Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 816/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2018-05-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 39 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2016 poz 930
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity
article: art. 7, art. 77 par. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 9 maja 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elwira Brychcy Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz (spr.) Asesor WSA Jan Szuma Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 maja 2018 roku sprawy ze skargi Pawła Kuźbika na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2017r. Nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: SKO w K.), po rozpoznaniu odwołania P. K. od decyzji Prezydenta [...] Wlkp. z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] odmawiającej przyznania P. K. zasiłku celowego na pokrycie kosztów wizyty prywatnej w K. w dniu [...] kwietnia 2017 r., zakupu leków, obuwia, bielizny oraz dofinansowania telefonu komórkowego utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Decyzję tę wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Wnioskiem z dnia [...] marca 2017 r. P. K. zwrócił się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w O. W. o przyznanie "zasiłku z programu dożywianie". Podczas trwania wywiadu środowiskowego w dniu [...] marca 2017 r. ustalono, że wnioskodawca oczekuje pomocy finansowej na pokrycie kosztów wizyty prywatnej w K. w dniu [...] kwietnia 2017 r. oraz zakupu leków. W dniu [...] marca 2017 r. wnioskodawca złożył kolejny wniosek o przyznanie zasiłku celowego na zakup obuwia sportowego, bielizny oraz dofinansowania telefonu komórkowego.

Organ I instancji wskazał, że rozpatrując sprawę kierował się przepisami art. 7 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1157 ze zm., dalej: "k.p.a."), a także uwzględnił treść art. 2 ust. 1 pkt 3 i ust. 3 i 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 930 ze zm., dalej: "u.p.s."). Powołując powyższe przepisy organ wskazał, że ze względu na ograniczone możliwości finansowe Ośrodka Pomocy Społecznej nie jest w stanie zaspokoić wszystkich zgłaszanych uzasadnionych potrzeb. Wyjaśnił, że na podstawie planu wydatków budżetowych MOPS na 2016 r. ustalono, że budżet Ośrodka na zasiłki celowe w 2016 r. wynosił [...] zł, z czego na zasiłki celowe na pokrycie części lub całości kosztów leków i leczenia wydano [...] zł. W 2016 r. przyznano 381 zasiłków celowych na pokrycie części lub całości kosztów leków i leczenia, z których skorzystało 156 rodzin. Średnia wysokość przyznanego zasiłku na ten cel to [...] zł. Średnia zaś suma zasiłków celowych przyznanych rodzinie na ten cel to [...] zł. Organ I instancji zaznaczył, że w przypadku Pawła Kuźbika łączna kwota udzielonej pomocy na ten cel w 2016 r. wyniosła [...] zł, czyli średnio miesięczne [...] zł. Jednocześnie wskazano, że w 2017 r. budżet Ośrodka jest znacznie niższy i wynosi [...] zł, co stanowi kwotę [...]zł miesięcznie przy planowanej podobnej liczbie osób i rodzin korzystających z pomocy. Wskazano, że w od stycznia do lutego 2017 r. wydano na zasiłki celowe na kwotę [...]zł, a zatem przekroczono kwotę średnich wydatków na ten cel. Organ stwierdził, że powyższe dowodzi, że sytuacja finansowa Ośrodka nie pozwala na udzielenie pomocy finansowej w większej kwocie, gdyż Ośrodek w bieżącym roku dysponuje znacznie niższymi środkami na zaspokojenie potrzeb wszystkich podopiecznych.

Odnosząc się do sytuacji osobistej strony wskazano, że P. K. jest żonaty, lecz od 2005 r. żyje w separacji. Mieszka w domu wielorodzinnym, w którym zajmuje odrębne mieszkanie składające się z jednego pokoju i łazienki. W jednym z lokali mieszka jego żona z synem, prowadząc odrębne gospodarstwo domowe. Kolejny lokal zajmuje drugi syn z żoną i wnukiem. Strona nie ponosi kosztów związanych z utrzymaniem mieszkania poza koniecznością zakupu opału.

