Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 3842/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2020-11-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
659
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak Sędziowie: sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz (spr.) sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak po rozpoznaniu w dniu 25 listopada 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Wojewody Dolnośląskiego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 11 września 2019 r. sygn. akt III SAB/Wr 565/19 w sprawie ze skargi T.K. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Dolnośląskiego w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 11 września 2019 r. sygn. akt III SAB/Wr 565/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, w sprawie ze skargi T.K. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Dolnośląskiego w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy, stwierdził, że Wojewoda Dolnośląski przewlekle prowadzi postępowanie w sprawie z wniosku strony skarżącej (pkt I), zobowiązał organ do załatwienia sprawy w terminie 14 dni od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (pkt II), stwierdził, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa (pkt III), przyznał od organu na rzecz strony skarżącej kwotę 2.000 zł (pkt IV) oraz orzekł o kosztach postępowania (pkt V).

Wyrok ten został wydany w następującym stanie sprawy:

Wymieniony na wstępie skarżący (obywatel [...]) wniósł, w dniu 24 maja 2019 r., skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Dolnośląskiego, w związku ze sprawą z wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, złożonego 17 września 2018 r. (data wpływu do organu). Skarżący wskazał, że organ w sposób rażący przekroczył terminy do załatwienia sprawy. W związku z tym skarżący wniósł o: 1/ stwierdzenie przewlekłości prowadzonego postępowania skutkującego niezałatwieniem sprawy w terminie, 2/ stwierdzenie przez Sąd, że przewlekłość postępowania miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 3/ zobowiązanie organu do wydania decyzji w sprawie, w terminie 14 dni od daty uprawomocnienia się wyroku, 4/ na podstawie art. 149 § 2 w zw. z art. 154 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyznanie od organu na jego rzecz sumy pieniężnej w wysokości 15.000 zł, 5/ rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, 6/ zasądzenie od organu na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego i opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł.

W odpowiedzi na skargę, Wojewoda wniósł o jej odrzucenie argumentując, iż skarżący nie wyczerpał przysługujących mu środków zaskarżenia. Organ wskazał, że strona skarżąca tego samego dnia wniosła ponaglenie wraz ze skargą na przewlekłe prowadzenie postępowania. Zdaniem Wojewody wniesienie ponaglenia musi być czynnością poprzedzającą wniesienie skargi. Alternatywnie organ wniósł o oddalenie skargi jako bezzasadnej.

Jak wskazał Sąd, z przedłożonych wraz ze skargą akt postępowania administracyjnego wynika, iż strona skarżąca w dniu 17 września 2018 r. (data wpływu do organu) złożyła do Wojewody wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, uzupełniając dodatkowo dokumentację w dniu 20 maja 2019 r. W dniu 24 maja 2019 r. do organu wpłynęło ponaglenie, które 30 maja 2019 r. zostało przekazane Szefowi Urzędu do Spraw Cudzoziemców. Ponadto w piśmie z dnia 30 maja 2019 r. organ wezwał stronę skarżącą o uzupełnienie braków formalnych wniosku.

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu złożona skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Odnosząc się w pierwszej kolejności do stanowiska organu, że w tej sprawie skarga winna zostać odrzucona, Sąd wskazał, iż wniosek ten nie zasługiwał na uwzględnienie. Zdaniem Sądu strona wyczerpała środek zaskarżenia, stosownie do art. 53 § 2b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", albowiem złożyła ponaglenie do właściwego organu (art. 37 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r., poz. 2096), zwanej dalej "k.p.a."). Ponaglenie wpłynęło do organu w tym samym dniu, co skarga (24 maja 2019 r.), w związku z tym strona wypełniła dyspozycję wynikającą z art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a.

Rozpoznając zaś sprawę merytorycznie, Sąd wskazał, iż w sprawie mamy do czynienia z przewlekłością postępowania, o czym przesądza zebrany w sprawie materiał dowodowy. Materiał ten potwierdza, że pierwszą czynność organ podjął po ponad ośmiu miesiącach od wpływu wniosku, już po wniesieniu przez stronę skarżącą ponaglenia. Czynnością tą było zwrócenie się do strony skarżącej o uzupełnienie braków formalnych wniosku. Zdaniem Sądu, wezwania do usunięcia braków formalnych cechują się powtarzalnością. Nic więc nie stało na przeszkodzie, by wnioskowi strony skarżącej nadać bieg niezwłocznie po jego wpłynięciu. W przekonaniu Sądu, nie można zaakceptować sytuacji, w której organ administracji dokonuje wstępnej oceny formalnej wniosku - jego kompletności (zaczyna działać, podejmuje pierwszą w sprawie czynność) po ponad ośmiu miesiącach od jego wpłynięcia. Ponadto organ uchybia obowiązkowi wynikającemu z art. 36 k.p.a., nie zawiadamia strony o niezałatwieniu sprawy w terminie, nie podaje przyczyn tego stanu rzeczy, nie wskazuje nowego terminu załatwienia sprawy. Powyższe stanowi, że prowadzone w sprawie postępowanie było przewlekłe, naruszając zasady i terminy określone w art. 35 i art. 36 oraz w art. 8, art. 9, art. 10, art. 11 i art. 12, a w konsekwencji art. 6 i art. 7 k.p.a. W świetle zaistniałych w sprawie okoliczności, Sąd uznał, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania (art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a.). Kierując się przedstawionymi wyżej kryteriami oceny stopnia przewlekłości postępowania oraz brakiem informacji, czy organ ostatecznie rozpatrzył wniosek strony skarżącej, Sąd uznał, że w rozpoznawanej sprawie doszło do rażącego, przewlekłego prowadzenia postępowania. Stwierdzona przewlekłość wynikała wyłącznie z zaniechań organu. Do zaistniałej sytuacji w żaden sposób nie przyczyniła się strona skarżąca. Ponadto Wojewoda nawet nie poinformował strony skarżącej o przyczynach zaistniałej sytuacji, do czego w myśl przepisów był zobowiązany. Powyższe względy przemawiały za przyznaniem stronie skarżącej przez Sąd, stosownie do jej wniosku, sumy pieniężnej, o której mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a. Zdaniem Sądu przyznając stronie skarżącej ww. sumę pieniężną należy zwrócić uwagę również na kolejną wartość jaką jest godność człowieka. Bezczynność organu czy przewlekłość postępowania o charakterze sankcyjnym, które stygmatyzuje stronę, może rodzić konsekwencje nie dające się pogodzić z zasadą wyrażoną w art. 30 Konstytucji RP. Mając zaś na uwadze żądanie strony, Sąd zobowiązał organ do załatwienia sprawy w terminie 14 dni od otrzymania prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł organ – Wojewoda Dolnośląski, zaskarżając go w całości, z powodu nieodrzucenia skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania, pomimo istnienia podstaw do jej odrzucenia.

Zaskarżonemu wyrokowi organ zarzucił naruszenie przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, tj.

- art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. w zw. z art. 52 § 1 i § 2 p.p.s.a. i art. 53 § 2b p.p.s.a. oraz w zw. z art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a. przez nieodrzucenie skargi i w konsekwencji jej rozpoznanie, pomimo że skarżący złożył, na podstawie art. 52 § 1 i § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 37 § 1 k.p.a., ponaglenie na niezałatwienie sprawy w terminie, które wpłynęło do Wojewody Dolnośląskiego w tym samym dniu, co skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania, co w konsekwencji spowodowało, że organ nie tylko nie miał możliwości zapoznać się z treścią ponaglenia, ustosunkować się do ponaglenia przed wpłynięciem niniejszej skargi do organu, ale tym bardziej nie miał możliwości przekazania niniejszego ponaglenia do organu wyższego stopnia, a organ wyższego stopnia nie miał możliwości zapoznania się z treścią ponaglenia i możliwości jego rozpatrzenia.

Zdaniem organu prawidłowe jest stanowisko, że do wymaganego, w świetle art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a., "wyczerpania środka zaskarżenia" w postaci ponaglenia z art. 37 k.p.a. dojdzie nie tylko w przypadku faktycznego rozpatrzenia ponaglenia przez organ, ale także w razie bezskutecznego upływu ustawowego terminu na jego rozpatrzenie. Nie wystarcza natomiast sam wpływ tego środka do organu administracji, a tym bardziej wpłynięcie ponaglenia i skargi do organu w tym samym dniu. W sytuacji bowiem, gdy data wpływu do organu skargi oraz ponaglenia jest taka sama, prawdopodobnym jest, że to skarga jako pierwsza wpłynęła "fizycznie" do organu. Natomiast niezgodne ze stanem faktycznym byłoby twierdzenie, że ponaglenie zostało złożone "przed" wniesieniem skargi, gdyż można uznać jedynie, że zostało wniesione "jednocześnie".

Mając na uwadze powyższe organ wniósł o: uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi poprzez jej odrzucenie, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania oraz rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.

W uzasadnieniu zawarto argumenty na poparcie ww. podstawy kasacyjnej.

Pismem z dnia 27 lipca 2020 r. skarżący przed Sądem pierwszej instancji wniósł o oddalenie w całości skargi kasacyjnej i zasądzenie kosztów postępowania. Jednocześnie, w odpowiedzi na pismo z Naczelnego Sądu Administracyjnego zawiadamiające strony o zamiarze skierowania skargi kasacyjnej na posiedzenie niejawne, w trybie art. 15zzs4 ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. poz. 374 ze zm.), skarżący wyraził zgodę na rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym – wniósł o rozstrzygnięcie sprawy na posiedzeniu niejawnym.

Również i skarżący kasacyjnie organ wyraził zgodę na rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym (pismo z 3 sierpnia 2020 r.).

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Na wstępie godzi się wyjaśnić, że stosownie do brzmienia art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której podstawy zostały ujęte w art. 183 § 2 p.p.s.a., jak też podstawy odrzucenia skargi lub umorzenia postępowania przed sądem wojewódzkim (art. 189 p.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie nie występują te przesłanki, zatem Naczelny Sąd Administracyjny był związany zarzutami skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, wobec spełnienia warunków wynikających z treści art. 15zzs4 ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.).

Rozpoznając natomiast wniesioną skargę kasacyjną w zakreślonych granicach Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż nie zasługiwała ona na uwzględnienie.

Przede wszystkim, w realiach tej sprawy zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, za bezzasadny uznać należało wyłączny zarzut skargi kasacyjnej, który dotyczył niedopuszczalności wniesienia ponaglenia i skargi na przewlekłość postępowania, tego samego dnia, co miało miejsce w tej sprawie. Wbrew stanowisku organu, Sąd pierwszej instancji postąpił prawidłowo przyjmując skargę T.K. na przewlekłość postępowania organu do merytorycznego rozpoznania sprawy. Nie było bowiem podstaw aby uznać złożoną skargę na przewlekłość za złożoną przed wyczerpaniem środków zaskarżenia z art. 52 § 1 i § 2 p.p.s.a. W konsekwencji nie było też podstaw do odrzucenia tej skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.

Skarga kasacyjna w jej motywach wskazuje, że nowelizacja k.p.a. ustawą z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2017 r., poz. 935) i wprowadzenie nowej instytucji ponaglenia w miejsce zażalenia na niezałatwienie sprawy (wezwania do usunięcia naruszenia prawa), doprowadziło do konieczności odmiennej od dotychczasowej interpretacji art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a.

Należy bowiem w tym miejscu przypomnieć, że do daty wskazanej nowelizacji skarga na bezczynność (przewlekłość), na gruncie k.p.a. była dopuszczalna niezależnie od tego czy organ wyższego stopnia rozpatrzył zażalenie lub organ, któremu zarzucono bezczynność (przewlekłość) ustosunkował się do usunięcia naruszenia prawa oraz niezależnie, dalej - czy stanowisko to będzie pozytywne czy negatywne. Środki te były jedynie wymogiem formalnym wniesienia skargi na bezczynność (przewlekłość), które warunkowały dopuszczalność skargi wnoszonej do wojewódzkiego sądu administracyjnego w trybie art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a. Nie było konieczne ich rozpatrzenie przez właściwy organ. Stanowisko takie było jednolicie prezentowane w orzecznictwie NSA (vide przykładowo: postanowienie NSA z 10 października 2013 r. sygn. akt I OZ 893/13; postanowienie NSA z 25 lutego 2016 r. sygn. akt II OSK 326/16; postanowienie NSA z 4 lipca 2012 r. sygn. akt II OSK 1478/12; postanowienie NSA z 10 października 2013 r. sygn. akt I OZ 854/13).

Jedynie na gruncie przepisów Ordynacji podatkowej ukształtował się odmienny pogląd, zgodnie z którym skargę na bezczynność (przewlekłość) można wnieść dopiero po rozpatrzeniu ponaglenia przez właściwy organ, ewentualnie po upływie okresu umożliwiającego organowi dokonanie czynności, co powinno nastąpić w terminie nie dłuższym niż 30 dni (vide wyrok NSA z 2 lipca 2015 r. sygn. akt II OSK 2407/14 i przywołane tamże orzecznictwo oraz doktryna).

Skarżący kasacyjnie – z racji wprowadzenia wskazaną wyżej nowelizacją k.p.a. instytucji ponaglenia, która funkcjonuje już w przepisach podatkowych i zostało wypracowane orzecznictwo na potrzeby jego stosowania, wymienienia jej w art. 52 § 2 p.p.s.a. jako środka zaskarżenia, a dalej wprowadzenia całej procedury rozpoznania tegoż ponaglenia – stoi na stanowisku, że konieczne jest wyczerpanie tej procedury lub upływ czasu na jej wyczerpanie.

Zgodnie z art. 52 § 1 k.p.a. dopuszczalność drogi sądowoadministracyjnej uzależniona jest od uprzedniego wyczerpania środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy, stosownie do § 2 rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie. Z kolei art. 37 § 1 k.p.a. stanowi, że stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność) oraz jeżeli postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość). Ponaglenie zawiera uzasadnienie i wnosi się je do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie albo do organu prowadzącego postępowanie - jeżeli nie ma organu wyższego stopnia. Organ prowadzący postępowanie jest obowiązany przekazać ponaglenie organowi wyższego stopnia bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie siedmiu dni od dnia jego otrzymania. Organ właściwy do rozpatrzenia ponaglenia rozpatruje je w terminie siedmiu dni od dnia jego otrzymania i wydaje w tym celu postanowienie. Zgodnie z art. 37 § 6 k.p.a. organ rozpatrujący ponaglenie wydaje postanowienie, w którym:

1) wskazuje, czy organ rozpatrujący sprawę dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, stwierdzając jednocześnie, czy miało ono miejsce z rażącym naruszeniem prawa;

2) w przypadku stwierdzenia bezczynności lub przewlekłości:

a) zobowiązuje organ rozpatrujący sprawę do załatwienia sprawy, wyznaczając termin do jej załatwienia, jeżeli postępowanie jest niezakończone,

b) zarządza wyjaśnienie przyczyn i ustalenie osób winnych bezczynności lub przewlekłości, a w razie potrzeby także podjęcie środków zapobiegających bezczynności lub przewlekłości w przyszłości.

Opisana wyżej procedura załatwienia ponaglenia wskazuje na formalizm tego środka zaskarżenia, niemniej jednak nie można wywodzić z tego faktu, że stanowi ona tryb instancyjny, jak ma to miejsce w wypadku zażalenia lub odwołania. W przypadku bowiem zażalenia lub odwołania warunkiem dopuszczalności skargi jest rozpoznanie sprawy przez organ II instancji. Sprawa, zgodnie z art. 15 k.p.a., musi zostać rozpatrzona przez dwie instancje. W przypadku natomiast rozpatrzenia ponaglenia, wydanie przez organ postanowienia na podstawie art. 37 § 6 k.p.a. nie oznacza możliwości zaskarżenia tego postanowienia do sądu administracyjnego. Skardze bowiem podlega zaniechanie przez organ wykonania obowiązku procesowego, nie zaś rozstrzygnięcie załatwiające ponaglenie. Skoro wynik rozpoznania tego ponaglenia nie daje podstaw do zaskarżenia, wydanego w tym trybie postanowienia, to należy przyjąć, że również oczekiwanie na wypowiedzenie się co do zasadności ponaglenia jest bezcelowe w kontekście dopuszczalności wniesienia skargi (vide wyrok NSA z 25 maja 2018 r. sygn. akt II OSK 1210/18).

Sformułowanie "wyczerpanie środków zaskarżenia" oznacza sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak (...) ponaglenie. Należy ją rozumieć w ten sposób, że skoro w danym stanie faktycznym strona wniosła już ponaglenie, to nie przysługuje jej drugie ponaglenie, lecz jedynie skarga na bezczynność (przewlekłość). W ten sposób wyczerpała środek zaskarżenia w rozumieniu art. 52 § 1 p.p.s.a., co warunkuje wniesienie skargi do sądu administracyjnego. Rację ma skarżący kasacyjnie, że ponaglenie stanowi środek zaskarżenia, ale nie środek instancyjny, jak w przypadku odwołania czy zażalenia. Innymi słowy w celu skutecznego wniesienia skargi nie musi ten środek być rozpatrzony przez organ wyższego stopnia lub ten sam organ, jeżeli nie ma organu wyższego stopnia (art. 37 § 3 pkt 1 i 2 k.p.a.).

Za taką wykładnią w przypadku sprawy bezczynności i przewlekłości przemawia także powoływana w kasacji norma art. 53 § 2b p.p.s.a., który stanowi, że skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Regulacja powyższa jest jasna i zdaniem NSA nie poddaje się różnym interpretacjom prawnym. "Każdy czas po wniesieniu skargi" oznacza dowolność w wyborze chwili domagania się przez stronę oceny przez sąd administracyjny zaniechań dokonanych przez organ administracji. Jedynie od decyzji i aktywności strony zależy, czy i kiedy będzie domagać się ochrony sądowej.

Wymagana konieczność sumarycznej oceny norm dotyczących instytucji ponaglenia prowadzi do rezultatu sprzecznego z zarzutami skargi kasacyjnej.

Zdaniem NSA należy przyjąć, że warunkiem formalnym wniesienia skargi na bezczynność i przewlekłość jest jedynie uprzednie złożenie ponaglenia przewidzianego w art. 37 § 1 k.p.a. Stanowisko takie jest prezentowane w aktualnym orzecznictwie NSA na gruncie instytucji ponaglenia (vide: postanowienie NSA z 25 maja 2018 r. II OSK 1210/18; wyrok NSA z 27 czerwca 2019 r. II OSK 1009/19; postanowienie z 18 kwietnia 2019 r. sygn. akt II OSK 866/19; wyroki NSA z 25 września 2018 r. II OSK 1660/18 i II OSK 1659/18; postanowienie NSA z 25 czerwca 2019 r. I GSK 957/19; wyrok NSA z 29 października 2019 r. sygn. akt II OSK 2012/19, wyrok NSA z 29 października 2019 r. sygn. akt II OSK 2011/19).

Oznacza to w konsekwencji, że kwestia oceny bezczynności (przewlekłości) organu może toczyć się dwutorowo. Strona po wniesieniu ponaglenia nie składa skargi do sądu, lecz oczekuje na załatwienie tego ponaglenia przez organ wyższego stopnia i wydanie postanowienia, w którym organ niższego stopnia zostanie zobowiązany do załatwienia sprawy i wyznaczony zostanie termin na jej załatwienie. Może także nie oczekując na skuteczność postępowania w sprawie bezczynności (przewlekłości) na etapie administracyjnym, złożyć od razu skargę do sądu administracyjnego. Organ ma zapewniony termin miesięczny na przekazanie skargi do sądu, a zatem ma możliwość podjęcia w tym czasie czynności w sprawie, które usuną stan bezczynności (przewlekłości). Skoro zasadniczym celem tych środków jest doprowadzenie do jak najszybszego załatwienia sprawy - nieuzasadniony jest wymóg, aby strona po złożeniu ponaglenia musiała czekać na jego rozpoznanie lub upływ terminu na jego załatwienie, nawet jeśli ten termin jest stosunkowo krótki. Do decyzji strony powinien być pozostawiony wybór, czy poprzestanie na zaskarżeniu bezczynności wyłącznie na drodze administracyjnej, czy też złoży skargę na bezczynność (vide postanowienie NSA z 2 kwietnia 2015 r. sygn. akt II OSK 603/15). Zważywszy, że środki prawne jakie może zastosować organ rozpoznający ponaglenie nie są tożsame ze środkami, które może stosować sąd administracyjny. Organ w szczególności nie ma kompetencji, aby wymierzyć grzywnę lub przyznać na rzecz skarżącego sumę pieniężną (art. 149 § 2 p.p.s.a.).

Powracając do art. 53 § 2b p.p.s.a., skoro skargę można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia, to oznacza, że przepis nie zakreśla konkretnych terminów pomiędzy wniesieniem ponaglenia, a złożeniem skargi do sądu, jak również terminu końcowego wniesienia takiej skargi. Nie wynika także jaki odcinek czasu powinien zostać zachowany między wniesieniem ponaglenia, a złożeniem skargi. Jedynie wynika z niego, że musi to nastąpić po wniesieniu ponaglenia. W niniejszej sprawie zagadnienie polega na tym, że w tym samym dniu zostało wniesione ponaglenie i skarga. Terminu do wniesienia skargi nie można domniemywać, lecz musi on wynikać z przepisów prawa (tak: wyrok NSA z 29 października 2019 r. sygn. akt II OSK 2012/19). Przepisy k.p.a. nie posługują się przy określaniu daty wszczęcia postępowania systemem godzinowym, minutowym i sekundowym. Zgodnie z art. 61 § 3 k.p.a. datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi. Tym dniem był 24 maja 2019 r., co wynika z prezentat znajdujących się na ponagleniu i skardze na przewlekłość (okoliczność tę potwierdza skarga kasacyjna). Oznacza to, że czynności dokonano w tym samym dniu, jednocześnie nie wynika, aby dokonano ich w nieprawidłowej kolejności tj. najpierw skarga, a potem ponaglenie. Niewątpliwie natomiast ponaglenie zostało złożone i wszczęło procedurę jego rozpatrzenia. Tożsame stanowisko NSA wyraził w powoływanym już wyżej wyroku z dnia 29 października 2019 r. sygn. akt II OSK 2012/19.

Nieusprawiedliwiony jest zarzut skargi kasacyjnej naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 141 § 4 p.p.s.a. odnoszący się do uzasadnienia zaskarżonego wyroku. Kwestionowane rozważania Sądu w zakresie braku podstaw do odrzucenia przedmiotowej skargi, są jak najbardziej prawidłowe i w pełni odpowiadają prawu, co wyżej wykazano. Poza tym jak wynika z utrwalonego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego (patrz: wyrok z dnia 6 października 2017 r. sygn. akt II GSK 36/16) kasacyjny zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. może usprawiedliwiać uchylenie zaskarżonego wyroku jedynie wówczas, gdy orzeczenie to nie poddaje się kontroli instancyjnej, czy to z powodu istotnych braków w wywodzie prawnym sądu, czy też istotnych nieprawidłowości w przedstawieniu stanu faktycznego kontrolowanej sprawy. Za naruszające art. 141 § 4 p.p.s.a. zostanie uznane uzasadnienie niepozwalające poznać i zrozumieć motywów, jakimi kierował się sąd podejmując określonej treści rozstrzygnięcie. Z takim wadliwym uzasadnieniem nie mamy jednak do czynienia w tej sprawie, co czyni ww. zarzut całkowicie nieusprawiedliwiony.

W tym stanie rzeczy, wobec bezzasadności zarzutu skargi kasacyjnej, który dotyczył wniesienia ponaglenia i skargi na bezczynność w tym samym dniu, NSA na podstawie art. 184 p.p.s.a. skargę kasacyjną oddalił.

Naczelny Sąd Administracyjny nie uwzględnił wniosku skarżącego o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego zawartego w piśmie procesowym z dnia 27 lipca 2020 r., albowiem skarżący poniósł jedynie koszty zastępstwa procesowego, tj. koszty sporządzenia odpowiedzi na skargę kasacyjną, a warunkiem zasądzenia tych kosztów jest złożenie tej odpowiedzi w terminie przewidzianym w art. 179 p.p.s.a. Nie stanowi odpowiedzi na skargę kasacyjną w rozumieniu art. 179 p.p.s.a. pismo procesowe strony, wniesione po upływie terminu zakreślonego w tym przepisie (por. uzasadnienie uchwały NSA z 19 listopada 2012r. II FPS 4/12). Odpowiedź na skargę kasacyjną złożona zostało już po upływie czternastodniowego terminu na wniesienie odpowiedzi na skargę kasacyjną (odpis skargi kasacyjnej doręczony został 12 listopada 2019 r., a odpowiedź na skargę kasacyjną sporządzono dnia 27 lipca 2020 r.- przypomnienie NSA).

Z tych powodów orzeczono jak w sentencji.