Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 460/09
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2010-03-31 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: par. 6 ust. 1
journal: Dz.U. 2007 nr 68 poz 448
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach  gospodarowania (ONW)", objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013
article: art. 29 ust. 1 pkt 1 lit. d) i e)
journal: Dz.U. 2007 nr 64 poz 427
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich
article: art. 3 pkt 1 i 7, art. 12 ust. 5
journal: Dz.U. 2004 nr 10 poz 76
law: Ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o  przyznanie płatności
article: art. 28, 29, 30
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 141 poz 18 art. 2 pkt 1a
law: Rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji  oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla  systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników
journal: Dz.U.UE.L 2003 nr 270 poz 1 art. 2 lit. b)
law: Rozporządzenie Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w  ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniające rozporządzenia (EWG) nr 2019/93, (WE) nr  1452/2001, (WE) nr 1453/2001, (WE) nr 1454/2001, (WE) nr 1868/94, (WE) nr 1251/1999, (WE) nr 1254/1999, (WE) nr 1673/2000, (EWG) nr  2358/71 i (WE) nr 2529/2001

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Robotowska (spr.) Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska Sędzia NSA Małgorzata Korycińska Protokolant Magdalena Rosik po rozpoznaniu w dniu 17 marca 2010 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 11 lutego 2009 r. sygn. akt VIII SA/Wa 544/08 w sprawie ze skargi A. E. P. Spółka z o.o. w B., P. M. - wspólników "P. A." s.c. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] sierpnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądu Administracyjnemu w W.; 2. zasądza solidarnie od A. E. P. Spółki z o.o. w B. i P. M. – wspólników "P. A." s.c. - na rzecz Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 11 lutego 2009 r., sygn. akt VIII SA/Wa 544/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w W., po rozpoznaniu sprawy ze skargi "A. E. P." spółki z o.o. w B., P. M. - wspólników spółki cywilnej "P. A." na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] sierpnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2007, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...] oraz stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się wyroku.

Sąd orzekał w następującym stanie sprawy:

W dniu [...] maja 2007 r. P. M. złożył w Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. wniosek o przyznanie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. Następnie w dniu [...] maja 2008 r. spółka cywilna "P. A." złożyła wniosek o wstąpienie na miejsce P. M. do toczącego się postępowania.

Decyzją z dnia [...] lipca 2008 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. odmówił spółce cywilnej "P. A." przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. Organ I instancji stwierdził, że warunkiem koniecznym do przejęcia płatności jest przeniesienie posiadania wszystkich objętych wnioskiem dotychczasowego producenta rolnego działek rolnych lub ich części położonych na obszarach ONW.

Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. decyzją z dnia [...] sierpnia 2008 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, że spółka cywilna "P. A." przejęła jedynie dwie działki z kilkunastu, jakie były zgłoszone we wniosku przez P. M. o przyznanie pomocy finansowej. W ocenie organu II instancji nie został zatem spełniony warunek przekazania całości gruntów rolnych, do których o przyznanie płatności ubiegał się przekazujący.

Skargę na powyższą decyzję złożyli wspólnicy spółki cywilnej "P. A.": "A. E. P." spółki z o.o. w B. i P. M., wnosząc o stwierdzenie nieważności lub uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga jest zasadna. Stwierdził, że sporne w niniejszej sprawie jest to, czy płatność ONW przysługuje skarżącemu, na rzecz którego nastąpiło przeniesienie posiadania jedynie części, nie wszystkich, działek rolnych położonych na obszarach ONW zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności.

Sąd stwierdził, że wykładni § 6 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)", objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 - 2013 (Dz.U. nr 68, poz. 448, dalej: rozporządzenie z dnia 11 kwietnia 2007 r.) należy dokonywać mając na uwadze treść art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz.U. Nr 64, poz. 427, dalej: ustawa o rozwoju obszarów wiejskich), stanowiącego delegację ustawową do wydania rozporządzenia z dnia 11 kwietnia 2007 r., oraz zgodnie z art. 26 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich. Zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 1 lit. d) i e) tej ustawy minister właściwy do spraw rozwoju wsi określa w drodze rozporządzenia m. in. działania i przypadki, w których następca prawny wnioskodawcy albo nabywca gospodarstwa rolnego lub jego części albo przejmujący posiadanie gospodarstwa rolnego lub jego części może – na swój wniosek – wstąpić do toczącego się postępowania w miejsce wnioskodawcy oraz warunki i tryb wstąpienia do tego postępowania i sytuacje, w których może być mu przyznana pomoc oraz warunki i tryb jej przyznania. W sytuacji gdy warunkiem przyznania pomocy jest posiadanie gospodarstwa rolnego lub gruntu i pomoc jest przyznawana do powierzchni gruntu, przepisy art. 25 stosuje się odpowiednio w razie przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego lub jego części (art. 26 ustawy o rozwoju obszarów wiejskich). Art. 25 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich stanowi, że w sprawach dotyczących przyznania pomocy w razie zbycia całości lub części gospodarstwa rolnego wnioskodawcy w toku postępowania nabywca gospodarstwa rolnego lub jego części może - na swój wniosek - wstąpić do toczącego się postępowania na miejsce wnioskodawcy, o ile nie sprzeciwia się to przepisom, o których mowa w art. 1 pkt 1 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich oraz istocie i celowi działania, w ramach którego ma być przyznana pomoc.

W ocenie Sądu I instancji z treści powołanych wyżej przepisów wynika jednoznacznie, że w razie przeniesienia posiadania zarówno wszystkich położonych na obszarach ONW działek rolnych, jak i przeniesienia posiadania części położonych na obszarach ONW działek rolnych zadeklarowanych we wniosku, na rzecz innego podmiotu, płatność ONW przysługuje temu podmiotowi. Oznacza to, że organy administracji dokonały wadliwej wykładni § 6 rozporządzenia ONW.

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego art. 74 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady WE nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz.U. UE L nr 141 z dnia 30 kwietnia 2004, str. 18, dalej: rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004), nie ma zastosowania do płatności ONW. WSA zauważył, że płatności ONW nie zaliczają się do żadnej z wymienionych w art. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniające rozporządzenia (EWG) nr 2019/93, (WE) nr 1452/2001, (WE) nr 1453/2001, (WE) nr 1454/2001, (WE) nr 1868/94, (WE) nr 1251/1999, (WE) nr 1254/1999, (WE) nr 1673/2000, (EWG) nr 2358/71 i (WE) nr 2529/2001 (Dz.U. UE L nr 270 z dnia 21 października 2003 r., str. 1, dalej: rozporządzenie Rady (WE) nr 1782/2003) kategorii zakresu stosowania tego rozporządzenia. Zdaniem Sądu I instancji, brak jest podstaw do stosowania wprost zapisów rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, stanowiącego akt wykonawczy do rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003, do płatności ONW.

W ocenie Sądu I instancji organy administracji naruszyły także art. 29 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej: k.p.a.) w związku z art. 30 k.p.a., bowiem wydały decyzję w stosunku do nieposiadającej osobowości prawnej, zdolności sądowej, wekslowej, upadłościowej i układowej spółki cywilnej "P. A." zamiast w stosunku do wspólników tej spółki ("A. E. P." spółki z o. o. w B. oraz P. M.).

Sąd wskazał, że organ I instancji przy ponownym rozpoznaniu sprawy powinien dokonać wykładni § 6 rozporządzenia z dnia 11 kwietnia 2007 r. zgodnie z przedstawionymi wytycznymi, poczynić ustalenia na gruncie art. 25 ustawy o rozwoju obszarów wiejskich oraz prawidłowo określić w decyzji stronę skarżącą.

Od powyższego wyroku Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. wniósł skargę kasacyjną, zaskarżając to orzeczenie w całości i wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w W., ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi wniesionej przez wspólników spółki cywilnej "P. A." oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Powyższemu wyrokowi zarzucono naruszenie:

przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy:

1) art. 145 § 1 pkt 1 lit c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, dalej: p.p.s.a.) w związku z art. 28, art. 29 w związku z art. 30 k.p.a. przez nieprawidłową wykładnię oraz ich nieprawidłowe zastosowanie;

2) art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przez jego niezastosowanie wobec przyjęcia naruszenia przez organ wydający decyzję art. 29 i art. 30 k.p.a.;

3) art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. w związku z art. 29 w związku z art. 30 k.p.a. przez nieprawidłową wykładnię oraz ich nieprawidłowe zastosowanie;

4) art. 141 § 4 p.p.s.a. przez jego nieprawidłowe zastosowanie;

5) art. 153 p.p.s.a. przez jego nieprawidłowe zastosowanie;

przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy:

6) art. 145 § 1 pkt 1 lit a) p.p.s.a. w związku z art. 12 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz.U. Nr 10, poz. 76 ze zm., dalej: ustawa o krajowym systemie ewidencji) przez całkowite pominięcie tego przepisu przy ocenie i uznaniu naruszenia przez organ art. 29 i art. 30 k.p.a.;

7) art. 145 § 1 pkt 1 lit a) p.p.s.a. w związku z art. 74 ust. 1 - 7 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 przez jego niezastosowanie;

8) art. 145 § 1 pkt 1 lit a) p.p.s.a. w związku z § 6 ust. 1 rozporządzenia z dnia 11 kwietnia 2007 r. oraz art. 3 pkt 7 ustawy o krajowym systemie ewidencji przez nieprawidłową wykładnię oraz nieprawidłowe zastosowanie.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej kasator podniósł, że nie jest trafne stanowisko Sądu I instancji, iż do płatności ONW nie znajduje zastosowania rozporządzenie nr 1782/2003 oraz przepisy wykonawcze do tego aktu prawa wspólnotowego znajdujące się w rozporządzeniu nr 796/2004. Do przejęcia płatności ONW w przypadku przeniesienia posiadania działek rolnych na innego producenta rolnego stosuje się zasady dotyczące przekazywania gospodarstw rolnych oraz przejmowania płatności określone w art. 74 rozporządzenia nr 796/2004. Regulacje zawarte w tym przepisie mają swoje odzwierciedlenie w § 6 ust. 1, ust. 2 i ust. 6 rozporządzenia z dnia 11 kwietnia 2007 r. W ocenie organu Sąd I instancji dokonał błędnej wykładni tych przepisów, bowiem nie sięgnął do definicji pojęcia działki rolnej, zawartej w art. 3 pkt 7 ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. W świetle tejże definicji przepis § 6 rozporządzenia z dnia 11 kwietnia 2007 r. należy rozumieć w ten sposób, że przeniesienie posiadania działek rolnych lub ich części położonych na obszarach ONW dotyczy przeniesienia posiadania działek rolnych położonych na obszarach ONW bądź działek rolnych, których część znajduje się na obszarach ONW. Tym samym część działek objętych wnioskiem przekazującego nie musi być położona na terenach ONW i tylko w takim przypadku możliwe jest przyznanie płatności tylko do części wniosku (dotyczącego działek położonych na obszarach ONW). W przedmiotowej sprawie wszystkie działki rolne, które zadeklarował przekazujący we wniosku obszarowym, znajdowały się w 2007 r. na obszarach ONW. W tej sytuacji umowa, o której mowa w § 6 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia z dnia 11 kwietnia 2007 r. winna obejmować wszystkie działki rolne, które zostały zadeklarowane we wniosku o przyznanie płatności przez przekazującego. Brak takiej umowy, czy też nieprzekazanie wszystkich działek rolnych wchodzących w skład przekazywanego gospodarstwa rolnego (przekazanie części gospodarstwa) uniemożliwia, zdaniem organu, przyznanie płatności ONW na rok 2007, o którą ubiegał się przekazujący.

Zdaniem kasatora, Sąd I instancji błędnie uznał, że spółka cywilna nie może być stroną postępowania w sprawie. Co do zasady spółka cywilna, będąc stosunkiem zobowiązaniowym, a nie podmiotem praw i obowiązków, nie może uzyskać płatności objętych wnioskiem. Niemniej jednak przepisy różnych ustaw regulujących działalność gospodarczą, podatki, statystykę przewidują w odniesieniu do spółki cywilnej szczególne uregulowania. Takie szczególne uregulowania uprawniające spółkę cywilną do uzyskania płatności zawierają przepisy ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Warunkiem ubiegania się o przyznanie płatności jest uprzednie uzyskanie przez wnioskodawcę – producenta rolnego – numeru identyfikacyjnego, przy czym zgodnie z art. 12 ust. 5 wspomnianej ustawy spółce cywilnej nadaje się jeden numer identyfikacyjny, a otrzymuje go ten wspólnik, co do którego pozostali wspólnicy wyrazili pisemną zgodę.

W ocenie wnoszącego skargę kasacyjną wskazana w zaskarżonym wyroku podstawa prawna rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie są błędne i nie odpowiadają wymaganiom art. 141 § 4 p.p.s.a., bowiem nie znajdują zastosowania do ustalonego w sprawie stanu faktycznego. Z kolei ocena prawna i wskazania Sądu co do dalszego postępowania naruszają art. 153 p.p.s.a.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim należy podzielić zarzut skargi kasacyjnej, iż Sąd I instancji dokonał wadliwej wykładni mającego w sprawie zastosowanie § 6 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)", objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 68, poz. 448) przyjmując, iż z treści tego przepisu jednoznacznie wynika, że w razie przeniesienia zarówno wszystkich położonych na obszarach ONW działek rolnych, jak i przeniesienia posiadania części położonych na obszarach ONW działek rolnych zadeklarowanych we wniosku, na rzecz innego podmiotu, płatność ONW przysługuje temu podmiotowi.

Zgodnie z tym przepisem, jeżeli nastąpi przeniesienie posiadania wszystkich położonych na obszarach ONW działek rolnych lub ich części zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności ONW na rzecz innego podmiotu, w wyniku umowy sprzedaży, dzierżawy lub innej umowy, płatność ONW przysługuje temu podmiotowi.

W świetle tego przepisu warunkiem przyznania płatności ONW jest więc przeniesienie wszystkich działek położonych na obszarach ONW, przy czym jeżeli "cała" działka jest położona na obszarze ONW, to należy przenieść całą działkę, a jeżeli tylko część działki jest położona na obszarze ONW, to należy przenieść tę właśnie część. Dotyczy to oczywiście działek lub ich części zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności ONW.

Takie rozumienie powyższego przepisu wynika nie tylko z jego literalnej treści, lecz również z wykładni funkcjonalnej. Należy mieć bowiem na uwadze, iż omawiana płatność dotyczy pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)", a więc działek położonych na takich właśnie terenach. Stąd też, jeżeli część działki (działek) jest położona poza takimi obszarami, to okoliczność ta nie ma wpływu na uprawnienie do uzyskania płatności. Podmiot przejmujący działki lub ich część na obszarze ONW uzyskuje uprawnienia podmiotu przekazującego, który składał wniosek o przyznanie płatności ONW, a więc przeniesienie posiadania powinno obejmować wszystkie działki zadeklarowane we wniosku położone na obszarze ONW, bez względu na to, czy są to "całe" działki położone na tym obszarze, czy tylko ich część.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. dokonując odmiennej interpretacji § 6 omawianego rozporządzenia, powołał się na art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 kwietnia 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz.U. Nr 64, poz. 427), stanowiący delegację ustawową do wydania tego rozporządzenia. Według art. 29 ust. 1 pkt 1 lit. d) i e) tej ustawy minister właściwy do spraw rozwoju wsi określa w drodze rozporządzenia m.in. działania i przypadki, w których następca prawny wnioskodawcy albo nabywca gospodarstwa rolnego lub jego części albo przejmujący posiadanie gospodarstwa rolnego lub jego części może – na swój wniosek – wstąpić do toczącego się postępowania w miejsce wnioskodawcy.

Zdaniem Sądu I instancji, analiza powyższego przepisu prowadzi do jednoznacznego wniosku, iż ustawodawca wyraził w nim wolę uregulowania w drodze rozporządzenia przez właściwego ministra, działań i przypadków, w których następca prawny wnioskodawcy, nabywca bądź przejmujący posiadanie zarówno całego, jak i części gospodarstwa rolnego może wstąpić do toczącego się postępowania i może być mu przyznana pomoc.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, taka wola ustawodawcy nie oznacza jednak, iż Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi w omawianym rozporządzeniu wykonawczym był zobowiązany do uregulowania kwestii przekazania gospodarstwa rolnego w części, skoro ustawodawca pozostawił mu w tym zakresie swobodę, stwierdzając, iż przeniesienie posiadania może dotyczyć "zarówno całego, jak i części gospodarstwa rolnego". Poza tym uszło uwadze Sądu I instancji, iż w art. 29 omawianej ustawy jest mowa o gospodarstwie rolnym, a w § 6 rozporządzenia MRiRW z dnia 11 kwietnia 2007 r. jest mowa o działkach rolnych. Te zaś pojęcia nie są tożsame.

W świetle art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz.U. z 2004 r. Nr 10, poz. 76 ze zm.) gospodarstwo rolne oznacza wszystkie nieruchomości rolne będące w posiadaniu tego samego podmiotu lub gospodarstwo w rozumieniu art. 2 lit. b) rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 23 września 2003 r. Zgodnie z tym ostatnim przepisem "gospodarstwo" oznacza wszystkie jednostki produkcyjne zarządzane przez rolnika, które znajdują się na terytorium tego samego Państwa Członkowskiego.

Z kolei jeżeli chodzi o pojęcie działki rolnej, to w myśl art. 3 pkt 7 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji (...) pojęcie to oznacza działkę w rozumieniu art. 2 pkt 1a rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha.

Według tego ostatniego przepisu "działka rolna" oznacza zwarty obszar gruntu, na którym jeden rolnik prowadzi jedną grupę upraw; jednak w przypadku gdy w kontekście niniejszego rozporządzenia wymagane jest oddzielne zgłoszenie użytkowania pewnego obszaru w ramach gruntów objętych grupą upraw, działka rolna jest ograniczona na podstawie tego konkretnego użytkowania.

W świetle powyższych definicji gospodarstwa rolnego oraz działki rolnej nie ulega wątpliwości, iż działki rolne lub ich części, o jakich mowa w § 6 rozporządzenia MRiRW z dnia 11 kwietnia 2007 r., mogą obejmować całość gospodarstwa lub jego część, a będzie to uzależnione od tego czy jedną grupę upraw rolnik prowadzi na całym obszarze gospodarstwa rolnego, czy też tylko na jego części. Podkreślić przy tym należy, że wniosek o przyznanie płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania był oddzielnym zgłoszeniem dotyczącym użytkowania tylko tego obszaru, a zatem niezbędnym warunkiem uzyskania z tego tytułu płatności było przekazanie wszystkich działek położonych na tym obszarze.

Z kolei jeżeli chodzi o zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia przez Sąd I instancji przepisów prawa procesowego, a w szczególności art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 28, 29 oraz 30 k.p.a., to ich istota sprowadza się do zakwestionowania stanowiska Sądu, iż spółka cywilna nie mogła być stroną postępowania, gdyż zdolność administracyjną posiadali jedynie wspólnicy tej spółki.

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 12 kwietnia 2000 r., V SA 1935/99 (Palestra 2000, nr 7/8, s. 248) interpretując treść art. 29 k.p.a. wskazał, że jeżeli ustawodawca wyposaża dany podmiot w zdolność prawną na gruncie określonej dziedziny prawa, to prawo procesowe nie może ograniczać jego zdolności administracyjnoprawnej w zakresie praw i obowiązków wynikających z tej dziedziny prawa.

Rzecz jednak w tym, iż kasator nie powołał się na żaden przepis prawa materialnego pozwalający na przyjęcie, iż spółka cywilna została wyposażona w zdolność prawną w sprawie dochodzonej płatności obszarowej ONW.

Wskazany w skardze kasacyjnej art. 12 ust. 5 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji (...) nie jest przepisem prawa materialnego, gdyż w przepisie tym uregulowano jedynie kwestię nadania numeru identyfikacyjnego m.in. producentom rolnym działającym w formie spółki cywilnej. Stwierdzono przy tym, iż numer identyfikacyjny nadaje się temu wspólnikowi, co do którego pozostali wspólnicy wyrazili zgodę.

Z przepisu tego – wbrew odmiennemu stanowisku kasatora – nie można też wyciągnąć wniosku, iż w przypadku producentów rolnych działających w formie spółki cywilnej, z których tylko jednemu wspólnikowi nadaje się numer identyfikacyjny, a nie spółce cywilnej, to ta właśnie spółka ma przymiot strony, a nie wspólnicy tej spółki.

W tym miejscu należy zauważyć, że spółka cywilna jest przede wszystkim stosunkiem zobowiązaniowym, a więc węzłem obligacyjnym. Wynika to z treści art. 860 k.c., zgodnie z którym przez umowę spółki wspólnicy zobowiązują się dążyć do osiągnięcia wspólnego celu gospodarczego przez działanie w sposób oznaczony, w szczególności przez wniesienie wkładów.

Nie można też podzielić stanowiska kasatora, iż skoro Sąd I instancji stwierdził, iż spółka cywilna nie posiadała przymiotu strony, to powinien stwierdzić nieważność decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.

W przedmiotowej bowiem sprawie zaskarżona decyzja nie została skierowana do spółki cywilnej, lecz do P. M., reprezentującego w istocie nie spółkę jako taką, lecz wspólników tej spółki.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w wyroku na mocy art. 185 § 1 p.p.s.a.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 tej ostatniej ustawy.