Postanowienie WSA w Kielcach, sygn. akt I SA/Ke 497/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2018-02-09 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Utrzymano w mocy postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 260 w zw. z art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Grabowska po rozpoznaniu w dniu 9 lutego 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu M. I. od postanowienia starszego referendarza sądowego z 5 grudnia 2017 r. oddalającego wniosek o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. I. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia [...] r.: - nr [...]w przedmiocie skargi na czynności w postępowaniu egzekucyjnym postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie.


UZASADNIENIE

M.I. w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu w kwocie 100 zł od skargi na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie skargi na czynności w postępowaniu egzekucyjnym, złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych.

Skarżący podał, że pozostaje w gospodarstwie domowym wraz z żoną, jako posiadany majątek wykazał dom wielkości 120 m², działkę wielkości 0,58 ha oraz samochód ciężarowy. Jako zobowiązania i stałe wydatki miesięczne skarżący wskazał kredyt – rata miesięczna w kwocie 1350 zł. Jako dochody wykazał uzyskiwane świadczenie rehabilitacyjne w kwocie 1300 zł netto miesięcznie oraz dochód żony z tytułu zatrudnienia w kwocie 1800 zł netto miesięcznie. Skarżący wykazał, że żona z prowadzonej działalności uzyskuje stratę.

W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że jest osobą chorą, wymaga stałego leczenia, posiada orzeczenie o niepełnosprawności i ponosi wysokie koszty leczenia.

Starszy referendarz sądowy oddalił wniosek, podnosząc, że sytuacja finansowa skarżącego nie uzasadnia przyznania prawa pomocy. Wyjaśnił, że skarżący posiada majątek – nieruchomości oraz majątek ruchomy, wraz z żoną uzyskuje stały miesięczny dochód. Ponadto skarżący nie wykazał aby miał jakiekolwiek zaległości, czy zobowiązania których nie jest w stanie spłacić. W ocenie referendarza sądowego okoliczności te nie pozwalają dać wiary, że skarżący nie jest w stanie pozyskać środków na opłacenie kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie.

Skarżący wniósł od postanowienia sprzeciw, w którym nie zgodził się z przedstawiona przez referendarza sądowego argumentacją.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 260 § 1 i § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369), dalej: ustawy p.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od postanowień i zarządzeń referendarza sądowego, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach tych, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu.

Stosownie do art. 199 ustawy p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Z uwagi jednak na konieczność zapewnienia prawa do sądu osobom niemogącym samodzielnie ponieść kosztów postępowania, ustawodawca wprowadził instytucję prawa pomocy. Prawo to może być udzielone w zakresie całkowitym lub częściowym. W zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 ustawy p.p.s.a.). Natomiast w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 ustawy p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie całkowitym służy osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 ustawy p.p.s.a.). Z przepisu tego wynika, że ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa. Przedstawione przez stronę okoliczności pozwalają sądowi dokonać analizy jej sytuacji materialnej a tym samym rozpatrzyć wniosek o przyznanie prawa pomocy. Wnioskodawca winien należycie udowodnić oraz udokumentować swoją sytuację materialną, gdyż to na podstawie informacji przekazanych przez stronę sąd dokonuje merytorycznej oceny wniosku pod kątem wystąpienia przesłanek przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach, prawidłowo starszy referendarz sądowy dokonał oceny, że sytuacja finansowa skarżącego nie wskazuje na to, by nie był on w stanie ponieść kosztów sądowych w całości. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej uzależnione jest w pierwszej kolejności od sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych wnioskodawcy, a jak wynika z wniosku o przyznanie prawa pomocy, skarżący posiada majątek, którym może swobodnie dysponować - dom wielkości 120 m², działkę wielkości 0,58 ha oraz samochód ciężarowy. Uzyskuje świadczenie rehabilitacyjne w kwocie 1300 zł netto miesięcznie, a jego żona uzyskuje dochód z tytułu zatrudnienia w kwocie 1800 zł netto miesięcznie. Jako zobowiązania i stałe wydatki miesięczne skarżący wskazał ratę kredytu w wysokości 1350 zł.

Instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Może być więc przyznana na wniosek osób bardzo ubogich, bezrobotnych, samotnych, bez źródeł stałego dochodu, znajdujących się ze względu na różne zdarzenia życiowe w sytuacji, która nie pozwala im na uiszczenie jakichkolwiek kosztów postępowania, lub gdy ich poniesienie byłoby związane z poniesieniem uszczerbku koniecznego dla wnioskującego i jego rodziny. Tymczasem skarżącego, który wraz z żoną ma stałe miesięczne dochody, posiada nieruchomość nie sposób uznać za osobę ubogą, której konieczne jest zwolnienie od kosztów sądowych w części.

Sąd podkreśla, że słusznie referendarz sądowy wskazał, że za zasadnością uwzględnienia wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych nie przemawia powoływanie się przez stronę skarżącą na fakt spłaty rat kredytowych oraz innych zobowiązań. Podkreślić należy, że fakt spłaty zobowiązań kredytowych, czy innych zobowiązań cywilnoprawnych nie jest argumentem za przyznaniem prawa pomocy. Obowiązek spłaty zobowiązań finansowych ma oczywiście wpływ na sytuację materialną strony, nie stanowi jednak przesłanki, która przesądziłaby o zwolnieniu od kosztów sądowych w całości i okoliczność ta nie przesądza o braku możliwości poniesienia kosztów związanych z postępowaniem sądowoadministracyjnym. Spłata kredytu i innych zobowiązań cywilnoprawnych nie jest wydatkiem, którego ponoszeniu należy przyznać pierwszeństwo przed wydatkami związanymi z udziałem w postępowaniu przed sądem administracyjnym. W orzecznictwie sądowym ukształtowało się już stanowisko, że zobowiązania cywilnoprawne nie mogą mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowego.

Sąd zgadza się również z argumentacja przedstawioną przez referendarza sądowego w zakresie powoływania się przez skarżącego na okoliczności ponoszenia przez jego żonę straty z prowadzonej działalności gospodarczej. Słusznie wskazał referendarz sądowy, iż w orzecznictwie sądowym (por. m.in. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 kwietnia 2008 r. I FZ 87/08, z 25 stycznia 2012 r. II FZ 797/11, z 9 listopada 2011 r. I FZ 343/11, dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl), wyrażono pogląd, że strata z prowadzonej działalności gospodarczej sama w sobie nie jest odzwierciedleniem braku możliwości finansowej strony skarżącej. Strata powstaje wskutek uzyskania nadwyżki kosztów nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych.

Podsumowując, Sąd w całości podziela wnioski zawarte w postanowieniu

z 5 grudnia 2017 r., że wnioskodawca dysponuje środkami finansowymi, z których może uzyskać środki na pokrycie kosztów niniejszego postępowania w całości.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach działając na podstawie art. 260 w zw. z art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 1 ustawy p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.