Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 520/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2022-10-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Marzenna Glabas Sędziowie sędzia WSA Adam Matuszak sędzia WSA Bogusław Jażdżyk (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 4 października 2022 r. sprawy ze skargi D. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia [...], nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

W dniu 14 lutego 2022 r. D. K. (wnioskodawczyni, skarżąca) zwróciła się do Burmistrza Lidzbarka Warmińskiego (organ I instancji) z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad matką Z. K.

Decyzją z 10 marca 2021 r. Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Lidzbarku Warmińskim działający z upoważnienia Burmistrza Lidzbarka Warmińskiego (organ I instancji) odmówił skarżącej przyznania wnioskowanego świadczenia z uwagi na fakt, że z orzeczenia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o niepełnosprawności z 27 stycznia 2022 roku, zaliczającego Z. K. do znacznego stopnia niepełnosprawności, nie da się ustalić od kiedy zaistniała niepełnosprawność. Według organu I instancji okoliczność ta uniemożliwiała ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w oparciu o art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych.

Od powyższej decyzji odwołanie w dniu 22 marca 2022 roku złożyła wnioskodawczyni, w którym wniosła o pozytywne rozpatrzenie sprawy i przyznanie jej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad mamą Z. K..

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Olsztynie (Kolegium, organ odwoławczy) decyzją z 29 kwietnia 2022 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji w całości. W uzasadnieniu decyzji podniesiono, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowany jest pogląd, zgodnie z którym nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i rozstrzygnięcia w takiej sprawie na tej części przepisu art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, która została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Prawidłowe odczytanie i zastosowanie normy prawnej - art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w kształcie zmienionym wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego K 38/13 prowadzi do wniosku, że świadczenie pielęgnacyjne przysługiwać będzie także wtedy, gdy nie jest możliwe ustalenie daty powstania niepełnosprawności osoby podlegającej opiece, a spełnione będzie wystąpienie pozostałych przesłanek określonych w art. 17 ust. 1 cyt. ustawy, które należy badać w pierwszej kolejności.

Organ odwoławczy wskazał, że w orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, zgodnie z którym sposób sprawowania opieki przez osobę wnioskującą o świadczenie pielęgnacyjne musi mieć charakter stały, bądź długotrwały w tym sensie, że taka opieka powinna być sprawowana codziennie, a dodatkowo wymagać od opiekuna gotowości do niesienia pomocy zarówno w dzień, jak i w nocy, uniemożliwiając mu tym samym w stopniu oczywistym podjęcie jakiejkolwiek pracy zarobkowej. Organ odwoławczy uznał, że opieka świadczona przez wnioskodawczynię wobec matki nie nosi cech długotrwałej, ani też ciągłej, gdyż ograniczona jest do wykonywania regularnych czynności w określonych porach dnia, takich jak np. gotowanie ciepłych posiłków, robienie zakupów, sprzątanie mieszkania, wyjście do fryzjera lub na spacer. Jednocześnie matka wnioskodawczyni jest osobą chodzącą i jest w stanie się umyć, ubrać, a także przygotować ciepły posiłek. Tym samym Kolegium stwierdziło, że zakres czynności wykonywanych przez skarżącą w ramach opieki nad matką, które nie są czasochłonne, skomplikowane i powtarzające się w ciągu dnia, nie uniemożliwia jej podjęcia jakiegokolwiek zatrudnienia, albowiem tego rodzaju czynności są wykonywane także przez ludzi pracujących w pełnym wymiarze godzin. W ocenie Kolegium, nawet gdyby skarżąca mieszkała z matką i pracowała, musiałaby zrobić zakupy, posprzątać i ugotować posiłek dla siebie i rodziny, a nawet organizować wizyty lekarskie w razie potrzeby.

