Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 1377/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2018-04-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
journal: Dz.U. 2017 poz 1121
law: Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne - tekst jedn.
journal: Dz.U. 2016 poz 1066
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - tekst jednolity
article: art. 151 P.p.s.a.
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Gebel Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Agnieszka Klimek po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 26 kwietnia 2018 r. sprawy ze skargi T. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom oddala skargę.


UZASADNIENIE

1. Pismem z dnia 7 lipca 2017 r. T. J. (dalej przywoływany jako: "Skarżący"), właściciel działki nr [...], [...], [...], [...], i [...] obręb S., gm. S., wniósł o wszczęcie postępowania administracyjnego i wydanie Gminie S. nakazu przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegającym szkodom:

1) na działkach znajdujących się w S. o nr ewid.[...], [...], [...], [...] i [...] poprzez ich oczyszczenie z mułu, nadmiaru wody, roślinności bagiennej i osuszenie,

2) pełne udrożnienie wszystkich studzienek kanalizacyjnych na działce drogowej nr [...],

3) udrożnienie wylotu na powierzchnię ziemi rury kanalizacyjnej, znajdującego się na działce o nr ewid. [...], obręb S. i wykonanie połączenia tego ujścia z rowem w taki sposób, aby woda nie wsiąkała w glebę przy ujściu, a była skutecznie przekazywana do rowu,

4) osuszenie fundamentów i ścian budynku mieszkalnego (stanowiącego część składową gruntu), znajdującego się na działce o nr ewid.[...], obręb S., wzmocnienie dwóch ścian (znajdujących się od strony przebiegu rury kanalizacyjnej i drogi) i fundamentu, w szczególności poprzez osuszenie gruntu w obrębie fundamentu i osuszenie samego fundamentu, usunięcie pęknięć ww. ścian,

5) wykonanie konserwacji, naprawy, remontu lub wymiany urządzeń do odprowadzania wód opadowych i roztopowych, znajdujących się na działce drogowej nr [...], obręb S. i działkach Skarżącego, ewentualnie (w zależności od wniosków biegłego) wykonanie urządzenia (ń) zapobiegających dalszym szkodom w działkach Skarżącego, a gdyby wykonanie takich urządzeń było niemożliwe lub niecelowe - zakazanie Gminie S. odprowadzania wód opadowych i roztopowych ze wsi S., w tym z działki nr [...] na działki Skarżącego.

2. W związku z tym, że Gmina S. występuje w sprawie w charakterze strony postępowania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia [...]. wyznaczyło Burmistrza R. do prowadzenia postępowania.

3. Burmistrz R. decyzją z dnia [...] r. umorzył postępowanie w sprawie.

4. W wyniku wniesionego przez Skarżącego odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., decyzją z dnia [...] r., znak: [...] uchyliło decyzję Organu I instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania.

5. W wyniku ponownego rozpoznania Burmistrz R. decyzją z dnia [...] r. znak: [...] odmówił nałożenia Gminie S. nakazu przywrócenia stanu poprzedniego na działce nr [...], obręb S., gm. S. lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom.

6. Od decyzji odwołanie złożył Skarżący, wskazując, na naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 84 i art. 80 K.p.a. poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego, nieprzeprowadzenie wszystkich dowodów mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, bezkrytyczne oparcie się wyłącznie na opinii hydrologa, która była niepełna, zaś biegły odwołał się do wywiadu z bliżej nieokreślonymi mieszkańcami, ze zmarginalizowaniem dowodów w postaci zdjęć i pism wskazanych w pkt 6 i 7 wniosku o wszczęcie niniejszego postępowania, a w konsekwencji nierozpoznanie istoty sprawy; art. 29 ust. 1 i 3 Prawa wodnego poprzez błędne bo co najmniej przedwczesne przyjęcie, że w sprawie nie wystąpiły okoliczności podlegające dyspozycji tych przepisów; art. 107 § 1 i 4 k.p.a. poprzez niepełne wyjaśnienie w uzasadnieniu decyzji podstaw faktycznych i prawnych rozstrzygnięcia.

7. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia [...] r., nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017 r. poz. 1257, dalej przywoływana jako: "K.p.a.") oraz art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2017 r. poz. 1121, dalej przywoływana także jako: "P.w."), utrzymało zaskarżoną decyzję Organu I instancji w mocy.

W uzasadnieniu Organ wskazał, że regulacje art. 29 P.w. odnoszą się do takich sytuacji, gdy na skutek określonych zdarzeń nastąpiło naruszenie naturalnych stosunków wodnych, przy czym naruszenie to musi być tego rodzaju, że powoduje szkodę dla gruntów sąsiednich. Organ podkreślił, iż dokonanie zmiany stanu wody na gruncie, która nie oddziałuje szkodliwie na grunty sąsiednie wyklucza możliwość zastosowania przepisu art. 29 ust. 3 P.w., tj. wydania decyzji nakazującej właścicielowi gruntu przywrócenia stanu poprzedniego.

Organ przypomniał, że z materiału dowodowego wynika, że na mocy decyzji Wojewody Z. z dnia [...] r. Gmina S. nabyła własność nieruchomości gruntowej stanowiącej drogę, oznaczonej nr ewid. [...], obręb S., gm. S..

W drodze znajdują się studnie kanalizacji deszczowej. Na wysokości budynku nr [...] znajduje się studnia, usytuowana w najniższym punkcie drogi. Wody powierzchniowe odprowadzane są rurociągiem, który przebiega przez działki Skarżącego do rowu [...] Są to działki o nr ewid.[...], [...], [...] obręb S..

W toku postępowania ustalono, że brak jest dokumentacji technicznej kanalizacji deszczowej. W dniu [...] r. Organ I instancji przeprowadził oględziny podczas których stwierdzono, że studzienka przy budynku nr [...], wylot do rowu i rów melioracyjny [...] są drożne. Drożność sieci jest związana z wykonanym w dniu [...] r. oczyszczeniem rowu melioracyjnego [...] i wylotu rurociągu do rowu.

W dniu [...] r. biegły powołany przez Organ I instancji dokonał oględzin terenu w wyniku których ustalił, że rów [...] nr [...] odwadnia kilkadziesiąt działek rolnych w tym działki nr [...], nr [...]. Na początkowym odcinku ok. 200 m rów został poddany konserwacji. Jest drożny i właściwie odwadnia przypisany do niego teren oraz skutecznie podejmuje wody z rurociągu burzowego. Rów łączący wylot z rurociągu burzowego z rowem [...] jest krótki i zlokalizowany na działce nr [...] w jej bagnistej części. Dlatego też posiada dwie funkcje: odbiornika wód deszczowych oraz rowu kształtującego zasoby wodne. Jest drożny po zabiegach konserwujących. Wylot z rurociągu burzowego usytuowany na końcu rurociągu burzowego, jest drożny i wymaga wykonania remontu.

Biegły stwierdził, że na działkach nr [...] i [...] znajduje się kanalizacja burzowa, która nie jest urządzeniem wodnym i została wykonana w połowie ubiegłego wieku. Brak jest dokumentacji technicznej. Składa się z rurociągów betonowych o średnicy 300 mm o łącznej długości ok. 430 m, w tym 75 m rurociągu przejmującego wody z obu działek, tj. 406 drogi powiatowej i [...] drogi gminnej. Kanalizacja uzbrojona jest w 5 wpustów ulicznych wraz ze studzienkami rewizyjnymi, w dwie studnie rewizyjne oraz wylot zlokalizowane na działce [...].

Biegły ocenił, że kanalizacja na całej długości jest drożna - stwierdzono istniejący swobodny odpływ wody, studzienki rewizyjne wpustów ulicznych są oczyszczone i drożne - stwierdzono istniejący swobodny odpływ wody, studzienki rewizyjne na trasie rurociągu są drożne - stwierdzono istniejący swobodny odpływ wody, wylot z kanalizacji oraz rowów łączący oczyszczony - stwierdzono swobodny odpływ wody. Ocenił również, że remontu wymaga wylot kanalizacji.

Biegły wskazał, że przed 2007 r., w połowie XX w, została wprowadzona zmiana stanu wody ze skutkiem korzystnym dla działek zlokalizowanych w sąsiedztwie działek drogowych nr [...] i [...]. Wody deszczowe dotychczas spływające w sposób niekontrolowany do najniższych punktów zlewni tych dróg, w tym również przez działki nr [...], [...], [...], [...] i [...] do odbiornika rowu [...] zostały ujęte przez wykonanie kanalizacji burzowej. Usytuowanie rurociągów oraz miejsce odprowadzenie wód determinowało ukształtowanie terenu. Średnica rurociągów oraz ich spadki pozwalają bezpiecznie i zgodnie z obowiązującymi normami przejąć wody z dróg. Z opinii biegłego wynika, że zmiana stanu wody na gruncie na działkach [...] i [...] w wyniku wykonanej kanalizacji burzowej została wprowadzona ze skutkiem korzystnym dla działek sąsiednich.

Biegły wskazał, że zawilgocenie gruntu mogłoby występować jedynie gdyby rurociąg uległ rozszczelnieniu lub perforacji i pozostawał pod ciśnieniem. Natomiast przepływ w rurociągu jest grawitacyjny. W tej sytuacji woda przesiąkowa może mieć wyłącznie kierunek odpływu w głąb gruntu. Głębokość posadowienia rurociągu wyklucza też możliwość podsiąku. Biegły wskazał, na podstawie obliczeń metodą [...], że w przypadku rozszczelnienia rurociągu zasięg oddziaływania byłby krótszy od odległości budynku od kanalizacji.

Biegły wskazał, że zarośnięty i zakrzaczony rów [...] oraz krótki odcinek rowu łączącego wylot z recypientem uniemożliwiał swobodny odpływ wody z podtopionego wylotu. Skutkowało to zalewaniem i podtapianiem działek nr [...] [...], [...]. Biegły wskazał, że był to negatywny efekt wywołany zmianą wody na gruncie, lecz nie działki nr [...], a działki nr [...] obręb S.. Jednakże przyczyny negatywnego oddziaływania zostały usunięte, co wynika z notatki służbowej z [...] r. oraz protokołu oględzin z [...] r.

Kolegium oceniło opinię biegłego jako spójną i logiczną.

W tym stanie rzeczy w ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S., materiał dowodowy zebrany w sprawie nie pozwalał na stwierdzenie, że doszło do szkody wskutek zmian stosunków wodnych dokonanych dla działek nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...] oraz, że nie istnieje związek przyczynowy między zmianą stanu wody na działce [...] w wyniku wykonanej kanalizacji burzowej, a zawilgoceniem budynku wnioskodawcy posadowionego na działce nr [...]. Analiza materiału dowodowego, w powiązaniu z opinią biegłego oraz dokonanymi oględzinami nie pozwala na stwierdzenie, że dochodzi obecnie do przelewania się wód powierzchniowych z terenu działek nr [...] na teren działek wnioskodawcy.

Kolegium wskazało, że w sprawie nie stwierdzono ani szkodliwej zmiany stosunków wodnych ani odprowadzania wód lub ścieków na teren działki wnioskodawcy. Zatem Organ nie mógł nakazać Gminie S. przywrócenia poprzedniego stanu wód bądź budowy urządzeń zapobiegających takiej zmianie ani nakazać przywrócenia stanu poprzedniego bądź wykonania określonych czynności w stosunku do rurociągu burzowego. Nie stwierdzono bowiem zalania terenu, a rurociąg burzowy jest drożny.

Organ uznał zatem, że nie zaistniały przesłanki do zastosowania art. 29 ust. 3 P.w.

8. Niezadowolony z treści rozstrzygnięcia, Skarżący wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz uchylenie poprzedzającej ją decyzji Burmistrza R. z [...] r., nr [...], a ponadto o zasądzenie od organu kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zaskarżonej decyzji zarzucił:

1). naruszenie przepisu prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 29 ust. 1 i ust. 3 P.w. poprzez błędne zaakceptowanie ich wykładni dokonanej przez Organ I instancji, sprowadzającej się do przyjęcia, że organ nie może nałożyć obowiązków wskazanych w art. 29 ust. 3 P.w. gdy doszło do odprowadzania wód oraz ścieków na grunty sąsiednie ze szkodą dla tych gruntów sąsiednich;

2). naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. :

a). art. 7, art. 77 § 1, art. 78 § 1, 84 § 1, 86 i art. 80 K.p.a., poprzez błędne utrzymanie w mocy decyzji Organu pierwszej instancji pomimo, że Organ ten nie wyjaśnił stanu faktycznego, nie przeprowadził wszystkich dowodów mających znaczenie dla rozstrzygnięcia tej sprawy, bezkrytycznie oparł się wyłącznie na opinii hydrologa, która była niepełna, zaś biegły odwołał się do wywiadu z bliżej nieokreślonymi mieszkańcami, ze zmarginalizowaniem dowodów w postaci zdjęć i pism wskazanych w pkt 6 i 7 (s. 4 wniosku) wniosku z [...] r. o wszczęcie postępowania administracyjnego, a w konsekwencji nierozpoznanie istoty sprawy,

b). art. 107 § 1 i 3 K.p.a. poprzez niepełne wyjaśnienie przez SKO w uzasadnieniu skarżonej decyzji jej podstaw faktycznych i prawnych.

W uzasadnieniu Skarżący wskazał, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. utrzymało w mocy decyzję Organu I instancji pomimo, że ten nie przeprowadził bądź zmarginalizował zawnioskowane przez Skarżącego dowody, które w jego ocenie mają, znaczenie dla rozstrzygnięcia tej sprawy.

Skarżący podniósł, że w realiach tej sprawy biegły zupełnie dowolnie przyjął, że nawierzchniowe zalewanie miało charakter incydentalny. Po przeprowadzeniu pełnego postępowania dowodowego biegły winien, zdaniem Skarżącego, w uzupełniającej opinii (przy założeniu, że z materiału dowodowego będzie wynikało, że nawierzchniowe zalewanie nie było jednak incydentalne), odpowiedzieć na pytanie czy regularne nawierzchniowe zalewanie działek Skarżącego nie kwalifikowało się jako zmiana stanu wód ze szkodą dla jego działek, w tym przede wszystkim szkodą dla znajdującego się na dz. nr [...] budynku mieszkalnego o numerze [...]

Ponadto, w ocenie Skarżącego, aby mówić o pełnym wyjaśnieniu sprawy Organ I instancji musiałby poczynić ustalenia sygnalizowane na ostatniej stronie opinii biegłego hydrologa, tj. ustalenia w zakresie tego kto jest właścicielem kanalizacji burzowej, czy miał/ma, ewentualnie w jakim zakresie prawo do korzystania z gruntów Skarżącego, w tym tych zalewanych przez lata.

Winien też ocenić czy brak dbałości Gminy S. - właściciela dz. nr [...] o stan kanalizacji na tej działce, głównie stan studzienek kanalizacyjnych nie stanowi też naruszenia art. 29 ust. 2 P.w. oraz czy i ewentualnie jakie to ma znaczenie dla zastosowania ust. 3 tego artykułu, w szczególności co do szkód związanych z zalewaniem budynku mieszkalnego nr [...].

Końcowo Skarżący podniósł, że SKO błędnie zaakceptowało to, że Organ I instancji nie poczynił ustaleń w omawianym zakresie, opierając się wyłącznie na twierdzeniu o braku zmiany stanu wód i opinii biegłego hydrologa. W uzasadnieniach Organy nie odniosły się nadto do ww. wniosków dowodowych, dowodu z przesłuchania T.. J., uzupełniającej opinii hydrologa, nie wyjaśniły dlaczego uznały, że nie było potrzeby ich przeprowadzania oraz na jakich dowodach - poza opinią - oparły wniosek, że nie zaktualizował się obowiązek z art. 29 ust. 3 P.w.

9. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

10. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2016 r., poz. 1066) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.

z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej przywoływana jako "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że Sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.

11. W wyniku dokonanej oceny Sąd stwierdził, iż wbrew zarzutom skargi kwestionowana decyzja nie budzi zastrzeżeń z punktu widzenia jej legalności. Organy orzekające prawidłowo ustaliły stan faktyczny i zastosowały właściwe przepisy prawa materialnego.

Sąd uznał, że organy właściwie przeprowadziły postępowanie dowodowe, nie naruszając przepisów K.p.a., dokonały oceny opinii biegłego, dając możliwość stronom wypowiedzenia się co do tych dowodów. Prawidłowo rozstrzygnięcie w sprawie zostało oparte na opinii biegłego oraz przeprowadzonych wizjach lokalnych.

W ocenie Sądu materiał dowodowy, w oparciu o który ustalony został stan faktyczny sprawy jest kompletny, wystarczający do merytorycznego rozstrzygnięcia i w pełni uzasadniający wydaną decyzję.

12. Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia stanowił art. 29 P.w., którego zakazy dotyczą ściśle zmiany stanu wód i odprowadzania wód i ścieków z własnego gruntu na grunty sąsiadów.

Z treści tego przepisu wynika, że niedozwolona zmiana stanu wody na gruncie może polegać na zmianie kierunku odpływu wód opadowych i kierunku odpływu ze źródeł, która zawsze wiąże się z wywołaniem szkody na gruntach sąsiednich (ust. 1 pkt 1 art. 29). Zakaz obejmuje także odprowadzanie wód i ścieków na grunty sąsiednie, bez względu na to, czy odprowadzenie to stanowi źródło szkody, ma on charakter bezwzględny (ust. 1 pkt 2 art. 29). Pojęcie "stanu wody na gruncie" oznacza pewien stan faktyczny, niekoniecznie związany z prawnie uregulowanymi sposobami korzystania z wód i istniejący niezależnie od jego ujawnienia w urządzeniach rejestrujących określone stany faktyczne lub prawne nieruchomości, jak księgi wieczyste, czy ewidencja gruntów. Spowodowanie przez właściciela zmiany stanu wody na gruncie, dające organom podstawę do zastosowania sankcji, o jakich mowa w art. 29 ust. 3 tej ustawy, to takie działanie właściciela lub innych osób na jego gruncie, które ingeruje w naturalny stan wody na danym terenie związany z jego ukształtowaniem, warunkami przyrodniczymi i hydrologicznymi.

Zmiany stanu wód spowodowane przez właściciela nieruchomości, które pociągają za sobą szkodliwe skutki dla nieruchomości sąsiednich, zostały powiązane z sankcją nakazu przywrócenia stanu poprzedniego lub zbudowania urządzeń zapobiegających szkodom (ust. 3 art. 29). Konstrukcja przepisu pozwala przyjąć, że przywrócenie do stanu poprzedniego jest środkiem subsydiarnym, tj. takim, który należy zastosować, gdy nie ma możliwości wykonania urządzeń zapobiegających szkodom, albo gdy z okoliczności sprawy wynika, iż ich wykonanie nie zapobiegnie szkodliwym wpływom na grunt sąsiedni. Postępowanie to nie ma na celu uregulowania stanu wody na gruncie właściciela.

13. Biorąc pod uwagę powyższe, oraz odnosząc się do zarzutu naruszenia prawa materialnego należy wyjaśnić, że ustawodawca w art. 29 P.w. przyjął założenie, że stan wody na gruncie powinien być utrzymywany przez właściciela gruntu przez nakazy i zakazy, które są do niego bezpośrednio skierowane. Za ich pomocą powstają stosunki prawne dwojakiego rodzaju: po pierwsze, pomiędzy właścicielem gruntu, który podlega nakazom oraz zakazom oraz osobą chronioną tymi nakazami i zakazami (właściciel gruntu sąsiedniego), po drugie, pomiędzy właścicielem gruntu do którego kierowane są nakazy oraz zakazy i organem administracji, który zgodnie z art. 29 ust. 3 P.w., jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom. Podporządkowanie nakazowi lub zakazowi stanowi podstawową cechę administracyjnego charakteru stosunków administracyjnoprawnych regulowanych przepisami prawa wodnego.

Naruszenie owych nakazów i zakazów powoduje odpowiedzialność administracyjną (por. wyrok NSA z dnia 6 lipca 2017 r. sygn. akt II OSK 2795/15, wszystkie przytaczane orzeczenia pochodzą ze strony: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Jak słusznie zauważył NSA w wyroku z dnia 6 lipca 2017 r. (sygn. akt II OSK 2795/15), norma prawna określona w art. 29 P.w. wskazuje na wzory typowego, powtarzającego się i powszechnie akceptowanego postępowania właściciela gruntu. Opiera się ona na generalnym założeniu, mówiącym o zakazie wyrządzania szkód własnym działaniem na gruntach sąsiednich. Właściciel gruntu korzystając ze swoich uprawnień większą wagę powinien zatem przywiązywać do działań, które mogą spowodować zmianę stanu wody na gruncie sąsiednim, a zwłaszcza powinien kontrolować kierunek odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej oraz kierunek odpływu ze źródeł z punktu widzenia możliwości wyrządzenia szkody dla gruntów sąsiednich. Z brzmienia art. 29 ust. 3 P.w. wynika nakaz przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie.

W orzecznictwie sądów administracyjnych wyrażono pogląd, który Sąd orzekający w sprawie podziela, według którego "Wydanie decyzji o nałożeniu lub o odmowie nałożenia sankcji określonej w art. 29 ust. 3 p.w. wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, którego celem jest ustalenie, czy właściciel nieruchomości w istocie dokonał zmiany stosunków wodnych na swoim gruncie i czy zmiany te spowodowały szkodę dla sąsiadujących gruntów" (zob. wyrok NSA z 19 grudnia 2012 r., sygn. akt II OSK 1538/11). Wszystkie czynności właściciela gruntu powodujące zmiany stanu wody na gruncie sąsiednim są tylko wtedy zabronione, jeżeli przynoszą szkodę właścicielowi gruntu sąsiedniego (zob. Z.K. Nowakowski, Wpływ gospodarki wodnej na własność ziemi, § 6. Odpływ wód, [w:] T. Dybowski, S.M. Grzybowski, Z.K. Nowakowski, Zagadnienia cywilistyczne prawa wodnego, Warszawa 1957, s. 257).

Odpływy wód z punktu widzenia treści art. 29 ust. 3 P.w. mogą być oceniane jedynie ze względu na szkody, jakie powstają przez wprowadzenie sztucznych zmian w ukształtowaniu powierzchni gruntu, wpływającej na zatrzymanie, zahamowanie lub przyspieszenie odpływu, albo też na zmianę kierunku odpływu. Naruszenie zakazu wynikającego z art. 29 ust. 1 pkt 1, może spowodować wszczęcie postępowania administracyjnego, w wyniku którego może zostać wydana decyzja nakazująca właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom.

W orzecznictwie wyrażono pogląd, według którego "1. Wydanie decyzji na podstawie art. 29 ust. 3 p.w., poprzedza ustalenie: po pierwsze, czy właściciel gruntu dokonał zmiany stanu wody na gruncie i po drugie, czy zmiany te szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie. Zastosowanie przepisu art. 29 P.w. jest zatem uzależnione od wystąpienia skutku w postaci szkody (szkodliwy wpływ dokonanych zmian na grunty sąsiednie). Z tych względów przesłankami warunkującymi wydanie jednego z nakazów, o jakich mowa art. 29 ust. 3 P.w. są: zmiana stanu wody na gruncie i szkodliwe oddziaływanie takiej zmiany na nieruchomości sąsiednie. Tym samym pomiędzy zmianą stanu wody na gruncie, a szkodliwym oddziaływaniem musi istnieć związek przyczynowo-skutkowy" (zob. Wyrok NSA z 4 listopada 2014 r., sygn. akt II OSK 7/14, LEX nr 1658623).

14. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, należy zaznaczyć, że nie jest tak, że w sprawach prowadzonych na podstawie art. 29 ust. 1 i 3 P.w. organy administracji publicznej winny oczekiwać na wystąpienie szkód albo prowadzić postępowanie dowodowe tylko na okoliczność prawdopodobieństwa ich wystąpienia. W okolicznościach sprawy niezbędną przesłanką do wydania nakazów przywrócenia stanu poprzedniego, albo wykonania urządzenia zapobiegającego szkodom w przypadku zmiany stanu wody na gruncie, byłoby wystąpienie szkody w dacie złożenie wniosku, najpóźniej do daty orzekania o powyższym przez organy administracji publicznej. Stan taki oznacza, że jeżeli doszło do zmiany stanu wody na gruncie, ale bez szkody dla gruntów sąsiednich, to późniejsza zmiana okoliczności oraz wystąpienie określonej szkody jest równoznaczne ze zmianą stanu faktycznego. W takim przypadku możliwe jest ponowne skuteczne złożenie wniosku zmierzającego do wydania nakazów z art. 29 ust. 3 P.w. w związku z art. 29 ust. 1 P.w.

15. W tym miejscu wskazać należy, iż zakres rozpoznania sprawy przez sąd administracyjny jest kształtowany w oparciu o materiał faktyczny i dowodowy, który legł u podstaw wydania zaskarżonego aktu administracyjnego i znajduje się w nadesłanych przez organ aktach sprawy.

Uwypuklenia wymaga, że w świetle przywołanych przepisów, wydanie decyzji nakazującej właścicielowi gruntu podjęcie działań polegających na przywróceniu stanu poprzedniego lub zrealizowania urządzeń uniemożliwiających powstanie szkód możliwe jest jedynie wówczas, gdy stwierdzone zostanie, że właściciel dokonał zmiany stanu wody na swojej nieruchomości, a spowodowane zmiany wywołały szkody na nieruchomościach sąsiednich. Niezbędne jest zatem jednoznaczne ustalenie istnienia bezpośredniego związku przyczynowego pomiędzy zdarzeniem wywołującym, a szkodą. Innymi słowy - organ musi ustalić oraz wykazać istnienie związku przyczynowo - skutkowego między dokonaną zmianą na działce a wynikłą z powodu tej zmiany szkodą na gruncie sąsiednim.

Odnosząc się do zarzutu skargi w zakresie niedopuszczenia innych dowodów, w ocenie Sądu, w tym stanie faktycznym podzielić należy argumentację Organu. Sąd stoi na stanowisku, według którego organy winny dopuszczać stosowny dowód wszędzie tam, gdzie zachodzi taka potrzeba bowiem nie można stanu faktycznego ustalić na podstawie innych zebranych w sprawie materiałów dowodowych.

I tak np., w przypadku, gdy stan faktyczny da się ustalić bez biegłego i nie zachodzi podstawa do nałożenia obowiązków z art. 29 ust. 3 P.w., to dowód taki nie jest bezwzględnie wymagany. Ocena potrzeby przeprowadzenia danego dowodu analizowana być musi zgodnie z treścią art. 29 ust. 1 pkt 2 P.w. W tej sprawie, w związku z wytycznymi danymi Organowi I instancji w decyzji uchylającej, jaką SKO w S. wydało w dniu [...] r., Organ powołał biegłego, zaś biegły wydał opinię w sprawie.

Nie budzi wątpliwości, że z uwagi na cel i charakter spraw z zakresu stosunków wodnych, wymagający przy jej rozstrzyganiu również wiedzy specjalistycznej z zakresu hydrogeologii, hydrologii, szczególnego znaczenia, obok innych zgromadzonych w sprawie dowodów (jak np. z oględzin), nabiera treść opinii biegłego z tego zakresu. Wbrew zarzutom i twierdzeniom skargi, opinia biegłego może być tym dowodem, który przesądza o istnieniu związku przyczynowego między określonym działaniem, a stanem wód na gruntach sąsiednich. Istotne jest, iż dowód z opinii biegłego podlega ocenie organu - tak jak każdy dowód - z zastosowaniem zasady swobodnej oceny dowodów wyrażonej w art. 80 K.p.a. i takiej oceny Organy dokonały w niniejszej sprawie, przyjmując ten dowód jako wiarygodny i mogący stanowić podstawę rozstrzygnięcia w sprawie.

Organy jednak, co wymaga podkreślenia, nie są zobligowane do ustalania i poszukiwania wszelkich powodów ujemnego w ocenie Skarżącego oddziaływania na jego nieruchomości zmian stanu wody na działkach sąsiednich, ani też badania czy i na ile prawdopodobne jest wystąpienie w przyszłości na działkach wnioskodawcy szkód oraz jakiego rodzaju będą to szkody. Organy powinny zbadać, czy pomiędzy konkretnym działaniem właściciela jednej nieruchomości, a szkodą na innych gruntach istnieje związek przyczynowo-skutkowy. Jeżeli taki związek przyczynowo-skutkowy wystąpi, to należy wydać określone nakazy.

Jednoznaczne brzmienie art. 29 ust. 3 P.w. oznacza, że wydanie decyzji na podstawie art. 29 ust. 3 ustawy, poprzedza ustalenie: po pierwsze, czy właściciel gruntu dokonał zmiany stanu wody na gruncie i po drugie oraz czy zmiany te szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie. Zastosowanie powyższej regulacji jest uzależnione od wystąpienia skutku w postaci szkody (szkodliwy wpływ dokonanych zmian na grunty sąsiednie). W rozpoznawanej sprawie zaś nie stwierdzono ani szkodliwej zmiany stosunków wodnych, ani odprowadzania wód lub ścieków na teren działki wnioskodawcy. Wskazać należy, że uprawniony hydrolog nie ujawnił jakichkolwiek przesłanek pozwalających uznać, że zaistniały wywołane przez właściciela działki zmiany stanu wody na gruncie działki [...], obręb S., ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Przyczyny zatykania rurociągu na działce nr [...], obręb S. zostały zlikwidowane, co odzwierciedla notatka służbowa z oględzin przeprowadzonych w dniu [...] r. oraz protokół z oględzin z dnia [...] r.

16. Zatem w oparciu o powyższe, Organ nie mógł nakazać Gminie S. przywrócenia poprzedniego stanu wód bądź budowy urządzeń zapobiegających takiej zmianie, ani nakazać przywrócenia stanu poprzedniego bądź wykonania określonych czynności w stosunku do rurociągu burzowego, gdyż Gmina swoim działaniem nie doprowadziła do zmiany stanu wód na gruntach sąsiednich. Nie stwierdzono bowiem zalania terenu, a rurociąg burzowy jest drożny.

Wobec niestwierdzenia takiego stanu rzeczy, rozstrzygnięcie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. odmawiające nałożenia obowiązku przywrócenia stanu poprzedniego należy ocenić jako słuszne i nienaruszające prawa.

17. W tym stanie rzeczy, wobec nieuzasadnionych podstaw skargi przy jednoczesnym braku okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę w oparciu o art. 151 p.p.s.a.