Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 3238/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-07-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec (spr.), Sędziowie sędzia del. SO Aleksandra Westra, sędzia WSA Anita Wielopolska, Protokolant ref. staż. Magdalena Dębska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 lipca 2018 r. sprawy ze skargi I. K. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do powrotu oraz zakazu ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu w Warszawie decyzją z [...] lipca 2017 r. nr [...] Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców (dalej jako "Szef Urzędu"), po rozpatrzeniu odwołania obywatela Federacji [...] – I. K., ur. [...] r. (dalej zwanego Cudzoziemcem) – uchylił decyzję Komendanta Placówki Straży Granicznej w [...] (dalej zwanego Organem I. instancji) z [...] listopada 2016 r. nr [...], o zobowiązaniu Cudzoziemca do powrotu oraz o zakazie ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen na okres 3 lat od dnia wydania niniejszej decyzji, w części dotyczącej zakazu ponownego wjazdu, orzekł o zakazie ponownego wjazdu na terytorium RP i innych państw obszaru Schengen na okres 3 lat od dnia wydania niniejszej decyzji oraz utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w pozostałej części.

Stan niniejszej sprawy przedstawia się następująco.

W uzasadnieniu decyzji Organu I. instancji wskazano, że Cudzoziemiec przybył do Polski w dniu [...] marca 2013 r. przez przejście graniczne w [...], gdzie w imieniu swoim oraz żony E. M. (ur. [...] r.), złożył wniosek o nadanie statusu uchodźcy. Powyższe informacje zamieszczone zostały w systemie informatycznym POBYT. Przekraczając granicę Cudzoziemcy posiadali paszporty wydane przez władze Rosji, które zostały przekazane wraz z wnioskiem o nadanie statusu uchodźcy do Szefa Urzędu. Cudzoziemcowi wydano wówczas Tymczasowe Zaświadczenie Tożsamości Cudzoziemca i skierowano do ośrodka recepcyjnego dla uchodźców, do którego Cudzoziemiec się nie stawił. Następnie, nie czekając na rozstrzygnięcie postępowania o nadanie statusu uchodźcy w Polsce, Cudzoziemiec opuścił terytorium Polski bez wymaganych prawem dokumentów i wyjechał do Niemiec, gdzie również złożył wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej. Szef Urzędu decyzję z [...] marca 2013 r. nr [...] umorzył postępowanie o nadanie Cudzoziemcowi statusu uchodźcy. Z uwagi na fakt, że Cudzoziemiec wraz z żoną złożył wcześniej wniosek o nadanie statusu uchodźcy na terytorium Polski, strona niemiecka w dniu [...] maja 2013 r. wystąpiła do strony polskiej z wnioskiem o przyjęcie ich na powrót do Polski w trybie Rozporządzenia Rady (WE) nr 343/2003. W dniu [...] stycznia 2014 r. Szef Urzędu uchylił wydaną wcześniej decyzję o umorzeniu postępowania o nadanie statusu uchodźcy i podjął postępowanie na nowo. W dniu [...] stycznia 2015 r. postępowanie to zakończone zostało wydaniem przez Szefa Urzędu decyzji nr [...] o odmowie nadania statusu uchodźcy, odmowie udzielenia ochrony uzupełniającej i nieudzieleniu zgody na pobyt tolerowany. Rada do Spraw Uchodźców decyzją z [...] maja 2015 r. nr [...] utrzymała w mocy ww. decyzję. Następnie WSA w Warszawie orzeczeniem z 7 grudnia 2015 r. sygn. akt IV SA/WA 2069/15, oddalił skargę na powyższą decyzję. W dniu [...] lipca 2015 r. do Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej został złożony przez żonę Cudzoziemca wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej, który obejmował również Cudzoziemca. Szef Urzędu umorzył postępowanie w sprawie postanowieniem z [...] czerwca 2016 r. nr [...] ze względu na fakt opuszczenia przez Cudzoziemców terytorium Polski. W dniu [...] maja 2016 r. do Szefa Urzędu wpłynął wniosek o przyjęcie cudzoziemca na powrót do Polski w trybie Rozporządzenia Unii Europejskiej nr 604/2013 z dnia 26 czerwca 2013 roku (tzw. DUBLIN III). Pierwszy termin przekazania Cudzoziemca został wyznaczony na dzień [...] sierpnia 2016 r., jednakże przekazanie to nie doszło do skutku. Dopiero w dniu [...] listopada 2016 r. po przyjęciu od strony niemieckiej Cudzoziemiec został zatrzymany na podstawie art. 394 ust. 1 i 2 w zw. z art. 302 ust. 1 pkt 1 i 10 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz.U. 2013 r., poz. 1650 ze zm.). W trakcie przekazania Cudzoziemiec nie wyraził chęci złożenia kolejnego wniosku o udzielenie mu ochrony międzynarodowej. Ponieważ Cudzoziemiec przebywał na terytorium RP bez ważnej wizy lub innego ważnego dokumentu uprawniającego go do wjazdu na to terytorium i pobytu na nim oraz dwukrotnie przekroczył granicę wbrew przepisom prawa z Polski do [...], w dniu [...] listopada 2016 r. Organ I. instancji wszczął wobec Cudzoziemca z urzędu postępowanie administracyjne nr [...] w sprawie wydania zobowiązania do powrotu. W trakcie rozpytania prowadzonego przez Straż Graniczną Cudzoziemiec oświadczył, że kraj pochodzenia opuścił gdyż był nękany przez nieznanych mu ludzi, którzy grozili jego rodzinie, żądali od niego oraz jego dorosłych dzieci pieniędzy oraz podpisywania różnych dokumentów. Z obawy o życie swoje i członków swojej rodziny postanowił wyjechać do Polski, a następnie z namową innych obywateli Rosji udał się do [...]. Dla sprawnego przeprowadzenia postępowania w sprawie oraz w celu zapobieżenia kolejnym próbom nielegalnego przekroczenia granicy (prawdopodobnej próby ucieczki), na wniosek Organu I. instancji, Sąd Rejonowy [...] wydał w dniu [...] listopada 2016 r. postanowienie, sygn. akt. [...], o umieszczeniu Cudzoziemca w Strzeżonym Ośrodku dla Cudzoziemców w [...] na okres nie dłuższy niż do dnia [...] grudnia 2016 r. do godz. [...]. Sąd podejmując rozstrzygnięcie zgodził się z oceną Organu wnioskującego, że brak było możliwości zastosowania w stosunku do Cudzoziemca środków alternatywnych określonych w art. 398 ust. 3 ustawy o cudzoziemcach. Decyzją z [...] listopada 2016 r. Organ I. instancji orzekł wobec Cudzoziemca o zobowiązaniu do powrotu oraz o zakazie ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen na okres 3 lat od dnia wydania niniejszej decyzji.

Szef Urzędu, po rozpatrzeniu odwołania Cudzoziemca, uchylił decyzję Organu I. instancji z [...] listopada 2016 r. w części dotyczącej zakazu ponownego wjazdu, orzekł o zakazie ponownego wjazdu na terytorium RP i innych państw obszaru Schengen na okres 3 lat od dnia wydania niniejszej decyzji oraz utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w pozostałej części. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Szef Urzędu wskazał, że Organ I. instancji zasadnie uznał, że Cudzoziemiec przebywa na terytorium RP bez ważnej wizy lub innego ważnego dokumentu uprawniającego go do wjazdu na to terytorium i pobytu na nim, ponadto przekroczył granicę z Polski do Niemiec wbrew przepisom praw. Po dokonaniu analizy zgromadzonego materiału dowodowego, w tym informacji podanych przez pełnoletnie dzieci Cudzoziemca (dwóch synów i córkę) w złożonych przez nich wnioskach o udzielenie ochrony międzynarodowej oraz informacji o kraju pochodzenia uznano za udowodnioną tożsamość Cudzoziemca, tj. imię i nazwisko, datę i miejsce urodzenia oraz obywatelstwo i narodowość. Ponadto stwierdzono również, że stałym miejscem zamieszkania Cudzoziemca przed przyjazdem do Polski była [...] Republika. W ocenie Szefa Urzędu, Cudzoziemiec nie udowodnił, że był prześladowany z powodu rasy, religii, narodowości, poglądów politycznych czy też przynależności do określonej grupy społecznej, nie był również członkiem żadnej organizacji, nie powołał się na określone poglądy polityczne, nie brał udziału w działaniach wojennych, nie wskazywał na przynależność do jakiejś szczególnej grupy społecznej czy religijnej. Cudzoziemiec nie powołał się także na podleganie szczególnym represjom w kraju pochodzenia: nie był zatrzymany, aresztowany, sądzony, nie utrudniano mu wyjazdu z kraju pochodzenia; nie wykazał również okoliczności, które mogłyby sugerować, iż był lub może być poddany indywidualnym prześladowaniom z powodów ustawowych. Władze kraju pochodzenia nie prowadziły wobec Cudzoziemca działań, które spełniałyby kryteria wskazane w art. 13 ust. 3 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Szef Urzędu wskazał, że w przypadku Cudzoziemca brak jest okoliczności powodujących uzasadnioną obawę przed prześladowaniem. Podniesiono, że Cudzoziemiec instrumentalnie traktuje ochronę międzynarodową. Wskazano, że Organ rozpatrujący sprawę o udzielenie ochrony międzynarodowej stwierdził, że powrót Cudzoziemca do kraju pochodzenia nie narazi go na doznanie poważnej krzywdy. Ponadto brak jest ryzyka orzeczenia wobec Cudzoziemca kary śmierci, gdyż Sąd Konstytucyjny Federacji [...] orzeczeniem nr [...] z [...] listopada 2009 r., wprowadził bezterminowe moratorium na orzekanie i wykonywanie kary śmierci, które będzie obowiązywać aż do momentu zniesienia kary śmierci w drodze ustawowej. Ponadto Cudzoziemiec nie powoływał się w trakcie postępowania na obawę przed orzeczeniem kary śmierci. Nie wskazał również, że zachodzi wobec niego poważne i zindywidualizowane zagrożenia dla życia lub zdrowia wynikające z powszechnego stosowania przemocy wobec ludności cywilnej w sytuacji międzynarodowego lub wewnętrznego konfliktu zbrojnego. W przypadku Cudzoziemca nie ma również rzeczywistego ryzyka zastosowania tortur, nieludzkiego lub poniżającego traktowania albo karania. Nie wykluczono, że Cudzoziemiec może być zatrzymywany lub przesłuchiwany na temat rzekomego krewnego B. M., ale całokształt poddanego analizie materiału dowodowego nie wskazuje, aby w ten sposób mogło dojść do poważnego zagrożenia jego prawa do życia, wolności i bezpieczeństwa osobistego, poddania torturom albo nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu bądź karaniu, do pozbawienia prawa do rzetelnego procesu sądowego albo ukarania bez podstawy prawnej w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. Szef Urzędu podkreślił, że sytuacja w kraju pochodzenia Cudzoziemca nie zmieniła się w sposób istotny od dnia wydania decyzji statusowej z [...] stycznia 2015 r. do dnia wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia z [...] listopada 2016 r., a ponadto została ona bardzo dokładnie zbadana w trakcie postępowania uchodźczego na podstawie informacji pochodzących m. in. z Wydziału Informacji o Krajach Pochodzenia Urzędu do Spraw Cudzoziemców. Z materiałów tych wynika, że sytuacja panująca w [...], choć trudniejsza niż w większości podmiotów Federacji [...], jest w porównaniu ż sąsiednimi autonomicznymi republikami na [...] względnie stabilna. W dniu [...] kwietnia 2009 r. ogłoszono zakończenie operacji antyterrorystycznej ([...]) na terytorium Republiki [...], wprowadzonej we wrześniu 1999 r. Ponadto obecnie na całym terytorium Federacji [...] (w tym również w [...]) nie toczy się żaden z konfliktów zbrojnych, w związku z czym przesłanka ta nie może mieć zastosowania wobec osób na stałe zamieszkujących w [...]. Pomimo faktu, że sytuacja panująca obecnie na [...] (m.in. w [...]) jest w niektórych publikacjach określana jako "wojna" czy "konflikt zbrojny" (ze względu na zdarzające się zamachy, starcia zbrojne oraz historyczne powiązanie obecnej sytuacji z II wojną w [...]), to sformułowań tych nie można uznać za kwalifikację prawną istniejącej sytuacji, ze względu na brak przymiotów strony konfliktu zbrojnego w odniesieniu do islamskiego podziemia zbrojnego (brak odpowiedzialnego dowództwa, kontroli nad terytorium, możliwości prowadzenia ciągłych i spójnych operacji wojskowych oraz stosowania zasad prawa humanitarnego), jak też niską intensywność walk. Szefa Urzędu w pełni podzielił ustalenia dokonane w toku ww. postępowania o udzielenie Cudzoziemcowi ochrony międzynarodowej, że nie wykazano, aby w kraju pochodzenia istniało zindywidualizowane zagrożenie jego praw gwarantowanych w art. 2 – 7 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. Szef Urzędu wskazał, że w niniejszym postępowaniu o zobowiązanie Cudzoziemca do powrotu nie zostały dołączone dowody, które czyniłyby powyższe ustalenia nieaktualnymi. W uzasadnieniu odwołana Cudzoziemiec podniósł, że w [...] przebywa cała jego najbliższa rodzina: żona E. M. oraz dzieci: M. M., V. K. oraz A. K., którzy zamieszkują w [...] oraz ubiegają się o udzielenie ochrony międzynarodowej w RP z powodu prześladowań, których doznali w kraju pochodzenia. Uwzględniając powyższe okoliczności, Szef Urzędu uznał, że uzasadnione jest stwierdzenie, iż zobowiązanie do powrotu Cudzoziemca nie naruszy jego prawa do życia rodzinnego w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. Cudzoziemiec wjechał do Polski razem z całą swoją rodziną z Federacji [...], której są obywatelami, gdzie wcześniej zamieszkiwali i prowadzili życie rodzinne. Ponadto wjeżdżając do Polski nie legitymowali się wizami, czy innymi ważnymi dokumentami pobytowymi uprawniającymi ich do wjazdu i pobytu tu, czy na terytorium innego kraju obszaru Schengen. Cudzoziemcy nie mieli zatem realnych podstaw, aby spodziewać się legalizacji pobytu swojego pobytu. Szef Urzędu wskazał, że Cudzoziemcy nie byli w jakikolwiek sposób związani z Polską w chwili przyjazdu i musieli zdawać sobie sprawę, że prowadzenie przez nich tu życia rodzinnego jest zagrożone, niepewne i w związku z tym nie mogli spodziewać się, że będzie mogło one w zgodzie z prawem być kontynuowane. Dodatkowo Szef Urzędu podkreślił, że Cudzoziemiec wyjechał do [...], zostawiając swoją żonę i córkę w Polsce, a zatem podjął decyzję o rozdzieleniu rodziny. Wydanie decyzji o do powrotu nie prowadzi zatem do rozdzielenia rodziny. Ponadto również postępowania o udzielenie ochrony międzynarodowej zakończyło się odmową nadania statusu uchodźcy i odmową udzielenia ochrony uzupełniającej członkom rodziny Cudzoziemca. Co więcej wobec żony, córki oraz syna Cudzoziemca także zostały wszczęte postępowania w sprawie zobowiązania do powrotu. Szef Urzędu uznał zatem, że w przypadku wyjazdu przez całą rodzinę do kraju pochodzenia życie rodzinne nie zostanie zerwane, a jedynie przeniesione do kraju, którego osoby zobowiązane do powrotu są obywatelami. Szef Urzędu podkreślił, że w sprawie nie zachodzą przy tym zasadnicze przeszkody przeniesieniu życia rodzinnego do kraju pochodzenia. Szef Urzędu wskazał, że życie prywatne rodziny koncentrowało się na terytorium Federacji [...]