Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 1094/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2015-02-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Administracyjne postępowanie
Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 216 ust. 1 i 2, art. 136
journal: Dz.U. 2010 nr 102 poz 651
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.
article: art. 2 ust. 1 lit. e
journal: Dz.U. 1945 nr 3 poz 13
law: Dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.
article: art. 155
journal: Dz.U. 1964 nr 16 poz 93
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.
article: art. 125 par. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Dnia 05 lutego 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Drzazga Sędziowie Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak (spr.) Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 05 lutego 2015 roku sprawy ze skargi M. K. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] lipca 2014 roku Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia z [...] 2014 r., zna [...], Dyrektor Zarządu [...] działając z upoważnienia Prezydenta Miasta P. jako prezydent miasta na prawach powiatu wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie z wniosku [...] M. K. o zwrot nieruchomości położonej [...], zapisanej w księdze wieczystej [...] tom [...] wykaz [...] KW nr [...], odpowiadającej obecnie części nieruchomości zapisanej w księdze wieczystej KW nr [...] jako własność Skarbu Państwa w użytkowaniu wieczystym A S.A., stanowiącej część działki nr [...] z arkusza mapy [...], obrębu [...]. Postępowanie umorzono na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r., poz. 267 – dalej: K.p.a).

W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, iż na wniosek [...] M. K. reprezentowanej przez [...] A.[...]P. złożony 26 listopada 2013 r. wszczęte zostało postępowanie o zwrot nieruchomości położonej w [...], zapisanej w księdze wieczystej [...] tom 1 wykaz 1, stanowiącej parcelę nr [...] (poprzednio nr [...]). Na podstawie ewidencji gruntów (wyrysu z mapy ewidencyjnej i wypisu z rejestru gruntów) ustalono, że dawnej parceli nr [...] odpowiada obecnie część działki nr [...] z arkusza mapy [...] obrębu [...], zapisanej w księdze wieczystej nr [...] jako własność Skarbu Państwa w użytkowaniu wieczystym A S.A.

Dalej wskazano, iż zgodnie z przepisami art. 142 ust. 1 w związku z art. 4 pkt. 9b ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity: Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm. – dalej: u.g.n.), o zwrocie wywłaszczonych nieruchomości, zwrocie odszkodowania, w tym także nieruchomości zamiennej, oraz o rozliczeniach z tytułu zwrotu i terminach zwrotu orzeka w drodze decyzji prezydent miasta na prawach powiatu, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej. Sprawy z tego zakresu, zgodnie z uchwałą Rady Miasta P. z dnia [...] 1999 r., nr [...], zmieniającą uchwałę Rady Miejskiej P. z dnia [...] 1991 r., nr [...], w sprawie przekształcenia Przedsiębiorstwa A w Zarząd A, należą do zadań Zarządu. Prezydent Miasta P. upoważnił Dyrektora Zarządu i Zastępcę Dyrektora [...] do wydawania w jego imieniu decyzji w tym przedmiocie (upoważnienie z [...] 2006 r., nr [...]).

W toku prowadzonego postępowania ustalono, że prawo własności dawnej parceli nr [...] o powierzchni [...] m2, zapisanej w księdze wieczystej [...] tom [...] wykaz [...] na rzecz [...] S. M., przeszło na rzecz Skarbu Państwa na podstawie przepisów dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13 ze zm.). Jak wynika z uzasadnienia wniosku o zwrot nieruchomości, M. K. jest jednym ze spadkobierców po A. O. i J. O., którzy w 1934 r. nabyli przedmiotową nieruchomość od [...] S. M. Badając księgę wieczystą [...] tom [...] karta [...], prowadzoną dla nieruchomości stanowiącej własność S. M., oraz ciąg dalszy tej księgi - Kw nr [...], prowadzoną dla nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa, nie natrafiono na wpisy dotyczące [...] O., jak również wpisy o odłączeniu parceli nr [...] o powierzchni [...] m2 z tych ksiąg. Z przepisu art. 136 ust. 3 u.g.n. wynika, że poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu nieruchomości wywłaszczonej lub jej części, jeżeli stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Przepis ten stosuje się odpowiednio do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64 i z 1982 r. Nr 11, poz. 79), ustawy z dnia 22 maja 1958 r. o terenach dla budownictwa domów jednorodzinnych w miastach i osiedlach (Dz. U. Nr 31, poz. 138, z 1961 r. Nr 7, poz. 47 Nr 32, poz. 159 oraz z 1972 r. Nr 27, poz. 192), ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. o terenach budowlanych na obszarach wsi (Dz. U. z 1969 r. Nr 27, poz. 216, z 1972 r. Nr 49, poz. 312 oraz z 1958 r. Nr 22, poz. 99), art. 22 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. z 1969 r. Nr 22, poz. 159, z 1972 r. Nr 27, poz. 193 oraz z 1974 r. Nr 14, poz. 84), ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach (Dz. U. Nr 27, poz. 192, z 1973 r. Nr 48, poz. 282 i z 1985 r. Nr 22, poz. 99), oraz do nieruchomości wywłaszczonych na rzecz państwowych i spółdzielczych przedsiębiorstw gospodarki rolnej, jak również do gruntów wywłaszczonych na podstawie odrębnych przepisów w związku z potrzebami Tatrzańskiego Parku Narodowego. Przepisy te stosuje się również do nieruchomości, które przeszły na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 5 i art. 13 ustawy z dnia 25 czerwca 1948 r. o podziale nieruchomości na obszarach miast i niektórych osiedli (Dz. U. Nr 35, poz. 240 oraz z 1957 r. Nr 39, poz. 172), art. 9 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. z 1952 r. Nr 4, poz. 31) oraz na podstawie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127 z późn. zm.) – zgodnie z art. 216 u.g.n.

Przeprowadzone postępowanie wykazało, że nieruchomość z dawnej księgi wieczystej [...] tom 1 wykaz 1, stanowiąca obecnie część działki nr [...] z ark. mapy [...] obr. [...], przejęta została na rzecz Skarbu Państwa na podstawie przepisu art. 2 ust. 1 lit. e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13 ze zm.) W tych okolicznościach nie mają do niej zastosowania przepisy regulujace kwestię zwrotu nieruchomości. Nie nastąpiło bowiem jej wywłaszczenie, ani nabycie lub przejęcie w trybie przepisów ustaw wymienionych w art. 216 u.g.n. Postępowanie wszczęte w dniu 26 listopada 2013 r. na wniosek [...] M. K. stało się więc bezprzedmiotowe, co skutkuje wydaniem decyzji o jego umorzeniu.

Odwołanie od powyższej decyzji w imieniu M. K. [złożył] [...] A.[...]P., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o przekazanie niniejszej sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania. Przedmiotowej decyzji zarzucono naruszenie przepisu art. 136 § 3 w zw. z art. 216 u.g.n. poprzez bezzasadne uznanie, że do pozbawienia własności nieruchomości na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, nie stosuje się przepisów regulujących kwestię zwrotu nieruchomości, w sytuacji, gdy przejęcie własności nieruchomości na podstawie dekretu stanowi w rzeczywistości wywłaszczenie, co oznacza możliwość żądania jej zwrotu na podstawie u.g.n.

Uzasadniając odwołanie podniesiono, iż w myśl wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 grudnia 2008 roku (sygn. akt: SK 43/07) oraz wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 18 listopada 2009 roku (sygn. akt: II SA/Po 206/09), o tym, czy pozbawienie własności nieruchomości w trybie administracyjnym może zostać zaliczone jako wywłaszczenie, nie przesądza jedynie wskazanie podstawy prawnej takiego przejęcia w treści art. 216 u.g.n. O tym, czy mamy do czynienia z wywłaszczeniem, decydować muszą okoliczności faktyczne związane z wydaniem przez organ państwowy decyzji pozbawiającej prawa własności prawowitego właściciela. Co prawda, wyżej wskazane orzeczenia odnoszą się do innego dekretu, jednakże zachowują one aktualność również w niniejszej sprawie. Tym samym, do przedmiotowej nieruchomości stosować winno się wprost przepisy rozdziału 6 działu lII u.g.n., dotyczące zwrotu wywłaszczonych nieruchomości. Trybunał podkreślił, że pominięcie przez ustawodawcę jakiegoś aktu prawnego w art. 216 u.g.n., nie stoi na przeszkodzie stosowaniu przepisów o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości. Dodanie takiego aktu do wyliczenia zawartego w art. 216 jest zbędne z punktu widzenia ochrony praw właściciela do uzyskania wywłaszczonej nieruchomości. Jak prawidłowo wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyroku z dnia 18 listopada 2009 roku (sygn. akt II SA/Po 206/09), zgodnie z art. 112 u.g.n. poprzez wywłaszczenie nieruchomości rozumieć należy pozbawienie albo ograniczenie, w drodze decyzji, prawa własności, prawa użytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego na nieruchomości. Jak podkreśla się przy tym w doktrynie art. 136 ust. 3 u.g.n. używa określenia "zwrot wywłaszczonej nieruchomości", co nie ogranicza możliwości użycia instytucji zwrotu nieruchomości jedynie do nieruchomości wywłaszczonych w trybie przewidzianym przez ww. ustawę. Pogląd taki prezentuje m.in. Gerard Bieniek w "Komentarzu do Ustawy o Gospodarce Nieruchomościami", Zielona Góra 2000. Zdaniem powyższego autora zwrotowi mogą podlegać nieruchomości wywłaszczone, niezależnie od tego, kiedy nastąpiło wywłaszczenie, o ile nastąpiło ono na podstawie obowiązującej wówczas ustawy wywłaszczeniowej (por. G.Bieniek, Komentarz do Ustawy o Gospodarce Nieruchomościami Tom Il, Zielona Góra 2000, str. 181-182). Tym samym katalog aktów prawnych, stanowiących podstawę wywłaszczenia nieruchomości, które umożliwiają złożenie wniosku o jej zwrot, ma charakter otwarty. Dlatego też kluczowym zagadnieniem dla oceny możliwości zwrotu wywłaszczonej nieruchomości jest dokonanie właściwej oceny przedmiotowego dekretu PKWN oraz orzeczenia o wywłaszczeniu wydanego na jej podstawie. Oceny takiej w niniejszej sprawie zabrakło.

Decyzją z dnia [...] lipca 2014 r. Nr [...] Wojewoda Wielkopolski na podstawie 138 § 1 pkt 1 K.p.a. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, uznając za prawidłowe przyjęcie przez organ I instancji bezprzedmiotowości postępowania o zwrot nieruchomości na rzecz odwołującej. Wojewoda Wielkopolski nie podzielił jednakże uzasadnienia zaskarżonej decyzji, bowiem organ I instancji winien w pierwszej kolejności odróżnić pojęcie wywłaszczenia w rozumieniu art. 21 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, czyli dokonanego administracyjnym indywidualnym aktem wywłaszczeniowym, od nacjonalizacji, która także w poprzednim ustroju stanowiła regulacje odrębne i dokonywana była w odrębnym trybie. Wojewoda Wielkopolski wskazał, iż istotą rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy jest ustalenie zakresu stosowania art. 136 ustawy oraz regulacji tego przepisu z art 216 u.g.n. Analogiczny stan do niniejszego stanowił przedmiot kontroli konstytucyjności w wyroku z 9 grudnia 2008 r., sygn. akt SK 43/07. W świetle powyższego orzeczenia zakres stosowania art. 136 ustawy wyznacza termin “nieruchomość wywłaszczona". W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że przez termin ten "należy rozumieć wyłącznie nieruchomości, w stosunku do których Skarb Państwa lub określona jednostka samorządu terytorialnego nabyła prawo rzeczowe w drodze instytucji wywłaszczenia pojmowanej sensu siricio, a więc na podstawie indywidualnej (w znaczeniu podmiotowym) i konkretnej (w sensie przedmiotowym) decyzji administracyjnej, wydanej w postępowaniu administracyjnym na podstawie obowiązujących ustaw (i dekretów z mocą ustaw), regulujących ogólne zasady i tryb przymusowego odjęcia lub ograniczenia własności albo innych praw rzeczowych na nieruchomości za odszkodowaniem (...). Rozszerzenie możliwości zwrotu nieruchomości w trybie i na zasadach przewidzianych w art. 136 i następnych u.g.n. również na nieruchomości, których własność nabył Skarb Państwa w trybie i na zasadach nie mieszczących się w pojęciu wywłaszczenia sensu stricto i które nie mogłyby być zwrócone na podstawie tych przepisów, zawiera art. 216 tejże ustawy. Przepis ten enumeratywnie wylicza kategorie nieruchomości przejętych lub nabytych przez Skarb Państwa w innym trybie.

W świetle zgromadzonych w niniejszym postępowaniu dokumentów, w tym księgi wieczystej KW nr [...], niebudzącym wątpliwości jest fakt, iż doszło do przejścia na własność Skarbu Państwa nieruchomości położonej w [...], zapisanej w księdze wieczystej [...] tom [...] wykaz [...] KW nr [...], stanowiącej parcelę [...] (poprzednio parcelę nr [...]) mocą przepisu art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. Wskazany przepis przewidywał, iż na cele reformy rolnej przeznaczone będą nieruchomości ziemskie o charakterze rolniczym stanowiące własność albo współwłasność osób fizycznych lub prawnych, jeżeli ich rozmiar łączny przekracza bądź 100 ha powierzchni ogólnej, bądź 50 ha użytków rolnych, a na terenie województw poznańskiego, pomorskiego i śląskiego jeśli ich rozmiar łączny przekracza 100 ha powierzchni ogólnej, niezależnie od wielkości użytków rolnych tej powierzchni. Wymienione nieruchomości przechodzą bezzwłocznie bez żadnego wynagrodzenia w całości na własność Skarbu Państwa z przeznaczeniem na cele reformy rolnej. Zdaniem Wojewody Wielkopolskiego analiza wymienionego dekretu PKWN wskazuje, że aktu tego nie należy zaliczyć do kategorii ustaw "wywłaszczeniowych". Podkreślono, iż w przedmiotowym dekrecie używa się wyłącznie pojęcia "przejścia" lub "przejęcia" nieruchomości, a nie "wywłaszczenia". Organ następnie przytoczył stanowisko wyrażone w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 24 października 2001 r., sygn. akt SK 22/01, gdzie dokonując analizy ww. dekretu Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że "skoro mamy do czynienia z odrębnością funkcji (funkcją dekretu z 1944 r. było dokonanie całościowej zmiany struktury własności i stosunków społecznych w rolnictwie; funkcją ustaw, wymienionych w art. 216 było uregulowanie przekształceń terenów rolniczych w tereny budowlane), charakteru (dekret z 1944 r. pomyślany był jako akt rewolucyjny, świadomie i celowo odrzucający wszelkie zaczepienia o zastany system obowiązującego prawa; ustawy wymienione w art. 216 stanowiły element systemu prawa PRL, wpisując się w kolejne etapy przeobrażeń tego systemu) oraz zakresu regulacji (dekret z 1944 r. obejmował w zasadzie całość większych nieruchomości ziemskich: ustawy wymienione w art. 216 obejmowały tylko wycinek nieruchomości ziemskich, związany z procesami budownictwa), to nie została spełniona przesłanka podobieństwa - sytuacji normowanych dekretem z 1944 r. i sytuacji, normowanych ustawami wymienionymi w art. 216 u.g.n.

Skoro nie doszło do wywłaszczenia nieruchomości mocą decyzji administracyjnej, lecz do przejścia nieruchomości na podstawie dekretu z 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej na rzecz Skarbu Państwa, to brak jest podstaw do wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie zwrotu nieruchomości. W konsekwencji organ nie podzielił stanowiska strony skarżącej w zakresie prezentowanego w odwołaniu szerokiego rozumienia pojęcia "wywłaszczenia nieruchomości" jako każdego pozbawienia własności na rzecz Państwa bez względu na formę i tryb. Aby mówić o wywłaszczeniu musiałoby do niego dojść na podstawie indywidualnej i konkretnej decyzji administracyjnej, o czym nie można rzec w niniejszej sprawie. Skarb Państwa nie nabył prawa własności przedmiotowej nieruchomości w drodze tak rozumianej instytucji wywłaszczenia nieruchomości. Nadto Wojewoda podzielił stanowisko wyrażone w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 września 2010 r., sygn. akt i OSK 1602/09, zgodnie z którym niedopuszczalne jest stosowanie przepisów o wywłaszczeniu do nieruchomości przejętych przez Skarb Państwa na podstawie przepisów innych niż wymienione w art. 216 u.g.n., a także nieruchomości przejętych bez żadnego tytułu prawnego do których nie wydano w tym przedmiocie żadnych decyzji administracyjnych skutkujących odjęciem prawa własności.

Odnosząc się do powołanego w odwołaniu orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego - wyrok z dnia 9 grudnia 2008 r., sygn. akt SK 43/07, jak i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - wyrok z dnia 18 listopada 2009 r., sygn. akt II SA/Po 206/09, organ nie podzielił stanowiska odwołującej, jakoby charakter dekretu z 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej był tożsamy z charakterem dekretu z roku 1948 o wywłaszczeniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939- 1945 r. Jednocześnie ustosunkowując się do zawartego w odwołaniu stwierdzenia jakoby organ drugiej instancji winien dokonać właściwej oceny orzeczenia o wywłaszczeniu, Wojewoda Wielkopolski zauważył, iż w aktach sprawy brak jest orzeczenia o wywłaszczeniu przedmiotowej nieruchomości. Konkludując, Wojewoda wskazał, iż należy odróżnić pojęcie wywłaszczenia w rozumieniu art. 21 Konstytucji RP z 2 kwietnia 1997 r., czyli dokonanego administracyjnym indywidualnym aktem wywłaszczeniowym od nacjonalizacji, która także w poprzednim ustroju stanowiła regulacje odrębne i dokonywana była w odrębnym trybie. Wywłaszczenie unormowane w rozdziale 4 i 5 u.g.n. jest jedną z form ingerencji w prawo własności. Należy zatem odróżnić zasady i tryb wywłaszczenia unormowane w tej ustawie od innych przypadków pozbawienia prawa własności aktami prawnymi rangi ustawy, jak dekret o reformie rolnej, ustawy nacjonalizacyjne, przejecie na własność państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej.

Wojewoda Wielkopolski następnie wskazał na zapis art. 136 ust. 3 u.g.n., zgodnie z którym legitymację czynną do złożenia wniosku o zwrot nieruchomości ma tylko poprzedni właściciel lub jego spadkobierca. W ocenie organu II instancji wnioskodawczyni nie występuje w roli spadkobiercy poprzedniego właściciela, bowiem na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego stwierdza się, że przedmiotowa nieruchomość nigdy nie była własnością A. i J. [...] O., od których odwołująca czerpie swe prawa, bowiem brak jest wpisu do księgi wieczystej, który wskazywałby, iż właścicielami nieruchomości byli [...] O. Nadto, w aktach sprawy brak jest postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po zmarłej J. O., a w treści wniosku o zwrot wskazano jedynie, iż z wiedzy wnioskodawczym po zmarłej J. O. dziedziczyły jej dzieci, jednak brak jest dowodu na poparcie tegoż twierdzenia. Zdaniem organu zawarta przez poprzedników prawnych odwołującej się umowa nabycia przedmiotowej parceli, jako umowa obligacyjna, nie przeniosła na kupujących własności. Zgodnie bowiem z przepisami § 873 i 925 obowiązującego wówczas na ziemiach zachodnich Kodeksu cywilnego niemieckiego, do nabycia własności nieruchomości przez nabywcę wymagane były - oprócz zawarcia notarialnej umowy obligacyjnej - zawarcie także umowy notarialnej przenoszącej własność oraz wpis nabytego prawa własności do księgi wieczystej. Spełnienie przynajmniej ostatniej przesłanki nie zostało przez odwołującą się wykazane w niniejszym postępowaniu. Powyższe nie wyklucza możliwości dochodzenia prawa własności w stosunku do przedmiotowej nieruchomości w trybie cywilnym przed sądem powszechnym. W konsekwencji Państwo A. i J. [...] O. nie mogą być uznani za poprzednich właścicieli nieruchomości w rozumieniu art. 136 ust. 3 u.g.n. Kończąc podkreślono, że przedmiotowa działka ani nie została wywłaszczona w drodze decyzji administracyjnej ani też nie została nabyta lub przejęta na rzecz Skarbu Państwa w trybie ustaw wymienionych w art. 216 ustawy.

M. K. – działający w jej imieniu pełnomocnik [...] A.[...]P., zaskarżyła powyższą decyzję do WSA w Poznaniu w całości wnosząc o jej uchylenie oraz uchylenie poprzedzającej jej decyzji Prezydenta Miasta P. znak [...] z dn. [...] 2014 r., ewentualnie uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie przepisów prawa: przepisów prawa materialnego, mające wpływ na wynik sprawy, mianowicie art. 136 u.g.n. polegające na błędnej wykładni, że nabycie przedmiotowej nieruchomości przez Skarb Państwa nie nosi znamion wywłaszczenia na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 roku o przeprowadzeniu reformy rolnej, a tym samym nie podlega dyspozycji wskazanego przepisu; naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 77 § 2 w zw. z art. 7 K.p.a. i art. 80 K.p.a poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, uznając, iż skarżąca nie występuje w roli spadkobierców poprzednich właścicieli nieruchomości, z uwagi na brak takowego wpisu w księdze wieczystej.

Podniesiono, iż zdaniem Wojewody dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej nie należy zaliczać do kategorii ustaw "wywłaszczeniowych", używa się w nim pojęcia "przejścia" lub "przejęcia nieruchomości", a nie "wywłaszczenie". Jednakże użycie tych pojęć w żaden sposób nie przekreśla dokonania wywłaszczenia, ponieważ nie można go używać w sposób tak zawężający. Zgodnie z art. 112 u.g.n. do wywłaszczenie dochodzi poprzez pozbawienie albo ograniczenie, w drodze decyzji, prawa własności, prawa użytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego na nieruchomości i dokonywane jest to w związku z realizacją celu publicznego. A tu do takiej sytuacji doszło – [...] O. nabyli przedmiotową nieruchomość jako niezabudowaną parcelę budowlaną nr [...] (o powierzchni [...] m2), od S. M., właściciela majątku ziemskiego [...], w dniu [...] 1934 roku. Mając na uwadze, że przedmiotowa nieruchomość, należąca do rodziców wnioskodawczyni, została wywłaszczona ponad 65 lat temu i do dnia dzisiejszego nie został na nich zrealizowany cel wywłaszczenia wynikający z dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej (stworzenie na przedmiotowej nieruchomości gospodarstwa rolnego) - spełnione zostały przesłanki do jej zwrotu, określone w art. 136 i 137 u.g.n. Na terenie nieruchomości przed II wojną światową znajdowały się zabudowania, natomiast po wojnie, zlokalizowano tam urządzenia infrastruktury kolejowej. Przejmowana nieruchomość nie miała w żadnym stopniu charakteru rolniczego. Nie była ona w żaden sposób nawet powiązana z produkcją rolną, rzemieślniczą, nigdy też nie była wykorzystywana rolniczo.

W przedstawionym stanie faktycznym co prawda nie doszło do wydania indywidualnej decyzji o dokonaniu wywłaszczenia, nie wyklucza to w żaden sposób, iż do niego faktycznie nie doszło. Na takim stanowisku stanął też Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w wyroku z dnia 26 maja 2010 r. ( sygn. akt. II f t SA/Gd 751/09), stwierdzając iż uzasadnione są możliwości dochodzenia przez byłych właścicieli zwrotu nieruchomości na warunkach określonych w art. 136 i 137 u.g.n. niezależnie od sposobu nabycia takiej nieruchomości przez Skarb Państwa. LEX nr 706022. Jak już było to wcześniej powoływane zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 grudnia 2009 r. (sygn. akt: SK 43/07) i wyrokiem Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 18 listopada 2009 r. ( sygn. akt II SA/Po 206/09) LEX nr 589199, aby dokonać oceny czy doszło do wywłaszczenia, należy ocenić wszystkie okoliczności faktyczne związane z wydaniem przez organ państwowy decyzji pozbawiającej prawa własności prawowitych właścicieli. Nawet jeżeli powyższe orzeczenie odnosi się do innego dekretu, to nie należy wykluczać możliwości jego zastosowania do dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej.

Odnosząc się do zarzutu, iż skarżąca nie występuje w roli spadkobierców poprzednich właścicieli nieruchomości, z uwagi na brak stosownego wpisu prawa własności na rzecz rodziców skarżącej w księdze wieczystej, należy uznać go za całkowicie bezpodstawny. Organ administracji publicznej, na podstawie art. 77 § 2 w zw. z art. 7 K.p.a. i art. 80 K.p.a. jest zobowiązany do zebrania i zbadania całokształtu materiału dowodowego i na takiej podstawie uznać ją za udowodnioną. Przedstawione przez wnioskodawczynię dokumenty - chociażby w postaci aktu notarialnego z dnia [...] 1934 roku (Rep. Nr [...]), akt notarialny z dnia [...] 1935 roku (Rep. Nr [...]), czy dowodu odebrania przez S. M. ceny kupna za sprzedaną parcelę, jednoznacznie potwierdzają, iż [...] A. i J. O. byli właścicielami przedmiotowej nieruchomości, a co za tym idzie wnioskodawczyni, jako spadkobierca J. O., była uprawniona do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Sam brak wpisu w księdze wieczystej nie może przesądzać o braku prawa własności, chociażby z tego względu, iż rodzice wnioskodawczyni nie mieli na to żadnego wpływu - złożyli wniosek o wpis do księgi wieczystej, ale ten z uwagi na wybuch II wojny światowej nie został rozpatrzony. Mając na uwadze powyższe należy uznać niniejszą skargę za w pełni uzasadnioną.

Wojewoda Wielkopolski w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Organ podkreślił, iż przedmiotowa nieruchomość została przejęta na własność Skarbu Państwa na cele reformy rolnej w myśl art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN o przeprowadzeniu reformy rolnej. W niniejszej sprawie nie doszło więc do wywłaszczenia nieruchomości na mocy decyzji administracyjnej, lecz do przejścia nieruchomości na podstawie rzeczonego dekretu na rzecz Skarbu Państwa. Wobec powyższego brak jest podstaw do wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie zwrotu nieruchomości na podstawie przepisów u.g.n. Również Skarżąca w skardze z 14 wskazuje, iż "zgodnie z art: 112 ustawy o gospodarce nieruchomościami do wywłaszczenia dochodzi, poprzez pozbawienie albo ograniczenie, w drodze decyzji, prawa własności, prawa użytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego na nieruchomości (...) Za takim stanowiskiem przemawia również orzecznictwo sądów administracyjnych oparte na orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego - wyrok z 9 grudnia 2008 r. sygn. akt SK 43/07. W świetle powyższego orzeczenia zakres stosowania art. 136 ustawy wyznacza termin "nieruchomość wywłaszczona". W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że przez termin ten "należy rozumieć wyłącznie nieruchomości, w stosunku do których Skarb Państwa lub określona jednostka samorządu terytorialnego nabyła prawo rzeczowe w drodze instytucji wywłaszczenia pojmowanej sensu stricto, a więc na podstawie indywidualnej {w znaczeniu podmiotowym) i konkretnej (w sensie przedmiotowym) decyzji administracyjnej, wydanej w postępowaniu administracyjnym na podstawie obowiązujących ustaw (i dekretów z mocą ustaw), regulujących ogólne zasady i tryb przymusowego odjęcia lub ograniczenia własności albo innych praw rzeczowych na nieruchomości za odszkodowaniem (...)."

Uczestniczący w rozprawie sądowoadministracyjnej przeprowadzonej w dniu 5 lutego 2015 r. skarżąca i jej pełnomocnik podtrzymując skargę i jej zarzuty wnieśli o zawieszenie postępowania do czasu prawomocnego zakończenia sprawy wszczętej przez Wojewodę Wielkopolskiego z wniosku skarżącej o wydanie decyzji stwierdzającej, że nieruchomość, której zwrotu dotyczy niniejsza sprawa, nie podpadała pod przepisy art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. Sądowi okazano skierowane do pełnomocnik skarżącej pisma Wojewody Wlkp. z dnia [...] kwietnia 2014 r. znak [...], którego kserokopię złożono do akt sprawy. Skarżąca podniosła, że jej rodzice nabyli przedmiotową działkę od [...] M., o czym świadczą przedłożone w sprawie dokumenty. Rodzice następnie pobudowali na nieruchomości budynek mieszkalny, w którym skarżąca wraz z rodzicami przed wojną zamieszkali. Później te budynki zostały rozebrane przez [...]. Grunty były użytkowane przez kolej [...].

Postanowieniem wydanym na rozprawie Sąd oddalił wniosek o zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje;

Skarga jest niezasadna, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa materialnego, ani też w toku postępowania organy administracji nie naruszyły reguł procedury administracyjnej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź skutkującym wznowieniem tego postępowania. Tymczasem, zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dopiero stwierdzenie tego rodzaju naruszenia prawa uzasadnia uwzględnienie skargi.

W niniejszym postępowaniu przedmiotem kontroli sądowej była ocena zgodności z prawem decyzji o umorzeniu postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości, które to postępowanie zostało zainicjowane przez skarżącą wnioskiem z dnia 26 listopada 2013 r. Skarżąca wniosła o zwrot nieruchomości położonej w [...] , zapisanej w księdze wieczystej [...] tom [...] wykaz [...], stanowiącej parcelę nr [...] (poprzednio nr [...])., przejętej przez Skarb Państwa w trybie dekretu PKWN z 6 dnia września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.

Podstawę prawną zwrotu wywłaszczonych nieruchomości w obecnym stanie normatywnym stanowią przepisy rozdziału 6 działu III u.g.n. Z mocy art. 216 ust. 1 u.g.n. wskazane przepisy znajdują odpowiednie zastosowanie do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie wymienionych w tym przepisie aktów prawnych. Z kolei zgodnie z art. 216 ust. 2 u.g.n., przepisy rozdziału 6 działu III stosuje się odpowiednio do nieruchomości nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie ustaw wskazanych w art. 216 ust. 2 u.g.n. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego i w doktrynie utrwalił się pogląd, że art. 216 ugn zawiera wyczerpujący katalog aktów normatywnych, odejmujących w okresie po II wojnie światowej własność nieruchomości (odpowiednio - wyroki NSA z: 3.10.2000, IV SA 2179/98; 21.11.2000, IV SA 2172/00; 27.4.2011, I OSK 990/10; 20.6.2001, II SA/Gd 2869/00 z akceptującą glosą E. Łętowskiej - OSP 4/02/53; krytyczna glosa A. Zielińskiego do wyroku NSA z 29.10.2001, II SA/Kr 786/01 - OSP 9/02/119; uchwała SN z 24.9.1992, III AZP 12/92, Lex nr 10910; postanowienie SN z 1.5.1993, I CRN 41/93 - OSNC 10/93/185; T. Woś, Wywłaszczenie nieruchomości i ich zwrot, LexisNexis 2010 s. 334). W wyroku z dnia 24 października 2001 r. SK 22/01, OTK 7/01/216 (dalej wyrok SK 22/01), Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że: - 1) art. 216 ugn w zakresie, w jakim wyklucza odpowiednie stosowanie przepisów rozdziału 6 działu III u.g.n. do nieruchomości przejętych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz.U. 3/45/13 ze zm.) jest zgodny z art. 32 i art. 64 ust. 2 w zw. z art. 2 Konstytucji RP;

