Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 873/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2019-01-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 5 ust. 3
journal: Dz.U. 2018 poz 2134
law: Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Siudyka (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska, Sędzia WSA Marzanna Sałuda, Protokolant specjalista Agnieszka Rogowska-Bil, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi K.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie, po rozpatrzeniu odwołania K. S. od decyzji Wójta Gminy M. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego - utrzymało w mocy decyzję pierwszoinstancyjną.

Na mocy decyzji z dnia [....] r. Wójt Gminy M. orzekł w przedmiocie:

1. uchylenia decyzji nr [...] z dnia [...] r. w pkt 1 przyznającej stronie świadczenie wychowawcze na K. S. w okresie od dnia 1 października 2017 r. do 30 września 2018 r.,

2. odmowy przyznania świadczenia wychowawczego na K. S. w okresie od dnia 1 października 2017 r. do 30 września 2018 r.

Organ I instancji wyjaśnił, że zaszły przesłanki wznowienia postępowania w rozpatrywanej sprawie, bowiem wyszły na jaw istotne dla sprawy okoliczności faktyczne i nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji przyznającej stronie prawo do świadczenia wychowawczego, a nieznane organowi w dniu wydania decyzji.

Na podstawie przedłożonych dokumentów i uzyskanych informacji z zakładu pracy strony o wysokości otrzymanych przez nią diet z tytułu podróży służbowych ostatecznie organ I instancji ustalił dochód rodziny w przeliczeniu na członka rodziny (1 979.83 zł). Stwierdził, że zostało przekroczone kryterium dochodowe uprawniające do świadczenia wychowawczego na syna K. , który jest pierwszym dzieckiem w rodzinie

W odwołaniu strona wniosła o zmianę decyzji pierwszoinstancyjnej na jego korzyść. Zarzuciła, że organ I-instancji błędnie zinterpretował art. 3 pkt 1 lit.c tiret 10 ustawy z dnia 29 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (obecnie t.j. Dz.U, z 2018 r. poz. 2220 – dalej "u.s.r."). W tym zakresie wskazał na wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 13 kwietnia 2011 r. stwierdzając, że ośrodki pomocy społecznej nie mają podstaw prawnych zaliczania do dochodu rodziny przy ustalaniu prawa do świadczeń wychowawczych diet, wypłacanych jako należności związanych ze stosunkiem pracy zgodnie z art. 775 Kp.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie (dalej organ odwoławczy, Kolegium) utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję podzieliło stanowisko organu I instancji przedstawione w uzasadnieniu tej decyzji. Organ odwoławczy przytoczył regulacje prawne przedmiotu to jest art. 4 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (obecnie t.j. 2018, poz. 2134 – dalej "ustawa o pomocy"), a także art. 5 ust. 3 ustawy o pomocy, w których wskazane są osoby uprawnione do świadczenia wychowawczego, okres pobierania świadczenia, a także zasady przyznania tegoż świadczenia na pierwsze dziecko. Wyjaśnił również co należy rozumieć przez dochód rodziny (art. 2 pkt ustawy o pomocy) oraz zasady ustalania dochodu. Kolegium zauważyło, że w niniejszej sprawie zaistniały okoliczności do wznowienia postępowania w sprawie dotyczącej przyznania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko w rodzinie, a wobec nie spełnienia kryterium dochodowego – organ I instancji zasadnie odmówił przyznania skarżącemu wnioskowanego świadczenia. Stwierdziło, że na podstawie przeprowadzonego postępowania i zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego organ I instancji dowiódł, iż w chwili wydawania pierwotnej decyzji z dnia [...] r. dotyczącej przyznania stronie świadczenia wychowawczego na dziecko, strona nie posiadała uprawnienia do przyznania jej powyższego świadczenia na pierwsze dziecko od dnia 1 października 2017 r. do 30 września 2018 r.

Ustosunkowując się do zarzutów podniesionych w odwołaniu Kolegium wyjaśniło, iż przepis art. 3 pkt 1 u.s.r. stanowi, że ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie - oznacza to m.in., po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób: przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, 30b, 30c i 30e ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne, deklarowany dochód z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym, inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, w tym m.in.: wymienione w art. 3 pkt 1 lit.c tiret 10, należności ze stosunku pracy lub z tytułu stypendium osób fizycznych mających miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, przebywających czasowo za granicą - w wysokości odpowiadającej równowartości diet z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju ustalonych dla pracowników zatrudnionych w państwowych lub samorządowych jednostkach sfery budżetowej na podstawie ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy.

