Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SAB/Kr 30/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2019-09-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
658
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: stwierdzono, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, w pozostałym zakresie skargi oddalono
Powołane przepisy: article: Art. 16
journal: Dz.U. 2018 poz 2134
law: Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci - tekst jedn.
article: Art. 149 par. 1  pkt 3 oraz par. 1a
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Zawadzka (spr.) Sędziowie WSA Bożenna Blitek WSA Renata Czeluśniak Protokolant specjalista Bernadetta Szczypka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 września 2019 r. sprawy ze skarg A. W. na bezczynność Wojewody w przedmiocie ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego na okresy zasiłkowe 2016/2017, 2017/2018, 2018/2019 I. umarza postępowania w zakresie zobowiązania do wydania aktów, II. stwierdza że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, III. w pozostałym zakresie skargi oddala, IV. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącej A. W. kwotę 1440 zł (słownie: jeden tysiąc czterysta czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Pismem z 25 lutego 2019 r. A. W. (dalej: skarżąca) wniosła do tut. Sądu skargi na bezczynność Wojewody w przedmiocie ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego za okresy zasiłkowe: 2016/2017, 2017/2018 oraz 2018/2019.

Skarżąca domagała się zobowiązania organu do wydania decyzji we wskazanych sprawach w terminie 14 dni, przyznania od organu na jej rzecz sumy pieniężnej w wysokości 3.000 zł oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.

Z akt sprawy wynika, że skarżąca wnioskami z dnia: 19 lipca 2017 r., 4 sierpnia 2017 r. oraz 19 października 2018 r. zainicjowała przez Urzędem Miejskim w G postępowanie w sprawie ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego za okresy zasiłkowe odpowiednio: 2016/2017, 2017/2018 r. oraz 2018/2019 r. Z uwagi na fakt, że mąż skarżącej i ojciec jej dzieci przebywał poza granicami Polski, w państwie, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, wnioski skarżącej dotyczące okresu zasiłkowego 2016/2017, 2017/2018 przekazano marszałkowi województwa odpowiednio w dniach 21 lipca 2017 r. oraz 8 sierpnia 2017 r., zaś wniosek dotyczący okresu zasiłkowego 2018/2019 w dniu 27 listopada 2018 r. przekazano Wojewodzie, z uwagi na fakt, że na podstawie ustawy z dnia 7 lipca 2017 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z systemami wsparcia rodzin (Dz.U. z 2017 r. poz. 1428), od dnia 1 stycznia 2018 r. zadania dotyczące koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w zakresie świadczeń rodzinnych oraz świadczenia wychowawczego są realizowane przez Wojewodę.

Postanowieniami z dnia 15 czerwca 2018 r., nr [...] i nr [...] (dotyczącymi okresów zasiłkowych na lata 2016/2017 i 2017/2018) oraz z 23 stycznia 2019 r., nr [...] (dotyczącym okresu zasiłkowego 2018/2019) Wojewoda stwierdził, że w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, a ustawodawstwo brytyjskie ma zastosowanie na zasadzie pierwszeństwa. Następnie 15 czerwca 2018 r. wnioski dotyczące okresu 2016/2017 i 2017/2018, a 24 stycznia 2019 r. wniosek dotyczący okresu 2018/2019 zostały przekazane do instytucji właściwej państwa członkowskiego. Od chwili otrzymania ww. postanowień do dnia wniesienia skargi skarżąca nie otrzymała żadnej decyzji ani też nie otrzymała żadnego świadczenia.

W dniu 20 września 2018 r. skarżąca zwróciła się do Urzędu Wojewódzkiego z prośbą o ponowne przesłanie SED F001 wraz z wnioskiem do właściwej instytucji brytyjskiej. Na prośbę strony przesłano powyższe dokumenty, o czym skarżąca została poinformowana pismem z dnia 24 września 2018 r. Dodatkowo w piśmie informującym o przekazaniu sprawy został podany numer przesyłki, którego weryfikacja potwierdziła, iż wniosek wraz z SED F001 został odebrany przez instytucję właściwą tj. HM Revenue and Customs, Mandarin Way, Washington NE38 8QG, Tyne Wear, Wielka Brytania w dniu 28 września 2018 r.

Ponadto w dniu 24 stycznia 2019 r. do instytucji brytyjskiej wysłano ponaglenia w sprawie z wniosków skarżącej dotyczących okresu 2016/2017 i 2017/2018.

Dodatkowo skarżąca wniosła ponaglenia do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, które to postanowieniami z 5 lutego 2019 r., nr [...], nr [...] oraz nr [...] stwierdziło, że Wojewoda nie dopuścił się bezczynności w ww. sprawach.

W ocenie Wojewody w zaistniałej sytuacji organ nie pozostaje w bezczynności, ponieważ do czasu zakończenia postępowania prowadzonego przez instytucję kraju pierwszeństwa, której przekazano wnioski tak, jakby zostały one złożone bezpośrednio do niej, Wojewoda nie może wydać decyzji o przyznaniu świadczenia w Polsce. Wojewoda nie ma też uprawnień do zobowiązania instytucji brytyjskiej do podjęcia stosowanych działań.

Pismem z 25 lutego 2019 r. skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargi na bezczynność Wojewody w zakresie ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego na okres zasiłkowy 2016/2017, 2017/2018 oraz 2018/2019.

W odpowiedzi na skargi organ wniósł o ich oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Sprawy z ww. skargi dotyczące poszczególnych okresów zasiłkowych zostały zarejestrowane pod sygn. akt: III SAB/Kr 30/19, III SAB/Kr 63/19 oraz III SAB/Kr 64/19.

W toku postępowania sądowego skarżąca przedłożyła przetłumaczone z języka angielskiego zaświadczenie z Królewskiego Urzędu Podatkowego i Celnego, potwierdzające, że do dnia 2 lipca 2017 r. wypłacano skarżącej brytyjski zasiłek rodzinny na dzieci. Z treści zaświadczenia wynika też, że żadne płatności nie będą już skarżącej przekazywane.

Na rozprawie w dniu 26 września 2019 r. działając na podstawie art. 111 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2018.1302) Sąd połączył sprawy o sygn. akt III SAB/Kr 30/19, III SAB/Kr 63/19 oraz III SAB/Kr 64/19 do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia i postanowił prowadzić je pod sygn. akt III SAB/Kr 30/19.

Dodatkowo na rozprawie organ poinformował Sąd o przyznaniu w dniu 13 września 2019 r. świadczenia wychowawczego na rzecz skarżącej w wysokości 500 zł na dziecko F. W. na okres: od 1 lipca 2017 do 30 września 2017, od 1 października 2017 do 30 września 2018 r. i od 1 października 2019 do 31 maja 2021 r. oraz na dziecko W. W. na okres od 1 lipca 2019 r. do 31 maja 2021 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.2017.2188), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez ochronę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Kontrola administracji publicznej przez sądy administracyjne w zakresie bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania odnosi się w myśl art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2018.1302) dalej: "p.p.s.a.", do przypadków określonych w pkt 1-4a, natomiast art. 3 § 2 pkt 9 p.p.s.a. odnosi się do przypadków, gdy określone akty i czynności nie podlegają bezpośrednio zaskarżeniu do sądu administracyjnego, ale brak jest przeszkód do zaskarżenia do tego sądu opieszałości w wydaniu takiego aktu lub w dokonaniu czynności. Stosownie zaś do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą skargi.

Celem niniejszego postępowania jest ocena zasadności skarg strony na przewlekłe prowadzenie przez Wojewodę postępowania w przedmiocie przyznania prawa skarżącej do świadczenia wychowawczego na okresy zasiłkowe 2016/2017, 2017/2018 i 2018/2019.

W ocenie Sądu skargi są zasadne.

W pierwszym kolejności należało zbadać czy spełniona została formalna przesłanka dopuszczalności skargi na bezczynność, jaką jest wyczerpanie środków zaskarżenia przed wniesieniem skargi jeżeli służyły one stronie przed organem właściwym w sprawie (art. 52 § 1 p.p.s.a). W myśl art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a., stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1. Dopiero zatem po wyczerpaniu tego trybu strona może wnieść do sądu administracyjnego skargę na przewlekłe prowadzenie przez ten organ postępowania.

W niniejszej sprawie przesłanka ta została spełniona, gdyż przed wniesieniem rozpoznawanej skargi skarżąca wystąpiła do SKO z ponagleniem na niezałatwienie sprawy w terminie przez Wojewodę. Z dołączonych do akt administracyjnych postanowień SKO z dnia 5 lutego 2019 r., nr [...], [...] i [...] wynika, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze, na podstawie art. 123 w zw. z art. 35 i art. 37 § 1 i § 2 k.p.a., uznało, że Wojewoda nie dopuścił się bezczynności w niniejszych sprawach.

Przechodząc do merytorycznej oceny zasadności wniesionej skargi wskazać należy, że od 1 czerwca 2017 r. w art. 37 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego zdefiniowano pojęcie bezczynności, która zachodzi wtedy, gdy nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub w przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1. Aktualne pozostaje wypracowane uprzednio przez orzecznictwo sądów administracyjnych oraz doktrynę stanowisko, że z bezczynnością organu mamy do czynienia wówczas, gdy w ustalonym przepisami terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu, albo nie podjął stosownej czynności materialnej (wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a.). Dla oceny zasadności skargi na bezczynność nie ma przy tym znaczenia okoliczność, z jakich powodów określony akt nie został podjęty lub czynność dokonana, a w szczególności, czy bezczynność została spowodowana zawinionym albo też niezawinionym opóźnieniem organu, czy też wiąże się z jego przeświadczeniem, że stosowny akt lub czynność w ogóle nie powinny zostać wydane lub dokonane. Podkreślić nadto należy, że rolą sądu jest ocena stanu rzeczy na dzień wniesienia skargi, a więc ewentualne późniejsze okoliczności związane z podjęciem przez organ nakazanej czynności, powzięciem rozstrzygnięcia lub utratą właściwości, nie będą miały znaczenia dla orzeczenia o jego ewentualnej bezczynności.

Zgodnie z art. 35 § 1 i § 3 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. W myśl natomiast art. 36 § 1 k.p.a., o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. W stanie prawnym od 1 czerwca 2017r. organ winien również pouczyć o prawie do wniesienia ponaglenia. Obowiązek ten ciąży na organie również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.).

Analiza akt administracyjnych niniejszej sprawy, toczącej się z wniosku skarżącej z dnia 19 lipca 2017 r., 4 sierpnia 2017 r. oraz 19 października 2018 r. o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego za okresy zasiłkowe odpowiednio: 2016/2017, 2017/2018 r. oraz 2018/2019 r., prowadzi do stwierdzenia, że Wojewoda dopuścił się w tym postępowaniu bezczynności, albowiem do dnia wniesienia skargi na bezczynność (tj. 25 lutego 2019 r.) nie załatwił sprawy w terminie wynikającym z art. 35 k.p.a., nie dopełniając przy tym czynności z art. 36 k.p.a. Stan sprawy wskazuje, że skarżąca wnioskami z: 19 lipca 2017 r., 4 sierpnia 2017 r. oraz 19 października 2018 r. zainicjowała przez Urzędem Miejskim postępowanie w sprawie ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego za okresy zasiłkowe odpowiednio: 2016/2017, 2017/2018 r. oraz 2018/2019 r.

Na podstawie ustawy z dnia 7 lipca 2017 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z systemami wsparcia rodzin (Dz.U.2017.1428), od dnia 1 stycznia 2018 r. zadania dotyczące koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w zakresie świadczeń rodzinnych oraz świadczenia wychowawczego są realizowane przez Wojewodę.

Postanowieniami z dnia 15 czerwca 2018 r., nr [...] i nr [...] (dotyczącymi okresów zasiłkowych na lata 2016 r. – 2017 r. i 2017 r. – 2018 r.) oraz z dnia 23 stycznia 2019 r., nr [...] (dotyczącym okresu zasiłkowego 2018 r.- 2019 r.) Wojewoda stwierdził, że w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, a ustawodawstwo brytyjskie ma zastosowanie na zasadzie pierwszeństwa. Następnie 15 czerwca 2018 r. wnioski dotyczące okresu 2016/2017 i 2017/2018, a 24 stycznia 2019 r. wniosek dotyczący okresu 2018/2019 zostały przekazane do instytucji właściwej państwa członkowskiego. Od chwili otrzymania ww. postanowień skarżąca nie otrzymała żadnej decyzji oraz nie otrzymała żadnego świadczenia.

W dniu 20 września 2018 r. skarżąca zwróciła się do Urzędu Wojewódzkiego z prośbą o ponowne przesłanie SED F001 wraz z wnioskiem do właściwej instytucji brytyjskiej. Na prośbę strony przesłano powyższe sprawy, o czym została poinformowana pismem z dnia 24 września 2018 r. Dodatkowo w piśmie informującym o przekazaniu sprawy został podany numer przesyłki, którego weryfikacja potwierdziła, iż wniosek wraz z SED F001 został odebrany przez instytucję właściwą tj. HM Revenue and Customs, Mandarin Way, Washington NE38 8QG, Tyne Wear, Wielka Brytania w dniu 28 września 2018 r.

Ponadto 24 stycznia 2019 r. do instytucji brytyjskiej wysłano ponaglenia w sprawie z wniosków skarżącej dotyczących okresu 2016/2017 i 2017/2018.

Skarżąca wniosła ponaglenia do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, które to postanowieniami z 5 lutego 2019 r., nr [...], nr [...] oraz nr [...] stwierdziło, że Wojewoda nie dopuścił się bezczynności w ww. sprawach.

Materialnoprawną oraz procesową kontrolowanego obecnie postępowania administracyjnego są przepisy ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. W myśl art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (Dz.U. z 2018 r., poz. 2134 ze zm.) dalej także jako "u.p.p.w.d." wojewoda właściwy ze względu na miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie wychowawcze: pełni funkcję instytucji właściwej w związku z udziałem Rzeczypospolitej Polskiej w koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w przypadku przemieszczania się osób w granicach Unii Europejskiej i Europejskiego Obszaru Gospodarczego; i Konfederacji Szwajcarskiej oraz wydaje rozstrzygnięcia, w tym decyzje, oraz przekazuje informację, o której mowa w art. 13a ust. 2, w sprawach świadczenia wychowawczego realizowanego w związku z koordynacją systemów zabezpieczenia społecznego

Stosownie natomiast do art. 16 ust. 1 u.p.p.w.d., w przypadku gdy osoba uprawniona do świadczenia wychowawczego lub członek rodziny tej osoby przebywa poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwie, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy przekazuje wniosek wraz z dokumentami wojewodzie. W tym przypadku wojewoda ustala, czy w przekazanej sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (art. 16 ust. 4 u.p.p.w.d.). W przypadku gdy wojewoda w sytuacji, o której mowa w ust. 1, ustali, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, wydaje decyzję zgodnie z art. 11 u.p.p.w.d. (art. 16 ust. 5 u.p.p.w.d.). Natomiast gdy wojewoda ustali, że w sprawie nie mają zastosowania przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w przypadku, o którym mowa w ust. 1 wówczas przekazuje sprawę organowi właściwemu w celu ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego, który ustala prawo do świadczenia wychowawczego od miesiąca złożenia wniosku (art. 16 ust. 8 pkt 1 i ust. 9 u.p.p.w.d.).

Powołane przepisy art. 11 i art. 16 u.p.p.w.d. nie określają szczególnego trybu postępowania, a zatem w sprawach wydawanych na podstawie tych przepisów zastosowanie mają ogólne zasady Kodeksu postępowania administracyjnego, dotyczy to w szczególności terminów załatwiania spraw, określonych w art. 35 k.p.a., co wynika wprost z art. 28 u.p.p.w.d.

Przepis art. 35 § 1 k.p.a. stanowi, że organy administracji zobowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 k.p.a.). Należy jednak zauważyć, że do terminów wskazanych w art. 35 k.p.a. i w przepisach szczególnych nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania, oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu. O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji obowiązany jest zawiadomić strony, wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Obowiązek ten obciąża organ również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 k.p.a.)

W niniejszej sprawie Wojewoda w postanowieniach z 15 czerwca 2018 r. i 23 stycznia 2019 r. przyjął, że odnośnie poszczególnych wniosków zastosowanie mają przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Przyjęcie, że ustawodawstwo brytyjskie ma zastosowanie na zasadzie pierwszeństwa spowodowało konieczność przekazania wniosków strony do instytucji właściwej państwa członkowskiego, której ustawodawstwo ma zastosowanie z tytułu pierwszeństwa. W tym zakresie działano zgodnie z treścią art. 60 ust. 3 i 4 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 z dnia 16 września 2009 r. dotyczącego wykonywania rozporządzenia (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Zgodnie z jego treścią jeżeli instytucja, w której złożono wniosek, uzna, że zastosowanie ma jej ustawodawstwo, jednak nie na zasadzie pierwszeństwa zgodnie z art. 68 ust. 1 i 2 rozporządzenia podstawowego, niezwłocznie podejmuje tymczasową decyzję w sprawie zasad pierwszeństwa, które mają być stosowane, oraz przekazuje wniosek do instytucji innego państwa członkowskiego zgodnie z art. 68 ust. 3 rozporządzenia podstawowego, oraz informuje o tym również wnioskodawcę. Instytucja ta zajmuje stanowisko w sprawie decyzji tymczasowej w terminie dwóch miesięcy. Jeżeli instytucja, której przekazano wniosek, nie zajmie stanowiska w terminie dwóch miesięcy od daty otrzymania wniosku, zastosowanie ma tymczasowa decyzja, o której mowa powyżej, a instytucja ta wypłaca świadczenia przewidziane w obowiązującym ją ustawodawstwie i informuje instytucję, w której złożono wniosek o kwocie wypłaconych świadczeń.

Zdaniem Sądu nie do obrony jest twierdzenie organu, iż postępowanie wojewody kończy się z chwilą przekazania wniosku do instytucji zagranicznej w celu jego rozpatrzenia (por. wyrok WSA we Wrocławiu z 8 listopada 2017 r., sygn. akt IV SAB/Wr 256/17 publ. http//orzeczenia.nsa.gov.pl). Zgodnie bowiem z powołanym już wcześniej art. 16 ust. 5 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci w przypadku gdy wojewoda w sytuacji, o której mowa w ust. 1 (gdy osoba, o której mowa w art. 4 ust. 2, lub członek rodziny tej osoby przebywa poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwie, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego), ustali, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, ustala prawo do świadczenia wychowawczego zgodnie z art. 11. W badanej sprawie do dnia wniesienia skargi nie została wydana żadna decyzja odpowiadająca dyspozycji art. 11 u.p.p.w.d., którą by rozpoznano wniosek skarżącej o przyznanie świadczenia.

Rozstrzygnięcie w tym zakresie zapadło dopiero 13 września 2019 r. – zatem po dniu wniesienia skargi do sądu administracyjnego - po przedłożeniu przez skarżącą wspomnianego wyżej zaświadczenia z Królewskiego Urzędu Podatkowego i Celnego (k. 49 akt sądowych), z którego wynika min. że żadne płatności nie będą już skarżącej przekazywane. W ocenie Sądu wydanie decyzji przez organ nie może być uzależnione jedynie od aktywności skarżącej. To organ sam powinien w zakresie swoich kompetencji podjąć wszelkie konieczne kroki do wydania rozstrzygnięcia w sprawie w ramach czasowych określonych przez art. 35 i 36 K.p.a.

Mimo jednak stwierdzonej bezczynności, brak jest w ocenie Sądu, w okolicznościach niniejszej sprawy wystarczająco uzasadnionych podstaw, by przyjąć, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z takim jej charakterem mamy bowiem do czynienie wówczas, gdy zasadniczym czynnikiem determinującym jej powstanie jest swoista "zła wola" organu, a więc celowe i intencjonalnego odsuwanie w czasie załatwienia sprawy, mimo braku obiektywnie weryfikowalnych przeszkód uniemożliwiających zakończenie postępowania.

Nie jest zatem wystarczającym do uznania rażącego naruszenia prawa li tylko sam fakt niedotrzymania terminów w jakich co do zasady postępowanie administracyjne winien organ zakończyć, czy też skala przekroczenia terminów. Na gruncie rozpoznawanej sprawy jednym z czynników rzutujących na tempo jej procedowania przez Wojewodę była zmiana właściwości rzeczowej organu, która nastąpiła z dniem 1 stycznia 2018 r. w sprawach, w których znajdują zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Oczywistym jest, że konieczność przekazania szeregu spraw i zgromadzonych w nich dokumentów dotychczas zawisłych przed jednym organem do organu, który stał się dla nich właściwy musi rzutować na tempo ich rozpatrywania. Jak podał na rozprawie pełnomocnik organu aktualnie do rozpoznania pozostaje 70 tys. podobnych wniosków. Ponadto analizując przebieg postępowania podkreślić należy, że organ podejmował czynności zmierzające do wydania rozstrzygnięcia. Na prośbę skarżącej skierował ponownie jej wnioski do strony brytyjskiej, a także wysłał ponaglenia. Okoliczności te nie uwalniają wprawdzie organu od zarzutu pozostawania w bezczynnym, jednak nie mogą być pomijane przy ocenie stopnia naruszeń przezeń zasad ogólnych procedury administracyjnej. Na brak rażącego charakteru stwierdzonej bezczynności wpływ na także niewątpliwie wysoki poziom skomplikowania pod względem prawnym sprawy skarżącej, a także konieczność współdziałania z organami zagranicznymi w ustalaniu okoliczności mających istotne znaczenie dla końcowego rozstrzygnięcia. Podkreślić przy tym należy, że korespondencja pomiędzy stroną polską i brytyjską odbywa się jedynie w formie tradycyjnej za pomocą poczty. Nie został bowiem uruchomiony system wymiany elektronicznej przewidziany w art. 4 ust. 2 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (We) Nr 987/2009 z dnia 16 września 2009 r. (Electronic Exchange of Social Security Information), który to miał być wdrożony jednocześnie z wejściem w życie rozporządzeń w sprawie koordynacji - podstawowego nr 883/2004 oraz wykonawczego nr 987/2009.

Jak już wyżej wspomniano w dniu 13 września 2019 r. organy przyznały skarżącej świadczenie wychowawcze na wnioskowane okresy, a zatem bezprzedmiotowe stało się orzekanie o zobowiązaniu organu do wydania rozstrzygnięć w sprawie i z tego względu w tej części postępowanie należało umorzyć na zasadzie art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a.

Stwierdzając jak wyżej, że bezczynność organu nie miała charakteru rażącego zamierzonego, a długość postępowania związana była ze skomplikowanym charakterem sprawy, brak jest także uzasadnionych podstaw do wymierzenia organowi z tego tytułu grzywny na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a oraz nałożenia nań obowiązku wypłaty na rzecz skarżącej żądanej sumy pieniężnej. Przewidziane w tym przepisie środki prawne winny być bowiem stosowane w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki, tj. takich, gdzie oceniając całokształt działań organu można dojść do przekonania, że noszą one znamiona celowego unikania podjęcia decyzji w sprawie, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez ich zastosowanie (lub jednego z nich) nadal nie będzie on respektować obowiązków wynikających z przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, co w niniejszej sprawie nie ma miejsca. Z tych przyczyn w tej części skarga podlega oddaleniu.

Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. orzekł jak w punkcie pierwszym wyroku umarzając postępowanie sądowe w przedmiocie zobowiązania organu do wydania decyzji. Na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 oraz § 1a p.p.s.a. stwierdził bezczynność organu, która nie miała rażącego charakteru (punkt drugi sentencji). Na podstawie art. 151 p.p.s.a oddalił zaś skargę w pozostałej części (punkt trzeci). O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 p.p.s.a. (punkt czwarty).