Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 1055/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2018-07-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 28 ust. 2, 3 i 3a, art. 32, art. 24 ust. 4 i ust. 5f
journal: Dz.U. 2016 poz 963
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Dnia 24 lipca 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Monika Krzyżaniak, Sędzia NSA Teresa Rutkowska, , Protokolant Sekretarz sądowy – Blanka Kuźniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 lipca 2018 roku sprawy ze skargi J.Z. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne w postaci odsetek za zwłokę oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r., nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 28 ust. 2, 3 i 3a i art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r. poz. 963 ze zm.), dalej "u.s.u.s., odmówił J. Z. umorzenia odsetek za zwłokę w łącznej kwocie 15 519,00 zł z tytułu zaległych składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od kwietnia do listopada 2006 r. i od stycznia 2007 r. do sierpnia 2014 r., liczonych na dzień 26 lipca 2017 r.

W sprawie ustalono następujące okoliczności faktyczne i prawne.

W dniu 11 kwietnia 2017 r. do ZUS wpłynęło zażalenie J. Z. z dnia 9 kwietnia 2017 r. skierowane do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. na postanowienie Dyrektora [...] Oddziału ZUS w Ł. z dnia [...] marca 2017 r. w przedmiocie odmowy uwzględnienia zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne. W zażaleniu skarżący wniósł o:

- umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych z dnia 20 lutego 2017 r. (...),

- wstrzymanie wszczętego w sprawie postępowania egzekucyjnego do czasu rozpatrzenia niniejszego zażalenia,

a z ostrożności procesowej w razie negatywnego rozpatrzenia zażalenia o wstrzymanie naliczania i umorzenie odsetek za zwłokę.

Zażalenie zostało przekazane do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej celem załatwienia zgodnie z właściwością rzeczową. Postanowieniem z dnia [...] lipca 2017 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora [...] Oddziału ZUS w Ł. z [...] marca 2017 r. wskazując w uzasadnieniu postanowienia, że nie jest organem właściwym do rozpatrzenia zawartego w zażaleniu wniosku o wstrzymanie naliczania i umorzenia odsetek za zwłokę.

Celem rozstrzygnięcia przedmiotowego wniosku, ZUS przeprowadził z urzędu postępowanie wyjaśniające, w wyniku którego na podstawie danych zewidencjonowanych w Kompleksowym Systemie Informatycznym ZUS ustalił, że skarżący prowadził działalność gospodarczą w okresie od 1 stycznia 1999 r. do 31 grudnia 2003r., od 14 do 30 kwietnia 2004r. i od 4 lutego 2005 r. do 7 sierpnia 2014 r. Od dnia 1 czerwca 2005r., posiada tytuł ubezpieczenia jako emeryt lub rencista. Wpis, na podstawie którego prowadził działalność gospodarczą został wykreślony z rejestru w dniu [...] września 2014 r. Ponadto ustalono, że skarżący jest właścicielem samochodu marki Ford Fiesta rok prod. 2011 i w dniu 3 marca 2016 r. na tym pojeździe został ustanowiony zastaw ustawowy wpisany do Rejestru Zastawów Skarbowych, celem zabezpieczenia nieopłaconych należności z tytułu składek za okres od marca 2006 r. do sierpnia 2014 r. w łącznej kwocie 36.157,48 zł. Skarżący nie figuruje w Centralnej Bazie Ksiąg Wieczystych jako właściciel, bądź współwłaściciel nieruchomości. Należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od lutego do listopada 2006 r. i od stycznia 2007 r. do sierpnia 2014 r. objęte zostały przymusowym dochodzeniem prowadzonym przez Dyrektora [...] Oddziału ZUS w Ł. ze świadczenia rentowego. Do świadczenia nastąpił zbieg egzekucji z komornikiem sądowym i do łącznego prowadzenia postępowania egzekucyjnego został wyznaczony Dyrektor [...] Oddziału ZUS w Ł. W ramach prowadzonego postępowania została wyegzekwowana należność w kwocie 662,83 zł. Skarżący pobiera rentę rodzinną w wysokości 2.651,35 zł brutto plus dodatek pielęgnacyjny w wysokości 209,59 zł. Ze świadczenia dokonywane są potrącenia w wysokości 662,83 zł, wobec powyższego świadczenie wynosi 1.734,49 zł. W dniu 21 lutego 2017 r., na podstawie tytułów wykonawczych o numerach od [...] do [...], Dyrektor [...] Oddziału ZUS w Ł. wystawił zawiadomienia o zajęciu świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej, obejmujące należności z tytułu nieopłaconych składek za okres od lutego do listopada 2006 r. i od stycznia 2007 r. do sierpnia 2014 r. W dniu 27 lutego 2017 r. skarżący zgłosił zarzut na postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych o numerach od [...] do [...]. Postanowieniem z dnia [...] marca 2017 r. Dyrektor [...] Oddziału ZUS w Ł. postanowił zawiesić postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie ww. tytułów wykonawczych do czasu wydania ostatecznego postanowienia w przedmiocie zgłoszonych zarzutów. Postanowieniem z dnia [...] marca 2017 r., Dyrektor [...] Oddziału ZUS w Ł. odmówił uwzględnienia zgłoszonych zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne.

Wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...] r. ZUS odmówił J.Z.umorzenia odsetek za zwłokę w łącznej kwocie 15 519,00 zł z tytułu zaległych składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od kwietnia do listopada 2006 r. i od stycznia 2007 r. do sierpnia 2014 r. liczonych na dzień 26 lipca 2017 r., wskazując, że zgodnie z art. 28 ust. 1 i ust. 2 w zw. z art. 32 u.s.u.s., Zakład może umorzyć należności z tytułu składek w całości lub w części w przypadku ich całkowitej nieściągalności. Całkowita nieściągalność zgodnie z art. 28 ust. 3 u.s.u.s. zachodzi, gdy:

1. dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2. sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 oraz art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2016r. poz. 2171, z późn. zm.);

3. nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r. poz. 201 z późn. zm.),

4. nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym,

4a wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym, 4b nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym,

5. naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję,

6. jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Natomiast zgodnie z art. 28 ust. 3a w zw. z art. 32 u.s.u.s. i § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. z 2003 r. Nr 141 poz. 1365), należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy, ubezpieczonych będących jednocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności.

Zgodnie z § 3 ust. 1 ww. rozporządzenia, Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1. gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych;

2. poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3. przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Celem rozstrzygnięcia przedmiotowego wniosku o umorzenie należności z tytułu składek w postaci odsetek za zwłokę, który został potraktowany jako wniosek o umorzenie części zadłużenia, gdyż umorzenie należności zarówno w części jak i w całości uwarunkowane jest tymi samymi przepisami prawa, dokonano analizy zgromadzonego materiału dowodowego.

Z materiału dowodowego zgromadzonego w przedmiotowej sprawie wynika, że strona pobiera rentę rodzinną w wysokości 2.651,35 zł brutto miesięcznie oraz dodatek pielęgnacyjny w wysokości 209,59 zł, tj. łącznie kwotę 2.397,32 zł netto. Ze świadczenia dokonywane są potrącenia w wysokości 662,83 zł, wobec powyższego do wypłaty pozostaje świadczenie w wysokości 1.734,49 zł.

Pismem, doręczonym w dniu 9 sierpnia 2017 r. skarżący został poinformowany, że ciężar udowodnienia przesłanek, o których mowa w cyt. rozporządzeniu spoczywa na stronie, a niedostarczenie dokumentów może mieć wpływ na podjęte w sprawie rozstrzygnięcie. Ponadto do pisma zostało załączone oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej nie prowadzącej działalności gospodarczej celem wypełnienia i odesłania do ZUS. Skarżący nie przedstawił żadnych dokumentów.

Mając na uwadze fakt, że w toku postępowania skarżący wykazał, jakie osiąga dochody i ponosi wydatki związane utrzymaniem mieszkania, leczeniem, spłatą zobowiązań wobec innych wierzycieli, itp. organ uznał, że skarżący nie wykazał, że opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby skarżącego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Tym samym stwierdził, że nie zachodzi przesłanka zdefiniowana w § 3 ust. 1 pkt 1 cyt. rozporządzenia, które ma zastosowanie również do należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne, którymi są także odsetki za zwłokę.

Niezależnie od powyższego organ podniósł również, że nie wystarczy jedynie wskazanie przez osobę zobowiązaną do zapłaty należności z tytułu składek na uciążliwość i trudności w zapłacie narosłych zobowiązań, gdyż strona powinna liczyć się z koniecznością zapłaty należności, ponieważ należy to do jej obowiązku, a odstąpienie od tego obowiązku ma charakter wyjątkowy. Trudna sytuacja materialna i zdrowotna skarżącego nie jest wystarczającym argumentem do wydania pozytywnej decyzji w zakresie umorzenia zaległych składek, gdyż powinien on wykazać odpowiednią starannością i zapobiegliwością by w zakresie prowadzonej działalności gospodarczej regulować zobowiązania publicznoprawne jakimi są składki ubezpieczeniowe względem ZUS. Ustawowym obowiązkiem ZUS jest dochodzenie należności z tytułu składek, w tym również z wykorzystaniem wszelkich dostępnych środków przymusowego dochodzenia należności. Umorzenie należności z tytułu składek stanowi wyraz definitywnej rezygnacji uprawnionego organu z możliwości ich wyegzekwowania. Biorąc pod uwagę publicznoprawny charakter należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz uwzględniając cele, na które są one przeznaczone, organy odpowiedzialne za ich pobór zobligowane są do szczególnej staranności i ostrożności w dysponowaniu nimi. Dotyczy to również, podejmowanych

w warunkach uznania administracyjnego, decyzji w przedmiocie umorzenia należności, a podejmując rozstrzygnięcie w tym zakresie organ jest zobowiązany

do kontrolowania interesu dłużnika z interesem ogólnospołecznym.

W rozpatrywanym przypadku nie mają również zastosowania przestanki wskazane w § 3 ust. 1 pkt 2 i 3 rozporządzenia, ponieważ skarżący nie wykazał, że poniósł straty materialne w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia, które mogłyby spowodować, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić możliwości dalszego prowadzenia działalności. Skarżący nie prowadzi działalności gospodarczej od 8 sierpnia 2014 r., a wpis, na podstawie którego prowadził działalność został wykreślony z rejestru, nie wykazał też, że choroba lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny pozbawia go możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Skarżący pobiera świadczenie rentowe, z którego mogą być egzekwowane należności z tytułu składek. W świetle powyższego stwierdzić należy, że w niniejszym przypadku brak jest podstaw do umorzenia przedmiotowego zadłużenia w oparciu o przesłanki zdefiniowane w § 3 ust. 1 pkt 2 i 3 ww. rozporządzenia.