Odnosząc się do pojęcia należności ze stosunku pracy osób fizycznych mających miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej, przebywających czasowo za granicą Kolegium przytoczyło obszerne fragmenty uzasadnień wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach: z dnia 15 stycznia 2013r. sygn. akt IV SA/Gl 295/12, z dnia 25 marca 2015 r. sygn. akt IV SA/Gl 394/14, z dnia 20 stycznia 2011 r., sygn. akt IV SA/Gl 319/10, z dnia 15 stycznia 2013 r., sygn. akt IV SA/Gl 295/12 oraz z dnia 26 lutego 2014r., sygn. akt IV SA/Gl 379/13 oraz z dnia 13.02.2018r. sygn. akt IV SA/Gl 1081/17 zauważając, że diety przysługujące kierowcy z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju są składnikiem dochodu rodziny, o którym mowa w art. 3 pkt 1 lit.c tiret 10 u.s.r. i to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek ich wykazania.

Organ odwoławczy zauważył, że z załączonego do wniosku oświadczenia członka rodziny o dochodzie niepodlegającym opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych osiągniętym w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy wynika, że strona w 2016 r. nie uzyskała dochodu z powyższego tytułu. Stwierdził nadto, że oświadczenie zawiera szczegółowe pouczenie, jakie dochody należy uwzględnić, w tym dochody wskazane w art. 3 pkt 1 lit.c tiret 10 u.s.r.

W podsumowaniu Kolegium wyjaśniło, że przepis ustawy nakazujący zaliczenie do dochodów należności z tytułu nieopodatkowanych diet funkcjonuje niezmiennie od kilkunastu lat i to na stronie ciąży obowiązek wykazania tego dochodu w oświadczeniu stanowiącym integralną część wniosku wszczynającego postępowanie o przyznanie świadczenia wychowawczego.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżący- reprezentowany przez pełnomocnika zaskarżył w całości rozstrzygnięcie Kolegium zarzucając naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 3 pkt 1 lit. c tiret 10 u.s.r. poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na nieprawidłowym przyjęciu, że diety z tytułu zagranicznych podróży służbowych pracownika, nie stanowiące wynagrodzenia za pracę są należnościami związanymi ze stosunkiem pracy, o którym mowa w art. 3 ww. ustawy - podczas gdy diety z tytułu zagranicznych podróży służbowych, otrzymywane przez skarżącego nie stanowią dochodu rodziny, zarówno na gruncie przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, jak i w sensie faktycznym - dieta ma na celu zrekompensować pracownikowi wydatki, poniesione w trakcie podróży służbowej. Wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji organu I i II instancji i przyznanie skarżącemu świadczenia wychowawczego na syna K. S. w okresie od dnia 1 października 2017 r. do 30 września 2018 r. ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa według norm przepisanych.

W uzasadnieniu przedstawił chronologicznie przebieg postępowania. Nie zgodził się z ustaleniami i wywodami Kolegium stwierdzając, że zaskarżona decyzja została obarczona naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 3 pkt 1 lit. c tiret 10 u.s.r. Zdaniem skarżącego, diety wypłacane przez pracodawcę nie powinny być uwzględniane przy obliczaniu dochodu rodziny w myśl przepisów u.s.r., gdyż były one rekompensatą za poniesione koszty pobytu za granicą w trakcie podróży służbowej. Wypłacone kwoty przeznaczane były na koszty wyżywienia skarżącego oraz na drobne i niezbędne wydatki. Nie zgodził się z wywodami Kolegium, które w swoim rozstrzygnięciu przywoływały uzasadnienia wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Gliwicach. Wskazał dalej, że co prawda diety z tytułu zagranicznych podróży służbowych są należnościami związanymi ze stosunkiem pracy, to jednak nie stanowią one dochodu w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych, będąc świadczeniami o jakich mowa w art. 3 pkt 1 lit. C tiret 10 u.s.r. Uznał za trafne stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim w sprawie II SA/Go 1012/09, który stwierdził, iż:"ustawa o świadczeniach rodzinnych, nie budując innej struktury, zasad i kategoryzacji dochodów niż przewidują to przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, odwołuje się do zasad uregulowanych prawem podatkowym dla celów szczególnych związanych z realizowaniem pomocy społecznej. Z tych też względów oraz mając na uwadze widoczną prima facie zbieżność unormowań uznać należy, iż odpowiednikiem należności ze stosunku pracy o jakich mowa w art. 3 pkt 1 lit. c tiret 10 ustawy o świadczeniach rodzinnych są przychody ze stosunku pracy wskazane w przepisie art. 21 ust. 1 pkt 20 u.p.o.f, zgodnie, z którym wolna od podatku dochodowego jest część przychodów osób, o których mowa w art. 3 ust. 1, przebywających czasowo za granicą i uzyskujących przychody ze stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej oraz spółdzielczego stosunku pracy, za każdy dzień pobytu za granicą, w którym podatnik pozostawał w stosunku służbowym, stosunku pracy, pracy nakładczej oraz spółdzielczym stosunku pracy, w kwocie odpowiadającej 30 % diety, określonej w przepisach w sprawie wysokości oraz warunków ustalania należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju, z zastrzeżeniem ust. 15. Różny na tle wskazanych przepisów pozostaje natomiast zakres zwolnienia od podatku dochodowego i wysokość wliczanej do dochodu kwoty - w obu zresztą przypadkach określany przez odniesienie do wysokości diet z tytułu zagranicznych podróży służbowych pracowników państwowej i samorządowej sfery budżetowej."

Niewątpliwie na gruncie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, uzyskana przez skarżącego kwota 51.728,60 zł należność związana ze stosunkiem pracy, stanowiła diety o jakich mowa w art. 21 ust. 1 pkt 16 lit. "a" u.p.d.o.f. Jednakże nie może być ona uznana za należność ze stosunku pracy o jakiej mowa w tiret 10 lit. c pkt 1 art. 3 u.s.r. Taką kwalifikacją mogą być objęte jedynie należności ze stosunku pracy osób fizycznych mających miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, przebywających czasowo za granicą. Jak stwierdził WSA w Gorzowie Wielkopolskim w przywołanym powyżej orzeczeniu: "Zważywszy na brak w ustawie o świadczeniach rodzinnych definicji pojęcia osoba mająca miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, przebywająca czasowo za granic i omówione powyżej powiązanie regulacji art. 3 pkt 1 tejże ustawy z ustawą podatkową w zakresie struktury dochodów oraz zwolnień przedmiotowych, pojęcie to powinno być wykładane z uwzględnieniem jego funkcjonowania w rozumieniu ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych. W myśl art. 3 ust. la ustawy podatkowej za osobę mającą miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej uważa się osobę fizyczną, która: 1) posiada na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej centrum interesów osobistych lub gospodarczych (ośrodek interesów życiowych) lub 2) przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej dłużej niż 183 dni w roku podatkowym. Natomiast pojęcie tzw. pobytu czasowego użyte w treści przepisu art. 21 ust. 1 pkt 20 ustawy o u.p.d.o.f. analizował Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 20 grudnia 2000 r. w sprawie III RN 31/00 ( publik. OSNP 2001/14/456, OSNP-wkł. 2001/9/7, M.Prawn. 2001/11/575, POP 2002/1/10 ). Wskazał w nim, iż skorzystanie podatnika ze zwolnienia podatkowego z art. 21 ust. 1 pkt 20 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych zależne jest od stwierdzenia, że w danym roku podatkowym uzyskiwał on dochody ze stosunku pracy w okresie przebywania czasowo za granicą, przy czym pojęcie tzw. pobytu czasowego należy rozumieć zgodnie z art. 7 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (jednolity tekst: Dz. U. z 1984 r. Nr 32, poz. 174 ze zm.). Sąd Najwyższy wywiódł, iż określone w przepisie art. 21 ust. 1 pkt 20 ustawy podatkowej przesłanki prawne jego stosowania nawiązują wprost do wskazanego już w art. 3 ust. 1 tej ustawy kryterium zamieszkania. Oznacza to, że dopuszczalność skorzystania przez podatnika ze zwolnienia podatkowego, o którym mowa jest w art. 21 ust. 1 pkt 20 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, zależna jest w każdym wypadku od łącznego spełnienia dwóch przesłanek prawnych: po pierwsze - od tego, czy podatnik w danym roku podatkowym przebywał czasowo za granicą; oraz po drugie - od tego, czy w okresie owego czasowego pobytu za granicą uzyskiwał dochody ze stosunku pracy. Przy czym przepis powyższy, jako stanowiący wyjątek od konstytucyjnej zasady powszechności opodatkowania (art. 84 w związku z art. 217 Konstytucji RP), powinien być interpretowany w sposób ścisły. Dlatego przy jego wykładni należy przede wszystkim wziąć pod uwagę to, że pojęcie tzw. pobytu czasowego, w odróżnieniu od tzw. pobytu stałego, oznacza na gruncie prawa polskiego, iż określona osoba fizyczna faktycznie przebywa, czyli zamieszkuje «bez zamiaru zmiany miejsca pobytu stałego, w innej miejscowości pod oznaczonym adresem lub w tej samej miejscowości, lecz pod innym adresem (art. 7 ust. 1 w związku z art. 6 ust. 1 oraz art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych - jednolity tekst: Dz. U. z 1984 r. Nr 32, poz. 174 ze zm.). Uznając powyższe stanowisko Sądu Najwyższego, tym samym skład orzekający nie podziela poglądu wyrażonego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z 20 stycznia 2011 r. w sprawie IV SA/G1 319/10, iż pojęcie "czasowego pobytu za granicą" powinno być rozumiane w znaczeniu potocznym."

Mając na względzie powyższe pełnomocnik stwierdził, że ze względu na charakter pracy skarżący, przebywał za granicą jedynie w związku i przez czas konieczny do wykonania poleceń służbowych pracodawcy, tj. przewozu międzynarodowego, a które to "przebywanie za granicą" miało niewątpliwie charakter podróży, a nie pobytu połączonego z zamieszkiwanie (bez zamiaru zmiany miejsca pobytu stałego), zatrudnieniem i uzyskiwaniem przychodów ze stosunku pracy u zagranicznego pracodawcy. Z tego też względu skarżącego nie można uznać za osobę przebywającą czasowo za granicą, a uzyskane przez niego diety z tytułu zagranicznych podróży służbowych nie podlegały wliczeniu do dochodu jego rodziny. Ponadto dalej cytując uzasadnienie przywołanego orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim skarżący zauważył, że dokonywana w postaci diet, rekompensata zwiększonych lub pełnych kosztów wyżywienia pracownika nie zwiększa dochodu rodziny pracownika, a jedynie go nie uszczupla. Skarżący w ślad za cytowanym stanowiskiem Sądu w Gorzowie Wielkopolskim odwołał się również do stanowiska Trybunału Konstytucyjnego, który dokonując kontroli konstytucyjności przepisów pod kątem zasady równości wyrażonej w art. 32 ust. 1 Konstytucji, wielokrotnie podkreślał, że nakaz jednakowego traktowania podmiotów prawa znajduje zastosowanie w obrębie określonej klasy (kategorii).

Dodatkowo na potwierdzenie stanowiska przedstawionego w skardze wskazał, że kwoty diet są również zwolnione spod egzekucji na mocy art. 831 § 1 pkt 1) kpc. Tym samym mając na uwadze ujęcie systemowe instytucji diety podnieść należy, że nie jest ona traktowana jako dochód osoby/rodziny. Ustawodawca dokonuje wyłączeń spod egzekucji na zasadzie wyjątku, biorąc pod uwagę szczególny charakter tego świadczenia. Potwierdza to zatem stanowisko Skarżącego wskazane w niniejszej skardze.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje:

Stosownie do art.1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. 2018 r., poz. 2107 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to , że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność zaskarżonej decyzji z przepisami prawa materialnego i procesowego , nie zaś według kryterium słuszności .

Na podstawie art.134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2018 r. poz. 3102-dalej "p.p.s.a") Sąd przy rozstrzyganiu sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Mając na uwadze wskazane powyżej kryterium legalności, Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdza, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy M. z dnia [...] r., w przedmiocie uchylenia decyzji z dnia [...] r. przyznającej stronie prawo do świadczenia wychowawczego na rzecz dziecka K. S. w okresie od dnia 1 października 2017 r. do 30 września 2018 r. oraz odmowy przyznania tego świadczenia na rzecz pierwszego dziecka w rodzinie, a to ze względu na przekroczenie kryterium dochodowego.

Zaskarżona decyzja została wydana w trybie wznowienia postępowania. Jako podstawę wznowienia organy wskazały art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., który stanowi , że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie , jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji , nieznane organowi , który wydał decyzję. Wskazany przepis będzie miał zastosowanie, gdy spełnione są łącznie trzy przesłanki : 1) ujawnione okoliczności faktyczne lub nowe dowody, istotne dla sprawy są nowe ; 2) istnienie nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów w dniu wydania decyzji ; 3) nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody nie były znane organowi , który wydał decyzję. Nową okolicznością było uzyskanie w dniu 3 kwietnia 2018 r. r. przez organ I instancji informacji o wysokości diet z tytułu podróży służbowych, niepodlegających opodatkowaniu ani składką ZUS, wypłaconych w 2016 r. przez pracodawcę.

Powodem odmowy przyznania skarżącemu wnioskowanego świadczenia było przekroczenie kryterium dochodowego na członka rodziny.

Materialnoprawną podstawę kontrolowanego rozstrzygnięcia stanowią przepisy ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (poprzednio Dz. U. z 2017 r., poz. 1851, dalej jak dotychczas "ustawa o pomocy"), która wprowadziła świadczenie wychowawcze, jako świadczenie mające na celu częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych. Stosownie do treści art. 1 ust. 2 pkt 1 w związku z ust. 3 ustawy o pomocy, prawo do świadczenia wychowawczego przysługuje obywatelom polskim, jeżeli zamieszkują na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres, w jakim mają otrzymywać świadczenie wychowawcze, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy międzynarodowe o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej. Zgodnie z art. 4 ust. 2 ustawy o pomocy, świadczenie wychowawcze przysługuje matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka. Świadczenie wychowawcze przysługuje osobom, o których mowa w ust. 2, do dnia ukończenia przez dziecko 18 roku życia - art. 4 ust. 3 ustawy o pomocy. Świadczenie wychowawcze przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, w wysokości 500 zł miesięcznie na dziecko w rodzinie - art. 5 ust. 1 ustawy, przy czym stosownie do treści art. 5 ust. 3 ustawy o pomocy świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800 zł. Jeżeli członkiem rodziny jest dziecko niepełnosprawne, świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 1.200 zł (art. 5 ust. 4 ustawy o pomocy).Ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie oznacza to dochód w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych. W tym zakresie trzeba wskazać na art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tj.: Dz. U. z 2017 r. poz. 1952 – dalej "u.s.r."), który zawiera definicję legalną dochodu. Zgodnie z tym przepisem prawnym dochód oznacza - po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób: a) przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2016 r. poz. 2032, z późn. zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne, b) dochód z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, c) inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych. W przypadku tej ostatniej kategorii dochodów ustawodawca określił rodzaje dochodów wchodzące w jej zakres; pośród nich wymienił należności ze stosunku pracy lub z tytułu stypendium osób fizycznych mających miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, przebywających czasowo za granicą - w wysokości odpowiadającej równowartości diet z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju ustalonych dla pracowników zatrudnionych w państwowych lub samorządowych jednostkach sfery budżetowej na podstawie ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz. U. z 2016 r. poz. 1666, 2138 i 2255 oraz z 2017 r. poz. 60 i 962).

Zgodnie z brzmieniem art. 5 ust. 3 ustawy o pomocy, uprawnienie do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko uzależnione jest od wielkości osiąganego w rodzinie wnioskodawcy dochodu. Z tych względów ustalenia organów odnoszące się do tej istotnej dla sprawy kwestii mają podstawowe znaczenie. Dotyczy to zarówno ustaleń w zakresie stanu faktycznego sprawy, jak też ustaleń, co do treści norm prawnych definiujących pojęcie dochodu na potrzeby ustawy. Definicja taka zamieszczona została w art. 3 pkt 1 u.s.r., w którym przy zastosowaniu metody wyliczenia wskazane zostały desygnaty wchodzące w zakres pojęcia "dochód". Wśród nich (art. 3 pkt 1 lit. c tiret 10 u.s.r.) wymienione zostały, jako dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych – należności ze stosunku pracy lub z tytułu stypendium osób fizycznych mających miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, przebywających czasowo za granicą – w wysokości odpowiadającej równowartości diet z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju ustalonych dla pracowników zatrudnionych w państwowych lub samorządowych jednostkach sfery budżetowej na podstawie Kodeksu pracy.

Istotą sporu między organami a skarżącym w kontrolowanej sprawie, stała się interpretacja przedstawionego unormowania dokonana przez organy w postępowaniu zakończonym zaskarżoną decyzją.

W orzecznictwie sądów administracyjnych wyłoniły się dwa odmienne stanowiska, co do treści przywołanego art. 3 pkt 1 lit. c tiret 10 u.s.r.

Jedno, prezentowane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie (wyroki z dnia 2 marca 2009 r., sygn. akt II SA/Go 728/08 i z dnia 19 maja 2011 r., sygn. akt II SA/Go 148/11 publ. w CBOSA).

Drugie stanowisko zaprezentował Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w licznych orzeczeniach (wyrok: z dnia 20 stycznia 2011 r., sygn. akt IV SA/Gl 319/10,z dnia 15 stycznia 2013 r. sygn. akt IV SA/Gl 295/12, z dnia 25 marca 2015 r. sygn. akt IV SA/Gl 394/14, z dnia 15 stycznia 2013 r., sygn. akt IV SA/Gl 295/12 oraz z dnia 26 lutego 2014r., sygn. akt IV SA/Gl 379/13 oraz z dnia 13.02.2018r. sygn. akt IV SA/Gl 1081/17 dostępne w CBOSA) ale także inne sądy administracyjne (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z 9 października 2012 r., sygn. akt II SA/Bd 735/12, czy wyrok WSA w Szczecinie z 24 września 2015 r., sygn. akt II SA/Sz 68/15 – dostępne w CBOSA).

Zgodnie z pierwszym z nich należałoby uznać, iż art. 3 pkt 1 lit. c tiret 10 u.s.r. nie znajduje zastosowania w przypadku diet otrzymywanych przez kierowców transportu międzynarodowego. Wykonując bowiem polecenia służbowe pracodawcy kierowca taki przebywa za granicą jedynie w związku i przez czas konieczny do jego wykonania. To "przebywanie" za granicą ma przy tym charakter podróży, a nie pobytu połączonego z zatrudnieniem i uzyskiwaniem przychodów ze stosunku pracy u zagranicznego pracodawcy. Z tych przyczyn kierowcy transportu międzynarodowego, wykonującego podróż służbową, nie można uznać za osobę przebywającą czasowo a granicą.

Zgodnie z drugim poglądem diety wypłacone kierowcy z tytułu podróży służbowych zaliczają się do należności, o których mowa w art. 3 pkt 1 lit. c tiret 10 u.s.r., jako uzyskane w ramach stosunku pracy i w związku z wykonywaniem pracy poza granicami kraju.

Jak wynika z przytoczonych poglądów różnią się one zasadniczo, co do interpretacji użytego w art. 3 pkt 1 lit. c tiret 10 u.s.r. pojęcia "przebywający czasowo za granicą". przepisy ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2017 r., poz. 1851, dalej ustawa), która wprowadziła świadczenie wychowawcze, jako świadczenie mające na celu częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych.

Wracając do kwestii wliczania diet do dochodu Sąd wskazuje, że w tej sprawie istniała przez kilka lat rozbieżność w orzecznictwie wojewódzkich sądów administracyjnych. Aktualnie jednak kwestia ta nie budzi już wątpliwości ponieważ Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 czerwca 2017 r. sygn. akt I OSK 2410/15 (dostępne CBOSA- http://orzeczenia.nsa.gov.pl) zajął jednoznaczne stanowisko, akceptujące wykładnię przepisów zaliczającą diety do dochodu na gruncie ustawy o świadczeniach rodzinnych i szczegółowo je uzasadnił. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że: "Zaznaczyć trzeba, że pojęcie należności ze stosunku pracy, o jakim mowa w art. 3 pkt 1 lit. c tiret 10 ustawy, jest pojęciem szerszym od przychodów ze stosunku pracy w rozumieniu art. 21 ust. 1 pkt 20 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Zgodnie natomiast z art. 21 ust. 1 pkt 16 lit. a tej ustawy, wolne od podatku dochodowego są diety i inne należności za czas podróży służbowej pracownika, do wysokości określonej w odrębnych ustawach lub w przepisach wydanych przez ministra właściwego do spraw pracy w sprawie wysokości oraz warunków ustalania należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej, z tytułu podróży służbowej na obszarze kraju oraz poza granicami kraju, z zastrzeżeniem ust. 13. Z brzmienia tego przepisu wynika zatem, że przedmiotowe zwolnienie jest limitowane wysokością diet i innych należności za czas podróży służbowej, wynikającą z określonych przepisów regulujących wysokość oraz warunki ustalania należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej, z tytułu podróży służbowej na obszarze kraju oraz poza granicami kraju. Na gruncie ustawy o świadczeniach rodzinnych dla kwestii zaliczenia diet do dochodu istotna jest również wysokość owej należności i do dochodu niepodlegającego opodatkowaniu wlicza się jedynie należności odpowiadające równowartości diet z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju, ustalone dla pracowników zatrudnionych w państwowych i samorządowych jednostkach sfery budżetowej. Dietę w takiej właśnie wysokości, jak ustalono w postępowaniu administracyjnym, uzyskał mąż skarżącej kasacyjnie, wykonując pracę poza granicami kraju jako kierowca.

Kwestię diet przysługujących kierowcom wykonującym przewóz drogowy reguluje art. 21a ustawy o czasie pracy kierowców, wedle którego kierowcy w podróży służbowej, przysługują należności na pokrycie kosztów związanych z wykonywaniem tego zadania służbowego, ustalane na zasadach określonych w przepisach art. 775 § 3-5 ustawy Kodeks pracy. Wskazane przepisy Kodeksu pracy dotyczą natomiast warunków wypłacania pracownikowi należności z tytułu podróży służbowej oraz ustalania diet. Niewątpliwie zatem należności w postaci diet za czas podróży służbowej mieszczą się w pojęciu "należności ze stosunku pracy", gdyż uzyskiwane są w ramach stosunku pracy i w związku z wykonywaniem pracy poza granicami kraju.

Odnotować jeszcze trzeba, że na podstawie art. 775 § 2 Kodeksu pracy wydane zostało rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 29 stycznia 2013 r. w sprawie należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej (Dz. U. poz. 167), zwane dalej rozporządzeniem, regulujące wysokość oraz warunki ustalania należności przysługujących pracownikowi, zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej, z tytułu podróży służbowej na obszarze kraju oraz poza granicami kraju, do którego odsyłają regulacje art. 775 § 3-5 Kodeksu pracy i które odnosi się do dochodów wskazanych w art. 21 ust. 1 pkt 16 lit. a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Zgodnie z § 2 rozporządzenia, z tytułu podróży krajowej oraz podróży zagranicznej, odbywanej w terminie i miejscu określonym przez pracodawcę, pracownikowi przysługują diety oraz zwrot kosztów. W myśl § 13 ust. 1 rozporządzenia, dieta w czasie podróży zagranicznej jest przeznaczona na pokrycie kosztów wyżywienia i inne drobne wydatki, podczas gdy zwrot kosztów, stosownie do § 2 pkt 2 rozporządzenia, odnosi się do kosztów przejazdów, dojazdów środkami komunikacji miejscowej, noclegów, innych niezbędnych udokumentowanych wydatków, określonych lub uznanych przez pracodawcę odpowiednio do uzasadnionych potrzeb. Zauważenia więc wymaga, że to koszty, o których mowa w § 2 pkt 2 rozporządzenia, a nie diety, jak podnosi skarżąca kasacyjnie, stanowią należności przeznaczone na realizację zadania służbowego. Na podstawie § 12 pkt 1 rozporządzenia, który dotyczy czasu podróży zagranicznej, przyjąć natomiast należy, że okres liczony od chwili przekroczenia granicy państwowej w drodze za granicę do chwili jej przekroczenia w drodze powrotnej do kraju odpowiada "czasowi przebywania poza granicami kraju". Uznać w związku z tym trzeba, że przebywanie kierowcy międzynarodowego za granicą, w związku i przez czas konieczny do wykonania zadania służbowego, odpowiada w pełni wskazanemu w art. 3 pkt 1 lit. c tiret 10 ustawy "przebywaniu czasowemu za granicą". (...) W świetle powyższego, brak jest podstaw do kwestionowania poglądu o uznaniu diety - przysługującej kierowcy z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju - za składnik dochodu rodziny, o którym mowa w art. 3 pkt 1 lit. c tiret 10 ustawy. (...) Skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni akceptuje zaprezentowaną w orzecznictwie argumentację, wedle której w ramach założeń ustawy zostało przyjęte, że przy ustalaniu prawa do świadczeń rodzinnych będą brane pod uwagę dochody rodziny uzyskiwane ze wszystkich źródeł. Z tego powodu, przy ustalaniu znaczenia pojęć dochodu i należności ze stosunku pracy, o jakich mowa w art. 3 pkt 1 lit. c tiret 10 ustawy, niezasadne jest odwoływanie się wprost do analogicznych pojęć na gruncie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, w tym w kontekście zwolnień przedmiotowych. Natomiast, jeżeli wolą ustawodawcy było, aby przy ustalaniu prawa do świadczeń wzięto pod uwagę dochody ze wszystkich źródeł, w tym także niepodlegające obowiązkowi podatkowemu, to pojęcie "należności ze stosunku pracy" winno się traktować równie szeroko, przyjmując, że są to wszystkie płatności uzyskiwane przez pracownika w ramach stosunku pracy. Skoro ustawodawca literalnie włączył do pojęcia dochodu również przychody nieopodatkowane, to bez znaczenia dla wykładni tego zapisu pozostaje, że należności te nie stanowią przychodu podlegającego opodatkowaniu w rozumieniu ustawy o podatku od osób fizycznych. W orzecznictwie słusznie też zauważono, że przepisy prawne nie dają podstaw do ograniczenia pojęcia dochodu w rozumieniu ustawy wyłącznie do przysporzeń w rozumieniu przepisów podatkowych. Dochód, o jakim mowa w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych, służy bowiem nałożeniu na podatnika obciążenia daniną publiczną. Inaczej jest w przypadku ustawy o świadczeniach rodzinnych. W tej sytuacji nie chodzi o pozbawienie osoby części jej dochodów przez władzę publiczną, lecz o ograniczenie zakresu świadczonej pomocy, w sposób wynikający z kryterium dochodowego przyjętego przez prawodawcę (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 5 kwietnia 2017 r., sygn. akt IV SA/Gl 956/16, dostępny CBOSA - http://orzeczenia.nsa.gov.pl)".

Wojewódzki Sąd Administracyjny zwraca uwagę, iż ustawa o świadczeniach rodzinnych stanowi autonomiczną regulację prawną, a interpretacja użytych w niej pojęć posiadających znaczenie nadane na użytek tego aktu, przede wszystkim uwzględniać musi cele, dla których akt ten powołano do życia. W związku z tym, dokonując wykładni kontrowersyjnego art. 3 pkt 1 lit. c tiret 10 u.s.r. należy w tym zakresie odnieść się do treści uzasadnienia projektu ustawy o świadczeniach rodzinnych, w którym przedstawiono podstawowe jej cele i założenia. Stwierdzono tam, iż celem projektu ustawy jest budowa nowego, wyraźnie odrębnego systemu świadczeń rodzinnych, a w ramach założeń zostało wskazane, iż przy ustalaniu prawa do świadczeń rodzinnych będą brane pod uwagę dochody rodziny uzyskiwane ze wszystkich źródeł (druk sejmowy nr 1555 z 2003 r.) Zauważyć należy, że wolą ustawodawcy było, by przy ustalaniu prawa do świadczeń wzięto pod uwagę dochody ze wszystkich źródeł, a w tym także niepodlegające obowiązkowi podatkowemu, to pojęcie "należności ze stosunku pracy (...) osób fizycznych mających miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej" potraktować szeroko, przyjmując, iż są to wszystkie uzyskiwane przez pracownika, w ramach stosunku pracy, płatności. Bez znaczenia dla wykładni tego zapisu pozostaje, iż należności te nie stanowią wynagrodzenia w rozumieniu Kodeksu pracy, czy przychodu podlegającego opodatkowaniu w rozumieniu ustawy o podatku od osób fizycznych. Słusznie zatem, ustalając dochód rodziny skarżącego, jako jego składnik uznano otrzymywane przez skarżącego należności ze stosunku pracy uzyskiwane na pokrycie kosztów związanych z zagraniczną podróżą służbową.

Dane w zakresie rodzaju i wysokości należności wypłaconych skarżącemu w 2016 r. wynikają wprost z zaświadczenia pracodawcy skarżącego. Informacje te są precyzyjne. Mając przy tym na uwadze charakter pracy kierowcy na trasach międzynarodowych wskazany dokument nie budzi podejrzeń co do zgodności podanych w nich informacji z rzeczywistością. W ramach swobodnej oceny dowodów przewidzianej w art. 80 K.p.a., organy miały pełne podstawy do dokonania ustaleń w oparciu o te dokumenty. W przypadku skarżącego diety stanowiły dochód za 2016 r., a ich wysokość spowodowała znaczne przekroczenie kryterium dochodowego upoważniającego do otrzymywania świadczeń rodzinnych.

Organy administracji orzekające w sprawie ustaliły wszystkie istotne okoliczności i dokonały prawidłowej oceny całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, czemu dały wyraz w uzasadnieniu wydanych w sprawie decyzji.

Wobec powyższego, zdaniem Sądu, nie można skutecznie zarzucić organom administracji obu instancji naruszenia prawa które to naruszenie miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd również z urzędu nie dopatrzył się naruszenia zasad postępowania administracyjnego, jak również przepisów prawa materialnego.

W tym stanie rzeczy, skoro zaskarżona decyzja spełnia wymogi legalności na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji.