Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 1178/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2016-01-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6114 Podatek od spadków i darowizn
Hasła tematyczne: Podatek od spadków i darowizn
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 4a
journal: Dz.U. 2009 nr 93 poz 768
law: Ustawa z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn - tekst jednolity.

SENTENCJA

Dnia 8 stycznia 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodnicząca: Sędzia NSA Anna Świderska Sędziowie: Sędzia WSA Joanna Grzegorczyk – Drozda (spr.) Sędzia WSA Bożena Kasprzak Protokolant: specjalista Małgorzata Kowalczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 stycznia 2016 roku sprawy ze skargi Ł. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ustalenia zobowiązania podatkowego w podatku od spadków i darowizn 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. na rzecz strony skarżącej kwotę 1432 (jeden tysiąc czterysta trzydzieści dwa) złote tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z dnia [...] ustalającą zobowiązanie podatkowe w podatku od spadków i darowizn z tytułu nabycia spadku po zmarłej Z. P. w wysokości 5.606 zł.

Sąd Rejony w P., I Wydział Cywilny postanowieniem z dnia 30 czerwca 2010 r. w sprawie o sygnaturze akt [...] orzekł, że Ł. P. nabył w 1/2 części prawo do spadku po zmarłej w dniu 18 października 2009 r. matce – Z. P.

Dnia 21 października 2014 r. spadkobierca złożył, w odpowiedzi na wezwanie organu, oświadczenie dotyczące nabycia rzeczy i praw majątkowych, w którym wskazał, że w skład masy spadkowej po zmarłej matce wchodzi 40% udziałów w firmie A s.c. o wartości 179.750,56 zł.

Pomimo stosownego pouczenia zawartego w ww. wezwaniu, tj. "gdy wartość rzeczy i praw majątkowych wchodzących w skład spadku przekracza kwotę wolną od podatku, organ wzywa do złożenia zeznania podatkowego o nabyciu rzeczy lub praw majątkowych SD-3" skarżący takiego zeznania nie złożył.

Wobec czego Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. postanowieniem z dnia [...] stycznia 2015 r. wszczął z urzędu postępowanie podatkowe w sprawie ustalenia zobowiązania podatkowego w podatku od spadków i darowizn z tytułu nabycia spadku po zmarłej Z. P.

Następnie wezwał stronę do przedłożenia kserokopii dokumentów potwierdzających posiadanie udziałów w firmie A s.c. oraz złożenia wyjaśnień dotyczących długów i ciężarów.

W piśmie z dnia 3 lutego 2015 r. skarżący wskazał, że poniósł koszty pogrzebu w wysokości odpowiadającej kwocie zasiłku pogrzebowego w wysokości 6.371,22 zł oraz koszty nagrobka w kwocie 8.800 zł, lecz nie posiada paragonu. Przedłożył także dokumenty potwierdzające, że 40% nabytych w drodze dziedziczenia udziałów w firmie A posiada wartość 179.461,99 zł.

Organ podatkowy przyjął zatem, za podstawę opodatkowania wartość udziału przypadającego Ł. P., tj. kwotę 89.731 zł, do której doliczono darowiznę otrzymaną w 2006 roku od Z. P. , o wartości 9.000 zł.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. decyzją z dnia [...]ustalił skarżącemu wartość zobowiązania podatkowego w podatku od spadków i darowizn w wysokości 5.606 zł, odliczając od podstawy opodatkowania , tj. 98.731 zł, kwotę wolną dla I grupy podatkowej - 9.637 zł oraz długi i ciężary w kwocie 200 zł.

Od powyższej decyzji Ł. P. złożył odwołanie, w którym wniósł o jej uchylenie w całości.

W uzasadnieniu wskazał, iż wbrew twierdzeniom organu I instancji, obowiązek podatkowy z tytułu śmierci matki Z. P. nie powstał po jego stronie w dniu 18 października 2009 r., gdyż, w jego ocenie, z mocy ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn, z takiego obowiązku, jako syn zmarłej, jest zwolniony. Nie miał zatem obowiązku informowania właściwego urzędu skarbowego o nabyciu praw majątkowych w ciągu 6 miesięcy od dnia uprawomocnienia się postanowienia sądowego stwierdzającego nabycie spadku.

Po rozpatrzeniu odwołania oraz zarzutów w nim zawartych, Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. nie znalazł podstaw do zmiany zaskarżonej decyzji. Podtrzymując stanowisko organu I instancji w pełnym zakresie, decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w P.

Ponieważ strona w dalszym ciągu nie zgadzała się ze stanowiskiem organu, złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Zaskarżonej decyzji organu odwoławczego zarzuciła naruszenie prawa materialnego, tj. art. 4a ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (tekst jednolity: Dz. U. Nr 93 z 2009 r., poz. 769 ze zm. – dalej jako "p.s.d.").

W uzasadnieniu skarżący wskazał, że jako syn jest zwolniony z obowiązku uiszczania podatku spadkowego po zmarłej matce. Wskazał również, że zwolnienie to nie jest uzależnione od zgłoszenia urzędowi skarbowemu w ciągu 6 miesięcy od prawomocnego orzeczenia stwierdzającego nabycie spadku lecz w ciągu 6 miesięcy od momentu nabycia praw majątkowych po zmarłej matce. W jego przypadku nastąpiło to z chwilą otrzymania w dniu 28 stycznia 2015 r. wezwania z Urzędu Skarbowego w P.

W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie oraz wnioski wyrażone w treści zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga zasługuje na uwzględnienie, choć z innych przyczyn aniżeli argumenty w niej zawarte.

W myśl art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 – dalej jako "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

Powyższe oznacza, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, tj. jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Sąd rozpoznający sprawę nie może zmienić zaskarżonej decyzji, a jedynie uwzględniając skargę może uchylić ją, stwierdzić jej nieważność lub niezgodność z prawem, a może to uczynić, stosownie do unormowania zawartego w art. 145 § 1 p.p.s.a., jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 p.p.s.a., skarga zgodnie z art. 151 p.p.s.a. podlega oddaleniu.

Rozstrzygając daną sprawę, zgodnie z treścią art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).

Zgodnie z treścią art. 1 ust. 1 p.s.d. podatkowi od spadków i darowizn podlega nabycie przez osoby fizyczne własności rzeczy znajdujących się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub praw majątkowych wykonywanych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, tytułem - między innymi - dziedziczenia.

Wprowadzone z dniem 1 stycznia 2007 r. zmiany w tym podatku polegają m.in. na dodaniu (ustawą z dnia 16.11.2006r - Dz. U. z 2006 r. Nr 222, poz. 1629) przepisu art. 4a wskazującemu, iż zwalnia się od podatku nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych przez małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę, jeżeli zgłoszą nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego w terminie 6 miesięcy od dnia powstania obowiązku podatkowego powstałego na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 2-8 i ust. 2, a w przypadku nabycia w drodze dziedziczenia w terminie 6 miesięcy od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu stwierdzającego nabycie spadku.

Powyższe zwolnienie ma zatem charakter warunkowy, gdyż jego uzyskanie zależy tylko i wyłącznie od prawidłowego zachowani się samego spadkobiercy.

Obowiązek zgłoszenia nie obejmuje przypadków, gdy:

- wartość majątku nabytego łącznie od tej samej osoby lub po tej samej osobie w okresie 5 lat - poprzedzających rok, w którym nastąpiło ostatnie nabycie, doliczona do wartości rzeczy i praw majątkowych ostatnio nabytych, nie przekracza kwoty określonej w art. 9 ust.1 pkt 1 tj. 9.637 zł,

- nabycie następuje na podstawie umowy zawartej w formie aktu notarialnego.

Brzmienie powołanego przepisu art. 4a ww. ustawy nie pozostawia wątpliwości, jak podkreślił to organ, że warunkiem koniecznym do skorzystania z omawianego zwolnienia jest zgłoszenie faktu nabycia majątku naczelnikowi właściwego urzędu skarbowego. Zgłoszenie to powinno zostać złożone w terminie 6 miesięcy od dnia powstania obowiązku podatkowego. W przypadku nabycia w drodze dziedziczenia, ustawowego lub testamentowego, termin sześciomiesięczny liczy się od uprawomocnienia postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku.

Z powyższego wynika zatem bezspornie, że skorzystanie ze zwolnienia zależy od woli podatnika i to na nim ciąży obowiązek spełnienia przesłanek, które warunkują skorzystanie z tego zwolnienia (tak WSA w Gliwicach w wyroku z dnia 28.10.2014 r. wydanego w sprawie o sygn. akt I SA/G1 130/14).

W przedmiotowej sprawie, jak słusznie wskazał organ, sześciomiesięczny termin rozpoczął swój bieg w dniu 15 lipca 2010 r., bowiem od tego dnia postanowienie sądu stwierdzające nabycie praw do spadku po zmarłej Z. P. stało się prawomocne, a upłynął w dniu 15 stycznia 2011 r.

W tym zakresie, w ocenie sądu, organ słusznie przyjął, że podatnik utracił prawo do skorzystania ze zwolnienia określonego w cytowanym powyżej przepisie. W konsekwencji zrodziło to konieczność opodatkowania przedmiotowego nabycia według zasad określonych dla I grupy podatkowej (art. 4a ust.3 p.s.d.), z uwzględnieniem stawek podatków właściwych dla tej grupy nabywców (art.15 ust. 1 cytowanej ustawy) i minimum podatkowego wynikającego z art. 9 ust. 1 pkt 1 p.s.d.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. decyzją z dnia [...]ustalił skarżącemu wartość zobowiązania podatkowego w podatku od spadków i darowizn w wysokości 5.606 zł, odliczając od podstawy opodatkowania , tj. 98.731 zł, kwotę wolną dla I grupy podatkowej - 9.637 zł oraz długi i ciężary w kwocie 200 zł.

Powyższe wyliczenia oparł na zgromadzonych w toku prowadzonego przez siebie informacjach. Podniósł bowiem, że skarżący w piśmie z dnia 3 lutego 2015 r. wskazał, że poniósł koszty pogrzebu w wysokości odpowiadającej kwocie zasiłku pogrzebowego w wysokości 6.371,22 zł oraz koszty nagrobka w kwocie 8.800 zł, lecz nie posiada paragonu. Przedłożył także dokumenty potwierdzające, że 40% nabytych w drodze dziedziczenia udziałów w firmie A posiada wartość 179.461,99 zł.

Organ podatkowy przyjął za podstawę opodatkowania wartość udziału przypadającego Ł. P., tj. kwotę 89.731 zł, do której doliczono darowiznę otrzymaną w 2006 roku od Z. P. , o wartości 9.000 zł.

Jednakże organ w swych wyliczeniach nie uwzględnił kwoty 8.800 zł z tytułu kosztów nagrobka. Strona co prawda wskazał, że nie posiada paragonu potwierdzającego niniejszą okoliczność, jednak organ nie dokonał pogłębionej analizy tej informacji oraz nie przeprowadził żadnych czynności mających na względzie jej weryfikację. Wydaje się to tym bardziej nieuzasadnione, że w oświadczeniu z dnia 3 lutego 2015 r. (data wpływu do US – 16.02.2015 r.) Ł. P. podał koszt nagrobka oraz dane kamieniarza, który miał tą usługę wykonać. Wskazał bowiem, iż nagrobek wybudowany został w marcu 2010 r. przez kamieniarza P. O. – P. ul B, a jego koszt wyniósł 8.800 zł (k. 37 akt organu).

Powyższe pismo zostało złożone w odpowiedzi na wezwanie Naczelnika US z dnia 23 stycznia 2015 r. o złożenie kserokopii dokumentów potwierdzające posiadanie udziałów w firmie A s.c. oraz ich wartości na dzień śmierci spadkodawczyni oraz wyjaśnień dotyczących długów i ciężarów.

Wśród złożonych wówczas dokumentów znajduje się również dowód uiszczenia kwoty 400 zł ([...]) dotyczący opłaty za budowę – nagrobka pojedynczego, ziemnego, jasny granit (k. 35 akt organu). Na uwagę jednak zasługuje fakt, iż potwierdzenie to zostało wystawione przez "Cmentarz Rzymskokatolicki" w dniu 26 marca 2010 r. na rzecz K. – P. O. (kamieniarza). Organy nie wyjaśniły z jakiego tytułu potwierdzenie to zostało wystawione i jakich kosztów ono dotyczy. Rozliczyły natomiast uwidocznioną na dokumencie kwotę po połowie między Ł. P. i M. P. (mąż zmarłej) jako wykazane przez spadkobierców koszty budowy nagrobka. W ocenie sądu okoliczność ta nie znajduje oparcia w zebranym materiale dowodowym.

Prowadząc postępowanie organ winien mieć na względzie treść zasad, z zachowaniem których winien działać. W ocenie sądu organ wydając zaskarżoną decyzję uchybił zasadzie prawdy obiektywnej (art. 122 o.p.), budzenia zaufania do organów podatkowych (art. 121 § 1 o.p.), zupełności postępowania podatkowego (art. 187 o.p.) oraz właściwego prowadzenia postępowania dowodowego (art. 180 czy też art. 188 o.p.). Materiał dowodowy w rozpatrywanej sprawie nie został bowiem zebrany w sposób kompleksowy i zupełny, a przyjęte w oparciu o tak zebrany materiał rozstrzygnięcie nie mieści się w ramach swobodnej oceny dowodów, wynikającej z art. 191 o.p. lecz nosi znamiona dowolności.

Przy ponownym rozpatrzeniu niniejszej sprawy organ winien wyjaśnić kwestię kosztów budowy opisanego nagrobka. Skoro nie przyjął za prawdziwe oświadczenia strony, co do wysokości tych kosztów, to mając pełne dane kamieniarza należało zwrócić się do niego o potwierdzenie okoliczności wskazanych przez stronę. Dopiero po ich ustaleniu możliwe będzie właściwe wyliczenie wysokości podatku w rozpatrywanej sprawie.

Mając powyższe na uwadze, sąd doszedł do przekonania, iż zaskarżona decyzja podlega uchyleniu zgodnie z treścią art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) "p.p.s.a.".

O kosztach postępowania orzeczono stosownie do art. 200 p.p.s.a.

k.ż.