Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 445/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2012-11-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Zasądzono zwrot kosztów postępowania
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 29  par. 2,  art. 5  par. 1  pkt 2
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
article: art. 41  ust. 3 i  ust. 4,  art. 42  ust. 5 i  ust. 5a
journal: Dz.U. 2007 nr 70 poz 473
law: Ustawa z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Madej, Sędziowie WSA Bożena Miliczek-Ciszewska, Anna Tyszkiewicz-Ziętek (spr.), Protokolant Karolina Czaplicka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 listopada 2012 r. sprawy ze skargi A w W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie egzekucji należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w K. na rzecz strony skarżącej kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w K., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 Kodeksu postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz.U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej także "kpa") i art. 17, art. 18, art. 29 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity: Dz.U. z 2005 r. nr 229, poz. 1954 ze zm., dalej także "ustawa egzekucyjna" lub "u.p.e.a."), po rozpatrzeniu zażalenia A w W. (dalej także A) na postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w C. z dnia [...] r. nr [...] o zwrocie tytułu wykonawczego z dnia 6 października 2011 r. nr [...] A, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

Z uzasadnienia postanowienia wynika, że Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w C. uznał, że w otrzymanym do realizacji w trybie przepisów ustawy egzekucyjnej ww. tytule wykonawczym, obejmującym opłatę za pobyt J. K. w A, błędnie wskazano A jako wierzyciela wymienionych w nim należności. Wobec tego postanowieniem nr [...]zwrócił nadawcy ww. tytuł wykonawczy.

Na powyższe postanowienie Dyrektor A złożył zażalenie, zarzucając wydanie postanowienia z rażącym naruszeniem prawa i niewłaściwe zastosowanie art. 27 § 1 pkt 1 i art. 29 § 2 u.p.e.a. oraz art. 20 kpa i art. 21 § 1 pkt 3 kpa. Strona wniosła o uchylenie postanowienia w całości.

Uzasadniając zażalenie strona zwróciła uwagę, że na mocy uchwały Rady Miasta W. nr [...] z dnia [...] r. w sprawie zmiany nazwy i Statutu, zmieniono nazwę B w W. na A. Strona podniosła, że art. 5 § 1 pkt 2 u.p.e.a. stanowi podstawę prawną do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązków wynikających z faktu niewpłacenia kwot stanowiących należności pieniężne B w W.. Wyjaśniła, że stosownie do tego przepisu, A jest wierzycielem, bowiem jest bezpośrednio zainteresowany w spełnieniu świadczenia. Strona wskazała, że pogląd taki został wyrażony w wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. z dnia 11 sierpnia 2011 r., sygn. akt III SA/Wr 320/11 i Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 września 2011 r., sygn. akt II GSK 1020/11.

W ocenie Dyrektora A, skoro jest on podmiotem uprawnionym do żądania wykonania obowiązku lub jego zabezpieczenia w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym lub zabezpieczającym, to jest wierzycielem w rozumieniu przepisu art. 1a pkt 13 u.p.e.a.

Ponadto strona podkreśliła, że pełnomocnictwo z dnia 3 lutego 2010 r. uprawnia Dyrektora do reprezentowania Miasta W. we wszystkich postępowaniach sądowych, administracyjnych i egzekucyjnych związanych z działalnością A, a więc także we wszystkich czynnościach wierzycielskich. Na poparcie swego twierdzenia strona przywołała wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie w sprawach o sygn. akt I SA/Rz 485/11 i I SA/Rz 490/11.

Dyrektor A dodał także, że jest czynnym podatnikiem VAT, zobligowanym ustawowo do wystawiania faktur za pobyt w izbie wytrzeźwień.

Rozpoznając zażalenie, Dyrektor Izby Skarbowej w K. w pierwszej kolejności przywołał regulacje zawarte w art. 7 ust. 1 pkt 5 i 6 oraz art. 11a pkt 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2001 r. nr 142, poz. 1591 ze zm., dalej także "u.s.g."), a także w art. 1 pkt 1 i art. 39 ustawy z dnia

26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (t.j. Dz.U. z 2007 r. nr 70, poz. 473 ze zm., dalej także "u.alk.").

Dyrektor Izby Skarbowej w K. stwierdził, że art. 11a pkt 2 u.s.g. nie wymienia jednostki organizacyjnej gminy, nieposiadającej osobowości prawnej, jako organu administracyjnego. Dlatego, jak zaznaczył, jej kierownik działać może wyłącznie jednoosobowo na podstawie pełnomocnictwa udzielonego przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta), o czym mowa w art. 47 ostatnio przywołanej ustawy.

Z powyższego Dyrektor Izby Skarbowej w K. wywiódł, że jedynie organ właściwy, którym jest wójt (burmistrz, prezydent miasta) jest wierzycielem upoważnionym do wystawiania tytułu wykonawczego na nieuiszczoną opłatę za pobyt zobowiązanego w izbie wytrzeźwień.

Następnie organ nadzoru wskazał, że zgodnie z przywołaną wyżej uchwałą Rady Miasta W. z dnia Izby Wytrzeźwień r., A jest jednostką organizacyjną Miasta W. nieposiadającą osobowości prawnej. Dyrektor Izby Skarbowej w K. stwierdził, że ponieważ A nie jest organem gminy, to nie może być wierzycielem. Nie posiada więc też uprawnienia do wystawiania tytułu wykonawczego we własnym imieniu w zakresie dochodzenia opłat za pobyt w izbie wytrzeźwień. W konsekwencji organ nadzoru uznał sporny tytuł wykonawczy za wadliwy, co uzasadniało odmowę prowadzenia postępowania egzekucyjnego na jego podstawie.

W świetle powyższego Dyrektor Izby Skarbowej w K. za zasadny uznał zwrot tytułu wykonawczego jako niespełniającego wymogów art. 27 § 1 u.p.e.a.

W końcowej części postanowienia Dyrektor Izby Skarbowej w K. odniósł się do wskazanych przez stronę orzeczeń. W tym zakresie odnotował, że dotyczyły one innych stanów faktycznych. Nadto podkreślił, że pogląd wyrażony w orzeczeniach wydanych w sprawach I SA/Rz 485/11 i I SA/Rz 490/11, został zmieniony przez sąd wyrokiem z dnia 8 grudnia 2011 r., sygn. akt I SA/Rz 713/11.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Dyrektor A wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia organu egzekucyjnego pierwszej instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie: art. 29 § 2 u.p.e.a., art. 1a pkt 13 u.p.e.a. w zw. z art. 5 § 1 pkt 2 tej ustawy, § 17 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 1955 r. w sprawie tablic i pieczęci urzędowych (Dz.U. z 1955 r. nr 47, poz. 316 ze zm.), art. 27 § 1 pkt 1 i 7 u.p.e.a., art. 27b u.p.e.a. w zw. z art. 2a pkt 13 i art. 16c ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o godle, barwach i hymnie Rzeczypospolitej Polskiej oraz o pieczęciach urzędowych, art. 19 § 1 i § 2 u.p.e.a. w zw. z art. 1a pkt 14 tej ustawy oraz art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej w zw. z art. 42 ust. 5 u.alk., a także art. 6, art. 7, art. 8 i art. 12 kpa.

W uzasadnieniu skargi strona skarżąca podtrzymała swoje stanowisko wyrażone w toku postępowania. Przede wszystkim zaakcentowała, powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 września 2011 r. sygn. akt

II GSK 1020/11, że status A jako wierzyciela wynika z art. 5 § 1 i art. 1a pkt 13 u.p.e.a. Następnie odwołując się do regulacji zawartych w art. 41 ust. 3 i ust. 4. u.alk. oraz § 17 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 4 lutego 2004 r. w sprawie trybu doprowadzenia, przyjmowania i zwalniania osób w stanie nietrzeźwości oraz organizacji izb wytrzeźwień i placówek utworzonych lub wskazanych przez jednostkę samorządu terytorialnego (Dz. U. nr 20, poz. 192 ze zm., dalej także "rozporządzenie z dnia 4 lutego 2004 r."), stwierdziła, że w ich świetle skarżący A jest wierzycielem w postępowaniu egzekucyjnym. Wskazała, że pogląd taki został wyrażony także w artykule Krzysztofa Sobieralskiego "Wierzyciel w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, opłaty za doprowadzenie i pobyt w izbie wytrzeźwień i organ wyższego stopnia nad tym wierzycielem" (artykuł NZS.2009.1.4).

Zdaniem strony za słusznością jej stanowiska przemawia również okoliczność, że skarżąca jest czynnym podatnikiem VAT. Przyjęcie z kolei stanowiska organów prowadziłoby do wniosku, iż skarżący, mimo że wystawia faktury VAT, jest jednocześnie pozbawiany przez organy prawa do dochodzenia zapłaty należności objętych fakturami.

Powyższe okoliczności dowodzą, jak podniosła strona skarżąca, że A jest instytucją bezpośrednio zainteresowaną w wykonaniu przez zobowiązanego obowiązku (lub też powołaną do czuwania nad wykonaniem tego obowiązku) - co wyczerpuje definicję wierzyciela przyjętą w art. 5 § 1 pkt 2 w zw. z art. 1a pkt 13 u.p.e.a. Skarżący jest zatem podmiotem uprawnionym do żądania wykonania obowiązku lub jego zabezpieczenia w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym lub zabezpieczającym i posiada w szczególności uprawnienie do wystawiania tytułów egzekucyjnych odnośnie opłaty za pobyt w izbie wytrzeźwień.

Niezależnie od powyższych wywodów, strona zauważyła, że organy nie wzięły pod uwagę, iż z treści pełnomocnictwa z dnia 3 lutego 2010 r. wynika, że jest ono źródłem uprawnienia Dyrektora do kierowania statio municipii W., jakim jest A, w tym do reprezentowania kierowanej jednostki organizacyjnej we wszelkich sprawach związanych z jej działalnością w postępowaniach administracyjnych, sądowych i egzekucyjnych.

Ponadto strona skarżąca przedstawiła pogląd zawarty w postanowieniu Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 9 kwietnia 1993 r., sygn. akt I Acz 200/93 (publ. OSA 1993/11/76), zgodnie z którym stationes municipii działają w obrocie prawnym w zastępstwie gminy. Oznacza to, że jeśli dochodzone roszczenie jest związane z działalnością wyodrębnionej jednostki organizacyjnej gminy, można także obok gminy wskazać tę jednostkę, jako statio municipii. Takie wskazanie jest zasadne również z uwagi na art. 47 u.s.g. Strona skonstatowała, że wobec tego zbędne jest działanie Prezydenta W. oraz przywołała poglądy zwarte w doktrynie i orzecznictwie potwierdzające jej stanowisko.

W ocenie strony skarżącej, skoro kierownik jednostki organizacyjnej gminy może występować w jej imieniu w granicach udzielonego mu pełnomocnictwa, a skarżący działa w obrocie prawnym jako statio municipii Miasta W. i posiada w związku z tym prawo występowania w obrocie prawnym pod własną nazwą, to nie można przyjąć, że poprzez oznaczenie tytułu wykonawczego nazwą "A" dochodzi do wyłączenia udziału Prezydenta W. w postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Strona odwołała się przy tym do poglądu wyrażonego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, że wymaganie przez organy egzekucyjne wskazania w tytule wykonawczym Prezydenta W. jest przejawem przesadnego formalizmu (wyroki w sprawach o sygn. akt I SA/Rz 485/11 i I SA/Rz 490/11).

W podsumowaniu skargi strona odnotowała, że organy naruszyły:

1. przepisy postępowania tj.: art. 1a pkt 13 u.p.e.a. i art. 5 § 1 pkt 2 u.p.e.a.

2. przepisy prawa materialnego, tj.:

- art. 41 ust. 3 i 4 u.alk. i § 17 rozporządzenia z dnia 4 lutego 2004 r.

- art. 47 ust. 1 u.s.g

– poprzez przyjęcie, iż skarżącemu nie przysługuje prawo do występowania w roli wierzyciela w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a w szczególności, że skarżący nie posiada prawa do wystawiania tytułów wykonawczych oznaczanych "A" oraz przyjęcie, że skarżący nie może występować, jako statio municipii, w roli wierzyciela w postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Odpowiadając na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w K. podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi. Dodatkowo odnosząc się do statusu stationis municipii wyjaśnił, że posiadanie tego statusu oznacza, że jednostka nie działa we własnym imieniu, ale wyłącznie w zastępstwie jednostki samorządu terytorialnego i na jej rzecz. W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej w K. gmina musi być bezwzględnie wskazana.

Pełnomocnik organu, będący radcą prawnym, na rozprawie wnosił i wywodził jak w odpowiedzi na skargę. Zwrócił także uwagę, że orzecznictwo sądowe jest w niniejszej sprawie rozbieżne. W wyroku z maja 2012 r., sygn. akt II FSK 355/12 Izba Finansowa NSA podzieliła stanowisko WSA w Rzeszowie, natomiast Izba Gospodarcza NSA w czerwcu 2012 r. w sprawie o sygn. akt II GSK 597/11 wydała orzeczenie odmiennej treści. W tym ostatnim wyroku odniesiono się do dotychczasowych poglądów prezentowanych w orzecznictwie sądowym w sposób zbieżny ze stanowiskiem organu w niniejszej sprawie. Podkreślił, że zdaniem organu egzekucyjnego uprawnienie Dyrektora A w W. jest wyłącznie pochodną uprawnień Prezydenta Miasta, zatem zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga jest uzasadniona, gdyż zaskarżone postanowienie narusza przepisy prawa.

Istota sporu w omawianej sprawie sprowadza się do oceny, czy A jest wierzycielem w rozumieniu ustawy egzekucyjnej i w związku z tym, czy jest uprawniony do wystawienia tytułu wykonawczego w postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej w K. wierzycielem upoważnionym do wystawienia tytułu wykonawczego obejmującego należność na pobyt w izbie wytrzeźwień jest właściwy organ jednostki samorządu terytorialnego, czyli w omawianej sprawie Prezydent Miasta W.. Stanowisko to zakwestionowała w skardze strona skarżąca podnosząc, że wierzycielem jest A.

Odnosząc się do tak zarysowanego sporu, w pierwszej kolejności należy odnotować, że zgodnie z przepisami ustawy egzekucyjnej organ egzekucyjny wszczyna egzekucję na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego. Tytuł ten jest sporządzany według ustalonego wzoru, określonego przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych w drodze rozporządzenia. Nadto przepisy u.p.e.a. zastrzegają, że wzór tytułu wykonawczego zawiera treść określoną w art. 27 ustawy. Zgodnie zatem z § 1 pkt 1 i 7 tego artykułu tytuł wykonawczy zawiera m.in. oznaczenie wierzyciela oraz odcisk pieczęci urzędowej.

Wyjaśnić należy, że pod pojęciem "wierzyciela" rozumie się, stosownie do art. 1a pkt 13 u.p.e.a., podmiot uprawniony do żądania wykonania obowiązku lub jego zabezpieczenia w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym lub zabezpieczającym. Zgodnie z kolei z art. 5 § 1 pkt 2 u.p.e.a. uprawnionym do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązków określonych w art. 2 jest dla obowiązków wynikających z orzeczeń sądów lub innych organów albo bezpośrednio z przepisów prawa - organ lub instytucja bezpośrednio zainteresowana w wykonaniu przez zobowiązanego obowiązku albo powołana do czuwania nad wykonaniem obowiązku, a w przypadku braku takiej jednostki lub jej bezczynności - podmiot, na którego rzecz wydane zostało orzeczenie lub którego interesy prawne zostały naruszone w wyniku niewykonania obowiązku.

Ponadto należy wskazać, że zgodnie z art. 41 ust. 3 u.alk. z depozytów pieniężnych izby wytrzeźwień mogą potrącać swe należności z tytułu opłat związanych z pobytem w izbie. Na innych przedmiotach zatrzymanych w depozycie izbom wytrzeźwień służy ustawowe prawo zastawu celem zabezpieczenia tych należności (art. 41 ust. 4 u.alk.). W myśl z kolei art. 42 ust. 5 u.alk. za doprowadzenie i pobyt w izbie wytrzeźwień lub jednostce Policji pobierane są opłaty.

Stosownie zaś do art. 42 ust. 5a u.alk. egzekucja należności, o których mowa w ust. 5, następuje w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

W świetle wskazanych przepisów obowiązek uiszczenia opłaty jest niewątpliwie następstwem doprowadzenia i pobytu w izbie wytrzeźwień. Izbom wytrzeźwień służy z tego tytułu prawo pobierania lub potrącania tych opłat, a także ustawowe prawo zastawu celem zabezpieczenia należności. Status wierzyciela w stosunku do opłat za pobyt w izbie wytrzeźwień należy ocenić, wobec art. 42 ust. 5a u.alk., z uwzględnieniem przepisów ustawy egzekucyjnej, a więc wskazanego wyżej art. 1a pkt. 13 u.p.e.a.

Wskazane wyżej przepisy umożliwiają określenie podmiotów, na które został nałożony obowiązek ponoszenia opłat oraz podmiotów uprawnionych do ich pobierania, a zatem uprawnionych do żądania wykonania tego obowiązku. Obowiązanym do ponoszenia tych opłat są osoby, które przebywały w izbie wytrzeźwień. Z kolei izba wytrzeźwień jest podmiotem bezpośrednio zainteresowanym wykonaniem tego obowiązku, jak tego wymaga art. 5 § 1 pkt 2 u.p.e.a.

Kryterium podmiotowe i przedmiotowe obowiązku zostało więc określone wprost w ustawie. Podlegający egzekucji obowiązek wynika bezpośrednio z przepisów prawa i nie wymaga wydania decyzji.

Powyższe stanowisko znajduje potwierdzenie w § 16, § 17 i § 29 rozporządzenia z dnia 4 lutego 2004 r. Zgodnie z § 17 tego rozporządzenia osobom nieposiadającym w momencie zwalniania z izby, placówki lub jednostki Policji środków pieniężnych wystarczających na pokrycie kosztów pobytu dyrektor izby, kierownik placówki lub komendant jednostki Policji wystawia wezwanie do pokrycia kosztów pobytu w terminie 7 dni. Regulacja ta nadaje uprawnienia wskazanym w nim podmiotom, a więc i dyrektorowi izby, do umożliwienia zobowiązanemu dobrowolnego uregulowania należności z tytułu pobytu w A, bez konieczności uruchamiania na podstawie art. 42 ust. 5a u.alk. postępowania w trybie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Czynność ta poprzedza postępowanie egzekucyjne. Zwrócić bowiem należy uwagę, że stosownie do art. 15 § 1 u.p.e.a. egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, chyba że przepisy szczególne inaczej stanowią. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia. Skoro uprawnienie do przesłania upomnienia (wezwania) zostało przepisem prawa, tj. rozporządzeniem z dnia 4 lutego 2004 r., przyznane dyrektorowi izby, to stanowisko, że dyrektor ten, jako osoba uprawniona do reprezentacji A, nie była uprawniona do wystawienia tytułu wykonawczego, pozostaje w sprzeczności z wskazanymi wyżej przepisami prawa.

Ponadto należy zwrócić uwagę, że w świetle przywołanego wcześniej art. 5 § 1 pkt 2 u.p.e.a. uprawnionym do żądania wykonania obowiązków wynikających z przepisów prawa jest organ lub instytucja bezpośrednio zainteresowana wykonaniem obowiązku. Przepis posługuje się, co należy podkreślić, alternatywą rozłączną. Oznacza to, że przymiot wierzyciela przysługuje nie tylko organowi, ale także instytucji, a więc jednostce organizacyjnej, o ile jest ona bezpośrednio zainteresowana w wykonaniu obowiązku. Bezpośrednio zainteresowanym w wykonaniu obowiązku opłacenia pobytu w izbie wytrzeźwień jest, w ocenie Sądu, właśnie ta izba, a nie organ, jakim jest prezydent miasta. Za przyjęciem tego stanowiska przemawia dodatkowo § 16 rozporządzenia z dnia 4 lutego 2004 r., który przyznaje izbom wytrzeźwień prawo potrącenia opłaty z depozytu pieniężnego oraz prawo zastawu na innych przedmiotach przejętych przez izbę do depozytu, a należących do zobowiązanego. W orzecznictwie wyrażono pogląd, że "jeżeli chodzi o pojęcie instytucji bezpośrednio zainteresowanej wykonaniem obowiązku, należy łączyć je z faktem wskazania w odpowiednim przepisie prawa, określającym dany obowiązek, innej jednostki organizacyjnej niż organ państwa lub organ jednostki samorządu terytorialnego jako tej, która ma być co do zasady odbiorcą egzekwowanych w trybie administracyjnym świadczeń pieniężnych lub zachowań niemających charakteru pieniężnego, o jakich mowa w art. 2 § 1 pkt 10 i 11 u.p.e.a. Do takich jednostek organizacyjnych zaliczyć można w szczególności instytucje jak szkoły publiczne czy inne państwowe lub samorządowe zakłady administracyjne. Takim zakładem administracyjnym jest izba wytrzeźwień" (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 22 marca 2012 r., sygn. akt I SA/Ol 99/12, publ. Lex nr 1137103). Natomiast tymi odpowiednimi przepisami prawa w omawianej sprawie są regulacje art. 41 i art. 42 u.alk. oraz rozporządzenia z dnia 4 lutego 2004 r. Ustawodawca wprost bowiem wskazał w nich na obowiązek dochodzenia przez wybrane podmioty zaległych opłat i kompetencje w dochodzeniu tych należności.

Odnotować także należy, że źródło finansowania izb wytrzeźwień stanowią opłaty pobierane od osób zatrzymanych. Opłaty te są pobierane z wyłączeniem prezydenta. Wynika to zarówno z analizy przepisów u.alk., jak i rozporządzenia z dnia 4 lutego 2004 r. Dochody z tytułu świadczonych usług ujmowane są w budżecie oraz sprawozdaniach finansowych, a także uwzględniane w procesie planowania gospodarki finansowej. Z tego względu kierownicy izb wytrzeźwień są zainteresowani uzyskaniem opłat od wszystkich pensjonariuszy, a więc także ich przymusowym egzekwowaniem. Nie ulega przy tym wątpliwości, że wykonywanie przez gminy zadań publicznych w imieniu własnym i na własną odpowiedzialność (art. 2 ust. 1 u.s.g.) zmusza je do uwzględniana możliwości ich finansowania. Nie wyłącza to jednak, co należy podkreślić, samodzielnego finansowania przez izby działalności ze środków uzyskiwanych przez nie w sposób przewidziany ustawą. Zasada ta dotyczy również zadań wykonywanych na mocy u.alk. Wskazać przy tym też należy, że wpłaty z tytułu opłat zasilają rachunek bankowy A, który będąc jednostką budżetową, rozlicza się z tych wpłat na podstawie sprawozdań. Przez wskazane w art. 41 ust. 3 i art. 42 ust. 5 u.alk. oraz § 17 rozporządzenia z dnia 4 lutego 2004 r. pobieranie opłat za korzystanie z izb wytrzeźwień należy rozumieć także podjęcie działań w celu egzekwowania opłat. Wynika to z faktu, ze przychody z tych opłat przeznaczane są na finansowanie działalności izb. Możliwość uzyskania środków na działanie izby wytrzeźwień z budżetu jednostki samorządu terytorialnego nie upoważnia A do zaniechania działań w celu uzyskania należnych mu z mocy prawa świadczeń i rezygnacji z przymiotu wierzyciela, ponieważ oznaczałoby to niezgodne z prawem scedowanie uprawnień finansowych w zakresie, w którym ustawodawca przyznał izbom samodzielność.

Reasumując ten wątek rozważań, powtórzyć należy pogląd wyrażony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z dnia 3 lipca 2012 r., sygn. akt I SA/Gl 182/12 (publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl), że "skoro przepis art. 5 § 1 pkt 2 u.p.e.a. uprawnia do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązków określonych w art. 2 tej ustawy, wynikających bezpośrednio z przepisów prawa m.in. instytucję bezpośrednio zainteresowaną w wykonaniu przez zobowiązanego danego obowiązku, a ostatecznie podmiot, którego interesy prawne zostały naruszone w wyniku niewykonania obowiązku, zaś opłaty związane z pobytem w izbie wytrzeźwień (art. 42 ust. 5 u.alk.) są należnością tej izby (art. 41 ust. 3 u.alk.), których egzekucja następuje w trybie przepisów ustawy egzekucyjnej (art. 42 ust. 5a u.alk.), to tym samym, bez względu na inne dziedziny prawa regulujące działalność takich izb (A), jej zakres, cele lub funkcjonowanie, organizację czy finansowanie lub status prawny, wierzycielem tych należności jako własnych (przypadających izbie) może być wyłącznie izba (A) wytrzeźwień jako instytucja, której opłaty te się należą. Tym samym izba jest instytucją obowiązaną do podjęcia czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych w razie uchylania się zobowiązanego od wypełnienia tego obowiązku (art. 6 § 1 ustawy egzekucyjnej)".

W świetle powyższego uzasadniony jest pogląd, że przepisy ustawy egzekucyjnej, u.alk. oraz rozporządzenie z dnia 4 lutego 2004 r., przydają izbie wytrzeźwień przymiot wierzyciela. Status ten jest konsekwencją uprawnienia izby do potrącenia należności za pobyt w izbie z depozytu pieniężnego, ustawowego prawa zastawu gwarantującego zabezpieczenie tych należności oraz ciążącego na dyrektorze izby obowiązku wystawienia wezwania do zapłaty.

Konstatacja ta prowadzi do wniosku, że kontrolowany przez Sąd w niniejszej sprawie zwrot tytułu wykonawczego nie ma umocowania w przepisach prawa. Skład orzekający podziela tym samym argumentację zawartą w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 maja 2012 r. w sprawie o sygn. akt II FSK 355/12 i podejmuje jednocześnie polemikę ze stanowiskiem wyrażonym w przywołanym przez pełnomocnika organu wyroku NSA z dnia 12 czerwca 2012 r., sygn. akt II GSK 597/11. Nie aprobuje bowiem przyjętej w nim wykładni przepisów ustawy egzekucyjnej i u.alk., która doprowadziła do wniosku, że "uprawnieniem Dyrektora A jest jedynie pobranie opłaty za pobyt w A (może być w formie potrącenia z depozytu) lub wezwanie do pokrycia kosztów, które mogą być egzekwowane w trybie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Opłaty pobierane są w imieniu i na rzecz organów samorządu terytorialnego, które na mocy wskazanego wyżej art. 39 ustawy o wychowaniu w trzeźwości mogą organizować i prowadzić izby wytrzeźwień. Nie jest to jednak jednoznaczne z uprawnieniem Dyrektora A do wystawiania tytułów wykonawczych jako wierzyciel. Zakres kompetencji i działania Dyrektora A określa pełnomocnictwo udzielone mu na podstawie art. 47 ust. 1 u.s.g.". Pogląd ten, zdaniem składu orzekającego, bezpodstawnie ogranicza uprawnienia przyznane izbom wytrzeźwień przez ustawodawcę i nie uwzględnia, że zakres przedmiotowy obowiązków egzekwowanych w trybie u.p.e.a rozszerza się i - jak wskazano to w przywołanym już wyroku NSA, wydanym w sprawie II FSK 355/12 - "coraz częściej są to obowiązki nawiązujące do stosunków cywilnoprawnych (podobnie Dariusz R. Kijowski, Komentarz do art.5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji). Dlatego konieczne jest miarkowanie podejścia do kwestii typu instytucji i organu, które mają występować w roli żądającego wszczęcia postępowania egzekucyjnego, przydając główne znaczenie dla interesu w żądaniu wykonania obowiązku. Jeżeli chodzi o pojęcie instytucji bezpośrednio zainteresowanej wykonaniem obowiązku, należy łączyć je z faktem wskazania w odpowiednim przepisie prawa, określającym dany obowiązek, także innej jednostki organizacyjnej niż organ państwa lub organ jednostki samorządu terytorialnego (j.s.t.) jako tej, która ma być co do zasady odbiorcą egzekwowanych w trybie administracyjnym świadczeń pieniężnych lub zachowań niemających charakteru pieniężnego, o jakich mowa w art. 2 § 1 pkt 10 i 11 u.p.e.a. (Dariusz R. Kijowski, Komentarz do art.5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji)".

Reasumując stwierdzić należy, że A - jednostka organizacyjna wykonująca uprawnienia prezydenta w sferze administracji publicznej związanej z zachowaniem trzeźwości na podstawie ustawy o wychowaniu w trzeźwości i bezpośrednio zainteresowana opłaceniem pobytu uprawniony jest nie tylko do pobierania opłat uiszczanych przy przyjęciu do izby wytrzeźwień lub uzyskiwanych w związku z zastawem na przedmiotach posiadanych przez pensjonariusza, ale także do egzekwowania ich w trybie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

W świetle wskazanych uprawnień skarżącego zwrot tytułu wykonawczego ocenić należy jako bezpodstawny, a zarzut naruszenia przez organ egzekucyjny art. 29 § 1 i 2 u.p.e.a. oraz art. 27 § 1 pkt 1 za uzasadniony.

Wyczerpana zatem została przesłanka uchylenia zaskarżonego postanowienia w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) oraz zobowiązania Dyrektora Izby Skarbowej w K., do uwzględnienia przestawionej powyżej oceny prawnej, w ramach której przyznano skarżącemu status wierzyciela w zakresie egzekwowania należności za pobyt w izbie wytrzeźwień. Orzeczenie o kosztach postępowania wydano w oparciu o art. 200 w/w ustawy zasądzając na rzecz strony skarżącej koszty postępowania sądowego, obejmujące uiszczony wpis sądowy od skargi i koszty zastępstwa procesowego określone w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163 poz. 1349 ze zm.).