Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2123/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-03-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art 151 par 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Kosińska Sędziowie: WSA Małgorzata Boniecka – Płaczkowska (spr.) WSA Anna Falkiewicz – Kluj po rozpoznaniu w dniu 10 marca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. S. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] czerwca 2021 r., nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody [...] z [...] kwietnia 2021 r., nr [...]; II. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz M. S. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] czerwca 2021 r., nr [...] Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, po rozpatrzeniu odwołania M.S. od decyzji Wojewody [...] z [...] kwietnia 2021 r., nr [...] odmawiającej uchylenia ostatecznej decyzji Wojewody [...] z [...] marca 2016 r., nr [...] w zakresie punktu [...] decyzji, utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] kwietnia 2021 r.

W uzasadnieniu Minister wskazał, że Wojewoda [...] decyzją z

[...] kwietnia 2021 r. odmówił uchylenia ostatecznej decyzji własnej z [...] marca

2016 r. w zakresie punktu [...] decyzji, w którym odmówiono M.S. potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez J.S. nieruchomości położonych w [...], powiat [...], województwo [...], poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, stanowiących grunty rolne o powierzchni [...] ha. Pismem z [...] kwietnia 2021 r. M.S. wniosła odwołanie od decyzji Wojewody z [...] kwietnia 2021 r.

Rozpoznając sprawę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wskazał, że wnioskiem z [...] grudnia 2008 r. M.S. wystąpiła o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez J.S. nieruchomości położonych w [...], gmina [...], powiat [...], województwo [...] o łącznej pow. około [...] ha obejmujących nieruchomości rolne w tym [...] , [...] , [...] , [...] , [...] i [...] . Do wniosku dołączono, m.in.: oświadczenia świadków: A.S., T.L., M.D., S.O., "[...]" wydaną przez Towarzystwo [...] w [...], opinię biegłego geodety i rzeczoznawcy majątkowego T.J. z [...] lipca 2015 r.

Wojewoda [...] decyzją z [...] czerwca 2011 r., nr [...] odmówił M.S. potwierdzenia prawa do rekompensaty. Minister Skarbu Państwa decyzją z [...] sierpnia 2011 r., nr [...] uchylił decyzję Wojewody [...] z [...] czerwca 2011 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Pismem z [...] listopada 2011 r. pełnomocnik M.S. wniósł o rozszerzenie treści wniosku o rekompensatę do pierwotnych [...] ha.

Wojewoda [...] decyzją z [...] marca 2016 r. potwierdził M.S. prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez J.S. nieruchomości w majątku [...][...],[...] , powiat [...], województwo [...] o pow. [...] ha, zabudowanej [...] , [...] [...] , [...] , [...] , [...] , [...] i [...] . W punkcie [...] decyzji organ I instancji odmówił potwierdzenia prawa do rekompensaty w postaci gruntów rolnych o pow. [...] ha.

Wnioskiem z [...] marca 2021 r. M.S. zwróciła się do Wojewody [...] o wznowienie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 kpa, postępowania zakończonego ostateczną decyzją Wojewody [...] z [...] marca 2016 r. w zakresie punktu [...] decyzji. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne i nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który wydał decyzję, a mianowicie dokumenty pozyskane z Archiwum Państwowego Obwodu [...] oraz z Archiwum Narodowego w [...], dotyczące pozostawienia na [...] majątku w [...]. Do wniosku dołączono dokumenty:

1. wydruk fragmentu "[...] w [...] z [...]" z 1890 r. opracowanego przez prof. dr T.P.;

2. wydruk fragmentu "[...]" z 1905 r. opracowanego przez [...] ;

3. wydruk fragmentu Dziennika Urzędowego Województwa [...] z [...] listopada 1924 r., nr [...] zawierającego, m. in. komunikat z [...] października 1924 r. o "wyniku prawomocnie dokonanych wyborów członków i zastępców tutejszej Wojewódzkiej Rady Wodnej", w którym figuruje J.S., właściciel folwarku, zamieszkały [...], powiat [...];

4. wydruk fragmentu Bezpartyjnego Tygodnika Informacyjnego "[...]", nr [...] z [...] grudnia 1929 r., w którym jest wzmianka, iż: "W pokazach obok licznych włościan wzięli udział z Województwa inspektor rolny J.S. (...)";

5. zaświadczenie Archiwum Państwowego Obwodu [...] z [...] stycznia 2021 r., nr [...] wraz z poświadczonym tłumaczeniem z języka [...]. Do zaświadczenia dołączono:

- pierwszą stronę "[...] za 1910 r. od nr [...] do nr [...] -/- na [...] kartach" wraz z poświadczonym tłumaczeniem z języka [...] ;

- "[...] " dziennik hipoteczny [...], zawierający kontrakt kupna i sprzedaży, zawarty pomiędzy J.D. rolnikiem w [...] i J.S. właścicielem Folwarku w [...][...] kwietnia 1909 r. w Sądzie Powiatowym w [...], dotyczący nabycia przez J.S. parceli gruntowych [...], [...], [...] i [...] wydzielonych ze składu realności objętej wykazem hipotecznym [...][...] gm. [...];

6. zaświadczenie Archiwum Państwowego Obwodu [...] z [...] stycznia 2021 r., nr [...], wraz z poświadczonym tłumaczeniem z języka [...], zgodnie z którym: "Przesyłam zaświadczenie z archiwum oraz kopie dokumentów o nieruchomościach, które należały do (...) J.Z. [pisownia nazwiska w dokumencie]. Do zaświadczenia dołączono:

- pierwszą stronę dokumentu [...] Starostwa Powiatowego "L [...] " wraz z poświadczonym tłumaczeniem z języka [...] i [...] oraz ww. listę wraz z poświadczonym tłumaczeniem z języka [...] , na której pod pozycją [...] figuruje J.S. (imię w dokumencie);

7. pismo z Archiwum Narodowego w [...] z [...] marca 2021 r., znak: [...] do którego dołączono uwierzytelnione kserokopie dokumentów dotyczące miejscowości [...] pochodzące z zespołu [...] [...] (sygn. [...] i [...]), tj.:

- mapy gminy [...];

- fragmentu protokołu parcelowego gminy [...] na którym widnieje data [...] lutego 1897 r., w którym figurują wpisy z lat 1897-1936.

Wojewoda [...] postanowieniem z [...] kwietnia 2021 r., nr

[...] wznowił, na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 kpa, postępowanie zakończone ostateczną decyzją własną z [...] marca 2016 r. w zakresie punktu [...] decyzji.

W piśmie z [...] kwietnia 2021 r. pełnomocnik M.S. przedstawił stanowisko w sprawie, a pismem z [...] kwietnia 2021 r. uzupełnił stanowisko z [...] kwietnia 2021 r. Do pisma załączono pismo z Archiwum Narodowego w [...] z [...] kwietnia 2021 r., nr [...] przekazujące uwierzytelnione kserokopie dokumentów dotyczących miejscowości [...] pochodzące z zespołu [...] [...] (sygn. [...]).

Wojewoda [...] decyzją z [...] kwietnia 2021 r. odmówił uchylenia ostatecznej decyzji Wojewody [...] z [...] marca 2016 r. w zakresie punktu [...] decyzji.

M.S. wniosła odwołanie od decyzji Wojewody z [...] kwietnia 2021 r.

Po rozpatrzeniu odwołania Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wskazał, że kwestie rekompensat za "mienie zabużańskie" reguluje obecnie ustawa z 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U z 2017 r., poz. 2097).

Podał, że zgodnie z art. 145 § 1 pkt 5 kpa w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Zgodnie z art. 151 § 1 pkt 1 kpa organ po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 149 § 2 wydaje decyzję, w której odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b kpa.

Minister omówił treść decyzji Wojewody [...] z [...] kwietnia 2021 r. Wyjaśnił, że w ocenie Wojewody nowe dowody nie przedstawiają majątku [...] według stanu na [...] września 1939 r., ani nawet na dzień powstania II Rzeczypospolitej Polskiej. W ocenie Wojewody [...] przedłożone nowe dowody w sprawie nie mają wpływu na kształt rozstrzygnięcia Wojewody zawartego w punkcie [...] decyzji z [...] marca 2016 r. Brak jest zatem możliwości uchylenia punktu [...] ww. decyzji, gdyż nie została spełniona przesłanka, zawarta w art. 145 § 1 pkt 5 kpa, która była podstawą wznowienia postępowania. W ocenie organu odwoławczego decyzja Wojewody z [...] kwietnia 2021 r. odpowiada prawu.

Odnosząc się do wydruku fragmentu "[...]" z 1890 r. opracowanego przez prof. dr T.P. oraz wydruku fragmentu "[...]" z 1905 r. opracowanego przez [...] , Minister stwierdził, że pierwszy z nich zawiera wykaz nieruchomości według stanu na 49 lat przed wybuchem II wojny. Z drugiego z ww. dowodów wytworzonego 34 lata przed wybuchem II wojny wynika, że w 1905 r. właścicielem [...] [...] ( [...]) o ogólnej pow. [...] ha był W.P.. Skorowidz nie jest dokumentem urzędowym poświadczającym prawo własności, nie stanowi wystarczającego dowodu na potwierdzenie posiadania przez wskazanego w nim właściciela prawa własności do określonej tam nieruchomości. Nie jest również dokumentem prywatnym. Skorowidz był wydawnictwem o charakterze informacyjnym, powszechnie dostępnym. W materiale dowodowym nie ma jakichkolwiek dowodów wskazujących, że J.S. nabył od W.P. prawo własności nieruchomości lub jej części objętej wykazem [...] położonej w [...], o której mowa w ww. skorowidzu z 1905 r., która mogłaby stanowić sporne [...] ha gruntów rolnych w [...].

Nabycie przez J.S. nieruchomości w [...] potwierdza pochodzący ze "[...]" odpis dla zbioru dokumentów - dziennik hipoteczny [...]. Odpis ten zawiera kontrakt kupna i sprzedaży zawarty pomiędzy J.D. i J.S. [...] kwietnia 1909 r. w Sądzie Powiatowym w [...], dotyczący nabycia przez J.S. parceli gruntowych [...],[...],[...] i [...] wydzielonych ze składu realności objętej wykazem hipotecznym [...] gm. [...]. W odniesieniu do ww. dowodów organ stwierdził, że są to dokumenty urzędowe. Kopie tych dokumentów zostały uwierzytelnione przez Archiwum Państwowe Obwodu [...]. Minister podzielił stanowisko Wojewody, że na podstawie fragmentu protokołu parcelowego gminy [...] sporządzonego [...] lutego 1897 r., zawierającego wpisy z lat 1897-1936, pozyskanego z Archiwum Narodowego w [...] można ustalić, że powierzchnia ww. parcel wynosiła odpowiednio: [...] ha (rola), [...] ha (łąka), [...] ha ([...] ) oraz [...] ha ([...] ), tj. łącznie [...] ha. Jednakże zauważyć, że kontrakt kupna i sprzedaży został zawarty w 1909 r., a zatem aż 30 lat przed wybuchem lI wojny.

Kolejnym nowym dowodem w sprawie jest zaświadczenie Archiwum Państwowego Obwodu [...] z [...] stycznia 2021 r., nr [...], wydane na podstawie dokumentów z [...] Starostwa Powiatowego ([...] ), zgodnie z którym J.S. według stanu na [...] marca 1916 r. posiadał [...] ha ziemi w miasteczku [...], powiat [...]. Do zaświadczenia dołączono dokument [...] Starostwa Powiatowego, tj. fragment "Listy właścicieli [...] w powiecie i spisu z częścią mieszkaniowo-eksploatacyjną nr [...] o zapewnieniu im siły roboczej: z 1916 r., gdzie w punkcie [...], J.S. (imię w dokumencie) figuruje jako właściciel [...] ha ziem uprawnych oddanych w dzierżawę, do obrobienia których zatrudniono siłę roboczą w liczbie [...] robotników i [...] koni (zaprzęgów). Na ww. fragmencie listy widnieje data [...] marca 1916 r. Organ podał, że dowód ten jest dokumentem urzędowym zaświadczającym o stanie posiadania J.S. na 23 lata przed wybuchem wojny.

Nowymi dowodami w sprawie są również pozyskane z Archiwum Narodowego w [...] fragmenty ww. protokołu parcelowego gminy [...] oraz mapa katastralna gminy [...] z 1909 r. Protokół ten obejmuje, m.in. [...] parcele gruntowe ([...],[...],[...] i [...]), które w 1909 r. nabył J.S.. W odniesieniu do protokołu parcelowego gminy [...] Minister stwierdził, że jest to dokument o charakterze urzędowym, jednakże protokół ten nie świadczy o prawie własności przysługującym w stosunku do parcel w nim wymienionych, ponieważ wskazuje on wyłącznie ich rodzaj i powierzchnię, nie określa natomiast osoby właściciela poszczególnych parcel. Organ II instancji podzielił stanowisko Wojewody, że analiza mapy katastralnej gminy [...] z 1909 r. wskazuje na niezgodność powierzchni parcel wymienionych w protokole parcelowym gminy [...] z powierzchnią parcel objętych tą mapą. O niezgodności tej świadczy, np. fakt że na mapie parcela [...] jest wyraźnie większa od parceli [...], natomiast według protokołu parcelowego gminy [...] powierzchnia parceli [...] ([...]) jest ponad trzykrotnie mniejsza od powierzchni parceli [...] ([...]). Także w przypadku parcel nabytych przez J.S. w 1909 r. występuje analogiczna niezgodność powierzchni. Parcela [...] według ww. mapy jest bowiem wyraźnie większa od parceli [...], natomiast według protokołu parcelowego, to powierzchnia parceli [...] ([...]) jest większa od powierzchni parceli [...] ([...]). Mając na uwadze powyższe organ stwierdził, że mapa [...] gminy [...] z 1909 r. jest niezgodna z protokołem parcelowym gminy [...] co najmniej w zakresie powierzchni parcel w niej figurujących, a tym samym wywodzenie jakichkolwiek domniemań z tego dokumentu, mających wpływ na ustalenie przysługiwania prawa własności tych parcel, jest nieuzasadnione.

Kolejne nowe dowody w postępowaniu stanowią fragment Dziennika Urzędowego Województwa [...] z [...] listopada 1924 r., nr [...] oraz fragment Bezpartyjnego Tygodnika Informacyjnego "[...]" nr [...] z [...] grudnia 1929 r. Dziennik Urzędowy Województwa [...] zawiera, m.in. komunikat z [...] października 1924 r. o ogłoszeniu wyniku prawomocnie dokonanych wyborów członków i zastępców Wojewódzkiej Rady [...] , w którym jest mowa o J.S. właścicielu folwarku, zamieszkałym w [...]. Natomiast we fragmencie ww. tygodnika znajduje się wzmianka, że J.S. brał udział w pokazach bydła. Publikacje te informują o wydarzeniach z 1924 r. i z 1929 r., nie stanowią one zatem dokumentu poświadczającego prawo własności do nieruchomości osoby wymienionej w tych publikacjach.

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji oceniając nowe dowody przedłożone wraz z wnioskiem o wznowienie postępowania stwierdził, że nie przedstawiają one majątku [...] według stanu na moment jego pozostawienia w związku z II wojną, tj. na [...] września 1939 r., ani nawet na dzień powstania II Rzeczypospolitej Polskiej w 1918 r. Nowymi dokumentami dotyczącymi majątku [...] stanowiącego niewątpliwie własność J.S., według stanu najbliższego dacie [...] września 1939 r. są dowody w postaci fragmentu listy właścicieli ziemskich w powiecie i spisu z częścią mieszkaniowo-eksploatacyjną nr [...] o zapewnieniu im siły roboczej z 1916 r., gdzie w punkcie [...] figuruje J.S. (takie imię w dokumencie) jako właściciel [...] ha ziem uprawnych oddanych w dzierżawę, pozyskanej z Archiwum Państwowego Obwodu [...] oraz zaświadczenie z tego archiwum, zawierające informacje według stanu na marzec 1916 r. Z uwagi na fakt, iż powyższe dokumenty potwierdzają stan nieruchomości na [...] lata przed wybuchem wojny, w tym na ponad 2 lata przed powstaniem II Rzeczypospolitej Polskiej, w ocenie organu, nie można uznać ich za wiarygodne na okoliczność stanu własności J.S. w 1939 r. Nie można bowiem wykluczyć, że w okresie od 1916 r. do wybuchu wojny stan własności majątku nieruchomego J.S. mógł ulec zmianie, np. w wyniku sprzedaży części nieruchomości, czy parcelacji.

Natomiast, wśród przedłożonych dokumentów - jak już była mowa - brak jest dowodów wskazujących, że J.S. nabył od W.P. prawo własności nieruchomości lub jej części, objętej wykazem [...] , położonej w [...], o której mowa w "[...]" z 1905 r., a która mogłaby stanowić sporne [...] ha gruntów. Z przedłożonych dokumentów wynika wyłącznie, że J.S. będąc właścicielem folwarku [...] o nieustalonej powierzchni, którego w żaden sposób nie można utożsamiać z całym [...] [...], powiększył w 1909 r. swój majątek nabywając nieruchomości o łącznej powierzchni wynoszącej [...] ha, natomiast według stanu na marzec 1916 r. miał być właścicielem ziemskim posiadającym [...] ha ziemi uprawnej.

W ocenie Ministra na podstawie całokształtu dowodów zgromadzonych w sprawie, zarówno w postępowaniu zakończonym decyzją z [...] marca 2016 r. (oświadczenia świadków: A.S., T.L., M.D., S.O., "[...] (wraz z W.M. [...]) dla [...] ", wydaną przez Towarzystwo [...] w [...], opinię biegłego geodety i rzeczoznawcy majątkowego T.J. z [...] lipca 2015 r.), jak i przedłożonych wraz z wnioskiem o wznowienie postępowania nie można potwierdzić wnioskodawczyni przysługiwania prawa do rekompensaty za nieruchomości inne, niż działka siedliskowa wraz z zabudowaniami, gdyż dowody te opisują w sposób wiarygodny stan nieruchomości (lub jej części) jedynie na 1916 r., a zatem na 23 lata przed wybuchem wojny. Zdaniem organu II instancji domniemanie, że stan ten musiał pozostać aktualny do wybuchu wojny nie znajduje uzasadnienia zwłaszcza wobec nieodnalezienia dokumentacji archiwalnej dotyczącej majątku ziemskiego w [...], którego powierzchnia miała wynosić [...] ha. Minister podkreślił, że organy nie mogą kierować się domniemaniami wynikającymi z twierdzeń strony, nie znajdującymi poparcia w materiale dowodowym tym bardziej, że ustawodawca wymaga od wnioskodawcy udowodnienia spełnienia przesłanki posiadania prawa własności do pozostawionych nieruchomości. Udowodnienia nie należy utożsamiać z uprawdopodobnieniem. W ocenie organu odwoławczego przedłożone przez wnioskodawczynię nowe dowody w sprawie, nie wykazują cechy istotności dla rozstrzygnięcia Wojewody [...] zawartego w punkcie [...] decyzji z [...] marca 2016 r. Wobec tego przesłanka z art. 145 § 1 pkt 5 kpa nie została spełniona, co skutkuje niemożnością uchylenia punktu [...] ww. decyzji.

Skargę na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] czerwca 2021 r. złożyła M.S.. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:

a) art. 138 § 1 pkt 1 kpa, poprzez bezzasadne utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu I instancji;

b) art. 7 kpa oraz wynikającej z niego zasady prawdy obiektywnej, poprzez niepodjęcie przez organ wszelkich działań mających na celu dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego;

c) art. 6, art. 7 i art. 77 § 1 kpa, przez brak wszechstronnego wyjaśnienia sprawy a w konsekwencji nierozpoznanie jej istoty;

d) art. 7, art. 10 § 1, art. 75 § 1, art. 77, art. 80 kpa, poprzez niedokonanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, pominięcie dowodów z dokumentów zalegających w aktach sprawy oraz niedokonanie wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, a następnie jego kompleksowej oceny, podczas gdy organ powinien ocenić czy dana okoliczność została udowodniona, kierując się całokształtem materiału dowodowego, naruszenie swobodnej oceny dowód i wywiedzenie wniosków sprzecznych z zasadami logiki;

e) art. 8 kpa, poprzez nieprzyczynienie się przez organ do starannego i zgodnego z przepisami prawa prowadzenia postępowania mającego zagwarantować równość wobec prawa oraz podważenie zasady dotyczącej pogłębiania zaufania obywatela do organów państwa,

f) art. 75 §1 kpa przez przyjęcie, że w toku postępowania za dowód mogą służyć jedynie środki dowodowe wskazane w ustawie wykazujące stan na dzień [...] września 1939 r.

g) art. 2 pkt 1 w zw. z art. 6 ust. 1 ustawy 8 lipca 2005 r. polegające na ich błędnej wykładni i przyjęciu, że wymogiem wynikającym z tych przepisów jest konieczność udowodnienia faktu dysponowania tytułem prawnym w stosunku do nieruchomości określonej we wniosku o rekompensatę przed wybuchem II wojny światowej, w sytuacji, gdy przepisy ustawy zabużańskiej nie wymagają, aby wnioskodawca miał obowiązek wykazania, by byłemu właścicielowi pozostawionego mienia przysługiwał tytuł własności do niego przed wybuchem II wojny światowej.

