Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1200/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-06-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6135 Odpady
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151 w zw. z art. 119 ust. 3
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Warszawa, 27 czerwca 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Anita Wielopolska Sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec asesor WSA Agnieszka Wąsikowska (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym 27 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi J. C. na postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z [...] lutego 2019 r. nr [...] w przedmiocie wezwania do zagospodarowania odpadów oddala skargę.


UZASADNIENIE

Główny Inspektor Ochrony Środowiska postanowieniem z dnia [...] lutego 2019 r., nr [...] po rozpatrzeniu zażalenia J. C., prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą: [...], z siedzibą w [...]:

1. uchylił postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska, znak: [...], z dnia [...] października 2018 r., wzywające ww. J. C., do zastosowania procedur określonych w art. 24 ust. 3 rozporządzenia Nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczenia odpadu, poprzez zagospodarowanie odpadu o kodzie [...] w postaci uszkodzonego pojazdu marki: [...], o numerze identyfikacyjnym nadwozia [...], przemieszczonego z terytorium [...] na terytorium Polski, przez przedsiębiorcę prowadzącego stację demontażu pojazdów, posiadającego decyzję właściwego organu w zakresie gospodarki odpadami, wymaganej w związku z prowadzeniem stacji demontażu pojazdów, w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia doręczenia postanowienia - w części dotyczącej terminu jego wykonania;

2. utrzymał w mocy postanowienie GDOŚ z dnia [...] października 2018 r., w pozostałym zakresie;

3. określić termin wykonania niniejszego postanowienia jako nie dłuższy niż 30 dni od daty doręczenia postanowienia.

Organ odwoławczy wskazał, że w związku z prowadzoną procedurą zgłoszenia celnego [...] przywozu towaru w postaci uszkodzonego pojazdu marki: [...], o numerze identyfikacyjnym nadwozia [...], przez funkcjonariuszy Oddziału Celnego "[...]", stwierdzono, że ww. pojazd może stanowić odpad, zgodnie z definicją zawartą w art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2018 r. poz. 992 ze zm.), dalej u.o. W związku z powyższym, Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w [...], pismem z dnia [...] marca 2018 r., znak: [...], zawiadomił GIOŚ o nielegalnym międzynarodowym przemieszczaniu odpadów oraz przekazał zebrane w tej sprawie dokumenty.

Po dokonaniu analizy ww. materiału dowodowego, w dniu [...] marca 2018 r. GIOŚ wszczął z urzędu postępowanie administracyjne. W toku postępowania, GIOŚ uzyskał od [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska informacje o działalności podmiotu [...] i pozyskał od kontrolowanego dokumenty wystawione dla pojazdu marki ww. [...], tj. umowy kupna-sprzedaży, faktury, rachunku sprzedaży, dowodu rejestracyjnego, dokumentu "Certificate of title" wydanego dla ww. pojazdu przez właściwy organ [...] w [...].

Pismem z dnia [...] sierpnia 2018 r. J. C. złożył wyjaśnienia w ww. sprawie. Wniósł o umorzenie omawianego postępowania oraz o przeprowadzenie dowodów z dokumentów. W uzasadnieniu ww. pisma pełnomocnik Strony stwierdził, że przedmiotowy pojazd uległ częściowemu spaleniu, jednak po przeprowadzeniu odbudowy pojazdu, polegającej na "...odnowieniu komory silnika i odbudowie przedniej części karoserii", pojazd ten będzie mógł służyć zgodnie z pierwotnym przeznaczeniem, tj. poruszać się po drogach publicznych. Pełnomocnik podkreślił, że Strona sprowadziła sporny pojazd z zamiarem naprawy i nie stanowi on odpadu w rozumieniu ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów ze względu na możliwość jego naprawy oraz fakt, iż pojazd nie był sprzedany z zamiarem zmiany sposobu jego przeznaczenia. Do ww. pisma pełnomocnik Strony załączył m.in. wydruk aukcji internetowej "[...]" Nr [...], kopię karty kontenera Nr [...], kopię Partii towaru Nr [...], dokumentację fotograficzną.

GIOŚ postanowieniem z dnia [...] października 2018 r., odmówił przeprowadzenia dowodu z przesłuchania J. C., na okoliczność długotrwałego przetrzymywania pojazdu w terminalu kontenerowym; ustalenia zamiaru zakupu ww. pojazdu; podjęcia czynności zmierzających do wcześniejszego odbioru pojazdu; bezczynności organów celnych oraz właściwych podmiotów odpowiedzialnych za przechowanie i przeprowadzenie procedury tranzytowej oraz wpływu tej bezczynności na degradację pojazdu i jego finalną ocenę dokonaną po roku od dnia wwozu na teren Polski.

GIOS po analizie zgromadzonego materiału dowodowego, postanowieniem z dnia [...] października 2018 r., wezwał J. C., prowadzącego działalność gospodarczą, do zastosowania procedur określonych w art. 24 ust. 3 rozporządzenia Nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczenia odpadu, poprzez zagospodarowanie odpadu o kodzie [...] w postaci uszkodzonego pojazdu.

Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ przytoczył okoliczności, które w jego ocenie dowodzą, iż ww. pojazd stanowi odpad w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 6 u.o. Ponadto organ wyjaśnił, iż zgodnie z art. 2 pkt 35 lit. a ww. rozporządzenia (WE) Nr 1013/2006, międzynarodowe przemieszczenie spornych pojazdów jest przemieszczeniem nielegalnym.