ZUS rozpatrzył również możliwość umorzenia należności z tytułu składek w postaci odsetek za zwłokę z uwagi na ich całkowitą nieściągalność, która zachodzi w przypadkach określonych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s.. Biorąc bowiem pod uwagę to, że skarżący pobiera rentę rodzinną w wysokości 2 651,35 zł brutto plus dodatek pielęgnacyjny w wysokości 209,59 zł, tj. łącznie kwotę 2.397,32 zł netto, należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie zdrowotne objęte zostały przymusowym dochodzeniem i postępowanie to jest w toku, jest właścicielem samochodu marki Ford Fiesta rok prod. 2011, a w dniu 3 marca 2016 r. na pojeździe został ustanowiony zastaw ustawowy celem zabezpieczenia nieopłaconych należności z tytułu składek za okres od marca 2006 r. do sierpnia 2014 r. w łącznej kwocie 36.157,48 zł, ZUS stwierdził, że nie została spełniona przesłanka całkowita nieściągalności zdefiniowana w art. 28 ust. 3 u.s.u.s.. Brak jest zatem podstaw do umorzenia przedmiotowego zadłużenia w oparciu o art. 28 ust. 2 u.s.u.s.

Ponadto organ wskazał, że decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r. ZUS [...] Oddział w Ł. ustalił podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie zdrowotne, jako osoby prowadzącej działalność w zakresie wolnego zawodu. Powyższa decyzja jest prawomocna po wyroku Sądu Apelacyjnego w Ł. z dnia [...] maja 2014 r. Z kolei decyzją z dnia [...] lutego 2016 r., ZUS [...] Oddział w Ł. stwierdził, że skarżący jest dłużnikiem ZUS z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od lutego 2006 r. do sierpnia 2014 r. Decyzja jest prawomocna od dnia 9 sierpnia 2016 r. w następstwie wyroku Sądu Okręgowego w Ł. z dnia [...] lipca 2016 r.

Organ nadmienił również, że na dzień rozpatrywania niniejszego wniosku, należności z tytułu nieopłaconych składek, będące przedmiotem niniejszego postępowania nie uległy przedawnieniu. Obowiązujący do dnia 31 grudnia 2011 r. art. 24 ust. 4 u.s.u.s. stanowił, że należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Z kolei ustawa z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz.U. nr 232, poz. 1378), wprowadziła zmiany do art. 24 u.s.u.s., skracające okres przedawnienia należności z tytułu składek z dotychczasowych 10 do 5 lat. Podkreślenia wymaga jednak fakt, iż zasada ta odnosi się wprost wyłącznie do należności, dla których bieg terminu przedawnienia rozpoczął się 1 stycznia 2012 r. i później. Art. 27 u.s.u.s. z dnia 16 września 2011 r., wprowadził przepisy przejściowe regulujące tryb przedawnienia należności z tytułu składek. Zgodnie z art. 27 ustawy deregulacyjnej, do przedawnienia należności z tytułu składek, dla których bieg przedawnienia rozpoczął się przed 1 stycznia 2012 r. stosuje się 5 - letni okres przedawnienia liczony od 1 stycznia 2012 r., chyba że przedawnienie zgodnie z dotychczasowymi przepisami, tj. po upływie 10 lat licząc od dnia ich wymagalności, nastąpiłoby wcześniej.

Ponadto zgodnie z art. 24 ust. 5 u.s.u.s., nie ulegają przedawnieniu należności z tytułu składek zabezpieczone hipoteką lub zastawem, jednakże po upływie terminu przedawnienia należności te mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki lub zastawu do wysokości zaległych składek i odsetek za zwłokę liczonych do dnia przedawnienia. Stosownie do treści art. 24 ust. 5b u.s.u.s., bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. W przypadku zaistnienia okoliczności powodujących zawieszenie biegu przedawnienia, okresu na który został on zawieszony nie wlicza się do okresu przedawnienia, dopiero po ich ustaniu przedawnienie będzie biegło dalej. Zgodnie art. 24 ust. 5f, który ma zastosowanie również do należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne - w przypadku wydania przez Zakład decyzji ustalającej obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym, podstawę wymiaru składek lub obowiązek opłacania składek na ubezpieczenia społeczne, bieg terminu przedawnienia ulega zawieszeniu od dnia wszczęcia postępowania do dnia, w którym decyzja stała się prawomocna.

Uwzględniając okresy zawieszenia biegu terminu przedawnienia składek, ZUS stwierdził, że należności z tytułu składek będące przedmiotem niniejszego wniosku nie uległy przedawnieniu i są nadal wymagalne.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżący podkreślił, że obowiązek z tytułu zaległych składek na ubezpieczenie zdrowotne nigdy nie powstał, ponieważ wszystkie prace wykonywał na podstawie umów o dzieło. Skoro zatem należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne były nienależne to nie mogły powstać odsetki za zwłokę. Skarżący podał, że jako rencista wykonywał jednoosobowo roboty budowlane, nie prowadził jednak działalności gospodarczej w rozumieniu ustawy. Działalność gospodarczą zarejestrował dopiero w następstwie wezwania z urzędu skarbowego i groźby kary.

