Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt I SA/Bk 813/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2016-11-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne: Podatek dochodowy od osób fizycznych
Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 240 par. 1 pkt 8, art. 241 par. 2 pkt 2, art. 243 par. 3
journal: Dz.U. 2015 poz 613
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.
article: art. 190 par. 3
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jacek Pruszyński (spr.), Sędziowie sędzia SO del. do WSA Małgorzata Anna Dziemianowicz, sędzia WSA Andrzej Melezini, Protokolant st. sekretarz sądowy Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 30 listopada 2016 r. sprawy ze skargi U. G. na decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w B. z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną ustalającą zobowiązanie podatkowe z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2009 rok oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2013 r. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w B. ustalił Pani U. G. (dalej powoływana także jako Skarżąca) zobowiązanie podatkowe w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu osiągnięcia przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów za 2009 r. w kwocie 29.568 zł. Decyzja stała się ostateczna w administracyjnym trybie postępowania.

W dniu [...] lutego 2016 r. do Urzędu Kontroli Skarbowej w B. wpłynął kolejny wniosek Skarżącej, która powołując się na przepis art. 240 § 1 pkt 8 oraz art. 241 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2015 r., poz. 613 ze zm., dalej powoływana jako: "o.p.") wniosła o wznowienie postępowania kontrolnego zakończonego ww. decyzją ostateczną oraz wniosek w trybie art. 78 § 5 o.p. o zwrot nadpłaconego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2009 r. Jako przesłankę do wznowienia postępowania Skarżąca wskazała wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 29 lipca 2014 r., sygn. akt P 49/13 opublikowany w dniu 6 sierpnia 2014 r. w Dz.U. z 2014 r., poz. 1052. Wskazując ww. podstawę wznowienia Skarżąca podniosła, że przedmiotowa decyzja dotknięta jest wadą nieważności, o której mowa w art. 247 § 1 pkt 2 o.p.

Dyrektor UKS w B. decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2016 r. odmówił wnioskowanego wznowienia postępowania wskazując, iż wniosek ten jest kolejnym wnioskiem strony złożonym w tej samej sprawie.

Od ww. decyzji Skarżąca złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, wskazując iż ww. decyzja została wydana z naruszeniem art. 240 § 1 pkt 8 o.p. z uwagi na fakt, iż w trakcie wznowionego postępowania kontrolnego Dyrektor UKS w B. nie uwzględnił faktu, że została ona wydana na podstawie przepisu art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f. uchylonego przez Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 29 lipca 2014 r. (sygn. akt P 49/13), a przed wejściem w życie ww. wyroku przepis art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f. został uchylony ustawą z dnia 16 stycznia 2015 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz ustawy - Ordynacja podatkowa. Skutkiem czego zdaniem Skarżącej organ kontroli skarbowej bezpodstawnie odmawia wznowienia postępowania zakończonego ww. decyzją ostateczną.

Decyzją z dnia [...] lipca 2016 r., nr [...] Dyrektor UKS w B. utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] maja 2016 r.

W uzasadnieniu organ wskazał, że w przedmiocie wznowienia postępowania wydana już została decyzja, w której organ kontroli skarbowej dokonał merytorycznego rozpatrzenia wniosku i uznał, że wznowienie jest niedopuszczalne (decyzja z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...]). Dlatego też, organ uznał, że ponowne rozpatrywanie wniosku w tej samej sprawie jest niedopuszczalne.

Na powyższą decyzję pełnomocnik Skarżącej wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku wnosząc o jej uchylenie w całości oraz utrzymanej przez nią w mocy decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia [...] maja 2016 r. oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego.

W skardze zarzucono naruszenie art. 120 i art. 122 w związku z art. 240 § 1 pkt 8 o.p. poprzez naruszenie zasady prawdy obiektywnej oraz bezpodstawną odmowę wznowienia postępowania, na wniosek Skarżącej z dnia [...] lutego 2016 r. zakończonego ostateczną decyzją Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w B. z dnia [...] marca 2013 r. Uzasadniając przedstawione zarzuty pełnomocnik Skarżącej wskazał, że Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w B. w skarżonej decyzji nieprawidłowo orzekł, że niedopuszczalne jest wznowienie postępowania na podstawie art. 240 § 1 pkt 8 o.p. w przypadku gdy Trybunał Konstytucyjny w wydanym orzeczeniu postanowił, że przepis art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f. traci moc obowiązującą z upływem 18 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw, a przed wejściem w życie ww. wyroku ww. przepis został uchylony ustawą z dnia 16 stycznia 2015 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz ustawy - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2015 r., poz. 251). Zdaniem strony skarżącej odebranie możliwości wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną organu kontroli skarbowej, jeżeli została ona wydana na podstawie przepisu, o którego niezgodności z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej orzekł Trybunał Konstytucyjny nie godzi się z zasadą legalności działania organów podatkowych, stanowiącej, iż działają one na podstawie przepisów prawa, a także z zasadą prawdy obiektywnej.

W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w B., podtrzymując stanowisko w sprawie, wniósł o jej oddalenie. Organ podniósł, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 29 lipca 2014 r. sygn. akt P 49/13 orzekł, że art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f. w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2007 r. jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 84 i art. 217 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Jednocześnie na podstawie art. 190 ust. 3 Konstytucji postanowił, że ww. przepis traci moc obowiązującą z upływem 18 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw. Jednocześnie Trybunał Konstytucyjny podtrzymał stanowisko wyrażone w dotychczasowym orzecznictwie, że w razie odroczenia utraty mocy obowiązującej przepisu, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe lub ostateczna decyzja administracyjna dopuszczalność wznowienia postępowania administracyjnego (art. 190 ust. 4 w zw. z ust. 3 Konstytucji) wystąpi dopiero z upływem terminu odroczenia jeżeli ustawodawca wcześniej nie zmieni lub nie uchyli danego przepisu. Ustawodawca kierując się wytycznymi Trybunału Konstytucyjnego ustawą z dnia 16 stycznia 2015 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz ustawy - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r., poz. 251) zmienił regulacje dotyczące zasad opodatkowania przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych. Dlatego też, brak jest podstaw do wznowienia postępowania na podstawie art. 240 § 1 pkt 8 o.p., gdyż przesłanka wznowienia nigdy nie zaistniała.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.

Skarga jest niezasadna i nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej powoływana jako: "p.p.s.a."), Sąd uchyla zaskarżoną decyzję w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie przepisów prawa dające podstawę do wznowienia postepowania lub innego naruszenia przepisów postepowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jak też w przypadku stwierdzenia okoliczności uzasadniających stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji.

W sprawie niniejszej Skarżąca we wniosku z dnia [...] lutego 2016 r. zwróciła się o wznowienie postepowania zakończonego ostateczną decyzją Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w B. z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] ustalającą zobowiązanie podatkowe w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu osiągnięcia przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów za 2009 r. Jako podstawę prawną żądania wskazała wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 29 lipca 2014 r. sygn. akt P 49/13 i przepis art. 240 § 1 pkt 8 o.p. Kontrolą sądową objęta jest decyzja wydana w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania na podstawie art. 243 § 3 o.p.

Wskazana we wniosku podstawa wznowienia - art. 240 § 1 pkt 8 o.p. stanowi, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli została wydana na podstawie przepisu, o którego niezgodności z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej, ustawą lub ratyfikowaną umową międzynarodową orzekł Trybunał Konstytucyjny. Stosownie do art. 241 § 2 pkt 2 o.p. wznowienie postępowania z przyczyny wskazanej wyżej następuje wyłącznie na żądanie strony wniesione w terminie miesiąca odpowiednio od dnia wejście w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego lub publikacji sentencji orzeczenia Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej, przy czym zgodnie z art. 190 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego wchodzi w życie z dniem ogłoszenia, jednak Trybunał Konstytucyjny może określić inny termin utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego.

Bezsporne jest w sprawie, iż wyrokiem z dnia 29 lipca 2014 r. Trybunał Konstytucyjny w sprawie o sygn. P 49/13 orzekł o niezgodności z Konstytucją art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f. w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2007 r. i jednocześnie na podstawie art. 190 ust. 3 Konstytucji postanowił, że zakwestionowany przepis utraci moc z upływem 18 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw. W uzasadnieniu powołanego wyroku Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że "art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f. stanowi podstawę rekonstrukcji normy prawnej upoważniającej organy podatkowe do ustalania podatku od dochodów nieujawnionych, łącznie z art. 30 ust. 1 pkt 7 u.p.d.o.f. oraz art. 68 § 4 o.p. (...) Natychmiastowe wyeliminowanie takiej normy kompetencyjnej z systemu prawnego wykluczałoby kontynuowanie dotychczasowych lub wszczynanie nowych postepowań przez organy administracji podatkowej. (...) Wyznaczenie powyższego terminu utraty mocy obowiązującej przez kwestionowany przepis ma na celu pozostawienie parlamentowi odpowiedniego czasu na dokonanie zmian ustawowych przywracających stan zgodności z Konstytucją, a tym także rozważenia zasadności kompleksowego regulowania instytucji podatku od chodów nieujawnionych. Istotne jest również zapewnienie konstytucyjnego wymagania realizacji powszechności i równości opodatkowania, w tym zwłaszcza zwalczania procederu nieujawniania przychodów lub zaniżania ich wysokości. Celów tych nie dałoby się osiągnąć w razie niezwłocznej derogacji art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f. W konsekwencji odroczenia utraty mocy obowiązującej art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f., w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2007 r. możliwe będzie w dalszym ciągu prowadzenie postepowań w sprawie podatku od dochodów nieujawnionych na podstawie tego przepisu. Trybunał podkreśla, że w okresie 18 miesięcy od ogłoszenia wyroku Trybunału w Dzienniku Ustaw przepis ten (o ile wcześniej nie zostanie uchylony lub zmieniony przez ustawodawcę), mimo że obalone w stosunku do niego zostało domniemanie konstytucyjności, powinien być przestrzegany i stosowany przez wszystkich adresatów, w tym przez sądy. Przepis ten pozostaje bowiem nadal elementem systemu prawa. (...)". Trybunał podtrzymał stanowisko, że w razie odroczenia utraty mocy obowiązującej przepisu, na podstawie którego zostały wydane prawomocne orzeczenie sądowe lub ostateczna decyzja administracyjna, dopuszczalność wznowienia postepowania administracyjnego lub sądowoadministracyjnego wystąpi dopiero po upływie terminu odroczenia, jeżeli ustawodawca wcześniej nie zmieni lub nie uchyli danego przepisu.

Mając na względzie powyższe wskazania dotyczące skutków odroczenia wejścia w życie utraty mocy obowiązującej przepisu uznanego za niekonstytucyjny należy stwierdzić, że ustawą z dnia 16 stycznia 2015 r. znowelizowano ustawę o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz ustawę – Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2015 r., poz. 251). Nowela weszła w życie z dniem 1 stycznia 2016 r., a więc przed upływem terminu 18 miesięcy, wyznaczonego przez Trybunał Konstytucyjny.

Reasumując, zdaniem Sądu, decyzja organu podatkowego odmawiająca wznowienia postępowania z powołaniem się na podstawę przewidzianą w art. 240 § 1 pkt 8 o.p. jest prawidłowa. Zakwestionowany przepis art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f. pomimo stwierdzenia niekonstytucyjności pozostawał w porządku prawnym do czasu dokonania zmian ustawowych, przywracających stan zgodności z Konstytucją w instytucji podatku od dochodów nieujawnionych. Derogacja art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f. w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2007 r. nie nastąpiła bowiem w wyniku wyroku Trybunału Konstytucyjnego, a na skutek nowelizacji zakwestionowanego przepisu przez ustawodawcę dokonana przed upływem 18 miesięcznego terminu. Skutkiem tego odpowiadające prawu było ustalenie, iż wniosek o wznowienie postepowania nie został oparty na ustawowej przesłance wznowienia. Analogicznie wypowiedział się także Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 2 września 2016 r. w sprawie II FSK 898/16.

Biorąc powyższe pod uwagę zarzuty skargi nie mogły okazać się w pełni zasadne i dać podstawę do uchylenia wydanych decyzji. Organy nie naruszyły ogólnych zasad postępowania podatkowego. Co prawda decyzje zawierają błędne uzasadnienie z uwagi na przekonanie organu o braku możliwości wznowienia postępowania z uwagi na prowadzenie już jednego postępowania w sprawie, jednak w ocenie Sądu niezasadnym byłoby uchylanie wydanych przez organ decyzji, które w sentencji prawidłowo wskazują podstawy prawne działania organu i prawidłowo rozstrzygają sprawę. Innymi słowy uchylenie wydanych decyzji prowadziłoby do tego samego skutku prawnego – organ ponownie wydałby to samo rozstrzygnięcie, jedynie opierając się na innym uzasadnieniu, a to w kontekście zasady szybkości postępowania i innych, tożsamych spraw prowadzonych wobec Skarżącej, a rozpatrzonych na wokandzie w dniu 30 listopada 2016 r. nie może wywierać skutku w postaci uchylenia decyzji. Zatem zmiana uzasadnienia decyzji organu, w ocenie Sądu, nie mogła mieć istotnego wpływu na wynik rozpoznawanej sprawy. Co więcej, że organ w uzasadnieniu skarżonej decyzji przedstawił również stanowisko zaakceptowane przez tut. Sąd w niniejszym orzeczeniu, strona następnie podniosła w skardze zarzuty w tym zakresie, a organ w odpowiedzi na skargę szczegółowo się do nich odniósł wskazując na brak możliwości wznowienia postępowania w oparciu o wyrok Trybunału Konstytucyjnego w sprawie P 49/13, ze względu na zmiany dokonane przez ustawodawcę.

Na marginesie należy wskazać, że w sprawach dotyczących trybów nadzwyczajnych wnioskodawca ma prawo do wielokrotnego składania wniosku o tej samej podstawie prawnej, aczkolwiek z różną argumentacją, a organ nie ma uprawnienia do wykluczania z rozpatrywania wniosków z uwagi na wykazywaną w kwestionowanej decyzji tożsamość sprawy z inną zakończoną decyzją o odmowie wznowienia postępowania ze względu na tą samą przesłankę, bez szczegółowego odniesienia się do tożsamości sprawy i charakteru wydanego wcześniej rozstrzygnięcia.

Nie dopatrując się naruszenia przepisów prawa Sąd, na mocy art. 151 p.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi.