, a zatem jest ono niedopuszczalne między innymi gdy czynność organu administracji publicznej nie jest decyzją w rozumieniu przepisów kodeksu postępowania administracyjnego.

Skoro przedmiotowe pismo, zdaniem organu odwoławczego, nie jest decyzją administracyjną, to stronie nie służy prawo wniesienia od niego odwołania. Zatem zgodnie z dyspozycją art. 134 k.p.a., organ II instancji stwierdził niedopuszczalność wniesienia przez ubezpieczyciela odwołania od przedmiotowego pisma albowiem w świetle obowiązującego prawa brak jest decyzji organu, od której można wnieść odwołanie.

W skardze z dnia 17 czerwca 2020 r. powyższemu postanowieniu skarżący zarzucił naruszenia przepisów postępowania, mające istotny wpływa na wynik sprawy:

art. 107 § 1 k.p.a. poprzez uznanie, że decyzja niezawierająca pieczątki nagłówkowej oraz pieczątki imiennej jest obarczona wadą dyskwalifikującą ją z obrotu prawnego, mimo, że ten akt administracyjny na początku uzasadnienia zawiera wzmiankę o "Urzędzie Stanu Cywilnego w K.", a pieczątka pracownika wyraźnie wskazuje na osobę upoważnioną przez Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego;

art. 134 k.p.a. w zw. z art. 127 § 1 k.p.a. poprzez wydanie postanowienia o niedopuszczalności wniesienia odwołania, mimo braku istnienia przesłanek do wydania takiego postanowienia;

art. 6 i 8 § 1 k.p.a. w postaci naruszenia zasady legalizmu i pogłębiania zaufania obywateli (do władzy publicznej), poprzez uniemożliwienie weryfikacji decyzji administracyjnej w zwykłym toku instancji, przerzucając niejako na skarżącego negatywne konsekwencje pewnych zaniedbań Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w K., które obiektywnie nie dyskwalifikowały wydanej przez niego decyzji administracyjnej.

Wskazując na powyższe uchybienia skarżący wniósł o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonego postanowienia zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., a także uchylenie poprzedzającej go decyzji I instancji zgodnie z art. 135 p.p.s.a. oraz zasądzenie zgodnie z art. 200 p.p.s.a. od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi skarżący stwierdził, odnośnie naruszenia art. 107 § 1 k.p.a., że treść decyzji Kierownika USC wyraźnie wskazywała w uzasadnieniu, że pochodzi od "Urzędu Stanu Cywilnego w K.", o czym świadczy pierwsze zdanie w nim zawarte. Analiza treści decyzji nie nasuwa wątpliwości, jaki organ ją wydał.

W tym miejscu strona przywołała pogląd Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku wyrażony w wyroku z dnia 16 lutego 2016 r., sygn. akt II SA/Bk 676/15: "Przede wszystkim nie może nasuwać jakichkolwiek problemów ocena (ustalenie) organu, od którego decyzja pochodzi, bowiem niespornie organem tym pozostaje starosta. Podpisany na decyzji naczelnik był upoważniony do wydawania takich aktów administracyjnych. Co prawda posłużenie się pieczęcią starostwa było nieprawidłowe, ale ta nieprawidłowość nie kwalifikowała się do stwierdzenia rażącego naruszenia prawa oraz do wniosku, że decyzja nie pochodzi od organu administracji publicznej".

Ponadto, w ocenie skarżącego, decyzja Kierownika USC posiada również prawidłowe oznaczenie osoby, która ją wydała, ponieważ zawiera pieczątkę ze wskazaniem "mgr M. S." wraz z podpisem. Zdaniem strony, nie ulega zatem wątpliwości, że to ta osoba podpisała decyzję z upoważnienia Zastępcy Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego.

