Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 395/09
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2009-12-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Infrastruktury
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art 2 ust 1-3
journal: Dz.U. 1990 nr 79 poz 464
law: Ustawa z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości.
article: art 91 i 390  § 2
journal: Dz.U. 1964 nr 16 poz 93
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Maria Wiśniewska Sędziowie Sędzia NSA Izabella Kulig- Maciszewska Sędzia del. NSA Jerzy Stankowski (spr.) Protokolant Magdalena Błaszczyk po rozpoznaniu w dniu 22 grudnia 2009r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] Sp. z o.o od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 grudnia 2008 r. sygn. akt I SA/Wa 1113/08 w sprawie ze skargi [...] Sp. z o.o z siedzibą w W. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 12 grudnia 2008 r. sygn. akt I SA/Wa 1113/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę [...] Sp. z o.o.

z siedzibą w W. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] czerwca

2008 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 1997 r. nr [...] Wojewoda Warszawski, działając na podstawie art. 2 ust. 1-3 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy

o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464 ze zm.) stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez Przedsiębiorstwo Państwowe [...], którego następcą prawnym jest Agencja [...] S.A., prawa użytkowania wieczystego gruntu

o pow. ogólnej 52080 m2 położonego w Warszawie w rejonie ul. [...] składającego się z szeregu działek wymienionych w decyzji, z obrębów [...]

i [...] oraz nabycie własności budowli i urządzeń położonych na tym gruncie.

Pismem z dnia [...] listopada 2006 r., Z. P. wniósł o częściowe stwierdzenie nieważności wyżej opisanej decyzji, wskazując na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] czerwca 2005 r. znak [...], utrzymaną w mocy decyzją Ministra Infrastruktury z dnia [...] października 2005 r. znak [...], stwierdzającą nieważność orzeczenia Prezydium Rady Narodowej m. st. Warszawy z dnia [...] września 1955 r. o wywłaszczeniu nieruchomości - w części odnoszącej się do działek nr [...] i [...] z gruntów hipotecznych [...] (nazwanych w orzeczeniu wywłaszczeniowym "Osiedle [...]").

Następnie organ ustalił, że powyższym działkom nr [...] i [...] (których właścicielami byli M. i M. P.) odpowiadają działki hipoteczne nr [...],[...],[...],[...] wchodzące w skład działki nr [...] z obrębu [...] oraz nr [...]-cz. i [...]-cz. wchodzące w skład działek nr [...] i [...] z obrębu [...], o łącznej pow. 1582 m2, które to działki hipoteczne są wymienione w decyzji uwłaszczeniowej.

W wyniku przeprowadzonego postępowania Minister Infrastruktury decyzją

z dnia [...] stycznia 2008 r. stwierdził nieważność decyzji Wojewody Warszawskiego

z dnia [...] kwietnia 1997 r., zmienionej decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 1997 r.

i sprostowanej postanowieniem z dnia [...] czerwca 1997 r., wydanej w przedmiocie uwłaszczenia Przedsiębiorstwa Państwowego [...]- w części dotyczącej dawnych numerów hipotecznych [...],[...],[...] i [...] (wchodzących w skład działki nr [...] z obrębu [...]) oraz dawnych numerów hipotecznych [...]-cz. i [...]-cz. (wchodzących w skład działek nr [...] i [...] z obrębu [...]) pochodzących z KW [...].

Agencja [...] S.A. oraz [...]

Sp. z o. o. wniosły o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej powyższą decyzją Ministra Infrastruktury.

Rozpatrując sprawę z wniosku [...] Sp. z o. o. Minister umorzył postępowanie na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 w zw. z art. 127 § 3 K.p.a. stwierdzając, że Spółka ta nie posiada praw rzeczowych do działek objętych zaskarżoną decyzją Ministra Infrastruktury, a nie mając interesu prawnego, nie posiada legitymacji prawnej do żądania ponownego rozpatrzenia sprawy. Organ odniósł się także do treści wskazywanego przez [...] Sp. z o.o.

art. 28 ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. o restrukturyzacji hutnictwa żelaza i stali (Dz. U. z 2001 r. Nr 111, poz. 1196 ze zm.) i wyjaśnił, że skuteczne powoływanie się na ten przepis jest możliwe dopiero w sytuacji, gdy - wobec art. 29 ust. 1 tej ustawy - właściwy organ (wojewoda) potwierdzi uzyskanie praw rzeczowych z mocy tego przepisu - co w sprawie nie nastąpiło. Zamiar uzyskania praw rzeczowych do nieruchomości oraz korzystanie z nieruchomości wskazuje natomiast na aktualnie posiadany interes faktyczny, nie objęty art. 28 K.p.a.

W skardze [...] Sp. z o.o. zarzuciła naruszenie art. 28, art. 7 oraz 77 K.p.a. oraz art. 107 § 3 art. 136 w zw. z art. 127 § 3 K.p.a., art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a., jak również art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. o restrukturyzacji hutnictwa żelaza i stali. Ponadto zdaniem skarżącej organ nie uwzględnił w sprawie treści art. 91 i 390 § 2 Kodeksu cywilnego. Skarżąca wskazała też, że złożyła

wniosek o uwłaszczenie w dniu [...] czerwca 2008 r., a ponadto dnia [...] sierpnia 2005 r. zawarła umowę przedwstępną dotyczącą spornej nieruchomości z Agencją [...] S.A.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko.

Wyrokiem z dnia 12 grudnia 2008 r. sygn. akt I SA/Wa 1113/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę. Stwierdził, że zarówno w sprawie

o uwłaszczenie państwowych osób prawnych w trybie art. 2 powołanej ustawy

o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (aktualnie art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami; Dz. U. z 2004 r. nr 261, poz. 2603 ze zm.) oraz w sprawie o stwierdzenie nieważności takiej decyzji, stronami postępowania są osoba prawna wnioskująca o ustanowienie użytkowania wieczystego oraz osoby, które dysponują prawem rzeczowym do nieruchomości objętej wnioskiem. Dodatkowo przymiot strony w postępowaniu uwłaszczeniowym przysługuje "osobom trzecim" w rozumieniu art. 2 ust. 1 ustawy

z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464 ze zm.). Wyłącznie powyższym podmiotom przysługuje przymiot strony w postępowaniu o stwierdzenie decyzji uwłaszczeniowej. Stąd, w ocenie Sądu, prawidłowo przyjęto, iż podnoszone przez stronę skarżącą okoliczności nie dają podstaw do uznania, iż jest ona stroną postępowania

o stwierdzenie nieważności uwłaszczeniowej decyzji Wojewody Warszawskiego

z dnia [...] kwietnia 1997 r. Wskazana przez [...] Sp. z o.o. okoliczność wystąpienia z wnioskiem o uwłaszczenie w trybie art. 28 ustawy

o restrukturyzacji hutnictwa żelaza i stali także nie kreuje interesu prawnego, ponieważ jest to dopiero wniosek o uwłaszczenie, a nie tytuł prawny do nieruchomości. Na marginesie Sąd zwrócił też uwagę, że przepis ten dotyczy wyłącznie nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa, więc nie wiadomo jaki związek ze sprawą ma złożenie wniosku o uwłaszczenie na gruncie, który zgodnie z ostateczną decyzją Ministra Infrastruktury z dnia [...] października 2005 r. nie stanowi już własności Skarbu Państwa. Również umowa przedwstępna z dnia [...] sierpnia 2005 r. nie powoduje powstania interesu prawnego - nie przenosi ona bowiem prawa rzeczowego na skarżącą. Do czasu nabycia prawa użytkowania wieczystego przez skarżącą albo udowodnienia przez skarżącą nabycia praw do przedmiotowej nieruchomości w drodze decyzji lub orzeczenia brak jest podstaw do traktowania skarżącej jako strony postępowania administracyjnego dotyczącego tej nieruchomości w rozumieniu art. 28 K.p.a. jako podmiotu, którego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie. W związku z tym Sąd całkowicie podzielił pogląd wyrażony w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stwierdzając, że skarżąca nie posiada przymiotu strony w postępowaniu zakończonym decyzją Ministra Infrastruktury z dnia [...] stycznia 2008 r.

W skardze kasacyjnej [...] (po zmianie firmy: [...]) Sp. z o.o. zarzuciła naruszenie przepisów postępowania:

– art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej: P.p.s.a.) poprzez oddalenie skargi, pomimo, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 K.p.a.;

– art. 134 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 P.p.s.a. i art. 3 § 1 P.p.s.a. poprzez stwierdzenie, że nieruchomość nie stanowi własności Skarbu Państwa oraz stwierdzenie, że nie powstało prawo użytkowania wieczystego skarżącej do gruntu;

– art. 141 § 4 P.p.s.a. i art. 3 § 1 P.p.s.a. poprzez uzasadnienie wyroku uniemożliwiające kontrolę instancyjną orzeczenia, polegające na powołaniu argumentacji organu, której nie ma w zaskarżonej decyzji oraz nie wyjaśnieniu pojęcia "osób trzecich" i wyprowadzeniu w tym zakresie własnych wniosków

z materiału dowodowego.

Zdaniem [...] ([...]) Sp. z o.o. naruszono również prawo materialne poprzez błędną wykładnię: art. 2 ustawy o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami) oraz art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. o restrukturyzacji hutnictwa żelaza i stali, a także poprzez niezastosowanie art. 3 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych. Wskazując na powyższe skarżąca wniosła o uchylenie wyroku w całości i zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania, ewentualnie zmianę wyroku poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji umarzającej postępowanie.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej [...] ([...]) Sp. z o.o. skoncentrowała się na wykazaniu, że w oparciu o art. 28 K.p.a. przysługiwały jej prawa strony w postępowaniu o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Infrastruktury z dnia [...] stycznia 2008 r. Niewłaściwa wykładnia art. 28 K.p.a. - jej zdaniem - polega na stwierdzeniu, że nie ma podstaw do potraktowania skarżącej jako strony postępowania do czasu udowodnienia nabycia prawa do przedmiotowej nieruchomości w drodze decyzji lub orzeczenia. [...] ([...]) Sp. z o.o. podkreśliła, że wykazała interes prawny w oparciu o art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. o restrukturyzacji hutnictwa żelaza i stali, który przyznaje jej prawo użytkowania wieczystego nieruchomości. Skarżąca zaznaczyła nadto, że z umowy przedwstępnej z dnia [...] sierpnia 2005 r. wynikają skutki określone w art. 91 i art. 390 § 2 Kodeksu cywilnego. Nie może też ujść z pola widzenia fakt, że stwierdzenie nieważności decyzji uwłaszczeniowej pozbawi ją praw i obowiązków, których nie będzie mogła realizować co do nieruchomości będącej przedmiotem decyzji uwłaszczeniowej. Uzasadniając zarzut naruszenia art. 134 § 1 w zw. z art. 141 § 4 P.p.s.a. i art. 3 § 1 P.p.s.a. skarżąca podniosła, że decyzji Ministra Infrastruktury z dnia [...] października 2005 r. stwierdzającej nieważność decyzji o wywłaszczeniu, nie skonfrontowano z wpisami praw rzeczowych w księgach wieczystych. Ponadto Sąd wykroczył poza granice sprawy naruszając art. 134 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 P.p.s.a. bowiem przesądził o braku zasadności wniosku skarżącej złożonego na podstawie art. 28 ustawy o restrukturyzacji hutnictwa żelaza i stali. Skarżąca podniosła również, że

w zaskarżonym wyroku Sąd stwierdził, iż organ słusznie "wywiódł" podmioty będące stronami postępowania w sprawie o uwłaszczenie, pomimo, że w zaskarżonej decyzji nie ma takich wywodów, a rozstrzygnięcie w zakresie interesu prawnego Skarżącej organ oparł wyłącznie na wykładni art. 28 K.p.a. Nadto w zaskarżonym wyroku Sąd podał, że "osobom trzecim" przysługuje przymiot strony, jednakże nie wyjaśnił tego pojęcia. Według Skarżącej prawidłowa wykładnia art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. o restrukturyzacji hutnictwa żelaza i stali prowadzi do wniosku, że przepis ten stanowi podstawę nabycia w dniu [...] października 2001 r., tj. w dniu wejścia w życie ustawy, prawa użytkowania wieczystego nieruchomości, a decyzja Wojewody potwierdzająca tytuł prawny ma charakter deklaratoryjny. Zgodnie

z treścią art. 28 omawianej ustawy "grunty będące własnością Skarbu Państwa, znajdujące się w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu hut lub ich poprzedników prawnych, co do których huty nie legitymują się dokumentami o przekazaniu im tych gruntów w zarząd w formie przewidzianej prawem, stają się z dniem wejścia w życie ustawy przedmiotem użytkowania wieczystego hut". Art. 29 ust. 1 ustawy stanowi natomiast, że "nabycie praw, o których mowa w art. 28 ust. 1 i 2, potwierdza wojewoda, w drodze decyzji, na wniosek huty". Odnosząc się do zarzutów naruszenia prawa materialnego skarżąca wskazała, że nie wyjaśniono pojęcia "osób trzecich" zawartego w art. 2 ustawy o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości ( aktualnie art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami). W ocenie skarżącej prawidłowa wykładnia klauzuli "nie narusza praw osób trzecich" zawartej w art. 2 powyższej ustawy obejmuje również roszczenia podmiotu wywłaszczonego lub jego następców prawnych o zwrot nieruchomości, która stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości. Skoro zatem uznaje się interes prawny w postępowaniu uwłaszczeniowym A. P., który nie ma tytułu prawnego do nieruchomości,

a przysługują mu jedynie roszczenia jako następcy prawnemu byłych właścicieli nieruchomości, mimo że roszczenia te nie zostały dotychczas rozstrzygnięte, to brak jest podstaw, by interesu prawnego odmawiać skarżącej, która również powołuje się na swój tytuł prawny do nieruchomości wywodząc go z innego aktu prawnego. Chociaż o zasadności roszczeń skarżącej organ administracji nie jest władny rozstrzygnąć w niniejszym postępowaniu, jednakże sam fakt powołania się na określone przepisy prawa materialnego, z których dany podmiot wywodzi tytuł prawny do nieruchomości uzasadnia przyjęcie, iż wykazał on w sposób wystarczający swój interes prawny w tym postępowaniu. Zdaniem [...] ([...]) Sp. z o.o. zaskarżony wyrok narusza również art. 3 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych poprzez jego niezastosowanie. Skarżąca przypomniała, że w zaskarżonym wyroku uznano, iż sporna nieruchomość nie stanowi już własności Skarbu Państwa, z czego Sąd wywodzi brak związku ze sprawą wniosku skarżącej złożonego w trybie art. 28 ustawy o restrukturyzacji hutnictwa żelaza i stali. Zdaniem [...] ([...]) Sp. z o.o. brak jest podstaw do takiego stwierdzenia ze względu na domniemanie wiarygodności ksiąg wieczystych (art. 3 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych). Moc obowiązująca decyzji Ministra Infrastruktury z dnia [...] października

2005 r., stwierdzająca nieważność decyzji o wywłaszczeniu, nie daje podstaw do obalenia domniemania wiarygodności księgi wieczystej.

Pismem z dnia [...] marca 2009 r. uczestnik postępowania A. P. wniósł o odrzucenie skargi kasacyjnej, ewentualnie jej oddalenie za uwagi na brak interesu prawnego po stronie skarżącej. W uzasadnieniu pisma przedstawił własne stanowisko w odniesieniu do zarzutów skargi kasacyjnej, które w jego ocenie nie mogą być uznane za zasadne.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2008 r. nr [...] Minister Infrastruktury stwierdził nieważność decyzji Wojewody Warszawskiego z dnia [...] kwietnia 1997 r. nr [...], zmienionej decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 1997 r.

i sprostowanej postanowieniem z dnia [...] czerwca 1997 r. w przedmiocie uwłaszczenia Przedsiębiorstwa Państwowego [...] - w części dotyczącej dawnych numerów hipotecznych [...],[...],[...] i [...] (wchodzących w skład działki nr [...] z obrębu [...]) oraz dawnych numerów hipotecznych [...]-cz. I [...]-cz. (wchodzących w skład działek nr [...] i [...] z obrębu [...]) pochodzących z KW [...]. Od decyzji wnioski o ponowne rozpatrzenie sprawy wnieśli: Agencja [...] S.A będąca następcą prawnym Przedsiębiorstwa Państwowego [...] oraz [...] Sp. z o.o.

Zasadniczy spór w tej sprawie dotyczy ustalenia czy [...] ([...]) Sp. z o.o. powinna być uznana za stronę w wyżej wskazanym postępowaniu nieważnościowym. Sąd pierwszej instancji uznał,

