Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 812/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2022-02-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 71a par. 9, art. 71a, art. 168c, art. 89 par. 1, art. 71b
journal: Dz.U. 2020 poz 1427
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jarosław Szulc Sędziowie: Sędzia WSA Tomasz Wójcik Sędzia WSA Urszula Wiśniewska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 15 lutego 2022 r. sprawy ze skargi D. G. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] października 2021 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę


UZASADNIENIE

Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w T. prowadzi postępowanie egzekucyjne z majątku D. G. ("Skarżący", "Strona",) na podstawie tytułów wykonawczych obejmujących nieprzekazane kwoty przez dłużnika zajętej wierzytelności, w wysokości [...] zł należności głównej. Podstawą wystawienia tytułów wykonawczych są trzy postanowienia wydane przez Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w T. z dnia [...]., którymi określono D. G., jako dłużnikowi zajętej wierzytelności wysokość nieprzekazanych kwot organowi egzekucyjnemu w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec G. sp. z o. o. Postanowienia te są ostateczne.

W toku postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny zawiadomieniem z dnia [...]. dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w Rejonowym Banku Spółdzielczym w L. . Wraz z zawiadomieniem o zajęciu w dniu [...] r. zostały doręczone Skarżącemu odpisy tytułów wykonawczych. Pismami z dnia [...] r. Strona wniosła zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie każdego z trzech tytułów wykonawczych, zarzucając naruszenie przepisów:

- art. 89 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1996r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. 2020r. , poz. 1427 ze zm. dalej jako: "u.p.e.a."), poprzez zajęcie nieistniejącej wierzytelności pieniężnej;

- art. 15 § 1 u.p.e.a. , poprzez wszczęcie egzekucji administracyjnej bez uprzedniego wysłania dłużnikowi pisemnego upomnienia, zawierającego wezwanie go do wykonania

obowiązku.

Niezależnie od powyższego, prowadzonej egzekucji zarzucono naruszenie:

- art. 89 § 3 u.p.e.a., poprzez brak wezwania dłużnika zajętej wierzytelności, aby w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia złożył wskazane w tym przepisie oświadczenie;

- przepisów rozporządzenia Ministra Finansów, Inwestycji i Rozwoju z dnia 29 października 2019 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2114) poprzez brak pouczenia dla dłużnika w szczególności o przysługującej mu skardze na zajęcie egzekucyjne oraz nieprawidłowe wskazanie numeru tytułu wykonawczego.

W związku z powyższym Skarżący wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego i uchylenie dokonanego zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego, oraz o wstrzymanie, a w konsekwencji zawieszenie w całości postępowania egzekucyjnego do czasu rozpatrzenia niniejszego zarzutu.

Organ egzekucyjny postanowieniem z dnia [...] r. połączył postępowania w sprawie zarzutów zgłoszonych w egzekucji prowadzonej na podstawie tytułów wykonawczych. Zgłoszenie zarzutów w terminie 7 dni od doręczenia odpisów tytułów wykonawczych skutkuje zawieszeniem postępowania egzekucyjnego, dlatego Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w T. wydał w dniu [...] r. postanowienie w sprawie zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Jednocześnie organ egzekucyjny zawiadomił Rejonowy Bank Spółdzielczy w L. o wstrzymaniu realizacji zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego.

W wyniku rozpatrzenia zarzutów organ egzekucyjny wydał dwa postanowienia:

- stwierdzające niedopuszczalność zarzutu w związku z kwestionowaniem wymagalności

należności pieniężnej ustalonej lub określonej w orzeczeniu, od którego przysługiwało zażalenie (postanowienie z dnia [...] r.),

- w sprawie oddalenia zarzutu nieistnienia obowiązku i braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia (postanowienie z dnia [...] r.).

Na postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w T. z dnia [...] r. oddalające zarzuty Skarżący złożył zażalenie.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej po rozpatrzeniu zażalenia postanowieniem z dnia [...] r. utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie.

