Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 205/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2018-08-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 2 pkt 19 lit. c i  art. 2 pkt 20 lit. c
journal: Dz.U. 2017 poz 1851
law: Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Renata Owczarzak Sędziowie sędzia WSA Anna Klotz (spr.) asesor WSA Katarzyna Korycka Protokolant starszy sekretarz sądowy Dominika Znaniecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 sierpnia 2018 r. sprawy ze skargi M. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie zmiany świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] listopada 2017r. nr [...] Wójt Gminy, na podstawie art. 2 pkt 20 lit. c, art. 5 ust. 3, art. 7 ust.3, art. 10 ust. 1, art. 18 ust. 6, art. 27 ust. 1, art. 28, ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. z 2017 r., poz. 1851) oraz art. 104, art. 107 i art. 163 kpa (t. jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1257), orzekł o zmianie od dnia [...].09.2017 r. decyzji Nr [...] z dnia [...].04.2016 r. uchylając prawo do świadczenia wychowawczego przyznane na M. D. w okresie od [...].09.2017 r. do [...].09.2017 r. Organ wskazał jednocześnie, że decyzja w części przyznającej świadczenie wychowawcze na M. D. nie ulega zmianie.

Jak wynika z uzasadnienia decyzji, ponownie rozpatrując sprawę organ ustalił, że M. D. złożyła w dniu [...].04.2016 r. wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na dwoje dzieci: M. D., ur. [...].03.2005 r. oraz M. D., ur. [...].08.2009 r. Wobec powyższego organ obowiązany był do zbadania sytuacji dochodowej rodziny. Jak wynika z dołączonych do wniosku dokumentów oraz danych pozyskanych z urzędu skarbowego i z organu, do którego opłacane są składki na ubezpieczenie zdrowotne, miesięczny dochód czteroosobowej rodziny w przeliczeniu na osobę w roku 2014 r. wyniósł 736,84 zł. Obliczając dochód rodziny uwzględniono dochód M. D. z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej osiągnięty w 2014 r. - 23.378,55 zł oraz dochód M. D. osiągnięty w czerwcu 2015 r. w wysokości - 999,14 zł z tytułu zatrudnienia, uzyskanego w dniu [...].05.2015 r.

W związku z powyższym, decyzją Nr [...] z dnia [...].04.2016 r. przyznano prawa do świadczenia wychowawczego na M. D. w kwocie 500,00 zł miesięcznie na okres od [...].04.2016 r. do [...].09.2017 r. oraz do świadczenia wychowawczego na M. D. w kwocie 500,00 zł miesięcznie na okres od [...].04.2016 r. do [...].09.2017 r.

Organ wskazał, że weryfikując wniosek M. D. na kolejny okres, powziął informację o podjęciu przez M. D. zatrudnienia od dnia [...].08.2016 r. na podstawie umowy o pracę z P. S. A. Okoliczność ta została potwierdzona przez wnioskodawczynię, która podała dochód netto osiągnięty przez małżonka we wrześniu 2016 r. W toku postępowania administracyjnego wszczętego w sprawie ustalenia uprawnień M. D. do świadczenia wychowawczego w okresie od [...].09.2017 r. do [...].09.2017 r. M. D. dostarczyła oświadczenie korygujące kwotę dochodu uzyskanego przez męża za wrzesień 2016 r. Zgodnie z korektą oświadczenia z dnia [...].09.2017 r. M. D. osiągnął dochód za wrzesień 2016 r. w kwocie 1.907,10 zł. Wobec powyższego ustalono, że w przypadku rodziny wnioskodawczyni nastąpiło uzyskanie dochodu, spowodowane podjęciem przez męża wnioskodawczyni zatrudnienia. Organ ustalił, że miesięczny dochód na osobę w rodzinie osiągnięty w 2014r. wyniósł 1.213,61 zł., co przekracza kryterium dochodowe ustalone na 800 zł.

Wobec powyższego, decyzją Nr [...] z dnia [...].09.2017 r. Wójt Gminy orzekł o zmianie decyzji w części przyznającej prawo do świadczenia wychowawczego na M. D. i uchylił prawo M. D. do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko M. D. w okresie od [...].09.2017 r. do [...].09.2017 r. Po rozpoznaniu odwołania od powyższej decyzji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...].10.2017 r. Nr [...] orzekło o uchyleniu zaskarżonej decyzji w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Organ odwoławczy uznał, że decyzja pierwszoinstancyjna nie rozstrzyga kwestii dochodu utraconego przez M. D. na skutek rozwiązania umowy o dzieło z P. S. A. z siedzibą w B.

Oceniając materiał dowodowy po jego uzupełnieniu przez wnioskodawczynię o dodatkowe dokumenty przedstawiające szczegółowo osiągane dochody z tytułu prowadzonej przez męża działalności gospodarczej, Wójt stwierdził, iż nie zachodzą przesłanki z art. 7 ust. 1 w związku z art. 2 pkt 19 lit. c ustawy pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, umożliwiające uznanie dochodów z tytułu umów o dzieło za dochody utracone. Organ zwrócił uwagę, że zarówno umowa o dzieło z dnia [...].12.2013 r. z P. Spółka Akcyjna z siedzibą w B., jak i umowa o dzieło z I., były zawarte z M. D. - przedsiębiorcą prowadzącym pozarolniczą działalność gospodarczą pod nazwą M., w ramach prowadzonej przez niego działalności gospodarczej. Wobec powyższego, nieprawidłowe jest w ocenie organu pierwszej instancji, kwalifikowanie utraty dochodu z tytułu w/w umów o dzieło, jako utraty dochodu na podstawie art. 2 pkt 19 lit. c ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Utratę tę, jak wskazał organ, należy odnosić do art. 2 pkt 19 lit. e cyt. ustawy, tj. do utraty dochodu spowodowanej wyrejestrowaniem pozarolniczej działalności gospodarczej lub zawieszeniem jej wykonywania w rozumieniu art. 14a ust. 1d ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej, i ocenić czy w sprawie zaistniały przesłanki określone w tym przepisie. Organ ustalił również, że od dnia [...].12.2016 r. działalność gospodarcza prowadzona przez M. D. ma status zawieszonej. Brak w ocenie organu natomiast podstaw do uznania, aby zawieszenie to było spowodowane przesłankami określonymi w art. 14 ust. 1 d ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, czyli w celu sprawowania opieki nad dzieckiem, do ukończenia przez dziecko wskazanego w tym przepisie wieku.

W związku z powyższym, organ ustalił, że zawieszenie działalności prowadzonej przez małżonka wnioskodawczyni nie powoduje utraty dochodu z tego tytułu w rozumieniu art. 2 pkt 19 lit. e cyt. ustawy i z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego orzekł, jak w sentencji.

Od powyższej decyzji odwołanie wniosła M. D. podnosząc, że nie zgadza się z wydanym rozstrzygnięciem. W ocenie odwołującej się, Wójt Gminy ograniczył się jedynie do przytoczenia przepisów prawa, bez dokonania jakiejkolwiek ich wykładni. Odwołująca się wskazała, że umowy podpisane pomiędzy P. S. A. oraz P. S. A., a jej mężem zawierają wszystkie elementy umowy o dzieło. Wykonywanie natomiast pracy lub świadczenie usług w ramach m.in. umowy o dzieło oznacza, zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt. 11 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, inną pracę zarobkową. Zatem w myśl art. 2 pkt. 19 lit. c ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, należy uwzględnić, jako dochód utracony przez męża odwołującej się dochód z tytułu świadczenia pracy na postawie umowy o dzieło.

Odwołująca się podniosła, że z dniem [...] listopada 2016 r. jej mąż zaprzestał wykonywania działalności.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 1, art. 2 pkt 20 lit. c, art. 4-5, art. 7 ust. 2, art. 13 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci oraz art. 138 §1 pkt 1 kpa, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

Organ odwoławczy wskazał, że dochód rodziny w roku 2014 wynosił 23.378,55 zł : 12 m-cy = 1.948,21 zł + dochód uzyskany za czerwiec 2015 r. przez M. D. w wysokości 999,14 zł + dochód uzyskany przez M. D. za wrzesień 2016 r. w wysokości 1.907,10 zł = 4.854,45 zł: 4 osoby = 1.213,61 zł i przekracza ustalone kryterium dochodowe o 413,61 zł.

Odnosząc się do argumentu podniesionego w odwołaniu, Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 2 pkt 19 lit e) ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, utrata dochodu oznacza utratę dochodu spowodowaną: wyrejestrowaniem pozarolniczej działalności gospodarczej lub zawieszeniem jej wykonywania w rozumieniu art. 14a ust. Id ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2015 r. poz. 584, ze zm.).

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy wniosła M. D. zarzucając jej naruszenie art. 2 pkt 19 lit. c) i lit. e) ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci oraz naruszenie art. 7 w zw. z art. 77 i art. 80 kpa.

W uzasadnieniu skargi strona opisała stan faktyczny sprawy oraz powtórzyła w całości argumenty zawarte w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji. Dodatkowo stwierdziła, iż okoliczność że działalność gospodarcza jej męża posiada aktualnie statusu działalności zlikwidowanej, może stanowić dodatkową przesłankę do zastosowania art. 2 pkt 19 lit. e uppwd. Ponadto skarżąca zarzuciła, że organ drugiej instancji nie odniósł się w żaden sposób do poprzednio wydanej przez ten organ w sprawie decyzji z dnia 13 października 2017 r., którą uchylając decyzję organu pierwszej instancji i przekazując mu sprawę do ponownego rozpatrzenia, nakazał organowi pierwszej instancji szczególne uwzględnienie dochodu utraconego przez męża skarżącej z tytułu umowy o działo.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddanie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko i podkreślając, że w sprawie nie wystąpiła utrata dochodu, o której mowa w art. 2 pkt 19 lit. e ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. jedn. Dz. U. z 2017r., poz. 2188.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2).

Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla zaskarżony akt w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach - stwierdza nieważność orzeczenia w całości lub części. Stwierdzenie wydania aktu z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, t. jedn. Dz.U. z 2017r., poz.1369 ze zm., powoływanej dalej jako p.p.s.a.).

Po myśli art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).

Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję oraz przyczyny wzruszenia aktów organów administracji, Sąd uznał za uzasadnione wyeliminowanie zaskarżonej decyzji organu drugiej instancji z obrotu prawnego.

Przedmiotem oceny Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2017r. , nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy z dnia [...] listopada 2017r. nr [...], którą zmieniono od dnia [...] września 2017r. decyzję Wójta Gminy z dnia [...] kwietnia 2016r.Nr [...]w ten sposób, że uchylono prawo do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko w rodzinie odnośnie syna M. D. w okresie od [...] września 2017r. do [...] września 2017r.

Podstawę materialną zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 lutego 2016r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (Dz.U. z 2017r., poz. 1851) – dalej zwana jako: "u.p.p.w.d.". Zgodnie z tym przepisem, organ właściwy oraz wojewoda mogą bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczenia wychowawczego, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego, członek rodziny nabył prawo do świadczenia wychowawczego w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, osoba nienależnie pobrała świadczenie wychowawcze lub wystąpiły inne okoliczności mające wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego.

Stosując powyższy przepis organy, obu instancji nie wskazały wprost, na której z wymienionych powyżej przesłanek z art. 27 ust. 1 u.p.p.w.d. oparły swą decyzję, a ma to przecież istotne znaczenie dla oznaczenia skutku prawnego decyzji. Z rozstrzygnięcia decyzji organu pierwszej instancji nie wynika wprost, czy doszło do uchylenia decyzji z dnia 24 maja 2016r., czy też jej zmiany. Uchylenie lub zmiana w trybie art. 27 ust. 1 u.p.p.w.d. decyzji administracyjnej, na mocy której strona nabyła prawo następuje w określonym celu. Celem tym jest zmiana ukształtowanego decyzją stanu prawnego. Okres za który nastąpiło pozbawienie uprawnienia do świadczenia wskazuje , że doszło do zmiany decyzji ostatecznej skoro pozbawiono pierwsze dziecko w rodzinie nabytego prawa do świadczenia w okresie od [...] września 2017r. do [...] września 2017r.

Każda z wymienionych w art. 27 ust. 1 u.p.p.w.d. przesłanek stanowi samodzielną i odrębną podstawę uchylenia lub zmiany decyzji, przy czym zakresy wszystkich wyszczególnionych podstaw uchylenia lub zmiany decyzji są rozłączne.

Organ powinien wyraźnie wskazać przesłankę art. 27 ust. 1 u.p.p.w.d. , którą zastosował do uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej.

W przedmiotowej sprawie zabrakło stanowiska organu w tym zakresie. Można jedynie domyślać się w związku ze sporem, że uległa zmianie sytuacja dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego.

Spór w przedmiotowej sprawie dotyczy prawidłowości ustalonego dochodu rodziny w przeliczeniu na osobę, który według obliczeń organu wyniósł 1.213,61 zł i przekroczył o 413,61 zł kryterium dochodowe, stanowiące na podstawie art. 5 ust. 3 u. p.p.w.d. kwotę 800 zł.

Skarżąca kwestionuje obliczenia dokonane przez organy przy ustalaniu kwoty dochodu rodziny w przeliczeniu na osobę. Uznaje za nieuprawnione działanie organu, polegające na uwzględnieniu do obliczenia dochodu rodziny wyłącznie dochodu uzyskanego przez męża na podstawie zawartej w dniu 11 lipca 2016r. umowy o pracę z P. S.A. i pominięcie dochodu utraconego w związku z rozwiązaniem w tym samym dniu , tj. [...] lipca 2016r. umowy o dzieło zawartej w dniu [...] grudnia 2013r. z tym samym podmiotem – P. S.A.

W skardze skarżąca zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów prawa materialnego - art. 2 pkt 19 lit. c oraz lit. e u.p.p.w.d., poprzez brak uwzględnienia dochodu utraconego przez męża w 2016r. Poza tym skarżąca uważa, że organ dopuścił się naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 kpa, poprzez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz bark dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.

Sąd kontrolując legalność zaskarżonej decyzji, przez pryzmat istoty sporu i oceny podniesionych w skardze zarzutów, skorzystał z kompetencji wynikających z art. 133 p.p.s.a. i oparł się przy badaniu sprawy na aktach administracyjnych odzwierciedlających stan faktyczny oraz na obowiązującym w dniu orzekania przez organy stanie prawnym.

Bezsporne jest, że skarżąca w dniu [...] kwietnia 2016r. złożyła w organie pierwszej instancji wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko w rodzinie – M. D. oraz na kolejne - córkę M. D., a Wójt Gminy decyzją z dnia [...] kwietnia 2016r. nr [...] rozpoznał pozytywnie podanie i przyznał świadczenie wychowawcze w okresie od [...] kwietnia 2016r. do [...] września 2017r. w kwocie po 500 zł na pierwsze i kolejne dziecko w rodzinie.

Na podstawie przepisów ustawy p.p.w.d., warunkiem przyznania świadczenia na pierwsze dziecko jest osiąganie przez rodzinę dochodu w przeliczeniu na osobę nieprzekraczającego kwoty 800 zł. (art. 5 ust. 3 ustawy).

Przepisy u.p.p.w.dz. definiując pojęcie dochodu (art. 2 pkt 1), odsyłają do rozumienia dochodu według przepisów ustawy świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z art. 2 pkt 4 u.p.p.w.dz., jeżeli jest w niej mowa o dochodzie rodziny - oznacza to sumę dochodów członków rodziny, przy czym dochód członka rodziny - w myśl pkt 2 tego artykułu - oznacza przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, z zastrzeżeniem art. 7 ust. 1-3a.

Ustawodawca wprowadził w ustawie o pomocy państwa w wychowaniu dzieci definicję legalną (to jest na potrzeby tej ustawy) rodziny (art. 2 pkt 15 u.p.p.w.d.). W jej skład zaliczył m.in. rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz zamieszkujące wspólnie z tymi osobami, pozostające na ich utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25. roku życia.

Tak więc dochody męża skarżącej, jako członka rodziny, mają wpływ na ustalenie dochodu rodziny, który w przeliczeniu na osobę powinien spełniać wymagane przez ustawę kryterium dochodowe.

Z akt administracyjnych sprawy wynika, że na dzień wydania decyzji – [...] kwietnia 2016r. o przyznaniu świadczenia wychowawczego, mąż skarżącej prowadził firmę M. Rozpoczął wykonywanie działalności w dniu [...] listopada 2002r. i zawiesił jej wykonywanie dopiero w dniu [...] grudnia 2016r. (kopia dokumentu z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej , k- 125 akt administracyjnych). Mąż skarżącej w trakcie pobierania świadczenia przyznanego na pierwsze dziecko, na okres od dnia [...] kwietnia 2016r. do [...] września 2017r., dopiero w dniu [...] grudnia 2016r. zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej i z tym też dniem powinien być traktowany jako osoba niezatrudniona, gdyby nie to, że od dnia [...] sierpnia 2016r. pozostawał w stosunku zatrudnienia na podstawie zawartej w dniu [...] lipca 2016r. umowy o pracę.

Powyższe wynika z dokumentów dołączonych przez skarżącą do odwołania. W dniu [...] grudnia 2013r. mąż skarżącej zawarł z P. S.A. umowę o dzieło, z tytułu której uzyskiwał dochody podlegające opodatkowaniu. Umowa ta została zawarta na czas określony od [...] stycznia 2014r. do [...] grudnia 2014r., a następnie była przedłużana aneksami z dnia [...] grudnia 2014r. do [...] grudnia 2015r. i z dnia [...] grudnia 2015r. do dnia [...] grudnia 2018r.

W dniu [...] lipca 2016r. strony umowy z dnia [...] grudnia 2013r. rozwiązały umowę o dzieło ze sutkiem na dzień [...] lipca 2016r. Również w dniu [...] lipca 2016r. mąż skarżącej zawarł umowę o pracę z P. S.A. ze skutkiem o dnia [...] sierpnia 2016r. Poza tym, na dzień [...] sierpnia 2016r. mąż skarżącej prowadził działalność gospodarczą, którą zawiesił w dniu [...] grudnia 2016r. (Potwierdzenie przyjęcia wniosku o zawieszenie k -30). Skarżąca przedłożyła również w toku postępowania umowę z dnia [...] września 2014r. zawartą pomiędzy mężem a P. S.A. w W., obowiązującą od [...] września 2014r. do dnia [...] grudnia 2016r. ( k- 20 do 23).

Podkreślić w tym miejscu należy, że zawieszenie działalności gospodarczej nastąpiło od dnia [...] grudnia 2016r., a więc 1 miesiąc wcześniej. Zawieszenie jednak działalności gospodarczej nie powoduje w rozumieniu art. 2 pkt 19 lit. e u.p.p.w.d. utraty dochodu. Przepis ten stanowi, że utrata dochodu - oznacza to utratę dochodu spowodowaną wykreśleniem z rejestru pozarolniczej działalności gospodarczej lub zawieszeniem jej wykonywania w rozumieniu art. 16b ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2017 r. poz. 2336 oraz z 2018 r. poz. 650) lub art. 36aa ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1778 oraz z 2018 r. poz. 106, 138, 357, 398 i 650.

Tak więc zawieszenie prowadzenia działalności gospodarczej musiałoby nastąpić w celu sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem. Mąż skarżącej na dzień [...] grudnia 2016r. nie był wykreślony z rejestru pozarolniczej działalności gospodarczej. Zawieszenie natomiast działalności gospodarczej nie nastąpiło w celu sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem.

Wobec powyższego, należy wyprowadzić wniosek, że na dzień [...] sierpnia 2016r. mąż skarżącej otrzymywał wynagrodzenie z tytułu umowy z dnia [...] września 2014r. zawartej z P. SA w Warszawie (obowiązująca od [...] września 2014r. do dnia [...] grudnia 2016r.) oraz z tytułu umowy o pracę zawartej w dniu [...] lipca 2016r. z P. S.A.

Zaskarżona decyzja została wydana na podstawie art. 138 § 1 kpa. Organ odwoławczy miał obowiązek rozpoznać sprawę jeszcze raz od początku, a w uzasadnieniu rozstrzygnięcia odnieść się do poszczególnych zarzutów odwołania.

Organ powinien przeprowadzić analizę okresów obowiązywania powyższych umów, okresu prowadzenia działalności gospodarczej oraz ocenić okoliczność, że mąż skarżącej tak naprawdę z jednym podmiotem P. S.A. pozostawał w stosunku ciągłości – najpierw innej pracy zarobkowej (prowadził działalność gospodarczą, w ramach której miał zawartą z tym podmiotem umowę o dzieło), a od [...] sierpnia 2016r. – zatrudnienia.

W tym stanie faktycznym organ powinien wypowiedzieć się odnośnie zarzutów odwołania, czy w dacie [...] lipca 2016r. doszło do zrównoważenia utraty dochodu i uzyskania dochodu poprzez rozwiązanie umowy o dzieło i zawarcie umowy o pracę pomiędzy tymi samymi stronami oraz czy doszło do istotnych zmian w zatrudnieniu męża i może to mieć istotny wpływ na osiągnięte w 2016r. dochody.

W tym celu organ powinien zweryfikować dochody męża skarżącej za 2016r., ponieważ w tym to roku doszło do rozwiązania umowy o dzieło i zawarcie umowy o pracę z tym samym podmiotem.

Bezsporne jest, że mąż skarżącej w 2016r. pozostawał w stanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w rozumieniu art. 2 pkt 21 ustawy, który definiuje zatrudnienie lub inną pracy zarobkową - bowiem oznacza to wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej.

Brak stanowiska organu w zakresie zarzutów zgłoszonych w odwołaniu przez skarżącą, skutkuje naruszeniem przepisów postępowania, przede wszystkim prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 kpa. W toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.

W ocenie Sądu, w stanie faktycznym przedmiotowej sprawy na etapie wydawania zaskarżonej decyzji brak jest dowodów na uznanie w przypadku męża skarżącej utraty dochodu w rozumieniu art. 2 pkt 19 lit. c ustawy – co oznacza utratę dochodu spowodowaną utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej .

Zgłoszony przez skarżącą w odwołaniu zarzut policzenia podwójnie dochodu za ten sam okres nie zwalniał organu z poszukiwania prawdy obiektywnej.

Natomiast umowa o pracę zawarta w dniu [...] lipca 2016r. wskazuje na uzyskanie dochodu przez ww. wymienionego w rozumieniu art. 2 pkt 20 lit. c), a więc uzyskaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Organ nie ustalił i nie wyjaśnił skarżącej, czy rzeczywiście tak jak przyjął, nie doszło do podwójnego policzenia dochodu za ten sam okres.

Prawdą jest, że mąż skarżącej nie pozostawał ani jednego dnia bez pracy. W dniu zawarcia umowy o pracę posiadał do [...] grudnia 2016r. zarejestrowaną działalność gospodarczą. Organ jednak nie ustalił, czy nie doszło do zmniejszenia dochodów w rodzinie w okresie pobierania świadczenia w związku z rozwiązaniem w dniu [...] lipca 2016r. umowy o dzieło.

Sąd podkreśla, że w art. 2 pkt 19 u.p.p.w.d. nie zdefiniowano, czy przez "utratę" dochodu należy rozumieć wyłącznie utratę "całkowitą", czy też dopuszczalna jest sytuacja "częściowej" utraty (zmniejszenia) danego świadczenia. Zdaniem Sądu nie sposób zaakceptować stanowiska wywodzonego wyłącznie z wykładni językowej art. 2 pkt 19 lit. d u.p.p.w.d., że pojęcie utraty dochodu spowodowane utratą np. zatrudnienia sprowadza się jedynie do sytuacji związanej z całkowitą utratą zatrudnienia. Przy definiowaniu pojęcia "utraty dochodu" nie można bowiem pominąć celu, jakiemu ma służyć świadczenie wychowawcze, a którym jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych (art. 4 ust. 1 u.p.p.w.d.). Oznacza to, że obowiązkiem organów administracji stosujących przepisy tej ustawy, jest poszukiwanie takiej wykładni tych przepisów, która w jak najpełniejszy sposób wpisze się w realizację tego celu i w możliwie najbardziej adekwatny sposób - poprzez uwzględnienie zaistniałych zmian - będzie odzwierciedlała aktualny poziom dochodów osoby wnioskującej i członków jej rodziny. Wiąże się to z wymogiem zastosowania przy interpretacji tych przepisów wykładni systemowej i celowościowej, w kontekście których jako utratę dochodu należy także traktować zmniejszenie wysokości uzyskiwanych dochodów.

Sąd wskazuje na pogląd prezentowany w najnowszym orzecznictwie NSA (wyrok z 19 stycznia 2018 r., I OSK 1728/17; CBOSA), że "W języku polskim słowo "utrata" rozumiane jest jako strata, zanik, ubytek, "fakt, że ktoś (rzadziej coś) został pozbawiony kogoś lub czegoś" (zob. B. Dunaj (red.): Słownik współczesnego języka polskiego, Tom 2, Warszawa 1999, s. 487). W odniesieniu do pojęcia dochodu trzeba zatem przyjąć, że o "utracie dochodu" należy mówić w sytuacji jego "straty, zaniku, ubytku", a zatem zarówno w sytuacji, gdy określona osoba przestała uzyskiwać jakikolwiek dochód, jak i w sytuacji, gdy jej dotychczasowy dochód uległ częściowemu zmniejszeniu. Zdarzenia wymienione w katalogu określonym w punktach a-j przepisu art. 2 pkt 19 u.p.p.w.d. to zatem zdarzenia wpływające w ten właśnie sposób na dochody określonej osoby. Tak też należy wykładać istotne w realiach niniejszej sprawy przesłanki "utraty zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej" jako zdarzeń powodujących utratę dochodu. Skoro "utrata zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej" czyli "strata, zanik, ubytek" zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej jest zdarzeniem powodującym, że określona osoba przestaje uzyskiwać jakikolwiek dochód, bądź też powodującym, że jej dotychczasowy dochód ulega zmniejszeniu, to nie sposób wiązać tego pojęcia wyłącznie z całkowitym ustaniem prawnego stosunku zatrudnienia. W pojęciu tym będą mieściły się wszelkie zmiany związane z zatrudnieniem lub inną pracą zarobkową określonej osoby wpływające na zmniejszenie jej dochodów."

Po uzupełnieniu materiału dowodowego organ powinien ocenić, czy powyżej przedstawiony stan faktyczny wpisuje się w dyspozycję art. 7 ust. 3a ustawy, który włącza stosowanie przepisów o utracie i uzyskaniu dochodu. Przepisów o utracie i uzyskaniu dochodu nie stosuje się do dochodu z tytułu zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej i dochodu z tytułu wyrejestrowania lub rozpoczęcia pozarolniczej działalności gospodarczej, jeżeli członek rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego utracili dochód z tych tytułów i w okresie 3 miesięcy, licząc od dnia utraty dochodu, uzyskali dochód u tego samego pracodawcy lub zleceniodawcy lub zamawiającego dzieło lub ponownie rozpoczęli pozarolniczą działalność gospodarczą.

Powyższy przepis został wprowadzony ustawą z dnia 7 lipca 2017r. o zmianie niektórych ustaw związanych z systemami wsparcia rodzin (Dz.U. z 2017 r., poz. 1428) z dniem 1 sierpnia 2017 r. ( art. 15 pkt 3 w zw. z art. 41).

Dodany do ustawy art. 7 ust. 3a wprowadził okres 3 miesięcy, licząc od dnia utraty dochodu do uzyskania dochodu u tego samego pracodawcy. W przypadku męża skarżącej był to ten sam dzień zawarcia umów (dzień rozwiązania umowy o dzieło i zawarcia umowy o pracę).

Organ całkowicie pominął powyższy przepis i przedwcześnie przyjął bez zbadania rzeczywistej sytuacji dochodowej rodziny, że w związku z umową o pracę doszło wyłącznie do uzyskania dochodu.

Podkreślić należy, że zaskarżona decyzja jest wynikiem weryfikacji już przyznanego świadczenia wychowawczego decyzją ostateczną z dnia [...] kwietnia 2016r.

W zakresie kontroli okoliczności, które mogły mieć wpływ na sytuację dochodową w trakcie pobierania zasiłku wychowawczego, organ posiada odpowiednie narzędzia służące do weryfikacji dochodu podlegającego opodatkowaniu. Organ ma możliwość sprawdzenia danych o dochodach w systemie informatycznym Ministerstwa Finansów. Dodatkowo organ może zażądać od skarżącej dokumenty dotyczące rozliczenia podatkowego za 2016r.

Organ badając rzeczywistą sytuację finansową rodziny w 2016r. naruszył przepisy postępowania tj. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 kpa, poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

Ponownie rozpoznając sprawę organ, kierując się wskazaniami wynikającymi z uzasadnienia niniejszego wyroku, po uzupełnieniu materiałów dowodowych o dane dotyczące dochodu podlegającego opodatkowaniu, powinien ponownie dokonać wyliczenia dochodu rodziny przypadającego na osobę, a posługując się danymi do wyliczenia powinien wskazać źródło tych danych. Powyższe jest niezbędne dla czytelności decyzji administracyjnej. Z decyzji organu drugiej instancji nie wynika na podstawie jakiego dokumentu przyjęto dochód rodziny w 2014r. stanowiący kwotę 23.378,55 zł.

Należy zauważyć, że organ powinien w pierwszej kolejności ustalić dochód na podstawie art. 2 pkt 1 ustawy, który oznacza dochód w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych (art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 o świadczeniach rodzinnych - Dz.U.2017.1952).

Dochód ten powinien mieć swoje źródło w dokumentach urzędowych wydanych przez uprawnione organy albo w oświadczeniach składanych pod odpowiedzialnością karną tak jak np. zeznania podatkowe. Organ będzie miał na uwadze zasadę współdziałania organów administracji publicznej wyrażona w art. 7b kpa.

W toku postępowania organy administracji publicznej współdziałają ze sobą w zakresie niezbędnym do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli oraz sprawność postępowania, przy pomocy środków adekwatnych do charakteru, okoliczności i stopnia złożoności sprawy.

Dopiero dane wynikające z powyższych dokumentów stanowią podstawę do obliczenia dochodu rodziny.

Zgodnie z art. 2 pkt 4 u.p.p.w.z., jeżeli jest w niej mowa o dochodzie rodziny - oznacza to sumę dochodów członków rodziny, przy czym dochód członka rodziny - w myśl pkt 2 tego artykułu - oznacza przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, z zastrzeżeniem art. 7 ust. 1-3a.

Podsumowując, dokonana przez organy orzekające w sprawie niewłaściwa wykładnia art. 2 pkt 19 lit. c u.p.p.w.d. skutkowała brakiem prawidłowego ustalenia dochodu w rodzinie skarżącej i nieustaleniem dokładnego stanu faktycznego. Z uwagi na powyższe Sąd, stwierdzając naruszenie art. 2 pkt 19 lit. c w zw. z art. 7 ust. 1 u.p.p.w.dz., na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a , c p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku, uchylając zaskarżoną decyzję.

Ponownie prowadząc postępowanie organ administracji uwzględni ocenę prawną wyrażoną przez Sąd w uzasadnieniu.