Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 686/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2021-11-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 156  par. 1,  art. 61a  par. 1
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Asesor WSA Aneta Majowska (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 16 listopada 2021 r. sprawy ze skargi K. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia w przedmiocie ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej: "Kolegium", "organ"), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 156 § 1 pkt 2 w związku z art. 157 § i 2 i 158 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie: tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 735 z późn. zm., dalej: "k.p.a.") po przeprowadzeniu na wniosek Krzysztofa K. (dalej: "Strona", "Skarżący") postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia Prezydenta Miasta R. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego na S. K. na okres od 10 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r., od 1 października 2017 r. do 30 września 2018 r., oraz od 1 października 2018 r. do 31 marca 2019 r., postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] orzekło odmówić stwierdzenia nieważności opisanego wyżej postanowienia Prezydenta Miasta R. z dnia [...] nr [...] (dalej: "postanowienie Prezydenta Miasta o odmowie wszczęcia postępowania"). Zgodnie z treścią uzasadnienia, Kolegium wszczęło zawiadomieniem z dnia [...]r. nr [...], na wniosek Strony postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności wskazanego wyżej postanowienia Prezydenta Miasta o odmowie wszczęcia postępowania. W dalszej kolejności organ wyjaśnił, że stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej jest instytucją prawa mającą na celu wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji, zarówno ostatecznych jak

i nieostatecznych, obarczonych wadami kwalifikowanymi. Wskazał na przesłanki stwierdzenia nieważności powołując przy tym brzmienie przepisu art. 156 § 1 k.p.a. Przywołał również art. 156 § 2 k.p.a., a także art. 157 § 1 i 2 k.p.a. i art. 158 § 1 k.p.a. nadmieniając, że odmowa stwierdzenia nieważności decyzji następuje, jeśli w toku postępowania wyjaśniającego ustalono brak przyczyn nieważności, ponadto nawet jeśli istnieją wady decyzji, które nie są wadami nieważności, organ pozostaje zobowiązany odmówić stwierdzenia nieważności. Podkreślił, że nieważność istnieje tylko gdy jest dotknięta ściśle określonymi wadami wskazanymi w art. 156 § k.p.a. W odniesieniu do wniosku Strony o stwierdzenie nieważności nadmienił, że Strona wniosła o nadpłatę świadczenia wychowawczego za okres od 10 kwietnia 2016 r, do 31 stycznia 2020 r. oraz o uwzględnienie przez organy administracji całej dokumentacji dotyczącej kształtowania się władzy rodzicielskiej rodziców małoletniego, uprawnień z tego wynikających, nieprawidłowego ustalenia stanu faktycznego co do miejsca zamieszkania syna u ojca, które zdaniem Strony uprawnia do otrzymania przedmiotowego świadczenia oraz uzasadnia nieważność decyzji organu I instancji. Przeprowadzone postępowanie wyjaśniające oraz analiza akt sprawy doprowadziła organ do wniosku o braku podstaw do stwierdzenia nieważności wskazanego postanowienia Prezydenta Miasta o odmowie wszczęcia postępowania. Dalej organ wskazał, że w wyniku wniesionego przez Stronę zażalenia, postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] utrzymano w mocy zaskarżone postanowienie Prezydenta Miasta R. z dnia [...] r., podzielając stanowisko organu I instancji. W ramach przedmiotowego postępowania Kolegium stwierdziło, że postanowienie zostało wydane zgodnie z właściwością, nie zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa, zatem nie zostały spełnione przesłanki, o których mowa w art. 156 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. Następnie Kolegium wyjaśniło, co należy rozumieć przez rażące naruszenie prawa w rozumieniu w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., podkreślając że dochodzi do niego wówczas, gdy dotyczy stanu prawnego sprawy, wyznaczonego faktami prawotwórczymi niezbędnymi w stosowaniu prawa co do określonego podmiotu i przedmiotu tej sprawy, ponadto zachodzi wówczas, gdy czynności zmierzające do wydania decyzji administracyjnej oraz treść załatwienia sprawy stanowią zaprzeczenie stanu prawnego sprawy w całości lub w części. Kolegium nie stwierdziło również żadnej z pozostałych przesłanek wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. skutkujących stwierdzeniem nieważności postanowienia Prezydenta Miasta o odmowie wszczęcia postępowania, gdyż przedmiotowe postanowienie nie dotyczy sprawy już uprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną albo sprawy, którą załatwiono milcząco, zostało skierowane do osoby będącej stroną w sprawie, postanowienie nie było niewykonalne w dniu jego wydania i jego niewykonalność ma charakter trwały, w razie jego wykonania nie wywołałoby czynu zagrożonego karą.

Z rozstrzygnięciem nie zgodził się Skarżący wnosząc skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Wskazał, że zgodnie z wyrokiem rozwodowym z lipca 2012 r. miejsce zamieszkania syna zostało ustalone przy matce. Od 10 kwietnia 2016 r. małoletni zamieszkał u Skarżącego, który złożył w tym zakresie odpowiednie wnioski celem uregulowania zmiany wskazanej sytuacji. Zaakcentował, że w maju 2016 r. zostało wydane postanowienie w przedmiocie powierzenia pieczy Skarżącemu nad synem na czas toczącego się postępowania. Następnie Skarżący powołał się na kilkuletnie postępowanie w przedmiocie zmiany miejsca zamieszkania oraz ograniczenia władzy rodzicielskiej, zakończone ograniczeniem matce małoletniego władzy rodzicielskiej i ustaleniem miejsca zamieszkania dziecka przy ojcu. Podkreślił również, że od momentu wspólnego zamieszkania z synem składał wnioski o przyznanie świadczenia wychowawczego, które spotykały się z odmową organów. Skarżący podał, że małoletni od 30 kwietnia 2018 r. legitymuje się orzeczeniem z tytułu niepełnosprawności. W ocenie Skarżącego w niniejszej sprawie doszło do naruszenia prawa i podstawowych zasad współżycia społecznego, tym bardziej że do końca kwietnia 2018 r. małoletni legitymował się orzeczeniem o niepełnosprawności, zatem bez względu na dochodu świadczenie powinno zostać przyznane. Podkreślił, że nie spełnia przesłanek negatywnych przyznania świadczenia, o których mowa w art. 8 ustawy, jest ojcem małoletniego, faktycznym opiekunem, otrzymał w maju 2016 r. faktyczną pieczę nad dzieckiem, ponadto bezskutecznie wnosił do organu o przeprowadzenie wywiadu środowiskowego. Podał, że świadczenie "300 na start" zostało Skarżącemu przyznane. Przy tak sformułowanym uzasadnieniu wniósł o nadpłatę świadczenia za okres od kwietnia 2016 r. do stycznia 2020 r. Do skargi przedłożył orzeczenie o niepełnosprawności z dnia 27 kwietnia 2015 r. stwierdzające zaliczenie małoletniego S. K. do osób niepełnosprawnych z ustaleniem niepełnosprawności od wczesnego dzieciństwa, postanowienie Sądu Rejonowego w C. Wydział III Rodzinny i Nieletnich z dnia [...] r. sygn. [...], odpis skrócony aktu urodzenia małoletniego syna, postanowienie Sądu Rejonowego w C. Wydział III Rodzinny i Nieletnich z dnia [...]r. sygn. [...].

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie. Organ odwoławczy podtrzymał dotychczasowe stanowisko prezentowane w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.

W pierwszej kolejności wskazania wymaga regulacja art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r., poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a."), zgodnie z którą sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach wskazanej kontroli sąd administracyjny poddaje badaniu zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z przepisami prawa materialnego kreującymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi określającymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części - art. 151 p.p.s.a. Ponadto zgodnie z treścią art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, zatem uwzględnia w granicach danej sprawy wszelkie naruszenia prawa a także przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie niezależnie od zarzutów i wniosków podniesionych w treści skargi.

Istotą niniejszej sprawy jest ocena zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia o odmowie stwierdzenia nieważności postanowienia Prezydenta Miasta o odmowie wszczęcia postępowania. Sąd przy tym zwraca uwagę, że w wyniku prowadzonego przez organ postępowania nie dochodzi do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy, gdyż ocena dokonywana przez organ administracji dotyczy wyłącznie zbadania, czy kwestionowane wnioskiem nieważnościowym postanowienie zostało dotknięte jedną z wad określonych w art. 156 § 1 k.p.a. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 stycznia 2015 r., I OSK 1021/13, Lex nr 1655816). Wniosek o stwierdzenie nieważności jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia w postępowaniu administracyjnym, który dotyczy wyeliminowania z obrotu prawnego ostatecznego rozstrzygnięcia obarczonego kwalifikowanymi wadami prawnymi. Stosownie do treści art. 126 k.p.a. regulacje dotyczące stwierdzenia nieważności decyzji określone w art. 156-159 k.p.a. stosuje się odpowiednio m.in. do postanowień, od których przysługuje zażalenie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 grudnia 2014 r., II OSK 1196/13, Lex nr 1643766, w: M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany, Lex el. 2021), zatem zakresem omawianego postępowania objęte jest również w/w postanowienie Prezydenta Miasta w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania, względem którego w niniejszej sprawie wniesiono wniosek o stwierdzenie nieważności. Stąd też w dalszej części "decyzja" odnosi się do właściwego w sprawie postanowienia.

W orzecznictwie akcentuje się, że instytucja stwierdzenia nieważności decyzji stanowi wyjątek od zasady trwałości decyzji administracyjnych. Z tego względu przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji muszą być interpretowane w sposób ścisły czy wręcz ścieśniająco, a ich zaistnienie powinno być bezsporne i mieć oczywisty charakter, co podkreśla wyjątkowość tej instytucji (por. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 września 1999 r., IV SA 1380/97, Lex nr 47894; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 listopada 1998 r., IV SA 912/97, Lex nr 45693; P. Przybysz, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Lex el. 2021). Przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji mają co do zasady charakter materialnoprawny. Nie są one związane z postępowaniem, w którym wydano decyzję, ale wynikają z samej decyzji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 października 1998 r., II SA 1079/98, Lex nr 41821; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 października 1999 r., IV SA 1646/97, Lex nr 48679). W rezultacie ustalenia czynione celem wyeliminowania ostatecznej decyzji administracyjnej z obrotu prawnego w oparciu o przesłanki określone w art. 156 § 1 k.p.a. muszą być jednoznaczne i bezsporne. Ustawodawca w art. 156 § 1 k.p.a. wskazuje enumeratywny katalog przesłanek nieważności decyzji. Skarżący, na aktualnym etapie postępowania, formułując zarzuty skargi podniósł wystąpienie przesłanki wydania decyzji bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa – art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., jednakże organ był obowiązany do zbadania także pozostałych przyczyn nieważności. Jak wskazuje się w orzecznictwie przedmiotu organ administracji nie jest bowiem związany zarzutami zawartymi we wniosku strony o stwierdzenie nieważności decyzji i jeśli nawet uważa, że podniesione przez wnioskodawcę zarzuty są niezasadne, to musi zbadać z urzędu, czy zaskarżona decyzja nie jest dotknięta chociażby jedną z wad określonych w art. 156 § 1 (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2

7 października 1999 r., IV SA 1715/97, Lex nr 48731; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 czerwca 1999 r., IV SA 1889/97, Lex nr 47887). Zgodnie z przepisem art. 156 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która: 1) wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości; 2) wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa; 3) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną albo sprawy, którą załatwiono milcząco; 4) została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie; 5) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały; 6) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą; 7) zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa.

Przesłanka rażącego naruszenia prawa określona w pkt 2 przywołanego przepisu art. 156 § 1 k.p.a. wymaga ustalenia kwalifikowanego naruszenia prawa dokonanego w sposób niebudzący wątpliwości. W związku z powyższym, konieczne staje się odniesienie do podstawy materialnoprawnej postanowienia Prezydenta Miasta o odmowie wszczęcia postępowania, którą stanowią przepisy ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2407 z późn. zm.), a także odniesienie do art. 61a § 1 k.p.a. Jak wynika z treści uzasadnienia przywołanego postanowienia Prezydenta Miasta odmowa wszczęcia postępowania w przedmiocie ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego na okres od 10 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r., od

1 października 2017 r. do 30 września 2018 r. oraz od 1 października 2018 r. do 31 marca 2019 r., została oparta o art. 61a § 1 k.p.a. Mianowicie – odmowa wszczęcia postępowania na okres od 10 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r., nastąpiła w powołaniu na rozstrzygnięcie sprawy decyzją ostateczną z dnia [...] r. nr [...], względem której Strona nie wniosła odwołania. Natomiast w odniesieniu do okresów od 1 października 2017 r. do 30 września 2018 r. oraz od 1 października 2018 r. do 31 marca 2019 r. w powołaniu na zaniechanie Skarżącego złożenia wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego w ustawowym terminie określonym w art. 18 ust. 2 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. W związku z powyższym, stosownie do art. 61a § 1 k.p.a., z uwagi na wystąpienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożlwiających wszczęcie postępowania, tj. rozstrzygnięcie sprawy decyzją ostateczną (okres od kwietnia 2016 r. do września 2017 r.) oraz przedawnienie materialnoprawne (pozostałe okresy świadczeniowe), organ odmówił wszczęcia postępowania w opisanym wyżej przedmiocie. Organ uzasadniając odmowę co do w/w okresu świadczeniowego nadmienił również, iż w toku pozostaje odrębne postępowanie w zakresie ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego na okres od kwietnia 2019 r. do września 2019 r. z uwagi na złożony wniosek Strony w dniu 19 kwietnia 2019 r.

Wskazane postanowienie Prezydenta Miasta o odmowie wszczęcia postępowania, na skutek zażalenia Strony, stało się przedmiotem kontroli przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach, które postanowieniem z dnia

[...] r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie, podzielając stanowisko organu I instancji w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego na wymienione wyżej okresy. Organ odwoławczy zgodził się zarówno z przyczyną odmowy wszczęcia postępowania wskazano względem okresu od dnia 10 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r. opartą o rozstrzygnięcie sprawy decyzją ostateczną, jak również w odniesieniu do pozostałych okresów z uwagi na brak wniosku Strony w tym przedmiocie, podkreślając ponadto, że w okresie 2017/2018 Strona złożyła jedynie wniosek o przyznanie prawa do świadczenia wychowawczego na rzecz G. K. (w dniu 31 października 2017 r.) oraz na rzecz A. K. (w dniu 31 sierpnia 2017 r.), natomiast w żadnym z tych wniosków nie wskazała, że ubiega się o przyznanie prawa do świadczenia wychowawczego na rzecz S. K. . Organ w oparciu o pogląd Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wyrażony w wyroku z dnia

14 czerwca 2016 r. sygn. IV SA/Gl 1042/15 zaakcentował, że to Strona decyduje czy i kiedy złoży wniosek, a moment jego złożenia determinuje tryb działania organu

i wiąże go co do ustalenia terminu wyznaczającego prawo do świadczeń nim objętych, a świadczenie zgodnie z art. 18 ust. 2 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci może zostać przyznane tylko od miesiąca, w którym wpłynął w tym zakresie wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. W rezultacie organ odwoławczy za w pełni uzasadnioną uznał odmowę wszczęcia w/w postępowania.

Wniosek Strony inicjujący niniejsze postępowanie zmierzał natomiast do stwierdzenia nieważności postanowienia wydanego przez organ I instancji, tj. postanowienia Prezydenta Miasta o odmowie wszczęcia postępowania. Zgodnie z treścią art. 61a § 1 k.p.a., gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 (wszczęcia postępowania), zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przywołany przepis przewiduje dwie niezależne przesłanki stanowiące podstawę wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Jako pierwszą z nich ustawodawca przewidział wniesienie żądania wszczęcia postępowania przez osobę, która nie jest stroną, natomiast drugą – zaistnienie innych uzasadnionych przyczyn powodujących niemożność wszczęcia postępowania. Ustawodawca nie dokonał jednak konkretyzacji przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania, jednak przyjmuje się, że będą to sytuacje w sposób oczywisty stanowiące przeszkodę wszczęcia postępowania administracyjnego (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 19 maja 2021 r., II SA/Gl 86/21, Lex nr 3192261), oczywiste przeszkody o charakterze przedmiotowym i podmiotowym możliwe do stwierdzenia już po wstępnej analizie wniosku (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 marca 2021 r., I OSK 2493/20, Lex nr 3150579). W rezultacie wszczęcie postępowania poprzedza wstępna ocena czy podmiot występujący z wnioskiem o jego wszczęcie posiada legitymację do występowania w roli strony w takim postępowaniu, a także czy nie zachodzi inna uzasadniona przyczyna, powodującą niemożność wszczęcia postępowania (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 29 maja 2020 r.,

II SA/Gl 127/20, Lex nr 3030449).

Uwzględniając powyższe, w ocenie Sądu, słusznie organy rozstrzygające sprawę w I i II instancji zakwalifikowały poczynione ustalenia jako spełniające przesłanki odmowy wszczęcia postępowania, z takim rozróżnieniem, że dla okresu od kwietnia 2006 r. do września 2017 r. z uwagi na uprzednie rozstrzygnięcie sprawy decyzją ostateczną, natomiast co do pozostałych okresów ze względu na upływ terminu do złożenia wniosku w tym przedmiocie. Zaistniałe okoliczności były na tyle oczywiste, że nie wymagały analizy sprawy i przeprowadzenia dowodów, organ bowiem dysponował wszelkimi niezbędnymi materiałami pozwalającymi na zajęcie wskazanego stanowiska. W takich przypadkach, tj. wystąpienia jednej z przyczyn wymienionych w art. 61a § 1 k.p.a., odmowa wszczęcia postępowania ma wręcz charakter obligatoryjny (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 12 maja 2021 r., II SA/Gl 64/21, Lex nr 3197730), jedną z takich przeszkód jest przeszkoda w postaci res iudicata (rzeczy osądzonej, "nie jest dopuszczalne prowadzenie postępowania w tożsamej sprawie, która została zakończona decyzją" zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 lipca 2020 r., II OSK 927/20, Lex nr 303 4566), co odnosi się, w realiach niniejszej sprawy, do okresu świadczeniowego od kwietnia 2016 r. do września 2017 r., czy też sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 czerwca 2021 r., I OSK 345/21, Lex nr 3227044), m.in. sytuacje wniesienia żądania po upływie terminu określonego w ustawie dla dochodzenia określonych praw (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 grudnia 2018 r., I OSK 1948/18, Lex nr 2599859; podobnie: na zaliczenie upływu terminu o charakterze materialnoprawnym, tj. upływu terminu, w którym jednostka może domagać się uprawnienia, do "innych uzasadnionych przyczyn" wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, wskazuje zarówno doktryna: por. B. Adamiak,

