Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 9/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2019-03-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6099 Inne o symbolu podstawowym 609
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 36 ust. 1, art. 36 ust. 2, art. 272 ust. 1, art. 272 ust. 2, art. 272 ust. 17, art. 273 ust. 1, art. 303 ust. 1, art. 303 ust. 3, art. 334 pkt 2, art. 334 pkt 3, art. 335 ust. 1 pkt 1, , art. 552 ust. 2, art. 552 ust. 2a, art. 574 pkt 5
journal: Dz.U. 2018 poz 2268
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r Prawo wodne - tekst jednolity
article: par. 5 ust. 1 pkt 34 lit. a, par. 5 ust. 1 pkt 40 lit. c, art. 5 ust. 2 pkt 2, art. 5 ust. 2 pkt 4, art. 5 ust. 4, art. 5 ust. 5, art. 5 ust. 6
journal: Dz.U. 2017 poz 2502
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Rzyminiak - Owczarczak Sędziowie Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Asesor WSA Jan Szuma (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Edyta Rurarz - Kwietniewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 marca 2019 r. sprawy ze skargi M. sp. z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w P. z dnia [...] października 2018 r. nr [...] w przedmiocie opłaty zmiennej za usługi wodne I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Dyrektora Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w P. na rzecz skarżącej spółki kwotę 597 zł (pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Z uwagi na skomplikowany charakter materii prawnej i znaczną ilość podobnie brzmiących nazw aktów prawnych, które zostaną przywołane, Sąd postanowił na wstępie określić ich skrótowe oznaczenia:

- ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. poz. 1566 ze zm., obecnie tekst jednolity Dz. U. z 2018 r., poz. 2268 ze zm.) określana będzie dalej jako "P.w."

- ustawa z dnia 11 maja 2001 r. Prawo o miarach (obecnie tekst jednolity Dz. U. z 2018 r., poz. 376) określana będzie dalej jako "P.m.",

- rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (Dz.U. z 2017 r ., poz. 2502) określane będzie dalej jako "rozp.1",

- rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 23 października 2007 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wodomierze, oraz szczegółowego zakresu sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych (Dz. U. Nr 209, poz. 1513) określane będzie dalej jako "rozp.2",

- rozporządzenie Ministra Rozwoju i Finansów z dnia 13 kwietnia 2017 r. w sprawie rodzajów przyrządów pomiarowych podlegających prawnej kontroli metrologicznej oraz zakresu tej kontroli (Dz.U. z 2017 r., poz. 885) określane będzie dalej jako "rozp.3",

- rozporządzenie Ministra Rozwoju w sprawie wymagań dla przyrządów pomiarowych z dnia 2 czerwca 2016 r. (Dz. U. z 2016 r., poz. 815) określane będzie dalej jako "rozp.4",

- dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/32/UE z dnia 26 lutego 2014 r. w sprawie harmonizacji ustawodawstw państw członkowskich odnoszących się do udostępniania na rynku przyrządów pomiarowych (Dz. Urz. UE L 96, z dnia 29 marca 2014 r., s. 149-250) określana będzie dalej jako "dyrektywa 2014/32"

Okoliczności sprawy i przebieg postępowania:

Wraz z pismem z dnia 26 lipca 2018 r., [...] (k. 3-18 akt administracyjnych) M. sp. z o.o. w [...] (zwana dalej "M. sp. z o.o."), w odpowiedzi na zawiadomienie o zamiarze wszczęcia kontroli gospodarowania wodami (k. 1 akt administracyjnych), przesłała między innymi formularz zawierający informacje o poborze wód podziemnych oraz dotyczący wprowadzenia ścieków do wód i do ziemi.

Na podstawie przedstawionych danych Dyrektor Zarządu Zlewni w P. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie (zwany dalej "Dyrektorem Zarządu Zlewni") przeprowadził w trybie art. 335 ust.1 pkt 1 w zw. z art. 334 pkt 2 i 3 oraz art. 552 ust. 2 P.w. kontrolę, z której sporządzono protokół z dnia 16 sierpnia 2018 r., [...] (k. 23 akt administracyjnych).

Dnia [...] 2018 r. Dyrektor Zarządu Zlewni wystosował skierowaną do M. sp. z o.o. informację ustalającą wysokość opłaty zmiennej za usługi wodne ("[...]", [...]). W dokumencie tym, sporządzonym na podstawie art. 272 ust. 17 P.w., organ ustalił względem zobowiązanej opłatę zmienną za usługi wodne w okresie II kwartału 2018 r. w wysokości 24 zł za wprowadzenie ścieków przemysłowych do wód lub do ziemi oraz 501 zł za pobór wód podziemnych. Dyrektor Zarządu Zlewni wyjaśnił, że opłata za wprowadzanie ścieków przemysłowych do wód i do ziemi została obliczona zgodnie z art. 272 ust. 6 P.w. jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty zmiennej (1,71 zł za 1 kg), substancji wprowadzonych ze ściekami do wód lub do ziemi, wyrażonych jako wskaźnik chemicznego zapotrzebowania tlenu (ChZT) pomnożonej przez współczynnik różnicujący (1) oraz ilości tej substancji (14,07 kg ChZT). Wysokość jednostkowej stawki opłaty zmiennej za 1 kg substancji wprowadzonych ze ściekami do wód lub do ziemi, wyrażonych jako wskaźnik ChZT, została określona w § 10 ust. 2 pkt 2 rozp.1. Do ustalenia wysokości opłaty przyjęto substancję, wyrażoną jako wskaźnik (ChZT), który powoduje opłatę najwyższą (art. 278 ust. 1 P.w.). Organ zaznaczył, że dla ścieków przemysłowych współczynnik różnicujący dla jednostkowej stawki za ChZT określa § 10 ust. 7 rozp.1.

W odniesieniu do opłaty za pobór wód podziemnych Dyrektor Zarządu Zlewni wskazał, że obliczono ją zgodnie z art. 272 ust. 1 i 2 P.w. jako sumę iloczynu:

- jednostkowej stawki opłaty zmiennej "do celów administracji publicznej i obrony narodowej, obowiązkowego zabezpieczenia społecznego" (0,115 zł za 1 m3) pomnożonej przez współczynnik różnicujący (0,5) i ilość pobranych wód podziemnych (1807 m3), co stanowi 103,9 zł oraz

- jednostkowej stawki opłaty zmiennej "do celów realizacji zadań własnych gminy w zakresie zbiorowego zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi" (0,068 zł za 1 m3) pomnożonej przez współczynnik różnicujący (1,25) i ilość pobranych wód podziemnych (4668 m3), co stanowi 396,8 zł.

Dalej organ wskazał, że wysokość jednostkowej stawki opłaty zmiennej została określona odpowiednio w § 5 ust. 1 pkt 34 lit. a rozp.1. oraz w § 5 ust. 1 pkt 40 lit. c rozp.1.