Stwierdzono też, że orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w O. W. z [...] lutego 2015 r. P. K. zaliczono do osób z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności na stałe. Choruje on przewlekle na: kamicę nerkową, marskość wątroby, żylaki przełyku, zapalenie refluksowe przełyku, zapalenie żołądka i dwunastnicy, a także ma zmiany zwyrodnienione kręgosłupa i został zakwalifikowany do zabiegu endoprotezy. Organ ustalił też, że strona stosuje dietę lekkostrawną z ograniczeniem tłuszczu (dietę wątrobową). Jej kłopotliwość polega na formie przygotowywania posiłków (gotowanie na parze, duszenie itp.) i częstym przyjmowaniu – najlepiej 5 razy dziennie – posiłków. Stwierdzono przy tym, że dieta ta nie jest kosztowniejsza.

Następnie organ przeprowadził analizę wydatków strony związanych z leczeniem, wskazując, że udokumentowane wydatki wynoszą: I 2017 r. – [...] zł, II 2017 r. – [...] zł, III 2017 r. – [...] zł, tj. łącznie [...] zł. Dalej wskazano, że recepty do wykupienia, nieudokumentowane wydatkami kształtują się następująco: I 2017 r. – [...] zł, II 2017 r. – [...] zł, III 2017 r. – [...] zł, tj. łącznie na kwotę [...]zł. P. nieudokumentowane a deklarowane wydatki związane z leczeniem wyniosły łącznie w okresie I - III 2017 r. [...] zł.

Wobec powyższe organ uznał za nieuzasadnione zgłaszane przez stronę potrzeby pokrycia kosztów wizyty prywatnej w K. w dniu [...] kwietnia 2017 r. w kwocie [...]zł oraz dofinansowania telefonu komórkowego, gdyż odbiegają one od przyjętego pojęcia niezbędnej pomocy, która jest pomoc bez której dana osoba nie może samodzielnie egzystować. Jak podkreślono, w ramach korzystania z pomocy w formie zasiłku stałego wnioskodawca jest objęty pomocą w formie opłacania składek na ubezpieczenie zdrowotne, co umożliwia mu korzystanie z bezpłatnej opieki zdrowotnej w miejscu zamieszkania.

Odmawiając pomocy na zakup bielizny i obuwia podniesiono, że wnioskodawca nie jest pozbawiony środków finansowych. Źródłem jego dochodu jest zasiłek stały w wysokości [...] zł miesięcznie natomiast kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej wynosi [...] zł. Spełnienie warunków do otrzymania zasiłku nie obliguje Ośrodka do jej przyznania, a niemożliwym jest zabezpieczenie wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc, w wysokości przez nich wnioskowanych.

Analizując sytuację finansową w okresie od I do III 2017 r. organ ustalił, że łączne środki, którymi dysponował wnioskodawca wyniosły [...] zł (średnio miesięcznie [...] zł). Po odliczeniu udokumentowanych wydatków, pozostała wnioskodawcy kwota [...]zł, a więc [...] zł miesięcznie, którą to kwotę w części wnioskodawca mógł poświęcić na zaspokojenie zgłaszanych potrzeb. Jak podkreślono decyzją z dnia [...] lutego 2017 r. przyznano wnioskodawcy zasiłek celowy w wysokości [...] zł, z czego [...] zł na zakup opału, a [...] zł na częściowe pokrycie zakupu leków, zobowiązując równocześnie wnioskodawcę do dostarczenia w terminie 14 dni imiennych rachunków za zakup leków oraz opału. Wnioskodawca w zakreślonym terminie dostarczył jedynie rachunek za zakup opału w kwocie [...]zł, co oznacza, że udzielona pomoc na zakup leków została wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem. Mając powyższe na względzie organ I instancji orzekł o odmowie przyznania pomocy.

Na marginesie wskazano, że w sprawie pomocy w formie świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności została wydana odrębna decyzja przyznająca zasiłek celowy w formie świadczenia pieniężnego na zakup posiłku w wysokości [...] zł na okres od marca do kwietnia 2017 r.

W odwołaniu od powyższej decyzji P. K. nie zgodził się z wyliczeniami organu I instancji wskazując, że w istocie, po odliczeniu wydatków, które ponosi, średnia kwota, która dysponował od I do III 2017 r. wynosiła [...] zł.

Utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję Kolegium wskazało, że P. K. nie przekroczył ustawowego kryterium dochodowego wynoszącego [...] zł, uprawniającego do przyznania pomocy w formie zasiłku celowego, o którym mowa w art. 39 u.p.s. Zaznaczył jednocześnie, że decyzja o przyznaniu lub odmowie przyznania tego zasiłku ma charakter uznaniowy, co oznacza, że organ pomocy społecznej ma swobodę decyzyjną. Przy czym organ administracji publicznej każdorazowo związany jest zasadami postępowania administracyjnego, w szczególności zasadą prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.) i zasadą przekonywania (art. 11 k.p.a.). Zdaniem Kolegium organ I instancji stosownie do powyższych zasad i przepisów art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w pełni zebrał o rozpatrzył materiał dowodowy w sprawie i dokonał wszechstronnej oceny sytuacji materialno-zdrowotnej wnioskodawcy. Organ odwoławczy powołał zasadę pomocniczości (art. 2 u.p.s.) i wskazał, że niewątpliwie środki finansowe dostarczane na realizowanie zadań z zakresu pomocy społecznej są niewystarczające w porównaniu ze stosunkowo dużą liczbą osób korzystających z tego typu wsparcia. W konsekwencji organy pomocy społecznej nie są w stanie realizować wszystkich potrzeb swych beneficjentów i zmuszone są ograniczać się, jak w niniejszym przypadku, do zabezpieczenia podstawowych potrzeb i to w ograniczonej wysokości. Kolegium uznało, że zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z przepisami prawa i jest w pełni słuszna, a przy jej wydaniu organ I instancji nie przekroczył granic uznania administracyjnego. Materiał dowodowy w sprawie zebrano prawidłowo, na jego podstawie dokonano całościowej oceny sytuacji Pawła Kuźbika oraz pozytywnie rozpatrzono jego wniosek, jednakże z uwagi na ograniczone możliwości finansowe Ośrodka przyznano świadczenie w niewielkiej – z punktu widzenia odwołującego – wysokości. Z tych powodów Kolegium uznało argumentację odwołującego za pozostającą bez wpływu na wynik sprawy.

P. K. wnosząc do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego zarzucił organowi, że nie przeprowadził wszechstronnego postępowania dowodowego i nie ustalił prawidłowo stanu faktycznego, do czego był zobowiązany przepisami k.p.a. Ponadto, zdaniem skarżącego, Kolegium nie odniosło się do zarzutów odwołania i zignorowało podnoszone argumenty. Skarżący podkreślił, że w orzeczeniu o niepełnosprawności stwierdzono, że nie może pracować i zalecono konieczność rehabilitacji i zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze ułatwiające funkcjonowanie, korzystanie z usług socjalnych opiekuńczo-terapeutycznych. Raz jeszcze skarżący podał, że musi od wielu lat być na diecie wątrobowej, niskobiałkowej i niskotłuszczowej, która nie jest tania. Jedyny dochód skarżącego do zasiłek stały w wysokości [...] zł. Skarżący zaznaczył, że część kosztów utrzymania (opłaty za prąd, gaz, media) opłaca mu syn, który ma oddzielne gospodarstwo domowe i na utrzymaniu dziecko.

Skarżący wyjaśnił, że ponosi koszty dojazdów na rehabilitację oraz wizyt u specjalistów, których w O. W. nie ma, lub też termin oczekiwania jest wyjątkowo długi oraz zakwestionował ustalenia organu I instancji, co do ponoszonych wydatków, w tym kosztów leków oraz opału, podnosząc, że uzyskiwane z pomocy społecznej kwoty są niewystarczające dla pokrycia wszystkich kosztów. W skardze podniesiono wreszcie, że Ośrodek Pomocy Społecznej manipuluje danymi dotyczącymi posiadanymi środkami finansowymi.

W odpowiedzi Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując swe dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga okazała się bezzasadna.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej P.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze.