Skargę na decyzję Kolegium wywiodła skarżąca. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucono:

1) naruszenie przepisów prawa materialnego, mające wpływ na wynik sprawy poprzez zastosowanie normy prawnej wyrażonej w art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez nieuwzględnienie okoliczności, iż wskutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 roku o sygn. K 38/13 doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, co determinuje naruszenie art. 190 ust. 1 Konstytucji RP;

2) naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 77 § 1 i art. 7 w zw. z art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 2960 roku Kodeks postępowania administracyjnego, poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, w szczególności odnoszących się do zakresu faktycznej opieki sprawowanej przez stronę i realnych możliwości sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką w zakresie wymaganym stanem zdrowia, jak i braku możliwości zarobkowania przez skarżącą;

- art. 11 i art. 107 § 3 k.p.a. z uwagi na brak adekwatnego uzasadnienia decyzji przejawiający się w niewyczerpującym i nieprzekonującym wyjaśnieniu motywów wydanego rozstrzygnięcia.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko wraz z argumentacją przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ wskazał, że wbrew twierdzeniom skarżącej podzielił pogląd zawarty w wyroku TK o sygn. K 38/113 uznającym niekonstytucyjność normy wyrażonej w art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki. Powodem odmowy świadczenia był zaś zakres sprawowanej opieki, ustalony na podstawie pism skarżącej przedłożonych w postępowaniu, który w ocenie Kolegium nie uniemożliwia podjęcia zatrudnienia. Kolegium powtórzyło, że opieka sprawowana przez skarżącą nie ma charakteru długotrwałego i ciągłego, gdyż nie odnosi się do wszystkich niezbędnych potrzeb życiowych osoby pozostającej pod opieką.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.), sąd administracyjny kontroluje legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia administracyjnego, czyli jego zgodność z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, obowiązującymi w dacie jego wydania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd ma obowiązek uwzględnienia skargi i wyeliminowania z obrotu prawnego aktu administracyjnego, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Rozpoznając wniesioną w niniejszej sprawie skargę Sąd uznał, że zasługuje ona na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że przedmiotowa skarga została przez Sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Jak wynika z akt rozpoznawanej sprawy wniosek taki został złożony przez organ, a skarżąca mu nie oponowała.

Stosownie do art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r., poz. 111), u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

W myśl art. 17 ust. 1 b u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia. Należy przy tym dodać, że powyższa regulacja stanowiła przedmiot oceny Trybunału Konstytucyjnego, który wyrokiem z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, orzekł, że art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. W związku z tym, wynikająca z art. 17 ust. 1b u.ś.r. przesłanka w postaci daty powstania niepełnosprawności nie może być podstawą odmowy wnioskowanego świadczenia.

Do tożsamych wniosków słusznie doszedł organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wskazując, że przy ocenie prawa do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego w pierwszej kolejności należy brać pod uwagę inne, aniżeli data powstania niepełnosprawności, przesłanki wymienione w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Z treści tego rozstrzygnięcia wynika jednoznacznie, że organ odwoławczy przy rozpoznawaniu tej sprawy, badając przesłanki do przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego, podzielił przedstawione przez nią w skardze argumenty, jak i idącą za nimi linię orzeczniczą w zakresie, w którym uznaje się za niedopuszczalne uzależnianie prawa do uzyskania tegoż świadczenia od daty powstania niepełnosprawności.

Powodem wydania przez organ odwoławczy decyzji o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji był zakres sprawowanej przez skarżącą opieki nad matką, który zdaniem Kolegium w tym przypadku nie uniemożliwiał jej podjęcia zatrudnienia.

Należy w tym miejscu podkreślić, że świadczenie pielęgnacyjne, jako forma wsparcia rodziny, nie jest kierowane do wszystkich opiekunów osób niepełnosprawnych, lecz tylko do tych z nich, którzy sprawując opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, czynią to w tak dużym - a wynikającym ze stopnia niepełnosprawności osoby, którą się opiekują - zakresie i rozmiarze, że opieka ta nie pozwala im na podjęcie innej pracy. Przy czym przez rezygnację z zatrudnienia, w znaczeniu art. 17 ust. 1 u.ś.r., należy rozumieć faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Świadczenie pielęgnacyjne ma być bowiem rekompensatą za rezygnację z pracy z uwagi na konieczność opieki nad osobą bliską, która jej wymaga. Nie budzi bowiem wątpliwości, że przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest formą wynagrodzenia przez Państwo osoby, na której ciąży obowiązek alimentacyjny względem osoby niepełnosprawnej, w zamian za rezygnację albo niepodejmowanie zatrudnienia w związku z koniecznością opieki nad tą osobą niepełnosprawną. Ustawa o świadczeniach rodzinnych nie zawiera natomiast definicji sprawowania opieki. Jednak z treści art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika, że aby można było mówić o opiece w jej rozumieniu musi ona być stała i długoterminowa (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 30 czerwca 2020 r., sygn. akt II SA/Ol 211/20, CBOSA). Opieka taka musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej, a zatem związek między rezygnacją z zatrudnienia albo jego niepodejmowaniem a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły.