W odpowiedzi na skargę ZUS wniósł o odrzucenie skargi lub jej oddalenie. Uzasadniając wniosek o odrzucenie skargi ZUS wskazał, że skarżący po raz kolejny kwestionuje zasadność istnienia zadłużenia wobec ZUS z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie zdrowotne, które zostało już prawomocnie przesądzone wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Ł. z dnia [...] maja 2014r., sygn. akt [...], a nie poprawność rozstrzygnięcia w zakresie odmowy umorzenia.

W dniu 10 lipca 2018 r, do akt sprawy wpłynęło pismo procesowe skarżącego z dnia 7 lipca 2018 r., wraz z załącznikami, w którym podtrzymując stanowisko, że od zawartych umów o dzieło nie należy odprowadzać składek na ubezpieczenie zdrowotne, wniósł o umorzenie postępowania w sprawie.

Na rozprawie skarżący popierał wniesioną skargę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302), dalej p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem kontroli sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek za zwłokę w łącznej kwocie 15 519,00 zł z tytułu zaległych składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od kwietnia do listopada 2006 r. i od stycznia 2007 r. do sierpnia 2014 r., według stanu na dzień 26 lipca 2017 r. Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r. poz. 963 ze zm.), dalej u.s.u.s. oraz rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. z 2003 r. Nr 141 poz. 1365).

Na wstępie podnieść należy, że "należności z tytułu składek" to pojęcie zbiorcze, które obejmuje składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę. Wszędzie tam, gdzie w u.s.u.s. ustawodawca posługuje się pojęciem "należności z tytułu składek" regulacja ustawowa dotyczy nie tylko składek, ale także odsetek za zwłokę, kosztów egzekucyjnych, kosztów upomnienia i dodatkowej opłaty (por. wyrok NSA z 30 marca 2017 r., II GSK 5146/16). Przepis art. 32 u.s.u.s. stanowi poza tym, że do składek na Fundusz Pracy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych i Fundusz Emerytur Pomostowych oraz na ubezpieczenie zdrowotne w zakresie: ich poboru, egzekucji, wymierzania odsetek za zwłokę i dodatkowej opłaty, przepisów karnych, dokonywania zabezpieczeń na wszystkich nieruchomościach, ruchomościach i prawach zbywalnych dłużnika, odpowiedzialności osób trzecich i spadkobierców oraz stosowania ulg i umorzeń stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące składek na ubezpieczenia społeczne.

W orzecznictwie wskazuje się także, że wniosek strony o umorzenie zaległości nie rozstrzyga ani o istnieniu zaległości, ani o ich wysokości – organ powinien samodzielnie zweryfikować w toku postępowania w przedmiocie umorzenia, czy zaległości w należnych wpłatach w ogóle istnieją. Jeżeli w jakiejś części zaległości nie istnieją – zostały zapłacone, nie powstały lub uległy przedawnieniu – postępowanie w tej części jest bezprzedmiotowe i powinno zostać umorzone na zasadzie art. 105 § 1 k.p.a. (por. wyroki: WSA w Gliwicach z 15 lipca 2009 r., III SA/Gl 442/09; WSA w Krakowie z 28 maja 2014 r., I SA/Kr 129/14; WSA w Gliwicach z 12 listopada 2014 r., I SA/Gl 485/14 dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl. - w skrócie: "CBOSA"). Zaakcentowania wymaga bezsporny pogląd, że organ z urzędu uwzględnia ewentualne przedawnienie.

Wygasanie zobowiązań podatkowych na skutek przedawnienia oznacza, że pomimo niezaspokojenia wierzyciela stosunek zobowiązaniowy przestaje istnieć z mocy prawa (art. 59 § 1 pkt 9 o.p.). Dotyczy to nie tylko należności głównej, lecz wszelkich roszczeń pieniężnych wierzyciela, a więc także tych, które powstały jako odsetki za zwłokę. Wraz z upływem terminu przedawnienia stosunek prawny zobowiązania podatkowego wygasa bez względu na to, czy dłużnik podatkowy powołał się na tę okoliczność. Przedawnienie uwzględniane jest bowiem z urzędu. Powyższe uwagi dotyczą wprawdzie zobowiązań podatkowych, lecz – zgodnie z art. 31 u.s.u.s – znajdują odpowiednie zastosowanie do zobowiązań z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 9 maja 2014 r., III AUa 697/13 LEX nr 1477376 ).

Wobec powyższego niedopuszczalne jest objęcie postępowaniem należności, które nie istniały bądź wygasły na skutek przedawnienia. W każdym przypadku przy rozpatrzeniu wniosku o umorzenie zaległych należności z tytułu składek niezbędne jest więc ustalenie ich wymagalności na dzień wydania decyzji. Ustalenia takie powinny być dokonane w pierwszej kolejności, jeszcze przed analizą wystąpienia przesłanek warunkujących dopuszczalność umorzenia zaległych należności. W świetle powyższego uznać trzeba, że tylko wobec faktycznie istniejących należności można wydać rozstrzygniecie merytoryczne, załatwiające sprawę co do istoty, a więc poprzez umorzenie zaległości lub odmowę ich umorzenia. Stwierdzenie przedawnienia należności uniemożliwia bowiem prowadzenie postępowania w sprawie z wniosku o ich umorzenie i powoduje konieczność umorzenia postępowania z uwagi na bezprzedmiotowość. Innymi słowy, postępowanie w sprawie umorzenia zaległości z tytułu przedawnionych zobowiązań z tytułu składek jest bezprzedmiotowe (art. 105 k.p.a.).

Zatem podstawowym obowiązkiem organu w sprawie dotyczącej umorzenia odsetek od zaległych składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od kwietnia do listopada 2006 r. i od stycznia 2007 r. do sierpnia 2014 r było wykazanie, że niezapłacone przez stronę postępowania odsetki od zaległych składek objęte kontrolowaną decyzją nie uległy przedawnieniu. Odsetki za zwłokę nie są świadczeniem samodzielnym oderwanym od zaległości składkowej lecz mają charakter akcesoryjny w stosunku do należności głównej, którą stanowi zaległość składkowa. Z tej przyczyny jest oczywiste, że zobowiązanie do zapłaty odsetek może powstać jedynie wówczas, gdy powstała sama zaległość składkowa. Uregulowanie zaległości składkowej jest także końcowym terminem naliczenia odsetek za zwłokę.

W niniejszej sprawie organ uwzględniając okresy zawieszenia biegu terminu przedawnienia w sposób prawidłowy ustalił, że należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie zdrowotne nie uległy przedawnieniu i są nadal wymagalne.

Zgodnie z art. 24 ust 4 u.s.u.s., obowiązującym w dacie powstania zaległości skarżącego, należności z tytułu składek ulegały przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Od 1 stycznia 2012 r. na podstawie art. 11 pkt 1 ustawy z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz.U. Nr 232 poz. 1378) zmieniono treść art. 24 ust. 4 u.s.u.s. i skrócono okres przedawnienia składek na ubezpieczenia społeczne z 10 do 5 lat. Zgodnie z art. 27 ust. 1 cyt. ustawy z dnia 16 września 2011 r., do przedawnienia należności z tytułu składek, o którym mowa w art. 24 ust. 4 u.s.u.s., którego bieg rozpoczął się przed dniem 1 stycznia 2012 r., stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą z tym, że bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia 1 stycznia 2012 r. Zgodnie z zasadą wynikającą z tego przepisu do należności składkowych nieprzedawnionych do 1 stycznia 2012 r. (według zasad z zastosowaniem 10-letniego okresu przedawnienia) ma zastosowanie 5-letni termin przedawnienia, z tym jednak bardzo istotnym zastrzeżeniem, że liczy się go nie od daty ich wymagalności, tak jak o tym stanowi art. 24 ust. 4 u.s.u.s., ale od dnia 1 stycznia 2012 r. Stosownie zaś treści art. 27 ust. 2 ustawy z dnia 16 września 2011 r., jeżeli przedawnienie rozpoczęte przed dniem 1 stycznia 2012 r. nastąpiłoby zgodnie z przepisami dotychczasowymi wcześniej, przedawnienie następuje z upływem tego wcześniejszego terminu (por. Sąd Apelacyjny w Katowicach w wyroku z 27 czerwca 2013 r., III AUa 1656/12, Lex nr 1350353). Z kolei zgodnie z art. 24 ust. 5 f u.s.u.s. dodanym na podstawie art. 1 pkt 1 lit.b ustawy z dnia 28 kwietnia 2011 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 138, poz. 808) w przypadku wydania przez Zakład decyzji ustalającej obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym, podstawę wymiaru składek lub obowiązek opłacania składek na te ubezpieczenia, bieg terminu przedawnienia ulega zawieszeniu od dnia wszczęcia postępowania do dnia, w którym decyzja stała się prawomocna.

W art. 28 ust. 2 u.s.u.s. ustalona została zasada, zgodnie z którą należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. Sytuacje całkowitej nieściągalności, o których mowa w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. zostały wyliczone w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Zgodnie z art. 28 ust. 3 u.s.u.s., całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2, zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2015 r. poz. 233, 978, 1166, 1259 i 1844 oraz z 2016 r. poz. 615);

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Podkreślić należy, że wyliczenie zawarte w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, że ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek.

Z treści cyt. art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s. jednoznacznie wynika, że aby Zakład Ubezpieczeń Społecznych mógł wydać rozstrzygnięcie w ramach uznania administracyjnego musi wcześniej poczynić ustalenia, że w sprawie zachodzi stan całkowitej nieściągalności. Dopiero bowiem zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w art. 28 ust. 3 pkt 1 – 6 u.s.u.s., pozwala Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych przejść do rozważania dalszych okoliczności, które będą uzasadniały umorzenie zadłużenia, bądź odmowę umorzenia.

Natomiast art. 28 ust. 3a u.s.u.s. stanowi, że należności ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. W takiej sytuacji, rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. z 2003r., nr 141, poz. 1365) nakłada na zobowiązanego obowiązek wykazania, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny. Przesłanki umorzenia należności określone zostały w § 3 cyt. rozporządzenia, zgodnie z którym Zakład może umorzyć należności z tytułu składek (odsetki za zwłokę), jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych,

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającej opłacenie należności.

Dokonując wykładni pojęć "całkowita nieściągalność" i "uzasadniony przypadek" organ orzekający musi odwołać się do obowiązującego systemu prawa, uwzględniając zasadę powszechności ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych zawartą w art. 84 Konstytucji RP, zgodnie z którą każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków określonych w ustawach, co ma bezpośrednie odniesienie do norm zawartych w art. 2a ust. 1, ust. 2 pkt 2 i ust. 3 u.s.u.s. stanowiących o tym, że stoi ona na gruncie równego traktowania wszystkich ubezpieczonych bez względu na płeć, stan cywilny, stan rodzinny, a zasada równego traktowania dotyczy w szczególności obowiązku opłacania i obliczania wysokości składek na ubezpieczenie społeczne.

Podkreślić należy, że wskazane powyżej przepisy określają uprawnienie organu do umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek w sytuacji ziszczenia się jednej z przesłanek wymienionych w art. 28 ust. 1 i 2 oraz ust. 3a u.s.u.s. Zaistnienie którejkolwiek z ww. przesłanek, daje potencjalną możliwość umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek. Wówczas oznacza to jednak dla organu podejmującego rozstrzygnięcie tylko możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 6 maja 2004r., sygn. akt II UZP 6/04, opubl. OSNP 2004/16/285).

Decyzja w sprawie zastosowania ulgi w spłacie zaległych należności składkowych podejmowana jest na zasadzie uznania administracyjnego. Oczywiście wskazanej swobody w zakresie wyboru rozstrzygnięcia nie można utożsamiać z zupełną dowolnością sposobu rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, ponieważ organy administracji publicznej, zgodnie z art. 6 k.p.a. działają na podstawie przepisów prawa. To z kolei wiąże się z obowiązkiem uwzględnienia w motywach wydanego rozstrzygnięcia przepisów powszechnie obowiązującego prawa, w tym przepisów określających zasady postępowania administracyjnego. Ustalając stan faktyczny sprawy w toku postępowania dowodowego i następnie porównując ten stan do hipotezy normy zezwalającej na umorzenie należności organ jest związany określonymi w k.p.a. zasadami oraz regułami logiki. W postępowaniu, organ obowiązany jest stać na straży praworządności, podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.), a także w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.).

Postępowanie organu w tym zakresie podlega ocenie sądu administracyjnego. Sąd ocenia, czy został w sprawie zebrany kompletny materiał dowodowy, czy w procesie oceny dowodów organ administracyjny nie naruszył reguł logiki i czy zastosował właściwe przepisy do prawidłowo ustalonego stanu faktycznego. Natomiast, co należy mocno wyartykułować kompetencję w zakresie umorzenia należności składkowych posiada wyłącznie Zakład Ubezpieczeń Społecznych w ramach wspomnianego wcześniej uznania administracyjnego, które odnosi się do wyboru konsekwencji prawnych (umorzyć należności lub odmówić ich umorzenia) w sytuacji prawidłowego ustalenia, że zastosowanie instytucji umorzenia jest możliwe, bowiem przemawiają za tym przesłanki wskazane w art. 28 ust. 3, bądź w § 3 ust. 1 rozporządzenia. Wybór konsekwencji prawnej, to drugi etap postępowania organu w procesie wydawania decyzji w sprawie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. W przypadku decyzji uznaniowej organ zobowiązany jest w sposób czytelny, umożliwiający kontrolę poszczególnych etapów rozumowania, przedstawić wszystkie przesłanki faktyczne i interpretacyjne wnioskowania (art. 107 § 3 k.p.a.).

W ocenie sądu, w rozpatrywanej sprawie nie doszło do naruszenia przepisów prawa procesowego ani materialnego skutkującego koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji, a uzasadnienie rozstrzygnięcia wskazuje na przesłanki, jakimi kierował się Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmawiając umorzenia odsetek za zwłokę od nieopłaconych składek na ubezpieczenie zdrowotne.

Płatnik składek odpowiada za zobowiązania całym swoim majątkiem, zarówno teraźniejszym, jak i przyszłym. Należy przy tym wskazać, że obowiązkiem wierzyciela jest przede wszystkim poszukiwanie możliwości odzyskania zaległych należności, możliwość ich umarzania przewidziana jest bowiem dla przypadków szczególnie drastycznych. Dlatego też jeśli organ dostrzega jakiekolwiek możliwości wyegzekwowania długu, czy z obecnego majątku dłużnika, czy też w dalszej perspektywie czasowej, to podjęcie w ramach uznania administracyjnego negatywnego dla wnioskodawcy rozstrzygnięcia, nie może być uważane za dowolne, a umorzenie należności składkowych byłoby przedwczesne.

W tym miejscu wypada zauważyć, że w postępowaniu w sprawach o umorzenie należności analizie nie podlegają przyczyny powstania zadłużenia, ocenie podlega wyłącznie sytuacja wnioskodawcy w kontekście przesłanek umorzenia, określonych w przytoczonych powyżej przepisach. Innymi słowy, okoliczności powstania zadłużenia z tytułu składek nie mogą stanowić podstawy do umorzenia należności. Osoba prowadząca działalność gospodarczą jest zobowiązana do zapoznania się z obowiązującymi przepisami prawa, a skutki finansowe działalności zobowiązanego nie mogą być przerzucone na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych. Obligatoryjność opłacania składek dotyczy wszystkich płatników składek. Za ryzyko związane z prowadzoną działalnością, jak również jej negatywnymi skutkami oraz za wszelkie rozliczenia odpowiada podmiot prowadzący działalność gospodarczą.

W niniejszej sprawie organ administracji trafnie uznał, że nie zachodzi żadna z przesłanek całkowitej nieściągalności, o których mowa w cyt. powyżej art. 28 ust. 3 u.s.u.s., a w szczególności nie została spełniona przesłanka określona w art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s. Wobec skarżącego prowadzone jest postępowanie egzekucyjne. Organ egzekucyjny nie stwierdził braku majątku, z którego można skutecznie prowadzić egzekucję. Nie jest sporne, że skarżący pobiera rentę rodzinną w wysokości 2 651,35 zł brutto miesięcznie oraz dodatek pielęgnacyjny w wysokości 209,59 zł, tj. łącznie kwotę 2.397,32 zł netto. Ze świadczenia dokonywane są potrącenia w wysokości 662,83 zł, wobec powyższego do wypłaty pozostaje świadczenie w wysokości 1 734,49 zł. Ponadto skarżący jest właścicielem samochodu marki Ford Fiesta rok prod. 2011, a w dniu 3 marca 2016 r. na pojeździe został ustanowiony zastaw ustawowy celem zabezpieczenia nieopłaconych należności z tytułu składek za okres od marca 2006 r. do sierpnia 2014 r. w łącznej kwocie 36.157,48 zł,

Zaakcentować należy, że umorzenie składek wynikające z tego przepisu jest możliwe tylko i wyłącznie w sytuacji, gdy spełniony zostanie którykolwiek ze stanów faktycznych dotyczący całkowitej nieściągalności składek. Brak natomiast takiego stanu stanowi negatywną przesłankę umorzenia należności. Ujmując rzecz inaczej, w sytuacji, gdy nie wystąpi żadna z przesłanek całkowitej nieściągalności określona w ust. 3 art. 28 u.s.u.s. nie jest prawnie możliwe umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (odsetek za zwłokę) z powodu ich całkowitej nieściągalności. Spełnienie bowiem którejkolwiek z przesłanek jest warunkiem koniecznym (niezbędnym) do ewentualnego uwzględnienia wniosku o umorzenie składek (odsetek za zwłokę).

Niezależnie od powyższego na podstawie cyt. art. 28 ust. 3a u.s.u.s., należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Szczegółowe przypadki zostały określone w powołanym powyżej § 3 ust. 1 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003r.

Analiza zgromadzonych w sprawie dokumentów potwierdza stanowisko organu, że w niniejszej sprawie nie wystąpiły przesłanki umorzenia należności pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Skarżący pobiera rentę rodzinną w wysokości 2.651,35 zł brutto miesięcznie oraz dodatek pielęgnacyjny w wysokości 209,59 zł, tj. łącznie kwotę 2.397,32 zł netto. Ze świadczenia dokonywane są potrącenia w wysokości 662,83 zł, wobec powyższego do wypłaty pozostaje świadczenie w wysokości 1.734,49 zł. Jest właścicielem samochodu marki Ford Fiesta rok prod. 2011 i w dniu 3 marca 2016 r. na pojeździe został ustanowiony zastaw ustawowy wpisany do Rejestru Zastawów Skarbowych, celem zabezpieczenia nieopłaconych należności z tytułu składek za okres od marca 2006 r. do sierpnia 2014 r. w łącznej kwocie 36.157,48 zł. Skarżący, jak ustalił ZUS nie figuruje w Centralnej Bazie Ksiąg Wieczystych jako właściciel, bądź współwłaściciel nieruchomości.

Pismem, doręczonym w dniu 9 sierpnia 2017 r. ZUS poinformował skarżącego, że ciężar udowodnienia przesłanek, o których mowa w cyt. rozporządzeniu spoczywa na stronie, a niedostarczenie dokumentów może mieć wpływ na podjęte w sprawie rozstrzygnięcie. Do ww. pisma zostało załączone oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej nie prowadzącej działalności gospodarczej celem wypełnienia i odesłania do ZUS. Skarżący nie udzielił odpowiedzi na powyższe pismo i nie przedstawił żadnych dokumentów obrazujących jego aktualną sytuację rodzinną i materialną. Nie wykazał, jakie aktualnie osiąga dochody i ponosi wydatki związane utrzymaniem mieszkania, leczeniem, czy spłatą zobowiązań wobec innych wierzycieli, itp. Nie wykazał zatem, że opłacenie odsetek za zwłokę z tytułu zaległych składek pozbawiłoby skarżącego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Tym samym zasadnie organ stwierdził, że nie zachodzi żadna przesłanka zdefiniowana w § 3 ust. 1 pkt 1 cyt. rozporządzenia.

W świetle przedstawionych okoliczności faktycznych zdaniem sądu organ dostatecznie wywiązał się z nałożonych na niego obowiązków, tj. w takim zakresie, w jakim było to możliwe zebrał cały dostępny materiał dowodowy i dokonał jego oceny, a następnie rozważył i ocenił wszystkie okoliczności mogące mieć wpływ na wybór rozstrzygnięcia o udzieleniu lub odmowie udzielenia ulgi. Organ uwzględnił wszystkie okoliczności podane przez skarżącego oraz okoliczności wynikające z danych będących w posiadaniu organu. Stan faktyczny sprawy będący podstawą rozstrzygnięcia nie budzi wątpliwości i nie był też przez stronę skarżącą kwestionowany. Także wnioski, które organ wyprowadził z informacji przedstawionych przez stronę i danych będących w posiadaniu organu nie były przez skarżącego kwestionowane.

Końcowo należy również podkreślić, że w orzecznictwie sądów administracyjnych wielokrotnie akcentowano, że ZUS jako dysponent środków publicznych oceniając istnienie przesłanek umorzenia składek zobligowany jest do uwzględnienia interesu publicznego, a nie tylko interesu indywidualnego wnioskodawcy. W wyroku z dnia 18 stycznia 2011r., sygn. akt II GSK 60/10 NSA przyjął, że nawet jeżeli występuje któraś z przesłanek, o których mowa w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., ZUS nie ma obowiązku umorzenia należności, jest to wyłącznie prawem wierzyciela, który podejmuje decyzję w oparciu o reguły wynikające z art. 7 k.p.a. Wynika to z faktu, iż Zakład Ubezpieczeń Społecznych jest wierzycielem dysponującym środkami publicznymi, a zatem interes społeczny jest czynnikiem, który musi być brany pod uwagę, a nie tylko interes indywidualny.

Organ prawidłowo przeprowadził postępowanie wyjaśniające z uwzględnieniem reguł w nim obowiązujących, a w szczególności z poszanowaniem art. 7, art. 11, art. 77 i art. 80 k.p.a. Ustosunkował się do wszystkich okoliczności faktycznych i dowodów podnoszonych przez skarżącego w toku postępowania, a także ocenił zebrany materiał dowodowy w sposób kompletny, zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, co znalazło wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, czyniąc tym samym zadość art. 107 § 3 k.p.a. Podnoszona natomiast przez skarżącego w skardze argumentacja, że obowiązek z tytułu zaległych składek na ubezpieczenie zdrowotne nigdy nie powstał, ponieważ wszystkie prace były wykonywane podstawie umów o dzieło, a skoro należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne były nienależne to nie mogły powstać odsetki za zwłokę- pozostaje bez wpływu na treść zaskarżonego rozstrzygnięcia. Słusznie wskazał organ w uzasadnieniu decyzji, że decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r. ZUS ustalił podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie zdrowotne, jako osoby prowadzącej działalność w zakresie wolnego zawodu. Powyższa decyzja jest prawomocna w następstwie wyroku Sądu Apelacyjnego w Ł., [...] Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] maja 2014 r., sygn. akt [...]. Z kolei decyzją z dnia [...] lutego 2016 r., ZUS stwierdził, że skarżący jest dłużnikiem ZUS z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od lutego 2006 r. do sierpnia 2014 r. Decyzja jest prawomocna od dnia 9 sierpnia 2016 r. w następstwie wyroku Sądu Okręgowego w Ł. z dnia [...] lipca 2016 r.

Obowiązkiem organu w rozpoznawanej sprawie było rozważenie wykazanych przez stronę okoliczności i dokonanie ich oceny pod względem istnienia przesłanek umorzeniowych. Z tego obowiązku organ wywiązał się w sposób należyty. Podkreślić bowiem należy, że pomimo, że katalog przesłanek, o których mowa w § 3 rozporządzenia ma charakter otwarty, to organ nie ma obowiązku poszukiwania okoliczności uzasadniających umorzenie należności, a jedynie dokonanie oceny okoliczności wskazanych przez stronę. To na wnioskodawcy, który domaga się umorzenia zaległych składek (odsetek za zwłokę), ciąży obowiązek przedstawienia wszelkich okoliczności uzasadniających wydanie rozstrzygnięcia zgodnego z jego żądaniem. ZUS rozpatrując wniosek o umorzenie zaległych należności nie jest zobowiązany do wyręczania strony i poszukiwania z urzędu dowodów wskazujących na zasadność jej twierdzeń.

Podkreślić w tym miejscu również należy, że nie jest wymagane, aby spłata należności (odsetek za zwłokę) nastąpiła jednorazowo, możliwe jest rozłożenie należności na raty dostosowane do indywidualnych możliwości skarżącego, które będą sukcesywnie spłacane. Sąd podziela stanowisko Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, że brak jest podstaw aby rezygnując w sposób definitywny z możliwości odzyskania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych ułatwiać stronie spłatę innych zobowiązań. W sprawach o umorzenie należności z tytułu zaległych składek ubezpieczeniowych na podstawie art. 28 ust. 1 u.s.u.s., interes publiczny musi być szczególnie mocno akcentowany, bowiem akceptowanie stanu, w którym dopuszcza się niewywiązywanie się z obowiązku opłacania składek godzi w prawa innych opłacających składki osób i narusza określoną w art. 2a ust. 1 i 2 pkt 2 tej ustawy zasadę równego traktowania ubezpieczonych (por. wyrok NSA z dnia 28 stycznia 2011r., sygn. akt II GSK 99/10, LEX nr 952872).

Zmiana stanu faktycznego lub uzyskanie nowych dowodów w sprawie, po wydaniu wyroku przez sąd może stanowić podstawę do wystąpienia przez stronę z nowym wnioskiem o umorzenie należności z tytułu składek. Sąd administracyjny dokonując kontroli zaskarżonej decyzji jest bowiem zobowiązany uwzględnić stan faktyczny i prawny na dzień wydania decyzji.

Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.

dc