Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 443/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2017-09-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6099 Inne o symbolu podstawowym 609
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 15 ust. 2 pkt 3, art. 17 ust. 1
journal: Dz.U. 2015 poz 469
law: Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne - tekst jedn.

SENTENCJA

Dnia 26 września 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Alicja Palus (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Mieczysław Górkiewicz Sędzia WSA Władysław Kulon Protokolant referent Ewa Trojan po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 12 września 2017 r. sprawy ze skargi L. S. na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ustalenia linii brzegu cieku oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] stycznia 2017 r. (znak: [...]) Starosta Z. działając na podstawie art. 15 ust. 2 pkt 3 w związku z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. – Prawo wodne (t.j. Dz. U. z 2015 r. poz. 469 z późn. zm.) oraz art. 104 kodeksu postępowania administracyjnego, ustalił linię brzegu cieku [...] w km [...] w granicach działek nr [...], [...], [...], [...], [...], obręb [...], gmina [...], po górnej krawędzi skarpy i po zewnętrznej krawędzi budowli regulacyjnej, oznaczoną kolorem czerwonym.

W osnowie decyzji Starosta Zł. orzekł również, że projekt rozgraniczenia gruntów pokrytych wodami od gruntów przyległych stanowi podstawę wydania decyzji i jest jej załącznikiem.

Uzasadniając decyzję organ orzekający wyjaśnił, że z wnioskiem o jej wydanie wystąpił D. Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych we W., Oddział w L., a do wniosku załączono projekt rozgraniczenia gruntów pokrytych wodami od gruntów przyległych sporządzony na kopii mapy zasadniczej w skali 1:500, opracowany przez uprawnionego geodetę.

Starosta Z. wskazał też w uzasadnieniu, że wydanie przedmiotowej decyzji służy uregulowaniu stanu prawnego cieku [...].

Opisana powyżej decyzja została w toku instancyjnym zaskarżona przez L. S., który w odwołaniu wniósł o unieważnienie decyzji organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu odwołania stwierdził, że "wznowienie znaków granicznych było niezgodne ze stanem map z zaznaczonymi granicami działki jakie posiadam. Dotychczasowy przebieg granicy działki był oddalony od budynku o ok. 2 metry. Nie zgadzam się z wyznaczoną nową granicą, która przebiega w bardzo bliskiej odległości od budynku." Odwołujący poinformował, że w 2007 roku było wykonywane nowe koryto rzeki [...] i jego zdaniem przebieg koryta powinien być wyznaczony geodezyjnie zgodnie z obowiązującą mapą czego nie zrobiono. Powodem tego, jak stwierdził odwołujący, było przybliżenie rowu do budynku na odległość 36 cm, co powoduje jego zawilgocenie i w związku z tym naraża skarżącego na straty i koszty. Zdaniem odwołującego nie można mówić o zajęciu gruntów przez wodę płynącą bo koryto to jest betonowe, a melioracja grunty te zajęła podczas wykonywania prac natomiast grunty te stanowiły jego własność, podlegają ochronie prawnej i powinny być mu zwrócone.

W odwołaniu L. S. podał również, że zawiadomiono go o czynnościach wznowienia znaków granicznych, a nie o zmianie numerów działek, zmianie granicy, czy wyznaczeniu linii brzegowej rzeki. Oświadczył ponadto, że nie wyraża zgody na zmianę granicy swojej nieruchomości i nigdy nie zrzekł się własności gruntów na rzecz organu melioracyjnego.

Po przeprowadzeniu postępowania odwoławczego Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we W. decyzją z dnia [...] maja 2017 r. (znak: [...]) wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kodeksu postępowania administracyjnego, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W jej uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że wnioskodawcą w przedmiotowej sprawie był Marszałek Województwa D., reprezentowany przez Kierownika Oddziału w L. D. Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych we W. Wskazał ponadto – odwołując się do treści wniosku, że ciek [...] jest wyszczególniony pod pozycją 23 załącznika nr 2 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 grudnia 2002 r. w sprawie śródlądowych wód powierzchniowych lub ich części stanowiących własność publiczną (Dz. U. z 2003 r., Nr 16, poz. 149) i zgodnie z tym rozporządzeniem oraz na podstawie art. 14 ust. 1, ust. 2 i ust. 3, a także art. 11 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo wodne, prawa właścicielskie Skarbu Państwa, w stosunku do gruntów pokrytych powierzchniowymi wodami płynącymi tej rzeki, wykonuje Marszałek Województwa D., jako zadanie z zakresu administracji rządowej wykonywane przez samorząd województwa. Marszałek Województwa wykonuje swoje uprawnienia za pośrednictwem D. Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych we W. jako samorządowej jednostki organizacyjnej Województwa D.

W złożonym wniosku nie wystąpiono o zwolnienie wnioskodawcy od obowiązku zawarcia w projekcie rozgraniczenia gruntów pokrytych wodami od gruntów przyległych informacji określonych w art. 15 ust. 3 pkt 2 lit. a, b i c Prawa wodnego, gdyż - jak stwierdził wnioskodawca - zaktualizowana kopia mapy zasadniczej z wykazaniem punktów stałych osnowy poziomej nawiązanych do sieci państwowej znajduje się w dyspozycji organu, do którego kierowany jest wniosek, zatem są to informacje znane organowi z urzędu.

Granicę stałego porostu traw na zaktualizowanej mapie zasadniczej pokazano kolorem czerwonym i pokrywa się ona z projektowaną linią brzegu cieku [...]. Krawędzie brzegów na zaktualizowanej mapie zasadniczej pokazano kolorem czerwonym i są one tożsame z proponowaną linią brzegu i linią rozgraniczającą. Na terenie objętym rozgraniczeniem nie występują przymuliska, odsypiska i wysypy.

Następnie organ odwoławczy podał w uzasadnieniu, że jego obowiązkiem jest wszechstronne wyjaśnienie okoliczności sprawy i uwzględniając to oraz treść odwołania i wniosku zwrócił się do wnioskodawcy o przesłanie dokumentów t.j.: zgłoszenie prac, pozwolenie wodnoprawne, na podstawie których wykonane zostały budowle regulacyjne na rzece [...] w km [...] lub inne dokumenty potwierdzające, że inwestycja została wykonana w sposób legalny. W piśmie odpowiadającym D. Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych we W., Oddział w L. wyjaśnił, że w ramach zadania inwestycyjnego pn. "[...]" realizowanego w latach 1978-81, nie zrealizował żadnych robót o charakterze inwestycyjnym na odcinku koryta cieku [...] przylegających bezpośrednio do zabudowań [...] nr [...] i [...] (w km [...]do km [...]), w związku z odmową właściciela gruntów (dz. nr [...] obręb [...], gm. [...]) do ich przeprowadzenia, jedynie ograniczył się do dokonania robót konserwacyjnych i remontowych po starej trasie koryta cieku na istniejących już obustronnych murach oporowych. W latach następnych natomiast w miarę potrzeb i konieczności, realizując zadania statutowe, wykonywał wielokrotnie bieżące naprawy i inne prace konserwacyjne na tym odcinku koryta cieku [...] niepowodujące zmiany trasy koryta cieku. Zarząd udzielił jednocześnie dodatkowego wyjaśnienia, że w związku z zakończeniem realizacji i rozliczeniem zadania pn. "[...]" w .roku 1988 zostały wydzielone z urzędu z działki nr [...], będącej własnością L. S., działki nr [...], [...], [...] w celu wywłaszczenia i zlokalizowania na działce nr [...] kanału ulgi, który rozwiązałby nasilający się problem zalewania zabudowań posesji nr [...] i [...] w [...]. Jednak, jak stwierdził w swoim piśmie D. Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych we W. Oddział w L. "takie rozwiązanie także nie spotkało się z aprobatą pana L. S.", również rozmowy prowadzone przez administratora cieku [...] i Gminę [...] nie doprowadziły do ustaleń, które mogłyby zakończyć się skutecznym podjęciem przez administratora cieku działań inwestycyjnych zwiększających bezpieczeństwo powodziowe dla tych posesji. Ponadto D. Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych we W., Oddział w L. przesłał dokumenty, potwierdzające, że w dniu [...] listopada 2015 roku została przeprowadzona przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego ze Z. kontrola przestrzegania przepisów Prawa Budowlanego w związku z realizacją robót budowlanych związanych z przebudową rowu melioracyjnego przebiegającego we wsi [...] w granicach posesji nr [...] i nr [...] na działkach [...], [...], [...], [...], [...] oraz w kwestii samowoli budowlanej. Z protokołu z przeprowadzonych przez Powiatowy Inspektorat Nadzoru Budowlanego oględzin i pisma z dnia [...] stycznia 2016 r. wynika, że po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego dotyczącego przestrzegania przepisów ustawy – Prawo budowlane przy utrzymaniu i użytkowaniu cieku wodnego [...] przebiegającego przez wieś [...] na wysokości zabudowań gospodarstw siedliskowych nr [...] i nr [...] w szczególności dotyczących budowli związanych z istnieniem umocnionych konstrukcji żelbetowych utrzymujących koryto cieku, w latach 2006-2007 na cieku były wykonywane wyłącznie roboty remontowe i utrzymaniowe i Powiatowy Inspektorat Nadzoru Budowlanego w Z. nie znalazł przesłanek do wszczęcia postępowania we wskazanym zakresie, jak również w kwestii samowoli budowlanej tego obiektu i związanych z nim budowli.

W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy wyjaśnił, że linia brzegu jest prawną granicą koryta cieku, a podmiotami właściwymi do wszczęcia postępowania w sprawie jej ustalenia są organy i jednostki wymienione w art. 11 ust. 1 ustawy – Prawo wodne, wykonujące uprawnienia właścicielskie Skarbu Państwa w stosunku do tego mienia. Jednocześnie organ wskazał, że przepisy art. 14 ust. 1 i ust. 1a ustawy – Prawo wodne stanowią, że grunty pokryte wodami powierzchniowymi stanowią własność właściciela tych wód w granicach określonych liniami brzegów, przy czym przez grunty pokryte śródlądowymi wodami powierzchniowymi rozumie się grunty tworzące dna i brzegi cieków naturalnych w granicach linii brzegu. Z uregulowań tych wynika również, że linie brzegu wyznaczają granice prawa własności gruntów płynących po nich wód powierzchniowych, przy czym pojęcie linii brzegu nie jest prawnie zdefiniowane.

Przebieg linii brzegu jest określony przepisami Prawa wodnego i wynika z procesów naturalnych, w wyniku których kształtują się dna i koryta cieków naturalnych, jak również z działalności człowieka (budowy urządzeń regulujących brzegi wód). Linia brzegu nie ma przy tym charakteru stałego, lecz może się zmieniać zarówno wskutek procesów naturalnych, jak również działalności człowieka. Zgodnie z art. 15 ust. 2 Prawa wodnego ustalenie linii brzegu następuje w decyzji administracyjnej na wniosek mającego interes prawny lub faktyczny. Decyzja ta kształtuje stan prawny, według którego dokonuje się ustalenia przebiegu granicy między gruntami pokrytymi wodami powierzchniowymi i gruntami do nich przyległymi. Postępowanie o ustalenie linii brzegu nie jest postępowaniem tożsamym z postępowaniem o rozgraniczenie nieruchomości uregulowanym przepisami ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r., poz. 520). Decyzja o ustaleniu linii brzegowej stwierdza jaka część działki jest gruntem pokrytym wodą.

Postępowanie może być wszczęte po złożeniu przez wnioskodawcę projektu rozgraniczenia gruntów pokrytych wodami od gruntów przyległych.

Ustawodawca w postępowaniu o ustalenie linii brzegu obowiązkiem zebrania dokumentacji i informacji obciążył wnioskodawcę. Dopuścił też możliwość zwolnienia go (na jego wniosek) w drodze decyzji, od złożenia niektórych informacji (art. 15 ust. 4 Prawa wodnego).

Następnie organ orzekający wskazał, że podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji Starosty Z. o ustaleniu linii brzegowej stanowił przepis art. 15 ustawy Prawo wodne. Według art. 15 ustawy linię brzegu określa się przy uwzględnieniu następujących zasad: jeżeli krawędź brzegu jest wyraźną, linia brzegu biegnie tą krawędzią (ust. 5); jeżeli krawędź brzegu nie jest wyraźna, linia brzegu biegnie granicą stałego porostu traw (ust. 6); jeżeli brzegi wód są uregulowane, linia brzegu biegnie linią łączącą krawędzie budowli regulacyjnych (ust. 7).

W przedmiotowej sprawie przebieg projektowanej linii brzegu został ustalony na podstawie art. 15 ust. 5 Prawa wodnego (po wyraźnej zewnętrznej krawędzi brzegu biegnącej górną krawędzią skarpy) oraz art. 15 ust. 7 Prawa wodnego (po zewnętrznej krawędzi budowli regulacyjnej). Przebieg projektowanej linii brzegowej jest tożsamy z przebiegiem linii rozgraniczającej, który został przeprowadzony na podstawie bezpośredniego pomiaru w terenie. Punkty załamania linii brzegu i linii rozgraniczenia są jednocześnie punktami granicznymi nowych działek, które powstały w wyniku ustalenia linii brzegu w wyniku rozgraniczenia gruntów pokrytych wodami powierzchniowymi płynącymi od gruntów przyległych. Przebieg projektowanej linii brzegowej w części graficznej został oznaczony kolorem czerwonym (kopia mapy zasadniczej w skali 1:500).

Projekt rozgraniczenia gruntów pokrytych wodami cieku [...] od gruntów przyległych przedstawia podział działki nr [...] na działki nr [...] i nr [...] i ich rozgraniczenie; podział działki nr [...] na działki nr [...] i [...] i ich rozgraniczenie oraz działki nr [...] na działki nr [...], [...], [...], [...], [...], [...] i ich rozgraniczenie i zawiera elementy wymagane przepisami ustawy Prawo wodne wraz z mapą z zaznaczonym przebiegiem linii brzegu.

W części opisowej projektu rozgraniczenia gruntów pokrytych wodami płynącymi cieku [...] od gruntów przyległych zostało stwierdzone, że stan stosunków wodnych na gruntach przyległych do linii brzegu cieku jest właściwy dla sposobu ich zagospodarowania. Osnowę pomiarową założono metodą GPS/RTN w dowiązaniu do sieci ASG EUPOS, pomiar kontrolny wykonano na punktach osnowy III klasy nr [...], [...] zgodnie z rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 9 listopada 2011 r. w spawie standardów technicznych wykonywania geodezyjnych pomiarów sytuacyjnych i wysokościowych oraz opracowania i przekazywania wyników z tych pomiarów do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego (tekst jednolity: Dz. U. z 2011 r. Nr 263, poz. 1572 z późn. zm.)

Granice stałego porostu traw na zaktualizowanej mapie zasadniczej przedstawiono kolorem czerwonym, gdyż pokrywają się one z projektowaną linią brzegu cieku [...]. Jednocześnie z uwagi na to, iż przymuliska, odsypiska i wysypy nie występują na terenie objętym rozgraniczeniem nie zostały naniesione na mapę.

Organ odwoławczy wyjaśnił też w uzasadnieniu, że na mocy powyższej decyzji nastąpiło rozgraniczenie gruntów pokrytych śródlądowymi wodami płynącymi od gruntów przyległych, a powyższe działki stały się częścią gruntów tworzących dno i brzegi cieku naturalnego jakim jest rzeka. Doszło do prawnego określenia szerokości koryta cieku naturalnego, jednakże bez ujemnych następstw dla nieruchomości sąsiednich. Nie można bowiem uznać, że postępowanie to powoduje skutki rozgraniczenia nieruchomości w rozumieniu Kodeksu cywilnego. Jest to postępowanie o szczególnym charakterze, ograniczającym się tylko do ustalenia linii brzegowej cieku naturalnego bez wkroczenia w sferę innych uprawnień właścicielskich. Jeśli wytyczenie linii brzegowej spowoduje naruszenie interesów właścicieli nieruchomości sąsiednich, to służy im ochrona na podstawie przepisów o ochronie własności.

Prawomocna decyzja ustalająca linię brzegu wraz z załącznikiem w postaci projektu rozgraniczenia gruntów jest podstawą wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów. Konsekwencją ustalenia linii brzegu w obrębie ewidencji gruntów jest zmiana oznaczenia rodzaju użytku gruntowego. Zmiany te są pierwszym i podstawowym krokiem do uregulowania stanu prawnego gruntu w obrębie oddziaływania linii brzegu i uporządkowania spraw własnościowych gruntu. Nie jest to jednak przedmiotem postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją.

W zakończeniu uzasadnienia Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we W. odniósł się do zarzutów zawartych w odwołaniu i wyjaśnił przyczyny ich nieuwzględnienia. Wskazał m.in., że kwestia ewentualnego odszkodowania za zabrany teren przeznaczony pod regulację rzeki [...] i wyrządzone szkody są załatwiane w odrębnym trybie i postępowaniu.

Prawidłowość decyzji wydanej w postępowaniu odwoławczym zakwestionował L. S. poprzez skargę skierowaną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu.

W skardze oznaczonej nieprawidłowo jako odwołanie od decyzji Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we W. skarżący zarzucił, że otrzymał zawiadomienie wyłącznie o wznowieniu znaków granicznych, a po zapoznaniu się z punktami granicznymi wyznaczonymi przez uprawnionego geodetę oraz wykupieniu mapy w Starostwie Powiatowym w Z. okazało się, że nie pokrywają się one z granicą posesji skarżącego.

W uzasadnieniu skargi L. S. podał ponadto, że mapy będące w jego posiadaniu (obecnie obowiązujące) pokazują wyraźnie, że granica jego posesji jest za rowem, co oznacza, że cały rów jest w obrębie działki skarżącego. Skarżący wskazał też, że wraz z odwołaniem przekazał dwie mapy geodezyjne z zaznaczonymi granicami swojej działki.

W uzasadnieniu skargi przedstawiona też została polemika ze stwierdzeniami organu odwoławczego zamieszczonymi w zaskarżonej decyzji.

Powołując się na okoliczności przedstawione w skardze L. S. wniósł "o unieważnienie decyzji podjętej przez Starostę Powiatowego w Z. oraz Decyzji Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we W., skierowanie sprawy do ponownego wyjaśnienia oraz zebranie dokładniejszego materiału dowodowego". Dodatkowo skarżący podał, że jego zdaniem mapy geodezyjne, które przedstawił organom obu instancji są wystarczającym i najważniejszym dowodem na to, że przebieg rowu jest nieprawidłowy, naruszający jego własność podlegającą ochronie prawnej.

W odpowiedzi na skargę doręczonej Sądowi w dniu [...] czerwca 2017 r. Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej wniósł o oddalenie skargi, wyjaśnił, że przedmiotem postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją jest wyłącznie kwestia ustalenia linii brzegu, a nie kwestie związane ze stanem prawnym gruntów pokrytych wodą płynącą.

Na rozprawie wyznaczonej na dzień 12 września 2017 r. L. S. oświadczył, że popiera w całości skargę i twierdzenia w niej zawarte.

Wojewódzki Sąd Administracyjny podejmując orzeczenie w sprawie uwzględnił następujące okoliczności faktyczne i prawne:

Należy przede wszystkim wyjaśnić, że w przepisie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) ustawodawca zastrzegł, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (jeżeli ustawy nie stanowią inaczej), formułując w ten sposób generalne kryterium wiążące sądy administracyjne w pełnym zakresie ich kognicji. Jednoznaczność tej zasady sprawia, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w toku podjętych czynności rozpoznawczych dokonuje oceny co do zgodności kontrolowanej decyzji (innego aktu lub czynności) z przepisami prawa materialnego, które mają zastosowanie w sprawie oraz z przepisami prawa procesowego, regulującymi tryb jej wydania lub tryb podjęcia aktu albo czynności będącej przedmiotem zaskarżenia. Wiążące są przy tym przepisy obowiązujące w dacie wydania zaskarżonego aktu. Uchylenie decyzji administracyjnej albo stwierdzenie jej nieważności następuje tylko w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mających istotny wpływ na wynik sprawy.

Mając na względzie wskazane powyżej kryterium legalności Wojewódzki Sąd Administracyjny po poddaniu ocenie ustalonych w sprawie w toku administracyjnego postępowania instancyjnego okoliczności faktycznych i istniejących wówczas okoliczności prawnych nie znalazł podstaw dla stwierdzenia zasadności zarzutu naruszenia prawa procesowego i materialnego w rozpoznawanej sprawie, mimo rozważenia w toku dokonywanych czynności przepisu art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369), z którego wynika, że Sąd przy rozstrzyganiu sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiotem rozpoznawanej sprawy – co akcentował przede wszystkim organ odwoławczy – było ustalenie linii brzegowej rzeki [...] w km [...] w granicach działek nr [...], [...], [...], [...], [...] obręb [...], gmina [...].

Materialnoprawną podstawą rozstrzygania spraw o tak określonym przedmiocie stanowią przepisy powoływanej wcześniej ustawy – Prawo wodne. Zawiera ona m.in. regulacje dotyczące sposobu i trybu ustalania linii brzegowej cieków naturalnych, do których zaliczone są rzeki.

Zgodnie z przepisem art. 15 ust. 1 ustawy – Prawo wodne powołanego w podstawie prawnej rozstrzygnięcia podjętego w tej sprawie, linie brzegu dla cieków naturalnych, jezior oraz innych naturalnych zbiorników wodnych stanowi krawędź brzegu lub linia stałego porostu traw albo linia, którą ustala się według średniego stanu wody z zakresu co najmniej ostatnich 10 lat.

Ustawodawca postanowił również, że linia brzegu ustalana jest w drodze decyzji przez organ, którego właściwość uzależniona jest od kategorii wód wydawanej na wniosek podmiotu mającego interes prawny lub faktyczny, przy czym podstawą ustalenia linii brzegu stanowi dostarczony przez wnioskodawcę projekt rozgraniczenia gruntów pokrytych wodami od gruntów przyległych, którego elementy treściowe określa ustawa w przywołanym w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przepisie art. 15 ust. 3.

Ustawodawca sprecyzował również sposób wyznaczenia przebiegu linii brzegowej cieku naturalnego stanowiąc, że: jeżeli krawędź brzegu jest wyraźna, linia brzegu biegnie tą krawędzią (art. 15 ust. 5), jeżeli krawędź brzegu nie jest wyraźna, linia brzegu biegnie granicą stałego porostu traw, a jeżeli granica stałego porostu traw leży powyżej stanu wody, o którym mowa w ust. 1 – linią przecięcia się zwierciadła wody przy tym stanie z gruntem przyległym (art. 15 ust. 6); jeżeli brzegi wód są uregulowane, linia brzegu biegnie linią łączącą zewnętrzne krawędzie budowli regulacyjnych, a przy plantacjach wikliny na gruntach uzyskanych w wyniku regulacji – granicą plantacji od strony lądu (art. 15 ust. 7).

Doręczone Sądowi wraz z odpowiedzią na skargę akta sprawy wskazują, że postępowanie w tej sprawie zostało wszczęte na wniosek Marszałka Województwa D., a podstawę ustalenia linii brzegu cieku [...] w km [...] przez organy właściwe instancyjnie stanowił sporządzony przez uprawnionego geodetę i przedłożony przez wnioskodawcę projekt rozgraniczenia gruntów pokrytych wodami płynącymi cieku [...] od gruntów przyległych.

W jego części opisowej podano m.in., że linia brzegu i linia rozgraniczenia gruntów wskazanych powyżej, ustalona na podstawie tego projektu będą wykorzystane dla uregulowania stanu prawnego części nieruchomości trwale zajętej przez wody płynące cieku [...]. Zajęcie objęło grunty niestanowiące własności właściciela wody w granicach działek oznaczonych numerami: [...], [...], [...], [...] w obrębie [...].

Z materiału sprawy wynika ponadto, że ciek [...] należy do śródlądowych wód powierzchniowych, stanowiących własność publiczną, a prawa właścicielskie w stosunku do gruntów pokrytych powierzchniowymi wodami płynącymi tej rzeki wykonuje Marszałek Województwa D. poprzez samorządową jednostkę organizacyjną Województwa D. tj. Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych we W.

Marszałek Województwa D. był zatem uprawniony do złożenia wniosku w przedmiotowej sprawie.

Dostarczony przez wnioskodawcę projekt rozgraniczenia gruntów spełnia wszystkie wymogi określone w przepisie art. 15 ust. 3 – Prawo wodne.

Przedstawiony w projekcie przebieg projektowanej linii brzegowej jest tożsamy z przebiegiem linii rozgraniczającej, a dla jego wyznaczenia wykorzystano także bezpośredni pomiar w terenie. Ustalony został na podstawie art. 15 ust. 5 i ust. 7 powoływanej ustawy, po wyraźnej zewnętrznej krawędzi brzegu biegnącej górną krawędzią skarpy oraz po zewnętrznej krawędzi budowli regulacyjnych, stanowiących umocnione konstrukcje żelbetowe utrzymujące koryto cieku [...].

Aktualny stan sytuacyjny koryta cieku [...] został uwzględniony na mapie zasadniczej, na której przedstawiono przebieg projektowanej linii brzegu cieku [...] km [...] w granicach podanych wcześniej działek.

Autor projektu rozgraniczenia oświadczył również w jego części opisowej, że osnowę pomiarową założono zgodnie z rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 9 listopada 2011 r. w sprawie standardów technicznych wykonywania geodezyjnych pomiarów sytuacyjnych i wysokościowych oraz opracowywania i przekazywania wyników tych pomiarów do powiatowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego (Dz. U. Nr 263, poz. 1572 z późn. zm.).

Materiał sprawy uprawnia również do stwierdzenia, że dla uregulowania stanu prawnego części nieruchomości trwale zajętej przez wody płynące cieku [...], a nie stanowiącej własności właściciela wody konieczne było dokonanie podziału działek, w granicach których nastąpiło zajęcie tj. działki oznaczonej numerem [...] (stanowiącej własność A. i B. M.), działki oznaczonej numerem [...] (stanowiącej własność L. S.).

Dokonano również podziału działki oznaczonej numerem [...], stanowiącej własność Skarbu Państwa, czyli właściciela wody.

Oznaczenie nowego rodzaju użytku dla poszczególnych działek będzie ujawnione w wykazie zmian gruntowych.

Istotne tez jest, że punkty załamania linii brzegu i linii rozgraniczenia są jednocześnie punktami granicznymi nowych działek, które powstały w wyniku ustalenia linii brzegu i w wyniku rozgraniczenia gruntów pokrytych wodami powierzchniowymi płynącymi od gruntów przyległych.

Dodatkowo należy wyjaśnić, że ustalenie linii brzegu cieku naturalnego potwierdza stan faktycznie istniejący w terenie i sposób przepływu cieku wytyczonego albo w sposób naturalny poprzez działanie przyrody albo poprzez działanie człowieka.

Konsekwencją obu sytuacji może być trwałe zajęcie przez publiczną, powierzchniową wodę płynącą gruntów graniczących z korytem cieków, szczególnie w przypadkach, gdy sprzyjają temu uwarunkowania geologiczne gruntów graniczących albo ukształtowanie terenu.

Z jednoznacznie sformułowanej w przepisie art. 17 ust. 1 ustawy – Prawo wodne dyspozycji ustawodawcy wynika, że jeżeli śródlądowa woda powierzchniowa płynąca (np. rzeka) zajmie trwale w sposób naturalny grunt niestanowiący własności właściciela wody, to grunt ten (z mocy prawa) staje się własnością właściciela wody. Nie zachodzi w takich przypadkach wywłaszczenie, które zarzuca skarżący w znaczeniu przyjętym przez ustawę o gospodarce nieruchomościami, ale istotnie następuje utrata przez dotychczasowego właściciela gruntu władztwa nad gruntem czyli faktyczne pozbawienie możliwości gospodarowania gruntem, zaanektowanym przez wodę. Rekompensatę właściciel gruntu może uzyskać w trybie art. 17 ust. 2 powoływanej ustawy, regulującego prawo do uzyskania odszkodowania od właściciela wody na warunkach określonych w ustawie.

Warunkiem ubiegania się o odszkodowanie za trwałe zajęcie gruntu przez powierzchniową wodę płynącą jest "naturalność" tej sytuacji, czyli wywołanie jej wyłącznie działaniem przyrody bez ingerencji człowieka. Natomiast zajęcie gruntu przez płynąca wodę powierzchniową spowodowane zachowaniem człowieka (np. dokonywanie regulacji koryta cieku) traktowane jest jako naruszenie własności, którego ocena dokonana może być w postępowaniu cywilnym skierowanym przeciwko podmiotowi, który dokonał naruszenia pośrednio lub bezpośrednio.

Odnosząc powyższe do stwierdzeń skarżącego sugerujących niezgodne z prawem wykonywanie urządzeń regulacyjnych na cieku [...] na wysokości posesji siedliskowych nr [...] i nr [...] w [...], należy wskazać, że zarzuty w takim zakresie powinny być skierowane do właściwego miejscowo organu nadzoru budowlanego.

W okolicznościach powyżej przedstawionych Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Starosty Z. nie naruszają prawa i stosownie do przepisu art. 151 powołanej we wstępie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.