Organ odwoławczy uznał, że sprawowana przez skarżącą opieka nad matką nie ma charakteru długotrwałego i ciągłego, albowiem skarżąca co prawda podejmuje regularne czynności w określonych porach dnia (zazwyczaj od 12:00 do 18:00) codziennie, jednak zakres i rozmiar świadczonej matce pomocy nie uniemożliwia jej podjęcia jakiegokolwiek zatrudnienia. Zdaniem organu, podane przez skarżącą czynności, tj. zakupy, opłacanie rachunków, organizowanie wizyt u lekarza i u fryzjera, wychodzenie na spacer, czy robienie zakupów, są możliwe do realizowania także przez osoby świadczące pracę zarobkową w pełnym wymiarze godzinowym, tym bardziej przez wzgląd na fakt, że Z. K. nie jest osobą leżącą i potrafi samodzielnie wykonywać podstawowe czynności higieniczne i pielęgnacyjne, a także przygotować sobie prosty posiłek.

W ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę twierdzenie organu odwoławczego, że opieka sprawowana przez skarżącą nad matką nie ma charakteru długotrwałego i stałego, a skarżąca nie jest pozbawiona możliwości podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, stoi w sprzeczności z poczynionymi ustaleniami.

Przede wszystkim należy zauważyć, że organ oceniając sprawowaną przez skarżącą opiekę nie wziął pod uwagę wszystkich okoliczności związanych z jej sytuacją osobistą przez pryzmat rzeczywistych możliwości podjęcia przez nią zatrudnienia, w tym również w kontekście rodzaju schorzeń, na które cierpi Z. K.. Zakres i rozmiar czynności opiekuńczych, wymaganych do podejmowania przez skarżącą wobec matki, w zestawieniu z jej sytuacją osobistą, jak i stanem zdrowia osoby wymagającej opieki, zostały szczegółowo opisane w części IX wywiadu środowiskowego (k. 14-16, 29-31), jak i treści oświadczeń złożonych przez skarżącą (k.11-12) i Z. K. (k. 27), którym to dokumentom organ odwoławczy nie odmówił wiarygodności. Wskazać należy, że opieka, o jakiej mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., nie dotyczy wyłącznie niezdolnej do samodzielnej egzystencji osoby leżącej. Za niezdolne do samodzielnej egzystencji z mocy ustawy uznaje się także osoby cierpiące na schorzenia nieskutkujące brakiem możliwości poruszania się, a konieczność sprawowania nad nimi stałej lub długotrwałej opieki oceniać należy w świetle rodzaju schorzeń oraz sprawności psychofizycznej danej osoby (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 18 sierpnia 2022 r. II SA/Gd 359/22, dostępny w CBOSA).

W orzecznictwie prezentowany jest również pogląd, zgodnie z którym "z samego faktu, że dana osoba legitymuje się znacznym stopniem niepełnosprawności wynika, że wymaga ona stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innych osób w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji i bez pomocy innych osób nie jest w stanie zaspokajać podstawowych potrzeb życiowych, w zakresie między innymi samoobsługi, poruszania się i komunikacji" (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 21 września 2022 r. II SA/Po 384/22, dostępny w CBOSA).

Zestawiając powyższe z opisem wykonywanych przez skarżącą czynności, jej sytuacją osobistą, a także stanem zdrowia jej matki, stwierdzić należy, że stan faktyczny tej sprawy przeczy wnioskowi organu odwoławczego, jakoby sprawowana przez skarżącą opieka nie miała charakteru długotrwałego i stałego, lecz doraźny.

Przede wszystkim należy wziąć pod uwagę fakt, że Z. K. orzeczeniem z 27 sierpnia 2022 roku Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności została zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności ze wskazaniem, że wymaga długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku z istotnie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Cierpi ona na wiele schorzeń o charakterze somatycznym, a nadto również na zespół otępienny, który w wielu przypadkach postępuje wraz z wiekiem chorego. Już same przytoczone okoliczności odnoszące się do stanu zdrowia Z. K. przesądzają, że wymaga ona stałej lub długotrwałej opieki ze strony osób drugich bez względu na to, że obecnie jest osobą chodzącą i zdolną do wykonania najbardziej podstawowych czynności samoobsługowych. Odnosząc się zaś do pozostałych kwestii związanych z powodami rozstrzygnięcia organu odwoławczego stwierdzić należy, że w ocenie sądu przedstawiony przez skarżącą opis wykonywanych przez nią czynności opiekuńczych nie pozwala na uznanie, iż sprawuje ona jedynie doraźną lub sporadyczną, a nie długotrwałą lub stałą opiekę nad matką. Wypada zauważyć, że zakres czynności wykonywanych przez skarżącą zazwyczaj ma miejsce w podobnych porach dnia (choć nie jest to reguła) i obejmuje szereg regularnych obowiązków, takich jak m.in. przygotowywanie ciepłych posiłków, sprzątanie mieszkania, pranie, prasowanie, mycie okien, umawianie i organizacja wizyt u lekarza i fryzjera, robienie zakupów, realizacja recept, a także dbanie o przyjmowanie leków o wyznaczonych godzinach. Przy czym oczywistym jest, że zakres wymienionych czynności będzie zmienny czasowo w zależności od aktualnych potrzeb dziennych matki, tj. jednego dnia skarżąca wykona tylko kilka z nich, np. tylko zrobi zakupy, posprząta, ugotuje ciepły posiłek, wyjdzie z matką na spacer, a innego dużo więcej. Nie zmieni to jednak faktu, że skarżąca opiekę nad matką sprawuje codziennie, przeznaczając na to co najmniej od kilku do kilkunastu godzin swojego czasu dobowego. Uwzględniając stan zdrowia Z. K. należy przy tym także wziąć pod uwagę możliwość wystąpienia zdarzeń nagłych i nieprzewidzianych, które mogą spowodować konieczność udzielenia matce niezwłocznie pomocy, o dowolnej porze dnia i nocy. Stan zdrowia i wiek podopiecznej wskazuje na to, że wymaga ona większej pomocy aniżeli doraźna lub sporadyczna, jak również gotowości do objęcia jej opieką o dowolnej porze doby w pewnych sytuacjach, a w świetle zgromadzonych w postępowaniu administracyjnym dokumentów można stwierdzić, że aktualnie skarżąca zapewnia matce takie warunki.

Należy podkreślić, że w myśl art. 17 ust. 1 u.ś.r. przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego związane jest z niepodejmowaniem lub rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Podstawowym wymogiem uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest zatem sprawowanie stałej, ciągłej opieki wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Świadczenie to bowiem ma być rekompensatą za rezygnację z pracy z uwagi na konieczność opieki nad osobą bliską, która jej wymaga. Jednocześnie przepis ten nie uzależnia otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego od obowiązku zamieszkiwania opiekuna z osobą, nad którą jest sprawowana opieka, ani też od sprawowania opieki nieustannie przez całą dobę (por. wyrok NSA z dnia 7 maja 2019 r., sygn. akt I OSK 3946/18, CBOSA).

Tym samym nawet jeśli organ odwoławczy ustalił, że skarżąca zazwyczaj sprawuje opiekę nad swoją matką jedynie przez część doby, a nie przez 24 godziny, to nie można automatycznie przyjąć, że opieka ta nie ma stałego charakteru i nie odnosi się do wszystkich niezbędnych potrzeb życiowych osoby pozostającej pod opieką, których z uwagi na swoją niepełnosprawność nie jest w stanie sama sobie zapewnić. Trzeba przy tym zwrócić uwagę na ciąg czynności opiekuńczo-pielęgnacyjnych, które regularnie są wykonywane przez skarżącą wobec jej matki.

