Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1236/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2015-07-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 3 par. 1, art. 134 par. 1, art. 151, art. 250
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: Art. 1 par. 2
journal: Dz.U. 2014 poz 1647
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych - tekst jednolity
article: Art. 58, art. 59 par. 2
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: Par. 18 ust. 1 pkt 1 lit. c, par. 19
journal: Dz.U. 2013 poz 461
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb  Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Bociąga Sędziowie WSA Dorota Dąbek (spr.) WSA Wojciech Jakimowicz Protokolant st. ref. Justyna Owczarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 lipca 2015 r. sprawy ze skargi K. Ś. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 6 maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania I. skargę oddala, II. przyznaje od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - na rzecz adwokata F. W., Kancelaria Adwokacka, [...], K kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu podwyższoną o stawkę podatku od towarów i usług przewidzianą dla tego rodzaju czynności w przepisach o podatku od towarów i usług, obowiązującą w dniu orzekania o tych opłatach.


UZASADNIENIE

wyroku WSA w Krakowie z dnia 14 lipca 2015r.

Decyzją z dnia [...] 2012r. nr [...] Prezydent Miasta odmówił przyznania K. Ś. świadczenia w formie zasiłku celowego na dofinansowanie do zaległości mieszkaniowych. Decyzja została doręczona K. Ś. w dniu 31 stycznia 2012r.

W dniu 7 lutego 2014r. K. Ś. złożył osobiście w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej odwołanie od powyższej decyzji organu I instancji wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Wniosek nie zawierał żadnego uzasadnienia.

Postanowieniem z dnia 6 maja 2014r. nr [...], wydanym na podstawie art. 58 § 1 i 2, art. 59 § 1 oraz art. 129 § 1 i 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło przywrócenia K. Ś. terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] 2012r. nr [...]. Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 129 § 2 k.p.a. odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. W przedmiotowej sprawie koniec terminu do wniesienia odwołania nastąpił w dniu 14 lutego 2012r. Złożenie odwołania w dniu 7 lutego 2014r. nastąpiło zatem już po upływie terminu do jego wniesienia. Kolegium podkreśliło, że powyższy termin jest terminem ustawowym i wiąże zarówno organy administracji, jak i też uczestników postępowania. Nie może być zatem zmieniany, a jedynie na prośbę zainteresowanego (w razie uchybienia terminowi) może być przywrócony na zasadach określonych w art. 58-59 k.p.a. Kolegium wskazało, że w niniejszej sprawie decyzja organu I instancji została prawidłowo doręczona adresatowi. Odwołanie od powyższych decyzji K. Ś. złożył osobiście dopiero w dniu 7 lutego 2014r. wnosząc równocześnie o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Pomimo wezwania przez Kolegium w piśmie z dnia 27 marca 2014r. K. Ś. nie wskazał żadnych przyczyn uchybienia terminowi do wniesienia odwołania. Odwołujący się nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Zdaniem Kolegium, w niniejszej sprawie brak jest w tej sytuacji podstaw do orzekania o przywróceniu terminu. Wobec powyższego Kolegium nie miało możliwości ingerencji w trybie odwoławczym w ostateczną decyzję zważywszy, że odwołanie od decyzji przysługują stronom wówczas, jeżeli decyzja nie jest jeszcze ostateczna, a ostateczną jest zarówno decyzja, od której nie przysługuje odwołanie, jak i decyzja, która nie została zaskarżona w ustawowym terminie.

Z powyższym postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego nie zgodził się K. Ś. i pismem z dnia 26 czerwca 2014r. wniósł na nie skargę. Zaskarżonemu postanowieniu skarżący zarzucił naruszenie prawa do obrony, gdyż nie przywrócono mu terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania (naruszenie art. 145), w tym o przyznanie adwokata, w związku z nowymi okolicznościami. Z kolei decyzje MOPS naruszają, zdaniem skarżącego art. 8, 67, 68, 87 Konstytucji RP oraz przepisy ustawy o pomocy społecznej: art. 2, art. 3 ust. 1, art. 5, art. 7 ust. 1, 3, 4, 5, 6, art. 8 ust. 1 pkt 1, 3, ust. 3 pkt 1, 3, art. 16 ust. 2, art. 19 ust. 13, art. 24, art. 36 ust. 2 pkt n, q, art. 37 ust. 1, art. 38 ust. 1, art. 39 ust. 2, art. 100 ust. 1. Skarżący wniósł o uchylenie, zmianę i stwierdzenie nieważności decyzji z naruszeniem prawa oraz stwierdzenie, że decyzje naruszały Konstytucję RP i ustawę o pomocy społecznej.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:

Wojewódzki Sąd Administracyjny zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270 z późn. zm., zwana dalej p.p.s.a.) oraz art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014r. poz. 1647) sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej z punktu widzenia kryterium legalności, nie będąc w sprawowaniu tej kontroli związany granicami skargi – zarzutami, wnioskami oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). W ramach tej kognicji Sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania.

Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, skarga jest niezasadna i nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem skargi K. Ś. jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji. Ocena legalności zaskarżonego postanowienia wymagała zatem ustalenia, czy organ dokonał prawidłowego zastosowania art. 58 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013r. poz. 267 z późn. zm., zwanej dalej k.p.a.). Przepis ten stanowi, że w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§ 1). Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (§ 2). Z kolei przywrócenie terminu do złożenia prośby przewidzianej w § 2 jest niedopuszczalne (§ 3). Na tle przytoczonej regulacji podnosi się, że instytucja przywrócenia terminu oparta jest na zasadzie skargowości, co oznacza, że wnoszący podanie musi w sposób nie budzący wątpliwości domagać się przywrócenia uchybionego terminu (zob. wyrok NSA z dnia 17 lutego 2012 r., sygn. akt II OSK 2287/10, LEX nr 1121217). Istotne jest przy tym, że przywrócenie uchybionego terminu uzasadniają wyłącznie takie obiektywne, występujące bez woli strony, okoliczności i zdarzenia, które mimo dołożenia odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności we właściwym czasie (zob. wyrok NSA z dnia 28 lipca 2011r., sygn. akt II OSK 1096/11, LEX nr 1132061). Co jednak najistotniejsze, to na stronie, a nie na organie, ciąży obowiązek uprawdopodobnienia, że przesłanki z art. 58 § 1 i 2 k.p.a. zostały spełnione (por. wyrok NSA z dnia 17 maja 2011r., sygn. akt II OSK 933/10, LEX nr 1081959).

W realiach kontrolowanej sprawy skarżący zażądał przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji, składając jednocześnie przedmiotowe odwołanie. Skarżący w swoim wniosku nie wskazał, ani nawet nie zasygnalizował żadnego powodu uchybienia temu terminowi. W szczególności jednak skarżący nie uprawdopodobnił, że do uchybienia temu terminowi doszło bez jego winy. Sąd zauważa, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w sposób prawidłowy zareagowało na milczenie skarżącego w tym zakresie. Sądy administracyjne wskazują bowiem, że jeśli organ uzna, że wskazane przez stronę okoliczności nie są wystarczające do oceny braku winy w uchybieniu terminowi, powinien podjąć działania wyjaśniające, w tym także, realizując zasady wynikające z art. 7, art. 8 i art. 9 k.p.a., wezwać stronę do uzupełnienia wniosku lub o przedłożenie posiadanej dokumentacji mającej dla znaczenie dla podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 11 września 2014r., sygn. akt I SA/Ol 583/14, LEX nr 1510023; wyrok WSA w Opolu z dnia 1 sierpnia 2013r., sygn. akt II SA/Op 162/13, LEX nr 1358934; wyrok WSA w Warszawie z dnia 30 marca 2012r., sygn. akt II SA/Wa 2717/11, LEX nr 1138996). Tak właśnie postąpił organ w kontrolowanym postępowaniu. Pismem z dnia 27 marca 2014r. zwrócił się bowiem do skarżącego "o uzupełnienie wniesionego podania przez dostarczenie dokumentów wskazujących na przeszkody w zachowaniu terminu do wniesienia odwołania". Sąd zauważa, że Kolegium w przytoczonym piśmie nie wykorzystało kodeksowego sformułowania "wezwania do uzupełnienia braków podania", ale świadome sytuacji życiowej skarżącego wprost wskazało na możliwość przedłożenia odpowiednich dokumentów, które mogłyby być podstawą uprawdopodobnienia braku winy skarżącego w uchybieniu terminów do wniesienia w/w odwołania. W ocenie Sądu, użyte przez organ sformułowanie stanowi prawidłowe wezwanie do uzupełnienia braków podania o przywrócenie terminu, którym to organ dodatkowo dał wyraz czuwania nad tym, aby strona nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa (art. 9 k.p.a.), mając na względzie interes skarżącego (art. 7 k.p.a.) oraz jego indywidualne warunki. Zatem Samorządowe Kolegium Odwoławcze podjęło wszelkie niezbędne kroki w celu umożliwienia skarżącemu uprawdopodobnienia, że do uchybienia ww. terminów do wniesienia odwołania doszło bez jego winy. Skarżący jednak nie ustosunkował się do tej inicjatywy organu w żaden sposób, który mógłby zostać uznany za wykonanie dyspozycji art. 58 § 1 k.p.a.

Sąd zauważa ponadto, że nawet gdyby skarżący – odpowiadając na wezwanie organu z dnia 27 marca 2014r. – uprawdopodobnił, że uchybienie nastąpiło bez jego winy, to Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie powinno przywrócić skarżącemu terminu do wniesienia w/w odwołania. Należy bowiem zwrócić uwagę na ścisły i nieprzywracalny termin złożenia podania o przywrócenie terminu, wynikający z art. 58 § 2 zdanie pierwsze k.p.a. Jak już wyżej wskazano, zgodnie z tym przepisem prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Z okoliczności sprawy może wynikać, że zdaniem skarżącego – wobec złożenia wniosku o przywrócenie terminu w dniu 7 lutego 2014r. – przyczyna uchybienia terminu ustała najwcześniej na przełomie stycznia i lutego 2014r. Tymczasem w zbiorczych aktach postępowań administracyjnych prowadzonych w sprawach skarżącego (przesłanych do Sądu wraz z rozpatrywanymi skargami), zalegają liczne dokumenty wskazujące, że skarżący brał czynny udział w postępowaniach administracyjnych w sprawach pomocy społecznej prowadzonych przez organy obu instancji w okresie poprzedzającym koniec stycznia 2014r. Sąd zwraca w tym miejscu uwagę na pisma skarżącego z dnia 28 sierpnia, 27 listopada oraz 18 grudnia 2013r., w których skarżący zwracał się do pracowników organu I instancji o przedstawienie szeregu informacji. Co jednak najistotniejsze, skarżący był w stanie w dniu 3 sierpnia 2013r. złożyć skutecznie odwołania od sześciu decyzji Prezydenta Miasta w sprawach z zakresu pomocy społecznej. Okoliczności te potwierdzają decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] 2013r., którymi rozpoznano złożone odwołania. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę stoi zatem na stanowisku, że najpóźniej w dniu 3 sierpnia 2013r. ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji.

Sąd wskazuje przy tym, że choć wobec skarżącego są prowadzone liczne postępowania administracyjne z zakresu pomocy społecznej, to jednak sama ta okoliczność nie może stanowić nigdy wystarczającego powodu przywrócenia terminu do złożenia pisma w postępowaniu administracyjnym. Oceniając brak winy w uchybieniu terminu bierze się bowiem pod uwagę obiektywny miernik staranności, jakiej w danych okolicznościach można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Oznacza to, że przywrócenie terminu mogą uzasadniać wyłącznie obiektywne, występujące bez woli strony okoliczności, które mimo dołożenia odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw uniemożliwiały dokonanie czynności w przewidzianym terminie (zob. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 13 lutego 2014r., sygn. akt III SA/Gd 978/13, LEX nr 1471645).

W tym miejscu należy ponadto wskazać, że stawiane przez skarżącego zarzuty naruszenia przez organ art. 8, art. 87, art. 67 i art. 68 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, jak również art. 2, art. 3 ust. 1, art. 5, art. 7 ust. 1 oraz 3-6, art. 8 ust. 1 pkt 1 i 3, ust. 3 pkt 3 pkt 1 i 3, art. 16 ust. 2, art. 19 ust. 13, art. 24, art. 36 ust. 2, art. 37 ust. 1, art. 38 ust. 1, art. 39 ust. 2 oraz art. 100 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej – należy uznać za oczywiście bezzasadne. W zaskarżonym postanowieniu Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie konkretyzowało bowiem norm wynikających z tych przepisów. Zarzuty te są zatem nieadekwatne kwestionowanemu przez skarżącego rozstrzygnięciu, którego podstawę prawną stanowiły przede wszystkim przepisy art. 58 i art. 59 § 2 k.p.a. Tych zaś przepisów – ani innych norm regulujących materialne i procesowe podstawy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania – Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie naruszyło.

Zarzuty skargi okazały się zatem nieuzasadnione. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę nie stwierdził również, by zaskarżone rozstrzygnięcie było dotknięte jakimikolwiek innymi uchybieniami, które uzasadniałyby jego uchylenie. Wobec powyższego skargę należało oddalić, stosownie do art. 151 p.p.s.a.

W punkcie II wyroku Sąd – stosownie do art. 250 p.p.s.a. – orzekł ponadto o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącego działającemu na zasadzie prawa pomocy kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Zasądzona kwota wynika z kolei z § 19 w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013r. poz. 461 z późn. zm.).

Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji.