Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 1840/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2004-05-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 620  Ochrona zdrowia, w tym sprawy dotyczące chorób zawodowych, zakładów opieki zdrowotnej, uzdrowisk, zawodu lekarza, pielęg
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny

SENTENCJA

Dnia 20 maja 2004 roku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Rutkowska, Sędziowie NSA Janusz Nowacki (spr.), WSA Krzysztof Szczygielski, Protokolant referendarz sądowy Ewa Alberciak, po rozpoznaniu w dniu 20 maja 2004 roku na rozprawie przy udziale ---- sprawy ze skargi H. K. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Ł. z dnia [...] Nr WSSE-OZP-HP-422/29/2002 w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w T. z dnia [...] Nr [...]


UZASADNIENIE

Decyzją nr [...] z dnia [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w T. na podstawie art.5 pkt.4a ustawy z dnia 14 marca 1985r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej/Dz.U. nr 90 z 1998r. poz.575 z późn. zm./, § 1 ust.1 i § 10 ust.1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych/Dz.U. nr 61 poz.364 z późn. zm./ oraz art.104 kpa nie uznał u H. K. choroby narządu głosu za chorobę zawodową.

W uzasadnieniu stwierdzono, iż H. K. w okresie od 1964r. do 2000r. pracowała jako nauczycielka w różnych szkołach podstawowych w pełnym wymiarze czasu pracy. Została ona zbadana w Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Ł. i rozpoznano u niej suchy nieżyt krtani, dysfonię hyperfunkcjonalną oraz przebytą operację wyłuszczenia migdałków podniebnych. Schorzenia te nie są wymienione w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. W związku z czym brak jest podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. Mając to na uwadze organ administracji orzekł jak w sentencji decyzji.

Odwołanie od wymienionej decyzji złożyła H. K. podnosząc, iż przez 36 lat pracowała jako nauczyciel biologii i obecnie ma dolegliwości gardła i krtani. Występuje u niej suchy kaszel. W konkluzji wnosiła o ponowne rozpoznanie jej sprawy.

Decyzją nr [...] z dnia 4 listopada 2002r. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Łodzi na podstawie art.138 § 1 ust.1 kpa oraz § 10 ust.1 i 3 rozporządzenia rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych/Dz.U. nr 61 poz.364 z późn. zm./ utrzymał w mocy zaskarżoną decyzje organu administracji I instancji.

W uzasadnieniu podniesiono, iż organ odwoławczy uzupełnił materiał dowodowy przeprowadzając dowód z opinii Instytutu Medycyny Pracy w Ł. Z opinii tej wynika, iż ocena wydolności głosowej krtani metodą videostroboskopową wykazała pełne zwarcie foniacyjne oraz prawidłowe drgania fałdów głosowych. Nie wykazano zmian organicznych w zakresie krtani, które są typowe dla nadmiernego wysiłku głosowego. Instytut potwierdził rozpoznane wcześniej przez Poradnię Chorób Zawodowych schorzenia tj. przewlekły suchy nieżyt krtani, dysfonię hyperfunkcjonalna, stan po wyłuszczeniu migdałków podniebiennych i stwierdził, że schorzenia te nie są objęte obowiązującym wykazem chorób zawodowych.

W sprawie choroby narządu głosu u H. K. stanowisko zajęły dwie jednostki organizacyjne służby zdrowia uprawnione do rozpoznawania chorób zawodowych. Obie jednostki nie stwierdziły u niej choroby zawodowej. Nie został zatem spełniony warunek wynikający z § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r., że chorobą zawodową jest schorzenie określone w wykazie chorób zawodowych jeżeli zostało spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy. Mając to na uwadze organ odwoławczy utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu administracji I instancji.

Na wymienioną decyzję skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożyła H. K.

W uzasadnieniu skarżąca podniosła, iż przez 36 lat pracowała jako nauczyciel biologii i obecnie ma dolegliwości gardła i krtani. Występuje u niej suchy kaszel, chrypka oraz zaniki głosu. W konkluzji skarżąca wnosiła o ponowne rozpoznanie jej sprawy.

Strona przeciwna w odpowiedzi na skargę wnosiła o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga H. K. jest uzasadniona.

Należy zaznaczyć, iż z dniem 1 stycznia 2004r., na podstawie art.1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. przepisy wprowadzające ustawę-prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę-prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/Dz.U. nr 153 poz.1271/ weszła w życie ustawa z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych/Dz.U. nr 153 poz.1269/ oraz ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/Dz.U. nr 153 poz.1270/.

Zgodnie z treścią art.97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. przepisy wprowadzające ustawę-prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę-prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Skarga H. K. została wniesiona przed dniem 1 stycznia 2004r. i do tego dnia postępowanie nie zostało zakończone. Skarga ta winna więc zostać rozpoznana na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zaś sądem właściwym do jej rozpatrzenia jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, utworzony z dniem 1 stycznia 2004r. dla obszaru województwa łódzkiego.

Zgodnie z treścią art.1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych/Dz.U. nr 153 poz.1269/ sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.

W myśl zaś art.1 § 2 wymienionej ustawy kontrola o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie z treścią art.3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/Dz.U. nr 153 poz.1270/ sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

W myśl zaś art.145 § 1 wymienionej ustawy sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1./ uchyla decyzje lub postanowienie w całości lub w części jeżeli stwierdzi:

a./ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy

b./ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego

c./ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy

2./ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art.156 kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach

3./ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.

Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji czy jest ona zgodna z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

W rozpoznawanej sprawie organy administracji publicznej naruszyły przepisy postępowania administracyjnego i naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Podstawą prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych(Dz. U. Nr 65 z 1983r. poz.294 z późn. zm./

Zgodnie z treścią § 1 ust.1 wymienionego rozporządzenia za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych stanowiących załącznik do rozporządzenia jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy.

Z wymienionego przepisu wynika, iż o tym czy schorzenie jest chorobą zawodową decyduje spełnienie dwóch przesłanek a mianowicie: schorzenie musi być wymienione w wykazie chorób zawodowych oraz praca musi być wykonywana w warunkach narażających na powstanie tego schorzenia. W przypadku stwierdzenia obu przesłanek istnieje domniemanie, iż choroba jest następstwem warunków w jakich praca była świadczona a więc, że istnieje związek przyczynowy pomiędzy chorobą a warunkami pracy. Domniemanie takie może być obalone w razie wykazania, że chociaż praca była wykonywana w warunkach narażających na powstanie choroby to jednak została spowodowana przyczynami nie pozostającymi w związku z pracą. Dla obalenia domniemania niezbędne jest wykazanie jakie konkretne przyczyny spowodowały chorobę i dlaczego warunki pracy nie miały wpływu na powstanie schorzenia. Pogląd taki wyraził Sad Najwyższy w wyroku z dnia 19 lipca 1984r. w sprawie II PRN 9/84/OSNCP nr 4 z 1985r. Poz.53/ oraz Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 29 lutego 1996r. w sprawie I S.A. 1540/95/Prawo Pracy nr 3 z 1997r. Poz.37/.

Zgodnie z treścią punktu 7 załącznika do rozporządzenia z dnia 18 listopada 1983r. chorobą zawodową są przewlekłe choroby narządu głosu związane z nadmiernym wysiłkiem głosowym/guzki śpiewacza, niedowłady strun głosowych, zmiany przerostowe/. Należy zaznaczyć, iż chorobą zawodową są tylko takie przewlekłe choroby narządu głosu, które są wymienione w nawiasie w punkcie siódmym wymienionego załącznika. Chorobami takimi są zatem tylko guzki śpiewacze, niedowłady strun głosowych oraz zmiany przerostowe. Inne choroby narządu głosu nie wymienione w nawiasie w punkcie siódmym, nawet jeżeli zostały spowodowane nadmiernym wysiłkiem głosowym, nie są chorobami zawodowymi. Pogląd taki wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale w składzie 7 sędziów w sprawie OPS 3/02 z dnia 20 maja 2002r./ONSA nr 1 z 2003r. poz.4/.

Z zebranego materiału dowodowego wynika, iż u skarżącej stwierdzono przewlekły suchy nieżyt krtani oraz dysfonię hyperfunkcjonalną. H. K. przez okres 36 lat była nauczycielką i praca ta wiązała się z nadmiernym wysiłkiem głosowym. Obecnie ma ona suchy kaszel, chrypkę i okresowe zaniki głosu. Organy administracji nie w pełni wyjaśniły kwestię dlaczego schorzenia stwierdzone u skarżącej nie są chorobami zawodowymi.

Przy wydaniu opinii organy administracji oparły się na dwóch orzeczeniach a mianowicie na orzeczeniu Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy z dnia 6 lutego 2002r. oraz orzeczeniu Instytutu Medycyny Pracy z dnia 16 września 2002r. Oba orzeczenia są lakoniczne i niepełne. Jeżeli chodzi o orzeczenie z dnia 6 lutego 2002r. to poza rozpoznaniem zawiera ono jedynie stwierdzenie, że schorzenia nie są objęte wykazem chorób zawodowych. Nie wyjaśnia ono natomiast czy u skarżącej rozpoznano guzki śpiewacze, niedowłady strun głosowych bądź zmiany przerostowe krtani czy tez tych schorzeń nie rozpoznano. Odnośnie orzeczenia Instytutu Medycyny Pracy to w uzasadnieniu znajduje się sformułowanie "iż u H. K. nie występują zmiany w postaci guzków głosowych, zmian przerostowych bądź cech niedowładu fałdów głosowych". Guzki głosowe oraz zmiany przerostowe są schorzeniami wymienionymi w punkcie 7-ym wykazu chorób zawodowych. W punkcie tym wymienione jest nadto schorzenie w postaci niedowładu strun głosowych. Instytut Medycyny Pracy nie wypowiedział się jednak w przedmiocie tego schorzenia. W orzeczeniu podano wprawdzie, iż brak jest cech niedowładu fałdów głosowych ale nie wyjaśniono czy jest to tożsame z pojęciem braku niedowładu strun głosowych. Nie wiadomo zatem czy niedowład fałd głosowych jest równoznaczny z niedowładem strun głosowych. Kwestia ta nie została wyjaśniona a ma to istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Niedowład strun głosowych jest bowiem schorzeniem wymienionym w wykazie chorób zawodowych.

Z zebranego materiału dowodowego wynika, iż H. K. ma dolegliwości gardła i krtani. Występuje u niej chrypka, suchy kaszel oraz ma ona okresowe zaniki głosu. W orzeczeniach Poradni Chorób Zawodowych i Instytutu Medycyny Pracy nie wyjaśniono czy dolegliwości te wynikają z niesprawności strun głosowych i ewentualnie czy są następstwem ich niedowładu. Wyjaśnienie wszystkich tych kwestii ma zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy tym bardziej, że skarżąca kwestionuje prawidłowość obu orzeczeń.

Należy zaznaczyć, iż opinia biegłego lub instytutu jest konieczna gdy w sprawie są wymagane wiadomości specjalne i sytuacja taka ma miejsce w rozpoznawanej sprawie. Opinia powinna zawierać wnioski biegłego przedstawione w sposób logiczny i dostępny dla stron oraz organu prowadzącego postępowanie. W uzasadnieniu powinny być wyjaśnione przesłanki, które doprowadziły do konkluzji opinii. Uzasadnienie winno być tak napisane aby można było skontrolować logiczny tok rozumowania biegłego. Dowód z opinii biegłego, jak każdy inny dowód jest bowiem oceniany pod kątem fachowości i logiczności. Oceny takiej dokonują zarówno strony jak i sąd.

Orzeczenia Poradni Chorób Zawodowych i Instytutu Medycyny Pracy nie odpowiadają wymogom opinii w znaczeniu o którym mowa w art.84 § 1 kpa. Nie wyjaśniają one czy u skarżącej stwierdzono niedowład strun głosowych, czy i ewentualnie jaki jest związek zmian chorobowych rozpoznanych u H. K. z chorobami wymienionymi w punkcie siódmym wykazu chorób zawodowych a ponadto zawierają one lakoniczne uzasadnienie. Dla uznania, iż konkretne schorzenie nie jest schorzeniem wymienionym w wykazie chorób zawodowych konieczne jest dokładne i wyczerpujące wyjaśnienie tej kwestii. Oba orzeczenia nie zawierają w tym zakresie wyczerpujących wyjaśnień.

Organy administracji obu instancji odmawiając stwierdzenia u skarżącej choroby zawodowej naruszyły przepisy postępowania określone w art.7, 77 § 1 i 84 § 1 kpa. Nie podjęły bowiem wszelkich kroków niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego. Również w sposób wyczerpujący nie zebrały i nie rozpatrzyły materiału dowodowego zaś swoje decyzje oparły na orzeczeniach Poradni Chorób Zawodowych i Instytutu Medycyny Pracy nie spełniających wymogu opinii. Uchybienia jakich dopuściły się organy administracji obu instancji są istotne i miały one wpływ na wynik sprawy. Mając powyższe na uwadze na podstawie art.145 § 1 pkt.1c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w T. z dnia [...]

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy winny zostać uzupełnione orzeczenia lekarskie gdyż zarówno orzeczenie Poradni Chorób Zawodowych jak i Instytutu Medycyny Pracy nie odpowiadają wymogom opinii w znaczeniu o którym mowa w art.84 § 1 kpa. Należy dokładnie wyjaśnić czy przewlekły suchy nieżyt krtani z dysfonią hyperfunkcjonalną mają jakikolwiek wpływ na sprawność strun głosowych i czy ewentualnie mogą powodować ich niedowład. Należy również wyjaśnić czy niedowład strun głosowych występuje u skarżącej. Dopiero po wydaniu orzeczeń odpowiadających wymogom opinii organy administracji winny ocenić zebrany materiał dowodowy i wydać rozstrzygnięcie w przedmiocie stwierdzenia lub odmowy stwierdzenia u skarżącej choroby zawodowej. Swoje rozstrzygnięcia organy administracji winny nadto uzasadnić w sposób odpowiadający wymogom określonym w art.107 § 3 kpa.