J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Legalis el. 2021, Z. Kmiecik, Wszczęcie ogólnego postępowania administracyjnego, Warszawa 2014, s. 211-212, jak i orzecznictwo: m.in. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 16 czerwca 2021 r., III SA/Łd 332/21, Lex nr 3199568, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 czerwca 2021 r., III OSK 2600/21, Lex nr 3218055), co natomiast odnosi się do odmowy wszczęcia postępowania z uwagi na upływ terminu do złożenia wniosku w przedmiocie wnioskowanego świadczenia (za okres od 1 października 2017 r. do 30 września 2018 r. oraz od

1 października 2018 r. do 31 marca 2019 r.).

W ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie nie doszło zatem do rażącego naruszenia przepisów prawa mającego uzasadniać stwierdzenie nieważności w/w postanowienia, w tym rażącego naruszenia przepisów które stały się podstawą odmowy wszczęcia postępowania w tym przedmiocie. Jednocześnie podkreślenia wymaga, że przedmiotem postępowania nie jest ponowne rozpoznanie i rozstrzygniecie sprawy, która już została rozstrzygnięta kontrolowaną decyzją, organ podejmuje bowiem rozstrzygnięcie w oparciu o materiał dowodowy, który był podstawą wydania decyzji w trybie zwykłym. Uprawnienia organu stosującego art. 156 § 1 k.p.a. są węższe niż uprawnienia organu administracyjnego działającego w trybie zwykłym. W przypadku naruszenia przepisów procedury tylko niektóre przypadki mogą być kwalifikowane jako rażące, tzn. takie, które przekładają się na wady materialnoprawne decyzji. Zalicza się do nich oczywiste naruszenie zasad ogólnych k.p.a. w stopniu powodującym istotne ograniczenie uprawnień strony w postępowaniu, z wyjątkiem przepisów dających podstawy do wznowienia postępowania (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia

4 lutego 2020 r., II SA/Rz 1285/19, Lex 3030955). W ocenie Sądu taka sytuacja – rażącego naruszenia prawa – przy uwzględnieniu wskazanych wyżej okoliczności nie zaistniała w niniejszej sprawie.

W tak przeprowadzonych ustaleniach sprawy Kolegium słusznie nie dopatrzyło się nieprawidłowości mogących świadczyć o zaistnieniu podstaw do stwierdzenia nieważności postanowienia Prezydenta Miasta w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego w zakresie ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego. Zdaniem Sądu stanowisko powyższe jest prawidłowe. W ocenie Sądu, w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, Kolegium odniosło się do twierdzeń Strony, a wszelkie istotne dla rozstrzygnięcia okoliczności zostały zbadane i uzasadnione zgodnie z regułami wynikającymi z art. 107 § 3 k.p.a. Z poczynionych ustaleń wynika, że organ wydający postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego na S. K. dysponował określonym materiałem dowodowym, aby wydać przedmiotową decyzję, działał na podstawie i w granicach prawa obowiązującego na dzień wydawania decyzji, przywołał przepisy, które legły u podstaw jej wydania, a także miał możliwość stwierdzenia (bez postępowania wyjaśniającego) w ramach kontroli wstępnej oczywistych przeszkód wszczęcia postępowania w tym przedmiocie. W rezultacie powyższego, Sąd będąc związany ramami wyznaczonego postępowania o stwierdzenie nieważności, dokonując kontroli zaskarżonej decyzji stwierdził, że organ administracji publicznej nie dopuścił się ewidentnych naruszeń prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., działał w granicach i na podstawie prawa, mieszcząc się w ramach wykładni.

Przy uwzględnieniu powyższego Sąd stwierdził, że nie sposób podzielić stanowiska Skarżącego jakoby postanowienie Prezydenta Miasta R. z dnia [...]r. nr [...] zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. ani też aby zostało obarczone inną kwalifikowaną wadą o charakterze nieważnościowym, co czyni uzasadnionym stanowisko Kolegium wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.

Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.