Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1916/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-04-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Budownictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 156 par. 1,  pkt 2,  art. 21, 22 ust. 2,  art. 8 ust. 6
journal: Dz.U. 1958 nr 17 poz 70
law: Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości.
article: art. 151,  art. 134 par. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska Sędziowie WSA Marta Kołtun-Kulik (spr.) WSA Przemysław Żmich Protokolant Zbigniew Dzierzęcki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 kwietnia 2011 r. sprawy ze skargi Prezydenta Miasta G. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] Minister Infrastruktury, po rozpatrzeniu wniosku H.M. o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Infrastruktury z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. Urząd Spraw Wewnętrznych z dnia [...] sierpnia 1963 r. nr [...] o przyznaniu odszkodowania za nieruchomość położoną w G., o pow. [...] m2, zapisaną w księdze wieczystej KW [...], oznaczoną jako parcele nr [...] i nr [...]– uchylił swoją decyzję z dni [...] lipca 2009 r. nr [...] i stwierdził nieważność decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. Urząd Spraw Wewnętrznych z dnia [...] sierpnia 1963 r.

Zaskarżona decyzja z dnia [...] lipca 2010 r. została wydana w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne.

Orzeczeniem z dnia [...] grudnia 1960 r. nr [...] Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. wywłaszczyło stanowiącą własność H.M. nieruchomość położoną w G., oznaczoną jako parcela nr [...], wpisaną w księdze wieczystej Sądu Powiatowego w G. karta [...], o pow. [...] ha.

Postanowieniem z dnia [...] marca 1962 r. nr [...] sprostowano ww. orzeczenie z dnia [...] grudnia 1960 r. poprzez zmianę oznaczenia przedmiotowej nieruchomości oraz jej powierzchni wskazując, że wywłaszczeniu uległa nieruchomość położona w G. przy ul. [...], ozn. jako parcela nr [...] i nr [...] KW [...] o pow. [...] m2.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 1963 r. nr [...] Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. Urząd Spraw Wewnętrznych przyznało H.M. odszkodowanie w kwocie [...] zł. za wyżej opisaną nieruchomość, wywłaszczoną orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Urząd Spraw Wewnętrznych w G. z dnia [...] grudnia 1960r.

Decyzją z dnia [...] lipca 2003 r. nr [...] Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast stwierdził, że ww. orzeczenie z dnia [...] grudnia 1960 nr. [...] oraz postanowienie o sprostowaniu z dnia [...] marca 1962r. nr [...] zostało wydane z naruszeniem prawa.

Pismem z dnia [...] września 2007 r. H.M., zastępowana przez radcę prawnego R.S. wystąpiła z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. Urząd Spraw Wewnętrznych z dnia [...] sierpnia 1963 r. nr [...] o przyznaniu odszkodowania za ww. nieruchomość wywłaszczoną orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Urząd Spraw Wewnętrznych w G. z dnia [...] grudnia 1960 r.

Decyzją z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] Minister Infrastruktury odmówił stwierdzenia nieważności ww. decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. Urząd Spraw Wewnętrznych z dnia [...] sierpnia 1963 r. o przyznaniu odszkodowania za nieruchomość położoną w G., o pow. [...] m2, zapisaną w księdze wieczystej KW [...], oznaczoną jako parcele nr [...] i nr [...].

Pismem z dnia [...] sierpnia 2009 r. H.M., reprezentowana przez radcę prawnego R.S. wystąpiła z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Infrastruktury z dnia [...] lipca 2009 r.

W uzasadnieniu wniosku skarżąca zarzuciła decyzji rażące naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 poprzez błędne przyjęcie, iż w toku postępowania wywłaszczeniowego dotyczącego nieruchomości położonej w G. oznaczonej jako parcele nr [...] i nr [...] o łącznej powierzchni [...] m2, w części dotyczącej odszkodowania za tę nieruchomość, nie doszło do rażącego naruszenia przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości.

Minister Infrastruktury, decyzją z dnia [...] lipca 2010 r. uchylił swoją decyzję z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] i stwierdził nieważność decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. Urząd Spraw Wewnętrznych z dnia [...] sierpnia 1963 r. nr [...]

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że przyznania odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomości dokonano na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961 r. Nr 18, poz.94), zwanej dalej "ustawą wywłaszczeniową", a zatem w aspekcie przytoczonej ustawy organ oceniał zaskarżoną decyzję.

Zgodnie z art. 21 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. odszkodowanie ustalano na podstawie wyników rozprawy po wysłuchaniu na niej opinii biegłych powołanych przez organ do spraw wewnętrznych prezydium wojewódzkiej rady narodowej. Opinia biegłych powinna zawierać szczegółowe uzasadnienie.

W przedmiotowej sprawie rozprawa została przeprowadzona w dniu [...] lutego 1961 r. (str. 14 albo 28 akt sprawy wywłaszczeniowej), jednakże została ona przeprowadzona jedynie na potrzeby wywłaszczenia. Jak wynika z protokołu tej rozprawy, z udziałem H.M., wyjaśniane były wyłącznie kwestie związane ze stanem prawnym nieruchomości objętych wywłaszczeniem.

Opinia szacunkowa dla wywłaszczonej nieruchomości została sporządzona przez A.S., rzeczoznawcę Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. dopiero w dniu [...] października 1961 r. (str. 28 albo 64 akt sprawy wywłaszczeniowej).

Przepis art. 22 ust. 2 ww. ustawy wywłaszczeniowej z dnia 12 marca 1958 r. zezwalał na odroczenie ustalenia odszkodowania na czas do trzech miesięcy od dnia wydania orzeczenia o wywłaszczeniu i wydanie odrębnego orzeczenia o odszkodowaniu po przeprowadzeniu osobnej rozprawy nad ustaleniem odszkodowania.

Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, bowiem orzeczeniem z dnia [...] grudnia 1960 r. nr [...] Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. orzekło jedynie o wywłaszczeniu. Jednakże w aktach archiwalnych przedmiotowej sprawy brak jest zawiadomienia o wyznaczeniu osobnej rozprawy nad ustaleniem odszkodowania oraz protokołu z tej rozprawy. Dodatkowo w treści samej decyzji z dnia [...] sierpnia 1963 r. nr [...] wskazano, iż decyzja została wydana w wyniku przeprowadzonej rozprawy wywłaszczeniowo-odszkodowawczej z dnia [...] lutego 1961 r. A zatem potwierdza to, że organ odszkodowawczy nie przeprowadził osobnej rozprawy stosownie do treści art. 22 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. Ponadto jak już, wcześniej organ podniósł, celem rozprawy z dnia [...] lutego 1961 r. nie było ustalenie odszkodowania.

Ze względu na powyższe Minister Infrastruktury stwierdził, że decyzja odszkodowawcza wydana przez Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. Urząd Spraw Wewnętrznych w dniu [...] sierpnia 1963 r. rażąco narusza wyżej przytoczony przepis art. 22 ust. 2 ustawy wywłaszczeniowej z dnia 12 marca 1958 r. poprzez nieprzeprowadzenie osobnej rozprawy odszkodowawczej. Organ podniósł, iż z uwagi na niezaistnienie w przedmiotowej sprawie nieodwracalnych skutków prawnych, ww. decyzja odszkodowawcza powinna być wycofana z obiegu prawnego na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa.

Skargę na powyższą decyzję, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wniósł Prezydent Miasta G. Skarżący wniósł o uchylenie decyzji Ministra Infrastruktury z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...], odmowę uchylenia decyzji Ministra Infrastruktury z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...], oraz orzeczenie o kosztach postępowania według norm przepisanych.

Skarżący wskazał, że zaskarżona decyzja Ministra Infrastruktury stoi w całkowitej sprzeczności z ustaleniami faktycznymi i prawnymi przedstawionymi we wcześniejszej decyzji tego organu z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...]. W powyższej decyzji Minister stwierdził bowiem, że przyznane odszkodowanie ustalono w sposób zgodny z ówcześnie obowiązującymi przepisami prawa, t.j. na podstawie art. 8 ust. 6 ustawy wywłaszczeniowej z dnia 12 marca 1958 roku. Jednocześnie, jak wskazał organ, H.M. nie tylko nie zaskarżyła decyzji odszkodowawczej, ale również odebrała przysługujące jej odszkodowanie.

Ponadto skarżący podniósł, że sam przebieg rozprawy i ustalenia w tym zakresie nie mogą być ocenione w kategoriach rażącego naruszenia prawa, a nieobecność rzeczoznawcy na rozprawie nie może być powodem unieważnienia decyzji. Sprawa ta jest jednoznaczna w orzecznictwie, na co wskazuje stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyrażone w uzasadnieniu wyroku z dnia 6 listopada 2008 r., sygn. I OSK 1459/07, dotyczące interpretacji art. 22 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (w przedmiotowej sprawie jest to art. 21 ww. ustawy, gdyż zmiana numeracji wynika z nowelizacji tej ustawy). Stanowisko to zostało podzielone także w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 listopada 2009 o sygn. I OSK 195/09.

W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację z zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie zaś do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W ocenie Sądu skarga jest bezzasadna.

W niniejszej sprawie należało przede wszystkim przeprowadzić analizę, czy bezsporne naruszenie zasad postępowania wywłaszczeniowego polegające na nieprzeprowadzeniu osobnej rozprawy nad ustaleniem odszkodowania jest rażącym naruszeniem prawa.

Obowiązek przeprowadzenia rozprawy wynika z przepisu art. 21 i art. 22 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. Nr 17, poz.17 ze zm.) - zatem dokonanie wywłaszczenia i ustalenie odszkodowania bez przeprowadzenia rozprawy można by ewentualnie oceniać pod kątem zaistnienia podstawy stwierdzenia nieważności określonej przepisem art. 156 § 1 pkt 2 Kpa.

W niniejszej sprawie bezspornym jest, iż opinia szacunkowa dla wywłaszczonej nieruchomości została sporządzona na dzień [...] października 1961 r. W opinii tej rzeczoznawca określił wartość parceli nr [...] o pow. [...] m2 na kwotę [...] zł, zaś parceli nr [...] o pow. [...] m2 nie wycenił, gdyż została przeznaczona na urządzenie drogi i przeszła na własność Skarbu Państwa bez odszkodowania.

Nie jest prawdą, jak twierdzi skarżący, iż H.M. z tak ustalonym odszkodowaniem się godziła, czemu dała wyraz poprzez niezaskarżenie decyzji odszkodowawczej z dnia [...] sierpnia 1963 r. oraz odbiór odszkodowania.

W aktach sprawy znajduje się bowiem pismo H.M. z dnia [...] stycznia 1963 r., zarejestrowane pod nr [...] (str 32 albo 79 akt sprawy wywłaszczeniowej), skierowane do Komisji Wywłaszczeniowej przy Ministerstwie Spraw Wewnętrznych w W., w którym zwraca się z prośbą o ponowne oszacowanie wywłaszczonej nieruchomości o łącznej powierzchni [...] m2 (parcela [...] – [...] m2 oraz parcela [...] – [...] m2) wskazując, iż czuje się poszkodowana w związku z tak dokonaną wyceną. W uzasadnieniu pisma przedstawiła swoje stanowisko oraz zaznaczyła, iż kilkakrotnie w przeciągu 1962 r. interweniowała w tej sprawie zarówno do Wojewódzkiej Komisji Wywłaszczeniowej w G., jaki i Przedsiębiorstwa [...], na rzecz którego nastąpiło wywłaszczenie.

Tym samym zarzuty skargi, iż H.M. nie podważała kwoty ustalonego odszkodowania, nie znajdują potwierdzenia w materiale dowodowym sprawy. Nie ma bowiem znaczenia, na którym etapie postępowania H.M. dała wyraz swojej dezaprobaty do ustalonej kwoty odszkodowania, czy przed wydaniem decyzji odszkodowawczej (co ma miejsce w niniejszej sprawie), czy po jej wydaniu.

W aktach sprawy jest także wzmianka, iż H.M. zgłaszała skargę z dnia [...] lutego 1963 r. co do wysokości odszkodowania. W następstwie tego Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. pismem z dnia [...] lutego 1963 r. (str. 26 albo 82 akt sprawy wywłaszczeniowej) wskazało, że H.M. nie złożyła wniosku o ustalenie odszkodowania oraz, że wprawdzie wywłaszczona część nieruchomości położona jest w I okręgu strefy miejskiej, to jednak nie należy do I klasy. W tym stanie rzeczy Urząd Spraw Wewnętrznych wniósł, aby skargę z dnia [...] lutego 196 r. potraktować jako wniosek o ustalenie odszkodowania m.in. za część nieruchomości o powierzchni [...] m2. Pismo to zostało skierowane do Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych i pozostawione a/a.

Ponadto w aktach sprawy znajduje się pismo z dnia [...] marca 1963 r. Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych nr [...] skierowane do Urzędu Spraw Wewnętrznych Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G., nakazujące bliżej nieokreślone podanie H.M. rozpatrzyć w toku postępowania odszkodowawczego (str. 81 akt sprawy wywłaszczeniowej). Pomimo tego organ nie przeprowadził rozprawy odszkodowawczej.

Następnie, jak wynika z decyzji z dnia [...] sierpnia 1963 r., Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. Urząd Spraw Wewnętrznych działając w oparciu o art. 21 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości oraz w wyniku przeprowadzonej rozprawy wywłaszczeniowo-odszkodowawczej z dnia [...] lutego 1961 r. orzekło odszkodowanie za wywłaszczony grunt budowlany w wysokości [...] zł. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż odszkodowanie ustalono na podstawie art. 8 ust. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r., po wysłuchaniu biegłych (co nie znajduje potwierdzenia w aktach sprawy).

Z przyczyn wyżej wskazanych, tj.: brak rozprawy odszkodowawczej (a tym samym brak możliwości wysłuchania biegłych), kwestionowanie przez stronę wysokości odszkodowania określonej w opinii szacunkowej (bez merytorycznego ustosunkowania się organu oraz biegłego na rozprawie) - nie można mówić o legalności rozstrzygnięcia w kwestii ustalenia odszkodowania. Uchybienia te, zdaniem Sądu, miały wpływ na określenie jego wysokości.

O legalności decyzji odszkodowawczej nie świadczy, jak twierdzi strona skarżąca, brak zaskarżenia tej decyzji, odbiór odszkodowania przez H.M., czy też poprzednie stanowisko organu, który w wyniku ponownego rozparzenia sprawy dokonał odmiennie oceny dowodów, do czego był uprawniony.

Powoływanie się przez skarżącego na stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyrażone w uzasadnieniu wyroku z dnia 6 listopada 2008 r., sygn. I OSK 1459/07, dotyczące interpretacji art. 22 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. jest nieuprawnione, z uwagi na nieadekwatność stanu faktycznego (dotyczy sytuacji gdy rozprawa odszkodowawcza była przeprowadzona).

Słusznie więc, organ nadzoru wskazał, że w niniejszej sprawie postępowanie wywłaszczeniowe jest dotknięte rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 Kpa.

Z przyczyn wyżej wskazanych, zdaniem Sądu, chybione są zarzuty skargi.

Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.

-----------------------

7