Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SAB/Kr 4/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2021-05-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6480
658
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Łoboz (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Mirosław Bator Sędzia WSA Joanna Człowiekowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 14 maja 2021 r. sprawy ze skargi W. C. na bezczynność Gminy Wyznaniowej [...] w K. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej na wniosek z dnia [...] lipca 2020 r. oddala skargę


UZASADNIENIE

W. C. wskazując, że działa jako Przewodniczący Żydowskiej Komisji Śledczej w dniu 29 lipca 2020 r. drogą mailową zwrócił się do Gminy Wyznaniowej Żydowskiej w K. "w związku z prowadzoną kontrolą dotyczącą sposobu zabezpieczenia oraz konserwacji cmentarzy żydowskich i miejsc pochówku osób narodowości żydowskiej" o udzielenie informacji dotyczącej:

1. cmentarzy, miejsc pochówku oraz miejsc martyrologii narodu żydowskiego usytuowanych na obszarze działania Gminy;

2. wysokości środków finansowych przeznaczonych przez Gminę na cele związane z cmentarzami żydowskimi, miejscami pochówku lub miejscami martyrologii narodu żydowskiego w latach 2000-2020 wraz ze wskazaniem kwot, realizowanego zadania, podmiotu realizującego oraz lokalizacji miejsc objętych taką opieką oraz źródła finansowania ze szczególnym uwzględnieniem środków publicznych w tym przekazanych przez samorządy, instytucje państwowe, organizacje pozarządowe oraz darowizny od osób fizycznych zarówno polskie jak i zagraniczne.

Następnie w dniu 18 listopada 2020 r. (data nadania przesyłki na poczcie) W. C. - Przewodniczący Żydowskiej Komisji Śledczej wniósł (bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie) skargę na bezczynność Gminy Wyznaniowej Żydowskiej w K. w zakresie rozpatrzenia wniosku z dnia 29 lipca 2020 r. o udostępnienie informacji publicznej, co stanowi naruszenie: art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP i art. 4. ust. 1 w związku z art. 1 ust. 1, art. 3 ust. 1 pkt 1 oraz art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. nr 112, poz. 1198 ze zm.).

Skarżący wniósł o:

1. stwierdzenie, że Gmina Wyznaniowa Żydowska w K. dopuściła się bezczynności postępowania i bezczynność ta ma charakter rażący;

2. orzeczenie że Gmina Wyznaniowa Żydowska w K. zobowiązana jest do udzielenia informacji publicznej w zakresie w jakim gospodaruje lub zarządza majątkiem pochodzącym ze źródeł publicznych bądź administruje przedmiotem użyteczności publicznej jakim jest m.in. cmentarz;

3. zobowiązanie Gminy Wyznaniowej Żydowskiej w K. do wykonania wniosku o udostępnienie informacji publicznej zgodnie z treścią wniosku z dnia 29 lipca 2020 r.;

4. zasądzenie zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw;

5. zasądzenie grzywny oraz sumy pieniężnej.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że pismem z dnia 29 lipca 2020 r., przekazanym w formie mailowej, skarżący zwrócił się do wszystkich gmin wyznaniowych żydowskich w Polsce, w tym do Gminy Wyznaniowej Żydowskiej w K. z wnioskiem o udzielenie w trybie dostępu do informacji publicznej informacji dotyczących cmentarzy, miejsc pochówku oraz miejsc martyrologii narodu żydowskiego. Do dnia wniesienia skargi nie udzielono odpowiedzi. Gmina Wyznaniowa Żydowska w K. jest właścicielem m.in. cmentarza żydowskiego w T. przy ul. [...], który jest wpisany do rejestru zabytków nieruchomych pod pozycją [...] z 28.09.1976 (WKZ T.) oraz innych cmentarzy i nieruchomości przejętych na mocy decyzji Komisji Regulacyjnej ds. gmin żydowskich a więc przekazanych przez organy władzy publicznej i pochodzących z majątku tych podmiotów. Ponadto, jak wynika z informacji prasowych z Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa M. przekazane zostały środki finansowe w kwocie [...]mln złotych na prace remontowo-konserwatorskie na terenie cmentarza żydowskiego w T.. Na cele związane z pracami konserwatorskimi na terenie cmentarza żydowskiego przekazywane były dotacje pochodzące również z innych źródeł publicznych. Bez wątpienia zachodzi przypadek zadysponowaniem majątkiem publicznym co wypełnia dyspozycję art. 6 ust. 1 pkt 5 lit. d u.d.i.p.

Dalej w skardze zaznaczono, że treść zapytania była przedmiotem dyskusji Zarządu Związku Gmin Wyznaniowych Żydowskich w którym Przewodniczący Gminy Wyznaniowej Żydowskiej w K. T. J. pełni funkcję Członka Zarządu. Dyskusja miała na celu ustalenie jednolitej lecz odmownej treści odpowiedzi na wniosek. O zawartej "umowie" czy też "zmowie" skarżący dowiedział się z pisma Przewodniczącej innej gminy żydowskiej. Pozostałe gminy żydowskie przesłały jednobrzmiącą odpowiedź o treści wspólnie ustalonej. Zarząd Gminy Wyznaniowej Żydowskiej w K. nie zdobył się nawet na to by przesłać przygotowaną przez innych działaczy kopię odpowiedzi.

Odwołując się do orzecznictwa - w którym wskazano, że instytucja grzywny jest dodatkowym środkiem dyscyplinująco-represyjnym, który powinien być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki w załatwieniu sprawy, gdy oceniając całokształt działań organu można dojść do przekonania, że noszą one znamiona celowego unikania podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie (...) - wskazano, że żądanie zasądzenia grzywny od Gminy Wyznaniowej Żydowskiej w K. jest w związku z przedstawionym powyżej stanem w pełni uzasadnione. Natomiast zasadniczą rolą instytucji przyznania sumy pieniężnej jest zrekompensowanie stronie uszczerbku wynikającego z nieterminowego działania organu. Część informacji o jakie wnioskował skarżący i które są w posiadaniu Gminy Wyznaniowej Żydowskiej w K. uzyskuje od organów władzy publicznej, biorąc jednak pod uwagę podział terytorialny Polski jakiego dokonały między sobą gminy żydowskie i ilość podmiotów posiadających te informacje niezbędne jest zwrócenie się do ponad 350 podmiotów, w tym 311 urzędów gmin i powiatów. Wymaga to wielokrotnie większego nakładu pracy, środków i czasu i nie gwarantuje uzyskania pełnej informacji prezentującej faktyczną sytuację cmentarzy żydowskich usytuowanych na terenie działania Gminy Wyznaniowej Żydowskiej w K.. Uzasadnione jest by Gmina Wyznaniowa Żydowska w K. pokryła związane z tym koszty.

Gmina Wyznaniowa Żydowska w K. w odpowiedzi na skargę na bezczynność wniosła o odrzucenie skargi Żydowskiej Komisji Śledczej reprezentowanej przez przewodniczącego adw. W. C. na podstawie art. 58 § 1 pkt. 5 p.p.s.a., a to wobec faktu, że podmiot ten nie jest ani osobą prawną, ani inną jednostką nieposiadającą osobowości prawnej, a w konsekwencji nie ma zdolności sądowej i procesowej. Ewentualnie wniesiono o oddalenie skargi wobec faktu, że Gmina Wyznaniowa Żydowska w K. w chwili jej złożenia nie pozostawała w zwłoce.

