Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 533/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2020-11-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji i inne
Powołane przepisy: article: art. 42 par. 1, art. 44 par.1-4;
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska, Sędziowie Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka, Sędzia WSA Bolesław Stachura (spr.), , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 25 listopada 2020 r. sprawy ze skargi M.L. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 27 kwietnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 28 lutego 2020 r. nr [...], 2. uchyla postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 10 stycznia 2020 r. nr [...], 3. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz M. L. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 27 kwietnia 2020 r., nr [...], wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256) – dalej: "k.p.a.", oraz art. 18 i art. 59 § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2019 r., poz. 1438 ze zm.) – dalej: "u.p.e.a.", Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy, wydane wobec M. L., postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia

28 lutego 2020 r., nr [...], w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] Inspektorat w [...].

Naczelnik Urzędu Skarbowego (dalej: "organ egzekucyjny", "organ I instancji"), działając w charakterze organu egzekucyjnego, prowadził postępowanie egzekucyjne wobec M. L. (dalej: "Zobowiązany", "Skarżący") na podstawie tytułów wykonawczych o numerach: [...] z dnia 15 października 2010 r. oraz prowadzi je nadal na podstawie tytułów o numerach: [...] z dnia 2 grudnia 2010 r., wystawionych przez wierzyciela - Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] Inspektorat w [.] (dalej: "ZUS" lub "wierzyciel"). Przedmiotowe tytuły obejmują należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz FPiFGŚP za okres kolejno od maja do sierpnia 2009 r. oraz od września 2009 r. do czerwca 2010 r.

W toku prowadzonego postępowania, zawiadomieniem z dnia 29 sierpnia 2019 r., organ egzekucyjny dokonał zajęcia świadczenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej Zobowiązanego, zaś zawiadomieniem z dnia 17 marca 2020 r. zajął wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego zobowiązanego w Banku [...]. Pomimo podjęcia wskazanych działań nie doszło do wykonania obowiązku w całości.

Pismem z dnia 23 października 2019 r., powołując się na okoliczność wymienioną w art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a. (tj. niedoręczenie upomnienia), Zobowiązany złożył wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego wraz z żądaniem o ewentualne przywrócenie terminu do wniesienia zarzutów na postępowanie egzekucyjne.

W uzasadnieniu pisma Zobowiązany wskazał, że upomnienia doręczono nieprawidłowo, gdyż były one wadliwie awizowane, w związku z czym nie było podstaw do przyjęcia, iż doszło do doręczenia zastępczego. Podniósł również, że wierzyciel kierował korespondencję w sprawie na nieprawidłowy adres przy ul. [...] w K., pomimo faktu, że Zobowiązany został z niego wymeldowany w 2007 r. Na potwierdzenie obu swych argumentów Zobowiązany przytoczył podstawy prawne oraz orzecznictwo.

Po przeprowadzeniu postępowania, postanowieniem z dnia 28 lutego 2020 r., nr jw., organ egzekucyjny odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie 30 ww. tytułów wykonawczych z dnia 2 grudnia 2010 r. i umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie 12 ww. tytułów wykonawczych z dnia 15 października 2010 r.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ egzekucyjny wskazał, że z dokumentów zgłoszeniowych ZUS ZFA oraz wpisów z CEiDG wynika, że wierzyciel mógł kierować korespondencję w niniejszej sprawie na adres przy ul. [...] w K., a dokonane tam doręczenia uznał za skuteczne. Organ egzekucyjny podniósł jednak, że dopatrzył się uchybienia w zakresie doręczenia upomnień dotyczących należności na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy za okres od maja do sierpnia 2009 r. Zdaniem organu, nieprawidłowość ta spowodowana jest brakiem informacji o zawiadomieniu, powodzie niedoręczenia przesyłki oraz brakiem podpisu doręczyciela. W związku z zaistnieniem przesłanki z art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a. w stosunku do wcześniejszych zaległości organ I instancji postanowił umorzyć postępowanie egzekucyjne w tym zakresie, natomiast w stosunku do późniejszych zaległości organ postanowił kontynuować postępowanie, ponieważ nie dopatrzył się uchybień w zakresie doręczenia decyzji.

Pismem z dnia 9 marca 2020 r., Zobowiązany wniósł zażalenie na postanowienie organu egzekucyjnego, podnosząc, że wszystkie doręczenia w sprawie były wadliwe, oraz że zmiana adresu Zobowiązanego miała istotne znaczenie w kwestii skuteczności doręczenia. W związku zaś z wadliwością doręczeń nie można mówić o zawieszeniu postępowań, wskutek czego zobowiązania te przedawniły się. Zobowiązany wskazał także na nierzetelność prowadzenia przedmiotowego postępowania egzekucyjnego oraz zawnioskował o umorzenie postępowania na podstawie pozostałych tytułów wykonawczych albo ewentualne uchylenie postanowienia organu egzekucyjnego i ponowne rozpatrzenie sprawy.

Opisanym na wstępie postanowieniem z dnia 27 kwietnia 2020 r., Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (dalej: "organ odwoławczy") utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji, uznając, że w sprawie nie zaistniała żadna z przesłanek umorzenia postępowania egzekucyjnego wymieniona w przepisie art. 59 u.p.e.a.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wyjaśnił, że adres Zobowiązanego w [...], który, zdaniem Zobowiązanego był adresem wadliwym, podany był do doręczeń w dokumentach zgłoszeniowych posiadanych przez Wierzyciela (adres ten wskazano w dokumentach zgłoszeniowych ZUS ZFA z 2003 r., 2004 r., 2006 r., 2007 r. oraz 2009 r., a dopiero w zgłoszeniu z 2013 r. podano inny adres., tj. ul. [...] w Ł.), zaś w związku z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą od 9 lutego 2009 r. do końca lipca 2011 r. pod wskazanym adresem Wierzyciel mógł przesyłać pod wskazany adres korespondencję.

Organ odwoławczy wskazał także, że nie dopatrzył się wadliwości czy też błędnej awizacji decyzji ZUS z dnia 8 października 2010 r., na podstawie której dochodzone są od Zobowiązanego zaległości od września 2009 r. do czerwca 2010 r. Zdaniem organu, zwrotne potwierdzenie odbioru mogło pozostać niewypełnione w związku z domniemaniem, że miejscem pozostawienia zawiadomienia o złożeniu przesyłki jest w pierwszej kolejności pocztowa skrzynka oddawcza, zaś na ZPO widniało miejsce do uzupełnienia jedynie w przypadku pozostawienia zawiadomienia w drzwiach. Organ odwoławczy stwierdził również, że bieg terminu przedawnienia omawianych zaległości uległ zawieszeniu w dniu 29 października 2010 r. wskutek doręczenia decyzji ZUS w trybie zastępczym i pozostaje zawieszony do dnia dzisiejszego.

Końcowo organ odwoławczy wyjaśnił, że nie wystąpiły przesłanki z art. 59 u.p.e.a., które uzasadniałyby umorzenie postępowania egzekucyjnego. Odnosząc się natomiast do braku informacji na decyzji ZUS, że stanowi ona podstawę wystawienia tytułu wykonawczego, organ wyjaśnił, że w owym czasie postępowanie mogło być wszczęte bez uprzedniego doręczenia upomnienia w przypadku, gdy należność pieniężna została określona w orzeczeniu.

Pismem z dnia 19 czerwca 2020 r., Zobowiązany wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na postanowienie organu odwoławczego, domagając się uchylenia zaskarżonego aktu oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie o orzeczenie co do istoty sprawy i umorzenie postępowania egzekucyjnego; a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Skarżonemu postanowieniu Zobowiązany zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, tj.:

1. Art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., poprzez prowadzenie postępowania w sposób naruszający zaufanie Skarżącego do organów państwa, z rażącym pogwałceniem zasady praworządności i prawdy obiektywnej, wydanie postanowienia mimo niewyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, niepodjęcie kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym pominięcie istotnej okoliczności jak zaświadczenie o wpisie do Centralnej Ewidencji Działalności Gospodarczej z dnia 9 lutego 2009 r., w którym wskazano, że adres w Ł. przy ul. [...] jest miejscem prowadzenia działalności gospodarczej; a z rozdzielnika na zaświadczeniu wynika, iż otrzymał je także ZUS, adres ten jako miejsce prowadzenia działalności został potwierdzony także w zaświadczeniu o numerze REGON z 17 lutego 2009 r., w zgłoszeniu obowiązku podatkowego z 6 maja 2009 r. oraz w zgłoszeniu identyfikacyjnym NIP1 z 6 maja 2009 r., co ma istotne znaczenie skoro organ uznaje, że adresowanie przesyłek na adres miejsca prowadzenia działalności gospodarczej jest właściwe, z tym że organ bezpodstawnie przyjmuje, iż w dacie ich doręczania adresem prowadzenia działalności był K., ul. [...], stąd uznaje te doręczenia za skuteczne. Co więcej z ww. zaświadczenia nie wynika, by Skarżący podawał odrębny adres do doręczeń: [...], K., a organ takie ustalenia poczynił. Hipotetycznie nawet adres do doręczeń wskazywany w rejestrach działalności gospodarczej nie może być uznawany za wiążący w postępowaniach podatkowych czy administracyjnych, gdyż przepisy ustawy o swobodzie działalności gospodarczej nie zawierają regulacji modyfikujących zasady doręczania korespondencji w toku postępowania administracyjnego, zaś w dacie kwestionowanych przesyłek nie istniał jeszcze CEiDG (CEiDG rozpoczął funkcjonowanie z dniem 1 lipca 2011 r.).

2. Art. 6, art. 7, art. 8 art. 77, art. 124 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., poprzez brak należytego rozważenia materiału dowodowego zebranego w niniejszej sprawie i wadliwe przyjęcie, że Skarżący w dacie doręczania i awizowania przesyłek podawał w ewidencji działalności gospodarczej adres [...] w K. jako adres prowadzenia działalności gospodarczej i jako adres do doręczeń, gdyż ustalenia te są sprzeczne z dowodami zgromadzonymi w aktach sprawy, takimi jak ww. zaświadczenia i zgłoszenia, jednak organ dowody te pomija i przemilcza i w konsekwencji - wadliwe uznanie zastępczych doręczeń za skuteczne (upomnienia, decyzje).

3. Art. 8 i art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a., przez nienależyte uzasadnienie zaskarżonego postanowienia, z uwagi na zawarcie w nim zbyt ogólnych stwierdzeń, że organ przychyla się do stanowiska organu I instancji, bez poddania tego stanowiska analizie i bez oparcia się na konkretnych przepisach prawnych, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonego postanowienia, w szczególności niewyjaśnianie, dlaczego zdaniem organu fakt wymeldowania administracyjnego nie ma znaczenia dla oceny skuteczności doręczenia zastępczego m.in. decyzji ZUS z dnia 8 października 2010 r., na podstawie której dochodzone są zaległości od września 2009 r. - czerwca 2010 r., tym bardziej, że z akt sprawy wynika, iż ZUS od października 2010 r. miał wiedzę, że Skarżący został wymeldowany administracyjnie z adresu [...] w K., a miejscem prowadzenia działalności z ewidencji działalności gospodarczej była [...] w Ł., co jednoznacznie wynika z zaświadczenia o wpisie do ewidencji; dodatkowo ZUS co najmniej od 16 sierpnia 2010 r. miał wiedzę o zmianie miejsca zamieszkania dłużnika, ewentualnie od tej daty winien powziąć wątpliwości, co do miejsca zamieszkania dłużnika w K. przy ul. [...], gdyż w tym dniu ZUS otrzymał zwrot przesyłki (zawierającej upomnienia) adresowanej do dłużnika na adres: K., [...], a na kopercie pod adresem w K.znajdował się dopisek "Ł."; a co najważniejsze Skarżący nie mieszkał i nie był zameldowany w czasie postępowania prowadzonego przez ZUS pod adresem [...] w K. i na potrzeby prowadzonego postępowania nie wskazywał tego adresu do doręczeń, bo w ogóle nie wiedział o postępowaniu w sprawie zaległości w ZUS.

4. Art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i utrzymanie w mocy postanowienia wydanego przez organ I instancji, w sytuacji gdy organ odwoławczy, rozpoznając zażalenie, miał podstawy do uchylenia przedmiotowego postanowienia i orzeczenia, co do istoty sprawy.

5. Art. 59 § 1 pkt. 2 u.p.e.a w zw. z art. 44 i art. 42 k.p.a., poprzez uznanie kwestii administracyjnego wymeldowania Skarżącego z adresu [...] w K. za niemające znaczenia dla sprawy, podczas gdy warunkiem zastosowania przepisu art. 44 k.p.a. jest to, aby adresat pisma istotnie mieszkał pod wskazanym adresem, a jedynie nie jest możliwe doręczenie mu pisma w sposób przewidziany w art. 42 k.p.a. Zaś przy założeniu, że wszelkie pisma do Skarżącego ZUS winien kierować na adres prowadzenia działalności wynikający z ewidencji działalności gospodarczej, organ winien uznać adresowanie, awizowanie przesyłek na adres [...] w K. za nieskuteczne, gdyż z zaświadczenia o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej, jednoznacznie wynika, że miejscem pod którym prowadzona była działalność gospodarcza był Ł., ul. [...], a nie K. – [...].

6. § 13 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonywania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zw. z art. 44 k.p.a., poprzez błędną wykładnię i w konsekwencji wadliwe uznanie, że in concerto postępowanie egzekucyjne mogło być wszczęte bez uprzedniego upomnienia, gdy należność została określona w orzeczeniu, podczas gdy decyzja z dnia 8 października 2010 r., także została wadliwie doręczona w trybie zastępczym, a niedoręczona decyzja z mocy prawa nie wywołuje skutków prawnych, gdyż nie została skutecznie wprowadzona do obrotu prawnego - przesyłka adresowana na nieaktualny adres zameldowania – [...], K., o czym organ wiedział, bo na kopercie z przesyłką zwrotną poczta zamieściła adnotację: WYMELDOWANY ADMINISTRACYJNIE, a adres zameldowania nie był tożsamy z adresem - miejscem prowadzenia działalności gospodarczej, gdyż miejscem działalności był Ł., [...], co wynika z zaświadczenia o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej.

7. Art. 59 § 3 i 59 § 1 pkt.7 u.p.e.a. w zw. art. 44 k.p.a., poprzez odmówienie umorzenia postępowania egzekucyjnego w zaskarżonym zakresie na podstawie wadliwego uznania, że w sprawie doszło do zastępczego doręczenia tytułów wykonawczych, decyzji, upomnień, wezwania do zapłaty i w konsekwencji błędne uznanie, że co do zaskarżonych tytułów wykonawczych nie zachodzą przesłanki do umorzenia postępowania.

8. Art. 6, art. 7 i art. 8, art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. w zw. z art. 59 Ordynacji podatkowej, poprzez odmówienie umorzenia postępowania egzekucyjnego naruszającego przepisy postępowania w sposób, który ma istoty wpływ na wynik postępowania, wadliwą ocenę zebranego materiału dowodowego i w konsekwencji wadliwe uznanie, iż w zaskarżonym zakresie nie wystąpiły przesłanki do umorzenia postępowania egzekucyjnego na skutek przedawnienia należności z tytułu składek ZUS, w wyniku wadliwego przyjęcia, że doszło do zawieszenia biegu przedawnienia, w następstwie doręczenia zastępczego, którego in concerto nie można uznać za skuteczne.

W uzasadnieniu Skarżący uszczegółowił przedstawioną wraz z zarzutami argumentację.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor IAS wniósł o jej oddalenie oraz odniósł się do zarzutów, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje.

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019 r. poz. 2167 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2). Stosownie natomiast do przepisu art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.); dalej: "p.p.s.a.", uwzględnienie skargi następuje w przypadku: a) naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Ze względu na treść art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Zaskarżone postanowienie jest postanowieniem wydanym wskutek zażalenia Strony na postanowienie organu egzekucyjnego odmawiającego umorzenia egzekucji.

Zasadniczą kwestią sporną jest natomiast to, czy w sprawie nastąpiło skuteczne doręczenie Skarżącemu decyzji ZUS z dnia 8 października 2010 r., na podstawie której dochodzone są od Zobowiązanego zaległości od września 2009 r. do czerwca 2010 r. z którą to czynnością organy łączą przerwanie biegu terminu przedawnienia egzekwowanego zobowiązania.

Spornym jest bowiem czy Wierzyciel miał podstawy by dokonywać doręczenia decyzji z dnia 8 października 2010 r. na adres przy ul. [...] w K., a także czy doręczenie zastępcze powyższej decyzji na adres przy ul. [...] w K. zostało dokonane z zachowaniem norm wynikających z art. 44 k.p.a.

Oceniając pierwszą z powyższych kwestii Sąd uznaje, że organ miał podstawy do tego w październiku 2010 r. kierować do Skarżącego korespondencję pod adresem ul. [...] w K. Trafnie co prawda wskazuje Skarżący iż Centralna Ewidencja Działalności Gospodarczej powstała dopiero w roku 2011. Sąd nie podziela też stanowiska, iż z dowodów zgromadzonych w sprawie wynika, iż Skarżący w owym czasie prowadził działalność pod wskazanym adresem. Jednakże Sąd wskazuje, że w myśl art. 42 § 1 k.p.a. pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy. Fakt wymeldowania Strony z adresu przy ul. [...] w K. nie przesądza o tym, że wskazany adres przestał być adresem zamieszkania Skarżącego. Nie umknęło bowiem uwadze Sądu, że pomimo wymeldowania spod tego adresu w dniu 12.06.2007 r., w szeregu dokumentów znajdujących się w aktach sprawy Skarżący podawał jako swój adres zamieszkania właśnie ul. [...] w K. Dotyczy to: zgłoszenia aktualizacyjnego NIP-3 z 24.11.2007 r., zgłoszenia VAT-Z z 24.11.2007 r., zgłoszenia NIP-1 z dnia 6.05.2009 r., zgłoszenia obowiązku podatkowego z dnia 6.05.2009 r., zaświadczenia z dnia 9.02.2009 r. zaświadczenia z GUS z dnia 17.02.2009 r.

Adres zatem pod którym wysłano decyzję był prawidłowy, jednak aby została ona skutecznie doręczona musiały zostać dodatkowo warunki z art. 44 k.p.a. Odnosząc się do tej kwestii Sąd zauważa, że art. 44 k.p.a. reguluje instytucję tzw. doręczenia zastępczego (fikcję doręczenia). Zgodnie z jego § 1 w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43:

1) operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego;

2) pismo składa się na okres czternastu dni w urzędzie właściwej gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika urzędu gminy (miasta) lub upoważnioną osobę lub organ.

W myśl § 2 zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata.

Zgodnie z § 3 w przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia.

Stosowanie zaś do § 4 doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy.

Sąd zauważa wobec powyższego, że w orzecznictwie sądów administracyjnych, a szczególnie Naczelnego Sądu Administracyjnego dość jednolicie przyjmuje się, że aby skutek doręczenia w warunkach art. 44 k.p.a. mógł nastąpić, niezbędne jest wypełnienie wszystkich przesłanek i zajście wszelkich okoliczności o jakich mowa we wskazanym przepisie.

Podkreślić należy, że w badanej sprawie, w formie doręczenia zastępczego pod adresem przy ul. [...] w K., dokonywano doręczenia zarówno upomnień dotyczących należności na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy za okres od maja do sierpnia 2009 r. gdzie organy uznały, że doręczenie to było nieskuteczne - co nie jest obecnie przedmiotem sporu, jak i doręczenia decyzji z dnia 8 października 2010 r., na podstawie której dochodzone są od Zobowiązanego zaległości od września 2009 r. do czerwca 2010 r. – które to doręczenie jest uznawane przez organy za prawidłowe.

Sąd pragnie podkreślić, że co do doręczenia upomnień, które dotyczyły nieopłaconych zaległości za okres od maja 2009 do sierpnia 2009, organ egzekucyjny (Naczelnik Urzędu Skarbowego) w postanowieniu z dnia 28 lutego 2020 r. uznał, że nie mogły być one uznane za doręczone skutecznie. W uzasadnieniu postanowienia I instancji organ egzekucyjny wskazał przesłanki do uznania skutecznego doręczenia w myśl art. 44 k.p.a., przytoczył liczne orzecznictwo sądowe podkreślające że "uchybienie któremukolwiek z elementów procedury doręczenia zastępczego powoduje, iż nie można skutecznie powołać się na domniemanie doręczenia". Organ wskazał następnie, że w niniejszej sprawie (upomnień) doręczyciel ani na dokumencie "potwierdzenie odbioru" ani na kopercie zawierającej doręczane upomnienia nie zawarł adnotacji, gdzie w konkretnym przypadku umieścił zawiadomienie o przesyłce. Między innymi w związku z powyższym uznano, że upomnienia nie zostały doręczone skutecznie i postępowanie w tym zakresie (od maja 2009 do sierpnia 2009) umorzono. Natomiast co do prawidłowości doręczenia decyzji będącej podstawą egzekucji nieopłaconych zaległości za okres od września 2009 r. do czerwca 2010 r. organ egzekucyjny (Naczelnik Urzędu Skarbowego) się nie wypowiedział i w ogóle tej kwestii nie ocenił.

Uczynił to dopiero w postanowieniu II instancji organ odwoławczy.

Sąd zauważa jednak, że oceniając brak w potwierdzeniu odbioru przesyłki zawierającej decyzję - identyczny z tym jaki miał miejsce w dokumencie "potwierdzenie odbioru" dotyczącym upomnień, gdzie doręczyciel również nie wskazał w którym miejscu umieścił zawiadomienie o przesyłce – organ odwoławczy odwrotnie niż organ I instancji w przypadku doręczania upomnień uznał, że decyzję należało uznać za skutecznie doręczoną.

Organ odwoławczy bowiem wyjaśnił (odnośnie doręczenia decyzji), że prawdą jest, iż na ZPO nie wskazano miejsca pozostawienia zawiadomienia o złożeniu przesyłki, jednak zdaniem organu w oparciu o przepis art. 44 k.p.a. wskazać należy, że co do zasady zawiadomienie takie zostawia się w oddawczej skrzynce pocztowej, natomiast jeśli nie jest to możliwe, dopiero wtedy umieszcza się drzwiach do mieszkania adresata, jego ją na biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w innym widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. Organ wskazał, że na samej zwrotce jest miejsce do uzupełnienia jedynie w przypadku pozostawienia zawiadomienia w drzwiach, z czego zdaniem organu można wysnuć wniosek, że wypełnia się je tylko, wówczas, kiedy nie pozostawiono zawiadomienia w skrzynce oddawczej. W związku z powyższym organ nie dopatrzył się wadliwości czy też uchybień w zakresie doręczenia omawianej przesyłki zawierającej decyzję.

Z powyższym stanowiskiem organu nie sposób się zgodzić. Po pierwsze całkowicie podważa ona zaufanie do organów, które w tej samej sprawie działając w różnych instancjach całkowicie odmiennie oceniły brak informacji o miejscu pozostawienia zawiadomienia w zwrotnym potwierdzeniu odbioru. Co podkreśla Sąd oba druki potwierdzenia odbioru (użyte do doręczenia upomnień jak i do doręczenia decyzji) były identyczne. Tymczasem organy I i II instancji zupełnie odmiennie oceniły ten sam brak, który w przekonaniu organu I instancji doprowadził do bezskuteczności doręczenia upomnień, zaś w przekonaniu organu odwoławczego nie stanowił przeszkody do uznania skutecznego doręczenia decyzji.

Wobec czego wskazać należy, że wskazany brak jest w zasadzie jednolicie oceniany przez orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego. Jak wskazał NSA w wyroku z dnia 13 czerwca 2019 r. I OSK 2181/17 okoliczności dotyczące sposobu, w jaki adresat został zawiadomiony o nadejściu przesyłki oraz gdzie i w jakim terminie może ją odebrać, nie mogą nasuwać wątpliwości i muszą wynikać z materiału dowodowego sprawy, a przede wszystkim z tzw. zwrotnego potwierdzenia odbioru dołączonego do doręczanej przesyłki, gdyż to na nim powinna znajdować się adnotacja doręczyciela o dopełnieniu wszystkich wskazanych przez powołane przepisy warunków pozwalających na stwierdzenie skuteczności doręczenia. Jest to o tyle istotne, że w świetle z art. 44 § 2 k.p.a. zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru może być umieszczone – w zależności od sytuacji – w różnych miejscach, a nie tylko w oddawczej skrzynce pocztowej. By uznać doręczenie zastępcze za prawidłowo dokonane muszą zostać łącznie spełnione przesłanki określone w art. 44 k.p.a. W odmiennym przypadku, brak jest podstaw do przyjęcia domniemania doręczenia i łączenia z wadliwym doręczeniem skutków prawnych, jakie można wywodzić jedynie ze skutecznego doręczenia przesyłki stronie. Przyjęcie fikcji doręczenia pisma może mieć doniosłe skutki dla strony postępowania administracyjnego i dlatego nie może nasuwać wątpliwości, że doręczyciel dochował wymogów zawartych w art. 44 k.p.a., w tym wymogu dotyczącego sposobu zawiadomienia adresata o złożeniu przesyłki na określony czas w placówce pocztowej. Z kolei w wyroku z dnia 25 stycznia 2019 r. II GSK 5185/16 NSA wyjaśnił, że odnotowanie (tylko na kopercie zawierającej przesyłkę) wyłącznie informacji o awizowaniu, bez podania miejsca pozostawienia zawiadomienia, nie spełnia wymogu określonego w art. 44 § 2 k.p.a., to zaś nie pozwala uznać skuteczności takiego doręczenia. Niewątpliwie to w dokumencie "potwierdzenie odbioru" powinny znaleźć się wszystkie informacje warunkujące zaistnienie domniemania doręczenie przesyłki: stwierdzenie, że doręczyciel nie zastał adresata w mieszkaniu, informacja, że zawiadomienie o umieszczeniu przesyłki zostało umieszczone w skrzynce pocztowej, w drzwiach mieszkania lub przy wejściu na posesję, oraz że przesyłki tej nie podjęto w terminie. Jeszcze w innym wyroku z dnia 23 czerwca 2017 r., sygn. I OSK 1870/16 NSA wprost i dość dobitnie wyjaśnił, że odnotowanie wyłącznie informacji o awizowaniu, bez podania miejsca pozostawienia zawiadomienia, nie spełnia wymogu określonego w przepisie art. 44 § 2 k.p.a., to zaś nie pozwala uznać skuteczności doręczenia zastępczego.

Stanowisko orzecznictwa jest zatem jednolite. Brak w przypadku próby doręczenia decyzji podania miejsca pozostawienia zawiadomienia, spowodował nie spełnienie wymogu określonego w przepisie art. 44 § 2 k.p.a., to zaś nie pozwala uznać skuteczności doręczenia zastępczego decyzji z dnia 8 października 2010 r. Nie ma przy tym znaczenia wykorzystany przez organy druk zwrotnego potwierdzenia odbioru. Doręczyciel powinien bowiem nawet w braku stosownego napisu w druku ZPO przeznaczonego do podkreślenia/skreślenia, winien w nim umieścić stosowną adnotację o miejscu pozostawienia zawiadomienia – czego w niniejszej sprawie nie uczyniono.

Należało zatem uznać, że decyzja z dnia 8 października 2010 r. nie została doręczona z zachowaniem wymogów art. 44 k.p.a., a zatem doręczenie było bezskuteczne i nie spowodowało z tego powodu przerwania biegu terminu egzekwowanego zobowiązania.

Mając jednak uwadze wcześniejsze okoliczności, Sąd orzekł o uchyleniu wskazanych postanowień na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 135 p.p.s.a.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2005 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.). Na rzecz Skarżącej zasądzono od organu odwoławczego kwotę [...] zł, w tym [...] zł tytułem wpisu, [...] zł tytułem wynagrodzenia pełnomocnika, oraz 17 zł tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.

Wszystkie ww. orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej bazie orzeczeń NSA - http://orzeczenia.nsa.gov.pl.