Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 273/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2008-06-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6039 Inne, o symbolu podstawowym 603
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone orzeczenie
Powołane przepisy: article: art. 18,art. 34 par. 5, art. 36 par. 3,
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 152, art. 200, art. 111 par. 2,
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Makowska, Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder,, Sędzia WSA Arkadiusz Windak (spr.), Protokolant Joanna Białas-Gołąb, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 czerwca 2008 r. sprawy ze skarg A. P. na postanowienia: - Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia, - Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia zażalenia I uchyla zaskarżone postanowienia, II stwierdza, że zaskarżone postanowienia nie mogą być wykonywane do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, III zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz A. P. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] r., nr [...] Prezydent Miasta uznał za nieuzasadnione zarzuty zgłoszone przez A. P. w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego nr [...].

W dniu [...] r. A. P. wniósł zażalenie na powyższe postanowienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia.

W uzasadnieniu wniosku wskazał, że w/w postanowienie odebrał osobiście w dniu [...] r. w Urzędzie Miejskim oraz wyjaśnił, że w okresie świąteczno-noworocznym przez dłuższy czas przebywał poza miejscem zamieszkania, u rodziny, dlatego nie miał możliwości odbioru przesyłki zawierającej postanowienie z dnia [...] r., awizowanej dwukrotnie w dniu [...] r.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze , po rozpoznaniu wniosku A. P. z dnia [...] r. o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia na postanowienie Prezydenta Miasta w przedmiocie zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym, postanowieniem z dnia [...] r., nr [...], wydanym na podstawie art. 58 i art. 59 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (j.t. Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.) – odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia.

Argumentując treść podjętego rozstrzygnięcia Kolegium podało, że przesyłka zawierająca wskazane wyżej postanowienie Prezydenta Miasta, wobec nieobecności adresata w miejscu zamieszkania, została złożona na okres 14 dni w Urzędzie Miejskim , zaś powiadomienie o tym umieszczone zostało na drzwiach mieszkania adresata w dniach [...] r. Następnie Kolegium przedstawiło procedurę dotyczącą instytucji przywrócenia terminu do dokonania czynności w postępowaniu administracyjnym i przytoczyło treść art. 58

§ 1, 2 i 3 oraz art. 59 § 2 kpa.

Według ustaleń Kolegium, A. P. jako przyczynę uchybienia terminowi wskazał swoją nieobecność w miejscu zamieszkania w okresie co najmniej od dnia [...] r. Postępowanie w niniejszej sprawie zainicjował zobowiązany zgłaszając zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Przy dołożeniu zatem minimalnej staranności przy prowadzeniu swoich spraw winien był, zdaniem organu, opuszczając miejsce zamieszkania na co najmniej miesiąc powiadomić o tym organ egzekucyjny lub upoważnić inną osobę do odbioru korespondencji w tym okresie.

W ocenie organu odwoławczego nie można wnioskodawcy przypisać braku winy w uchybieniu terminu, bowiem skoro A. P. planował długotrwały pobyt poza miejscem zamieszkania, winien był tak ułożyć swoje sprawy, ażeby nieobecność w miejscu zamieszkania nie stanowiła przeszkody w prowadzeniu postępowania. Zaniedbanie w prowadzeniu swoich spraw, związane z długotrwałym pobytem poza miejscem zamieszkania i nieuregulowanie na czas nieobecności spraw związanych z odbiorem korespondencji, poprzez chociażby zwrócenie się do organu egzekucyjnego o niedokonywanie doręczeń w tym okresie, świadczy o winie w uchybieniu terminu, nie zaś o braku winy. Organ stwierdził, że w niniejszej sprawie uchybienie terminu nastąpiło w wyniku zaniedbania wnioskodawcy, a nie zaistnienia niemożliwej do przezwyciężenia przeszkody.

W dniu [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydało drugie postanowienie o nr [...], którym, działając na podstawie art. 134 w zw. z art. 144 i art. 42 § 1, art. 44 kpa oraz art. 18 i art. 34 § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

(j.t. Dz. u. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.), stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia zażalenia przez A. P. na postanowienie Prezydenta Miasta z dnia [...] r., nr [...] w sprawie uznania za nieuzasadnione zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym.

Organ wskazał, że przesyłka zawierająca postanowienie Prezydenta Miasta z dnia [...] r. w sprawie uznania za nieuzasadnione zarzutów zgłoszonych przez A. P. w postępowaniu egzekucyjnym, wobec nieobecności adresata w miejscu zamieszkania, została złożona na okres 14 dni w Urzędzie Miejskim , zaś powiadomienie o tym umieszczone zostało na drzwiach mieszkania adresata w dniach [...] r. Zażalenie na powyższe postanowienie A. P. nadał w Urzędzie Pocztowym w dniu [...]r.

Kolegium stwierdziło, że postanowienie zostało doręczone zobowiązanemu w trybie doręczenia zastępczego w dniu [...] r., zaś termin do wniesienia zażalenia w niniejszej sprawie upłynął w dniu [...] r. Tym samym zażalenie zostało złożone po upływie 7-dniowego terminu przewidzianego do jego wniesienia.

Od powyższych postanowień Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia oraz postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia zażalenia A. Pi. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie dwie skargi, które zostały zarejestrowane odpowiednio pod sygnaturą [...].

W skargach o tożsamej treści, A. P. zwrócił się do Sądu o uchylenie zaskarżonych postanowień i podniósł, że postanowienia zostały wydane niezgodnie z treścią przepisów art. 43 i art. 44 kpa albowiem doręczenie zastępcze kwestionowanego postanowienia Prezydenta Miasta z dnia [...] r. w przedmiocie zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym nastąpiło z rażącym naruszeniem powyższych przepisów i trybu doręczeń w nich przewidzianego.

Skarżący oświadczył, że nie kwestionuje próby doręczenia mu w dniach

[...] r. korespondencji z Urzędu Miejskiego , jednakże nie zgadza się z ustaleniami organu II instancji, że na drzwiach jego mieszkania pozostawione zostało jakiekolwiek powiadomienie o próbie doręczenia przedmiotowej przesyłki. Wobec braku odpowiedniego powiadomienia nie był świadomy, że w czasie jego nieobecności nastąpiła jakakolwiek próba doręczania korespondencji urzędowej.

Jednocześnie skarżący podniósł, że doręczenie zastępcze na podstawie art. 4 4 kpa, którego skuteczność organ odwoławczy ustalił na dzień [...] r. – nie powinno mieć zastosowania w niniejszej sprawie. Tryb określony w art. 44 kpa jest alternatywny w stosunku do sposobu doręczeń określonego w przepisach art. 42 i 43 kpa i powinien być stosowany jedynie w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w tych przepisach, a zatem po stwierdzeniu przez doręczyciela przeszkód w doręczeniu przesyłki w sposób określony w art. 42 i art. 43 kpa.

A. P. podkreślił dalej, że z akt sprawy nie wynika, żeby doręczyciel w trakcie próby doręczenia przesyłki zawierającej postanowienia Prezydenta Miasta z dnia [...] r. podjął działania zmierzające do przekazania przesyłki dorosłemu domownikowi, np. matce zamieszkującej na stałe pod tym samym adresem lub sąsiadowi. Doręczyciel stwierdził jedynie nieobecność adresata i zadecydował o złożeniu pisma na okres 14 dni w Urzędzie Miejskim, o czym zawiadomił stronę pozostawiając powiadomienie na drzwiach adresata zamiast w pocztowej skrzynce oddawczej. Zdaniem skarżącego, w sytuacji, gdy doręczyciel nie stwierdził niemożności umieszczenia powiadomienia w skrzynce pocztowej, pozostawienie powiadomienia na drzwiach adresata jest sprzeczne z treścią

art. 44 § 2 kpa.

W ocenie strony, gdyby kwestionowane przez niego postanowienie zostało doręczone zgodnie z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego to uzyskałby wiadomość o tym fakcie w terminie i mógłby podjąć się obrony swoich praw. Wadliwy, niezgodny z prawem tryb doręczenia przesyłki uzasadnia brak winy w uchybieniu terminowi do złożenia zażalenia w tej sprawie, a tym samym uzasadnia przywrócenie tego terminu.

Dodatkowo skarżący wyjaśnił, że jego wyjazd trwał dwa tygodnie, nie zaś miesiąc jak ustalił organ odwoławczy i nie stanowił żadnej nadzwyczajnej okoliczności uzasadniającej ustanawianie pełnomocnika, bądź powiadamianie organu o zmianie adresu do korespondencji.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało dotychczasowe stanowisko prezentowane w sprawie, a ponadto wskazało, że twierdzenie skarżącego jakoby doręczyciel nie stwierdził niemożności umieszczenia zawiadomienia w skrzynce oddawczej jest chybione, gdyż podstawowym zadaniem doręczyciela jest skuteczne doręczenie przesyłki, nie zaś eliminowanie i stwierdzanie kolejnych okoliczności niemożności jej doręczenia.

Na rozprawie w dniu [...] r. Wojewódzki Sąd Administracyjny , na podstawie art. 111 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), postanowił połączyć pozostające ze sobą w związku sprawy o sygn. II SA/Sz 273/08 i II SA/Sz 274/08 w celu ich łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia oraz połączone sprawy prowadzić pod sygnaturą II SA/Sz 273/08.

Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje.

Kontrola zaskarżonych postanowień dokonana, stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) pod kątem ich zgodności z prawem, doprowadziła Sąd do uznania, że skargi A. P. zasługują na uwzględnienie.

Przedmiotem oceny Sądu zostały poddane dwa postanowienia: jedno odmawiające skarżącemu przywrócenia terminu do złożenia zażalenia na postanowienie Prezydenta Miasta w przedmiocie zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym, drugie – stwierdzające uchybienie terminowi do złożenia zażalenia na w/w postanowienie.

Jednym z istotnych elementów przy badaniu okoliczności związanych z zachowaniem terminu do wniesienia środka zaskarżenia, którym w niniejszej sprawie jest zażalenie, jest ustalenie prawidłowości i skuteczności doręczenia postanowienia. W tym celu należy mieć na uwadze przepisy regulujące zasady doręczeń zamieszczone w Dziale I Rozdziale 8 kodeksu postępowania administracyjnego.

W myśl art. 42 § 1 kpa, pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy. W przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. O doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania (art. 43 kpa).

W myśl art. 44 § 1 kpa, w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43:

1) poczta przechowuje pismo przez okres czternastu dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez pocztę,

2) pismo składa się na okres czternastu dni w urzędzie właściwej gminy (miasta) – w przypadku doręczania pisma przez pracownika urzędu gminy (miasta) lub upoważnioną osobę lub organ.

Zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w art. 44 § 1 kpa, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (art. 44 § 2 kpa).

Z kolei § 3 i § 4 art. 44 stanowią, że w przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia. Wówczas doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy.

Jak wynika z akt administracyjnych, w rozpoznawanej sprawie czynności związane z doręczeniem postanowienia Prezydenta Miasta z dnia

[...]r., nr [...] wykonywał Koordynator Biura Obsługi Interesantów, czyli, jak można domniemać, jeden z pracowników Urzędu Miejskiego , co dopuszcza art. 39 kpa. Według adnotacji zamieszczonych na kopercie i zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki zawierającej w/w postanowienie, próby jego doręczenia pracownik organu podjął w dniach [...] r., pozostawiając zawiadomienie o możliwości jej odebrania w Urzędzie Miasta Szczecina , które umieszczono na drzwiach mieszkania adresata.

Przywołane wyżej przepisy ustawy kodeks postępowania administracyjnego, na co słusznie zwrócił uwagę skarżący, określają w sposób dość ścisły procedurę i związaną z tym kolejność czynności, które winny być podjęte przy doręczaniu korespondencji. Sposób wykonania określonych obowiązków przez pracownika poczty lub inną osobę podejmującą się doręczenia przesyłki ma istotny wpływ na ocenę prawidłowości, a tym samym i skuteczności jej doręczenia. W ocenie Sądu, wbrew stanowisku Kolegium zaprezentowanym w odpowiedzi na skargę, warunkiem skutecznego doręczenia w trybie art. 44 kpa jest m.in. wykazanie, że doręczenie przesyłki w sposób opisany w przepisach art. 42 i 43 kpa było niemożliwe. Na niemożność doręczenia pisma w trybie art. 42 i 43 kpa wskazywać winny określone ustalenia doręczyciela, który poprzez odpowiednie adnotacje winien wyjaśnić przyczynę, która stała na przeszkodzie doręczenia pisma bezpośrednio adresatowi (jego pełnomocnikowi) lub którejś z osób wymienionych w art. 43 kpa.

Odnosząc się w tym miejscu do sformułowanego w skardze zarzutu braku dowodu, który potwierdzałby próbę doręczenia postanowienia Prezydenta Miasta z dnia [...] r. dorosłemu domownikowi (np. matce zamieszkującej na stałe wraz ze skarżącym), bądź sąsiadowi, należy zauważyć, że z adnotacji doręczyciela – Koordynatora Biura Obsługi Interesantów Urzędu Miejskiego wynika, iż doręczenie przesyłki adresatowi, dorosłemu domownikowi lub sąsiadowi nie było możliwe.

Za trafny natomiast należało uznać zarzut o braku informacji doręczyciela na temat możliwości pozostawienia zawiadomienia (awiza) w oddawczej skrzynce pocztowej, co uzasadniałoby jego umieszczenie na drzwiach adresata. Doręczyciel nie zamieścił adnotacji o braku możliwości pozostawienia zawiadomienia w oddawczej skrzynce pocztowej np. z powodu jej braku albo braku doń dostępu jeżeli jest to skrzynka nie spełniająca wymagań określonych w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 24 września 2003 r. w sprawie oddawczych skrzynek pocztowych (Dz. U. Nr 177, poz. 1731 ze zm.). Wobec jednoznacznej treści art. 44

§ 2 kpa, który podobnie jak art. 43 kpa, dopuszcza możność pozostawienia zawiadomienia na drzwiach adresata ale tylko w sytuacji "gdy nie jest to możliwe" w oddawczej skrzynce pocztowej, uchybienie doręczyciela w tym zakresie nie mogło być uznane jako nieistotne z punktu widzenia prawidłowości i skuteczności dokonania doręczenia zastępczego.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze wyjaśni okoliczności pozostawienia zawiadomienia na drzwiach adresata – A. P, w tym celu pomocne może być odebranie wyjaśnień od doręczyciela lub poczynienie własnych ustaleń dotyczących dostępności do oddawczej skrzynki pocztowej znajdującej się pod adresem do doręczeń skarżącego. Ustalenie powyższych faktów determinować będzie uznanie skuteczności doręczenia postanowienia Prezydenta Miasta z dnia [...] r. a tym samym zasadność rozważania wniosku skarżącego o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia.

Oceniając prawidłowość ustaleń faktycznych, które legły u podstaw wydania postanowienia odmawiającego przywrócenie terminu do złożenia zażalenia Sąd stwierdził, że nie wszystkie z nich znajdują potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym, czym naruszono art. 7 i art. 77 § 1 kpa. Uzasadniając odmowę przywrócenia terminu do złożenia zażalenia Kolegium podało, że "jako przyczynę uchybienia terminowi zainteresowany wskazał swoją nieobecność w miejscu zamieszkania w okresie co najmniej od dnia [...] r."(...) "Postępowanie w niniejszej sprawie zainicjował zobowiązany zgłaszając zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Przy dołożeniu zatem minimalnej staranności przy prowadzeniu swoich spraw winien był, opuszczając miejsce zamieszkania na co najmniej miesiąc powiadomić o tym organ egzekucyjny lub upoważnić inną osobę do odbioru korespondencji w tym okresie". Analiza zażalenia skarżącego z dnia [...] r., w którym zawarty został wniosek o przywrócenie terminu do jego wniesienia wskazuje, iż skarżący powołał się w nim na okoliczność "dłuższego przebywania poza miejscem zamieszkania w okresie świąteczno-noworocznym". Z wyjaśnień A. P. ani z innych dokumentów znajdujących się w aktach sprawy nie wynika, aby Kolegium podjęło próbę skonkretyzowania użytego przez skarżącego sformułowania "dłuższego pobytu" u rodziny "w okresie świąteczno-noworocznym". Tym samym brak jest dowodu potwierdzającego eksponowany przez organ fakt opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu przez okres od [...] r. Ustalenie to wydaje się szczególnie ważkie w sytuacji, w której organ z tej właśnie okoliczności (ponad miesięcznego opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu) wywodzi winę skarżącego w zaniedbaniu swoich powinności procesowych, które wynikają z art. 41 kpa i art. 36 § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym

w administracji.

Z tych względów wobec naruszenia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.