Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 198/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2008-06-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Hasła tematyczne: Komunalizacja mienia
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 2
journal: Dz.U. 1968 nr 12 poz 65
law: Ustawa z dnia 9 kwietnia 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych.
article: art. 5 ust. 1
journal: Dz.U. 1990 nr 32 poz 191
law: Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Maria Tarnowska Sędziowie sędzia WSA Daniela Kozłowska asesor WSA Iwona Kosińska (spr.) Protokolant Marta Maciejkowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 czerwca 2008 r. sprawy ze skargi Gminy K. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] grudnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa przez gminę własności nieruchomości 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2007 r., nr [...], 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3) zasądza od Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej na rzecz skarżącej Gminy K. kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa decyzją z dnia [...] grudnia 2007 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania Gminy K., utrzymała w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2007 r. nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieodpłatnego nabycia z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. przez Gminę K. na własność nieruchomości położonej w K. przy ulicy [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] , posiadającej księgę wieczystą Kw Nr [...], zabudowanej budynkiem mieszkalnym "[...]".

Z uzasadnia zaskarżonej decyzji wynika, że Wojewoda [...], działając na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 i art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191, ze zm.), decyzją z dnia [...] października 2007 r. nr [...] odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa przez Gminę K. prawa własności zabudowanej nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków jako działka nr [...]. W ocenie organu I instancji przedmiotowa nieruchomość nie odpowiadała warunkom jej skomunalizowania z mocy prawa, ponieważ w dniu 27 maja 1990 r. nie należała do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego, lecz stanowiła współwłasność osób fizycznych. Przejście prawa własności nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa miało miejsce dopiero po uprawomocnieniu się w 2002 r. decyzji Ministra Finansów z dnia [...] sierpnia 2002 r. nr [...] wydanej na podstawie ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o regulowaniu roszczeń finansowych (Dz. U. Nr 12, poz. 65), w związku z układem pomiędzy Rządem Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej a Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej dotyczącym roszczeń obywateli Stanów Zjednoczonych, co zostało stwierdzone na podstawie wpisu z dnia 30 czerwca 2005 r. w księdze wieczystej nr [...].

Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem Gmina K. złożyła odwołanie stojąc na stanowisku, że przejście prawa własności przedmiotowej nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa nastąpiło nie po uprawomocnieniu się decyzji Ministra Finansów z dnia [...] sierpnia 2002 r., lecz z dniem [...] września 1965 r., w którym to dniu Komisja Stanów Zjednoczonych do spraw uregulowania roszczeń zagranicznych przyznała współwłaścicielom odszkodowanie za tę nieruchomość. Zdaniem odwołującego się, dokument ten skutecznie potwierdza przeniesienie prawa własności przedmiotowej nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa mimo, że jest on sporządzony w innej formie aniżeli akt notarialny.

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa po rozpatrzeniu odwołania stwierdziła, że nie może ono zostać uwzględnione. W uzasadnieniu organ II instancji stwierdził, że na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, w tym trybie skutecznie komunalizować można wyłącznie te składniki mienia ogólnonarodowego, co do których wykaże się, że ich komunalizacja następuje według stanu faktycznego i prawnego z dnia wejścia w życie tej ustawy, to jest stanu z dnia 27 maja 1990 r. Wydawane decyzje komunalizacyjne mają zaś charakter deklaratoryjny. Organ podkreślił, że stan własnościowy nieruchomości ustala się przede wszystkim w oparciu o wpisy własnościowe dotyczące danego składnika w księdze wieczystej, w której jest on uregulowany, a organy orzekające w postępowaniu komunalizacyjnym są treścią tych wpisów bezwzględnie związane. Zdaniem Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z zebranego w sprawie materiału dowodowego w sposób jednoznaczny wynika, że w dniu 27 maja 1990 r. jako właściciele przedmiotowej nieruchomości ujawnione były osoby fizyczne, a nie Skarb Państwa, natomiast wpis Skarbu Państwa jako właściciela spornej nieruchomości nastąpił dopiero na wniosek z dnia 8 marca 2005 r. – tj. z dniem 30 czerwca 2005 r. Ponadto z treści art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o regulowaniu roszczeń finansowych wynika, że wpis do księgi wieczystej Skarbu Państwa jako właściciela tego rodzaju nieruchomości następuje dopiero na podstawie decyzji Ministra Finansów, a nie jak twierdzi odwołujący w dacie przyznania przez Komisję Stanów Zjednoczonych odszkodowania.

Mając powyższe na uwadze, organ II instancji utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożyła Gmina K. W obszernym uzasadnieniu strona skarżąca podtrzymała dotychczasowe zarzuty i wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji zarzucając jej naruszenie art. 5 ust. 1 (mylnie wskazano numer art. 56) ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, przez uznanie, że sporna nieruchomość nie należała w dniu 27 maja 1990 r. do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego, gdyż stanowiła własność osób fizycznych. Strona skarżąca podniosła, że w jej ocenie przejście prawa własności przedmiotowej nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa nastąpiło z dniem wydania decyzji z dnia [...] września 1965 r., w którym to dniu Komisja Stanów Zjednoczonych do spraw uregulowania roszczeń zagranicznych uznając, że nastąpiła całkowita i ostateczna utrata przedmiotowej nieruchomości, przyznała współwłaścicielom odszkodowanie za pozostawioną w Polsce nieruchomość.

W odpowiedzi na skargę Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wniosła o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje na zasadność skargi, gdyż zarówno zaskarżona decyzja Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej, jak i poprzedzająca ją decyzja Wojewody [...] naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.

Poddane kontroli sądowej postępowanie administracyjne prowadzone było na podstawie art. 5 ust. 1 w związku z art. 17a ust. 3 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191, ze zm.), zgodnie z którym mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do: rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej, przedsiębiorstw państwowych, dla których organy określone w pkt 1 tego artykułu pełnią funkcję organu założycielskiego oraz zakładów i innych jednostek organizacyjnych podporządkowanych organom określonym w pkt 1 tego przepisu, stało się w dniu wejścia w życie tej ustawy (czyli w dniu 27 maja 1990 r.) z mocy prawa mieniem właściwych gmin. Z treści tego przepisu bez wątpliwości wynika, że komunalizacji nie podlegało mienie, które w dniu 27 maja 1990 r. stanowiło własność osób fizycznych. Istotą rozpatrywanej sprawy było zatem ustalenie i rozstrzygnięcie przez organy administracji orzekające w sprawie, czy w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, czyli dnia 27 maja 1990 r., sporna nieruchomość stanowiła mienie ogólnonarodowe (państwowe) i należała do rad narodowych lub terenowych organów administracji państwowej, czy też stanowiła własność osób fizycznych i z tego tytułu była wyłączona z komunalizacji. W tej zaś kwestii, w ocenie Sądu, oba organy orzekające nie rozpatrzyły prawidłowo zebranego materiału dowodowego i dokonały niewłaściwej wykładni przepisów prawa, które to naruszenia miały wpływ na merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy.

Organy dokonując ustalenia, że przedmiotowa nieruchomość w dniu 27 maja 1990 r. nie podlegała komunalizacji, ponieważ stanowiła współwłasność osób fizycznych i nie należała w tej dacie do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego opierały się na znajdującym się w aktach sprawy wypisie z księgi wieczystej Kw Nr [...] (k-11 akt adm.). Oceniając ten dokument organy stanęły na stanowisku, że:

- po pierwsze - stan własnościowy przedmiotowej nieruchomości wynika jedynie z wpisów zawartych w prowadzonej księdze wieczystej Kw Nr [...], a "organy orzekające w postępowaniu komunalizacyjnym są treścią tych wpisów bezwzględnie związane" (str. 3 zaskarżonej decyzji),

- po drugie - wpis do księgi wieczystej Skarbu Państwa jako właściciela, dokonany na podstawie decyzji Ministra Finansów z dnia [...] sierpnia 2002 r., wydanej w trybie ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych (Dz. U. Nr 12, poz. 65), wywarł skutek prawny dopiero od dnia, kiedy "decyzja Ministra Finansów stała się ostateczna i podlegała wykonaniu" (k-19 akt adm. I instancji).

W ocenie Sądu oba powyższe poglądy, które legły u podstaw zaskarżonych decyzji, uznać należy za błędne i nieznajdujące oparcia w przepisach prawa. Zgodnie z ustawą z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, decydujący dla rozstrzygnięcia sprawy z wniosku o komunalizację mienia jest rzeczywisty stan faktyczny istniejący w dniu wejścia w życie tej ustawy, czyli w dniu 27 maja 1990 r. Podkreślić należy, że dokonując w tym zakresie ustaleń organy administracji publicznej zgodnie z art. 7 kpa powinny dążyć do dokładnego wyjaśnienia rzeczywistego stanu faktycznego. Powołany przepis nakłada na organy obowiązek wszechstronnego zbadania sprawy, zarówno pod względem okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, jak i prawidłowego stosowania norm prawa materialnego. Obowiązki określone w powyższym przepisie precyzuje art. 77 § 1 kpa, w myśl którego organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Z kolei art. 80 kpa stanowi, że organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Przenosząc powyższe uwagi na stan niniejszej sprawy wyjaśnić należy, że prawidłowo organy uznały, co potwierdza treść art. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (t. j. z 2001 r. Dz. U. Nr 124, poz. 1361, że zm.), iż księgi wieczyste prowadzi się w celu ustalenia stanu prawnego nieruchomości. Jednakże rozpatrując sprawę nie wzięły pod uwagę treści art. 3 tej ustawy stanowiącego, że domniemywa się, iż prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym, a prawo wykreślone nie istnieje. Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądowym domniemania z art. 3 ustawy o księgach wieczystych i hipotece są jednak domniemaniami wzruszalnymi i jako takie mogą być obalone przez przeciwstawienie im dowodu przeciwnego albo w procesie o uzgodnienie stanu prawnego ujawnionego w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, albo w każdym innym postępowaniu, w którym ocena prawidłowości wpisu ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Przy obalaniu tego domniemania można korzystać z wszelkich środków dowodowych (por. np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 kwietnia 2006 r., sygn. akt IV CSK 177/05, niepubl, wyrok . wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 grudnia 1993 r., sygn. akt I CRN 202/93, niepubl. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 26 marca 1993 r., sygn. akt III CZP 14/93, OSNC 1993, nr 11, poz. 196). Oznacza to, że domniemanie o którym mowa w art. 3 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, w niniejszej sprawie wynikające z wpisów księgi wieczystej Kw Nr [...] , istniejących w dniu 27 maja 1990 r., również może zostać skutecznie obalone dowodem przeciwnym. W okolicznościach określonych w przepisach ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych, dowodem służącym obaleniu takiego domniemania może być jedynie ostateczna decyzja Ministra Finansów wydana na podstawie art. 2 tej ustawy. Za nieznajdujące oparcia w przepisach prawa przyjąć należy zatem twierdzenie organów, że stan własnościowy przedmiotowej nieruchomości wynika jedynie z wpisów zawartych w prowadzonej księdze wieczystej Kw Nr [...], a "organy orzekające w postępowaniu komunalizacyjnym są treścią tych wpisów bezwzględnie związane", formułując które organy naruszyły przepisy art. 7, 77 § 1 i art. 80 kpa. Raz jeszcze podkreślić należy, że zgodnie z przywołanymi wyżej zasadami postępowania administracyjnego, a przede wszystkim zasadą prawdy obiektywnej to na organie administracyjnym prowadzącym postępowanie ciąży obowiązek dążenia do możliwie najwierniejszego odtworzenia rzeczywistego stanu faktycznego sprawy, na podstawie którego ma nastąpić wydanie decyzji. Rozstrzygnięcie sprawy może zatem nastąpić dopiero wówczas, gdy jej istotne okoliczności są w pełni wyjaśnione.

W rozpatrywanej sprawie skarżący powołał się na fakt wydania przez Ministra Finansów decyzji z dnia [...] sierpnia 2002 r., która jako decyzja o charakterze deklaratoryjnym, stanowi jego zdaniem dowód, że na dzień 27 maja 1990 r., przedmiotowa nieruchomość stanowiła - z mocy przepisów układu zawartego między Rządem Stanów Zjednoczonych Ameryki a Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej dotyczącego roszczeń obywateli Stanów Zjednoczonych, sporządzonego w Waszyngtonie dnia 16 lipca 1960 r. i wydanych na jego podstawie dokumentów oraz przepisów ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych - własność Skarbu Państwa, a nie osób fizycznych i w związku z tym podlegała ona przepisom art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych. Nie podzielając tego stanowiska Wojewoda [...] uznał, że wpis do księgi wieczystej Skarbu Państwa jako właściciela, dokonany na podstawie decyzji Ministra Finansów z dnia [...] sierpnia 2002 r. wywarł skutek prawny dopiero od dnia kiedy "decyzja Ministra Finansów stała się ostateczna i podlegała wykonaniu", czyli dopiero w 2002 roku, co stanowi prawną przeszkodę w komunalizacji przedmiotowej nieruchomości. Stanowisko to zaakceptował organ II instancji utrzymując w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] października 2007 r. Konsekwencją takiej interpretacji przepisów ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych jest przyjęcie przez organy, że decyzja Ministra Finansów z dnia [...] sierpnia 2002 r. ma charakter decyzji konstytutywnej. Zdaniem Sądu powyższy pogląd uznać należy za błędny i nie znajdujący oparcia w przepisach powołanej ustawy. Rozważając to zagadnienie Sąd podzielił zawarty w wyroku Sądu Najwyższego Izby Cywilnej z dnia 23 września 2004 r. (sygn. akt III CK 401/2003, publ. OSNC 2005/7-8/148) pogląd, że decyzje Ministra Finansów wydawane na podstawie rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 maja 1968 r. w sprawie trybu dokonywania w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych (Dz. U. z 1968 r. Nr 17 poz. 109), będącego aktem wykonawczym do powołanej ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r., stanowiące podstawę wpisu do księgi wieczystej Skarbu Państwa jako właściciela takich nieruchomości, mają jedynie charakter deklaratoryjny, potwierdzający skutki prawne powstałe z mocy samego prawa. Stwierdzenie zaś nabycia prawa z mocy ustawy może nastąpić w dowolnym czasie i zawsze ma charakter deklaratoryjny (tak samo również wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 października 2006 r. sygn. akt IV SA/Wa 240/06, niepubl., wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 marca 2006 r. sygn. akt IV SA/Wa 1466/05, niepubl., wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 września 2005 r. sygn. akt IV SA/Wa 1175/05, niepubl., postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 24 października 2000 r. sygn. akt SK 31/99). W tej sytuacji wyjaśnić należy, że decyzje deklaratoryjne ustalają jedynie autorytatywnie istnienie i zakres jakiegoś stosunku prawnego, który powstał wcześniej z mocy przepisów prawnych. Jest to podstawowa cecha różniąca decyzje deklaratoryjne od decyzji konstytutywnych, które same określają datę, od której następują skutki prawne. Decyzje deklaratoryjne mogą być wydawane w każdym czasie, jako że nie kreują nowych stanów prawnych, a tylko stwierdzają ich istnienie. Artykuł 1 ust. 1 ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych stanowi, że przepisy tej ustawy stosuje się do wpisów na rzecz Skarbu Państwa w księgach wieczystych tytułu własności nieruchomości obywateli państw obcych oraz uprawnień wynikających z wieczystego użytkowania lub z ustanowionych na rzecz tych obywateli ograniczonych praw rzeczowych, które to nieruchomości i prawa przeszły na rzecz Skarbu Państwa na podstawie międzynarodowych umów o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych, zawartych z rządami tych państw przez Rząd Polski. Z mocy art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r. ustawę tą stosuje się również do nieruchomości oraz praw, które przeszły na rzecz Skarbu Państwa na podstawie międzynarodowych umów o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych, zawartych przed ogłoszeniem ustawy tj. przed dniem 17 kwietnia 1968 r. (art. 5 ust. 1). Zawarty w dniu 16 lipca 1960 r. w Waszyngtonie układ między Rządem Stanów Zjednoczonych Ameryki a Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej dotyczący roszczeń obywateli Stanów został podpisany przez pełnomocnych przedstawicieli (ministrów reprezentujących strony układu) i nie zawierał warunku ratyfikacji tej umowy. Wchodził on w życie z dniem podpisania (art. VIII). Układ ten został wykonany przez stronę polską poprzez przekazanie drugiej stronie układu określonych kwot w celu wypłaty odszkodowań, o których mowa w układzie. Układ był podstawą przejścia na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości lub praw w rozumieniu art. 2 ustawy z 1968 r., jeżeli obywatel Stanów Zjednoczonych wystąpił o przyznanie odszkodowania na podstawie układu i otrzymał takie odszkodowanie, którego wartość była odnoszona do wartości praw przejętych przez Państwo Polskie. Konsekwencją takiego stanowiska jest przyjęcie, że Układ między Rządem Stanów Zjednoczonych Ameryki a Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej dotyczący roszczeń obywateli Stanów Zjednoczonych, sporządzony w Waszyngtonie dnia 16 lipca 1960 r. (niepubl.), jest umową międzynarodową w rozumieniu art. 1, 2 i 5 ust. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych. Przy czym, ponieważ nie był on ani ratyfikowany, ani też ogłoszony w Dzienniku Ustaw, to nie stanowi źródła prawa w polskim systemie prawnym. Wobec tego układ ten i jego stosowanie nie mogło samo przez się powodować skutków prawnych w zakresie stosunków własnościowych. W tej sytuacji niezbędne było ustawowe uregulowanie kwestii dotyczących nieruchomości, za których przejęcie Państwo Polskie na mocy układów międzynarodowych wypłaciło już odszkodowania. Taką regulację stanowiła właśnie ustawa z dnia 9 kwietnia 1968 r. przewidującą wydanie przez Ministra Finansów decyzji deklaratoryjnej "stwierdzającej przejście na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości lub prawa" (art. 2). Ustawa ta odwołuje się do umów międzynarodowych o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych, które określa jako umowy zawarte przez Rząd Polski z rządami innych państw. Ze względu na cel i treść tej ustawy należy uznać, że została ona uchwalona właśnie dlatego, że umowy międzynarodowe o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych, ze względu na ich rangę, nie stanowiły wystarczającej podstawy prawnej do udokumentowania w księgach wieczystych zaistniałego już przejścia na rzecz Skarbu Państwa konkretnych praw obywateli państw obcych. Jej celem było zatem nie tyle unormowanie kwestii dokonywania wpisów w księgach wieczystych, o czym mógłby świadczyć tytuł ustawy, ile uregulowanie spraw związanych ze stanem prawnym nieruchomości, które faktycznie zostały przejęte przez Państwo jeszcze przed jej uchwaleniem, a z tytułu tego przejęcia - na mocy umów międzynarodowych o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych - właścicielom nieruchomości wypłacono odszkodowania. Zwrócić również należy uwagę na fakt, że w § 1 zdaniu pierwszym rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 maja 1968 r. w sprawie trybu dokonywania w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych (Dz. U. 1968 r. Nr 17 poz. 109) będącego aktem wykonawczym do ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r. użyte zostało sformułowanie, że "wpis do księgi wieczystej tytułu własności nieruchomości, która przeszła na rzecz Skarbu Państwa na podstawie międzynarodowej umowy o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych...".

Sąd stanął zatem na stanowisku, iż decyzja Ministra Finansów stanowiąca podstawę wpisu do księgi wieczystej Skarbu Państwa jako właściciela przedmiotowej nieruchomości ma charakter deklaratoryjny (a nie konstytutywny), potwierdzający jedynie skutki prawne powstałe wcześniej z mocy ustawy. Oznacza to, że w niniejszej sprawie przedmiotowa nieruchomość byłą własnością Skarbu Państwa najpóźniej w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych (czyli w dniu 17 kwietnia 1968 r.), a nie dopiero z dniem, w którym decyzja Ministra Finansów z dnia [...] sierpnia 2002 r. stała się ostateczna i podlegała wykonaniu. Konsekwencją tego stanowiska, jest stwierdzenie przez Sąd, że organy orzekające dokonały błędnej wykładni przepisów ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych, która mogła mieć wpływ na merytoryczne rozstrzygnięcie niniejszej sprawy.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ biorąc pod uwagę deklaratoryjny charakter decyzji Ministra Finansów z dnia [...] sierpnia 2002 r. oraz jej skutki prawne dotyczące potwierdzenia przejścia prawa własności spornej nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa, ustali czy do dnia 27 maja 1990 r. Skarb Państwa pozostawał nadal właścicielem spornej nieruchomości, a następnie ustali, czy w sprawie spełnione zostały pozostałe przesłanki wynikające z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych dotyczące wykazania "należenia" mienia ogólnonarodowego (państwowego) w dniu 27 maja 1990 r. do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, art. 152 oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) orzekł jak w sentencji.