Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 351/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2008-12-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 1
journal: Dz.U. 2004 nr 6 poz 40
law: Ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 345 poz 1 art. 138
law: Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 r.ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady  (WE) nr 1782/2003 w odniesieniu do systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania odłogowanych  gruntów do produkcji surowców
journal: Dz.U.UE.L 2003 nr 270 poz 1 art. 2, art. 5
law: Rozporządzenie Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w  ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniające rozporządzenia (EWG) nr 2019/93, (WE) nr  1452/2001, (WE) nr 1453/2001, (WE) nr 1454/2001, (WE) nr 1868/94, (WE) nr 1251/1999, (WE) nr 1254/1999, (WE) nr 1673/2000, (EWG) nr  2358/71 i (WE) nr 2529/2001

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Chitrosz, Sędziowie WSA Wiesława Achrymowicz, WSA Małgorzata Fita (sprawozdawca), Protokolant Referent stażysta Julita Urbaś, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 3 grudnia 2008 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na 2005 r. I. oddala skargę; II. przyznaje adwokatowi Ł. L. od Skarbu Państwa (Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie) wynagrodzenie w kwocie [...] w tym VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu oraz zwrot wydatków w kwocie [...] złotych.


UZASADNIENIE

Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją z dnia [...] , nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 5 a ust. 3 i 4 ustawy o utworzeniu Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, po rozpatrzeniu odwołania J. K., reprezentowanej przez pełnomocnika W. S. od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia [...] , nr [...] o odmowie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych (z sankcjami w okresie trzech lat kalendarzowych) na rok 2005, utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu podał, że w dniu 16.05.2005 r. J. K. złożyła wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2005. W przedmiotowym wniosku zadeklarowała 11 działek rolnych (położonych na działkach ewidencyjnych Nr [...], [...], [...], [...], [...], [...]) do Jednolitej Płatności Obszarowej (JPO) o łącznej powierzchni 210,84 ha oraz 10 działek rolnych (położonych na działkach ewidencyjnych Nr [...] , [...] , [...], [...], [...], [...]) do Uzupełniającej Płatności Obszarowej (UPO) o łącznej powierzchni 199,80 ha.

W wyniku przeprowadzonego postępowania, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał decyzję z dnia [...] o odmowie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych (z sankcjami w okresie trzech lat kalendarzowych) na rok 2005.

Od powyższej decyzji strona złożyła odwołanie, w wyniku rozpoznania którego

Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wydał w dniu [...] decyzję o uchyleniu zaskarżonej decyzji w całości i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia. Powodem wydania takiej decyzji było niewyjaśnienie wszystkich okoliczności mających istotne znaczenie w sprawie oraz nieuzasadnienie we właściwy sposób decyzji.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał decyzję z dnia [...] o odmowie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych (z sankcjami w okresie trzech lat kalendarzowych) na rok 2005.

Od tej decyzji strona także się odwołała, a Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR decyzją z dnia [...] ponownie orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji w całości i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia. W ocenie organu odwoławczego, ustalenia faktyczne dokonane w przedmiotowej decyzji przez organ I instancji, nie znalazły potwierdzenia w dokumentacji zgromadzonej w sprawie.

W dniu [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał następną decyzję o odmowie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych (z sankcjami w okresie trzech lat kalendarzowych) na rok 2005.

Od tej decyzji strona również się odwołała, kwestionując jej zasadność. W odwołaniu pełnomocnik strona zarzucił jednostronne podejście, zbyt mocne zaangażowanie emocjonalne i celowo popełnione błędy w ustaleniach faktycznych w oparciu o materiał dowodowy zebrany w toku postępowania administracyjnego.

Rozpatrując sprawę w wyniku tego odwołania, Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wskazał, że we wniosku złożonym przez J. K. o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2005. strona zadeklarowała 11 działek rolnych (położonych na działkach ewidencyjnych Nr [...], [...], [...], [...], [...], [...]) do Jednolitej Płatności Obszarowej (JPO) o łącznej powierzchni 210,84 ha oraz 10 działek rolnych (położonych na działkach ewidencyjnych Nr [...], [...], [...] , [...], [...], [..]) do Uzupełniającej Płatności Obszarowej (UPO) o łącznej powierzchni 199,80 ha.

Kontrola administracyjna dotycząca zgłoszonych przez nią we wniosku działek ewidencyjnych wykazała, że wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2005 dotyczący działki ewidencyjnej nr 1 o powierzchni użytków rolnych 71,04 ha, położonej w obrębie L., gmina D., nr obrębu ewidencyjnego 10 (podzielonej zgodnie z pismem [...] z dnia 11.05.2006 r. Starostwa Powiatowego w P. - Wydział Geodezji, Kartografii, Katastru i Gospodarki Nieruchomości dniu 4.02.2005 r. na działki ewidencyjne nr [...], [...] i [...] w.) został złożony także przez innych producentów rolnych. Wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2005 na działki nr 1/1 i 1/2 złożony został przez Parafię Prawosławną p.w. [...] w L. Natomiast wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2005 na działkę nr 1/3 złożony został przez Gospodarstwo Gruntów Marginalnych i Mieszkaniowych Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa w P.

Z materiałów dowodowych zebranych w sprawie, m.in. z Protokołu Komornika Sądowego z dnia 4.11.2004 r. wynika, że Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym, wykonując wyrok Sądu Okręgowego z dnia 10.10.2003 r. Sygn. akt [...], przybył w dniu 4.11.2004 r. na działkę ewidencyjną nr 1, położoną w powiecie, gmina D., obręb ewidencyjny L., z przedstawicielami wierzyciela, tj. Agencji Nieruchomości Rolnych w celu wykonania wyroku Sądu Okręgowego w sprawie z powództwa Agencji Nieruchomości Rolnych - Oddziału Terenowego przeciwko pozwanym: M. S., Z. S., W.i S. o wydanie nieruchomości, nakazującego pozwanym, aby wydali Agencji Nieruchomości Rolnych Oddziałowi Terenowemu, m.in. tę nieruchomość. Z protokołu wynika, że przedstawiciele Agencji Nieruchomości Rolnych oświadczyli, iż przyjmują w posiadanie m.in. przedmiotową działkę oraz, że z W. S. nie łączy ich obecnie żadna umowa. Jednocześnie Komornik pouczył W. S., iż wszelkie jego działania wykonane na gruntach, które zostały wydane ich właścicielowi będą bezprawne i swoimi działaniami może on naruszyć normy Kodeksu Karnego.

Objęte w dniu 4 listopada 2004 r. we władanie przez Agencję Nieruchomości Rolnych działki nr [...] i [...], stanowiące własność Skarbu Państwa, zostały następnie w dniu 14.04.2005 r. przekazane Parafii Prawosławnej p.w. [...] w L. Przekazywane w tym dniu działki były częściowo rolniczo zagospodarowane. Według wyceny dokonanej przez specjalistę z zakresu wyceny nieruchomości wartość produkcji na w/w działkach określona została na kwotę 12.764,99 zł. Parafia Prawosławna p.w. [...] w L. przejęła wraz z nieruchomością produkcję w toku - zasiewy pszenicy i pszenżyta o wartości podanej wartości i zobowiązała się zwrócić Agencji Nieruchomości Rolnych Oddział Terenowy wartość poniesionych nakładów, co też uczyniła i co potwierdza znajdujący się w aktach dowód zapłaty wymienionej kwoty za zasiew pszenicy i pszenżyta (rachunek rr 1/2005 z dnia 14.04.2005 r.). Wpłata kwoty 12.764,99 zł za zasiewy zboża na rachunek Agencji Nieruchomości Rolnych Oddział Terenowy nastąpiła dnia 7.06.2006 r. (zgodnie z pisemnym potwierdzeniem przez Agencję Nieruchomości Rolnych Oddział Terenowy wpłaty za zasiewy zboża). Od czasu przejęcia nieruchomości, Parafia Prawosławna p.w. [...] w L. płaci podatek rolny oraz nigdy nie zawierała umów dzierżawy na przedmiotowe grunty z osobami trzecimi.

Natomiast w przypadku działki ewidencyjnej nr 1/3, za produkcję w toku przejętą od W. S. zapłaciło Gospodarstwo Gruntów Marginalnych i Mieszkaniowych Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa, które występowało w imieniu Agencji Nieruchomości Rolnych Oddział Terenowy i ubiegało się w roku 2005 o dopłaty bezpośrednie na tę działkę ewidencyjną (pismo GGMiM ZWRSP w P. z dnia 23.08.2006 r. oraz Pismo Agencji Nieruchomości Rolnych Oddział Terenowy z dnia 25.07.2007 r.).

Wartość wymienionych zasiewów została oszacowana przez biegłego rzeczoznawcę na kwotę 18.045,32 zł. Wartość tej produkcji podlegała zwrotowi na rzecz W. S. W wyniku wzajemnego potrącenia wierzytelności Agencji i W. S. nastąpiło zmniejszenie kwoty zadłużenia W. S. i jego rodziny wobec Agencji z tytułu zaległego czynszu dzierżawnego.

Z dokumentów zebranych w sprawie wynika, że Gospodarstwo Gruntów Marginalnych i Mieszkaniowych Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa zleciło A. z P. przeprowadzenie prac żniwnych zbioru żyta na działce nr [..], jak również przechowanie i sprzedaż zebranego zboża (pismo GGMiM ZWRSP z dnia 16.08.2005 r.).

Parafia Prawosławna p.w. [...] w L. i Gospodarstwo Gruntów Marginalnych i Mieszkaniowych Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa w P. nie zebrało jednak plonów z zakupionej przez nie uprawy.

Plony te zostały zebrane i przywłaszczone przez W. S. i R. P., których Sąd Rejonowy w R. Zamiejscowy Wydział Grodzki w P. wyrokiem z dnia 6.11.2006 r., sygn. akt [...] , uznał za winnych dokonania zarzucanych im czynów, przyjmując, że czyny te stanowią ciąg przestępstw i przyjmując za podstawę wymiaru kary art. 278 § 1 k.k. w zw. z art. 91 § 1 k.k. i art. 33 § 2 k.k.

Wyrokiem z dnia 10.05.2007 r., Sąd Okręgowy Wydział Karny utrzymał w mocy w/w wyrok, uznając apelację oskarżonych za oczywiście bezzasadną i stwierdzając, że nie ulega wątpliwości, iż oskarżony W. S. zdawał sobie sprawę, że w lecie 2005 r. czyli w dacie obu czynów, nie jest dzierżawcą i posiadaczem gruntów, na których wykonywał prace polowe, a w szczególności działek [...] , [...], [...] (dawniej działki nr 1). Na jego świadomość w tym względzie wskazują wiarygodne dokumenty w postaci wyroku sądowego i protokołu komorniczego. To, że oskarżony wbrew rozstrzygnięciom sądu oraz logice - nie przyjmował tego do wiadomości nie stanowi o możliwości uznania jego działań za legalne czy też usprawiedliwione.

Po przedstawieniu ustalonego sprawie stanu faktycznego, Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa podał, że zgodnie z ustawą z dnia 18 grudnia 2003 r., o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz.U. z 2004 r., nr 6 , poz. 40, ze zm.) płatności bezpośrednie przysługują osobie fizycznej, osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, będącej posiadaczem gospodarstwa rolnego, zwanego dalej producentem rolnym na będące w jej posiadaniu grunty rolne utrzymywane w dobrej kulturze rolnej, przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska, (art. 2 ust. 1). Warunkiem uzyskania płatności jest posiadanie przez producenta rolnego działek rolnych o łącznej powierzchni nie mniejszej niż 1 ha, które kwalifikują się do objęcia płatnościami, przy czym za działkę rolną uważa się zwarty obszar gruntu rolnego, na którym jest prowadzona jedna uprawa, o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha, wchodzący w skład gospodarstwa rolnego (art. 2 ust. 2).

Zdaniem organu odwoławczego, ze stanu faktycznego niniejszej sprawy wynika, iż J. K. w 2005 r. nie była posiadaczem gospodarstwa rolnego w rozumieniu cyt. ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. odnośnie działek ewidencyjnych nr 1/1, 1/ 2 i 1/3 położonych w obrębie L., gmina D.

Konsekwencją ustalenia nieprawidłowości w złożonej deklaracji w zakresie działek ewidencyjnych nr [...], [...] , [...] położonych w obrębie L., gmina D., jest zawyżenie przez stronę powierzchni deklarowanej we wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2005.

Mając na uwadze art. 138 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady zastosowania rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1782/2003 w sprawie systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania gruntów zarezerwowanych do produkcji surowców i art. 51 ust. 1 i 2 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli przewidzianych schematów w rozporządzeniu Rady (WE) Nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników, organ odwoławczy stwierdził, że organ I instancji słusznie uznał, że wnioskodawca podlega sankcjom z tytułu niezgodności (rozbieżności) pomiędzy zadeklarowaną 210,84 ha - JPO, 199,80 ha - UPO a stwierdzoną powierzchnią działek rolnych 138,01 ha - JPO (po wykluczeniu działek rolnych H, I, J, K o pow. 71,04 ha oraz po uwzględnieniu zmiany powierzchni działek rolnych A, B, D, G dokonanej korektą wniosku z dnia 5.03.2007 r.), 138,01 ha - UPO (po wykluczeniu działek rolnych H, I, J o pow. 60,00 ha oraz po uwzględnieniu zmiany powierzchni działek rolnych A, B, D, G dokonanej korektą wniosku z dnia 5.03.2007 r.).

W przypadku Jednolitej Płatności Obszarowej (JPO), powierzchnia działek rolnych zadeklarowanych przez J. K. do Jednolitej Płatności Obszarowej (JPO) wynosiła 210,84 ha. Działki zweryfikowane jako uprawnione do tej płatności określono na łączną powierzchnię 138,01 ha. Różnica między powierzchnią zgłoszoną przez producenta rolnego, a powierzchnią uprawnioną do JPO wyniosła 72,83 ha, co stanowi 52,77 % powierzchni wyznaczonej w stosunku do powierzchni deklarowanej.

Zdaniem Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa organ I instancji prawidłowo na zasadzie art. 138 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 r., odmówił J. K. przyznania Jednolitej Płatności Obszarowej (JPO) na rok 2005 i nałożył sankcję w wysokości 16.386,75 zł, która będzie potrącona z płatności pomocy, do której producent rolny jest uprawniony z tytułu wniosków składanych w ciągu trzech lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym stwierdzono niezgodności.

W przypadku Uzupełniającej Płatności Obszarowej (UPO), powierzchnia działek rolnych zadeklarowanych przez J. K. wynosiła 199,80 ha. Działki zweryfikowane jako uprawnione do tej płatności określono na łączną powierzchnię 138,01 ha. Różnica między powierzchnią zgłoszoną przez producenta rolnego, a powierzchnią zatwierdzoną jako uprawnioną do UPO) wyniosła 61,79 ha, co stanowi 44,77 % powierzchni zatwierdzonej w stosunku do powierzchni deklarowanej.

Także w tym przypadku organ odwoławczy podzielił mając na uwadze art. 51 ust. 1 i 2 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. stanowisko organu I instancji odnośnie odmowy przyznania J. K. Uzupełniającej Płatności Obszarowej (UPO) na rok 2005.

Na powyższą decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa J. K., obecnie J. S. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, w której wniosła o jej uchylenie.

Zdaniem skarżącej, organ administracji dokonał błędnego ustalenia w kwestii faktycznego posiadania gospodarstwa rolnego w 2005 r. w części dotyczącej działki ewidencyjnej nr 1 o powierzchni użytków rolnych 71,04 ha, położonej w obrębie L., gmina D., nr obrębu ewidencyjnego 10. Skarżąca powołała się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku (sygn. akt. II SA/Bk 718/04 z dnia 12.07.2005 r.), w którym stwierdzono, iż dopłaty nie są przewidziane dla właścicieli, którzy dysponują jedynie tytułem własności, a nie zajmują się produkcja rolną. Skarżąca wskazała, że uprawiała w 2005 r. grunty, które zadeklarowała we wniosku o dopłaty, a to oznacza, że była ich posiadaczem w rozumieniu przepisów kodeksu cywilnego.

W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, w całości podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Dokonując na podstawie art. 1 § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych kontroli zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego, ani też przepisów postępowania w sposób, mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Podstawą wydawanych decyzji w przedmiocie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych są przepisy rozporządzenie Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29.09.2003 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniające rozporządzenia (EWG) nr 2019/93, (WE) nr 1452/2001, (WE) nr 1453/2001, (WE) nr 1454/2001, (WE) nr 1868/94, (WE) nr 1251/1999, (WE) nr 1254/1999, (WE) nr 1673/2000, (EWG) nr 2358/71 i (WE) nr 2529/2001 (Dz. U. WE Nr L 270 z 21 października 2003 r.), rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21.04.2004 r. ustanawiającym szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego sytemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. U. UE. L z dnia 30.04.2004 r.) oraz ustawy z dnia 18.12.2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz.U. Nr 6, poz. 40 ze zm.).

Rozporządzenie nr 1782/2003 zawiera w art. 2 lit. a definicję "rolnika" stanowiąc, iż termin ten oznacza osobę fizyczną lub prawną bądź grupę osób fizycznych lub prawnych, bez względu na status prawny takiej grupy i jej członków w świetle prawa krajowego, których gospodarstwo znajduje się na terytorium Wspólnoty, określonym w art. 299 TWE, oraz które prowadzą działalność rolniczą. Stosownie do art. 2 lit. b rozporządzenia, przez "gospodarstwo" należy rozumieć wszystkie jednostki produkcyjne zarządzane przez rolnika, które znajdują się na terytorium tego samego państwa członkowskiego. "Działalnością rolniczą" jest z kolei produkcja, hodowla lub uprawa produktów rolnych, włączając w to zbiory, dojenie, chów zwierząt oraz utrzymywanie zwierząt dla celów gospodarczych lub utrzymywanie gruntów w dobrej kulturze rolnej zgodnie z ochroną środowiska, zgodnie z art. 5 (art. 2 lit. c cyt. rozporządzenia).

Ustawa o płatnościach bezpośrednich, ustalając zasady i tryb przyznania jednolitej płatności obszarowej oraz płatności uzupełniającej do powierzchni uprawy, określonych powołanym wyżej rozporządzeniem wspólnotowym, przyjmuje w art. 2 ust. 1, że płatności te przysługują osobie fizycznej, osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, będącej posiadaczem gospodarstwa rolnego. Warunkiem uzyskania płatności obszarowej jest posiadanie działek rolnych o łącznej powierzchni nie mniejszej niż 1 ha, które kwalifikują się do objęcia płatnościami i utrzymywane są przez producenta rolnego w dobrej kulturze rolnej przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska.

Prawodawca krajowy określając szczegółowe warunki przyznawania płatności wskazał na posiadanie gospodarstwa rolnego, jako podstawową przesłankę warunkującą skuteczne rozpoznanie wniosku, przy czym nie zdefiniował tegoż pojęcia.

Dlatego też dla ustalenia kwestii posiadania należy posiłkować się definicją ustawową "posiadania" zawartą w art. 336 kodeksu cywilnego, zgodnie z którym posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny).

W orzecznictwie sądowym prezentowany jest pogląd, że o posiadaniu i jego postaci decyduje wyłącznie sposób władania rzeczą. Władanie w sposób odpowiadający korzystaniu z rzeczy przez właściciela, czyli władanie we własnym imieniu i dla siebie, jest posiadaniem samoistnym, władanie natomiast w sposób odpowiadający korzystaniu z rzeczy w ramach innego prawa niż własność, czyli władanie podporządkowane posiadaniu samoistnemu innej osoby, jest posiadaniem zależnym. W piśmiennictwie zwraca się również uwagę, że posiadanie w znaczeniu, jakie nadaje temu pojęciu kodeks cywilny, może stanowić element prawa podmiotowego, będąc przejawem prawa przysługującego np. właścicielowi (posiadanie zgodne z prawem), może jednak stanowić także jedynie stan faktycznego władztwa nad rzeczą w sytuacji, gdy prawo wykonywane faktycznie przez posiadacza służy innemu podmiotowi (posiadanie bezprawne).

Wskazanie w ustawie na "posiadanie" przez rolnika gospodarstwa rolnego, a nie dysponowanie do niego prawem własności, wynika z tego, że idea płatności dotyczy pomocy finansowej udzielanej tylko tym podmiotom, które są faktycznymi użytkownikami gruntów rolnych.

To powoduje, że organ rozpoznający wniosek pomocowy jest zobowiązany przede wszystkim ocenić, czy wnioskodawca faktycznie posiada grunty rolne, których ma dotyczyć płatność i czy są one utrzymywane w dobrej kulturze rolnej przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska (por. wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 25.09.2008 r., sygn. akt II SA/Go 404/08, i z dnia 24.09.2008 r., sygn. akt II SA/Go 407/08, wyrok NSA z dnia 11.0.2007 r., sygn. II OSK 258/06, z dnia 13.12.2007 r. sygn. akt II OSK 260/07).

Niezależnie od powyższego, podkreślenia wymaga, że płatności, o które ubiegała się skarżąca, są formą wsparcia finansowego w ramach wspólnej polityki rolnej, będącej jednym z celów Unii Europejskiej, określonych w art. 33 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską (TWE). System dopłat bezpośrednich został ustanowiony dla wyrównania dochodowości gospodarstw rolniczych, poprawy warunków życia, pracy i produkcji w rolnictwie.

Nie odchodząc zatem od wyżej wskazanych celów ustanowienia systemu dopłat dla rolników użytkujących faktycznie gospodarstwo rolne należy stwierdzić, że o ile pomoc finansowa przewidziana we wcześniej cytowanych przepisach przysługuje producentom rolnym posiadającym gospodarstwo rolne (niezależnie od rodzaju posiadania i od legitymowania się do niego prawem własności), to nie może być ona udzielona rolnikowi, którego faktyczne użytkowanie gruntów rolnych polega na bezprawnym korzystaniu – wbrew woli właściciela i przy jego jawnym, wyrażonym w prawnie przewidziany sposób sprzeciwie – z nieruchomości innej osoby w celu uzyskania korzyści majątkowej dla siebie.

Jak bowiem wyżej wskazano, przyznanie dopłat ma na celu poprawę warunków życia, pracy i produkcji w rolnictwie, a nie gratyfikację czy wspieranie niezgodnych z prawem działań rolników, działań dokonywanych w celu uzyskania dla siebie określonych korzyści.

Również wykładania systemowa przepisów nie pozwala na uznanie, że "posiadanie", o którym mowa w przepisach o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych oraz w kodeksie cywilnym może być równoznaczne z dokonywaniem czynów zabronionych przez prawo.

W niniejszej sprawie, jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji i akt sprawy, właśnie taka sytuacja miała miejsce. Pomimo przyjęcia w posiadanie wskutek wykonania wyroku Sądu Okręgowego z dnia 10.10.2003 r. sygn. akt [...] w dniu 4.11.2004 r. działki ewidencyjnej nr [...] , położonej w powiecie, gmina D. przez Agencję Nieruchomości Rolnych nieruchomości, W. S. (któremu sąd w/w wyrokiem nakazał tę nieruchomość wydać) wiosną 2005 r. wbrew zakazowi dokonywania jakichkolwiek działań na tym gruncie, wykonał na nim czynności związane z przygotowaniem zbioru plonów, a następnie jesienią plony te wraz z R. P. zebrał i przywłaszczył.

Powyższe zostało ustalone nie tylko w niniejszym postępowaniu administracyjnym.

Podobnych ustaleń dokonał Sąd Rejonowy Zamiejscowy Wydział Grodzki w P., który wyrokiem z dnia 6.11.2006 r., sygn. akt [...], uznał W. S. i R. P. za winnych dokonania zarzucanych im czynów, przyjmując, że czyny te stanowią ciąg przestępstw i przyjmując za podstawę wymiaru kary art. 278 § 1 k.k. w zw. z art. 91 § 1 k.k. i art. 33 § 2 k.k. oraz Sąd Okręgowy w L. XI Wydział Karny, który wyrokiem z dnia 10.05.2007 r. utrzymał wyrok sądu I Instancji w mocy.

Słuszne jest zatem stanowisko Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, że ze stanu faktycznego niniejszej sprawy wynika, iż J. K. w 2005 r. nie była posiadaczem gospodarstwa rolnego w rozumieniu ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. odnośnie działek ewidencyjnych nr 1/1, 1/ 2 i 1/3 położonych w obrębie L., gmina D.

Zauważyć także należy, że wszelkie próby udowodnienia, że było inaczej wskazują raczej na to, że do uzyskania takiego posiadania dążył W. S., a nie skarżąca, pomimo, że to ona wniosła o uzyskanie dopłat z tytułu ich rolniczego użytkowania.

W konsekwencji prawidłowe jest również rozstrzygnięcie Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa o odmowie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych (z sankcjami w okresie trzech lat kalendarzowych) na rok 2005 na podstawie art. 138 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady zastosowania rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1782/2003 w sprawie systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania gruntów zarezerwowanych do produkcji surowców i art. 51 ust. 1 i 2 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli przewidzianych schematów w rozporządzeniu Rady (WE) Nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników.

Z tych też względów oraz na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), należało orzec jak w sentencji.

Orzeczenie w przedmiocie kosztów postępowania uzasadnia art. 250 cyt. ustawy.