Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 183/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2022-05-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 7 art. 77 par. 1 art. 107 par. 3 art. 138 par. 1 pkt 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: ust. 5art. 35 ust. 1 pkt 1 lit. a art. 51 ust. 4 ust. 5
journal: Dz.U. 2020 poz 1333
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
article: par. 12 ust. 1 ust. 2
journal: Dz.U. 2019 poz 1065
law: Rozporządzenie Miniistra Infrastruktury  z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich  usytuowanie - tekst jedn.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c art. 200 art. 205 par. 2
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Grossmann Sędzia WSA Maria Grzymisławska-Cybulska Asesor sądowy WSA Sebastian Michalski (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 maja 2022 r. sprawy ze skargi D. W. na decyzję Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2022 r. nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego zamiennego i zobowiązanie do uzyskania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie, 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Inspektor Nadzoru Budowlanego na rzecz D. W. kwotę [...]zł (słownie: [...]) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Turku, decyzją z dnia [...] sierpnia 2021 roku (nr [...]), zatwierdził projekt budowlany zamienny budynku mieszkalnego jednorodzinnego zlokalizowanego na działce ewid. nr [...] w m. K. gm. W. sporządzony przez technika budowlanego S. M.; jednocześnie organ zobowiązał E. P. i E. P. (aktualnych właścicieli, następców prawnych inwestora) do uzyskania pozwolenia na użytkowanie wskazanego budynku.

Z uzasadnienia decyzji wynika, że w dniu [...] stycznia 2018 roku z urzędu wszczął postępowanie administracyjne w sprawie legalności budynków położonych na działce ewid. nr [...] w m. K. gm. W..

Nieruchomość jest zabudowana: budynkiem mieszkalnym (wybudowany na podstawie decyzji nr [...] z dnia [...] sierpnia 1955 roku), który został rozbudowany w oparciu o decyzję nr [...] z dnia [...] marca 1987 roku, budynkiem inwentarskim wybudowanym na podstawie decyzji nr [...] z dnia [...] maja 1969 roku oraz stodołą, która powstała w okresie budowy budynku mieszkalnego, tj. około 1955 roku.

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego rozdzielił sprawę dotyczącą zabudowy wskazanej nieruchomości na trzy postępowania i prowadził postępowanie w sprawie legalności budynku mieszkalnego ([...]), postępowanie w sprawie legalności dobudowy budynku mieszkalnego ([...]) oraz postępowanie w sprawie legalności budynku inwentarskiego i stodoły ([...]).

Budynek mieszkalny został wybudowany niezgodnie z projektem zatwierdzonym decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 1955 roku w zakresie projektu zagospodarowania działki. Projekt zakładał usytuowanie budynku w odległości 3m od granicy, a budynek został wybudowany przy samej granicy.

Na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku - Prawo budowlane (Dz. U. 2020, poz. 1333 ze zm.) organ zobowiązał inwestorów (E. P., E. P.) do przedłożenia projektu budowlanego zamiennego.

W dniu [...] czerwca 2021 roku, po usunięciu niezgodności projektu z wymaganiami określonymi w rozporządzeniu Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 25 kwietnia 2021 roku w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego (Dz.U. 2018, poz. 1935), inwestorzy przedłożyli Projekt Budowlany Zamienny.

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził:

- zgodność projektu z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (Uchwała Nr [...] Rady Gminy W. z dnia [...] marca 2013 roku w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy W. - podobszar I),

- zgodność projektu zagospodarowania działki z przepisami w tym z przepisami techniczno-budowlanymi,

- kompletność projektu budowlanego i posiadanie wymaganych opinii, uzgodnień, pozwoleń i sprawdzeń,

- wykonanie projektu przez osobę posiadającą wymagane uprawnienia budowlane i legitymująca się zaświadczeniem aktualnym na dzień opracowania projektu.

Inspektor Nadzoru Budowlanego, decyzją z dnia [...] stycznia 2022 roku (nr [...]), po rozpoznaniu sprawy w trybie odwoławczym, utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że projekt budowlany sporządziła osoba która posiada wymagane uprawnienia budowlane. Budynek mieszkalny jest zlokalizowany na terenie oznaczonym w planie zagospodarowania przestrzennego symbolem MNU, dla którego plan ustala przeznaczenie pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną i usługową. Stosunek powierzchni zabudowy jaki i powierzchni biologicznie czynnej jest zgodny z obowiązującym MPZP.