Nie jest zasadne twierdzenie organu jakoby czynności wykonywane przez skarżącą odnosiły się jedynie do przygotowywania ciepłego posiłku i sprzątania mieszkania, a pozostałe z nich, takie jak np. robienie zakupów, załatwianie formalności, czy też organizacja wizyt lekarskich, byłyby podejmowane także wtedy gdyby skarżąca normalnie pracowała i mieszkała wraz z matką. Jak już wcześniej wskazano, sposób wykonywania opieki i regularność czynności, które podejmuje skarżąca względem matki, są zmienne czasowo i wyznacza je zakres aktualnych potrzeb osoby wymagającej opieki, który powinien być na bieżąco monitorowany i dostosowywany.

W ramach sprawowanej opieki zdarzają się i będą występować takie dni, w których konieczne może być, np. umówienie i zabranie podopiecznej na wizytę lekarską, zakupienie i podanie jej leków o różnych porach dnia, posprzątanie mieszkania, przygotowanie ciepłych posiłków, itp., co niewątpliwie może się wiązać z poświęceniem większej części doby, którą dysponuje skarżąca. Należy podkreślić, że matka skarżącej została zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności, dlatego też wymaga ona stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Tym samym, nawet jeżeli jest osobą chodzącą i zdolną do wykonania najbardziej podstawowych czynności samoobsługowych, jej stan zdrowia i potrzeby muszą być na bieżąco monitorowane i wypełniane, niezależnie od tego, że w praktyce rzeczywiście mogą zdarzać się pojedyncze dni, w których zakres koniecznych do wykonania obowiązków opiekuńczych będzie mniejszy.

W kontekście powyższego stwierdzić zatem należy, że zapewnienie Z. K. podobnych warunków bytowych i życiowych, do tych, które ma obecnie, byłoby znacznie utrudnione lub niemożliwe, w sytuacji, gdyby skarżąca dodatkowo podejmowała pracę zarobkową nawet na 1/2 etatu, tym bardziej przez wzgląd na fakt, że sama posiada własne gospodarstwo domowe i dwójkę niepełnoletnich dzieci, nad którymi również musi sprawować pieczę. Sytuacja osobista skarżącej, zakres i rozmiar wykonywanych przez nią czynności opiekuńczych w zestawieniu ze stanem zdrowia Z. K., prowadzą do wniosku, że opieka sprawowana przez skarżącą nad matką ma charakter stały i długotrwały, uniemożliwiający jej podjęcie jakiejkolwiek pracy zarobkowej, którą mogłaby regularnie i sumiennie wykonywać w ciągu tygodnia bez uszczerbku dla obowiązków względem matki.

Należy podkreślić, że w myśl art. 17 ust. 1 u.ś.r. przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego związane jest z niepodejmowaniem lub rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Podstawowym wymogiem uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest zatem sprawowanie stałej, ciągłej opieki wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Świadczenie to bowiem ma być rekompensatą za rezygnację z pracy z uwagi na konieczność opieki nad osobą bliską, która jej wymaga. Jednocześnie przepis ten nie uzależnia otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego od obowiązku zamieszkiwania opiekuna z osobą, nad którą jest sprawowana opieka, ani też od sprawowania opieki nieustannie przez całą dobę (por. wyrok NSA z 7 maja 2019 r., sygn. akt I OSK 3946/18, CBOSA).

Tym samym nawet jeśli organ uznał, że skarżąca nie sprawuje opieki nad swoją matką 24 godziny na dobę, to nie można przyjąć, że opieka ta nie ma stałego charakteru i nie odnosi się do wszystkich niezbędnych potrzeb życiowych osoby pozostającej pod opieką, których z uwagi na swoją niepełnosprawność nie jest w stanie sama sobie zapewnić. Trzeba przy tym zwrócić uwagę na ciąg czynności opiekuńczo-pielęgnacyjnych, które regularnie są wykonywane przez skarżącą wobec jej matki.

Rozpoznając ponownie sprawę, organ weźmie pod uwagę powyższe wskazania Sądu.

Wobec powyższego, Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję.