Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1881/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-01-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6290 Reforma rolna
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 156
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 3,  art. 5
journal: Dz.U. 1945 nr 57 poz 321
law: Dekret z dnia 28 listopada 1945 r. o przejęciu niektórych nieruchomości ziemskich na cele reformy rolnej i osadnictwa.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska (spr.) Sędziowie WSA Jolanta Dargas WSA Anna Wesołowska Protokolant specjalista Joanna Pleszczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi Skarbu Państwa Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo[...] na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie reformy rolnej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] września 2015 r. nr [...] po rozpatrzeniu wniosków o ponowne rozpatrzenie sprawy - złożonych przez: Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe [...] oraz Gminę [...] od decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] czerwca 2015 r.

nr [...]:

utrzymał powyższą decyzję w mocy.

W uzasadnieniu organ przedstawił następująco stan sprawy:

Wojewódzki Urząd Ziemski w W. orzeczeniem z [...] czerwca 1945 r. nr L. dz. [...], uznał, że nieruchomość ziemska "[...]" o pow. [...] ha, stanowiąca własność R. i J. M., nie podpada pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej [dalej: "dekret PKWN"]. Minister Rolnictwa i Reform Rolnych zarządzeniem z [...] stycznia 1949 r.

nr [...], wydanym na podstawie art. 1 pkt 4 oraz art. 3 i art. 5 dekretu

z 28 listopada 1945 r. o przejęciu niektórych nieruchomości ziemskich na cele reformy rolnej i osadnictwa (Dz. U. Nr 57, poz. 321) [dalej: "dekret o przejęciu niektórych nieruchomości"], przejął ww. nieruchomość na własność Skarbu Państwa stwierdzając, że została ona faktycznie rozparcelowana przed 1 sierpnia 1945 r.

Następnie, Minister Rolnictwa i Reform Rolnych orzeczeniem z [...] grudnia 1949r. nr [...], wydanym na podstawie art. 101 ust. 1 lit. b) rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym (Dz. U. Nr 36, poz. 341 ze zm.) w punkcie pierwszym uchylił ww. orzeczenie WUZ

w W. z [...] czerwca 1945 r. oraz własne zarządzenie z [...] stycznia 1949 r., jako wydane bez podstawy prawnej, a w punkcie drugim uznał przedmiotową nieruchomość "[...]" za podpadającą pod działanie przepisu art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, po rozpatrzeniu wniosku A. M., decyzjami z: [...] grudnia 2004 r. nr [...] oraz [...] czerwca 2005 r. nr [...], stwierdził nieważność orzeczenia Ministra Rolnictwa

i Reform Rolnych z [...] grudnia 1949 r. znak: [...] - jako wydanego z rażącym naruszeniem prawa.

Wnioskiem z 13 grudnia 2013 r. A.M. wniosła do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi o stwierdzenie nieważności ww. zarządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z [...] stycznia 1949 r. o przejęciu nieruchomości ziemskiej "[...]" na własność Państwa.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z [...] czerwca 2015 r. nr [...] stwierdził nieważność zaskarżonego zarządzenia w części dotyczącej [...] ha gruntów faktycznie nierozparcelowanych przed 1 sierpnia 1945r., które zostały oznaczone na załączonej mapie szrafurą koloru szarego, a ponadto odmówił stwierdzenia nieważności zaskarżonego zarządzenia w pozostałej części.

Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wniósł Skarb Państwa PGL LP Nadleśnictwo [...] zarzucając naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 Kpa i art. 158 § 1 Kpa poprzez błędne uznanie, że w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki do stwierdzenia nieważności, w sytuacji, gdy takie przesłanki nie zaistniały.

Ponadto, wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wniosła Gmina [...] zarzucając zaskarżonej decyzji rażące naruszenie prawa przez jego błędną wykładnię

i zastosowanie, a w szczególności: art. 156 § 2 Kpa w związku z art. 158 § 2 Kpa. Gmina K. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w zakresie, w jakim stwierdza ona nieważność zarządzenia Ministra Rolnictwa

i Reform Rolnych z [...] stycznia 1949 r. w części dotyczącej [...] ha gruntów, które zostały oznaczone na mapie stanowiącej załącznik do zaskarżonej decyzji szrafurą koloru szarego, w części ww. gruntów o powierzchni [...] ha i orzeczenie,

iż przedmiotowe zarządzenie Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych w zakresie obszaru ww. gruntów o powierzchni [...] ha wydane zostało jedynie z ewentualnym naruszeniem prawa (art. 158 § 2 Kpa w związku z art. 156 § 2 Kpa).

Ponownie rozpoznając sprawę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi przypomniał, że dotyczy ona ustalenia czy zarządzenie Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych

z [...] stycznia 1949 r., orzekające o przejęciu na własność Skarbu Państwa nieruchomości ziemskiej "[...]", o obszarze [...] ha, w powiecie [...], stanowiącej własność R. M. syna J. M. - zostało wydane zgodnie z obowiązującymi przepisami prawnymi oraz zbadania czy zaskarżona decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi naruszyła przepisy prawa przez jego błędną wykładnię lub zastosowanie.

Organ podniósł, że zgodnie z orzeczeniem WUZ w W.z [...] czerwca 1945r. nieruchomość ziemska "[...]" została uznana za niepodpadającą pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN, gdyż zawierała ogółem [...] ha, w tym użytków rolnych [...]ha. Następnie, przywoływanym zarządzeniem z [...] stycznia 1949 r., Minister Rolnictwa i Reform Rolnych przejął na własność Skarbu Państwa na rzecz Państwowego Funduszu Ziemi wyżej określoną nieruchomość ziemską "[...]". Podstawą przejęcia powyższej nieruchomości był art. 1 ust. 4 dekretu

o przejęciu niektórych nieruchomości, zgodnie z którym na cele reformy rolnej oraz osadnictwa mogły być przejęte wszelkie nieruchomości ziemskie, które nie podpadały pod działanie dekretu PKWN oraz które w toku przeprowadzania reformy rolnej zostały w terminie do 1 sierpnia 1945 r. faktycznie rozparcelowane.

Kwestią wymagającą ustalenia było zatem zbadanie zaistnienia drugiej przesłanki z art. 1 ust. 4 dekretu o przejęciu niektórych nieruchomości, dotyczącej faktycznego rozparcelowania gruntów przejętych na rzecz Skarbu Państwa do

1 sierpnia 1945 r. Pierwsza przesłanka dotycząca braku możliwości zastosowania przepisów dekretu PKWN w stosunku do przejętej nieruchomości - ze względu na niespełnianie przez użytki rolne powyższego majątku normy obszarowej z art. 2 ust.

1 lit. e) dekretu PKWN - była bowiem bezsporna.

Po przeprowadzeniu szczegółowej analizy obszernego materiału dowodowego w oparciu o ustalenia powołanego w sprawie biegłego geodety, Minister Rolnictwa

i Rozwoju Wsi wykazał w decyzji I instancji, że nieruchomość ziemska "[...]" - utworzona w wyniku parcelacji majątku [...] w 1921 r., posiadająca urządzoną księgę wieczystą "[...]" i stanowiąca w latach trzydziestych oraz czterdziestych XX wieku własność R.M. i jej syna J. M. - została rozparcelowana jedynie częściowo, a nie całkowicie. Nierozparcelowanie części gruntów w terminie do 1 sierpnia 1945 r., warunkowało - zgodnie ze wskazaną normą

z art. 1 ust. 4 dekretu o przejęciu niektórych nieruchomości - brakiem możliwości przejęcia powyższych gruntów.

Ponowna analiza zgromadzonego obszernego materiału dowodowego zarówno graficznego, jak i opisowego wykazała zdaniem organu, że nieruchomość ziemska "[...]" została rzeczywiście rozparcelowana jedynie częściowo

Powyższe wynika z:

1) pisma Okręgowego Urzędu Ziemskiego w W. kierowanego [...] lutego 1945r. do Powiatowego Urzędu Ziemskiego w M.;

2) pisma R. M. kierowanego do Urzędu Ziemskiego w M.. z [...] lipca 1945 r.;

3) pisma Ministerstwa Rolnictwa i Reform Rolnych z [...] kwietnia 1945 r. adresowanego do Wojewódzkiego Pełnomocnika do Spraw Reformy Rolnej;

4) pisma Pełnomocnika Rządu RP dla spraw Reformy Rolnej na woj. [...]

z [...] maja 1945 r.;

5) raportu inspektora L. M. adresowanego do Ministra Rolnictwa

i Reform Rolnych;

6) szkiców orientacyjnych działek rozparcelowanego majątku [...]", sporządzonych 9 listopada 1944 r. przez Z. N.;

7) wykazu rozparcelowanych majątków na podstawie dekretu z 6 września 1944 r., dla których nie zostały sporządzone w toku parcelacji miejscowe plany zagospodarowania terenu;

8) dokumentu Urzędu Wojewódzkiego w S. z lat czterdziestych XX wieku;

9) wykazu osób, które otrzymały ziemię orną z gruntów pomajątkowych "[...]" z lat czterdziestych XX wieku;

10) listy osób z 28 listopada 1944 r., którym nadano części majątku [...], gm. [...], pow. [...], poprzez rozparcelowanie [...] ha dla [...] nabywców.

11) 9 aktów nadania ziemi z majątku "[...]" (bez uwidocznionej daty sporządzenia).

Mając na uwadze trudności w ustaleniu powierzchni gruntów, które zostały rozparcelowane przed 1 sierpnia 1945 r. - organ uznał, że w sprawie koniecznym było dopuszczenie dowodu z opinii biegłego dotyczącej naniesienia granic działek faktycznie rozparcelowanych przed 1 sierpnia 1945 r. oraz działek faktycznie nierozparcelowanych - wchodzących łącznie w skład nieruchomości ziemskiej "[...]", stanowiącej własność R. M. i jej syna J. M., które zostały przejęte na rzecz Skarbu Państwa na podstawie zarządzenia Ministra Rolnictwa

i Reform Rolnych z [...] stycznia 1949 r. na obecną mapę ewidencyjną terenu. Wyniki pracy biegłego stanowią załącznik mapowy z legendą do zaskarżonej decyzji. Dokonana kalibracja w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, pozwoliła stwierdzić, że faktyczne rozparcelowanie części nieruchomości ziemskiej "[...]" przed 1 sierpnia 1945r. dotyczyło powierzchni [...]ha.

Powyższe wynika z zestawienia szkiców orientacyjnych dotyczących rozparcelowanego majątku "[...]" w zakresie: działek ziemi ornej (szkic

z 9 listopada 1944 r.) oraz łąkowych (szkic z 14 listopada 1944 r.) z informacjami zawartymi na planie-szkicu gruntów majątku "[...]" z 1949 r. wraz z rejestrem pomiarowym.

Mając powyższe na uwadze, organ ponownie uznał, że działania Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych podjęte w stosunku do gruntów o powierzchni [...] ha - które zostały faktycznie rozparcelowane przed 1 sierpnia 1945 r. - były zgodne z art.

1 pkt. 4 dekretu o przejęciu niektórych nieruchomości, zgodnie z którym na cele reformy rolnej oraz osadnictwa mogły być przejęte wszelkie nieruchomości ziemskie, które

w toku przeprowadzania reformy rolnej zostały w terminie do 1 sierpnia 1945 r. faktycznie rozparcelowane i jednocześnie nie podpadały pod działanie dekretu PKWN.

Ponadto, w oparciu o szczegółowy materiał dowodowy organ stwierdził, że zarządzenie Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z [...] stycznia 1949 r. rażąco naruszało art. 1 pkt. 4 dekretu o przejęciu niektórych nieruchomości, w zakresie gruntów o powierzchni [...]ha, które nie zostały faktycznie rozparcelowane przed

1 sierpnia 1945r. Powierzchnia powyższych gruntów stanowiła różnicę pomiędzy całkowitym obszarem [...]ha przejętym na rzecz Państwowego Funduszu Ziemi,

a powierzchnią gruntów [...]ha, które zostały faktycznie rozparcelowane w terminie do 1 sierpnia 1945 r. i jednocześnie nie podpadały pod działanie dekretu PKWN.

Ustalenia dokonane w zaskarżonej decyzji zdaniem organu ponownie rozpoznającym sprawę w pełni odpowiadają zgromadzonemu materiałowi dowodowemu w sprawie.

Dlatego też organ nie podzielił zarzutów przedstawionych w stosunku do zaskarżonej decyzji przez PGL LP Nadleśnictwo [...]. Z wniosku PGL LP Nadleśnictwo [...] o ponowne rozpatrzenie sprawy, nie wynika też w jaki sposób Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi miałby naruszyć w zaskarżonej decyzji art. 156 § 1 pkt 2 Kpa i art. 158 § 1 Kpa. Skarżący w żaden sposób nie uzasadnia również postawionego gołosłownego twierdzenia, że "przedmiotowa nieruchomość w sposób zgodny z prawem została przejęta na rzecz Skarbu Państwa".

Nie można również, zdaniem organu, zgodzić się z zarzutami Gminy [...], że zaskarżona decyzja rażąco naruszyła prawo poprzez jego błędną wykładnię

i zastosowanie, a w szczególności art. 156 § 2 w związku z art. 158 § 2 Kpa, poprzez nieuwzględnienie, że grunty o powierzchni [...]ha, które zostały oznaczone

w zaskarżonej decyzji, jako grunty faktycznie nierozparcelowane, stały się przedmiotem obrotu cywilnoprawnego i/lub publicznoprawnego i w stosunku do których zastosowanie powinny mieć art. 156 § 2 i art. 158 §2 kpa.

Należy zauważyć, że zgodnie z przywoływanym przez skarżącą Gminę [...] art. 156 § 2 Kpa nie stwierdza się nieważności decyzji z przyczyn wymienionych w § 1 pkt 1, 3, 4 i 7, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło dziesięć lat, a także gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne. W zaskarżonej decyzji organu nie wystąpiły przesłanki o których mowa w art. 156 § 1 pkt 1, 3, 4 i 7 Kpa, jak również nie istniały przesłanki warunkujące stwierdzenie, że zarządzenie Ministra Rolnictwa

i Reform Rolnych z [...] stycznia 1949 r. wywoływało nieodwracalne skutki prawne. Stosownie do utrwalonego orzecznictwa sądowego nieodwracalność skutków prawnych ma bowiem miejsce wówczas, gdy organ administracyjny w drodze postępowania administracyjnego nie jest w stanie, w granicach swoich kompetencji wyznaczonych prawem, cofnąć ani odwrócić skutków prawnych, jakie wywołała decyzja. Oznacza to, że jeżeli określony skutek prawny jest rezultatem wydania decyzji administracyjnej, to nie można przyjąć, iż jest to skutek nieodwracalny (por. uchwała NSA z 16 grudnia 1996 r. sygn. akt OPS 7/96, wyrok NSA z 10 marca 2003 r. sygn. akt I SA 2062/01, uchwała NSA z 20 marca 2000 r. sygn. akt OPS 14/99).

Zdaniem organu istotne jest, że bezpośredni związek w relacji ostateczna decyzja (zarządzenie) - skutek (cywilnoprawne zbycie nieruchomości) zachodzi wówczas, gdy obrót cywilnoprawny nieruchomością poprzedzony został decyzją administracyjną (zarządzeniem), którą ustawa wskazywała jako warunek konieczny do zawarcia umowy cywilnoprawnej zbycia nieruchomości. Natomiast wskazane zarządzenie Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z [...] stycznia 1949 r. odnosiło się - zgodnie z art. 1 pkt. 4 dekretu o przejęciu niektórych nieruchomości - do gruntów, które już zostały rozparcelowane (do 1 sierpnia 1945 r.), więc nie było wydawane w celu uregulowania stanu prawnego spornej nieruchomości na potrzeby planowanego przez Państwo obrotu v cywilnoprawnego. Natomiast późniejsze dysponowanie gruntu na rzecz osób trzecich nie było zatem powiązane z orzeczeniem z 1949 r., ale było skutkiem prowadzonej przez publicznego właściciela polityki w dziedzinie gospodarowania nieruchomościami. Zdarzenia prawne takie jak zbycie nieruchomości w formach cywilnoprawnych, czy też komunalizacja nieruchomości to, zdaniem organu, inne zdarzenia prawne, nie będące bezpośrednimi skutkami orzeczenia stwierdzającego przejęcie nieruchomości na cele reformy rolnej (por. wyrok NSA z dnia 8 marca 2006 r. sygn. akt OSK 1773/04). Dlatego też zdaniem organu

w tej sprawie o nieodwracalności skutków prawnych nie może być mowy. Nie mają więc znaczenia argumenty skarżącej Gminy K., wskazujące, że działki o łącznej powierzchni [...] ha stały się przedmiotem późniejszego obrotu publicznoprawnego

i cywilnoprawnego.

Skoro zatem w sprawie nie nastąpiło naruszenie art. 156 § 2 Kpa, to nie nastąpiło również zdaniem organu naruszenie art. 158 § 2 Kpa, który procesowo jest powiązany z art. 156 § 2 Kpa.

Na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] września 2015 r. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył Skarb Państwa – Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Nadleśnictwo [...] zarzucając jej wydanie z naruszeniem art. 156 § 1 pkt 2 i art. 158 § KPA w związku z art. 1 pkt 4, art.

3 i art. 5 dekretu PKWN z dnia 28 listopada 1945 r. o przejęciu niektórych nieruchomości ziemskich na cele reformy rolnej i osadnictwa (Dz. U. Nr 57, poz. 321) poprzez błędne uznanie, że w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki do stwierdzenia nieważności, w sytuacji gdy przesłanki takie nie zaistniały wnosząc o jej uchylenie oraz uchylenie decyzji ją poprzedzającej.

W uzasadnieniu skarżący podniósł, że skoro ten sam organ rozpoznaje sprawę

w dwóch instancjach to trudno spodziewać się innego rozstrzygnięcia w sprawie, abstrahując zatem od zgodności z Konstytucją RP instytucji ponownego rozpoznania sprawy przez organ skarżący podniósł, że istota stwierdzenia nieważności sprowadza się do wyeliminowania z obrotu aktów prawnych jedynie w sytuacjach nadzwyczajnych, gdy naruszenie przepisów ma charakter oczywisty. Zdaniem skarżącego w niniejszej sprawie zakres postępowania dowodowego i ilość wydanych wzajemnie sprzecznych orzeczeń wskazuje, ze sprawa nie jest oczywista. Zatem jego zdaniem brak było podstaw do stwierdzenia nieważności zaskarżonego aktu.

Zdaniem skarżącego przedmiotowa nieruchomość w sposób zgodny z art. 1 pkt 4, art. 3 i art. 5 dekretu PKWN została przejęta na rzecz Skarbu Państwa.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko wyrażone

w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjne w Warszawie zważył co następuje:

Zgodnie z art 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sadów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, ze w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zarówno zaskarżona decyzja, jak i decyzja ją poprzedzająca nie naruszają prawa.

Materialnoprawną podstawę kontrolowanego w trybie nadzorczym zarządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia [...] stycznia 1949 r., stanowił przepis art. 1 pkt 4 dekretu z dnia 28 listopada 1945 r., zgodnie z którym na cele reformy rolnej

i osadnictwa mogły być przejmowane wszelkie nieruchomości ziemskie niepodpadające pod działanie dekretu z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, które w toku przeprowadzenia reformy rolnej zostały w terminie do dnia 1 sierpnia 1945 r. faktycznie rozparcelowane.

Warunkiem zastopowania tego trybu przejęcia była zatem nie tylko okoliczność, ze nieruchomość musiała mieć charakter nieruchomości ziemskiej, która nie podpadła pod działanie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, ale także faktyczne rozparcelowanie miało nastąpić w toku przeprowadzenia reformy rolnej. Stąd też znaczenia określenia "faktyczne rozparcelowane" należy poszukiwać w rozporządzeniu z dnia 1 marca 1945 r. Jak wynika natomiast z przepisów tego rozporządzenia, przejęcia majątków dokonywali upoważnieni przez Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych pełnomocnicy, wojewódzkie lub powiatowe urzędy ziemskie poprzez protokolarny spis objętych nieruchomości wraz z inwentarzem (§ 10 ust. 1 i 2). Po sporządzeniu spisu przejętych majątków ziemskich (...) i ogłoszeniu wykazu majątków wyłączonych spod parcelacji, pełnomocnik powiatowy ustalał, po porozumieniu z poszczególnymi komisjami reformy rolnej, plan podziału posiadanego zapasu ziemi pomiędzy poszczególne gromady (§ 19). Następnie pełnomocnik gminny przeprowadzał na ogólnym zebraniu uprawnionych w danej gromadzie do korzystania z reformy rolnej, wybór komisji podziału ziemi z osobna dla każdej nieruchomości podlegającej podziałowi (§ 20 ust. 1) Projekt podziału ziemi opracowywała komisja podziału ziemi (§ 22 ust. 1). Projekt ten oddawany był następnie do wiadomości i rozpatrywany na ogólnym zebraniu uprawnionych do korzystania z reformy rolnej (§ 27). Projekt podziału ziemi zatwierdzany był przez pełnomocnika powiatowego po zasięgnięciu opinii komisarza ziemskiego oraz mierniczego (§ 29), a następnie podpisywany był przez członków komisji podziału ziemi, pełnomocnika gminnego, komisarza ziemskiego i mierniczego (§ 30). Faktycznego podziału ziemi według zatwierdzonego projektu podziału dokonywali mierniczy wydelegowani przez powiatowy urząd ziemski

(§ 31 ust. 1). W wypadkach braku odpowiedniej ilości mierniczych dla dokonania podziału ziemi, faktyczny podział mógł być przeprowadzony prowizorycznie na gruncie przez komisje podziału ziemi pod ogólną kontrola mierniczego (§ 31 ust. 2). Po zatwierdzeniu projektu podziału zgodnie z § 29 oraz po wydzieleniu działek na gruncie

i podziale inwentarza pełnomocnik powiatowy z komisarzem ziemskim wprowadzali nabywców w posiadanie ziemi oraz wręczali im dokument nadania ziemi i inwentarza

z podpisem pełnomocnika i komisarza ziemskiego (§ 33 ust. 1). Powiatowe urzędy ziemskie powoływały następnie dla oszacowania przydzielonych działek i inwentarza dla każdej gminy z osobna komisje klasyfikacyjno-szacunkowe (§ 34), które to po – klasyfikacji i oszacowaniu działek i inwentarza – sporządzały protokół z dokonanych czynności (§ 37 ust. 1). Po dokonaniu czynności wyszczególnionych w § 37 powiatowy urząd ziemski wydawał decyzję w przedmiocie klasyfikacji i szacunku (...) (§ 38).

Przedstawiony stan prawny wskazuje, że podział ziemi przeprowadzony w trybie reformy rolnej, stanowił proces składający się z kilku etapów, w których brały udział różne podmioty: komisja podziału, ogólne zebranie uprawnionych do korzystania

z reformy, pełnomocnik gminny, pełnomocnik powiatowy, komisarz ziemski, mierniczy. Tym samym, użyte w art. 1 pkt 4 dekretu z dnia 28 listopada 1945 r. "określenie "faktycznie rozparcelowane" należy rozumieć zgodnie z powołanymi przepisami rozporządzenia w taki sposób, ze najpierw musiało mieć miejsce zatwierdzenie projektu podziału, a następnie faktyczny podział na gruncie według zatwierdzonego projektu podziału dokonany przez mierniczego do dnia 1 sierpnia 1945 r.

Z materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie bezspornie wynika, ze nieruchomość ziemska wchodząca w skład majątku "[...]" o obszarze [...] ha położona w powiecie [...] stanowiąca własność R. M.

i jej syna J. M. nie podpadała pod działanie art. 2 ust. 1 pkt 2 dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej (vide orzeczenie WUZ w W. z dnia [...] czerwca 1945 r.).

Kwestią sporną było natomiast ustalenie czy zaistniała druga przesłanka z art. 1 ust. 4 dekretu o przejęciu niektórych nieruchomości dotycząca faktycznego rozparcelowania gruntów przejętych na rzecz SP do dnia 1 sierpnia 1945 r.

Odnosząc się do powyższego wskazać należy, ze choć w aktach sprawy brak jest dokumentów, które utrwalałyby czynności związane ze sporządzeniem i zatwierdzeniem projektu podziału ziemi oraz faktycznym jej podziałem przez mierniczego (§20-31 rozporządzenia z dnia 1 marca 1945 r.), to jednak organ nadzoru uzyskał inne dokumenty pośrednio świadczące o tym, że faktycznej parcelacji gruntu dokonano przed dniem 1 sierpnia 1945 r.

Są to dokumenty, z których wynika, ze nieruchomość ziemska "[...]" została rozparcelowana jedynie częściowo tj. pismo Okręgowego Urzędu Ziemskiego

w W. kierowane [...] lutego 1945 r. do Powiatowego Urzędu Ziemskiego w M., pismo R. M. kierowane do Urzędu Ziemskiego

z M. z dniu [...] lipca 1954 r., pisma Ministerstwa Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia [...] listopada 1945 r. skierowanego do Wojewódzkiego Pełnomocnika do Spraw Reformy Rolnej, pisma pełnomocnika Rządu RP do spraw Reformy Rolnej na woj. [...]z dnia 12 maja 1945 r., raportu inspektora L. M. skierowanego do Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych, szkiców orientacyjnych działek rozparcelowanego majątku "[...]" sporządzonych 9 listopada 1944 r. przez Z. N., wykaz rozparcelowanych majątków na podstawie dekretu

z 6 września 1944 r., dla których nie zostały sporządzone w toku parcelacji miejscowe plany zagospodarowania terenu, wykaz osób, które otrzymały ziemię orną z gruntów majątku [...] z lat 40 XX wieku, lista osób sporządzona w dniu [...] listopada

1944 r., którym nadano ziemię z części majątku [...] poprzez rozparcelowanie [...]ha dla 16 nabywców oraz 9 aktów nadania ziemi.

Dowodem, który ostatecznie ustalił granice działek z majątku [...] faktycznie rozparcelowanych przed dniem 1 sierpnia 1945 r. oraz działek faktycznie nierozparcelowanych wchodzących w skład majątku [...] była opinia biegłego, który naniósł granice powyższych działek na aktualną mapę ewidencyjną terenu.

Z dokonanej przez biegłego kalibracji w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wynika, że faktyczne rozparcelowanie części nieruchomości ziemskiej [...] przed dniem 1 sierpnia 1945 r. dotyczyło powierzchni [...] ha. Wynika, to

z zestawienia szkiców orientacyjnych działek ziemi ornej (szkic z 9 listopada 1944 r.)

oraz łąkowych (szkic z 14 listopada 1944 r.) z informacjami zawartymi na planie – szkicu gruntów majątku [...] z 1949 r. wraz z rejestrem pomiarowym.

Powyższe oznacza, (co słusznie podnosi organ), że Minister Rolnictwa i Reform Rolnych wydając kwestionowane w trybie nadzorczym zarządzenie z dnia [...] stycznia 1949 r. w części dotyczącej [...]ha gruntów faktycznie nierozparcelowanych przed dniem 1 sierpnia 1945 r. rażąco naruszył prawo, a w stosunku do gruntów

o powierzchni [...] ha faktycznie rozparcelowanych przed 1 sierpnia 1944 r. działał zgodnie z obowiązującym wówczas prawem.

Sąd uznał, że zarzuty skargi dotyczące naruszenia przez organ art. 156 § 1 pkt 2 i art. 158 § 1 KPA w związku z art. 1 pkt 4, art. 3 i art. 5 dekretu PKWN z dnia 28 listopada 1945 r. (Dz. U. Nr 57, poz. 321) nie zasługują na uwzględnienie. Sąd w pełni podziela stanowisko organu, że zbycie nieruchomości w formie cywilnoprawnej czy też jej komunalizacja, to zdarzenia prawne nie będące bezpośrednimi skutkami orzeczenia stwierdzającego przejęcie nieruchomości na cele reformy rolnej. Dlatego też nieodwracalne skutki prawne w rozpatrywanej sprawie nie zaistniały.

Skoro zatem w sprawie nie naruszono art. 156 § 2 KPA, to nie nastąpiło również naruszenie art. 158 § 2 KPA, który jest powiązany procesowo z art. 156 § 2 KPA.

Za niezasługujący na uwzględnienie Sąd miał także zarzut skargi dotyczący konstrukcji prawnej wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. Reasumując stwierdzić należy, że

w toku prowadzonego postępowania nadzorczego Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi dokonał w sposób prawidłowy oceny legalności zarządzenia z dnia [...] stycznia 1949 r. w oparciu o zebrany w przedmiotowej sprawie materiał dowodowy.

Organ prawidłowo ocenił zebrane dowody oraz w sposób jasny i logiczny przedstawił swoje stanowisko w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Z 2012 r. poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.