Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 630/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2011-08-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6113 Podatek dochodowy od osób prawnych
6560
Hasła tematyczne: Podatek dochodowy od osób prawnych
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17  ust. 1  pkt 34  i  ust. 4
journal: Dz.U. 2000 nr 54 poz 654
law: Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 9 sierpnia 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Łoboda (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Ewa Kamieniecka, Sędzia WSA Katarzyna Radom, Protokolant Magdalena Dworszczak, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 28 lipca 2011 r. sprawy ze skargi A S.A. w B. na interpretację indywidualną Dyrektora Izby Skarbowej w P. działającego w imieniu Ministra Finansów z dnia [...] grudnia 2010 r. Nr [...] w przedmiocie przepisów o podatku dochodowym od osób prawnych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi rozpatrywanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu była interpretacja indywidualna działającego z upoważnienia Ministra Finansów – Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia [...].12.2010 r. (nr [...]) w przedmiocie przepisów o podatku dochodowym od osób prawnych, wydana na wniosek A S.A. w B., złożony organowi w dniu 20.09.2010 r.

We wniosku A przedstawiła stan faktyczny, z którego wynikało, że prowadzi działalność gospodarczą na terenie W. Specjalnej Strefy Ekonomicznej (WSSE) na podstawie zezwolenia nr 84 z dnia 4.11.2005 r., a podstawowym przedmiotem tej działalności (objętej zakresem wymienionego zezwolenia) jest produkcja substancji chemicznych, wykorzystywanych w różnych branżach przemysłowych. Obok dochodów uzyskiwanych z działalności prowadzonej w WSSE, zwolnionych od podatku dochodowego na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 34 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych - spółka uzyskuje także dochody z działalności pozastrefowej, opodatkowane na ogólnych zasadach.

Dalej przedstawiono, że zasadnicza część aktywów trwałych, w szczególności budynków, budowli oraz maszyn i urządzeń, wykorzystywanych w prowadzonej działalności produkcyjnej, zlokalizowana jest na terenie WSSE. Aktywa produkcyjne wykorzystywane do wytwarzania energii elektrycznej w zakładzie pozastrefowym spółki, znajdują się poza obszarem Strefy. Również aktywa trwałe związane z wykonywaniem niektórych funkcji administracyjnych oraz wsparcia technicznego (jak np. dział ochrony środowiska, dział zakupów, dział bezpieczeństwa, dział utrzymania ruchu), związane z działalnością strefową i pozastrefową, zlokalizowane są poza terenem Strefy.

Wnioskodawczyni przytoczyła, że zawarła z zakładem ubezpieczeniowym umowę ubezpieczenia mienia od pożaru i innych zdarzeń losowych, w ramach której wymienione kategorie majątku objęte zostały ochroną do wysokości umownej sumy ubezpieczenia. W związku z umową spółka uiszcza składki w wysokości uzależnionej od ogólnej sumy ubezpieczenia. Kwoty uiszczanych składek spółka traktuje jako koszty pośrednie związane z uzyskiwaniem przychodów i alokuje je odpowiednio do wyniku działalności zwolnionej (strefowej) lub opodatkowanej (pozastrefowej) w takiej proporcji, w jakiej pozostają przychody z poszczególnych źródeł w ogólnej kwocie przychodów.

W przypadku zaistnienia zdarzenia objętego ochroną ubezpieczeniową, spółka otrzymuje od zakładu ubezpieczeń odszkodowanie, które ustalane jest na podstawie poniesionych przez spółkę kosztów odtworzenia z uwzględnieniem wartości księgowej brutto poszczególnych składników majątkowych. Kwota odszkodowania w stosunku do obrotowych składników majątku spółki ustalana jest w oparciu o ich koszty nabycia bądź wytworzenia.

Poniesione przez spółkę wydatki w zakresie usuwania szkód w majątku, w postaci kosztów usług zewnętrznych oraz materiałów użytych w tym celu, w systemie księgowym spółki ujmowane są na zleceniach zawierających również informację o obiektach których wydatki dotyczyły, co umożliwia alokację kosztów dotyczących usuwania szkód w poszczególnych, identyfikowanych składnikach majątku do lokalizacji strefowej lub pozastrefowej.

Na tym tle A sformułowała pytania: (1) Czy spółka prawidłowo dokonuje alokacji kosztów składek ubezpieczeniowych do działalności strefowej lub pozastrefowej w takiej proporcji, w jakiej pozostają przychody z danego źródła w ogólnej kwocie przychodów ? (2) Czy uzyskiwane przez spółkę przychody z tytułu otrzymanych od zakładu ubezpieczeń odszkodowań za szkody w mieniu spółki powinny zwiększać częściowo lub w całości wynik z działalności strefowej i (lub) wynik z działalności pozastrefowej, w kwotach odpowiadających kwotom poniesionych kosztów odtworzenia uszkodzonych składników mienia alokowanych odpowiednio do działalności strefowej lub działalności pozastrefowej ?

Przedstawiając własne stanowisko odnośnie zagadnienia drugiego (kwestia pierwsza stanowiła przedmiot odrębnej interpretacji indywidualnej) spółka stwierdziła, że przychody z tytułu otrzymanych odszkodowań za poniesione straty w mieniu produkcyjnym powinny zwiększać wynik działalności strefowej albo wynik działalności pozastrefowej w zależności od tego, czy kwota odszkodowania dotyczy odpowiednio: strat w majątku związanym z prowadzeniem działalności strefowej albo strat w majątku związanym z prowadzeniem pozostałej działalności spółki.

Wnioskodawczyni podniosła, że wprawdzie zezwolenie na działalność w WSSE nie wymienia przychodów z tytułu otrzymanych odszkodowań, jednakże te nie są wynikiem szczególnych działań w ramach działalności operacyjnej, które można by przyporządkować do odrębnego grupowania Polskiej Klasyfikacji Wyrobów i Usług. Dlatego w praktyce powszechnie jest aprobowane stanowisko, że zwolnieniu na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 34 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych mogą podlegać, obok dochodów z działalności wprost wymienionej w zezwoleniu, również dochody które pochodzą z innych źródeł, pozostających w oczywistym związku z wykonywaniem podstawowej działalności strefowej. Uzasadnione jest przeto zapatrywanie, że do wyniku działalności strefowej należy przyporządkować te wszystkie kategorie przychodów, które powstają w toku prowadzonej przez podatnika działalności gospodarczej na terenie SSE na podstawie zezwolenia i są nieodłącznie z tą działalnością związane, a nawet stanowią jej efekt uboczny, niezależny od zamierzonych działań podatnika.

Ponieważ spółka może jednoznacznie określić, czy dana kwota odszkodowania dotyczy składnika majątku wykorzystywanego w działalności strefowej, czy też w działalności pozastrefowej, to stosownie do tego należy alokować przychody z tytułu odszkodowań.

Niezależnie od tego strona podniosła, że z uwagi na to, iż odszkodowanie jest kalkulowane w oparciu o koszty na odtworzenie składników majątku, które są przyporządkowywane (koszty) do określonego rodzaju działalności (strefowej, pozastrefowej), również te odszkodowania można analogicznie przyporządkować do określonego centrum kosztów zlokalizowanego na terenie SSE lub poza SSE. W konsekwencji, przychody z tytułu otrzymanych odszkodowań powinny zwiększać wynik z działalności strefowej lub z działalności pozastrefowej w kwotach odpowiadających zaewidencjonowanym kosztom naprawy majątku, który uległ zniszczeniu. W ocenie spółki taka metoda alokacji kwoty uzyskanych odszkodowań powinna znaleźć w szczególności zastosowanie w odniesieniu do składników majątku wykorzystywanych do wykonywania czynności technicznego wsparcia zarówno w zakresie działalności strefowej, jak i pozastrefowej. Tak więc w przypadku, w którym kwota uzyskanego przez podatnika przychodu jest bezpośrednio pochodną kwoty wcześniej rozpoznanego kosztu, przy czym koszt ten był jednoznacznie przyporządkowany do działalności strefowej lub do działalności pozastrefowej, wówczas również ta kwota przychodu powinna zostać alokowana w sposób analogiczny, odpowiednio do wyniku z działalności strefowej lub pozastrefowej.

Wnioskodawczyni zreasumowała, że przychody z tytułu otrzymanych odszkodowań za utracone zyski powinny zwiększać jej wynik z działalności strefowej w tej części, w której odszkodowania te dotyczą kosztów napraw składników majątku rozpoznanych jako koszty działalności strefowej spółki. Pozostała cześć otrzymywanych odszkodowań dotycząca kosztów napraw składników majątku wcześniej rozpoznanych jako koszty działalności pozastrefowej, powinny natomiast zwiększać wynik z działalności pozastrefowej. Dodatkowo w sytuacji, w której kwota otrzymanego przez stronę odszkodowania odnosi się do składnika majątku dotyczącego wyłącznie działalności strefowej lub pozastrefowej, przychód z tytułu takiego odszkodowania powinien w całości zwiększać odpowiednio wynik z działalności strefowej lub wynik z działalności pozastrefowej.

Dyrektor Izby Skarbowej w P., w wydanej interpretacji indywidualnej (z dnia [...].12.2010 r.) stwierdził, że stanowisko zainteresowanej jest nieprawidłowe – w części dotyczącej działalności zwolnionej od opodatkowania, oraz jest prawidłowe – w części dotyczącej działalności opodatkowanej.

Wskazując na unormowanie art. 17 ust. 1 pkt 34 oraz ust. 4 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2000 r., Nr 54, poz. 654 ze zm. – zwanej dalej "p.d.o.p.") organ stwierdził, że zwolnienie działalności gospodarczej prowadzonej na terenie specjalnej strefy ekonomicznej od podatku dochodowego (na podstawie wymaganego zezwolenia i z uwzględnieniem wielkości dopuszczalnej pomocy publicznej udzielanej w formie tego zwolnienia) przysługuje wyłącznie z tytułu dochodów uzyskanych z działalności gospodarczej na terenie strefy.

Dyrektor Izby Skarbowej w P. podniósł, że wymienione zwolnienie nie ma charakteru podmiotowego, a nadto musi być interpretowane ściśle. W konsekwencji zwolnienie nie obejmuje wszystkich dochodów podmiotu gospodarczego prowadzącego działalność gospodarczą na terenie strefy na podstawie zezwolenia, lecz tylko dochodów które uzyskane zostały z działalności określonej w zezwoleniu. Ponieważ zakresem tego zezwolenia objęta jest działalność na terenie WSSE w postaci produkcji substancji chemicznych, nie można tu zaliczyć otrzymania odszkodowań. Zatem przychód uzyskany przez spółkę z tego tytułu (uzyskania odszkodowania) nie podlega zwolnieniu od podatku na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 34 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych.

A S.A., pismem z dnia 5.01.2011 r., wezwała organ do usunięcia naruszenia prawa, a po uzyskaniu jego odpowiedzi (pismo Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia 3.02.2011 r.), podtrzymującej dotychczasowe stanowisko – wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu.

W skardze do Sądu strona zarzuciła naruszenie art. 17 ust. 1 pkt 34 w związku z art. 17 ust. 4 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, poprzez zawężającą interpretację pojęcia dochodów uzyskanych z działalności gospodarczej prowadzonej na terenie specjalnej strefy ekonomicznej na podstawie zezwolenia.

Poza tym spółka podniosła zarzuty: uchybienia art. 14c § 1 i § 2 ustawy Ordynacja podatkowa poprzez nieprzedstawienie wyczerpującego uzasadnienia prawnego negatywnej oceny stanowiska wnioskodawczyni oraz uzasadnienia stanowiska prawidłowego, a także uchybienia art. 121 tej ustawy poprzez nieprzedstawienie podstawy prawnej twierdzenia, iż w omawianej sytuacji kwota uzyskanego przez skarżącą odszkodowania w związku ze szkodą w majątku produkcyjnym wykorzystywanym do prowadzenia działalności strefowej powinna stanowić przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób prawnych oraz poprzez uznanie, iż interpretacje wydane w analogicznych stanach faktycznych, w których organy podatkowe wyrażały poglądy odpowiadające zapatrywaniu skarżącej przedstawionym we wniosku o interpretację – nie mają żadnego wpływu na ocenę prawidłowości stanowiska spółki.

W uzasadnieniu podniesiono, że brak wymienienia odszkodowań w treści zwolnienia, nie wyklucza automatycznie prawa do zaliczenia przychodów otrzymanych z tytułu odszkodowania za straty w majątku wykorzystywanym w ramach działalności strefowej do przychodów zwolnionych z opodatkowania. Złożony oraz kompleksowy charakter otoczenia gospodarczego, a w tym zawieranie umów mających na celu finansowe zabezpieczenie dzielności gospodarczej przed potencjalnymi obiektywnymi ryzykami powodują powstanie przychodów (oraz kosztów), które wprawdzie nie są bezpośrednim efektem wykonywanej działalności operacyjnej, to wpisują się w ramy realizowanej działalności gospodarczej. Spółka podkreśliła, że w sytuacji, gdyby jakieś środki trwałe wykorzystywane przez nią w ramach działalności strefowej nie uległy zniszczeniu na skutek zdarzenia losowego, używałaby ich dalej w toku procesu produkcyjnego w wyniku którego zostałyby wykonane produkty strefowe, których sprzedaż skutkowałaby uzyskaniem przychodu, objętego zwolnieniem podatkowym.

Zaakcentowała skarżąca, że Dyrektor izby Skarbowej w P. nie odniósł się do jej argumentacji w zakresie związku przychodów z tytułu otrzymanych odszkodowań z jej działalnością prowadzona na terenie WSSE w oparciu o posiadane zezwolenie.

Wniosła spółka o uchylenie interpretacji indywidualnej oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, a w tym zastępstwa procesowego.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w P. wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.

Skarga nie była uzasadniona.

Interpretacja indywidualna stanowiąca przedmiot niniejszej sprawy odnosiła się do problemu przychodu w postaci odszkodowania wypłaconego przez zakład ubezpieczeń w związku z zawartą umową ubezpieczenia majątkowego za szkody powstałe w mieniu spółki, wykorzystywanym do działalności na terenie WSSE albo poza nią. Zaznaczyć tu trzeba, że kontrowersja pomiędzy stronami dotyczyła jedynie kwalifikowania tej części odszkodowania którą spółka mogła przyporządkować do składników majątku wykorzystywanych do wykonywania na terenie Strefy działalności objętej stosownym zezwoleniem, zwolnionej od podatku dochodowego od osób prawnych na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 34 p.d.o.p. oraz innej działalności (opodatkowanej).

Według art. 12 ustawy z dnia 20 października 1994 r. o specjalnych strefach ekonomicznych (Dz. U. z 2007 r., Nr 42, poz. 274, poz. 274 ze zm.), dochody uzyskane z działalności gospodarczej prowadzonej na terenie strefy w ramach zezwolenia, o którym mowa w art. 16 ust. 1 tej ustawy, przez osoby prawne prowadzące działalność gospodarczą, są zwolnione od podatku dochodowego na zasadach przewidzianych w przepisach o podatku dochodowym o osób prawnych. Na podstawie art. 16 wymienionej ustawy, podstawą do korzystania z pomocy publicznej, udzielanej zgodnie z ustawą, jest zezwolenie na prowadzenie działalności gospodarczej na terenie danej strefy, uprawniające do korzystania z pomocy publicznej (ust. 1), które to zezwolenie określa przedmiot działalności gospodarczej oraz inne wymienione warunki, a między innymi dotyczące zatrudnienia, czy dokonania przez przedsiębiorcę inwestycji (ust. 2)

Stosownie zaś do powołanego powyżej przepisu art. 17 ust. 1 pkt 34 p.d.o.p. wolne od podatku są dochody, z zastrzeżeniem ust. 4-6, uzyskane z działalności gospodarczej prowadzonej na terenie specjalnej strefy ekonomicznej na podstawie zezwolenia, o którym mowa w art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 20 października 1994 r. o specjalnych strefach ekonomicznych, przy czym wielkość pomocy publicznej udzielanej w formie tego zwolnienia nie może przekroczyć wielkości pomocy publicznej dla przedsiębiorcy, dopuszczalnej dla obszarów kwalifikujących się do uzyskania pomocy w największej wysokości, zgodnie z odrębnymi przepisami. Na podstawie ust. 4 art. 17, zwolnienie o którym mowa, przysługuje podatnikowi wyłącznie z tytułu dochodów uzyskanych z działalności gospodarczej prowadzonej na terenie strefy. Z kolei przepisy ust. 5 i ust. 6 dotyczące sytuacji cofnięcia zezwolenia (o którym mowa w ust. 1) nie są przydatne dla oceny przedmiotowej problematyki.

Z przytoczonego unormowania wynika, że zwolnienie podatkowe, określone w art. 17 ust. 1 pkt 34 p.d.o.p. przysługuje jedynie z tytułu prowadzonej na terenie strefy działalności gospodarczej, wymienionej w zezwoleniu, o którym mowa w art. 16 ust. 1 ustawy strefowej, co powoduje w stosunku do spółki uznanie za zwolnione wyłącznie dochodów z działalności gospodarczej mającej za przedmiot produkcję substancji chemicznych, wytwarzanych na terenie W. Specjalnej Strefy Ekonomicznej.

Otrzymane przychody w postaci świadczenia zakładu ubezpieczeń (odszkodowania) nie są następstwem działalności produkcyjnej spółki, lecz wynikają z odrębnej umowy, której przedmiotem jest udzielenie przez zakład ubezpieczeń ochrony ubezpieczeniowej oraz są wynikiem zaistnienia przewidzianego w umowie wypadku (zdarzenia losowego). Nie są to więc przychody z działalności gospodarczej wykonywanej na terenie WSSE. Bez znaczenia dla takiego ujęcia przychodów z tytułu odszkodowania jest podnoszona przez spółkę okoliczność niemożności zakwalifikowania tego rodzaju przychodów do działalności operacyjnej. Jak to przedstawiono, zwolnieniu podlegają dochody z działalności gospodarczej wykonywanej na terenie strefy, co poza zwolnieniem pozostawia nie tylko dochody z innej działalności operacyjnej spółki, ale po prostu - inne dochody.

Zwrócić należy uwagę na ugruntowaną w orzecznictwie oraz doktrynie zasadę zakazu rozszerzającej wykładni przepisów mających za przedmiot zwolnienia podatkowe, co w omawianym przypadku znajduje dodatkowe uzasadnienie w postaci sformułowania przepisu art. 17 ust. 4 p.d.o.f. akcentującego wyłączność zwolnienia od podatku dochodów z działalności gospodarczej na terenie specjalnej strefy ekonomicznej. Wobec takiego zapisu, nie można zaakceptować poglądu, że do dochodów zwolnionych należy zaliczyć także dochody z innych tytułów (niż działalność gospodarcza), jeżeli tylko w jakichś sposób dotyczyć będą działalności produkcyjnej na terenie strefy (z której dochody zostały zwolnione). Niewątpliwie istnieje różnica zakresów pojęciowych wyrażeń "dochód z działalności gospodarczej" oraz "dochód związany z wykonywaniem działalności gospodarczej" – nakazująca traktowanie pierwszego z wymienionych pojęć jako węższego względem drugiego wyrażenia. Zwolnieniu podatkowemu podlegają, zgodnie z tym co zostało obok przedstawione wyłącznie dochody z działalności gospodarczej (wykonywanej na terenie specjalnej strefy).

W orzecznictwie zwraca się uwagę, że dochód czyniący zadość wymaganiom art. 17 ust. 1 pkt 34 p.d.o.p. to dochód, jaki jest bezpośrednio generowany przez aktywność przedsiębiorcy, którą można nazwać działalnością gospodarczą, albo też stanowi nieodłączne, nie dające się uniknąć ze względu na naturę stosunku prawnego następstwo działalności gospodarczej (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 9.03.2011 r., sygn. akt I SA/Kr 2079/20, nie publ.). Dochodem uzyskiwanym bezpośrednio z działalności gospodarczej są dochody w postaci należności uzyskanych od kontrahentów, jeżeli zakres świadczonych w ramach umów czynności objęty jest zakresem zezwolenia (wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 15 października 2009 r., niepubl.).

W świetle przedstawionych uwag zarzut naruszenia art. 17 ust. 1 pkt 34 oraz art. 17 ust. 4 p.d.o.p. nie był uzasadniony.

Podobnie nie były usprawiedliwione pozostałe zarzuty, to jest naruszenia art. 14c § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej oraz jej art. 121 § 1.

Nie można było podzielić pretensji skargi, że organ interpretacyjny nie przedstawił uzasadnienia prawnego negatywnej oceny stanowiska podatnika oraz stanowiska prawidłowego, albowiem w uzasadnieniu interpretacji dokonał on wykładni przepisów prawa oraz odniósł do tego zakreślony we wniosku stan faktyczny. Ponieważ Dyrektor Izby Skarbowej bazując na ścisłej wykładni zwolnienia podatkowego, wykluczył uznanie odszkodowań za przychody z działalności gospodarczej wykonywanej na terenie specjalnej strefy ekonomicznej, bezprzedmiotowe było ewentualne dalsze jego ustosunkowanie do metody podziału przychodu z odszkodowania pomiędzy działalność strefową i pozastrefową.

Z kolei zarzut naruszenia przepisu art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej strona uzasadniła brakiem odniesienia się Dyrektora Izby Skarbowej w P. do stanowisk innych organów wydanych w odrębnych sprawach, które to stanowiska strona przytoczyła we wniosku o interpretację. Należy po pierwsze zwrócić uwagę, że przytoczone we wniosku stanowiska innych organów nie zawierały rozbudowanej argumentacji, sprzyjającej szerszej polemice. Po wtóre i przede wszystkim organ ocenić ma stanowisko wnioskodawcy (art. 14c Ordynacji podatkowej), nie zaś stanowiska innych organów wydanych w odrębnych sprawach. Z tego obowiązku, zdaniem Sądu, Dyrektor Izby Skarbowej w P. się wywiązał.

Dotąd powiedziane uzasadniało oddalenie skargi jako nieuzasadnionej na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.