Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt II SA/Ke 742/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2015-10-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6210 Dodatek mieszkaniowy
Hasła tematyczne: Dodatki mieszkaniowe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151, art. 153, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 3 ust. 3,  4
journal: Dz.U. 2001 nr 71 poz 734
law: Ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych.
article: art. 145 par. 1 pkt 1, art. 138 par. 1 pkt 1, art. 149 par. 1,2,  art. 151 pr. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 8 ust. 3
journal: Dz.U. 2004 nr 64 poz 593
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
article: art. 6
journal: Dz.U. 2003 nr 64 poz 592
law: Ustawa z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego
article: art. 28 ust. 4 pkt 1
journal: Dz.U. 1991 nr 7 poz 24
law: Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Żak, Sędziowie Sędzia WSA Renata Detka, Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal (spr.), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Sebastian Styczeń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 października 2015r. sprawy ze skargi H. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego we wznowionym postępowaniu oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania H. R., utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta z dnia [...] wydaną w przedmiocie dodatku mieszkaniowego we wznowionym postępowaniu.

Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następującym stanie faktycznym

i prawnym:

Ostateczną decyzją z dnia 26.09.2011r., wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta, przyznano H. R. dodatek mieszkaniowy w wysokości 118,18 zł miesięcznie na okres od dnia 1.10.2011r. do 31.03.2012r.

Postanowieniem z dnia 27.03.2013r. organ I instancji, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., wznowił z urzędu postępowanie, zakończone ww. decyzją. W uzasadnieniu wskazano, że strona w składanej deklaracji nie wykazała dochodów z prowadzenia poosiadanego gospodarstwa rolnego.

W toku wznowionego postępowania organ I instancji ustalił, że w dniu 13.06.2011r. na podstawie działu spadku H. R. nabyła na wyłączną własność niezabudowane działki o łącznej pow. 2,7 ha położone we wsi [...], które jednocześnie darowała mężowi J. R., postanawiając, że przedmiot darowizny będzie stanowił ich wspólny majątek objęty ustawową wspólnością małżeńską. W dniu 18.08.2011r. H. R. i J. R. wydzierżawili nieodpłatnie ww. gospodarstwo rolne. Uwzględniając dochody z prowadzenia gospodarstwa rolnego od dnia 13.06.2011r. do 31.08.2011r. (obliczone na podstawie obwieszenia Prezesa GUS z dnia 23.09.2011r. w sprawie w wysokości dochodu z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego w 2010r.) organ ustalił, że dodatek mieszkaniowy za ww. okres wyliczony jako różnica pomiędzy podstawą jego wyliczenia, tj. ustalonymi wydatkami na mieszkanie a udziałem własnym wnioskodawcy, stanowiącym 12 % miesięcznego dochodu, wynosi 92,31 zł. W tym zakresie powołano art. 3 ust. 4 oraz art. 7 ust. 9 ustawy z dnia 21.06.2001r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. nr 156, poz. 1817 ze zm.), zwanej dalej ustawą.

Mając na uwadze powyższe organ I instancji, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 oraz art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a., decyzją z dnia [...] uchylił poprzednio wydaną decyzję własną z dnia 26.09.2011r., orzekając jednocześnie o przyznaniu H. R. dodatku mieszkaniowego w skorygowanej wysokości 92,31 zł miesięcznie na okres od dnia 1.10.2011r. do 31.03.2012r.

Odwołanie od ww. decyzji wniosła H. R., kwestionując fakt doliczenia do dochodu z prowadzenia gospodarstwa rolnego o pow. 2,7 ha. Zdaniem strony, wskutek wydzierżawienia na 10 lat gruntów rolnych doszło do faktycznego zaprzestania działalności rolniczej, tj. prowadzenia gospodarstwa rolnego i osiągania jakichkolwiek dochodów z tego tytułu – co wynika z art. 28 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 20.12.1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2015r. poz. 704). Ponadto w naliczonej nowej kwocie dodatku mieszkaniowego organ, wbrew dyspozycji art. 8 ust. 3 ustawy z dnia 12.03.2004r. o pomocy społecznej, nie uwzględnił kwoty 300 zł, tj. alimentów świadczonych na rzecz innych osób.

Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło ww. decyzję organu I instancji z dnia [...] i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie wskazano, że organ I instancji nie dowiódł spełnienia przesłanek z art. 145 § 1 K.p.a., których zaistnienie umożliwia wydanie decyzji w trybie art. 151 K.p.a.

Skargę na ww. decyzję Kolegium do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach wniosła H. R.

Wyrokiem z dnia 12.11.2013r. sygn. akt II SA/Ke 865/13 WSA w Kielcach uchylił ww. decyzję organu odwoławczego, wskazując na naruszenie przepisów postępowania, to jest art. 138 § 2 K.p.a., gdyż rozstrzygnięcie sprawy nie wymagało uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części.

Wyrokiem z dnia 10.12.2014r. sygn. akt I OSK 194/14 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną Samorządowego Kolegium Odwoławczego , wywiedzioną od ww. orzeczenia. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie wskazano, że zgromadzony w sprawie materiał procesowy był wystarczający i nie zachodziła potrzeba stosowania trybu z art. 138 § 2 K.p.a. W konsekwencji Kolegium winno dokonać merytorycznej kontroli decyzji organu I instancji i odnieść się do zarzutów podniesionych w odwołaniu.

Kolegium, ponownie rozpatrując odwołanie H. R., wydało opisane na wstępie rozstrzygnięcie, utrzymując w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] Podkreślono przy tym, że przy ustaleniu wysokości dochodów na potrzeby dodatku mieszkaniowego odliczeniu od dochodu podlegają jedynie składniki enumeratywnie wyliczone w art. 3 ust. 3 ustawy. W konsekwencji brak było wskazywanej w odwołaniu możliwości odliczenia od dochodu alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Kolegium zwróciło jednocześnie uwagę na kompleksowe uregulowanie materii przyznawania dodatku mieszkaniowego przepisami ww. ustawy, wobec czego brak było podstaw do zastosowania przepisów ustawy o pomocy społecznej, w tym art. 8 ust. 3 tej ustawy. Odnosząc się do pojęcia "prowadzenia gospodarstwa rolnego", użytego w art. 3 ust. 4 ustawy, powołano się na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11.12.2012r. o sygn. akt I OPS 5/12. W konsekwencji uznano, że prowadzenie gospodarstwa rolnego nie wymaga osobistej pracy tym gospodarstwie – który to przypadek ma miejsce w niniejszej sprawie.

Odnosząc się do zawarcia w dniu 18.08.2011r. przez H.R. i J.R. umowy nieodpłatnej dzierżawy gospodarstwa rolnego o powierzchni 2,70 ha Kolegium wskazało, że umowa ta nie czyni zadość wymogom, o których mowa w art. 28 ust. 4 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Przepisy te dotyczą bowiem uzyskania uprawnień emerytalno-rentowych w sytuacji zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej – która to sytuacja nie zachodzi w przedmiotowej sprawie. Ponadto aby uznać, że doszło do zaprzestania działalności rolniczej w wyniku dzierżawienia gruntów rolnych na 10 lat, umowa dzierżawy winna być zgłoszona do ewidencji gruntów i budynków, która jest prowadzona przez starostów (art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 17.05.1989r. Prawo geodezyjne i kartograficzne, Dz. U. z 2015r. poz. 520). Tymczasem warunku tego nie spełniono, wpisując przedmiotową umowę jedynie do rejestru umów dzierżawy w Gminie [...]. Wskazano również, że H. R. i jej mąż zostali zobowiązani do opłacenia podatku rolnego i leśnego za 2013r. W konsekwencji do dochodów rodziny H. R. za miesiące czerwiec, lipiec i sierpień 2011r., wykazanego w deklaracji z dnia 13.09.2011r., w kwocie 5.736,46 zł z tytułu pobranego przez wnioskodawczynię zasiłku, wynagrodzenia męża oraz zasiłków rodzinnych na 2 dzieci należało doliczyć dochód z gospodarstwa za okres od 13.06.2011r. do 31.08.2011r. w kwocie 646,82 zł, obliczony zgodnie z obwieszczeniem Prezesa GUS z dnia 23.09.2011r. (2.278 zł z 1 ha przeliczeniowego w 2010r.) Tym samym przyjęty dochód roczny z powierzchni 1,3105 ha przeliczeniowych to 2.985,32 zł (miesięczny - 248,78 zł). Uwzględniono przy tym, że H. R. gospodarstwo rolne nabyła w drodze działu spadku w dniu 13.06.2011r. i wskazując, że dochód z gospodarstwa rolnego za lipiec, sierpień i 18 dni czerwca 2011r. wyniósł 646,82 zł. W rezultacie dochód gospodarstwa domowego H. R. w wymiarze miesięcznym na osobę wyniósł 531,94 zł, nie przekraczając zarazem 125 % kwoty najniższej emerytury obowiązującej w dniu złożenia wniosku w gospodarstwie wieloosobowym (728,18 zł). Wobec powyższego został spełniony warunek z art. 3 ust. 1 ustawy.

Reasumując Kolegium stwierdziło, że w niniejszej sprawie do wyliczenia dodatku mieszkaniowego należało przyjąć 12 % dochodów gospodarstwa domowego H. R. – które stanowi kwota 255,33 zł (2.127,76 zł x 12 %). Powołując się na art. 6 ust. 1 pkt 2 ustawy wskazano, że wydatki przypadające na powierzchnię normatywną lokalu wyniosły 347,64 zł, a wydatki poniesione przez osobę otrzymującą dodatek w wysokości 12% dochodów gospodarstwa domowego to jest 255,33 zł (w gospodarstwie 4-osobowym), wobec czego różnica stanowiąca wysokość dodatku to 92,31 zł.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach wniosła H. R. zarzucając powyższej decyzji naruszenie przepisów art. 7 ust. 9 w zw. z art. 3 ust. 4 ustawy – poprzez błędne przyjęcie, że przepisy, o których mowa w art. 28 ust. 4 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniach społecznych rolników dotyczą jedynie uzyskania uprawnień emerytalno-rentowych oraz błędne stwierdzenie, że nie został spełniony warunek zgłoszenia umowy dzierżawy do ewidencji gruntów i budynków w Starostwie Powiatowym. Zdaniem skarżącej stanowisko Kolegium, że uregulowania zawarte w przepisach ustawy o pomocy społecznej, w tym art. 8 ust. 3, nie mogą mieć zastosowania w sprawie jest niesprawiedliwe i krzywdzące.

Zdaniem skarżącej, z dołączonej do skargi decyzji Wójta Gminy z dnia 23.07.2013r. wynika m.in., że umowa dzierżawy została zawarta na 10 lat i została zarejestrowana w Starostwie Powiatowym w pod nr [...], o czym świadczy stempel Starostwa Powiatowego.

W ocenie skarżącej, powołana przez organ uchwała NSA z dnia 11.12.2012r. sygn. I OPS 5/12 dotyczy zupełnie innej sprawy, a mianowicie przyznania świadczenia z tytułu opieki nad niepełnosprawną matką. Ponadto w uchwale tej stwierdzono, że samo posiadanie lub własność gospodarstwa nie mogą być kwalifikowane jako jego prowadzenie, jeżeli nie wiąże się z nim wykonywanie określonej działalności rolniczej. Dalej skarżąca podniosła, że pełna definicja "prowadzenia działalności rolniczej" znajduje się w ustawie z dnia 11.04.2003r. o kształtowaniu ustroju rolnego, która do cech rolnika zalicza m.in. osobiste prowadzenie gospodarstwa, wprowadzając domniemanie, że taki stan rzeczy występuje, gdy dana osoba podejmuje wszelkie decyzje dotyczące prowadzenia działalności w gospodarstwie rolnym. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego prowadzenie gospodarstwa rolnego oznacza stałą osobistą działalność rolnika, mająca zarówno charakter wykonywania pracy lub innych zwykłych czynności związanych z prowadzeniem jaki zarządzaniem. Skarżąca podkreśliła, że warunków tych nie spełnia, gdyż mieszka 50 km od gospodarstwa (wydzierżawionego na 10 lat) oraz pracuje zawodowo jako sprzedawca.

Końcowo strona skarżąca wskazała, że przepisy ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników zostały przywołane w ustawie o świadczeniach rodzinnych. W konsekwencji Kolegium błędnie przyjęło, że przepisy te mogą dotyczyć tylko uzyskania uprawnień emerytalno - rentowych w sytuacji zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej. Skarżąca zarzuciła przy tym organowi błędne powołanie się na tekst jednolity ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników ogłoszony w Dz. U. z 2015r. – różniący się od zapisu ogłoszonego w 1991r. w odniesieniu do sytuacji z 2013r.

Mając na względzie powyższe, H. R. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i "anulowanie naliczonej sankcyjnie kwoty 310,44 zł jako dodatku niesłusznie pobranego (25,87 zł x 6 miesięcy x 2)".

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej ustawą P.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Należy przy tym podkreślić, że zgodnie z art. 133 § 1 ustawy P.p.s.a. sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Podstawą zatem orzekania w postępowaniu sądowadministracyjnym jest materiał dowodowy zgromadzony w sprawie w toku postępowania administracyjnego prowadzonego przez właściwe organy w danej sprawie. W konsekwencji sąd administracyjny nie dokonuje własnych ustaleń faktycznych w danej sprawie administracyjnej, a jedynie bada, czy ustalenia faktyczne dokonane przez organy administracji publicznej, których decyzje zostały zaskarżone odpowiadają prawu (por. wyrok NSA z dnia 23.01.2007r. o sygn. akt II FSK 72/06, ONSA WSA 2008, nr 2, poz. 31, uchwała NSA wydana w pełnym składzie z dnia 26.10.2009r. o sygn. akt I OPS 10/09, ONSA WSA 2010, nr 1, poz.1). Sąd administracyjny jest więc sądem kasacyjnym, orzekającym o zgodności albo niezgodności z prawem aktu lub czynności organu administracji. Z kolei stosownie do art. 134 ustawy P.p.s.a. sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną.

Rozpatrując skargę w ramach tak zakreślonej kognicji Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością uchylenia bądź stwierdzenia nieważności decyzji organu odwoławczego.

Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] (K-84), utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] (K-30) w przedmiocie dodatku mieszkaniowego we wznowionym postępowaniu.

Tym ostatnim rozstrzygnięciem Prezydent Miasta, działając w oparciu o art. 145 § 1 pkt 5 oraz art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a. uchylił poprzednio wydaną decyzję własną z dnia 26.09.2011r. (K-14) o przyznaniu H. R. dodatku mieszkaniowego w wysokości 118,18 zł miesięcznie na okres od dnia 1.10.2011r. do 31.03.2012r i orzekł o przyznaniu H. R. dodatku mieszkaniowego w skorygowanej wysokości 92,31 zł miesięcznie na okres od dnia 1.01.2011r. do 31.03. 2012r. Jako podstawę materialnoprawną tego rozstrzygnięcia organ powołał przepisy art. 3 ust. 3, 4, art. 5 ust. 1, art. 6 ust. 1, art. 7 ust. 1, 9 ustawy z dnia 21.06.2001r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. nr 156, poz. 1817 ze zm.), zwanej dalej ustawą.

Do wydania zaskarżonej decyzji doszło na skutek wyroku WSA w Kielcach z dnia 12.11.2013r. o sygn. akt II SA/Ke 865/13 (K-79), którym uchylono poprzednio wydaną decyzję Kolegium z dnia 26.08.2013r. (K-52). Tym ostatnim rozstrzygnięciem organ odwoławczy uchylił ww. decyzję organu I instancji z dnia [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ – z uwagi na brak wykazania spełnienia przesłanek z art. 145 § 1 K.p.a., umożliwiających wydanie decyzji w trybie art. 151 K.p.a.

W konsekwencji zagadnieniem o zasadniczym znaczeniu dla rozpoznania niniejszej sprawy jest kwestia związania Sądu ww. wyrokiem. Zgodnie bowiem z art. 153 ustawy P.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia. Tym samym, orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania, w którym zostało wydane tak ono jak i zaskarżone rozstrzygnięcie, obejmując zarazem przyszłe – ewentualne – postępowanie administracyjne w sprawie (por. wyrok NSA z dnia 22.03.1999r., sygn. akt IV SA 527/97, LEX nr 47275). Jest to szczególnie istotne przy orzeczeniach kasatoryjnych, gdzie fundamentalne znaczenie ma uzasadnienie wyroku sądu administracyjnego, w wyniku którego następuje ponowne merytoryczne rozpatrzenie sprawy w nowym postępowaniu administracyjnym. Są tam bowiem zawarte wskazania co do dalszego postępowania organów administracyjnych, jak również stosowna ocena prawna dotychczasowych działań.

Mając na względzie powyższe stwierdzić trzeba, że zarówno organy administracji publicznej orzekające w przedmiotowej sprawie, jak i Sąd związani są ww. prawomocnym wyrokiem z dnia 12.11.2013r. o sygn. akt II SA/Ke 865/13.

W uzasadnieniu powołanego orzeczenia, wydanego w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy P.p.s.a., wskazano cyt: "Sąd wbrew stanowisku zaprezentowanemu w zaskarżonej decyzji stwierdza, że organ I instancji nie tylko przedstawił stan faktyczny, także wskazał, przeanalizował oraz ocenił przesłankę wznowienia postępowania wynikającą z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. (...). W uzasadnieniu decyzji stwierdził, że wznowiono postępowanie w stosunku do decyzji o przyznaniu dodatku mieszkaniowego, bowiem wyszły na jaw nowe okoliczności faktyczne istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Okolicznością powyższą, co wynika z uzasadnienia organu I instancji, było powzięcie w dniu 7.03.2013r. wiadomości przez Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie, że H. R. w deklaracji nie wykazywała dochodów z prowadzenia gospodarstwa rolnego, które posiada wraz z mężem na terenie gminy [...] w miejscowości [...]. W wyniku wznowionego postępowania organ I instancji ustalił, że 13.06.2011r. H. R. nabyła na wyłączną własność niezabudowane działki (...), które jednocześnie darowała swojemu mężowi, postanawiając że przedmiot darowizny stanowił będzie ich współwłasność. W dniu 18.08.2011r. H. i J. małż. R. wydzierżawili nieodpłatnie gospodarstwo rolne. Zdaniem Sądu, organ odwoławczy, rozpoznając odwołanie skarżącej, powinien w oparciu o materiał procesowy zgromadzony w sprawie dokonać oceny ustalonego w postępowaniu przed organem I instancji stanu faktycznego w kontekście przepisów regulujących zasady ustalania dochodu tj. art. 3 ust. 3 oraz ust. 4 ustawy z dnia 21.06.2001r. o dodatkach mieszkaniowych oraz zasady wznowienia postępowania tj. art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. (...). Zgromadzony w niniejszej sprawie materiał procesowy stanowił wystarczającą podstawę bez konieczności uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części do dokonania przez organ odwoławczy takiej oceny w zakresie spełnienia przesłanki do wznowienia postępowania o przyznaniu dodatku mieszkaniowego oraz jakie z niego wynikają skutki dla rozstrzygnięcia sprawy".

Niezależnie od powyższego wskazać trzeba, że wyrokiem z dnia 10.12.2014r. sygn. akt I OSK 194/14 (K-74) Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną Kolegium od ww. orzeczenia. W uzasadnieniu tego wyroku NSA wskazał, że "przesłanki wznowienia w sprawie są oczywiste i zostały wskazane w decyzji organu pierwszej instancji (...). Rozpoznając sprawę samorządowe kolegium odwoławcze powinno skoncentrować się na zarzutach podniesionych w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji, to znaczy zbadać czy wysokość dodatku mieszkaniowego została prawidłowo obliczona w związku z ujawnieniem nowej okoliczności, nieznanej wcześniej organowi pierwszej instancji, to jest nabycia przed datą wydania decyzji gospodarstwa rolnego".

Przenosząc powyższe wskazania na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić trzeba, że zalecenia Sądu zawarte w uzasadnieniu wyroku o sygn. akt II SA/Ke 865/13 zostały wykonane przez Kolegium w całości. Mianowicie, w prowadzonym ponownie postępowaniu odwoławczym stwierdzono, że w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki wznowienia postępowania określone w art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. i rozstrzygnięto sprawę merytorycznie – na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. oraz powołanych wyżej przepisów prawa materialnego – w oparciu o zgromadzony przez organ I instancji materiał dowodowy. W tym zakresie Kolegium odniosło się do wskazanej przez sądy administracyjne okoliczności braku wykazywania przez skarżącą w złożonej deklaracji o dochodach (por. wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego, K-12) dochodów z prowadzenia gospodarstwa rolnego o łącznej pow. 2,7 ha, które nabyła drogą działu spadku w dniu 13.06.2011r., stanowiącego przedmiot ustawowej wspólności małżeńskiej, a następnie w dniu 18.08.2011r. nieodpłatnie wydzierżawionego (K-19-24).

Nowe okoliczności faktyczne istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję ostateczną, skutkowały wydaniem postanowienia z dnia 27.03.2013r. (K-17), którym wznowiono postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z dnia 26.09.2011r. o przyznaniu H. R. dodatku mieszkaniowego w wysokości 118,18 zł miesięcznie na okres od dnia 1.10.2011r. do 31.03.2012r. W tym ostatnim rozstrzygnięciu przy obliczaniu dochodu H. R. – na potrzeby ustalenia wysokości dodatku mieszkaniowego – nie uwzględniono bowiem faktu posiadania przez wnioskodawczynię gospodarstwa rolnego.

Wznowienie postępowania następuje w drodze postanowienia (art. 149 § 1 K.p.a.), które stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (art. 149 § 2 K.p.a.). Z kolei stosownie do art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a. organ administracji publicznej, o którym mowa w art. 150, po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 149 § 2 wydaje decyzję, w której uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b, i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy.

Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy dodatek mieszkaniowy przysługuje osobom, o których mowa w art. 2 ust. 1, jeżeli średni miesięczny dochód na jednego członka gospodarstwa domowego w okresie 3 miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego nie przekracza 175% kwoty najniższej emerytury w gospodarstwie jednoosobowym i 125% tej kwoty w gospodarstwie wieloosobowym, obowiązującej w dniu złożenia wniosku, z zastrzeżeniem art. 6 ust. 8. Z kolei stosownie do art. 3 ust. 3 ustawy za dochód uważa się wszelkie przychody po odliczeniu kosztów ich uzyskania oraz po odliczeniu składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe oraz na ubezpieczenie chorobowe, określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych, chyba że zostały już zaliczone do kosztów uzyskania przychodu. Do dochodu nie wlicza się świadczeń pomocy materialnej dla uczniów, dodatków dla sierot zupełnych, jednorazowych zapomóg z tytułu dodatku z tytułu urodzenia dziecka, pomocy w zakresie dożywiania, zasiłków okresowych z pomocy społecznej, jednorazowych świadczeń pieniężnych i świadczeń w naturze z pomocy społecznej, dodatku mieszkaniowego, dodatku energetycznego oraz zapomogi pieniężnej, o której mowa w przepisach o zapomodze pieniężnej dla niektórych emerytów, rencistów i osób pobierających świadczenie przedemerytalne albo zasiłek przedemerytalny w 2007r. (zdanie drugie).

W konsekwencji, jak słusznie stwierdziło Kolegium, odnosząc się do zarzutów odwołania, odliczeniu od dochodu, o jakim mowa w art. 3 ust. 1 ustawy, podlegają jedynie składniki enumeratywnie wyliczone w ostatnim z cytowanych przepisów – wśród których ustawodawca nie wymienia kwoty świadczonych alimentów ani dochodów z prowadzenia gospodarstwa rolnego.

W realiach rozpoznawanej sprawy organy obu instancji prawidłowo zastosowały we wznowionym postępowaniu przepis art. 3 ust. 4 ustawy, zgodnie z którym dochód z prowadzenia gospodarstwa rolnego ustala się na podstawie powierzchni gruntów w hektarach przeliczeniowych i przeciętnego dochodu z 1 hektara przeliczeniowego, ostatnio ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, na podstawie art. 18 ustawy z dnia 15.11.1984r. o podatku rolnym (Dz. U. z 2006r. nr 136, poz. 431 ze zm.). Z kolei jak wynika z obwieszczenia Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 23.09.2011r. w sprawie wysokości przeciętnego dochodu z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego w 2010r. (obowiązującego w dniu wydawania decyzji ostatecznej z dnia 26.09.2011r. o przyznaniu dodatku mieszkaniowego) dochód ten wynosił 2.278 zł. W konsekwencji, mając na uwadze, że użytki rolne w gospodarstwie rolnym H. i J. R. stanowią 1,3105 ha przeliczeniowych (co wynika z decyzji o wymiarze podatku rolnego, K-24) organy prawidłowo ustaliły, że dochód roczny z takiej powierzchni wynosiłby 2.985,32 zł, a miesięczny 248,78 zł. Organy miały przy tym na uwadze okoliczność, że H. R. nabyła ww. gospodarstwo rolne w dniu 13.06.2011r., wobec czego prawidłowo uwzględniły w okresie, którego dotyczy złożona deklaracja o dochodach (za czerwiec, lipiec i sierpień 2011r.) dochód z gospodarstwa rolnego za 18 dni czerwca 2011r. ( (248,78 zł : 30 dni) x 18 dni =149,27 zł), cały lipiec 2011r. (248,78 zł) oraz cały sierpień 2011r. (248,78 zł), co dało łączną kwotę 646,82 zł.

W rezultacie do dochodu rodziny H. R. za miesiące czerwiec, lipiec i sierpień 2011r. (5.736,46 zł), wykazanego w przedmiotowej deklaracji z tytułu pobranego przez wnioskodawczynię zasiłku dla bezrobotnych, wynagrodzenia męża oraz zasiłków rodzinnych na dwoje dzieci organy obu instancji prawidłowo doliczyły ustalony w powyższy sposób dochód z gospodarstwa rolnego za okres od 13.06.2011r. do 31.08.2011r. w kwocie 646,82 zł. W rezultacie dochód gospodarstwa domowego H. R. za okres objęty przedmiotową deklaracją, wyniósł łącznie 6.383,28 zł, wynosząc w wymiarze miesięcznym 2.127,76 zł, a na osobę – 531,94 zł, co stanowiło 73,05 % najniższej emerytury obowiązującej w dniu złożenia wniosku (728,18 zł). Obliczony w ten sposób dochód nie przekroczył zatem 125% kwoty najniższej emerytury w gospodarstwie wieloosobowym, spełniając zarazem warunek określony w art. 3 ust. 1 ustawy. Jednocześnie, jak wynika z akt sprawy (K-12), wydatki na mieszkanie skarżącej (zamieszkiwane przez cztery osoby) wyniosły 347,64 zł (centralne ogrzewanie 129,33 zł + koszty eksploatacji 60,83 zł + fundusz remontowy 47,90 zł + wywóz śmieci 22,44 zł + ciepła woda 31,67 zł + zimna woda 55,47 zł).

W tym miejscu należy wskazać, że zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 2 ustawy wysokość dodatku mieszkaniowego stanowi różnicę między wydatkami, o których mowa w ust. 3-6, przypadającymi na normatywną powierzchnię użytkową zajmowanego lokalu mieszkalnego, a kwotą stanowiącą wydatki poniesione przez osobę otrzymującą, z zastrzeżeniem ust. 2, dodatek w wysokości 12% dochodów gospodarstwa domowego - w gospodarstwie 2-4-osobowym. Organy obu instancji, kierując się treścią cyt. przepisu, prawidłowo przyjęły różnicę między wydatkami przypadającymi na powierzchnię normatywną lokalu – 347,64 zł, a kwotą stanowiącą wydatki poniesione przez osobę otrzymującą dodatek w wysokości 12% dochodów gospodarstwa domowego – w gospodarstwie 4-osobowym – wynoszące 255,33 zł (2.127,76 zł x 12 %), ustalając w rezultacie że wysokość dodatku wynosi 92,31 zł (347,64 zł -255,33 zł).

Odnosząc się do zarzutów skargi należy podkreślić, że ustawa o dodatkach mieszkaniowych kompleksowo reguluje kwestie przyznawania tych świadczeń. Wobec powyższego Kolegium trafnie wskazało, że w rozpoznawanej sprawie nie znajdują zastosowania przepisy ustawy z dnia 12.03.2004r. o pomocy społecznej, w tym powoływany przez stronę art. 8 ust. 3 tej ustawy. Zgodnie z tym przepisem za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób (pkt 3). W konsekwencji brak podstaw do odliczenia w okresie wyszczególnionym w ww. deklaracji od dochodów 4 – osobowego gospodarstwa domowego skarżącej alimentów świadczonych przez jej męża. To samo dotyczy powoływanego w skardze pojęcia prowadzenia działalności rolniczej, przyjętego w art. 6 ustawy z dnia 11.04.2003r. o kształtowaniu ustroju rolnego (Dz. U. z 2012, poz. 803), zgodnie z którym za rolnika indywidualnego, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, uważa się osobę fizyczną będącą właścicielem, użytkownikiem wieczystym, samoistnym posiadaczem lub dzierżawcą nieruchomości rolnych, których łączna powierzchnia użytków rolnych nie przekracza 300 ha, posiadającą kwalifikacje rolnicze oraz co najmniej od 5 lat zamieszkałą w gminie, na obszarze której jest położona jedna z nieruchomości rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego i prowadzącą przez ten okres osobiście to gospodarstwo.

Odnosząc się do stanowiska strony skarżącej, kwestionującej przyjęcie przez organy dochodu z wydzierżawionego nieodpłatnie gospodarstwa rolnego, wskazać trzeba, że w tym zakresie w art. 3 ust. 4 ustawy ustawodawca ustanowił zasadę ryczałtowego ustalania tej wartości – na podstawie odpowiedniego obwieszczenia Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w sprawie wysokości przeciętnego dochodu z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego. Przepis ten należy wykładać w ten sposób, że określony w nim szacunkowy dochód z gospodarstwa rolnego uwzględnia się niezależnie od tego, czy gospodarstwo to jest faktycznie użytkowane (por. wyrok NSA z dnia 18.02.2010r. o sygn. akt I OSK 1425/09, wydany na gruncie art. 5 ust. 8 ustawy z dnia 28.11.2003r. o świadczeniach rodzinnych, LEX nr 591251).

Co się zaś tyczy powoływanego przez skarżącą przepisu art. 28 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 20.12.1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2015r. poz. 704), zgodnie z którym uznaje się, że emeryt lub rencista zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej, jeżeli ani on, ani jego małżonek nie jest właścicielem (współwłaścicielem) lub posiadaczem gospodarstwa rolnego w rozumieniu przepisów o podatku rolnym i nie prowadzi działu specjalnego, nie uwzględniając:

1) gruntów wydzierżawionych, na podstawie umowy pisemnej zawartej co najmniej na 10 lat i zgłoszonej do ewidencji gruntów i budynków, osobie niebędącej:

a) małżonkiem emeryta lub rencisty,

b) jego zstępnym lub pasierbem,

c) osobą pozostającą z emerytem lub rencistą we wspólnym gospodarstwie domowym,

d) małżonkiem osoby, o której mowa w lit. b lub c

- to wskazać należy, że skarżącej ani jej mężowi nie przysługuje status emeryta bądź rencisty. Tak więc powołany wyżej przepis nie znajduje zastosowania w rozpoznawanej sprawie.

Mając na uwadze powyższe rozważania, w ocenie Sądu, bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy niniejszej pozostaje ewentualne zgłoszenie zawartej umowy dzierżawy do ewidencji gruntów i budynków, jakkolwiek spełnienia tego warunku skarżąca również nie udokumentowała. Jak słusznie bowiem zauważyło Kolegium w odpowiedzi na skargę, zarówno na kopii egzemplarza umowy dzierżawy, jak i aneksu do niej, brak jest odpowiedniej pieczęci Starosty Powiatowego prowadzącego ewidencję gruntów i budynków oraz wskazanego w skardze numeru, pod którym w ewidencji miała zostać zarejestrowana przedmiotowa umowa. Ponadto w aktach administracyjnych brak było decyzji Wójta Gminy z dnia 23.07.2015r., zawierającej informację o rejestracji ww. umowy (dołączonej dopiero do skargi). W rezultacie organ odwoławczy nie dysponował materiałem w oparciu o który mógłby odnieść się do podnoszonych przez stronę zarzutów.

W świetle powyższych okoliczności faktycznych i prawnych dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy nie miała znaczenia wskazywana przez stronę skarżącą okoliczność "zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego" wobec zawarcia na 10 lat umowy jego dzierżawy. Wskazać przy tym trzeba, że orzecznictwie i doktrynie podkreśla się, że w pojęciu prowadzenia gospodarstwa rolnego mieści się cały zespół czynności (takich jak sprawowanie nadzoru, zarządzanie), w związku z czym nie jest wymagana osobista praca w tym gospodarstwie.

Za niezasadną należy uznać argumentację strony skarżącej co do błędnego powołania przez Kolegium oznaczenia w Dzienniku Ustaw ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, gdyż po wznowieniu postępowania organ rozstrzyga sprawę w oparciu o przepisy obowiązujące w dacie wydania decyzji.

Skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy P.p.s.a.