Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 41/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2021-05-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: *Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy: article: art. 10 ust. 1
journal: Dz.U. 2015 poz 1255
law: Ustawa z dnia 5 sierpnia 2015 r. o nieodpłatnej pomocy prawnej oraz edukacji prawnej.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ireneusz Dukiel Sędziowie Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska Sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska (sprawozdawca) po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 maja 2021 r. sprawy ze skargi A.B. na czynność Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...] w przedmiocie wskazania listy radców prawnych wyznaczonych do udzielenia nieodpłatnej pomocy prawnej oddala skargę w całości .


UZASADNIENIE

Pismem z dnia [...] listopada 2019 r., nr [...] , adresowanym do Starosty Powiatu W., Rada Okręgowa Izby Radców Prawnych w W. ,powołując się na przepisy ustawy o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej (tj. Dz. U. z 2019 r., poz. 294) dalej: u.n.p.p., wskazała listę radców prawnych wyznaczonych do udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej na terenie powiatu [...].

Powyższe pismo kwalifikowane jako czynność Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. w przedmiocie wskazania listy radców prawnych wyznaczonych do udzielenia nieodpłatnej pomocy prawnej , stało się przedmiotem skargi z dnia [...] listopada 2019 r., wniesionej w dniu [...] grudnia 2019r. ( data wpływu do organu) przez A.B. (dalej skarżący) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. , w której skarżący domagał się stwierdzenia niezgodności z prawem tego aktu lub stwierdzenia bezskuteczności tej czynności .

Skarga oparta została na zarzutach naruszenia przepisów :

1/ art.10 ust.1 pkt 2 w zw. z art.5 ust.1 u.n.p.p.

- przez pominięcie osoby skarżącego jako radcy prawnego na wspomnianej liście.,

- uzależnienie wskazania radcy prawnego , o którym mowa w art.10 ust.1 pkt 2 u.n.p.p. od nieumocowanych w ustawie przesłanek typu: niezaleganie ze składkami członkowskimi , niekaralności dyscyplinarnej , dopełnienie obowiązku w zakresie doskonalenia zawodowego,

2/ art.1, art. 23 , art.4 w zw. z art.6 ust.1 ustawy z dnia 6 lipca 1982r. o radcach prawnych przez naruszenie zasady wolności wykonywania zawodu radcy prawnego skarżącego bez wykluczenia terytorialnego powiatu w.

3/ art.10 ust.1 pkt 2 u.n.p.p przez brak powiązania imiennego wskazania radcy prawnego z wykazem planowanych dyżurów.

W uzasadnieniu skargi skarżący wywodził, że jest radca prawnym wykonującym zawód, wpisanym na listę radców prawnych. Pismem z dnia [...] października 2019r. złożył stronie przeciwnej deklaracje świadczenia nieodpłatnej pomocy prawnej w punktach nieodpłatnej pomocy prawnej organizowanej przez powiat w. , a w dniu [...] listopada 2019r.wpisał się na listę dyżurów w lokalizacji M.. Skarżący nie został uwzględniony w wykazie , stanowiącym pismo z dnia [...] listopada 2019 r., nr [...] , przesłanym Staroście Powiatu W. Powyższy wykaz sporządzony został z naruszeniem prawa , gdyż brak w nim powiązania imiennego wskazywanego radcy prawnego z wykazem planowanych dyżurów. , o którym mowa w art.9 ust.1 pkt 1 u.n.p.p. Według skarżącego wykaz ten ma charakter czynności z zakresu administracji publicznej w rozumieniu art. 3 § 1 pkt 4 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Rada Okręgowa Izby Radców Prawnych w W. ( dalej: organ , Rada OIRP ) w odpowiedzi na skargę wniosła o jej oddalenie jako niezasadnej . W tym zakresie organ wskazał ,że deklaracja udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej z dnia [...] i [...] października 2019r. skarżącego jako radcy prawnego nie została uwzględniona w procesie wyznaczania radców prawnych do świadczenia pomocy prawnej na terenie powiatu w. , gdyż skarżący jako radca prawny jest wpisany na listę radców prawnych Okręgowej Izby Radców Prawnych w R. i nie jest członkiem Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. Na poparcie powyższego stanowiska organ powołał się na § 2 uchwały nr [...] Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia [...] października 2018r. w sprawie ogłoszenia tekstu jednolitego Regulaminu wyznaczania radców prawnych do udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej i udokumentowania tej pomocy, z którego wynika, że dziekan rady okręgowej izby radców prawnych ma obowiązek zakomunikowania o terminie składnia deklaracji jedynie radcom danej rady okręgowej izby radców prawnych . Ponadto organ podniósł ,że ,że jest zobligowany do weryfikacji , czy zachodzą przesłanki wyłączające radcę prawnego z udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej , określone w § 5 wskazanej wyżej. uchwały nr [...] . Organ nie jest w posiadaniu żądnych informacji odnośnie skarżącego jako radcy prawnego .Natomiast w art. 6 RODO brak jest podstawy prawnej do wystąpienie do OIRP w R. o udostępnienie tych informacji , które są danymi osobowymi skarżącego . Przy czym o ile Rada OIRP w W. miałaby interes prawny do uzyskania takich informacji , to jednak rada OIRP w R. nie ma obowiązku prawnego w tym zakresie , a także brak jest innych podstaw prawnych do udzielania takich danych osobowych , przewidzianych w art.6 RODO..

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowieniem z dnia 31 stycznia 2010r. sygn. IV SA/Wr 12/20 , na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm..) dalej : p.p.s.a., odrzucił skargę z tym uzasadnieniem ,że zaskarżone pismo nie posiada cech decyzji administracyjnej, ani innej władczej formy działania administracji publicznej. W szczególności nie stanowi aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej, dotyczącego uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Z tego względu, nie może być ono przedmiotem kontroli sądu administracyjnego.

Skarżący wniósł skargę kasacyjną od powyższego orzeczenia , zaskarżając je w całości oraz domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.

Skarga kasacyjna oparta została na zarzutach naruszenie przepisów:

1/art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.w zw. z art. ustawy o nieodpłatnej pomocy prawnej przez niewłaściwą (antykonstytucyjną) wykładnię – zamiast wykładni prokonstytucyjnej zgodnej z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP w zw. z art. 78 ust. 2 Konstytucji RP;

2/ art. 141 § 4 p.p.s.a. przez brak wyjaśnienia (wykładni) podstawy prawnej rozstrzygnięcia, tj. art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., co czyni rozstrzygnięcie arbitralnym i dowolnym.

Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 24 września 2020r. sygn. II GSK 836/20 uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu do ponownego rozpoznania. W motywach rozstrzygnięcia Sąd II instancji podkreślił ,że istota sporu wymaga rozważenia, czy czynność Rady OIRP polegająca na wskazaniu listy radców prawnych wyznaczonych do udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej - stanowi czynność w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., a w konsekwencji, czy w rozpoznawanej sprawie zachodziły podstawy do odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a. Wobec tak zarysowanej istoty sporu prawnego zasadniczą kwestią jest ustalenie, jaki charakter ma czynność Rady OIRP w W. z dnia [...] listopada 2019 r., wydana we wskazanym przedmiocie oraz czy stanowi ona rozstrzygnięcie objęte dyspozycją przepisu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Potwierdzenie, że w rozpoznawanej sprawie mamy do czynienia z rozstrzygnięciem o charakterze administracyjnym ma bowiem zasadnicze znaczenie dla ustalenia dopuszczalności drogi sądowoadministracyjnej i dokonania jego kontroli w postępowaniu sądowoadministracyjnym..

Naczelny Sąd Administracyjny podzielił przy tym pogląd, że użyte w w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. sformułowanie "dotyczy" nie może być rozumiane jako dopuszczenie również pośredniego związku pomiędzy aktem lub czynnością a uprawnieniem lub obowiązkiem danego podmiotu określonym w przepisach prawa. Akt lub czynność powinny ustalać, stwierdzać lub potwierdzać uprawnienie lub obowiązek określony przepisami prawa administracyjnego. Skarga z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. nie może więc dotyczyć sytuacji, kiedy określone obowiązki wynikają wprost z przepisów prawa (por. T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz; Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis; Warszawa 2005, str. 61).

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia Sądu I instancji nie spełnia określonych przepisem art. 141 § 4 p.p.s.a. wymogów w zakresie podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienia., nie wyjaśniono również jakie są wzajemne relacje pomiędzy czynnością wskazania listy radców prawnych wyznaczonych do udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej, a przyznaniem podmiotowi uprawnienia świadczenia takiej pomocy. Brak dogłębnej analizy zakresu, charakteru i wpływu na prawa lub obowiązki jednostek zaskarżonej czynności organu, usuwa spod kontroli instancyjnej Naczelnego Sądu Administracyjnego wydane rozstrzygnięcie Sądu I instancji.

Jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd ,że w jego ocenie zaskarżona czynność Rady, obejmując swą treścią wskazanie listy radców prawnych wyznaczonych do świadczenia nieodpłatnej pomocy prawnej, a tym samym w pewnym sensie przyznając określonym podmiotom pewien status i uprawnienie, mogłaby stanowić akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Rozstrzygnięcie tego rodzaju, zawierając ową listę, niejako kreuje określone uprawnienia wskazanych w liście jednostek, pozbawiając jednocześnie takich uprawnień podmioty, które na tej liście się nie znalazły. W konsekwencji przyjętego przez Sąd I instancji rozstrzygnięcia należało zatem wyjaśnić, dlaczego zaskarżona czynność, zdaniem WSA, jednak nie wpływa bezpośrednio na sytuację prawną podmiotów, a tym samym nie posiada przymiotu samodzielnego orzeczenia.

Końcowo Naczelny Sąd Administracyjny zauważył , że istota regulacji zawartej w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., poprzez wprowadzenie której rozszerzono zakres kontroli sądów administracyjnych poza sferę decyzji i postanowień (art. 3 § 2 pkt 1 – 3 p.p.s.a.), polega na umożliwieniu kontroli działań administracji publicznej, które nie są podejmowane w sformalizowanych postępowaniach, a dotyczą praw i obowiązków podmiotów o charakterze publicznoprawnym. Skoro zatem lista radców prawnych, wskazana w zaskarżonej czynności, zawiera grupę podmiotów wyznaczonych do świadczenia nieodpłatnej pomocy prawnej, a ponadto tylko te podmioty mają zagwarantowaną możliwość realizowania działań w tym zakresie, o czym świadczy art. 10 ust. 1 pkt 2 ustawy o nieodpłatnej pomocy prawnej, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że Sąd I instancji zobowiązany był do rzeczowego uzasadnienia przyjętego przez siebie, odmiennego stanowiska. Przyjmując określone stanowisko w rozpoznawanej sprawie, WSA winien był wyjaśnić dlaczego - w jego ocenie - skarżona czynność organu nie kreowała odrębnych materialnoprawnych uprawnień dla wskazanych w liście radców prawnych oraz nie była czynnością z zakresu administracji publicznej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Badanie zasadności skargi wniesionej do sądu administracyjnego zawsze poprzedza sprawdzenie jej wymogów formalnych, w tym dopuszczalności wniesienia skargi poprzez ustalenie, czy nie zachodzi jedna z przesłanek jej odrzucenia w świetle art. 58 § 1 pkt 1 - 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), zwana dalej p.p.s.a. Natomiast skarga jest niedopuszczalna, jeżeli nie spełnia ustawowo określonych warunków odnośnie przedmiotu skargi, jej formy i treści. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 , poz. 137 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej (...), przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 2 p.p.s.a. sądy administracyjne powołane są do rozpoznawania spraw sądowo-administracyjnych. Natomiast granice kognicji rzeczowej sądu administracyjnego doprecyzowane zostały w art. 3 § 2 p.p.s.a. , zgodnie z którym kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg między innymi na inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23, 868, 996 i 1579), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. poz. 1947), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw ( pkt 4 ) ;

Określając zatem - z punktu widzenia wskazanej wyżej kognicji sądu administracyjnego oraz wiążących wskazań Naczelnego Sądu Administracyjnego - przedmiot skargi w analizowanej sprawie , rozważyć należy, czy zaskarżona czynność Rady OIPR polegająca na wskazaniu listy radców prawnych wyznaczonych do udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej jest czynnością , o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. W tym miejscu wskazać należy ,że dla uznania określonej prawnej formy działania organu administracji za akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., powinna się ona charakteryzować następującymi elementami , a mianowicie :

- po pierwsze, nie może być decyzją ani postanowieniem wydanym w postępowaniu jurysdykcyjnym, egzekucyjnym lub zabezpieczającym, zaskarżalnymi na podstawie art. 3 § 2 pkt 1-3 p.p.s.a.;

- po drugie , musi mieć charakter zewnętrzny, tj. musi zostać skierowana do podmiotu niepodporządkowanego organizacyjnie ani służbowo organowi wydającemu dany akt lub podejmującemu daną czynność;

- po trzecie , musi zostać skierowane do konkretnego, zindywidualizowanego adresata;

- po czwarte , musi dotyczyć spraw z zakresu administracji publicznej, a więc obejmować władcze działania organów administracji publicznej, którymi o treści uprawnienia lub obowiązku przesądza jednostronnie podmiot wykonujący administrację publiczną, a adresat jest tym działaniem związany;

- po piąte , musi obejmować uprawnienia lub obowiązki wynikające z przepisów powszechnie obowiązującego prawa (zob. T. Woś (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, wydanie VI, WK 2016 , J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, wydanie V, Lexis Nexis 2011 ) .

W badanej sprawie przedmiotem kontroli jest podjęta przez Radę OIRP w W. czynność z dnia [...] listopada 2019 r., nr [...] , adresowana do Starosty Powiatu W. , wskazująca listę radców prawnych wyznaczonych do udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej na terenie powiatu [...]. Zarówno z treści czynności będącej przedmiotem osądu , jak i z przepisów stanowiących podstawę prawną jej zastosowania wynika, że spełnia ona wskazane powyżej kryteria aktu lub czynności, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że za sprawę z zakresu administracji publicznej należy rozumieć wszelkie akty i czynności, które nie mają charakteru cywilnoprawnego, załatwiane przez organ administracji publicznej ( vide: uchwała składu pięciu sędziów NSA z dnia 23 czerwca 1997r.,sygn. OPK 1/97 (ONSA z 1997r, z. 4, poz. 149) . Przy czym w literaturze przedmiotu wyraża się pogląd, że "akty" i "czynności" nie oznaczają różnych prawnych form działania, lecz odnoszą się do indywidualnych czynności materialno-technicznych, które powodują powstanie skutku prawnego przez fakty (vide: J. Borkowski, Podmiot uprawniony do wniesienia skargi do sądu administracyjnego w świetle ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, ST 1997, nr 5). Taka czynność (akt) podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.

Merytoryczna ocena zaskarżonej czynności organu musi zostać poprzedzona analizą przepisów , stanowiących podstawę prawną do takiej formy działania tego organu. Podstawę prawną zaskarżonej czynności stanowiły przepisy ustawy z dnia 5 sierpnia 2015r. o nieodpłatnej pomocy prawnej , nieopłatnym poradnictwie obywatelskim oraz o edukacji prawnej , której art.10 ust.1 pkt 2 i ust.2 zobowiązuje radę okręgową izby radców prawnych do imiennego wskazywania radców prawnych oraz ich zastępców, wyznaczonych do udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej . Jak wynika z art.8 ust.1wskazanej ustawy zadania polegające na udzielaniu nieodpłatnej pomocy prawnej (...) są zadaniami zleconymi z zakresu administracji rządowej realizowanymi przez powiat w porozumieniu z gminami lub samodzielnie. Zadania , o których mowa w cytowanym wyżej art.8 ust.1 , są finansowane z budżetu państwa z części będącej w dyspozycji wojewodów przez udzielenie dotacji celowej powiatom ( art.19 ust.1 u.n.p.p.) . Powiat , realizując zadania , o których mowa w art.8 ust.1 u.n.p.p. może zwierać porozumienia z gminami na obszarze tego powiatu , określając w szczególności wykaz planowanych dyżurów na terenie gminy (...) ( art.9 u.n.p.p. ). Starosta sporządza też i aktualizuje listę jednostek nieodpłatnego poradnictwa , dostępnego dla mieszkańców powiatu , które obejmuje w szczególności nieodpłatną pomoc prawna i nieodpłatne poradnictwo obywatelskie ze wskazaniem punktów dyżurów , o których mowa w art.8 , wraz z ich specjalizacją , o ile została określona ( art.8a ust.1 pk t2 u.n.p.p.) .Przy czym powiat powierza połowę punktów do prowadzenia adwokatom i radcom prawnym z przeznaczeniem na udzielanie nieodpłatnej pomocy prawnej , a połowę organizacji pozarządowej prowadzącej działalność pożytku publicznego (...) ( art. 11 ust.1 u.n.p.p.). Oprócz zawierania porozumień z gminami ,ustawodawca w art.10 ust.1 u.n.p.p. nałożył na Starostę obowiązek corocznego zawierania z okręgową radą adwokacką i radą okręgową izby radców prawnych właściwych dla siedziby władz powiatu porozumienia w sprawie udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej na obszarze tego powiatu , określające z szczególności :

1) liczbę adwokatów i radców prawnych, którzy będą udzielać nieodpłatnej pomocy prawnej na obszarze powiatu, z uwzględnieniem potrzeby zapewnienia równomiernego udziału adwokatów i radców prawnych w wykonywaniu tego zadania, w tym z zakresu nieodpłatnej mediacji;

2) zobowiązanie okręgowej rady adwokackiej lub rady okręgowej izby radców prawnych do imiennego wskazywania adwokatów lub radców prawnych oraz ich zastępców, którymi są adwokaci lub radcowie prawni, wyznaczonych do udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej zgodnie z wykazem planowanych dyżurów, o którym mowa w art. 9 ust. 1 pkt 1 i ust. 3, uwzględniające dni oraz, jeśli to możliwe, godziny, w których planuje się dyżury, a także specjalizację dyżurów;

3)zasady wynagradzania adwokatów i radców prawnych udzielających nieodpłatnej pomocy prawnej;

4)zasady wykorzystania urządzeń technicznych w punkcie.

Przy czym w przypadku niezawarcia wskazanego wyżej porozumienia do dnia 30 listopada roku poprzedzającego rok , którego dotyczyłoby to porozumienie , starosta przekazuje dziekanom informacje w zakresie wykazu planowanych dyżurów na ternie gminy zawierającego dni oraz , jeżeli to możliwe godziny , w których planują się dyżury oraz adresy lokali, w których planuje się dyżury. Na podstawie tych informacji dziekan okręgowej rady adwokackiej i rady okręgowej izby radców prawnych wskazuje odpowiednio adwokatów lub radców prawnych , wyznaczonych do udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej ( art. 10 ust. 2 u.n.p.p.) .

Z analizy powyższych przepisów wynikają następujące wnioski :

-po pierwsze, udzielanie nieodpłatnej pomocy prawnej i zwiększanie świadomości prawnej społeczeństwa niewątpliwie należy do sfery zadań publicznych,

- po drugie , zawieranie corocznie przez powiat porozumienia z właściwymi okręgowymi radami adwokackimi i okręgowymi izbami radców prawnych jest obligatoryjne i służy prawidłowemu wykonaniu zadań nałożonych na powiat przepisami ustawy o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej,

- po trzecie ,organy samorządu adwokackiego i radcowskiego współdziałają ze powiatem w zakresie wykonywania zadań publicznych związanych z udzielaniem nieodpłatnej pomocy prawnej , wykonując tym zakresie kompetencje o charakterze publicznym i jako organy w sensie funkcjonalnym – zadania z zakresu administracji publicznej,

- po czwarte, sporna czynność wskazania przez Radę OIRP radców prawnych , wyznaczonych do udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej dotyczy bezpośrednio konkretnych uprawnień wynikających z przepisów prawa i nawiązuje do formuły wykonywania prawa.