Na wstępie zaznaczono, że Gmina Wyznaniowa Żydowska w K. nie wydała wobec wnioskodawcy decyzji odmawiającej udzielenia informacji, ponieważ Żydowska Komisja Śledcza nie jest ani osobą prawną, ani jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, a tym samym nie przysługuje jej status strony postępowania administracyjnego (art. 29 k.p.a). Wobec powyższego skarga powinna być odrzucona z uwagi na brak zdolności sądowej strony. Zgodnie z art. 25 § 1 p.p.s.a. zdolność sądowa, a więc prawo do występowania przed sądem administracyjnym jako strona, przysługuje osobie fizycznej, osobie prawnej lub organowi administracji. Zdolność sądową mają także inne jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, jeżeli przepisy prawa dopuszczają możliwość nałożenia na te jednostki obowiązków lub przyznania uprawnień lub skierowania do nich nakazów i zakazów. W. C. kierował zapytanie jako Przewodniczący powołanego przez siebie tworu - Żydowskiej Komisji Śledczej, na papierze firmowym tejże organizacji. Wykładni oświadczenia woli W. C. należy dokonywać przy uwzględnieniu faktu, że jak sam twierdzi jest adwokatem, a zatem posiada pełną świadomość różnicy pomiędzy działaniem osobistym, a działaniem w imieniu organizacji np. jako jej przewodniczący. W konsekwencji należy przyjąć, że z pełną świadomością skarga złożona została przez podmiot nie posiadający zdolności sądowej, a zatem powinna zostać odrzucona. Powyższe potwierdza wydruk ze sprawozdania Żydowskiej Komisji Śledczej zamieszczonego na portalu Facebook, z którego wprost wynika, że rzeczona Komisja złożyła liczne "pozwy" do Sądów Administracyjnych przeciwko Gminom Wyznaniowym Żydowskim. W tym kontekście nie podlega żadnej wątpliwości, że W. C. nie działał jako osoba fizyczna. W orzecznictwie wskazuje się, że jeżeli w trakcie badania wniosku pochodzącego od osoby prawnej albo jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej okaże się, że taki podmiot nie jest właściwie reprezentowany, to nie może on być uznany za złożony przez osobę fizyczną, która podpisała wniosek. Nie ma tu swego rodzaju "przeniesienia" prawa do uzyskania informacji z osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej na osobę fizyczną, która podpisała wniosek.

Dalej Gmina Wyznaniowa Żydowska argumentowała, że według utrwalonych poglądów orzecznictwa za informację publiczną uznaje się wszelkie informacje wytworzone przez władze publiczne oraz osoby pełniące funkcje publiczne, a także inne podmioty, które wykonują funkcje publiczne lub gospodarują mieniem publicznym (komunalnym bądź Skarbu Państwa), jak również informacje odnoszące się do wspomnianych władz, osób i innych podmiotów, niezależnie od tego, przez kogo zostały wytworzone.

Nie budzi wątpliwości; że w świetle ustawy z dnia 31 stycznia 1959 roku o cmentarzach i chowaniu zmarłych, cmentarze mogą być komunalne bądź wyznaniowe. Zakładanie i rozszerzanie cmentarzy komunalnych, a także ich prowadzenie należy do zadań własnych gminy. Zgodnie z art. 2 ustawy o cmentarzach i chowaniu zmarłych utrzymanie cmentarzy komunalnych i zarządzanie nimi należy do właściwych wójtów (burmistrzów, prezydentów miast), na których terenie cmentarz jest położony (ust. 1), natomiast utrzymanie cmentarzy wyznaniowych i zarządzanie nimi należy do związków wyznaniowych (ust. 2). Zasadą wynikającą z tych przepisów jest rozdzielenie funkcji cmentarzy komunalnych i wyznaniowych. Na podstawie art. 8 ust. 2 ustawy o cmentarzach i chowaniu zmarłych w miejscowościach, w których nie ma cmentarzy komunalnych, zarząd cmentarza wyznaniowego jest obowiązany umożliwić pochowanie na tym cmentarzu, bez jakiejkolwiek dyskryminacji, osób zmarłych innego wyznania lub niewierzących. Jak wynika z informacji udostępnionych przez Miejski Zarząd Cmentarzy w T. administruje on czterema cmentarzami komunalnymi na terenie Gminy Miasta T.. Oznacza to poza wszelką wątpliwością, że na Gminę Wyznaniową Żydowską w K. nie zostało przeniesione zadanie publiczne, jakim jest prowadzenie cmentarza, a w konsekwencji Gmina nie realizuje zadania publicznego i nie jest zobowiązana do udzielania informacji publicznej w zakresie związanym z tym zadaniem. Warto podkreślić, że z powszechnie dostępnych informacji, udzielonych na stronie internetowej [...]/ wprost wynika, że cmentarzem opiekuje się Komitet Opieki nad Zabytkami Kultury Żydowskiej w T. oraz że to ta organizacja pozyskała wspomniane przez stronę finansowanie. Na stronie internetowej Komitetu zamieszczone zostało sprawozdanie z jego działalności w 2019 roku, w którym szczegółowo opisana została realizacja projektu Renowacja zabytkowego cmentarza żydowskiego w T..

