Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 892/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2017-11-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 6 a par 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 18
journal: Dz.U. 2017 poz 1201
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Piotr Głowacki Sędziowie: WSA Inga Gołowska WSA Stanisław Grzeszek (spr.) Protokolant st. sekretarz: Iwona Sadowska - Białka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 listopada 2017 r. sprawy ze skargi M. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia 9 czerwca 2017 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania - s k a r g ę o d d a l a -


UZASADNIENIE

Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w K. jako organ egzekucyjny, prowadził postępowanie egzekucyjne do majątku zobowiązanej M. Sp. z o. o. w K., m. in. na podstawie tytułu wykonawczego nr [...], wystawionego przez wierzyciela Naczelnika Urzędu Skarbowego [...], obejmującego należności z tytułu podatku od towarów i usług za m-ce lipiec i sierpień 2015 r. oraz na podstawie własnych tytułów wykonawczych o numerach 487.2016, od 489.2016 do 496.2016, obejmujących należności z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za m-ce od stycznia do września 2015 r. i o numerach od 1486.2016 do 1488.2016 obejmujących należności z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za m-ce marzec, kwiecień, sierpień 2015 r.

W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny dokonał skutecznych zajęć rachunków bankowych oraz zajęć innych wierzytelności pieniężnych, które zaspokoiły w całości należności objęte powyższymi tytułami wykonawczymi.

Zobowiązana spółka pismem z dnia 2 grudnia 2016 r. wniosła na podstawie art. 59 § 1 pkt 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji o:

- umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przeciwko składnikom majątkowym spółki M. jako wszczęte i prowadzone z rażącym naruszeniem prawa,

- uchylenie dokonanych wszystkich czynności i zastosowanych środków egzekucyjnych,

- uznanie wszystkich kwot wyegzekwowanych w postępowaniu egzekucyjnym jako wpłaconych przez podatnika i zaksięgowania zgodnie z art. 62 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613 ze zm.) w pierwszej kolejności na zobowiązania spółki wynikające z niezapłaconego podatku od osób fizycznych (PIT-4), w dalszej kolejności od najstarszego zobowiązania,

- zwrot nienależnie powstałych i wyegzekwowanych kosztów postępowania egzekucyjnego poprzez przeksięgowanie ich na zobowiązania podatkowe wg wyżej wskazanej kolejności.

W uzasadnieniu spółka podniosła, że postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte z rażącym naruszeniem prawa, gdyż zobowiązanej spółce nie doręczono upomnień, poprzedzających wszczęcie egzekucji oraz nie zostały doręczone również odpisy tytułów wykonawczych. W konsekwencji postępowanie egzekucyjne nie zostało wszczęte skutecznie. Tym samym są nieskuteczne wszelkie czynności egzekucyjne, które zostały dokonane w ramach przedmiotowego postępowania.

Organ egzekucyjny pismami z dnia 13 grudnia 2016 r. i 14 grudnia 2016 r. zwrócił się do wierzycieli (Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] oraz Działu Spraw Wierzycielskich [...] Urzędu Skarbowego w K.) o zajęcie stanowiska w kwestii prawidłowości wszczęcia i prowadzenia egzekucji na podstawie m. in. ww. tytułów wykonawczych.

Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w K. postanowieniem z dnia 6 marca 2017 r. nr [...], wydanym na podstawie art. 61a § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, odmówił wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie ww. tytułów wykonawczych.

W uzasadnieniu wskazano, że należności objęte powyższymi tytułami wykonawczymi wygasły wskutek zapłaty, zatem nie ma możliwości merytorycznego rozpatrzenia wniosku zobowiązanej spółki o umorzenie postępowania egzekucyjnego.

Jednocześnie organ egzekucyjny postanowieniami z dnia 6 marca 2017 r. odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie:

- tytułu wykonawczego nr [...], wystawionego przez wierzyciela Naczelnika Urzędu Skarbowego [...],

- własnych tytułów wykonawczych o numerach [...].

W zażaleniu spółka wniosła o uchylenie zakwestionowanego postanowienia w całości i orzeczenie co do istoty sprawy, względnie o uchylenie postanowienia w całości i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania. Postanowieniu organu I instancji zarzucono naruszenie przepisów art. 61a § 1 w związku z art. 7 i 9 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez bezzasadną odmowę wszczęcia postępowania i przyjęcie, że zachodzą inne uzasadnione przyczyny uniemożliwiające wszczęcie postępowania, podczas gdy organ powinien merytorycznie rozpoznać wniosek w zakresie umorzenia postępowania egzekucyjnego oraz poprzez to, iż pominął w całości pozostałe wnioski spółki nie ustosunkowując się do nich w ogóle.

W uzasadnieniu zażalenia spółka wskazała, że we wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego nie domagała się wszczęcia żadnego postępowania. Żądała między innymi umorzenia toczącej się przeciwko niej egzekucji. Wydane postanowienie jest więc nie tylko wadliwe, ale również niezrozumiałe w świetle okoliczności sprawy. Spółka dalej podniosła, że nawet jeżeli kwoty wynikające z tytułów wykonawczych zostały już wyegzekwowane, to i tak egzekucja została przeprowadzona wadliwie. Ani upomnienia, ani tytuły wykonawcze nie zostały bowiem spółce prawidłowo doręczone. Spółka ponownie wskazała, że na dzień 31 marca 2016 r. nie zatrudniała pracowników. Według spółki w zaistniałej sytuacji należało zastosować procedurę doręczenia zastępczego w trybie art. 45 zdanie drugie w związku z art. 44 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. postanowieniem z dnia 9 czerwca 2017 r. nr [...] utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.

W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że z akt sprawy wynika, że zaległości objęte przedmiotowymi tytułami wykonawczymi zostały w całości uregulowane.

Jak podkreślono, efektywne zakończenie prowadzonych postępowań egzekucyjnych nastąpiło:

- w dniu 2 maja 2016 r. na podstawie tytułów wykonawczych o numerach [...],

- w dniu 18 maja 2016 r. na podstawie tytułu wykonawczego nr [...],

- w dniu 17 czerwca 2016 r. na podstawie tytułu wykonawczego nr [...],

- w dniu 15 lipca 2016 r. na podstawie tytułu wykonawczego nr [...],

- w dniu 29 lipca 2016 r. na podstawie tytułów wykonawczych o numerach [...],

- w dniu 12 sierpnia 2016 r. na podstawie tytułu wykonawczego nr [...],

- w dniu 2 września 2016 r. na podstawie tytułu wykonawczego nr [...],

- w dniu 3 października 2016 r. na podstawie tytułów wykonawczych o numerach [...],

- w dniu 4 listopada 2016 r. na podstawie tytułu wykonawczego nr [...],

- w dniu 25 listopada 2016 r. na podstawie tytułu wykonawczego nr [...].

Organ II instancji wyjaśnił, że fakt zakończenia prowadzonych postępowań w drodze przymusowego wyegzekwowania należności (w wyniku zastosowania środków egzekucyjnych w postaci zajęć rachunków bankowych oraz wierzytelności pieniężnych) wyeliminował możliwość rozpoznania określonych w art. 59 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przesłanek niezbędnych do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Brak jest bowiem podstaw prawnych do zbadania sprawy pod kątem wystąpienia w niej przesłanek skutkujących zastosowaniem instytucji umorzenia postępowania i ewentualnego spełnienia żądania strony poprzez umorzenie postępowania egzekucyjnego, ponieważ na dzień złożenia wniosku przez zobowiązaną spółkę (tj. w dniu 2 grudnia 2016 r.) zostało już ono zakończone.

Jak wskazał organ II instancji, w dniu złożenia wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego, postępowanie na podstawie ww. tytułów wykonawczych nie toczyło się, ponieważ zostało zakończone wcześniej poprzez zapłatę należności. Oznacza to, że organ egzekucyjny w dacie, gdy nie istniał przedmiot żądania strony, nie mógł rozstrzygać o umorzeniu postępowania egzekucyjnego. Zatem postępowanie w tym zakresie jako bezprzedmiotowe nie mogło być wszczęte, nie było bowiem podstaw do jego merytorycznego rozpatrzenia. Powyższe uzasadniało odmowę wszczęcia postępowania przez organ egzekucyjny, na podstawie art. 61a Kodeksu postępowania administracyjnego.

W ocenie organu II instancji, organ egzekucyjny prawidłowo odmówił wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wcześniej na podstawie ww. tytułów wykonawczych, gdyż nie miał podstaw do oceny zasadności prowadzenia postępowania egzekucyjnego, które się już nie toczy. W konsekwencji pozostałe wnioski zawarte w piśmie z dnia 2 grudnia 2016 r. oraz zażaleniu są bezprzedmiotowe.

Końcowo organ II instancji podkreślił, że organ egzekucyjny odmówił wszczęcia postępowania w przedmiocie wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego w odniesieniu wyłącznie do tytułów wykonawczych wskazanych w sentencji niniejszego postanowienia. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w K. rozpoznał merytorycznie wniosek spółki w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach [...], a zawiadomieniem z dnia 4 stycznia 2017 r. poinformował zobowiązaną spółkę, że w sprawie wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez wierzyciela: Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. należy - stosownie do art. 66 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego - wnieść odrębne podanie do Dyrektora Oddziału ZUS w K..

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie spółka zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, tj.:

- art. 61a § 1 w zw. z art. 7 w zw. z art. 9 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm.) w zw. z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2017 r., poz. 1201 ze zm.) - poprzez przyjęcie, że zachodzą inne uzasadnione przyczyny uniemożliwiające wszczęcie postępowania w sprawie z wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego, podczas gdy organ l instancji powinien był merytorycznie rozpoznać ww. wniosek,

- 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez utrzymanie w mocy wadliwego postanowienia l instancji, podczas gdy należało uchylić zaskarżone postanowienie l instancji w całości i orzec co do istoty sprawy, względnie uchylić zaskarżone postanowienie l instancji w całości i przekazać sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.

W związku z powyższym, spółka wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia organu I instancji, o połączenie sprawy objętej niniejszą skargą ze sprawami wszczętymi na skutek skarg spółki na postanowienia Dyrektora IAS z dnia 9 czerwca 2017 r., celem ich łącznego rozpoznania lub także rozstrzygnięcia, jako że sprawy te pozostają ze sobą w związku, oraz o zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Nadto skarżąca spółka wniosła o przeprowadzenie dowodów uzupełniających z dokumentów dołączonych do skargi na okoliczność braku doręczenia upomnień oraz tytułów wykonawczych pracownikom skarżącej, lecz doręczenia ww. pism pracownikom innego podmiotu - B. Sp. z o.o.

W uzasadnieniu spółka podtrzymała swoje stanowisko przedstawione w zażaleniu, uzupełniając je dodatkową argumentacją z przywołaniem orzecznictwa sądów administracyjnych. Według spółki we wniosku nie domagała się wszczęcia żadnego postępowania. W przedmiotowej sprawie nie wystąpił żaden z przypadków wymienionych w art. 61a Kodeksu postępowania administracyjnego, zatem powinno zostać wydane co najwyżej postanowienie o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego, a nie o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Spółka ponownie podniosła, że egzekucja przeciwko skarżącej spółce prowadzona była wadliwie, albowiem, ani upomnienia ani tytuły wykonawcze nie zostały skarżącej spółce prawidłowo doręczone.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Zasada, że sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyartykułowana w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., powoływanej dalej jako "p.p.s.a.").

Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Z istoty bowiem kontroli wynika, że zasadność zaskarżonej decyzji (postanowienia) podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Niezwiązanie zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd administracyjny bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu, czynności, czy bezczynności organu administracji publicznej.

Wady skutkujące koniecznością uchylenia decyzji (postanowienia), stwierdzenia jej nieważności bądź wydania decyzji (postanowienia) z naruszeniem prawa, przewidziane są w art. 145 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala - art. 151 p.p.s.a.

Przeprowadzona w niniejszej sprawie sądowa kontrola z uwzględnieniem powyższych kryteriów doprowadziła do uznania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ nie stwierdzono naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego, ani przepisów postępowania w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonego postanowienia i postanowienia je poprzedzającego.

Kontroli sądu administracyjnego poddane zostały postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania z wniosku M. Sp. z o.o. w K. o umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Poza sporem w niniejszej sprawie pozostaje, że w 2016 r. nastąpiło całkowite zaspokojenie dochodzonych od skarżącej spółki zaległości podatkowych z tytułu podatku od towarów i usług, podatku dochodowego od osób fizycznych oraz podatku dochodowego od osób prawnych objętych tytułami wykonawczymi o numerach: [...].

Organy II instancji w swoim rozstrzygnięciu wskazując, że wszystkie należności podatkowe objęte w/w tytułami wykonawczymi w wyniku skutecznych zajęć rachunków bankowych oraz zajęć innych wierzytelności pieniężnych zostały uregulowane, podał również dokładne daty kończące postępowania egzekucyjne (ostatnie skuteczne zastosowanie środka egzekucyjnego miało miejsce w dniu 25 listopada 2016 r. na podstawie tytułu wykonawczego nr [...]).

Poza sporem pozostaje fakt złożenia wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego z dnia 2 grudnia 2016 r.

Istota sporu w niniejszej sprawie de facto sprowadza się do tego czy możliwe jest merytoryczne rozpoznanie wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego po jego zakończeniu.

Skarżąca spółka zakwestionowała wydane rozstrzygnięcia zarzucając naruszenie art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm., powoływanej dalej jako "K.p.a.") w związku z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2017 r., poz. 1201 ze zm., powoływanej dalej jako "u.p.e.a.").

Podstawę prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowił art. 61a § 1 K.p.a. (w związku z art. 18 u.p.e.a.). Zgodnie z tym przepisem, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.

W orzecznictwie wskazuje się, że przywołany przepis wprowadza dwie samodzielne i niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Jedną z ich jest wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną, zaś drugą zaistnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania, przyczyny te nie zostały w ustawie skonkretyzowane (por. wyrok WSA z 5 marca 2013 r., sygn. akt III SA/Kr 487/12). Przez "inne uzasadnione przyczyny", należy rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, np. gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygniecie lub gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym (por. wyrok WSA z 29 marca 2012 r., sygn. akt VIII SA/Wa 1127/11). Organ jest zatem zobowiązany odmówić wszczęcia postępowania administracyjnego w sytuacji gdy stwierdzi, że zachodzi przeszkoda uniemożliwiająca uruchomienie tego postępowania.

Odnosząc się zatem w pierwszej kolejności do powyższego zarzutu należy poczynić istotną uwagę, że zarówno organy jak i Sąd, rozpatrując sprawę muszą każdorazowo wziąć pod uwagę konkretne okoliczności danej sprawy.

W okolicznościach badanej sprawy skarżąca spółka wniosła o umorzenie postępowania egzekucyjnego dotyczącego jej niekwestionowanych zaległości podatkowych. Treść wniosku wskazuje, co nie ulega wątpliwości, że de facto intencją skarżącej spółki było anulowanie skutków przeprowadzonej egzekucji. Wskazuje na to argumentacja wniosku, zażalenia, czy wreszcie skargi, gdzie spółka podnosiła, że postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte z rażącym naruszeniem prawa, gdyż spółce nie doręczono skutecznie upomnień oraz odpisów tytułów wykonawczych.

W świetle powyższego jedynym zgodnym z intencją skarżącej rezultatem zainicjowanego postępowania byłoby umorzenie postępowania egzekucyjnego. Skarżąca spółka swoje żądanie opierała na brzmieniu art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a. Jakkolwiek, zazwyczaj postępowanie egzekucyjne kończy się poprzez realizację tytułu wykonawczego, to niekiedy zakończenie go następuje w inny sposób, tj. poprzez umorzenie postępowania egzekucyjnego np. z powodu niedopuszczalności egzekucji administracyjnej (por. wyrok NSA z dnia 19 października 2012 r., sygn. II FSK 492/11 oraz R. Hauser, Z Leoński (w:) R. Hauser, A. Skoczylas, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Warszawa 2014, s. 282).

Kwestią, która nie może budzić wątpliwości jest jednak fakt, że możliwe jest umorzenie wyłącznie trwającego postępowania egzekucyjnego (por. wyrok WSA z dnia 25 października 2013 r., sygn. akt I SA/Bk 220/13). A skoro tak, to również ewentualne żądanie umorzenia postępowania egzekucyjnego, w celu osiągnięcia zamierzonego celu, musi zostać złożone w czasie trwania postępowania egzekucyjnego.

Trafnie są poglądy, że co do zasady nie można utożsamiać zakończenia egzekucji z zakończeniem postępowania egzekucyjnego. W tym zakresie nie ma wyraźnej regulacji która odnosiłaby się do zakończenia postępowania egzekucyjnego. Przenosząc jednak te ogólne rozważania na grunt okoliczności niniejszej sprawy trzeba również zauważyć, że fakt, iż a priori nie można utożsamiać zakończenia egzekucji z zakończeniem postępowania egzekucyjnego nie oznacza, że moment zakończenia egzekucji oraz zakończenia postępowania egzekucyjnego nie może być tożsamy. Pomimo, że pojęcia postępowania egzekucyjnego i egzekucji różnią się, to w sytuacji gdy zrealizowanie środka egzekucyjnego powoduje wykonanie obowiązku objętego egzekucją i jednocześnie nie zachodzi potrzeba podejmowania dalszych czynności procesowych w danym postępowaniu, zakończenie egzekucji oznacza jednocześnie zakończenie postępowania egzekucyjnego (por. T. Jędrzejewski, M. Masternak, P. Rączka, Administracyjne postępowanie egzekucyjne, Toruń 2013, s. 111).

W okolicznościach rozpoznawanej sprawy, skarżąca spółka nie wskazała na żadne konkretne okoliczności, które w jej ocenie miałyby wskazywać na fakt, że wbrew twierdzeniom organów postępowanie egzekucyjne dotyczące wskazanych w postanowieniu tytułów wykonawczych nie zostało zakończone i trwało, kiedy złożono wniosek o jego umorzenie. Jedynym argumentem skarżącej spółki było to, że cyt. "Skarżąca we Wniosku nie domagała się wszczęcia żadnego postępowania. Żądała między innymi umorzenia toczącej się przeciwko niej egzekucji".

Odwołując się do materiału dowodowego, należy zauważyć, że w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ II instancji wskazał, że po wyegzekwowaniu należności w dniu 25 listopada 2016 r. wszystkie należności objęte przedmiotowymi tytułami wykonawczymi wygasły. Co należy podkreślić, skarżąca spółka nie kwestionowała tej argumentacji organu, stwierdzając m. in. w uzasadnieniu skargi, że cyt. "nawet jeśli kwoty wynikające z tytułów wykonawczych wymienionych powyżej zostały wyegzekwowane, to i tak egzekucja została przeprowadzona wadliwie".

W ocenie Sądu, stanowisko organów obu instancji znajduje potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym. Przede wszystkim - brak jakichkolwiek dokumentów, które przeczyłyby ustaleniom organów, co do tego, że po dacie 25 listopada 2016 r. były prowadzone jakieś czynności egzekucyjne do należności objętych przedmiotowymi tytułami wykonawczymi. Skarżąca spółka na istnienie takich czynności również nie wskazała. Po drugie - istnieją dokumenty potwierdzające wyegzekwowanie należności z tytułu podatku od towarów i usług, podatku dochodowego od osób fizycznych oraz podatku dochodowego od osób prawnych. Skarżąca spółka okoliczności tej również nie zakwestionowała.

W okolicznościach badanej sprawy nie sposób powziąć jakichkolwiek wątpliwości, co do tego że postępowania egzekucyjne dotyczące zobowiązań podatkowych spółki objętych tytułami wykonawczymi o numerach: [...], od [...] do [...], od [...] do [...]. zostały zakończone ostatecznie w listopadzie 2016 r.

W takim przypadku, przyjmując, że jak wynika z akt sprawy - wniosek skarżącej o umorzenie postępowania egzekucyjnego, złożony został po zakończeniu tych postępowań egzekucyjnych, to nie mógł on odnieść oczekiwanego skutku. Należy przypomnieć, że umorzenie postępowania egzekucyjnego stanowi jedną z form jego zakończenia. Już ta okoliczność przesądziła o tym, że wniosek zawierający żądanie o umorzenia zakończonego postępowania egzekucyjnego nie mógł przynieść pożądanego rezultatu.

W postępowaniu zażaleniowym, a także w skardze spółka zakwestionowała formę rozstrzygnięcia wydanego przez organy w niniejszej sprawie przekonując, że w miejsce postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego, należało wydać postanowienie merytoryczne w oparciu o art. 59 u.p.e.a.

Sądowi oczywiście jest znane stanowisko wyrażone w orzecznictwie sądów administracyjnych odmawiające możliwości zastosowania przepisu art. 61a K.p.a. w postępowaniu egzekucyjnym. Należy jednak zwrócić uwagę, że powyższe poglądy zostały sformułowane na gruncie odmiennych stanów faktycznych. Dogłębna analiza orzecznictwa wskazuje, że stanowisko o braku zasadności zastosowania art. 61a K.p.a. sformułowane zostało na gruncie odmiennych od analizowanego stanów faktycznych, w których wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego był składany - w toku - trwającego postępowania egzekucyjnego (por. wyrok NSA z 6 kwietnia 2017 r. sygn. akt II GSK 1950/15, wyrok NSA z 12 stycznia 2017 r., sygn. akt II FSK 2340/16). Sąd w pełni podziela stanowisko, że żądanie zobowiązanego o umorzenie postępowania egzekucyjnego nie jest odrębną od prowadzonego postępowania egzekucyjnego sprawą administracyjną, ale jest to stanowisko prawidłowe w sytuacji, gdy wniosek co do zasady jest składany - w toku - postępowania egzekucyjnego (por. wyrok NSA z dnia 15 września 2016 r. sygn. akt II FSK 2513/14). Okoliczności badanej sprawy są jednak zasadniczo odmienne, ponieważ w kontrolowanej sprawie, w sytuacji gdy - nie toczyło się - postępowanie egzekucyjne wpłynął wniosek zawierający jasno określone żądanie, umorzenia zakończonego już postępowania egzekucyjnego.

Sąd w składzie orzekającym w sprawie podziela w pełni stanowisko zawarte w wyroku NSA z dnia 4 marca 2016 r., sygn. akt II FSK 137/14, że "Żądanie umorzenia postępowania egzekucyjnego nie jest odrębną od prowadzonego postępowania egzekucyjnego sprawą administracyjną, ma bowiem z tym postępowaniem związek, gdyż dotyczy sposobu jego zakończenia. Nie mniej jednak niesłuszne jest uznanie, iż wszczęcie postępowania egzekucyjnego wyklucza możliwość wszczęcia jakiegokolwiek postępowania, jeśli znajdują do niego zastosowanie przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, bez względu na konsekwencje, do jakich to założenie prowadzi".

Co do zasady więc nie ulega wątpliwości, że złożenie wniosku o umorzenie trwającego postępowania egzekucyjnego nie inicjuje z natury rzeczy odrębnego postępowania, ale jest wnioskiem składanym w celu wydania konkretnego rozstrzygnięcia procesowego (por. wyrok NSA z 6 kwietnia 2017 r., sygn. II GSK 1950/15). Trzeba jednak również zauważyć, że jeżeli nawet - jak w niniejszej sprawie - nie toczy się żadne postępowanie, a skarżąca spółka złożyła do organu wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego, to wniosek taki złożony niezależnie od jakiegokolwiek postępowania egzekucyjnego wymagał załatwienia. Skoro natomiast w dacie złożenia przez skarżącą wniosku nie toczyło się postępowanie egzekucyjne, to nie było realnej możliwości rozpatrzenia tego wniosku pod kątem zaistnienia przesłanek z art. 59 u.p.e.a., czego de facto żądała skarżąca spółka.

W okolicznościach niniejszej sprawy wniosek skarżącej spółki nie mógł dać impulsu do podjęcia rozważań o jego zasadności, ponieważ nie toczyło się postępowanie, którego miałby dotyczyć. Jednocześnie, jeżeli złożony w toku postępowania egzekucyjnego wniosek o jego umorzenie nie inicjuje odrębnej od prowadzonego postępowania egzekucyjnego sprawy administracyjnej, to konsekwentnie należało przyjąć, że taki sam wniosek złożony również po zakończeniu postępowania egzekucyjnego nie może stanowić impulsu inicjującego postępowanie niezależne od jakiegokolwiek innego postępowania. Jeśli nie toczyło się postępowanie egzekucyjne, którego wniosek skarżącej by dotyczył, to podjęcie przez organ rozważań zainicjowanych złożonym przez nią wnioskiem musiałoby wiązać się ze wszczęciem postępowania. Skoro, bowiem sam wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego nie inicjuje odrębnego postępowania, to dla załatwienia wniosku skarżącej konieczne byłoby wszczęcie postępowania, jedynie w celu jego umorzenia. W takiej sytuacji trafnie organy przyjęły, ze - w okolicznościach badanej sprawy - zasadne było orzeczenie o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego, w trybie art. 61a § 1 K.p.a.

W okolicznościach niniejszej sprawy, zasadnicze znaczenie miał, bowiem fakt, że nie toczyło się postępowanie, którego dotyczył złożony wniosek, a sama skarżąca spółka zmierzała do anulowania skutków postępowania egzekucyjnego zakończonego wskutek realizacji tytułów wykonawczych.

Odnosząc się do intencji wnioskodawczyni, wskazać należy, że złożenie wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego po jego zakończeniu pozbawia zobowiązanego możliwości osiągnięcia pożądanego celu. Cel ten, w okolicznościach badanej sprawy nie zostanie osiągnięty niezależnie od sposobu rozstrzygnięcia, akademickiego w istocie rzeczy, sporu o sposób załatwienia wniosku o umorzenie zakończonego postępowania egzekucyjnego.

W orzecznictwie wskazuje się, że w postanowieniu wydanym w trybie art. 61a § 1 k.p.a. organ nie może formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania. Instytucja odmowy wszczęcia postępowania kończy się bowiem aktem formalnym, a nie merytorycznym (por. m.in. wyrok WSA z 6 września 2012 r., sygn. akt IV SA/Po 332/12, wyrok WSA z 13 sierpnia 2012 r., sygn. akt VII SA/Wa 813/12). Stąd organy administracji nie mogły oceniać zasadności zarzutów dotyczących nieprawidłowości w przeprowadzonym postępowaniu egzekucyjnym, w tym wypowiadać się w kwestii istnienia podstaw do zwrotu wyegzekwowanych w tym postępowaniu kwot jak również innych żądań sformułowanych we wniosku z dnia 2 grudnia 2016 r.

Mając zatem na uwadze, że zarzuty skargi nie mają uzasadnionych podstaw, a Sąd nie dostrzegł z urzędu takich naruszeń przepisów prawa procesowego lub materialnego, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy - skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a. należało oddalić.