W rozpatrywanej sprawie przedmiotem sporu jest kwestia odmowy przyznania skarżącemu pomocy w formie zasiłku celowego na pokrycie kosztów wizyty prywatnej w K. w dniu [...] kwietnia 2017 r., zakupu leków, obuwia, bielizny oraz dofinansowania telefonu komórkowego utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Rozpoczynając rozważania prawne należy wskazać, że zgodnie z przepisem art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s., w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Jak wynika z art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s. w zw. z § 1 pkt 1 lit. b Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2015 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r., poz. 1058) prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 634 zł.

Co istotne, rozpoznanie wniosku o przyznanie zasiłku celowego na podstawie art. 39 ust. 1 u.p.s. opiera się na zasadzie uznania administracyjnego, o czym świadczy użyte przez ustawodawcę w art. 39 ust. 1 u.p.s. określenie "może być przyznany", zamiast określenia "przyznaje się". Oznacza to, że nawet spełnienie przez ubiegającego się o zasiłek warunków koniecznych do jego uzyskania nie stwarza po stronie organu obowiązku jego przyznania w wysokości żądanej przez stronę. Wysokość, jak i samo przyznanie świadczenia, uzależnione są od możliwości finansowych organu przyznającego pomoc oraz ilości innych osób potrzebujących i zamieszkujących na terenie danej gminy. Ponadto organ oceniając sytuację materialną danej osoby, może wybrać sposób i formę pomocy najbardziej adekwatną, zważając na ograniczone możliwości pomocy społecznej jako instytucji. Jednocześnie organ musi uwzględniać wysokość przyznanych już świadczeń i dokonywać stosownego rozdziału środków tak, aby z pomocy społecznej skorzystała jak największa liczba potrzebujących, gdyż tylko takie postępowanie jest zgodne z zasadami sprawiedliwości społecznej oraz zasadami wynikającymi z przepisów art. 3 ust. 3 i 4 powołanej ustawy. Nie może zatem swojej pomocy skoncentrować na finansowaniu potrzeb tylko jednej osoby, choćby jej sytuacja materialna, czy też zdrowotna, była najtrudniejsza.

W rozpoznanej sprawie poza sporem pozostaje, że P. K. wnioskujący o przyznanie zasiłku celowego spełniał kryterium dochodowe warunkujące przyznanie tego świadczenia. Z dokumentów zgromadzonych w toku postępowania wynika, że skarżący posiadał jedynie dochód z tytułu uzyskiwanego zasiłku stałego w kwocie [...]zł miesięcznie. Ustalono, że skarżący jest żonaty, lecz od wielu lat żyje w nieformalnej separacji, mieszka w domu wielorodzinnym, w którym zajmuje odrębne mieszkanie składające się z jednego pokoju i łazienki. W jednym z lokali mieszka jego żona z synem, prowadząc odrębne gospodarstwo domowe. Kolejny lokal zajmuje drugi syn z żoną i wnukiem skarżącego. Ustalono, że skarżący nie ponosi kosztów utrzymania mieszkania, poza koniecznością zakupu opału. Informację tę skarżący potwierdził w skardze do tutejszego Sądu. Bezsporne również było, że P. K. legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, wydanym na stałe. Organy podały, że leczy się z powodu dolegliwości żołądkowo-wątrobowych oraz zwyrodnienia kręgosłupa i stawów biodrowych, a także stosuje specjalną dietę, która jednak nie powoduje zwiększenia kosztów żywności.

Nie kwestionując trudnej sytuacji życiowej w jakiej znalazł się skarżący, biorąc pod uwagę treść cytowanych na wstępie przepisów, rację należy przyznać organom pomocy społecznej, albowiem oceniając sytuację materialno-bytową skarżącego w sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy, czyniąc tym samym zadość przepisom postępowania art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Argumenty wysunięte w zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji są racjonalne i zbieżne z treścią materiału dowodowego. Organy słusznie wzięły pod uwagę fakt, że skarżący jest objęty pomocą Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w O. W. w formie zasiłku stałego w kwocie [...]zł.

Odmawiając w tym wypadku przyznania pomocy organy orzekające wzięły pod uwagę, że w części powyższe potrzeby skarżący może zaspokoić z uzyskiwanego zasiłku stałego, co dotyczyło w szczególności zakupu bielizny i obuwia. Odnosząc się do pomocy w zakupie leków zasadnie wykazano, że w okresie od I do III 2017 r. organ ustalił, że łączne środki, którymi dysponował wnioskodawca wyniosły [...] zł (średnio miesięcznie [...] zł). Po odliczeniu udokumentowanych wydatków, pozostała wnioskodawcy kwota [...]zł, a więc [...] zł miesięcznie, którą to kwotę w części wnioskodawca mógł poświęcić na zaspokojenie zgłaszanych potrzeb. Jak podkreślono decyzją z dnia 20 lutego 2017 r. przyznano wnioskodawcy zasiłek celowy w wysokości [...] zł, z czego [...] zł na zakup opału, a [...] zł na częściowe pokrycie zakupu leków, zobowiązując równocześnie wnioskodawcę do dostarczenia w terminie 14 dni imiennych rachunków za zakup leków oraz opału. Wnioskodawca w zakreślonym terminie dostarczył jedynie rachunek za zakup opału w kwocie [...]zł, co oznacza, że udzielona pomoc na zakup leków została wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem.

Niezbędną potrzebą bytową nie jest również pokrycie kosztów prywatnej wizyty poza miejscem zamieszkania w sytuacji, gdy skarżący jako objęty zasiłkiem stałym może korzystać z niezbędnej bezpłatnej opieki zdrowotnej na zasadach ogólnych dotyczących osób objętych powszechnym ubezpieczeniem zdrowotnym. Okoliczność, że skarżący nie zamierza korzystać ze świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych w całości ze środków publicznych, lecz chciałby korzystać z odpłatnych porad lekarskich nie uzasadnia przy tym w żądnym razie sfinansowania tego rodzaju oczekiwań strony ze środków przeznaczonych na pomoc społeczną, a więc na zaspokajanie podstawowych potrzeb życiowych.

Należy zważyć, że Prezydent Miasta O. W. w sposób wyczerpujący przedstawił analizę wydatków związanych z ponoszeniem kosztów z tytułu leczenia skarżącego za miesiące I-II 2017 r. tj. okres poprzedzający złożenie wniosku. Ponadto organ I instancji w uzasadnieniu wydanej decyzji podał, jakimi środkami finansowymi dysponował przeznaczeniem na zasiłki celowe, dodatkowo wykazując, że w roku 2017 r. budżet na ten cel jest znacznie niższy aniżeli w roku poprzednim Wskazał przy tym, że przy niewystarczających środkach finansowych, stara się kierując się zasadą dobra osób znajdujących się w niedostatku, nikogo nie pozbawiać pomocy, zdając sobie sprawę, że bardzo często wysokość otrzymywanej pomocy jest nieadekwatna do faktycznych potrzeb osób i rodzin. Mając powyższe na uwadze należy podkreślić raz jeszcze, że organ przyznając pomoc musi brać pod uwagę możliwości finansowe placówki (uwzględniać wysokość przyznanych już świadczeń) i dokonywać stosownego rozdziału środków tak, aby z pomocy społecznej skorzystała jak największa liczba potrzebujących.

Należy podkreślić, że zasiłki celowe mogą być przyznawane na niezbędne potrzeby bytowe, a więc takie potrzeby, bez zaspokojenia których osoba nie może egzystować, zagrożone są warunki jej istnienia, a w szczególności życia lub zdrowia. Takie zaś potrzeby skarżącego są zaspokajane z uzyskiwanej pomocy w formie dożywiania, zasiłku stałego, z którym wiąże się prawo do bezpłatnej opieki zdrowotnej.

Nadto należy wskazać, że z zasady pomocniczości wyrażonej w art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 1, 3 i 4 ustawy o pomocy społecznej, a także uznaniowości prawa do zasiłku celowego wynika, że organ orzekając w konkretnej sprawie może więc, a nie musi przyznać wnioskowaną pomoc, oceniając sytuację wnioskodawcy (por. wyrok NSA z dnia 4 października 2017 r., I OSK 777/17, dostępny na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W sytuacji, kiedy organ pomocy społecznej odnosząc się do sytuacji osobistej, materialnej i dochodowej strony wyjaśnił powody odmowy pomocy – a taka sytuacja zaistniała w kontrolowanej sprawie - nie mamy do czynienia z przekroczeniem granic uznania administracyjnego.

Konkludując należy stwierdzić, że w stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy organy orzekające wydały rozstrzygnięcia w granicach uznania administracyjnego, wszechstronnie wyjaśniając motywy odmówienia skarżącemu przyznania pomocy, co uniemożliwiało Sądowi uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji.

Istota decyzji wydawanej w ramach tzw. uznania administracyjnego polega na tym, że nawet w przypadku, jeżeli dojdzie do sytuacji opisanej przez ustawodawcę, organ nie jest zobowiązany dokonać rozstrzygnięcia w jeden, określony i oczekiwany przez wnioskodawcę sposób, ale ma możliwość swobodnego wyboru jednego z możliwych rozwiązań. Owa zapewniona przez ustawodawcę swoboda wyboru w konsekwencji powoduje, że kontrolujący działalność organu sąd administracyjny nie może zakwestionować zasadności dokonanego przez organ rozstrzygnięcia. Sąd jest jedynie władny skontrolować, czy rzeczywiście zaistniała sytuacja, w której organ może dokonać swobodnego wyboru, oraz czy dokonując tego wyboru nie przekroczył granic przyznanej mu swobody, działając w sposób dowolny (arbitralny), tj. dokonując wyboru bez uprzedniego rzetelnego zbadania stanu faktycznego, wysłuchania argumentów stron lub w żaden logiczny sposób nie uzasadniając, dlaczego skorzystał z tej, a nie innej możliwości rozstrzygnięcia. W wyroku NSA z dnia 27 lutego 2007 r. o sygn. akt I OSK 579/06 (opubl. na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl ) wskazano, że sposób kontroli sądu administracyjnego decyzji uznaniowej jest nieco odmienny niż w przypadku aktów związanych. Cechuje go bowiem zaniechanie badania merytorycznej zasadności rozstrzygnięcia.

Zatem sąd administracyjny badając zgodność z prawem decyzji wydanej w granicach uznania administracyjnego kontroluje jedynie, czy jej wydanie było poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem wyjaśniającym, tj. czy organ podjął wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywatela, a w szczególności – czy zebrał i rozpatrzył w sposób wyczerpujący cały materiał dowodowy oraz czy prawidłowo ocenił, na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy poszczególne okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy zostały udowodnione (art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.). Sąd nie wnika natomiast w celowość i słuszność podjętego przez organ rozstrzygnięcia.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił.

Jedynie na marginesie Sąd pragnie przypomnieć, że system prawa na pierwsze miejsce wśród instytucji pomocy osobom będącym w niedostatku, zgodnie z zasadą subsydiarności, wysuwa obowiązek alimentacyjny (vide: wyrok Sądu Najwyzszego z dnia 3 września 1998 r.- I CKN 908/97 - OSNC 3/99/53 z g glosą T. Smyczyńskiego - OSP 10/99/ 173, akceptowany przez M. Andrzejewskiego: "Ochrona praw dziecka w rodzinie dysfunkcyjnej" Warszawa 2003, s. 147 i n.). Z tej przyczyny organ pomocy społecznej powinien każdorazowo w drodze wywiadu środowiskowego ustalać, czy potrzeby skarżącej nie mogą zostać w całości lub w części zaspokojone przez osoby, na których ciąży obowiązek alimentacyjny. Zgodnie z art. 128 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 682 ze zm.) obowiązek dostarczania środków utrzymania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej albo rodzeństwo. Stąd też organy pomocy społecznej powinny rozważyć, czy oprócz pomocy publicznej, skarżący nie mógłby skorzystać z ewentualnych uprawnień do żądania pomocy od osób zobowiązanych wobec niego do alimentacji. Przy czym należy przypomnieć, że przepis art. 110 u.p.s. upoważnia kierownika ośrodka pomocy społecznej do wytoczenia na rzecz strony powództwa o roszczenia alimentacyjne. Każdorazowo zatem, rozpoznając sprawę z zakresu pomocy społecznej organy winny rozważać relacje rodzinne pod kątem alimentacji