Postanowienie WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 641/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2011-09-29 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 1 pkt 2, art. 258 par. 2 pkt 7
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: , Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kalaga – Gajewska, , , po rozpoznaniu w dniu 29 września 2011r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M.R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy


UZASADNIENIE

Pismem z dnia [...] M.R. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego. Następnie wnioskiem z dnia [...] domagał się przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata z Unii Europejskiej i zwolnienie od kosztów sądowych. Wskazał, że jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym, prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe oraz zamieszkuje w wynajmowanym mieszkaniu komunalnym o powierzchni [...] m².

Oświadczył, że nie posiada zasobów pieniężnych, przedmiotów o wartości przekraczającej 3.000 Euro, ani nieruchomości. Zadeklarował także, że nie uzyskuje żadnego dochodu, wskazując przy tym, że od [...] nie jest mu wypłacany zasiłek stały z pomocy społecznej, ponieważ nie wpuszcza do swojego mieszkania pracowników Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Z. i "przeżył z kradzieży". Do wniosku załączone zostało między innymi zaświadczenie z dnia [...], potwierdzające objęcie M.R. pomocą w formie zasiłku stałego.

Referendarz sądowy [...] wezwał skarżącego do uzupełnienia i uprawdopodobnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez podanie orientacyjnej miesięcznej wysokości kosztów bieżącego utrzymania, nadesłanie faktur VAT, paragonów oraz wskazanie źródeł, z których czerpie środki na pokrycie wspomnianych kosztów utrzymania. Równocześnie skarżący został zobowiązany do nadesłania zeznania podatkowego za rok 2010r.

Skarżący odpowiedział na wezwanie pismem z dnia [...] deklarując, że nie obciążają go żadne pożyczki oraz nie otrzymuje wsparcia w postaci świadczeń z pomocy społecznej. Ponadto nie wpuszcza do mieszkania pracowników MOPR w Z., którzy "zaplanowali zabójstwo" jego osoby. Powtórzył, że "przeżył z kradzieży". Do pisma dołączył między innymi zaświadczenie potwierdzające fakt, iż na dzień [...] posiada zaległości czynszowe na kwotę [...] zł, pismo z dnia [...], odmawiające umorzenia zaległości z tego tytułu, wezwanie do zapłaty tej należności, "rozliczenie z tytułu dostarczania energii elektrycznej" za okres od [...] do [...], w którym ujęta została "należność do zapłaty" w kwocie [...] zł (stan na dzień [...]) oraz zaświadczenie pracownika MOPR w Z. z dnia [...], potwierdzające, że pobierał świadczenia w ramach pomocy społecznej do [...], jednak z nich nie korzysta i od [...] nie wpuszcza do swojego mieszkania pracownika socjalnego na zaplanowane wywiady środowiskowe.

Dodatkowo w dniu [...] M.R. przedłożył do akt postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. z dnia [...], odmawiające wydania zaświadczenia o dochodach za rok 2010, z którego wynika, że skarżący nie składał zeznania podatkowego w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych za ten rok.

Postanowieniem z dnia 16 sierpnia 2011r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu wskazał na wstępie, że M.R. korzysta w niniejszej sprawie ze zwolnienia od kosztów sądowych z mocy samego prawa, zatem jego wniosek w tym zakresie jest bezprzedmiotowy i jako taki nie podlegał rozpoznaniu. Natomiast co do wniosku skarżącego o przyznanie adwokata stwierdził, że odstępując od złożenia żądanych w wezwaniu z dnia [...] wyjaśnień co do ponoszonych kosztów utrzymania oraz co do źródeł, z których czerpie środki na ich pokrycie M.R. nie rozwiał wątpliwości, jakie budziło oświadczenie o jego stanie majątkowym i możliwościach płatniczych. W związku z czym skarżący nie wyczerpał przesłanki określonej w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. umożliwiającej przyznanie prawa pomocy. Ponadto stwierdzono, iż w ostatnim okresie skarżący złożył w tut. Sądzie wnioski o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata w 80 sprawach. Skoro strona żąda sfinansowania przez budżet państwa udziału fachowego pełnomocnika w tak dużej ilości spraw, tym bardziej powinna dochować szczególnej staranności w udzielaniu wyjaśnień dotyczących jego sytuacji majątkowej.

Skarżący w dniu [...] złożył sprzeciw od powyższego postanowienia. Stwierdził, iż nie posiada żadnych dochodów oraz oświadczył, że utrzymuje się z kradzieży. Równocześnie stwierdził, iż złożył na siebie zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa do Prokuratury Rejonowej w Z. oraz że "wymiar sprawiedliwości, urzędnicy MOPR w Z., komornik sądowy i adwokaci planują morderstwo jego osoby", a w okresie od [...] znęcali się na nim psychicznie i nakłaniali do samobójstwa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., postanowienie co do przyznania lub odmowy przyznania prawa pomocy może zostać wydane przez referendarza sądowego. Od takiego postanowienia strona może wnieść środek odwoławczy określony w art. 259 tej samej ustawy, czyli sprzeciw. W razie wniesienia sprzeciwu, jeśli nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Sąd rozstrzyga ją w drodze postanowienia, na które przysługuje zażalenie (art. 260 P.p.s.a.).

Przyjdzie zatem zważyć, że zgodnie z art. 243 §1 P.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Natomiast na mocy art. 245 §1 P.p.s.a. może ono zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym.

W przedmiotowej sprawie skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Mając na względzie to, że skarga została wniesiona na decyzję w przedmiocie zasiłku celowego, czyli sprawy z zakresu pomocy społecznej, skarżący nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych zgodnie z regulacją art. 239 § pkt 1 lit. a P.p.s.a. Zatem w tym zakresie wniosek jest bezprzedmiotowy i nie podlega rozpoznaniu.

Odnosząc się w pozostałym zakresie do wniosku M.R. należy podnieść, że warunkiem przyznania osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (zgodnie z art. 245 §3 P.p.s.a. obejmującym zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie jednego z wymienionych w tym przepisie profesjonalnych pełnomocników) jest wykazanie niemożności poniesienia pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt 2 P.p.s.a.).

Przyjdzie tym samym wskazać, że o ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza zatem przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale i formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego. Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Rozstrzygnięcie wniosku zależy więc od tego, co zostało udowodnione przez stronę (por. J.P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze Lexis Nexis, Warszawa 2004, s.319).

W tym kontekście uznano, że okoliczności niniejszej sprawy nie uzasadniają uwzględnienia zgłoszonego żądania., gdyż skarżący pomimo prawidłowego i precyzyjnego wezwania nie uprawdopodobnił okoliczności dotyczących swojej trudnej sytuacji materialnej ani nie udokumentował okoliczności, na które powołał się we wniosku.

Trzeba stwierdzić, że są to istotne braki, które uniemożliwiają dokonanie rzetelnej oceny stanu majątkowego wnioskodawcy, a tym samym czynią niemożliwym obiektywne stwierdzenie, że wnioskodawca rzeczywiście spełnia przesłanki przyznania mu prawa pomocy. Aby wykazać zasadność swojego wniosku, strona powinna przedłożyć takie materiały źródłowe, które wykażą w sposób nie budzący wątpliwości, że spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy. Nie jest dlatego wystarczające wyłącznie samo subiektywne powoływanie się na trudną sytuację majątkową i brak jakichkolwiek dochodów.

W tym miejscu należy podkreślić, że M.R. pomimo spoczywającego na nim obowiązku nie wykazał okoliczności przemawiających za przyznaniem mu prawa pomocy, co leżało w jego bezpośrednim interesie. Natomiast Sąd nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzenia w sytuacji, gdy dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego nie zostały mu przedstawione do oceny i weryfikacji.

Skarżący choć faktycznie zadeklarował brak jakichkolwiek dochodów od [...] oraz brak oszczędności i zaciągniętych pożyczek, to jednakże pomimo wezwania nie udzielił odpowiedzi na pytanie, w jaki sposób obecnie pokrywa koszty swojego utrzymania, takie jak wyżywienie, zakup środków czystości, należności z tytułu opłat za wodę, prąd, gaz. Dodatkowo wskazanie skarżącego, iż "utrzymuje się z kradzieży" nie może być uznane za wystarczające dla określenia źródła dochodów, z którego skarżący pokrywa bieżące wydatki. Jednocześnie tak sformułowana odpowiedź, potwierdzająca uzyskiwanie zysków z popełniania przestępstw może zostać uznana za wyraz lekceważenia przez skarżącego treści wezwania. Sąd nie może brać bowiem pod uwagę dochodów z nielegalnych źródeł.

W tej sytuacji, skoro skarżący nie uzupełnił danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy zgodnie z wezwaniem z dnia [...], to nie jest możliwe ustalenie jego aktualnego stanu majątkowego i sytuacji osobistej. Natomiast uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, czy też nierzetelne ich wykonanie, jest przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji wyłącza możliwość przyznania jej prawa pomocy w żądanym zakresie (por.: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego; z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05 dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

Zatem nie sposób przyjąć aby skarżący wykazał w sposób dostatecznie przekonujący, iż nie jest w stanie uiścić pełnych kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku w swym koniecznym utrzymaniu. Tym samym wymóg wynikający z art. 246 §1 pkt 2 P.p.s.a. nie został w sprawie zachowany. Natomiast negatywne skutki niewykonania wezwania Sądu obciąża w całości stronę, do której wezwanie zostało skierowane.

Wobec powyższego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.