Dalej Gmina Wyznaniowa Żydowska wskazała, że ogólny charakter żądania strony, uniemożliwia udzielenie odpowiedzi. Powyższa informacja nie jest jedyną powszechnie znaną, spośród objętych zapytaniem z dnia 29 lipca 2020 r. Strona zwróciła się w pkt 1 z ogólnym zapytaniem o udzielenie informacji dotyczącej cmentarzy, miejsc pochówku oraz miejsc martyrologii narodu żydowskiego usytuowanych na obszarze działania Gminy. Zarówno na stronie internetowej Gminy Wyznaniowej Żydowskiej w K., jak i na stronię internetowej [...] wskazane zostały cmentarze, którymi opiekuje się Gminą oraz cmentarze, na których obecnie wykonywane są pochówki. Warto dodać, że Gmina Wyznaniowa Żydowska w K. obejmuje całą południowo - wschodnią część Polski, a co za tym idzie niemożliwe jest wnioskowane wskazanie wszystkich miejsc martyrologii narodu żydowskiego. Miejsca te w przeważającej większości nie są w żaden sposób administrowane przez Gminę, a definicję miejsca martyrologii narodu żydowskiego spełnia np. więzienie przy Montelupich, Obóz Pracy Przymusowej Baulager 15/XIV w Nowej Hucie, czy właściwie cały teren Getta w Krakowie. W świetle powyższego, w odniesieniu do wskazania miejsc pochówku i miejsc martyrologii narodu żydowskiego podanie skarżącego było tak ogólne, że nie było możliwe udzielenie na nie odpowiedzi. W konsekwencji w tym zakresie organ nie pozostaje bezczynny.

Ponadto w ocenie organu, żądanie udzielenia informacji o cmentarzach, miejscach pochówku oraz miejscach martyrologii narodu żydowskiego usytuowanych na obszarze działania gminy jak również informacji o wysokości środków finansowych przeznaczonych przez gminę na cele związane z cmentarzami żydowskimi, miejscami pochówku lub miejscami martyrologii narodu żydowskiego w latach 2000 - 2020 wraz ze wskazaniem kwot, realizowanego zadania, podmiotu realizującego oraz lokalizacji miejsc objętych taką opieką oraz źródła finansowania ze szczególnym uwzględnieniem środków publicznych, w tym przekazanych przez samorządy, instytucje państwowe, organizacje pozarządowe oraz darowizny od osób fizycznych zarówno polskie jak i zagraniczne, stanowi żądanie udzielenia informacji przetworzonych, które nie zostało poparte przez stronę żadnym interesem publicznym. Obowiązek taki wynika natomiast z brzmienia art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej. W tym stanie rzeczy sformułowane przez stronę żądanie udzielenia informacji przetworzonej przez Gminę Wyznaniową Żydowską w K., która nie jest zobowiązana do udzielenia takiej informacji; jest całkowicie pozbawione podstawy przepisach ustawy o dostępie do informacji publicznej i nie może obciążać Gminy.

Wreszcie Gmina Wyznaniowa Żydowska podniosła, że skoro zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 5 ww. ustawy Gmina Wyznaniowa Żydowska w K. nie jest podmiotem reprezentującym inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne; albowiem nie wykonuje władzy publicznej, ani oraz nie dysponuje majątkiem publicznym w rozumieniu przepisów ustawy, albowiem majątek Gminy jest majątkiem jej członków, a także nie jest osobą prawną, w której Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów to nie jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia żądanych przez stronę informacji.

Na wezwanie referendarza sądowego, w zakreślonym 7-dniowym terminie skarżący W. C. sprecyzował, że w przedmiotowej sprawie działa w imieniu własnym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują kontrolę nad działalnością administracji publicznej przyjmując jako kryterium kontroli zgodność z prawem. Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019, poz. 2325 ze zm.) dalej "p.p.s.a." w zakresie realizowanej kontroli, Sąd nie jest związany granicami skargi, w związku z czym zarzuty podniesione w jej treści nie wyznaczają kierunku analizy podejmowanej przez Sąd.

Niniejsza sprawa została rozpoznana w postępowaniu uproszczonym, bowiem zgodnie z art. 119 pkt 4 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.

Przedmiotem zaskarżenia jest bezczynność Gminy Wyznaniowej Żydowskiej w K. w sprawie udostępnienia informacji publicznej na wniosek skarżącego z dnia 29 lipca 2020 r.

W pierwszej kolejności wobec zarzutu podniesionego w odpowiedzi na skargę w przedmiocie braku legitymacji po stronie skarżącego do wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego należy wyjaśnić, że co prawda W. C. zarówno wystosowując wniosek jak i skargę do sądu wskazywał, że działa jako Przewodniczący Żydowskiej Komisji Śledczej to jednak na wezwanie sądu sprecyzował, że działa w sprawie w imieniu własnym. Należy zaznaczyć, że zgodnie z art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2020 r., poz. 2176) prawo dostępu do informacji publicznej przysługuje każdemu, co należy rozumieć w ten sposób, że co do zasady od osoby wykonującej to prawo nie wolno żądać wykazania interesu faktycznego lub prawnego. W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że zarówno wniosek jak i skargę złożyła ta sama osoba. Natomiast okoliczność, że skarżący nawiązywał przy tym do bliżej nieokreślonej organizacji (nieznana jest forma prawna w jakiej Żydowska Komisja Śledcza działa), której przewodniczy, nie może skutkować ograniczeniem prawa do sądu. W związku z powyższym Sąd przyjął wyjaśnienia skarżącego, że działa on w tej sprawie w imieniu własnym.

Dla dokonania oceny czy Gminie Wyznaniowej Żydowskiej można postawić skuteczny zarzut bezczynności w rozpoznaniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej niezbędne jest uprzednie ustalenie, że Gmina jest podmiotem zobowiązanym w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej.

Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności:

1) organy władzy publicznej;

2) organy samorządów gospodarczych i zawodowych;

3) podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa;

4) podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego;

5) podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów.

Nie wymaga pogłębionej analizy stwierdzenie, że w odniesieniu do Gminy Wyznaniowej Żydowskiej rozważać można jedynie czy spełnia wymogi określone w art. 4 ust. 1 pkt 5 ustawy, a zatem czy wykonuje ona zadania publiczne, bądź dysponuje majątkiem publicznym. Podkreślić też trzeba, że w przypadku podmiotu o którym mowa w omawianym przepisie żądana informacja publiczna musi pozostawać w związku z realizowanymi zadaniami publicznymi, czy też celem na jaki pozyskiwane są środki publiczne.

NSA w uzasadnieniu do uchwały 7 sędziów z dnia 11 kwietnia 2005 r., sygn. I OPS 1/05 wyjaśnił, że "wykonywanie zadań publicznych (wykonywanie władzy publicznej) przez konkretny podmiot powinno wynikać z wyraźnych unormowań ustawowych lub rozstrzygnięć opartych na unormowaniach ustawowych, które powierzają (zlecają) określone zadania publiczne sprecyzowanym podmiotom. Nie można jednak z góry wykluczyć wykonywania zadań władzy publicznej przez pewne podmioty (...), które nie mają wyraźnego umocowania w przepisach prawa. W każdym wypadku więc konieczna jest wnikliwa ocena stanu prawnego i samej działalności takiego podmiotu w celu ustalenia, czy wykonuje on zadania władzy publicznej (zadania publiczne)". Ponadto każdy podmiot, który gospodaruje choćby niewielką częścią publicznego mienia, ma obowiązek udostępniania informacji na jego temat.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy wskazać, że na podstawie art. 5 ust. 1 w zw. z art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 20 lutego 1997 r. o stosunku Państwa do gmin wyznaniowych żydowskich w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 2014, poz. 1798 – dalej jako: "ustawa o stosunku Państwa do gmin wyznaniowych żydowskich") gminy żydowskie posiadają osobowość prawną i przysługuje im prawo nabywania, posiadania i zbywania mienia ruchomego i nieruchomego, nabywania i zbywania innych praw oraz swobodnego zarządzania swoim majątkiem. Gminy żydowskie zrzeszają pełnoletnie osoby wyznania mojżeszowego, posiadające obywatelstwo polskie, zamieszkałe na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i swobodnie wykonują zasady wyznania mojżeszowego oraz zarządzają swoimi sprawami. Ponadto gminy żydowskie rządzą się w swoich sprawach własnym prawem wewnętrznym (art. 2 ust. 1 w zw. z art. 3 ust. 1 i 2 ustawy o stosunku Państwa do gmin wyznaniowych żydowskich).

Natomiast zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1959 r. o cmentarzach i chowaniu zmarłych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1947), dalej jako "ustawa o cmentarzach", zakładanie i rozszerzanie cmentarzy komunalnych należy do zadań własnych gminy. Regulacja ta jest powiązana z przepisem art. 7 ust. 1 pkt 13 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2020 r., poz. 713 ze zm.), dalej jako u.s.g., który stanowi, że zadania własne gminy obejmują sprawy cmentarzy gminnych. Przepis art. 4 ustawy o cmentarzach wprost przewiduje, że cmentarze komunalne zakłada się w zasadzie na terenie każdej gminy lub miasta, jednakże w uzasadnionych przypadkach można założyć cmentarz dla kilku gmin, a użycie zwrotu "zakłada się" wprowadza zasadę istnienia cmentarzy komunalnych. Z kolei w myśl art. 2 ust. 2 ustawy o cmentarzach utrzymanie cmentarzy wyznaniowych i zarządzanie nimi należy do związków wyznaniowych, a zgodnie z art. 8 ust. 2 ustawy o cmentarzach w miejscowościach, w których nie ma cmentarzy komunalnych, zarząd cmentarza wyznaniowego jest obowiązany umożliwić pochowanie na tym cmentarzu, bez jakiejkolwiek dyskryminacji, osób zmarłych innego wyznania lub niewierzących.

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 4 grudnia 2020 r., sygn. akt I OSK 125/19 wywodził, że prawo do godnego pochówku może być rozpatrywane jako prawo człowieka, które można realizować na cmentarzu komunalnym lub - jeżeli takowego nie ma w danej miejscowości, bądź taka jest wola zmarłego – na cmentarzu wyznaniowym. O ile więc zadaniem publicznym nie jest zakładanie, rozszerzanie i utrzymywanie cmentarzy wyznaniowych, to jednak takim zadaniem jest realizowanie przez ustawowo wskazane podmioty, tj. związki wyznaniowe, publicznego prawa podmiotowego do godnego pochówku. Przy czym jest ono realizowane wyłącznie w określonych sytuacjach, a więc tylko wtedy, gdy w danej miejscowości nie ma cmentarza komunalnego. Z obowiązkiem tym wiąże się finansowanie funkcjonowania cmentarza wyznaniowego ze środków publicznych. Skoro bowiem prowadzenie i utrzymanie cmentarza stanowi zadanie publiczne wykonywane przez organy gminy, to w wypadku, gdy zadanie to nie jest realizowane przez gminę, a związek wyznaniowy, gmina winna partycypować w kosztach jego utrzymania.

W konsekwencji należy stwierdzić, że jedynie w sytuacji w której związek wyznaniowy ze względu na brak na danym terenie cmentarza komunalnego obowiązany jest na podstawie art. 8 ust. 2 ustawy o cmentarzach udostępnić każdemu zmarłemu możliwość pochówku, można mówić o wykonywaniu przez ten podmiot zadań publicznych. Innymi słowy tylko jeżeli dany związek wyznaniowy realizuje wskazane zadanie publiczne (umożliwienie pochówku) i w związku z tym otrzymuje środki publiczne, to podmiot reprezentujący taką jednostkę należy uznać za podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. związanej z ww. zadaniem publicznym. Taka sytuacja nie zachodzi jednak w niniejszej sprawie.

Skarżący nie wykazał, aby jakikolwiek cmentarz wyznaniowy pozostający w zarządzie Gminy Wyznaniowej Żydowskiej w K. odpowiadał sytuacji opisanej w art. 8 ust. 2 ustawy o cmentarzach. W szczególności w odniesieniu do wymienionego w skardze cmentarza żydowskiego w T. przy ul. [...] wyjaśniła, że na terenie miasta T. funkcjonują cztery cmentarze komunalne, co wyłącza zastosowanie powyższego przepisu ustawy o cmentarzach. Dodatkowo wskazano, że podmiotem który pozyskał środki publiczne na Renowację zabytkowego cmentarza żydowskiego w T. był odrębny podmiot - Komitet Opieki nad Zabytkami Kultury Żydowskiej w T. i to ta organizacja pozyskała wspomniane przez skarżącego środki finansowe. W odpowiedzi skargę zaznaczono również, że Gmina nie dysponuje majątkiem publicznym, albowiem majątek Gminy jest majątkiem jej członków. Należy w tym miejscu wyjaśnić, że błędne jest założenie skarżącego, że przejęcie nieruchomości (w tym cmentarzy) przez Gminę Wyznaniową Żydowską na mocy decyzji Komisji Regulacyjnej ds. gmin żydowskich rodzi skutek w postaci "dysponowania majątkiem publicznym". Konsekwencją postępowania regulacyjnego przewidzianego w ustawie o stosunku Państwa do gmin wyznaniowych żydowskich w Rzeczypospolitej Polskiej było bowiem umożliwienie gminom wyznaniowym żydowskim i Związkowi Gmin uzyskania od państwa własności nieruchomości należących do przedwojennych wyznaniowych żydowskich osób prawnych pod warunkiem spełniania przez te nieruchomości przesłanek materialnoprawnych wymienionych w art. 30 ustawy. Przeniesienie własności przejętych przez Skarb Państwa cmentarzy żydowskich i synagog oraz niektórych innych nieruchomości miało charakter restytucyjny i dokonania tej czynności nie można utożsamiać z "przekazaniem" majątku podmiotu publicznego na rzecz innego podmiotu w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej.

Taki stan rzeczy sprawia, że żądanie informacji dotyczących cmentarzy, miejsc pochówku oraz miejsc martyrologii narodu żydowskiego usytuowanych na obszarze działania Gminy oraz wysokości środków finansowych przeznaczanych na ten cel, ze szczególnym uwzględnieniem środków publicznych w tym przekazanych przez samorządy zostało skierowane do podmiotu, który nie jest w świetle przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej zobowiązany do rozpatrzenia wniosku. W konsekwencji brak podjęcia przez Gminę działań zmierzających do rozpoznania wniosku zgodnie z ww. przepisami nie może być rozważany w kategoriach bezczynności podlegającej kontroli sądowej. Ta bowiem ma miejsce, gdy organ będąc prawnie zobowiązanym do podjęcia określonych czynności, nie wykonuje ich. W przeciwnym zaś wypadku działania takiego organu nie podlegają badaniu pod względem legalności w postępowaniu przed sądem administracyjnym, gdyż nie istnieje przepis prawa, który mógł zostać przez ten organ naruszony (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 24 marca 2021 r., sygn. akt II SAB/Gd 1118/20).

Jedynie informacyjnie Sąd wskazuje, że chybione były wywody Gminy zmierzające do wykazania, że organ nie pozostawał w bezczynności z uwagi na zakwalifikowanie informacji jako informacji przetworzonej. W takim bowiem przypadku organ, aby nie narazić się na zarzut bezczynności, zobowiązany jest wezwać wnioskodawcę do wykazania w zakreślonym terminie, że uzyskanie takiej informacji jest szczególnie istotne dla interesu publicznego. Jak wynika z ustalonego w sprawie stanu faktycznego Gmina Wyznaniowa Żydowska w T. nie dokonywała powyższej czynności.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie orzekł jak w sentencji.