Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 796/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2023-02-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Izba Skarbowa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 24 ust. 1 i 7
journal: Dz.U. 2021 poz 779
law: Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach - t.j.
article: art. 92a ust. 1, art. 92c ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2022 poz 180
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t. j.)
Teza: Na gruncie ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 180 ze zm.) nie ma zastosownaia art. 189f K.p.a. Do decyzji wydanych na podstawie art. 92a u.t.d. mają zastosowania okoliczności wyłączające odpowiedzialność strony wymienione w art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. W tym względzie znajduje zastosowanie norma kolizyjna określona w art. 189a par. 2 pkt 2 K.p.a.

TEZY

Na gruncie ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 180 ze zm.) nie ma zastosownaia art. 189f K.p.a. Do decyzji wydanych na podstawie art. 92a u.t.d. mają zastosowania okoliczności wyłączające odpowiedzialność strony wymienione w art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. W tym względzie znajduje zastosowanie norma kolizyjna określona w art. 189a par. 2 pkt 2 K.p.a.


SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Sędziowie asesor sądowy WSA Marta Joanna Czubkowska (spr.) sędzia WSA Elżbieta Lemańska, Protokolant st. sekretarz sądowy Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 14 lutego 2023 r. sprawy ze skargi K. D. – prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą "[...]" w G. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. z dnia [...] sierpnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę


UZASADNIENIE

Skarga została wywiedziona na podstawie następujących okoliczności.

W dniu 28 marca 2022 r. na drodze krajowej nr 8 w A. (obwodnica A.) funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej przeprowadzili kontrolę dokumentów związanych z wykonywaniem transportu drogowego rzeczy środkiem przewozowym marki Volvo o nr rej. [...] wraz z naczepą o nr rej. [...]. Kierowca kontrolowanego pojazdu wykonywał międzynarodowy transport drogowy odpadów z Węgier do Łotwy w imieniu przedsiębiorcy K. D. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą "[...]" z siedzibą w G. Kierowca okazał do kontroli dokument przewozowy CMR nr [...] z [...] marca 2022 r. oraz dokument "Informacja o przesyłce", stanowiący załącznik nr VII do rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów. Z dokumentu CMR wynikało, że przewoźnik przewoził z Węgier do Łotwy butelki PET w ilości 9420 kg. W dokumencie "Informacja o przesyłce" wysyłający zadeklarował butelki PET jako odpady o kodzie krajowym 15 01 02. W trakcie czynności kontrolnych funkcjonariusze ustalili, że na kontrolowanym pojeździe przewożącym odpady w postaci butelek PET, brak było oznakowania środka transportu w postaci tablicy koloru białego z napisem "ODPADY" lub literą "A". Kontrolujący wykonali dokumentację fotograficzną pojazdu stanowiącą załącznik do protokołu kontroli. Sprawdzono również w systemie "SENT-GEO monitorowanie" odczyt kamer na przejściu granicznym w Barwinku, z którego wynikało, że kontrolowany pojazd 25 marca 2022 r. o godz. 17:57 wjechał do Polski bez oznaczenia w postaci tablicy z literą "A" lub z napisem "ODPADY". W związku z tym uznano, że przewoźnik przewoził odpady bez właściwego oznakowania środka transportu. Wyniki kontroli opisano w protokole kontroli drogowej nr [...] z [...] marca 2022 r. Stwierdzono w nim wykonywanie przewozu drogowego odpadów przez transportującego odpady bez oznakowania środka transportu, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 24 ust. 7 ustawy o odpadach, tj. naruszenie określone w poz. 4.8 załącznika nr 3 do u.t.d.

W związku z wynikami kontroli zawiadomiono przewoźnika o wszczęciu postępowania w sprawie naruszenia stwierdzonego podczas wykonywania przewozu drogowego i wezwano go do nadesłania wyjaśnień oraz przedstawienia powodów i okoliczności, które spowodowały stwierdzone naruszenie.

W piśmie z 7 kwietnia 2022 r. przedsiębiorca wyjaśnił, że transport odpadów odbył się na terenie Polaki w dniach 25-29.03.2022 r. na podstawie zgłoszenia SENT. Kierowca pojazdu został poinformowany telefonicznie i za pomocą wiadomości sms, że pojazd ma być oznakowany poprzez otworzenie tabliczki "A". Kierowca wykonał swoje zadanie, ponieważ po załadunku przejeżdżał przez Goworowo w celu tankowania, gdzie było sprawdzane auto i dokumenty. Podczas trasy 28 marca 2022 r. były bardzo niesprzyjające warunki w postaci silnego wiatru, który interweniował w oznakowanie pojazdu. Przedsiębiorca stwierdził, że okoliczności sprawy i dowody wskazują, że nie miał on wpływu na powstanie naruszenia - mimo zachowania należytej staranności, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których nie mógł przewidzieć. Tymi zdarzeniami i okolicznościami były ekstremalnie trudne warunki atmosferyczne. W związku z tym przedsiębiorca wniósł o umorzenie sprawy wskazując, że jest to takie pierwsze naruszenie. W załączeniu strona przesłała:

- kserokopię ujęcia z kamery z 26 marca 2022 r. z monitoringu biura przestawiające pojazd z literą "A";

- kserokopię wydruku z systemu WEB-SAT- monitorowanie pojazdów dotyczący pojazdu o nr rej. [...];

- wydruk z treścią rozmów telefonicznych;

- wydruki z prognozy pogody na dzień 28 marca 2022 r.

Mając powyższe okoliczności na uwadze Naczelnika P. Urzędu Celno-Skarbowego w B. decyzją z [...] czerwca 2022 r. nr [...] nałożył na podmiot wykonujący przewóz – K. D. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą "[...]" z siedzibą w G. karę pieniężną w kwocie 10.000 zł z tytułu przewozu drogowego odpadów przez transportującego odpady bez oznakowania środków transportu, o których mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 24 ust. 7 ustawy z 14 grudnia 2021 r. o odpadach (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 779 ze zm.; dalej powoływana jako ustawa o odpadach) – tj. naruszenie z lp. 4.8. załącznika nr 3 do ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym – (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 180 ze zm.; dalej powoływana jako u.t.d.).

Odwołanie od tej decyzji wniósł przewoźnik i zarzucił naruszenie art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. przez nieumorzenie postępowania pomimo, że okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie stwierdzonego naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć. W ocenie odwołującego okoliczności sprawy i dowody wskazują, że nie miał on wpływu na powstanie naruszenia i pomimo zachowania należytej staranności naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których nie mógł przewidzieć. Stanowi to podstawę do umorzenia postępowania na podstawie art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d.

Profesjonalny pełnomocnik odwołującego w piśmie z 5 lipca 2022 r. uzupełnił zarzuty odwołania i zarzucił naruszenie:

1. art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., przez nieumorzenie postępowania pomimo, że okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie stwierdzonego naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć;

2. art. 189a § 2 pkt 1 - 3 K.p.a., art. 189d K.p.a., art. 189e K.p.a. oraz art. 189f K.p.a., przez niezastosowanie do kary pieniężnej przewidzianej w ustawie o transporcie drogowym przepisów kodeksu postępowania administracyjnego dotyczącego administracyjnych kar pieniężnych (dział IVa) pomimo, że przepisy u.t.d. stosowanie kar pieniężnych regulują w sposób częściowy, nieuwzględniający wszystkich kwestii wymienionych w pkt 1- 6 art. 189a § 2 K.p.a., przez co koniecznym jest odwołanie się do uregulowań działu IVa K.p.a.

Wskazując na powyższe naruszenia pełnomocnik wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania, ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w B. decyzją z [...] sierpnia 2022 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję i stwierdził, że poza sporem jest, że przedmiotem przewozu byty odpady w postaci opakowań plastikowych, w stosunku do których istniał obowiązek oznakowania środków transportu, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 24 ust. 7 ustawy o odpadach. Bezsporne jest również i to, że kontrolowany zespół pojazdów, zarówno wjeżdżając na terytorium Polski jak i w czasie kontroli przez funkcjonariuszy celno-skarbowych, nie posiadał widocznych oznaczeń wymaganych podczas przewozu odpadów (tablic z literą "A" bądź z napisem "ODPADY"). Mając powyższe na uwadze organ odwoławczy stwierdził, że prawidłowo nałożono karę pieniężną w wysokości 10.000 zł za naruszenie polegające na wykonywaniu przewozu drogowego odpadów przez transportującego odpady bez właściwego oznakowania środków transportu.

W ocenie organu odwoławczego nie sposób uznać, że trudne warunki atmosferyczne w postaci silnego wiatru mogą ekskulpować odpowiedzialność na podstawie art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. Przepis ten ma charakter wyjątkowy i nie jest jego celem rezygnacja z obowiązku przestrzegania obowiązujących w tym zakresie przepisów ani generalne uwalnianie przedsiębiorców od odpowiedzialności za naruszenia prawa. Podmiot wykonujący przewozy jest zwolniony od odpowiedzialności za naruszenie prawa, jeżeli nie miał wpływu na powstanie naruszenia lub nie mógł tego przewidzieć. Sytuacja taka ma miejsce, gdy wyłączną winę za powstanie naruszenia ponosi osoba trzecia lub gdy naruszenie prawa jest wynikiem okoliczności całkowicie niezależnych od przewoźnika. Podmiot wykonujący przewozy musi wykazać, że dołożył należytą staranność tzn. uczynił wszystko, czego można od niego rozsądnie wymagać, organizując przewóz, a jedynie wskutek jakichś niezależnych okoliczności lub nadzwyczajnych zdarzeń doszło do naruszenia prawa. Pod pojęciem "zdarzeń lub okoliczności, których podmiot wykonujący przewozy nie mógł przewidzieć" należy rozumieć brak możliwości przewidzenia nastąpienia zdarzeń lub okoliczności skutkujących naruszeniem obowiązujących przepisów. Jako zdarzenia i okoliczności nie do przewidzenia należy rozumieć takie zjawiska, które występują rzadko, gwałtownie, niespodziewanie, a ich wystąpienie czy zaistnienie nie jest możliwe do zaplanowania i uniknięcia przy dołożeniu ze strony przedsiębiorcy należytej staranności przy prowadzeniu działalności gospodarczej. Wbrew twierdzeniom pełnomocnika ciężar dowodu, że w sprawie wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 92c ust. 1 u.t.d., spoczywa na przedsiębiorcy, gdyż to on wywodzi z tych przepisów skutki prawne.

Odnosząc powyższe do okoliczności sprawy niniejszej wskazano, że z dokumentacji fotograficznej wynika, że tablica z literą "A" zamontowana z przodu pojazdu była tablicą składaną. W momencie kontroli była złożona, nie odpadła w trakcie wykonywania przewozu. Organ, mając na uwadze przedstawione przez stronę wydruki prognozy pogody, nie zakwestionował możliwości wystąpienia silnego wiatru podczas dokonywania przewozu. Stwierdził jednak, że nie jest to okoliczność nadzwyczajna, której podmiot profesjonalnie zajmujący się wykonywaniem działalności z zakresu transportu drogowego nie mógł przewidzieć. Silny wiatr jest zjawiskiem występującym powszechnie i możliwym do przewidzenia, co potwierdzają przedstawione przez stronę wydruki prognozy pogody na dzień 26 marca 2022 r. Jeśli nawet faktycznie tablica z literą "A" zamontowana z przodu pojazdu została przez kierowcę otworzona, a następnie zamknięta przez wiejący podczas wykonywania przewozu silny wiatr, oznacza to, że oznakowanie pojazdu nie spełniało warunków wynikających z rozporządzenia, tj. nie było odporne na warunki atmosferyczne. To strona wybrała taki sposób oznakowania pojazdu (za pomocą zamykanej tablicy, zamiast tablicy zamontowanej na stałe) i winna dopilnować by tablica nie zamykała się samoczynnie. Stwierdzono, że właściwe wykonanie takiego przewozu spoczywa na przedsiębiorcy i to do jego obowiązków należy takie zorganizowanie przewozu, by odbywał się zgodnie z obowiązującymi przepisami, w tym także dotyczącymi prawidłowego oznaczenia środka transportu. Podkreślono, że po wymianie wiadomości sms pomiędzy stroną a kierowcą z 25 marca 2022 r. przedmiotowy zespół pojazdów także podczas przekraczania granicy w Barwinku miał zamkniętą tablicę z literą "A" zamontowaną z przodu pojazdu. Wbrew twierdzeniom zawartym w piśmie pełnomocnika z 5 lipca 2022 r. sama okoliczność uprzedzenia kierowcy o konieczności umieszczenia tej tablicy nie świadczy o dochowaniu przez stronę należytej staranności i o tym, że nie miał wpływu na powstanie naruszenia. Brak wpływu strony na powstanie naruszenia ma miejsce, gdy wyłączną winę za powstanie naruszenia ponosi osoba trzecia, za której działania osoba naruszająca prawo nie ponosi odpowiedzialności. Przestanki uwalniające od odpowiedzialności przewoźnika nie odnoszą się do zachowania przedsiębiorcy, jego działań lub działań osób, którymi posługuje się przy prowadzeniu działalności, np. pracowników. Niewykonanie polecenia strony przez kierowcę, w żadnym razie nie może zostać zakwalifikowane jako zdarzenie spowodowane wystąpieniem nadzwyczajnych, nieprzewidywalnych i niezależnych od przedsiębiorcy okoliczności, o których mowa w art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d, a w istocie rzeczy jest ono wyłącznie skutkiem niewłaściwej organizacji pracy samego przedsiębiorstwa oraz wynikiem braku właściwych rozwiązań mających na celu zdyscyplinowanie pracownika. Sprawą przedsiębiorcy (przewoźnika) jest wprowadzenie takich organizacyjnych rozwiązań, które będą dyscyplinować osoby wykonujące na jego rzecz usługi kierowania pojazdem i eliminować naruszenia. W przedmiotowym przypadku procedury, na które powołuje się pełnomocnik okazały się nieskuteczne. Z uwagi na powyższe nie można uznać, że przedsiębiorca nie miał wpływu na powstałe naruszenie lub nastąpiło ono w skutek zdarzeń i okoliczności, których nie mógł przewidzieć. Wskazano przy tym, że cytowany wyrok WSA w Opolu II SA/Op 6/22 zapadł w indywidualnej sprawie i indywidualnym stanie faktycznym, w związku z czym nie można odnosić treści jego uzasadnienia do każdej sytuacji związanej z brakiem właściwego oznakowania pojazdu. Odnosząc się do argumentacji dotyczącej konieczność ograniczenia zasady "winy obiektywnej" stwierdzono, że w przypadku ustawy o transporcie drogowym, takie ograniczenie stanowi waśnie art. 92c ust. 1 u.t.d. Mając na uwadze powyższe organ odwoławczy stwierdził, że wyjaśnienia i dowody przedłożone przez stronę nie świadczą o tym, że zaistniała przesłanka, o której mowa w art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. Tym samym organ pierwszej instancji nie naruszył art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d, zaś zarzuty strony w tym zakresie są niezasadne. Nie wystąpiły również przestanki, o których mowa w art. 92c ust. 1 pkt 2 i pkt 3 u.t.d. Z akt sprawy nie wynika by na stronę za to naruszenie została nałożona kara przez inny uprawniony organ, zaś od naruszenia nie upłynął okres ponad 2 lat. Sama strona nie wskazywała na wystąpienie przestanek, o których mowa ww. punktach.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 189a § 2 pkt 1 - 3 K.p.a., art. 189d K.p.a., art. 189e K.p.a. oraz art. 189f K.p.a., organ odwoławczy stwierdził, że nie mają one zastosowania w przedmiotowej sprawie. W rozpatrywanej sprawie kara pieniężna została nałożona na podstawie art. 92a w zw. z art. 93 ust. 1 u.t.d. Treść art. 92a ust. 1, 3 i 7 w zw. z załącznikiem nr 3 do u.t.d. wskazuje, że kara została określona w sposób sztywny. W tym zakresie organ nie ma możliwości miarkowania kar pieniężanach, a regulacja wynikająca z art. 189d K.p.a., na mocy art. 189a § 2 pkt 1 K.p.a. nie ma zastosowania w niniejszej sprawie. Zastosowania w sprawie nie znajdą również przepisy art. 189e oraz art. 189f K.p.a., które regulują przestanki odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej oraz udzielenia pouczenia. Kwestie te zostały uregulowane odrębnie w art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. Wskazano, że stanowisko to znajduje odzwierciedlenie w orzecznictwie sądów administracyjnych, m.in. w wyroku WSA w Białymstoku z 22 czerwca 2022 r. I SA/Bk 267/22, w powoływanym przez stronę wyroku WSA w Opolu z 8 marca 2022 r., II SA/Op 6/22, czy też w wyroku NSA z 28 września 2021 r. II GSK 248/21. Powołana zaś uchwała III OPS 1/21 dotyczyła innej ustawy - ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, która nie zawiera tożsamych regulacji do ustawy u.t.d. Tym samym zarzut naruszenia przedmiotowych przepisów K.p.a. również uznano za niezasadny.

Skargę od tej decyzji do sądu administracyjnego wniósł K. D. i zarzucił naruszenie:

- art. 92a ust 1, 3, 7 i 11 w zw. z Ip. 4.8 załącznika nr 3 do u.t.d. w zw. z art. 12 ustawy z 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców oraz art. 8 ust 1 K.p.a. i wyrażonej w tych przepisach zasady proporcjonalności, przez nałożenie surowej kary pieniężnej w kwocie 10.000 zł za naruszenie, które nie stwarzało żadnego chociażby hipotetycznego zagrożenia dobra prawnego, któremu ma służyć przepis wprowadzający obowiązek oznakowywania pojazdów tablicą "odpady";

- art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., przez przypisanie wykonującemu przewóz odpowiedzialności za naruszenie, na które przewoźnik nie miał wpływu i któremu nie mógł zapobiec i nie mógł go przewidzieć;

- art. 189a § 2 pkt 1 - e3 K.p.a. a contrario, art. 189d oraz art. 189f K.p.a., przez niezastosowanie do kary pieniężnej przewidzianej w u.t.d. przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczącego administracyjnych kar pieniężnych (dział IVa), które regulują zasady nakładania kar pieniężnych i powinny znaleźć zastosowanie do kar nakładanych przez organy na podstawie ustawy u.t.d., a które to przepisy pozwalają miarkować kary i od nich odstępować lub poprzestać na pouczeniu i które to przepisy zostały przez organy pominięte pomimo, że kary pieniężne w ustawie u.t.d. zostały uregulowane w sposób częściowy, nieuwzględniający jednak wszystkich kwestii wymienionych w pkt 1- 6 art. 189a § 2 K.p.a., przede wszystkim kwestii odstępowania od nałożenia kary, przez co koniecznym jest w przypadku przepisów u.t.d. odwołanie się do uregulowań działu IVa K.p.a.

Wskazując na powyższe naruszenia skarżący wniósł uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji ewentualnie uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji i umorzenie postępowania w całości oraz zasądzenie od organu na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w wysokości według norm przewidzianych. Nadto skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodu z dokumentów: dyrektywy kontroli; dokumentu przewozowego CMR na okoliczność tego, że przewoźnik wiedział z góry, że przewóz będzie szczegółowo kontrolowany w związku z objęciem go procedurą SENT, a zatem dochował najwyższej staranności by spełnione zostały wszystkie wymagania związane z przewozem i nie miał wpływu na stwierdzone naruszenie, któremu nie mógł zapobiec i którego nie mógł przewidzieć.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i generalnie podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem jej zarzuty i argumenty nie podważają legalności zaskarżonej decyzji.

Przedmiotem kontroli sądu w sprawie niniejszej jest decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika P. Urzędu Celno-Skarbowego w B. o nałożeniu na podmiot wykonujący przewóz drogowy – K. D. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą "[...]" z siedzibą w G., kary pieniężnej w wysokości 10.000 zł za naruszenie z lp.4.8. załącznika nr 3 do ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 180 ze zm.; dalej powoływana jako u.t.d.).

Zgodnie z art. 92a ust. 1 u.t.d. podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 12 000 złotych za każde naruszenie, z tym że przedsiębiorca prowadzący pośrednictwo przy przewozie osób z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 5000 złotych do 40 000 złotych za każde naruszenie. Według art. 92a ust. 7 pkt 1 u.t.d. wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 1, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazane w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403:

1) popełnionych przez podmiot wykonujący przewóz drogowy określa lp. 1-9,

2) popełnionych przez przewoźnika drogowego w związku z wykonywaniem transportu drogowego określa lp. 10

- załącznika nr 3 do ustawy.

Zgodnie z lp. 4.8 załącznika do u.t.d. wykonywanie przewozu drogowego przez transportującego odpady bez oznakowania środków transportu o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 24 ust. 7 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 779 ze zm.) podlega karze w wysokości 10.000 zł.

Z art. 24 ust. 1 ustawy o odpadach wynika, że transport odpadów odbywa się zgodnie z wymaganiami w zakresie ochrony środowiska oraz bezpieczeństwa życia i zdrowia ludzi, w szczególności w sposób uwzględniający właściwości chemiczne i fizyczne odpadów, w tym stan skupienia, oraz zagrożenia, które mogą powodować odpady, w tym zgodnie z wymaganiami określonymi w przepisach wydanych na podstawie ust. 7. Środki transportu odpadów są oznakowane w sposób zgodny z przepisami wydanymi na podstawie ust. 7 – art. 24 ust. 6 ustawy.

Na podstawie ust. 7 art. 24 ustawy o odpadach zostało wydane rozporządzenie Ministra Środowiska z 7 października 2016 r. w sprawie szczegółowych wymagań dla transportu odpadów (Dz. U. z 2016 r., poz. 1742; dalej powoływane jako rozporządzenie). Zgodnie z jego § 9 środki transportu odpadów stanowiące pojazd albo zespół pojazdów w rozumieniu ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r. poz. 1137, ze zm.) oznacza się tablicą:

1) koloru białego o wymiarach 400 mm szerokości i 300 mm wysokości;

2) na której umieszcza się napis "ODPADY" naniesiony wielkimi literami koloru czarnego o wysokości minimum 100 mm i szerokości linii minimum 15 mm.

Jeżeli ze względu na wielkość lub konstrukcję środka transportu brakuje na nim powierzchni do umieszczenia tablicy o wymiarach określonych w ust. 1 pkt 1, dopuszcza się zmniejszenie:

1) wymiaru tablicy do minimum 300 mm szerokości i minimum 120 mm wysokości;

2) wysokości napisu "ODPADY" do minimum 80 mm i szerokości linii do minimum 12 mm.

Oznakowanie umieszcza się w widocznym miejscu z przodu środka transportu, na jego zewnętrznej powierzchni. Co więcej oznakowanie powinno być czytelne i trwałe, w tym odporne na warunki atmosferyczne. Wzór oznakowania środków transportu odpadów został określony w załączniku nr 1 do rozporządzenia.

Z kolei § 10 rozporządzenia przewiduje, że w przypadku środków transportu, o których mowa w § 9 ust. 1, przeznaczonych do transgranicznego transportu odpadów, zamiast oznakowania wskazanego w § 9 dopuszcza się oznakowanie środków transportu tablicą:

1) koloru białego o wymiarach 400 mm szerokości i 300 mm wysokości;

2) na której umieszcza się wielką literę "A" koloru czarnego o wysokości minimum 200 mm i szerokości linii minimum 20 mm.

Oznakowanie także w tym przypadku umieszcza się w widocznym miejscu z przodu środka transportu, na jego zewnętrznej powierzchni. Oznakowanie powinno być czytelne i trwałe, w tym odporne na warunki atmosferyczne. Wzór tego oznakowania został określony w załączniku nr 2 do rozporządzenia.

W sprawie niniejszej bezspornym pozostaje to, że przedmiotem przewozu były odpady w postaci opakowań plastikowych, w stosunku do których istniał obowiązek oznakowania środka transportu zgodnie z przepisami o których mowa w art. 24 ust. 7 ustawy o odpadach w zw. z § 10 rozporządzenia (transport odpadów miał charakter transgraniczny). Bezspornym pozostaje również i to, że kontrolowany zespół pojazdów, zarówno wjeżdżając na terytorium Polski jaki w czasie kontroli nie posiadał widocznych oznaczeń wymaganych podczas przewozu odpadów. Powyższe dokumentują fotografie sporządzone przez funkcjonariuszy podczas kontroli oraz dane uzyskane z kamer usytuowanych na terenie byłego przejścia granicznego w Barwinku. Powyższe okoliczności nie były kwestionowane przez skarżącego.

Przedstawiony stan faktyczny niewątpliwie wskazuje, że doszło do deliktu administracyjnego, gdyż pojazd transportujący odpady nie był odpowiednio oznaczony. Stąd zasadnie została nałożona przedmiotowa kara pieniężna.

Spór w sprawie niniejszej dotyczy tego czy powinien znaleźć w niej zastosowanie przepis art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d.

Odnosząc się tego zarzutu należy wskazać, że zgodnie z dyspozycją art. 92a ust. 1 u.t.d., kara pieniężna może być nałożona na podmiot wykonujący przewóz, a więc w rozpoznawanej sprawie na przedsiębiorcę, który w ramach prowadzonej działalności realizuje przewozy drogowe. Przepis ten ustanawia odpowiedzialność administracyjną, a nie karnoadministracyjną podmiotów wykonujących transport drogowy. Odpowiedzialność ta ma charakter obiektywny (vide: np. wyrok NSA z 10 kwietnia 2013 r., II GSK 2460/11, pub. CBOSA). Znajduje ona zastosowanie do podmiotu wykonującego transport drogowy w przypadku wystąpienia zakazanego ustawą skutku i to niezależnie od tego, kto prowadził pojazd samochodowy. Natomiast sama ocena stosunku sprawcy do czynu nie mieści się w reżimie odpowiedzialności obiektywnej. Jej celem jest zapewnienie przestrzegania przez przedsiębiorców przepisów służących bezpieczeństwu powszechnemu, tj. zapewnieniu wykonywania transportu w sposób gwarantujący bezpieczeństwo na drogach, ochronę życia i zdrowia ludzkiego. Należy wskazać, że nałożona zaskarżoną decyzją sankcja administracyjna ma przede wszystkim znaczenie prewencyjne. Istotą kary administracyjnej jest przymuszenie do respektowania nakazów i zakazów. Za działalność przedsiębiorstwa wykonującego transport drogowy zawsze ponosi odpowiedzialność to przedsiębiorstwo, na nim spoczywa ciężar odpowiedzialności za ewentualne skutki działań osób, którymi w wykonywaniu działalności gospodarczej się posługuje (vide: wyrok NSA z 6 lipca 2011 r., II GSK 716/10, pub. CBOSA).

Przepis ten ustanawia domniemanie odpowiedzialności przedsiębiorcy. Odpowiedzialność administracyjna przewoźnika jest niezależna od winy, czy dobrej lub złej woli, wystarczające jest stwierdzenie samego faktu nieprzestrzegania nałożonych prawem obowiązków (vide: wyrok NSA z 26 lipca 2007 r., I OSK 1257/06, LEX nr 382716; wyrok WSA w Warszawie z 8 września 2011 r., VIII SA/Wa 364/11, pub. CBOSA). Domniemanie odpowiedzialności przedsiębiorcy możliwe jest do obalenia w sytuacji spełnienia przesłanek z art. 92b ust. 1 i art. 92 c ust. 1 u.t.d. W kontrolowanej sprawie art. 92b ust. 1 u.t.d., nie będzie miał zastosowania bowiem stwierdzone w toku kontroli naruszenie przepisów nie dotyczyło czasu pracy kierowcy.

Z kolei w myśl art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1 pkt 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć. Treść tego uregulowania nie pozostawia wątpliwości, że za stwierdzone naruszenia odpowiada podmiot wykonujący przewozy, chyba że okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot ten nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których wykonujący przewozy nie mógł przewidzieć.

Należy podnieść, że skarżący jest podmiotem profesjonalnie wykonującym przewozy w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. Oceniając należytą staranność podmiotu profesjonalnie zajmującego się wykonywaniem przewozów należy mieć zatem na uwadze wyższe wymagania, które związane są z zawodowym charakterem tej działalności. Wykładni użytego w tym przepisie terminu "braku wpływu", dokonał Naczelny Sąd Administracyjny m in. w wyroku z 6 kwietnia 2011 r., II GSK 404/10 (dostępny w CBOSA) wskazując, że sytuacja taka ma miejsce gdy wyłączną winę za powstanie naruszenia ponosi osoba trzecia lub gdy naruszenie prawa jest wynikiem okoliczności całkowicie niezależnych od przewoźnika. Przedsiębiorca musi wykazać, że dołożył należytą staranność tzn. uczynił wszystko czego można od niego rozsądnie wymagać organizując przewóz, a jedynie wskutek niezależnych okoliczności lub nadzwyczajnych zdarzeń doszło do naruszenia prawa. Istnieje tutaj, jak już wskazano powyżej, domniemanie odpowiedzialności przewoźnika za naruszenie prawa przez kierowcę. Przewoźnik organizuje bowiem pracę kierowców i sprawuje nad nimi nadzór. Ponosi on ryzyko prowadzenia przedsiębiorstwa transportowego oraz posiada instrumenty prawne i faktyczne aby zapewnić należyte wykonywanie obowiązków przez kierowców, tak aby nie dochodziło do naruszenia prawa. Za prawidłową należy przyjąć taką wykładnię art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., według której przepis ten dotyczy okoliczności wyjątkowych, nadzwyczajnych oraz niezależnych od przedsiębiorcy. Wpływ przedsiębiorcy na pracę zatrudnionych kierowców nie polega tylko na szkoleniu, odbieraniu oświadczeń o zobowiązaniu do przestrzegania przepisów, pouczaniu, lecz przede wszystkim na doborze kadry w taki sposób, aby do naruszeń nie dochodziło (vide: wyrok NSA z 5 lipca 2016 r., II GSK 246/15, pub. CBOSA). Sprawą przedsiębiorcy (przewoźnika) jest zawarcie takich umów i takich rozwiązań, które będą dyscyplinować osoby wykonujące na jego rzecz usługi kierowania pojazdem. Sam zaś fakt, że winę za naruszenia ponosi kierowca, nie stanowi przesłanki zwalniającej przedsiębiorcę od odpowiedzialności (vide: wyrok NSA z 25 września 2014 r., II GSK 1027/13, pub. CBOSA). Akceptacja poglądu przeciwnego prowadziłaby do trudnych do zaaprobowania skutków, tj. przerzucenia odpowiedzialności za prowadzenie działalności gospodarczej, w jej najbardziej ryzykownym wymiarze, z przedsiębiorcy na jego kierowców (vide: m.in. wyrok NSA z 17 listopada 2010 r., II GSK 967/09 oraz powołany tam wyrok TK z 31 marca 2008 r. w sprawie SK 75/06 publ. OTK-A 2008/2/30). Odpowiedzialność podmiotu prowadzącego działalność transportową jest ujęta w sposób rygorystyczny, mający na uwadze dążenie do zapewnienia bezpieczeństwa ruchu drogowego.

W świetle powyższych rozważań za uzasadnione należy uznać stanowisko organów, że skarżący nie wskazał na jakiekolwiek nadzwyczajne okoliczności mogące wykluczyć jego odpowiedzialność.

Odnosząc się do argumentacji skarżącego dotyczącej złych warunków atmosferycznych (silny wiatr), które skutkowały zamknięciem tablicy, w ocenie sądu nie zasługują one na uwzględnienie. Jak wynika z treści rozporządzenia oznakowanie pojazdu ma być odporne na warunki atmosferyczne. W sprawie niniejszej zamontowano z przodu pojazdu tablicę składaną. Z doświadczenia życiowego wynika, że zamontowana z przodu pojazdu składana tablica na skutek już samego ruchu pojazdu narażona jest na zamknięcie. Nie muszą występować jakieś specjalnie trudne warunki atmosferyczne w postaci silnego wiatru. Sam skarżący w skardze wywodzi, że "na tablicę umieszczoną z przodu poruszającego się z dużą prędkością pojazdu działają zróżnicowane czynniki zewnętrzne". Przedmiotowa tablica była zamknięta nie tylko w dniu kontroli, kiedy to jak skarżący dowodzi były złe warunki atmosferyczne, ale także na przejściu granicznym, gdy nie wskazuje się złych warunków atmosferycznych. Oznacza to, że rodzaj zamieszczonej tablicy nie był adekwatny, gdyż nie mógł spełnić wymogu prawidłowego oznakowania pojazdu (widocznego oznakowania pojazdu przewożącego odpady). Istnieje wręcz domniemanie, że taka tablica, na skutek samego ruchu pojazdu, mogła być zamknięta przez cały czas transportu. Stąd też powoływanie się na złą pogodę nie mogło stanowić przesłanki egzeneracyjnej odpowiedzialność przewoźnika. Oznaczenie pojazdu samo w sobie było wadliwe. Sama okoliczność uprzedzenia kierowcy o umieszczeniu tablicy nie świadczy o dochowaniu przez stronę należytej staranności. Podkreślić należy, że po wymianie wiadomości sms pomiędzy skarżącym a kierowcą 25 marca 2022 r. przedmiotowy zespół pojazdów podczas przekraczania granicy w Barwinku miał zamknięta tablicę. Oznacza to, że rodzaj zamieszczonej tablicy czynił niemożliwym wykonanie obowiązku dotyczącego prawidłowego oznakowania pojazdu. W ocenie sądu powoływanie się na okoliczność niewykonywania poleceń skarżącego przez kierowcę nie stanowi nadzwyczajnych okoliczności. W przypadku takiej tablicy pilnowanie przez kierowcę, aby była ona otwarta zagrażałoby bezpieczeństwu w ruchu drogowym. W ocenie sądu umieszczanie na przodzie samochodu składanej tablicy i oczekiwanie, że będzie otwarta w trakcie wykonywania transportu, świadczy o nieadekwatnym rozwiązaniu i niedbalstwie przewoźnika. W związku z tym sąd nie ma żadnych wątpliwości odnośnie tego, że naruszenie powstało na skutek okoliczności, za które winę ponosi wyłącznie przewoźnik – umieszczenie z przodu pojazdu składanej tablicy.

Powoływanie się na wyrok WSA w Opolu, II SA/Op 6/22, którym uchylono zaskarżone decyzje wydane w przedmiocie kary pieniężnej nie jest odpowiednie do stanu faktycznego sprawy niniejszej. Stan faktyczny "sprawy opolskiej" była taki, że podczas kontroli pojazd nie posiadał oznakowania na jego zewnętrznej powierzchni. Wewnątrz pojazdu "za szybą" znajdowała się tabliczka z napisem "odpady" o mniejszych rozmiarach. Tabliczka w sprawie tej była trwale umocowana a na skutek złych warunków atmosferycznych odpadła. Sąd uznał, że należy wyjaśnić okoliczności sprawy, gdyż faktem powszechnie znanym jest, że nawet trwale umocowany element może zostać oddzielony od miejsca umocowania, czy to w wyniku bezpośredniego, zamierzonego działania człowieka, czy też warunków od człowieka niezależnych np. zużycie materiału, warunki pogodowe np. silny, huraganowy wiatr jakże w ostatnim okresie pogodowym częsty. Dotyczy to także tablic montowanych na pojazdach w tym np. tablic rejestracyjnych, które – jak wykazuje doświadczenie życiowe – czasami w czasie jazdy odpadają wskutek drgań lub są przedmiotem kradzieży. Nie można tym samym wykluczyć, zdaniem sądu, że nawet trwale przymocowana tablica z napisem "ODPADY" może również odpaść. W sytuacji jednak, gdy faktycznie tablica znajdowała się w pojeździe, za przednią jego szybą, gdzie została umieszczona po odpadnięciu w trakcie realizowanego transportu, okoliczność taka, w ocenie sądu, nie powinna prowadzić do uznania braku realizacji obowiązku z art. 24 ust. 6 ustawy o odpadach. W konsekwencji nie powinna też być sankcjonowana karą, o której mowa pod lp. 4.8 złącznika nr 3 do ustawy, która prowadzi do nałożenia kary na podmiot wykonujący legalnie przewóz odpadów, który dopełnił obowiązków w zakresie tego przewozu - w tym przypadku oznakował pojazd w odpowiedni sposób i tylko w wyniku następczych, niezależnych od niego zdarzeń zaistniała okoliczność wyczerpująca znamiona naruszenia z lp. 4.8 załącznika 3 do ustawy.

Z powyższych rozważań wynika, że ww. sprawa dotyczyła stanu faktycznego w którym tabliczka była zamontowana w prawidłowy sposób – w sposób trwały. Sąd w takiej sytuacji przyjął, że odpadnięcie tabliczki na skutek złych warunków atmosferycznych może stanowić przesłankę egzoneracyjną odpowiedzialność przewoźnika. W przedmiotowej sprawie umieszczona została tablica składana, która była narażona na zamknięcie już przez sam ruch pojazdu. Stwierdzonym naruszeniem nie było jej odpadnięcie, ale zamknięcie. Nadmienić przy tym można, że w podobnym stanie faktycznym jak w sprawie w Opolu, sąd WSA w Gliwicach w sprawie III SA/Gl 368/21 zajął inne stanowisko i stwierdził, że odpowiedzialność za takie naruszenie powinna być przypisana przewoźnikowi.

Bez znaczenia w sprawie niniejszej pozostają podnoszone przez skarżącego okoliczności dotyczące transportu odpadów zgodnie ze zgłoszeniem SENT. Zgłoszenie przewozu do rejestru SENT nie pozwala na zrealizowanie tych samych celów co odpowiednie oznaczenie pojazdu – ułatwienie kontroli pojazdów przez organy publiczne. Organami uprawnionymi na podstawie ustawy o transporcie drogowym do kontroli dokumentów o których mowa w art. 87, w tym dokumentów wymaganych przy przewozie odpadów – art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. f u.t.d. są organy wymienione w art. 89 ust. 1, katalog tych organów jest szerszy niż katalog organów uprawnionych do kontroli SENT (funkcjonariusze Służby Celno – Skarbowej oraz inspektorzy Inspekcji Transportu Drogowego). Okoliczność nałożenia na stronę tzw. dyrektywy kontroli SENT również pozostaje bez znaczenia dla sprawy niniejszej. Prawidłowe oznaczenie pojazdu pozwala na dokonanie kontroli w dowolnym miejscu i czasie. Natomiast dyrektywa kontroli przebiega we wskazanym czasie i miejscu. Podnieść należy, że pojazd poruszał się z zamkniętą tablica nie tylko na obwodnicy Augustowa, gdzie został skontrolowany, ale także podczas wjazdu na terytorium Polski na granicy w Barwinku (pomimo kontaktu w tej sprawie z kierowcą wykonującym przejazd). Na uwzględnienie nie zasługuje także argumentacja w zakresie powoływania orzecznictwa sądów administracyjnych dotyczącego kar pieniężnych nakładanych na gruncie ustawy SENT. Przede wszystkim dlatego, że wyroki te dotyczą innej ustawy i odnoszą się do ograniczania zasady winy obiektywnej poprzez zastosowanie zasady proporcjonalności przy interpretacji pojęcia interesu społecznego. W orzeczeniach tych przyjmuje się, że w interesie publicznym nie leży nakładanie przez organy kar pieniężnych na podmioty działające zgodnie z prawem, a dopuszczające się jedynie nieistotnych czy też oczywistych omyłek, błędów w zgłoszeniu SENT, czy uchybień formalnych. W przypadku ustawy o transporcie drogowym o ograniczeniu winy obiektywnej stanowi właśnie art. 92c ust. 1 u.t.d. Tym samym naruszenie art. 12 ustawy z 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców oraz art. 8 K.p.a., poprzez nałożenie surowej kary za naruszenie, które nie stwarzało żadnego chociażby hipotetycznego zagrożenia dobra prawnego, któremu ma służyć odpowiedniego oznakowania pojazdu przewożącego odpady (naruszenie zasady proporcjonalności) nie zasługuje na uwzględnienie. Tym bardziej, że naruszenie nie miało charakteru formalnego.

Reasumując tę część rozważań stwierdzić należy, że prawidłowo organy przyjęły, że w sprawie nie zaistniała przesłanka z art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., która uzasadniałaby umorzenie postępowania. Należy przy tym podkreślić, że zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych ciężar udowodnienia okoliczności egzoneracyjnych wymienionych w art. 92c u.t.d. spoczywa każdorazowo na podmiocie wykonującym przewóz drogowy, bowiem to on musi wykazać, że dołożył należytej staranności i nie miał wpływu na powstałe naruszenia przepisów transportu drogowego, przy czym brak takiego wpływu musi istnieć realnie. Chcąc wykazać, że przedsiębiorca nie miał wpływu na powstanie naruszenia, podmiot ten musi wskazać na konkretne okoliczności, które będą w tym zakresie rozważone przez organ. Okoliczności te muszą być wsparte dowodami (vide: wyrok NSA z 5 sierpnia 2021 r., II GSK 1462/18, LEX nr 3248704).

Zdaniem sądu brak jest w sprawie także podstaw do miarkowania kary oraz do odstąpienia od jej wymierzenia. Wysokość sankcji określona została w sposób "sztywny", a więc niepoddający się czynnościom wymiaru kary unormowanych w art. 189d K.p.a. Dlatego nie sposób czynić organom zarzutu w zakresie przyjętej wysokości kary. Brak było także podstaw do zastosowania instytucji o której mowa w art. 189f K.p.a. Z systematyki wewnętrznej ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego wynika, że przywołany przepis usytuowany został w jej Dziale IVa – "Administracyjne kary pieniężne". Zakres stosowania przepisów tego działu wyznacza art. 189a, stanowiąc w § 1, że w sprawach nakładania lub wymierzania administracyjnej kary pieniężnej lub udzielania ulg w jej wykonaniu stosuje się przepisy niniejszego działu. W § 2 stanowi on jednocześnie, że w przypadku uregulowania w przepisach odrębnych: 1) przesłanek wymiaru administracyjnej kary pieniężnej, 2) odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej lub udzielenia pouczenia, 3) terminów przedawnienia nakładania administracyjnej kary pieniężnej, 4) terminów przedawnienia egzekucji administracyjnej kary pieniężnej, 5) odsetek od zaległej administracyjnej kary pieniężnej, 6) udzielania ulg w wykonaniu administracyjnej kary pieniężnej – przepisów wymienionego działu w tym zakresie nie stosuje się.

Z przywołanej regulacji – i abstrahując od § 3 art. 189a k.p.a., który wyłącza stosowanie przepisów wymienionego działu ustawy z określonych nim powodów, innych jeszcze, niż wymienione powyżej – jednoznacznie wynika, że uregulowanie w przepisach odrębnych zagadnień wymienionych § 2 jest wystarczające dla przyjęcia, że przepisy tego działu nie mają zastosowania, a nie jest przy tym konieczne, aby przepisy odrębne regulowały te zagadnienia w zakresie, w jakim są one uregulowane w przepisach działu IVa, to jest, aby zakres normowania w przepisach odrębnych pokrywał się z zakresem normowania w przepisach wymienionego działu, co oznacza, że jeżeli zakres normowania zagadnienia prawnego określonego w § 2 w przepisach odrębnych jest węższy lub szerszy od zakresu normowania tego samego zagadnienia w przepisach działu IVa lub przepisy odrębne regulują je w sposób identyczny, podobny lub zbliżony albo odmienny, to dany przepis działu IVa nie ma zastosowania (zob. A. Wróbel, art. 189a K.p.a., t. 7, w: Komentarz aktualizowany do ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego LEX/el. 2021).

Takim przepisem odrębnym w rozumieniu art. 189a § 2 K.p.a. in fine, jest art. 92c u.t.d. Z tego przepisu wynika, że w warunkach w nim określonych nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się. Zdaniem sądu w takiej sytuacji za uzasadniony trzeba uznać wniosek, że jako przepis odrębny w relacji do przepisów Działu IVa K.p.a. reguluje on zagadnienie, o którym mowa w art. 189a § 2 pkt 2 w związku z art. 189f K.p.a. Konsekwencją jego zastosowania jest bowiem to, że w sytuacji zaistnienia naruszenia penalizowanego administracyjną karą pieniężną oraz zaktualizowania się jednej z określonych nim przesłanek wyłączenia odpowiedzialności przewoźnika drogowego, na przewoźnika tego nie jest nakładana kara pieniężna, albowiem nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia tej kary, a wszczęte umarza się. Stosowanie art. 92c u.t.d. w praktycznym wymiarze ma więc w istocie rzeczy ten sam skutek, co zastosowanie instytucji odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, o której mowa w art. 189a § 2 pkt 2 w związku z art. 189f K.p.a., albowiem za zaistniałe i ujawnione naruszenie prawa, kara ta nie jest nakładana, a – jak podkreślono na wstępie – dla przyjęcia, że przepisy działu IVa K.p.a. nie mają zastosowania istotne znaczenie ma to, aby zagadnienie, o którym mowa w § 2 art. 189a K.p.a. zostało uregulowane w przepisach odrębnych i nie jest przy tym istotne to, że zakres normowania zagadnienia określonego w § 2 w przepisach odrębnych jest węższy lub szerszy od zakresu normowania tego samego zagadnienia w przepisach działu IVa lub, czy przepisy odrębne regulują je w sposób identyczny, podobny lub zbliżony albo odmienny (vide: wyrok NSA z 28 września 2021 r., II GSK 717/21 i II GSK 248/21, pub. CBOSA). Z przedstawionych powodów zarzut naruszenia art. 189f K.p.a. należało uznać za nieusprawiedliwiony. Bez znaczenia przy tym są wywody skargi wskazujące na odrębności instytucji umorzenia postępowania od odstąpienia od wymierzenia kary.

Odnosząc się zaś do powołanej przez skarżącego uchwały Naczelnego Sadu Administracyjnego z 9 czerwca 2022 r. III OPS 1/21 sąd zwraca uwagę, że została ona podjęta na gruncie relacji pomiędzy przepisami ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminie regulującymi wymierzenie kary pieniężnej za naruszenie przepisów tej ustawy a przepisem art. 189f K.p.a., a więc w istocie jej zasadnicze tezy nie mogły stanowić wzorca normatywnego w niniejszej sprawie.

Marginalnie podnieść należy, że w orzecznictwie kształtują się dwie linie orzecznicze dotyczące możliwości zastosowania instytucji odstąpienia od wymierzenia kary na gruncie ustawy o transporcie drogowym. We wskazanym w skardze wyroku WSA w Poznaniu III SA/Po 145/22, z powołaniem się na ww. uchwałę, dopuszczono możliwość zastosowania art. 189f K.p.a. na gruncie ustawy o transporcie drogowym. Podobnie w wyroku WSA w Warszawie VI SA/Wa 1857/20 przyjęto, że "nie można zgodzić się z organem, iż przepis art. 92c ust. 1 u.t.d. stanowi przepis odrębny, o którym stanowi art. 189a § 2 pkt 2 k.p.a., a więc wyłączający dopuszczalność zastosowania art. 189f § 1 – 3 k.p.a. Norma odsyłająca odwołuje się bowiem do instytucji odstąpienia od nałożenia kary, nie zaś do umorzenia postępowania. Nie można zapominać, że w świetle art. 92c ust. 1 u.t.d. nie dochodzi do wydania decyzji nakładającej jakąkolwiek karę, natomiast zastosowanie art. 189f § 1 lub 2 k.p.a. powoduje, że strona nie pozostaje wolna od ukarania, lecz zostaje jej udzielone pouczenie, a więc sankcja innego rodzaju. Wskazana wada wykładni wspomnianych przepisów i w konsekwencji – uzasadnienia zaskarżonej decyzji, choć istotna, nie wywarła wpływu na zaskarżone rozstrzygnięcie".

Natomiast w innym wyroku WSA w Poznaniu III SA/Po 468/22 wykluczono taką możliwość. Podobne stanowisko zajęły sądy WSA w Krakowie (III SA/Kr 595/22) czy też WSA w Łodzi (III SA/Łd 88/22). W orzeczeniach tych przyjmuje się, że na gruncie ustawy o transporcie drogowym nie ma zastosowania art. 189f K.p.a. Do decyzji wydawanych na podstawie art. 92a u.t.d. mają bowiem zastosowanie okoliczności wyłączające odpowiedzialność strony wymienione w art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. a w odniesieniu do naruszenia przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku także art. 92b ust. 1 u.t.d. W tym względzie znajduje zastosowanie norma kolizyjna określona w art. 189a § 2 pkt 2 K.p.a., która stanowi, że w przypadkach uregulowanych w przepisach odrębnych: odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej lub udzielenia pouczenia, przepisów działu IVa K.p.a. w tym zakresie nie stosuje się. Jest to linia orzecznicza, którą jak już wywiedziono powyżej, sąd w sprawie niniejszej podziela.

Odrębnie wskazać należy na szersze zagadnienie, dotyczące stosowania przepisów działu IVa K.p.a. na kanwie różnych ustaw prawa materialnego. Dwa ze wskazanych wyroków w skardze dotyczyły bowiem innych ustawa prawa materialnego. I tak powołany wyrok II SA/Go 171/21 dotyczy kary nakładanej na podstawie ustawy – Prawo o ruchu drogowym a wyrok III SA/Łd 115/19 kary za zajęcie pasa drogowego nakładanej na podstawie ustawy o drogach publicznych. Jest to jednak zagadnienie nie istotne dla rozstrzygnięcia sprawy niniejszej, wskazane jedynie marginalnie z uwagi na powołane w skardze wyroki.

W ocenie sądu organ wykazał naruszenie przez skarżącego przepisów ustawy o transporcie drogowym, które uzasadniały nałożenie kary. Jej wysokość została ustalona w sposób prawidłowy, na podstawie właściwych przepisów ustawy i załącznika do ustawy o transporcie drogowym. Zdaniem sądu w sposób dostateczny wyjaśniono także dlaczego wskazane przez skarżącego okoliczności nie mogą skutkować uwolnieniem się od odpowiedzialności za stwierdzone naruszenia, a dokonana ocena pozbawiona jest cech dowolności.

Z tych wszystkich powodów sąd, nie dopatrując się w sprawie podstaw do uwzględnienia skargi, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.) orzekł o jej oddaleniu.