Wskazując na powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi rozwinęła podniesione zarzuty.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. W piśmie z [...] grudnia 2021 r. skarżąca rozwinęła zarzuty skargi.

Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z [...] lutego 2022 r., wydanym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U z 2020 r., poz. 347 ze zm.), sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym, o czym pełnomocnik skarżącej oraz organ zostali powiadomieni.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna. Organy uznały, że przedłożone do podania o wznowienie postępowania dowody nie opisują w sposób wiarygodny stanu nieruchomości na datę wybuchu II wojny światowej, tj. na 1 września 1939 r. Jednakże, jak słusznie zarzuca skarżąca, powołując orzecznictwo, ustawa z 8 lipca 2005 r. takiego wymogu dowodom nie stawia.

Z zaświadczenia Państwowego Archiwum Obwodu [...] z [...] stycznia 2021 r., nr [...] wynika, że w dokumentach [...] Starostwa Powiatowego (lista właścicieli [...] w powiecie) znajdują się informacje, iż zgodnie ze stanem na [...] marca 1916 r. J.S. posiadał [...] ha ziemi w miasteczku [...], powiat [...]. Do zaświadczenia dołączono pierwszą stronę "[...] za 1910 r. od nr [...] do nr [...] -/- na [...] kartach". Wyżej wskazane Archiwum przy piśmie z [...] stycznia 2021 r. przesłało zaświadczenie archiwalne oraz kopie dokumentów dotyczących nieruchomości, które należały do J.Z. (pisownia nazwiska). Do pisma załączono "[...]" wraz z poświadczonym tłumaczeniem, na której pod pozycją [...] figuruje J.S. (imię w dokumencie) oraz odpis dla zbioru dokumentów dziennik hipoteczny [...], zawierający kontrakt kupna i sprzedaży, zawarty pomiędzy J.D. i J.S. [...] kwietnia 1909 r. w Sądzie Powiatowym w [...], dotyczący nabycia przez J.S. parceli wydzielonych ze składu realności objętej wykazem hipotecznym [...] gm. [...].

W odniesieniu do ww. dowodów organy trafnie uznały, że są to dokumenty urzędowe. Dokumenty urzędowe, w rozumieniu art. 76 § 1 kpa, korzystają z domniemania prawdziwości (autentyczności) oraz domniemania zgodności z prawdą tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Wobec tego, aby zakwestionować treść tych dokumentów trzeba przeprowadzić przeciwdowód (art. 76 § 3 kpa). W niniejszej sprawie organy nie uznały wyżej wskazanych dowodów, jako istotnych wskazując, że nie odnoszą się do daty zbliżonej do wybuchu II wojny światowej.

Jednakże, jak wyżej wskazano, nie można przyjąć, że ustawa daje prawo uzyskania rekompensaty za mienie nieruchome, które właściciele nabyli na krótko przed wybuchem II wojny i w związku z tym mogą wylegitymować się dowodami własności na [...] września 1939 r. lub do tej daty zbliżoną. W wielu przypadkach byli oni właścicielami od kilkudziesięciu lat, a nawet od pokoleń i w związku z tym mogli wykazać się dokumentami świadczącymi o własności, jednakże pochodzącymi z lat niekiedy znacznie poprzedzających wybuch wojny. Z akt sprawy nie wynika, aby wyżej powołane dokumenty zostały zakwestionowane we właściwym do tego trybie. Brak jest także dowodów na to, że J.S. zbył prawa do nieruchomości o których mowa w tych dokumentach na rzecz osób trzecich lub też, że praw do tych nieruchomości został pozbawiony na skutek innych zdarzeń prawnych.

Organy nie odniosły się do podnoszonych w odwołaniu zarzutów skarżącej dotyczącej powyższej kwestii. Wymóg, by przedwojenny właściciel nieruchomości położonej na [...] , w celu otrzymania rekompensaty legitymował się w stosunku do niej tytułem własności w dacie opuszczenia majątku jest nadinterpretacją przepisów ustawy. Prawo do rekompensaty wiąże się z faktem pozostawienia przez obywatela polskiego swojego majątku nieruchomego, stanowiącego w momencie wybuchu II wojny światowej jego własność, który w związku z wojną zmuszony był opuścić (wyrok NSA z 17.04.2014 r., sygn. akt I OSK149/14). Powoływany przez organy argument, że właściciel mógł swobodnie dysponować swoim majątkiem po 1916 r. nie wynika z zebranych dowodów, a także pozostaje w sprzeczności z /oświadczeniami świadków, którzy stwierdzili, że J.S. na dzień wybuchu wojny był właścicielem majątku ziemskiego [...], który składał się, m.in. z [...] i [...] . Należy podzielić zarzut skargi, że analiza nowych dowodów i okoliczności musi odbywać się z uwzględnieniem dowodów zalegających w aktach sprawy oraz ustaleń dokonanych w postępowaniu prowadzonym w trybie zwykłym. Oceny takiej organ nie dokonał.

O ile należy zgodzić się z organem, że "[...]", fragment Dziennika Urzędowego Województwa [...] oraz inne publikatory nie są dokumentami urzędowymi, jak również, że nie wynika z nich tytuł własności do nieruchomości, to jednakże należy mieć na uwadze, że art. 6 ustawy zabużańskiej nie wyłącza zasady wynikającej z art. 80 kpa. Przepisy ustawy nie wykluczają w postępowaniu dotyczącym realizacji prawa do rekompensaty przeprowadzenia innych dowodów, aniżeli wymienione w przepisach art. 6 ust. 1 pkt 1, ust. 4 i ust. 5 ustawy i ich oceny w całokształcie zebranego materiału dowodowego. Jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Katalog dowodów, które mogą stanowić podstawę wykazania okoliczności jakie wymagane są do udowodnienia przez ustawę jest katalogiem otwartym.

J.S. bezspornie był właścicielem majątku [...], co potwierdzono w dokumencie urzędowym jakim jest akt notarialny zakupu kolejnych parcel gruntowych i co wynika z wyżej powołanych zaświadczeń z Państwowego Archiwum Obwodu [...]. Jak zaznaczono żaden z dowodów zgromadzonych w sprawie nie pozwala na przyjęcie, że J.S. po 1916 r. podzielił lub sprzedał gospodarstwo rolne wskazane w tych dokumentach. Ocena zebranych dowodów powinna nastąpić na podstawie całokształtu zebranego materiału dowodowego.

Zważyć należy, że wznowienie postępowania jest instytucją procesową, która stwarza możliwość prawną ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy rozstrzygającej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie administracyjne, w którego trybie rozpoznano i rozstrzygnięto tę sprawę było dotknięte kwalifikowaną wadliwością, enumeratywnie wyliczoną w art. 145 § 1, art. 145a § 1, art. 145b § 1 kpa. Należy także mieć na uwadze treść przepisu 146 § 1 kpa - w niniejszej sprawie upływ pięciu lat od dnia doręczenia decyzji z [...] marca 2016 r. Jednakże ustanowiona w art. 146 § 1 kpa przesłanka przedawnienia ograniczona jest wyłącznie do zakazu uchylenia decyzji, natomiast nie do ponownego rozpoznania sprawy. Gdy organ ustali, że decyzja ostateczna została wydana w postępowaniu dotkniętym kwalifikowaną wadliwością wyliczoną w art. 145 § 1 kpa obowiązany jest do ponownego rozpoznania sprawy, z tym, że w razie wystąpienia przesłanki przedawnienia nie może uchylić decyzji, a wyłącznie stwierdzić, że decyzja została wydana z naruszeniem prawa oraz wskazać z jakiego powodu nie uchylił decyzji (wyrok NSA z 17.10.2017 r., sygn. akt II OSK 2644/16).

Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności uznać należy, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 2 ust. 1 w zw. z art. 6 ust. 4 ustawy z 8 lipca 2005 r. oraz wskazanych w skardze przepisów postępowania.

Dlatego na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) i lit. c) ppsa oraz art. 200 ppsa Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.

Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni stanowisko przedstawione w niniejszym uzasadnieniu.