GIOŚ – na wniosek J. C. - postanowieniem z dnia [...] grudnia 2018 r., znak: [...] wstrzymał wykonanie zaskarżonego postanowienia.

Po dokonaniu analizy zaskarżonego postanowienia w odniesieniu do materiału dowodowego oraz do zarzutów przedstawionych przez pełnomocnika Strony w zażaleniu, GIOŚ uznał stanowisko organu I instancji za prawidłowe.

Organ odwoławczy odniósł się do pojęcia "odpad" określonego w art. 3 ust. 1 pkt 6 u.o. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych wskazał, że decydujące znaczenie dla uznania danego przedmiotu za odpad ma jego stan w momencie sprowadzenia na terytorium Polski oraz wola jego poprzedniego posiadacza (np. nieprzydatność czy brak możliwości wykorzystania w dotychczasowy sposób), a także ewentualne konsekwencje (dla człowieka lub środowiska) tego nowego sposobu zastosowania.

Organ odwoławczy wskazał, że analiza dokumentacji sprawy, w tym głównie dokumentacji fotograficznej sporządzonej przez funkcjonariuszy Oddziału Celnego "[...]", załączonej do akt niniejszej sprawy, jak również protokołu z rewizji celnej z dnia [...] lutego 2018 r., pozwolą stwierdzić, że przedmiotowy pojazd, uległ uszkodzeniu w wyniku pożaru, a następnie został sprowadzony z [...] do Polski przez J. C.. Z ustaleń organu I instancji wynika, że "spaleniu uległa przednia część karoserii, komora silnika oraz wnętrze pojazdu, w tym m.in. fotele przednie, deska rozdzielcza, podsufitka oraz wykładzina podłogowa. Ponadto, pod wpływem wysokiej temperatury stopieniu uległy elementy plastikowe i inne materiały stanowiące wewnętrzną obudowę karoserii pojazdu. Dodatkowo organ wskazał, że elementy metalowe wnętrza zostały poddane działaniu wysokiej temperatury, natomiast część elementów konstrukcyjnych (słupki przednie i boczne, płyta podłogowa, dach) pokryta jest rdzą lub uległa zniszczeniu". Poza tym stwierdzono brak szyb łącznie z szyberdachem, brak opon przednich, brak lamp, brak zderzaka i całego pasa przedniego (powyższe uszkodzenia potwierdza protokół z rewizji celnej z dnia 12 lutego 2018 r.). Zdjęcia z aukcji internetowej odzwierciedlają zakres uszkodzeń.

Zdaniem organu II instancji należy stwierdzić, że ocena stanu technicznego spornego pojazdu została dokonana przez organ I instancji w sposób prawidłowy, na podstawie wiarygodnej i kompletnej dokumentacji.

W zażaleniu pełnomocnik Strony ponowił zarzut z wyjaśnień z dnia [...] sierpnia 2018 r., że "Fakt, iż pojazd uległ uszkodzeniu w wyniku pożaru - co wpływa na wizualny stan jednostki, nie może prowadzić do wniosku, iż uszkodzenie to różni się w aspekcie technicznym od zniszczeń typowo mechanicznych...". Organ II instancji nie zgodził się z powyższym. Wskazał, że nie można przyjąć, że uszkodzenia powstałe w wyniku np. zderzenia z drugim pojazdem mają ten sam charakter i wymagają przeprowadzenia podobnych napraw co uszkodzenia powstałe w wyniku pożaru bądź powodzi. Jak stwierdził organ I instancji w żalonym postanowieniu "Elementy konstrukcyjne spornego pojazdu zostały poddane działaniu wysokiej temperatury, co ma wpływ na trwałość całej konstrukcji, a tym samym bezpośrednio wpływa na bezpieczeństwo poruszania się takim pojazdem po drogach publicznych".

Poza tym w dokumencie "Certificate of Title" wydanym dla ww. pojazdu przez właściwy organ stanu [...], znajduje się adnotacja "fire demage", która jest rozumiana jako "szkoda w wyniku pożaru" (zgodnie z tłumaczeniem przysięgłym sporządzonym w dniu [...] sierpnia 2018 r.). Ponadto w treści aukcji przedmiotowego pojazdu na stronie [...] znajduje się adnotacja "burn", która jest rozumiana jako "spalony" (zgodnie z tłumaczeniem przysięgłym sporządzonym w dniu [...] sierpnia 2018 r.). Powyższe adnotacje dodatkowo potwierdzają, że przedmiotowy pojazd uległ spaleniu na terytorium [...].

Organ odwoławczy powołując się na art. 66 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2018 r. poz. 1990 ze zm.) uznał zarzut pełnomocnika Strony, iż fakt zniszczenia pojazdu w wyniku pożaru wpływa jedynie na stan wizualny spornego pojazdu - uznał za chybiony.

Ponadto wskazał, że zgodnie z Wytycznymi Korespondentów nr 9 do rozporządzenia (WE) Parlamentu Europejskiego i Rady Nr 1013/2006 w sprawie przemieszczania odpadów w postaci pojazdów, uszkodzeń spornego pojazdu nie można zaliczyć do uszkodzeń drobnych, do których zalicza się m. in.: pękniętą lub rozbitą przednią szybę; rozbite lampy przednie lub tylne; silnik wystawiony na działanie czynników atmosferycznych ze względu na brak maski; konieczność wymiany klocków hamulcowych; uszkodzoną nieistotną część pojazdu. Natomiast naprawa wykraczająca poza pojęcie drobnej naprawy obejmuje: sprasowanie lub zgniecenie pojazdu; obecność płynów i substancji niebezpiecznych; istotne części lub fragmenty pojazdu (np. silnik, słupki, dach, oś, system wtrysku paliwa, mocowanie skrzyni biegów, rama) są znacznie uszkodzone. Uszkodzenia i braki w wyposażeniu ww. pojazdu stwierdzone w protokole z rewizji celnej z dnia [...] lutego 2018 r., obejmują całą przednią część pojazdu oraz jego wnętrze, należy zatem uznać ww. uszkodzenia za wymagające napraw wykraczających poza pojęcie drobnych napraw.

