Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 592/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2019-10-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 64 e
journal: Dz.U. 2018 poz 1314
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Rischka, Sędzia WSA Irena Wesołowska, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 23 października 2019 r. sprawy ze skargi A.L. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 17 grudnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (dalej Dyrektor Izby) utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 19 października 2018 r., którym odmówiono A.L. (dalej skarżący, zobowiązany) umorzenia kosztów egzekucyjnych w kwocie 285.458,15 zł, powstałych w prowadzonym wobec skarżącego postępowaniu egzekucyjnym.

W uzasadnieniu postanowienia Dyrektor Izby wskazał, że z akt sprawy przedłożonych Dyrektorowi Izby Administracji Skarbowej przez organ pierwszej instancji wynika, że Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej decyzjami z dnia 24 listopada 2011 r.:

• nr [...]określił zobowiązanie podatkowe w podatku akcyzowym za okres od stycznia do grudnia 2005 r. w łącznej wysokości 1.801.670 zł,

• nr [...]określił zobowiązanie podatkowe w podatku akcyzowym za okres od stycznia do listopada 2006 r. w łącznej wysokości 1.572.385 zł.

Wskutek nieuregulowania ww. zobowiązań wierzyciel w dniu 5 września 2012 r. wystawił 23 tytuły wykonawcze o numerach od [...]do [...]. Jak ustalił organ pierwszej instancji, w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego do majątku Pana A.L. powstały koszty egzekucyjne w wysokości 308.262,81 zł.

Pismem z dnia 5 stycznia 2017 r. A.L. wystąpił o umorzenie m.in. w całości ww. zaległości w podatku akcyzowym i odsetek za zwłokę oraz kosztów egzekucyjnych powstałych w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułów wykonawczych od nr [...] do nr [...].

Postanowieniem z dnia 29 marca 2018 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego odmówił A.L. umorzenia kosztów egzekucyjnych kwocie 308.262,81 zł, powstałych w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawia/tytułów wykonawczych.

A.L. wniósł do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej zażalenie (data wpływu do organu odwoławczego: 27 kwietnia 2018 r.).

Postanowieniem z dnia 28 maja 2018 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej uchylił zaskarżone postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, postanowieniem z dnia 19 października 2018 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego odmówił A.L. umorzenia kosztów egzekucyjnych w kwocie 285.458,13 zł, powstałych w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Dyrektora Izby Celnej.

Korzystając z przysługującego prawa, pismem z dnia 5 listopada 2018 r. A.L. wniósł do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej zażalenie. Postanowieniu zarzucono naruszenie:

1. art. 64e § 1 w związku z art. 64e § 2 pkt 1 i pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez jego niezastosowanie polegające na uznaniu, iż w przedmiotowym przypadku nie zachodzą przesłanki przemawiające za umorzeniem;

2. art. 212 ww. ustawy poprzez naruszenie zasady związania organu podatkowego decyzją, polegające na "braku miarodajności oceny podstawy faktycznej decyzji z dniem jej wydania".

Mając powyższe na uwadze A.L. wniósł o "uwzględnienie zażalenia i uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz wydanie decyzji umarzającej koszty egzekucyjne".

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej - po rozpatrzeniu sprawy w postępowaniu zażaleniowym - stwierdził, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 64e § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji organ egzekucyjny może umorzyć w całości lub w części przypadające na jego rzecz koszty egzekucyjne.

W myśl art. 64e § 2 ww. ustawy koszty egzekucyjne mogą być umorzone, jeżeli:

1) stwierdzono nieściągalność od zobowiązanego dochodzonego obowiązku lub gdy zobowiązany wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej;

2) za umorzeniem przemawia ważny interes publiczny;

3) ściągnięcie tylko kosztów egzekucyjnych spowodowałoby niewspółmierne wydatki egzekucyjne.

Jak stanowi § 3 cytowanego wyżej artykułu, koszty egzekucyjne powstałe w egzekucji należności pieniężnych mogą być umorzone w przypadkach określonych w § 2 pkt 1, jeżeli obciążenie wierzyciela obowiązkiem uiszczenia tych kosztów byłoby gospodarczo nieuzasadnione.

Z powołanych powyżej regulacji wynika, że przepisy stanowiące podstawę do umorzenia kosztów egzekucyjnych są oparte na zasadzie uznania administracyjnego, stąd umorzenie kosztów egzekucyjnych nie ma charakteru obligatoryjnego. Oznacza to tym samym, że rozstrzygnięcie w tym przedmiocie należy do organu egzekucyjnego, który dokonuje oceny zasadności zgłoszonego wniosku w przedmiocie umorzenia kosztów egzekucyjnych w oparciu o przesłanki stwarzające możliwość umorzenia tych kosztów - zawarte w cytowanym art. 64e ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Umorzenie może zatem nastąpić, jeśli stwierdzono nieściągalność od zobowiązanego dochodzonego obowiązku lub gdy zobowiązany wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej. Ponadto umorzenie może nastąpić, gdy przemawia za tym ważny interes publiczny oraz gdy ściągnięcie kosztów egzekucyjnych spowodowałoby niewspółmierne wydatki egzekucyjne. Przyznanie natomiast organowi uprawnienia do wydania rozstrzygnięcia o charakterze uznaniowym daje mu również uprawnienie do odmownego rozpatrzenia wniosku nie tylko wtedy, gdy nie wystąpią przesłanki wskazane w danym przepisie, ale i wtedy, gdy przesłanki takie wystąpią, lecz - organ właśnie w ramach przyznanego mu uprawnienia - z uzasadnionych i wskazanych przyczyn nie zgodzi się na udzielenie stronie swoistej ulgi w spłacaniu obciążających ją należności. Powyższe stanowisko znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Łodzi z dnia 05.03.2015r., sygn. akt III SA/Ld 30/15). Dlatego też dokonywana przez organ drugiej instancji kontrola legalności rozstrzygnięć wydanych w ramach uznania administracyjnego jest ograniczona w tym znaczeniu, że organ odwoławczy nie może nakazać organowi pierwszej instancji podjęcia określonego rozstrzygnięcia, jest to bowiem kompetencja organu pierwszej instancji (w badanej sprawie organu egzekucyjnego - Naczelnika Urzędu Skarbowego. Ponadto zauważa się, że interes publiczny, o którym mowa w art. 64e § 2 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, nie został przez ustawodawcę zdefiniowany. Pojęcie to powinno być oceniane z uwzględnieniem wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów państwa. Z drugiej strony interes publiczny nie może być utożsamiany z subiektywnym przekonaniem wnioskodawcy o zasadności umorzenia tych kosztów. Nadto interes publiczny, o którym mowa w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, musi być przy tym tego rodzaju, aby można było określić go przymiotnikiem "ważny". Użycie tego słowa podkreśla bowiem wyjątkowość zastosowania instytucji umorzenia kosztów z uwagi na tenże interes.

Analizując w niniejszej sprawie przesłanki umorzenia kosztów postępowania egzekucyjnego - określone w art. 64e § 2 pkt 1-3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - stwierdzić należy, że Naczelnik Urzędu Skarbowego dokonał prawidłowej ich oceny w stanie faktycznym sprawy.

Z akt sprawy wynika, że w związku z dochodzeniem przez organy egzekucyjne zaległości podatkowych A.L. z tytułu podatku akcyzowego (określonego ostatecznymi decyzjami Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia 24 listopada 2011 r., objętych tytułami wykonawczymi od nr [...] do nr [...]), powstały koszty egzekucyjne w łącznej kwocie 285.458,13 zł. Obowiązek uiszczenia kosztów egzekucyjnych, jako kosztów przypadających organowi egzekucyjnemu, w tym opłat za określone w ustawie egzekucyjnej czynności, powstaje w sposób, w wysokości i momentach w ustawie tej przewidzianych, zaś ich ściągnięcie czy pobranie, a więc egzekucja kosztów egzekucyjnych stanowiąca wykonanie tego obowiązku następuje w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (art. 64c § 5 zdanie 1 tej ustawy). Oznacza to, że obowiązek uiszczenia kosztów egzekucyjnych istnieje nie tylko wówczas, gdy należność została wyegzekwowana, ale również wtedy, gdy (tak jak to jest w tym przypadku) wprawdzie zostały podjęte czynności egzekucyjne, ale nie doprowadziły one bezpośrednio do ściągnięcia należności. Przedmiotem ulgi udzielanej w oparciu o art. 64e ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji są koszty egzekucyjne, a zatem zobowiązania związanego z przymusowym dochodzeniem należności. Organy administracji mają zatem prawo uwzględnić przy ocenie zaistnienia tej przesłanki również charakter i cel, jakiemu służą środki z tytułu kosztów egzekucyjnych. W postępowaniu tym brak jest możliwości kwestionowania wysokości zaległości podatkowej, wynikającej z decyzji ostatecznych Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej, bowiem jest ono postępowaniem odrębnym od postępowania podatkowego. Tym samym stwierdzić należy, że podnoszone przez zobowiązanego argumenty odnoszące się do powstania zaległości z tytułu podatku akcyzowego jak też okoliczność uniewinnienia A.L. od zarzucanych mu czynów (w prowadzonym postępowaniu karnym - wyrok Sądu Okręgowy w O. sygn. akt [...]) - wbrew stanowisku Zobowiązanego - nie stanowią o wystąpieniu w sprawie ważnego interesu publicznego uzasadniającego udzielenie wnioskowanej ulgi w spłacie. Nadto zauważyć należy, że nie leży w interesie publicznym umorzenie kosztów egzekucyjnych podmiotom, które będąc w posiadaniu środków finansowych nie wywiązują się z obowiązku zapłaty należnych zobowiązań finansowych przeznaczając je na inne znane sobie cele. W tym stanie sprawy zasadnym jest stwierdzenie, że skarżący nie wykazał zaistnienia przesłanki - ważnego interesu publicznego - uzasadniającej umorzenie kosztów egzekucyjnych na podstawie art 64e § 2 pkt 2 w/w ustawy.

W tym stanie sprawy Dyrektor Izby stwierdził, iż w przedmiotowej sprawie nie wystąpiła też przesłanka do umorzenia kosztów egzekucyjnych na podstawie art. 64e § 2 pkt 1 cyt. ustawy tj. nie stwierdzono nieściągalności od zobowiązanego dochodzonego obowiązku (kosztów egzekucyjnych), jak też zobowiązany nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej.

Z oświadczeń A.L. wynika, iż prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, zamieszkuje w lokalu w G. przy ul. S. należącym do siostry E.S. (na podstawie umowy ustnej w zamian za opiekę nad w/w lokalem). Ponadto z oświadczenia skarżącego wynika, iż w całości ponosi on koszty związane z utrzymaniem w/w mieszkania takie jak: czynsz i energia elektryczna i inne opłaty. Miesięcznie na utrzymanie gospodarstwa domowego ponosi wydatki w wysokości 1.810 zł w tym: 490 zł za czynsz, 290 zł za energię elektryczną, 90 zł na dojazd do pracy, 540 zł na lekarstwa i leczenie, 400 zł na wyżywienie. Z przedłożonych dokumentów wynika też, że:

• zatrudniony jest na podstawie umowy o pracę na 1/4 etatu w P.U.H A.L. (u syna) na stanowisku kierownika transportu osiągając miesięczny dochód netto w wysokości 751,50 zł oraz w firmie B S.A. na podstawie umowy o pracę w wymiarze 1/2 etatu na stanowisku prezesa zarządu osiągając miesięczne wynagrodzenie w wysokości 797,50 zł,

• uzyskuje dochód również z renty (864,73 zł netto miesięcznie), które to świadczenie pomniejszone jest z powodu potrącania świadczeń alimentacyjnych, tj. o 478,55 zł, do wypłaty pozostaje kwota 386,18 zł.

Z powyższych ustaleń wynika, iż miesięczne uzyskuje dochód w wysokości 1.935,18 zł netto, który to dochód umożliwia mu zaspokojenie miesięcznych wydatków ponoszonych w gospodarstwie domowym. Dodatkowo zauważyć należy, iż A.L. jest właścicielem udziałów o łącznej wartości 1.500.000 zł w C Sp. z o.o. w likwidacji, jest też likwidatorem założonej przez siebie spółki z o.o. D (data wpisu do KRS 28 luty 2017 r.) - uchwała o likwidacji spółki z dnia 8 czerwca 2018 r.. Ponadto z oświadczeń zobowiązanego wynika, iż korzysta również z pomocy rodziny. Ponadto zauważyć należy, iż z wykazu informacji o czynnościach majątkowych wynika, że A.L. otrzymał od A.L. (syna) dwukrotnie darowiznę środków pieniężnych, w dniu 27 listopada 2013 r. w wysokości 675.892 zł oraz w dniu 1 października 2015 r. w wysokości 810.000 zł - łącznie 1.485,892 zł. Powyższe wskazuje, że zobowiązany - po wydaniu decyzji określających zobowiązanie podatkowe w podatku akcyzowym przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w W. w dniu 24 listopada 2011 r. - dysponował środkami finansowymi (darowiznami) umożliwiającymi chociaż częściowe wywiązanie się z obowiązku podatkowego, co niewątpliwie przyczyniłoby się do zmniejszenia kosztów egzekucyjnych powstałych w związku z wszczęciem postępowania egzekucyjnego. Biorąc powyższe pod uwagę Dyrektor Izby podziela stanowisko Naczelnika Urzędu Skarbowego , iż w niniejszej sprawie nie stwierdzono wystąpienia przesłanki sformułowanej w art. 64e § 2 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Co prawda przedstawiona do akt sprawy dokumentacja obrazująca aktualną sytuację fiansowo-majątkową wskazuje na brak majątku umożliwiającego zaspokojenie kosztów egzekucyjnych, to nie można stwierdzić, iż ma ona charakter trwały. Fakt sprawowania funkcji prezesa zarządu nasuwa uzasadnione przypuszczenie, iż sytuacja finansowa zobowiązanego może ulec poprawie i tym samym przyczyni się do zaspokojenia w/w kosztów egzekucyjnych. Dodatkowo zauważyć należy, iż jak wynika z akt sprawy do chwili obecnej prowadzone postępowanie egzekucyjne nie zostało umorzone, co wskazuje, iż nie dokonano w przedmiotowej sprawie wszystkich możliwych czynności celem zaspokojenia należnych Skarbowi Pastwa obciążeń podatkowych w tym też kosztów egzekucyjnych. W związku z powyższym nie jest możliwe na tym etapie postępowania egzekucyjnego stwierdzenie bezskuteczności prowadzonej egzekucji.

Podobnie - odnosząc się do możliwości spełnienia w niniejszej sprawie przesłanki z art. 64e § 2 pkt 3 a w/w ustawy - organ stwierdził, że w trakcie prowadzonego postępowania nie wykazał zobowiązany również okoliczności wskazujących na to, ażeby ściągnięcie przedmiotowych kosztów egzekucyjnych mogło spowodować powstanie niewspółmiernych wydatków egzekucyjnych.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, na powyższe postanowienie, wniósł A.L.. Wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i zobowiązanie właściwego organu do umorzenia kosztów egzekucyjnych, skarżący zarzucił zaskarżonemu postanowieniu naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy tj.:

1. art. 64e § 1 w zw. z art. 64e § 2 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez jego niezastosowanie, polegające na uznaniu, iż w jego przypadku nie zachodzą przesłanki przemawiające za umorzeniem, co w treści uzasadnienia zaskarżonego postanowienia stwierdził sam organ tj. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej,

2. art. 212 Ordynacji podatkowej poprzez naruszenie zasady związania organu podatkowego decyzją, polegające na braku miarodajności oceny podstawy faktycznej decyzji z dniem jej wydania,

3. art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego i art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez ich brak zastosowania polegający na oparciu się przez organ skarbowy na uznaniu administracyjnym, bez uprzedniego wykazania w oparciu o istniejący materiał dowodowy,

4. art. 122 w związku z art. 191 Ordynacji podatkowej poprzez brak jego zastosowania w postaci braku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, co skutkowało brakiem dokonania oceny na podstawie całego zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona,

5. art. 180 w związku z art. 191 Ordynacji podatkowej poprzez dokonanie błędnej oceny, polegającej na tym, iż prawomocny wyrok uniewinniający Sądu Okręgowego w O. (sygn. akt Il Ka 420/14) nie przemawia za udzieleniem ulgi, podczas gdy z jego treści wynika brak winy po stronie podatnika w powstaniu zaległości podatkowej.

W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że wnioskiem z dnia 5 stycznia 2017 r. do Izby Celnej w W. wystąpił z prośbą o umorzenie zaległości podatkowych, tj. podatku akcyzowego w łącznej kwocie 3.374.055,00 zł oraz kosztów egzekucyjnych powstałych w związku z egzekucją powyższych zobowiązań. W uzasadnieniu powołał się na zaistnienie istotnych okoliczności, które mają trwały wpływ na jego interes prawny i faktyczny jako podatnika. Jest rencistą, a z pobieranej renty dokonywane jest zajęcie na poczet alimentów na rzecz małoletniej córki. Jego sytuacja materialna uniemożliwia zapłatę przedmiotowych zaległości podatkowych, gdyż nie posiada żadnego majątku i jest na utrzymaniu rodziny. Wniosek w części dotyczącej umorzenia zaległości podatku akcyzowym został rozpatrzony przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w C.. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Pismem z dnia 6 listopada 2017 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej przesłał przedmiotowy wniosek, do dalszych czynności w części dotyczącej umorzenia kosztów egzekucyjnych. Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem z dnia 29 marca 2018 r. odmówił umorzenia kosztów egzekucyjnych w kwocie 308.262,81 zł powstałych w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułów wykonawczych od nr [...] do nr [...] wystawionych przez Dyrektora Izby Celnej w W.. W uzasadnieniu zostało wskazane, iż w sprawie brak jest przesłanek wynikających z art. 64e ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, co uniemożliwia udzielania wnioskowanej ulgi. Postanowienie to w ustawowym terminie zostało zaskarżone do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej przekazał Naczelnikowi Urzędu Skarbowego sprawę do ponownego rozpoznania. W dniu 19 października 2018 r. Naczelnik ten wydał postanowienie na mocy, którego odmówił umorzenia kosztów egzekucyjnych w kwocie 285.458, 13 zł (łączna kwota po uwzględnieniu kwot wyegzekwowanych przez tut. organ egzekucyjny). W dniu 5 listopada wystosowałem zażalenie na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z uwagi na rażące naruszenie przepisów prawa i potrzebę eliminacji tego orzeczenia z obrotu prawnego. Jednakże Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie w dniu 17 grudnia 2018 r..

Wskazał również skarżący okoliczności przeprowadzonej w przedsiębiorstwie skarżącego kontroli podatkowej za lata 2003-2006 w przedmiocie podatku dochodowego, VAT i podatku akcyzowego.

Wobec skarżącego wydano decyzję w zakresie: podatku VAT za 2003 r. - kwota 144.589,00 zł, podatku VAT za 2004 r. - 579.127,79 zł, podatku VAT za 2005 r. - kwota 1.026.971,79 zł, podatku VAT za 2006 r. - kwota 928.794,00 zł, podatku dochodowego za 2003 r. - kwota 266.012,00 zł, podatku dochodowego za 2005 r. - kwota 878.654,00 zł, podatku dochodowego za 2006 r. - kwota 790.400,00 zł, podatku akcyzowego za 2005 r. - kwota 1.801.670,00 zł, podatku akcyzowego za 2006 r. - kwota 1.572.385,00 zł. Od powyższych decyzji złożono odwołania do Izby Skarbowej, a następnie skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (zwanego dalej WSA). Żadna decyzja nie została uchylona, choć w trakcie postępowań toczyła się sprawa karna.

Przed Sądem Rejonowym w P., równocześnie z postępowaniem administracyjnym, toczyło się postępowanie karne przeciwko skarżącemu wyrokiem Sądu Rejonowego w P. z dnia 14 lipca 2014 r. w sprawie o sygn. akt [...], został uniewinniony od wszystkich zarzucanych mu czynów. Po apelacji prokuratury, wyrokiem z dnia 11 lutego 2015 r. Sąd Okręgowy w O. ([...]) oddalił apelację prokuratury w całości i utrzymał w mocy ww. wyrok.

Kluczowa kwestia dot. paliwa i faktur została ujęta przez Sąd w O. w wyroku z dnia 11 lutego 2015 r. na str. 11 w następującą konkluzję "Skarżący (UKS i Prokuratora) kwestionował natomiast źródło jego pochodzenia. Zdaniem skarżącego, brak jest wystarczających przesłanek, aby przyjąć, że dostawa paliwa tak co do ilości terminu jak i wartości pokrywa się z ujętą w fakturach. Z tym stanowiskiem nie sposób się zgodzić, gdyż jest to domniemanie winy. Należałoby odwrócić pytanie i zapytać, z czego wynikać miałby fakt, że dostawa paliwa tak co do ilości terminu jak i wartości nie pokrywa się z ujętą w fakturach". Wobec braku dowodów Sąd wydał wyrok uniewinniający mnie od stawianych mi zarzutów karno-skarbowych i powinno to mieć konsekwencje też dla postępowania podatkowego.

Podkreślił skarżący, że jest niewinny zarzucanych mu przez UKS naruszeń prawa podatkowego, a jednocześnie zostały wydane decyzje podatkowe. W wyniku tych decyzji zabrano mu kwoty liczone w milionach złotych.

Podniósł również skarżący, że organ podatkowy w sposób błędny ocenił jego stan finansowy i rodzinny. Tak jak zostało to w dostateczny sposób wyjaśnione przed organem pierwszej instancji, jest rozwiedziony i prowadzi gospodarstwo domowe.

Mieszka w lokalu siostry w G., na podstawie ustnej umowy w zamian za opiekę nad tym mieszkaniem. Jest rencistą. Uzyskuje dochód z tytułu renty w kwocie 984,65 zł brutto miesięcznie. Renta ta jest pomniejszana o kwotę 466,03 zł, tytułem świadczeń alimentacyjnych, wysokość świadczenia do wypłaty wynosi 375,00 zł. Uzyskuje również dochody z tytułu wynagrodzenia ze stosunku pracy w łącznej kwocie 2.000, 00 zł brutto miesięcznie, co również stwierdził słusznie organ podatkowy.

Z uwagi na przynoszącą straty działalność spółki "C" Sp. z o.o., w której jest udziałowcem oraz pełnił funkcję członka zarządu, podjął decyzję o jej likwidacji, na dowód czego przedłożył przed Dyrektorem Izby Administracji Skarbowej kopię aktu notarialnego protokołu nadzwyczajnego zgromadzenia wspólników "C" Sp. z o.o. z dnia 7 listopada 2017 r. zawierającego m. in. uchwałę o rozwiązaniu spółki (po przeprowadzeniu likwidacji). Spółka ta, nie jest w stanie pokryć kosztów upadłości, co potwierdził również przedkładając przed organem podatkowym kopię postanowienia Sądu Rejonowego w G. [...] z dnia 15 września 2017 r. sygn. akt [...]. Obecnie wspominana spółka jest w likwidacji, a skarżący pełni rolę jej likwidatora. Spółka ta nie posiada majątku, nie zatrudnia pracowników, wymagalne zobowiązania wnioskodawcy względem swoich wierzycieli na dzień 31 stycznia 2017 r. przekraczają 1,5 mln złotych i 1 mln euro. Wierzyciele żądają spełnienia swoich należności. Poniżej wskazane postanowienie Sądu Rejonowego w G. [...] jasno i precyzyjnie wskazuje, że na dzień 31 marca 2017 r. strata wynosiła 8.268.541, 92 zł netto. Co istotne Sąd ten dodatkowo ustalił, że brak jest odpowiednich środków na przeprowadzenie postępowania upadłościowego.

Z uwagi na powyższe, zaskakujące jest twierdzenie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, iż z uwagi na fakt, że sprawuje funkcję prezesa zarządu spółki, to tym samym nasuwa się uzasadnione przypuszczenie, iż sytuacja finansowa może ulec poprawie. Świadczy to o braku wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego przez organ. Powyżej, jak i w toku prowadzonego postępowania skarżący przedstawił, iż jest obecnie jedynie likwidatorem spółki w likwidacji, która nawet nie ma środków na przeprowadzenie postępowania upadłościowego.

Ponadto, nie sposób jest zrozumieć logikę organu podatkowego, który pomimo tego, iż Sąd Okręgowy w O. w prawomocnym wyroku uniewinnił skarżącego od zarzucanych czynów, stwierdza, iż wyrok ww. Sądu o sygn. akt [...] nie ma jakichkolwiek skutków dla postępowania w sprawie umorzenia. W niniejszej sprawie oczywiste jest, iż zostały spełnione przesłanki do zastosowania art. 64e ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wynik prowadzonego postępowania karnego ma istotny wpływ na wynik tej sprawy i ma kluczowe rozstrzygnięcie dla umorzenia kosztów egzekucyjnych. Organ podatkowy dokonał błędnej oceny, polegającej na tym, iż prawomocny wyrok uniewinniający Sądu Okręgowego w O. (sygn. akt [...]) nie przemawia za udzieleniem ulgi, podczas gdy z jego treści wynika brak winy po stronie podatnika w powstaniu zaległości podatkowej.

Zgromadzony w postępowaniu, w przedmiocie umorzenia, materiał dowodowy nie został wszechstronnie zbadany oraz został błędnie i niewłaściwie oceniony. Skarżący spełnił wszystkie przesłanki, aby zastosować art. 64e § 2 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Z przyczyn od niego niezależnych, nie dysponuje środkami do uiszczenia zaległości podatkowych, co zostało wykazane odpowiednim dokumentami (które znajdują się w aktach sprawy), jak i zostało stwierdzone przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w zaskarżonym postanowieniu.

Skarżący podkreślił, że został pozbawiony majątku wskutek wykonalności decyzji wymiarowych wydanych po kontroli podatkowej. Jednocześnie w ramach tej samej kontroli, zarzuty karnoskarbowe, które zostały postawione okazały się niezasadne i na mocy wyroku Sądu został uniewinniony. W żaden sposób nie jest w stanie spłacać dalej ani zaległości podatkowych ani tym bardziej kosztów egzekucyjnych, gdyż dotychczasowy majątek został już przeznaczony na spłatę zaległości podatkowych. W tej sytuacji, ma prawo z uwagi na wykazanie, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej, oczekiwać umorzenia kosztów egzekucyjnych.

Na poparcie swoich argumentów skarżący przywołał, wskazane w treści uzasadnienia skargi, wyroki sądów administracyjnych.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonego postanowienia organu odwoławczego z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tego postanowienia z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm.), dalej: "p.p.s.a.", wynika, że zaskarżone postanowienie winno ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Oceniając zaskarżone postanowienie z punktu widzenia jego zgodności z prawem stwierdzić należy, że postanowienie to nie narusza prawa.

Niniejsza sprawa, zgodnie z treścią art. 119 pkt 3 p.p.s.a. została rozpoznana w trybie uproszczonym.

W toku sądowej kontroli zaskarżonego postanowienia, przeprowadzonej na podstawie kryterium zgodności z prawem, w kontekście zarzutów sformułowanych w skardze, kluczową i najistotniejszą sporną kwestią w niniejszej sprawie, jest ocena zasadności stanowiska organu w kwestii odmowy umorzenia skarżącemu kosztów egzekucyjnych.

Na wstępie wyjaśnić należy, że instytucja umorzenia kosztów egzekucyjnych może być stosowana jedynie w wyjątkowych wypadkach, po zaistnieniu przesłanek określonych w art. 64e § 2 u.p.e.a., tj. gdy:

1) stwierdzono nieściągalność od zobowiązanego dochodzonego obowiązku lub gdy zobowiązany wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej;

2) za umorzeniem przemawia ważny interes publiczny;

3) ściągnięcie tylko kosztów egzekucyjnych spowodowałoby niewspółmierne wydatki egzekucyjne.

Umorzenie kosztów postępowania egzekucyjnego stanowi ulgę w spłacie tych kosztów. Ulga ta jest udzielana w ramach tzw. "uznania administracyjnego", na co wskazuje użyty przez ustawodawcę wyraz: "może". Instytucja ta pozwala organowi egzekucyjnemu na swobodny wybór rozstrzygnięcia w razie zaistnienia przesłanek uzasadniających umorzenie kosztów egzekucyjnych. Oznacza to, że organ egzekucyjny może odmówić udzielenia ulgi w umorzeniu w całości lub w części przypadających na jego rzecz kosztów egzekucyjnych nawet w przypadku stwierdzenia zaistnienia okoliczności uzasadniających umorzenie kosztów egzekucyjnych. Katalog przesłanek, od wystąpienia których ustawodawca uzależnia fakultatywne udzielenie ulgi, zawartych w art. 64e § 2 pkt 1 -3 u.p.e.a., jest katalogiem zamkniętym.

Zgodnie z orzecznictwem sądowo administracyjnym kontrola legalności postanowień wydanych w ramach uznania administracyjnego przez sąd, jest ograniczona w tym znaczeniu, że sąd nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia. Należy to do wyłącznej kompetencji organu administracji. Zatem kontrola ogranicza się do zbadania, czy wydanie postanowienia zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, tzn. czy organ w sposób wyczerpujący zebrał materiał dowodowy i rozważył wszystkie okoliczności mogące mieć wpływ na wybór rozstrzygnięcia o udzieleniu lub odmowie udzielenia wnioskowanego umorzenia.

Ponadto, orzeczenie uznaniowe może być przez sąd uchylone w wypadkach stwierdzenia, że zostało wydane z takim naruszeniem przepisów prawa o postępowaniu lub prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. O tego rodzaju naruszeniach można mówić, gdyby organ pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominął istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy lub dokonał jego oceny wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego.

Dlatego też, w niniejszej sprawie sądowa kontrola postanowienia podjętego w ramach uznania administracyjnego jest ograniczona i sprowadza się jedynie do zbadania, czy organ badał sprawę pod kątem wymienionych w przepisie art. 64e u.p.e.a. przesłanek, jak również tego, czy organ w sposób prawidłowy zebrał i rozważył cały materiał dowodowy w danej sprawie. Sąd nie może więc ingerować w samo rozstrzygnięcie organu, o ile zostało ono w sposób wyczerpujący umotywowane.

Podkreślenia jednocześnie wymaga, że w sprawie udzielenia wnioskowanej ulgi to na stronie spoczywa obowiązek wykazania istnienia przesłanek niezbędnych do uwzględnienia wniosku. Innymi słowy, ciężar dowiedzenia okoliczności skutkujących udzieleniem ulgi spoczywa na zobowiązanym.

Analiza akt przedmiotowej sprawy prowadzi do wniosku, iż organ zasadnie stwierdził, że skarżący nie wykazał przesłanek warunkujących umorzenie kosztów egzekucyjnych. Zarówno we wniosku inicjującym postępowanie administracyjne, jak również w treści skargi wyeksponowane zostały argumenty dotyczące postępowania podatkowego oraz z uniewinniającego wyroku Sądu Okręgowego w O..

Godzi się w tym miejscu ponownie podkreślić, że granice orzekania wyznaczone są granicami sprawy, czyli ogółem elementów stosunku administracyjnoprawnego będącego przedmiotem zaskarżonego rozstrzygnięcia. W sprawach o umorzenie kosztów egzekucyjnych, badane są jedynie okoliczności mające wpływ na ustawowe przesłanki umorzenia, nie zaś okoliczności dotyczące powstania zaległości podatkowych. Te okoliczności bowiem nie wchodzą w zakres sprawy o umorzenie kosztów egzekucyjnych i nie mogą być rozważane, zarówno przez organ administracji jak i w konsekwencji - oceniane w tym kontekście przez Sąd.

Zauważenia wymaga, że także zasadność, jak i wysokość naliczania kosztów nie podlega badaniu w postępowaniu prowadzonym w sprawie ich umorzenia. Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przewiduje odrębny tryb ustalania kosztów egzekucyjnych, który przewiduje możliwość ich kwestionowania przez zobowiązanego.

W ocenie Sądu, słuszne jest stanowisko organu odwoławczego, iż nie ziściła się przesłanka wymieniona w art. 64e § 2 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zgodnie z którym koszty egzekucyjne mogą być umorzone, gdy stwierdzono nieściągalność od zobowiązanego dochodzonego obowiązku lub strona wykaże, że nie jest w stanie ich ponieść bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej.

Nie każdy zatem uszczerbek uzasadnia przyznanie ulgi, ale uszczerbek o charakterze kwalifikowanym, przy czym wykazanie przesłanki znacznego uszczerbku ciąży na wnioskującym o umorzenie kosztów egzekucyjnych.

Za udzieleniem ulgi w postaci umorzenia kosztów egzekucyjnych nie mogą przemawiać niepowodzenia skarżącego w jego działalności gospodarczej, zawodowej.

Z akt sprawy wynika, że skarżący pracuje pobiera rentę, jest właścicielem udziałów w Spółce z o.o., korzysta z pomocy rodziny.

Ponadto skarżący dysponował, już po powstaniu zobowiązania podatkowego znacznymi kwotami darowizn od syna, umożliwiającymi zmniejszenie zadłużenia a co za tym idzie kosztów egzekucyjnych, dokonał jednak innego wyboru.

W związku z powyższym prawidłowy jest wniosek o braku podstaw do stwierdzenia nieściągalności od zobowiązanego dochodzonego obowiązku. Zobowiązany nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej.

Umorzenie kosztów egzekucyjnych w rozpatrywanej sprawie naruszałoby zasadę równego traktowania zobowiązanych i prowadziłoby do promowania negatywnych zachowań kosztem całego społeczeństwa. Byłoby zatem niesprawiedliwe i stanowiłoby nieuzasadnione uprzywilejowanie w stosunku do pozostałych dłużników oraz bezpowrotną rezygnację z wpływu środków.

Zdaniem Sądu, pojęcie ważnego interesu publicznego powinno być oceniane z uwzględnieniem wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, nie może być utożsamiane z subiektywnym przekonaniem wnioskodawcy o zasadności umorzenia kosztów.

Nadto w realiach niniejszej sprawy słusznie wskazano, że ściągnięcie tylko kosztów egzekucyjnych nie spowoduje niewspółmiernych wydatków egzekucyjnych, co stanowiłoby podstawę do umorzenia kosztów egzekucyjnych. W postępowaniu egzekucyjnym realizowane były bowiem nie tylko koszty egzekucyjne, ale przede wszystkim zaległości z tytułu nieopłaconych podatków. Nie ziściła się zatem także przesłanka określona w art. 64e § 2 pkt 3 u.p.e.a..

Po przeanalizowaniu akt przedmiotowej sprawy Sąd stwierdził, że wydając zaskarżone postanowienie Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wziął pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, przeanalizował zgromadzony materiał dowodowy, rozważył zasadność umorzenia kosztów egzekucyjnych w kontekście przesłanek wskazanych w art. 64e § 2 pkt 1-3 u.p.e.a.. W ocenie Sądu, organ uzasadnił w sposób dostateczny okoliczności jakimi kierował się podejmując rozstrzygnięcie, a przy tym prawidłowo przyjął brak przesłanek determinujących na gruncie przedmiotowej sprawy zasadność wniosku o umorzenie kosztów egzekucyjnych. Znamiennym przy tym jest, że sam skarżący nie podał argumentów, które potwierdzałyby istnienie ustawowych przesłanek uzasadniających zastosowanie wnioskowanej ulgi, koncentrując swoje argumenty wokół okoliczności postępowania podatkowego i wyroku Sądu Okręgowego.

Biorąc pod uwagę powyższe Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369), oddalił skargę.

DSz