Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 1805/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2016-03-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 6
journal: Dz.U. 2010 nr 95 poz 613
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Ciołek, Sędziowie Sędzia WSA Anetta Chołuj (sprawozdawca), Sędzia WSA Marta Semiczek, Protokolant starszy inspektor sądowy Katarzyna Motyl, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 marca 2016 r. przy udziale - sprawy ze skargi E. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2011 r. oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi E. L. (dalej: strona, skarżąca) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. (dalej: organ II instancji, organ odwoławczy) z dnia [...] lipca 2015 r. (nr [...]) utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta W. (dalej: organ I instancji) z dnia [...] listopada 2014 r., nr [...], ustalającą podatek od nieruchomości za rok podatkowy 2011 w wysokości 72 zł, w tym od pozostałych gruntów o powierzchni 37,77 m² w wysokości 11,33 zł oraz budynków mieszkalnych/części budynków o powierzchni użytkowej 107,26 m² w wysokości 61,14 zł.

Z akt sprawy wynika, że strona w odwołaniu od ww. decyzji organu I instancji zarzuciła organowi I instancji błędne ustalenie stanu faktycznego, a w konsekwencji naruszenie przepisu prawa materialnego poprzez niezastosowanie w sprawie art. 6 ust. 3 w zw. z art. 6 ust. 8 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz.U. z 2010 r., Nr 95, poz. 613 ze zm., dalej: u.p.o.l.) z uwagi na zaistnienie zdarzenia mającego wpływ na wysokość opodatkowania, a w szczególności zmianę sposobu wykorzystywania przedmiotu opodatkowania lub jego części skutkującą obniżeniem podatku. Skarżąca zarzuciła ponadto błędne ustalenie momentu powstania obowiązku podatkowego, co stanowi naruszenie art. 6 ust. 1 u.p.o.l. Uzasadniając zarzuty odwołania skarżąca argumentowała, iż w okresie rozliczeniowym wskutek niekorzystnych warunków atmosferycznych oraz określonych działań/zaniechań osób trzecich doszło do zalania mieszkania i garażu co uniemożliwiło ich zajęcie i użytkowanie. Z tego też względu skarżąca nigdy nie korzystała z przedmiotowego lokalu mieszkalnego w szczególności nigdy w nim nie zamieszkała na stałe, a nieusunięcie usterki przez osoby odpowiedzialne za jej wystąpienie uniemożliwia zakwalifikowanie opisanego zdarzenia jako przejściowego lub o charakterze czasowym. Dodała strona, iż okoliczności przez nią podnoszone są przedmiotem toczącego się postępowania cywilnego. Zdaniem skarżącej, do czasu zakończenia tego postępowania – stosownie do treści art. 201 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2015 r., poz. 613 ze zm., dalej: O.p.) – postępowanie podatkowe powinno zostać zawieszone.

Po rozpoznaniu sprawy w trybie odwoławczym, organ II instancji utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Na wstępie organ odwoławczy wyjaśnił, iż skarżąca w dniu [...] kwietnia 2010 r., na mocy zawartej w formie aktu notarialnego umowy, nabyła lokal mieszkalny nr [...]położony we W.. przy ul. [...] łącznej powierzchni użytkowej 107,26 m2. Z własnością tego lokalu związany jest udział we wspólnych częściach budynku i w prawie własności działki gruntu.

Przypomniał organ odwoławczy, że kwestią sporną w sprawie jest zasadność opodatkowania lokalu mieszkalnego w sytuacji, gdy skarżąca nie użytkowała lokalu z uwagi na jego zalanie. Strona nie zgadza się ze stanowiskiem organu I instancji w świetle którego, obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości z tytułu posiadania lokalu mieszkalnego powstał w związku z jego nabyciem, a nie w związku z rozpoczęciem jego użytkowania.

Powołując treść art. 6 ust. 1 i ust. 2 u.p.o.l. organ odwoławczy wskazał, że zasadniczą okolicznością decydującą o powstaniu obowiązku podatkowego jest nabycie prawa własności budynku, a w niektórych przypadkach – jego posiadanie. Drugą okolicznością decydującą o powstaniu obowiązku podatkowego w podatku od nieruchomości jest natomiast istnienie budynku lub budowli (wybudowanie nowego budynku). Zauważył organ II instancji, iż strona skarżąca nabyła lokal mieszkalny wraz z udziałem we wspólnych częściach budynku na podstawie umowy z dnia [...] kwietnia 2010 r. od A. sp. z o. o., która wskazany udział nabyła na podstawie umowy ustanowienia odrębnej własności i sprzedaży lokalu z dnia [...] marca 2009 r. w sprawie nie może zatem znaleźć zastosowania art. 6 ust. 2 u.p.o.l., gdyż budynek istniał już przed 2010 r. Dla powstania obowiązku podatkowego nie ma – zdaniem organu odwoławczego – znaczenia nabycie lokalu obciążonego nieusuniętymi dotychczas wadami ani brak możliwości użytkowania lokalu z uwagi na jego zalanie lub względy techniczne. Podatek od nieruchomości jest podatkiem o charakterze majątkowym, co oznacza że obowiązek jego zapłaty związany jest wyłącznie z samym faktem bycia właścicielem przedmiotu opodatkowania.

Nie znalazł organ odwoławczy podstaw do zastosowania w sprawie przepisu art. 6 ust. 3 u.p.o.l., który przewiduje możliwość zmiany wysokości opodatkowania podatkiem od nieruchomości w trakcie roku podatkowego, jeżeli zaistniało zdarzenie mające wpływ na wysokość opodatkowania w tym roku, w szczególności zmiana sposobu użytkowania przedmiotu podatku lub jego części. Organ II instancji wyjaśnił, że zdarzenie to powinno mieć charakter trwały (np. rozbiórka budynku). Natomiast wskazanych przez skarżącą wad budynku, tj. wad związanych z wykonaniem budynku w efekcie których doszło do zalania lokalu nie można – w ocenie organu – zakwalifikować do zdarzeń mających wpływ na obniżenie podatku w rozumieniu art. 6 ust. 3 u.p.o.l. Nie mają one bowiem charakteru trwałego, ponadto ich istnienie ani usunięcie nie ma wpływu na zmianę przeznaczenia budynku.

Prawidłowo zdaniem organu odwoławczego przyjął organ I instancji powierzchnie przedmiotów opodatkowania oraz właściwe stawki podatkowe ustalone w uchwale Nr [...]Rady Miejskiej W. z dnia [...]grudnia 2010 r.

Nie znalazł ponadto organ podatkowy podstaw do zawieszenia postępowania w związku z toczącym się postępowaniem cywilnym pod sygnaturą akt I C 1056/13. Wyjaśnił, że zgodnie z art. 210 § 1 pkt 2 O.p. organ podatkowy zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd, zaś zdaniem organu rozstrzygniecie sądu powszechnego w przedmiocie usunięcia wad fizycznych budynku nie mieści się w dyspozycji powyżej cytowanego przepisu. Stąd też w prowadzonym postępowaniu podatkowym nie wystąpiła przeszkoda uniemożliwiająca rozstrzygniecie rozpoznawanej sprawy, ani zależność od rozstrzygnięcia innych organów bądź sądu.

W skardze, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i o zasądzenie kosztów postępowania sądowego, zarzucając naruszenie przepisu prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy w postaci:

1. braku zastosowania art. 6 ust. 3 w zw. z art. 6 ust. 8 u.p.o.l. poprzez uznanie, że w przedmiotowej sprawie nie ziściła się przesłanka wskazana w powołanym przepisie, zgodnie z którą jeśli zaistniało zdarzenie mające wpływ na wysokość opodatkowania, a w szczególności zmiana sposobu wykorzystywania przedmiotu opodatkowania lub jego części, podatek ulega obniżeniu;

2. niezastosowania art. 6 ust. 1 u.p.o.l., poprzez błędne ustalenie momentu powstania zobowiązania podatkowego.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie i podtrzymało swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Na podstawie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2014, poz. 1647 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012, poz. 270 ze zm. – dalej: p.p.s.a.), ogranicza podstawy prawne uwzględnienia skargi do stwierdzenia naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W zakresie tak określonej kognicji skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W rozpoznawanej sprawie kwestia sporna sprowadza się do oceny prawidłowości ustalenia podatku od nieruchomości za rok 2011. Spór dotyczy opodatkowania lokalu mieszkalnego, nabytego przez skarżącą na podstawie umowy sprzedaży z dnia [...] kwietnia 2010 r. Strona zarówno w postępowaniu przed organami podatkowymi jak i w postępowaniu sądowym, przekonywała iż skoro wskutek zalania spornego lokalu nigdy nie nastąpiło jego faktyczne użytkowanie, to organy podatkowe błędnie ustaliły moment powstania zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości pomijając regulację art. 6 ust. 2 u.p.o.l., która powinna znaleźć zastosowanie w sprawie. Ponadto strona zarzuciła organom naruszenie art. 6 ust. 3 u.p.o.l. podnosząc, iż w stanie faktycznym sprawy zaistniało zdarzenie mające wpływ na wysokość opodatkowania (zalanie), co powinno skutkować obniżeniem wysokości zobowiązania podatkowego. Zdaniem organu odwoławczego stanowisko strony skarżącej wyrażone i uzasadnione w skardze na stanowiącą przedmiot zaskarżenia decyzję nie znajduje usprawiedliwionych podstaw w obowiązujących przepisach prawa podatkowego.

Przechodząc do oceny stanowisk stron postępowania należy – zdaniem Sądu – rozpocząć od wyjaśnienia w jaki sposób moment powstania obowiązku podatkowego w podatku od nieruchomości reguluje ustawa o podatkach i opłatach lokalnych.

Należy zatem wskazać, że obowiązek podatkowy powstaje od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym powstały okoliczności uzasadniające powstanie tego obowiązku (art. 6 ust. 1 u.p.o.l.). Jeżeli okolicznością, od której jest uzależniony obowiązek podatkowy, jest istnienie budowli albo budynku lub ich części, obowiązek podatkowy powstaje z dniem 1 stycznia roku następującego po roku, w którym budowa została zakończona albo w którym rozpoczęto użytkowanie budowli albo budynku lub ich części przed ich ostatecznym wykończeniem (art. 6 ust. 2 u.p.o.l.). Zatem zasadnicze znaczenie dla określenia momentu powstania obowiązku podatkowego ma data wystąpienia "okoliczności uzasadniających powstanie tego obowiązku". Zgodnie z regułą wynikającą z tego przepisu, obowiązek podatkowy powstaje od początku miesiąca następującego po miesiącu powstania tych okoliczności. Od tej zasady jest wyjątek dotyczący specyficznej okoliczności skutkującej powstaniem obowiązku podatkowego, a mianowicie - "istnienia budowli, budynku lub jego części". Gdy okolicznością rzutującą na powstanie obowiązku jest istnienie budowli lub budynku (części), obowiązek powstaje od początku roku następującego po roku zakończenia budowy lub rozpoczęcia użytkowania.

W związku z powyższym stwierdzić należy, że pierwszą, zasadniczą okolicznością decydującą o powstaniu tego obowiązku jest nabycie prawa własności budynku (budowli), a w niektórych przypadkach - ich posiadania. Osoba fizyczna kupująca budynek (lokal) lub budowlę jest zobowiązana do zgłoszenia obowiązku podatkowego w ciągu 14 dni od dnia nabycia prawa własności przez złożenie stosownej informacji o nieruchomościach i obiektach budowlanych (art. 6 ust. 6 u.p.o.l.). Drugą okolicznością decydującą o powstaniu obowiązku podatkowego w podatku od nieruchomości, co wynika z przytoczonego wyżej art. 6 ust. 2 u.p.o.l., jest istnienie budynku lub budowli. Ta okoliczność powstaje wraz z wybudowaniem budynku (budowli). Obiekty te zaczynają "istnieć" po ich wybudowaniu, co pośrednio wynika z brzmienia analizowanego artykułu, gdzie mówi się o zakończeniu budowy. W wyniku zakończenia budowy powstaje nowy przedmiot podatku od nieruchomości. Uzależnienie obowiązku podatkowego od istnienia budynku (budowli) sprowadza się zatem do tego, że musi powstać nieistniejący wcześniej budynek (budowla).

Biorąc pod uwagę powyższe uprawnionym jest podsumowanie, że o momencie powstania obowiązku podatkowego decydują dwie okoliczności, tj.: nabycie władania istniejącego budynku (budowli) albo jego istnienie (wybudowanie). Jeżeli ktoś kupuje istniejący budynek lub budowlę, o powstaniu obowiązku podatkowego decyduje nabycie prawa do władania tym obiektem. Natomiast w przypadku, gdy ktoś wybuduje budynek lub budowlę, okolicznością decydującą o powstaniu obowiązku jest istnienie tego budynku lub budowli. Następnie należy stwierdzić, że obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości powstaje, co do zasady, z początkiem miesiąca następującego po miesiącu, w którym dany podmiot nabył budynek (budowlę). W odniesieniu do nowych budynków (budowli) obowiązek zapłacenia podatku jest przesunięty na 1 stycznia roku następnego.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd stwierdza, że w zaistniałym stanie faktycznym nie ma miejsca na wątpliwości, kiedy względem strony skarżącej powstał obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości z tytułu własności lokalu oraz jakie okoliczności zadecydowały o tym, iż skarżąca z wskazanego tytułu stała się podatnikiem tego podatku. Nie jest bowiem przedmiotem sporu, że skarżąca nabyła lokal mieszkalny w dniu [...] kwietnia 2010 r. od A. Sp. z o. o. Wskazana spółka zaś nabyła ww. lokal w dniu [...]marca 2009 r. Nie ma zatem zastosowania w sprawie art. 6 ust. 2 u.p.o.l., ponieważ budynek istniał przed 2010 r. Strona skarżąca stała się zatem podatnikiem podatku od nieruchomości z tytułu nabycia prawa własności lokalu mieszkalnego, a tym samym moment powstania obowiązku podatkowego powinien zostać wyznaczony zgodnie z regulacją art. 6 ust. 1 u.p.o.l.

Kwestionując uprawnienie organów podatkowych do ustalenia podatku od nieruchomości w wysokości wskazanej w zaskarżonej decyzji skarżąca podnosi ponadto zarzut naruszenia przez organy podatkowe art. 6 ust. 3 u.p.o.l. wywodząc, iż zalanie lokalu wskutek niekorzystnych warunków atmosferycznych oraz określonych działań/zaniechań osób trzecich stanowi okoliczność uprawniającą do obniżenia podatku.

Art. 6 ust. 3 przewiduje możliwość zmiany wysokości opodatkowania podatkiem od nieruchomości w trakcie roku podatkowego, jeżeli zaistniało zdarzenie mające wpływ na wysokość opodatkowania w tym roku, w szczególności zmiana sposobu użytkowania przedmiotu podatku lub jego części. Wówczas obniżka lub podwyższenie podatku następuje od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym ta zmiana nastąpiła.

Powyższy przepis pozwala zatem na zmianę wysokości opodatkowania w trakcie roku podatkowego. Przy czym zdarzenie powodujące zmianę obowiązku powinno mieć charakter trwały. Tym samym nie mogą to być okoliczności, które cechują się charakterem czasowym, które nie mają bezpośredniego wpływu na wysokość opodatkowania. Do okoliczności o charakterze czasowym należy zaliczyć takie zdarzenia takie jak remont czy sezonowe wykorzystanie nieruchomości do celów gospodarczych.

Przenosząc wskazane uwagi do stanu faktycznego sprawy – zdaniem Sądu - również zdarzenie, na które powołuje się skarżąca ma charakter czasowy, przejściowy. Aby bowiem zaistniało zdarzenie o charakterze trwałym musi nastąpić zmiana charakteru (przeznaczenia) przedmiotu opodatkowania. Zalanie lokalu bez wątpienia powoduje utrudnienia w korzystaniu z niego zgodnie z przeznaczeniem (lub nawet czasowo w ogóle uniemożliwia to korzystanie), lecz w dalszym ciągu pozostaje lokalem, który po usunięciu wady będzie spełniał funkcje mieszkalne, tj. zgodne z pierwotnym przeznaczeniem. Charakteru przejściowego tego zdarzenia nie zmienia także i to, że wady fizyczne przedmiotu opodatkowania dotychczas nie zostały usunięte. Kwestia odpowiedzialności za wady fizyczne rzeczy sprzedanej nie wchodzi jednak w zakres postępowania podatkowego, lecz stanowi przedmiot dochodzenia przez stronę skarżącą roszczeń na drodze cywilnoprawnej.

Na marginesie Sąd zwraca ponadto uwagę na niekonsekwencję skarżącej, która z jednej strony kwestionuje sam fakt bycia podatnikiem podatku od nieruchomości z tytułu własności lokalu argumentując, iż obowiązek podatkowy z tego tytułu nie powstał gdyż nie rozpoczęto użytkowania lokalu, z drugiej zaś domaga się obniżenia podatku ze względu na mające w jej ocenie miejsce zdarzenie wpływające na zmianę wysokości opodatkowania, co w konkluzji skłania do refleksji, iż strona skarżąca przyznaje jednak, że jest podatnikiem podatku od nieruchomości z tytułu własności lokalu mieszkalnego.

Podsumowując, Sąd stwierdził, że w niniejszej sprawie organ prawidłowo ustalił stan faktyczny i w tak ustalonym stanie faktycznym właściwie zastosował przepisy prawa materialnego. Z tych względów podnoszone w skardze zarzuty są nieuzasadnione.

Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.