2) w zakresie, w jakim wyklucza odpowiednie stosowanie przepisów rozdziału 6 działu III u.g.n. do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 5 i art. 13 ustawy z dnia 25 czerwca 1948 r. o podziale nieruchomości na obszarach miast i niektórych osiedli (Dz.U. 35/48/240 ze zm.) jest niezgodny z art. 32 i art. 64 ust. 2 Konstytucji RP. W motywach wyroku SK 22/01 TK wskazał, że ustawy wymienione w art. 216 ugn były "podobne" w znaczeniu określonym w punkcie 3 uzasadnienia tego wyroku. Obejmowały one tylko wycinek nieruchomości ziemskich, związany z procesem urbanizacji, a element nacjonalizacji zakładał jedynie ograniczony jej zasięg, realizowany jedynie "przy okazji" zdarzeń, określonych w ustawach. Brak "podobieństwa" sytuacji regulowanych - z jednej strony dekretem z 1944 r., a z drugiej strony, wspomnianymi wyżej ustawami oznacza, że dla oceny regulacji w nich zawartych nie można bezpośrednio odnosić konsekwencji zasady równości. Tym samym, wykluczenie przez art. 216 u.g.n. odpowiedniego stosowania zasady zwrotu niewykorzystanej nieruchomości do nieruchomości przejętych na podstawie dekretu z 1944 r. nie stanowi naruszenia konstytucyjnej zasady równości. Są to bowiem regulacje odmienne w swym charakterze, funkcji i zakresie normowania, a wobec tego ustawodawca nie miał obowiązku jednolitego ich potraktowania przy określaniu zasad gospodarowania nieruchomościami i procedury wywłaszczeniowej. Jest bowiem oczywiste, że zasada równości nie zakazuje ustawodawcy odmiennego regulowania sytuacji różnorodzajowych.

Odnosząc powyższe uwagi do rozpoznawanej sprawy, organy obu instancji trafnie uznały, że nacjonalizacja na podstawie dekretu z 1944 r. nie ma związku z podstawami wywłaszczeń określonymi w art. 216 u.g.n. Z przepisu tego wynika jasno, że ustawodawca nie przewidział zwrotu nieruchomości wywłaszczonej na podstawie dekretu z 1944 r. W wyroku z 22.1.2009 r., I OSK 158/08, NSA wskazał, że art. 216 u.g.n. nie przewiduje stosowania przepisów o zwrocie nieruchomości zawartych w rozdziale 6 działu III do nieruchomości przejętych na rzecz Skarbu Państwa w trybie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego (Dz.U. nr 17, poz. 71 ze zm.). Ustawa ta kończyła kolejny etap reformy rolnej, zapoczątkowanej dekretem z 1944 r. Poglądowi temu nie przeczą przywołane przez strone skarżącą orzeczenia sądów administracyjnych, odnoszące się do innych sytuacji prawnych, aniżeli będąca przedmiotem niniejszego postępowania, bądź z których Skarżąca wyprowadza błędne wnioski. Skoro nieruchomość z dawnej księgi wieczystej [...] tom 1 wykaz 1, stanowiąca obecnie część działki nr [...] z ark. mapy [...] obr. [...], przejęta została na rzecz Skarbu Państwa na podstawie przepisu art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, to nie mają do niej zastosowania przepisy u.g.n. regulujące kwestię zwrotu nieruchomości. Nie nastąpiło bowiem jej wywłaszczenie, ani nabycie lub przejęcie w trybie przepisów ustaw wymienionych w art. 216 u.g.n. Przedmiotowego dekretu nie można zaliczyć do kategorii ustaw "wywłaszczeniowych", a do przejścia nieruchomości na Skarb Państwa nie było wymagane wydanie jakiegokolwiek aktu indywidualnego.

Ustalenie to miało jednakże decydującego znaczenia dla podjętego w sprawie rozstrzygnięcia. Zasadniczy problem, jaki pojawił się w niniejszej sprawie, sprowadza się natomiast do odpowiedzi na pytanie, czy umowy zawarte przez rodziców skarżącej - A. i J. [...] O. w dniach [...] 1935 r. (Rep. Nr [...]) oraz [...] 1937 r. (Rep. Nr [...]) pociągnęły za sobą przeniesienie na ich rzecz własności nieruchomości - dawnej parceli nr [...] o powierzchni [...] m2, zapisanej w księdze wieczystej [...] tom [...] wykaz [...] na rzecz S. M..

Na gruncie przepisów kodeksu cywilnego niemieckiego (BGB) w brzmieniu obowiązującym w dacie zawarcia ww. umów, do skutecznego przeniesienia własności nieruchomości wymagane były trzy czynności:

1) zawarcie umowy zobowiązującej do przeniesienia własności nieruchomości,

2) zgoda uprawnionego oraz drugiej strony na to aby zmiana w prawie nastąpiła (powzdanie),

3) wpisanie zmiany do księgi wieczystej.

Dopiero z chwilą dokonania wszystkich tych czynności następował skutek w postaci przejścia prawa własności do nieruchomości na kupującego.

Podkreślić należy, iż BGB w odróżnieniu od obecnie obowiązującego w Polsce kodeksu cywilnego w przypadku sprzedaży nieruchomości gruntowej nie przewidywał konsekwencji takiej jak w art. 155 § 1 k. c., według którego umowa sprzedaży rzeczy oznaczonej co do tożsamości przenosi własność na nabywcę, chyba że strony postanowiły inaczej, albo przepis szczególny stanowi inaczej. Stosownie do art. 155 § 1 k. c. umowa sprzedaży zawiera w sobie co do zasady zarówno umowę zobowiązującą do przeniesienia własności jak również umowę rozporządzenia (przenoszącą własność na kupującego). Powzdanie w rozumieniu przepisów BGB odpowiada dzisiejszej umowie rozporządzającej - przenoszącej własność na kupującego. W kodeksie cywilnym niemieckim umowa kupna (§ 433) w związku z § 873 i § 925 rozdzielała te dwie czynności. Użycie więc w danej umowie czasowników "sprzedaje", "nabywa", "zbywa" nie oznaczało zatem tego, co oznaczałoby obecnie, w szczególności nie zawierało w sobie powzdania.

Kodeks cywilny niemiecki obowiązywał do dnia 31.12.1946 r.

W dniu 1 stycznia 1947 r. wszedł w życie dekret z dnia 11.10.1946 r. Prawo rzeczowe (Dz. U. nr. 57 z 1946 r. poz. 319), który zawierał odrębne regulacje prawne w zakresie sprzedaży nieruchomości od obowiązujących w kodeksie cywilnym niemieckim. Zagadnienia przejściowe w zakresie praw rzeczowych zawarte były w rozdziale IV dekretu z dnia 11.10.1946 r. - Przepisy wprowadzające prawo rzeczowe i prawo o księgach wieczystych (Dz. U. nr 57 z 1946 r. poz. 321). Zgodnie z art. XXIX i XXX tychże przepisów przeniesienie praw rzeczowych istniejących w chwili wejścia w życie prawa rzeczowego podlegało od tej chwili przepisom tego prawa i było skuteczne o ile odpowiadało przepisom dotychczasowym. Te same zasady zostały zachowane w związku z wejściem w życie z dniem 1 stycznia 1965 r. ustawy z dnia 23.04.1964 - kodeks cywilny (Dz. U. nr. 16 z 1964 r. poz. 93 z późn. zm.). Wynika to z treści art. XXXVII-XL ustawy z dnia 23.04.1964 r. przepisy wprowadzające kodeks cywilny (Dz. U. nr. 16 z 1964 r. poz. 94). Powyższe oznacza, że nawet wejście w życie przepisów prawa rzeczowego a następnie kodeksu cywilnego nie uchyliło konieczności zawarcia umowy rzeczowej przenoszącej własność o ile umowa kupna nieruchomości została zawarta przed dniem 1 stycznia 1947 r. i przed tą datą nie dokonano powzdania. Z akt sprawy wynika, iż w odniesieniu do nieruchomości objętej przedmiotowym postępowaniem powzdania dokonano. Jak już jednak nadmieniono wcześniej, do skutecznego przeniesienia własności nieruchomości potrzebne były trzy warunki. Trzecim z nich było wpisanie zmiany prawa własności do księgi wieczystej. Z materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy wynika, iż warunek ten nie został spełniony, bowiem prawo własności A. i J. [...] O. do spornej nieruchomości nie zostało wpisane do księgi wieczystej nieruchomości, z której sporna parcela została wydzielona. Powyższe ustalono w oparciu o przeprowadzone badanie ksiąg wieczystych [...] tom [...] karta [...] oraz ciąg dalszy tej księgi Kw nr [...] (karty nr 43-48 oraz nr 38 akt organu I instancji).

W konsekwencji, w świetle treści księgi wieczystej dotyczącej dawnej parceli [...], spadkobiercy A. I J. [...] O., do których skarżąca należy, nie mogą skutecznie domagać się zwrotu nieruchomości, której dotyczyły znajdujące się w aktach administracyjnych akty notarialne, albowiem nieruchomość ta w dacie wejścia w życie dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej wchodziła w skład większej nieruchomości (o obszarze przekraczającym 100 ha stanowiącej własność S. M., a w związku z tym podpadała pod art. 2 ust. 1 lit. e wspomnianego dekretu. Skarżąca nie wykazała, iż spełniła podstawową przesłankę z art. 136 u.g.n. - że jest spadkobiercą poprzednich właścicieli wywłaszczonej nieruchomości. W świetle powyższego zarzuty skargi dotyczące charakteru prawnego dekretu PKWN o przeprowadzeniu reformy rolnej i konieczności uznania, iż w tym przypadku doszło do wywłaszczenia w rozumieniu przepisów u.g.n., nie mają znaczenia prawnego.

Wobec uznania, iż skarżąca nie wykazała, iż jest spadkobiercą byłego właściciela nieruchomości, której dotyczył wniosek o zwrot w trybie [...] [przepisów] u.g.n., Sąd nie uwzględnił wniosku o zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego do czasu prawomocnego zakończenia sprawy wszczętej przez Wojewodę Wielkopolskiego z wniosku skarżącej o wydanie decyzji stwierdzającej, że nieruchomość, której zwrotu dotyczy niniejsza sprawa, nie podpadała pod przepisy art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. Sąd uznał, mając na uwadze przepis art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, iż rozpatrzenie sprawy nie zależy od wyniku tego innego toczącego się postępowania administracyjnego. Na mocy wskazanego przepisu sąd może zawiesić postępowanie z uwagi na prejudycjalność innego toczącego się postępowania, którego wynik będzie miał wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Przez zagadnienie wstępne (kwestię prejudycjalną) należy rozumieć przeszkodę powstającą lub ujawniającą się w toku postępowania sądowego, której usunięcie jest istotne z punktu widzenia możliwości prawidłowej realizacji celu postępowania sądowoadministracyjnego i ma bezpośredni wpływ na jego wynik (por. postanowienie NSA z 3 lipca 2014 r. sygn. akt II GSK 1033/13, LEX nr 1495066). W rozpatrywanym przypadku taka sytuacja nie zachodzi. Wskazać nadto należy, iż takie postępowania może się toczyć wyłącznie na wniosek właścicieli wpisanych do księgi wieczystej w dacie wejścia w życie dekretu z 1944 r., bądź ich następców prawnych. Prawidłowo zatem Wojeowda w uzasadnieniu swojej deczyji odsyła spadkobierców A. i J. [...] O. na drogę postępowania cywilnego, jako jedynej możliwej do wegekwowania należnych im praw z tytułu umów zawartych w latach 30-tych ub. wieku.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uznał, iż zaskarżona decyzja nie narusza prawa i na podstawie art. 151 wyżej powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił.