Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 831/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2023-02-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 362 ust. 1 pkt 1 i 2
journal: Dz.U. 2021 poz 1973
law: Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal, Asesor sądowy Brygida Myszyńska-Guziur (sprawozdawca) Protokolant Referent Justyna Kłosowska-Pietrynko po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 lutego 2023 r. sprawy ze skargi I. P. i R. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zamościu z dnia 14 września 2022 r., znak: SKO.1014/22 w przedmiocie ograniczenia oddziaływania na środowisko oddala skargę.


UZASADNIENIE

R. i I. P. (dalej jako "strona", "skarżący"), wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zamościu z dnia 14 września 2022 r. w przedmiocie ograniczenia oddziaływania na środowisko .

Z uzasadnienia zaskarżonego rozstrzygnięcia i akt sprawy wynika m.in., że w dniu 26 marca 2021 r. do Starostwa Powiatowego w Hrubieszowie złożyli wniosek – skargę w sprawie negatywnego oddziaływania na środowisko przez K. P., zam. D. 58, gm. H., właściciela działki nr [...] w miejscowości D., na której prowadzona jest działalność rolnicza. W swoim wniosku skarżący podnieśli wobec K. P. (również jako "uczestnik postepowania") zarzuty z zakresu m.in. negatywnego oddziaływania na środowisko, nieprawidłowego przechowywania i użytkowania środków do produkcji rolnej - nawozów sztucznych i środków ochrony roślin oraz niewłaściwego przechowywania materiału siewnego oraz nieprzestrzegania przepisów o ochronie środowiska. W związku z wielowątkowym charakterem wniosku skarżących Starostwo Powiatowe w Hrubieszowie pismem z dnia 20 lipca 2021 r. zwróciło się do nich o jednoznaczne sprecyzowanie i określenie jakich decyzji oczekują w tym zakresie. Wnioskiem z dnia 2 sierpnia 2021 r. skarżący wyjaśnili, że oczekują na podstawie art. 362 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2021 r. poz. 1973 z późn. zm. – dalej jako "P.o.ś." ) wydania decyzji administracyjnej zobowiązującej K. P. do przywrócenia środowiska do stanu właściwego.

Postanowieniem z dnia 21 września 2021 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Zamościu wskazało Starostę Hrubieszowskiego jako organ właściwy do załatwienia przedmiotowej sprawy wskakując, że każdy podmiot prowadzący działalność wytwórczą w rolnictwie, bez względu na formę prawno - organizacyjną, w tym także - rolnicy, są podmiotami korzystającymi ze środowiska, w rozumieniu przepisów.

Zawiadomieniem z dnia 25 listopada 2021 r. zostało wszczęte postępowanie z wniosku R. i I. P. w sprawie negatywnego oddziaływania na środowisko przez K. P..

W toku postępowania zarówno skarżący jak i K. P. złożyli szereg dowodów w postaci dokumentów oraz fotografii i filmów. Organ I instancji dopuścił również dowód z zeznań stron i świadków.

W wyniku przeprowadzonego postępowania Starosta Hrubieszowski decyzją z dnia 14 kwietnia 2022 r. odmówił zobowiązania K. P. do działań mających na celu ograniczenie oddziaływania na środowisko i jego zagrożenie lub przywrócenie środowiska do stanu właściwego. Organ I instancji stwierdził, że przeprowadzone postępowanie wyjaśniające nie wykazało, aby doszło do negatywnego oddziaływania na środowisko. Podkreślono, że żadne kontrole przeprowadzane na nieruchomości K. P. przez Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska (WIOŚ), Wojewódzki Inspektorat Ochrony Roślin i Nasiennictwa (WIORIN) oraz Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa nie stwierdziły nieprawidłowości w prowadzonej przez niego działalności. Starosta stwierdził, że przeprowadzone postępowanie również nie wykazało, aby K. P. negatywnie oddziaływał na środowisko. Wskazano, że skarga dotycząca hałasu, pyłu czy kurzu generowanego przez instalacje wykorzystywane w działalności rolniczej nie są wystarczającym dowodem na to, że zachodzi negatywne oddziaływanie na środowisko.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący zarzucili:

rażące naruszenie art. 362 P.o.ś. polegające na dowolnej, subiektywnej ocenie zgromadzonego materiału dowodowego,

naruszenie art. 7, 77 i 80 k.p.a. poprzez nieobiektywną, stronniczą oraz wybiórczą ocenę materiału dowodowego, nieuwzględnienie wszystkich dowodów zgromadzonych w sprawie,

niedostateczne uzasadnienie wyrażonego stanowiska w świetle zgromadzonych dowodów.

W uzasadnieniu skarżący wskazali, że działania przedsiębiorcy polegające na fizycznym odprowadzaniu chemicznych, toksycznych oraz ropopochodnych ścieków bezpośrednio do gleby jest sprzeczne z obowiązującym prawem o ochronie środowiska. Skutkiem tego jest zanieczyszczenie gleby, padłe zwierzęta oraz karłowatość roślinności w miejscu spływu ścieków. Skarżący domagali się ograniczenia tych negatywnych działań, podkreślając że według przepisów o ochronie środowiska mycie, płukanie oraz napełnianie cieczą chemiczną powinno odbywać się na polu w miejscu wykonywania zabiegu agrotechnicznego. Wskazali, że wg stanowiska WIOŚ zabrania się odprowadzania nieczystości ciekłych z mycia i płukania opryskiwacza oraz mycia silników pojazdów mechanicznych i ich części hydraulicznych bezpośrednio do gleby. Ponadto podczas oględzin dokonanych przez inspektorów PIORiN stwierdzono skutki negatywnego oddziaływania na środowisko w postaci skarłowacenia roślinności w miejscu spływu nieczystości po płukaniu opryskiwacza z toksycznych cieczy.

Skarżący wnieśli o rozpatrzenie wniosku odnośnie przeprowadzenia audytu środowiskowego, przeglądu ekologicznego oraz pomiaru hałasu pracy ciężkiego sprzętu oraz o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, ewentualnie przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.

Utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Zamościu podzieliło argumentację organu I instancji. Wskazano, że skarżący zarzucają prowadzenie przez sąsiada uciążliwej działalności produkcyjnej powodujące szkodliwe dla ich zdrowia immisje tj. nadmierny hałas, zapach, woń środków chemicznych, pestycydów, nawozów azotowych, spalin z pracy sprzętów rolniczych, ich napraw i mycia. W toku prowadzonego postępowania dokonano oględzin nieruchomości, zgromadzono dokumentację sporządzoną przez inne organy ochrony środowiska, przeanalizowano dowody przedłożone przez strony postępowania oraz przesłuchano strony i świadków.

Organ odwoławczy przedstawił ustalenia wynikające z pism nadesłanych przez organy ochrony środowiska, w tym na podstawie pisma Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w Lublinie Delegatura w Zamościu z dnia 5 listopada 2021 r. ustalono, że organ ten prowadząc postępowanie w dniach 21.04. - 11.05.2021 r. przeprowadził pozaplanową interwencyjną kontrolę gospodarstwa rolnego prowadzonego przez K. P.. W jej wyniku stwierdzono, że działka nr [...] jest użytkowana na cele działalności rolniczej zgodnie z przeznaczeniem w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Na terenie posesji brak jest instalacji mogących oddziaływać negatywnie na środowisko, emisja pyłu i hałasu ma charakter sezonowy i występuje tylko w okresie żniw. Na terenie posesji znajduje się urządzenie typu BIOBED, które jest użytkowane zgodnie ze swoim przeznaczeniem i nie wymaga dodatkowych regulacji prawnych. Stwierdzono magazynowanie ok. 10 ton saletry amonowej na paletach, pod szczelnym przykryciem z plandeki. Nie stwierdzono spalania odpadów oraz niszczenia lub usuwania siedlisk bobrów, ani też żadnych innych naruszeń. Kontrolowanemu udzielono instruktażu w zakresie mycia opryskiwaczy i sprzętu rolniczego. W dniach 28.07 - 23.09.2021 r. WIOŚ przeprowadził ponowną kontrolę przedmiotowej nieruchomości. Stwierdzono, że stanowisko BIOBED i jego okolica były suche, czyste, bez widocznych zastoisk wody, smarów lub olejów. Ścieki z toalety typu ustęp gromadzone są w zbiorniku bezodpływowym; brak było wyczuwalnego uciążliwego zapachu. Nie stwierdzono obecności rozsypanego ziarna, zużytych opon oraz śladów po spalaniu odpadów, wyczuwalnego zapach środków ochrony roślin lub nawozów, brak saletry amonowej tylko sól potasowa i polifoska. Próbki gleby pobrane zarówno z działki kontrolowanego jak i działki wnoszących skargę wykazały relatywnie wysoki poziom stężenia węglowodanów ropopochodnych na posesji kontrolowanego, ale pochodzą one z innego źródła niż mycie i opłukiwanie urządzeń rolniczych. Stężenia pestycydów nie przekroczyły progu oznaczalności zastosowanych metodyk. Wprawdzie związki azotu i fosforu w okolicach stanowiska BIOBED były w większym stężeniu, ale nie potraktowano tego jako zanieczyszczenie z uwagi na brak limitów w tym zakresie. Pomiary hałasu przeprowadzone w dniu 13.08.2021 r. nie przekraczały wartości dopuszczalnej ustalonej dla zabudowy mieszkaniowej. Wobec powyższego nie stwierdzono, aby właściciel kontrolowanej nieruchomości prowadził celowe działania mające na celu negatywnie wpływać na zanieczyszczenie terenów sąsiednich. Zdaniem organu kontrolowany podejmuje działania mające na celu ograniczenie wpływu prowadzonej przez niego działalności na tereny przyległe.

Kolegium wskazało także, że pismem z dnia 15 października 2021 r. Wojewódzki Inspektorat Ochrony Roślin i Nasiennictwa w Lublinie Oddział w Hrubieszowie poinformował organ I instancji, że zdarzenia dotyczące nieprawidłowego mycia opryskiwacza oraz zagospodarowania cieczy roboczej na działce nr [...] zostały rozpatrzone w ramach czynności kontrolnych przeprowadzonych w dniach 21 i 23 kwietnia 2020 r., 25 czerwca 2020 r., 25 września 2020 r. i 28 września 2020 r. W wyniku przeprowadzonych czynności kontrolnych nie stwierdzono zgłaszanych nieprawidłowości z zakresu dotyczącego stosowania środków ochrony roślin.

Wskazano, że Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa odmówiła Staroście udostępnienia danych dotyczących wyników kontroli w zakresie nieprawidłowego przechowywania i użytkowania środków do produkcji rolnej przez K. P., jednakże z dostarczonego przez niego raportu z czynności kontrolnych z dnia 31.07.2020 r. i 28.08.2020 r. wynika, że nie stwierdzono żadnych niezgodności w tym zakresie.

Kolegium wskazało, że do akt sprawy zostały dołączone przez K. P. protokół oględzin z dnia 12 kwietnia 2022r. sporządzony przez pracowników Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Roślin i Nasiennictwa w Lublinie Oddział w Zamościu oraz protokół kontroli z dnia 28 kwietnia 2022 r., z którego wynika, że w dniach 27 i 28 kwietnia 2022r. pracownicy WlORiN przeprowadzili właściwą kontrolę na posesji K. P.. W toku kontroli ustalono, że wymieniony posiada aktualne zaświadczenie o ukończeniu szkolenia w zakresie stosowania środków ochrony roślin (zwanych dalej ś.o.r.). Stwierdzono, że dokumentacja dotycząca ś.o.r. jest prowadzona prawidłowo, a stosowane ś.o.r są dopuszczone do obrotu i stosowane zgodnie z zaleceniami zawartymi na etykiecie. Do zaprawiania materiału siewnego kontrolowany używa środków płynnych, stąd też nie ma możliwości unoszenia się zanieczyszczeń pyłowych. Zaprawiony materiał siewny był w całości wysiany. Ś.o.r. są przechowywane w budynku gospodarczym o betonowej powierzchni zamykanym na klucz, w szafkach zamykanych na oddzielne kłódki. Opakowania po ś.o.r. są prawidłowo zagospodarowane. Ś.o.r. były stosowane opryskiwaczem o bardzo dobrym stanie technicznym. Mycie opryskiwacza wykonywane jest na utwardzonej powierzchni, na specjalnym stanowisku. Stanowisko zbudowane jest z betonowych płyt ażurowych, wokół jest betonowa, rynnowa opaska służąca do zbierania wody po myciu opryskiwacza. Nie stwierdzono objawów wydostawania się popłuczyn z mycia opryskiwacza poza gospodarstwo (na chodnik, jezdnię) ani też ich odpływu w innych kierunkach. Stwierdzono również, że działka kontrolowanego jest utwardzona. W pobliżu miejsca, gdzie wykonywane jest mycie opryskiwacza rośnie trawa, w odległości 2m od zbiornika jest betonowe ogrodzenie przy którym rosną świerki i tuje. Na roślinach w pobliżu miejsca do mycia opryskiwacza oraz na obszarze całej działki nie stwierdzono uszkodzeń wynikających ze stosowania ś.o.r. Reasumując nie stwierdzono żadnych nieprawidłowości czy naruszenia przepisów prawa. Wobec tego powoływanie się przez skarżących w odwołaniu na to, że inspektorzy WIORiN stwierdzili skutki negatywnego oddziaływania na środowisko w postaci skarłowacenia roślinności w miejscu spływu nieczystości po opłukiwaniu opryskiwacza z toksycznych cieczy jest bezpodstawne. Inspektorzy stwierdzili: " pomiędzy domem a ogrodzeniem, na długości 7,5 m (na długości domu) nie ma żadnej roślinności. Przy budynku gospodarczym, w miejscu gdzie wg oświadczenia zgłaszającego spływały zanieczyszczenia, jedna tuja jest skarłowaciała, niższa niż pozostałe. W rogu, przy działce sąsiada dwie tuje są niższe. Za płotem, od strony [...] rośnie wysoki żywopłot. W miejscu, gdzie jest skarłowaciała tuja, żywopłot jest niższy". Kolegium stwierdziło, ze jest to jedynie opis stanu faktycznego, a nie stwierdzenie negatywnego oddziaływania na środowisko. Podkreślono, że miarodajne w tym zakresie są ustalenia kontroli, zgodnie z którymi na roślinach w pobliżu miejsca mycia opryskiwacza oraz na obszarze całej działki nie stwierdzono uszkodzeń wynikających ze stosowania środków ochrony roślin.

Następnie Kolegium wskazało na zeznania stron, w których R. P. przedstawił swoje stanowisko wynikające z wniosku o wszczęcie postępowania i kolejnych pism. Jego zdaniem sąsiad prowadzi działalność produkcyjną niezgodnie z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i działalność ta jest dla nich bardzo uciążliwa. I. P. potwierdziła zeznania męża. Natomiast K. P. zaprzeczył wszystkim zarzutom R. P. i wyjaśnił, że większy hałas dochodzi od drogi powiatowej niż z jego działki. On na swej działce nie stosuje środków ochrony roślin, natomiast Państwo [...] stosują je na swojej posesji. Środki takie są stosowane również na polu znajdującym się za posesją sąsiada oraz na poboczach. Wskazał, że żadne z kontroli przeprowadzonych od 2007 r. nie potwierdziły nieprawidłowości zarzucanych mu przez Państwo [...].

Organ odwoławczy wskazał także na zeznania świadków, w tym P. B., który zeznał, że - bywając u Państwa [...] - często słyszy hałasy, które dzieją się za płotem. Wyczuwany jest również zapach pestycydów. Świadkowie P. K. i T. K. zeznali, że w trakcie interwencji policyjnej wywołanej zgłoszeniem R. P. stwierdzono hałas dochodzący z posesji K..P. - ostrzenie agregatu talerzowego szlifierką. Wg zgłaszającego był to dla niego hałas uciążliwy.

W toku postępowania dopuszczono także dowody m.in.przedłożone przez skarżących: protokół Komendy Powiatowej Państwowej Straży Pożarnej w Hrubieszowie z przeprowadzenia dowodu z oględzin potwierdzający, że na nieruchomości nr [...] znajduje się warsztat z budynkiem socjalnym, Pismo Komendy Powiatowej Policji w Hrubieszowie informujące o skierowaniu wniosku o ukaranie K. P. w sprawie zakłócenia spoczynku nocnego, dane z pomiarów zanieczyszczeń środowiskowych gleby oraz immisji hałasu, protokół z sekcji przeprowadzonej na padniętych gołębiach z dnia 2.08.2008 r.

Odnosząc się do powyższego Kolegium stwierdziło, że powyższe dokumenty nie przesądzają o negatywnym oddziaływaniu przez K. P. na środowisko. Protokół Straży Pożarnej stwierdza jedynie ustalenia dokonane w trakcie inspekcji posesji nr [...]. Użycie pojęcia "warsztat" nie oznacza, że budynek ten jest wykorzystywany jako warsztat naprawy, innego niż własny, sprzętu rolniczego. Pismo informujące o skierowaniu wniosku o ukaranie nie świadczy o tym, że K. P. rzeczywiście zakłócał spoczynek nocy, bowiem brak orzeczenia Sądu w tej sprawie. W odniesieniu do dowodu - badań przeprowadzonych w dniach od 2, 12, 17, 27, i 31.08 oraz 6 i 9.09.2021 r. Kolegium stwierdziło, że nie zawierają konkluzji świadczących o naruszeniu jakichkolwiek norm a i sam skarżący nie wskazuje, że badania o tym świadczą. Kolegium wskazało, że jak wynika z pisma Wojewódzkiego Inspektora Ochrony środowiska w Lublinie Delegatura w Zamościu z dnia 5 listopada 2021 r. badania te zostały przeprowadzone w ramach kontroli gospodarstwa rolnego K. P. w dniach 28.07. — 23.09. 2021r. Próby gleby zostały pobrane w dniach 28.07. i 13.08.2021r. i nie wykazały zanieczyszczenia terenu. Pomiary hałasu nastąpiły w dniu 13.08.2021r. i wykazały poziom hałasu nieprzekraczający wartości dopuszczalnej ustalonej dla terenu zabudowy mieszkaniowej. W odniesieniu do protokołu z sekcji wskazano, że stwierdza on jedynie, iż gołębie spożyły ziarna rzepaku; najprawdopodobniej zostały otrute, ale czy ma to związek z ewentualnym negatywnym oddziałem na środowisko - skarżący nie wyjaśnił. Wobec powyższego Kolegium stwierdziło, że nie można uznać, iż dowody te mają jakikolwiek wpływ na stwierdzenie negatywnego wpływu na środowisko.

Odnosząc się do przedłożonego przez skarżącego Zarządzenia pokontrolnego będącego wynikiem kontroli przeprowadzonej przez Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Lublinie Delegatura w Zamościu w dniach 28.07. - 23.09.2021 r., którym nakazano K. P. nie odprowadzać ścieków powstających w jego gospodarstwie rolnym bezpośrednio do ziemi, gdyż narusza to przepisy ustawy Prawo wodne i wszystkie czynności związane z myciem i opłukiwaniem urządzeń rolniczych winien dokonywać na urządzeniu BIOBED, Kolegium wskazało, że niewykonanie takiego zarządzenia zagrożone jest karą aresztu, ograniczenia wolności lub grzywny. Z uwagi na takie konsekwencje zdaniem organu odwoławczego należy przyjąć, że mycie urządzeń odbywa się tylko na stanowisku BIOBED.

Kolegium wskazało także na dokumenty przedstawione przez K. P. – Pismo Inspekcji Ochrony Środowiska Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Lublinie Delegatura w Zamościu z dnia 2 maja 2007 r. z którego wynika, że nie stwierdzono, aby działalność prowadzona przez niego odbiegała od typowej, przeciętnej działalności rolniczej przy tego rodzaju produkcji i stanowiła uciążliwość dla środowiska oraz decyzję Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej w Hrubieszowie z dnia 22 lipca 2021 r. umarzającą postępowanie w sprawie nakazania K. P. usunięcia uchybień w zakresie ochrony przeciwpożarowej w przedmiocie nieprawidłowego składowania materiałów palnych w gospodarstwie rolnym.

Odnosząc się do pisma Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Hrubieszowie z dnia 18 czerwca 2021 r. , w którym znalazło się stwierdzenie, iż na działce nr [...] nie stwierdzono istnienia obiektów budowlanych o funkcji stanowiska do mycia urządzeń i sprzętu rolniczego, przygotowywania cieczy do zabiegów agrotechnicznych oraz neutralizowania ścieków popłucznych (tzw. oczyszczalni BIOBED) Kolegium stwierdziło, że żaden z organów kontrolujących działkę nr [...] nie miał wątpliwości, iż znajduje się na niej stanowisko BIOBED. Z protokołu kontroli WIORiN w Lublinie wynika, że na działce jest specjalne stanowisko do mycia opryskiwacza i jest ono w kształcie prostokąta, zbudowane z betonowych płyt ażurowych. Wokół jest betonowa, rynnowa opaska służąca do zbierania wody po myciu. Odpływ wody skierowany jest do wnętrza stanowiska. Zbiornik jest wypełniony warstwami gliny, piasku, żwiru i ziemi. Wskazany opis jest podobny do opisu stwierdzonego przez Inspektora Nadzoru Budowlanego w Hrubieszowie. Wprawdzie stwierdził on, że nie jest to oczyszczalnia BIOBED, jednakże zdaniem Kolegium, nie miał do tego stosownych uprawnień i wiedzy technicznej. Istnienie stanowiska BIOBED potwierdził WIOS w Lublinie w toku przeprowadzonych kontroli.

W odniesieniu do wniosków skarżących o powołanie dowodu z przeprowadzenia przeglądu ekologicznego (później określone jako audyt środowiskowy) wskazano, że P.o.ś. nie zna pojęcia audytu środowiskowego, a odnośnie przeglądu ekologicznego, to zgodnie z art. 237 ustawy, jest on możliwy w tylko w razie stwierdzenia okoliczności wskazujących na możliwość negatywnego oddziaływania na środowisko. Obowiązek jego sporządzenia następuje w formie decyzji, co świadczy o tym, że jest to odrębne postępowanie administracyjne. Sporządzenie takiego przeglądu nie może więc nastąpić w ramach postępowania prowadzonego w trybie przepisów art. 362 P.o.ś.

Nie zgadzajac się z powyższą decyzją w skardze do tut. Sądu skarżący wnosząc o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zamościu poprzez przekazanie sprawy do ponownego merytorycznego rozpatrzenia organowi I instancji, zarzucili naruszenie przepisów postępowania , które miało wpływ na wynik sprawy tj. art. 7 k.p.a., art.77 k.p.a., art. 107 k.p.a. oraz art.79 k.p.a., art 80 k.p.a. poprzez :

- nieuwzględnienie materiału dowodowego w postaci nagrań wideo oraz zdjęć, na których udokumentowane zostało negatywne oddziaływanie na środowisko działalności rolniczej K. P. poprzez odprowadzanie ścieków chemicznych oraz substancji ropopochodnych do gleby co stanowi zagrożenie dla środowiska naturalnego naruszając przepisy Prawa wodnego (DZ.U.z 2021 r. poz.624 z póź.zm), które zostało potwierdzone zarządzeniem pokontrolnym Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska, w zw. ujawnieniem podczas kontroli nieprawidłowości w zakresie wymagań ochrony środowiska;

- bezpodstawne oraz błędne uznanie, iż wyżej wymienione zarządzenie pokontrolne nie stwierdziło nieprawidłowości w zakresie przestrzegania wymagań ochrony środowiska;

- błędne oraz sprzeczne z prawdą rzeczywistą uznanie, iż stanowisko BIOBED jest bezpieczne dla środowiska naturalnego oraz nie oddziałuje negatywnie na środowisko poprzez odprowadzanie ścieków chemicznych oraz ropopochodnych do gleby z uwagi, na to, że nie jest to BIOBED tylko prowizoryczne utwardzenie terenu wokół ziemi, które właściciel nazwał "BIOBEDEM", co w ostateczności zostało zakwestionowane w toku prowadzenia czynności wyjaśniających przez Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Lublinie delegatura w Zamościu;

- błędne oraz niezrozumiałe stwierdzenie, iż Inspektorzy Nadzoru Budowlanego nie mają wystarczającej wiedzy na temat obiektu budowlanego jakim jest profesjonalne oraz bezpieczne dla środowiska stanowisko "BIOBED". Powyższe błędne stwierdzenie mające istotny wpływ na rozstrzygniecie sprawy zostało również ostatecznie zakwestionowane przez Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Lublinie Delegatura w Zamościu, który w swojej decyzji podtrzymuje stanowisko Inspektora Nadzoru budowlanego, iż na przedmiotowej działce K. P. w miejscu wylewania ścieków chemicznych oraz ropopochodnych nie stwierdzono istnienia obiektów dla stanowiska BIOBED, tylko prowizoryczne utwardzenie terenu wokół ziemi, a miejsce to nie spełnia obowiązujących wymogów dla stanowiska BIOBED, nie posiada również cech myjni;

- brak przeprowadzenia dowodu pomiaru hałasu w porze nocnej oraz ujawnionych źródeł imisji hałasu w toku niniejszego postępowania (warsztat naprawczy), które nie były przedmiotem pomiarów WIOŚ. Dowód z pomiaru wszystkich źródeł hałasu miałby istotny wpływ na merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy odnośnie warunków negatywnego oddziaływania na środowisko prowadzonej działalności K. P. w zabudowie mieszkaniowej jednorodzinnej zgodnie z warunkami miejscowego planu zagospodarowania terenu Gminy Hrubieszów.

W uzasadnieniu skarżący podnieśli m.in., że błędne ustalenia organu I instancji polegały na zajęciu się subiektywną interpretacją wybranych pism pokontrolnych, a zaniechaniu własnych działań czego skutkiem było nie podjęcie stosownych czynności dowodowych tj. pomiarów, badań itp. zmierzających do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Podkreślono, że kontrole innych instytucji były przeprowadzane z powiadomieniem kontrolującego, do których kontrolowany miał czas się przygotować. Zdaniem skarżących w gestii kontrującego jest czy zechce on wykazać nieprawidłowości czy też nie. W przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z okolicznością, iż kontrolujący nie był zainteresowany wykazaniem nieprawidłowości tylko opierał się na wyjaśnieniach kontrolowanego, które były jego linią obrony co zostało zakwestionowane w dalszych ustaleniach Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w Lublinie delegatury w Zamościu oraz Inspektora Nadzoru Budowlanego w Hrubieszowie jako niezgodne ze stanem faktycznym dotyczącym legalności urządzenia "BIOBED" i jego wieloletnią eksploatację stanowiącą zagrożenie dla środowiska.

Do skargi załączono:

- pismo pokontrolne Inspektora Nadzoru Budowlanego w Hrubieszowie nr PINB 7353/14/2021 z dnia 18 czerwca 2021 r.;

- pismo WIOŚ z dnia 20 października 2022 r. nr DZ.DI.7024.1.40.2021/2022.JB;

- wyrok nakazowy Sądu Rejonowego [...] z dnia 23 maja 2022 r., sygn. [...];

decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zamościu nr SKO. 1015/22 w sprawie samowolnej zmiany przeznaczenia terenu nieruchomości przez K. P.;

Zarządzenie pokontrolne nr DZ.DL7024.1.40.2021.IB z dnia 25 października 2021 r.

W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Pismem z dnia 20 grudnia 2022 r. skarżący wniósł o dopuszczenie dowodu z pisma WIOŚ w Lublinie Delegatura w Zamościa z dnia 1 grudnia 2022 r. dotyczących pomiaru hałasu.

W piśmie z dnia 7 lutego 2023 r. K. P. odniósł się do zarzutów skargi. Wskazał m.in., że wszystkie kontrole przeprowadzone w jego gospodarstwie były niezapowiedziane, a stanowisko do opłukiwania opryskiwacza było szczegółowo sprawdzane przez wszystkie instytucje. Brak oddziaływania na środowisko potwierdziła kontrola WIOŚ z dnia 28 kwietnia 2022 r., w czasie której została sprawdzona cała posesja i nie stwierdzono żadnych uchybień. Uczestnik postępowania podniósł, że kwestia mycia sprzętu rolniczego w gospodarstwach rolnych nie jest uregulowana w przepisach prawa, a regulamin utrzymania czystości i porządku w gminach reguluje tylko mycie pojazdów samochodowych, a ciągnik nie jest pojazdem samochodowym. Podkreślił także, że jego działka wykorzystywana jest zgodnie z przeznaczeniem jako działka zagrodowa. Posiadane ciągniki używa sezonowo, nigdy wszystkie na raz. Wskazał również, że w odległości około 20 m od budynku mieszkalnego skarżących przebiega droga powiatowa o dużym natężeniu ruchu, gdzie na dobę przejeżdża ponad 1000 pojazdów emitujących hałas i spaliny.

Do pisma załączono:

- Pismo WIOŚ w Lublinie z dnia 19 stycznia 2023 r.;

- protokół kontroli WIOŚ nr ZAM 59/2021;

- protokół kontroli WIOŚ nr WIOS-LUBL 381/2022;

- Uchwałę nr XXIII/160/2020 Rady Gminy Hrubieszów z dnia 30 października 2020 r. w sprawie uchwalenia Regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie Gminy Hrubieszów;

- Raport z badań nr 0032/M/2022z dnia 21 czerwca 2022 r.;

- Protokół OHR.7123.4.12.2022 WIORiN w Lublinie pobrania próbki laboratoryjnej do badań na obecność pozostałości środków ochrony roślin;

- protokół z oględzin WIORiN w Lublinie Oddział w Hrubieszowie nr 1 z dnia 10 czerwca 2022 r.;

- pismo PINB w Hrubieszowie z dnia 20 kwietnia 2021 r.;

- zeznania świadków (kserokopia protokołu z postępowania .....

- postanowienie Starosty Hrubieszowskiego z dnia 27 stycznia 2023 r. odmawiające wszczęcia postępowania z wniosku o interwencję R. P. w sprawie naruszenia przepisów o ochronie środowiska (uciążliwości hałasowe i zapylenie) powodowanych pracą maszyn rolniczych – ciągnika rolniczego zlokalizowanego na terenie należącym do K. P..

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga podlega oddaleniu.

Zdaniem Sądu zasadnie organy administracji na podstawie prawidłowo zebranego i ocenionego materiału dowodowego i nie naruszając gwarancji procesowych stron postępowania stwierdziły brak podstaw do nałożenia na K. P. obowiązku ograniczenia oddziaływania na środowisko i jego zagrożenia lub przywrócenia środowiska do stanu właściwego.

Zgodnie z art. 362 ust. 1 pkt 1 i 2 P.o.ś. jeżeli podmiot korzystający ze środowiska negatywnie oddziałuje na środowisko, organ ochrony środowiska może, w drodze decyzji, nałożyć obowiązek: ograniczenia oddziaływania na środowisko i jego zagrożenia; przywrócenia środowiska do stanu właściwego. Z postanowień art. 362 P.o.ś. wynika, że może on znajdować zastosowanie w przypadku negatywnego oddziaływania na środowisko. Ustawodawca nie precyzuje, co kryje się pod tym pojęciem, i stąd też może pojawić się wątpliwość, czy swoją dyspozycją obejmuje on tylko stany niezgodnego z prawem oddziaływania na środowisko, czy też wszystkie (również legalne) stany negatywnie wpływające na przedmiot ochrony (A. Lipiński [w:] M. Bar [i in.], Ustawa z 27.04.2001 r..., red. J. Jendrośka, s. 867). Próbując rozwiązać ten problem, w orzecznictwie zaprezentowano pogląd przyjmujący, że: "Przepis art. 362 ust. 1 p.o.ś. dotyczy wszelkich postaci naruszenia środowiska w sposób prawem zakazany" (wyrok WSA w Rzeszowie z 27.01.2010 r., II SA/Rz 749/09, LEX nr 554170). W innym orzeczeniu wskazuje się natomiast, że: "1. Dobrem chronionym w art. 362 P.o.ś. jest środowisko, czyli interes społeczny, a nie indywidualny. Aby zatem organ mógł nałożyć przewidziany w ww. przepisie obowiązek, musi stwierdzić, że określony podmiot korzystający ze środowiska negatywnie oddziałuje na środowisko. 2. Dyspozycja zawarta w art. 362 P.o.ś. upoważnia jedynie do nałożenia obowiązku ograniczenia określonego oddziaływania, ale nie jego zaprzestania. Z punktu widzenia zasad odpowiedzialności ww. przepis ma charakter uzupełniający i powinien być stosowany wówczas, gdy inne normy nie przewidują bardziej szczegółowych rozwiązań nakładających obowiązki bezpośrednio z mocy prawa lub pozwalających na nałożenie obowiązków dalej idących. 3. Obowiązek ograniczenia oddziaływania na środowisko w myśl art. 362 ust. 1 P.o.ś. może być nakładany w sytuacji, kiedy stan negatywnego oddziaływania na środowisko ma charakter ciągły i trwa przez jakiś czas. Wówczas organ administracji może jednocześnie nałożyć ograniczenia i obowiązek przywrócenia środowiska do stanu pierwotnego" (wyrok WSA w Kielcach z 20.05.2010 r., II SA/Ke 256/10, LEX nr 674203). Jak już wcześniej wskazano w orzecznictwie uznaje się również, że: "Dobrem chronionym w art. 362 P.o.ś. jest środowisko, czyli interes społeczny, a nie indywidualny. Aby organ mógł nałożyć przewidziany w przepisie art. 362 P.o.ś. obowiązek musi stwierdzić, że określony podmiot korzystający ze środowiska negatywnie oddziałuje na środowisko. Ustawodawca nie precyzuje co kryje się pod pojęciem negatywnego oddziaływania na środowisko, a więc czy swoją dyspozycją norma zawarta w tym przepisie obejmuje tylko stany niezgodnego z prawem oddziaływania na środowisko, czy też wszystkie negatywnie wpływające na przedmiot ochrony. Nie ulega natomiast wątpliwości, że przepis ten z całą pewnością odnosi się do wszelkiego rodzaju naruszeń środowiska zakazanych prawem (wyrok NSA w Warszawie z 24.11.2015 r., II OSK 758/14, LEX nr 1990941). W literaturze przedmiotu podkreśla się jednak, że: pomimo braku w ustawie P.o.ś. definicji pojęcia negatywnego oddziaływania na środowisko należy zauważyć, iż negatywne oddziaływanie i tak musi zostać wykazane w konkretnej sprawie, aby można było nałożyć obowiązki wskazane w art. 362 ustawy Poś, a to oznacza, iż przesłanka oddziaływania negatywnego musi przybrać postać mierzalną (dającą się wykazać). K. Gruszecki [w:] Prawo ochrony środowiska. Komentarz, wyd. VI, Warszawa 2022, art. 362.

Wskazać należy, że przepis art. 362 P.o.ś., którego zastosowania w niniejszej sprawie domagali się skarżący, zamieszczony jest w dziale III ustawy "Odpowiedzialność administracyjna", tytułu VI "Odpowiedzialność w ochronie środowiska" i wyraża się ona w stosowaniu środków administracyjnych w celu zapewnienia stosowania i przestrzegania wymagań prawa administracyjnego, w szczególności prawa ochrony środowiska. Jak wskazuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych art. 362 p.o.ś. ma charakter uzupełniający i powinien być stosowany wtedy, gdy inne normy nie przewidują bardziej szczegółowych rozwiązań (por. wyroki NSA z: 17 czerwca 2011 r., sygn. akt II OSK 1057/10; 24 listopada 2015 r., sygn. akt II OSK 758/14).

W ocenie Sądu, analizując zebrany w sprawie materiał dowodowy i dokonując jego oceny w kontekście twierdzeń i zarzutów stawianych przez skarżących, za prawidłowe uznać należy stanowisko organów obu instancji, że w rozpoznawanej sprawie, przy zastosowanych środkach dowodowych, nie stwierdzono negatywnego oddziaływania na środowisko przez działalność K. P..

Podkreślić należy, że organ I instancji przeprowadził obszerne postępowanie, gromadząc materiał dowodowy obejmujący wyniki kontroli przeprowadzonych na terenie spornych działek w zakresie natężenia hałasu, emisji pyłów, używania środków ochrony roślin i składowania nawozów. Badano także prawidłowość mycia przez K. P. sprzętu rolniczego na terenie działki nr [...]. Potwierdzeniem wyników przeprowadzonych kontroli i oględzin nieruchomości są protokoły znajdujące się w aktach sprawy. Podkreślić należy, że kontrole w poszczególnych zakresach zostały przeprowadzone przez wyspecjalizowane organy ochrony środowiska posiadające w tym zakresie wiedzę, doświadczenie oraz praktykę i nie stwierdziły w toku postępowania działania niezgodnego z przepisami. Wskazać należy, że po przeprowadzonej kontroli w okresie od 28 lipca do września 2021 r. w gospodarstwie K. P. w związku ze stwierdzeniem mycia sprzętu rolniczego na posesji poza wyznaczonym miejscem do mycia, zostało wydane Zarządzenie pokontrolne z dnia 25 października 2021 r., którego realizacja została zweryfikowana przez kontrolę przeprowadzoną w okresie od 17 listopada do 16 grudnia 2022 r. (protokół k. 68 – 70 akt sądowych). W odniesieniu do argumentacji skargi dotyczącej stanowiska BIOBED wskazać należy, że żadna z kontroli przeprowadzona przez WIOŚ w toku postępowania nie zakwestionowała prawidłowości wykonania spornego stanowiska. Wyjątkiem było stanowisko PINB w Hrubieszowie zawarte w piśmie z dnia 18 czerwca 2021 r., w którym wskazano, że nie stwierdzono istnienia obiektów budowlanych o funkcjach stanowiska BIOBED. Stanowisko takie powtórzył również WIOŚ w Lublinie Delegatura w Zamościu z dnia 20 października 2022 r.

Sąd zwraca jednak uwagę, że jak wynika z akt sprawy stanowisko BIOBED na działce K. P. funkcjonuje w gospodarstwie od 2011 r. i żadna z przeprowadzonych kontroli nie zakwestionowała istnienia i prawidłowości wskazanego stanowiska, które oddalone jest od sąsiedniej posesji o około 30 - 35 m. posiada wymiary; długość 5,5 m, szerokość 3,0 m, głębokość 0,7 m. Ściany oraz dno tegoż stanowiska wykonano z betonu z warstwą hydrolizacji i wyposażone jest w betonowe ścianki przejazdowe. Na dnie ułożono warstwę gliny zmieszaną z piaskiem pokrytą warstwą żwiru. Przestrzeń absorpcyjną zdrenowano z odprowadzeniem do szczelnego zbiornika kanalizacyjnego. Całość stanowiska otoczono betonową opaską z rowkiem zapewniającym spływ ścieków do kratki ściekowej i dalej do zbiornika bezodpływowego. Płukanie sprzętu na tym stanowisku prowadzone jest wyłącznie wodą bez użycia środków chemicznych. Odcieki z mycia gromadzone są w zbiorniku na odcieki i sukcesywnie w miarę potrzeby wywożone do oczyszczalni ścieków, każdorazowo za pokwitowaniem. (protokół kontroli nr ZAM 59/2021 – akta admin.). Podkreślić należy, że z protokołu kontroli weryfikacji realizacji wytycznych Zarządzenia pokontrolnego z dnia 25 października 2021 r. wynika, że K. P. posiada umowę z Gminnym Zakładem Usług Komunalnych w Hrubieszowie z/s w Świerszczowie na odbiór i transport nieczystości ciekłych z nieruchomości w m. [...]. Właściciel gospodarstwa posiada fakturę z 17 listopada 2022 r. potwierdzającą wywóz nieczystości ze zbiornika popłuczyny – odcieki. Należy wskazać, że biorąc od uwagę wskazany opis oraz informację zawarte w dokumencie dostępnym na stronie https://bezpiecznie.org/wp-content/uploads/2020/03/ZANIECZYSZCZENIA-MIEJSCOWE_PORADNIK_BIOREMEDIACJA-2.pdf "Poradnik dobrej praktyki roślin, Stanowiska Bioremediacyjne, Bezpieczne zagospodarowanie pozostałości" Instytut Ogrodnictwa Zakład Agroinżynierii, Skierniewice 2016, strona 24 – 27, wynika że wskazane stanowisko posiada cechy stanowiska BIOMED opisanego w tym dokumencie. Kwestia prawidłowości mycia opryskiwacza na stanowisku BIOBED oraz prawidłowość wykonania tego stanowiska wynika również z przedłożonych przed Sądem dokumentów, w tym pisma WIOŚ w Lublinie oraz protokołu kontroli Nr WIOS-LUBL 381/2022. Sąd podkreśla, że akta sprawy potwierdzają, że działalność rolnicza prowadzona przez K. P. wielokrotnie kontrolowana była przez różne instytucje, zarówno straż pożarną, Inspekcję Ochrony Środowiska, Wojewódzki Inspektorat Ochrony Roślin i Nasiennictwa (WIORIN), ARiMR, a przeprowadzone kontrole wykonane z uwzględnieniem obowiązujących w tym zakresie przepisów prawa i przewidzianych procedur nie wykazały naruszeń przepisów, które potwierdzałyby zarzuty negatywnego odziaływania na środowisko. Przeprowadzone przez wyspecjalizowane organy ochrony środowiska badania dotyczące poziomu hałasu nie wykazały przekroczenia wartości dopuszczalnych dla terenów zabudowy mieszkaniowej. Natomiast zdarzenie jakie miało miejsce 10 marca 2021 r. wskazane w wyroku nakazowym Sąd Rejonowego [...] 23 maja 2022 r., sygn. akt [...] dot. zakłócenia ciszy nocnej przez K. P. nie wskazuje na negatywne oddziaływanie na środowisko. Także pobrane próby gleby nie potwierdziły zanieczyszczenia terenu zarówno działki należącej do skarżących jak i uczestnika postępowania. W toku przeprowadzonych kontroli nie stwierdzono także nieprawidłowości w zakresie stosowania i przechowywania nawozów, środków ochrony roślin.

W ocenie Sądu biorąc pod uwagę zgromadzony materiał dowodowy i dokonując jego szczegółowej analizy podkreślić należy, że nie dostarczył on podstaw do stwierdzenia negatywnego oddziaływania na środowisko przez działalność rolniczą prowadzoną przez K. P. na działce nr [...] w miejscowości D..

Takie oddziałanie musi mieć charakter trwały i ciągły, co w przedmiotowej sprawie nie miało miejsca. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika jednoznacznie, że na działce uczestnika postepowania prowadzona jest normalna i typowa działalność rolnicza, nieodbiegająca od standardów tego typu działalności.

Podkreślenia wymaga, że ustalenie zaistnienia negatywnego oddziaływania na środowisko nie musi być dokonane poprzez działania prowadzone przez organ właściwy do wydania decyzji. Podstawą mogą stać się udokumentowane wyniki kontroli działalności prowadzonej przez dany podmiot, przeprowadzonej przez właściwy organ (np. Inspekcję Ochrony Środowiska). Art. 362 ust. 1 P.o.ś. przewiduje uznaniowy charakter rozstrzygnięcia. Podstawę do wydania orzeczenia o charakterze uznaniowym stanowić może prawidłowa analiza stanu faktycznego (por. wyrok NSA z 22 lutego 2011 r., sygn. akt I OSK 1950/10, Lex nr: 1070817).

Wskazać należy, że w postępowaniu administracyjnym organy administracyjne mają obowiązek zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.) co w ocenie Sądu w sposób prawidłowy uczyniły. Swoje stanowisko w sposób czytelny, zrozumiały i w pełni wyraźny przedstawiły w uzasadnieniu obu rozstrzygnięć, tym samym nie uchybiły przepisowi art. 107 § 3 k.p.a. Organy obu instancji wyjaśniły i prawidłowo ustaliły stan faktyczny, przeprowadziły postępowanie dowodowe w sposób wyczerpujący, w zakresie niezbędnym dla ustalenia istotnych dla rozstrzygnięcia okoliczności. To, że skarżący nie zgadzają się z podważanymi decyzjami, co jest oczywiście dla Sądu zrozumiałe, nie oznacza tym samym, iż zaskarżone decyzje wydane zostały z naruszeniem prawa. W ocenie Sądu bezpodstawne są zatem zarzuty naruszenia przepisów procesowych. W decyzji Starosty podobnie jak i w decyzji organu odwoławczego, opisano przebieg postępowania dowodowego, jak i omówione zostały dowody zgromadzone w toku postępowania. Wbrew zarzutom skargi, w ocenie Sądu, orzekające w sprawie organy wyjaśniły w sposób wnikliwy wszystkie okoliczności faktyczne rozpoznawanej sprawy, mające istotne znaczenia dla prawidłowości podjętego rozstrzygnięcia, co przesądza o uznaniu, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane z poszanowaniem reguł dowodowych. Organy dokonały analizy przedłożonych zarówno przez skarżących jaki i uczestnika postępowania dokumentów, przesłuchały strony oraz świadków. Zgromadzony materiał dowodowy, w szczególności protokoły z kontroli przeprowadzonych przez inne organy ochrony środowiska na terenie działki uczestnika postępowania wykazały, że w sprawie nie doszło do negatywnego oddziaływania na środowisko.

Z tych względów - na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 359) skargę należało oddalić.