Odnośnie zarzutu naruszenia art. 134 k.p.a. w zw. z art. 127 § 1 k.p.a. wskazano, że w niniejszej sprawie nie zachodziły przesłanki do wydania postanowienia stwierdzającego niedopuszczalność wniesienia odwołania. Akt Kierownika USC ma walor istniejącej w obrocie prawnym decyzji administracyjnej, co oznacza, że skarżący mógł od niej wnieść odwołanie na podstawie art. 127 § 1 k.p.a.

W zakresie naruszenia art. 6 i art. 8 § 1 k.p.a. skarżący argumentował, że bezsprzecznie ponosi on negatywne konsekwencje ewentualnych, drobnych zaniedbań Kierownika USC w kontekście wydanej decyzji, które w żadnym wypadku nie powinny skutkować wydaniem postanowienia Wojewody w zaskarżonej treści. W istocie zaskarżone postanowienie jeszcze bardziej utrudnia ubezpieczycielowi uzyskanie potrzebnych informacji, zmuszając go do dwutorowego kwestionowania rozstrzygnięcia Wojewody oraz szukania alternatywnych możliwości uzyskania aktu administracyjnego pochodzącego od Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w K.. Taka sytuacja jest, w ocenie strony, niedopuszczalna z punktu widzenia zasady legalizmu działania organów administracji publicznej, a także zasady zaufania obywateli do władzy publicznej.

Skarżący argumentował, że w zaufaniu do prawidłowości rozstrzygnięcia Kierownika USC wniósł odwołanie zgodnie ze zwykłym tokiem instancji, a w odpowiedzi organu II instancji uzyskał de facto zakwestionowanie nie tylko swego odwołania, ale również pierwotnej decyzji. Zdaniem strony takie działanie organów administracji publicznej z pewnością przedmiotowego zaufania do władzy publicznej nie pogłębiają. Tym bardziej, że zaważyła tutaj wątpliwa kwestia formalna, przesuwając na dalszy plan w ogóle zasadność i merytoryczność odwołania.

Odpowiadając na skargę Wojewoda wniósł o oddalenie skargi w całości wskazując m.in., że pismo, od którego skarżący wniósł odwołanie nie ma niezbędnych elementów, które pozwalają uznać je za decyzję administracyjną. W tym piśmie brak bowiem oznaczenia organu administracji publicznej tj. brak wyraźnego wskazania, że pochodzi od organu administracji publicznej jakim jest "Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego w K.".

Organ odwoławczy zaznaczył, że wprawdzie na "decyzji" organu I instancji figuruje pieczęć "Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego w K." jednakże w dacie orzekania przez Wojewodę brak było na tym dokumencie takiego oznaczenia. Pieczęć nagłówkowa z oznaczeniem organu "Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego" została postawiona na tej "decyzji" przez pracownika USC w K. po otrzymaniu przez ten organ akt sprawy z Z. Urzędu Wojewódzkiego w S. (dowód: pismo Kierownika USC w K. z dnia 13 lipca 2020 r. oraz skan "decyzji" organu I instancji jaką otrzymał skarżący).

Odnośnie sytuacji skarżącego zaistniałej po wydaniu zaskarżonego postanowienia organ wyższego stopnia argumentował, że na skutek wydania powyższego rozstrzygnięcia akta sprawy wróciły do organu I instancji i Kierownik USC w K. powinien w tej sprawie udostępnić skarżącemu żądane przez niego dokumenty lub odmówić ich wydania w formie "pisma", które będzie miało wszystkie cechy decyzji administracyjnej. Zatem skarżący nie został pozbawiony żadnego z przysługujących mu w tym postępowaniu praw. Taki sposób "załatwienia tej sprawy" nie miał także żadnego wpływu na ocenę prawidłowości rozpoznania przez Kierownika USC w K. sprawy wydania skarżącemu kserokopii karty zgonu znajdującej się w aktach zbiorowych do aktu zgonu nr [...] Jeżeli w tym zakresie Kierownik USC w K. wyda decyzję, a nie co najwyżej jej projekt i skarżący odwoła się od takiej decyzji, to Wojewoda będzie miał podstawy do tego aby taki akt zweryfikować w trybie instancyjnym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest postanowienie Wojewody z dnia [...] maja 2020 r. stwierdzające niedopuszczalność wniesienia odwołania.

Zgodnie z art. 134 k.p.a., Organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne.

Niedopuszczalność odwołania może wynikać zarówno z przyczyn o charakterze przedmiotowym, jak i podmiotowym. Do przyczyn niedopuszczalności odwołania o charakterze podmiotowym zaliczyć należy przypadki wniesienia środka zaskarżenia przez osobę nie mającą do tego legitymacji (np. przez osobę trzecią) bądź przez osobę nie mającą zdolności do czynności prawnych. Natomiast do przyczyn niedopuszczalności odwołania o charakterze przedmiotowym zalicza się w szczególności brak przedmiotu zaskarżenia, wyłączenie możliwości wniesienia środka odwoławczego, czy też wyczerpanie przysługujących środków odwoławczych, a także nieistnienie w sensie prawnym przedmiotu zaskarżenia, tj. nieistnienie decyzji administracyjnej w znaczeniu prawnym.

W rozpoznawanej sprawie organ odwoławczy stwierdził niedopuszczalność odwołania wniesionego przez stronę skarżącą albowiem uznał, że jego przedmiot stanowi pismo nie zaś decyzja, a co za tym idzie stronie nie służyło prawo do wniesienia odwołania od pisma.

Postępowanie w sprawie zostało zainicjowane wnioskiem skarżącej skierowanym do Urzędu Stanu Cywilnego w K. o wydanie kserokopii karty zgonu osoby wskazanej we wniosku.

Zgodnie z art. 26 ust. 4 ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego (Dz.U. z 2020 r. poz. 463), zwanej dalej "a.s.c.", wydanie dokumentów z akt zbiorowych rejestracji stanu cywilnego na żądanie, sądu, prokuratura, osoby której akt stanu cywilnego dotyczy, lub osoby mającej interes prawny przyjmuje postać czynności materialno-technicznej. W sytuacji jednak braku interesu prawnego, po przeprowadzeniu przez organ powstępowania wyjaśniającego odmowa następuje w formie decyzji administracyjnej, od której stronie przysługuje odwołanie. Pogląd tutejszego Sądu jest zbieżny z ugruntowanym już stanowiskiem wyrażonym w orzecznictwie sądowoadmnistracyjnym (wyroki NSA z dnia 10.10.2017 r. sygn. akt. II OSK 952/16 oraz II OSK 1952/16- dostępne w Internecie na stronie http://orzeczenia nsa.gov.pl).

Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest to, czy akt wydany w dniu [...] stycznia 2020 r. o nr [...] i podpisany przez p.o. Zastępcy Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego mgr M. S. lecz nie zawierający oznaczenia organu w nagłówku, że pochodzi od Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w K., jest decyzją administracyjną w rozumieniu art. 107 k.p.a.

Sąd dokonując oceny tego aktu doszedł do przekonania, że nosi on znamiona decyzji administracyjnej pochodzącej od organu administracji publicznej jakim jest Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego w K..

Zgodnie z art. 107 § 1-3 k.p.a decyzja powinna zawierać: oznaczenie organu administracji publicznej, datę wydania, oznaczenie strony lub stron, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, uzasadnienie faktyczne i prawne pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie oraz o prawie do zrzeczenia się odwołania i skutkach zrzeczenia się odwołania, podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego pracownika organu upoważnionego do wydania decyzji, a jeżeli decyzja wydana została w formie dokumentu elektronicznego - kwalifikowany podpis elektroniczny, Art. 107 [Składniki decyzji; uzasadnienie] § 1 pkt 8

Orzeczenia: tezowane 19, nietezowane 74

Piśmiennictwo : 2

Monografie: 1

Kierunki orzecznicze: 1

Art. 107 [Składniki decyzji; uzasadnienie] § 1 pkt 9

Orzeczenia: tezowane 1, nietezowane 30

Piśmiennictwo : 2

Monografie: 1

Czasopisma: 1

w przypadku decyzji, w stosunku do której może być wniesione powództwo do sądu powszechnego, sprzeciw od decyzji lub skarga do sądu administracyjnego - pouczenie o dopuszczalności wniesienia powództwa, sprzeciwu od decyzji lub skargi oraz wysokości opłaty od powództwa lub wpisu od skargi lub sprzeciwu od decyzji, jeżeli mają one charakter stały, albo podstawie do wyliczenia opłaty lub wpisu o charakterze stosunkowym, a także możliwości ubiegania się przez stronę o zwolnienie od kosztów albo przyznanie prawa pomocy. Art. 107 [Składniki decyzji; uzasadnienie] § 2 Orzeczenia: tezowane 18, nietezowane 1133Piśmiennictwo : 5

Monografie: 3

Czasopisma: 1

Kierunki orzecznicze: 1

Wzory: 1

Przepisy szczególne mogą określać także inne składniki, które powinna zawierać decyzja ( § 2).

Art. 107 [Składniki decyzji; uzasadnienie] § 3

Orzeczenia: tezowane 807, nietezowane 75352

Piśmiennictwo : 8

Monografie: 6

Praktyczne wyjaśnienia: 1

Czasopisma: 2

Wzory: 8

Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa ( § 3).

W ocenie Sądu, odmowa wydania kserokopii karty zgonu, opatrzona podpisem pełniącej obowiązki zastępcy kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w K., jest decyzją w rozumieniu art. 107 k.p.a. albowiem zawiera wszystkie elementy niezbędne do uznania jej za taki akt.

Nie sposób zgodzić się ze stanowiskiem Wojewody, wyrażonym w zaskarżonym postanowieniu, że z decyzji nie wynika od jakiego organu akt ten pochodzi, bowiem w nagłówku brak jest oznaczenia organu.

Należy zgodzić się z poglądem orzecznictwa oraz doktryny, że oznaczenie organu ma doniosłe znaczenie dla oceny, czy decyzję wydał właściwy organ administracji publicznej. Decyzja powinna zawierać oznaczenie organu administracji publicznej, który ją wydał, a polega ono na podaniu pełnej nazwy organu i jego siedziby (adresu) w części komparycji. Brak oznaczenia organu pozbawia dany akt charakteru decyzji administracyjnej. Jednakże brak oznaczenia organu w tak zwanej części nagłówkowej decyzji nie powoduje takiego skutku, jeżeli podpis osoby upoważnionej do wydania decyzji został opatrzony pieczęcią dostatecznie identyfikującą konkretny organ administracji publicznej (por. A.Wróbel, Komentarz do art. 107 Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX-el 2016).

Analiza decyzji nr [...] z dnia [...] grudnia 2019 r. r. wskazuje, że akt ten zawiera podstawę prawna rozstrzygnięcia, uzasadnienie oraz podpis (imienna pieczątka) osoby pełniącej obowiązki zastępcy kierownika Urzędu Stanu Cywilnego. Nadto, w pouczeniu wskazano, że odwołanie od decyzji należy wnieść za pośrednictwem kierownika Urzędu Stanu Cywilnego, co pozwala w zestawieniu z przepisem art. 129 § 1 k.p.a., który stanowi, że odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję- zidentyfikować organ rozstrzygający sprawę w pierwszej instancji.

Możliwość wydania decyzji przez osobę pełniącą obowiązki zastępcy Kierownika USC w zaskarżonym postanowieniu nie była przez organ odwoławczy kwestionowana. Była ona jednak brana pod uwagę co wynika ze zgromadzonego w aktach sprawy materiału.

Sąd oceniając pod tym kątem ważność wydanej decyzji uznał, w ślad za poglądem Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyrok z 21 czerwca 2007 r., sygn. akt II GSK 61/07), że określenie "powierzenie obowiązków" (organu lub na stanowisku) niewątpliwie oznacza powierzenie wszystkich funkcji organu, albo inaczej wszystkich kompetencji, uprawnień i obowiązków przynależnych temu organowi (stanowisku), w tym też kompetencji władczych obejmujących wydawanie decyzji administracyjnych. Tym więc różni się w praktyce od powołania na stanowisko, że jest powołaniem czasowym, "prowizorycznym". We wskazanym orzeczeniu NSA podkreślił ponadto, że powierzenie (...) obowiązków organu administracji publicznej jest bez wątpienia aktem o charakterze administracyjnoprawnym (publicznoprawnym). Ze względu na potrzebę zapewnienia porządku prawnego w dziedzinie administrowania w doktrynie prawa administracyjnego przyjmuje się zasadę domniemania ważności aktu administracyjnego.

Ponadto, zgodnie ze stanowiskiem judykatury, rozwiązaniem zapobiegającym, swoistemu paraliżowi organu, w takich wypadkach jest właśnie powołanie osoby pełniącej obowiązki tego organu. Brak więc piastuna organu musi być, w zakresie umożliwiającym funkcjonowanie organu, wypełniony przez stosowne działanie, w tym wypadku powołanie osoby pełniącej obowiązki. Podstawową bowiem cechą administracji publicznej jest zasada ciągłości jej działania. Działalność organu musi być tak zorganizowana, aby zapewniać nieprzerwane i stałe jego funkcjonowanie, umożliwiające organowi wypełnianie swoich ustawowych czynności i obowiązków. Utożsamianie zatem organu administracji publicznej tylko z piastunem organu (osobą fizyczną) stanowiłoby zagrożenie dla funkcjonowania tej zasady. Wskazać ponadto należy na stanowisko doktryny, zgodnie z którym w oparciu o rozwiązania prawa ustrojowego należy przyjąć, że wykonywanie administracji publicznej przypisane jest organom w ujęciu organizacyjno-przedmiotowym. Oznacza to, że brak piastuna organu administracji publicznej nie przerywa bytu organu administracji publicznej, przyjęta zaś w prawie ustrojowym koncepcja organizacyjno-przedmiotowa zapewnia trwałość organu administracji publicznej.

Odwołanie Towarzystwa Ubezpieczeń Wzajemnych wskazuje w sposób niebudzący wątpliwości, że zostało ono wniesione od decyzji Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w K. z dnia [...] grudnia 2019 r. Zatem strona nie miała wątpliwości od jakiego organu pochodzi skarżony akt.

Wskazać również trzeba, że strona ma prawo do niewadliwie prowadzonego postępowania administracyjnego i prawidłowego stosowania prawa pozytywnego. W literaturze trafnie wskazano, że naruszenie przez administrację jej powinności nie może powodować negatywnych skutków dla strony, która dopełniła swych obowiązków w postępowaniu. Zasada ta znajduje normatywne zakotwiczenie w art. 2 Konstytucji. Naruszałoby standardy rzetelności prawa, gdyby ocenę zachowania administracji oprzeć na założeniu, iż ryzyko zaniedbań, błędów czy opieszałości administracji należy umiejscowić w sferze interesów i praw stron postępowania (E. Łętowska, glosa do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 lutego 2003 r., V SA 1131/02, OSP 2003/7-9/93).

W tej sytuacji, skoro stanowisko Wojewody wyrażone w zaskarżonym postanowieniu jest wadliwe i nie znajdujące uzasadnienia w obowiązującym prawie, akt ten należało wyeliminować z obrotu prawnego, by umożliwić wydanie przez organ odwoławczy merytorycznego rozstrzygnięcia z uwzględnieniem zarzutów podniesionych w odwołaniu.

W tym stanie sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie na podstawie art.145 pkt.1 lit.c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325) oraz na podstawie art. 200 p.p.s.a. orzekł jak w wyroku.