Organ odwoławczy podkreślił również, że Wytyczne Korespondentów nr 9 nie są prawnie wiążące, ale biorąc pod uwagę wyrok Trybunału Sprawiedliwości UE z dnia 13 grudnia 1989 r. w sprawie C-322/88 należy wskazać, co następuje - w świetle akapitu piątego art. 189 Traktatu EWG, sądy krajowe są zobowiązane do uwzględnienia zaleceń (w tym wypadku - ww. Wytycznych), w celu rozstrzygania wniesionych do nich sporów, zwłaszcza gdy rzucają one światło na interpretację środków krajowych przyjętych w celu ich wdrożenia lub gdy są one przeznaczone do uzupełnienia wiążących przepisów wspólnotowych.

Pełnomocnik Strony wskazał w zażaleniu, że to dokumenty odgrywają pierwszoplanową rolę w określaniu zamiaru stron postępowania i to na ich podstawie powinno się określać zamiary posiadacza. W dalszej części zażalenia pełnomocnik Strony stwierdził, że "nie bez znaczenia w tym kontekście jest fakt, iż dokumenty zakupowe pojazdu nie umożliwiały zbadania statusu pojazdu na moment jego kupna i wwozu na teren RP. W ocenie pełnomocnika Strony z uwagi na fakt, że dokumenty wystawione dla przedmiotowego pojazdu, nie zawierały informacji o wycofaniu pojazdu z eksploatacji, a więc mogły stanowić podstawę do rejestracji pojazdu i dalszego jego użytkowania zgodnie z pierwotnym przeznaczeniem, brak jest obowiązku po Stronie J. C. co do oceny stanu technicznego pojazdu np. przez biegłego rzeczoznawcę.

Organ odwoławczy powołując się na wyrok NSA z dnia 16 kwietnia 2014 r., sygn. akt II OSK 2793/12, przyjął, że w przypadku, kiedy z dokumentów pojazdu nie wynika wprost, iż pojazd ten został wycofany z eksploatacji i nie może już być wykorzystany zgodnie z pierwotnym przeznaczeniem, dokonuje się następnie analizy jego stanu technicznego. Dopiero w sytuacji, gdy analiza stanu technicznego pojazdu nie wykaże przesłanek do tego, że pojazd winno się uznać za niemożliwy do wykorzystania zgodnie z pierwotnym przeznaczeniem, można stwierdzić, że pojazd nie jest odpadem. Zatem mylne jest przekonanie pełnomocnika Strony, iż stan techniczny pojazdu pozostaje bez wpływu na sposób rozstrzygnięcia sprawy, a tym samym, że dokonanie oceny stanu technicznego przedmiotowego pojazdu nie należało do J. C., nawet jeżeli w dokumentach wystawionych dla spornego pojazdu nie znalazły się zapisy mówiące wprost o wycofaniu pojazdu z eksploatacji. Bez weryfikacji stanu technicznego nie można stwierdzić, że Strona dokonała świadomego zakupu pojazdu. Przy czym późniejsza (po przemieszczeniu odpadu na terytorium Polski) zmiana stanu technicznego pojazdu nie ma znaczenia dla faktu, że w momencie międzynarodowego przemieszczenia pojazd ten był odpadem.

Poza tym w sprawie dotyczącej międzynarodowego przemieszczania odpadów nie bada się możliwości przywrócenia pojazdowi stanu technicznego umożliwiającego dopuszczenie do ruchu drogowego. To, co stanie się w przyszłości z pojazdem, nie ma wpływu na uzyskany przez niego status odpadu.

Ponadto organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z rachunkiem sprzedaży z dnia [...] stycznia 2018 r. J. C. nabył przedmiotowy pojazd za kwotę 80 dolarów [...], co odpowiada kwocie ok. 277 zł (zgodnie ze średnim kursem NBP w dniu 3 stycznia 2018 r.). Poprzedni właściciel sprzedał zatem omawiany pojazd na rzecz Strony znacznie poniżej jego wartości w stanie uszkodzonym.

W niniejszej sprawie to stan techniczny pojazdu stanowi kluczową przesłankę do uznania, że w przypadku sprzedaży przedmiotowego pojazdu na rzecz Strony nastąpiła przesłanka "pozbycia się", bowiem z uwagi na szeroki zakres uszkodzeń pojazdu powstałych w wyniku pożaru, poprzedni właściciel, nie dokonując w pojeździe stosownych napraw oraz nie widząc możliwości dalszego użytkowania spornego pojazdu zgodnie z jego pierwotnym przeznaczeniem, pozbył się go na rzecz Skarżącego. "Pozbycie się" stanowi natomiast przesłankę do uznania omawianego pojazdu za odpad w myśl art. 3 ust. 1 pkt 6 u.o.

Pełnomocnik Strony zarzucił, iż postanowienie I instancji zostało wydane z naruszeniem art. 7a § 1 K.p.a., poprzez jego niezastosowanie w sprawie, w której stan faktyczny, jak i prawny nie pozwalał na jednoznaczne określenie, czy pojazd jest odpadem w rozumieniu ustawy o odpadach. Organ odwoławczy wskazał, że ww. przepis ma zastosowanie w przypadku, gdy w sprawie występują niejasności. Organ I instancji w omawianej sprawie nie miał wątpliwości, jaki przedmiot został sprowadzony do kraju oraz jakie są tego konsekwencje, zatem w omawianej sprawie brak jest podstaw do zastosowania ww. art. 7a § 1 K.p.a.

Dalej organ wskazał, że w związku z faktem, iż pojazd objęty niniejszym postanowieniem posiadał przynajmniej resztki płynów eksploatacyjnych oraz inne niebezpieczne elementy, nadające mu właściwości odpadu niebezpiecznego, to zgodnie z załącznikiem do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 9 grudnia 2014 r. w sprawie katalogu odpadów (Dz. U. z 2014 r., poz. 1923) odpad ten należy sklasyfikować pod kodem [...] - "zużyte lub nienadające się do użytkowania pojazdy". Odpady sklasyfikowane pod tym kodem nie zostały sklasyfikowane pod żadnym kodem w załącznikach III, IIIB, IV lub IVA do rozporządzenia WE Nr 1013/2006 w sprawie przemieszczania odpadów. W związku z faktem, iż odpad w postaci ww. pojazdu został sprowadzony na terytorium Polski bez zastosowania procedury określonej w art. 3 ust. 1 lit. b pkt III w zw. z art. 2 pkt 35 lit. a rozporządzenia (WE) Nr 1013/2006 w sprawie przemieszczania odpadów, przemieszczenie to nosi znamiona przemieszczenia nielegalnego.

Ponadto – w ocenie organu odwoławczego - nie można przypisać odpowiedzialności za przemieszczenie ww. odpadu podmiotowi pozbywającemu się spornego pojazdu, gdyż dokonał on pozbycia się tego pojazdu na rzecz Strony na terytorium [...], a Strona świadoma, że pojazd posiadał uszkodzenia powstałe w wyniku pożaru, sprowadziła pojazd do Polski. W związku z powyższym, odpowiedzialność za nielegalne przemieszczanie omawianych odpadów ponosi J. C..

Dalej organ wskazał, że nie ma w sprawie zastosowanie art. 24 ust. 5 rozporządzenia nr 1013/2006 w sprawie przemieszczania odpadów, który stanowi, że jeżeli odpowiedzialnością za nielegalne przemieszczanie nie można obciążyć ani zgłaszającego, ani odbiorcy, zainteresowane właściwe organy współpracują w celu zapewnienia, by dane odpady zostały poddane odzyskowi lub unieszkodliwieniu. Organ II instancji stwierdził, że w omawianej sprawie w sposób jednoznaczny można stwierdzić, że odpowiedzialność za nielegalne międzynarodowe przemieszczenie spornego pojazdu jest po Stronie odbiorcy ze względu, że dokonał świadomego sprowadzenia z [...] do Polski spalonego pojazdu.

Wobec powyższego organ prawidłowo oparł zaskarżone postanowienie na przepisach art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów.

Organ odwoławczy powołując art. 18 ww. ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji, wskazał, że organ I instancji słusznie zobowiązał Stronę postępowania do zagospodarowania sprowadzonego nielegalnie odpadu w sposób określony wyżej przytoczonym przepisem, a który w świetle prawnych regulacji daje gwarancję poddania tego odpadu odzyskowi lub unieszkodliwianiu w sposób racjonalny ekologicznie.

W związku z powyższym zdaniem organu odwoławczego, nie znajduje się podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia w części dotyczącej zobowiązania Strony do oddania odpadu w postaci ww. pojazdu do uprawnionego odbiorcy. Wobec okoliczności, że w zażalonym postanowieniu organ zobowiązał Stronę do jego wykonania w terminie nie dłuższym niż 30 dni od daty jego doręczenia, a którego wykonanie zostało wstrzymane postanowieniem organu i tym samym rozpatrzenie zażalenia na ww. postanowienie nastąpiło po upływie powyższego terminu, utrzymanie zażalonego postanowienia w mocy także w zakresie ww. terminu, skutkowałoby jego niewykonalnością. Z tej przyczyny zażalone postanowienie należało uchylić w części dotyczącej terminu jego wykonania.

J. C. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na postanowienie GDOŚ z dnia [...] lutego 2019 r.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie:

a) art. 24 ust. 5 Rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów w zw. z art. 7a § 1 K.p.a., poprzez jego niezastosowanie i przypisanie odpowiedzialności za nielegalne przemieszczenie odpadu J. C., w sytuacji w której tej odpowiedzialności skarżącemu nie można przypisać;

b) art. 3 ust. 1 pkt 6 u.o., w zw. z art. 7a § 1 K.p.a., poprzez jego niezastosowanie w sprawie, w której stan faktyczny, jak i prawny nie pozwalał na jednoznaczne określenie czy pojazd jest odpadem w rozumieniu norm u.o.;

c) art. 25 ust. 1 pkt 2 u.m.p.o. poprzez jego błędne zastosowanie, w sytuacji w której odbiorca nie ponosi odpowiedzialności za nielegalne przemieszczenie odpadu;

d) art. 7, 77 § 1 oraz 80 K.p.a. poprzez:

- brak wszechstronnego rozpoznania materiału dowodowego w sprawie, naruszenie zasad logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego, co w konsekwencji doprowadziło do uznania, iż to J. C. jest odpowiedzialny za międzynarodowe przemieszczenie odpadu;

- naruszenie reguł prawidłowego wnioskowania i przyjęcie bez wszechstronnego rozpoznania materiału dowodowego, iż wobec braku kwestionowania dowodów w postaci dokumentów (rachunek oraz Certificate of Title), które jak sam Organ I instancji (a Organ II instancji przyjął za własne) zauważył "...nie zawierają zapisów, które mogłyby jednoznacznie wskazywać, że pojazd ten został uznany za odpad", J. C. dokonał świadomego zakupu odpadu.

