Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SAB/Wa 339/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-10-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Dyrektor Zakładu Karnego
Treść wyniku: Zobowiązano ... i stwierdzono, że bezczynność miała miejsce bez rażącego naruszenia prawa
Powołane przepisy: article: art. 149
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Antoniuk, Sędziowie WSA Andrzej Góraj, Ewa Marcinkowska (spr.), Protokolant Referent stażysta Małgorzata Ciach, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 października 2014 r. sprawy ze skargi R. P. na bezczynność Dyrektora Generalnego Służby Więziennej w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] grudnia 2013 r. o udostępnienie informacji publicznej 1. zobowiązuje Dyrektora Generalnego Służby Więziennej do rozpatrzenia wniosku skarżącego R.P. z dnia [...] grudnia 2013 r. o udostępnienie informacji publicznej, w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala wniosek o wymierzenie organowi grzywny; 4. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz radcy prawnego A.S. kwotę 240 zł (słownie: dwieście czterdzieści złotych) oraz kwotę 55,20 zł (słownie: pięćdziesiąt pięć złotych 20/100) stanowiącą 23% podatku VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...] grudnia 2013 r. R.P. wystąpił do Dyrektora Generalnego Służby Więziennej w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej z zapytaniem, czy Pani T. K. posiada aktualne badania psychologiczne, kiedy je przechodziła i u którego psychologa.

W odpowiedzi na powyższy wniosek organ w piśmie z dnia 3 stycznia 2014 r. poinformował wnioskodawcę, że w art. 39 ust. 3 pkt 6 ustawy o Służbie Więziennej z dnia 9 kwietnia 2010 r. (Dz. U. 2010 r. Nr 79, poz. 523 z późn. zm.) w postępowaniu kwalifikacyjnym dokonuje się ustalenia zdolności fizycznej i psychicznej kandydata do służby w Służbie Więziennej.

W skardze skierowanej, za pośrednictwem organu, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na bezczynność Dyrektora Generalnego Służby Więziennej skarżący zarzucił, że organ nie ustosunkował się merytorycznie do jego wniosku. Podniósł , że wskazany przez organ art. 39 ust. 3 pkt 6 ustawy o Służbie Więziennej dotyczy weryfikacji kandydatów do Służby Więziennej, natomiast Pani K. pracuje w Służbie Więziennej około 20 lat. Podkreślił, że każdy funkcjonariusz Służby Więziennej jest zobowiązany do przechodzenia okresowych badań i tego dotyczył jego wniosek. Udzielona odpowiedź nie dotyczy natomiast informacji, o które wnosił, co świadczy o rażącym naruszeniu prawa. W związku z powyższym wniósł o ukaranie osoby, która udzieliła mu takiej odpowiedzi karą pieniężną w kwocie 20.000 zł.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o:

1. przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, jako sądowi właściwemu, zgodnie z art. 59 § 1 w zw. z art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi;

2. oddalenie skargi w trybie art. 151 ww. ustawy.

W uzasadnieniu swojego stanowiska organ na wstępie podniósł, że skarżący skierował skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, na którego obszarze właściwości nie ma siedziby organ administracji publicznej (Dyrektor Generalny Służby Więziennej w W.), którego działalność została zaskarżona, a więc do sądu niewłaściwego do jej rozpoznania. Sądem właściwym jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, dlatego mając na uwadze art. 59 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wniosek o przekazanie sprawy sądowi właściwemu do jej rozpoznania jest w pełni uzasadniony.

Odnosząc się merytorycznie do skargi organ wyjaśnił, że skarżący R.P. skierował do Centralnego Zarządu Służby Więziennej szereg skarg, rozpatrywanych zgodnie z przepisami Kodeksu karnego wykonawczego oraz wydanego na podstawie art. 249 § 3 pkt 3 K.k.w. aktu wykonawczego, tj. rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobów załatwiania wniosków, skarg i próśb osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych (Dz. U. Nr 151, poz. 1467, zm. Dz. U. z 2012 r., poz. 56). Zgodnie z § 9 ust. 1 ww. rozporządzenia organ właściwy do załatwienia skargi jest obowiązany zawiadomić pisemnie wnoszącego skargę o sposobie jej załatwienia. Tak też postąpiono w przedmiotowej sprawie, bowiem odpowiedzi Centralnego Zarządu Służby Więziennej uznające skargi skarżącego za bezzasadne np. z dnia [...] lutego 2013 r. [...], z dnia [...] marca 2013 r. [...] oraz z dnia [...] listopada 2013 r. [...] podpisywała Pani T.K., która jest funkcjonariuszem Służby Więziennej pełniącym służbę na stanowisku [...] w Biurze Prawnym Centralnego Zarządu Służby Więziennej.

Udzielając odpowiedzi na wniosek skarżącego z dnia [...] grudnia 2013 r. o udostępnienie informacji publicznej organ uznał natomiast, że żądana informacja nie jest informacją publiczną, a jedynie wnioskiem w sprawie indywidualnej mającym na celu zdyskredytowanie funkcjonariusza Służby Więziennej podpisującego odpowiedzi na jego wcześniejsze skargi, udzielone skarżącemu w trybie przepisów Kodeksu karnego wykonawczego oraz wydanego na podstawie art. 249 § 3 pkt 3 K.k.w. aktu wykonawczego.

Przedmiotowa skarga jest zatem bezzasadna, skoro bowiem żądana informacja nie jest informacją publiczną, to nie mogą mieć do niej zastosowania przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, a w takim przypadku udziela się jedynie pisemnej informacji wnoszącemu, a tym samym organowi administracji nie można zasadnie przypisać naruszenia prawa. Bezzasadne jest również żądanie ukarania organu grzywną, bowiem w niniejszej sprawie nie została wyczerpana dyspozycja przepisu art. 149 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie postanowieniem z dnia 25 marca 2014 r. sygn. akt II SAB/Sz 14/14 stwierdził swą niewłaściwość do rozpoznania skargi R.P. i przekazał skargę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie jako właściwemu miejscowo.

Ustanowiony w sprawie pełnomocnik z urzędu w piśmie procesowym z dnia [...] października 2014 r. podtrzymał stanowisko zawarte w skardze dodatkowo zarzucając organowi naruszenie: art. 1 ust. 1, art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1, art. 13 ust. 1, art. 14 ust. 1 i ust. 2, art. 16 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, poprzez uznanie, że żądana przez skarżącego informacja nie stanowi informacji publicznej, co skutkowało nierozpatrzeniem wniosku skarżącego w oparciu i w trybie ww. ustawy, co prowadzi do wniosku, że organ administracji pozostaje w bezczynności.

W związku z powyższym pełnomocnik wniósł:

1. na podstawie art. 149 § 1 P.p.s.a. o zobowiązanie organu do udzielenia żądanej informacji publicznej w terminie 14 dni od dnia doręczenia prawomocnego wyroku,

2. na podstawie art. 200 P.p.s.a. o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych,

3. na podstawie art. 242 i art. 250 P.p.s.a. o przyznanie wynagrodzenia z tytułu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu, według norm przepisanych, w wysokości 150% stawek minimalnych.

Jednocześnie na podstawie § 16 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349, z późn. zm.) pełnomocnik oświadczył, że opłaty za świadczoną pomoc prawną udzieloną z urzędu nie zostały zapłacone w całości lub w części.

W uzasadnieniu pełnomocnik skarżącego podniósł, że żądane informacje należy zaliczyć do kategorii informacji o charakterze publicznym w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, bowiem funkcjonariusze Służby Więziennej są funkcjonariuszami publicznymi i informacja o spełnieniu przez funkcjonariusza wymagań do pełnienia służby stanowi informację publiczną.

Pełnomocnik zaznaczył jednocześnie, że skarżący występował już do innych organów o udostępnienie tego rodzaju informacji, jak również skarżył bezczynność organów administracji w analogicznej sytuacji i Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie jednoznacznie wówczas stwierdził, że tego rodzaju informacje są informacjami publicznymi w rozumieniu ww. ustawy. Pełnomocnik skarżącego powołał się przy tym na wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 10 kwietnia 2014 r. sygn. akt II SAB/Sz 126/13 oraz z dnia 29 maja 2014 r. sygn. akt II SAB/Sz 6/14.

Na rozprawie przed Sądem w dniu [...] października 2014 r. pełnomocnik skarżącego popierając skargę podtrzymał jednocześnie zawarty w niej wniosek o wymierzenie organowi grzywny.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Kontrola ta, zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), obejmuje także orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ.

W przypadku skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie.

W ocenie Sądu skarga R.P. na bezczynność Dyrektora Generalnego Służby Więziennej w niniejszej sprawie zasługuje na uwzględnienie.

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej w art. 61 ust. 1 stanowi, że obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Prawo to obejmuje również uzyskiwanie informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Prawo do uzyskiwania informacji obejmuje dostęp do dokumentów oraz wstęp na posiedzenia kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów, z możliwością rejestracji dźwięku lub obrazu (ust. 2). Ograniczenie prawa, o którym mowa w ust. 1 i 2, może nastąpić wyłącznie ze względu na określone w ustawach ochronę wolności i praw innych osób i podmiotów gospodarczych oraz ochronę porządku publicznego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu gospodarczego państwa (ust. 3).

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198 ze zm.), będąca rozwinięciem konstytucyjnego prawa do informacji publicznej, reguluje zasady i tryb dostępu do informacji, mających walor informacji publicznych, wskazuje, w jakich przypadkach dostęp do informacji publicznej podlega ograniczeniu, i kiedy żądane przez wnioskodawcę informacje nie mogą zostać udostępnione.

Przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej stanowią, że realizacja prawa do informacji publicznej w przewidzianych ustawą formach (art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1 pkt 1-3) jest uzależniona od jednoczesnego, kumulatywnego spełnienia trzech przesłanek. Po pierwsze: przedmiotem żądania informacji musi być informacja publiczna w rozumieniu art. 1 oraz art. 3 ust. 2, po drugie: adresatem żądania udostępnienia informacji publicznej, na zasadach tej ustawy, zgodnie z art. 4 ust. 1, mają być "władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne", ponadto (ust. 2) związki zawodowe i inne organizacje oraz partie polityczne, po trzecie: według art. 4 ust. 3 obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są podmioty, o których mowa w ust. 1 i 2, będące w posiadaniu takich informacji.

W doktrynie i w orzecznictwie przyjmuje się, że udostępnienie informacji publicznej stanowi czynność materialno - techniczną, a formę i sposób jej udostępnienia wyznacza zakres żądania, chyba że środki techniczne organu obowiązanego do udostępnienia informacji nie pozwalają na wydanie informacji w całości zgodnie z żądaniem wnioskodawcy (art. 14 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej). Natomiast w przypadku, gdy organ administracji publicznej nie dysponuje żądanymi informacjami, nie wydaje decyzji, ponieważ nie ma do tego podstaw prawnych, ale zobowiązany jest do wyjaśnienia wnioskodawcy, iż z uwagi na ich brak nie ma fizycznej możliwości ich udostępnienia.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, iż w ocenie Sądu w sprawie tej spełniony został zakres podmiotowy i przedmiotowy stosowania ww. ustawy. Dyrektor Generalny Służby Więziennej jest bowiem organem zobowiązanym na gruncie ustawy o dostępie do informacji publicznej do udostępnienia posiadanej informacji, mającej walor informacji publicznej, jak również żądana przez R.P. we wniosku z dnia [...] grudnia 2013 r. informacja odpowiada zakresowi przedmiotowemu informacji publicznej wskazanemu w art. 61 Konstytucji oraz w art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej.

Jak wyjaśnił organ w odpowiedzi na skargę pani T.K., której dotyczyły pytania wniosku, jest funkcjonariuszem Służby Więziennej pełniącym służbę na stanowisku [...] w Biurze Prawnym Centralnego Zarządu Służby Więziennej.

Funkcjonariuszem służby więziennej może być natomiast osoba, która spełnia warunki określone w art. 38 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więzienne (Dz. U. z 2014 r. poz. 173 ze zm.), w tym posiada zdolność fizyczną i psychiczną do pełnienia służby.

Pytanie skarżącego zmierzało zatem do uzyskania informacji, czy pani T.K. jako funkcjonariusz Służby Więziennej spełnia jeden z warunków określony w art. 38 pkt 8 ustawy o Służbie Więziennej niezbędny do pełnienia służby w tej formacji. Mieściło się zatem w ocenie Sądu w pojęciu informacji publicznej, gdyż związane było ściśle z pełnioną przez tę osobę służbą.

Zdolność fizyczną i psychiczną do służby ustalają komisje lekarskie podległe ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych (art. 110 ww. ustawy). Zgodnie z kolei z art. 111 ww. ustawy funkcjonariusza kieruje się, z urzędu lub na jego prośbę, do komisji lekarskiej w celu określenia stanu zdrowia oraz ustalenia zdolności fizycznej i psychicznej do służby, jak również związku poszczególnych schorzeń ze służbą. Funkcjonariusz jest obowiązany poddać się badaniom zleconym przez komisję lekarską, w tym również badaniom specjalistycznym, psychologicznym i dodatkowym, a gdy zachodzi potrzeba - obserwacji przeprowadzanej w podmiocie leczniczym.

Organ w odpowiedzi na wniosek w piśmie z dnia 3 stycznia 2014 r. poinformował natomiast wnioskodawcę o treści art. 39 ust. 3 pkt 6 ustawy o Służbie Więziennej, który jak słusznie zauważył skarżący, dotyczy postępowania kwalifikacyjnego w stosunku do kandydatów do Służby Więziennej. Udzielona odpowiedź nie odpowiadała zatem treści żądania zawartego we wniosku.

W odpowiedzi na skargę organ stanął z kolei na stanowisku, że żądana informacja nie jest informacją publiczną, a jedynie wnioskiem w sprawie indywidualnej mającym na celu zdyskredytowanie funkcjonariusza Służby Więziennej podpisującego odpowiedzi na jego wcześniejsze skargi, udzielone skarżącemu w trybie przepisów Kodeksu karnego wykonawczego oraz wydanego na podstawie art. 249 § 3 pkt 3 K.k.w. aktu wykonawczego tj. rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobów załatwiania wniosków, skarg i próśb osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych.

Z powyższym stanowiskiem organu nie można się zgodzić, gdyż pytanie skarżącego zadane w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej nie zmierzało do uzyskania informacji o jakiejkolwiek indywidualnej sprawie dotyczącej go bezpośrednio, jak również do uzyskania informacji o pani T.K. jako osobie prywatnej. Pytanie to dotyczyło pani T.K. jako funkcjonariusza Służby Więziennej.

Jak stanowi natomiast przepis art. 5 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu m. in. ze względu na prywatność osoby fizycznej. Ograniczenie to nie dotyczy jednak informacji o osobach pełniących funkcje publiczne, mających związek z pełnieniem tych funkcji, w tym o warunkach powierzenia i wykonywania funkcji.

W świetle powyższego skargę na bezczynność Dyrektora Generalnego Służby Więziennej w rozpoznaniu wniosku R.P. z dnia [...] grudnia 2013 r. o udostępnienie informacji publicznej należy uznać za uzasadnioną.

Skoro bowiem organ dysponuje żądaną informacją, a wnioskowana informacja stanowi informację publiczną, to powinien załatwić wniosek skarżącego zgodnie z ustawą o dostępie do informacji publicznej, tj. udzielając tej informacji albo jej odmawiając w formie decyzji administracyjnej.

Rozpatrując zatem wniosek R.P. organ mógł albo udostępnić żądaną informację lub też, kierując się dyspozycją art. 5 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, odmówić w drodze decyzji jej udostępnienia w całości lub w części z uwagi na ograniczenia wynikające z przepisów o ochronie informacji niejawnych lub o ochronie innych tajemnic ustawowo chronionych.

Należy jednocześnie podkreślić, że właściwa realizacja wniosku o dostęp do informacji publicznej wymaga precyzyjnego udzielenia informacji na temat zawartych w nim kwestii. Nie chodzi bowiem o udzielenie jakiejkolwiek informacji, ale o przedstawienie jej w takim zakresie i w taki sposób, jaki odpowiada treści żądania. Przedstawienie informacji zupełnie innej, niż ta, na którą oczekuje wnioskodawca, informacji niepełnej lub też informacji wymijającej, czy wręcz nieadekwatnej do treści wniosku, świadczy o bezczynności podmiotu zobowiązanego do udostępnienia informacji publicznej, do którego skierowano wniosek o jej udostępnienie, co uchybia regulacji zawartej w art. 13 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej.

Powyższy przepis stanowi, że udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku. Mając zatem na względzie treść powyższego przepisu Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność Dyrektora Generalnego Służby Więziennej, zakreślił organowi termin 14-dniowy do rozpoznania wniosku, liczony od dnia doręczenie prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy.

Jednocześnie Sąd wyjaśnia, że stwierdzona bezczynność Dyrektora Generalnego Służby Więziennej nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Oceniając tę okoliczność Sąd wziął pod uwagę wszystkie aspekty sprawy, w tym datę złożenia wniosku, jak również udzieloną skarżącemu odpowiedź przez organ. Bezczynność Dyrektora Generalnego Służby Więziennej w niniejszej sprawie wynikła z błędnego przeświadczenia, że żądana informacja nie stanowi informacji publicznej. Nie można zatem uznać, że stwierdzona bezczynność organu w sposób rażący uchybia przepisom ustawy o dostępie do informacji publicznej.

W świetle powyższych ustaleń, nie zachodziły też przesłanki do wymierzenia organowi grzywny.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak sentencji wyroku.

O wynagrodzeniu pełnomocnika z urzędu Sąd orzekł na podstawie art. 250 ww. ustawy oraz § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.). Biorąc pod uwagę charakter sprawy oraz wkład pracy pełnomocnika w przyczynienie się do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia sprawy Sąd za niezasadny uznał wniosek o przyznanie wynagrodzenia z tytułu pomocy prawnej świadczonej z urzędu w wysokości 150 % stawki minimalnej.