Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 1636/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2004-03-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6343 Świadczenia pieniężne z tytuły pracy przymusowej
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych

SENTENCJA

Dnia 11 marca 2004 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący del. Sędzia NSA Grzegorz Szkudlarek (spr.), del. Sędzia NSA Ewa Markiewicz, p.o. Sędziego WSA Arkadiusz Blewązka, Protokolant Anna Urbańska, po rozpoznaniu w dniu 11 marca 2004 roku przy udziale na rozprawie sprawy ze skargi W. G. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie świadczenia pieniężnego z tytułu deportacji do pracy przymusowej 1) uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję własną z dnia [...] nr [...] 2) zasądza od Kierownika Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz W. G. kwotę złotych 10 (dziesięć) tytułem zwrotu kosztów postępowania


UZASADNIENIE

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...], Nr [...] uchylił własną decyzję z dnia [...], Nr [...] i umorzył postępowanie wszczęte wnioskiem W. G. z dnia 25 stycznia 2001 r. w sprawie przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego.

Jak wynika z dokumentów załączonych do akt administracyjnych, W. G. w dniu 5 września 2000 r. wystąpił z wnioskiem o przyznanie uprawnienia do świadczenia z tytułu deportacji i pracy przymusowej na rzecz III Rzeszy.

Organ decyzją z dniu [...], Nr [...] umorzył postępowanie administracyjne wszczęte na skutek złożenia powyższego wniosku. Jako powód wskazał okoliczność, iż W. G. złożył wniosek po terminie określonym w art. 4 ust. 5 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. Nr 87, poz. 395 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem wnioski zaopiniowane przez właściwe stowarzyszenie osób poszkodowanych wraz z dowodami potwierdzającymi rodzaj i okres represji, zainteresowane osoby mogą składać do Kierownika Urzędu do dnia 31 grudnia 1999 r. Termin ten wyznaczony dla stron i uczestników postępowania administracyjnego nie może być przez organ prowadzący postępowanie przedłużany. Jego uchybienie powoduje bezskuteczność czynności procesowej podjętej przez stronę.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy W. G. jako przyczynę uchybienia terminowi podał to, iż długo trwało skompletowanie wszystkich niezbędnych dokumentów. Nie zdawał sobie sprawy, że uchybił terminowi.

Orzekając jak wyżej Kierownik Urzędu w decyzji z dnia [...], Nr [...] podał, iż strona nie przedstawiła dowodów, że wniosek o przyznanie przedmiotowego uprawnienia złożyła w ustawowym terminie.

W wyniku złożenia przez stronę kolejnego wniosku o przyznanie uprawnienia do świadczenia pieniężnego z tytułu deportacji do pracy przymusowej, z dnia 25 stycznia 2001 r., organ decyzją z dnia [...] umorzył postępowanie administracyjne w sprawie tego wniosku z uwagi na jego złożenie już po ustawowym terminie, określonym w powołanej ustawie.

W. G. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wskazując, iż jego siostra wywieziona wraz z nim otrzymała przedmiotowe uprawnienie.

W tej sytuacji Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] uchylił rozstrzygnięcie z dnia [...] i umorzył postępowanie wszczęte ponownym wnioskiem. Jak wyjaśnił organ w uzasadnieniu podstawą niniejszego uchylenia był fakt wydania kolejnej decyzji przez organ w tej sprawie, zaś kolejny wniosek strony potwierdził jedynie ustalony wcześniej stan faktyczny w sprawie. Dlatego należało umorzyć postępowanie.

Skargę na powyższą decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożył W. G.. Podał, iż powodem uchybienia terminowi było otrzymanie błędnej informacji z Archiwum Państwowego z Ł..

W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu kontestowanego aktu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z regulacją art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przy zastosowaniu dotychczasowych przepisów o kosztach sądowych.

Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), Sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, iż Sąd bada zgodność z prawem (legalność) zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron i prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Sąd nie przejmuje, zatem sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia, lecz jedynie dokonuje oceny działalności organu orzekającego z punktu widzenia kryterium legalności. W tej sytuacji podkreślić należy, że Sąd nie ma uprawnień do przyznania świadczenia pieniężnego dla skarżącego.

Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. "b" Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego.

Zgodnie z art. 145 a § 1 kpa, można żądać wznowienia postępowania w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja.

Materialno – prawną podstawę rozstrzygnięcia w sprawie niniejszej stanowiły przepisy ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. Nr 87, poz. 395 ze zm.). Zgodnie z art. 4 ust. 5 wnioski o przyznanie uprawnień zaopiniowane przez właściwe stowarzyszenie osób poszkodowanych wraz z dowodami potwierdzającymi rodzaj i okres represji, zainteresowane osoby mogą składać do dnia 31 grudnia 1999 r.

Oceną zgodności z prawem tego przepisu zajmował się Trybunał Konstytucyjny. W wyroku z dnia 17 czerwca 2003 r., P 24/02 (OTK-A 2003/6/55) Trybunał stwierdził, iż art. 4 ust. 5 w/w ustawy stanowiący podstawę rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie jest niezgodny z art. 2 i 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Następstwem tego jest utrata mocy obowiązującej powyższego przepisu. Badając legalność zaskarżonej decyzji Sąd uwzględnił treść powyższego wyroku.

W dacie rozpoznawania sprawy przez Sąd przepis stanowiący podstawę rozstrzygnięcia już nie obowiązywał. Oznacza to, iż organ zastosował nieprawidłową podstawę prawną, gdyż podjął rozstrzygnięcie w oparciu o przepis niezgodny z Konstytucją. Stan ten wypełnia znamiona art. 145 a § 1 kpa, czyli stanowi podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego.

Zasadą jest, iż Sąd Administracyjny uchyla zaskarżoną decyzję, jeżeli stwierdzi występowanie w sprawie przesłanek wznowienia postępowania administracyjnego. Skoro, zatem okoliczność stwierdzenia przez Trybunał Konstytucyjny niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją na podstawie którego została wydana decyzja, jest podstawą do wznowienia postępowania, to taka regulacja prawna uzasadnia uchylenie przez Sąd Administracyjny zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji I instancji (por. wyrok NSA z dnia 25 października 1999 r., II SA 1294/99, LEX nr 46246; wyrok NSA z dnia 2 września 1999 r., IV SA 1360/97, LEX nr 47852).

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 135 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. "b" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.

O zwrocie kosztów Sąd orzekł na podstawie art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.), przy zastosowaniu art. 97 § 2 w/w przepisów wprowadzających.