Do ustalenia wysokości opłaty z tytułu poboru wód:

- "do celów administracji publicznej i obrony narodowej, obowiązkowego zabezpieczenia społecznego", spośród procesów uzdatniania wód stosowanych przez podmiot korzystający z usług wodnych (§ 5 ust. 2 pkt 2-5 rozp.1) przyjęto proces polegający na usuwaniu amonu, koagulacji lub adsorpcji, któremu przypisano najwyższy współczynnik różnicujący (§ 5 ust. 2 pkt 4 w zw. z ust. 4 rozp.1),

- "do celów realizacji zadań własnych gminy w zakresie zbiorowego zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi" spośród procesów uzdatniania wód stosowanych przez podmiot korzystający z usług wodnych (§ 5 ust. 2 pkt 2-5 rozp.1), przyjęto proces polegający na odżelazianiu lub utlenianiu, któremu przypisano najwyższy współczynnik różnicujący (§ 5 ust. 2 pkt 2 w zw. z ust. 6 rozp.1).

(W tym miejscu należy zaznaczyć, że w odniesieniu do drugiego z wyżej wymienionych celów poboru wód organ w części opisowej informacji o wysokości opłaty omyłkowo wskazał błędną wartość współczynnika korygującego "0,5" zamiast "1,25" oraz podstawę prawną "§ 5 ust. 2 pkt 4" rozp.1 zamiast "§ 5 ust. 2 pkt 2" rozp.1; dane te nie odpowiadały ostatecznemu wyliczeniu i zostały skorygowane w późniejszej decyzji – uw. Sądu).

W reakcji na przesłaną informację M. sp. z o.o. złożyła reklamację w trybie art. 273 ust. 1 P.w. Zastrzeżenia spółki dotyczyły tylko części ustaleń Dyrektora Zarządu Zlewni, to jest zastosowania współczynnika różnicującego w zakresie ustalenia opłaty zmiennej w części dotyczącej poboru wody podziemnej "do celów realizacji zadań własnych gminy w zakresie zbiorowego zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi" (§ 5 ust. 1 pkt 40 lit. c rozp.1).

[...] sp. z o.o. wyjaśniła, że w myśl § 5 ust. 5 rozp.1, jeżeli podmiot dokonujący poboru wód w ramach pozwoleń wodnoprawnych do celów realizacji zadań własnych gminy w zakresie zbiorowego zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi prowadzi – za pomocą przyrządów spełniających wymagania prawnej kontroli metrologicznej w rozumieniu art. 4 pkt 9 P.m. – pomiar ilości wód uzdatnianych przy pomocy różnych procesów uzdatniania, wysokość opłat ustala się z uwzględnieniem ilości wód uzdatnionych przy pomocy poszczególnych procesów uzdatniania. Alternatywnie, w przypadku nie prowadzenia pomiaru za pomocą przyrządów spełniających wymagania prawnej kontroli metrologicznej, do ustalenia opłaty za usługi wodne przyjmuje się proces uzdatniania, któremu przypisano najwyższy współczynnik różnicujący (§ 5 ust. 6 rozp.1).

Spółka podniosła, że w reklamowanej informacji do wyliczenia opłaty za pobór wód podziemnych "do celów realizacji zadań własnych gminy w zakresie zbiorowego zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi" przyjęto współczynnik różnicujący 1,25. Podstawą takiego stanowiska był rzekomy brak prowadzenia pomiaru za pomocą przyrządów spełniających wymagania prawnej kontroli metrologicznej. Jednak we wskazanej informacji nie uzasadniono dlaczego założono , że [...] sp. z o.o. nie korzysta z takich przyrządów.

Wnosząca reklamację wskazała dalej, że zgodnie z art. 4 pkt 5 P.m. przyrząd pomiarowy to urządzenie, układ pomiarowy lub jego elementy, przeznaczone do wykonywania pomiarów samodzielnie lub w połączeniu z jednym lub wieloma urządzeniami dodatkowymi. Natomiast w § 4 pkt 1 rozp.2. została zawarta definicja wodomierza, zgodnie z którą jest to przyrząd pomiarowy służący do ciągłego pomiaru objętości przepływającej w całkowicie wypełnionym przewodzie zamkniętym.

[...] sp. z o.o. stwierdziła wreszcie, że prowadzi za pomocą wodomierzy, które posiadają ważną legalizację, pomiar ilości wód uzdatnianych przy pomocy różnych procesów uzdatniania. Wodomierze odpowiadają przywołanym definicjom i stanowią przyrządy spełniające wymagania prawnej kontroli metrologicznej.

Z wymienionych przyczyn – zdaniem spółki – przyjęcie przez Dyrektora Zarządu Zlewni współczynnika różnicującego 1,25 było błędne. Należało bowiem oparciu o § 5 ust. 4 rozp.1. zastosować współczynnik różnicujący 0,5 (§ 5 ust. 4 pkt 2). [...] sp. z o.o. dodała, że taki współczynnik był zresztą stosowany za I kwartał 2018 r.

Decyzją z dnia [...] października 2018 r., [...] Dyrektor Zarządu Zlewni, powołując się na art. 273 ust. 6 w zw. z art. 272 ust. 1, 2 6 pkt 2 oraz art. 14 ust. 2 i 6 pkt 2 P.w., ponownie w tych samych kwotach (jak w informacji z dnia [...] 2018 r.) określił [...] sp. z o.o. opłatę zmienną za pobór wód podziemnych oraz wprowadzenie ścieków przemysłowych do wód lub ziemi

Organ wyjaśnił, że art. 36 P.w. nakłada na podmioty korzystające z usług wodnych dokonujących poboru wód, a także wprowadzających ścieki do wód lub do ziemi, obowiązek stosowania przyrządów pomiarowych lub systemów pomiarowych. Ponadto w myśl art. 303 ust. 3 P.w. do ustalenia ilości pobranych wód powierzchniowych lub wód podziemnych oraz ilości lub temperatury wprowadzanych ścieków używa się przyrządów pomiarowych podlegających prawnej kontroli metrologicznej w rozumieniu P.m. Jednak zgodnie z art. 552 P.w. wymóg stosowania przyrządów pomiarowych umożliwiających pomiar ilości pobranej wody oraz ilość i ścieków wprowadzanych do wód lub do ziemi, o którym mowa w art. 36 oraz w art. 303 ust. 3 P.w., stosuje się od dnia 31 grudnia 2020 r.

Dyrektor Zarządu Zlewni zaznaczył dalej, że rozp.3 określa rodzaje przyrządów pomiarowych podlegających prawnej kontroli metrologicznej. Nie wymienia jednak przyrządów do pomiaru ilości pobranych wód powierzchniowych lub wód podziemnych oraz ilości lub temperatury wprowadzanych ścieków, tak więc przyrządy te nie podlegają prawnej kontroli metrologicznej w Polsce. W obowiązującym stanie prawnym nie ma również przepisów określających wymagania, którym powinien odpowiadać ten rodzaj przyrządów pomiarowych oraz szczegółowego zakresu badań i sprawdzeń tych przyrządów pomiarowych, a także sposobów i metod ich przeprowadzania .

Niezależnie Dyrektor Zarządu Zlewni stwierdził, że zgodnie ze stanowiskiem Głównego Urzędu Miar do tego typu pomiarów nie powinny być stosowane wodomierze. W myśl załącznika 1 do rozp.4 wodomierze są urządzeniami do pomiaru przepływu wody czystej (pitnej), a dokumenty prawnej kontroli metrologicznej wydawane dla wodomierzy odnoszą się do tego rodzaju obszaru ich użytkowania (w przeciwieństwie do pomiarów ilości wód powierzchniowych lub wód podziemnych).

Dalej Dyrektor Zarządu Zlewni przedstawił obliczenia opłat zbieżne z przedstawionymi wcześniej w informacji z dnia [...] 2018 r.

W skardze [...] sp. z o.o. zakwestionowała ustalenia Dyrektora Zarządu Zlewni z dnia [...] października 2018 r., [...] w części dotyczącej wysokości opłaty zmiennej za pobór wód podziemnych z zastosowaniem współczynnika różnicującego 1,25 stwierdzając, że w zaistniałym stanie faktycznym oraz prawnym nie zachodziły podstawy do jego zastosowania. Spółka zarzuciła przy tym naruszenie:

- art. 552 w zw. z art. 36 oraz art. 303 ust. 3 P.w., poprzez nieuwzględnienie okoliczności dotyczącej obowiązku stosowania przyrządów do pomiaru pobranej wody w okresie przejściowym przy ustalaniu opłaty zmiennej;

- § 5 ust. 4 rozp.1. poprzez jego niezastosowanie, a zamiast tego zastosowanie § 5 ust. 6 rozp.1.;

- art. 4 pkt 5 P.m. w zw. z § 4 pkt 1 rozp.2. w zw. z § 5 ust. 6 rozp.1. poprzez przyjęcie, że skarżąca nie używa urządzeń pomiarowych.

Jednocześnie mając na względzie powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w związku z art. 145a § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej "P.p.s.a.") [...] sp. z o.o. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w części ustalającej wysokość kwestionowanej opłaty i zobowiązanie organu do wydania decyzji zgodnej z przepisami prawa. Wystąpiła także o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania.

W motywach skargi [...] sp. z o.o. wyjaśniła, że w świetle art. 36 ust. 1 P.w. podmiot korzystający z usług wodnych dokonujący poboru wód powierzchniowych lub podziemnych w ramach usług wodnych jest obowiązany do stosowania przyrządów pomiarowych umożliwiających pomiar ilości pobranych wód. Konsekwentnie w myśl art. 303 ust. 1 P.w. w celu ustalenia ilości pobranych wód podziemnych i wód powierzchniowych oraz ilości lub temperatury ścieków wprowadzanych do wód lub do ziemi na potrzeby ustalenia wysokości opłat za usługi wodne podmioty korzystające z usług wodnych obowiązane do ponoszenia opłat za usługi wodne są obowiązane posiadać między innymi przyrządy pomiarowe lub systemy pomiarowe służące do pomiaru ilości pobieranych wód podziemnych i wód powierzchniowych. Przywołane powyżej regulacje wchodzą w życie od 1 stycznia 2021 r. Z wymienionymi przepisami koresponduje art. 552 ust. 1, zgodnie z którym wymóg stosowania przyrządów pomiarowych umożliwiających pomiar ilości pobranej wody oraz ilości ścieków wprowadzonych do wód lub do ziemi, o którym mowa w art. 36 oraz w art. 303 ust. 3, stosuje się od dnia 31 grudnia 2020 r. Ponadto zgodnie z art. 303 ust. 3 P.w. do ustalenia ilości pobranych wód powierzchniowych lub wód podziemnych oraz ilości lub temperatury wprowadzanych ścieków używa się przyrządów pomiarowych podlegających prawnej kontroli metrologicznej w rozumieniu P.m. Zatem, docelowo opłata zmienna ma być ustalana na podstawie odczytów z przyrządów pomiarowych.

Dalej [...] sp. z o.o. wskazała, że w myśl art. 36 ust. 4 oraz art. 303 ust. 5 Wody Polskie wyposażają podmioty korzystające z usług wodnych w przyrządy pomiarowe, o których mowa powyżej. Jednocześnie P.w. zwalnia Wody Polskie z obowiązku wyposażenia w przyrządy pomiarowe, jeżeli podmioty korzystające z usług wodnych posiadają już takie przyrządy pomiarowe (art. 36 ust. 5 oraz 303 ust. 5).

Skarżąca podkreśliła, że pomimo braku prawnego obowiązku korzysta obecnie z przyrządu pomiarowego – wodomierza posiadającą ważną cechę legalizacyjną. Odnosząc się do tej ostatniej kwestii wywodziła, że urządzenie to odpowiada definicji urządzenia pomiarowego z art. 4 pkt 5 P.w. oraz definicji wodomierza z § 4 pkt 1 rozp.2. [...] sp. z o.o. uwypukliła także, że w myśl art. 8 ust. 1 pkt 4 P.m. przyrządy pomiarowe, które mogą być stosowane przy pobieraniu opłat, podatków i innych należności budżetowych i są określone w przepisach wydanych na podstawie art. 8 ust. 6, podlegają prawnej kontroli metrologicznej. Przepisami wydanymi na podstawie art. 8 ust. 6 P.m. jest rozp.3. Wśród przyrządów pomiarowych, które wymienia, znaleźć można wodomierze o ciągłym strumieniu objętości nie większym niż 500 m3/h.

[...] sp. z o.o. podkreśliła, że prowadzi pomiar ilości wód podziemnych uzdatnianych przy pomocy różnych procesów uzdatniania za pomocą wodomierzy, które posiadają ważną cechę legalizacyjną. Wodomierze używane przez skarżącą spełniają warunki przywołanych powyżej definicji i tym samym stanowią przyrządy pomiarowe spełniające wymagania prawnej kontroli metrologicznej. W ocenie spółki nie do zaakceptowania jest konstatacja Dyrektora Zarządu Zlewni jakoby wodomierz nie stanowił przyrządu spełniającego wymagania prawnej kontroli metrologicznej w rozumieniu ustawy – P.w. i P.m. W konsekwencji zastosowanie przez organ współczynnika różnicującego na poziomie 1,25 jest błędne.

[...] sp. z o.o. wywiodła z analizy art. 36 ust. 1, 303 ust. 1 i 552 ust. 1 P.w. oraz § 5 ust. 4-6 rozp.1 dwie koncepcje dotyczące stosowania tych norm. Jedna zakłada, że skoro ustawodawca odłożył w czasie wymóg stosowania przyrządów pomiarowych umożliwiających pomiar ilości pobranej wody oraz ilości ścieków wprowadzonych do wód lub do ziemi, o którym mowa w art. 36 oraz w art. 303 ust. 3, nakazując zresztą Wodom Polskim wyposażenie zainteresowanych podmiotów w niezbędne urządzenia pomiarowe (art. 36 ust. 4 P.w.), to nie sposób wywodzić, że nakazałby stosowanie w okresie przejściowym maksymalnych stawek za pobór tych wód (skarżąca zaznaczyła, że taki pogląd wyraził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w wyroku z dnia 6 listopada 2018 r., II SA/Ol 695/18).

Druga z zaproponowanych przez [...] sp. z o.o. koncepcji stosowania art. 36 ust. 1, 303 ust. 1 i 552 ust. 1 P.w. w kontekście opłat za usługi wodne zakłada, że prawodawca wynagradza podmioty korzystające z usług wodnych za wcześniejsze, nieobligatoryjne stosowanie urządzeń pomiarowych i stosowne do tego należałoby odczytać § 5 ust. 4-6 rozp.1.

Skarżąca podkreśliła, że korzysta już z urządzeń pomiarowych, a więc organ przy obliczaniu opłaty zmiennej za pobór wód podziemnych również nie miał prawa zastosować § 5 ust. 6 rozp.1.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Zarządu Zlewni wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko.

W trakcie rozprawy, która miała miejsce 14 marca 2019 r. pełnomocnik [...] sp. z o.o. podtrzymał skargę i zawartą w niej argumentację, a ponadto podniósł, że wedle uzyskanych przez spółkę danych Prezes Głównego Urzędu Miar nie prowadzi prac mających na celu objęcie prawną kontrolą meteorologiczną przyrządów pomiarowych wymienionych w P.w., na dowód czego przedłożył pismo tego organu z lutego 2019 r., [...] Pełnomocnik podkreślił też, że wody pobierane, podlegające pomiarowi przy pomocy wodomierza, nie charakteryzują się takimi odmiennymi właściwościami fizykochemicznymi, które pozwalałaby twierdzić, że ich ilość nie może być mierzona przy pomocy wodomierza. Skład chemiczny pobieranych wód nie ma wpływu na działanie urządzenia pomiarowego.

Pełnomocnik organu wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga zawiera usprawiedliwione podstawy.

Na wstępie należy zaznaczyć, że ustalenia faktyczne towarzyszące wydaniu decyzji z dnia [...] października 2018 r., [...] nie są przedmiotem sporu między organem a skarżącą. Co więcej, treść skargi pozwala przyjąć, że [...] sp. z o.o. w zasadzie akceptuje rozstrzygniecie Dyrektora Zarządu Zlewni. W szczególności spółka przyjęła, że w odniesieniu do części ustalonej opłaty dotyczącej poboru wód podziemnych "do celów administracji publicznej i obrony narodowej, obowiązkowego zabezpieczenia społecznego" należało stosować stawkę 0,115 zł za 1 m3 pomnożoną przez ilość pobranych wód podziemnych (1807 m3), a "do celów realizacji zadań własnych gminy w zakresie zbiorowego zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi" stawkę 0,068 zł za 1 m3 pomnożoną przez ilość pobranych wód podziemnych (4668 m3),

Strony (organ, skarżąca) nie są zgodne tylko co do jednego elementu determinującego wysokość opłaty zmiennej za usługi wodne określonej w zaskarżonej decyzji: współczynnika różnicującego w części dotyczącej poboru wód "do celów realizacji zadań własnych gminy w zakresie zbiorowego zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi".

Dyrektor Zarządu Zlewni twierdzi, że tzw. "współczynnik różnicujący" opłatę za pobrane wody (czyli współczynnik obciążający albo premiujący podmioty korzystające z usług wodnych w zależności od tego, czy stosują określone procesy uzdatniania określone w § 5 ust. 2 pkt 2-5 rozp.1) należy wobec [...] sp. z o.o. ustalić z uwzględnieniem niekorzystnego dla spółki § 5 ust. 6 rozp.1 przyjmując z góry założenie, że nie prowadzi ona pomiaru wód uzdatnianych "za pomocą przyrządów spełniających wymagania prawnej kontroli metrologicznej" (w rozumieniu P.m.). Oznacza to zastosowanie współczynnika najwyższego 1,25 (§ 5 ust. 2 pkt 2 rozp.1). Organ stoi bowiem na stanowisku, że obecnie urządzenia do poboru wód podziemnych co do zasady nie są objęte prawną kontrolą metrologiczną. Stanowisko swe uzasadnił tym, że przepisy dotyczące obowiązku dokonywania pomiarów poboru takich wód (art. 36 ust. 1, 303 ust. 1 P.w.) mają wejść dopiero w życie od stycznia 2021 r. Dyrektor Zarządu Zlewni powołał się także na stanowisko Głównego Urzędu Miar (nie wskazując jednak konkretnego źródła), że stosownie do załącznika 1 do rozp.4 wodomierze są urządzeniami do pomiaru przepływu wody czystej (pitnej), a dokumenty prawnej kontroli metrologicznej wydawane dla wodomierzy odnoszą się do tego rodzaju obszaru ich użytkowania.

[...] sp. z o.o. nie zgadzając się z organem stanowczo i konsekwentnie twierdzi, że po pierwsze stosuje procesy uzdatniania uzasadniające stosowanie stawki współczynnika różnicującego z § 5 ust. 2 pkt 4 rozp.1 (pobrane wody podlegają procesom usuwania amonu, koagulacji lub adsorpcji), a po drugie pomiar wód uzdatnianych podlega pomiarowi przy pomocy wodomierza posiadającego ważną legalizację. Zdaniem skarżącej przepisów P.w. i rozp.1 nie powinno się odczytywać względem niej przy założeniu, że nie dokonuje ona pomiaru wód przy pomocy przyrządów spełniających wymagania prawnej kontroli metrologicznej oraz nie należy określać dla niej najwyższej stawki za pobór wód. Spółka przyznała, że choć art. 36 ust. 1 i 303 ust. 1 P.w. mają dopiero wejść w życie, to jednak dotyczą one powstania obowiązku posiadania urządzeń pomiarowych, a nie zakazują ich stosowania i nie wykluczają, że określony podmiot takie urządzenia będzie posiadał już wcześniej. Stosowanie procesów uzdatniania i posiadanie legalnych przyrządów pomiarowych powinno być zdaniem [...] sp. z o.o. w świetle rozp.1 premiowane w sposób określony w § 5 ust. 5 rozp.1.

Odnosząc się do powyższego Sąd podkreśla, że istotą sporu w sprawie jest zagadnienie, które można przedstawić w formie pytania:

- czy wodomierze wykorzystywane do pomiaru ilości pobranych wód podziemnych i powierzchniowych, uzdatnianych przy pomocy różnych procesów uzdatniania, czyli takie, o których stanowi § 5 ust. 5 rozp.1, podlegają prawnej kontroli metrologicznej w rozumieniu P.m.?

Udzielenie odpowiedzi na powyższe pytanie wymaga odrębnego zajęcia stanowiska w dwóch kwestiach, które uwypuklał organ:

1. ustalenia jakie znaczenie dla sprawy mają przepisy art. 36 ust. 1, 303 ust. 1 i 552 ust. 1 P.w. oraz opóźniona data wejścia w życie tych pierwszych (art. 574 pkt 5 P.w.),

2. ustalenia ram prawnych dla funkcjonowania wodomierzy w kontekście dopuszczalności ich stosowania przy pomiarze poboru wód.

Co do pierwszej z wymienionych kwestii wskazać należy, że zgodnie z art. 36 ust. 1 P.w. "Podmiot korzystający z usług wodnych dokonujący poboru wód powierzchniowych lub podziemnych w ramach usług wodnych jest obowiązany do stosowania przyrządów pomiarowych umożliwiających pomiar ilości pobranych wód". W podobnym celu wprowadzono do ustawy art. 303 ust. 1 P.w., który uszczegóławia, że "w celu ustalenia ilości pobranych wód podziemnych i wód powierzchniowych oraz ilości lub temperatury ścieków wprowadzanych do wód lub do ziemi na potrzeby ustalenia wysokości opłat za usługi wodne podmioty korzystające z usług wodnych obowiązane do ponoszenia opłat za usługi wodne są obowiązane posiadać: 1) przyrządy pomiarowe lub systemy pomiarowe służące do pomiaru ilości pobieranych wód podziemnych i wód powierzchniowych; 2) przyrządy pomiarowe lub systemy pomiarowe służące do pomiaru ilości ścieków wprowadzanych do wód lub do ziemi, jeżeli wprowadzają do wód lub do ziemi ścieki w ilości średniej dobowej powyżej 0,01 m3/s; 3) przyrządy pomiarowe lub systemy pomiarowe służące do pomiaru temperatury na wlocie do ujęcia wody oraz na wylocie do odbiornika dla wód z systemów chłodzenia elektrowni lub elektrociepłowni".

Wreszcie art. 552 ust. 1 P.w. stanowi, że "wymóg stosowania przyrządów pomiarowych umożliwiających pomiar ilości pobranej wody oraz ilości ścieków wprowadzonych do wód lub do ziemi, o którym mowa w art. 36 oraz w art. 303 ust. 3, stosuje się od dnia 31 grudnia 2020 r.".

W ocenie Sądu analiza art. 36 ust. 1, 303 ust. 1 i 552 ust. 1 P.w. nie pozwala wyprowadzić wniosku – który wynika z decyzji Dyrektora Zarządu Zlewni – że przyrządy pomiarowe lub systemy pomiarowe służące do pomiaru ilości pobieranych wód podziemnych i wód powierzchniowych stanowią jakoby odrębną i nową kategorię przyrządów pomiarowych, dla których nie ma w obszarze Prawa o miarach ram prawnych (o tym też niżej). Wszystkie trzy wymienione przepisy (należałoby także wymienić art. 36 ust. 2 P.w.) przewidują tylko, że od 2021 r. zaktualizuje się po stronie podmiotów korzystających z usług wodnych dokonujących poboru wód powierzchniowych lub podziemnych albo wprowadzających ścieki do wód lub do ziemi "obowiązek stosowania" (art. 36 ust. 1 i 2 P.w.), "obowiązek posiadania" (art. 303 ust. 1 P.w.), względnie "wymóg stosowania" (art. 552 ust. 1 P.w.) przyrządów pomiarowych umożliwiających pomiar ilości pobranej wody oraz ilości i temperatury wprowadzonych ścieków. Pewne jest więc, że ustawodawca od 2021 r. będzie wymagał od wymienionych podmiotów korzystających z usług wodnych, aby te stosowały odpowiednie przyrządy pomiarowe. W ocenie Sądu z art. 36 ust. 1 i 2, art. 303 ust. 1 i 552 ust. 1 P.w. nie wynika natomiast, że przed datą zaktualizowania się omawianego obowiązku zainteresowane podmioty nie mogą korzystać z właściwych przyrządów pomiarowych (ze wszelkimi tego konsekwencjami).

Zaznaczyć należy, że zgodnie z art. 303 ust. 5 pkt 1 P.w. (obowiązującym obecnie) Wody Polskie wyposażają podmioty korzystające z usług wodnych w przyrządy pomiarowe, o których mowa w art. 303 ust. 1 P.w., z wyłączeniem przypadków, w których podmioty korzystające z usług wodnych posiadają już takie przyrządy pomiarowe. Przepis ten dotyczy co prawda określonego w nim obowiązku Wód Polskich, niemniej wymowny jest wydźwięk zawartego w nim wyjątku, że nie wyposaża się zainteresowanych podmiotów w przyrządy pomiarowe, jeżeli te "posiadają już takie przyrządy". Z tego fragmentu przepisu jasno wynika, że ustawodawca bierze pod uwagę i dopuszcza, iż przed datą wejścia w życie art. 303 ust. 1 P.w. pewne podmioty korzystające z usług wodnych skutecznie wyposażą swe instalacje w wymagane przyrządy pomiarowe odpowiadające art. 303 ust. 1 P.w. i które docelowo do 2021 r. zostaną objęte obowiązkiem z tego przepisu. Konstatację taką potwierdza fakt, że bez terminu odroczenia wszedł w życie art. 303 ust. 3 P.w. stanowiący, że "do ustalenia ilości pobranych wód powierzchniowych lub wód podziemnych oraz ilości lub temperatury wprowadzanych ścieków używa się przyrządów pomiarowych podlegających prawnej kontroli metrologicznej w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 11 maja 2001 r. - Prawo o miarach".

Wreszcie odnotować trzeba, że w art. 552 ust. 2 P.w., który przecież dotyczy okresu przejściowego związanego z wdrożeniem do końca 2020 r. obowiązków z art. 36 ust. 1 i 2 oraz art. 303 ust. 1 P.w., przewiduje się między innymi, że "ustalenie wysokości opłaty za usługi wodne" następuje między innymi na podstawie "pomiarów dokonywanych przez organy administracji w ramach kontroli gospodarowania wodami".

Dodać można uzupełniająco, że 20 września 2018 r. weszła w życie nowelizacja art. 552 P.w., która wprowadziła dodatkowe podstawy (metody) ustalania ilości wód na potrzeby opłat za usługi wodne. W okresie "do dnia 31 grudnia 2020 r." następować to może również na podstawie "odczytów z przyrządów pomiarowych" dokonywanych w ramach kontroli gospodarowania wodami (art. 552 ust. 2a pkt 1 P.w.). Analizując treści zawarte w art. 552 P.w. należy pamiętać, iż przepis ten dotyczy między innymi metod ustalania opłat z art. 272 ust. 1 i 2 P.w. (Sąd zaznacza, że nowelizacja art. 552 P.w. nie dotyczy wprost niniejszej sprawy, jako że odnosi się do późniejszych kwartałów, natomiast dla szerszego zobrazowania zagadnienia istotne jest uzmysłowienie, że ustawodawca dopuścił w niej posługiwanie się na potrzeby opłat danymi z "przyrządów pomiarowych" w okresie przed wejściem w życie art. 36 ust. 1 i art. 303 ust. 1 P.w.).

Konkludując, zdaniem Sądu z treści art. 36 ust. 1 i 2, art. 303 ust. 1 i art. 552 P.w. oraz z faktu odroczenia wejścia w życie dwóch pierwszych z tych przepisów nie można wyprowadzić wniosku, że nowe P.w. spowodowało zmianę generalnych uwarunkowań co do możliwości stosowania przyrządów pomiarowych przez podmioty dokonujące poboru wód lub odprowadzania ścieków, a tym bardziej wniosku, że przesądzono jakie to mają być przyrządy pomiarowe. Z art. 36 ust. 1 i art. 303 ust. 1 P.w. wprost wynika tylko, że od 2021 r. zaktualizuje się po stronie podmiotów korzystających z wymienionych usług wodnych obowiązek stosowania takich przyrządów pomiarowych. Odnotować natomiast można, że pewne elementy rozważanych tu regulacji (art. 303 ust. 5 pkt 1, art. 303 ust. 3, art. 552 ust. 2, art. 552 ust. 2a pkt 1 P.w.) mogą sugerować, iż ustawodawca dopuszcza możliwość stosowania jeszcze przed końcem 2020 r. przez podmioty korzystające z usług wodnych w zakresie poboru wód i odprowadzania ścieków przyrządów pomiarowych podlegających prawnej kontroli metrologicznej, jeżeli same się w nie wyposażą (zob. zwłaszcza obwiązujące już art. 303 ust. 3 i art. 303 ust. 5 pkt 1 P.w.).

Drugie zagadnienie, do którego należy się odnieść w niniejszej sprawie, dotyczy ustalenia ram prawnych dla funkcjonowania wodomierzy w kontekście dopuszczalności ich stosowania przy pomiarze poboru wód. Jak już zaznaczono, od stosowania do pomiaru ilości pobranych wód "przyrządów spełniających wymagania prawnej kontroli metrologicznej" (§ 5 ust. 5 rozp.1) zależy możliwość zastosowania korzystniejszego dla zobowiązanego współczynnika różnicującego (§ 5 ust. 2 rozp.1).

Zagadnienie dotyczące podlegania wodomierzy prawnej kontroli metrologicznej jest zdaniem Sądu znacząco bardziej skomplikowane, aniżeli przedstawił to Dyrektor Zarządu Zlewni. Organ stwierdził tylko, że przyrządy pomiarowe do pomiaru "ilości pobranych wód powierzchniowych lub wód podziemnych oraz ilości lub temperatury wprowadzanych ścieków" nie zostały wymienione w rozp.3, a zgodnie ze stanowiskiem Głównego Urzędu Miar do tego rodzaju pomiarów nie należy stosować wodomierzy, gdyż te zgodnie z załącznikiem 1 do rozp.4 służą do pomiaru wody czystej.

Po pierwsze zauważyć należy, że w rozp.3, który to akt prawny wydano na podstawie art. 8 ust. 6 P.w. nakazującego określić "rodzaje przyrządów pomiarowych podlegających prawnej kontroli metrologicznej", w § 5 pkt 11 i § 6 pkt 4 wprost wymienia się wodomierze, czyli urządzenia służące pomiarowi przepływu wody. W ocenie Sądu fakt, iż w rozp.3 nie wskazano, że ma ono dotyczyć wodomierzy do pomiaru "ilości pobranych wód powierzchniowych lub wód podziemnych oraz ilości lub temperatury wprowadzanych ścieków" nie oznacza jeszcze, że przyrządy te, użyte w takim właśnie celu, nie podlegają kontroli metrologicznej.

Zastanawiające jest natomiast stanowisko Głównego Urzędu Miar, na które powołał się organ (bez wskazania źródła) i w którym odwołano się do rozp.4. Sąd ustalił, że Dyrektor Zarządu Zlewni oparł się na opublikowanym w Internecie komunikacie Głównego Urzędu Miar z dnia 2 marca 2018 r. (https://www.gum.gov.pl/pl/aktualnosci/2205,Komunikat-dotyczacy-prawnej-kontroli-metrologicznej-przyrzadow-do-pomiaru-przepl.html). Co więcej, znaczna część zaskarżonej decyzji stanowi kopię tego komunikatu.

Zgodnie z art. 4 pkt 9 P.m. prawna kontrola metrologiczna to działanie zmierzające do wykazania, że przyrząd pomiarowy spełnia wymagania określone we właściwych przepisach. W art. 8 P.m. określono jakie przyrządy, w jaki sposób i w jakim zakresie objęte są prawną kontrolą metrologiczną.

Ramy prawne prawnej kontroli metrologicznej przyrządów pomiarowych mają charakter rozbudowany i skomplikowany. Są one przedmiotem branżowych, a także naukowych opracowań (zob. np. M. Siarkiewicz, Prawna kontrola metrologiczna przyrządów pomiarowych, "Zeszyty Naukowe Wydziału Elektrotechniki i Automatyki Politechniki Gdańskiej" 2018, Nr 54, s. 199).

Poruszając się wyłącznie w sferze ustawodawstwa polskiego (co do wpływu unifikacji i harmonizacji unijnej – zob. niżej) wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 8 ust. 1 P.m. prawnej kontroli metrologicznej podlegają przyrządy pomiarowe stosowane w:

1. w ochronie zdrowia, życia i środowiska,

2. w ochronie bezpieczeństwa i porządku publicznego,

3. w ochronie praw konsumenta,

4. przy pobieraniu opłat, podatków i innych należności budżetowych oraz ustalaniu opustów, kar umownych, wynagrodzeń i odszkodowań, a także przy pobieraniu i ustalaniu podobnych należności i świadczeń,

5. przy dokonywaniu kontroli celno-skarbowej,

6. w obrocie

– i które są określone w przepisach wydanych na podstawie art. 8 ust. 6 P.m.

Zgodnie z art. 8 ust. 5 P.m. zakres prawnej kontroli metrologicznej w zależności od rodzaju przyrządu pomiarowego może obejmować: 1) zatwierdzenie typu i legalizację pierwotną albo legalizację jednostkową oraz legalizację ponowną; 2) zatwierdzenie typu i legalizację pierwotną albo legalizację jednostkową; 3) wyłącznie zatwierdzenie typu; 4) legalizację pierwotną albo legalizację jednostkową i legalizację ponowną; 5) wyłącznie legalizację ponowną.

Najczęściej stosowanym zakresem prawnej kontroli metrologicznej przyrządów pomiarowych jest zatwierdzenie typu, po którym wykonywana jest legalizacja pierwotna (dla przyrządów nowych, wprowadzanych do obrotu lub oddawanych do użytkowania) oraz legalizacja ponowna stosowana do przyrządów pomiarowych znajdujących się w użytkowaniu (które wcześniej przeszły etap zatwierdzenia typu i legalizacji pierwotnej).

Z opisanymi powyżej regulacjami P.m. koresponduje § 6 rozp.3., który stanowi, że: "Prawnej kontroli metrologicznej w zakresie legalizacji ponownej podlegają następujące rodzaje przyrządów pomiarowych wprowadzonych do obrotu lub użytkowania na podstawie decyzji zatwierdzenia typu wydanych przed dniem 7 stycznia 2007 r. lub legalizacji pierwotnej zgodnie z przepisami obowiązującymi w dniu ich wprowadzenia do obrotu lub użytkowania" i dalej wymienia "wodomierze o nominalnym strumieniu objętości qp, Qn nie większym niż 500 m3/h".

Podsumowując, wedle § 6 rozp.3 prawnej kontroli metrologicznej podlegają wodomierze dopuszczone do obrotu lub użytkowania według dawniejszych regulacji, które roboczo można określić "polskim ustawodawstwem".

W tym miejscu trzeba natomiast zaznaczyć, iż współcześnie szereg uwarunkowań dotyczących procedur i warunków dopuszczania do obrotu wodomierzy wynika z prawa unijnego i jest wynikiem ujednolicania, a także harmonizacji ustawodawstw na obszarze Unii Europejskiej. Nawiązuje do tego art. 8 ust. 2a P.m., który stanowi, że "Przyrządy pomiarowe wprowadzone do obrotu lub użytkowania po dokonaniu oceny zgodności w rozumieniu art. 2 pkt 12 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 765/2008 z dnia 9 lipca 2008 r. ustanawiającego wymagania w zakresie akredytacji i nadzoru rynku odnoszące się do warunków wprowadzania produktów do obrotu i uchylającego rozporządzenie (EWG) nr 339/93 (Dz. Urz. UE L 218 z 13.08.2008, str. 30), zwanej dalej "oceną zgodności", które są stosowane w dziedzinach, o których mowa w ust. 1, i zostały określone w przepisach wydanych na podstawie ust. 6, podlegają w użytkowaniu prawnej kontroli metrologicznej".

Regulacja zawarta w art. 8 ust. 2a P.m. związana jest z ujednolicaniem zasad obowiązujących na rynku wewnętrznym w zakresie zapewnienia określonych wymagań dla towarów objętych swobodnym przepływem na terenie Unii Europejskiej (zob. pierwszy z motywów rozporządzenia 765/2008).

Materialne wymogi dotyczące towarów objętych powyższymi regulacjami określone zostały w szeregu dyrektyw unijnych zwanych "dyrektywami nowego podejścia", które przełożyły się na przepisy techniczne państw członkowskich, w tym Polski (zob. art. 4 pkt 7 i art. 12 ustawy z dnia 13 kwietnia 2016 r. o systemach oceny zgodności i nadzoru ryku, obecnie Dz. U. z 2019 r., poz. 544). Ma to znaczenie dla niniejszej sprawy, gdyż jedną spośród bardzo wielu tego typu dyrektyw jest dyrektywa 2014/32.

Analizując przepisy dyrektywy 2014/32 zwraca uwagę fakt, że dotyczy ona "wodomierzy przeznaczonych do pomiaru objętości czystej, zimnej lub ciepłej wody w użytku domowym, w usługach i handlu oraz w przemyśle drobnym". To właśnie ten przepis przyczynił się do zawarcia w załączniku 1 do rozp.4, na które powołuje się Główny Urząd Miar (cytowany de facto przez Dyrektora Zarządu Zlewni) polskiej regulacji, zgodnie z którą "Wymagania określone w rozdziale 2 rozporządzenia oraz w załączniku stosuje się do wodomierzy przeznaczonych do pomiaru objętości wody czystej, zimnej lub ciepłej, zużywanej w gospodarstwach domowych, usługach i handlu oraz w przemyśle drobnym".

Podsumowując można stwierdzić, że w przypadku przyrządów pomiarowych prawna kontrola metrologiczna obejmuje zakres zawarty w art. 8 ust. 5 P.m., z tym jednak zastrzeżeniem, że alternatywnie niektóre z nich – które unijny prawodawca wedle dyrektyw nowego podejścia uznał za towary wymagające standaryzacji jakościowej na wewnętrznym rynku – objęte zostały prawną kontrolą metrologiczną w formie właściwej prawu unijnemu, czyli w formie "oceny zgodności" (art. 8 ust. 2a P.m.), a później legalizacją ponowną.

Przedstawiony wyżej, dość skomplikowany wywód prawny był konieczny, aby wykazać, że istocie w polskim systemie prawnym co do zakresu prawnej kontroli metrologicznej ujawnia się luka. Otóż zgodnie z rozp.3, prawnej kontroli metrologicznej podlegają:

- albo wodomierze poddane ocenie zgodności (§ 5 pkt 11)

- albo wodomierze dopuszczone do obrotu lub użytkowania według zasad obowiązujących do początku 2007 r. (§ 6 pkt 4).

Trzeba jednak zauważyć, że ocena zgodności wymagana według dyrektywy 2014/32 i w jej konsekwencji w rozp.4 nie dotyczy wszystkich możliwych wodomierzy, a konkretnie wodomierzy "przeznaczonych do pomiaru objętości wody czystej, zimnej lub ciepłej, zużywanej w gospodarstwach domowych, usługach i handlu oraz w przemyśle drobnym".

Wszystko to pozwala stwierdzić, że istotnie zaistnieć mogą pewne wątpliwości co do kompletności ram prawnych w odniesieniu do prawnej kontroli metrologicznej wodomierzy, zwłaszcza wodomierzy innych aniżeli określone w rozp.4. W ocenie Sądu zapewne takich właśnie wątpliwości dotyczył komunikat Głównego Urzędu Miar z dnia 2 marca 2018 r., na którego powołał się Dyrektor Zarządu Zlewni.

Wracając do okoliczności niniejszej sprawy Sąd odnotował, że w § 6 rozp.3 prawną kontrolą metrologiczną obejmuje się przyrządy pomiarowe "wprowadzone do obrotu lub użytkowania na podstawie decyzji zatwierdzenia typu wydanych przed dniem 7 stycznia 2007 r. lub legalizacji pierwotnej zgodnie z przepisami obowiązującymi w dniu ich wprowadzenia do obrotu lub użytkowania" i tego typu przyrządy podlegają legalizacji ponownej (por. także art. 10 ustawy z dnia 15 grudnia 2006 r. o zmianie ustawy o systemie oceny zgodności oraz o zmianie niektórych innych ustaw, Dz. U. Nr 249, poz. 1834).

[...] sp. z o.o. twierdzi, że dokonuje pomiaru poboru wód, uzdatnianych przy pomocy procesów uzdatniania i że czyni to przy pomocy wodomierza posiadającego legalizację. Nie można zatem wykluczyć, mając na uwadze § 6 rozp.3, że skarżąca posługuje się przyrządami pomiarowymi dopuszczonymi do obrotu i użytkowania jeszcze na podstawie zatwierdzenia typu i legalizacji pierwotnej (czyli na podstawie ustawodawstwa polskiego), które są nadal legalne, mogą służyć pomiarowi poboru wód i które podlegają prawnej kontroli metrologicznej w zakresie legalizacji ponownej. Dodać w tym miejscu należy, że niegdyś prawnej kontroli metrologicznej w zakresie zatwierdzenia typu i legalizacji pierwotnej (oraz legalizacji ponownej) podlegały wszelkie wodomierze (o nominalnym strumieniu objętości nie większym niż 500 m3/h) bez żadnych ograniczeń dotyczących ich stosowania. Kwestie te powinny zostać przez organ wyjaśnione.

Niezależnie od powyższego Sąd doszedł również do przekonania, że nawet jeżeli hipotetycznie okazałoby się, że [...] sp. z o.o. stosuje do poboru wód podziemnych wodomierzy dopuszczonych do obrotu lub użytkowania na podstawie oceny zgodności (art. 8 ust. 2a P.m.), to i tak stosowanie § 5 ust. 5 rozp.1 nie byłoby wykluczone.

Zdaniem Sądu stan, wedle którego zakłada się, iż mogą istnieć wodomierze, które formalnie nie podpadają pod rozp.3, a więc i formalnie nie podlegają prawnej kontroli metrologicznej, jest ewidentnie nie zamierzony przez prawodawcę, stanowi wynik przeoczenia i nie jest spójny z innymi regulacjami dotyczącymi prawnej kontroli metrologicznej. Podkreślić należy, że samo rozp.3 stanowi w § 5 tylko o wodomierzach. Dopiero na podstawie wzmianki, że chodzi o przyrządy "wprowadzone do obrotu lub użytkowania po dokonaniu oceny zgodności" można podjąć próbę odtworzenia wielostopniowego odesłania: poprzez sięgnięcie do rozporządzenia 765/2008, dalej do dyrektywy 2014/32 i wreszcie do przepisów polskich, a konkretnie załącznika 1 do rozp.4. Na końcu rzeczywiście dowiadujemy się, że ocena zgodności obejmuje wodomierze do wody czystej, natomiast nie wydaje się, aby prawodawca poprzez odesłanie do oceny zgodności chciał dać wyraz temu, że ogranicza prawną kontrolę metrologiczną do pewnych tylko rodzajów wodomierzy (zdefiniowanych w załączniku 1 do rozp.4).

Warto jeszcze raz przypomnieć, że dawne rozporządzenie Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 30 marca 2005 r. w sprawie rodzajów przyrządów pomiarowych podlegających prawnej kontroli metrologicznej oraz zakresu tej kontroli (Dz. U. Nr 74, poz. 653), obowiązujące jeszcze przed wdrożeniem systemu oceny zgodności, dotyczyło wszelkich wodomierzy (pomijając tu parametr ich maksymalnego strumienia). W kolejnym zastępującym je rozporządzeniu (z dnia 27 grudnia 2007 r., tekst jednolity Dz. U z 2014 r., poz. 1066) wprost wskazano, że prawna kontrola metrologiczna dotyczy wodomierzy "przeznaczonych do pomiaru objętości wody czystej, zimnej lub podgrzanej, zużywanej w gospodarstwach domowych, usługach i handlu oraz w przemyśle drobnym". W obecnie obowiązującym rozp.3 nie ma już takiego zastrzeżenia, co zdaje się sugerować, że prawodawca – mimo, iż pozostawił odesłanie do oceny zgodności – chciał objąć wszelkie wodomierze prawną kontrolą metrologiczną. Zamiar taki został zresztą jednoznacznie wyrażony w uzasadnieniu do projektu rozp.3 (zob. tabelę - https://legislacja.rcl.gov.pl/projekt/12288850/katalog/ 12373730#12373730).

Podsumowując, zdaniem Sądu przyjąć należy, że jeżeli [...] sp. z o.o dokonuje pomiaru ilości wód uzdatnianych przy pomocy różnych procesów uzdatniania z użyciem wodomierzy, o których można stwierdzić, że zostały legalnie dopuszczone do użytkowania, to do ustalenia opłaty zmiennej za usługi wodne należy stosować § 5 ust. 5 rozp.1.

Sąd zaznacza, że powyższa konkluzja jest tym bardziej uzasadniona, że prawodawca zarówno w art. 36 ust. 1, art. 303 ust. 1 P.w., jak i w § 5 ust. 5 rozp.1 traktuje stan, w którym podmiot korzystający z usług wodnych dokonuje pomiaru pobranych wód, za stan docelowy i pożądany.

Z wymienionych przyczyn Sąd postanowił uchylić zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a.

Decyzję uchylono w całości – mimo, że była ona merytorycznie kwestionowana w części – z uwagi na fakt, że skargą objęto postępowanie szczególne, w którym decyzję wydano w jednej instancji (art. 273 ust. 8 P.w.) na podstawie reklamacji (art. 273 ust. 1 P.w.) od całości informacji o opłacie (art. 272 ust. 17 P.w.) za okres kwartalny (art. 272 ust. 10 P.w.). Uchylenie części decyzji spowodowałoby, że na skutek orzeczenia w obrocie pozostawałyby dwie decyzje w oparciu o reklamację, co mogłoby rodzić pewne wątpliwości w kontekście art. 273 ust. 9 P.w., który stanowi, że reklamacja przysługuje raz w okresie rozliczeniowym.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a., a na zasądzone koszty złożył się wpis od skargi (k. 2 akt sądowych), opłata skarbowa od pełnomocnictwa (k. 8 akt sądowych) oraz wynagrodzenie radcy prawnego.