Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 276/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2019-12-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: *Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 83 ust. 1 pkt 3, art. 28 ust. 3a, art. 30
journal: Dz.U. 2019 poz 300
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Moskała Sędziowie Sędzia WSA Barbara Ciołek (sprawozdawca) Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski Protokolant starszy specjalista Ewa Bogulak po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 4 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi K.W. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz skarżącego kwotę 497 (czterysta dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi K.W. (dalej: strona, skarżący) jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. (dalej: ZUS, Zakład) z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...], mocą której uchylono w całości decyzję Zakładu z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...] :

1. na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 oraz art. 28 ust. 2 i 3 w związku z art. 30 i 32 ustawy z dnia 3 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz, U.

z 2019 r., poz. 300 ze zm., dalej jako: "u.s.u.s.") odmówiono umorzenia należności

z tytuł składek w części finansowanej przez płatnika, oraz odsetek naliczonych od składek w części finansowanych przez ubezpieczonych, w tym:

- składek na ubezpieczenia społeczne za okres: [...] r., [...] r., 0[...]r. – [...] r. w kwocie [...] zł;

- składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres: [...] r., [...] r. – [...] r.

w kwocie [...],[...] na FP i FGŚP za okres: [...] r., [...] r. – [...] r. w kwocie [...]zł;

- odsetek za zwłokę naliczonych na dzień [...] r. w kwocie [...] zł, w tym odsetek naliczonych od składek w części finansowanej przez ubezpieczonych

w kwocie [...] zł.

2. na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 oraz art. 28 ust. 3a w związku z art. 30 i 32 u.s.u.s. odmówiono umorzenia należności z tytuł składek za płatnika opłacającego składki na własne ubezpieczenia, w tym:

- składek na ubezpieczenia społeczne za okres: [...] r., [...] r.[...] r. – [...] r. w kwocie [...] zł;

- składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres: [...] r., [...] r. – [...] r.

w kwocie [...] zł;

- składek na FP za okres: [...] r., [...] r. – [...] r. w kwocie [...] zł;

- odsetek za zwłokę naliczonych na dzień [...].09.2018 r. w kwocie [...] zł.

Z akt sprawy wynika, że skarżący w dniu [...] września 2018 r. złożył wniosek

o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek. Poinformował, że zagubienie dużej sumy pieniędzy należącej do firmy współpracującej i potrącenie jej z faktur firmy przyczyniło się do zamknięcia działalności gospodarczej. Prośbę swą motywował tym, że jest osobą bezrobotną, na utrzymaniu żony oraz nie posiada żadnych środków, żeby spłacić zobowiązanie wobec Zakładu.

W toku postępowania ZUS pozyskał dokumenty i informacje z urzędu (dane wygenerowane z Kompleksowego Systemu Informatycznego ZUS oraz rejestrów centralnych) oraz dokumenty od strony (oświadczenie o stanie rodzinnym

i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej, która nie prowadzi działalności gospodarczej, zeznanie podatkowe za rok 2017 (PIT-36L, PIT/B)). Ustalił organ, że skarżący prowadził działalność gospodarczą do [...] lutego 2017 r. W okresie jej prowadzenia nie wywiązywał się z obowiązku opłacania składek, w ten sposób został dłużnikiem Zakładu, który naliczył odsetki od nieopłaconych w terminie należności. Ponadto skarżący posiada do uregulowania koszty egzekucyjne. Zakład ustalił, że strona nie figuruje w bazie danych Kompleksowego Systemu Informatycznego ZUS jako osoba ubezpieczona, bądź płatnik składek oraz nie jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna. Prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną – R.W. i dwoma pełnoletnimi synami. Rodzina posiada dwa źródła dochodów: z tytułu umowy o pracę małżonki skarżącego (za okres [...] 2018 r.) w kwocie [...] zł, tj. [...] zł netto średniomiesięcznie oraz z tytułu umowy

o pracę syna skarżącego w kwocie [...] zł netto średniomiesięcznie. Łączny dochód rodziny wynosi [...] zł. Ponadto do źródła dochodu wlicza się dochód

z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej od [...] stycznia 2017 r. przez syna,

z której nie podano wysokości dochodu. Oprócz przedmiotowego zobowiązania strona nie posiada zobowiązań wobec innych wierzycieli. Z akt sprawy wynika także, że skarżący jest właścicielem nieruchomości (lokal mieszkalny o pow. 60 m2), na której inny wierzyciel dokonał zabezpieczenia hipotecznego.

Dokonał organ analizy sytuacji strony w kontekście art. 28 ust. 3 i 3a u.s.u.s.

i stwierdził, że w sprawie brak jest podstaw do uznania należności jako całkowicie nieściągalnej. Wskazał, że z przyczyn oczywistych nie zachodzi przesłanka określona w pkt 1 w/w przepisu. W stosunku do działalności skarżącego nie było prowadzone postępowanie upadłościowe ani likwidacyjne, w związku z tym nie zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 28 ust. 3 pkt 2, 4 i 4b u.s.u.s. Zadłużenie jest wyższe niż kwota kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym. Oznacza to, że nie ma zastosowania przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt 4a u.s.u.s. W 2017 i 2018 roku zaległości zostały objęte postępowaniem egzekucyjnym, prowadzonym przez Dyrektora ZUS, w toku którego nie wyegzekwowano kwot na pokrycie zadłużenia, jednak nie zostało ono ocenione przez organ egzekucyjny jako całkowicie nieskuteczne. Ponadto, Naczelnik Urzędu Skarbowego lub komornik sądowy nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję.

Dalej organ wskazując na art. 28 ust. 3a u.s.u.s., stwierdził, że w sprawie nie zostały także spełnione przesłanki przewidziane w § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. Nr 141, poz. 1365, dalej: rozporządzenie MGPiPS). Uznał, że skarżący nie udowodnił, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić przedmiotowych należności bez pozbawienia siebie możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Przedłożona dokumentacja uniemożliwia dokonanie takiej oceny, bowiem skarżący nie wskazał wysokości dochodów wszystkich osób pozostających w gospodarstwie domowym, wysokości wydatków, innych zobowiązań.

Podniósł ZUS, że nie ma potwierdzenia, że z uwagi na stan zdrowia lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, skarżący nie może osiągnąć dochodów niezbędnych do spłaty zadłużenia.

Zgromadzone dowody w trakcie toczącego się postępowania nie wskazują również na to, że zadłużenie wobec ZUS powstało na skutek nadzwyczajnych zdarzeń losowych wywołanych przez czynniki zewnętrzne, których nie można było przewidzieć, ani klęski żywiołowej, natomiast było wynikiem nie opłacenia

w ustawowym terminie płatności składek w czasie prowadzonej działalności gospodarczej.

W wyniku przeprowadzonego postępowania ZUS decyzją z dnia [...]listopada 2018 r. nr [...] odmówił umorzenia zaległości z tytułu składek.

Skarżący złożył wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy. W uzasadnieniu podniósł kwestię niesłusznie wykazanej należności za luty 2017 r. bowiem zaprzestał prowadzenia działalności [...] stycznia 2017 r. Wskazał także, że wysokość żądanej przez ZUS kwoty została zawyżona i jest dla niego zaskoczeniem, w szczególności wobec treści wcześniej przesłanych przez Zakład informacji (pisma z dnia [...] lutego 2018 r. oraz [...] czerwca 2018 r.). Podniósł, że jest bezrobotny, bez prawa do zasiłku, stale poszukuje zatrudnienia i pozostaje na utrzymaniu żony, z którą od [...] lat ma ustanowioną rozdzielność majątkową. Żona nie zarabia, tak jak wskazano w decyzji, [...] zł, natomiast jej wynagrodzenie wynosi ok [...] zł. Na utrzymaniu pozostaje syn A. ([...] I.), natomiast starszy syn J. został zwolniony z pracy

i od początku 2019 roku z wynagrodzenia żony będą utrzymywały się 4 osoby. Podkreślił, że został zmuszony do zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej ze względu na okoliczności losowe i takie na jakie nie miał wpływu, został okradziony przez pracowników, a policja umorzyła postępowanie w sprawie. Ponadto uzupełnił oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym podając koszty utrzymania jego rodziny oraz dołączył dokumenty na potwierdzenie podnoszonych okoliczności.

W wyniku ponownego rozpoznania sprawy ZUS uchylił decyzję wydaną

w I instancji i orzekł o odmowie umorzenia należności z tytułu składek.

W uzasadnieniu w pierwszej kolejności wyjaśnił, że wskutek przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono, że należność za luty 2017 r. wynika ze złożonej przez skarżącego deklaracji za luty 2017 r. nr [...]

i faktu nieopłacenia składek wynikających z tego dokumentu. Ponadto dotyczyła wyłącznie składek finansowanych przez płatnika za pracownika oraz finansowanych przez ubezpieczonego pracownika. Podniósł Zakład, że w sentencji decyzji

z wydanej w pierwszej instancji wystąpiły istotne wady, które dotyczyły zarówno wykazanych kwot składek jak i okresu zaległości. Wobec tego nieprawidłowości te zostały usunięte w postępowaniu odwoławczym poprzez wydanie decyzji w trybie art. 138 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 - dalej: k.p.a.)

Następnie ZUS ponownie rozważył sytuację skarżącego w odniesieniu do przesłanek wynikających z u.s.u.s. i wydanego na jej podstawie rozporządzenia

MGPiPS i doszedł do wniosku, że biorąc pod uwagę materiał dowodowy oraz publicznoprawny charakter należności z tytułu składek brak jest podstaw do zmiany decyzji z dnia [...]listopada 2018 r. Wyjaśnił, że w wyniku weryfikacji przedstawionych przez stronę informacji ustalono, że średniomiesięczne wynagrodzenie żony skarżącego, osiągnięte za okres od 9/2018 r. do 2/2019 r. jest zdecydowanie wyższe niż to wykazane przez stronę. Syn J. od [...] stycznia 2019 r. został zgłoszony przez firmę "C" do ubezpieczeń jako osoba zatrudniona na podstawie umowy zlecenia i następnie [...] lutego 2019 r. został wyrejestrowany. Za wyżej wymieniony okres osiągnął określone wynagrodzenie. Od [...] lutego 2019 r. wymieniony pracodawca zgłosił go do ubezpieczeń społecznych jako osobę zatrudnioną na podstawie umowy o pracę i z tego tytułu wypłaca wynagrodzenie. Natomiast syn A. od [...] stycznia 2019 r. został zgłoszony do ubezpieczeń społecznych przez firmę "D" S.A. jako osoba zatrudniona na podstawie umowy o pracę. Ponadto na podstawie danych ZUS i Centralnej Ewidencji

i Informacji o Działalności Gospodarczej ustalono, że od [...] stycznia 2017 r. prowadzi działalność gospodarczą pod nazwą "X". W tym miejscu podkreślił Zakład, że we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący pominął fakt prowadzenia przez syna od blisko 2 lat działalności gospodarczej. Ponadto uzyskane dane o wysokości wynagrodzenia żony skarżącego nie potwierdzają stwierdzenia, że jej realne zarobki wynoszą [...] zł. Wręcz przeciwnie, średniomiesięczne wynagrodzenie osiągnięte w okresie 9/2018 r. - 2/2019 r. jest wyższe niż to, które zostało ustalone przez Zakład podczas postępowania w pierwszej instancji.

Odnosząc się do podnoszonej przez stronę kwestii rozdzielności majątkowej ZUS podkreślił, że w dalszym ciągu istnieje pomiędzy skarżącym i żoną więź małżeńska, a zgodnie z art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1964r. Kodeks rodzinny

i opiekuńczy (Dz. U. z 2017 r., poz. 682 ze zm.) małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy i z tego obowiązku nie zwalnia rozdzielność majątkowa.

Zdaniem Zakładu z przedstawionych faktów i dokonanych ustaleń wynika, że powoływana przez stronę trudna sytuacja finansowa nie miała charakteru trwałego

i szybko uległa poprawie. Aktualnie łączny dochód w rodzinie (uwzględniając średniomiesięczny dochód żony, dochody synów z tytuły zatrudnienia za 02/2019 r.) znacznie przekracza wysokość minimum socjalnego, określonego przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych dla 4-osobowej rodziny pracowniczej na 3704,89 zł.

Wobec tego uznał Zakład, że sytuacja finansowa rodziny skarżącego nie jest zagrożona ubóstwem, a spłata należności z tytułu składek nie może zagrozić jej egzystencji.

W odniesieniu do sytuacji braku zatrudnienia skarżącego, ZUS stwierdził, że nie można uznać, iż brak ten ma charakter trwały. Przy aktualnej, dobrej koniunkturze na rynku pracy (poziom bezrobocia jest na najniższym poziomie od wielu lat) uzyskanie propozycji pracy w wieku skarżącego jest rzeczą realną. Tym bardziej, że w przypadku strony nie występują inne przesłanki mogące ograniczać możliwość zatrudnienia np. brak kwalifikacji zawodowych, choroba, opieka nad przewlekle chorym członkiem rodziny.

Dalej podniósł Zakład, że analiza dokumentacji wykazała, że w sprawie nie zaszły również przesłanki umorzenia w postaci poniesienia strat materialnych

w wyniku klęski żywiołowej lub nadzwyczajnego zdarzenia. Trudno bowiem uznać zagubienie kwoty ok. [...] zł, za nadzwyczajne zdarzenie, które było powodem powstania zadłużenia w ZUS. W złożonym bowiem wniosku skarżący sam stwierdził, że powodem jego problemów, a w konsekwencji likwidacji firmy były m.in. skokowy wzrost cen paliwa, kradzieże, awarie samochodów, kolizje spowodowane przez pracowników, dodatkowe koszty wynajmu auta i koszty pracowników.

Końcowo wskazał ZUS, że osoba decydująca się na założenie działalności gospodarczej powinna być świadoma, że zobowiązuje się do opłacenia należnych składek z tytułu prowadzenia działalności za każdy miesiąc kalendarzowy,

w ustawowo określonych terminach. Obowiązek ten istnieje od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności, aż do dnia zaprzestania jej wykonywania, niezależnie od osiąganych przychodów, a nawet w przypadku poniesienia strat, czy pojawiających się w trakcie prowadzenia działalności różnych problemów. Obligatoryjność opłacania składek dotyczy wszystkich płatników składek. Za ryzyko związane

z prowadzoną działalnością, jak również negatywnymi skutkami oraz za wszelkie rozliczenia odpowiada podmiot prowadzący działalność.

W skardze do Sądu skarżący zarzucił naruszenie przepisów art. 28 ust 3a u.s.u.s. w związku z przepisami Rozporządzenia MGPiPS poprzez uznanie, że spłata należności przez stronę nie spowoduje zbyt ciężkich skutków dla niej oraz jej rodziny a nadto wskazał na naruszenie przepisów postępowania tj. art. 7, 77,107 § 3 k.p.a. poprzez wadliwe ustalenie stanu majątkowego skarżącego i ewentualnych konsekwencji spłaty zaległości dla możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb rodziny oraz poprzez pominięcie możliwości wezwania strony do przedłożenia dodatkowych dokumentów czy tez jej przesłuchania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w decyzji.

W piśmie procesowym z dnia [...] listopada 2019 r. pełnomocnik skarżącego odniósł się do twierdzeń organu zawartych w odpowiedzi na skargę oraz wniósł

o dopuszczenie dowodów z szeregu dokumentów na okoliczność aktualnej sytuacji majątkowej skarżącego i jego rodziny a także obecnego stanu zdrowia strony.

Na rozprawie dnia [...]grudnia 2019 r. Sąd postanowił dopuścić wnioskowane przez skarżącego dowody.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Stosownie do art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018, poz. 1302 ze zm., dalej: p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby

w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że Sąd rozstrzyga

w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Podstawą orzekania przez Sąd jest materiał dowodowy zgromadzony przez organy administracji publicznej w toku całego postępowania toczącego się przed organami. Kontrolując zaskarżoną decyzję lub postanowienie Sąd nie ogranicza się jedynie do tego aktu, lecz bada, czy okoliczności przedstawione w takiej decyzji lub postanowieniu znajdują odzwierciedlenie w dokumentacji zgromadzonej

w nadesłanych przez organ aktach sprawy. To na organie ciąży obowiązek przedłożenia wraz ze skargą kompletnych akt, zawierających wszystkie dowody

i dokumenty, które stały się podstawą wydanego przez niego aktu i które pozwolą sądowi dokonującemu kontroli na pełną ocenę jego zgodności z prawem, rozumianym zarówno jako prawo procesowe jak i materialne. Obowiązek ten został wyartykułowany w art. 54 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym organ przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania.

Kontroli Sądu poddana została decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych

z dnia [...] kwietnia 2019 r. dotycząca odmowy umorzenia należności z tytułu składek.

Zgodnie z treścią art. 28 ust. 1 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez ZUS tylko w przypadku stwierdzenia ich całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s.), a zatem w przypadku, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2016 r., poz. 2171 z późn. zm.; obecnie: Dz. U. z 2016 r. poz. 2171, 2260 i 2261 oraz z 2017 r. poz. 791);

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Powyższe wyliczenie jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Z treści przywołanego przepisu art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s. jednoznacznie wynika, że aby ZUS mógł wydać rozstrzygnięcie w ramach uznania administracyjnego musi wcześniej poczynić ustalenia, że w sprawie zachodzi stan całkowitej nieściągalności. Dopiero bowiem zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w art. 28 ust. 3 pkt 1-6 u.s.u.s. daje potencjalną możliwość umorzenia należności.

Wskazać też należy, że zgodnie z art. 28 ust. 3a u.s.u.s. należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Szczegółowe zaś zasady umorzenia, o których mowa wyżej określone zostały w drodze rozporządzenia MGPiPS. Z mocy § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia wykonawczego ZUS może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest on w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny,

w szczególności gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Umorzenie może również nastąpić z powodu poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności oraz przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności (§ 3 ust. 1 pkt 2 i 3).

Wskazana powyżej regulacja, ze względu na treść art. 30 u.s.u.s., nie ma jednak zastosowania do składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami tych składek.

Zaznaczyć jednocześnie należy, że nie ma przeszkód prawnych do prowadzenia postępowania w sprawie umorzenia odsetek od nieuregulowanych składek na ubezpieczenia w części finansowanej przez ubezpieczonych (pracowników). Jak wskazuje się w orzecznictwie, niemożność umorzenia składek wyłączona przepisem art. 30 u.s.u.s. nie stanowi przeszkody przy umarzaniu pozostałych elementów należności z tytułu składek, a zatem m.in. odsetek od nich. Wyjątek od zasady dopuszczalności umarzania "należności z tytułu składek" objęty art. 30 u.s.u.s. jest ściśle określony: umorzenia nie stosuje się do składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek. Wyjątki muszą być interpretowane ściśle, a to oznacza, że inne "należności z tytułu składek" (odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkowa opłata), także powiązane ze składkami niepodlegającymi umorzeniu (składkami finansowanymi przez ubezpieczonych niebędących płatnikami tych składek), mogą być umarzane w całości lub w części na podstawie art. 28 ust. 1 lub ust. 3a tej ustawy (por. wyrok WSA w Gliwicach z 10 grudnia 2015 r., sygn. akt I SA/Gl 657/15). Również w wyroku z dnia 16 lutego 2017 r., sygn. akt III SAŁd 1090/16 stwierdzono, że nie ma przeszkód prawnych do wszczęcia i prowadzenia postępowania chociażby w sprawie umorzenia odsetek od nieuregulowanych składek na ubezpieczenia

w części finansowanej przez pracowników.

W tym miejscu należy zwrócić uwagę, że w części I sentencji zaskarżonej decyzji wymieniono należności mogące być umorzone w przypadku wystąpienia przesłanek całkowitej nieściągalności w oparciu o przepis art. 28 ust. 1-3 u.s.u.s. tj. należności z tytułu składek w części finansowanej przez płatnika oraz odsetek naliczonych od składek w części finansowanych przez ubezpieczonych. Natomiast

w części II sentencji zostały wymienione należności, które mogą być umorzone

w świetle art. 28 ust. 3a u.s.u.s. - w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku całkowitej nieściągalności, należności z tytułu składek za płatnika opłacającego składki na własne ubezpieczenia.

Odnosząc się do sposobu redakcji sentencji zaskarżonej decyzji

oraz biorąc pod uwagę dotychczas poczynione rozważania, Sąd wskazuje, że odsetki naliczone od składek w części finansowanych przez ubezpieczonych mogą być umarzane na podstawie art. 28 ust. 1 lub ust. 3a u.s.u.s. i wydanego w oparciu

o ten przepis rozporządzenia MGPiPS. Wobec tego w podstawie prawnej decyzji organ winien przywołać ten przepis, czego nie uczynił rozpoznając niniejszą sprawę.

Przechodząc do dalszych rozważań, podnieść należy, że z treści powołanych przepisów wynika także, że istotą decyzji dotyczącej umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne jest jej uznaniowy charakter. Uznanie administracyjne nie oznacza jednak dowolności organu administracji publicznej co do rozstrzygnięcia, o czym świadczą określone w tych przepisach przesłanki podejmowania decyzji w tej materii. Katalog tych przesłanek pozwalających na umorzenie składek został określony jasno i precyzyjnie i w ten sposób zakreśla granice swobodnego uznania organu. Organ przy wydawaniu decyzji o umorzeniu należności składkowych jest zobowiązany do rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione przesłanki określone w przytoczonych przepisach prawnych. W ten sposób przeprowadzona analiza stanu faktycznego stanowi podstawę do wydania decyzji o charakterze uznaniowym (por. wyrok NSA z dnia 15 stycznia 2008 r., sygn. akt II GSK 321/07). W świetle dotychczasowego orzecznictwa sądowego takie decyzje podlegają ograniczonej kontroli sądów administracyjnych. Kontroli nie podlega uznanie administracyjne samo w sobie, lecz kwestia, czy decyzja została podjęta zgodnie z podstawowymi regułami postępowania administracyjnego, a w szczególności, czy wydano ją w oparciu

o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz, czy ocena tego materiału została dokonana zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, czy też zawiera elementy dowolności.

Innymi słowy nawet wówczas, gdy ponad wszelką wątpliwość ustalona zostanie całkowita nieściągalność należności albo trudna sytuacja majątkowa czy też przewlekła choroba zobowiązanego, organ może odmówić umorzenia należności

z tytułu składek (por. wyrok NSA z dnia 4 lutego 2009 r., sygn. akt II GSK 703/08).

Decyzja uznaniowa może być przez sąd uchylona w wypadkach stwierdzenia, iż została wydana z takim naruszeniem przepisów postępowania lub prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. O tego rodzaju naruszeniach można mówić, gdyby organ pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominął istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy lub dokonał jego oceny wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego, a także gdyby dokonał wykładni występujących w przepisach określających przesłanki umorzenia należności składkowych pojęć niezgodnie z ogólnymi zasadami prawa. Zwłaszcza negatywne rozstrzygnięcie dotyczące umorzenia należności z tytułu składek, powinno być przekonująco i jasno uzasadnione, zarówno co do faktów, jak

i co do prawa, tak, aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności sprawy zostały wszechstronnie rozważone i zbadane (art. 7, art. 11 k.p.a.) Ocena, czy przesłanki umorzenia występują w konkretnej sprawie (art. 80 k.p.a.) może być dokonana po wszechstronnym i wnikliwym rozważeniu całokształtu materiału dowodowego,

a poprzedzać ją powinno wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego (art. 77 k.p.a.).

Gdy ustawodawca daje organowi możliwość rozstrzygnięcia sprawy na zasadzie uznania, sądowa kontrola jego decyzji dotyczy zarówno wykładni prawa materialnego, jak i właściwego przeprowadzenia postępowania dowodowego, uwzględniającego wynikające z przepisów k.p.a. reguły dowodzenia, kompletność materiału dowodowego oraz jego ocenę (por. wyrok NSA z dnia 30 września 2010 r., sygn. akt II GSK 817/09).

Z kolei wedle art. 107 § 1 zdanie pierwsze k.p.a., decyzja powinna zawierać m.in. powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, uzasadnienie faktyczne i prawne, pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie, podpis z podaniem imienia

i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do wydania decyzji. Stosownie do § 3 tego przepisu uzasadnienie faktyczne decyzji powinno

w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

Konieczność właściwego uzasadnienia decyzji wiąże się z zawartą w art. 11 k.p.a. zasadą przekonywania, zgodnie z którą organ administracji jest zobowiązany do wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy, aby w miarę możliwości doprowadzić do wykonania decyzji bez stosowania środków przymusu. Takim elementem decydującym o przekonaniu strony co do trafności rozstrzygnięcia, a zarazem przedstawiającym tok rozumowania organu jest uzasadnienie decyzji, stanowiące jej integralną część. Zasada przekonywania nie zostanie natomiast zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre twierdzenia lub nie odniesie się do faktów istotnych dla danej sprawy. Wszelkie okoliczności

i zarzuty strony, a zwłaszcza te, które mają znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, muszą być rzetelnie omówione i wnikliwie przeanalizowane przez organ rozpatrujący sprawę.

Mając powyższe na uwadze, należy wskazać, że w okolicznościach niniejszej sprawy zaprezentowana przez organ ocena stanu faktycznego i materiału dowodowego nosi cechy dowolności, tj. została przeprowadzona z przekroczeniem granicy swobodnej oceny dowodów.

Z zebranego materiału dowodowego wynika, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i dwoma pełnoletnimi synami. Źródłem dochodu czteroosobowej rodziny jest wynagrodzenie z tytułu umowy o pracę małżonki skarżącego R.W. oraz wynagrodzenie z tytułu umów o pracę jego synów: J.W.oraz A.W.. Ponadto do źródła dochodu wlicza się dochód z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej od [...] stycznia 2017 r. przez A.W.Na koszty utrzymania rodziny składają się: opłata za mieszkanie (400,00 zł), rata kredytu hipotecznego (ok 1000,00 zł)

i koszty zakupu żywności, ubrań i środków czystości (ok 1000,00 zł).

W zaskarżonej decyzji podano, że średniomiesięczne wynagrodzenie R.W., osiągnięte za okres od 9/2018 r. do 2/2019 r. jest zdecydowanie wyższe niż to wykazane przez skarżącego. (...) Uzyskane dane o wysokości wynagrodzenia żony nie potwierdzają stwierdzenia, że Jej realne zarobki wynoszą [...] zł. Wręcz przeciwnie, średniomiesięczne wynagrodzenie osiągnięte

w okresie 9/2018 r. - 2/2019 r. jest wyższe niż to, które zostało ustalone przez Zakład podczas postępowania w pierwszej instancji (str. 8 decyzji).

Jednak ZUS nie wskazuje konkretnej kwoty tego wynagrodzenia ani też nie powołuje dokumentów, które stanowiły podstawę ustaleń dotyczących dochodów za okres 9/2018-2/2019. W aktach administracyjnych nie ma żadnych dokumentów z których wynikałaby taka informacja. Nie wiadomo zatem z jakich źródeł ona pochodzi i czy jest wiarygodna. Ustalenie natomiast dokładnej wysokości osiąganych przez żonę skarżącego zarobków jest niezwykle istotne, gdyż pozwala wyjaśnić sytuację materialną rodziny, a w konsekwencji dokładnie wyjaśnić stan faktyczny sprawy.

Powyższe czyni przedwczesnym dokonanie przez Sąd kontroli, czy przy wydawaniu zaskarżonej decyzji, organ dokonał prawidłowego ustalenia, na gruncie zgromadzonego materiału dowodowego, że nie zostały spełnione przesłanki wskazane w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. bądź w § 3 ust. 1 rozporządzenia MGPiPS.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ winien uwzględnić rozważania zawarte w niniejszym uzasadnieniu i raz jeszcze szczegółowo przeanalizować stan faktyczny, w oparciu o kompletny materiał dowodowy, a następnie dokonać prawidłowej analizy przesłanek będących ograniczeniami swobody uznania administracyjnego, sformułowanych w art. 28 ust. 2, ust. 3 i ust. 3a u.s.u.s. oraz

w rozporządzeniu MGPiPS oraz wyjaśnić stronie zasadność przesłanek, którymi organ kierował się przy załatwieniu sprawy, w uzasadnieniu decyzji sporządzonym zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a.

Mając powyższe na względzie, z uwagi na wykazane wyżej uchybienia, sprowadzające się do naruszenia przepisów postępowania, w szczególności art. 7, art. 11, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu, który mógł mieć istotne znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, należało w oparciu o art. 145 § 1 ust. 1 lit. c p.p.s.a. orzec jak w sentencji.

Orzeczenie o kosztach postępowania, zawarte w punkcie II, znajduje uzasadnienie w art. 200, art. 205 § 2 p.p.s.a. Na koszty te składają się wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego będącego adwokatem ustalone na kwotę 480 zł oraz opłata od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł.