Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 1332/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2009-01-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Hasła tematyczne: Celne prawo
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: journal: Dz.U.UE.L 1992 nr 302 poz 1 art. 204 ust. 1 lit. b, ust. 2 i 3
law: Rozporządzenie Rady (EWG) NR 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiające Wspólnotowy Kodeks Celny.
article: art. 25
journal: Dz.U. 1964 nr 16 poz 93
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.
journal: Dz.U.UE.L 1983 nr 105 poz 1 art. 2-10
law: ROZPORZĄDZENIE RADY (EWG) NR 918/83 z dnia 28 marca 1983 r. ustanawiające wspólnotowy system zwolnień celnych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek, Sędziowie Asesor WSA Barbara Brandys-Kmiecik, Sędzia WSA Mirosław Kupiec (spr.), Protokolant St. sekr. sąd. Beata Jacek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 stycznia 2009 r. przy udziale - sprawy ze skargi R.S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymiaru należności celnych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej w K., rozpatrując odwołanie R.S., utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w B. z dnia [...]r. nr [...], którą:

1. stwierdzono niedopełnienie warunków, wymaganych do zwolnienia z należności celnych przywozowych towaru dopuszczonego do obrotu na podstawie zgłoszenia celnego nr [...] z dnia [...]r.,

2. stwierdzono powstanie długu celnego w przywozie od tego towaru w dniu [...] r.,

3. określono kwotę wynikająca długu celnego w przywozie, w wysokości [...] zł,

4. określono dłużnika w osobie R.S., zameldowanego w Z., przy ul. [...].

Stan sprawy przedstawia się następująco.

W dniu [...]r. w Oddziale Celnym w Z. R.S., zamieszkały w Z., przy ul. [...], zgłosił do procedury dopuszczenia do obrotu samochód osobowy samochód osobowy [...], nr nadwozia: [...], poj. [...] cm³, rok produkcji: [...], jako mienie osobiste przywożone przez osobę fizyczną, przenoszącą swoje miejsce stałego zamieszkania z państwa trzeciego na obszar celny Wspólnoty. Zgłoszenie to było drugim zgłoszeniem celnym mienia osobistego, z listy przedstawionej w dniu [...] r. i załączonej do zgłoszenia celnego nr [...] z dnia [...] r. Zgłoszenie celne zostało przyjęte i zarejestrowane w systemie obsługi i wspomagania zgłoszeń celnych, pod pozycją ewidencji nr [...]. Do zgłoszenia celnego dołączone zostały między innymi następujące dokumenty:

- lista mienia przesiedlenia podpisana przez zgłaszającego obejmująca: meble, dywany, odzież, rzeczy osobiste, samochody (x[...]),

- poświadczenie obywatelstwa polskiego,

- poświadczenie zameldowania R.S. w Z., przy ul. [...],

- oświadczenia o kosztach transportu,

- dokument. CERTIFICATE OF TITLE nr [...] z dnia [...] r.,

- rejestracja pojazdu w stanie [...] (USA),

- dokument dock receipt z dnia [...]r.

Zgłoszenie powyższe po jego przyjęciu poddane zostało weryfikacji. Z zapisów dokonanych przez funkcjonariusza celnego w polu J przedmiotowego zgłoszenia wynika, że w tym celu przeprowadzono całościową rewizję celną towaru zgłoszonego do wnioskowanej procedury celnej, a więc przedmiotowego pojazdu. Samochód ten zwolniono z należności celnych i podatkowych, z zastrzeżeniem jego nieodstępowania przez okres 12 miesięcy od dnia dopuszczenia do obrotu. Towar został zwolniony do wnioskowanej procedury celnej w dniu [...]r.

Następnie Naczelnik Urzędu Celnego w B., działając na podstawie art. 78 ust. 2 rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. Urz. WE L 302 z 19.10.1992 r., str. 1, z późn. zm.; Dz. Urz. DE Polskie wydanie specjalne, roz. 2, t. 4, str. 307, z późn. zm., zwanego dalej WKC), tj. w ramach kontroli zgłoszeń celnych po zwolnieniu towaru, w celu upewnienia się o prawidłowości danych zawartych w zgłoszeniu, pismem z dnia [...]r. wezwał R.S. do przedstawienia między innymi: dowodów potwierdzających okres pobytu w kraju trzecim, która to okoliczność nie została wystarczająco udokumentowana w momencie dokonywania zgłoszenia celnego, a także dowodów na okoliczność użytkowania pojazdu podczas pobytu w kraju trzecim, gdyż jak wynikało z akt sprawy, dokument CERTICATE OF TITLE dla tego pojazdu wydano w dniu [...]r., zaś samochód został nadany do transportu do B. (Niemcy) na podstawie dokumentu DOCK RECEIPT z dnia [...]r., a więc [...] dni później. W związku z tym organ celny pierwszej instancji wywiódł, iż pojazd nie był użytkowany przez minimum sześć miesięcy podczas pobytu w kraju trzecim. W związku z tym, że pisma kierowane na adres wskazany przez R.S., jako miejsce stałego zameldowania w Z., przy ul. [...], zostały dwukrotnie zwrócone jako nie podjęte, organ celny podjął działania w celu zweryfikowania miejsca faktycznego zamieszkania przez stronę, kierując zapytania do różnych instytucji państwowych i samorządowych. Organ celny przeprowadził również czynności procesowe polegające na przesłuchaniu w charakterze świadków następujące osoby: B.S., F.S. i L.P. Na podstawie przeprowadzonych czynności, a w szczególności na podstawie wyjaśnień złożonych do protokołu przesłuchania przez tych świadków, organ celny ustalił, że R.S. po uzyskaniu zameldowania w Polsce na pobyt czasowy w [...] r., przyjeżdżał do swojego domu jedynie w okresach wakacyjnych, a najdłużej pobyt trwał około miesiąca. Świadkowie zeznali, że R.S. bywa w swoim domu w Z. raz, dwa razy do roku.

Postanowieniem z dnia [...]r. Naczelnik Urzędu Celnego w B. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie:

- kontroli zgłoszenia celnego nr [...] z dnia [...]r.,

- kontroli kwoty podatku akcyzowego, wykazanej w zgłoszeniu celnym nr [...] z dnia [...]r.,

- kontroli kwoty podatku od towarów i usług, wykazanej zgłoszeniu celnym nr [...] z dnia [...]r.

Równocześnie organ celny wezwał stronę do przedstawienia dowodów na okoliczność pobytu w kraju trzecim, sytuacji rodzinnej i kariery zawodowej podczas tego pobytu oraz do ustanowienia w Polsce pełnomocnika do spraw doręczeń. Postanowienie zostało doręczone stronie do rak własnych pod adresem [...],[...] (USA) w dniu [...]r., pod którym pierwotnie mieszkał i pod którym uzyskano informację, że nadal mieszka. W odpowiedzi organ celny otrzymał w dniu [...] r. pismo (bez podpisu) z dnia "[...]", w którym R.S. poinformował organ, że jego pobyt w USA trwał od roku [...] do roku [...], przez trzydzieści jeden lat pracował jako bankowiec, jest żonaty, ma dwoje dzieci, żona nie pracuje, dzieci - syn i córka studiują w USA. Poinformował również, że aktualnie przebywa w USA, a jesienią ma zamiar przyjechać do Polski na kilka miesięcy. Adresu dla doręczeń w kraju nie wskazał, wnioskując, aby listy kierować pod adres [...], [...] (USA).

Pismem z dnia [...]r. organ zobowiązał stronę do złożenia pisemnych wyjaśnień, urzędowych dowodów i oświadczeń dotyczących miejsca stałego zamieszkania strony, po dniu [...]r., w szczególności miejsca, które jest dla strony ośrodkiem interesów życiowych. W tym zakresie organ poinformował, że ośrodek interesów życiowych to centrum interesów osobistych lub gospodarczych, czyli miejsce w danym kraju, z którym osoba ma ściślejsze powiązania osobiste lub ekonomiczne z uwzględnieniem stosunków rodzinnych i towarzyskich, zatrudnienia, działalności politycznej, kulturalnej i wszelkiej innej, a także miejsce działalności gospodarczej i miejsce, z którego osoba zarządza swoim majątkiem. Mając to na uwadze organ poprosił o podanie szczegółowych i wyczerpujących informacji, które mogłyby przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, w szczególności do udzielenia odpowiedzi na pytanie, gdzie strona po dniu [...]r. prowadziła działalność gospodarczą, zatrudniona, zamieszkiwała i płaciła podatki. Wezwanie to strona odebrała pod podanym adresem w USA dnia [...]r., jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru.

W dniu [...]r. R.S. stawił się osobiście w Urzędzie Celnym w B. wyrażając zgodę na złożenie wyjaśnień do protokołu przesłuchania, stosownie do art. 199 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (j.t. Dz. U z 2005 r. Nr 8, poz. 60 z późn. zm., zwaną dalej O.p.). W trakcie składania wyjaśnień do protokołu przesłuchania R.S. stwierdził między innymi, że w [...]r. po przyjeździe do Polski zatrzymał się w Polsce na 4-5 miesięcy. Już wtedy korzystał z nowego domu. Nigdy nie podejmował kroków w celu podjęcia działalności gospodarczej w Polsce. Samochody, które przywiózł do Polski, służyły mu w USA do użytku osobistego. W USA posiada ubezpieczenie zdrowotne, komunikacyjne, majątkowe przez cały okres pobytu. Rodzina również posiada ubezpieczenie w USA. Nie posiada ani nie występował o ubezpieczenie w Polsce zarówno dla siebie jak i dla rodziny. Oprócz samochodów przywiezionych do Polski, w USA zostały jeszcze dwa pojazdy. Natomiast samochody przywiezione do Polski były użytkowane przez całą rodzinę. Jak wyjaśnił, jego dzieci przebywają na stałe w USA. Strona nie posiada w Polsce numeru NIP i nigdy o niego nie występowała. Jednocześnie stwierdził, że w ciągu roku najwięcej czasu spędza w Polsce. Przedmiotowy samochód marki [...] zakupiony został w [...]r., jednakże strona nie pamiętała kiedy został wysłany do Europy. W momencie zgłaszania samochodów do odprawy celnej nikt nie żądał innych dokumentów, oprócz paszportu i prawa jazdy.

Następnie pismem z dnia [...]r., Naczelnik Urzędu Celnego w B. wezwał stronę do złożenia zabezpieczenia w kwocie [...] zł, celem zabezpieczenia należności celnych i podatkowych, ciążących na przedmiotowym samochodzie, dopuszczonym do obrotu na podstawie zgłoszenia celnego nr [...] z dnia [...]r.

Postanowieniem z dnia [...]r. organ pierwszej instancji włączył do niniejszego postępowania następujące dowody, pozyskane w ramach czynności sprawdzających:

- wezwanie z dnia [...]r. wraz z kopertami zwrotnymi,

- pismo do UM w Z. z dnia [...]r.,

- pismo do US w Z. z dnia [...] r..,

- pismo do NFZ w W. z dnia [...]r.,

- pismo do KP Policji w Z. z dnia [...]r.,

- pismo do Inspektoratu ZUS w Z. z dnia [...]r.,

- pismo do MSWiA Dep. CEPiK z dnia [...]r.,

- pismo nr SO i OC [...] z dnia [...]r.,

- pismo nr [...] z dnia [...]r.,

- pismo nr [...] z dnia [...]r.,

- pismo L.dz. [...],

- wezwania świadków z dnia [...]r.,

- pismo [...] z dnia [...]r.,

- protokół przesłuchania F.S., zam. w Z., przy ul. [...], z dnia [...]r. z załącznikami,

- protokół przesłuchania L.P., zam. w Z., przy ul. [...], z dnia [...]r. z załącznikami,

- protokół przesłuchania B.S., zam. w Z., przy ul. [...], z dnia [...]r., z załącznikami.

Pismem z dnia [...]r. organ celny pierwszej instancji wyznaczył stronie siedmiodniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego pouczając o możliwości zapoznania się z aktami postępowania.

Dnia [...]r. funkcjonariusze celni podjęli próbę doręczenia korespondencji w miejscu zameldowania strony, tj. w Z. ul. [...]. Jak wynika z zapisów notatki służbowej z tego dnia, próba ta nie powiodła się, gdyż "zarówno brama wjazdowa, jak i furtka w ogrodzeniu były zamknięte, w skrzynce pocztowej na ogrodzeniu widniała korespondencja, dom sprawiał wrażenie opustoszałego". Ostatecznie pisma te zostały przesłane na adres [...], [...] (USA).

W dniu [...]r. funkcjonariusz celny przeprowadził rozmowę telefoniczną ze stroną. Jak wynika z adnotacji uczynionej na notatce służbowej z dnia [...] r., strona stwierdziła, ze w chwili obecnej nie przebywa w Polsce, ani też w USA. Jednocześnie strona została poinformowana o korespondencji kierowanej na adres w USA. Strona odpowiedziała, że skontaktuje się ze swoim adwokatem.

W dniu [...]r. do organu celnego wpłynęło pełnomocnictwo do prowadzenia sprawy celnej w imieniu strony przez adwokata J.W.

Decyzją z dnia [...]r. Nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego w B., po przeprowadzeniu postępowania w zakresie kontroli zgłoszenia celnego, stwierdził niedopełnienie warunków wymaganych do zwolnienia z należności celnych przywozowych towaru, w postaci przedmiotowego samochodu marki [...], dopuszczonego do obrotu na obszarze Wspólnoty na podstawie zgłoszenia celnego Nr [...] z dnia [...]r. W konsekwencji powyższego organ celny stwierdził również powstanie długu celnego w przywozie na podstawie art. 204 ust. 1 lit. b, ust. 2 i 3 WKC, jak również określił dłużnika w osobie R.S., a także określił kwotę wynikającą z długu celnego, w wysokości [...] zł.

Uzasadniając takie rozstrzygnięcie organ powołał się na wyniki przeprowadzonego postępowania oraz uprzednio przeprowadzonych czynności sprawdzających, wskazując przede wszystkim na to, że kwestie zwolnienia z należności celnych przywozowych rzeczy wchodzących w skład tzw. "mienia przesiedlenia", czyli mienia osobistego należącego do osób fizycznych przenoszących swoje miejsce zwykłego zamieszkania z państwa trzeciego na obszar celny Wspólnoty, regulują przepisy art. 2-10 Rozporządzenia Rady (EWG) Nr 918/83 z dnia 28 marca 1983 r. ustanawiającego wspólnotowy system zwolnień celnych (Dz. U. UE L.83.105.1, Dz. U. UE-sp.02-1-419, zwanego dalej rozporządzeniem w sprawie wspólnotowych zwolnień celnych). Organ pierwszej instancji podniósł, że zgodnie z ogólnymi zasadami określonymi w tych przepisach, zwolnieniu podlega jedynie to mienie osobiste, które pozostawało w posiadaniu oraz było używane przez osobę przesiedlającą się w jej poprzednim miejscu zwykłego zamieszkania przez co najmniej 6 miesięcy przed datą, z którą osoba przesiedlająca się przestała zamieszkiwać w państwie trzecim, które opuściła oraz które jest przeznaczone do użytku w takim samym celu w nowym miejscu zwykłego zamieszkania. Według organu z przepisów tych wynika kilka przesłanek, które muszą być spełnione łącznie dla zastosowania powyższego zwolnienia z należności celnych przywozowych, a więc:

- nieprzerwany pobyt osoby w kraju trzecim przez okres co najmniej 12 miesięcy,

- użytkowanie mienia przez co najmniej 6 miesięcy podczas pobytu w kraju trzecim,

- przeznaczenie przywiezionego mienia do tych samych celów, któremu służyło w poprzednim miejscu zamieszkania,

- faktyczne przeniesienie miejsca zamieszkania z kraju trzeciego na obszar celny

Wspólnoty.

Odnosząc się do pojęcia "miejsce zamieszkania" organ stwierdził, że co prawda pojęcie to nie zostało zdefiniowane w przedmiotowym rozporządzeniu ani w przepisach prawa celnego, jednakże należy uznać, że przez zwykłe miejsce zamieszkania rozumie się miejsce, które stanowiło miejsce normalnego życia osoby przesiedlającej się, miejsce, które stanowiło ośrodek, centrum interesów życiowych osoby. Przy wykładni tego pojęcia organ powołał się na wskazówki zawarte w Komentarzu do art. 4 Konwencji Modelowej OECD (Model Tax Convention on Income and on Capital, OECD, Paryż lipiec 2005 - wersja skrócona, tłum K. Bany, Modelowa Konwencja w sprawie podatku od dochodu i majątku, Dom Wydawniczy ABC, Warszawa 2006) w sprawie unikania podwójnego opodatkowania dochodu i majątku. W związku z tym przyjął, że ośrodek interesów życiowych obejmuje powiązania osobiste i ekonomiczne, w tym stosunki rodzinne i towarzyskie, zatrudnienie, działalność polityczną, kulturalną i wszelka inną, a także miejsce prowadzonej działalności gospodarczej i miejsce, z którego dana osoba zarządza swym majątkiem. Według organu o przeniesieniu interesów osobistych do innego kraju świadczyć będzie przede wszystkim zamieszkanie w tym kraju wraz z rodziną. Może to być również fakt posiadania w danym kraju krewnych i znajomych, fakt zatrudnienia lub prowadzenia tam działalności gospodarczej, objęcie danej osoby w tym państwie ubezpieczeniem społecznym, emerytalnym, rentowym lub innym. Dodatkowym kryterium może być posiadanie w danym państwie majątku. Natomiast o przeniesieniu interesów gospodarczych świadczyć może głownie to, że w nowym kraju osoba uzyskuje większość (a najlepiej wszystkie) dochody. Zdaniem organu, wszystkie okoliczności przesądzające o posiadaniu przez taka osobę ośrodka interesów życiowych powinny być oceniane całościowo, lecz szczególny nacisk powinien być położony na sposób postępowania i postawę osoby fizycznej przy ocenie, w którym z państw znajduje się centrum jej osobistych i zawodowych interesów. Mając to na uwadze przyjęto, że jeżeli osoba mająca stałe miejsce zamieszkania w jednym państwie, utworzyła podobne miejsce w drugim państwie, zachowując równocześnie takie miejsce w całości w pierwszym państwie, to fakt, iż zachowuje ona pierwsze stałe miejsce zamieszkania w środowisku, w którym ta osoba zawsze mieszkała, pracowała i w którym znajduje się jej rodzina i mienie, może wskazywać, że osoba ta zachowała swój ośrodek interesów życiowych w pierwszym państwie. Uwzględniając te wywody organ pierwszej instancji doszedł do przekonania, że w realiach niniejszej sprawy, przesłanka faktycznego przeniesienia miejsca zamieszkania z kraju trzeciego na obszar celny Wspólnoty, nie została spełniona.

Ponadto organ uznał, że nie została również spełniona przesłanka użytkowania mienia przez co najmniej 6 miesięcy podczas pobytu w kraju trzecim. Jak bowiem wskazał organ, R.S. podał do protokołu przesłuchania świadka, iż przebywał w kraju trzecim od [...] r. do [...] r. oraz że samochód będący przedmiotem niniejszego postępowania zakupił w [...]r. Z załączonego do zgłoszenia celnego nr [...] z dnia [...]r. dokumentu DOCK RECEIPT wynika, że samochód ten został wysłany przez stronę z USA do B. w Niemczech w dniu [...]r. Tak więc, według organu, samochód ten nie był użytkowany przez stronę podczas jej pobytu w kraju trzecim, przez okres co najmniej 6 miesięcy.

W odwołaniu z dnia [...]r. pełnomocnik wnosił o uchylenie decyzji organu pierwszej instancji zarzucając jej naruszenie następujących przepisów:

1/ art. 184 WKC w związku z art. 2 - 10 rozporządzenia w sprawie wspólnotowych zwolnień celnych poprzez uznanie, iż rzeczy należące do mienia osobistego R.S., który przeniósł swoje miejsce zamieszkania z państwa trzeciego na obszar Wspólnoty, nie są objęte zwolnieniem z należności celnych przywozowych,

2/ art. 204 ust. 1 lit. b WKC, poprzez uznanie, że powstał dług celny w przywozie, którego dłużnikiem jest R. S.

Pełnomocnik uznał, że R.S. spełnił warunki do zwolnienia z należności celnych przywozowych, w związku z przeniesieniem stałego miejsca pobytu z państwa trzeciego (USA) na obszar Wspólnoty (Polska). Odwołujący stwierdził ponadto, że organ pierwszej instancji dokonał błędnej wykładni przepisów prawa celnego. Zdaniem odwołującego centrum jego interesów życiowych po dacie dopuszczenia do obrotu mienia osobistego, znajdowało się na obszarze Wspólnoty przez okres minimum 12 miesięcy. Również przedmiotowy w sprawie samochód nie był odstępowany przez okres 12 miesięcy od dnia dopuszczenia go do obrotu. Niedorzecznością jest, zdaniem odwołującego, twierdzenie, że aby uznać powyższą przesłankę za spełnioną, dana osoba musi przebywać na danym terenie nieprzerwanie przez 12 miesięcy, gdyż byłoby to równoznaczne w skutkach z zakazem poruszania się czy też opuszczania kraju w stosunku do danej osoby, dlatego fakt, że R.S. przebywał w Polsce w [...] r. mniej niż 12 miesięcy nie oznacza, że jego miejscem stałego pobytu jest inny kraj niż Polska, tym bardziej, że jak wynika z wyjaśnień odwołującego złożonych do protokołu przesłuchania świadka, najwięcej czasu w ciągu roku spędza on w Polsce. Odwołujący wskazał ponadto na bezzasadność argumentów podniesionych w zaskarżonej decyzji, a dotyczących tego, że jego dzieci przebywają na stałe w USA oraz, że odwołujący nie prowadzi w Polsce działalności gospodarczej czy też, że nie jest ubezpieczony w ZUS. Pełnomocnik stwierdził, że R.S. miał zamiar przeniesienia swojego centrum życiowego do Polski i tak faktycznie zrobił, gdyż zgodnie z wcześniejszym zapewnieniem zameldował się w Polsce na stałe, posiada polskie dokumenty między innymi dowód osobisty i prawo jazdy, z Polską łączą go również związki rodzinne. Natomiast zeznania świadków, tj. B.S., F.S. i L.P. są zdaniem odwołującego nieistotne, gdyż trudno uznać, aby osoby te miały lepszą wiedzę na temat jego zamiarów niż on sam.

Dyrektor Izby Celnej w K., rozpatrując to odwołanie decyzją z dnia [...] r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji podtrzymując wywody tam zawarte.

W skardze z dnia [...]r. pełnomocnik strony skarżącej wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zasądzenie kosztów postępowania sądowego.

Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie prawa, w tym w szczególności obrazę następujących przepisów:

1/ art. 184 WKC w związku z art. 2-10 rozporządzenia w sprawie wspólnotowych zwolnień celnych poprzez uznanie, iż rzeczy należące do mienia osobistego R.S., który przeniósł swoje miejsce zamieszkania z państwa trzeciego ma obszar Wspólnoty, nie są objęte zwolnieniem z należności celnych przywozowych,

2/ art. 204 ust. 1 lit. b WKC poprzez uznanie, że powstał dług celny w przywozie towarów, z tytułu którego dłużnikiem jest R.S.,

3/ art. 25 k.c. przez przyjęcie, że miejscem zamieszkania R.S. nie była miejscowość Z.

Według pełnomocnika w przedmiotowej sprawie przedstawione konkretne okoliczności wskazują, że spełnione zostały przesłanki przepisów, które uzasadniają zastosowanie zwolnienia z należności celnych przywozowych wchodzących w skład, tzw. "mienia przesiedlenia", czyli mienia osobistego należącego do osób fizycznych przenoszących swoje miejsce zwykłego zamieszkania z państwa trzeciego na obszar celny Wspólnoty. Zaznaczył, że organy celne w toku postępowania przyznały, iż w Prawie celnym brak jest definicji miejsca zamieszkania, stąd konieczność dokonania wykładni tego pojęcia na podstawie innych obowiązujących przepisów w tym zakresie. W tym zakresie powołał się na postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 21 marca 2001 r.(II KKN 59/98), z którego wynika, że: "Miejsce zamieszkania w ujęciu Prawa celnego, jako element systemu prawa polskiego, musi być rozumiane w takim znaczeniu, jakie pojęciu temu nadaje prawo cywilne (art. 25 k.c.).". Wskazał też, że identyczne stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 lipca 1987 r. (III S.A. 393/87, OSPiKA 1989/3 poz. 53), w którym zauważono, że: "Przepisy celne nie definiują pojęcia zamieszkania. Pojęcie to należy zatem oceniać w oparciu o przepisy art. 25-28 k.c.".

Powołując się na art. 25 k.c. pełnomocnik wskazał, że aby udowodnić przeniesienie miejsca zamieszkania danej osoby fizycznej należy wykazać dwa elementy rozumienia tego pojęcia, tj. faktyczne przebywanie - element obiektywny oraz zamiar stałego pobytu - element subiektywny. Zauważył przy tym, że R.S. w latach [...] - [...] przebywał w Polsce, w Z., a pobyt ten miał charakter przerywany, gdyż skarżący w tym czasie wyjeżdżał do Stanów Zjednoczonych, Kanady i Meksyku, gdzie posiada zabudowane nieruchomości. Podkreślił, że organy administracyjne błędnie przyjęły, że rozumienie pojęcia faktycznego przebywania związane jest z koniecznością przebywania na terenie danego kraju nieprzerwanie przez okres 12 miesięcy. Według pełnomocnika, aby stwierdzić, że dana osoba fizyczna faktycznie przebywa wdanej miejscowości należy na podstawie obiektywnych kryteriów zbadać, czy dana miejscowość jest ośrodkiem działalności osoby fizycznej. Jego zdaniem w przedmiotowej sprawie doszło do błędnej oceny materiału dowodowego, gdyż warunek obiektywny został spełniony, co wynika z zeznań wezwanych świadków, którzy potwierdzili, że skarżący przebywał określony okres czasu w Polsce, spędzał tu czas podczas wakacji oraz załatwiał różnego rodzaju sprawy, a długoletni pobyt w Stanach Zjednoczonych i powstałe w związku z nim powiązania z tym krajem uniemożliwiły dokonanie przeprowadzki poprzez jednorazową czynność.

Według pełnomocnika również drugi element - subiektywny został spełniony, ponieważ R.S. zameldował się w Polsce na stałe oraz posiada polskie dokumenty m.in. dowód osobisty i prawo jazdy. Zaznaczył przy tym, że zamiar stałego pobytu potwierdził też sam skarżący podczas przesłuchania w dniu [...]r. Ponadto zauważył, że w związku z przeniesieniem się do Polski zakończył on po wielu latach prowadzoną przez siebie w USA działalność gospodarczą oraz że przeprowadził się z żoną do Polski, gdzie posiada rodzinę oraz znajomych. Zarzucił organowi, że wydając decyzję nie uwzględnił, iż R.S. prócz powiązań ekonomicznych, osobistych czy rodzinnych w Polsce, zamieszkał w tym kraju wraz z rodziną oraz posiada tu majątek, a jego postawa wskazuje, że obecnie miejscem jego zwykłego pobytu jest Z., a więc terytorium Polski.

Pełnomocnik uznał, że dowody, które organy obu instancji powołały na uzasadnienie swojej decyzji należało uznać za chybione, gdyż, według niego, bez znaczenia dla sprawy pozostaje okoliczność nie prowadzenia przez R.S. działalności gospodarczej w Polsce, nie posiadanie tu ubezpieczenia oraz miejsca zamieszkania jego dorosłych dzieci.

Natomiast odnośnie przesłanki użytkowania mienia przez co najmniej 6 miesięcy podczas pobytu w kraju trzecim stwierdził, że do tego okresu należy wliczyć

okres po dokonaniu zgłoszenia celnego, czyli w przedmiotowej sprawie okres po [...] r. Uznał, że data zakupu samochodu czy jego przesłanie w inne miejsce przed zgłoszeniem celnym nie mają znaczenia w sprawie. Wskazał, że z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że R.S. korzystał z samochodu dla celów osobistych po przywiezieniu go do Polski.

Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wnosił o oddalenie skargi podtrzymując swoje wywody zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie dnia 6 stycznia 2009 r. pełnomocnik organu odwoławczego wnosił i wywodził jak w odpowiedzi na skargę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Przed podaniem powodów rozstrzygnięcia sądowego w niniejszej sprawie należy wskazać, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę między innymi działań organów administracji publicznej, w tym organów podatkowych, pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, jak stanowi art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.).

Tym samym, aby stwierdzić, że wystąpiło naruszenie prawa prowadzące do uchylenia zaskarżonego aktu lub stwierdzenia jego nieważności na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., zwaną dalej P.p.s.a.) Sąd musi w pierwszej kolejności ustalić treść obowiązujących norm prawnych mających zastosowanie w sprawie aby wywieść z nich określone prawa i obowiązki, następnie ustalić zakres niezbędnych okoliczności faktycznych, które należy wykazać w ramach postępowania dowodowego i w końcu ocenić prawidłowość dokonanej przez organy subsumcji ustalonych faktów do hipotetycznego stanu prawnego.

W przedmiotowej sprawie organy celne zakwestionowały stosowanie zwolnienia celnego przez skarżącego w oparciu o art. 2 i nast. rozporządzenia w sprawie wspólnotowych zwolnień celnych z tytułu przywozu mienia osobistego osoby przenoszącej swoje miejsce zamieszkania z państwa trzeciego na obszar celny Wspólnoty Europejskiej.

Zgodnie z art. 2 tego rozporządzenia (podkreślenia i pogrubienia Sądu) z zastrzeżeniem art. 3-10, zwolnione z należności celnych przywozowych jest mienie osobiste przywożone przez osoby fizyczne, przenoszące swoje miejsce zamieszkania z państwa trzeciego na obszar celny Wspólnoty.

Według art. 3 powyższego rozporządzenia zwolnienie ograniczone jest do mienia osobistego, które:

a) za wyjątkiem szczególnie uzasadnionych okoliczności, pozostawało w posiadaniu oraz, w przypadku towarów nie przeznaczonych do konsumpcji, było używane przez osobę zainteresowaną w jej poprzednim miejscu zamieszkania przez co najmniej sześć miesięcy przed datą, w której osoba zainteresowana przestała na stałe zamieszkiwać w państwie trzecim, który opuściła;

b) jest przeznaczone do użytku w takim samym celu w nowym miejscu zamieszkania.

Ponadto Państwa Członkowskie mogą uzależnić zwolnienie takiego mienia od poniesienia w kraju pochodzenia bądź w kraju opuszczanym opłat celnych i/lub skarbowych, którym takie mienie zwykle podlega.

Poza tym stosownie do art. 4 rozporządzenia w sprawie wspólnotowych zwolnień celnych:

Zwolnienie może zostać udzielone tylko osobom, których miejsce zamieszkania znajdowało się poza obszarem celnym Wspólnoty nieprzerwanie przez okres co najmniej 12 miesięcy.

Jednakże właściwe organy mogą zezwolić na odstępstwa od postanowień pierwszego akapitu, pod warunkiem że wyraźną intencją osoby zainteresowanej było stałe zamieszkiwanie poza obszarem celnym Wspólnoty nieprzerwanie przez okres co najmniej 12 miesięcy.

Natomiast zgodnie z art. 6 tego rozporządzenia:

Poza specjalnymi przypadkami, zwolnienie przyznawane jest tylko w przypadku mienia osobistego wprowadzanego do swobodnego obrotu w ciągu 12 miesięcy od daty ustalenia, przez osobę zainteresowaną miejsca zamieszkania na w obszarze celnym Wspólnoty.

Mienie osobiste może zostać dopuszczone do swobodnego obrotu w kilku oddzielnych partiach, w okresie, o którym mowa w poprzednim akapicie.

Natomiast stosownie do art. 7 analizowanego rozporządzenia:

1. W ciągu 12 miesięcy od daty dopuszczenia do swobodnego obrotu, mienie osobiste, które zostało zwolnione z należności celnych przywozowych, nie może być pożyczane, oddawane w zastaw, wynajmowane lub zbywane, odpłatnie lub nieodpłatnie, bez uprzedniego poinformowania o tym właściwych organów.

2. Każde pożyczenie, oddanie w zastaw, wynajęcie bądź zbycie przed upływem okresu, o którym mowa w ust. 1 powoduje obowiązek uiszczenia należności celnych przywozowych od danego mienia, według stawki obowiązującej w dniu takiego pożyczenia, oddania w zastaw, wynajęcia lub zbycia, oraz według rodzaju rzeczy i wartości celnej ustalonej lub przyjętej w tym dniu przez właściwe organy.

Dalej treść art. 8 rozporządzenia jest następująca;

1. W drodze odstępstwa od postanowień pierwszego akapitu art. 6, mienie osobiste dopuszczone do swobodnego obrotu może zostać zwolnione z należności celnych przywozowych, zanim osoba zainteresowana ustali swoje miejsce zamieszkania na obszarze celnym Wspólnoty pod warunkiem że osoba ta podejmie faktyczne kroki w celu ustalenia miejsca zamieszkania w okresie 6 miesięcy. Działaniom takim towarzyszy zabezpieczenie, którego forma i wysokość określana jest przez właściwe organy.

2. W przypadku skorzystania z postanowień ust. 1, okres, o którym mowa w art. 3 lit. a) liczony jest od daty, kiedy mienie osobiste zostaje wprowadzone na obszar celny Wspólnoty.

Z powyższych przepisów wynika, że przesłanki zastosowania analizowanego zwolnienia można podzielić na:

1/ podmiotowe, czyli dotyczące osoby korzystającej ze zwolnienia, która musi;

a/ być osobą fizyczną,

b/ mieć miejsce zamieszkania;

- poza obszarem celnym Wspólnoty,

- w sposób nieprzerwany,

- przez okres co najmniej 12 miesięcy,

chyba że organy celne zezwolą na odstępstwo, pod warunkiem, że wyraźną intencją osoby zainteresowanej będzie stałe zamieszkiwanie poza obszarem celnym Wspólnoty nieprzerwanie przez okres co najmniej 12 miesięcy,

c/ przenieść swoje miejsce zamieszkania z państwa trzeciego na obszar celny Wspólnoty,

2/ przedmiotowe, czyli dotyczące przywożonego mienia, które to mienie;

a/ musi mieć charakter osobisty,

b/ musi być przez osobę zainteresowaną;

- posiadane lub użytkowane,

- w poprzednim miejscu zamieszkania,

- przez okres co najmniej 6 miesięcy liczony przed datą opuszczenia kraju trzeciego na stałe,

c/ musi być przeznaczone do użytku w takim samym celu w nowym miejscu zamieszkania,

d/ musi być wprowadzone do swobodnego obrotu w ciągu 12 miesięcy licząc od daty ustalenia przez osobę zainteresowaną miejsca zamieszkania na obszarze Wspólnoty, z tym, że może to nastąpić przed ustaleniem swojego miejsca zamieszkania na obszarze celnym Wspólnoty, ale pod warunkiem, że osoba zainteresowana podejmie faktyczne kroki w celu ustalenia miejsca zamieszkania w okresie 6 miesięcy, a działaniom takim towarzyszy zabezpieczenie, którego forma i wysokość określana jest przez właściwy organ celny,

e/ nie może być w ciągu 12 miesięcy licząc od daty dopuszczenia do swobodnego obrotu oddawane w zastaw, wynajmowane lub zbywane, odpłatnie lub nieodpłatnie, bez uprzedniego poinformowania o tym właściwego organu celnego.

Jednym z ważniejszych warunków powyższego zwolnienia, w ramach elementów podmiotowych, jest obowiązek "przeniesienia" przez osobę zainteresowaną swojego "miejsca zamieszkania" z państwa trzeciego na obszar celny Wspólnoty (art. 2). Dokonując wykładni językowej analizowanych przepisów pod kątem tej przesłanki należy stwierdzić, że przepisy wymagają istnienia tylko jednego miejsca zamieszkania danej osoby, czy to w państwie trzecim, czy też na obszarze celnym Wspólnoty. Wskazuje na to liczba pojedyncza użytego określenia "miejsce zamieszkania", a także użycie następujących pojęć świadczących o wygaśnięciu jednego miejsca zamieszkania i powstaniu nowego: "przeniesienie" (art. 2), "poprzednie miejsce zamieszkania" (art. 3 lit. a), "przestanie na stałe zamieszkiwania w państwie trzecim" (art. 3 lit. a), "opuszczenie" (art. 3 lit. a), "nowe miejsce zamieszkania" (art. 3 lit. b) i "miejsce zamieszkania (...) na obszarze celnym Wspólnoty" (art. 4). W związku z tym należy zgodzić się z organami celnymi, że warunku tego zwolnienia celnego związanego z "przesiedleniem" nie będzie spełniała sytuacja, gdy będzie można uznać, w oparciu o okoliczności sprawy, że dany podmiot miał w tym samym czasie więcej niż jedno miejsce zamieszkania, tzn. nowe na terenie celnym Wspólnoty i dotychczasowe w państwie trzecim. Tym samym badając zaistnienie tej przesłanki za każdym razem należy ustalać, w sposób nie budzący wątpliwości w oparciu o okoliczności sprawy, czy osoba zainteresowana: po pierwsze, miała miejsce zamieszkania w państwie trzecim przez określony czas, a po drugie, przeniosła to miejsce zamieszkania na teren celny Wspólnoty.

W przepisach stosowanego aktu prawnego prawodawca wspólnotowy nie zdefiniował pojęcia "miejsce zamieszkania". W oparciu o treść art. 3 lit. a i art. 4 akapit drugi rozporządzenia w sprawie zwolnień celnych można jedynie ogólnie przyjąć, że pojęcie to zrównał z pojęciem "stałego zamieszkiwania", ponieważ na zasadzie równoważności poprzez użycie określeń "poprzestanie na stałe zamieszkiwania w państwie trzecim" przyjął, że osoba zainteresowana traci miejsce zamieszkania w państwie trzecim, a określenie "stałe zamieszkiwanie poza obszarem celnym Wspólnoty", że ma miejsce zamieszkania poza obszarem celnym Wspólnoty. Wynika z tego, że określenia te zostały użyte zamiennie mając takie samo znaczenie.

Pojęcie "stałego zamieszkiwania", a nie "miejsca zamieszkania" pojawia się również w innym wspólnotowym akcie prawnym. W art. 4 pkt 2 tiret drugie WKC zdefiniowane zostało określenie "osoba mająca swoją siedzibę we Wspólnocie", jeśli chodzi o osobę fizyczną. Przepis te stanowi, że w tym przypadku jest to każda osoba, która "stale w niej zamieszkuje". Natomiast w ustawie z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 662 z późn. zm.) krajowy ustawodawca posługuje się tylko pojęciem "miejsca zamieszkania" w art. 80 ust. 1 pkt 1 i art. 84 ust. 1, ale również go nie definiuje.

Dopiero na gruncie przepisów krajowych można nawiązać do określonej definicji "miejsca zamieszkania" zawartej w art. 25 k.c., na co słusznie zwraca uwagę pełnomocnik strony skarżącej.

Reasumując powyższe uwagi należy stwierdzić, że przy wykładni przepisów dotyczących systemu wspólnotowych zwolnień celnych, jeśli chodzi o definicję "miejsca zamieszkania", to w pierwszej kolejności, stosując wykładnię językową, należy brać pod uwagę równoważne mu znaczeniowo pojęcie "stałego zamieszkiwania" zawarte bezpośrednio w tych przepisach oraz pomocniczo, stosując wykładnię systemową zewnętrzną, definicję "miejsca zamieszkania" zawartą w prawie krajowym w art. 25 k.c.

Według art. 25 k.c. miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu.

Na gruncie tego przepisu słusznie podkreśla się, że występują tu dwa integralnie złączone składniki miejsca zamieszkania: obiektywny, czyli pobyt stały w danej miejscowości (corpus) oraz subiektywny w postaci uzewnętrznionego zamiaru, woli tego pobytu (animus). Łączne występowanie tych składników pozwala wskazać daną miejscowość jako centrum życiowej aktywności osoby, w którym koncentrują się jej interesy osobiste i majątkowe. Z konstrukcji tego przepisu wynika, że analizy wskazanych składników dokonywać należy łącznie.

W doktrynie wskazano, że o miejscu zamieszkania rozstrzyga całokształt okoliczności, a mianowicie "zejście się stanu faktycznego przebywania z zamiarem takiego przebywania" (W. Popiołek, glosa do uchwały SN z dnia 24 czerwca 1993 r., III CZP 76/93, PS 1995/3/83). O zamieszkiwaniu w jakiejś miejscowości można mówić wówczas, gdy występujące okoliczności pozwalają przeciętnemu obserwatorowi na wyciągnięcie wniosków, że określona miejscowość jest głównym ośrodkiem działalności danej dorosłej osoby fizycznej (postanowienie NSA z dnia 30 marca 2006 r., I OW 265/05, Lex nr 198360).

Pobyt stały polega na faktycznym przebywaniu, zamieszkiwaniu w danej miejscowości. Zamieszkanie połączone jest zwykle z określonym tytułem prawnym do lokalu i posiadaniem w nim przedmiotów niezbędnych do materialnej egzystencji. Składnikiem pobytu stałego jest realizowanie w danej miejscowości obiektywnie sprawdzalnej aktywności życiowej (rodzinnej, zawodowej, społecznej).

Natomiast ustalenie zamiaru powinno być oparte o kryteria zobiektywizowane. Sam zamiar stałego pobytu w danej miejscowości nie stanowi o zamieszkaniu lecz musi być połączony z przebywaniem w danej miejscowości i to z takim przebywaniem, które ma cechy założenia tam ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów (postanowienie NSA z dnia 11 października 2007 r., I OW 69/07, Lex 399101). Zamiar, wola stałego pobytu, animus stanowi wynik decyzji osoby, co uzasadnia traktowanie miejsca zamieszkania jako domicilium voluntarium (S. Grzybowski (w:) System Prawa Cywilnego, t. I, 1985, s. 331; S. Dmowski (w:) S. Dmowski, S. Rudnicki, Komentarz, 2006, s. 116; J. Strzebińczyk (w:) E. Gniewek, Komentarz, 2006, s. 65). Podkreślić przy tym należy, że animus musi być wystarczająco uzewnętrzniony w postaci określonych zachowań psychofizycznych oraz czynności prawnych (administracyjnych, pracowniczych, cywilnoprawnych, rodzinnoprawnych). Nie wystarczy więc w tej mierze jedynie złożenie oświadczenia przez zainteresowaną osobę (K. Piasecki (w:) K. Piasecki, Komentarz, s. 195).

Zauważyć też należy, że o miejscu zamieszkania nie przesądza miejsce zameldowania administracyjnego. W literaturze przedmiotu i orzecznictwie zwraca się uwagę, że zameldowanie spełnia funkcję elementu uzupełniającego całokształt stanu faktycznego oraz że we współczesnym społeczeństwie polskim i europejskim praktyczna doniosłość i efektywność tego elementu istotnie zmalała i jego istnienie albo brak nie przesądza już materii miejsca zamieszkania (orz. SN z dnia 8 maja 1970 r., I CR 208/69, OSN 1971/2/37; S. Dmowski (w:) S. Dmowski, S. Rudnicki, Komentarz, 2006, s. 116; K. Piasecki (w:) K. Piasecki, Komentarz, s. 197). Zameldowanie jest aktem administracyjnym, który potwierdza okoliczność stałego zamieszkania w danej miejscowości i ułatwia ustalenie, ale nie przesądza o miejscu zamieszkania (A. Taudul, Rezydencja podatkowa - praktyczne aspekty, PP 2006/8/5; postanowienie NSA z dnia 15 lutego 2006 r., I OW 231/05, Lex nr 201525). Z zameldowaniem nie jest więc związane domniemanie, że określa ono miejsce zamieszkania (wyrok NSA z dnia 14 grudnia 2005 r., I FSK 212/05, Lex nr 195823; orz. SN z dnia 3 maja 1973 r., I CZ 48/73, Lex nr 7250; orz. SN z dnia 26 marca 1973 r., I CZ 38/73, Lex nr 7234).

Natomiast w przypadku elementów przedmiotowych analizowanego zwolnienia wymienia się między innymi w art. 3 lit. a rozporządzenia w sprawie wspólnotowych zwolnień celnych konieczność posiadania lub użytkowania mienia przesiedleńczego przez osobę zainteresowaną w poprzednim miejscu zamieszkania przez okres co najmniej 6 miesięcy liczony przed datą opuszczenia kraju trzeciego na stałe. W ramach tej przesłanki należy zauważyć, że chodzi tu o posiadanie lub użytkowanie mienia w konkretnym miejscu, a mianowicie w poprzednim miejscu zamieszkania. Z jednej strony wynika to jasno z brzmienia tego przepisu, a z drugiej pośrednio ze sposobu liczenia wymaganego terminu, ponieważ podkreśla się, że liczy się go w okresie istniejącym przed datą opuszczenia kraju trzeciego na stałe, czyli w okresie kiedy strona zamieszkiwała w poprzednim miejscu. Poza tym, w przypadku samochodów osobowych, co do rozumienia pojęcia "posiadania" wypowiedział się Europejski Trybunał Sprawiedliwości, który stwierdził, że: "pojęcie "posiadania" sformułowane w art. 3 tego rozporządzenia oznacza, iż zwolnienie celne nie ogranicza się wyłącznie do rzeczy należących do majątku osoby zainteresowanej przez co najmniej sześć miesięcy poprzedzających zmianę miejsca zamieszkania, ale również do innych rzeczy, nad którymi wykonywała ona w tym samym okresie władztwo skuteczne i rzeczywiste" (wyrok ETS z dnia 17 marca 2005 r. w sprawie Staatssecretaris van Financiën v. J. H. M. Feronow, C-170/03, ZOTSiSPI 2005/3B/I-02299). Tym samym, aby przesłanka ta została spełniona mienie przesiedleńcze musi być posiadane lub użytkowane przez osobę zainteresowaną w poprzednim miejscu zamieszkania i to w taki sposób, że można przyjąć, iż osoba ta wykonywała w stosunku do tego mienia władztwo skuteczne i rzeczywiste.

W związku z tym nie można zgodzić się z pełnomocnikiem strony skarżącej, który twierdzi, że przy ocenie tej przesłanki takie okoliczności jak data zakupu samochodu osobowego i jego przesłanie w inne miejsce przed zgłoszeniem celnym nie mają znaczenia w sprawie.

Jeśli chodzi o obowiązek wykazania okoliczności świadczących o zaistnieniu analizowanych przesłanek, to zaznaczyć należy co następuje.

Realizacja zasady ogólnej, tzw. prawdy obiektywnej w powiązaniu z zasadą praworządności, jako naczelnych zasad postępowania, wiąże się z obowiązkiem organu określenia z urzędu, jakie dowody są niezbędne dla ustalenia stanu faktycznego sprawy, a następnie ich przeprowadzenie, także z urzędu. Z art. 122 i art. 187 §1 O.p., stosowanych w sprawach celnych na zasadzie art. 73 ust. 1 Prawa celnego, wynika, że postępowanie dowodowe oparte jest na zasadzie oficjalności. To organ celny obowiązany jest z urzędu przeprowadzić dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy.

Z regulacji postępowania celnego, będącego pewnym rodzajem postępowania administracyjnego funkcjonującego w ramach prawa publicznego, wynika, że regułą jest, iż ciężar dowodu spoczywa na organie administracji publicznej, ponieważ organ ten, jak np. organ celny, może władczo nakładać pewne obowiązki związane ze świadczeniem publicznoprawnym, jakim jest dług celny i podatek.

Nie można jednak zapominać, że i strona, działając w swym dobrze rozumianym interesie, powinna wykazać dbałość o swoje sprawy przedstawiając konkretne fakty ewentualnie dowody uzasadniające jej twierdzenia. W tym zakresie zadaniem organu celnego jest pomoc w przeprowadzeniu zgłoszonych dowodów i wyjaśnienie powstających wątpliwości z udziałem strony. Aktywność strony ma szczególne znaczenie przy wykazywaniu istnienia podstaw do stosowania zwolnień celnych.

Wnioski płynące z oceny tak przeprowadzonego postępowania oparte o zasadę swobodnej oceny dowodów (art. 191 O.p.) winny znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji (art. 210 § 4 O.p.).

Biorąc to wszystko pod uwagę, przy rozpatrzeniu niniejszej sprawy, Sąd stwierdził, że organy celne pierwszej i drugiej instancji prawidłowo dokonały wykładni powyższych przepisów materialnych i zasadnie przyjęły, w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, że w sprawie nie było podstaw do stosowania zwolnienia celnego, gdyż nie wypełniły się te dwie przesłanki. Mianowicie, z okoliczności sprawy nie wynika, że strona przeniosła swoje miejsce zamieszkania na obszar celny Wspólnoty oraz że użytkowała mienie będące przedmiotem zgłoszenia przez okres co najmniej 6 miesięcy podczas stałego zamieszkania w państwie trzecim.

Nie można zgodzić się z pełnomocnikiem strony skarżącej, że organy celne błędnie oceniły zebrany materiał dowodowy poprzez przyjęcie, iż strona w danym momencie nie przeniosła z USA swojego miejsca zamieszkania na teren Polski. Według pełnomocnika o przebywaniu strony na terenie Z., czyli elemencie obiektywnym, świadczyły między innymi takie okoliczności faktyczne jak: spędzanie przez stronę pewnego czasu w okresie wakacyjnym w nieruchomości położonej w Z., zameldowanie tam na pobyt stały, a także posiadanie polskich dokumentów w postaci dowodu osobistego i prawa jazdy. Natomiast zamiar stałego pobytu, jako element subiektywny, zdaniem pełnomocnika, można było wywodzić z tych okoliczności, a także bezpośrednio z oświadczenia strony, która potwierdziła to w protokole przesłuchania z dnia [...]r. Natomiast o zaprzestaniu zamieszkiwania na stałe w USA miały świadczyć takie okoliczności jak, zakończenie tam działalności gospodarczej i przeprowadzenie się wraz z żoną do Polski.

Zaistniałe w sprawie okoliczności nie uzasadniają takich wniosków strony. Nie można przyjąć, w świetle zebranego materiału dowodowego, że na dzień wydania decyzji organu odwoławczego centrum życiowe i majątkowe strony znajdowało się na terenie celnym Wspólnoty, czyli w Z.. Z zeznań świadków i wyjaśnień samej strony wynika, że strona nie przebywała tam w sposób stały. Strona przyjeżdżała do swojego domu w Z. tylko raz, dwa razy w roku szczególnie w czasie wakacji i to najdłużej na jeden miesiąc. Poza tym okresem domem opiekowała się rodzina mieszkająca w kraju. Potwierdzeniem tego są też nieskuteczne próby doręczenia korespondencji w trakcie czynności sprawdzających i trwania postępowania celnego przez Pocztę i osobiście przez funkcjonariuszy celnych przez okres od [...]r. do momentu ustanowienia przez stronę pełnomocnika przed wydaniem decyzji przez organ pierwszej instancji. Podejmując próbę doręczenia przesyłki dnia [...]r. funkcjonariusze stwierdzili, że "zarówno brama wjazdowa, jak i furtka w ogrodzeniu były zamknięte, w skrzynce pocztowej na ogrodzeniu widniała korespondencja, dom sprawiał wrażenie opustoszałego". Strona przebywała w tym czasie w USA jak wynika z rozmów telefonicznych przeprowadzonych ze stroną przez funkcjonariusza celnego oraz odbieranie korespondencji przesyłanej na adres w USA. Są to okoliczności obiektywne występujące w tej konkretnej sprawie. Samo zameldowanie administracyjne na pobyt stały oraz posiadanie polskich dokumentów nie może prowadzić do wniosków przeciwnych. Również posiadanie majątku w postaci nieruchomości położonej w Z. nie ma waloru przesądzającego w tym zakresie. Jak oświadczyła to strona w trakcie postępowania, a pełnomocnik w skardze, posiada ona nieruchomości zabudowane nie tylko w Polsce i USA, ale też w Kanadzie i Meksyku. Nieruchomość znajdująca się w Polsce była jedną z wielu należących do strony, co w świetle krótkiego w niej przebywania (kilka razy do roku), może świadczyć o tym, że w danym momencie nie koncentrował się w niej ośrodek życiowy strony. Opieranie się tylko na stwierdzeniu strony, że ma zamiar zamieszkania na pobyt stały w Z. z powołaniem się na powyższe okoliczności nie jest wystarczające. Takie czynności strony można uznać jedynie za przejaw woli zakończenia stałego zamieszkania w USA i zamiaru ustalenia miejsca zamieszkania na terenie Z. Wyrażenie tylko woli nie oznacza zakończenia stałego miejsca zamieszkania w USA. Tak też sam zamiar ustalenia miejsca zamieszkania nie może być zrównany z faktem zamieszkania na stałe. Należy zgodzić się z pełnomocnikiem, że zakończenie stałego zamieszkiwania w państwie trzecim i ustalenie nowego miejsca zamieszkania jest zdarzeniem wieloczynnościowym i rozciągniętym w czasie. Nie można jednak korzystać ze zwolnienia celnego, jeśli ten proces nie zostanie zakończony. W toku prowadzonego postępowania organ celny nie doszukał się okoliczności świadczących o tym, mimo podjętych w tym zakresie działań z urzędu. Poza tym strona, mimo wezwań organu celnego, nie wykazała w sposób skuteczny, że ten proces został faktycznie zakończony, tzn. że przesiedliła się na teren Wspólnoty w realizacji uprzednio podjętego zamiaru przenosząc swoje miejsce zamieszkania z USA do Z. Sama intencja zamieszkania na stałe może być uwzględniana na zasadzie art. 4 akapit drugi rozporządzenia w sprawie wspólnotowych zwolnień celnych, ale w zakresie odstępstwa od elementu podmiotowego dotyczącego zamieszkiwania nieprzerwanie przez okres co najmniej 12 miesięcy poza obszarem celnym Wspólnoty, a nie na terenie Wspólnoty. Ten element nie był kwestionowany przez organy celne. Takiego wyjątku prawodawca wspólnotowy nie przewidział, jeśli chodzi o przesłankę przeniesienia miejsca zamieszkania na teren celny Wspólnoty, o której mowa w art. 2 tego rozporządzenia.

Jeśli chodzi o drugą przesłankę, to słusznie organy celne zauważyły, że strona nie użytkowała przewożonego samochodu osobowego przez okres co najmniej 6 w poprzednim miejscu zamieszkania. Jak wynika z wyjaśnień złożonych przez stronę i przedłożonych dokumentów do zgłoszenia celnego z dnia [...] r. (CERTIFICATE OF TITLE nr [...] z dnia [...]r. i rejestracji pojazdu w USA w stanie [...]) samochód został nabyty przez stronę w [...]r., a z dokumentu DOCK RECEIPT, że w tym samym miesiącu, bo dnia [...]r. został wysłany przez stronę z USA do B. w Niemczech. Tym samym nie mógł być użytkowany przez stronę w USA przez wymagany okres. Użytkowanie, czyli wykonywanie skutecznego i rzeczywistego władztwa nad mieniem kończy się z momentem nadania tego mienia do transportu, dlatego czas przez jaki było ono transportowane na teren Wspólnoty nie może być wliczony do tego okresu.

Wprawdzie art. 8 ust. 2 rozporządzenia w sprawie wspólnotowych zwolnień celnych daje podstawy liczenia okresu, o którym mowa w art. 3 lit. a od daty, kiedy mienie osobiste zostało wprowadzone na obszar celny Wspólnoty, jak przyjmował pełnomocnik strony skarżącej, ale przepis ten nie może być odczytany jako samodzielny wyjątek od zasady określonej w art. 3 lit. a rozporządzenia. Z treści art. 8 ust. 2 powyższego rozporządzenia wprost wynika, że jest on ściśle powiązany z przepisem ust. 1 tego artykułu. Natomiast przepis ust. 1 art. 8 ustanawia warunki stosowania odstępstwa od postanowienia art. 6 akapitu pierwszego, które konstruują element zwolnienia celnego, jeśli chodzi o obowiązek wprowadzenia mienia do obrotu w terminie 12 miesięcy od daty ustalenia miejsca zamieszkania na obszarze celnym Wspólnoty. Jedynie oznacza to, że przewożone mienie może być dopuszczone do obrotu przed tym terminem, co nie niweluje obowiązku posiadania lub użytkowania mienia w poprzednim miejscu zamieszkania przez okres co najmniej 6 miesięcy. Poza tym art. 8 ust. 1 rozporządzenia w takim przypadku przewiduje jedynie możliwość, a nie obowiązek zwolnienia, którego dalszym warunkiem jest zabezpieczenie należności celnych, którego forma i wysokość określana jest przez właściwy organ celny. W niniejszej sprawie takie zabezpieczenie nie nastąpiło, chociaż pismem z dnia [...]r. organ celny pierwszej instancji wezwał stronę do złożenia zabezpieczenia należności w kwocie [...] zł.

W przedmiotowej sprawie nie miały też zastosowania wyjątki przewidziane w art. 9 i 10 rozporządzenia w sprawie zwolnień celnych, ponieważ z okoliczności sprawy nie wynika, a także strona nie powoływała się na to, że opuszczenie państwa trzeciego nastąpiło w związku z zobowiązaniami zawodowymi albo w wyniku wystąpienia wyjątkowych okoliczności natury politycznej.

Mając na uwadze powyższe okoliczności faktyczne i prawne zasadnie organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu celnego pierwszej instancji, który stwierdził niedopełnienie warunków wymaganych do zwolnienia z należności celnych przywozowych towaru dopuszczonego do obrotu na podstawie zgłoszenia celnego nr [...] z dnia [...] r., powstanie długu celnego w przywozie od tego towaru w dniu [...] r., a także określił kwotę wynikającą z długu celnego w przywozie w wysokości [...] zł uznając za dłużnika stronę skarżącą.

Nie zostały przy tym naruszone przepisy art. 184 WKC stanowiące delegację do wydania rozporządzenia w sprawie zwolnień celnych i art. 204 ust. 1 lit. b WKC, który określa, że dług celny w przywozie powstaje między innymi w wyniku niedopełnienia jednego z warunków wymaganych do objęcia towaru procedurą lub do zastosowania obniżonych bądź zerowych stawek należności celnych przywozowych ze względu na przeznaczenie towaru.

Sąd nie doszukał się również naruszenia przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Należy zgodzić się z organem odwoławczym, że organy celne w sposób właściwy zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy zebrany w sprawie, poddały go wnikliwej analizie i dały temu wyraz w uzasadnieniu wydanych decyzji.

Organy celne wydając w sprawie decyzje nie naruszyły prawa, dlatego Sąd działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z poźn. zm.) oddalił skargę.