- brak wszechstronnego rozpoznania materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie i naruszenie reguł wnioskowania w zakresie nieuwzględnienia okoliczności długotrwałego przetrzymywania pojazdu na terenie portu w [...], degradacji pojazdu i niemożliwości dokładnej oceny stanu pojazdu na moment przekroczenia przez pojazd granicy Rzeczypospolitej Polskiej.

- naruszenie reguł prawidłowego wnioskowania i przyjęcie bez wszechstronnego rozpoznania materiału dowodowego, iż w momencie wwozu pojazdu na teren Rzeczypospolitej Polskiej stanowił odpad w rozumieniu ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów (Dz. U z 2018 r., poz. 296 ze zm.) dalej u.m.p.o.

e) art. 7 oraz 80 K.p.a. poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny materiału dowodowego, pomijając dokumenty zgromadzone w sprawie i opierając się na nieprawidłowym określeniu zamiaru strony co do nabycia pojazdu, przy czym rozumowanie to doprowadziło do nieuzasadnionego przypisania skarżącemu obowiązku specjalistycznej weryfikacji stanu pojazdu przed zakupem.

Wobec powyższego Strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz postanowienia GIOŚ z dnia [...] października 2018 r., jednocześnie o umorzenie toczącego się postępowania i zwrot kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W ocenie pełnomocnika skarżącego w niniejszej sprawie doszło do kumulatywnego spełnienia przesłanek pozwalających zastosować zasadę in dubio pro libertate. Poza tym kwalifikacja pojazdu jako odpad budzi liczne wątpliwości interpretacyjne i nie wynika z dokumentacji pojazdu. W ocenie Strony skarżącej, jeżeli pojazd został nabyty jako formalnie pojazd sprawny, możliwy do rejestracji, to rolą państwa jest ewentualne zagospodarowanie odpadu, bez obarczania tymi obowiązkami odbiorcy, stosownie do art. 24 ust. 5 Rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów. Innymi słowy organy państwa nie mogą przymusowo cedować na stronę obowiązków, które obarczają właśnie te organy. Jednocześnie w niniejszym postępowaniu nie uwzględniono okoliczności długotrwałego przetrzymywania pojazdu na nabrzeżu portowym w [...]. Okres wielu miesięcy degradacji w sposób oczywisty nie pozwala na uznanie istniejącej dokumentacji fotograficznej za rzetelny materiał dowodowy. Organ II instancji w zasadzie stan pojazdu opiera jedynie na dokumentacji fotograficznej, pomijając okoliczności wskazane powyżej. W niniejszym postępowaniu nie określono, w jakimkolwiek jego stadium, jaki był stan techniczny pojazdu na moment wwozu przedmiotu do Polski.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1032 ze zm.) dalej p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Zgodnie z art. 134 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W ocenie Sądu skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżone postanowienie oraz postanowienie je poprzedzające nie naruszają prawa. Organy administracji orzekające w niniejszej sprawie w sposób wystarczający zebrały materiał dowodowy, jak i dokonały prawidłowej jego oceny pod względem zastosowania przepisów K.p.a. oraz przepisów: u.o., u.m.p.o. oraz rozporządzenia Nr 1013/2006.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia przepisów postępowania mającego wpływ na wynik sprawy, zdaniem Sądu, przeprowadzone przez organy obu instancji postępowanie wyjaśniające, jak również zgromadzony materiał dowodowy w kontrolowanej przez Sąd sprawie mając na uwadze przedstawioną wyżej wykładnię zasad postępowania administracyjnego umożliwił dokonanie oceny w zakresie spełnienia przesłanek wymaganych przez prawo do wydania w niniejszej sprawie postanowienia wzywającego Skarżącego do zastosowania procedur określonych w art. 24 ust. 3 rozporządzenia Nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów, poprzez zagospodarowanie odpadu o kodzie [...] w postaci uszkodzonego pojazdu marki [...], o numerze identyfikacyjnym nadwozia [...] sprowadzonego z terytorium [...] na terytorium Polski, przez przedsiębiorcę prowadzącego stację demontażu pojazdów, posiadającego decyzję właściwego organu w zakresie gospodarki odpadami, wymaganej w związku z prowadzeniem stacji demontażu pojazdów.

Z dokumentacji zgromadzonej w sprawie wynika, że omawiany pojazd spalił się. W wyniku pożaru zniszczeniu uległa przednia część karoserii, komora silnika oraz wnętrze pojazdu, w tym m.in. fotele przednie, deska rozdzielcza, podsufitka oraz wykładzina podłogowa. W ocenie Sądu powyższe elementy stanowią istotne elementy konstrukcyjne pojazdu. Ponadto, pod wpływem wysokiej temperatury stopieniu uległy elementy plastikowe i inne materiały stanowiące wewnętrzną obudowę karoserii pojazdu. Poza tym elementy metalowe wnętrza zostały poddane działaniu wysokiej temperatury, natomiast część elementów konstrukcyjnych (słupki przednie i boczne, płyta podłogowa, dach) pokryta jest rdzą i uległa zniszczeniu. Poza tym stwierdzono brak szyb łącznie z szyberdachem, brak opon przednich, brak lamp, brak zderzaka i całego pasa przedniego. Stan licznika nieczytelny (akt kupna-sprzedaży). Z uwierzytelnionego tłumaczenia "strony aukcyjnej" (k. 52 akt admin.) wynika, że stan pojazdu zakwalifikowano jako zaniedbany, jak i wskazano "pojazd powypadkowy".

Należy wskazać, że powyższych uszkodzeń i okoliczności skarżący nie kwestionował. Zdaniem Skarżącego powyższe kwestie nie dają jednak podstaw do uznania pojazdu za odpad w rozumieniu u.o. Poza tym w niniejszej sprawie skarżący wskazuje, że ww. pojazd kwalifikuje się do naprawy warsztatowej, po której może być dopuszczony do ruchu po drogach publicznych.

Odnosząc się do tak sformułowanych twierdzeń skarżącego, wskazać w pierwszej kolejności należy, że organ nie kwestionuje możliwości naprawy ww. pojazdu. Zasadnie jednak organ powołując się na stanowisko sądów administracyjnych podniósł, że nabycie przez pojazd statusu odpadu uzależnione jest od tego, czy w momencie przekroczenia granicy może on być wykorzystywany zgodnie z jego pierwotnym przeznaczeniem, a zatem czy może on poruszać się po drogach. Z tej przyczyny w postępowaniu w sprawie dotyczącej międzynarodowego przemieszczania odpadów nie bada się możliwości przywrócenia pojazdowi stanu technicznego umożliwiającego dopuszczenie do ruchu drogowego. To co stanie się w przyszłości z pojazdem, nie ma wpływu na uzyskany przez niego status odpadu. Nabycie przez pojazd statusu odpadu oderwane jest od jego ewentualnej możliwości przywrócenia jego przydatności gospodarczej - w tym możliwości dopuszczenia go do ruchu w wyniku jego naprawy, bowiem dla zakwalifikowania przedmiotu (pojazdu) jako odpadu, miarodajny jest stan faktyczny istniejący w chwili jego przemieszczenia na terytorium Polski, nie zaś przyszły, hipotetyczny (takie stanowisko wyrażone zostało m.in. w wyroku NSA z 18 czerwca 2015 r., sygn. akt II OSK 2874/13, CBOSA).

Według Sądu, uwzględniając stan techniczny danego pojazdu, organ może zakwalifikować jako odpad nie tylko pojazd nienadający się do naprawy (niemożność techniczna lub technologiczna, albo nieopłacalność ekonomiczna, czy też stan określany jako "szkoda całkowita").

Należy wyraźnie podkreślić, że cele polityki Wspólnoty w dziedzinie ochrony środowiska naturalnego są bezpośrednio powiązane z treścią norm prawnych i wyznaczają sposób ich interpretacji. Obecnie polityka Wspólnoty w gospodarce odpadami stawia sobie za cel wysoki poziom ochrony, z uwzględnieniem różnorodności sytuacji w różnych regionach Unii. Opiera się w szczególności na zasadzie przezorności oraz na zasadach: działania zapobiegawczego, naprawiania szkody w pierwszym rzędzie u źródła i na zasadzie "zanieczyszczający płaci". Zasady te obowiązują równolegle w prawie i polityce ochrony środowiska, określając w ten sposób cele, do których odwołują się regulacje prawne dotyczące m.in. gospodarki odpadami (m.in. wyrok WSA w Warszawie z dnia 5 kwietnia 2016 r., IV SA/Wa 302/16, CBOSA).

W toku postępowania skarżący kwestionuje również – na co już wyżej wskazano - słuszność uznania przedmiotu postępowania za odpad w rozumieniu przepisów o odpadach.

W pierwszej kolejności należy zatem sięgnąć do definicji odpadu.

Według aktualnie obowiązującej definicji w ustawie o odpadach, przez odpady rozumie się każdą substancję lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub do których pozbycia się jest obowiązany (art. 3 ust. 1 pkt 6). Z definicji tej wynika dwoista natura odpadu. Odpadem zatem pod pewnymi warunkami może stać się substancja lub przedmiot. Pojęcie "pozbywać się" należy interpretować w świetle celu ogólnego przepisów powyższej ustawy, którym jest ochrona zdrowia ludzi i środowiska przed szkodliwymi skutkami spowodowanymi przez substancję lub przedmiot, które mogą stać się odpadami oraz w świetle celów szczegółowych wynikających zasad gospodarki odpadami. Termin "pozbywać się", który określa zakres stosowania pojęcia "odpad", nie może zatem być interpretowany wąsko. Przy interpretacji pojęcia "pozbywać się" należy brać pod uwagę przede wszystkim obowiązujące normy prawne dotyczące procesów ponownego użycia, przetwarzania, recyklingu oraz odzysku poszczególnych rodzajów odpadów. Istotne znaczenie mają także standardy dotyczące bezpieczeństwa używania substancji lub przedmiotów.

Poza tym nabycie przez pojazd statusu odpadu uzależnione jest od tego, czy w momencie przekroczenia granicy może on być wykorzystywany zgodnie z jego pierwotnym przeznaczeniem, a zatem czy może on poruszać się po drogach. Z tej przyczyny w postępowaniu w sprawie dotyczącej międzynarodowego przemieszczania odpadów nie bada się możliwości przywrócenia pojazdowi stanu technicznego umożliwiającego dopuszczenie do ruchu drogowego. To, co stanie się w przyszłości z pojazdem, nie ma wpływu na uzyskany przez niego status odpadu. Decydujące znaczenie dla uznania danego przedmiotu za "odpad" ma jego stan w chwili sprowadzenia na terytorium Polski, który w przypadku pojazdów wycofanych z eksploatacji, wynika ze statusu prawnego oraz stanu technicznego danego pojazdu oraz woli jego poprzedniego posiadacza (por. wyrok NSA z 24 kwietnia 2018 r., sygn. II OSK 1476/16).

Sąd podziela stanowiska organu, że przedmiot postępowania, jak wynika z dokumentacji fotograficznej oraz protokołu rewizji celnej z dnia [...] lutego 2018 r. sprowadzony został przez stronę jako pojazd uszkodzony i w stanie prawnym uniemożliwiającym jego użytkowanie w sposób dotychczasowy.

Biorąc pod uwagę przede wszystkim rozmiar uszkodzeń, (przede wszystkim przód pojazdu, przedział silnikowy z widocznymi śladami pożaru, brak szyby z szyberdachem, pasa przedniego, pogięta maska, brak opon przednich, znacznie uszkodzone drzwi, wnętrze pojazdu spalone: kierownica, tapicerka, deska rozdzielcza), jak również brak kompletnych informacji o pojeździe ("nr VIN nigdzie nie stwierdzono" - formularz wniosku o przeprowadzenie oceny towaru, k. 23 akt admin.), zasadne jest twierdzenie organu, że ww. pojazd, już na terenie kraju wysyłki, tj. w [...] utracił swoje dotychczasowe przeznaczenie. Wobec powyższego poprzedni właściciel, z uwagi na rozmiar uszkodzeń, a tym samym nie widząc możliwości dalszego wykorzystania pojazdu w sposób, w jaki nakazuję jego przeznaczenie, pozbył się go.

Ponadto z orzecznictwa TS Unii Europejskiej wynika, że ważną przesłanką, która przesądza o tym, że przedmiot staje się odpadem, jest zachowanie się posiadacza (K. Karpus, Gospodarowanie odpadami w świetle orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej na gruncie dyrektyw ramowych w sprawie odpadów, Włocławek 2011, s. 12 i n.). Dodatkowo podnieść należy, że czynność polegającą na pozbyciu się odpadu, która jest elementem definicji ustawowej tego pojęcia należy odnosić do subiektywnej lub obiektywnej wartości substancji lub przedmiotu, którą ona przedstawia dla jego posiadacza. Miernik wartościowy substancji lub przedmiotu wymaga stosowania kryteriów, które zawiera definicja ustawowa pojęcia "odpady". W przypadku substancji lub przedmiotu, które stają się odpadem możemy mówić np. o wartości początkowej oraz wartości bieżącej - uzasadniającej podstawę pozbycia się przez dotychczasowego posiadacza.

Przenosząc powyższe rozważania ogólne na grunt niniejszej sprawy, należy stwierdzić, że GIOŚ dokonał prawidłowej analizy materiału dowodowego i wykazał, że sprowadzony z [...] przez skarżącego pojazd stanowił odpad. W tym miejscu należy zwrócić uwagę na kwotę za jaką Skarżący nabył spalony pojazd. Z akt sprawy wynika, że zakupił go za kwotę 80 dolarów [...] (tj. 277 zł). Organ chcąc wykazać, że jest to cena bardzo niska, wskazał, że jest to niższa kwota od możliwej do uzyskania ceny za złom metalowy (złom metalowy ok. 6,5 zł/kg, złom aluminiowy ok. 4-6 zł/kg).

Poprzedni właściciel przedmiotowego pojazdu, mając świadomość zatem, że nie będzie on mógł jego użytkować w sposób w jaki nakazuje jego przeznaczenie, pozbył się tego pojazdu na rzecz skarżącego, który kupił go za niską cenę. Przedmiotowy pojazd stracił swoje dotychczasowe przeznaczenie już na terytorium [...] i w takim stanie technicznym został przemieszczony przez skarżącego na terytorium Polski. Pozbycie się przedmiotowego pojazdu na terenie [...] było umotywowane zmianą jego przeznaczenia, co oznacza, że właściciel tego pojazdu pozbył się na rzecz skarżącego pojazdu, który ze względu na stan techniczny nie mógł być w tym stanie dopuszczony do ruchu. Pozbycie się w przedmiotowym przypadku oznacza zmianę sposobu dotychczasowego użytkowania przedmiotu, czyli użytkowanie przedmiotu w sposób inny niż nakazuje to jego pierwotne przeznaczenie, a nowy sposób użytkowania mógłby wywołać niekorzystne oddziaływanie na środowisko. Tym samym wypełnione zostały przesłanki definicji ustawowej pojęcia "odpady".

Ponadto należy podnieść, że z uwagi na stwierdzone uszkodzenia omawianego pojazdu, wynikające ze zgromadzonego materiału dowodowego, GIOŚ dokonał analizy jego stanu technicznego pod kątem zaklasyfikowania pojazdu zarówno do typu 1, 2, jak i typu 4 Wytycznych korespondentów nr 9 (str. 3-4. Formularzu wniosku o przeprowadzenie oceny towaru, k. 23 akt admin.). GIOŚ wskazał w treści uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, że wymagania jakościowe określone dla typu 2 pojazdu (pojazd niebędący odpadem) wiążą się z koniecznością przeprowadzenia tylko drobnych napraw (które w treści uzasadnienia wymienił). Zdaniem Sądu, istotne uszkodzenia pojazdu pozwalały organowi uznać naprawę pojazdu za naprawę wykraczającą poza rozumienie terminu drobnej naprawy, charakteryzującej pojazd typu 2 według ww. Wytycznych, jak również spowodowały brak możliwości zakwalifikowanie uszkodzeń tego pojazdu do uszkodzeń "nieistotnej części pojazdu".

Należy wskazać, że przyjęte w sprawie ustalenia wskazywały na to, że stan techniczny pojazdu, który został poddany wysokiej temperaturze w wyniku pożaru - odnoszony do uszkodzeń jego elementów konstrukcyjnych - uzasadniał traktowanie go jako odpadu w świetle Wytycznych Korespondentów nr 9. Łączyło to się z wolą pozbycia się uszkodzonego pojazdu przez jego dotychczasowego właściciela ze względu na niemożność poddania go wyłącznie drobnej naprawie i jego dalszego w tym stanie użytkowania (wyrok NSA z 11 lipca 2018 r., II OSK 1999/16, CBOSA).

Trafnie organ również wywiódł, że przywóz do Polski odpadów niesklasyfikowanych pod żadnym kodem w załącznikach III, HIB, IV lub IVA do rozporządzenia (WE) Nr 1013/2006 w sprawie przemieszczania odpadów, zgodnie z art. 3 pkt 1 lit. b pkt iii ww. rozporządzenia, wymaga zastosowania procedury uprzedniego pisemnego zgłoszenia i zgody. Zużyte lub nienadające się do użytkowania pojazdy, posiadające właściwości niebezpieczne, nie są sklasyfikowane pod żadnym kodem w załącznikach, zatem przemieszczenie odpadu w postaci pojazdu Skarżącego winno odbyć się z zachowaniem procedury uprzedniego pisemnego zgłoszenia i zgody właściwych organów.

Skarżący nie dopełnił tych procedur, zatem według art. 2 pkt 35 lit. a ww. rozporządzenia należało je uznać za przemieszczenie nielegalne.

To z kolei, na podstawie art. 25 ust. 1 pkt 2 u.m.p.o. obligowało GIOŚ do wszczęcia z urzędu postępowania administracyjnego i wezwanie odbiorcy odpadu - w drodze postanowienia, do zastosowania procedur określonych w art. 24 ww. rozporządzenia, określając termin realizacji działań wynikających z tych procedur, nie dłuższy niż 30 dni.

Wbrew zarzutom skargi, organ oparł się na wszystkich dowodach zgromadzonych w aktach i dokonał ich prawidłowej oceny. Okoliczność, że organ ocenił dowody złożone przez skarżącego odmiennie od jego wersji nie oznacza, że dowody te pominął bądź błędnie je zinterpretował. Wskazać należy, iż postępowanie przeprowadzone zostało z poszanowaniem zasady prawdy obiektywnej, sformułowanej w art. 7 K.p.a. Materiał dowodowy zebrany i rozpatrzony został zgodnie z art. 77 § 1 K.p.a. Należy wskazać co jest istotne w sprawie, że strona miała możliwość brania czynnego udziału w postępowaniu, w tym składania nowych dowodów. Jednak jak wynika z akt sprawy Strona skarżąca nie wniosła do akt sprawy żadnych dowodów (np. opinii biegłego), które by zakwestionowały przyjęte stanowisko organu, że przedmiotowy pojazd stanowi odpad.

Dodatkowo wyjaśnić należy, na co zwrócono także w orzecznictwie sądów administracyjnych, że rzeczoznawca samochodowy, który posiada uprawnienia w zakresie oceny stanu technicznego pojazdów, rekonstrukcji wypadków drogowych oraz szacowania wartości pojazdów, nie jest uprawniony do formułowania opinii, czy dany pojazd stanowi odpad w rozumieniu przepisów o odpadach. Powyższe stanowi wyłącznie kompetencję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska, zatem to do organu należy ustalenie w oparciu o całokształt materiału dowodowego, czy dany pojazd stanowi odpad w rozumieniu przepisów ustawy o odpadach.

Ponadto, organ dokonał oceny materiału dowodowego zgodnie z treścią art. 80 K.p.a. i uznał, że nawet techniczna możliwość naprawy przedmiotowego pojazdu, czy też ekonomiczna opłacalność takich działań, pozostają bez wpływu na kwalifikację tego pojazdu, bowiem kluczowym elementem definicji odpadów jest pojęcie "pozbycie się". (tak podniesiono w wyroku WSA w Warszawie z 9 grudnia 2015 r., IV SA/Wa 2360/15, od którego NSA oddaliło skargę kasacyjną wyrokiem z 12 stycznia 2018 r., II OSK 793/16, CBOSA). Powyższa analiza doprowadziła Sąd do wniosku, że organ administracji, przyjmując sprowadzony pojazd stanowi odpad, nie naruszył dyspozycji art. 7a § 1 k.p.a., bowiem nie było wątpliwości interpretacyjnych art. 3 ust. 1 pkt 6 u.o.

Mając na uwadze powyższe skarga nie mogła zostać uwzględniona, a Sąd orzekł na mocy art. 151 w zw. z art. 119 ust. 3 p.p.s.a. jak w sentencji.