Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 529/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2020-11-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 31zo ust. 2
journal: Dz.U. 2020 poz 374
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
article: art. 7, 8, 9, 77 par. 1, 107 par. 3
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Renata Kantecka Sędziowie sędzia WSA Przemysław Krzykowski asesor WSA Katarzyna Górska (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 25 listopada 2020 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi W. K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie odmowy zwolnienia z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za okres od kwietnia do maja 2020r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz skarżącej W. K. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

W dniu 25 sierpnia 2020 r. do tutejszego Sądu wpłynęła skarga W. K. (dalej zwanej: "skarżącą") na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej zwany: "organem") z "[...]" w przedmiocie odmowy zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za kwiecień-maj 2020 r. Skarga ta została przekazana Sądowi przez organ wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę.

Jak wynika zaś z przekazanych przez organ akt sprawy, wnioskiem z 7 maja 2020 r. skarżąca zwróciła się do organu o zwolnienie z obowiązku opłacania ww. należności za osoby ubezpieczone podając, że jest płatnikiem, który na dzień 29 lutego 2020 r. zgłaszał do ubezpieczeń społecznych mniej niż 10 ubezpieczonych.

Pismem z 28 maja 2020 r. organ poinformował skarżącą, że wniosek, który otrzymał, nie pozwolił na ustalenie prawa do zwolnienia. W piśmie tym zawarto także prośbę o wyjaśnienie w terminie 14 dni od dnia otrzymania pisma "brak zgłoszonych ubezpieczonych do ubezpieczeń społecznych na 29 lutego 2020 r.". Skarżąca nie złożyła wyjaśnień.

Opisaną na wstępie decyzją organ odmówił skarżącej zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od kwietnia 2020 r. do maja 2020 r. W podstawie prawnej tej decyzji organ powołał art. 31zq ust. 7 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 ze zm.); dalej zwanej "ustawą COVID-19" w zw. z art. 83 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jednolity Dz. U. z 2020 r. poz. 266 ze zm.). W uzasadnieniu tej decyzji organ podał natomiast, że zgodnie z art. 31zo ust. 1 ustawy COVID-19, płatnikowi składek przysługuje prawo do zwolnienia z opłacenia nieopłaconych należności z tytułu składek, należnych za okres od kwietnia 2020 r. do maja 2020 r., wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za ten okres, jeżeli był zgłoszony za ten okres jako płatnik składek:

1) przed dniem 1 lutego 2020 r. i na dzień 29 lutego 2020 r.

2) w okresie od dnia 1 lutego 2020 r. do dnia 29 lutego 2020 r. i na dzień 31 marca 2020 r.

3) w okresie od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 marca 2020 r. i na dzień 30 kwietnia 2020 r.

- zgłosił do ubezpieczeń społecznych mniej niż 10 ubezpieczonych.

Wskazał na brak zgłoszonych ubezpieczonych do ubezpieczeń społecznych na 29 lutego 2020 r. z innych kodów niż prowadzenie działalności gospodarczej. Skonstatował, że wobec tego skarżącej nie przysługuje prawo do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od kwietnia 2020 r. do maja 2020 r.

W skardze na powyższą decyzję, skierowanej do tutejszego Sądu, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, a ponadto o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. W uzasadnieniu skargi podniosła natomiast, że decyzja właściwie w ogóle nie zawiera uzasadnienia po myśli art. 107 § 3 k.p.a. Sformułowała także pytania odnośnie znaczenia "innych kodów", o których mowa w zaskarżonej decyzji, a także nieprzyznania zwolnienia choćby dla samej skarżącej, skoro treść wniosku także ją określała jako beneficjenta zwolnienia.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje:

Skarga jest zasadna, a sprawa zainicjowana tą skargą, wobec wniosku skarżącej, stosownie do art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.); dalej jako "p.p.s.a.", została rozpoznana w trybie uproszczonym.

Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd miał na uwadze, że zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. 2019, poz. 2167 ze zm.) oraz art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 p.p.s.a., dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wzruszenie zaś zaskarżonej decyzji następuje między innymi w razie, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Z taką zaś sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie, w której przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja organu o odmowie zwolnienia skarżącej z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za kwiecień-maj 2020 r., o których mowa w art. 31zo ustawy COVID-19.

Wymaga przede wszystkim zauważenia, że do postępowań, w których wydawana jest tego rodzaju decyzja, zastosowanie znajdują przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.); dalej jako "k.p.a.". Zgodnie zaś z art. 9 k.p.a., "organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek". Tymczasem w kontrolowanej sprawie, organ wbrew obowiązkom wynikającym z cytowanego przepisu, w piśmie z 28 maja 2020 r. nie poinformował skarżącej o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Nie udzielił także skarżącej żadnych czytelnych wyjaśnień i wskazówek, które pozwoliłyby skarżącej na właściwe zmodyfikowanie zakresu żądania, gdyż jak podano w skardze, także sama skarżąca mogłaby być beneficjentem zwolnienia. Za takie nie może być bowiem uznane zawarcie w piśmie z 28 maja 2020 r. prośby (skierowanej nie wiadomo zresztą w jakim trybie) o wyjaśnienie w terminie 14 dni od dnia otrzymania pisma "brak zgłoszonych ubezpieczonych do ubezpieczeń społecznych na 29 lutego 2020 r.".

Wymaga przy tym zauważenia, że jak wynika z urzędowego poświadczenia doręczenia, skarżąca odebrała ww. pismo 7 czerwca 2020 r., a to oznacza, że zakreślony przez organ termin 14 dni na złożenie wyjaśnień przez skarżącą upłynął (z uwzględnieniem regulacji zawartej w art. 57 § 4 k.p.a.) dopiero z dniem 22 czerwca 2020 r. Tymczasem organ, przed upływem tego terminu, bo już 16 czerwca 2020 r. wydał zaskarżoną decyzję. Takie działanie organu, w ocenie Sądu, pozostaje w sprzeczności zarówno z wyrażoną w art. 8 k.p.a. zasadą budzenia zaufania do władzy publicznej, jak również z opisaną w art. 7 i art. 77 § 1 zasadą prawdy obiektywnej.

Natomiast treść pisma z 28 maja 2020 r., którego skierowanie do skarżącej było zresztą jedyną czynnością podjętą przez organ przed wydaniem zaskarżonej decyzji, zdaniem Sądu, świadczy o naruszeniu przez organ art. 9 k.p.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Nie sposób przecież wykluczyć, że w przypadku skierowania do skarżącej odpowiedniego (zgodnego z treścią art. 9 k.p.a.) wezwania, wobec jej oświadczenia zawartego w skardze, że mogłaby być beneficjentem zwolnienia, skarżąca dokonałaby stosownej zmiany żądania zawartego we wniosku, która umożliwiałaby organowi podjęcie rozstrzygnięcia zgodnego z żądaniem strony. Wymaga bowiem podkreślenia, że w świetle art. 31zo ust. 2 ustawy COVID-19, także osoby zgłaszające do ubezpieczeń społecznych wyłącznie siebie, jako płatnicy składek uprawnieni byli, pod pewnymi warunkami, do zwolnienia z obowiązku opłacenia składek za kwiecień-maj 2020 r.

Sąd za trafne uznaje także zarzuty skargi podnoszone względem treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji, która nie spełnia wymagań określonych w art. 107 § 3 k.p.a. Zgodnie bowiem z tym przepisem, "uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa". Tymczasem w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ przytacza inne przepisy prawa (art. 31zo ust. 1) niż powołany w podstawie prawnej tej decyzji art. 31zq ust. 7 ustawy COVID-19. Formułuje także niejasne oceny, będące następstwem uprzednio skierowanej do strony lakonicznej prośby o wyjaśnienie "brak zgłoszonych ubezpieczonych do ubezpieczeń społecznych na 29 lutego 2020 r.". Jak słusznie podnosi skarżąca, w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, organ nie wyjaśnił ani co oznaczają "inne kody", ani dlaczego nie przyznał zwolnienia dla samej skarżącej, skoro treść wniosku także ją określała jako beneficjenta zwolnienia.

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ uwzględni ocenę prawną zawartą w niniejszym uzasadnieniu. Wobec ujawnionych rozbieżności pomiędzy stanem faktycznym sprawy a zakresem żądania zawartego we wniosku, organ ustali w pierwszej kolejności, czy skarżąca jest płatnikiem składek, o którym mowa w art. 31zo ust. 2 ustawy COVID-19, a następnie, w razie potwierdzenia tej okoliczności skieruje do skarżącej wezwanie, w którym zrealizuje obowiązki wynikające z art. 9 k.p.a. W przypadku zaś wydania decyzji sporządzi jej uzasadnienie zgodnie z wymogami określonymi w art. 107 § 3 k.p.a.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. O kosztach postępowania rozstrzygnięto w punkcie 2 sentencji wyroku, na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. uwzględniając wysokość wynagrodzenia pełnomocnika skarżącej, będącego radcą prawnym (480 zł) - ustalonego na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r., poz. 265).