W następstwie bowiem czynności wskazania przez Radę OIRP konkretnego z imienia i nazwiska radcy prawnego , radca prawny zawiera z powiatem umowę , na podstawie której udziela nieodpłatnej pomocy prawnej ( art.6 u.n.p.p.) . A zatem osobą uprawnioną do udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej nie jest każdy adwokat lub raca prawny , lecz tylko taki , który ma podpisaną umowę z powiatem , o której mowa w art.6 ust.1 u.n.p.p. Uprzednie wskazanie przez organ samorządu radcowskiego radcy prawego jako wyznaczonego do udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej , implikuje i warunkuje zawarcie przez niego umowy z powiatem na udzielanie nieodpłatnej pomocy prawnej.

W związku z tym ma rację skarżący , kiedy wywodzi ,że zaskarżone pismo obejmuje rozstrzygnięcie dotyczące uprawnienia skarżącego wynikającego przepisu powszechnie obowiązującego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejszej sprawie przychyla się do stanowiska, ze wynikanie uprawnień lub obowiązków z przepisów prawa w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. obejmuje zarówno pośrednie, jak i bezpośrednie oparcie uprawnienia nlub obowiązku na przepisie prawa ( vide: postanowienie NSA z 9 stycznia 2020r. sygn. II GSK971/19, ONSA2020/6/91) .

Spajając te część rozważań , stwierdzić należy, że dokonana na podstawie art.10 ust.1 pkt 2 i ust.2 u.n.p.p czynność Rady OIPR , polegająca na wskazaniu listy radców prawnych wyznaczonych do udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej stanowi czynność , o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.

W związku z taką kwalifikacją przedmiotu skargi i w kontekście zarzutów skargi, nasuwa się pytanie o procedurę i kryteria stosowane przez Radę OIRP przy ustaleniu listy wskazującej Staroście radców prawnych wyznaczonych do udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej. Podstawę prawną do określenia procedury w tym zakresie ustawodawca zawarł w art. 60 ustawy z dnia 6 lipca 1982r. o radcach prawnych ( tj. Dz.U. 2020 , poz.75) normującym kompetencje Krajowej Rady Radców Prawnych , którego pkt 8 lit. g przewiduje ,że do zakresu działania Krajowej Rady Radców Prawnych należy uchwalanie regulaminów dotyczących zasad wyznaczania radców prawnych do udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej, o której mowa w ustawie z dnia 5 sierpnia 2015 r. o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej, i dokumentowania udzielonej nieodpłatnej pomocy prawnej. Z powołaniem się na powyższą podstawę prawną Krajowa Rada Radców Prawnych podjęła w dniu 11 września 2015r. uchwałę nr 97/IX/2015 w sprawie Regulaminu wyznaczania radców prawnych do udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej i udokumentowani tej pomocy. Uchwałą nr 365 /X/2018

Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia 18 października 2018r. ogłoszono tekst jednolity Regulaminu wyznaczania radców prawnych do udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej i udokumentowania tej pomocy. ( dalej jako Regulamin)

Postanowienia wskazanego Regulaminu określającego zasady wyznaczania radców prawnych do udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej , mają rozstrzygające znaczenie dla oceny sposobu procedowania Rady OIRP w zakresie wskazania przez nią Staroście radców prawnych , wyznaczonych do udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej. Przepis § 2 tego regulaminu przewiduje, że dziekan rady okręgowej izby radców prawnych ma obowiązek na stronie BIP oraz przy użyciu innych zwyczajowo stosowanych środków i metod komunikowania się z radcami prawnymi danej okręgowej izby radców prawnych obwieszcza o terminie składania deklaracji udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej w danym roku kalendarzowym i wzywa radców prawnych do składania deklaracji według ustalonego wzoru. Z treści powyższego przepisu trafnie organ wywiódł ,że dziekan ma obowiązek zakomunikowania o terminie składnia deklaracji jedynie radcom danej rady okręgowej izby radców prawnych . Za taką interpretacją przemawia również brzmienie art. 52 ust.3 pkt 1 ustawy o radcach prawnych , zgodnie z którym do zakresu działania rady okręgowej izby radców prawnych należy w szczególności reprezentowanie interesów zawodowych członków okręgowej izby radców prawnych , a więc nie każdej , tylko danej izby radców prawnych.

W badanej sprawie pozostaje poza sporem, że skarżący nie jest wpisany na listę radców prawnych Rady OIRP w W. Przypomnieć w tym miejscu należy ,że prawo wykonywania zawodu radcy prawnego powstaje z chwilą dokonania wpisu na listę radców prawnych i złożenia ślubowania ( art.23 ustawy o radcach prawnych) . Do kompetencji samorządu zawodowego , reprezentującego zawód zaufania publicznego , do którego zalicza się zawód radcy prawnego , należy decydowanie o prawie wykonywania zawodu oraz prowadzenie listy osób wykonujących aktualnie ten zawód ( art. 52 ust.4 ustawy o radcach prawnych. Wiążą się z tym uprawnienia rady okręgowej izby radców prawnych do kontroli i oceny wykonywania zawodu radcy prawnego , co wynika z art. 22 i art.54 ust.3 pkt 3 ustawy o radcach prawnych.. Kontrolę przeprowadzają i oceny dokonują wizytatorzy powołani przez radę spośród radców prawnych ( zd. drugie art. 22 ustawy o radcach prawnych) . Należy więc uznać ,że chodzi o radców prawnych danej rady. OIRP .

Wprawdzie jak wynika z art.49 ustawy o radcach prawnych radcowie prawni i aplikanci radcowscy zamieszkali na terenie danego okręgu tworzą. okręgowa izbę radców prawnych. Ale uchwałę o wpisie na listę radców prawnych może podjąć rada okręgowa izby radców prawnych właściwa także ze względu na miejsce złożenia wniosku , a zatem niekoniecznie ze względu na miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się o wpis ( art. 24 ust.2 ustawy o radcach prawnych). Natomiast radca prawny obowiązany jest zawiadomić właściwą okręgową izbę radców prawnych o podjęciu wykonywania zawodu i formach jego wykonywania , o adresie i nazwie kancelarii lub spółki oraz podać adres dla doręczeń ( art. 8 ust.3 ustawy o radcach prawnych ). W takim kontekście właściwa okręgowa izba radców prawnych . o której mowa w cytowanym wyżej przepisie to taka , w której radca prawny uzyskał się wpis na listę radców prawnych , a nie dowolna lub każda okręgowa izba radców prawnych.

Powyższe unormowania dowodzą ,że rada okręgowej izby radców prawnych ma kompetencje związane ze staraniem się o zapewnienie należytego wykonywania zawodu nie wobec wszystkich radców prawnych zamieszkujących na terenie danego okręgu , lecz tylko wobec tylko , którzy są wpisani na prowadzoną przez nią listę. radców prawnych . W świetle komentowanego powyżej przepisu art.10 ust.1 u.n.p.p. i art. 49 ust.1 ustawy o radcach prawnych nasuwa się wniosek , że skoro powiat corocznie zawiera z radą okręgową izby radców prawnych właściwą dla siedziby władz powiatu porozumienie w sprawie udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej na obszarze tego powiatu , to można przyjąć , że intencją ustawodawcy było to , aby pomoc ta była świadczona przez radców prawnych zrzeszonych w izbie radców prawnych właściwej dla władz powiatu .

To stwierdzenie , zdaniem Sądu przekłada się również na czynność wskazania przez Radę OIRP listy radców prawnych wyznaczonych do udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej . Zważywszy, że § 5 wskazanego powyżej Regulaminu określającego zasady wyznaczania radców prawnych do udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej enumeratywnie wymienia bezwzględne przesłanki uniemożliwiające wyznaczenie radcy prawnego do udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej. Wśród nich jest mowa o niekaralności dyscyplinarnej, o niedopełnieniu obowiązku zawodowego radcy prawnego w zakresie doskonalenia zawodowego w ostatnim cyklu szkoleniowym i o zaleganiu z opłatami z tytułu składek członkowskich w dniu składania deklaracji. Z tych dwóch ostatnich przesłanek warunkujących wyznaczenie radcy prawnego do udzielanie przez niego nieodpłatnej pomocy prawnej , aplikujący do tego radca prawny jest w stanie " rozliczyć się" tylko w radzie , w której uzyskał wpis na listę radców prawnych.

Ze złożonej w dniu [...] października 2019 r. deklaracji skarżącego wynika, że nie był on karany dyscyplinarnie , dopełnił on obowiązku zawodowego w zakresie doskonalenia zawodowego w ostatnim cyklu szkoleniowym oraz nie zalega z opłatami z tytułu składek członkowskich w dniu składania deklaracji. Złożone w tym zakresie oświadczenie skarżącego nie mogło - z przyczyn obiektywnych - być poddane być weryfikacji ze strony Rady OIRP w W. z powodu braku dostępu do tychże danych , będącymi danymi osobowymi , zdefiniowanymi przez prawodawcę unijnego w art. 4 pkt 1 RODO jako wszelkie informacje dotyczące zidentyfikowanej lub możliwej do zidentyfikowania osoby fizycznej zidentyfikowanej lub możliwej do zidentyfikowania osobie fizycznej . Powyższe dane są w posiadaniu Rady OIRP w R. i ten podmiot jest administratorem uprawnionym do ich przetwarzania.

W tym miejscu wskazać należy ,że do warunków prawnych przetwarzania danych osobowych ,stanowiących pełny katalog przesłanek legalizujących przetwarzanie danych należą:

1/ zgoda podmiotu danych ( art.6 ust.1 lit. a RODO) ,

2/ wykonanie lub zawarcie umowy ( art.6 ust.1 lit. b RODO),

3/ prawny obowiązek ( art.6 ust.1 lit. c RODO),

4/ ochrona żywotnych interesów ( art.6 ust.1 lit. d RODO) ,

5/ wykonywanie zadania publicznego lub władzy publicznej powierzonej administratorowi ( art.6 ust.1 lit. e RODO) ,

6/ prawnie uzasadniony interes administratora lub strony trzeciej ( art.6 ust.1 lit. f RODO) .

W świetle wyartykułowanej w art. 5 lit. a RODO zasady zgodności przetwarzania z prawem, zaistnienie choć jednej z przesłanek , o których mowa w cytowanym wyżej art.6 ust.1 RODO , przesądza o legalności przetwarzanie danych. Trafnie wywiódł organ ,że w art. 6 RODO nie zawiera podstawy prawnej do wystąpienie do OIRP w R. o udostępnienie tych informacji , które są danymi osobowymi skarżącego.

Rekapitulując powyższe stwierdzić należy ,że nie można pod adresem Rady OIRP skutecznie wyartykułować zarzutu naruszenia Regulaminu wyznaczania radców prawnych do udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej i udokumentowania tej pomocy. W związku z tym pominięcie z przyczyn wskazanych wyżej deklaracji skarżącego w procedurze wskazania przez Rady OIRP w W. listy radców prawnych wyznaczonych do udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej na terenie powiatu [...] nie naruszało prawa , w tym możliwości wykonywania zawodu radcy prawnego zgodnie z art. 3 , art. 4 i art.6 ustawy o radcach prawnych .

Stwierdzenie powyższego oznacza ,że skarga przedstawia się jako niezasadna , co obligowało Wojewódzki Sad Administracyjny we Wrocławiu do jej oddalenia na podstawie art.151 p.p.s.a.