Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 919/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-07-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono sprzeciw od decyzji administracyjnej - art 64a ppsa
Powołane przepisy: article: art. 64a, art. 64e, art. 151a par. 1 i  par. 2
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 15, art. 136, art. 138 par. 2
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 73 ust. 1-5
journal: Dz.U. 1998 nr 133 poz 872
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.) po rozpoznaniu w dniu 3 lipca 2020 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze sprzeciwu G.B. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość oddala sprzeciw.


UZASADNIENIE

Wojewoda [...] decyzją z [...] lutego 2020 r., nr [...] - po rozpatrzeniu odwołania Burmistrza Gminy [...] - działając na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., uchylił w całości decyzję Starosty [...] z [...] lutego 2019 r., nr [...],w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym

i prawnym sprawy.

Wnioskiem z [...] maja 2003 r. G. B. (dalej jako skarżący) wystąpił do Burmistrza Gminy [...] o "(...) zajęcie stanowiska w sprawie wykupu działki

nr [...] położonej w [...] na ulicy [...] będącej moją własnością. Przedmiotowa działka o powierzchni [...] m2 opisana w KW numer [...] stanowi drogę."

W dniu [...] grudnia 2014 r. pomiędzy Gminą [...], a skarżącym - dotychczasowym właścicielem działki położonej w [...], oznaczonej nr ew. [...] (obecnie: [...] i [...]) obręb [...], doszło do zawarcia porozumienia, z którego wynika, iż: Gmina na dzień 31 grudnia 1998 r. korzystała na zasadzie wyłączności z uprawnień zarządcy drogi publicznej - drogi gminnej - w stosunku do nieruchomości stanowiącej ulicę [...] w [...]. Z tego też względu na mocy art. 73 ustawy z 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną nieruchomość ta przeszła na własność Gminy z dniem 1 stycznia 1999 r., zaś w związku z tym w dniu [...] maja 2003 r. dotychczasowy właściciel złożył do Burmistrza Gminy [...] wniosek o wypłatę na jego rzecz z tego tytułu odszkodowania. Do dnia dzisiejszego Wojewoda [...] nie wydał decyzji deklaratoryjnej potwierdzającej przejście prawa własności ww. działek na rzecz Gminy z dniem 1 stycznia 1999 r., stąd Gmina nie wypłaciła dotychczasowemu właścicielowi - mimo złożonego wniosku - należnego odszkodowania. W celu uregulowania roszczeń odszkodowawczych wynikających z art. 73 ust. 4 ww. ustawy z dnia 13 października 1998 r. należnych dotychczasowemu właścicielowi, który wymagany wniosek w tym zakresie złożył w dniu [...] maja 2003 r., Gmina zobowiązuje się zapłacić dotychczasowemu właścicielowi kwotę [...] zł za każdy metr kwadratowy powierzchni należących do dnia 31 grudnia 1998 r. do dotychczasowego właściciela działek nr [...] i nr [...] tj. łącznie [...] zł. Dotychczasowy właściciel w zamian za zapłatę na jego rzecz przez Gminę wskazanej kwoty zrzeka się (w dniu przelania środków na podany przez niego rachunek bankowy) wszelkich roszczeń odszkodowawczych przysługujących mu na podstawie ww. art. 73 ust. 4 ustawy wobec Gminy z tytułu przejścia na jej rzecz z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności należącej uprzednio do niego nieruchomości pod ulicą [...] w [...], stanowiącej działki oznaczone obecnie nr ew. [...] i [...].

Wojewoda [...] decyzjami z [...] grudnia 2016 r., nr [...],nr [...] oraz nr [...] stwierdził nabycie przez Gminę [...], z mocy prawa, z dniem 1 stycznia 1999 r., prawa własności nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów jako: działka nr [...] o pow. [...] ha, z obrębu [...] w [...], działka nr [...] o pow. [...] ha oraz działka nr [...] o pow. [...] ha, z obrębu [...], gmina [...], zajętej pod drogę publiczną - część ul. [...].

Następnie wnioskiem z [...] listopada 2017 r. skarżący wystąpił do Gminy [...] o wypłatę odszkodowania w związku z nabyciem przez Gminę [...] z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności gruntów położonych w [...], stanowiących działki nr [...] obr. [...], nr [...] obr. [...] , nr [...] obr. [...], zajętych pod część ulicy [...].

Burmistrz Gminy [...] wniosek skarżącego przekazał zgodnie z właściwością do Starosty [...].

W piśmie z [...] kwietnia 2018 r. skierowanym do Starosty [...] Burmistrz Gminy [...] wskazał, że: (...) Burmistrz Gminy [...] nie przekazywał do Starosty [...] wniosku G. B. z [...] maja 2003 r. Wniosek ten dotyczył wykupu ul. [...] w [...] (...). W dniu [...] grudnia 2014 r. Gmina [...] zawarła porozumienie z G. B. (reprezentowanym przez pełnomocnika), w którym uzgodniono, że Gmina [...] wypłaci dotychczasowemu właścicielowi kwotę [...] zł za nieruchomość zajętą pod ul. [...] składającą się z działek nr [...] i [...] w [...], a G. B. zrzeka się - w dniu przelania na jego konto - wszelkich roszczeń odszkodowawczych przysługujących mu z tytułu przejścia na własność gminy nieruchomości należącej do niego, a zajętej pod ul. [...]. Przelew został wykonany w dniu [...] grudnia 2014 r.

W toku postępowania Starosta [...] zlecił wycenę przedmiotowej nieruchomości zajętej pod drogę uprawnionemu rzeczoznawcy majątkowemu M. M., która w dniu [...] listopada 2018 r. sporządziła operat szacunkowy. Natomiast pismem z [...] grudnia 2019 r. M. M. poinformowała organ, iż nie ma możliwości potwierdzenia aktualności przedmiotowego operatu, ponieważ od dnia sporządzenia wyceny na terenie Gminy [...] nastąpiła zmiana uwarunkowań rynkowych, co wymaga przeprowadzenia nowej analizy.

Następnie Starosta [...] decyzją z [...] lutego 2019 r., nr [...]:- w pkt I) ustalił odszkodowanie na rzecz skarżącego w wysokości [...] zł z tytułu nabycia z mocy prawa własności nieruchomości oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...] o pow. [...] ha, z obrębu [...] w [...], działka ewidencyjna nr [...] o pow. [...] ha oraz działka ewidencyjna nr [...] o pow. [...] ha, z obrębu [...], gmina [...], zajętej pod drogę publiczną - część ul. [...]; - w pkt II) do zapłaty ww. odszkodowania zobowiązał Burmistrza Gminy [...] w terminie 14 dni od dnia w którym ww. decyzja stanie się ostateczna.

W uzasadnieniu decyzji Starosta wskazał, że skarżący był uprawniony do złożenia wniosku o odszkodowanie w trybie art. 73 ustawy Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną. Działki nr [...], nr [...] i nr [...], uwidocznione na mapie "Nieruchomości zajętych pod drogę publiczną ul. [...] wg stanu na dzień 31.12.1998 r." zaewidencjonowanej w państwowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym pod nr [...], stanowiły część nieruchomości pochodzące z księgi wieczystej Kw nr [...]

Podniósł, iż operat szacunkowy z [...] listopada 2018 r. został wykonany zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa i może być przyjęty jako podstawa określenia wysokości odszkodowania za grunt zajęty pod drogę publiczną. Zawiera konsekwencję w przyjęciu metodologii ustalenia wysokości odszkodowania szacowanej nieruchomości oraz zastosowano w nim właściwe podejście do wyceny nieruchomości, prawidłową metodykę i technikę wyceny. Przedstawiona w nim analiza i charakterystyka rynku nieruchomości podobnych odzwierciedla istniejące ceny rynkowe. Wobec tego wysokość odszkodowania ustalano w oparciu o ten operat szacunkowy.

Zaznaczył, że w wyniku ustalenia odszkodowania wniosek skarżącego z [...] maja 2003 r. został rozpatrzony w całości.

Nie zgadzając się z powyższą decyzją odwołanie złożył Burmistrz Gminy [...] - wnosząc o jej uchylenie i kwestionując operat szacunkowy sporządzony w przedmiotowej sprawie. Ponadto wskazał, że wniosek skarżącego został złożony po ustawowym terminie, tj. po 31 grudnia 2005 r.

Po rozpatrzeniu odwołania, Wojewoda [...] decyzją z [...] lutego 2020 r., nr [...], działając na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., uchylił w całości decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji -stwierdzając, że dokonana przez organ pierwszej instancji ocena stanu prawnego i faktycznego budzi zastrzeżenia.

Wskazał, że określenie wartości nieruchomości stanowiącej podstawę ustalenia odszkodowania, następuje zgodnie z wymogami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzenia operatu szacunkowego (Dz. U. Nr 207, poz. 2109 ze zm.) zmienionego rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2011 r. (Dz. U. z 2011 r., Nr 165, poz. 985), wydanego w oparciu o delegację ustawową z art. 159 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2018 r. poz. 2204 ze zm.), dalej jako u.g.n., oraz standardami zawodowymi (art. 175 ust. 1 u.g.n.).

Podniósł, że wniosek o ustalenie odszkodowania złożony w trybie art. 73 ustawy z 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.), dalej jako ustawa, za zajęty pod drogi publiczne grunt może być merytorycznie rozstrzygnięty dopiero po stwierdzeniu ostateczną decyzją wojewody jego przejęcia z dniem 1 stycznia 1999 r. na własność Skarbu Państwa lub właściwej jednostki samorządu terytorialnego.

Zgodnie z art. 73 ust. 3 ww. ustawy przejście nieruchomości, z mocy prawa

z dniem 1 stycznia 1999 r., na własność Skarbu Państwa bądź jednostki samorządu terytorialnego stwierdza w decyzji deklaratoryjnej Wojewoda [...]. Decyzja ta potwierdza fakt nabycia przez jeden z ww. podmiotów prawa własności gruntu, a zarazem może stanowić podstawę do ubiegania się przez byłego właściciela o odszkodowanie.

Wojewoda ustalił, że z księgi wieczystej nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w [...] wynika, iż skarżący jest właścicielem nieruchomości stanowiącej działki nr [...], obręb [...], o pow. [...] ha, działki nr [...], obręb [...], o pow. [...] ha i działki nr [...], obręb [...] o pow. [...] ha. Zaś z umowy sprzedaży z [...] listopada 1977 r., Rep. [...] nr [...] wynika, że B. B. nabyła do majątku osobistego prawo własności nieruchomości położonej w [...], gmina [...], składającej się m.in. z działki nr [...]. Natomiast z umowy dożywocia z [...] listopada 1988 r., Rep. [...] nr [...] wynika, iż skarżący nabył od B. B. prawo własności m. in. działki nr [...].

Następnie zaznaczył, że z przepisu art. 73 ustawy wynika, iż ustalenie i wypłata odszkodowania następuje przy spełnieniu następujących przesłanek: dana nieruchomość musi być zajęta pod pas drogi publicznej, nieruchomość taka nie stanowiła w dniu 31 grudnia 1998 r. własności Skarbu Państwa czy jednostki samorządu terytorialnego, z wnioskiem o ustalenie odszkodowania występuje właściciel nieruchomości w terminie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r. - przy czym wszystkie te przesłanki muszą być spełnione łącznie.

Dodał, że nie ulega wątpliwości, iż w ww. art. 73 ustawy chodzi o właściciela tej nieruchomości z dnia 31 grudnia 1998 r. Ponadto bezwzględnym warunkiem wszczęcia postępowania w sprawie jest złożenie przez tę osobę wniosku, o którym mowa w art. 73 ust. 4 ustawy. Jednocześnie sam fakt odjęcia prawa własności (wywłaszczenia) wskutek nabycia go przez jednostkę samorządu terytorialnego w trybie ustawy oraz związane z nim uprawnienie do wystąpienia w wnioskiem o odszkodowanie nie oznacza "automatycznego" ustalenia i wypłaty odszkodowania, w sytuacji w której nie wszystkie przewidziane prawem przesłanki (m.in. złożenie wniosku o ustalenie i wypłatę odszkodowania w terminie 1 stycznia 2001 r. - 31 grudnia 2005 r.) zostały spełnione.

Konsekwencją nie złożenia wniosku w okresie pomiędzy 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r. jest wygaśnięcie roszczenia - co nakazuje uznać, że powyższy termin ma charakter materialnoprawny i jest terminem prekluzyjnym. Z faktem upływu określonego czasu ustawodawca powiązał bowiem skutek w postaci braku roszczenia, nie wprowadzając żadnych dodatkowych warunków jego zaistnienia, względnie przesłanek mających wpływ na bieg terminu do złożenia wniosku, typu przerwanie biegu, czy jego zawieszenie.

Termin do składania wniosków o ustalenie i wypłatę odszkodowania wyznaczony przez ustawodawcę jest terminem, który nie może zostać przywrócony przez organ administracji publicznej. Faktu uchybienia terminu nie usprawiedliwia okoliczność nieznajomości przepisów o obowiązujących, ustawowych terminach wnoszenia żądań dotyczących wypłaty odszkodowania. Wyraźne brzmienie przepisu art. 73 ust. 4 ustawy nie pozostawia wątpliwości, że wniosek o odszkodowanie może być skutecznie złożony tylko w terminie wprost wskazanym przez ustawę.

Tymczasem w niniejszej sprawie wniosek o odszkodowania został złożony w dniu [...] listopada 2017 r., tj. po upływie ustawowego terminu wskazanego w art. 73 ustawy.

Wojewoda uznał, że wniosek skarżącego z [...] maja 2003 r. dotyczył tylko wykupu działki nr [...] położonej w [...] na ulicy [...] i został rozpatrzony porozumieniem z [...] grudnia 2014 r. - na mocy którego Gmina [...] wypłaciła odszkodowanie skarżącemu za przedmiotową nieruchomość, a ww. zrzekł się wszelkich roszczeń odszkodowawczych przysługujących mu z tytułu przejścia na gminę prawa własności przedmiotowej nieruchomości. W związku z powyższym wniosku z [...] listopada 2017 r. nie można traktować jako rozszerzenie wniosku z [...] maja 2003 r.

Mając na uwadze powyższe okoliczności stwierdził, że brak jest podstaw do uznania, iż skarżący jest osobą uprawnioną do otrzymania przedmiotowego odszkodowania na podstawie ww. wniosków.

Wskazał, że organ I instancji decyzją z [...] lutego 2019 r., nr [...], ustalił odszkodowanie na rzecz skarżącego - z tytułu nabycia z mocy prawa własności nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha, z obrębu [...] w [...], działka nr [...] o pow. [...] ha oraz działka nr [...] o pow. [...] ha, z obrębu [...], gmina [...], zajętej pod drogę publiczną część ul. [...] - pomimo że jego wniosek z [...] listopada 2017 r. został złożony po terminie, a wniosek z [...] maja 2003 r. dotyczył tylko działki nr [...] położonej w [...] na ulicy [...].

W tej sytuacji należało uchylić decyzję Starosty [...] z dnia [...] lutego 2019 r. i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia temu organowi.

Wojewoda wskazał, iż ponownie rozpatrując sprawę organ winien uwzględnić ustalenia wynikające z zebranego materiału dowodowego i podjąć czynności procesowe dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy, zachowując przy tym reguły postępowania administracyjnego wynikające z k.p.a. Oznacza to, że w toku ponownego postępowania winien on rozpatrzyć cały materiał dowodowy sprawy i ustalić stan faktyczny zgodny z rzeczywistością oraz dać temu wyraz w uzasadnieniu decyzji zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a.

Dodał, iż zaskarżona decyzja została wydana pomimo, że sprawa w opisanym wyżej zakresie nie została wszechstronnie zbadana - zatem z naruszeniem przepisów art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. Takie naruszenie prawa stanowi o wadliwości decyzji, powodującej konieczność wszechstronnego wyjaśnienia sprawy - co wypełnia przesłanki z art. 138 § 2 k.p.a.

Sprzeciw od decyzji Wojewody [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył G. B., zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie:

a) art. 138 § 2 k.p.a. poprzez uchylenie decyzji organu I instancji w całości i przekazanie sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, w sytuacji gdy decyzja organu I instancji nie była wydana z naruszeniem przepisów postępowania, albowiem organ I instancji w sposób wszechstronny zbadał sprawę oraz ustalił prawidłowy stan faktyczny;

b) art. 7, art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez niepodjęcie przez organ II instancji wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, co w konsekwencji doprowadziło do nieprawidłowego ustalenia przez organ

II instancji, iż skarżący nie złożył w terminie do dnia 31 grudnia 2005 r. wniosku

o wypłatę odszkodowania za zajęcie działek nr [...], [...] oraz [...], położonych w [...], przejętych przez Gminę [...] na drogę publiczną gminną, podczas gdy takowy wniosek został złożony przez skarżącego w dniu [...] maja 2003 r.;

c) art. 73 ust. 1 ustawy poprzez uchylenie decyzji organu I instancji przyznającej odszkodowanie skarżącemu za zajecie nieruchomości na drogę publiczną, podczas gdy zostały spełnione wszystkie przesłanki do wypłaty odszkodowania na rzecz skarżącego.

W uzasadnieniu sprzeciwu skarżący przedstawił argumentację na poparcie zarzutów sprzeciwu i wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 64a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej jako: p.p.s.a., od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a., skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw. W myśl art. 64e p.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. Uwzględniając sprzeciw od decyzji, sąd uchyla decyzję w całości, jeżeli stwierdzi naruszenie art. 138

§ 2 k.p.a. (art. 151a § 1 zd. 1 p.p.s.a.). W przypadku nieuwzględnienia sprzeciwu od decyzji sąd oddala sprzeciw (art. 151a § 2 p.p.s.a.).

Dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja, mimo błędnego uzasadnienia, odpowiada prawu.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Wojewody [...] z [...] lutego 2020 r., którą w oparciu o art. 138 § 2 k.p.a., uchylono w całości decyzję Starosty [...] z [...] lutego 2019 r. o ustaleniu odszkodowania na rzecz skarżącego w wysokości [...] zł z tytułu nabycia z mocy prawa własności nieruchomości oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...] o pow. [...] ha, z obrębu [...] w [...], działka ewidencyjna nr [...] o pow. [...] ha oraz działka ewidencyjna nr [...] o pow. [...] ha, z obrębu [...], gmina [...], zajętej pod drogę publiczną - część ul. [...] - i przekazano sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Istotą sporu w przedmiotowej sprawie jest zasadność zastosowania przez organ odwoławczy art. 138 § 2 k.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania,

a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.

Decyzja kasacyjna może być zatem wydana przez organ odwoławczy tylko wtedy, gdy organ I instancji przy rozpatrywaniu sprawy nie przeprowadził w ogóle postępowania wyjaśniającego lub naruszył przepisy postępowania w stopniu uzasadniającym uznanie sprawy za niewyjaśnioną i przez to niekwalifikującą się do merytorycznego rozstrzygnięcia przez organ II instancji (zob. wyrok NSA z 14 lutego 2017 r., sygn. akt II OSK 1386/15).

Kasatoryjne rozstrzygnięcie może zapaść wyłącznie w sytuacji, gdy wątpliwości organu II instancji co do stanu faktycznego nie da się wyeliminować w trybie art. 136 k.p.a. Konieczność natomiast uzupełnienia w niewielkim zakresie postępowania dowodowego, przez przeprowadzenie określonego dowodu, mieści się w kompetencjach organu odwoławczego do uzupełnienia postępowania, wyłączając dopuszczalność decyzji kasacyjnej (zob. wyrok NSA z 15 grudnia 2016 r., sygn. akt II OSK 1427/16).

Przeprowadzenie przez organ odwoławczy postępowania wyjaśniającego, przekraczającego granice wyznaczone przez art. 136 k.p.a., stanowi z kolei naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego określonej w art. 15 k.p.a.

W rozpoznawanej sprawie podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji jest art. 73 ustawy.

Przepis ten stanowi, że nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem (ust. 1). Odszkodowanie, o którym mowa w ust. 1, wypłaca 1) gmina - w odniesieniu do dróg będących w dniu 31 grudnia 1998 r. drogami gminnymi, 2) Skarb Państwa - w odniesieniu do pozostałych dróg (ust. 2). Podstawą do ujawnienia w księdze wieczystej przejścia na własność Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego nieruchomości, o których mowa w ust. 1, jest ostateczna decyzja wojewody (ust. 3). Jeżeli istnieje konieczność określenia granic nieruchomości, które przeszły na własność Skarbu Państwa lub własność jednostek samorządu terytorialnego, wydając decyzję, o której mowa w ust. 3, nie wydaje się decyzji o podziale nieruchomości (ust. 3a). Odszkodowanie, o którym mowa w ust. 1 i 2, będzie ustalane i wypłacane według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości, na wniosek właściciela nieruchomości złożony w okresie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r. Po upływie tego okresu roszczenie wygasa (ust. 4). Podstawę do ustalenia wysokości odszkodowania stanowi wartość nieruchomości według stanu z dnia wejścia w życie ustawy, przy czym nie uwzględnia się wzrostu wartości nieruchomości spowodowanego trwałymi nakładami poczynionymi po utracie przez osobę uprawnioną prawa do władania gruntem (ust. 5).

W zaskarżonej decyzji Wojewoda wskazał, że wniosek o odszkodowanie został złożony w dniu [...] listopada 2017 r. - a więc po upływie ustawowego terminu wskazanego w art. 73 ustawy. Podniósł też, iż wniosek skarżącego z [...] maja 2003 r. dotyczył tylko wykupu działki nr [...] położonej w [...] przy ul. [...] i został rozpatrzony porozumieniem z [...] grudnia 2014 r. - na mocy którego Gmina [...] wypłaciła skarżącemu odszkodowanie za przedmiotową nieruchomość, a on zrzekł się wszelkich roszczeń odszkodowawczych przysługujących mu z tytułu przejścia na gminę prawa własności przedmiotowej nieruchomości. Zatem wniosku skarżącego z [...] listopada 2017 r. nie można traktować jako rozszerzenie wniosku z [...] maja 2003 r.

Na tej podstawie Wojewoda stwierdził, że brak jest podstaw do uznania, iż skarżący jest uprawniony do otrzymania odszkodowania na podstawie ww. wniosków.

Z takim stanowiskiem organu odwoławczego nie sposób się zgodzić.

Z akt sprawy ewidentnie wynika, że skarżący wnioskiem z [...] maja 2003 r. zwrócił się do Burmistrza [...] o zajęcie stanowiska w sprawie wykupu, będącej jego własnością, działki nr [...], o pow. [...] m2 położonej w [...] przy ul. [...] opisanej w Kw nr [...] stanowiącej drogę.

Jak wynika z akt sprawy w dniu złożenia ww. wniosku z [...] maja 2003 r. działka nr [...] stanowiła jedną niepodzielną działkę gruntu.

Natomiast ze znajdującego się w aktach sprawy opracowania geodezyjnego sporządzonego przez uprawnionego geodetę D. P. i przyjętego do powiatowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu [...] października 2014 r. - które powstało na zlecenie Gminy [...], co wynika z porozumienia z [...] grudnia 2014 r. między skarżącym, a Gminą [...] - wynika, że działka nr [...] o pow. [...] ha podzielona została na działki: nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha z obrębu [...], gmina [...] oraz na część działki nr [...] o pow. [...] ha z obrębu [...] miasta [...]. Według ustalenia autora tego opracowania powierzchnia nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] wynosi [...] ha, a nie jak wskazano w księdze wieczystej KW nr [...] – [...] ha.

Ponadto z zawartego ww. opracowaniu wykazu zmian danych ewidencyjnych wynika, że:

- działka nr [...] o pow. [...] ha podzielona została na działki [...] o pow. [...] ha i nr [...] o pow. [...] ha,

- działka nr [...] o pow. [...] ha podzielona została na działki nr [...] o pow. [...] o pow. [...] ha,

- działka nr [...] o pow. [...] ha powstała z podziału działki nr [...].

Wszystkie wymienione wyżej działki stanowiły własność skarżącego.

Skoro zatem wszystkie działki objęte wnioskiem skarżącego o wypłatę odszkodowania z [...] października 2017 r., tj. działki nr [...], nr [...] i nr [...] zostały wyodrębnione z działki nr [...], to nie można uznać, że wniosek o ustalenie odszkodowania za te trzy działki został złożony po upływie ustawowego terminu określonego w art. 73 ust 4 ustawy.

Wskazać bowiem należy, iż wniosek z [...] maja 2003 r. dotyczył całej działki

nr [...]. Jeśli w 2014 r. z tej działki - w wyniku jej podziału - powstałe inne działki, w tym działki nr [...], nr [...] i nr [...], to należy uznać, że wniosek o odszkodowanie z [...] maja 2003 r. dotyczył również tych trzech działek. Zaś wniosek skarżącego o wypłatę odszkodowania z [...] października 2017 r. należy traktować, jako uzupełnienie wniosku z [...] maja 2003 r. - poprzez wskazanie aktualnych numerów działek.

Błędne jest również stanowisko organu wojewódzkiego, iż skarżącemu nie należy się odszkodowanie z tytułu przejścia na własność Gminy działki nr [...], gdyż na podstawie porozumienia z [...] grudnia 2014 r. Gmina [...] wypłaciła skarżącemu odszkodowanie za przedmiotową nieruchomość, a on zrzekł się wszelkich roszczeń odszkodowawczych przysługujących mu z tytułu przejścia na gminę prawa własności nieruchomości.

Organ nie dość dokładnie przeanalizował treść tego porozumienia.

Z § 2 ust. 1 pkt b) porozumienia wynika jasno, wyraźnie i jednoznacznie, że skarżący w zamian za zapłatę na jego rzecz odszkodowania zrzeka się wszelkich roszczeń odszkodowawczych wobec Gminy [...] z tytułu przejścia na jej rzecz z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności należącej do uprzednio do niego nieruchomości pod ul. [...] w [...], ale stanowiącej wyłącznie działki oznaczone obecnie nr [...] i nr [...].

Zatem, wbrew twierdzeniom Wojewody, skarżący nie zrzekł się odszkodowania za działkę nr [...] - co w konsekwencji oznacza, że nie zrzekł się odszkodowania za objęte wnioskiem z [...] października 2017 r. działki powstałe z działki nr [...], tj. działki nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha i nr [...] o pow. [...] ha. Innymi słowy skarżącemu za te trzy działki odszkodowanie przysługuje.

Jednakże wskazać należy, że - mimo powyższych nieprawidłowości popełnionych przez organ wojewódzki - sprzeciw należało oddalić.

Decyzja organu I instancji dotyczyła ustalenia w trybie art. 73 ustawy odszkodowania z tytułu nabycia przez gminę z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności nieruchomości zajętej pod drogę publiczną. W myśl art. 73 ust. 4 ustawy odszkodowanie będzie ustalane i wypłacane według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości.

Zasady ustalania odszkodowania regulują przepisy u.g.n. W myśl art. 130

ust. 2 u.g.n. ustalenie wysokości odszkodowania następuje po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego określającej wartość nieruchomości. Stosownie do zaś do treści art. 156 ust. 1 u.g.n. rzeczoznawca majątkowy sporządza na piśmie opinię

o wartości nieruchomości w formie operatu szacunkowego.

W świetle art. 156 ust. 3 u.g.n. operat szacunkowy może być wykorzystywany do celu, dla którego został sporządzony, przez okres 12 miesięcy od daty jego sporządzenia, chyba że wystąpiły zmiany uwarunkowań prawnych lub istotne zmiany czynników, o których mowa w art. 154. W myśl zaś ust. 4 art. 156 u.g.n. operat szacunkowy może być wykorzystywany po upływie okresu, o którym mowa w ust. 3, po potwierdzeniu jego aktualności przez rzeczoznawcę majątkowego. Potwierdzenie aktualności operatu szacunkowego następuje przez umieszczenie stosownej klauzuli

w operacie szacunkowym przez rzeczoznawcę, który go sporządził, oraz dołączenie do operatu szacunkowego analizy potwierdzającej, że od daty jego sporządzenia nie wystąpiły zmiany uwarunkowań prawnych lub istotne zmiany czynników, o których mowa w art. 154. Po potwierdzeniu aktualności operat szacunkowy może być wykorzystywany do celu, dla którego został sporządzony, w kolejnych 12 miesiącach, licząc od dnia upływu okresu, o którym mowa w ust. 3, chyba że wystąpią zmiany uwarunkowań prawnych lub istotne zmiany czynników, o których mowa w art. 154.

Podkreślić trzeba, że w orzecznictwie wskazuje się, iż operat szacunkowy wpływa bezpośrednio na treść decyzji kształtującej prawa i obowiązki stron postępowania odszkodowawczego, dlatego należy zagwarantować im prawo do ustosunkowania się do takiego dowodu oraz jego oceny przez organy obu instancji.

Z akt sprawy wynika, że podstawą ustalenia odszkodowania za przejęcie z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności zajętej pod drogę publiczną nieruchomości stanowiącej działki nr [...], nr [...], nr [...], stanowił operat szacunkowy sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego M. M. z [...] listopada 2018 r. Operat ten sporządzony został na etapie postępowania przed organem I instancji.

W piśmie z [...] grudnia 2019 r. rzeczoznawca majątkowy M. M. oświadczyła, że z uwagi na stan rynku brak jest możliwości potwierdzenia aktualności operatu szacunkowego sporządzonego w dniu [...] listopada 2018 r. Wskazał również, iż w okresie od dnia sporządzenia wyceny na terenie gminy [...] nastąpiła zmiana uwarunkowań rynkowych - odnotowano jedną transakcję gruntami drogowymi. Skutkuje to koniecznością przeprowadzenia oceny w zakresie przyjętej do wyceny metodologii. Zakres analizy wymaga przeprowadzenia nowej wyceny.

Powyższe oznacza, że w dacie wydania decyzji przez organ wojewódzki, tj. [...] lutego 2020 r. operat ten utracił swoją ważność i w konsekwencji, że nie mógł stanowić dowodu w sprawie. Stosownie bowiem do powołanych wyżej przepisów art. 156 ust. 3

i ust. 4 u.g.n. przedmiotowy operat szacunkowy był ważny przez 12 miesięcy od daty jego sporządzenia, a z uwagi na brak potwierdzenia jego aktualności przez rzeczoznawcę majątkowego nie mógł być wykorzystany do celu dla którego został sporządzony, po upływie tego okresu.

Zatem w związku z utratą aktualności operatu szacunkowego będącego podstawą ustalenia wysokości odszkodowania konieczne jest sporządzenie nowego operatu szacunkowego - co oznacza przeprowadzenie przez organ I instancji postępowania dowodowego w znacznej części. Przeprowadzenie postępowania w tym zakresie nie mieści się bowiem w zakresie uprawnień organu odwoławczego wynikających z art. 136 § 1 k.p.a.

W realiach rozpoznawanej sprawy należało zatem uznać, że zaskarżona decyzja - mimo błędnego uzasadnienia - jest zgodna z prawem, gdyż w dniu wydania zaskarżonej decyzji przez Wojewodę [...] operat szacunkowy sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego M. M. utracił moc dowodową z uwagi na upływ 12 miesięcy od daty jego sporządzenia.

Rozpatrując sprawę ponownie organ zleci sporządzenie nowej wyceny nieruchomości innemu rzeczoznawcy majątkowemu, a następnie dokona jej oceny, po czym podejmie stosowne rozstrzygnięcie, uwzględniające ocenę prawną wyrażoną

w niniejszym wyroku.

Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 151a § 2 p.p.s.a., orzekł jak

w sentencji wyroku.