W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, iż dochodzone należności pieniężne wynikają z orzeczeń (postanowień Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w T. z dnia [...] r.), które są ostateczne i nie zostały wyeliminowane z obrotu prawnego. Obowiązki te nie zostały wykonane przed wszczęciem egzekucji, a więc nie można mówić o ich nieistnieniu. Na etapie egzekucji administracyjnej wobec dłużnika zajętej wierzytelności prowadzonej w trybie art. 71b u.p.e.a. nie jest dopuszczalna weryfikacja lub kontrola wcześniej wydanego postanowienia o wysokości nieprzekazanej kwoty. Weryfikacji tego aktu stanowiącego faktyczne źródło prowadzonej egzekucji wobec dłużnika zajętej wierzytelności służy zażalenie. Jednak gdy postanowienie ma charakter ostateczny i na jego podstawie został wydany tytuł wykonawczy - organ egzekucyjny nie ma podstaw prawnych do jego weryfikacji na etapie egzekucji prowadzonej wobec dłużnika zajętej wierzytelności

Odnosząc się do zarzutu braku doręczenia upomnienia organ odwoławczy powołał się na rozporządzenie Ministra Finansów z 30 października 2014 r. w sprawie określenia należności pieniężnych, których egzekucja może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia (Dz. U. z 2017 r., poz. 131). Z § 2 tego rozporządzenia między innymi wynika, że nie ma obowiązku doręczenia upomnienia w przypadku, gdy egzekucja dotyczy:

1) należności pieniężnych, w przypadku których, na podstawie przepisów szczególnych, przed skierowaniem sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego zobowiązanemu zostało doręczone wezwanie do zapłaty;

2) należności pieniężnych, których obowiązek uiszczenia powstaje z mocy prawa, a wysokość tych należności została określona w ostatecznym orzeczeniu.

Doręczone Skarżącemu zawiadomienia o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej z dnia

[...] r., z uwagi na ich treść spełniały funkcję wezwań w rozumieniu powołanego § 2 pkt 1 rozporządzenia.

W skardze do Sądu wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia je poprzedzającego na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 lit c) p.p.s.a. oraz art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., - wstrzymanie przez organ II instancji wykonania zaskarżonego postanowienia na podstawie art. 61 § 2 p.p.s.a., ewentualnie, w przypadku nieuwzględnienia powyższego wniosku przez organ II instancji, wstrzymanie przez Sąd wykonania postanowienia na podstawie przepisu art. 61 § 3 p.p.s.a. z uwagi na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody, zasądzenie od organu II instancji na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz opłaty od pełnomocnictwa w wysokości [...] zł.

Zaskarżonemu postanowieniu Skarżący zarzucił naruszenie przepisów:

- art. 7 kpa w zw. z art. 59 § 1 pkt 1 i 7 u.p.e.a. w zw. z art. 34 § 4, 34a, 33 § 2 pkt 5 i 6 lit. c tej ustawy, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, co implikowało odmowę umorzenia postępowania i wydanie ostatecznego orzeczenia dającego podstawę do dalszego prowadzenia egzekucji, pomimo faktu zgłoszenia przez Skarżącego zarzutów, które nie zostały jeszcze oddalone na podstawie ostatecznego postanowienia,

- art. 33 § 2 pkt 5 i 6 lit. c) u.p.e.a. w zw. z art. 91, 71b, 71a § 9, 26 § 1 i 89 § 2 tej ustawy, poprzez odmowę umorzenia postępowania egzekucyjnego pomimo zaistnienia przesłanki obligatoryjnego umorzenia o charakterze przedmiotowym z uwagi na fakt rażącej wadliwości tytułów wykonawczych, które zostały wydane w sposób bezprawny z uwagi na fakt nieistnienia 4 nieprzekazanych wierzytelności, co wynikało z faktu dokonania zapłaty przez Skarżącego zobowiązanemu wierzytelności dochodzonych na gruncie przedmiotowego postępowania egzekucyjnego (zapłata gotówką),

- art. 168c u.p.e.a. poprzez jego błędną wykładnię oraz niezastosowanie w sytuacji, w której organ egzekucyjny będący jednocześnie wierzycielem nie ma podstaw prawnych do tego, by na mocy decyzji administracyjnej oraz egzekucji wymusić na Skarżącym zapłatę kwoty pieniężnej stanowiącej ekwiwalent zajętej wierzytelności, która została przekazana wbrew zajęciu egzekucyjnemu; w opisanej sytuacji jedynym uprawnieniem organu jest wystąpienie w oparciu o art. 168c u.p.e.a. na drogę postępowania cywilnego przeciwko Skarżącemu z roszczeniem odszkodowawczym.

W uzasadnieniu Skarżący stwierdził, iż zgodnie z art. 71 a § 9 u.p.e.a. w zw. z art. 89 tej ustawy organ może wydać postanowienie w sprawie określenia nieprzekazanej przez dłużnika zajętej wierzytelności kwoty oraz prowadzić jej egzekucję wyłącznie wtedy, gdy dotyczy ona wierzytelności, która jest wymagalna i która istnieje u dłużnika zajętej wierzytelności. Jeżeli pomimo obowiązującego zakazu, strony rozliczyły się gotówkowo, to organ nie jest władny zobowiązać Skarżącego do tego, aby jeszcze raz zapłacił kwoty wynikające z faktur - tym razem na rzecz organu egzekucyjnego. Organowi podatkowemu przysługuje wyłącznie uprawnienie do wystąpienia w oparciu o art. 168c u.p.e.a. na drogę postępowania cywilnego z roszczeniem odszkodowawczym. Pełnomocnik wskazał również, że przepis art. 89 § 2 u.p.e.a. umożliwia dochodzenie należności pieniężnych z wierzytelności przyszłych, jednakże wierzytelności te powinny wynikać z umów dostaw, robót i usług zawartych przed dokonaniem zajęcia. Jeśli zatem Skarżący po uzyskaniu zawiadomienia o zajęciu zawarł z G. sp. z o. o. nowe umowy, to organ egzekucyjny nie był uprawniony do tego, aby wydać zawiadomienia o zajęciu wierzytelności wynikających z nowo zawartych kontraktów

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoją argumentację w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonego postanowienia organu odwoławczego z punktu widzenia jego legalności, tj. zgodności z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019r., poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.) wynika, że zaskarżone postanowienie winno ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Zgodnie z art. 120 p.p.s.a., w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia w oparciu o zakreślone wyżej granice kognicji, Sąd uznał, że nie narusza ono prawa w stopniu uzasadniającym jego uchylenie.

Przedmiotem oceny w niniejszej sprawie jest zarzut Skarżącego w sprawie prowadzonej egzekucji administracyjnej oraz rozstrzygnięcia organów wydane w następstwie wniesienia tego zarzutu. Organ egzekucyjny będący jednocześnie wierzycielem prowadzi na podstawie trzech tytułów wykonawczych egzekucję w związku z niewykonaniem przez Skarżącego jako dłużnika zajętej wierzytelności obowiązku wynikającego z ostatecznych postanowień Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w T. z dnia [...]., określających wysokość nieprzekazanej organowi egzekucyjnemu kwoty w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec G.-S. sp. z o. o. Skarżący w związku z dokonanym zajęciem z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego, skorzystał z szeregu środków prawnych kwestionując wszczęcie i prowadzenie egzekucji. W przedmiotowej sprawie, zobowiązany trzema tożsamymi pismami z dnia [...]. wniósł zarzuty, w których podnosił zajęcie nieistniejącej wierzytelności pieniężnej, brak doręczenia upomnienia, brak wezwania do złożenia oświadczenia o jakim mowa w art. 89 § 3 u.p.e.a. oraz brak pouczenia o możliwości wniesienia skargi. Organ pisma Skarżącego z dnia [...]. rozpatrzył dwutorowo, wydając dwa postanowienia: w jednym stwierdzając niedopuszczalność zarzutu w związku z kwestionowaniem wymagalności należności pieniężnej ustalonej lub określonej w orzeczeniu, od którego przysługiwało zażalenie, oraz w kolejnym oddalając zarzut nieistnienia obowiązku i braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia. Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest postanowienie o oddaleniu zarzutu. Organ stwierdził, że na obecnym etapie postępowania, Skarżący nie może występować już z zarzutem odnoszącym się do wymagalności dochodzonych należności, których wysokość określona została w ostatecznych postanowieniach Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w T. z dnia [...] r., a Strona ich nie zaskarżyła. Na etapie egzekucji prowadzonej w trybie art. 71b u.p.e.a. weryfikacja lub kontrola wcześniej wydanego postanowienia o wysokości nieprzekazanej kwoty jest w ocenie organu niemożliwa. W skardze Skarżący powołuje się na brak wymagalności należności podnosząc, że w czasie orzekania przez Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w T. o wysokości nieprzekazanych kwot organowi egzekucyjnemu w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec G.-S. sp. z o. o. nie istniały żadne nieprzekazane wierzytelności, co wynikało z faktu dokonania przez Skarżącego zapłaty w gotówce zobowiązanemu wierzytelności, dochodzonych na gruncie przedmiotowego postępowania egzekucyjnego.

W zakresie przepisów mających zastosowanie w przedmiotowej sprawie, według stanu prawnego obowiązującego w dacie orzekania przez organy, należy wskazać na treść art. 71a § 9 u.p.e.a. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli w wyniku kontroli stwierdzono, że dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności albo części wierzytelności organowi egzekucyjnemu, organ ten wydaje postanowienie, w którym określa wysokość nieprzekazanej kwoty. Na postanowienie w sprawie wysokości nieprzekazanej kwoty przysługuje zażalenie. Skutki uchylania się dłużnika od przekazania zajętej wierzytelności określone zostały w art. 71b u.p.e.a. Przepis ten stanowi, że jeżeli dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności albo części wierzytelności organowi egzekucyjnemu, zajęta wierzytelność albo część wierzytelności może być ściągnięta od dłużnika zajętej wierzytelności w trybie egzekucji administracyjnej. Podstawą wystawienia tytułu wykonawczego jest postanowienie, o którym mowa w art. 71a § 9 u.p.e.a. Tytuł wykonawczy wystawia organ egzekucyjny, który dokonał u dłużnika zajętej wierzytelności zajęcia wierzytelności. Jeżeli dłużnik zajętej wierzytelności uchyla się od przekazania zajętej kwoty organowi egzekucyjnemu, mimo że wierzytelność została przez niego uznana i jest wymagalna, stosuje się odpowiednio przepisy art. 71b, o czym stanowi art. 91 u.p.e.a.

W świetle powołanych przepisów zauważyć należy, że zastosowanie dyspozycji art. 71b u.p.e.a. jest prostą konsekwencją zaistnienia przesłanek przewidzianych w art. 71a § 9 u.p.e.a. i wydanego na jego podstawie postanowienia o wysokości nieprzekazanej kwoty zajętej wierzytelności (zob. wyrok NSA z dnia 15 maja 2012 r., sygn. akt II FSK 2221/10, LEX nr 1244185). Zgodzić się należy zatem ze stanowiskiem wyrażonym w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 23 października 2019 r., sygn. akt I SA/Ol 584/19 (LEX nr 2741464), że wydanie postanowienia, o którym mowa w art. 71a § 9 u.p.e.a. i wystawienie tytułu wykonawczego opisanego w art. 71b tej ustawy nie wszczyna "nowego" postępowania egzekucyjnego lecz "nową" egzekucję. Egzekucja wszczęta na podstawie takiego tytułu egzekucyjnego poprowadzona jest w ramach "dotychczasowego" postępowania, w toku którego doszło do zajęcia wierzytelności zobowiązanego u jego dłużnika, przy czym wierzycielem (podmiotem uprawnionym do żądania wykonania tego obowiązku) jest organ egzekucyjny, który dokonał zajęcia, zaś zobowiązanym (osobą, która nie wykonała obowiązku) dłużnik, u którego takiego zajęcia dokonano. Obowiązek dłużnika zajętej wierzytelności wynikający z wystawionego wobec niego tytułu wykonawczego jest zatem nierozerwalnie związany z egzekwowanym obowiązkiem, na poczet którego dokonano zajęcia. Nie budzi również wątpliwości, że tytuł taki może być wystawiony wyłącznie na podstawie postanowienia, o którym mowa w art. 71a § 9 u.p.e.a.

Sąd podziela stanowisko organu, że na etapie egzekucji administracyjnej prowadzonej w trybie art. 71b u.p.e.a. wobec dłużnika zajętej wierzytelności, nie może być dopuszczalna weryfikacja lub kontrola wcześniej wydanego postanowienia o wysokości nieprzekazanej kwoty (art. 71a § 9 u.p.e.a.). Weryfikacji tego aktu, stanowiącego faktyczne źródło prowadzonej wobec dłużnika zajętej wierzytelności egzekucji – służy tryb przewidziany art. 71a § 9 zdanie drugie u.p.e.a tj. zażalenie. Dopuszczalna jest także kontrola tego rozstrzygnięcia w ramach postępowania przed sądem administracyjnym lub w ramach trybów nadzwyczajnych przewidzianych w kodeksie postępowania administracyjnego. Gdy postanowienie to ma charakter ostateczny i został w oparciu o nie wydany poprawny tytuł wykonawczy, organ egzekucyjny nie ma podstaw prawnych do jego weryfikacji na etapie egzekucji prowadzonej wobec dłużnika zajętej wierzytelności. Wyodrębnić można bowiem dwie fazy działań wobec dłużnika zajętej wierzytelności. Pierwsza prowadzona w oparciu o art. 71a § 9 u.p.e.a. prowadzi do ustalenia faktycznego wymiaru wysokości nieprzekazanej organowi egzekucyjnemu kwoty z zajętej wierzytelności, a zatem zasadniczo, ustalenia wymiaru dochodzonego zobowiązania. To na tym etapie postępowania dłużnik zajętej wierzytelności może kwestionować istnienie, wymagalność, wysokość swojego "zobowiązania". Drugi etap postępowania prowadzony na podstawie art. 71b u.p.e.a. ma charakter wykonawczy i ogranicza się do egzekucji już ustalonego zobowiązania. Nie ma zatem na tym etapie możliwości badania poprawności ustalenia dochodzonego zobowiązania. Organ egzekucyjny zobowiązany jest oczywiście badać takie zobowiązanie pod względem formalnym, a więc weryfikować czy zobowiązanie określone w tytule wykonawczym odpowiada temu wynikającemu z postanowienia wydanego w oparciu o art. 71a § 9 u.p.e.a. względnie, czy nie zostało ono wykonane przez zobowiązanego. Nie ma jednak podstaw do ponownego, merytorycznego badania poprawności jego ustalenia i w konsekwencji wymagalności.

Z zaistniałego w sprawie stanu faktycznego wynika, że Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w T. prowadzi egzekucję z majątku Skarżącego na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] obejmujących nieprzekazane organowi egzekucyjnemu wierzytelności. Podstawą wystawienia tytułów wykonawczych są trzy postanowienia wydane na podstawie art. 71a § 9 w zw. z art. 89 u.p.e.a. przez Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w T. z dnia [...] r. nr [...] i [...], którymi określono Stronie, jako dłużnikowi zajętej wierzytelności, wysokość nieprzekazanych kwot organowi egzekucyjnemu w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec G.-S. sp. z o.o. Organ na mocy tych postanowień zobowiązał Skarżącego, aby nieprzekazane kwoty wierzytelności należne od G.-S. sp. z o.o. w wysokości odpowiednio [...] zł, [...] zł oraz [...] zł wpłacił w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia na rachunek bankowy organu egzekucyjnego. Z treści tych postanowień wynika, że zawiadomienia o zajęciu Skarżący jako dłużnik zajętej wierzytelności odebrał odpowiednio w dniach [...] r., [...] r. i [...] r. W toku kontroli przeprowadzonej w dniach od [...] r. do [...] r., dotyczącej prawidłowości realizacji środka egzekucyjnego u dłużnika zajętej wierzytelności tj. [...] D. G. ustalono, że Skarżący nie przekazał żadnych kwot na rachunek organu egzekucyjnego. Organ jednocześnie ustalił, że od dnia pierwszego zajęcia do dnia rozpoczęcia kontroli Skarżący dokonał zakupów, na które G.-S. sp. z o. o. wystawiła łącznie 408 faktur VAT na łączną kwotę brutto [...] zł. Zapłata należności była dokonywana przez Skarżącego na rzecz spółki, gotówkowo. Mając na uwadze powyższe, Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w T. stwierdził, że dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności organowi egzekucyjnemu. Wydane w tym przedmiocie trzy postanowienia z dnia [...] r. są ostateczne (k. 1-16 akt administracyjnych). Z akt sprawy wynika, że Skarżący w ustawowym terminie nie skorzystał z możliwości wniesienia zażaleń od tych postanowień. Nie wpłacił również kwoty wierzytelności na rachunek bankowy organu egzekucyjnego. W toku wszczętej egzekucji z majątku Skarżącego organ egzekucyjny zawiadomieniem z dnia [...] r. dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego. Wraz z zawiadomieniem o zajęciu w dniu [...] r. zostały doręczone stronie odpisy tytułów wykonawczych.

Uwzględniając powyższe, stwierdzić należy, że rację ma organ twierdząc, iż na obecnym etapie postępowania, które ma charakter wykonawczy, Skarżący nie może występować już z zarzutem odnoszącym się do wymagalności dochodzonych należności, których wysokość określona została w ostatecznych postanowieniach Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w T. z dnia [...] r., którymi określono Stronie, jako dłużnikowi zajętej wierzytelności, nieprzekazane kwoty wierzytelności. Skarżący bowiem konsekwentnie twierdzi, że nie może być mowy o wymagalności należności określonych przez organ egzekucyjny w postanowieniach określających wysokość nieprzekazanych wierzytelności, które podlegały zajęciu, gdyż należności wskazane w tytułach wykonawczych nie istnieją, ani też nie istniały w dniu określenia przez Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w T. nieprzekazanej przez dłużnika kwoty, z tytułu zajętych przez Naczelnika Drugiego W. Urzędu Skarbowego w K. wierzytelności należnych G.-S. sp. z o.o. W skardze Skarżący precyzuje, że nieistnienie nieprzekazanych wierzytelności wynikało z faktu dokonania przez Skarżącego zapłaty zobowiązanemu (G. sp. z o.o.) wierzytelności dochodzonych na gruncie przedmiotowego postępowania egzekucyjnego (zapłata miała formę gotówkową).

Podkreślić należy, że Skarżący mógł podnosić wymienione okoliczności w ramach przysługującego mu z mocy art. 71a § 9 u.p.e.a. zażalenia, na wymienione uprzednio postanowienia. W sytuacji, gdy Skarżący podnosi je obecnie w ramach zarzutu nieistnienia obowiązku, a więc na etapie, w którym w obrocie prawnym istnieją ostateczne, prawomocne postanowienia określające wysokość zobowiązania, od których to orzeczeń przysługiwały stronie zażalenia, organ zasadnie uznał je za nieuzasadnione.

Skarżący w skardze podnosi zarzut naruszenia przepisu art. 33 § 2 pkt 5 i 6 lit. c) u.p.e.a. w zw. z art. 91 u.p.e.a. w zw. z art. 71 b u.p.e.a. w zw. z art. 71a § 9 u.p.e.a. w zw. z art. 89 § 2 u.p.e.a. poprzez odmowę umorzenia postępowania egzekucyjnego pomimo zaistnienia przesłanki obligatoryjnego umorzenia o charakterze przedmiotowym z uwagi na fakt rażącej wadliwości tytułów wykonawczych, które zostały wydane w sposób bezprawny z uwagi na fakt nie istnienia nieprzekazanych wierzytelności co wynikało z faktu dokonania zapłaty przez Skarżącego zobowiązanemu wierzytelności dochodzonych na gruncie przedmiotowego postępowania egzekucyjnego (zapłata miała formę gotówkową). Zdaniem skarżącego, jeżeli pomimo obowiązującego zakazu strony rozliczyły się gotówkowo, to organ podatkowy nie jest władny zobowiązać dłużnika zajętej wierzytelności do tego, aby jeszcze raz zapłacił kwoty wynikające z faktur, tym razem na rzecz organu egzekucyjnego.

W ocenie Sądu, zarzuty te są niezasadne. Uchylanie się dłużnika zajętej wierzytelności od jej przekazania organowi egzekucyjnemu z przyczyn faktycznych (zapłata) nie stoi na przeszkodzie wydaniu postanowienia określającego wysokość nieprzekazanej kwoty i prowadzeniu egzekucji. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że użyty w treści art. 71a § 9 u.p.e.a. zwrot normatywny "bezpodstawnie uchyla się" należy interpretować jako przesłankę prawną, a nie faktyczną. Skuteczne uchylenie się dłużnika od przekazania zajętej wierzytelności ma miejsce w sytuacji wystąpienia okoliczności natury prawnej, np. przedawnienia, potrącenia, wygaśnięcia (por. wyroki NSA: z dnia 20 października 2016r., sygn. akt II FSK 2831/14, LEX nr 1381180; z dnia 16 września 2016 r., sygn. akt II FSK 2287/14, LEX nr 2143162; z dnia 21 kwietna 2020 r., sygn. akt II FSK 34/20, LEX nr 3041381; z dnia 9 października 2019 r., sygn. akt II FSK 3436/17, LEX nr 2865294). Podstawą do uchylenia się przez dłużnika zajętej wierzytelności, mogą być tylko takie okoliczności prawne, które umożliwiają mu skuteczne uchylenie się od wykonania zobowiązania względem wierzyciela (np. zarzut przedawnienia, potrącenia, wcześniejsze zajęcie wierzytelności przez inny organ egzekucyjny) (por. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2007r., sygn. akt I FSK 984/06, LEX nr 364771).

Natomiast, zapłata przez dłużnika zobowiązanemu wierzytelności dochodzonych przez organ, nie wypełnia obowiązków dłużnika zajętej wierzytelności. Zapłata w takim wypadku, stanowi jedynie okoliczność faktyczną, która nie może być utożsamiana z nieistnieniem wierzytelności. Organ egzekucyjny zajmując wierzytelność może wykonywać wszelkie prawa zobowiązanego w zakresie niezbędnym do prowadzenia egzekucji (art. 67a § 1 u.p.e.a.), w związku z tym dłużnik jest zobowiązany przekazać organowi egzekucyjnemu kwoty wynikające z zajętej wierzytelności. Po dokonaniu zajęcia, dłużnik zajętej wierzytelności nie może nią swobodnie dysponować, w tym decydować, w jaki sposób i komu ją przekaże (por. wyrok NSA z dnia 8 kwietnia 2021r., sygn. akt III FSK 2980/21, LEX nr 3176245). Zapłata zobowiązanej spółce nie stanowi realizacji zajęcia, bowiem środki te nie zostały przekazane organowi egzekucyjnemu. Skoro zatem Skarżący, mimo braku przeszkód prawnych nie przekazał zajętych przez organ egzekucyjny środków do organu egzekucyjnego, to wystawienie tytułów wykonawczych w oparciu o wydane postanowienia, o których mowa w art. 71a § 9 u.p.e.a. i prowadzenie na ich podstawie egzekucji było zasadne. W niniejszej sprawie, dłużnik zajętej wierzytelności nie przekazał należności organowi egzekucyjnemu oraz nie wskazał na żadną okoliczność prawną, która umożliwiłaby mu skuteczne uchylanie się od wykonania zobowiązania.

Z podanych wyżej względów, nie są również zasadne zarzuty skargi, dotyczące odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego, w sytuacji gdy Skarżący nie uchylał się od przekazania zajętej wierzytelności ponieważ nie został wcześniej wezwany do dobrowolnego przekazania wierzytelności przez wierzyciela, a jeśli w ogóle można mówić o uchylaniu się od wykonania obowiązku, to Skarżący czynił to w granicach prawa, wyłączenie z uwagi na fakt nieistnienia zajętej wierzytelności. Zdaniem Skarżącego organ nie wykonał także wymaganej przez prawo czynności upomnienia zobowiązanego do wykonania w sposób dobrowolny obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego; gdyby bowiem wierzyciel w sposób prawidłowy upomniał Skarżącego, ten miałby możliwość jeszcze przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego wykazać brak istnienia nieprzekazanej wierzytelności.

Uzupełniająco można jedynie wskazać, że zgodnie z art. 89 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności pieniężnej innej, niż określona w art. 72-85, przez przesłanie do dłużnika zobowiązanego zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego i jednocześnie wzywa dłużnika zajętej wierzytelności, aby należnej od niego kwoty do wysokości egzekwowanej należności wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi bez zgody organu egzekucyjnego nie uiszczał zobowiązanemu, lecz należną kwotę przekazał organowi egzekucyjnemu na pokrycie należności. Zatem, to na dłużnika zajętej wierzytelności ustawa egzekucyjna nakłada określone obowiązki, a jak wcześniej już wskazano, dłużnik zajętej wierzytelności nie przekazał należności organowi egzekucyjnemu i jednocześnie nie wskazał na żadną okoliczność prawną, która umożliwiłaby mu skuteczne uchylanie się od wykonania zobowiązania. Zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwalał na stwierdzenie, że w rozpatrywanej sprawie doszło do bezpodstawnego uchylania się od przekazania zajętej wierzytelności organowi egzekucyjnemu w ramach zastosowanego środka egzekucyjnego, bowiem nie zaistniały żadne okoliczności prawne, umożliwiające uchylenie się dłużnika od realizacji zajęcia egzekucyjnego.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 168c u.p.e.a. wskazać należy, że zgodnie z tym przepisem, dłużnik zajętej wierzytelności, który nie wykonał lub nienależycie wykonał ciążące na nim obowiązki, o których mowa w art. 69a § 1, lub obowiązki związane z realizacją egzekucyjnego lub zabezpieczającego zajęcia wierzytelności lub prawa majątkowego, odpowiada za szkody wyrządzone z tego powodu wierzycielowi na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego (§ 1). Wierzyciel może dochodzić odszkodowania od zobowiązanego na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego za szkody wyrządzone wskutek niewykonania lub nienależytego wykonania obowiązku, o którym mowa w art. 69a § 2 (§ 2). W zakresie tego zarzutu, Sąd w obecnym składzie w pełni podziela stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyroku z dnia 19 maja 2020 r., sygn. akt II FSK 2498/19, w którym stwierdzono, że uchylanie się dłużnika zajętej wierzytelności od jej przekazania organowi egzekucyjnemu z przyczyn faktycznych, nie stoi na przeszkodzie wydaniu postanowienia określającego wysokość nieprzekazanej kwoty. Przepisy art. 168c u.p.e.a. oraz art. 71a § 9 u.p.e.a. regulują uprawnienia dwóch różnych podmiotów. Powołany art. 168c u.p.e.a. mówi o odpowiedzialności dłużnika za szkodę wyrządzoną - w związku z niewykonaniem lub nienależytym wykonaniem obowiązków związanych z realizacją zajęcia egzekucyjnego - wierzycielowi i w żaden sposób nie wpływa na uprawnienia organu egzekucyjnego wynikające z art. 71a § 9 u.p.e.a. Możliwość obciążenia dłużnika zajętej wierzytelności odpowiedzialnością odszkodowawczą za szkodę wywołaną wierzycielowi niewykonaniem lub niewłaściwym wykonaniem ciążących na nim obowiązków związanych z dokonanym zajęciem wierzytelności, nie modyfikuje uprawnień organu egzekucyjnego przyznanych mu przez ustawę w celu przymusowego wyegzekwowania dochodzonej należności, w tym także uprawnień wynikających z art. 71a § 9 u.p.e.a. Zakres stosowania obu wskazanych przepisów - art. 168c u.p.e.a. i art. 71a u.p.e.a. - jest rozłączny (LEX nr 3056343). Podobne stanowisko zostało wyrażone w wyroku NSA z dnia 21 kwietnia 2020 r., sygn. akt II FSK 34/20, LEX nr 3041381. W konsekwencji, Sąd podniesiony zarzut naruszenia art. 168c u.p.e.a. uznaje za niezasadny.

Mając na uwadze powyższe, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.