Wyrok NSA, sygn. akt I SA 1356/82
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1982-12-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 621  Sprawy mieszkaniowe, w tym dodatki mieszkaniowe
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 10 par. 1, art. 28
journal: Dz.U. 1980 nr 9 poz. 26
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 marca 1980 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.
Teza: 1. Stosownie do art. 28 Kpa stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego dotyczy postępowanie, a zatem z chwilą zawarcia umowy notarialnej zobowiązującej do przeniesienia własności nieruchomości /art. 597 par. 1 w zw. z art. 157 par. 2 Kc/ nabywca ma interes prawny w sprawie administracyjnej dotyczącej tej nieruchomości, wobec czego organ administracji, któremu treść tej umowy była znana, gdyż zrezygnował z prawa pierwokupu, miał obowiązek traktować nabywcę jako stronę w rozumieniu art. 10 par. 1 Kpa.

2. Podstawą decyzji o przydziale lokalu mieszkalnego jako pomieszczenia zastępczego na czas oczekiwania na mieszkanie spółdzielcze nie może być art. 28 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. - Prawo lokalowe /Dz.U. nr 14 poz. 84/ ze względu na związane z tym przepisem warunki uprawniające, określone w par. 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 2 marca 1981 r. w sprawie zasad i trybu przydziału lokali mieszkalnych /Dz.U. nr 9 poz. 37/.

3. Zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 1 prawa lokalowego zastępcze pomieszczenie mieszkalne powinno nadawać się do zamieszkania ze względu na stan techniczny. Należy zatem uznać za niedopuszczalne przydzielenie takiego pomieszczenia pod zobowiązaniem uprawnionego - choćby dobrowolnym - do przeprowadzenia remontu.

TEZY

1. Stosownie do art. 28 Kpa stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego dotyczy postępowanie, a zatem z chwilą zawarcia umowy notarialnej zobowiązującej do przeniesienia własności nieruchomości /art. 597 par. 1 w zw. z art. 157 par. 2 Kc/ nabywca ma interes prawny w sprawie administracyjnej dotyczącej tej nieruchomości, wobec czego organ administracji, któremu treść tej umowy była znana, gdyż zrezygnował z prawa pierwokupu, miał obowiązek traktować nabywcę jako stronę w rozumieniu art. 10 par. 1 Kpa.

2. Podstawą decyzji o przydziale lokalu mieszkalnego jako pomieszczenia zastępczego na czas oczekiwania na mieszkanie spółdzielcze nie może być art. 28 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. - Prawo lokalowe /Dz.U. nr 14 poz. 84/ ze względu na związane z tym przepisem warunki uprawniające, określone w par. 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 2 marca 1981 r. w sprawie zasad i trybu przydziału lokali mieszkalnych /Dz.U. nr 9 poz. 37/.

3. Zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 1 prawa lokalowego zastępcze pomieszczenie mieszkalne powinno nadawać się do zamieszkania ze względu na stan techniczny. Należy zatem uznać za niedopuszczalne przydzielenie takiego pomieszczenia pod zobowiązaniem uprawnionego - choćby dobrowolnym - do przeprowadzenia remontu.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny uznał zasadność skargi Zdzisława J. na decyzję Wojewody Siedleckiego z dnia 25 czerwca 1982 r. w przedmiocie przydziału pomieszczenia zastępczego na rzecz rodziny D. i na podstawie art. 207 par. 1 i 2 pkt 1 i 3 Kpa uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Miasta S.P. z dnia 17 kwietnia 1982 r., a także - zgodnie z art. 208 Kpa - zasądził od Wojewody Siedleckiego kwotę złotych sześćset tytułem zwrotu kosztów postępowania na rzecz skarżącego.


UZASADNIENIE

Naczelnik Miasta S.P. wydał w dniu 17 kwietnia 1982 r. decyzję nr 8174a/10/82, mocą której przydzielił lokal mieszkalny nr 1 w domu nr 8a przy ul. K. w S.P., składający się z 1 pokoju o pow. 20,25 m2 i kuchni o łącznej pow. użytkowej 40,60 m2, Zdzisławie, Adamowi i Jarosławowi D. W decyzji wydanej z powołaniem się na art. 28 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. - Prawo lokalowe /Dz.U. nr 14 poz. 84/ podano, że przydział następuje do czasu otrzymania mieszkania z budownictwa spółdzielczego.

Od decyzji tej wniósł odwołanie Zdzisław J., będący właścicielem tego domu, który podał, że dom wymaga remontu kapitalnego objętego decyzją z dnia 23 stycznia 1975 r., jednakże wykonanie remontu jest niemożliwe, jeśli dom jest zamieszkały. Wnosił zatem o uchylenie decyzji o przydziale i umożliwienie mu przeprowadzenia remontu.

Wojewoda Siedlecki odwołania nie uwzględnił i decyzję powyższą utrzymał w mocy /decyzja z dnia 25 czerwca 1982 r. nr GT.Ib.8176/11/82/, powołując się na art. 54 prawa lokalowego. W uzasadnieniu swej decyzji podał, że rodzina D. zamieszkiwała dotychczas w lokalu nadmiernie zagęszczonym, a ponadto Zdzisława D. zobowiązała się do wykonania we własnym zakresie remontu przydzielonego lokalu. Remont budynku nie mógł być dokonany ze względu na brak mocy przerobowych wykonawcy, a zatem uznano za słuszne zadysponować lokalem w założeniu, że na czas remontu najemcom budynku zostaną przydzielone pomieszczenia zastępcze.

Decyzję tę Zdzisław J. zaskarżył do Naczelnego Sądu Administracyjnego z zarzutem naruszenia art. 2 prawa lokalowego, dotyczy ona bowiem domu stanowiącego część składową gospodarstwa rolnego, a więc nie podlega przepisom tej ustawy. Skarżący podał, że odziedziczył działkę rolną o powierzchni 86 arów, którą wraz z budynkiem sprzedał dnia 19 maja 1982 r. Janowi Sz., który od tej daty powinien być uczestnikiem postępowania administracyjnego. Ponadto osoba wskazana w decyzji o przydziale lokalu nie może przeprowadzać remontu bez zgody właściciela, a takiej zgody nie udzielono. W związku z tym zarzuca organom administracji przekroczenie kompetencji.

Wojewoda Siedlecki w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podając, że Zdzisław D. należy do spółdzielni mieszkaniowej, a więc decyzja ma charakter czasowy. Oprócz tego podał, że zwłoka w przeprowadzeniu remontu budynku uzasadniała zadysponowanie lokalem na rzecz osoby zobowiązującej się do remontu. Wyjaśnił przy tym, że Jan Sz. nie mógł być stroną postępowania, jeżeli się uwzględni, że decyzja II instancji została wydana przed dniem zawarcia aktu notarialnego o sprzedaży nieruchomości, noszącego datę 29 czerwca 1982 r.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Nie można podzielić stanowiska Wojewody Siedleckiego co do osoby Jana Sz., że nie mógł być on stroną postępowania administracyjnego zakończonego decyzją z dnia 25 czerwca 1982 r., ponieważ właścicielem nieruchomości i budynku stał się dopiero w dniu 29 czerwca 1982 r. Stosownie bowiem do art. 28 Kpa, stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego "dotyczy postępowanie". Nie ulega natomiast wątpliwości, że z chwilą zawarcia umowy notarialnej z dnia 19 maja 1982 r. /tj. umowy zobowiązującej - art. 597 par. 1 w zw. z art. 157 par. 2 Kc/, Jan Sz. miał interes prawny w sprawie administracyjnej i organ administracji, któremu treść tej umowy musiała być znana, miał obowiązek traktować Jana Sz. jako stronę /art. 10 par. 1 Kpa/. Ma to istotne znaczenie dla sprawy, jeśli zważyć, że już w dniu 18 czerwca 1982 r. Naczelnik Miasta S.P. zrezygnował ze skorzystania z prawa pierwokupu powyższej nieruchomości, a zatem należało domniemywać, że przeniesienie własności tej nieruchomości może spowodować wyłączenie budynku spod przepisów o szczególnym trybie najmu. W tym zakresie brak jest w aktach sprawy jakichkolwiek ustaleń.

Powyższe uchybienia stanowią istotne wady postępowania odwoławczego, natomiast decyzja organu I instancji dotknięta jest wadami wynikającymi z naruszenia prawa materialnego. Nie może bowiem być podstawą decyzji o przydziale lokalu na czas oczekiwania na mieszkanie spółdzielcze art. 28 ust. 1 i 3 prawa lokalowego, ponieważ ust. 1 określa jedynie ogólne warunki, jakie spełniać powinna osoba ubiegająca się o przydział, a ust. 3 dotyczy przydziału części lokalu. Właściwy w sprawie mógł być tylko art. 32 ust. 2 prawa lokalowego, pod warunkiem wszakże wskazania w decyzji, że dotyczy ona przydziału pomieszczenia zastępczego. W stanie obecnym decyzja ta zawiera w sobie wewnętrzną sprzeczność, ponieważ na podstawę prawną przyjmuje przepis, którego warunków rodzina D. nie spełnia. Trzeba bowiem uwzględnić, że dochód na członka rodziny, ujawniony we wniosku o przydział mieszkania kwaterunkowego z dnia 17 kwietnia 1982 r., wynosił 2.568 zł, a więc przekraczał dochód uprawniający do ubiegania się o takie mieszkanie, ustalony treścią par. 1 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 2 marca 1981 r. w sprawie zasad i trybu przydziału lokali mieszkalnych /Dz.U. nr 9 poz. 37/. Wypada przy tym zaznaczyć, że na podstawie art. 28 prawa lokalowego rodzina D. w ogóle nie była uprawniona do utrzymania przydziału, ponieważ nie spełniała innych warunków z par. 1 ust. 1 tego rozporządzenia. Jeżeli zatem uznać ze prawdziwe zastrzeżenie zawarte w tej decyzji, że chodzi o przydział lokalu na czas oczekiwania na mieszkanie spółdzielcze, musi być to poparte właściwą podstawą prawną.

Kolejną wadą tej decyzji było przydzielenie lokalu zniszczonego i wymagającego remontu. Sprawę tę podnosi dopiero uzasadnienie decyzji organu odwoławczego, jednakże dotyczy ona decyzji organu I instancji. Zgodnie bowiem z art. 7 ust. 1 pkt 1 prawa lokalowego zastępcze pomieszczenie mieszkalne powinno "nadawać się do zamieszkania ze względu na stan techniczny". Należy zatem uznać za niedopuszczalne przydzielenie takiego pomieszczenia z jednoczesnym zobowiązaniem uprawnionego - choćby dobrowolnym - do przeprowadzenia remontu. Obowiązek taki może obciążać wyłącznie zarządcę budynku lub właściciela. Kwestię tę należy przy tym rozpatrywać na tle decyzji Naczelnika Miasta S.P. z dnia 23 stycznia 1975 r. nr GKM 22/60, zgodnie z którą omawiany budynek "wymaga remontu kapitalnego", z czego należy wnioskować, że tym bardziej nie nadaje się do użytku zgodnego z przeznaczeniem w 1982 r.

Rozstrzygnięcia organów administracji obu instancji należy wobec tego ocenić jako obrażające przepisy postępowania administracyjnego /decyzja organu odwoławczego/ i prawa materialnego /decyzja organu I instancji/, w związku z czym należało je uchylić na podstawie art. 207 par. 1 i 2 pkt 1 i 3 Kpa, orzekając o kosztach zgodnie z art. 208 Kpa.

Prowadząc ponownie postępowanie w niniejszej sprawie, organy administracji powinny przede wszystkim ustalić prawny status nieruchomości i budynku przy uwzględnieniu zmiany właściciela i charakteru nieruchomości i w zależności od tych ustaleń sprawę rozstrzygnąć zgodnie z prawem, uwzględniając m.in. treść art. 2 prawa lokalowego.