Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 23/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2022-04-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono decyzję organu II i I instancji
Powołane przepisy: journal: Dz.U. 2020 poz 310
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Piotr Fronc (spr.) Sędzia WSA Mirosław Bator Sędzia WSA Magda Froncisz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi K. L. i P. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2021r. znak [...] w przedmiocie naruszenia stosunków wodnych I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżących solidarnie K. L. i P. L. kwotę 797 zł ( siedemset dziewięćdziesiąt siedem złotych ) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

UZASADNIENIE.

Decyzją z dnia 29 października 2021r. znak [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia z dnia 1 lipca 2021 roku, nr [...] stwierdzającą, że cyt.: "na działkach nr [...] i [...] ohr. [...] w K. stanowiących własność Pani H. P. oraz działce nr [...] obr. [...] w K. stanowiącej własność Pana P. P., nie nastąpiły zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływające na grunty sąsiednie, tj. na działkę nr [...] obr. [...] w K. będącej własnością Pani K. L. i Pana P. L. oraz odmawiającą nakazania właścicielom działek nr [...], [...] i [...] obr. [...] w K. przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom. W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, iż podstawę materialno-prawną wydanej decyzji stanowią regulacje art. 234 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne i odnoszą się one do sytuacji, gdy na skutek pewnych zdarzeń doszło do naruszenia naturalnych stosunków wodnych, przy czym musi być to naruszenie tego rodzaju, iż powoduje szkodę dla gruntów sąsiednich. Właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może bowiem :

1) zmieniać kierunku i natężenia odpływu znajdujących się na jego gruncie wód opadowych lub roztopowych ani kierunku odpływu wód ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich;

odprowadzać wód oraz wprowadzać ścieków na grunty sąsiednie.

Organ zauważył, iż to na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie na skutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu (także na skutek przypadku lub działania osób trzecich) zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, z urzędu lub na wniosek, w drodze decyzji, nakazuje właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, ustalając termin wykonania tych czynności.

Kolegium wyjaśniło, iż z treści przytoczonego przepisu wynika jednoznacznie, że zastosowanie sankcji przewidzianej w ust. 3 może mieć miejsce w przypadku stwierdzenia, iż zachodzi którakolwiek z okoliczności wymienionych w ust. 1 normy. Nałożenie obowiązku wynikającego z ust. 3 ustawy musi być zatem poprzedzone ustaleniem, że właściciel gruntu zmienił stan wody na gruncie, zwłaszcza kierunek odpływu wody opadowej, lub kierunek odpływu wody ze źródeł, bądź też, że odprowadza wody lub ścieki na grunty sąsiednie. Zmianą stanu wody na gruncie będzie więc każde działanie, którego efektem jest zmiana ilościowa wody oraz zmiana w zakresie jej przepływu przez grunt. Zmianą taką będzie także zmiana stanu wód podziemnych, gdy wpływa na zmianę ilości wody na gruncie. Nadto cytowany przepis odnosi się do sytuacji, gdy na skutek pewnych zdarzeń doszło już do naruszenia naturalnych stosunków wodnych, przy czym musi to być naruszenie tego rodzaju, iż powoduje szkodę dla gruntów sąsiednich (tak np. wyrok IV SA/Wa 703/07 WSA w Warszawie z dn. 11.07.2007r. LEX nr 362093, wyrok II SA/Kr 444/06 WSA w Krakowie z dn. 29.10. 2007 r, LEX nr 386493 - wydane na podstawie niemal identycznie brzmiącego przepisu uprzednio obowiązującego w postaci art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne (tekst jednolity Dz. U. z 2017, póz. 1121 ze zm.).

Regulacja z art. 234 ustawy prawo wodne nie dotyczy szkód potencjalnych, tylko takich, które już wystąpiły i dadzą się choćby w minimalnym stopniu skonkretyzować. Zaznaczyć należy także, iż przepis powyższy nie zobowiązuje organu wykonawczego gminy do ustalenia wszelkich przyczyn danego stanu wody na gruncie zgłaszającego roszczenie, ale nakazuje właściwemu organowi wyjaśnienie, czy powstałe szkody mogą być następstwem zmiany stanu wody na gruncie sąsiednim, co do którego zgłoszono roszczenie. Innymi słowy postępowanie administracyjne, prowadzone na podstawie art. 234 ustawy Prawo wodne ma wykazać zasadność nakazania właścicielowi danego gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, o którym mowa w tym przepisie. Zgodnie z orzecznictwem sądowo-administracyjnym pojęcie zmian, które "szkodliwie wpływają" na grunty sąsiednie nie jest równoznaczne ze stwierdzeniem konkretnej szkody dającej się zauważyć np. w trakcie oględzin przeprowadzonych jednorazowo (zob. wyrok WSA w Lublinie z 25 listopada 2010 r. , II SA/Lu 594/2010). Szkodliwe oddziaływanie zmiany stosunków wodnych na grunty sąsiednie może być bowiem procesem długotrwałym, wymagającym obserwacji, niejednokrotnie niedający się stwierdzić w czasie jednorazowych, sporadycznych oględzin (zob. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 3 lutego 2009 r. sygn. II SA/Bk 609/2008). Niemniej nie może to być szkoda hipotetyczna, która może w przyszłości wystąpić, ale szkoda, która istnieje i została stwierdzona i ustalono jej występowanie.

Wydanie takiej decyzji wymaga więc przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego zmierzającego do ustalenia, czy i jakich zmian dokonał na swoim gruncie właściciel, czy zmiany te spowodowały zmiany stosunków wodnych i czy zmiany te szkodzą gruntom sąsiednim. Zmiany dokonane przez właściciela na jego gruncie mogą być różnego rodzaju np. może to być zmiana naturalnego ukształtowania terenu (przykładowo: utwardzenie dojazdów, nawiezienie ziemi w celu podwyższenia terenu, usunięcie ziemi w celu obniżenia terenu, wykopanie rowu, brak konserwacji urządzeń wodnych, budowa ogrodzenia, budowa studni, założenie pewnych urządzeń odwadniających itp.) i nie muszą powodować szkodliwych zmian na gruntach sąsiednich. Jednocześnie sam fakt dokonania określonej zmiany nie jest wystarczający do zastosowania art. 234 ust.3 ustawy. Z powołanych przepisów jednoznacznie wynika, że wójt może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom jedynie wtedy, gdy stwierdzi szkodliwy wpływ dokonanych zmian na grunty sąsiednie (tak np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 maja 2009 sygn. II OSK 773/2008; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 lutego 2010 r. sygn. II OSK 224/2009) tak więc istotne jest wykazanie związku przyczynowego pomiędzy dokonaną zmianą w stosunkach wodnych i ich szkodliwością na grunt sąsiedni.

Kolegium wyjasniło, iż z akt sprawy wynika, iż w dniu 4 grudnia 2020r. Pani K. L. i Pan P. L. przedłożyli do organu l instancji wniosek w sprawie wszczęcia postępowania administracyjnego i wydanie decyzji administracyjnej nakazującej właścicielowi gruntu - działek o nr ewid. [...], nr [...] oraz nr [...] obr. [...] położonych w K., nakazania przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegającym szkodom w związku z samowolną zmianą przez właściciela w/w działek stanu wody na gruncie, ze szkodą dla gruntów sąsiednich - działki o nr [...] położonej w K., której w/w są właścicielami. We wniosku podniesiono, iż "w wyniku bezprawnych działań właściciela działek o nr ewid. [...], nr [...] oraz nr [...] doszło do zalewania wodami opadowymi działki o nr ewid. [...], a następnie działek, które są niżej położone, na których są posadowione budynki mieszkalne m. in. działkinr ewid. [...], której właścicielami są wnioskodawcy".

Działka nr [...] stanowi własność Pani H. P., działka nr [...] stanowi własność Pana P. P. od 2020 r. (poprzednią właścicielką była Pani H. P.), działka nr [...] stanowi własność Pani H. P., działka nr [...] stanowi własność Pani K. L. i Pana P. L..

W trakcie postępowania dokonano następujących ustaleń.

Na działce nr [...] obr. [...] znajduje się pole uprawne. Według oświadczenia Pana T. P., pełnomocnika Pani H. P. zawartego w protokole z rozprawy administracyjnej, teren tej działki nie był nigdy podnoszony. Dodatkowo w toku prowadzonego postępowania w piśmie z datą wpływu do organu l instancji 1 czerwca 2021 r. Pani H. P. i Pan T. oświadczyli ponownie, że działka nr [...] w żadnym stopniu nie była poddana przekształceniom naturalnego ukształtowania terenu. Na działce sezonowo trwają prace rolne a ukształtowanie działki od wielu lat jest niezmienne.

Na terenie działki nr [...] znajduje się budynek mieszkalny jednorodzinny wybudowany około 2014r. Budynek od strony wschodniej zlokalizowany jest na terenie pierwotnym, natomiast od strony zachodniej i południowej odsypany jest ziemią porośniętą trawą. Wody opadowe z dachu budynku odprowadzane są do podziemnego zbiornika szczelnego o pojemności 10 m3 wykonanego w 2020r. Pozostała cześć terenu działki nr [...] jest terenem zielonym, którego granice wyznaczają tuje. Teren działki [...] przy podmurówce ogrodzenia zlokalizowanego w granicy z działką nr [...] znajduje się od ok. 9 do 20 cm poniżej podmurówki ogrodzenia. Działka nr [...] przewyższa teren działki sąsiedniej od strony zachodniej, tj. działki nr [...] o ok. 15 cm.

Według oświadczenia Pani K. L. na teren działki nr [...] kilkukrotnie zostały przywożone ciężarówkami masy ziemne, które rozplantowywane były na działkach nr [...] i [...]. Jako dowód do akt sprawy zostały przedstawione przez Panią K. L. zdjęcia z prac ziemnych wykonywanych na działkach nr [...] i [...] w latach 2014, 2016 i 2019. Dodatkowo podczas rozprawy administracyjnej Pani K. L. zwróciła uwagę, że w decyzji Prezydenta Miasta K. z 2011 r. różnica między poziomami działek nr [...], [...] i [...] a działką nr [...] wynosiła 50 cm, natomiast w kwietniu 2015r. w protokole z rozprawy administracyjnej toczącej się w ramach postępowania administracyjnego na działce nr [...], różnica ta wynosiła 15 cm (decyzja wraz z protokołem stanowią załącznik do wniosku Państwa K. i P. L.).

Według oświadczenia Pana T. P. na działce nr [...] w trakcie budowy domu jednorodzinnego, kilkukrotnie pracowała koparka zależnie od etapu budowy. Ziemia wybrana spod fundamentów została rozplantowana po działce nr [...], ze względu na wielkość działki (12a) była to znikoma ilość ok. 5 cm i była to ziemia właściwa do zasiania trawy. Fundamenty zostały zasypane piaskiem zasypowym, który został kupiony z zewnątrz. Na teren działki nie przyjeżdżały ciężarówki z żadną ziemią do podnoszenia działki. W 2020r. przywieziony był piasek wykorzystany do podsypania rur doprowadzających wody opadowe do zbiornika, jak i samego zbiornika. Ziemia wybrana spod wykopu zbiornika została rozplantowana na terenie działki nr [...]. Zagospodarowanie terenu na działce przeprowadzono zgodnie z planem realizacyjnym decyzji pozwolenia na budowę nr [...] z dnia 24 listopada 2009r. znak: [...] (wg oświadczenia Pana T. i H. P. w piśmie z datą wpływu do organu l instancji 1 czerwca 2021 r.). Działka nr [...] w całości stanowi teren zielony. Działka od południa graniczy z działką nr [...] i położona jest ok. 14-18 cm poniżej podmurówki ogrodzenia zlokalizowanego w granicy pomiędzy działkami nr [...] i [...]. Według oświadczenia Pana T. i H. P. na obszarze działki nie prowadzono nigdy prac powodujących przekształcenie terenu. Północna część działki nr [...] została jedynie zniwelowana w niewielkim obszarze w celu umożliwienia wjazdu na działkę. Od strony południowej przy ogrodzeniu graniczącym z działką nr [...] teren jest zachowany w stanie pierwotnym. Sporne nieruchomości ograniczone są działką nr [...], która stanowi drogę dojazdową do zabudowy jednorodzinnej, m.in. do budynku mieszkalnego znajdującego się na działce nr [...]. Droga wykonana jest z kostki brukowej ograniczonej od strony północnej krawężnikiem przewyższającym kostkę o ok. 3-4 cm. Pomiędzy krawężnikiem a podmurówką ogrodzenia z działkami nr [...], [...] i [...] znajduje się pas terenu o szerokości 120 cm wypełniony żwirem ze spadkiem w kierunku podmurówki. W podmurówce ogrodzenia widoczne są otwory z sączkami drenarskimi. Krawężnik drogi z kostki brukowej przewyższa krawędź podmurówki ogrodzenia. W najniższym punkcie drogi dojazdowej na działce nr [...] na wysokości działki nr [...] znajduje się odwodnienie liniowe (kratka wpustowa) usytuowane w poprzek drogi. Odwodnienie liniowe wpięte jest do studni chłonnej zlokalizowanej na działce nr [...] oraz do szczelnego zbiornika podziemnego o pojemności 5 m3 znajdującego się na działce nr [...]. Na wysokości odwodnienia występują otwory (wyżłobienia) w krawężniku drogi oraz podmurówce ogrodzenia pomiędzy działkami nr [...],[...] i [...] oraz [...].

Droga wybudowana w poprzek stoku przewyższa tereny znajdujące się powyżej, co uniemożliwia naturalny spływ wód opadowych spływających z. terenów wyżej położonych, m. in. z działek nr [...],[...] i [...].

Według nagrania przedłożonego do akt sprawy przez Panią K. L. przy piśmie z dnia 22 marca 2021 r., nakręconego w maju 2019 podczas trwania intensywnych opadów deszczu, woda opadowa gromadząca się i spływająca z działek nr [...], [...] i [...] znajdujących się powyżej działki nr [...] znajduje ujście ww. otworem wykonanym w ogrodzeniu na granicy z działką nr [...] i wpływa do opisanej

kratki wpustowej i dalej do zbiornika podziemnego o pojemności 5 m3 na działce nr [...]. Wody opadowe z dachu budynku zlokalizowanego na działce nr [...] wprowadzane są dwoma rynnami do studni chłonnej zlokalizowanej w południowo-wschodnim narożniku działki, która została wykonana przez dewelopera.

W rejonie spornych nieruchomości brak jest zorganizowanego systemu do odprowadzania wód opadowych, tj. miejskiego systemu kanalizacji opadowej. Wody opadowe zagospodarowywane są indywidulanie na działkach.

Z materiału dowodowego wynika, że na terenie działek nr [...] i [...] zostały rozplantowane masy ziemne, a czego dowodem są zdjęcia załączone do akt sprawy przez Panią K. L. we wniosku oraz w piśmie z dnia 22 marca 2021r. Z załączonych zdjęć bezsprzecznie wynika, że w latach 2014, 2016 i 2019 na terenie ww. działek rozplantowywane były masy ziemne. W/w prace prowadzone na działce nr [...] znajdują także potwierdzenie w wyjaśnieniach Państwa T. i H. P. zawartych w piśmie z datą wpływu do organu l instancji 1 czerwca 2021 r., iż działka [...] została poddana niwelacji terenu w celu wyrównania powierzchni działki dla wysiewu traw oraz umożliwienia bezpiecznego poruszania się po działce pieszych. Kolegium przychyliło się do stanowiska organu l instancji, który nie dał wiary wyjaśnieniom Pana T. i H. P., że na działce nr [...] jedynie w części północnej przedmiotowej działki miały miejsce prace niwelacyjne, ponieważ na załączonych przez Panią K. L. zdjęciach nr [...] w południowej części działki nr [...] widoczna jest "świeża ziemia rozplantowana przy ogrodzeniu z działką nr [...]. Oględziny wykazały, że teren działki [...] przy podmurówce ogrodzenia zlokalizowanego w granicy z działką nr [...] znajduje się od ok. 9 do 20 cm poniżej podmurówki ogrodzenia, natomiast działka nr [...] położona jest ok. 14-18 cm poniżej podmurówki ogrodzenia zlokalizowanego w granicy pomiędzy działkami nr [...] i [...]. Ogólny spadek i kierunek spadku terenu nie został zmieniony, jedynie poprzez rozplantowanie mas zmiennych na działkach nr [...] i [...] doszło do niewielkiej zmiany poziomów terenu. Pierwotny spadek terenu kształtował się w kierunku południowym, tj. działek [...] i [...] i taki też spadek został zachowany, co znajduje potwierdzenie na planie sytuacyjno-wysokościowym będącym załącznikiem do Opinii technicznej dotyczącej "Zespołu budynków mieszkalnych dwurodzinnych z garażami i drogą dojazdową na działkach nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] obr. [...] przy ul. [...] w K.. Część: Stan wody na gruncie działek nr [...], [...], [...] obr. [...] ze szkodą dla działki nr [...] obr. [...] z 10 maja 2021 r. opracowanej przez inż. M. L. (opracowanie przedłożone przy wniosku dowodowym z 11 maja 2021 r. Pani K. i P. L.).

Na planie sytuacyjno-wysokościowym widoczne są rzędne terenu na działkach nr [...] i [...], które kształtują się od 239,89 m n. p. m. w części północnej działki nr [...] do 239,37 m n. p. m. w części południowej działki nr [...] i od 239,89 m n. p. m. w części północnej działki nr [...] do 239,27 m n. p. m. w części południowej działki nr [...]. Dodatkowo na planie sytuacyjno-wysokościowym przedstawione są rzędne terenu działek nr [...] i [...] przy ogrodzeniu z działką nr [...], które wynoszą dla działki nr [...]: 239,37 m n. p. m. i 239,32 m n. p. m. przy rzędnej działki nr [...] wynoszącej 239,41 m n. p. m i 239,42 m n. p. m. a dla działki nr [...]: 239,37 m n. p. m, 239,49 m n. p. m. przy rzędnej działki nr [...] wynoszącej 239,41 m n. p. m i 239,53 m n. p. m. Z powyższych rzędnych terenu wynika, że poziom działki nr [...] przewyższa teren działek nr [...] i [...] przy betonowym ogrodzeniu o 4 cm, co przy spadku terenu kształtującym się z kierunku północnego, tj. od strony działek nr [...], [...] i [...] w kierunku południowym, tj. w stronę działki nr [...] i dalej działki nr [...], stanowi zaporę dla naturalnego spływu wód. Do tożsamych wniosków doszedł opracowujący opinię techniczną z 10 maja 2021 r. Pan M. L..

Zaznaczyć należy, że zagadnienie to zostało rozstrzygnięte w decyzji Prezydenta Miasta K. znak: [...] z dnia 5 kwietnia 2011 r., z której wynika, że na działce nr [...] nastąpiły zmiany szkodliwie oddziaływujące na nieruchomości sąsiednie, tj. na działki nr [...], [...],[...] obr. [...] W przedmiotowej decyzji nakazano współwłaścicielom działki nr [...] solidarnie wykonać urządzenie zapobiegającego szkodom, które umożliwi swobodny odpływ wód opadowych z działek nr [...], [...] i [...] obr. [...] zgodnie z naturalnym spadkiem terenu w kierunku południowym, w tym m. in. w stronę działki Państwa K. i P. L., tj. działki nr [...]. Obowiązek nałożony w ww. decyzji został wykonany poprzez wykonanie otworów w podmurówce ogrodzenia znajdującego się pomiędzy działkami nr [...],[...] i [...] a działką nr [...].

Organ l instancji uznał za nieuzasadniony argument przytoczony w protokole z rozprawy administracyjnej przez Panią K. L., iż przed wykonaniem prac ziemnych na działkach Pani H. P. i Pana P. P. woda opadowa stagnowała na działkach nr [...] i [...] i po zgromadzeniu dopiero powodowała podmakanie działki nr [...] a po wykonaniu prac ziemnych na działce nr [...] działka nr [...] stała się najniższym punktem spływu wód opadowych i po zgromadzeniu wód opadowych przelewa się na działkę nr [...], a następnie na działkę nr [...], ponieważ to zakłócenie stosunków wodnych na działce nr [...] (poprzez wybudowanie w poprzek stoku drogi dojazdowej) spowodowało gromadzenie się wód opadowych na działkach nr [...], [...] i [...], co zostało stwierdzone w postępowaniu administracyjnym prowadzonym w latach [...] na wniosek Państwa H. i T. P. i rozstrzygnięte decyzją znak: [...] z dnia 5 kwietnia 2011r. Ponadto działka nr [...] od zawsze była położona niżej w stosunku do działek sąsiednich, tj. działki [...] i [...], co znajduje potwierdzenie na mapie sytuacyjno-wysokościowej zgodnej z terenem na miesiąc kwiecień 2009r. Mapa ta stanowi załącznik do projektu budowlanego budynków na działkach nr [...] i [...] znajdującego się w aktach.

Zagospodarowanie terenu na działkach nr [...], [...] i [...] nie ma wpływu na kierunek i natężenie odpływu wód opadowych, ponieważ stan pierwotny został zachowany. Dodatkowo budowa zbiornika podziemnego o pojemności 10 m3 do gromadzenia wód opadowych z dachu budynku mieszkalnego zlokalizowanego na działce nr [...] przyczynia się do zmniejszenia ilości wód opadowych spływających zgodnie z ukształtowaniem terenu.

Twierdzenie Państwa K. i P. L. zawarte we wniosku, iż "spływ wody z działki o nr ewid. [...] został bezpośrednio skierowany na teren działki o nr ewid. [...], następnie na działkę o nr ewid. [...], następnie na działkę o nr ewid. [...] stanowiącą drogę wewnętrzną, a kolejno na działkę o nr ewid. [...], której właścicielami są wnioskodawcy" jest nieuzasadnione, ponieważ podczas oględzin w terenie w dniu 17 marca 2021 r. nie stwierdzono przekształcenia terenu, które mogło by powodować przekierowywanie wód opadowych z terenu działki nr [...] na działkę nr [...] i dalej na działkę nr [...] i nr [...]. Ponadto na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego nie stwierdzono, aby rzędne terenu działki nr [...], a także działek nr [...] i [...] zostały zmienione w taki sposób, że spływ wody opadowej byłby w jakikolwiek sposób ukierunkowany. Kierunek spływu wód opadowych, jak i jego natężenie jest pierwotny.

Organ l instancji zwrócił także uwagę na lokalizację działki Państwa K. i P. L., która znajduje w najniższym punkcie opisywanego obszaru, co zostało także zauważone i opisane w opinii technicznej z 10 maja 2021 r. opracowanej przez inż. M. L. " (...) Wewnętrzna droga dojazdowa zlokalizowana na działce nr [...] obr. [...], na której w jej pasie technicznym wybudowany został podziemny zbiornik retencyjny, posiada odwodnienie poprzez poprzeczny spadek niwelety drogi do zabudowanych czterech wpustów ulicznych zlokalizowanych przy krawężniku drogi od strony zabudowy domów mieszkalnych. Podłużna niweleta drogi nie jest pozioma i wznosi się po obu końcach drogi co powoduje, że w jej najniższym punkcie tj. na wysokości działki nr [...] obr. [...] zostały zabudowane w drodze dwa ciągi korytek odwodnienia liniowego OL, jeden poprzeczny, a drugi wzdłuż krawędzi drogi zabezpieczający napływ wód opadowych przed zalaniem garaży budynków mieszkalnych zlokalizowanych na działce nr [...] i [...] obr. [...] (...)." Ponadto nie znajduje potwierdzenia w obecnie obowiązujących przepisach prawa twierdzenie Wnioskodawców odnoszące się do działek nr [...], [...] i [...], że "Woda zamiast zostać zagospodarowana na przedmiotowych działkach, została nakierowana na nieruchomość, której właścicielami są wnioskodawcy (...)". Obowiązujące przepisy prawa w kwestii związanej z zagospodarowaniem wód opadowych dotyczą działek budowalnych, na których sytuowane są budynki (§ 28 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie; t.jedn.: Dz.U.2019.1065). Na działce nr [...] prowadzone są uprawy rolne a teren działki nr [...] jest terenem zielonym. Przepisy prawa nie nakazują zagospodarowywania wód opadowych na takich terenach, ponieważ woda opadowa wsiąka, spływa w sposób naturalny, co też ma miejsce na opisywanych działkach. Jedynie na działce nr [...] zlokalizowany jest budynek mieszkalny, który z kolei wody opadowe z dachu ma zagospodarowane poprzez szczelny zbiornik retencyjny o pojemności 10 m3, a pozostały teren działki jest terenem zielonym.

Kolegium podzieliło ustalenia organu l instancji, iż nie doszło na terenie działek nr [...], [...] i [...] do wykonania prac, które spowodowałyby zmianę kierunku i natężenia odpływu znajdujących się na tej nieruchomości wód opadowych lub roztopowych ze szkodą dla działki nr [...]. Wody opadowe z terenu działek nr [...], [...] i [...] spływają zgodnie z naturalnym spadkiem terenu, tj. w kierunku południowym, co oznacza, że działka nr [...] usytuowana jest na trasie spływu wód opadowych w kierunku zgodnym z naturalnym ukształtowaniem przedmiotowego terenu. Układ poziomic widoczny na mapie zasadniczej znajdującej się w aktach sprawy determinuje kierunek przepływu wód opadowych, co zostało oznaczone na mapie zasadniczej znajdującej się w aktach sprawy. Woda opadowa spływająca po stoku z kierunku północnego w kierunku południowym w sposób naturalny kumuluje się na wysokości działek nr [...], [...] a następnie spływa na działki położone poniżej nieruchomości Wnioskujących. Ze względu na swoje położenie działka Państwa K. i P. L. znajduje się na kierunku skumulowanego spływu wód opadowych z terenów znajdujących się powyżej i taki naturalny spływ miał miejsce przed pracami ziemnymi wykonywanymi na działkach Pani H. P. i Pana P. P.. Spływ wód odbywał się w tym samym kierunku jak to ma miejsce obecnie, czyli w kierunku m. in. działek nr [...] i [...]. Ponadto biorąc pod uwagę ukształtowanie terenu na podstawie planu sytuacyjno - wysokościowego oraz aktualnego zagospodarowania terenu działek nr [...], [...] i [...], spadek tych działek nie uległ zwiększeniu, które wpływałoby na zwiększenie natężenia spływu wód opadowych na teren działek sąsiednich. W wyniku prowadzonych prac ziemnych na działkach nr [...], [...] nie został również zmieniony kierunek spływu wód opadowych, gdyż jak zostało wyżej wykazane, kierunek spadku działek nr [...] i [...], jak i działki nr [...] jest zgodny z pierwotnym (przed pracami ziemnym) kierunkiem spadku.

Ponadto występowanie w podłożu opisywanego terenu gruntu o małej przepuszczalności powoduje problem z infiltracją wód opadowych do gruntu, przez co w przypadku występowania gwałtownych i obfitych opadów atmosferycznych kumulacja spływu wód opadowych tym bardziej jest zintensyfikowana. Brak jest zatem przesłanek świadczących o dokonanej zmianie kierunku i natężenia odpływu wód opadowych z działek nr [...],[...] i [...].

Odnosząc się do zarzutów strony odwołującej się Kolegium wskazało, iż na podstawie aktualnie obowiązujących przepisów, ale również w poprzednim stanie prawnym, nie można przyjmować tezy, iż w sprawach dotyczących naruszenia stosunków wodnych obowiązuje każdorazowo nakaz posłużenia się przez organ opinią biegłego. Nie wszystkie sprawy z tego zakresu będą przecież odznaczać się skomplikowanym charakterem, jak również nie zawsze pracownicy organu nie będą posiadać wymaganej w tych sprawach wiedzy i doświadczenia zawodowego. Nie można zapominać, że specjalistyczną wiedzą wystarczającą do wyjaśnienia okoliczności sprawy naruszenia stosunków wodnych mogą dysponować pracownicy wyspecjalizowanej jednostki organizacyjnej obsługującej organ w ramach działającego przy nim urzędu. Opinia biegłego jest w świetle przepisów k.p.a., tylko jednym z możliwych do przeprowadzenia środków dowodowych za pomocą, których właściwy organ będzie wykonywał swój obowiązek ustalenia stanu faktycznego. Tymczasem w niniejszej sprawie organ l instancji szeroko podjął i udokumentował działania wyjaśniające. Kolegium ustaliło, iż organ l instancji podjął wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Organ prowadzący postępowanie zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy, w celu ustalenia stanu faktycznego sprawy zgodny z rzeczywistością. Dokonał wszechstronnej oceny okoliczności przedmiotowej sprawy na podstawie analizy całego materiału dowodowego, a stanowisko wyrażone w decyzji uzasadnił w sposób wymagany przez przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Organ l instancji przeanalizował także opinię inż. M. L., a w uzasadnieniu decyzji wyjaśnił: "Analiza załączonej opinii pozwoliła ustalić, że nie stanowi ona okoliczności potwierdzenia zmiany stanu wody na gruncie działek nr [...], [...] i [...] ze szkodą dla działki nr [...]. Jest natomiast potwierdzeniem faktu, że na działkach nr [...], [...] i [...] w wyniku realizacji drogi dojazdowej na działce nr [...] wraz z zabudową jednorodzinną tworzy się rozlewisko, co przy intensywnych opadach deszczu powoduje przelewanie się skumulowanych wód opadowych na tereny położone poniżej, m. in. działkę Wnioskujących.

«(...) Cała zabudowa zespołu domów mieszkalnych, w tym budynku mieszkalnego zlokalizowanego na działce nr [...] obr. [...], wraz z drogą wewnętrzną zlokalizowana jest w dolnej części zbocza, gdzie różnica poziomu terenu wynosi około 13 m. Zabudowa domów z drogą wewnętrzną stanowiła częściową zaporę dla powierzchniowych wód opadowych spływających przez teren wyżej położonych działek zabudowy jednorodzinnej, powodując rozlewiska na działkach nr [...], [...] i [...] obr. [...]. Natomiast przy długotrwałych i intensywnych opadach atmosferycznych spiętrzone na powierzchni terenu wody opadowe przelewamy się przez ogrodzenie działki [...] obr. [...], zalewając wewnętrzną drogę oraz najniżej posadowiony teren z budynkami zlokalizowanymi w zabudowie szeregową na działkach [...], [...], [...] i [...] obr. [...], a następnie jeszcze niżej posadowiony budynek mieszkalny zlokalizowany na działce nr [...] obr. [...]. Układ terenu zbocza i terenu działek nr [...], [...], [...] obr. [...] zlokalizowanych powyżej zabudowy mieszkaniowej, na której zlokalizowana jest działka nr [...] obr. [...], która również jest najniżej posadowiona w układzie całego zespołu zabudowy mieszkaniowej powoduje, że na tej działce kumuluje się całe natężenie spływu wód opadowych z całego terenu ...) ». Opinia bez wątpienia przedstawia fakt oraz analizę wykonanych prac ziemnych na działkach nr [...] i [...], jednak prace te w żadnym stopniu nie wpłynęły na kierunek oraz natężenie spływających wód opadowych zgodnie z naturalnym kierunkiem w kierunku południowym. Dodatkowo wyżej opisana opinia zawiera szereg wątpliwości związanych z wykonaniem budynku na działce nr [...] oraz zagospodarowaniem wód opadowych. Zwraca się uwagę, iż niezależnie od uregulowań wynikających z ustawy Prawo wodne, sprawę zagospodarowania wód opadowych w związku z realizacją obiektu budowlanego regulują przepisy prawa budowlanego."

W ocenie Kolegium zebrany w sprawie materiał dowodowy w sposób jednoznaczny wskazuje w przedmiotowej sprawie na brak zmian stanu wód na gruncie szkodliwie wpływających na grunty sąsiednie.

Z powyższą decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego nie zgodzili się K. L. oraz P. L. i wnieśli na nią skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie . Zakwestionowaną decyzję skarżący zaskarżyli w całości, zarzucając jej naruszenie:

• art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 84 § 1 k. p. a. poprzez brak prawidłowego rozpatrzenia całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego, nie przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z zakresu geologii, geodezji i hydrologii, co w rezultacie doprowadziło do błędów w ustaleniu stanu faktycznego sprawy polegającego na dowolnym przyjęciu, że zmiana ukształtowania terenu na działkach o numerach ewidencyjnych [...], [...] oraz [...] obręb [...] w K. polegająca na nawiezieniu i rozplantowaniu mas ziemnych w latach: 2014, 2016 i 2019 a w rezultacie podniesienie wysokości terenu tych działek, nie wpłynęła na intensyfikację spływu wód z tego terenu na położone niżej działki skarżących,

• art. 15 oraz art. 84 § 1 k. p. a. poprzez brak merytorycznego rozpatrzenia sprawy z wniosku skarżących o wszczęcie postępowania administracyjnego w przedmiocie zmiany stany wody na gruncie ze szkodą dla gruntów sąsiednich, poprzez całkowicie dowolne zaakceptowanie ustaleń faktycznych organu I instancji dotyczących braku zmiany stanu wody na gruncie - wymagających wiadomości specjalnych - przez członków Samorządowego Kolegium Odwoławczego, którzy nie posiadają wiedzy specjalistycznej w zakresie hydrologii, geodezji oraz geologii,

• art. 77 § 4 oraz art. 8 § 2 k, p. a. poprzez pominięcie faktów znanych organowi z urzędu, a to treści decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 4 października 2021 roku, znak [...], w której organ ten stwierdza, że ustalenie czy doszło do zmiany stanu wody na gruncie w odniesieniu do tego samego terenu, którego dotyczyło postępowanie zakończone wydaniem zaskarżonej decyzji administracyjnej, a to między innymi działek o numerach ewidencyjnych: [...], [...], [...] oraz [...] obręb [...] w K. stanowi zagadnienie skomplikowane, które wymaga przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego, podczas gdy w postępowaniu zakończonym decyzją administracyjną, której dotyczy niniejsza skarga ten sam organ uznał, że sprawa ma charakter prosty i nie wymaga przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego,

• art. 107 § 3 k. p. a. poprzez brak w uzasadnieniu faktycznym i prawnym zaskarżonej decyzji administracyjnej szeregu istotnych motywów, jakimi kierował się organ II instancji wydając zaskarżoną decyzję i podejmując zawarte w niej rozstrzygnięcie, w szczególności kwestii tego, jakie wykształcenie, doświadczenie oraz uprawnienia posiadali pracownicy organu I instancji, którzy wedle oceny Samorządowego Kolegium Odwoławczego mogli samodzielnie ustalać elementy stanu faktycznego sprawy wymagające wiedzy specjalnej z zakresu hydrologii, geodezji oraz gologii takie jak: warunki glebowe terenu objętego postępowaniem, identyfikacja oraz ocena zmian w ukształtowaniu terenu działek o numerach ewidencyjnych [...]. [...] oraz [...], ocena jak powyższe zmiany w ukształtowaniu terenu w aspekcie istniejących bądź zmienionych nawiezieniem obcych mas ziemnych warunków glebowych wpłynęły na stan wody na gruncie, a ponadto w oparciu o jakie dowody organ II instancji ocenił prawidłowość stwierdzeń w tym zakresie pracowników organu I instancji, skoro w składzie orzekającym Samorządowego Kolegium Odwoławczego nie znajdowały się osoby mające wiadomości specjalne a organ ten nie przeprowadził dowodu z opinii biegłego,

• art. 138 § 2 k. p. a. w zw. z art. 234 ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2017 roku Prawo wodne poprzez utrzymanie w mocy decyzji administracyjnej organu I instancji, podczas gdy decyzja ta wydana została z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy miał istotne znaczenie dla jej rozstrzygnięcia.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wnieśli o dopuszczenie dowodu z dokumentu w postaci ostatecznej decyzji administracyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 4 października 2021 roku, znak [...] na okoliczność tego, że: Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydało przed datą wydania zaskarżonej decyzji administracyjnej ostateczną decyzję, w której organ ten stwierdza, że ustalenie czy doszło do zmiany stanu wody na gruncie w odniesieniu do tego samego terenu, którego dotyczyło postępowanie zakończone wydaniem zaskarżonej decyzji administracyjnej, a to między innymi działek o numerach ewidencyjnych: [...], [...], [...] oraz [...] obręb [...] w K. stanowi zagadnienie skomplikowane, które wymaga przeprowadzenia 3 1 dowodu z opinii biegłego, podczas gdy w postępowaniu zakończonym decyzją administracyjną, której dotyczy niniejsza skarga ten sam uznał, że sprawa ma charakter prosty i nie wymaga przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego. Skarżący zażądali uchylenia zaskarżonej decyzji administracyjnej oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, oraz zasądzenia kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi skarżący podali iż wnioskiem z dnia 3 grudnia 2020 roku Skarżący zażądali wszczęcia postępowania administracyjnego i wydania przez Prezydenta Miasta K. decyzji nakazującej właścicielom terenu składającego się z działek o numerach ewidencyjnych [...], [...] oraz [...] obręb [...] w K. przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom w związku z samowolną zmianą stanu wody na gruncie, polegająca na nawiezieniu i rozplantowaniu na terenie przedmiotowych działek mas ziemnych w latach: 2014, 2016 i 2019, o spowodowało, występujące od 2019 roku, intensywne zalewanie nieruchomości skarżących w okresach ulewnych opadów deszczu. Wedle zeznań skarżących, zmianie uległo natężenie spływu wód, które wcześniej stagnowały na działkach położonych wyżej i powoli wsiąkały w grunt, podczas gdy obecnie kumulują się przy granicy z działką o numerze ewidencyjnym [...] obręb [...] i przy intensywnych opadach deszczu powodują nagłe jej zalewanie ze szkodą dla nieruchomości skarżących. Do wniosku dołączono między innymi opinię techniczną autorstwa M. L. z 15 listopada 2011 roku, z treści której wynikało, iż cyt.: " W wyniku bezprawnych działań właścicieli działek nr [...], [...], [...] obr. [...] dochodzi do zalewania wodami opadowymi działki nr [...] obr. [...] (...)" Po rozpatrzeniu sprawy z wniosku Państwa K. i P. L. Prezydent Miasta K. decyzją administracyjną z dnia 1 lipca 2021 roku, nr [...] stwierdził, że cyt. : "na działkach nr [...] i [...] obr. [...] w K. stanowiących własność Pani H. P. oraz działce nr [...] obr. [...] w K. stanowiącej własność Pana P. P., nie nastąpiły zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływające na grunty sąsiednie, tj. na działkę nr [...] obr. [...] w K. będącej własnością Pani K. L. i Pana P. L. oraz odmówił nakazania właścicielom dziaek nr [...], [...] i [...] obr. [...] w K. przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom. W uzasadnieniu swojej decyzji organ I instancji wskazał, że w dużej mierze nie dał wiary zeznaniom Pani H. P. oraz T. P. - właścicieli działek o numerach ewidencyjnych [...], [...] oraz [...] obr. [...] i stwierdził, że na ich teren 4 nawieziono ciężarówkami masy ziemne oraz rozplantowania ziemię z wykopów fundamentowych oraz wykopu pod zbiornik retecyjny, a ponadto przywieziono bliżej nieokreśloną ilość piachu. Pomimo tego organ I instancji stwierdził, że po rozpatrzeniu całokształtu materiału dowodowego nie zgadza się z tym, jakoby w rezultacie tych działań miało dojść do zwiększenia spadku tychże działek, a co za tym idzie zmiany stanu wody na gruncie, ponieważ nie uległ zmianie zasadniczy kierunek spływu wód opadowych oraz natężenia spływu wód opadowych. Ponadto organ stwierdził, opierając się wybiórczo na treści opinii technicznej autorstwa M. L., że teren objęty postępowaniem składa się z gruntów nieprzepuszczalnych utrudniających wsiąkanie weń wód opadowych, niemniej jednak finalnie organ I instancji nie uznał treści powyższej opinii, jako dowodu na zalewanie działki [...] z powodu prac wykonanych na terenie działek [...], [...] oraz [...] obr. [...] w K.. Od powyższej decyzji Skarżący wnieśli odwołanie, kolejny raz dostarczając dowodów na przedstawione przez siebie twierdzenia. W wyniku rozpatrzenia powyższego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze zaskarżoną decyzją administracyjną z dnia 26 października 2021 roku znak: [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia 1 lipca 2021 roku, nr [...] W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ II instancji wskazał, iż co prawda "przychyla się do stanowiska organu I instancji, który nie dał wiary wyjaśnieniom Pana T. i H. P., że na działce nr [...] jedynie w części północnej przedmiotowej działki miały miejsce prace niwelacyjne, ponieważ na załączonych przez Panią K. L. zdjęciach nr 2 i 3 w południowej części działki nr [...] widoczna jest "świeża" ziemia rozplantowana przy ogrodzeniu z działką nr [...]", ponadto organ odnotował, że skarżący wskazali, iż zestawienie treści decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia 5 kwietnia 2011 r.. Nr [...], w której organ ten stwierdził, iż różnica terenu pomiędzy działkami o numerach ewidencyjnych [...], [...] i [...] a działką o nr [...] wynosiła 50 cm podczas, gdy wedle protokołu z rozprawy administracyjnej z 2015 roku załączonej do wniosku skrarżących różnica ta wyniosła już zaledwie 15 cm, to jednak wedle oceny Samorządowego Kolegium Odwoławczego "ogólny spadek i kierunek spadku terenu nie został zmieniony, a jedynie, że doszło do rozplantowania mas ziemnych na działkach nr [...] i [...], a w rezultacie do niewielkiej zmiany poziomów terenu", wobec czego "zagospodarowanie terenu na działkach [...], [...] i [...] nie ma wpływu na kierunek i natężenie odpływu wód opadowych, ponieważ stan pierwotny został zachowany" Z powyższą decyzją administracyjną nie sposób się zgodzić, bowiem przy jej wydaniu organ II instancji naruszył prawo, co zostanie wykazane poniżej. W pierwszej kolejności skarżący wskazują, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze pomięło znaną temu organowi z urzędu treść i ustalenia własnej decyzji z dnia 4 października 2021 roku, znak [...], w której organ ten stwierdza, że ustalenie - czy doszło do zmiany stanu wody na gruncie w odniesieniu do tego samego terenu, którego dotyczyło postępowanie zakończone wydaniem zaskarżonej decyzji administracyjnej, a to między innymi działek o numerach ewidencyjnych: [...], [...], [...] oraz [...] obręb [...] w K. stanowi zagadnienie skomplikowane, które wymaga przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego, podczas gdy w postępowaniu zakończonym decyzją administracyjną, której dotyczy niniejsza skarga ten sam organ - Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznał, że sprawa ma charakter prosty i nie wymaga przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego. Skarżący wskazują przy tym, że wbrew treści zasady wyraźnej w art. 8 § 2 k. p. a. Samorządowe Kolegium Odwoławcze odstąpiło od utrwalonej praktyki orzeczniczej tego organu, bowiem we wskazanej wyżej decyzji z dnia 4 października organ ten wskazał wyraźnie, iż zgodnie ze swoim poglądem cyt. : "w przekonaniu Kolegium nie ulega wątpliwości, że ocena zmiany stosunków wodnych wymaga (co do zasady) wiadomości specjalnych i odpowiedniej wiedzy z zakresu hydrologii, gospodarki wodnej, melioracji wodnych oraz ewentualnie przeprowadzenia odpowiednich analiz, pomiarów i obliczeń. Wypowiadało się w tej sprawie wielokrotnie orzecznictwo sądów administracyjnych . Sprawy z zakresu zastosowania art. 29 p. w. są na tyle skomplikowane, że ustalenie okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia wymaga wiadomości specjalnych, które bądź posiadają wyspecjalizowani pracownicy organu gminy, bądź istnieje potrzeba zasięgnięcia opinii rzeczoznawcy (tak wyrok WSA w Krakowie z dnia 27 lipca 2018 r. sygn akt II SA/Kr 118/18 LEX nr 25406607). (...) Ustalenia i rozważania organów w powyższym zakresie wymagają co do zasady wiedzy specjalistycznej (fachowej) i nie można ograniczać się do prostych stwierdzeń na podstawie oględzin co da zakresu wykonanych prac (np. zmieniających konfigurację gruntu) lub pomiarów wysokościowo - sytuacyjnych terenu, bez konfrontacji z istniejącym w przeszłości i aktualnie stanem wód na gruntach. W orzecznictwie sądów administracyjnych zgodnie przyjmuje się, że ocena zmiany stosunków wodnych wymaga - co do zasady - wiadomości specjalnych i odpowiedniej wiedzy fachowej. Oględziny nieruchomości, czy zeznania stron nieposiadających fachowej wiedzy w tym zakresie nie zawsze mogą być wystarczające dla obiektywnej oceny okoliczności danej sprawy, tj. czy doszło do zmiany stanu wody na gruncie ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Regułą jest że w sprawach o przywrócenie stosunków wodnych na gruncie powinien być przeprowadzony dowód z opinii biegłego, między innymi na okoliczność, czy na działce sąsiedniej powstała szkoda oraz czy istnieje związek przyczynowy pomiędzy zmianą stanu wód na gruncie, a szkodą (zob. np. wyrok WSA w Kielcach z dnia 18 czerwca 2014 r., II SA/Ke 373/14, LEX nr 1479326; wyrok WSA w Łodzi z dnia 41ipca 2013 r., II SA/ Łd 336/13, LEX nr 1344924; wyrok WSA w Warszawie z dnia 20 lipca 2010 r., II SA/Wa 586/10, LEX nr 668618; wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 16 września 2009 r., II Sa, Rz 99/09, LEX nr 60295, wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 30 kwietnia 2009 r., II SA /Wr 669/08, LEX nr 5304666). Zasadniczo więc, poza wypadkami oczywistego braku materiału dowodowego wskazującego na brak dokonania jakichkolwiek zmian na gruncie, które mogłyby być źródłem zmian w stanie wód na gruntach, w sprawach o uregulowanie stosunków wodnych konieczne jest powołanie biegłego z zakresu specjalności hydrologicznej, hydrogeologicznej, gospodarki wodnej, postępowań wodnoprawnych lub melioracji wodnych oraz przeprowadzenie przez biegłego odpowiednich badań analiz i obliczeń. Powołanie biegłego dysponującego odpowiednią wiedzą i doświadczeniem z zakresu stosunków wodnych, jest tym bardziej nieodzowne w sytuacji istniejącego pomiędzy stronami postępowania sporu co do istnienia lub zakresu przesłanek, o których mowa w art. 29 ust. 3 p. w., albo w sytuacji istniejących wątpliwości co do istotnych w sprawie okoliczności faktycznych (por, wyrok NSA z dnia 5 lipa 2016 r., IIOSK 2740/14) (podkreślenia i pogrubienia autor skargi). Mając na uwadze treść cytowanego powyżej uzasadnienia wydanej w tym samym miesiącu decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego, a dotyczącej również terenu obejmującego działki o numerach ewidencyjnych [...], [...] oraz [...] obręb [...] w K. nie sposób nie zauważyć diametralnie innego podejścia i praktyki załatwiania spraw zaprezentowanego w zaskarżonej decyzji administracyjnej, przy czym wedle oceny skarżących, prawidłowe jest stanowisko zaprezentowane we wcześniej wydanej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego, zgodnie z którym Prezydent Miasta K. prowadząc postępowanie administracyjne w przedmiocie zmiany stosunków wodnych, naruszył normy proceduralne w zakresie gromadzenia i oceny materiału dowodowego, ponieważ sprawy dotyczące zmiany stosunków wodnych ze swojej natury są sprawami skomplikowanymi, wymagającymi pozyskania wiadomości specjalnych, najczęściej w drodze opinii biegłego hydrologa, geologa lub geodety, czego organ zaniechał. Warto w tym miejscu szerzej przywołać tezy licznych orzeczeń sądów administracyjnych dotyczących kwestii pozyskiwania wiadomości specjalnych przez organy administracji publicznej w toku postępowań mających za przedmiot zmiany stosunków wodnych. W pierwszym z orzeczeń, które pragną przytoczyć skarżący. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wskazał, iż cyt.: "W sprawach o przywrócenie stosunków wodnych na gruncie na podstawie art. 29 ust. 3 pw. opinia biegłego jest w zasadzie niezbędna. Zarówno ustalenie, czy w ogóle nastąpiła zmiana stanu wód na gruncie i czy ta zmiana została wywołana działaniem właścicieli gruntu, a także czy spowodowało to szkody, jak i następnie ustalenie sposobu zapobiegania szkodom, tj. określenie odpowiednich urządzeń, do wykonania których organ powinien zobowiązać stronę na podstawie art. 29 ust. 3 p.w. przekraczają bowiem wiedzę ogólną i wymagają fachowej wiedzy i specjalistycznych wyliczeń." (Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z 30 czerwca 2020 roku, sygn. akt II SA/Ol 86/20, LEX nr 3033776.) Podobnie w uzasadnieniu orzeczenia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie czytamy, iż cyt. ; "Wydanie decyzji o nałożeniu lub o odmowie nałożenia sankcji określonej w art. 29 ust. 3 p.w. wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, którego celem jest ustalenie, czy właściciel nieruchomości w istocie dokonał zmiany stosunków wodnych na swoim gruncie i czy zmiany te spowodowały szkodę dla sąsiadujących gruntów. Postępowanie takie wymaga wiedzy specjalistycznej i nie może ograniczyć się do stwierdzenia wykonania prac powodujących podwyższenie gruntu." (Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 22 maja 2020 roku, II SA/Kr 277/20, LEX nr 3021615). Wszystkie przywołane powyżej orzeczenia, choć wydane na podstawie poprzednio obowiązującej ustawy Prawo wodne zachowują w pełni aktualność w zakresie znaczenia opinii biegłego . W postępowaniu, prowadzonym obecnie w parciu o art. 234 ustawy Prawo wodne z 2017 roku. W dalszej kolejności, z ostrożności procesowej, skarżący podnoszą, że choć dopuszczalne jest posłużenie się przez organ wiedzą specjalistyczną pracownika organu, to z całą mocą należy podkreślić, że Prezydent Miasta K. w decyzji wydanej I instancji nie wskazał, jacy pracownicy Wydziału Kształtowania Środowiska biorący udział w wydaniu decyzji tego organu posiadają wiedzę specyjalistyczną, odpowiednie wykształcenie oraz doświadczenie, a decyzja wydana przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze polegała na zaakceptowaniu ustaleń faktycznych organu I instancji, przy czym członkowie Samorządowego Kolegium Odwoławczego nie posiadają wiedzy specjalistycznej w zakresie hydrologii, geologii, geodezji czy gospodarki wodnej. Zatem mając na uwadze zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego wyrażoną w art. 15 k. p. a., należy przyjąć, jak to słusznie wskazał Wojewódzki Sad Administracyjny w Poznaniu w wyroku z dnia 27 października 2021 roku, sygn. akt II SA/Po 53/21 :"Istota administracyjnego toku instancji polega na dwukrotnym rozstrzygnięciu tej sprawy, nie zaś na kontroli zasadności argumentów podniesionych w stosunku do orzeczenia organu I instancji. Organ odwoławczy zobligowany jest zatem do ponownego merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy." (LEX nr 3256501) Analogiczne stanowisko wyrażał wielokrotnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie (vide np.: wyrok z dnia 26 sierpnia 2021 roku, sygn. akt II SA/Kr 543/12, wyrok z dnia 5 sierpnia 2021 roku, sygn. akt III SA/Kr 1394/20) Mając powyższe na uwadze należy wskazać, że bez dopuszczenia dowodu z opinii biegłego Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie mogło ocenić zasadności ustaleń faktycznych poczynionych przez pracowników organu I instancji, nawet, gdyby założyć, że posiadali oni niezbędne wiadomości specjalne, co więcej materiał dowodowy zgromadzony w aktach postępowania nie pozwolił nawet na kontrolę przez organ II instancji, czy osoby prowadzące postępowanie z upoważnienia organu I instancji posiadały kierunkowe wykształcenie (a jeżeli tak, to jakie?) i wiedzę specjalistyczną na poziomie pozwalającym uznać, że bez zasięgnięcia opinii biegłego mogli dokonać prawidłowych ustaleń faktycznych w sprawie dotyczącej naruszenia stosunków wodnych. Skarżący podkreślają przy tym, że nie wiadomo w jaki sposób organy obu samodzielnie ustaliły elementy stanu faktycznego sprawy wymagające wiedzy specjalnej z zakresu hydrologii, geodezji oraz geologii takie jak: warunki glebowe terenu objętego postępowaniem, ocena zmian w ukształtowaniu terenu działek o numerach ewidencyjnych [...] [...] oraz [...] oraz dokonały oceny jak powyższe zmiany w ukształtowaniu terenu w aspekcie istniejących bądź zmienionych nawiezieniem obcych mas ziemnych warunków glebowych wpłynęły na stan wody na gruncie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325, dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu – co do zasady, ilekroć jest uruchamiana skargą na decyzję lub postanowienie – polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia jego nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a.

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowi art. 234 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t.j.Dz.U. 2020 poz. 310 ze zm.), który stanowi, że:

"1. Właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może:

1) zmieniać kierunku i natężenia odpływu znajdujących się na jego gruncie wód opadowych lub roztopowych ani kierunku odpływu wód ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich;

2) odprowadzać wód oraz wprowadzać ścieków na grunty sąsiednie.

2. Na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie na skutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich.

3. Jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, z urzędu lub na wniosek, w drodze decyzji, nakazuje właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, ustalając termin wykonania tych czynności."

W świetle powyższego przepisu, wydanie decyzji na podstawie art. 234 ust. 3 Prawa wodnego wymaga uprzedniego dokonania ustaleń: czy nastąpiła zmiana stosunków wodnych na gruncie, czy nastąpiła szkoda na gruncie sąsiednim oraz, czy szkoda ta wynika ze zmiany stosunków wodnych. Przesłanki te muszą zaistnieć łącznie, a wydanie decyzji nakazującej właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom w innych warunkach, jest niedopuszczalne (por.m.in. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 13 maja 2021 r., II SA/Sz 174/21).

Zastosowanie przepisu art. 234 ust. 3 Prawa wodnego uzależnione jest od wystąpienia skutku w postaci szkody, zatem pomiędzy zmianą stanu wody na gruncie, a szkodliwym oddziaływaniem musi istnieć związek przyczynowo-skutkowy. Ustalenie wspomnianego wyżej związku przyczynowo-skutkowego wymaga odpowiedniej wiedzy z zakresu gospodarki wodnej, hydrologii, postępowań wodnoprawnych i melioracji wodnych, tj. wiedzy specjalistycznej, wykraczającej poza wiedzę pracowników organu (wyrok NSA z dnia 16 grudnia 2020 r., sygn. akt II OSK 2983/20, podobnie wyrok WSA w Krakowie z dnia z dnia 27 lipca 2018 r. sygn. II SA/Kr 118/18).

Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 3 lutego 2015 r., sygn. II OSK 1621/13 stwierdził, że "postępowanie wyjaśniające w sprawie dotyczącej uregulowania stosunków wodnych na gruncie, w tym ewentualnego nałożenia w trybie administracyjnym obowiązków na podstawie art. 29 ust. 3 Prawa wodnego, z racji na jego specyfikę i skomplikowanie wymaga sięgnięcia do wiedzy specjalistycznej. Nie może ograniczać się wyłącznie do stwierdzenia wykonania określonych prac na gruncie. Organ musi ustalić oraz wykazać istnienie związku przyczynowo - skutkowego między dokonaną zmianą na działce a wynikłą z powodu tej zmiany szkodą na gruncie sąsiednim. Wymaga to, co do zasady odpowiedniej wiedzy z zakresu hydrologii, gospodarki wodnej, postępowań wodnoprawnych i melioracji wodnych oraz ewentualnie przeprowadzenia odpowiednich badań, analiz i obliczeń. Celowe jest, zatem w tej kategorii spraw dopuszczenie dowodu z opinii biegłego. Podobny pogląd wyraził NSA w wyroku z dnia 19 grudnia 2012 r., sygn. II OSK 1538/11 (LEX nr 1367319) stwierdzając, że wydanie decyzji o nałożeniu lub o odmowie nałożenia sankcji określonej w art. 29 ust. 3 Prawa wodnego wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, którego celem jest ustalenie, czy właściciel nieruchomości w istocie dokonał zmiany stosunków wodnych na swoim gruncie i czy zmiany te spowodowały szkodę dla sąsiadujących gruntów. Postępowanie takie wymaga wiedzy specjalistycznej i nie może ograniczyć się do stwierdzenia wykonania prac powodujących podwyższenie gruntu. Błędny jest przy tym pogląd, że wykonanie tego rodzaju prac powoduje automatycznie zmianę stosunków wodnych w rozumieniu przepisu art. 29 ust. 1 pkt 1 Prawa wodnego.

Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, iż organy nie dopuściły i nie przeprowadziły dowodu z opinii biegłego hydrologa, co jest głównym zarzutem skargi, a co jest w przedmiotowej sprawie w ocenie Sądu sprawie niezbędnym. Jak bowiem organ ustalił - na działkach o numerach ewidencyjnych [...], [...] oraz [...] obręb [...] w K. nastąpiła zmiana ukształtowania terenu na polegająca na nawiezieniu i rozplantowaniu mas ziemnych w latach: 2014, 2016 i 2019 a w rezultacie podniesienie wysokości terenu tych działek. Nadto na działce nr [...] zrealizowano inwestycję w postaci budowy domu i wkopania dużego zbiornika retencyjnego. Ustalono również, iż różnica poziomów działek z 50 cm zmniejszyła się do 15 cm. Pomimo takich ustaleń organ jednak stwierdza bez zasięgnięcia opinii biegłego, iż nie doprowadziło to do zmiany stanu wód na gruncie , pomimo tego, że w aktach postępowania zalegają również dowody w postaci zdjęć obrazujących przedmiotowy teren w trakcie prac inwestycyjnych, w trakcie intensywnego zalania wodą oraz w postaci oświadczeń właścicieli zalewanych działek, że intensywność i częstotliwość zalań po intensywnych deszczach nasiliła się w stosunku do stanu jaki istniał kiedyś. Brak zasięgnięcia opinii biegłego jest tym bardziej niezrozumiały, iż ten sam organ – tj. Samorządowego Kolegium Odwoławczego w innym postępowaniu dotyczącym tego samego terenu w treści swojej decyzji z dnia 4 października 2021 roku, znak [...], stwierdził, że ustalenie czy doszło do zmiany stanu wody na gruncie w odniesieniu do tego samego terenu, a to między innymi działek o numerach ewidencyjnych: [...], [...], [...] oraz [...] obręb [...] w K. stanowi zagadnienie skomplikowane, które wymaga przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego.

Całokształt powyższych okoliczności wskazuje na konieczność dodatkowego uzupełnienia postępowania dowodowego dla precyzyjnego wyjaśnienia sprawy ( art. 7 k.p.a.) , zaś skrajnie odmienne stanowiska tego samego organu w podobnej sprawie stanowią ewidentne naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli wyrażonej w art. 8 k.p.a. W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja została zatem wydana z naruszeniem art. 7, 8 § 1 i 2 , art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. – przy czym naruszenie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

W ponownym postępowaniu w sprawie organ obowiązany będzie poczynić miarodajne ustalenia dotyczące ustalenia , czy w przedmiotowej sprawie doszło do wyczerpania przesłanek wymienionych w art. art. 234 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t.j.Dz.U. 2020 poz. 310 ze zm.), tj. do ustalenia czy w przedmiotowej sprawie zaistniała szkoda, czy doszło do zmiany stosunków wodnych, a także, czy pomiędzy tymi dwoma elementami zachodzi związek przyczynowo-skutkowy, których to ustaleń organ dokona w oparciu o należycie zgromadzony materiał dowodowy, wzbogacony o opinię biegłego z zakresu hydrologii, gospodarki wodnej, melioracji wodnych. Dopiero bowiem szczegółowa analiza sporządzonej na użytek niniejszego postępowania opinii hydrologicznej będzie w stanie potwierdzić prawidłowość wniosków organu wyciągniętych na podstawie dotychczas zgromadzonych dowodów i poczynionych ustaleń faktycznych, bądź też wnioski te i ustalenia zweryfikuje.

Z wymienionych przyczyn, podstawie art. 145 ust. 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w pkt I sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono w pkt II sentencji wyroku oparciu o art. 200 p.p.s.a.