Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 485/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-05-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6239 Inne o symbolu podstawowym 623
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno  Spożywczych
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 6 ust. 1, art. 7 ust. 1 pkt 1, ust. 2 pkt 1, art. 40a ust. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2005 nr 187 poz 1577
law: Ustawa z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych - tekst jednolity
article: art. 45 ust. 2, art. 46 ust. 1 pkt 1, art. 48 ust. 1
journal: Dz.U. 2006 nr 171 poz 1225
law: Ustawa z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia
journal: Dz.U.UE.L 2002 nr 31 poz 1 art. 5 ust. 1, art. 8 ust. 1 lit. c, art. 16, art. 17 ust. 1
law: Rzozporządzenie (WE) Nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiające ogólne zasady i wymagania  prawa żywnościowego, powołujące Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiające procedury w zakresie bezpieczeństwa  żywności

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Robotowska Sędzia NSA Krystyna Anna Stec (spr.) Sędzia NSA Ludmiła Jajkiewicz Protokolant Karol Sienkiewicz po rozpoznaniu w dniu 29 maja 2014 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Zakładu Przetwórstwa Mięsnego "S." Spółki z o.o. w S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 21 listopada 2012 r. sygn. akt VI SA/Wa 1282/12 w sprawie ze skargi Zakładu Przetwórstwa Mięsnego "S." Spółki z o.o. w S. na decyzję Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za wprowadzenie do obrotu partii produktu nieodpowiadającej jakości handlowej 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Zakładu Przetwórstwa Mięsnego "S." Spółki z o.o. w S. na rzecz Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych kwotę 1800 (tysiąc osiemset) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 21 listopada 2012 r., sygn. akt VI SA/Wa 1282/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalił skargę Z. "S." Sp. z o.o. w S. na decyzję Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych z dnia [...] kwietnia 2012 r. w przedmiocie kary pieniężnej za wprowadzenie do obrotu partii produktu nieodpowiadającej wymaganiom jakości handlowej.

Przedstawiając stan sprawy Sąd I instancji wskazał, że inspektorzy [...] Inspektoratu JHARS przeprowadzili kontrolę w spółce S. Z kontroli został sporządzony protokół stwierdzający, że Spółka sprzedała w dniach 22 i 25 lipca 2011 r. do sieci sklepów łącznie 752,11 kg kiełbasy [...] drobiowej wyprodukowanej w dniu 20 lipca 2011 r. Według oświadczenia przedstawiciela kontrolowanej do sierpnia 2011 r. Spółka produkowała 3 asortymenty kiełbasy [...], w tym jeden kiełbasy [...] drobiowej. Jak ustalono powodem nieprawidłowego oznakowania tego asortymentu była pomyłka w etykietowaniu spowodowana zastępstwem osoby odpowiedzialnej za te czynności.

Decyzją z dnia [...] marca 2012 r. [...] WIJHARS nałożył na Spółkę za stwierdzone nieprawidłowości karę pieniężną w wysokości 11.925 zł. Podstawę naliczenia kary stanowił art. 40a ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych (tekst jedn. Dz. U. z 2005 r. Nr 187, poz. 1577 ze zm.; dalej: ustawa o jakości handlowej). Wartość korzyści majątkowej, jaką Spółka uzyskała lub mogła uzyskać ze sprzedaży zakwestionowanej partii towaru o organ ustalił w wysokości 5.962,36 zł, w konsekwencji [...] Inspektor stwierdził, że zgodnie z ww. przepisem mógł nałożyć karę pieniężną w kwocie 29.811,80 zł. Mając jednak na uwadze średni stopień szkodliwości społecznej czynu została nałożona kara pieniężną w wysokości dwukrotnej wartości korzyści majątkowej. Uzasadniając średnią szkodliwość społeczną czynu organ miał na uwadze fakt, iż produkt zawierał wszystkie elementy oznakowania, w tym określenia jego składu "kiełbasa wieprzowo-indycza średnio rozdrobniona, wędzona, parzona", z którego wynikało zastosowanie dwóch gatunków mięsa. Jednakże jako nazwę handlową zastosowano "kiełbasa [...] drobiowa" dodatkowo wyróżniając tą nazwę na etykiecie większą i grubszą czcionką. Uzasadniając stopień zawinienia organ stwierdził, że niewłaściwe oznakowanie nie było zamierzone wynikając raczej z niedbalstwa, a więc stopień zawinienia był nieumyślny.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r. GIJHARS utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazał, że podana na etykietach zakwestionowanej partii artykułów nazwa handlowa nie odpowiadała faktycznemu jego składowi. W składzie spornego produktu podano bowiem, że zawiera on 18% mięsa wieprzowego i 10% mięsa indyczego, zamieszczając opis produktu – kiełbasa wieprzowo-indycza. Tymczasem na etykiecie zawarto nazwę produktu, jako "kiełbasa [...] drobiowa", co w ocenie organu stanowiło podstawową informację o produkcie. Oznakowanie to wprowadzało w błąd konsumenta co do charakterystyki i składu produktu, zatem należało uznać je za nieprawidłowe w rozumieniu art. 40a ust. 1 pkt 3 ustawy o jakości handlowej. Organ uznał, że organ I instancji prawidłowo ocenił stopień szkodliwość społecznej czynu uznając go za średni. Nieprawidłowość w oznakowaniu produktu nie była zamierzona lecz wynikała z niedostatecznej kontroli wewnętrznej. W ocenie organu nałożona kara była, adekwatna do popełnionego czynu uwzględniając wielkość i wartość zakwestionowanej partii oraz ocenę przesłanek z art. 40a ust. 5 ustawy o jakości handlowej. Organ I instancji nieprawidłowo wskazał w podstawie prawnej decyzji przepis art. 40a ust. 1 pkt 3 ustawy o jakości handlowej zamiast pkt 4 tego przepisu, jednak mając na względzie art. 139 k.p.a. oraz fakt, że wymierzona kara pieniężna mieści się w przedziale wskazanym w art. 40a ust. 1 pkt 4 ustawy, organ odwoławczy uznał jej wysokość za właściwą.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. wniosła Z. "S." Sp. z o.o.

Sąd I instancji uzasadniając rozstrzygnięcie w sprawie, wydane na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2012 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), wskazał, że nie jest sporne, iż kontrolowana partia była środkiem spożywczym w rozumieniu art. 3 pkt 2 ustawy o jakości. Przepis ten dla zdefiniowania żywności (środka spożywczego) odwołuje się do art. 2 rozporządzenia (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołującego Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiającego procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności (Dz. Urz. UE Nr L 31 z dnia 1 lutego 2002 r., s. 1; dalej: Rozporządzenie Nr 178/2002). "Kiełbasa [...] drobiowa" była zatem środkiem spożywanym jako produkt przeznaczony do spożycia przez ludzi. Produkt ten został wprowadzony do obrotu, rozumianego przez przepis art. 3 pkt 4 ustawy o jakości handlowej, jako wprowadzony na rynek w rozumieniu art. 8 pkt 8 Rozporządzenia Nr 178/2002.

Sąd I instancji zaakceptował ustalenia dotyczące składu produktu o nazwie "kiełbasa [...] drobiowa", podkreślając, że nazwa ta napisana została większymi i pogrubionymi literami w stosunku do napisu określającego skład produktu, co miało istotne znaczenie wobec art. 3 pkt 5 i art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy o jakości handlowej. Również na gruncie art. 47 ust. 1 z dnia 25 sierpnia 2006 r. ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz. U. Nr 171, poz.1225) nazwa środka spożywczego powinna odpowiadać nazwie ustalonej dla danego rodzaju środków spożywczych w przepisach prawa żywnościowego, a w przypadku braku takich przepisów powinna być nazwą zwyczajową środka spożywczego lub składać się z opisu tego środka spożywczego lub sposobu jego użycia, tak, aby umożliwić konsumentowi rozpoznanie rodzaju i właściwości środka spożywczego oraz odróżnienie go od innych produktów. Za istotne WSA uznał zatem to, by konsument mógł już na podstawie samej nazwy produktu odróżnić go od innych produktów, które nie były wyłącznie drobiowe, jak wskazywało oznaczenie kwestionowanej partii. Zgodnie bowiem z przepisem art. 46 ust. 1 pkt 1 lit. a) ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia, oznakowanie środka spożywczego nie może wprowadzać konsumenta w błąd, w szczególności co do charakterystyki środka spożywczego, w tym jego nazwy, rodzaju, właściwości, składu, ilości, trwałości, źródła lub miejsca pochodzenia, metod wytwarzania lub produkcji.

W ocenie WSA nazwa spornego produktu jednoznacznie określała kiełbasę jako wyłącznie wyprodukowaną z drobiu. Tymczasem w jej składzie faktycznie znajdowało się tylko 10% mięsa drobiowego (indyczego) z przewagą mięsa wieprzowego (18%). To że w składzie podanym na etykiecie te poszczególne ilości mięsa zostały opisane prowadziło do wniosku, iż oznakowanie nie było zgodne z podanym składem kiełbasy i jednocześnie wyraźnie sugerowało konsumentowi, że nabywa produkt wyłącznie drobiowy. W związku z tym deklarowana przez skarżącą jakość handlowa przedmiotowego artykułu rolno-spożywczego w jego oznakowaniu nie odpowiadała jego składowi, stanowiąc co najmniej przesłankę z art. 40a ust. 1 pkt 3 ustawy o jakości handlowej.

Ponadto zdaniem Sądu I instancji organ nałożył karę pieniężną na skarżącą, stosownie do wymagań art. 40a ust. 5 ustawy o jakości handlowej. Wskazał bowiem w jakim zakresie przyjął stopień szkodliwości społecznej czynu i stopień zawinienia Spółki. W tym zakresie sama skarżąca nie kwestionowała swojej winy w nieprawidłowym etykietowaniu kontrolowanej partii produktu, podnosząc, że zawinił jej pracownik, który w zastępstwie innego pracownika stale zajmującego się tymi czynnościami, po prostu się pomylił. Jednocześnie stwierdzono, że na skutek braku właściwej kontroli wewnętrznej, pomyłki tej nie dostrzeżono. WSA nie uwzględnił też zarzutu co do wysokości kary.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła Z. "S." Sp. z o.o. wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w W. oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, a ewentualnie, o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi oraz rozstrzygnięcie w zakresie kosztów postępowania. Wyrokowi Spółka zarzuciła:

Na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie:

1. art. 40a ust. 1 pkt 3 i art. 40a ust. 5 oraz art. 4 i art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy o jakości handlowej w zw. z art. 46 ustawy o bezpieczeństwie żywności poprzez przyjęcie, że oznakowanie zakwestionowanej partii produktu mogło wprowadzać w błąd odbiorców co do jego tożsamości i bezzasadne nieuznanie wykazanych przesłanek braku zawinienia w nieprawidłowym etykietowaniu kontrolowanej partii produktu, a w konsekwencji błędne określenie wysokości nałożonej kary pieniężnej, co w konsekwencji doprowadziło do ustalenia okoliczności sprawy i załatwienia sprawy w postępowaniu administracyjnym bez uwzględnia wyjaśnień strony, podczas gdy błędne zastosowanie tych przepisów winno zostać ostatecznie rozstrzygnięte w wyniku wyrażenia stanowiska skarżącej i wyjaśnień składanych w trakcie postępowania administracyjnego, którym nie można odmówić słuszności oraz umożliwia przyjęcie, iż nazwa (oznakowanie) produktu na etykiecie "kiełbasa [...] drobiowa", pod którą produkt był wprowadzony do obrotu, jako jego zwyczajowe oznaczenie, nie mogło wpłynąć na decyzję konsumenta, a wymierzona kara pieniężna była niewspółmierna do przewinienia skarżącej, i wymiar kary pieniężnej powinien kształtować się w kwocie 500 zł albo nieprzekraczającej wartości wprowadzonej do obrotu zakwestionowanej partii towaru,

2. art. 40a ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 40a ust. 5 ustawy o jakości handlowej, w związku z dokonaną przez Sąd oceną, że organ, w wyniku przeprowadzonego postępowania, prawidłowo określił wysokość kary pieniężnej wymierzonej skarżącej, powołując się na prawidłowość ustalenia stopnia szkodliwości społecznej jako średni oraz wymiaru nałożonej kary, które nie budzą zdaniem Sądu wątpliwości i tym samym przyjęcie, że organ prawidłowo zastosował powoływane przepisy przy formułowaniu treści kary, podczas gdy treść tejże kary, usankcjonowana zaskarżonym wyrokiem, nie spełniała wymogu szczegółowego uzasadnienia wynikającego z przepisów prawa dla jej zastosowania, lecz ograniczyła się do ogólnikowego nałożenia kary bez wskazania szczegółowych warunków prawnych i faktycznych oraz oparta została na dowolnym uznaniu okoliczności istniejących w stanie faktycznym ustalonych przez organ, podczas gdy wysokość kary można było ocenić w oparciu o inne dane wynikające ze stanowiska prezentowanego przez skarżącą i ostatecznie wymierzyć karę pieniężną w kwocie 500 zł albo nieprzekraczającej wartości wprowadzonej do obrotu zakwestionowanej partii towaru bez jednoczesnego krzywdzącego odniesienia się w stosunku do skarżącej, że Spółka nie dba należycie o jakość swoich produktów,

3. art. 5 ust. 1, art. 8 ust. 1 lit. c, art. 16 oraz art. 17 ust. 1 Rozporządzenia Nr 178/2002, art. 3 pkt 5, art. 4 ust. 1, art. 7 ust 1 pkt 1 oraz ust. 2 pkt 1 ustawy o jakości handlowej, art. 46 ust. 1 pkt 1 lit. a oraz art. 47 ust. 1 i 5 ustawy o bezpieczeństwie żywności poprzez przyjęcie, że skarżąca dopuściła się błędnego oznaczenia produktu, podczas gdy swoimi działaniami nie wprowadziła konsumentów w błąd, w szczególności co do charakterystyki środka spożywczego drobiowego z dodatkiem mięsa wieprzowego, w tym jego składu, ilości, czy metod wytwarzania lub produkcji, gdyż oznakowanie zastosowane przez skarżącą w odniesieniu do składu jest prawidłowe i etykieta o składzie wędliny na opakowaniu zgodnie ze stanem rzeczywistym informuje, że jest to produkt drobiowy, a nie tylko wędlina o składzie z dwu gatunków zwierząt, a ponadto nazwa zastosowana przez skarżącą odpowiada nazwie ustalonej dla danego rodzaju środków spożywczych w przepisach prawa żywnościowego i umożliwia konsumentowi rozpoznanie rodzaju i właściwości środka spożywczego oraz odróżnienie go od innych produktów,

4. art. 40a ust 5 ustawy o jakości handlowej poprzez uznanie przez Sąd stopnia szkodliwości społecznej czynu i stopnia zawinienia czynu przyjętego przez organ oraz niedostateczne uwzględnienie przez Sąd przy ustaleniu wysokości kary znikomego stopnia szkodliwości czynu, stopnia zawinienia, zakresu naruszenia oraz dotychczasowej działalności skarżącej jako podmiotu działającego na rynku artykułów rolno-spożywczych, podczas, gdy Spółka kwestionowała swoją winę, z ostrożności wskazując na zawinienie pracownika skarżącej, a Sąd w tym zakresie nieprawidłowo przyjął, iż strona nie kwestionowała swojej winy w zakresie nieprawidłowego etykietowania kontrolowanej partii produktu, a w rezultacie uznał, że w wyniku wprowadzenia do obrotu przez skarżącą towarów nastąpiło przerzucenie na pracownika odpowiedzialności Spółki, a tym samym, iż z daleko wysuniętej ostrożności wyrażone przez skarżącą stanowisko odnośnie jej winy i wykazane przez skarżącą okoliczności oraz wynikające z nich dane nie pozwalają na określenie braku winy skarżącej w formie prawem przewidzianej, podczas gdy zachowanie Spółki cechuje rzetelność i nie wystąpiły przesłanki jej winy.

Nadto, na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a., Spółka zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy:

1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy decyzja GIJHARS została wydana, z naruszeniem art. 77 § 1 i art. 7 k.p.a. poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego i niedokonanie przez Sąd kontroli decyzji pod względem ich zgodności z prawem, które to decyzje w sposób rażący naruszyły zasadę zaufania do organów przez zakwestionowanie uprawnienia skarżącej do zastosowania odstąpienia od wymierzenia kary lub wymierzenia jej w najniższych granicach przy jednoczesnym stanowisku Sądu, że dokonano szczegółowego weryfikowania nieprawidłowości po stronie skarżącej przez organ w zakresie wprowadzenia do obrotu spornej partii artykułu rolno-spożywczego o nazwie kiełbasa [...] drobiowa w zakresie wymagań jakości handlowej ze względu na nieprawidłowe oznakowanie wpłaty i nałożenia kary pieniężnej należnej z tego tytułu, podczas gdy to Sąd powinien dążyć do szczegółowego wyjaśnienia sprawy, a nie przerzucać na skarżącą obowiązek wskazania, jakie faktycznie zostały przeprowadzone przez organ błędy i obciążać skarżąca nadmierną aktywnością w odtworzeniu stanu faktycznego, bowiem strona wykazała w dostateczny sposób swoje racje oraz błędy organu w sprawie,

2. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 40 a ust. 1 pkt 3 ustawy o jakości handlowej poprzez przyjęcie, że skarżąca wprowadziła do obrotu artykuły rolno-spożywcze nieodpowiadające jakości handlowej określonej w przepisach o jakości handlowej lub deklarowanej przez producenta w oznakowaniu tych artykułów i tym samym wymierzenie kary pieniężnej w wysokości znacznie przekraczającej stopień społecznej szkodliwości czynu skarżącej, a także stopnia jej zawinienia, zakresu naruszenia i dotychczasowej działalności Spółki jako podmiotu działającego na rynku artykułów rolno-spożywczych i wielkości jego obrotów, w sytuacji, gdy sporny towar wprowadzony do obrotu był wartości 5.962,36 zł i ewentualnie kara za działania skarżącej powinna kształtować się na poziomie 500 zł, a z daleko wysuniętej ostrożności kara nie powinna przekraczać kwoty 5.962,36 zł stanowiącej równowartość wprowadzonej do obrotu kiełbasy [...] drobiowej.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną GIJHARS wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Nietrafny przede wszystkim jest zarzut błędnej wykładni przepisów prawa materialnego, wskazanych w punktach 1-4 petitum skargi kasacyjnej.

I tak, zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy o jakości handlowej, wprowadzane do obrotu artykuły rolno-spożywcze powinny spełniać wymagania w zakresie jakości handlowej, jeżeli w przepisach o jakości handlowej zostały określone takie wymagania, oraz dodatkowe wymagania dotyczące tych artykułów, jeżeli ich spełnienie zostało zadeklarowane przez producenta.

Jakość handlowa została zdefiniowana w art. 3 pkt 5 powołanej ustawy - jako "cechy artykułu rolno-spożywczego dotyczące jego właściwości organoleptycznych, fizykochemicznych i mikrobiologicznych w zakresie technologii produkcji, wielkości lub masy oraz wymagania wynikające ze sposobu produkcji, opakowania, prezentacji i oznakowania, nieobjęte wymaganiami sanitarnymi, weterynaryjnymi lub fitosanitarnymi".

Z kolei, stosownie do art. 6 ust. 1 ustawy o jakości handlowej, artykuły rolno-spożywcze wprowadzane do obrotu są oznakowane.

W myśl zaś art. 7 ust. 1 pkt 1 oznakowanie artykułu rolno-spożywczego zawiera informacje istotne z punktu widzenia jakości handlowej artykułu rolno-spożywczego, w szczególności nazwę, pod którą artykuł rolno-spożywczy jest wprowadzany do obrotu.

Z literalnego brzmienia przytoczonych regulacji wynika zatem wprost, że oznakowanie artykułu rolno-spożywczego przez podanie jego nazwy jest wymogiem określonym w przepisach o jakości handlowej, zatem jest wymogiem koniecznym do wprowadzenia takiego artykułu do obrotu.

Takiego stanu rzeczy skarga kasacyjna nie podważa.

Nie jest też sporne, że w myśl ust. 2 powołanego wyżej art. 6 ustawy o jakości handlowej, do znakowania artykułów rolno-spożywczych stosuje się odpowiednio wymagania określone w art. 45 ust. 2, art. 46 ust. 1 pkt 1 i art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia. Zgodnie art. 45 ust. 2 tej ustawy oznakowanie środka spożywczego obejmuje wszelkie informacje w postaci napisów i innych oznaczeń, w tym znaki towarowe, nazwy handlowe, elementy graficzne i symbole, dotyczące środka spożywczego i umieszczone na opakowaniu, etykiecie, obwolucie, ulotce, zawieszce oraz w dokumentach, które są dołączone do tego środka spożywczego lub odnoszą się do niego.

Według art. 46 ust. 1 pkt 1 lit. a) ustawy o bezpieczeństwie żywności, oznakowanie środka spożywczego nie może wprowadzać konsumenta w błąd, w szczególności co do charakterystyki środka spożywczego, w tym jego nazwy, rodzaju, właściwości, składu, ilości, trwałości, źródła lub miejsca pochodzenia, metod wytwarzania lub produkcji.

Art. 48 ust. 1 wskazuje natomiast, że środki spożywcze muszą być oznakowane w sposób zrozumiały dla konsumenta, napisy muszą być wyraźne, czytelne i nieusuwalne, umieszczone w widocznym miejscu, a także nie mogą być w żaden sposób ukryte, zasłonięte lub przesłonięte innymi nadrukami lub obrazkami.

Regulację dotyczącą prawidłowości "nazwy" artykułu rolno-spożywczego, będącego środkiem spożywczym, zawiera art. 7 ust. 2 pkt 1 ustawy o jakości handlowej, stanowiąc, że nazwa powinna odpowiadać wymaganiom określonym w art. 47 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia. Według ostatniego z powołanych przepisów "Nazwa środka spożywczego powinna odpowiadać nazwie ustalonej dla danego rodzaju środków spożywczych w przepisach prawa żywnościowego, a w przypadku braku takich przepisów powinna być nazwą zwyczajową środka spożywczego lub składać się z opisu tego środka spożywczego lub sposobu jego użycia tak, aby umożliwić konsumentowi rozpoznanie rodzaju i właściwości środka spożywczego oraz odróżnienie go od innych produktów".

Zgodnie z art. 40a ust. 1. pkt 3 powołanej ustawy, kto wprowadza do obrotu artykuły rolno-spożywcze nieodpowiadające jakości handlowej określonej w przepisach o jakości handlowej lub deklarowanej przez producenta w oznakowaniu tych artykułów, podlega karze pieniężnej w wysokości do pięciokrotnej wartości korzyści majątkowej uzyskanej lub która mogłaby zostać uzyskana przez wprowadzenie tych artykułów rolno-spożywczych do obrotu, nie niższej jednak niż 500 zł. Z kolei wg ust. 5 - ustalając wysokość kary, wojewódzki inspektor albo wojewódzki inspektor Inspekcji Handlowej uwzględnia stopień szkodliwości czynu, stopień zawinienia, zakres naruszenia, dotychczasową działalność podmiotu działającego na rynku artykułów rolno-spożywczych i wielkość jego obrotów.

Przedstawiony stan normatywny w istocie kwestionowany nie jest. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku pozwala zaś przyjąć, że Sąd I instancji poprzestał na literalnym brzmieniu powołanych w podstawie prawnej rozstrzygnięcia przepisów, nie dokonując wnikliwszych zabiegów interpretacyjnych.

Przypomnieć w tym miejscu wypada, że naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię polega na mylnym rozumieniu treści określonej normy prawnej. Prawidłowo skonstruowany zarzut błędnej wykładni - z uwagi na związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi (art. 183 § 1 p.p.s.a.) - wymaga wyjaśnienia z jakich względów rozumienie przepisów, przyjęte przez Sąd I instancji jest wadliwie i jak prawidłowo - według autora skargi kasacyjnej - przepis winien być interpretowany.

W rozpoznawanej sprawie omawiany zarzut wymogu tego nie spełnia. Autor skargi kasacyjnej nie wskazał mianowicie jaką wykładnię i dlaczego podważa. Twierdził natomiast, że do naruszenie prawa doszło poprzez przyjęcie, że skarżąca dopuściła się błędnego oznaczenia produktu, że oznakowanie zakwestionowanej partii produktu mogło wprowadzać w błąd odbiorców co do jego tożsamości, jak i że bezzasadnie nie uznano wykazanych przesłanek braku zawinienia w nieprawidłowym etykietowaniu kontrolowanej partii produktu a w konsekwencji błędnie określono wysokości nałożonej kary pieniężnej.

Takie sformułowanie podstawy kasacyjnej wskazuje, że w istocie zarzuty dotyczą tylko zasadności zastosowania przepisów prawa materialnego. Sytuacja, w której stan faktyczny konkretnej sprawy błędnie uznano za odpowiadający stanowi hipotetycznemu przewidzianemu w normie prawnej, oznacza bowiem tzw. błąd w subsumcji.

Skład orzekający uznał jednak, że stwierdzona nieprawidłowość w sformułowaniu podstawy kasacyjnej nie wyklucza możliwości odniesienia się do postawionych w tym zakresie zarzutów.

W sprawie poza sporem jest, że na etykiecie produktu jako nazwę handlową podano "kiełbasa [...] drobiowa", jednocześnie wskazując skład tego produktu: 18% mięsa wieprzowego i 10% mięsa indyczego, oraz zamieszczając opis: kiełbasa wieprzowo-indycza. Nie jest też kwestionowana ilość sprzedanego towaru ani wartość uzyskanej korzyści majątkowej. W sprawie nie podważano wyjaśnień strony, że do rozbieżności między nazwą a składem produktu doszło na skutek pomyłki.

W tym stanie rzeczy zarzuty procesowe dotyczące wadliwie przeprowadzonego postępowania dowodowego nie są zrozumiałe. Art. 7 i 77 § 1 k.p.a. obliguje wprawdzie organ do podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, jak i do wyczerpującego zebrania oraz rozpatrzenia materiału dowodowego, pod kątem okoliczności faktycznych istotnych dla sprawy, wynikających z norm prawa materialnego.

Formułując zarzut naruszenia tego przepisu autor skargi kasacyjnej nie wskazał jednak, w jakim zakresie - istotnym dla sprawy - ustaleń nie dokonano. Ocena dowodów zarzutem naruszenia art. 80 k.p.a. podważana nie jest.

Wywody zawarte w skardze kasacyjnej sprowadzają się w gruncie rzeczy do polemiki z przyjęciem, że wskazany wyżej stan faktyczny odpowiada hipotetycznemu stanowi z art. 40 a ust. 1 pkt 3 ustawy o jakości handlowej.

W ocenie składu orzekającego NSA nie można się tymczasem zgodzić z autorem skargi kasacyjnej, że zaskarżonym wyrokiem wadliwie przyjęto, że oznaczenie zakwestionowanej partii produktu mogło wprowadzać odbiorców w błąd. Rozbieżność między nazwą a składem jest bowiem oczywista a odbiorca nie miał możliwości oceny, które z tych sprzecznych ze sobą danych są prawdziwe. Tak więc - wbrew stanowisku prezentowanemu przez skarżącą Spółkę - oznakowanie produktu wprowadzało konsumenta w błąd, co do charakterystyki i jego składu. To niepodważone skutecznie ustalenie uzasadniało zaś zastosowanie art. 40a ust. 1 pkt 3 ustawy o jakości handlowej.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego Sądowi I instancji nie można też zarzucić wadliwej oceny, co do prawidłowości zastosowania art. 40a ust. 5 ustawy. Istotnie, przepis ten wskazuje, że przy ustalaniu wysokość kary uwzględnia się stopień szkodliwości czynu, stopień zawinienia, zakres naruszenia, dotychczasową działalność podmiotu działającego na rynku artykułów rolno-spożywczych i wielkość jego obrotów. Kwestie te były jednak przedmiotem rozważań w sprawie, a ocenie w tym zakresie nie można zarzucić przekroczenia granic swobody. Wywody strony - że ewentualnie kara powinna kształtować się na poziomie 500 zł, a z daleko wysuniętej ostrożności kara nie powinna przekraczać kwoty 5.962,36 zł (stanowiącej równowartość wprowadzonej do obrotu kiełbasy [...] drobiowej) – nie znajdują zaś w niczym oparcia.

Wniosku o uchylenie zaskarżonego wyroku nie usprawiedliwia też zarzut naruszenia przepisów rozporządzenia (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r.

Objęty podstawami kasacyjnymi art. 5 ust. 1 wskazuje cel ogólny prawa żywnościowego - jakim jest ochrony zdrowia i życia ludzi oraz ochrony interesów konsumentów, z uwzględnieniem uczciwych praktyk w handlu żywnością, biorąc pod uwagę, tam gdzie jest to właściwe, ochronę zdrowia i warunków życia zwierząt, zdrowia roślin i środowiska naturalnego.

Art. 8 ust. 1 lit. c stanowi o konieczności zapobiegania praktykom mogącym wprowadzać konsumenta w błąd. Według art. 16 etykietowanie, reklama i prezentacja żywności lub pasz, z uwzględnieniem ich kształtu, wyglądu lub opakowania, używanych opakowań, sposobu ułożenia i miejsca wystawienia oraz informacji udostępnionych na ich temat w jakikolwiek sposób, nie może wprowadzać konsumentów w błąd. Z kolei w myśl art. 17 ust. 1 podmioty działające na rynku spożywczym i pasz zapewniają, na wszystkich etapach produkcji, przetwarzania i dystrybucji w przedsiębiorstwach będących pod ich kontrolą, zgodność tej żywności lub pasz z wymogami prawa żywnościowego właściwymi dla ich działalności i kontrolowanie przestrzegania tych wymogów.

W ocenie składu orzekającego ani treść zarzutu sformułowanego w pkt 3 petitum skargi kasacyjnej ani jego uzasadnienie nie wyjaśniają tymczasem związku między wykładnią czy zastosowaniem/niezastosowaniem tych przepisów w sprawie a ustaleniem (przyjęciem), że skarżąca Spółka dopuściła się błędnego oznaczenia produktu.

Z tych wszystkich względów skarga kasacyjna – nie mając usprawiedliwionych podstaw – podlegała oddaleniu.

Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 wyroku.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 2 pkt 2 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 490).