. Ponadto podkreślono, że Cudzoziemiec nie był zainteresowany prowadzeniem życia prywatnego w Polsce, skoro dwukrotnie nie czekając na zakończenie procedury uchodźczej, nielegalnie przekroczył granicę udając się do Niemiec. W ocenie Szefa Urzędu zobowiązanie do powrotu nie stanowi nieuzasadnionej ingerencji w prawa chronione Konwencją, w tym przypadku prawo do życia prywatnego. Zaskarżona decyzja stanowi bowiem bezpośrednią konsekwencję nieopuszczenia przez Cudzoziemca i terytorium Polski w terminie określonym w art. 299 ust. 6 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach, po wydaniu ostatecznej decyzji w sprawie o udzielenie mu ochrony międzynarodowej. Szef Urzędu wskazał, że zaskarżona decyzja nie narusza art. 348 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach, gdyż nie stanowi nieuzasadnionej ingerencji w prawo Cudzoziemca do życia rodzinnego i prywatnego w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka. Zaskarżona decyzja nie narusza również art. 348 pkt 3 ustawy o cudzoziemcach, tj. nie narusza praw dziecka, określonych w Konwencji o prawach dziecka w stopniu istotnie zagrażającym jego rozwojowi psychofizycznemu. Cudzoziemiec nie posiada bowiem małoletnich dzieci. Ponadto jego dorosłe dzieci nie otrzymały statusu uchodźcy ani ochrony uzupełniającej, a toczące się kolejne postępowania o udzielenie im ochrony międzynarodowej nie wykluczają możliwości orzeczenia o zobowiązaniu do powrotu. Odnosząc się zaś do poniesionej w odwołaniu okoliczności, że Cudzoziemiec cierpi na zespół stresu pourazowego, Szef Urzędu wskazał, że zaświadczenie na które powołuje się cudzoziemiec zostało wydane w czerwcu 2015 r. oraz że padano w nim, że do czasu stabilizacji sytuacji życiowej pacjenta, poza doraźnym wsparciem nie jest możliwe prowadzenie psychoterapii [...]. Jednakże niedługo po tym czasie Cudzoziemiec wyjechał do [...], pozostawiając w Polsce żonę i dorosłe dzieci, zatem jego stan nie był na tyle ciężki, aby uniemożliwić mu podróżowanie i samodzielne funkcjonowanie. Ponadto, jak wynika z opracowania Wydziału Informacji o Krajach Pochodzenia UDSC z 19 stycznia 2017 r. [...] otrzymują świadczenia medyczne na takich samych zasadach jak pozostali obywatele [...], bez rozróżnienia na narodowość. Szef Urzędu stwierdził, że z materiału dowodowego zgromadzonego sprawie nie wynika, aby wobec Cudzoziemca zachodziły okoliczności wymienione art. 303 ust. 1 z art. 348 i art. 351 ustawy o cudzoziemcach, mogące skutkować udzieleniem mu zgody na pobyt ze względów humanitarnych lub zgody na pobyt tolerowany. Szef Urzędu wskazał, że w zaskarżonej decyzji na mocy art. 315 ust. 2 pkt 1 ustawy nie został określony termin dobrowolnego powrotu z uwagi na istniejące prawdopodobieństwo ucieczki Cudzoziemca. Nie określając w zaskarżonej decyzji terminu dobrowolnego powrotu, Organ I. instancji był zobligowany do orzeczenia o zakazie wjazdu przez Cudzoziemca na terytorium RP i innych państw obszaru Schengen. Jednakże z uwagi na fakt, że orzeczony przez Organ I. instancji początek biegu terminu zakazu wjazdu odwoływał się do terminu wydania zaskarżonej decyzji, która z uwagi fakt, iż nie jest decyzją ostateczną nie podlegała wykonaniu – Szef Urzędu zobowiązany był do zmiany decyzji w części orzeczonego zakazu ponownego wjazdu w ten sposób, że początek terminu rozpoczął bieg od dnia wydania niniejszej decyzji ostatecznej, a nie decyzji Organu I. instancji.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Szefa Urzędu z [...] lipca 2017 r. wniósł I. K. (dalej zwany Skarżącym), zarzucając zaskarżonej decyzji istotne naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 i § 2 k.p.a. i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 348 pkt 1 lit. a i b ustawy o cudzoziemcach poprzez niesprawdzenie, czy zobowiązanie Skarżącego do opuszczenia terytorium RP może nastąpić jedynie do państwa, w którym w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności mógłby być podany nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu w wyniku nie zebrania i niedokonania wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego, tj.:

a. niezapoznanie się z materiałem dowodowym zebranym w sprawach o udzielenie ochrony międzynarodowej dzieciom Skarżącego – M. M., A. K. oraz V. K., a także żonie Skarżącego E. M., którzy szczegółowo wskazali prześladowania, jakich doświadczyli w kraju pochodzenia;

b. niezapoznanie się z aktualną sytuacją w kraju pochodzenia, w kontekście żywionych przez Skarżącego obaw;

c. niesprawdzenie, czy w przypadku powrotu do kraju pochodzenia Skarżący będzie miał zapewniony dostęp do pomocy psychologicznej i psychiatrycznej niezbędnej w jego stanie zdrowia

i w wyniku wskazanych naruszeń błędne uznanie, że w przypadku powrotu Skarżącego do kraju pochodzenia nie dojdzie do naruszenia podstawowych praw człowieka i w efekcie odmówienia Skarżącemu zgody na pobyt humanitarny w Polsce;

2. art. 80 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. i art. 8 k.p.a. w zw. z art. 348 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej, oceny dowodów w wyniku wzięcia pod uwagę przy rozpatrywaniu sprawy w zakresie zagrożenia naruszenia prawa do życia rodzinnego lub prywatnego jedynie dowodów potwierdzających przyjęta przez Organ tezę i nieodniesienie się do pozostałych dowodów, a w efekcie tych naruszeń błędne uznanie, że zobowiązanie Skarżącego do powrotu do kraju pochodzenia, skutkujące rozdzieleniem Skarżącego z pozostałymi członkami rodziny, nie będzie stanowiło naruszenia prawa do życia rodzinnego i prywatnego i w efekcie odmówienia Skarżącemu zgody na pobyt humanitarny w Polsce;

3. art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 348 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach poprzez niewskazanie w uzasadnieniu do decyzji dowodów, na których Organ oparł się, oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej w zakresie w jakim orzekł, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki warunkujące udzielenie zgody na pobyt humanitarny.

W odpowiedzi na skargę Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej co oznacza, że Sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Materialnoprawną podstawę wydania kontrolowanego rozstrzygnięcia stanowi art. 302 ust. 1 pkt 1 i 10 ustawy z 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz.U. z 2016 r., poz. 1990 ze zm.), zgodnie z którym decyzję o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu wydaje się cudzoziemcowi, gdy przebywa lub przebywał na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej bez ważnej wizy lub innego ważnego dokumentu uprawniającego go do wjazdu na to terytorium i pobytu na nim, jeżeli wiza lub inny dokument są lub były wymagane oraz przekroczył lub usiłował przekroczyć granicę wbrew przepisom prawa. Stosownie zaś do art. 315 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, w decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu określa się termin dobrowolnego powrotu, który wynosi od 15 do 30 dni, liczony od dnia doręczenia decyzji. Natomiast art. 315 ust. 2 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach stanowi, że w decyzji, o której mowa w ust. 1, nie określa się terminu dobrowolnego powrotu cudzoziemca, gdy istnieje prawdopodobieństwo ucieczki cudzoziemca. Prawdopodobieństwo ucieczki cudzoziemca istnieje zaś w szczególności, gdy cudzoziemiec: zadeklarował niepodporządkowanie się obowiązkom wynikającym i otrzymania decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu lub nie dysponuje dokumentami poświadczającymi jego tożsamość, lub przekroczył lub usiłował przekroczyć granicę wbrew przepisom prawa, lub wjechał na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w okresie obowiązywania wpisu do wykazu cudzoziemców, których pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest niepożądany, lub do Systemu Informacyjnego Schengen do celu odmowy wjazdu (art. 315 ust. 3 ustawy o cudzoziemcach). Zgodnie z art. 318 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, w decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu orzeka się o zakazie ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen oraz określa się okres tego zakazu, ponadto zakaz ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen orzeka się w przypadku wydania decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu, w której nie określono terminu dobrowolnego powrotu (art. 318 ust. 2 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach). Stosowanie zaś do art. 319 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach stanowa, że zakaz, o którym mowa w art. 318 ust. 1, określa się od 6 miesięcy do 3 lat - w przypadkach, o których mowa w art. 302 ust. 1 pkt 1-3, 6, 10, 12, 13, 15 lub 16.

Dla oceny zatem legalności zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej zasadnicze znaczenie miało zatem ustalenie, czy w niniejszej sprawie zostały spełnione przesłanki z art. 302 ust. 1 pkt 1 i 10 ustawy o cudzoziemcach. W ocenie Sądu, biorąc pod uwagę przedstawiony stan faktyczny, uznać należało, że w niniejszej sprawie została wyczerpana dyspozycja z omawianych przepisów. Podkreślić należy, że Skarżący przybył do Polski 7 marca 2013 r. bez ważnej wizy lub innego ważnego dokumentu uprawniającego go do wjazdu na terytorium RP i pobytu na nim oraz dwukrotnie przekroczył granicę wbrew przepisom prawa z Polski do Niemiec. Fakty te nie był kwestionowane przez Skarżącego ani w postępowaniu administracyjnym, ani w postępowaniu sądowym. Ponadto zainicjowane przez Skarżącego postępowania o udzielenie ochrony międzynarodowej zakończyły się wydaniem decyzji odmownej. Kategoryczna redakcja przepisu art. 302 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, obliguje organ administracji publicznej do wydania decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu, w przypadku uznania, że cudzoziemiec dopuścił nielegalnego pobytu. W konsekwencji, już samo stwierdzenie spełnienia chociaż jednej przesłanki omawianego przepisu, wobec pozbawienia organu administracji publicznej tzw. uznania administracyjnego, uzasadnia zastosowanie sankcji w postaci zobowiązania cudzoziemca do powrotu oraz orzeczenia zakazu ponownego wjazdu przez określony czas. Zatem w przypadku, tak jak miało to miejsce w niniejszej sprawie, gdy wystąpi któraś z przesłanek z art. 302 ust. 1, nie ma możliwości wyboru mniej lub bardziej dolegliwej "kary". Za nieuzasadniony należało uznać zatem zarzut skargi dotyczący naruszenia wynikającej z art. 7 k.p.a. zasady, że sprawę należy załatwić zgodnie z wnioskiem strony, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny, uwzględniając słuszny interes stron. Zastosowanie przytoczonej zasady nie może bowiem prowadzić do naruszenia przepisów prawa materialnego. Pogląd taki opiera się na założeniu, że zasada powyższa ma zastosowanie tylko w odniesieniu do decyzji opartych na zasadzie uznania administracyjnego, podczas gdy w niniejszym postępowaniu o treści rozstrzygnięcia wprost rozstrzyga przepis prawa materialnego. Pogląd ten reprezentowany w doktrynie prawa (por. G. Łaszczyca, C. Martysz i A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarza, Zakamycze 2005 r., str. 130-131), jak również w orzecznictwie (por. wyrok NSA z 26 maja 2017 r., sygn. akt II OSK 2250/16; wyrok WSA w Warszawie z 27 marca 2018 r., sygn. akt IV SA/Wa 2888/17).

Z ustalonego w trakcie postępowania administracyjnego stanu faktycznego wynika, że w niniejszej sprawie nie znajdują również zastosowania postanowienia art. 348 ustawy o cudzoziemcach, zgodnie z którym cudzoziemcowi udziela się zgody na pobytu ze względów humanitarnych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli zobowiązanie go do powrotu:

1) może nastąpić jedynie do państwa, w którym w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r.: a) zagrożone byłoby jego prawo do życia, wolności i bezpieczeństwa osobistego lub b) mógłby zostać poddany torturom albo nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu albo karaniu, lub c) mógłby być zmuszony do pracy, lub d) mógłby być pozbawiony prawa do rzetelnego procesu sądowego albo być ukarany bez podstawy prawnej;

2) naruszałoby jego prawo do życia rodzinnego lub prywatnego, w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. lub

3) naruszałoby prawa dziecka, określone w Konwencji o prawach dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r., w stopniu istotnie zagrażającym jego rozwoju psychofizycznemu.

Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela stanowisko Organów obu instancji, że w obecnie prowadzonym postępowaniu w sprawie zobowiązania do powrotu Organy były uprawnione do powołania się na stanowisko przedstawione w postępowaniu prowadzonym o udzielenie ochrony międzynarodowej, skoro Skarżący przedstawiał tożsame fakty i próbował wywieść z nich skutek prawny dla własnej sytuacji w kontrolowanym postępowaniu. Zasadnie stwierdzono zatem, że nie ma potrzeby ponownego rozpatrywania kwestii udzielenia zgody na pobyt ze względów humanitarnych w powołaniu na te same okoliczności faktyczne, które zostały ocenione uprzednio przez Organ statusowy. Sąd zauważa, że Skarżący w toku procedury zobowiązaniowej sygnalizował pewne obaw związane z powrotem, tj. możliwość prześladowania przez władze kraju pochodzenia z uwagi na poszukiwanie bojownika B. M. – krewnego małżonki Skarżącego, jednakże okoliczności tej nie można uznać za konkretne, realne i skierowane na niego samego zagrożenie, które obawę tę obiektywnie wywołuje. Z informacji podanych przez Organ obu instancji, nie wynika, aby zainteresowanie rodziną Skarżącego miało wymiar rzeczywistego prześladowania lub kwalifikowanego krzywdzącego traktowania. Sąd przyjmuje za własne stanowisko Organów obu instancji, że nie można uznać, że obawa, którą żywi Skarżący przed powrotem do kraju pochodzenia w kontekście zagrożenia jego prawa do życia i zdrowia, jak również bezpieczeństwa osobistego, była jakimkolwiek stopniu uzasadniona. W ocenie Sądu, powoływanie się przez Skarżącego na pokrewieństwo z poszukiwanym bojownikiem miało przybliżyć historię uchodźczą do wykazania indywidualnych przyczyn uzasadniających udzielenie ochrony międzynarodowej niż stanowiło przejaw represji jakich doświadczył Skarżący wraz z rodziną w kraju pochodzenia. Tym bardziej, że Organy orzekające w sprawie uwzględniły informacje odnoszące się do kraju pochodzenia Skarżącego i w oparciu analizę materiałów źródłowych wskazały, że sytuacja panująca w [...] pozostaje od kilku lat względnie stabilna. Dlatego biorąc pod uwagę sytuację bezpieczeństwa w kraju pochodzenia Skarżącego, brak jest również podstaw do przyjęcia, że Skarżący ze względu na swoją zindywidualizowaną sytuację może być narażona na rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy przez tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie ze strony władz lub innych podmiotów w przypadku powrotu do kraju pochodzenia. Ponadto wobec osoby Skarżącego nie zachodzi poważane i zindywidualizowane zagrożenie dla życia i zdrowia, wynikające z powszechnego stosowania przemocy wobec ludności cywilnej w sytuacji międzynarodowego lub wewnętrznego konfliktu zbrojnego. Wprawdzie naruszenia prawa człowieka mają miejsce w kraju pochodzenia Skarżącego, ale dotyczą one indywidulanie wskazanych osób, a nie ogółu ludności, tj. mają charakter punktowy. Jednocześnie żadne z doniesień na temat sytuacji w [...] nie potwierdza, aby sam fakt przebywania (zamieszkiwania) na terenie [...] Republiki narażał na doznanie krzywdy, o ile w przypadku danej osoby nie występują okoliczności takie zagrożenie zwiększające. Jednocześnie władze [...] nie utrudniają wyjazdu z Republiki osobom udającym się na emigrację ekonomiczną. Jednakże, jakkolwiek rozumiejąc dążenie Skarżącego do zapewnienia jak najlepszych warunków bytowych, należy stwierdzić, że trudna sytuacja ekonomiczna w kraju pochodzenia, czy obawa o zapewnienie określonego standardu życia w przypadku powrotu przez cudzoziemców do kraju pochodzenia, nie stanowi przesłanki uzasadniającej udzielenie zgody na pobyt ze względów humanitarnych. NSA w wyroku z 31 sierpnia 2011 r., sygn. akt II OSK 1123/10, wskazał, że "przesłanki zapobiegającej wydaleniu nie stanowi fakt pogorszenia ekonomicznych warunków życia cudzoziemca w kraju jego pochodzenia. Co do zasady, nie przeciwdziałają wydaleniu również względy medyczne, łączone ze stanem służby zdrowia i lepszymi standardami wykonywania usług medycznych w kraju przebywania". Z orzecznictwa ETPC wynika, ze ten ostatni czynnik może podlegać uwzględnieniu na podstawie art. 3 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka tylko, w odniesieniu do bardzo wyjątkowych okoliczności o charakterze humanitarnym (por. wyrok ETPC z 26 maja 2008 r w sprawie N. przeciwko Wielkiej Brytami, nr 26565/05). W przypadku Skarżącego akta sprawy nie wskazują na wystąpienie podobnych wyjątkowych okoliczności. W konsekwencji za udzieleniem Skarżącemu zgody na pobyt ze względów humanitarnych nie mógł przemawiać również stan jego zdrowia, tj. dolegliwości związane z zespołem stresu pourazowego. W zaświadczeniu z czerwca 2015 r., na które powoływał się Skarżący, padano, że do czasu stabilizacji sytuacji życiowej pacjenta, poza doraźnym wsparciem nie jest możliwe prowadzenie psychoterapii PTSD. Jednakże, na co zasadnie zwrócił uwagę Szef Urzędu, niedługo po tym czasie Skarżący wyjechał do Niemiec, pozostawiając w Polsce żonę i dorosłe dzieci, a zatem jego stan nie był na tyle ciężki, aby uniemożliwić mu podróżowanie i samodzielne funkcjonowanie. Ponadto należy zauważyć, że Skarżący wyjeżdżając do Niemiec, zostawił swoją rodzinę w Polsce, a zatem podjął decyzję o rozdzieleniu jej członków. Powyższe ustalenia wskazują na istotną niekonsekwencje w twierdzeniach Cudzoziemca oraz instrumentalne traktowanie środków ochrony międzynarodowej. Ponadto wbrew twierdzom Skarżącego w toku sprawy zbadano, czy w przypadku powroty do kraju pochodzenia będzie miał on zapewniony dostęp do pomocy psychologicznej i psychiatrycznej. Jak wynika z opracowania Wydziału Informacji o Krajach Pochodzenia UDSC z 19 stycznia 2017 r. [...] otrzymują świadczenia medyczne na takich samych zasadach jak pozostali obywatele [...], bez rozróżnienia na narodowość. Koniecznym warunkiem (poza pomocą w nagłą w przypadku zagrożenia życia) jest posiadanie rejestracji. W przypadku konieczności uzyskania leczenia konkretnego schorzenia w placówce medycznej, znajdującej się w innym regionie niż miejsce zamieszkania danego pacjenta, szpitale mogą ustanawiać limity wykonywania usług dla osób spoza swojego regionu i ograniczać tym samym dostęp osobom spoza ich regionu. Niemniej jednak z powyższych informacji nie wynika, aby Skarżący w kraju pochodzenia nie miał możliwości skorzystania z opieki psychologicznej. W tym stanie rzeczy Szef Urzędu prawidłowo stwierdził, że w przypadku Skarżącego nie zachodziły okoliczności wymienione w art. 348 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach i powyższa ocena miała oparcie w aktach sprawy.

Na etapie postępowania administracyjnego, jak również w toku postępowania sądowego, Skarżący powoływał się również na prawo ochrony jego życia rodzinnego i prywatnego. Jak wynika z poczynionych w sprawie ustaleń Skarżący przyjechał do Polski wraz członkami rodziny, z którymi podjął starania o uzyskanie ochrony międzynarodowej, które jednak zakończyły się nie powodzeniem. Cudzoziemcy przyjechali do Polski z Federacji [...], której są obywatelami, gdzie wcześniej zamieszkiwali i prowadzili życie rodzinne. Cudzoziemcy wjeżdżając do Polski nie legitymowali się wizami, czy innymi ważnymi dokumentami pobytowymi uprawniającymi ich do wjazdu i pobytu tu, czy na terytorium innego kraju obszaru Schengen. Skarżący wjeżdżając do Polski z żoną i dziećmi nie miał zatem realnych podstaw, aby spodziewać się legalizacji pobytu jego rodziny. Ponadto ani Skarżący ani członkowie jego rodziny nie byli w jakikolwiek sposób związani z Polską w chwili przyjazdu i musieli zdawać sobie sprawę, że prowadzenie przez nich tu życia rodzinnego jest zagrożone, niepewne i w związku z tym nie mogli spodziewać się, że będzie mogło one w zgodzie z prawem być kontynuowane. Sąd podziela w tym zakresie stanowisko Organów obu instancji i wskazuje, że w niniejszej sprawie nie zachodziła żadna z okoliczności wymienionych w art. 348 ust. 2 ustawy o cudzoziemcach. Należy bowiem wskazać, że zgodnie z orzecznictwem ETPC wydanym na gruncie art. 8 Konwencji, jakkolwiek esencją ochrony wynikającą z tej regulacji jest ochrona jednostki przed arbitralnymi decyzjami państwa naruszającymi życie prywatne i rodzinne, to należy mieć przy tym na uwadze wyważenie racji jednostki i społeczeństwa (por. wyrok ETPC z 19 lutego 1996 r., Gül v. Switzerland, skarga 23218/94). Na gruncie bowiem utrwalonego prawa międzynarodowego, prawo do kontroli ruchu osobowego na własnym terytorium stanowi jedną z podstawowych prerogatyw państwa (por. wyrok ETPC z 8 kwietnia 2008 r., Nnyanzi v. United Kingdom, skarga nr 21878/06). Ponadto art. 8 Konwencji nie nakłada na państwa ogólnego obowiązku szanowania wyboru cudzoziemca, co do kraju, w którym chciałaby zamieszkać (por. wyrok ETPC z 19 lutego 1996 r., Gül v. Switzerland, skarga 23218/94). Zauważyć należy, że przepisy Konwencji nie mogą być intepretowane w sposób prowadzący do narzucania państwu przyjmującemu cudzoziemców konieczności legalizowania im pobytu w formie i na podstawie prawnej przez ich wybranej, wbrew przepisom prawa krajowego oraz bez względu na okoliczności faktyczne sprawy. W orzecznictwie ETPC prezentowany jest pogląd, że naruszenie przepisów regulujących wjazd i pobyt cudzoziemców mogą uzasadniać podjęcie ingerencji w prawo do życia rodzinnego i prywatnego, a ingerencja ta może polegać nawet na wydaleniu z kraju goszczącego (por. wyrok ETPC z 31 lipca 2008 r., Darren Omoregie and other v. Norway, skarga nr 265/07). Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni aprobuje zaprezentowane wyżej tezy. Mając na uwadze zebrany w sprawie materiał dowodowy należy podkreślić, że Skarżący nie wykazał, aby zaistniały przesłanki uzasadniające zastosowanie art. 348 ust. 2 ustawy o ochronie cudzoziemców w celu ochrony życia rodzinnego i prywatnego. Wskazać należy, że jakkolwiek do każdej sprawy należy podchodzić indywidualnie, to co do zasady fakt prowadzenia przez Skarżącego życia rodzinnego i prywatnego w Polsce nie stanowi przesłanki udzielenia mu zgody na pobyt ze względów humanitarnych, przy jednoczesnym naruszeniu prawa migracyjnego. Wskazać bowiem należy, że w sprawie brak jest podstaw do twierdzenia, że w przypadku zobowiązania Skarżącego do powrotu więzi pomiędzy nim a pozostałymi członkami jego rodziny zostaną zerwane lub istotnie ograniczone, gdyż brak jest podstaw do twierdzenia, że mogą być one realizowane wyłącznie na terytorium RP. Tym bardziej, że Skarżący nie jest małżonkiem obywatelki polskiej ani cudzoziemki posiadającej zezwolenie na pobyt stały lub zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego UE na terytorium RP. Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, że wydanie decyzji o zobowiązaniu Skarżącego do powrotu nie prowadzi do rozdzielenia rodziny. Podkreślić bowiem należy, że postępowania o udzielenie członkom rodziny Skarżącego ochrony międzynarodowej zakończyło się odmową przyznania ochrony międzynarodowej, a ponadto wobec tych osób również zostały wszczęte postępowania w sprawie zobowiązania do powrotu. Uwzględniając wyższej opisaną sytuację pobytową Skarżącego i członków jego rodziny uzasadnione jest stwierdzenie, że w przypadku wyjazdu przez całą rodzinę do kraju pochodzenia życie rodzinne nie zostanie zerwane, a jedynie przeniesione do kraju, którego osoby zobowiązane do powrotu są obywatelami. Nie zachodzą przy tym zasadnicze przeszkody w przeniesieniu życia rodzinnego do kraju pochodzenia. Ponadto ingerencja w prawo, o którym mowa w art. 8 Konwencji, nie ma w niniejszej sprawie charakteru bezterminowego – zakaz ponownego wjazdu orzeczono na okres 3 lata.

W ocenie Sądu, wbrew zarzutom naruszenia art. 77 § 1 i 2 oraz art. 80 k.p.a. podniesionym w skardze, zebrany w sprawie materiał dowodowy był wystarczający do wydania decyzji zobowiązaniowej, a Organy obu instancji dokonując jego analizy kierowały się zasadami doświadczenia życiowego oraz logiką, jak również wytycznymi wynikającymi z orzecznictwa sądowego w podobnych sprawach. Ponadto Sąd nie dostrzegł jednocześnie w zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji naruszenia przepisów procedury administracyjnej ani prawa materialnego, ani również takiego naruszenia prawa, które skutkowałoby koniecznością uwzględnienia skargi z urzędu.

W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.