Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 548/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-01-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 135 j ust. 9 i 10
journal: Dz.U. 2015 poz 355
law: Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Maciej Dybowski Sędziowie: Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak (spr.) Sędzia del. WSA Agnieszka Miernik Protokolant st. inspektor sądowy Tomasz Zieliński po rozpoznaniu w dniu 25 stycznia 2018 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 10 grudnia 2015 r. sygn. akt II SA/Sz 856/15 w sprawie ze skargi P. B. na orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie wydalenia ze służby 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę; 2. zasądza od P. B. na rzecz Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z 10 grudnia 2015 r., sygn. akt II SA/Sz 856/15 uchylił orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z [...] kwietnia 2015 r., nr [...] oraz poprzedzające je orzeczenie Komendanta Powiatowego Policji w [...} z [...] marca 2015 r., nr [...] w przedmiocie wydalenia P. B. (dalej: "skarżący") ze służby.

Powyższy wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym sprawy.

Prokurator Rejonowy [...] w [...] pismem z 5 lutego 2014 r. poinformował Komendanta Powiatowego Policji w [...] o wszczęciu postępowania przygotowawczego przeciwko skarżącemu o czyn z art. 231 § 1 Kodeksu karnego, (dalej "k.k.") w zb. z art. 157 § 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. Jednocześnie skarżący pismem z 5 lutego 2014 r. poinformował ww. Komendanta, iż stawił się w Prokuraturze Rejonowej [...], gdzie przedstawiono mu zarzuty i został przesłuchany w charakterze podejrzanego.

Komendant Powiatowy Policji w [...] postanowieniem z [...] marca 2014 r. wszczął postępowanie dyscyplinarne przeciwko skarżącemu i przedstawił mu zarzut, że 25 sierpnia 2013 r. naruszył dyscyplinę służbową, poprzez niedopełnienie obowiązków służbowych określonych w przepisach prawa w ten sposób, że pełniąc służbę, podczas przeprowadzania interwencji służbowej przekroczył swoje uprawnienia, przysługujące mu z racji wykonywanego zawodu i umożliwiające stosowanie wobec innych osób środków przymusu bezpośredniego, określonych w art. 16 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (dalej: "ustawa o Policji) oraz art. 5 i 6 ustawy z dnia 24 maja 2013 r. o środkach przymusu bezpośredniego i broni palnej (dalej: "ustawa o środkach przymusu"), działając w ten sposób na szkodę interesu publicznego przejawiającego się w prawidłowym funkcjonowaniu organów ścigania oraz interesu prywatnego, poprzez spowodowanie obrażeń ciała u M. O., tj. o czyn z art.132 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji w zw. z art. 231 § 1 k.k. w zb. z art. 157 § 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k.

Jednocześnie Komendant Powiatowy Policji w [...] [...} marca 2014 r. zawiesił postępowanie dyscyplinarne przeciwko skarżącemu, wskazując, że w oparciu o posiadane materiały brak jest możliwości wszechstronnej analizy postępowania funkcjonariusza oraz ustalenia jego stopnia zawinienia.

Prokurator Rejonowy [...] pismem z 29 kwietnia 2014 r. poinformował Komendanta Powiatowego Policji w [...], że przeciwko skarżącemu został skierowany akt oskarżenia do Sądu Rejonowego Szczecin Prawobrzeże i Zachód w Szczecinie o czyn z art. 231 § 1k. k. w zb. z art. 157§ 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k.

Postanowieniem z 27 stycznia 2015 r. zawieszone postępowanie dyscyplinarne przeciwko skarżącemu zostało podjęte. Jednocześnie wydano postanowienie o zmianie zarzutów i przedstawiono skarżącemu zarzut, że 25 sierpnia 2014 r., pełniąc służbę w patrolu zmotoryzowanym wraz z sierż. K. R., w trakcie interwencji podjętej wobec M. O. przekroczył uprawnienia wynikające z ustawy o środkach przymusu bezpośredniego w ten sposób, że pomimo jakichkolwiek podstaw faktycznych, wynikających z sytuacji powstałej podczas przeprowadzanej interwencji, zastosował wobec M. O. siłę fizyczną niezgodnie z warunkami jej użycia określonymi w art. 14 ust. 1 i 2 ww. ustawy poprzez zadawanie mu uderzeń, czym naruszył dyscyplinę służbową w sposób określony w art. 132 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji w związku z art. 231 § 1 k.k.

Do akt postępowania dyscyplinarnego włączono materiały z akt postępowania karnego toczącego się przed Sądem Rejonowym Szczecin Prawobrzeże i Zachód w Szczecinie o sygn. akt II K 591/14.

W oparciu o zgromadzony materiał dowodowy ustalono, że 24 sierpnia 2013 r. M. O. razem ze znajomymi A. D. i P. T. przebywał w klubie E. w [...]. Ok. godz. 5 nad ranem udali się pociągiem do C. Pociąg zatrzymał się przed miejscowością L. W związku z informacjami, że postój pociągu może potrwać jeszcze godzinę postanowili wrócić pieszo do miejsca zamieszkania. Jako pierwszy poboczem drogi szedł M. O., a w odległości ok. 300 m za nim A. D. i P. T. Na miejsce postoju pociągu, w związku z informacjami, iż do jego zatrzymania doszło na skutek zerwania hamulca bezpieczeństwa, skierowano dwa radiowozy. Z zeznań złożonych przez G. G. i B. G. wynika, że podjechali do M. O. i pytali go czy zna przyczyny zatrzymania pociągu, a po uzyskaniu odpowiedzi przeczącej podjechali do A. D. i P. T., którzy również zaprzeczyli aby było im cokolwiek wiadomo na temat okoliczności zatrzymania pociągu. Następnie do M. O. podjechał kolejny patrol Policji – skarżący i K. R. Był on ponownie rozpytywany na okoliczność przyczyn zatrzymania pociągu, a także czy zna osoby, które na widok patrolu uciekły w kierunku lasu. M. O. został wylegitymowany. Zarówno z jego zeznań, jak i zeznań A. D. wynika, że podczas interwencji został uderzony w twarz, a następnie przewrócony na ziemię. Jeden z policjantów (podczas okazania tablicy poglądowej ze zdjęciami M. O. wskazał, że był to skarżący) przytrzymał go wówczas nogą. Następnie patrol odjechał. A. D. i P. T. zeznali, że podeszli do M. O., pomogli mu wstać i pozbierać rozrzucone przez policjantów dokumenty. Miał on zaczerwienioną twarz i płakał. Po ok. 5-10 minutach patrol powrócił, policjanci oświadczyli, że zabierają M. O. do izby wytrzeźwień, ponieważ odjeżdżając słyszeli, że wyzywał ich wulgarnymi słowami. Z zeznań M. O. wynika, że w radiowozie skarżący uderzał go pięścią w okolice żeber oraz w twarz, twierdząc, że to on zatrzymał pociąg. Po minięciu przejazdu kolejowego przed C. M. O. został wyrzucony z radiowozu, a następnie udał się do domu. Z zeznań B. O. wynika, że syn M. O. po powrocie do domu miał widoczne obrażenia, stąd zdecydował o udaniu się na Szpitalny Oddział Ratunkowy.

W protokole oględzin lekarskich wskazano, że 25 sierpnia 2013 r. M. O. doznał co najmniej kilku tępych urazów prawej części twarzy, skutkujących powstaniem sińca w górnej części małżowiny usznej, w powłokach miękkich wyrostka sutkowatego prawego głowy oraz sińcem w kącie zewnętrznym oka prawego, schodzącym na biegun zewnętrzny powieki dolnej oka prawego bez obrzęku. Doszło do nich na skutek kilku odrębnych urazów np. ręką zwiniętą w pięść bądź ręką w rękawiczce.

Z wyjaśnień złożonych przez skarżącego w postępowaniu przed sądem wynika, że nie przyznał się do popełnienia zarzuconego mu czynu. Zaprzeczył jakoby miał uderzać M. O. podczas legitymowania. Wyjaśnił, że był on pijany i w trakcie czynności sam przewrócił się na ziemię. Zaprzeczył temu aby używał w stosunku do niego siły fizycznej. Potwierdził, że podjęto decyzję o umieszczeniu M. O. w radiowozie celem rozpytania. Nie chciał wsiąść do radiowozu dobrowolnie, więc doszło do szarpaniny. Skarżący zaprzeczył temu aby uderzał M. O. w trakcie tej czynności ani później w radiowozie.

W toku postępowania dyscyplinarnego skarżący nie złożył wyjaśnień. Skarżący stawił się w wyznaczonym na 3 lutego 2015 r. terminie jednak odmówił wzięcia udziału w czynności, żądając ustalenia nowego terminu z jego obrońcą. Do 3 lutego 2015 r. obrońca skarżącego nie zgłosił swojego udziału w postępowaniu. Skarżący został zatem poinformowany, że odmowa udziału w czynności nie wstrzymuje biegu postępowania. Jednocześnie został poinformowany o terminie zapoznania z aktami postępowania, który wyznaczono na 6 lutego 2015 r. Skarżący odmówił odbioru wezwania. Dokonujący czynności policjant umieścił stosowną adnotację na wezwaniu. Kolejny termin wyznaczono na 11 lutego 2015 r. Skarżący nie odebrał wezwania do stawiennictwa w tym dniu.

Rzecznik dyscyplinarny 11 lutego 2015 r. wydał postanowienie o zakończeniu czynności dowodowych, a 18 lutego 2015 r. sporządził sprawozdanie z przeprowadzonego postępowania dyscyplinarnego.

18 lutego 2015 r. udział w postępowaniu zgłosił obrońca skarżącego. Następnie skarżący został wezwany do raportu przez przełożonego dyscyplinarnego. Termin stawiennictwa wyznaczono na 25 lutego 2015 r. Wezwanie wraz z kopią sprawozdania doręczono jego obrońcy 18 lutego 2015 r. O terminie raportu został również powiadomiony przewodniczący Zarządu Terenowego NSZZ Policjantów KPP w [...]. Skarżący nie stawił na wezwanie i przedłożył zwolnienie lekarskie za okres od 20 do 27 lutego 2015 r. Kolejny termin raportu wyznaczono na 6 marca 2015 r. Skarżący nie uczestniczył w tej czynności, jego obrońca 5 marca 2015 r. złożył w Komendzie Powiatowej Policji w [...] pismo zawierające wniosek o odroczenie terminu wezwania obwinionego do raportu, podnosząc, iż termin wezwania do zapoznania się z aktami postępowania był zbyt krótki. W związku z powyższym nie mógł on sformułować wniosku o uzupełnienie postępowania. Obrońca skarżącego wywiódł, że w tych okolicznościach nie ma zastosowania art. 135j ust. 10 pkt 3 ustawy o Policji. Wskazał ponadto, że chce on uczestniczyć w raporcie i wniósł o usprawiedliwienie jego nieobecności. W odpowiedzi na wniosek poinformowano obrońcę skarżącego, że nieusprawiedliwione niestawiennictwo na wezwanie rzecznika dyscyplinarnego nie wstrzymuje biegu postępowania. Przepisy ustawy o Policji nie regulują kwestii związanych z terminem, jaki powinien upłynąć pomiędzy doręczeniem wezwania do dnia przewidywanego zaznajomienia z materiałami postępowania. Przepisy Kodeksu postępowania karnego nie mają w tym przypadku zastosowania. Nadto wskazano, że skarżący odmawia odbioru kierowanej do niego korespondencji. Jednocześnie obrońca skarżącego został poinformowany, że brak jest możliwości wyznaczenia innego terminu raportu, bowiem skarżący przedłożył zaświadczenie o czasowej niezdolności do służby, a zgodnie z art. 135j ust. 10 pkt 3 ustawy o Policji raportu nie przeprowadza się w przypadku zaistnienia innej przeszkody uniemożliwiającej obwinionego do raportu. W tej sytuacji, nieobecność obwinionego uznano za usprawiedliwioną, jednak uniemożliwiającą uczestnictwo w raporcie w terminie 14 dni od dnia doręczenia postanowienia o zakończeniu czynności dowodowych. Komendant Powiatowy Policji uznał, że zachowanie skarżącego, który odmawia przyjmowania kierowanych do niego pism i uczestnictwa w czynnościach postępowania dyscyplinarnego, zmierza do nieuzasadnionego przedłużania postępowania.

Orzeczeniem z [...] marca 2015 r., nr [...] Komendant Powiatowy Policji w [...] uznał skarżącego za winnego zarzuconego mu przewinienia dyscyplinarnego i wymierzył mu karę wydalenia ze służby.

Skarżący złożył odwołanie od powyższego orzeczenia, podnosząc zarzuty naruszenia art. 132 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji w związku z art. 231 § 1 k.k., art. 14 ust. 1 i 2 ustawy o środkach przymusu bezpośredniego, art. 134h ust. 1, art. 135j ust. 9 i brak zastosowania art. 135j ust. 10 ustawy o Policji oraz art. 321 § 2 K.p.k. w zw. z art. 135p ustawy o Policji.

Komendant Wojewódzki Policji w [...] orzeczeniem z [...] kwietnia 2015 r. utrzymał w mocy orzeczenie z [...] marca 2015 r. W uzasadnieniu podniósł, że kwestie związane z zapoznaniem obwinionego z materiałami postępowania dyscyplinarnego zostały uregulowane w art. 135i ust. 1 ustawy o Policji. Przepisy ustawy o Policji nie określają z jakim wyprzedzeniem wezwanie określające termin tej czynności musi być doręczone obwinionemu i jego obrońcy. Nie narusza to praw obwinionego i jego obrońcy, bowiem mają oni prawo do przeglądania akt postępowania w każdym czasie, zgodnie z art. 135f ust.1 pkt 3 ustawy o Policji.

W przedmiocie zaniechania wezwania skarżącego do raportu wskazał, że Komendant Powiatowy Policji skutecznie informował o tej czynności skarżącego i jego obrońcę, jednak nie stawił się on w wyznaczonych terminach przedkładając zwolnienie lekarskie. Organ podniósł, że wezwanie do raportu nie jest czynnością obligatoryjną. Przełożony dyscyplinarny może odstąpić od jej przeprowadzenia, jeżeli zachodzą przesłanki określone w art. 135j ust. 10 ustawy o Policji. W ocenie organu w sytuacji, gdy skarżący przedłożył zwolnienia lekarskie jego nieobecność należało uznać za usprawiedliwioną i stanowiącą przesłankę do odstąpienia od przyjęcia raportu, o której mowa w art. 135j ust. 10 pkt 3 ustawy o Policji.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skarżący wniósł o uchylenie orzeczenia Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z [...] kwietnia 2015 r. oraz poprzedzającego go orzeczenia Komendanta Powiatowego Policji w [...], podnosząc zarzuty:

- art. 77 § 1 kpa w zw. z art. 7 kpa, art. 8 kpa, art. 10 kpa oraz art. 80 kpa, polegającego na zaniechaniu przez organ administracji wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy, w tym nieustalenia, jakie było zachowanie M. O. w pociągu, czy i jakie powiązania miał pokrzywdzony z grupą młodzieży zatrzymujących pociąg oraz czy pokrzywdzony mógł zostać pobity dopiero po interwencji policji w trakcie powrotu do domu,

- art. 107 § 1 i 3 kpa w zw. z art. 11 kpa, polegającego na zaniechaniu wskazania w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, w sposób precyzyjny, wyczerpujący i niebudzący wątpliwości faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, w tym nieuwzględnieniu zeznań G. G., B. G., którzy kategorycznie wskazywali, iż podczas interwencji podjętej przez K. R. oraz skarżącego wobec M. O., funkcjonariusze policji nie byli agresywni oraz nie stosowali wobec pokrzywdzonego jakiejkolwiek przemocy zarówno fizycznej jak i psychicznej,

- art. 321 kpk w zw. z art. 135p ustawy o Policji poprzez bezzasadne przyjęcie, iż przepisy ww. ustawy nie określają z jakim wyprzedzeniem wezwanie do raportu musi być doręczone obwinionemu, zaś to rzecznik dyscyplinarny po przeprowadzeniu czynności dowodowych i uznaniu, że zostały wyjaśnione wszystkie okoliczności sprawy, zapoznaje obwinionego z aktami postępowania dyscyplinarnego, i w konsekwencji rzecznik uznając, iż zgromadził odpowiedni materiał dowodowy, wskazuje na termin w jakim obwiniony i jego obrońca mogą zapoznać się z aktami postępowania;

- art. 14 ust 1 i 2 ustawy o środkach przymusu bezpośredniego w zw. z art. 11 ww. ustawy poprzez przyjęcie, iż skarżący zastosował wobec M. O. siłę fizyczną niezgodnie z warunkami jej użycia określonymi w przedmiotowych przepisach, podczas gdy z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika jedynie, iż pokrzywdzony 25 sierpnia 2013 r. doznał kilku tępych urazów prawej części twarzy, zaś brak jest jakichkolwiek dowodów jednoznacznie wskazujących na to, iż powyższe obrażenia powstały na skutek działania skarżącego,

- art. 135j ust. 9 ustawy o Policji poprzez przyjęcie, iż w trakcie prowadzenia postępowania dyscyplinarnego nie doszło do naruszeń natury faktycznej, a także naruszenia prawa do obrony, podczas gdy z okoliczności sprawy wynika, iż pominięta została procedura wezwania do raportu skarżącego, pomimo braku przesłanek zastosowania art. 135j ust. 10 ustawy o Policji oraz wniosku skarżącego o odroczenie terminu wezwania do raportu i wyznaczenie nowego terminu.

W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki Policji w [...] wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zaskarżonym wyrokiem uchylił orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z [...] kwietnia 2015 r. oraz poprzedzające je orzeczenie Komendanta Powiatowego Policji w [...] z [...] marca 2015 r.

Sąd I instancji za zasadny uznał zarzut naruszenia art. 135j ust. 10 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2015 r., poz. 355). Sąd stwierdził, że redakcja art. 135j ust. 9 ustawy o Policji przesądza o tym, że czynność ta ma charakter obligatoryjny, natomiast art. 135j ust. 10 ustawy o Policji określa jedynie przypadki, w których przełożony dyscyplinarny może zaniechać wezwania do raportu. Podniósł, że wezwanie do raportu ma doniosłe znaczenie, co potwierdza okoliczność, że jest to czynność przewidziana wyłącznie dla przypadku, w którym efektem postępowania dyscyplinarnego ma być wymierzenie najsurowszej z katalogu kar dyscyplinarnych - kary wydalenia ze służby w Policji. Wyjaśnił, że art. 135j ust. 10 pkt 2 ustawy o Policji należy interpretować w taki sposób, że skoro nieusprawiedliwiona nieobecność stanowi przesłankę do odstąpienia od przeprowadzenia raportu, to a contrario, nieobecność usprawiedliwiona takiej przesłanki nie stanowi. Natomiast za inną przeszkodę, o której mowa w art. 135j ust. 10 pkt 3 ustawy należałoby uznać wszelkie inne aniżeli choroba przyczyny, np. przypadki losowe, pobyt za granicą itp. sytuacje, które uniemożliwiają obwinionemu stawienie się do raportu. Zdaniem Sądu konsekwencją zaniechania wyznaczenia kolejnego terminu na wniosek skarżącego było naruszenie jego prawa do obrony, a naruszenie to mogło mieć wpływ na wynik postępowania.

Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi, Sąd stwierdził, iż postępowanie dyscyplinarne unormowane przepisami ustawy o Policji jest regulacją szczególną, do której odpowiednie zastosowanie mają, stosownie do art. 135p ust. 1 tej ustawy, przepisy Kodeksu postępowania karnego, w zakresie wskazanym w treści tego przepisu. Nie mają natomiast zastosowania przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, zatem zarzuty naruszenia tychże przepisów są nietrafne.

Za niezasadne Sąd uznał zarzuty odnoszące się do wadliwego ustalenia stanu faktycznego w sprawie, w szczególności, nieprawidłowej oceny zeznań świadków G. G. i B. G.. W ocenie Sądu nie była to ocena dowolna, a organ wyciągając wnioski z tej analizy nie przekroczył granic swobodnej oceny dowodów.

Sąd nie przychylił się także do zarzutu naruszenia art. 321 K.p.k. w zw. z art. art. 135p ust. 1 ustawy o Policji. Podniósł, że kwestia zapoznania z materiałami postępowania dyscyplinarnego została uregulowana w ustawie o Policji i jest to regulacja całościowa, a zatem nie ma potrzeby odwoływania się do innych przepisów w tym zakresie.

W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku organ wniósł o jego uchylenie w całości i oddalenie skargi oraz zasądzenie na rzecz organu kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych, ewentualnie o uchylenie ww. wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji przy uwzględnieniu kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.

Sądowi I instancji zarzucił naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") w zw. z art. 135j ust. 9 i 10 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz.U. z 2015 r. poz. 355) przez przyjęcie, że nieobecność usprawiedliwiona obwinionego w postępowaniu dyscyplinarnym nie stanowi przesłanki do odstąpienia od przeprowadzenia raportu, o którym mowa w art. 135j ust. 9 ww. ustawy, natomiast za inną przeszkodę uniemożliwiającą obwinionemu stawienie się do raportu, o której mowa w art. 135j ust. 10 pkt 3 ww. ustawy, stanowiącą przesłankę do odstąpienia od przeprowadzenia raportu, należy uznać każdą inną niż choroba przyczynę, mimo iż z art. 135j ust. 10 pkt 3 tej ustawy wynika, że ust. 9 nie stosuje się w przypadku zaistnienia innej, niż określone w ust. 10 pkt 1 i 2, przeszkody uniemożliwiającej obwinionemu stawienie się do raportu w terminie 14 dni od dnia doręczenia postanowienia o zakończeniu czynności dowodowych, którą jest nieobecność obwinionego z powodu choroby, niezaliczającą się do przesłanek odstąpienia od przeprowadzenia raportu wskazanych w ust. 10 pkt 1 i 2.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżący wniósł o jej oddalenie. Jednocześnie wniósł o zasądzenie od organu na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny rozważył, co następuje:

Na wstępie wskazać należy, że stosownie do brzmienia art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę na skutek wniesienia skargi kasacyjnej związany jest granicami tej skargi, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania, która zachodzi w wypadkach określonych w § 2 tego przepisu. Podstaw nieważnościowych w niniejszej sprawie nie stwierdzono. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego orzeczenia determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną, wynikają z przepisu art. 174 P.p.s.a. Wedle jego pkt 1 może ją stanowić naruszenie prawa materialnego, przy czym przewiduje się dwie jego postacie, a mianowicie błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Błędna wykładnia oznacza nieprawidłowe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, czyli mylne rozumienie określonej normy prawnej, natomiast niewłaściwe zastosowanie to dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego, czyli niezasadne uznanie, że stan faktyczny sprawy odpowiada hipotezie określonej normy prawnej. Również druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 P.p.s.a. – naruszenie przepisów postępowania – może przejawiać się w tych samych postaciach, co naruszenie prawa materialnego, przy czym w tym wypadku ustawa wymaga, aby skarżący nadto wykazał możliwość istotnego wpływu wytkniętego uchybienia na wynik sprawy. Stosownie do przepisu art.176 P.p.s.a skarga kasacyjna winna zawierać zarówno przytoczenie podstaw kasacyjnych, jak i ich uzasadnienie. Przytoczenie podstaw kasacyjnych oznacza konieczność konkretnego wskazania tych przepisów, które zostały naruszone w ocenie wnoszącego skargę kasacyjną, co ma istotne znaczenie ze względu na zasadę związania sądu II instancji granicami skargi kasacyjnej.

Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym polega na dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu skargi w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.

Skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie, gdyż zasadny okazał się zarzut naruszenia art. 135j ust. 9 i 10 ustawy o Policji poprzez jego błędną wykładnię i zastosowanie. Zaznaczenia przy tym wymaga, że stan faktyczny sprawy ustalony przez organy i przyjęty przez Sąd I instancji, tak w zakresie zarzucanego skarżącemu czynu, jak i przebiegu postępowania dyscyplinarnego, nie został skutecznie zakwestionowany. Jest on zatem miarodajny przy ocenie zarzutów wynikających ze skargi kasacyjnej.

W pierwszej kolejności na podkreślenie zasługuje, że postępowanie dyscyplinarne policjantów unormowane w rozdziale 10 ustawy o Policji jest regulacją pełną, która w sposób wyczerpujący normuje wszystkie fazy postępowania dyscyplinarnego, zarówno w zakresie wszczęcia, przebiegu, jak i formy zakończenia tego postępowania. Jedynie w art. 135p ust. 1 ustawy o Policji ustawodawca wprowadził odesłanie do przepisów Kodeksu postępowania karnego dotyczących wezwań, terminów, doręczeń i świadków, ale tylko w zakresie nieuregulowanym w ustawie. Analiza przepisów zawartych w powyższym rozdziale wskazuje na narzuconą przez ustawodawcę konieczność szybkiego działania organów dyscyplinarnych, wiążącą się z ramami czasowymi w jakich to postępowanie może się toczyć. Postępowania dyscyplinarnego nie wszczyna się po upływie 90 dni od dnia powzięcia przez przełożonego dyscyplinarnego wiadomości o popełnieniu przewinienia dyscyplinarnego (art. 135 ust. 3 ustawy), zaś kary dyscyplinarnej nie można wymierzyć po upływie roku od popełnienia przewinienia dyscyplinarnego (art. 135 ust. 4 ustawy o Policji). Konsekwencją przywołanych regulacji jest niewątpliwie przepis art. 135f ust. 9 ustawy o Policji, który stanowi, że m.in. zwolnienie obwinionego od zajęć służbowych nie wstrzymuje biegu postępowania dyscyplinarnego. Umożliwia on realizację przyjętych w ustawie zasad związanych z określeniem krótkich terminów zakończenia poszczególnych czynności. Kolejnym terminem, który musi uwzględnić organ, jest termin w jakim winno być wydane orzeczenie w postępowaniu dyscyplinarnym. Zgodnie z art. 135j ust. 6 ustawy o Policji orzeczenie wraz z uzasadnieniem sporządza się na piśmie nie później niż w terminie 14 dni od dnia wydania postanowienia o zakończeniu czynności dowodowych. Ze wskazanym w tym przepisie terminem koreluje termin przewidziany w art. 135j ust. 10 pkt 3 ustawy o Policji, zakreślający 14 dniowy termin na przeprowadzenie raportu.

Zgodzić się należy z Sądem I instancji, że w przypadku zamiaru wymierzenia kary wydalenia ze służby wezwanie do raportu, o czym stanowi art. 135j ust. 9 ww. ustawy, jest czynnością obligatoryjną. W raporcie uczestniczy obwiniony, rzecznik dyscyplinarny i ewentualnie przedstawiciel związku zawodowego policjantów. W jego trakcie wysłuchuje się obwinionego, który ma możliwość ustosunkowania się do doręczonego mu wcześniej sprawozdania z przebiegu postępowania dyscyplinarnego, a więc do zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, ma również możliwość wyjaśnienia organowi, który będzie podejmował decyzję co do zarzucanego przewinienia oraz wymierzał karę, wszystkich okoliczności sprawy.

Ustawa o Policji przewiduje jednak sytuacje pozwalające na odstąpienie od dokonania powyższej procedury. Art. 135j ust. 10 ustawy określa odrębne przesłanki, zaistnienie których zwalnia organ z obowiązku przeprowadzenia raportu. W pkt 2 powyższego przepisu mowa jest o nieusprawiedliwionej nieobecności w wyznaczonym terminie raportu, natomiast w pkt 3 o zaistnieniu innej przeszkody uniemożliwiającej obwinionemu stawienie się do raportu w terminie 14 dni od dnia doręczenia postanowienia o zakończeniu czynności dowodowych. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nieuprawnione jest stanowisko Sądu I instancji, że ww. pkt 3 nie obejmuje sytuacji usprawiedliwionej nieobecności, która jednak trwa dłużej niż przewidziane w tym przepisie 14 dni. Zwrócić należy uwagę, że ustawodawca używając w pkt 3 ww. przepisu sformułowania "inna przeszkoda" nie wskazał, że ma ona mieć charakter nieusprawiedliwiony, tak jak uczynił to w pkt 2 tego ustępu. Biorąc natomiast pod uwagę przewidziane w ustawie terminy, w tym termin do wydania orzeczenia, założył, że przeszkoda uniemożliwiająca obwinionemu stawienie się do raportu, inna niż tymczasowe aresztowanie, odmowa stawienia się do raportu, nieusprawiedliwiona nieobecność, niezależnie od tego czy jest ona usprawiedliwiona czy też nie, nie może trwać dłużej niż 14 dni. Przewidując przesłankę nieusprawiedliwionej nieobecności uczynił to jedynie dla wyznaczonego terminu raportu, czyli nieobecności w konkretnej dacie. Usprawiedliwienie nieobecności w tej dacie nie pozwala na rezygnację z raportu. Natomiast w pkt 3 przewidział, że obwiniony może się nie stawić do 14 dni do raportu, usprawiedliwiając swoją nieobecność, które to usprawiedliwienie nieobecności ponad 14 dni nie może jednak skutkować koniecznością przełożenia daty raportu. Nie można, jak czyni to Sąd I instancji, przyjmować, że skoro nieusprawiedliwiona nieobecność stanowi przesłankę do odstąpienia od przeprowadzenia raportu, to a contrario, nieobecność usprawiedliwiona takiej przesłanki nie stanowi. Jest to stanowisko wprawdzie poprawne na gruncie pkt 2 ww. ustępu 10 art. 135j ustawy o Policji, nie może natomiast znaleźć odniesienia do pkt 3 z tej racji, że przesłanka przewidziana w tym przepisie odnosi się do innego momentu w postępowaniu dyscyplinarnym. Nie do wyznaczonego terminu raportu, a do okresu po dacie raportu. A zatem nie można wnioskować, że każda nieobecność policjanta usprawiedliwiona chorobą wywołuje automatyczny skutek w postaci obowiązku wyznaczenia terminu raportu w innej dacie. Takie odczytanie zasady wezwania do raportu nie jest możliwe do pogodzenia z narzuconymi przez ustawodawcę nieprzekraczalnymi terminami, o których mowa wyżej. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego dopuszczalne jest zaniechanie przeprowadzenia procedury wezwania do raportu w sytuacji przebywania przez obwinionego w postępowaniu dyscyplinarnym policjanta na zwolnieniu lekarskim powyżej 14 dni, gdyż stanowi to "inną przeszkodę uniemożliwiającą obwinionemu stawienie się do raportu" w rozumieniu art. 135j ust.10 pkt 3 ustawy o Policji i tym samym zwalniającą organ z obowiązku wyznaczenia innego terminu w celu ponownego wezwania policjanta do raportu.

W przedmiotowej sprawie skarżący nie był pozbawiony prawa do obrony. Był bowiem reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, który był skutecznie informowany o czynnościach postępowania dyscyplinarnego. Natomiast skarżący odmawiał odbioru kierowanych do niego wezwań dotyczących poszczególnych czynności tego postępowania i przedkładał kolejne zwolnienia lekarskie. Organ dwukrotnie podejmował próbę przeprowadzenia raportu, prawidłowo uznając, że nieobecność skarżącego w pierwszym wyznaczonym terminie raportu była usprawiedliwiona, a nie minęło 14 dni od dnia doręczenia postanowienia o zakończeniu czynności dowodowych. Kolejna nieobecność skarżącego, wprawdzie usprawiedliwiona, nie obligowała organu do wezwania skarżącego do raportu w kolejnym terminie z uwagi na upływ 14 dni od dnia doręczenia postanowienia o zakończeniu czynności dowodowych. Organ prawidłowo przyjął, w nawiązaniu do regulacji art. 135j ust. 10 pkt 3 ustawy o Policji, że zaistniała inna przeszkoda uniemożliwiająca skarżącemu stawienie się do raportu w terminie w tym przepisie przewidzianym.

Uwzględniając, że Sąd I instancji podważył jedynie wykładnię i zastosowanie art. 135j ust. 10 ustawy o Policji, przyjmując, że w pozostałym zakresie zaskarżone orzeczenie odpowiada prawu, natomiast Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił stanowiska Sądu I instancji w zakwestionowanym przez ten Sąd zakresie, przyjmując że istota sprawy została wyjaśniona, zaistniały przesłanki do uchylenia zaskarżonego wyroku i oddalenia skargi.

Mając powyższe względy na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na zasadzie art. 188 i art. 151 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. Rozstrzygnięcie o kosztach zostało wydane w oparciu o przepis art. 203 pkt 2 P.p.s.a.