Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 765/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-10-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6249 Inne o symbolu podstawowym 624
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Wojskowa Komisja Lekarska
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art 141 par 4
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art 5 ust 1, 2 i 3
journal: Dz.U. 2008 nr 141 poz 892
law: Ustawa z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych - tekst jednolity
journal: Dz.U. 2004 nr 133 poz 1422
law: Rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 maja 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak Sędzia del. NSA Jerzy Krupiński (spr.) Protokolant Anna Jusińska po rozpoznaniu w dniu 6 października 2011r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej M. J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 grudnia 2010 r., sygn. akt II SA/Wa 1516/10 w sprawie ze skargi M. J. na orzeczenie Wojskowej Komisji Lekarskiej Sił Powietrznych z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] w przedmiocie zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 20 grudnia 2010 r., sygn. akt II SA/Wa 1516/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę M. J. na orzeczenie Wojskowej Komisji Lekarskiej Sił Powietrznych w Warszawie z dnia [...] lipca 2010 r., nr 19/O/G/2010, w przedmiocie zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej.

Wyrok wydany został w następujących okolicznościach sprawy, ustalonych przez Sąd I instancji:

Wojskowa Komisja Lotniczo - Lekarska w Dęblinie, po przeprowadzeniu stosownych badań, wydała w dniu [...] grudnia 2009 r., orzeczenie nr [...], w którym opierając się na przepisach rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 maja 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. nr 133, poz. 1422, ze zm.), zwanego dalej rozporządzeniem z 2004 r., rozpoznała u M. J.: 1) reakcję adaptacyjną przedłużoną - § 67 pkt 2; 2) niezborność krótkowzroczną obu oczu - § 13 pkt 4; 3) blizny po appendektomii - § 3 pkt 1 i orzekła, iż jest on niezdolny do zawodowej służby wojskowej kat. N - grupa II.

W wyniku rozpatrzenia odwołania M. J. od powyższego orzeczenia Wojskowa Komisja Lekarska Sił Powietrznych orzeczeniem z dnia [...] lipca 2010 r., nr [...], utrzymała w mocy kwestionowane rozstrzygnięcie, potwierdzając istnienie u podchorążego wyżej wskazanych schorzeń, które nie pozostają w związku ze służbą. Jako podstawę prawną wydanego orzeczenia Komisja wskazała art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w zw. z art. 5 ust. 1, ust. 2 pkt 2 i ust. 3 pkt 2 oraz ust. 7 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2008 r., nr 141, poz. 892 ze zm.), § 8 pkt 5, § 6 pkt 2 lit. b oraz § 30 ust. 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 stycznia 2010 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 15, poz. 80), zwanego dalej rozporządzeniem z 2010 r. Wydanie orzeczenia z dnia [...] lipca 2010 r. zostało poprzedzone obserwacją podchorążego w Klinice Psychiatrii i Stresu Bojowego Centralnego Szpitala Klinicznego MON Wojskowego Instytutu Medycznego. We wnioskach z obserwacji wskazano, że nie jest jasne rozpoznanie zaburzeń adaptacyjnych stwierdzonych przez WKL-L w Dęblinie, jednakże zachowanie badanego, jak i wyniki testu projekcyjnego Rorschacha jednoznacznie wskazują na cechy zaburzonej osobowości. Obserwacja zachowania opiniowanego zarówno w Klinice, jak i podczas hospitalizacji w Izbie Chorych w Dęblinie jest ze sobą tożsama i "mocno niepokojąca" co do możliwości pełnienia przez niego służby wojskowej. Na podstawie całokształtu badań Klinika sformułowała wnioski stwierdzające, że M. J. nie jest chory psychicznie i nie wykazuje cech obniżonej sprawności intelektualnej oraz brak jest wystarczających przesłanek do rozpoznania "reakcji adaptacyjnej przedłużonej § 67 p. 2". Zwrócono jednocześnie uwagę, iż cechy osobowości badanego oraz zaawansowany jak na kandydata na oficera wiek - 34 lata, mogą utrudniać mu pełnienie zawodowej służby wojskowej. Wobec treści opinii, Wojskowa Komisja Lekarska Sił Powietrznych w Warszawie zwróciła się do Konsultanta Krajowego w Dziedzinie Psychologii Klinicznej d/s Obronności Kraju o wydanie ostatecznej opinii. Konsultant stwierdził, że M. J. należy uznać za niezdolnego do zawodowej służby wojskowej w oparciu o diagnozę sformułowaną w wyniku obserwacji w Klinice. Nadto Konsultant wskazał na obowiązek stosowania jako podstawowych narzędzi badawczych testów o uregulowanym statusie prawnym oraz zbadanych w warunkach polskich właściwości psychometrycznych, podkreślił wymóg zapisywania w dokumentacji danych z wywiadu i obserwacji oraz wskazał na potrzebę większej staranności i odpowiedzialności za stwierdzenia przełożonych żołnierzy, zawarte w sporządzanych przez nich dokumentach.

Na orzeczenie z dnia [...] lipca 2010 r. M. J. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając naruszenie:

- art. 5 ust. 2, ust. 3 i ust. 4 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w zw. z § 13 i 18 rozporządzenia z 2004 r.;

- zasad opiniowania poprzez brak możliwości zapoznania się z opinią i odwołania się od niej, tj. art. 26 § 13 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych;

- przepisu art. 8 K.p.a. w związku z art. 26 § 13 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych;

- przepisów art. 6, 7 w zw. z art. 77 § 1 oraz w zw. z art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a., które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy - nie uwzględniono dowodów na korzyść oraz nie wskazano żadnej konkretnej przesłanki wskazującej na reakcję adaptacyjną przedłużoną;

- przepisu art. 9 K.p.a. w zw. z § 67 pkt 2 załącznika nr 2 do rozporządzenia z 2004 r.

- przepisów art. 10 § 1 i § 3 K.p.a. poprzez uniemożliwienie przed wydaniem decyzji wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę, nie stwierdzając naruszeń prawa, które mogłoby skutkować uchyleniem bądź stwierdzeniem nieważności kwestionowanych orzeczeń. Uzasadniając swoje stanowisko Sąd odwołał się do art. 5 ust. 3 i ust. 5 pkt 2 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2008 r., nr 141, poz. 892 ze zm.) w zw. z § 12 i 13 rozporządzenia z 2004 r. i stwierdził, że z załączonych do skierowania dokumentów wynikało podejrzenie występowania u skarżącego nieprawidłowej struktury osobowości, co mogło mieć znaczenie w przedmiocie oceny zdolności do służby wojskowej osoby, u której występuje taka nieprawidłowość, co z kolei uzasadniało wszczęcie postępowania orzeczniczego. Odnosząc się do zarzutu naruszenia przez Komisję postanowień § 18 rozporządzenia z 2004 r., poprzez błędne zastosowanie wobec skarżącego oceny stwierdzonych u niego ułomności według załącznika nr 2 do rozporządzenia, zamiast oceny tych ułomności według załącznika nr 3 do rozporządzenia, Sąd I instancji podkreślił, że WKL-L w Dęblinie w orzeczeniu nr [...] orzekała o niezdolności strony do zawodowej służby wojskowej. Zgodnie z postanowieniami § 16 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej, orzekając w takich sprawach wojskowe komisje lekarskie zaliczają daną osobę do jednej z kategorii zdolności do takiej służby według "Wykazu chorób i ułomności przy ocenie zdolności fizycznej i psychicznej do zawodowej służby wojskowej oraz do pełnienia takiej służby poza granicami państwa", stanowiącego załącznik nr 2 do rozporządzenia. Komisja w przedmiotowym orzeczeniu właśnie tak postąpiła. Natomiast § 18 rozporządzenia mówi o orzeczeniach wydawanych w sprawach wymienionych w § 17 rozporządzenia, co w przedmiotowej sprawie nie miało miejsca. Odnosząc się do zarzutu skargi - naruszenia zasad opiniowania, określonych w art. 26 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, Sąd zwrócił uwagę, że stosownie do § 14 rozporządzenia z 2004 r. organ kierujący żołnierza do komisji lekarskiej przekazuje jej posiadane informacje i dokumenty, które dotyczą stanu zdrowia żołnierza zawodowego i mogą mieć znaczenie dla ustalania związku choroby lub ułomności ze służbą wojskową. Przekazane przez Rektora Wyższej Szkoły Oficerskiej Sił Powietrznych dokumenty nie stanowiły opinii służbowej, w rozumieniu art. 26 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Natomiast informacje zawarte w tych dokumentach podlegają weryfikacji w czasie postępowania orzeczniczego, czego dowodem jest choćby opinia Konsultanta Krajowego. Oceniając prawidłowość postępowania orzeczniczego Sąd uznał, że zostało ono przeprowadzone przez organy obu instancji zgodnie z zasadami określonymi w art. 6, art. 7, art. 9 i art. 10 K.p.a. Sąd przyjął, że zadaniem Konsultanta Krajowego w Dziedzinie Psychologii Klinicznej ds. Obronności Kraju jest wyjaśnianie - tak jak to miało miejsce w niniejszej sprawie - rozbieżności orzeczniczych w skomplikowanych sprawach i jego opinia jest w tej materii wiążąca. Opinia ta nie zastępuje orzeczenia Komisji Lekarskiej, a jedynie wyjaśnia wątpliwości na potrzeby orzecznicze. Dalej Sąd, dokonując porównania przepisu § 67 pkt 2, jak i § 68 pkt 1 - 3 załącznika nr 2 do rozporządzenia z 2004 r. oraz § 67 pkt 2 i § 68 pkt 1 - 3 załącznika nr 2 do rozporządzenia z 2010 r. z treścią ustaleń Komisji obu instancji i z treścią ustaleń Konsultanta Krajowego, uznał prawidłowość twierdzenia, iż M. J. jest niezdolny do pełnienia zawodowej służby wojskowej w związku z wykryciem u niego schorzenia kwalifikowanego jako reakcja adaptacyjna przedłużona - § 67 pkt 2 (zgodnie z załącznikiem nr 2 do rozporządzenia z 2010 r.). Sąd podkreślił, że ustalenie to w niczym nie uchybia zdolności skarżącego do pracy w warunkach cywilnych.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł M. J. wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpatrzenia oraz zasądzenie na jego rzecz kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, w tym naruszenie:

- art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) poprzez jego zastosowanie, w sytuacji, gdy istniały podstawy do zastosowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i § 4 oraz art. 107 § 3 K.p.a. oraz wobec nieprawidłowego zastosowania art. 67 pkt 2 załącznika nr 2 do rozporządzenia z 2010 r., zamiast załącznika nr 1;

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, oraz art. 141 § 4 P.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i § 4 i art. 107 § 3 K.p.a., polegające na przyjęciu, że organ prawidłowo przeprowadził postępowanie dowodowe mimo licznych braków i nieprawidłowości wykazanych w opinii Konsultanta Krajowego, co mogło mieć istotny wpływ dla wyniku sprawy oraz na błędnym zastosowaniu załącznika nr 2 zamiast załącznika nr 1 rozporządzenia, jako podstawy zaskarżonej decyzji;

- art. 134 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. przez zaniechanie oceny prawnej konieczności zastosowania § 67 pkt 2 załącznika nr 1 do rozporządzenia z 2010 r. w zw. z § 16 rozporządzenia według reguł określonych w wyjaśnieniach szczegółowych do tego przepisu, tj. wymogu minimum 9 miesięcznego leczenia w oddziale psychiatrycznym i w Poradni Zdrowia Psychicznego, bez rokowań możliwości poprawy;

- naruszenie art. 141 § 4 P.p.s.a. przez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na pominięciu wskazania podstawy prawnej, która pozwala uznać opinię Konsultanta Krajowego jako wiążącą w sprawie diagnozy medycznej.

W ramach podstawy kasacyjnej naruszenia prawa materialnego skarżący zarzucił naruszenie:

- § 67 pkt 2 załącznika nr 2 rozporządzenia z 2010 r. poprzez jego zastosowanie w postępowaniu, którego przedmiotem jest ocena zdolności do zawodowej służby wojskowej ogólnie, a nie do konkretnego rodzaju służby;

- § 16 rozporządzenia z 2010 r. poprzez niezastosowanie załącznika nr 1 do tego rozporządzenia;

- § 67 pkt 2 załącznika nr 2 rozporządzenia z 2010 r. poprzez jego błędną wykładnię, pomijającą wyjaśnienia szczegółowe, określające okoliczności umożliwiające stosowanie pkt 2 § 67, tj. wymóg minimum 9 miesięcznego leczenia w oddziale psychiatrycznym i w Poradni Zdrowia Psychicznego bez rokowań możliwości poprawy.

