Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1085/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-11-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 83 ust. 1, art. 88 ust. 1,
journal: Dz.U. 2004 nr 92 poz 880
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody
article: art. 105,
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Zyglewska, Sędziowie Sędzia WSA Jakub Linkowski, Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska (spr.), Protokolant ref. staż. Anna Dziosa, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 listopada 2012 r. sprawy ze skargi I. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wymierzenia kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Wójta Gminy K. z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. na rzecz skarżącej I. W. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] lutego 2012 r. Wójt Gminy K., działając na podstawie

art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania

administracyjnego (Dz.U z 2000 roku, Nr 98, poz. 1071 ze zm. dalej jako k.p.a.)

umorzył postępowanie w sprawie wymierzenia S.K. administracyjnej

kary pieniężnej za usunięcie bez wymaganego zezwolenia 39 sztuk drzewa

z gatunku olsza, z terenu działki nr [...]położonej w miejscowości K..

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ pierwszej instancji wskazał, że

postępowanie zostało wszczęte na skutek wniosku A.K., która podała, że na

ww nieruchomości zostały wycięte drzewa bez zezwolenia przez S.K. -

ojca I.O. (z d. I.K.) jednej ze współwłaścicieli

nieruchomości.

Organ podniósł, że zgodnie z utrwalonymi poglądami w doktrynie

i orzecznictwie karę pieniężną za usuniecie drzew bez wymaganego zezwolenia

organ wymierza posiadaczowi nieruchomości, ponieważ on tylko może wystąpić

z wnioskiem o wydanie zezwolenia na usunięcie drzew (art. 83 ust. 1 ustawy z dnia

16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody, Dz.U. z 2009 r., nr 151, poz. 1220).

W związku z tym, że S.K. nie jest właścicielem ani posiadaczem

nieruchomości (swój udział w działce przekazał aktem notarialnym w dniu [...] grudnia

2007 r. córce I.K.- obecnie I.K.) nie mógł wystąpić

z wnioskiem o wydanie zezwolenia na usunięcie drzew i co za tym idzie nie może mu

być wymierzona kara za usunięcie drzew bez zezwolenia w świetle ustawy o

ochronie przyrody. Powyższe czyni sprawę bezprzedmiotową.

Od decyzji organu pierwszej instancji odwołanie złożyły I.W., E.J., A.G. i A.K., podnosząc, że o charakterze władztwa

S.K. nad nieruchomością nr [...] powinny przemawiać obiektywne

okoliczności, czyli działania jakie podejmował on w związku z tą działką. W ocenie

strony S.K. włada częścią niniejsze działki jako posiadacz samoistny - bez

uzgodnienia z właścicielami.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] Samorządowe

Kolegium Odwoławcze w S. działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.

w związku z art. 105 § 1 k.p.a. po rozpoznaniu odwołania I.W., E.J., A.G. i A.K. od decyzji Wójta Gminy K. z dnia [...] lutego 2012 r. umarzającej postępowanie w sprawie wymierzenia administracyjnej za usunięcie bez wymaganego zezwolenia 39 sztuk drzewa z gatunku olsza, z terenu działki nr [...] położonej w miejscowości K. - utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ odwoławczy podzielił ustalenia faktyczne i rozważania

prawe organu I instancji. Wskazał, że karę pieniężną za usunięcie drzew można

wymierzyć posiadaczowi nieruchomości, natomiast nie ma podstaw do wymierzenia

takiej kary osobie trzeciej, gdyż nie jest ona zobowiązana do utrzymywania we

właściwym stanie drzew i krzewów rosnących na cudzej nieruchomości. Natomiast

osoba trzecia, która dokonała wycięcia drzew i krzewów z cudzej nieruchomości bez

zgody właściciela, użytkownika wieczystego lub posiadacza ponosi odpowiedzialność

karną za występek lub wykroczenie i odpowiedzialność cywilną z tytułu czynu

niedozwolonego. Z wypisu z ewidencji gruntów wynika, że współwłaścicielami

nieruchomości są A.G. (udział 1/12), E.J. (udział 1/12), A.K. (udział 1/12), I.O. (udział 1/3), E.R. (udział 1/3) oraz I.w. (udział 1/12). S.K.w dacie wycięcia drzew nie był

właścicielem (współwłaścicielem), użytkownikiem, ani posiadaczem działki nr [...] położonej w miejscowości K., dlatego nie można w tym przypadku mówić

o zastosowaniu sankcji określonej w art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie przyrody.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na

powyższą decyzję Samorządowego Kolegium w S. wniosła I.W., domagając się uchylenia decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania

oraz zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych. Skarżąca

podniosła, że S.K. nie jest właścicielem nieruchomości z której usunął

drzewa, ale włada nią (jej częścią) jako posiadacz.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wniosło o oddalenie skargi

i podtrzymało stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów

administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) stanowi, że sądy

administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności

administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem

2

Sygn. akt IV SA/Wa 1085/12

zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego

przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości

ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności

z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu

faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Zgodnie

z treścią art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed

sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270, dalej jako p.p.s.a.) sądy

administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują

środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanymi granicami skargi (art.

134 ustawy).

Podstawą uwzględnienia skargi na decyzję administracyjną (postanowienie)

jest naruszenie przez organ wydający zaskarżony akt określonych przepisów prawa.

Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd może uchylić w całości lub w części

zaskarżony akt, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na

wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania

administracyjnego, inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć

istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto sąd stwierdza nieważność decyzji lub

postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156

Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach oraz stwierdza

wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny

określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art.

145 § 1 pkt 2 i 3 p.p.s.a.).

Dokonując kontroli decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego

w S. z dnia [...] kwietnia 2012 r. w świetle wskazanych wyżej kryteriów, Sąd

stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem przy wydaniu organy

administracji naruszyły przepisy postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na

wynik sprawy.

Zgodnie z przepisem art. 105 § 1 k.p.a., stanowiącym podstawę zaskarżonej

decyzji, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe,

organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania.

Postępowanie może się stać się bezprzedmiotowe z przyczyn przedmiotowych lub

podmiotowych. Pierwszy przypadek będzie miał miejsce wtedy, gdy okaże się, że nie

ma normy prawnej udzielającej organowi administracji publicznej kompetencji do

wydania decyzji administracyjnej lub, że nie ma okoliczności faktycznych

3

Sygn. akt IV SA/Wa 1085/12

uzasadniających według hipotezy normy prawnej kompetencję organu administracji

publicznej do wydania decyzji administracyjnej. Innymi słowy organ wtedy

uprawniony jest do podjęcia decyzji o umorzeniu postępowania z powodu jego

bezprzedmiotowości, gdy stwierdzi oczywisty brak podstaw prawnych i faktycznych

do merytorycznego rozpatrzenia sprawy.

Przenosząc te uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy podkreślić należy, że

wydanie decyzji o umorzeniu postępowania administracyjnego było przedwczesne,

bez należytego zebrania materiału dowodowego oraz bez wyjaśnienia okoliczności

faktycznych sprawy, co stanowi naruszenie art. 7, 77 i 80 k.p.a. odnoszących się do

zasad prowadzenia postępowania dowodowego.

Stosownie do treści art. 83 ust.1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie

przyrody (Dz.U.z 2009, nr 151, poz. 1220) usunięcie drzew lub krzewów z terenu

nieruchomości może nastąpić, z zastrzeżeniem ust. 2 i 2a, po uzyskaniu zezwolenia

wydanego przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta na wniosek posiadacza

nieruchomości. W myśl art. 88 ust. 1 ustawy właściwy organ wymierza

administracyjną karę pieniężną za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego

zezwolenia. Przepis ten wprost nie wskazuje adresata nakazu. W orzecznictwie

i doktrynie jednolicie przyjmuje się, że wykładnia tych przepisów prowadzi do

wniosku, że za usunięcie drzew lub krzewów bez zezwolenia może odpowiadać

wyłącznie osoba, która mogła uzyskać zezwolenie na ich usunięcie, czyli właściciel,

użytkownik wieczysty i posiadacz. W związku z tym w pierwszej kolejności organ

administracji powinien dokonać ustaleń czy podmiot, który usunął drzewa lub krzewy,

mógłby uzyskać zezwolenie na ich usunięcie, a zatem czy jest posiadaczem

nieruchomości, na której one rosły. Tylko bowiem taki podmiot może ponosić

odpowiedzialność za usunięcie drzew lub krzewów bez zezwolenia. Skoro bowiem

nikt inny nie mógłby uzyskać zezwolenia, to oczywiście również nikt inny nie może

ponosić odpowiedzialności za ich usunięcie bez zezwolenia (W. Radecki, Opłaty i

kary pieniężne w ochronie środowiska, J. Sommer (red.), Wrocław 1993, s. 28).

Odpowiedzialność w tym zakresie została zobiektywizowana, a do jej ponoszenia

wystarczy samo wykazanie związku przyczynowego między działaniem określonego

podmiotu a zniszczeniem drzew lub krzewów. Podkreślenia również wymaga, że

decyzje w przedmiocie kary pieniężnej za usunięcie drzew bez zezwolenia mają

charakter decyzji związanych, tzn. w przypadku wystąpienia przesłanek do

wymierzenia kary, wydanie przez organ decyzji staje się obligatoryjne.

4

Sygn. akt IV SA/Wa 1085/12

Orzekające w niniejszej sprawie organy przyjęły, że S.K., który

dokonał wycięcia 39 sztuk drzewa gatunku olsza nie jest ani współwłaścicielem ani

posiadaczem nieruchomości nr [...] położonej w miejscowości K..

W uzasadnieniu decyzji nie wskazano w oparciu o jakie dowody ustalenia tego

dokonano. Tymczasem zadaniem organu było ustalenie odpowiednich faktów i

dopiero na ich podstawie wyciągnięcie wynikających z nich wniosków.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy rzeczą organu będzie zatem

uzupełnienie materiału dowodowego we wskazanym wyżej kierunku oraz przede

wszystkim ustalenie, czy S.K., który wyciął drzewa rosnące na

działce [...] w miejscowości K. przysługiwał przymiot posiadacza tej

nieruchomości. Przepis art. 83 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody nie określa wprost,

kogo należy rozumieć pod pojęciem posiadacza nieruchomości, nie wyjaśniono tego

także w definicjach legalnych zawartych w art. 5 tej ustawy. Niemniej jednak,

w ocenie Sądu, właściwe w tej materii będzie sięgniecie i posiłkowanie się treścią

przepisów kodeksu cywilnego, w szczególności art. 336 k.c. Według kodeksu

cywilnego posiadanie jest stanem faktycznym, polegającym na faktycznym

władztwie, przez które rozumie się samą możność władania rzeczą. Przepis art. 336

k.c. rozróżnia posiadanie samoistne i posiadanie zależne. Posiadanie samoistne

cechuje wykonywanie władztwa nad rzeczą przez jej posiadacza w takim zakresie w

jakim czyni to właściciel. Natomiast istotą posiadania zależnego jest władztwo nad

cudzą rzeczą w zakresie odpowiadającym prawu podmiotowemu, innemu niż

własność, które posiadacz wykonuje. W rozumieniu tego przepisu na posiadanie

składają się dwa elementy: element fizyczny (corpus) oraz element psychiczny

(animuś). Najogólniej rzecz ujmując corpus oznacza, że pewna osoba znajduje się w

sytuacji, która daje jej możliwość władania rzeczą w taki sposób, jak mogą to czynić

osoby, którym przysługuje do rzeczy określone prawo, przy czym nie jest konieczne

efektywne wykonywanie tego władztwa. Animus zaś oznacza wolę wykonywania

względem rzeczy określonego prawa dla siebie. Wola ta wobec otoczenia wyraża się

w takim postępowaniu posiadacza, które wskazuje na to, że uważa się on za osobę,

której przysługuje do rzeczy określone prawo (por. J. Ignatowicz (w.) Komentarz, t. I,

1972, s. 768 i n., A. Kunicki (w:) System Prawa Cywilnego, t. II, 1977, s. 830).

Przepis art. 83 ust.1 ustawy o ochronie przyrody dotyczy tak posiadania

samoistnego, jak i zależnego.

5

Sygn. akt IV SA/Wa 1085/12

W tym kontekście organy ustalą, czy S.K. jest posiadaczem

nieruchomości.

Stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1) lit c) p.p.s.a. Sąd uchyla zaskarżoną

decyzję w razie stwierdzenia naruszenia przez organy administracji przepisów

postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Z przyczyn wskazanych wyżej uznać należy, że przesłanka ta została

spełniona.

Dlatego też, na podstawie powołanego przepisu oraz art.135 p.p.s.a.

orzeczono jak w punkcie I wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i 205

p.p.s.a.

6