Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 789/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2014-10-31 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6330 Status  bezrobotnego
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 46 ust. 1 pkt 2, art. 33 ust. 4 pkt 1,
journal: Dz.U. 2013 poz 674
law: Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 5, art. 147, art. 149 par. 1, art. 150 par. 1 pkt 2, art. 138 par. 1 pkt 1, art. 151 par. 1 pkt 2, art. 7,6,75 par. 1,
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 151, art. 250
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Jankowski, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel,, Sędzia WSA Arkadiusz Windak (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Skrzetuska-Gajos, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 31 października 2014 r. sprawy ze skargi W. W. na decyzję Wojewody z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie statusu osoby bezrobotnej I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty z dnia [...] r., nr [...], II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, III. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na rzecz adw. M. K. kwotę [...] złotych zawierającą należny podatek od towarów i usług, tytułem wynagrodzenia za nieopłaconą pomoc prawną udzieloną skarżącej z urzędu


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] Starosta orzekł o uznaniu W.W. za osobę bezrobotną z dniem 5 stycznia 2009 r. Nadto organ orzekł o przyznaniu W.W. od dnia 13 stycznia 2009 r. prawa do zasiłku w wysokości [...] zł brutto miesięcznie.

Kolejną decyzją z dnia [...] Starosta orzekł o utracie przez W.W. statusu osoby bezrobotnej z dniem 31 grudnia 2011 r. z uwagi na przyznanie jej jednorazowych środków na rozpoczęcie działalności gospodarczej, na podstawie art. 46 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2013 r. poz. 674).

W dniu 26 września 2013 r. do Powiatowego Urzędu Pracy wpłynęło pismo Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, w którym poinformowano,

że w okresie od dnia 6 maja 2009 r. do 6 maja 2009 r. oraz w okresie od dnia

14 grudnia 2009 r. do dnia 31 grudnia 2009 r. W.W. była zgłoszona do ubezpieczenia zdrowotnego i ubezpieczeń społecznych z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy zlecenia przez płatnika składek - Polski Czerwony Krzyż.

W związku z powyższą informacją postanowieniem z dnia 25 listopada 2013 r. Starosta powołując się na art. 145 § 1 pkt 5, art. 147, art. 149 § 1 oraz

art. 150 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U . z 2013 r., poz. 267) wznowił z urzędu postępowania:

- w sprawie utraty przez W.W. statusu osoby bezrobotnej z dniem

31 grudnia 2011 r. zakończone decyzją ostateczną z dnia 16 stycznia 2012 r.;

- w sprawie pobierania przez skarżącą zasiłku dla bezrobotnych od dnia 13 lipca 2009 r. z powodu upływu maksymalnego okresu jego pobierania zakończone decyzją ostateczną z dnia 16 lipca 2009 r.;

- w sprawie przyznania prawa do pobierania stypendium z tytułu odbywania stażu od dnia 23 maja 2011 r. zakończone decyzją ostateczną z dnia 25 maja 2011 r.;

- w sprawie utraty prawa do pobierania stypendium z dniem 1 listopada 2011 r. zakończone decyzją ostateczną z dnia 2 listopada 2011 r.

Następnie decyzją z dnia [...] Starosta na mocy art. 145 § 1 pkt 5 i art. 150 § 1 pkt 2 K.p.a. oraz art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. a i b, art. 2 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 33 ust. 4 pkt 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, po wznowieniu, uchylił decyzję własną z dnia 16 stycznia 2012 r. w sprawie utraty z dniem 31 grudnia 2011 r. statusu osoby bezrobotnej oraz pozostałe decyzję będące przedmiotem wznowionego postępowania.

Z kolei Wojewoda decyzją z dnia 9 stycznia 2014 r., po rozpoznaniu odwołania W.W., działając w oparciu o przepis art. 138

§ 2 K.p.a. oraz art. 10 ust. 2 pkt 7 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy uchylił w całości decyzję organu I instancji z dnia 11 grudnia 2013 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.

Decyzją z dnia [...] Starosta uchylił decyzję własną z dnia 16 lipca 2013 r. w sprawie utraty przez skarżącą prawa do zasiłku dla bezrobotnych i orzekł o utracie statusu osoby bezrobotnej z dniem 6 maja 2009 r. i prawa do pobierania zasiłku z powodu podjęcia innej pracy zarobkowej.

Na skutek odwołania W.W., Wojewoda decyzją z dnia [...], na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. oraz art. 10 ust. 2 pkt 7 ustawy o promocji zatrudnieni i instytucjach rynku pracy, uchylił decyzję Starosty z dnia 22 stycznia 2014 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Organ wyjaśnił, że Starosta nieprawidłowo zakończył postępowanie wznowieniowe, ponieważ orzekając na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a. o uchyleniu decyzji w sprawie utraty prawa do zasiłku, wychodząc poza zakres uchylanej decyzji orzekł o utracie statusu osoby bezrobotnej.

W wyniku ponownego rozpoznania sprawy Starosta decyzją z dnia [...], powołując się na art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. a , art. 2 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 33 ust. 4 pkt 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy orzekł o utracie przez W.W. statusu osoby bezrobotnej z dniem 6 maja 2009 r. z powodu podjęcia innej pracy zarobkowej.

W odwołaniu od powyższej decyzji W.W. podniosła, że została ona wydana bez uzyskania wymaganego prawem stanowiska innego organu, a organ I instancji nie dysponował pełnym materiałem dowodowym w sprawie. Nadto wskazała, że złożyła do Prokuratury Rejonowej zawiadomienie dotyczące możliwości poświadczenia nieprawdy przy zawarciu umowy zlecenia oraz wystawionego rachunku.

Wojewoda decyzją wydaną w dniu [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. oraz art. 10 ust. 7 pkt 2 i art. 33 ust. 4 pkt 1 w związku z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy po przedstawieniu dotychczasowego przebiegu postępowania, stwierdził, że z akt sprawy jednoznacznie wynika, że skarżąca podczas posiadania statusu osoby bezrobotnej po rejestracji w Powiatowym Urzędzie Pracy w dniu 5 stycznia 2009 r., bez powiadomienia Urzędu, na dzień 6 maja 2009 r. związana była umową cywilnoprawną, co oznacza, że nie spełniała już w tym dniu warunków do posiadania statusu osoby bezrobotnej. Zatem decyzja Starosty miała charakter deklaratoryjny i ograniczyła się do potwierdzenia, że przepis prawa materialnego, tj. art. 33 ust. 4 pkt 1 w związku z art. 2 ust. 1 pkt 2 powołanej ustawy, wywołał oznaczony skutek prawny w związku z zaistnieniem pewnego zdarzenia.

Podstawy uchylenia kwestionowanego rozstrzygnięcia nie może również stanowić powoływany przez skarżącą fakt złożenia zawiadomienia do Prokuratury Rejonowej o możliwości poświadczenia nieprawdy przy zawarciu umowy zlecenia oraz wystawionym rachunku, ponieważ postępowanie to zostało umorzone wobec braku danych uzasadniających podejrzenie popełnienia czynu zabronionego.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

W.W. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji zarzuciła jej naruszenie:

- art. 7 K.p.a. poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego skutkujące uznaniem,

że w dniu 6 maja 2009 r. wykonywała czynności zarobkowe,

- art. 6 K.p.a. przez błędną subsumpcję przepisów prawa do stanu faktycznego, który został błędnie ustalony,

- art. 75 § 1 K.p.a. w związku z art. 11 K.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie pełnego postępowania dowodowego skutkującego brakiem właściwego i rzetelnego wyjaśnienia sprawy,

- art. 33 ust. 4 pkt 1 w związku z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia poprzez zastosowanie ich w niniejszej sprawie.

Skarżąca złożyła wniosek o zwrócenie się do Polskiego Czerwonego Krzyża – Oddziału Regionalnego o przedłożenie na potrzeby niniejszego postępowania oryginału rachunku do umowy zlecenia z dnia 6 maja 2009 r. i przeprowadzenie z niego dowodu na okoliczność w jakiej placówce wykonana miała być rzekoma prelekcja.

Ustanowiony na zasadzie prawa pomocy pełnomocnik – adwokat K.K. w piśmie procesowym z dnia 30 października 2014 r. podtrzymała stanowisko wyrażone w skardze. Dodatkowo zarzuciła naruszenie art. 10 § 1 w związku z art. 9 § 2 K.p.a. poprzez niezawiadomienie skarżącej o zebraniu materiału dowodowego i możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów oraz wniosła o przeprowadzenie dowodu z załączonego do skargi protokołu z wizytacji Oddziału Rejonowego PCK, umowy nr [...] oraz zaświadczenia dyrektora Liceum Ogólnokształcącego. Zdaniem skarżącej, w oparciu o powołane dokumenty możliwe będzie ustalenie, czy rzeczywiście skarżąca podpisała umowę zlecenia z PCK i czy w dniu 6 maja 2009 r. wygłaszała prelekcję w Zespole Szkół nr [...].

W odpowiedzi na skargę Wojewoda, nie znajdując podstaw do zmiany stanowiska, wniósł o oddalenie skargi jako bezzasadnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje:

W myśl art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 267 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Kontrola zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z przepisami prawa doprowadziła Sąd do uznania, że skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych przyczyn niż te, które zostały w niej podniesione, lecz dostrzeżonych przez Sąd z urzędu.

Przedmiotem kontroli stała się decyzja Wojewody z dnia 24 czerwca 2014 r. utrzymująca w mocy decyzję Starosty z dnia 19 marca 2014 r. orzekającą o utracie przez skarżącą z dniem 6 maja 2009 r. statusu osoby bezrobotnej z powodu podjęcia innej pracy zarobkowej.

Status osoby bezrobotnej skarżąca uzyskała mocą decyzji Starosty z dnia 9 stycznia 2009 r. (karta 27 akt administracyjnych). Pozbawiona zaś została tego statusu z dniem 31 grudnia 2011 r. decyzją Starosty z dnia 16 stycznia 2012 r. (karta 48 akt administracyjnych).

Po uzyskaniu informacji z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, że w okresie od dnia 6 maja 2009 r. do 6 maja 2009 r. oraz w okresie od dnia 14 grudnia 2009 r. do dnia 31 grudnia 2009 r. W.W. była zgłoszona do ubezpieczenia zdrowotnego i ubezpieczeń społecznych z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy zlecenia przez płatnika składek - Polski Czerwony Krzyż, organ I instancji, postanowieniem z dnia 25 listopada 2013 r., na podstawie art. 145 § 1 pkt 5, art. 147, art. 149 § 1 i art. 150 § 1 K.p.a., wznowił m.in. postępowanie zakończone decyzją ostateczną z dnia 16 stycznia 2012 r. w sprawie utraty przez skarżącą statusu osoby bezrobotnej z dniem 31 grudnia 2011 r. (karta 56 akt administracyjnych).

Analiza akt administracyjnych wskazuje, że postępowanie w przedmiocie wznowienia postępowania nie zostało zakończone w sposób przewidziany przez przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Po wznowieniu postępowania organ winien wydać któreś z rozstrzygnięć przewidzianych w art. 151 K.p.a. Przepis ten stanowi, że:

§ 1. Organ administracji publicznej, o którym mowa w art. 150, po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 149 § 2 wydaje decyzję, w której:

1) odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b, albo

2) uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b, i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy.

§ 2. W przypadku gdy w wyniku wznowienia postępowania nie można uchylić decyzji na skutek okoliczności, o których mowa w art. 146, organ administracji publicznej ograniczy się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji.

W rozpoznawanej sprawie Starosta w decyzji z dnia 19 marca 2014 r., utrzymanej w mocy przez Wojewodę, nie tylko że nie powołał się na któryś z przepisów dotyczących wznowienia postępowania, ale nie załatwił sprawy orzeczeniem o treści odpowiadającej możliwemu sposobowi zakończenia wszczętego postępowania wznowieniowego. Jeżeli, w ocenie organu, wystąpiły podstawy do wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją z dnia 16 stycznia 2012 r., to poza wykazaniem, że ziściła się któraś z przesłanek określonych w art. 145 § 1 K.p.a., organ winien uchylić decyzję dotychczasową i dopiero wówczas ponownie orzec o istocie sprawy, tj. w przedmiocie utraty statusu osoby bezrobotnej.

Tymczasem Starosta, tracąc z pola widzenia fakt, że w obrocie prawnym nadal funkcjonuje ostateczna decyzja stwierdzająca utratę przez skarżącą statusu osoby bezrobotnej z dniem 31 grudnia 2011 r. oraz że w sprawie tej wznowione już zostało postępowanie administracyjne postanowieniem z dnia 25 listopada 2013 r., wydał decyzję z powołaniem się wyłącznie na przepisy art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. a, art. 2 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 33 ust. 4 pkt 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy i bez uprzedniego uchylenia decyzji dotychczasowej o utracie przez skarżącą statusu osoby bezrobotnej z dniem 31 grudnia 2011 r., orzekł o utracie przez W.W. statusu osoby bezrobotnej z dniem 6 maja 2009 r.

W tym miejscu celowym jest przypomnienie, że przepis art. 33 ust. 4 pkt 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy może stanowić samodzielną podstawę do wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie utraty statusu osoby bezrobotnej w stosunku do osoby, która taki status posiada.

Zgodnie z określoną w art. 16 K.p.a. zasadą trwałości decyzji administracyjnych, uchylenie lub zmiana decyzji ostatecznych, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych. Dopóki to nie nastąpi decyzje ostateczne obowiązują i wywierają określone w nich skutki prawne. Skoro zatem decyzja z dnia 16 stycznia 2012 r. nie została uchylona we właściwym trybie prawem przewidzianym, niedopuszczalne było wydanie kolejnej decyzji w przedmiocie utraty statusu osoby bezrobotnej, przyznanego decyzją z dnia 9 stycznia 2009 r.

Powyższych, istotnych uchybień prawa procesowego nie dostrzegł organ odwoławczy, co spowodowało, że również decyzja tego organu wydana została z naruszeniem prawa (art. 16 i art. 151 K.p.a.).

W związku z powyższym koniecznym było uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Wyjaśnić również należy, że wnioski dowodowe zgłoszone zarówno w skardze jak i w piśmie pełnomocnika podlegały oddaleniu. Stosownie do art. 106 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużania postępowania w sprawie. Strona skarżąca wnioskowała m.in. o zwrócenie się do Polskiego Czerwonego Krzyża - Oddział Regionalny o przedłożenie oryginału rachunku, a nadto o przeprowadzenie dowodu z protokołu z wizytacji Oddziału Rejonowego PCK, umowy nr [...] oraz zaświadczenia Dyrektora Liceum Ogólnokształcącego.

Przypomnieć należy, że wojewódzki sąd administracyjny nie prowadzi postępowania wyjaśniającego, mającego na celu ustalenie stanu faktycznego, który winien być podstawą przy formułowaniu orzeczeń organów administracji publicznej. Ponadto, przeprowadzenie zgłoszonych dowodów nie mogło mieć wpływu na treść orzeczenia Sądu ze względu na rodzaj stwierdzonych naruszeń przepisów postępowania.

Rozpoznając ponownie sprawę organy zobowiązane będą uwzględnić uwagi Sądu związane z istnieniem w obrocie prawnym decyzji o utracie statusu osoby bezrobotnej z dnia 16 stycznia 2012 r. i koniecznością zakończenia postępowania wznowieniowego w sposób, który przewiduje przepis art. 151 K.p.a.

O wynagrodzeniu należnym pełnomocnikowi skarżącej Sąd orzekł na podstawie art. 250 oraz § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 461)