Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 584/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2020-10-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: uchylono zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie I instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par 1 pkt 1 lit c, art. 120, art. 200
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 64 par 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2016 poz 599
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Inga Gołowska (spr.) Sędziowie: WSA Waldemar Michaldo WSA Jarosław Wisniewski Protokolant: st.sekr.sąd. Anna Boczkowska po rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 października 2020 r. sprawy ze skargi S. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia [...] maja 2020 r. nr [...] w przedmiocie obciążenia wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji, II. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. na rzecz skarżącego koszty postępowania w kwocie 100 zł (sto złotych).


UZASADNIENIE

I.

Postanowieniem z dnia [...] maja 2020 r. nr[...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. z dnia [..] marca 2020 r. nr [...] o obciążeniu wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego prowadzonego przeciwko zobowiązanej A. Sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w K.

Postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Jak wynika z zaskarżonego postanowienia i akt administracyjnych sprawy, Naczelnik Urzędu Skarbowego w K. prowadził postępowanie egzekucyjne wobec zobowiązanego A. sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w K. z wniosku wielu wierzycieli administracyjnych i cywilnych w tym m.in: S. S. na podstawie tytułu wykonawczego w postaci nakazu zapłaty wydanego przez Sąd Rejonowy w N. Wydział V Sąd Gospodarczy w dniu 23 marca 2012 r., sygn. Akt [...]. Wobec zbiegu egzekucji administracyjnej i cywilnej, prowadzonej do majątku zobowiązanego, Sąd Rejonowy dla K. w K. postanowieniem z dnia 1 kwietnia 2011 r. sygn. Akt [...] wyznaczył Naczelnika Urzędu Skarbowego K. do łącznego prowadzenia egzekucji sądowej i administracyjnej wobec zobowiązanego do wierzytelności z rachunku bankowego. Dodatkowo Sąd Rejonowy dla K. w K. .postanowieniem z dnia 21 grudnia 2011 r. sygn. akt I[...] wobec dalszych zbiegów egzekucji sądowej i administracyjnej wyznaczył Naczelnika Urzędu Skarbowego K. do łącznego prowadzenia egzekucji sądowej i administracyjnej z całego majątku zobowiązanego. Od dnia 1 stycznia 2012 r. administracyjnym organem egzekucyjnym właściwym dla zobowiązanego stał się Naczelnik M. Urzędu Skarbowego w K.

Na podstawie ww. tytułu wykonawczego organ egzekucyjny dokonywał czynności egzekucyjnych, m.in. w dniu 23 października 2013 r. zawiadomieniem z dnia 21 października 2013 r. nr [...] dokonano zajęcia innej wierzytelności pieniężnej, przysługującej zobowiązanemu wobec G. sp. z o.o. Odpis zawiadomienia doręczono dłużnikowi zajętej wierzytelności w dniu 23 października 2013 r., a zobowiązanemu w dniu 6 listopada 2013 r. w trybie art. 44 Kodeksu postępowania administracyjnego. G. sp. z o.o. pismem z dnia 29 października 2013 r. poinformował organ egzekucyjny, że uznaje zajętą wierzytelność.

Naczelnik M. Urzędu Skarbowego w K. postanowieniem z dnia 16 października 2018 r. nr[...] umorzył prowadzone wobec zobowiązanego postępowanie egzekucyjne uznając, iż w przedmiotowym postępowaniu nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego wydane zostało w oparciu o przepis art. 59 § 3 w związku z art. 59 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2018 r. poz. 1314).

W dniu 20 grudnia 2018 r. organ egzekucyjny, działając z urzędu na podstawie art. 64c § 1, § 6a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, postanowieniem nr[...] obciążył wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego, prowadzonego na podstawie ww. tytułu wykonawczego w wysokości 4.554,39 zł wskazując, iż po zakończeniu postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny nie ma podstaw do ściągnięcia kosztów egzekucyjnych od zobowiązanej.

Po rozpatrzeniu zażalenia S. S., Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. postanowieniem dnia [...] lutego 2019 r. nr [...] utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. z dnia 20 grudnia 2018 r. nr [...] W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że podstawą wydania przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. postanowienia o obciążeniu wierzyciela kosztami egzekucyjnymi było umorzenie postępowania egzekucyjnego postanowieniem z dnia 16 października 2018 r. w związku z zaistnieniem okoliczności przewidzianych w art. 59 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, tj. z uwagi na ustalenie, iż w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. W tej sytuacji, w myśl art. 64c § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wierzyciel pokrywa koszty egzekucyjne, jeżeli nie mogą być one ściągnięte od zobowiązanego. Organ podkreślił przy tym, że określony w ustawie obowiązek uiszczenia kosztów egzekucyjnych nie zależy od efektywności postępowania egzekucyjnego, co oznacza, że w przypadku zastosowania środka egzekucyjnego w postaci zajęcia wierzytelności u dłużnika zajętej wierzytelności, opłata jest pobierana bez względu na to, czy dłużnik na chwilę zajęcia posiada środki pieniężne, czy też nie. Środek egzekucyjny staje się skuteczny, gdy zawiadomienie o zajęciu wierzytelności jest doręczenie dłużnikowi (art. 89 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji) oraz dłużnik uznał wierzytelność zobowiązanego (art. 89 § 1 pkt 1 lit. a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji). W oceni organu, w przedmiotowej sprawie zajęcie zostało dokonane skutecznie, bowiem odpis zawiadomienia o zajęciu doręczono dłużnikowi zajętej wierzytelności w dniu 23 października 2013 r., a pismem z dnia 29 października 2013 r. poinformował on organ egzekucyjny, że uznaje zajętą wierzytelność. Zdaniem organu II instancji, skoro na gruncie przedmiotowej sprawy dokonano zajęcia wierzytelności pieniężnej, w wyniku czego, powstał obowiązek uiszczenia opłaty za czynność egzekucyjną, a przy tym prowadzone postępowanie egzekucyjne zostało umorzone z powodu jego bezskuteczności, organ egzekucyjny był zobligowany do obciążenia kosztami egzekucyjnymi wierzyciela.

Na powyższe postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. S. S. wniósł skargę, domagając się jego uchylenia i umorzenia postępowania w sprawie.

Wyrokiem z dnia 7 sierpnia 2019 r. sygn. akt I SA/Kr 462/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. dnia 19 lutego 2019 r. nr [...] oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. z dnia 20 grudnia 2018 r. nr [...] W uzasadnieniu Sąd wskazał, że przepisy, które stanowiły materialnoprawną podstawę obciążenia wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego zostały uznane za niezgodne z Konstytucją RP wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016 r. sygn. akt SK 31/14. W wyroku tym Trybunał orzekł, że:

art. 64 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2016 r. poz. 599) w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty za dokonane czynności egzekucyjne, jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 31 ust. 3 Konstytucji;

art. 64 § 6 ustawy powołanej w punkcie 1 w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty manipulacyjnej, jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 31 ust. 3 Konstytucji;

art. 64 § 8 ustawy powołanej w punkcie 1 w zakresie, w jakim nie przewiduje możliwości obniżenia opłaty, o której mowa w art. 64 § 1 pkt 4 tej ustawy i opłaty manipulacyjnej w razie umorzenia postępowania z uwagi na dobrowolną zapłatę egzekwowanej należności po dokonaniu czynności egzekucyjnych, jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 31 ust. 3 Konstytucji;

art. 64 § 1 pkt 1-5, 7, 11, 12 i art. 64 § 6 ustawy powołanej w punkcie 1 w zakresie, w jakim przepisy te nie określają maksymalnej wysokości opłat egzekucyjnych i opłaty manipulacyjnej, nie są niezgodne z art. 217 Konstytucji; oraz umorzył na podstawie art. 39 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. nr 102, poz. 643 ze zm.) w związku z art. 134 pkt 3 ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. z 2016 r. poz. 293) postępowanie w pozostałym zakresie.

Sąd zauważył przy tym, że przedmiotowy wyrok Trybunału Konstytucyjnego jest wyrokiem zakresowym, co oznacza, że badany przepis jest niezgodny z Konstytucją w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty, a w zakresie niezakwestionowanym przez Trybunał przepis ten należy nadal stosować.

Następnie WSA w Krakowie wskazał, że w swoich rozważaniach Trybunał wywiódł, że "brak określenia górnej granicy opłat egzekucyjnych oraz opłaty manipulacyjnej powoduje, że w pewnych warunkach (w przypadku należności o znacznej wartości) następuje całkowite zerwanie związku między świadczeniem organu egzekucyjnego a wysokością ponoszonych za dokonanie tych czynności opłat. Opłaty te nie są wtedy formą zryczałtowanego wynagrodzenia organu prowadzącego egzekucję za podejmowane czynności, ale z perspektywy dłużnika stają się jedynie dodatkową sankcją pieniężną". Trybunał wskazał także, że brak określenia górnej granicy przedmiotowych opłat powoduje, że z punktu widzenia organu egzekucyjnego, stają się one formą dochodu nieuzasadnionego wielkością, czasochłonnością czy stopniem skomplikowania podejmowanych czynności egzekucyjnych. W ujęciu materialnym są więc zbliżone do podatku. Mechanizm ustalania opłaty stosunkowej ze wskazaną jej górną granicą chroni przed tego typu sytuacjami. Wartość wyznaczona kwotowo zakreśla bowiem maksymalny pułap opłaty i dzięki temu ogranicza kwotę określoną procentowo przed jej nadmierną wysokością. W ocenie Trybunału za sprzeczną z zasadniczym celem postępowania egzekucyjnego należy uznać także normę prawną, zgodnie z którą dłużnik zostaje obciążony pełną wysokością opłaty w wypadku dobrowolnego zaspokojenia wierzyciela. Norma ta nie tylko nie motywuje do dobrowolnego spełnienia świadczeń dochodzonych w egzekucji, ale wykazuje wręcz cechy swoistej kary finansowej, nakładanej za zachowanie pożądane i zgodne z prawem.

W ocenie Sądu, na kanwie kontrolowanej sprawy organ egzekucyjny całkowicie pominął omawiany wyrok Trybunału Konstytucyjnego, a Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. poparł to stanowisko, utrzymując w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w K.

WSA w Krakowie podniósł, że w uzasadnieniach swoich rozstrzygnięć organy obu instancji nie odniosły się w żaden sposób do adekwatności wysokości ustalonych kosztów egzekucyjnych w kwocie 4.554,39 zł, względem poziomu skomplikowania czynności podejmowanych przez organ egzekucyjny oraz nakładu pracy organu przy egzekwowaniu należności publicznoprawnych. Nie odniosły się także do zagadnienia, iż wysokość i zasady pobierania przedmiotowych opłat, powinny być ukształtowane w taki sposób, aby zapewnić przynajmniej częściowe finansowanie aparatu egzekucyjnego, przy czym istotne jest zachowanie racjonalnej zależności między wysokością opłat w egzekucji, a czynnościami organów (uwzględniającymi m.in. nakład pracy, stopień ich skomplikowania, czasochłonność), za podjęcie których, opłaty te zostały naliczone tak, aby opłaty nie sprowadzały się do swoistej kary i nie stanowiły sankcji finansowej. W ocenie Sądu, organy egzekucyjne zupełnie zatem pominęły te argumenty, które - jak wynika z uzasadnienia wyroku Trybunału - zadecydowały o niekonstytucyjności zastosowanych przez organ przepisów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyjaśnił, że ustalając wysokość opłaty należy wykazać, jakie konkretne czynności organu egzekucyjnego w toczącym się postępowaniu egzekucyjnym miały wpływ na powstanie kosztów egzekucyjnych w ustalonej wysokości. Sąd podkreślił przy tym, że miarkowanie powinno w zasadzie pojawić się wówczas, kiedy można stwierdzić, że procentowo ustalone opłaty przekraczają maksymalny rozsądny pułap poszczególnych opłat. Organy powinny wykazać, że ustalone koszty egzekucyjne, którymi obciążono wierzyciela, są adekwatne do poniesionego nakładu pracy, efektywności działań, poziomu skomplikowania i długotrwałości postępowania egzekucyjnego, czego nie sposób doszukać się na gruncie badanej sprawy.

W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił postanowienia organów I i II instancji nakazując by przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ egzekucyjny, obciążając wierzyciela kosztami postepowania egzekucyjnego, uwzględnił powyższą wykładnię, zaprezentowaną w przedmiotowym uzasadnieniu, a także wydał rozstrzygnięcie zgodnie z ww. orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego, ze szczególnym uwzględnieniem okoliczności, że brak określenia górnej granicy opłat egzekucyjnych oraz opłaty manipulacyjnej powoduje, że w pewnych warunkach (w przypadku należności o znacznej wartości) następuje całkowite zerwanie związku między świadczeniem organu egzekucyjnego a wysokością ponoszonych za dokonanie tych czynności opłat. Opłaty te nie są wtedy formą zryczałtowanego wynagrodzenia organu prowadzącego egzekucję za podejmowane czynności, a stają się jedynie dodatkową sankcją pieniężną. Zdaniem Sądu, naliczone koszty postępowania nie mogą stać się dochodem organu nieuzasadnionym wielkością, czasochłonnością, czy stopniem skomplikowania podejmowanych czynności egzekucyjnych.

II.

Postanowieniem z dnia 3 marca 2020r. Nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w K. określił wysokość kosztów egzekucyjnych, powstałych w związku z czynnościami egzekucyjnymi, dokonanymi na podstawie tytułu wykonawczego: nakazu zapłaty wydanego przez Sąd Rejonowy w N. Wydział V Sąd Gospodarczy w dniu 23 marca 2012 r. sygn. akt V GNc 547/12, w kwocie 4.554,39 zł. W uzasadnieniu postanowienia organ I instancji wskazał, że realizując wytyczne zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 7 sierpnia 2019 r. sygn. akt I SA/Kr 462/19 oraz wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016 r. sygn. akt SK 31/14, ponownie określił wysokość kosztów egzekucyjnych powstałych w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie wyżej wymienionego tytułu wykonawczego.

Dla określenia maksymalnej opłaty za wymienioną czynność egzekucyjną organ I instancji odwołał się do przepisu art. 64 § 1 pkt 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w którym ustawodawca określił wysokość opłaty za zajęcie nieruchomości w wysokości 8% kwoty egzekwowanej należności, nie więcej jednak niż 34.200,00 zł. Organ stwierdził, że skoro opłata procentowa została ograniczona do 34.200,00 zł, to wypełnieniem wymogu miarkowania będzie przyjęcie proporcji od tej maksymalnej stawki z uwzględnieniem stawki procentowej 5% dla zajęcia innej wierzytelności pieniężnej. Wobec powyższego Naczelnik Urzędu Celno-Skarbowego w K. przyjął, że maksymalna kwota opłaty za zajęcie innych wierzytelności pieniężnych z art. 64 § 1 pkt 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wyniesie 21.375,00 zł (tj. 5/8 z 34.200,00 zł).

Organ I instancji wskazał również, że zgodnie z uregulowaniem zawartym w art. 64 § 1 pkt 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, organ egzekucyjny w egzekucji należności pieniężnych pobiera za zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego lub innych wierzytelności pieniężnych 5% kwoty egzekwowanej należności, nie mniej jednak niż 4,20 zł.

Organ powołał się też na treść art. 64 § 7 ww. ustawy, zgodnie z którym jeżeli wysokość opłaty egzekucyjnej jest określona stosunkowo do egzekwowanej lub pobranej należności pieniężnej, w podstawie obliczenia opłaty uwzględnia się również odsetki z tytułu niezapłacenia należności w terminie, przypadające w dniu powstania obowiązku uiszczenia opłaty.

Naczelnik Urzędu Celno-Skarbowego w K. dodał przy tym, że ze względu na to, że naliczona opłata nie przekroczyła przyjętej powyżej wartości maksymalnej, wielkość kosztów egzekucyjnych nie uległa zmianie w porównaniu z kwotą ujętą w uchylonym postanowieniu z dnia 20 grudnia 2018 r.

Organ I instancji wskazał, że zgodnie z art. 64c § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wierzyciel pokrywa koszty egzekucyjne, jeżeli nie mogą być one ściągnięte od zobowiązanego. Zdaniem organu, umorzenie postępowania egzekucyjnego wypełnia przesłankę zawartą w tym przepisie, a zatem wierzyciel zobowiązany jest do pokrycia kosztów egzekucyjnych. Ustawodawca przez użycie w treści tego przepisu regulacji wierzyciel pokrywa nie pozostawił bowiem organowi egzekucyjnemu możliwości wyboru czy wierzyciela obciążyć kosztami egzekucyjnymi, czy też nie. Organ ma więc w takim przypadku obowiązek obciążyć wierzyciela kosztami egzekucyjnymi.

Ponadto NaczelnikUrzędu Celno-Skarbowego w wskazał,K. że w myśl art. 64 § 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w brzmieniu obowiązującym przed 8 września 2016 r., jeżeli w celu wyegzekwowania tej samej należności pieniężnej dokonano czynności egzekucyjnych, o których mowa w art. 64 § 1 pkt 2-6, opłatę egzekucyjną pobiera się tylko za jedno zajęcie, za które należy się najwyższa opłata. Przepis ten został zmieniony ustawą z dnia 10 lipca 2015 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny, ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw, która weszła w życie w dniu 8 września 2016 r. Zgodnie z uregulowaniem zawartym w art. 21 ust. 1 ustawy zmieniającej, przepisy ustawy zmienianej w art. 3, w brzmieniu nadanym tą ustawą, stosuje się do postępowań wszczętych po wejściu w życie niniejszej ustawy. W związku z tym organ I Instancji uznał, że w przedmiotowej sprawie przepis ten ma zastosowanie w brzmieniu obowiązującym przed 8 września 2016 r., bowiem postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte przed tą datą.

Naczelnik Urzędu Celno-Skarbowego w K. wyjaśnił, że na podstawie ww. tytułu wykonawczego dokonywał czynności egzekucyjnych m.in. zawiadomieniem z dnia 21 października 2013 r. nr [..] w dniu 23 października 2013 r. dokonano zajęcia innej wierzytelności pieniężnej przysługującej zobowiązanemu wobec G. Sp. z o.o. Odpis zawiadomienia z dnia 21 października 2013 r. nr[...] w dniu 22 października 2013 r. został przesłany na ostatni adres rejestracyjny zobowiązanego, K. (w dniu 28 marca 2013 r. dokonany został wpis do rejestru KRS nr 25, którym wykreślony został adres siedziby ww. podmiotu, tj. K., w miejsce którego wpisana została już tylko siedziba K. bez adresu - stan Rejestru Przedsiębiorców w tym zakresie nie uległ zmianie do chwili obecnej). Przesyłka ta była dwukrotnie awizowana w dniach 23 i 31 października 2013 r., a następnie z powodu jej nieodebrania, w dniu 7 listopada 2013 r. została zwrócona do Urzędu.

Ponadto organ zauważył, że przed podjęciem czynności egzekucyjnych, wykonane zostały również czynności związane z zarejestrowaniem w systemie informatycznym, następnie dokonano ustaleń dot. m.in. wierzytelności, z których można było dochodzić należności objętej tytułem wykonawczym. Organ ponosił również koszty związane z wysyłką korespondencji za pomocą operatora pocztowego P. S.A.

Podsumowując Naczelnik Urzędu Celno-Skarbowego w K. stwierdził, że najwyższa opłata za zajęcie innej wierzytelności pieniężnej powstała w związku z opisaną powyżej czynnością zajęcia, skierowaną do G. Sp. z o.o. czynność z dnia 21 października 2013r. Nr [...] i opłatę za tę czynność w kwocie 4.554,39 zł obowiązany jest pokryć wierzyciel.

W zażaleniu na powyższe postanowienie Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego w K. S. S. wniósł o jego uchylenie i umorzenie postępowania w sprawie. Postanowieniu organu I instancji zarzucił:

naruszenie art. 64 § 1 pkt 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, poprzez ustalenie należności w wysokości 5% egzekwowanej należności za skierowanie pisma o zajęciu wierzytelności pieniężnej przysługującej zobowiązanemu w stosunku do G.sp. z o.o. w sytuacji braku faktycznego zajęcia przedmiotowej wierzytelności;

brak uwzględnienia wytycznych w zakresie ustalenia opłaty egzekucyjnej zawartych w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Krakowie z dnia 7 sierpnia 2019 r. sygn. akt I SA/Kr 462/19.

Wymienionym na wstępie postanowieniem z dnia 19 maja 2020 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego w K. z dnia 3 marca 2020 r. Uzasadniając swoje stanowisko organ II instancji wskazał, że podstawą wydania przez organ egzekucyjny postanowienia o obciążeniu wierzyciela kosztami egzekucyjnymi było umorzenie postępowania egzekucyjnego z uwagi na ustalenie, iż w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne.

Odpowiadając na podniesione w zażaleniu zarzuty organ zwrócił uwagę, że zgodnie z art. 64 § 1 pkt 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji organ egzekucyjny w egzekucji należności pieniężnych pobiera za zajęcie innych niż wymienione w pkt 2 i 3 wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych - 5% kwoty egzekwowanej należności, nie mniej jednak niż 4 zł 20 gr.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K.wskazał, że art. 64 § 1 pkt 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie określa maksymalnej kwoty kosztów egzekucyjnych za zajęcie wierzytelności pieniężnych. Ograniczenie kwotowe ustawodawca zawarł natomiast w art. 64 § 1 pkt 6 ww. ustawy w odniesieniu do opłaty za zajęcie nieruchomości, ustalając ją w wysokości 8% egzekwowanej należności, nie więcej jednak niż 34.200,00 zł. Organ egzekucyjny dla określenia maksymalnej kwoty kosztów za zajęcie wierzytelności pieniężnej przyjął analogiczny sposób miarkowania wysokości opłaty i stwierdził, że koszty egzekucyjne należne za zajęcie wierzytelności pieniężnych, stanowiące 5% egzekwowanej należności, nie mogą być wyższe od kwoty 21.375 zł, czyli 5/8 z 34.200 zł.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. wyjaśnił, że w wyroku z dnia 7 sierpnia 2019 r. sygn. akt I SA/Kr 462/19 WSA w Krakowie wskazał, że określając koszty egzekucyjne należy uwzględnić wyrok TK dnia 28 czerwca 2016 r. sygn. akt SK 31/14. Uwzględniając ten wyrok organ egzekucyjny ustalił górną kwotową granicę kosztów za zajęcie wierzytelności pieniężnej i odnosząc tą kwotę do wysokości kosztów egzekucyjnych obliczonych w niniejszej sprawie na podstawie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji stwierdził, że mieszczą się one w ustalonym limicie i nie ma podstaw do zmiany ich wysokości.

W ocenie organu II instancji, organ egzekucyjny mając na uwadze ww. naliczone opłaty, zasadnie ustalił należne organowi egzekucyjnemu koszty egzekucyjne w łącznej wysokości 4.554,39 zł. Na poparcie swojego stanowiska organ przytoczył treść wyroku WSA w Krakowie z dnia 30 sierpnia 2019 r. sygn. akt I SA/Kr 404/19.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. zauważył również, że organ egzekucyjny przyjął i zastosował górny kwotowy limit opłaty za czynność egzekucyjną i uczynił to w sposób usystematyzowany wskazując jakim systemem do tego doszedł. Nie uczynił więc niczego na zasadzie dowolnego uznania i przypadkowości, lecz właśnie przyjął odpowiednią systematykę i zasady w tym zakresie. Znalazło to odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Zdaniem organu II instancji, organ egzekucyjny w zaskarżonym postanowieniu zasadnie wskazał, że w toku postępowania egzekucyjnego konieczne było ustalenie wierzytelności, z których można było dochodzić należności objętej tytułem wykonawczym. Organ egzekucyjny ponosił również koszty związane z wysyłką korespondencji za pomocą operatora pocztowego P. S.A.

Odpowiadając na zarzut naliczenia przez organ egzekucyjny nadmiernych kosztów, w sytuacji, gdy wierzyciel nie otrzymał żadnych ściągniętych środków finansowych od dłużnika, organ wyjaśnił, że koszty egzekucyjne zostały naliczone na zasadach wskazanych powyżej, a art. 64c § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie uzależnia obciążenia wierzyciela kosztami egzekucyjnymi od przekazanych mu przez organ egzekucyjny środków pieniężnych.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. stwierdził zatem, że zaskarżone postanowienie organu I instancji jest poprawne pod względem merytorycznym i formalnym, zawiera wszystkie elementy zawarte w art. 124 i art. 126 Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym uzasadnienie faktyczne i prawne.

Z powyższym postanowieniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. nie zgodził się S. S. i pismem z dnia 2 czerwca 2020 r. wniósł na nie skargę, domagając się jego uchylenia i umorzenia postępowania w sprawie. W treści skargi skarżący podniósł te same zarzuty co w zażaleniu na postanowienie organu I instancji, tj. naruszenie art. 64 § 1 pkt 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz nieuwzględnienie wytycznych zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Krakowie z dnia 7 sierpnia 2019 r. sygn. akt I SA/Kr 462/19. W uzasadnieniu skargi S. S. podniósł, że w postanowieniu Naczelnika Urzędu Skarbowego wskazano, że dokonano zarejestrowania tytułu wykonawczego w systemie informatycznym i dokonano ustaleń dotyczących m.in. wierzytelności lecz nie wykazano aby w związku z tymi czynnościami organ egzekucyjny poniósł jakieś koszty. Ponadto nie wskazano również wysokości poniesionych przez organ egzekucyjny kosztów związanych z wysyłką korespondencji za pomocą operatora pocztowego P. S.A. Zdaniem skarżącego, w przypadku należytego wyliczenia tych kosztów mogą one stanowić rzeczywiste koszty postępowania egzekucyjnego, którymi może zostać obciążony wierzyciel. Jednak jak wynika zarówno z uzasadnienia uchylonego postanowienia, jak i zaskarżonego postanowienia organ egzekucyjny ustalił i zażądał uiszczenia dokładnie takiej samej opłaty, która stanowi 5% wartości zajętej wierzytelności co jest sprzeczne z prawem. Za szczególnie niezgodne z prawem skarżący uznał naliczenie maksymalnej kwoty wynagrodzenia za zupełnie nieskuteczne działania i wysłanie jednego dokumentu. Skarżący uważa bowiem, że w związku z brakiem faktycznego zajęcia jakichkolwiek wierzytelności zgodnie z prawem organ egzekucyjny nie ma podstaw do naliczenia jakiejkolwiek opłaty.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o jej oddalenie.

III.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

III.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył, co następuje:

Stosownie do art. 3§1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U z 2019r. poz. 2325 ze zm. dalej-p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Przepis art. 3§2 pkt 3 p.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu.

W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Zgodnie z art. 134§1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych nie podnoszonych w skardze, które są związane z materią zaskarżonych aktów administracyjnych. Orzekanie odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Na podstawie art. 135 p.p.s.a. Sąd, podejmuje środki w celu usunięcia naruszenia prawa, w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy.

Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145§1 pkt. 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145§1 pkt. 1 lit. b p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145§1 pkt. 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145§1 pkt. 2 p.p.s.a.).

Sąd wydał wyrok na podstawie akt sprawy na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym (art. 133§1 w zw. z art. 119 pkt 3 i art. 120 p.p.s.a). Zgodnie z art. 119 pkt 3 oraz art. 120 p.p.s.a., jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Sąd był uprawniony do oceny działań organu w toku postępowania administracyjnego do dnia wniesienia skargi, ale z uwzględnieniem stanu sprawy na dzień orzekania. W przypadku tego rodzaju skarg, skierowanie ich do rozpoznania w powyższym trybie nie jest uzależnione od wniosku strony.

Sądowej kontroli zostało poddane postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia 19 maja 2020r. utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. z dnia 3 marca 2020r. w sprawie obciążenia Skarżącej kosztami postępowania egzekucyjnego w kwocie 4.554,39 zł.

W punkcie wyjścia należy wskazać, że postanowienie organu I instancji zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącego tj. adwokatowi K. R. Zaskarżone postanowienie nie zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącego a z akt sprawy nie wynika by były podstawy do Jego pominięcia.

Kwestie związane z ustanawianiem pełnomocnika i jego udziału w postępowaniu egzekucyjnym, nie zostały uregulowane w u.p.e.a., zastosowanie ma wskazane w art. 18 u.p.e.a. odesłanie. W myśl tego przepisu, jeżeli przepisy ustawy egzekucyjnej nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.

Zgodnie z art. 32 k.p.a. strona może działać przez pełnomocnika, chyba że charakter czynności wymaga jej osobistego działania. Natomiast zgodnie z art. 33 k.p.a., pełnomocnikiem strony może być osoba fizyczna posiadająca zdolność do czynności prawnych (§ 1). Pełnomocnictwa powinno być udzielane na piśmie, w formie dokumentu elektronicznego lub zgłoszone do protokołu (§ 2). Pełnomocnictwo w formie dokumentu elektronicznego powinno być uwierzytelnione za pomocą mechanizmów określonych w art. 20a ust. 1 albo 2 ustawy z dnia 17 lutego 2005r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (§ 2a). Pełnomocnik dołącza do akt oryginał lub urzędowo poświadczony odpis pełnomocnictwa. Adwokat, radca prawny, rzecznik patentowy, a także doradca podatkowy mogą sami uwierzytelnić odpis udzielonego im pełnomocnictwa oraz odpisy innych dokumentów wykazujących ich umocowanie. Stosownie zaś do art. 40§2 zdanie pierwsze k.p.a., jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi.

Z przepisów art. 32 i art. 40§2 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. wyprowadzić należy wniosek, co do możliwości pełnej reprezentacji zobowiązanego przez pełnomocnika w postępowaniu egzekucyjnym w administracji w celu ochrony interesów zobowiązanego. Należy jednak przyjąć, że obowiązek doręczania pism zgodnie z art. 40§2 k.p.a. dotyczy tylko pełnomocnika ustanowionego w danej/konkretnej sprawie. Pełnomocnictwo winno być udzielone na piśmie bądź zgłoszone do protokołu, zaś pełnomocnik, w myśl art. 33§2 i 3 k.p.a. zobowiązany jest dołączyć do akt oryginał lub urzędowo poświadczony odpis pełnomocnictwa. Z przepisów tych wynika zatem, iż organ musi zostać zawiadomiony o fakcie ustanowienia pełnomocnika w prowadzonej przez niego sprawie np. poprzez złożenie dokumentu pełnomocnictwa do akt. Natomiast nie można domniemywać istnienia pełnomocnictwa. Dopiero od momentu zawiadomienia organ zobligowany jest doręczać pełnomocnikowi wszelkie pisma procesowe i zapewnić udział w postępowaniu taki, jak stronie tego postępowania (B. Adamiak, J. Borkowski - Polskie postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne", Warszawa 1993r., s. 79, tak też w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 marca 2011r., sygn. akt II FSK 695/10 dostępnym w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: CBOSA).

Choć Skarżący osobiście złożył zażalenie z dnia 16 marca 2020r. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w K., to fakt pominięcia ustanowionego pełnomocnika, narusza gwarancje procesowe strony, i daje się kwalifikować jako zablokowanie udziału strony w postępowaniu (art. 145§1 pkt 4 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. w zw. z art. 126 k.p.a).

Przechodząc do kontroli zaskarżonego postanowienia wskazać należy, iż Sąd rozpoznając niniejszą sprawę na podstawie art. 153 p.p.s.a. jest związany oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania, wyrażonymi w zapadłym uprzednio w niniejszej sprawie, prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 7 sierpnia 2019r., sygn. akt I SA/Kr 462/19.

Przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że ani organ administracji publicznej, ani sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, że ciążący na organie i na sądzie obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego, może być wyłączony tyko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego, czyniącej pogląd prawny nieaktualnym, a także w razie wzruszenia wyroku w trybie przewidzianym prawem (por. wyrok NSA z dnia 26 czerwca 2000r., sygn. akt I SA/Ka 2408/98, wyrok WSA w Olsztynie z dnia 16 czerwca 2009r., sygn. akt II SA/Ol 443/09; wszystkie powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przez ocenę prawną należy rozumieć wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku. Ocena prawna rozstrzygnięcia wiąże się bowiem przede wszystkim z wykładnią prawa (por. T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wyd. LexisNexis Warszawa 2005, s. 472, Komentarz do art. 153 p.p.s.a.; J. Świątkiewicz, Komentarz do ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, BWP Justicia, Warszawa 1995, s. 70; T. Ereciński, J. Gudowski, M. Jędrzejewski, Komentarz do Kodeksu postępowania cywilnego, tom I, Wyd. LexisNexis Warszawa 2002, s. 826-827).

Ocena prawna może odnosić się zarówno do przepisów prawa materialnego jak i procesowego. Zarówno organ administracji jak i sąd, rozpoznając sprawę ponownie, obowiązane są zastosować się do oceny zawartej w uzasadnieniu wyroku. Związanie to dotyczy również wskazań co do dalszego postępowania, w przypadku uchylenia poprzedniej decyzji lub postanowienia ze względu na naruszenie przepisów procesowych w zakresie dotyczącym wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Od tej oceny zarówno organ administracji, jak i sąd, może odstąpić jedynie w przypadku zmiany stanu faktycznego sprawy. W toku bowiem ponownego rozpoznania sprawy organ administracji może uwzględnić nowe fakty i dowody, których strona nie mogła powołać w toku poprzedniego postępowania lub jeśli potrzeba ich powołania wynikła później (por. wyrok NSA z dnia 8 lutego 2007r., sygn. akt II GSK 240/06).

Pomiędzy oceną prawną a wskazaniami co do dalszego postępowania zachodzi ścisły związek. Ocena prawna dotyczy dotychczasowego postępowania organów administracyjnych w sprawie, podczas gdy wskazania określają sposób ich postępowania w przyszłości. Wskazania stanowią więc konsekwencje oceny prawnej, zwłaszcza oceny przebiegu postępowania przed organami administracji i rezultatu tego postępowania w postaci materiału procesowego zebranego w sprawie. Wskazania sądu administracyjnego co do dalszego postępowania wytyczają kierunek działania organu przy ponownym rozpoznaniu sprawy.

Sąd orzekający w warunkach związania oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania, kontrolując legalność zaskarżonej decyzji lub postanowienia, winien ograniczyć się tylko i wyłącznie do kontroli, czy organ administracji prawidłowo uwzględnił wytyczne zawarte w poprzednim wyroku oraz oceny ewentualnych nowych okoliczności, które zaistniały już po wydaniu wyroku (por. wyrok NSA z dnia 20 października 2011r., sygn. akt II FSK 1057/11).

Sąd orzekający w niniejszej sprawie, dokonując kontroli legalności skarżonych postanowień, miał na względzie wyżej przytoczone przepisy prawne oraz poglądy judykatury i doktryny stanowiące wyjaśnienie podstaw prawnych orzeczenia i zakresu kontroli skarżonego aktu. Sąd stwierdził, że w sprawie nie zachodzą przesłanki wyłączające związanie oceną prawną i wskazaniami zawartymi w wyroku tut. Sądu z dnia 7 sierpnia 2019r., ponieważ nie doszło do wzruszenia tego wyroku w trybie przewidzianym prawem, nie doszło również do istotnej zmiany stanu prawnego i faktycznego sprawy.

Podstawowy problem w rozpatrywanej sprawie koncentruje się wokół wykonania zaleceń Sądu sformułowanych w wyroku z dnia 7 sierpnia 2019r. sygn. akt I SA/Kr 462/19. W przedmiotowym sporze, zdaniem Sądu, rację ma Skarżąca, gdyż postępowanie organów egzekucyjnych narusza art. 153 P.p.s.a. w zw. z art. 64§1 pkt 4 i §6 u.p.e.a.

Odnotować należy, że w wiążącym w niniejszej sprawie powyższym prawomocnym wyroku Sąd udzielił organom jednoznacznych wskazań co do dalszego postępowania. Sąd wskazał na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016r. , sygn. akt SK 31/14, który przepisy art. 64§1 pkt 4 oraz art. 64§6 u.p.e.a. uznał za niekonstytucyjne i nakazał uwzględnienie skutków, jakie dla możliwości zastosowania w niniejszej sprawie uznanych za niekonstytucyjne przepisów ma wskazany wyrok Trybunału Konstytucyjnego. Jednocześnie Sąd w uzasadnieniu przytoczył fragmenty uzasadnienia wyroku Trybunału, z których jednoznacznie wynika, że brak określenia górnej granicy opłaty, o której mowa w art. 64§1 pkt 4 u.p.e.a. oraz opłaty manipulacyjnej powoduje, że w pewnych warunkach następuje całkowite wręcz zerwanie związku między świadczeniem organu egzekucyjnego, a wysokością ponoszonych za dokonanie tych czynności opłat. Opłaty te nie są wtedy formą zryczałtowanego wynagrodzenia organu prowadzącego egzekucję za podejmowane czynności, ale z perspektywy podmiotu obciążonego kosztami stają się jedynie sankcją pieniężną. Brak określenia górnej granicy przedmiotowych opłat powoduje, że z punktu widzenia organu egzekucyjnego stają się one formą dochodu nieuzasadnionego wielkością, czasochłonnością czy stopniem skomplikowania podejmowanych czynności egzekucyjnych. Konkludując WSA w Krakowie, przy ponownym rozpoznaniu sprawy nakazał organom uwzględnić sformułowane w tym wyroku oceny prawne. Zatem wytyczne co do dalszego postępowania organów były jasne i konkretne. Z wytycznymi tymi na obecnym etapie, zarówno organ, który wyroku nie zaskarżył, jak i Sąd rozpoznający sprawę nie mogą polemizować.

Jak wynika z treści uzasadnień wydanych przez organy rozstrzygnięć zdają się one rozumieć zasadę określoną w art. 153 p.p.s.a., jednakże sposób jej realizacji przekreśla twierdzenia powołane w uzasadnieniach organów obu instancji.

Sąd orzekający w niniejszej sprawie stwierdza, że w zaskarżonym postanowieniu oraz poprzedzającym go postanowieniu NUS, organy nie zastosowały się do oceny prawnej i wskazań zawartych w wyroku z dnia 7 sierpnia 2019r., gdyż zaproponowany przez organy sposób "miarkowania" nie odpowiada standardom wyznaczonym w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016r. sygn. akt TK 31/14, a do których zastosowania organy były zobowiązane wyrokiem tut. Sądu z dnia 12 czerwca 2019r. Organy uznały bowiem, że koszty zajęcia wierzytelności są kilkakrotnie niższe niż maksymalna wysokość opłaty za zajęcie nieruchomości, a tym samym sporne koszty odzwierciedlają zasady wyszczególnione w wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Organy nie zbadały sprawy w sposób indywidualny, lecz ustaliły kwotowo górną granicę spornych kosztów stwierdzając, że skoro ustawodawca uznał, że 8% opłata za zajęcie nieruchomości może wynosić maksymalnie 34.200,00 zł, to 5% opłata za zajęcie innej wierzytelności może wynieść maksymalnie 21.375,00 zł, zaś wypełnieniem wymogu miarkowania kosztów jest przyjęcie proporcji od maksymalnej stawki (egzekucji z nieruchomości) z uwzględnieniem stawki procentowej dla zajęcia innej wierzytelności.

Przyjęcie przez organy wyłącznie mechanizmu ustalania górnej granicy opłat, którymi można obciążyć stronę z odwołaniem się do treści art. 64§1 pkt 6 u.p.e.a., zdaniem Sądu nie jest wystarczające dla miarkowania spornych kosztów w świetle wyroku TK z dnia 28 czerwca 2016r. Sąd zauważa, że w uzasadnieniach rozstrzygnięć organów obu instancji nie ma rozważań, czy koszty egzekucyjne ustalone w łącznej wysokości na kwotę 4.554,39 zł za podjęcie kilku nieskomplikowanych czynności, są adekwatne pracochłonności i czasochłonności podjętych działań. Uwzględnienie zaś realiów tej sprawy wymagało odniesienia całości ustalonej kwoty kosztów do poziomu skomplikowania wszystkich czynności podejmowanych przez organ egzekucyjny oraz globalnego nakładu pracy organu egzekucyjnego. Brak rozważań w tej materii powoduje, że organy nie oceniły w sposób kompleksowy adekwatności kosztów egzekucyjnych, którymi została obciążona Skarżąca. Zaaprobowanie przez Sąd przyjętego przez organ sposobu "miarkowania" oznaczałoby naruszenie standardów określonych w wyroku TK z dnia 28 czerwca 2016r. Zauważyć należy, że organy nie wyjaśniły dlaczego uznały, że zróżnicowanie stawek procentowych i zróżnicowanie górnego limitu poszczególnych opłat według przestawionego mechanizmu jest wypełnieniem wymogu miarkowania.

Organ stosując prawo powinien tak określać wysokość kosztów egzekucyjnych, aby ustrzec się przed zarzutem naruszenia standardów określonych w wyroku TK. Uściślając, nie powinno dojść do pozyskania dochodu nieuzasadnionego wielkością, czasochłonnością, czy stopniem skomplikowania podejmowanych czynności egzekucyjnych. Odwoływanie się poprzez analogię do kwoty z tytułu zajęcia nieruchomości w wyżej wymienionych okolicznościach z uwzględnieniem wyroku TK, nie może być uznane za uzasadnienie ustalonej w niniejszym postępowaniu kwoty kosztów egzekucyjnych.

Wobec tego, zaistniała podstawa do uznania, że organy nie wykonały zaleceń Sądu, bowiem nie powiązały wysokości kosztów egzekucyjnych z rzeczywistymi kosztami prowadzonego postępowania egzekucyjnego, a także nie odniosły się do adekwatności wysokości ustalonych kosztów egzekucyjnych w stosunku do stopnia skomplikowania podejmowanych czynności oraz nakładu pracy organu. Zdawkowe informacje zawarte w uzasadnieniach np. o kosztach wysyłki korespondencji (bez wykazania rzeczywistych kosztów), czy też ogólne stwierdzenie, że konieczne było zarejestrowanie poszczególnych tytułów w systemie informatycznym, w żadnym wypadku nie mogły być uznane przez Sąd za wypełnienie powyższych wymogów.

Sąd rozpoznający niniejszą skargę wskazuje kolejny raz na wyrok TK, w którym Trybunał stwierdził, że mechanizm ustalania opłaty stosunkowej z wyznaczoną górną jej granicą gwarantuje, iż wartość wyznaczona kwotowo zakreśla maksymalny pułap opłaty i dzięki temu limituje kwotę określoną procentowo przed jej nadmierną wysokością. W ocenie Trybunału brak określenia górnej granicy przedmiotowych opłat powoduje, że z punktu widzenia organu egzekucyjnego stają się one formą dochodu nieuzasadnionego wielkością, czasochłonnością czy stopniem skomplikowania podejmowanych czynności egzekucyjnych. Trybunał jednoznacznie zanegował dopuszczalność całkowitego zerwania związku między świadczeniem organu egzekucyjnego a wysokością ponoszonych za dokonanie tych czynności opłat.

Ponadto okoliczność, że nadal nie weszły w życie przepisy wykonujące wyrok TK z dnia 28 czerwca 2016r., nie może stanowić podstawy do określania kosztów egzekucyjnych bez wykazania ich rzeczywistego poniesienia. Wskazać również należy, iż skutkiem wyroku TK z dnia 28 czerwca 2016r., było wyeliminowanie z porządku prawnego podstawy prawnej do orzekania o wysokości kosztów egzekucyjnych z zastosowaniem procentowego sposobu obliczania opłaty za dokonanie czynności egzekucyjnej i opłaty manipulacyjnej w odniesieniu do kwoty egzekwowanych należności w zakresie przekroczenia ich maksymalnego rozsądnego pułapu. Minimalna ich granica nadal obowiązuje. W takiej sytuacji organ powinien ograniczać ustalanie wysokości kosztów egzekucyjnych do niebudzących wątpliwości wydatków, a więc kosztów poniesionych w ramach oznaczonego postępowania egzekucyjnego (podkreślenie Sądu).

Skoro do tej pory nie weszły w życie przepisy zgodne z Konstytucją RP, w zamian za niekonstytucyjne, to trudno by Skarżąca ponosiła tego negatywne konsekwencje. W ocenie Sądu, nie jest wystarczające w takiej sytuacji odnoszenie się do innego przepisu regulującego opłatę innej czynności egzekucyjnej (tutaj, opłatę stosunkową dotyczącą zajęcia nieruchomości), tym bardzie że w rozpatrywanej sprawie działania egzekucyjne organu okazały się dla Skarżącej całkowicie bezskuteczne (jedyna suma, jaka została wyegzekwowana w kwocie 433,38 zł, została zaliczona przez organ egzekucyjny w całości na pokrycie kosztów egzekucyjnych), zatem Skarżąca jako Wierzyciel nie uzyskała z prowadzonej egzekucji żadnego przysporzenia. Wymaga przypomnienia, że wyrażona w art. 8 K.p.a. zasada proporcjonalności nakazuje podejmowanie przez administrację działań proporcjonalnych do zamierzonego celu. Nie powinny być zatem nakładane na stronę obowiązki niewspółmierne do celu, który miałby być osiągnięty dzięki ich nałożeniu. Zdaniem Sądu, w obliczu powyższych ustaleń, określenie należnych kosztów na kwotę łącznie 4.554,39 zł narusza zasadę proporcjonalności. Co więcej, wyliczenie niewspółmiernie wysokich kosztów postępowania egzekucyjnego stwarza potencjalne zagrożenie, że wierzyciele nie będą kierować tytułów egzekucyjnych do organów egzekucyjnych w obawie przed grożącymi im kosztami tego postępowania. Oczywistym jest, że zachowanie takie nie sprzyja zasadzie praworządności, wyrażonej w art. 6 i art. 7 K.p.a.

Jedynie dla ścisłości należy zauważyć, że w orzecznictwie sądowym konsekwentnie przyjęto stanowisko prawne, w myśl którego zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego należy wiązać z wpływem na ten rachunek środków finansowych. Na kwestię tę zwraca uwagę judykatura choćby w wyrokach NSA z dnia: 20 marca 2018r., sygn. akt II FSK 778/16, 6 kwietnia 2017r., sygn. akt II FSK 693/15, 9 kwietnia 2018r., sygn. akt II FSK 914/16).

Na marginesie niniejszej sprawy Sąd zauważa, że w art. 1 pkt 19 ustawy z dnia 4 lipca 2019r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019r. poz. 1553), która wejdzie w życie 20 lutego 2021r. (z wyjątkami wskazanymi w art. 15 pkt 1 i pkt 2) przewidziano w zmienionym art. 64§4 maksymalną wysokość opłaty egzekucyjnej w wysokości 10% wyegzekwowanych środków pieniężnych (...) nie więcej niż 40.000 zł, natomiast w zmienionym przepisie art. 64§6 (po zmianie, w innej jednostce redakcyjnej) przewidziano, że opłata manipulacyjna wynosi 40,00 zł, a w przypadku wszczęcia egzekucji (...) 100,00 zł. Zatem, to nie samo zajęcie rachunku bankowego (inne wierzytelności peniężnej) lecz wysokość "wyegzekwowanych środków pieniężnych" będzie stanowić o należnym organowi egzekucyjnemu wynagrodzeniu, uzależnionym od swego rodzaju "skuteczności" podejmowanych czynności egzekucyjnych.

Zwrócić należy również uwagę, że sądy administracyjne wielokrotnie zajmowały się kwestią miarkowania w oparciu o odniesienie się do innego przepisu regulującego opłatę innej czynności egzekucyjnej i zajmowały stanowisko, że ten sposób miarkowania nie wypełnia zachowania standardu określonego wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016r. Tytułem przykładu należy wskazać na wyroki zapadłe w analogicznych sprawach:

- wyrok tutejszego Sądu z dnia 8 sierpnia 2019r., sygn. akt I SA/Kr 408/19, od którego DIAS w K. wniósł skargę kasacyjną, która wyrokiem NSA z dnia 16 czerwca 2020r. sygn. akt I GSK 2205/19 została oddalona,

- wyrok WSA w Kielcach z dnia 24 stycznia 2019r., sygn. akt I SA/Ke 431/18, od którego DIAS w Kielcach wniósł skargę kasacyjną, która wyrokiem NSA z dnia 16 października 2019r. sygn. akt II FSK 949/19 została oddalona,

- wyrok WSA w Olsztynie z dnia 29 maja 2019r., sygn. akt I SA/Ol 184/19, od którego DIAS w Olsztynie wniósł skargę kasacyjną, która wyrokiem NSA z dnia 20 maja 2020r., sygn. akt I GSK 1550/19 została oddalona

- wyrok WSA w Krakowie z dnia 31 stycznia 201 r. sygn. akt I SA/Kr 1326/18.

Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd uznał zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 153 p.p.s.a. za w pełni zasadny i uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji gdyż było konieczne do końcowego załatwienia sprawy, na podstawie art. 145§1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 p.p.s.a. Jednocześnie Sąd rozpatrujący niniejszą sprawę wyjaśnia, że będąc związany stanowiskiem Sądu zawartym w wyroku z dnia 7 sierpnia 2019r., w którym wskazano, że w pierwszej kolejności muszą być uwzględnione skutki wyroku TK z dnia 28 czerwca 2018r., nie mógł odnieść się do pozostałych zarzutów skargi.

Organ egzekucyjny rozpoznając po raz trzeci sprawę zrealizuje zalecenia zawarte w wyroku z dnia 7 sierpnia 2019r. sygn. akt I SA/Kr 462/19 i w niniejszym uzasadnieniu, a w szczególności uwzględni, że wysokość kosztów egzekucyjnych powinna zależeć od poziomu skomplikowania czynności podejmowanych przez organ egzekucyjny oraz nakładu pracy (czasochłonności, pracochłonności) organu przy egzekwowaniu należności publicznoprawnych. Koszty egzekucyjne mają zapewnić funkcjonowanie aparatu egzekucyjnego. Funkcja fiskalna powinna polegać na uzyskaniu (przynajmniej częściowego) zwrotu kosztów funkcjonowania tego aparatu. Jednakże organ powinien mieć na uwadze, że z punktu widzenia fundamentalnej zasady demokratycznego państwa prawnego, istotne jest zachowanie racjonalnej zależności pomiędzy wysokością tych kosztów, a czynnościami organów, za podjęcie których zostały naliczone.

Stwierdzić należało także, że doszło do naruszenia zasady czynnego udziału strony w postępowaniu (art. 10§1 k.p.a.) oraz art. 40§2 k.p.a. w związku z art. 33§3 k.p.a w związku z art. 18 k.p.a., które w swojej konsekwencji, skutkowało pozbawieniem Skarżącej prawa do udziału w postępowaniu egzekucyjnym w zakresie dotyczącym przedmiotowej skargi na czynności egzekucyjne, w sposób dający podstawę do wznowienia postępowania (art. 145§1 pkt 4 k.p.a. w związku z art. 126 k.p.a w związku z art. 18 u.p.e.a.).

Ustalenia powyższe powinny znaleźć odzwierciedlenie w materiale dowodowym znajdujących się w aktach sprawy. Postępowanie w sprawie określenia kosztów postępowania egzekucyjnego, w zw. z przepisem art. 18 u.p.e.a., powinno być przeprowadzone zgodnie z wymogami określonymi m.in. przepisami art. 7, art. 7a, art. 8, art. 9 i art. 77§1 K.p.a., a orzeczenie powinno spełniać wymogi określone przepisami art. 124 w zw. z art. 107§3 i w zw. z art. 126 K.p.a.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. Sąd zasądził na rzecz Skarżącej kwotę 100,00 zł, na którą składa się zwrot 100,00 zł tytułem uiszczonego wpisu sądowego od skargi.