że stronami postępowania o uwłaszczenie państwowych osób prawnych następującego w trybie art. 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (aktualnie art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami), jak i postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji uwłaszczeniowej, są: osoba prawna ubiegająca się o ustanowienie użytkowania wieczystego oraz osoby, które dysponują prawem rzeczowym do nieruchomości objętej wnioskiem. Mogą to być także "osoby trzecie" w rozumieniu art. 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r. W ocenie Sądu pierwszej instancji w tej sprawie podnoszone przez skarżącą okoliczności nie dają podstaw do przyjęcia, iż jest ona stroną postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody Warszawskiego z dnia [...] kwietnia 1997 r. [...] ([...]) Sp. z o.o. nie zgodziła się z tym stanowiskiem wskazując, że jej prawo do występowania w postępowaniu w charakterze strony wynika z faktu zawarcia przez nią umowy przedwstępnej z dnia [...] sierpnia 2005 r. z Agencją [...]. Zarzuciła, że Sąd nie tylko nie uznał jej prawa jako strony w oparciu o art. 91 i art. 390 § 2 Kodeksu cywilnego, ale nawet nie nakazał uzupełnienia postępowania administracyjnego o ustalenia dotyczące wskazanej umowy przedwstępnej (naruszając art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 7, 77 i 107 § 3 K.p.a.). Niezależnie od tego, zdaniem [...] ([...]) Sp. z o.o., jej uprawnienie jako strony w postępowaniu administracyjnym wynikało też z faktu, iż złożyła wniosek dotyczący spornej nieruchomości w trybie art. 28 ust. 1 ustawy o restrukturyzacji hutnictwa żelaza i stali.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego okoliczności wskazywane przez [...] ([...]) Sp. z o.o. nie dają podstawy do stwierdzenia, iż posiada ona status strony w postępowaniu administracyjnym dotyczącym stwierdzenia nieważność decyzji Wojewody Warszawskiego z dnia [...] kwietnia 1997 r. nr [...].

Po pierwsze podzielić należy stanowisko Sądu pierwszej instancji, iż stronami w postępowaniu dotyczącym nabycia prawa użytkowania wieczystego na podstawie art. 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r., jak i w postępowaniu o stwierdzenie nieważności takiej decyzji, są: osoba prawna ubiegająca się o prawo użytkowania wieczystego oraz osoby, które dysponują prawem rzeczowym do nieruchomości objętej wnioskiem. [...] ([...]) Sp. z o.o. nie jest żadnym z tych podmiotów, w szczególności nie dysponuje prawem rzeczowym do spornej nieruchomości. Co prawda, Spółka podnosi, że zawarła z podmiotem uprawnionym - Agencją [...] S.A. umowę przedwstępną z dnia [...] sierpnia 2005 r., jednakże tego rodzaju umowa cywilnoprawna nie daje przyszłemu nabywcy nieruchomości uprawnień jej zbywcy w sferze publicznoprawnej. Zgodnie

z art. 91 i 390 § 2 K.c., na które powołała się skarżąca, warunkowo uprawniony

z umowy przedwstępnej może wykonywać wszelkie czynności, które zmierzają do zachowania jego prawa. Może również dochodzić zawarcia umowy przyrzeczonej, jeżeli umowa przedwstępna czyni ona zadość wymaganiom, od których zależy ważność umowy przyrzeczonej. Powołane przepisy Kodeksu cywilnego dotyczą zachowania prawa w aspekcie cywilnoprawnym (por. art. 1 K.c.), nie przenoszą natomiast na warunkowo uprawnionego z umowy przedwstępnej praw strony

w postępowaniach administracyjnych dotyczących nabywanej nieruchomości.

W postępowaniach tych, do czasu przeniesienia praw do nieruchomości, działać może wyłącznie podmiot posiadający prawa rzeczowe do nieruchomości (zob. też wyrok z dnia 12 maja 2009 r. sygn. akt II OSK 1713/08, publ. orzeczenia.nsa.gov.pl).

W skardze kasacyjnej [...] ([...]) Sp. z o.o. podała również, iż Sąd pierwszej instancji odnosząc się do art. 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości nie przeanalizował pojęcia "osoby trzeciej" użytego w tym przepisie (zdaniem skarżącej w ten sposób Sąd dopuścił się naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a.). W ocenie skarżącej było to istotne, albowiem z klauzuli z zawartej w art. 2 powołanej ustawy "nie narusza praw osób trzecich" wywodzić można, iż stronami postępowania są także osoby, które wywodzą swoje roszczenia do nieruchomości z konkretnych przepisów prawa materialnego. Takim przepisem - zdaniem [...] ([...]) Sp. z o.o. - jest art. 28 ust. 1 ustawy o restrukturyzacji hutnictwa żelaza i stali, ponieważ na jego podstawie nabyła ona prawo do użytkowania wieczystego spornej nieruchomości (jako, że jest hutą wymienioną w załączniku do tej ustawy).

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego treść art. 28 ust. 1 ustawy

o restrukturyzacji hutnictwa żelaza i stali w zw. z art. 2 ustawy o zmianie ustawy

o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości nie daje podstawy do twierdzenia, że [...] ([...]) Sp. z o.o. posiada przymiot strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody Warszawskiego z dnia [...] kwietnia 1997 r. nr [...]. Jakkolwiek można się zgodzić ze skarżącą, że Sąd pierwszej instancji nie wyjaśnił w sposób należyty znaczenia pojęcia "osoby trzeciej" w rozumieniu art. 2 ustawy o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, jednakże nie miało to wpływu na wynik sprawy. O "naruszeniu praw osób trzecich" w rozumieniu art. 2 ust. 1 ustawy

o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości można mówić wówczas, gdy przy zbiegu uprawnień państwowych osób prawnych z art. 2 ust. 1 ustawy, z uprawnieniami związanymi z prawem własności do tego gruntu innych osób, dajemy pierwszeństwo uprawnieniom z art. 2 ust. 1 ustawy, pozbawiając przez to osoby trzecie uprawnień związanych z tym gruntem (zob. wyrok z dnia 31 stycznia 2002 r. sygn. akt I SA 3224/01, publ. Lex nr 81759 oraz z dnia 15 listopada 2005 r. I SA/Wa 1800/04, publ. Lex nr 198983). "Osobami trzecimi" w rozumieniu tego przepisu zatem są w szczególności osoby ubiegające się o restytucję prawa własności (zob. z dnia 15 maja 2001 r. I SA 714/00, publ. Lex nr 54197), ponieważ uwłaszczenie państwowej osoby prawnej stanowiłoby przeszkodę dla takiej restytucji (prowadząc do naruszenia praw tych osób). "Osobami trzecimi" w rozumieniu art. 2 ust. 1 ustawy o zmianie ustawy o gospodarce gruntami

i wywłaszczaniu nieruchomości mogą być także inne osoby powołujące się na swoje prawa do nieruchomości wynikające z przepisów prawa materialnego, jednakże tylko wtedy gdy spełniają one przesłanki wynikające z tych przepisów.

W tej sprawie ostateczną decyzją Ministra Infrastruktury z dnia [...] października 2005 r. przesądzono, iż nieruchomość objęta postępowaniem nie przeszła na własność Skarbu Państwa. Na skutek tego oczywistym jest,

iż w stosunku do tej nieruchomości nie mógł znaleźć zastosowania art. 28 ust. 1 ustawy o restrukturyzacji hutnictwa żelaza i stali, który dotyczy tylko nieruchomości będących własnością Skarbu Państwa. Stąd [...] ([...]) Sp. z o.o. nie miała podstaw do twierdzenia, że jej prawa - wywodzone z powołanego art. 28 ust. 1 ustawy - w jakikolwiek sposób zostały naruszone.

Chybione są zarzuty skargi kasacyjnej odnoszące się do art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2001 r. Nr 124, poz. 1361 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem domniemywa się, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym. Domniemanie wiarygodności ksiąg wieczystych nie tworzy jednak praw do nieruchomości. Przejście prawa rzeczowego do nieruchomości następuje w następstwie zdarzenia wywołującego taki skutek (np. umowa cywilnoprawna, decyzja administracyjna). Skoro w tej sprawie na mocy decyzji ostatecznej stwierdzono nieważność (ex tunc) decyzji, którą wywłaszczono nieruchomość na rzecz Skarbu Państwa, to nie można - powołując się na wpis w księdze wieczystej - twierdzić, że nieruchomość ta była lub jest nadal własnością państwową. Z tych przyczyn zastosowanie art. 28 ust. 1 ustawy o restrukturyzacji hutnictwa żelaza i stali w stosunku do spornej nieruchomości było wyłączone chociażby w księdze wieczystej Skarb Państwa widniał jako właściciel.

Trafnie natomiast dostrzegł skarżący, że Sąd pierwszej instancji

w uzasadnieniu wyroku zdaje się aprobować wywody organu dotyczące art. 2 ustawy o zmianie ustawy o gospodarce gruntami wywłaszczaniu nieruchomości, gdy tymczasem tego rodzaju wywodów nie zawarto w zaskarżonej decyzji. Uchybienie to nie miało jednak wpływu na wynik sprawy, tym bardziej, że omyłkowy zwrot ("jak słusznie wywiódł organ") znalazł się w części uzasadnienia, w której Sąd niewątpliwie przedstawił własne, jednoznaczne stanowisko.

Z przyczyn powołanych w uzasadnieniu Naczelny Sąd Administracyjny nie uznał zasadności zarzutów skargi kasacyjnej, stąd na podstawie art. 184 ustawy P.p.s.a. orzekł

o jej oddaleniu.