W zakresie posadowienia budynku na działce WINB uznał za prawidłowe pomiary uprawnionego geodety, który określił, że budynek jest oddalony od granicy działki o 50cm.

Organ odwoławczy wyjaśnił przy tym, że w dacie orzekania przez organy nadzoru budowlanego § 12 rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 roku w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie wskazywał, że budynek na działce budowlanej należy sytuować w określonej odległości od granicy działki, tj. 4m w przypadku budynku zwróconego ścianą z oknami lub drzwiami w stronę granicy, lub 3m w przypadku budynku zwróconego ścianą z oknami lub drzwiami w stronę granicy ścianą bez okien oraz drzwi. Organ zaznaczył jednak, że działka sąsiednia nr [...] jest działką rolną, na której nie znajduje się żadna zabudowa, lecz uprawa. Z kolei przepisy archiwalne powołanego rozporządzenia (2002-2017), które obowiązywały już w czasie istnienia budynku mieszkalnego na działce nr [...] zakładały możliwość usytuowania takiego obiektu budowlanego przy granicy działek, gdy sąsiednia działka była działką rolną.

Organ wskazał ponadto, że w ścianie od granicy działek nr [...] oraz nr [...] znajduje się okno, wobec którego toczyło się postępowanie administracyjne zakończone decyzją z dnia [...] stycznia 1987 roku (nr [...]). Z uzasadnienia decyzji wynika, że roboty budowlane były konieczne z uwagi na polepszenie warunków mieszkaniowych, funkcjonalności mieszkania oraz stworzenie odpowiednich warunków użytkowych, a w szczególności potrzeby oświetleniowe. W ocenie WINB skoro w 1987 roku zalegalizowano okno w granicy w/w działek, to już w tamtym postępowaniu administracyjnym organ musiał przyjąć, iż lokalizacja budynku jest zgodna z obowiązującymi wówczas przepisami.

D. W. (właściciel działki nr [...]), reprezentowany przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego, skorzystał z prawa skargi do sądu administracyjnego.

Strona skarżąca zażądała stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji jako wydanej bez podstawy prawnej oraz z rażącym naruszeniem prawa, ewentualnie uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, a także zasądzenia zwrotu kosztów postępowania.

W ocenie skarżącego kwestionowana decyzja narusza:

1) przepisy art. 51 ust. 4 w związku z art. 51 ust. 1 pkt 3 oraz art. 35 ust.1-5 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku Prawo budowlane (Dz. U. 2020, poz. 1333 ze zm.) poprzez ich błędne zastosowanie wyrażające się utrzymaniem w mocy decyzji organu I instancji zamiast jej uchylenia oraz orzeczenia o odmowie zatwierdzenia projektu budowlanego zamiennego,

2) art. 51 ust. 5 ustawy - Prawo budowlane poprzez jego niezastosowanie, a tym samym brak wydania nakazu rozbiórki spornego budynku mieszkalnego,

3) §12 rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 roku w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. 2019, poz. 1065 ze zm.) poprzez brak wydania nakazu rozbiórki spornego budynku,

4) art. 2 i art. 7 Konstytucji RP poprzez ich niezastosowanie,

5) art. 6, art. 7, art. 8 w związku z art. 77 § 1 K.p.a. poprzez brak zebrania oraz brak rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i niepodjęcie kroków zmierzających do wyjaśnienia stanu faktycznego oraz prawidłowego załatwienia sprawy,

6) art. 6, art. 7, art. 8 w związku z art. 80 K.p.a. poprzez brak zbadania okoliczności stanowiących podstawę do utrzymania w mocy decyzji organu I instancji,

7) art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 K.p.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia decyzji w sposób pobieżny bez szczegółowego omówienia aktualnie obowiązujących przepisów prawa, na podstawie których organ uznał, że przedłożony projekt zamienny zasługiwał na zatwierdzenie,

8) art. 138 § 1 pkt 1 pkt 2 oraz § 2 K.p.a. poprzez błędne ich zastosowanie, gdyż na podstawie prawidłowej oceny zebranych dowodów oraz prawidłowej wykładni przepisów prawa nie należało utrzymywać w mocy decyzji organu I instancji, a należało ją uchylić i wydać rozstrzygnięcie o odmowie zatwierdzenia projektu budowlanego zamiennego, ewentualnie uchylić decyzję PINB i przekazać temu organowi sprawę do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu skargi, jej autor wskazała, że organ powinny odmówić zatwierdzenia projektu budowlanego z uwagi na to, że budynek jest posadowiony 30cm lub 50cm od granicy z działką nr [...] należącą do skarżącego, a na dodatek w ścianie zwróconej w stronę tej granicy znajdują się dwa okna.

Do legalizacji całego budynku nie może prowadzić to, że w [...] roku rzekomo zalegalizowano jedno z okien, co nie jest pewne, bo w aktach sprawy znajduje się wyłącznie kopia tej decyzji. Zatem nie wiadomo, czy decyzja jest ostateczna. Nie wiadomo także, którego z dwóch okien znajdujących się w ścianie od stornu granicy wskazana decyzja dotyczy, bo brak jest akt tej sprawy. Ponadto zalegalizowanie jednego okna nie świadczy o legalności drugiego oraz o legalności położenia całego budynku.

Projekt budowlany zamienny powinien być przygotowany zgodnie z aktualnie obowiązującymi przepisami prawa, w tym przepisami techniczno-budowlanymi. Nie można dokonywać jego oceny przez pryzmat przepisów nieobowiązujących aktualnie oraz nieobowiązujących w dacie prowadzenia robót budowlanych. Budynek został wybudowany w sposób sprzeczny z obowiązującym w trakcie jego budowy art. 178 rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 16 lutego 1928 roku o prawie budowlanym i zabudowaniu osiedli (Dz. U. z 1939 r. Nr 34, poz. 216 ze zm.), który stanowi, że budynki winny być wznoszone bezpośrednio przy granicy działki, albo w odległości trzech metrów od granicy.

Zaskarżona decyzja nie spełnia wymagań z art. 107 § 3 K.p.a. Skoro WINB utrzymał w mocy rozstrzygniecie organu I instancji, to powinien wyjaśnić powołując aktualne przepisy, dlaczego uznaje, ż przedłożony projekt zamienny nie jest sprzeczny z przepisami. Organy administracji publicznej mają obowiązek działać na podstawie i w granicach prawa. Utrzymanie w mocy oczywiście wadliwej decyzji organu I instancji, chroniącej interesy strony, która w sposób rażący naruszyła przepisy prawa budowlanego, negatywnie wpływa na prawa skarżącego dotyczące możliwość zagospodarowania przez niego swojej nieruchomości.

Inspektor Nadzoru Budowlanego zażądał oddalenia skargi oraz podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu kwestionowanej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie określonym art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 roku o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. 2020, poz. 1842 ze zm.). W świetle tego przepisu Przewodniczący może zarządzić rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, jeżeli uzna, że przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w takich sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Zgoda strony na rozpoznanie sprawy w tym trybie nie jest konieczna.

Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej; kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2021, poz. 137).

Realizując zadania wymiaru sprawiedliwości sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie - art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2019, poz. 2325 ze zm. dalej w skrócie: "P.p.s.a."). Uwzględniając skargę na decyzję Sąd uchyla ten akt w całości albo w części na warunkach określonych w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c P.p.s.a., względnie stwierdza jego nieważności, gdy spełnione są przesłanki wskazane w art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. albo stwierdza wydanie decyzji z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 3 P.p.s.a.).

Skarga okazała się uzasadniona, aczkolwiek nie wszystkie poniesione w niej zarzuty i żądania mają usprawiedliwione podstawy.

Inspektor Nadzoru Budowlanego już w decyzji wydanej w ramach kontrolowanej sprawy administracyjnej dnia [...] września 2018 roku (nr [...]) przyjmował, że istota rozpoznawanej sprawy nie dotyczy samowoli budowlanej, tj. wybudowania budynku mieszkalnego bez pozwolenia na budowę. WINB podkreślał, że sporny obiekt budowlany powstał w oparciu o decyzję Architekta Powiatowego Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w T. nr [...] z dnia [...] sierpnia 1955 roku. Budynek mieszkalny planowany do wybudowania na działce nr [...] miał posiadać wymiary 10m długości i 8m szerokości oraz winien zostać posadowiony: 15m od szosy, 3m od działki E. W. (obecnie działka nr [...]) oraz 5m od działki S. T. (obecnie działka [...]). Jednak obiekt o powyższych wymiarach powstał w innym miejscu na działce nr [...], bo 50cm (według skarżącego oraz pierwotnych ustaleń PINB 30cm) od granicy z działką E. W. (obecnie działka nr [...]); szczyt spornego budynku położony przy granicy z działką nr [...] oddalony jest od szosy 11,2m, a drugi szczyt budynku oddalony jest od szosy 9,20m.

Mają na uwadze powyższe WINB przyjmował, że w rozpoznawanej sprawie wyjaśnienia i rozstrzygnięcia wymaga kwestia posadowienia spornego budynku mieszkalnego na działce nr [...] w innym miejscu niż określone w projekcie budowlanym. Organ wyjaśniał przy tym, że ujawnione naruszenie prawa budowlanego należy rozpoznawać, jako istotne odstępstwo do projektu budowlanego zatwierdzonego decyzją z dnia [...] sierpnia 1955 roku (nr [...]). Jednocześnie, zgodnie z zapisami zawartymi we wskazanej decyzji, WINB zobowiązał organ nadzoru budowlanego pierwszej instancji do wyjaśnienia, czy po ukończeniu robót budowlanych polegających na budowie domu mieszkalnego inwestor wystąpił z podaniem celem uzyskania pozwolenia na użytkowanie budynku.

Wójt Gminy W. , pismem z dnia [...] czerwca 2019 roku, w odpowiedzi na zapytanie PINB dotyczące udzielenia pozwolenia na użytkowanie budynków mieszkalnego i inwentarskiego posadowionych na działce nr [...], wyjaśnił, że w zasobach archiwalnych nie posiada przedmiotowych decyzji i nie może potwierdzić ich prawomocności.

W opisanym powyżej stanie kontrolowanej sprawy Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w T. , decyzją [...] września 2019 roku (nr [...]), skierowaną do E. P. i E. P. (aktualnych właścicieli nieruchomości, następców prawnych inwestora), do sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zmiennego budynku mieszkalnego na działce nr [...] uwzględniającego zmiany wynikające z istotnego odstąpienia od projektu budowlanego oraz wykonania określonych czynności lub robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. Inspektor Nadzoru Budowlanego, decyzją z dnia [...] listopada 2019 roku (nr [...]), utrzymał w mocy wskazane rozstrzygniecie organu I instancji.

Sąd nie ujawnił ani faktycznych, ani prawnych podstaw do kwestionowania wskazany powyżej okoliczności kontrolowanej sprawy.

Powyższe ustalenia znajdują potwierdzenie w materiale dowodowym włączonym do akt administracyjnych (decyzja z dnia [...] sierpnia 1955 roku wraz z uzasadnieniem, planem zagospodarowania działki i rysunkami architektonicznymi budynku). Przyjęte przez WINB w 2018 roku oceny prawne pozostają aktualne na etapie niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego, a także są bezsporne pomiędzy stronami (skarżący, organ, uczestnicy postępowania).

Kwestionowana skargą decyzja została wydana z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2021, poz. 735 ze zm.; dalej w skrócie "K.p.a.") w związku z art. 35 ust. 1 pkt 1 lit. a oraz art. 51 ust. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku Prawo budowlane (Dz. U. 2020, poz. 1333) oraz §12 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 roku w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. 2019, poz. 1065 ze zm.).

W uzasadnieniu decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego zamiennego Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego zawarł jedynie ogólne stwierdzenia dotyczące sporządzenia projektu przez osobę posiadającą wymagane uprawnienia budowlane, kompletność projektu budowlanego, a także jego zgodność z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz zgodność projektu zagospodarowania działki z przepisami techniczno-budowlanymi. Ocena o zgodności projektu zamiennego z przepisami prawa w żadnym zakresie nie została odniesiona do treści miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, czy innych powszechnie obowiązujących przepisów prawa. PINB nie przedstawił własnej oceny prawnej w kwestiach spornych pomiędzy stronami postępowania administracyjnego.

Ze stanowiskiem PINB nie zgodził się D. W. (właściciel działki nr [...]), który już w odwołaniu wskazał, że budynek posadowiony został 30cm od granicy z jego nieruchomością, a w ścianie zwróconej w stronę granicy znajdują się dwa okna.

Odwołujący się podniósł, że powyższy stan rzeczy jest sprzeczny z treścią §12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 roku w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Przepis nie dopuszcza sytuowania budynku w odległości 30cm, czy też 50cm, od granicy z działką sąsiednią niezależnie od tego czy w ścianie zwróconej w stronę granicy z działką sąsiednią znajdują się otwory okienne, czy też nie. Strona zaznaczyła, że uzasadnienie decyzji jest pobieżne, a organ nie zbadał kwestii, czy projekt zamienny spełnia wymagania określone w przepisach prawa.

Porównanie argumentacji zawartej w uzasadnieniu zarzutów sformułowanych w odwołaniu z treścią uzasadnienia zaskarżonej decyzji WINB doprowadziło Sąd do przekonania, że istota zarzutów stawianych w odwołaniu nie została rozstrzygnięta także przez organ odwoławczy.

Odwołujący się precyzyjnie wskazał, że sprzeczność pomiędzy przedłożonym projektem zamiennym a treścią przepisów prawa wyraża się brakiem prawnej możliwości lokalizacji spornego budynku mieszkalnego w odległości 30-50cm od granicy działki, tj. od granicy pomiędzy działkami nr [...] i nr [...]. Tak sformułowany zarzut, niewątpliwie warunkujący dopuszczalność zatwierdzenia projektu zamiennego, w ocenie Sądu nie został rozpoznany, rozstrzygnięty oraz omówiony w uzasadnieniu decyzji WINB w sposób, który pozwala na wyrokowanie o oddaleniu skargi.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że do akt administracyjnych kontrolowanej sprawy włączony został materiał dowodowy w postaci wyciągu z treści uchwały Rady Gminy W. Nr [...] z dnia [...] marca 2013 roku w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy W. - podobszar I. We wskazanym dokumencie kolorem zielonkawym oznaczona została, między innymi, treść § 12 pkt 7 wskazanej uchwały. Zgodnie z treścią tak oznaczonego zapisu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego "na działkach o szerokości mniejszej niż 22,0m dopuszcza się lokalizację budynków bezpośrednio przy granicy z działką sąsiednią lub w odległości 1,5m od tej granicy, niezależnie od ustaleń zawartych w ustaleniach szczegółowych".

Tymczasem treść uzasadnienia decyzji żadnego z organów rozstrzygających kontrolowaną sprawę nie ujawnia stanowiska odnośnie oceny powyżej przedstawionego stanu prawnego w kontekście usytuowania spornego budynku na działce nr [...]. Organy nie wyjaśnił czy i ewentualnie jakie znaczenia ma wskazany powyżej zapis miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla przyjęcia stanowiska o zgodności usytuowania spornego budynku mieszkalnego z przepisami rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 roku w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego ograniczył się do stwierdzenia, że projekt budowlany zamienny jest zgodny z planem miejscowym, a w uzasadnieniu decyzji nie przedstawił żadnej argumentacji o zakresie analizy zgodności projektu zamiennego z zapisami planu zagospodarowania przestrzennego, czy przepisów techniczno-budowlanych.

Natomiast Inspektor Nadzoru Budowlanego pomimo jednoznacznej treści zarzutów odwołania wyjaśnił jedynie, że budynek mieszkalny jest zlokalizowany na terenie przeznaczonym pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną i usługową, a stosunek powierzchni zabudowy oraz powierzchni biologicznie czynnej jest zgodny planem miejscowym.

W ten sposób organ odwoławczy także całkowicie pominął w uzasadnieniu wydanej decyzji kwestię znaczenia zapisów miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla oceny legalności, spornej pomiędzy stronami, lokalizacji budynku mieszkalnego 30-50cm od granicy z działką skarżącego. W tym stanie rzeczy niemożliwa okazała się weryfikacja zaskarżonej decyzji w zakresie tego, które przepisy w ocenie organów stanowią o możliwości zalegalizowana, zatwierdzenia usytuowania spornego budynku mieszkalnego w miejscu wskazanym w projekcie zamiennym.

Z uwagi na powyższe brak jest postaw do formułowania stanowiska, że zatwierdzenie przedłożonego projektu zamiennego, przewidującego lokalizację spornego budynku 50cm od granicy działki, zostało rozważone/ocenione oraz wyjaśnione stronom w uzasadnieniu decyzji przez pryzmat zapisów miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz warunków technicznych dotyczących sytuowania budynków na działce budowlanej.

Jeśli nawet przyjąć, że przedstawione w projekcie zamiennym usytuowanie spornego budynku należy kwalifikować, jako "bezpośrednio przy granicy działki budowlanej/przy granicy z działką sąsiednią", to zaskarżona decyzja wymyka się weryfikacji w zakresie materialnoprawnej legalności wydanego rozstrzygnięcia, bo kontrola sądowa nie może polegać na zastąpieniu organu administracji publicznej w realizacji obowiązku oceny prawnej okoliczności faktycznych kontrolowanej sprawy.

Przedmiotem postępowania sądowoadministracyjnego nie jest, i nie może być, wyręczanie organów administracji publicznej w załatwianiu spraw administracyjnych (R. Hauser, J. Drachal, E. Mzyk "Dwuinstancyjne sądownictwo administracyjne - omówienie podstawowych zasad i instytucji procesowych" Warszawa - Zielona Góra 2003, str. 22).

Analiza dokumentów włączonych do akt sprawy jednoznacznie potwierdza istnienie dwóch otworów okiennych w ścianie zwróconej w stronę granicy z działką skarżącego. Taki stan rzeczy potwierdza dokumentacja techniczna spornego budynku załączona do decyzji z dnia 2 sierpnia 1955 roku, dokumentacja fotograficzna wykonana w toku kontroli przeprowadzanych na potrzeby niniejszej sprawy, a także opis techniczny budynku wraz z częścią graficzną załączony do projektu zamiennego, gdzie w elewacji północnej zaznaczono dwa otwory okienne.

Autor skargi trafnie zatem wskazuje, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zawarta została argumentacja dotycząca tylko jednego z dwóch otworów okiennych umiejscowionych w ścianie spornego budynku zwróconej w stronę granicy z działką nr [...].

Podkreślić przy tym należy, że w aktach administracyjnych przekazanych wraz ze skargą Sąd nie ujawnił decyzji z dnia [...] stycznia 1987 roku (nr [...]) wskazywanej w uzasadnieniu decyzji przez organ odwoławczy, jako akt legalizacji dla istnienia jednego z dwóch otworów okiennych w ścianie spornego budynku zwróconej w stronę granicy z działką skarżącego, a oddalonej od tej granicy o 50cm.

Z kolei w uzasadnieniu decyzji WINB z dnia [...] listopada 2019 roku (k. 178 akt administracyjnych) przywołane zostały okoliczności dotyczące prowadzenia postępowania administracyjnego w sprawie okna wstawionego w szczycie spornego budynku mieszkalnego (decyzja PINB z dnia [...] sierpnia 2018 roku, decyzja WINB z dnia [...] lutego 2019 roku oraz wyrok WSA w Poznaniu z dnia 28 sierpnia 2019 roku o sygn. akt IV SA/Po 336/10). Porównanie powołanych okoliczności z argumentacją skargi dotyczącą legalizacji tylko jednego z otworów okiennego (decyzja z dnia [...] stycznia 1987 roku, nr [...]) nakazuje przypuszczać, że toczyły się postępowania administracyjne dotyczące obu otworów okiennych w ścianie zwróconej w stronę granicy z działką skarżącego. Powyższe nie zostało jednak ani udokumentowane w aktach sprawy, ani omówione w uzasadnieniu żadnej z wydanych decyzji w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego zamiennego

Niewątpliwie kwestią istotną materialnoprawnie z punktu widzenia sytuowania budynku na działce budowlanej jest okoliczność występowania okien lub drzwi w ścianie zwróconej w stronę granicy.

W konsekwencji niedostateczny stopień rozpoznania kwestii legalizacji otworów okiennych, braki udokumentowania takich okoliczności w aktach administracyjnych oraz brak oceny prawnej tych kwestii wyrażonej przez organy w uzasadnieniu decyzji stanowią o istotnym naruszeniu art. 7, art. 77 § 1 art. 107 § 3 K.p.a., co powoduje, że także prowadzą do konieczność usunięcia z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji, bo taki stan rzeczy może mieć istotny wpływ na wynika sprawy.

Sąd uznaje jednak, że brak jest podstaw do przyjmowania stanowiska o wydaniu zaskarżonej decyzji bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 2 K.p.a.).

Zarzut braku podstawy prawnej do wydania kwestionowanej decyzji jest całkowicie chybiony, gdyż w treści art. 51 ust. 4 ustawy - Prawa budowlanego ustawodawca expressis verbis ustanowił kompetencję do wydawania decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego zamiennego, jako swoistego aktu legalizacji samowoli budowlanej o charakterze istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego w rozumieniu art. 36a ust. 5 pkt 1 ustawy - Prawo budowlane.

Skarżony organ trafnie wyjaśnił już w uzasadnieniu decyzji z dnia 15 listopada 2019 roku, że tryb naprawczy określony w art. 50-51 ustawy - Prawo budowlane z 1994 roku ma również zastosowanie do inwestycji wykonanych na podstawie pozwolenia na budowę wydanego w oparciu o przepisy ustawy - Prawo budowlane z 1974 roku (lub wcześniejszych), jeśli od warunków tego pozwolenia odstąpiono.

Sąd nie podziela stanowiska o rażącym naruszeniu prawa, które miałoby polegać na tym, że kontrolowane rozstrzygnięcie zostało wydane w oparciu o nieobowiązujące przepisy prawa, które przez to nie mogły znaleźć zastosowania do rozstrzygnięcia kontrolowanej sprawy.

Wskazać zatem należy, że przepis art. 36a ust. 3 ustawy - Prawo budowlane expressis verbis normuje kwestię zmiany decyzji o pozwoleniu na budowę i stanowi lex specialis w stosunku do art. 155 K.p.a., wyłączając jego zastosowanie w postępowaniu, którego przedmiotem jest zmiana decyzji o pozwoleniu na budowę z uwagi na konieczność istotnego odstąpienia od zatwierdzonego pierwotnie projektu budowlanego lub innych warunków zawartych w uprzednio wydanej decyzji (wyrok WSA w Lublinie z 3.02.2022 r., II SA/Lu 800/21, LEX nr 3339945).

Dostrzegać więc należy, że przesłanką aktualizującą stosowanie art. 36a ust. 3 ustawy - Prawo budowlane nie jest stan samowoli budowlanej. Dostrzegać ponadto należy, że już tylko w sytuacji prawnej samej zmiany pozwolenia na budowę, tj. bez kontekstu samowoli budowlanej, ustawodawca nakazuje przepisy art. 32-35 ustawy - Prawo budowlane stosować odpowiednio do zakresu tej zmiany.

Skoro decyzja o zatwierdzeniu projektu zamiennego wydawana na podstawie art. 51 ust. 4 ustawy - Prawo budowlane jest aktem administracyjnym, którego celem jest likwidacja stanu samowoli budowlanej o przejawach "istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę", to legalizacja spornego budynku dokonywana poprzez akt zatwierdzenia projektu budowlanego zamiennego nie może pomijać, że sporny budynek został wybudowany w latach pięćdziesiątych ubiegłego stulecia, w oparciu o pozwolenie na budowę wydane na podstawie rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 16 lutego 1928 roku o prawie budowlanym i zabudowaniu osiedli (Dz. U. z 1939 r. Nr 34, poz. 216 ze zm.), a przepisy prawa budowlanego ulegały zmianie już po zakończeniu budowy.

Sąd uznaje, że w takich okolicznościach nie można a priori wykluczać konieczności uwzględniania stanu prawnego obowiązującego począwszy od daty wybudowania spornego budynku. Decyzja o rozbiórce jest rozstrzygnięciem wydawanym w ostateczności, co wymaga uprzedniego jednoznacznego ustalenia stanu samowoli budowlanej oraz jednoznacznego ustalenia stanu braku możliwości jej zalegalizowania, w tym poprzez doprowadzenie do stanu zgodnego z prawem.

Okoliczność, że stan spornego obiektu budowlanego nie odpowiada wzorcowi ustalonemu prawem obowiązującym na dzień wydawania skarżonej decyzji nie jest okolicznością wystarczając do zablokowania zatwierdzenia projektu budowlanego zamiennego oraz okolicznością wystarczającą do wydania decyzji o rozbiórce. Z regulacji prawnych dotyczących prawa zabudowy nieruchomości nie da się wywieść zasady nakazującej dostosowanie stanu obiektów wybudowanych wcześniej do stanu przewidzianego w przepisach, które weszły w życie po zakończeniu budowy.

W ocenie Sądu, na gruncie przepisów naprawczych/legalizacyjnych, które warunkują rozstrzygnięcie o zatwierdzeniu projektu zamiennego, aktualna pozostaje argumentacja, że inwestor (następca prawny inwestora) nie może ponosić negatywnych konsekwencji sprowadzonych na niego jedynie datą wszczęcia postępowania legalizacyjnego oraz datą zakończenia tego postępowania.

W konsekwencji kwestią istotną dla zgodnego z prawem załatwienia kontrolowanej sprawy naprawczej są okoliczność związane z wydaniem decyzji legalizującej sporne otwory okienne lub decyzji umarzającej postępowanie w przedmiocie likwidacji otworów okienny, a także istotny może okazać się stan prawny obowiązujący od daty wybudowaniu spornego budynku do daty wydania zaskarżonej decyzji.

Z powyższych względów Sąd nie podziela argumentacji skargi sugerującej, że udokumentowany w aktach administracyjnych obraz/stan kontrolowanej sprawy administracyjnej uzasadniał uchylenie decyzji PINB, orzeczenie o odmowie zatwierdzenia projektu zamiennego oraz wydanie nakazu rozbiórki spornego budynku mieszkalnego. Na obecnym etapie postępowania brak jest przesłanek dla stwierdzenia naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 i pkt 2 K.p.a. w związku z art. 51 ust. 5 ustawy - Prawo budowlane.

Przystępując do ponownego rozpoznania sprawy WINB usunie wyliczone powyżej uchybienia prawnoprocesowe w szczególności poprzez włączenie do akt sprawy pełnego materiału dowodowego wymaganego dla wyczerpującej oceny legalności usytuowania spornego budynku przy granicy z działka nr [...] oraz zwróconego do tej granicy ścianą z dwoma otworami okiennymi.

Organ będzie miał również na uwadze, że ewentualne zatwierdzenie projektu budowlanego zamiennego powinna uzasadniać pełna ocena prawna okoliczności sprawy dokonana przez organ, która ma przy tym realizować nakaz wyrażony w art. 11 K.p.a. w kontekście spornych interesów stron postępowania administracyjnego.

Obowiązkiem procesowym organu jest wykazać/przekonać, że usytuowanie spornego budynku wskazane w projekcie budowlanym zamiennym nie narusza prawa.

Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił zaskarżoną decyzję w pkt 1 wyroku.

O należnych skarżącemu kosztach postępowania Sąd orzekł w pkt 2 wyroku na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Na zasądzoną kwotę składa się opłata uiszczona tytułem wpisu od skargi ([...] zł) oraz wynagrodzenie pełnomocnika w osobie radcy prawnego z wyboru w stawce minimalnej ([...] zł). Do skargi nie został załączony dowód uiszczenia opłaty skarbowej od udzielonego pełnomocnictwa ([...] zł).