- art. 5 ust. 1, art. 9, art. 10 oraz art. 11 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o konsultantach w ochronie zdrowia (Dz. U. z 2009 r., nr 52, poz. 419 ze zm.) przez ich niezastosowanie, co doprowadziło do przyjęcia przez Sąd I instancji błędnego założenia o mocy wiążącej opinii konsultanta Krajowego w zakresie diagnozy medycznej.

W motywach skargi kasacyjnej podniesiono, że Sąd I instancji błędnie zastosował załącznik nr 2 do rozporządzenia, bowiem reguluje on kwestie zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej w powietrzu, służbie naziemnego zabezpieczenia lotów i służbie inżynieryjno - lotniczej (co było przedmiotem odrębnej, choć równolegle prowadzonej sprawy). Natomiast zastosowanie winien znaleźć załącznik nr 1 do tego rozporządzenia. Wskazano również, iż wbrew stanowisku wyrażonemu w zaskarżonym wyroku, z regulacji prawnych dotyczących kompetencji krajowych konsultantów w ochronie zdrowia, tj. z ustawy o konsultantach w ochronie zdrowia, a przede wszystkim z art. 5 ust. 1, art. 9, art. 10 oraz art. 11 tej ustawy nie wynika kompetencja konsultantów krajowych do wydawania opinii co do stanu zdrowia w sprawach indywidualnych, ani też moc wiążąca tego typu orzeczeń. Uprawnienie do orzekania w sprawach indywidualnych nie wynika także z Decyzji nr 101/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 19 kwietnia 2002 r. w sprawie zasad powoływania konsultantów wojskowej służby zdrowia i tworzenia zespołów współpracujących oraz zakresu i trybu wykonywania przez nich zadań (Dz. Urz. MON z 2002 r., nr 7, poz. 68). Podkreślono, że w pkt 7 decyzji MON wskazano, że do zadań konsultanta wojskowej służby zdrowia należy w szczególności wydawanie opinii o stosowanym postępowaniu diagnostycznym i leczniczym w zakresie zgodności z aktualnym stanem wiedzy, z uwzględnieniem dostępności metod i środków. Co znamienne te właśnie wymogi spełnia opinia przedstawiona przez Konsultanta Krajowego w Dziedzinie Psychologii Klinicznej Ds. Obronności Kraju, która w znacznej części składa się z wskazań nieprawidłowości, do jakich doszło w spornym postępowaniu. Zaakcentowano, że opinia Konsultanta Krajowego może być wiążąca dla organów orzekających jedynie w zakresie metodologii badań zastosowanych w danej sprawie. Zwrócono również uwagę na sprzeczność wniosków końcowych zawartych w opinii Konsultanta Krajowego oraz opinii psychiatryczno - psychologicznej z dnia [...] czerwca 2010 r., sporządzonej w Klinice Psychiatrii i Stresu Bojowego Wojskowego Instytutu Medycznego, której nie dostrzegł Sąd I instancji, co oznacza, że nie dokonał oceny spójności materiału dowodowego i nie wyciągnął z niego stosownych wniosków, uchybiając obowiązkowi wszechstronnego rozpoznania całości okoliczności sprawy. Szereg nieprawidłowości stwierdzonych zarówno w opinii Konsultanta Krajowego, jaki i karcie badań sporządzonej przez Wojskową Komisję Lekarską Sił Powietrznych w Warszawie w dniu 28 grudnia 2009 r. wyraźnie wskazuje, że w niniejszej sprawie, ani na etapie postępowania administracyjnego, ani na etapie postępowania sądowoadministracyjnego nie doszło do wnikliwej analizy materiału dowodowego. Tymczasem badania powinny zostać przeprowadzone ponownie zgodnie z zaleceniami Konsultanta Krajowego i dopiero takie postępowanie dałoby gwarancję rzetelnego działania Wojskowej Komisji z punktu widzenia zasad procedury administracyjnej, określonych w art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i § 4 i art. 107 § 3 K.p.a. Zaznaczono również, że stwierdzenie Konsultanta, iż uchybienia nie miały wpływu na wynik końcowy odnosi się do procedur medycznych, a nie do wymogów postępowania administracyjnego, gwarantujących stronie wszechstronne i rzetelne przeprowadzenie postępowania dowodowego. Zarzucono również, że Sąd I instancji w uzasadnieniu wyroku zupełnie pominął kwestię niezastosowania szczegółowych wyjaśnień do § 67 pkt 2 załącznika nr 1 rozporządzenia. Materiał dowodowy zgromadzony w sprawie w żadnym razie nie wykazuje, że w niniejszej sprawie do wydania orzeczenia o niezdolności do służby doszło po 9 miesięcznym okresie leczenia i leczenie to nie rokowało możliwości poprawy. Tymczasem całe postępowanie przed organem I i II instancji trwało łącznie krócej niż 9 miesięcy, a skarżący nie był poddany leczeniu w oddziale psychiatrycznym lub w Poradni Zdrowia Psychicznego. Niemożliwe było więc stwierdzenie reakcji adaptacyjnej przedłużonej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W myśl art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej P.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny związany jest podstawami skargi kasacyjnej bowiem według art. 183 § 1 P.p.s.a., rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Przytoczenie podstaw kasacyjnych, rozumiane jako wskazanie przepisów, które - zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną - zostały naruszone przez wojewódzki sąd administracyjny, nakłada na Naczelny Sąd Administracyjny, stosownie do art. 174 pkt 1 i 2 oraz art. 183 § 1 P.p.s.a., obowiązek odniesienia się do wszystkich zarzutów przytoczonych w podstawach kasacyjnych (por. uchwała NSA z dnia 26 października 2009 r., sygn. akt l OPS 10/09, opubl. w ONSAiwsa z 2010 r., nr 1, poz. 1).

W niniejszej sprawie żadna z wymienionych w art. 183 § 2 P.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania nie zaistniała, wobec czego kontrola Naczelnego Sądu Administracyjnego ograniczyć się musiała wyłącznie do zbadania zawartych w skardze kasacyjnej zarzutów.

Skargę kasacyjną w rozpoznawanej sprawie oparto na obu wymienionych w art. 174 P.p.s.a. podstawach kasacyjnych. Redakcja skargi oraz jej uzasadnienie wskazują jednakowoż na zasadniczo na jedną kwestię proceduralną, a mianowicie na naruszenie przepisu art. 141 § 4 P.p.s.a. w związku z przepisami proceduralnymi zawartymi w Kodeksie postępowania administracyjnego oraz w rozporządzeniu z 2010 r., które to unormowania regulują zasady orzekania w sprawach określania zdolności do pełnienia służby wojskowej m. in. przez kandydatów na żołnierza zawodowego.

Tak postawiony zarzut należało uznać za usprawiedliwiony.

Jak wynika z przepisu art. 141 § 4 P.p.s.a., uzasadnienie wyroku jest sprawozdaniem zawierającym zwięzłe przedstawienie stanu sprawy i zarzutów podniesionych w skardze, wskazanie podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz wyjaśnienie tej podstawy. Jakkolwiek czynność procesowa sporządzenia pisemnego uzasadnienia, dokonywana już po rozstrzygnięciu sprawy oraz mająca sprawozdawczy charakter, sama przez się nie może wpływać na to rozstrzygnięcie jako na wynik sprawy, niemniej za trafną uznać należy tezę, iż tylko uzasadnienie spełniające określone ustawą warunki stwarza podstawę do przyjęcia, że będąca powinnością sądu administracyjnego kontrola działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem rzeczywiście miała miejsce i że prowadzone przez ten sąd postępowanie odpowiadało przepisom prawa. W literaturze przyjmuje się, że szczególne miejsce w uzasadnieniu wyroku zajmuje wskazanie podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Powinno ono mieć charakter zwięzły, ale pozwalający na skontrolowanie przez strony postępowania i ewentualnie przez sąd wyższej instancji, czy sąd orzekający nie popełnił w swoim rozumowaniu błędów. (...) W uzasadnieniu powinno się znaleźć ustalenie, jaka norma obowiązuje i jakie jest jej znaczenie, a więc uzasadnienie powinno zawierać interpretacje przepisu w odniesieniu do określonej sprawy. W uzasadnieniu powinna zostać uwidoczniona operacja logiczna, którą przeprowadził sąd stosując określone normy prawne w rozstrzyganej sprawie (por. T. Woś [w:] T. Woś, H. Knysiak – Molczyk, M. Romańska "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi", Wyd. Prawn. LexisNexis, Warszawa 2005, str. 452 – 453).

Powyższe odnosi się również do tej części uzasadnienia, która zawiera odniesienie do ustaleń faktycznych organów administracyjnych, zwłaszcza ustaleń będących wynikiem stosowania szczególnej procedury, nakazanej przepisami prawa.

W rozpoznawanej sprawie przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej było orzeczenie Wojskowej Komisji Lekarskiej Sił Powietrznych w Warszawie z dnia [...] lipca 2010 r., które decydować miało o zdolności lub niezdolności skarżącego M. J. do pełnienia zawodowej służby wojskowej. W takim wypadku obowiązkiem Sądu I instancji było jednoznaczne określenie normy prawnej stanowiącej wzorzec kontroli legalności tego orzeczenia oraz przeprowadzenie analizy norm prawnych zastosowanych przez organ administracyjny. Przedmiotem kontroli orzeczenia, które z natury rzeczy obejmuje kwestie wymagające wiedzy specjalistycznej, jest przede wszystkim prawidłowość zastosowanej w toku postępowania przed organem administracyjnym procedury oraz prawidłowość przyjętej podstawy materialno prawnej w zakresie zastosowanego wzorca uprawniającego do zakwalifikowania strony do kategorii zdolności lub niezdolności do zawodowej służby wojskowej.

Z lektury uzasadnienia zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku nie wynika w sposób jednoznaczny, które z orzeczeń lekarskich było przedmiotem weryfikacji w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Sąd I instancji przemiennie odnosi się do stwierdzeń zawartych w uzasadnieniu orzeczenia Wojskowej Komisji – Lotniczo Lekarskiej w Dęblinie oraz do uzasadnienia decyzji organu odwoławczego, chociaż ta ostatnia decyzja zapadła w innym stanie prawnym. Z uzasadnienia wyroku na k. 8 wynika wprost, że kontroli prawidłowości zaskarżonego orzeczenia dokonano pod kątem przepisów rozporządzenia z 2004 r., zdawkowo wskazując, że podobne uregulowania zawarto w § 67 pkt 2 i § 68 pkt 1 – 3 załącznika nr 2 do rozporządzenia z 2010 r., co nie tylko nie jest prawdą ale i wskazuje na błędne zastosowanie przepisu § 16 rozporządzenia z 2010 r. Ta ostatnia regulacja odsyła, przy orzekaniu o zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej i zaliczeniu do jednej z kategorii zdolności fizycznej i psychicznej do zawodowej służby wojskowej, do wykazu chorób i ułomności, stanowiącego załącznik nr 1 do rozporządzenia z 2010 r. W uzasadnieniu brak jest wyjaśnienia podstawy zastosowania jako wzorca kontroli prawidłowości przyjętej przez organy procedury orzeczniczej załącznika nr 2 do rozporządzenia z 2010 r., który będzie miał zastosowanie w przypadkach, o których mowa w § 18 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia z 2010 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie wyjaśnił ponadto na jakiej podstawie prawnej przyjął, że zaskarżone orzeczenie jest prawidłowe ze względu na zgodność z opinią Konsultanta Krajowego w Dziedzinie Psychologii Klinicznej ds. Obronności Kraju oraz nie wyjaśnił dlaczego uznał, że opinia ta była wiążąca dla organu orzeczniczego. W tej mierze zauważyć należało, że powinnością Sądu – o ile uznał opinię tę za wiążącą - było określenie zakresu kompetencji Konsultanta Krajowego w Dziedzinie Psychologii Klinicznej ds. Obronności Kraju (z przywołaniem stosownych przepisów prawnych) oraz precyzyjne ustalenie, czy organ ten posiadał w dacie wydania opinii kompetencję do wydawania opinii w sprawach indywidualnych, a ponadto wyjaśnienie jakie znaczenie dowodowe miała pełna treść tej opinii, a nie tylko jej konkluzja. W szczególności wyjaśnienia wymagać będzie czy opinia ta w sposób jasny i przekonywający odnosi się do rozbieżności w dotychczasowym postępowaniu diagnostycznym i czy z uwagi na sformalizowany charakter postępowania orzeczniczego mieć ona będzie walor dowodowy. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, w zakresie dokonywania oceny waloru dowodowego tej opinii Sąd I instancji musi wziąć pod uwagę również przepisy ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o konsultantach w ochronie zdrowia (Dz. U. z 2009 r., nr 52 poz. 419 ze zm.), która weszła w życie z dniem 5 czerwca 2009 r. i jest przepisem rangi ustawowej, regulującym zasady działania konsultantów powołanych na podstawie uprzednio obowiązujących rozporządzeń, których funkcjonowanie przedłużono do dnia 1 stycznia 2011 r. (zgodnie z art. 17 pkt 1 ustawy z dnia 24 kwietnia 2009 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, ustawę o akredytacji w ochronie zdrowia oraz ustawę o konsultantach w ochronie zdrowia - Dz. U. z 2009 r., nr 76, poz. 641, akty wykonawcze wydane na podstawie: art. 18 ust. 8 i 9, art. 19b ust. 2 i art. 66a ust. 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 1991 r. o zakładach opieki zdrowotnej, zachowują moc do dnia wejścia w życie aktów wykonawczych wydanych na podstawie art. 30 i art. 40 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta oraz art. 16 ust. 2 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o konsultantach w ochronie zdrowia, jednak nie dłużej niż do dnia 1 stycznia 2011 r.). Uprzedniej odrębnej analizy prawnej wymagała więc będzie kwestia umocowania prawnego tego Konsultanta, powołanego na podstawie rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 1 marca 2001 r. w sprawie konsultantów krajowych i wojewódzkich (Dz. U. nr 19, poz. 237 ze zm.), po dniu wejścia w życie ustawy o konsultantach w dziedzinie ochrony zdrowia.

Sąd dokonując kontroli prawidłowości zastosowanych przepisów nie może także uchylić się od weryfikacji zaskarżonego orzeczenia pod kątem zastosowania się przez właściwą Komisję Lekarską do tzw. wskazówek metodologicznych, zawartych w objaśnieniach szczegółowych do poszczególnych rozdziałów załącznika do rozporządzenia. Wskazówki te adresowane są wprawdzie do lekarzy diagnozujących poszczególne schorzenia w tego rodzaju sprawach, ale na podstawie kontroli uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia możliwe jest sprawdzenie przez Sąd, czy wskazówki te zostały w sposób właściwy zinterpretowane i zastosowane, a w razie istotnych braków uzasadnienia organu orzeczniczego w tym względzie, możliwe jest zastosowanie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" P.p.s.a. Wszelkie ustalenia związane ze stanem zdrowia strony są elementami stanu faktycznego sprawy, zaś kontrola prawidłowości ustaleń faktycznych organu jest jednym z podstawowych obowiązków sądu administracyjnego w ramach postępowania kontrolnego, prowadzonego na podstawie przepisu art. 3 § 1 P.p.s.a. Dopiero prawidłowo ustalony stan faktyczny sprawy umożliwi sądowi administracyjnemu wypowiedzenie się co do wszelkich kwestii materialnoprawnych występujących w sprawie oraz także do innych kwestii poruszanych w skardze i skardze kasacyjnej. W razie stwierdzenia, że materiał dowodowy wymaga uzupełnienia, stwierdzając naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd powinien na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" P.p.s.a. uwzględnić skargę.

Stąd Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie usprawiedliwionych podstaw kasacyjnych, na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a., uwzględnił skargę kasacyjną.

Orzeczenie nie obejmuje rozstrzygnięcia w przedmiocie kosztów z tytułu sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej na rzecz adwokata ustanowionego z urzędu. Orzeczenie to podlega rozpoznaniu przez Sąd I instancji, gdyż na podstawie art. 250 oraz art. 258 § 1 pkt 8 P.p.s.a. wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu na zasadzie prawa pomocy, przyznaje się za wykonane zastępstwo prawne, co oznacza że następuje ono po uprawomocnieniu się orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie i przez wydanie odrębnego postanowienia przez wojewódzki sąd administracyjny, od którego według art. 259 i art. 260 P.p.s.a. służy sprzeciw, a następnie zażalenie w toku instancji. Uprawnienie Naczelnego Sądu Administracyjnego do orzekania w tym przedmiocie związane jest wyłącznie z kontrolą instancyjną takich postanowień (por. wyrok NSA z dnia 9 lutego 2005 r., sygn. GSK 1412/04).