Wyrok NSA, sygn. akt II SA 2427/02
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 2003-02-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 633  Zatrudnienie i sprawy bezrobocia
Hasła tematyczne: Bezrobocie
Zatrudnienie
Powołane przepisy: article: par. 15 ust. 2
journal: Dz.U. 1996 nr 60 poz. 278
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 28 maja 1996 r. w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania.
article: poz. 329
journal: Dz.U. 1996 nr 6 poz. 7
article: ze zm.
journal: Dz.U. 2001 nr 6 poz. 56
law: Obwieszczenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 24 stycznia 2001 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu.
article: art. 2
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz. 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu 25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Teza: Przepis par. 15 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 maja 1996 r. w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania /Dz.U. nr 60 poz. 278/ w brzmieniu obowiązującym do 11 grudnia 2002 r. - jako sprzeczny z przepisami ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty /Dz.U. 1996 nr 67 poz. 329 ze zm./ oraz ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /Dz.U. 2001 nr 6 poz. 56 ze zm./, a także z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej - nie może stanowić podstawy prawnej decyzji odmawiającej refundacji z Funduszu Pracy - kosztów wynagrodzenia i składki ZUS poniesionych w związku z zatrudnieniem młodocianych pracowników - uczestników OHP.

TEZY

Przepis par. 15 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 maja 1996 r. w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania /Dz.U. nr 60 poz. 278/ w brzmieniu obowiązującym do 11 grudnia 2002 r. - jako sprzeczny z przepisami ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty /Dz.U. 1996 nr 67 poz. 329 ze zm./ oraz ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /Dz.U. 2001 nr 6 poz. 56 ze zm./, a także z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej - nie może stanowić podstawy prawnej decyzji odmawiającej refundacji z Funduszu Pracy - kosztów wynagrodzenia i składki ZUS poniesionych w związku z zatrudnieniem młodocianych pracowników - uczestników OHP.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Zenona O. na decyzję Wojewody M. z dnia 15 lipca 2002 r. (...) w przedmiocie odmowy przyznania środków z Funduszu Pracy na refundację - uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji.


UZASADNIENIE

Wojewoda M. decyzją z dnia 15 lipca 2002 r., na podstawie art. 6c ust. 2 pkt 2 w związku z art. 57 ust. 1 pkt 10 i ust. 3 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /Dz.U. 2001 nr 6 poz. 56 ze zm./, par. 15 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 maja 1996 r. w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania /Dz.U. nr 60 poz. 278/ oraz art. 104 i art. 138 par. 1 pkt 1 Kpa, po rozpatrzeniu odwołania Zenona O. od decyzji wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta S. z dnia 5 czerwca 2002 r. (...) orzekającej odmowę przyznania środków Funduszu Pracy w kwocie 486,11 zł. na refundację kosztów wynagrodzenia i składki ZUS, poniesionych w związku z zatrudnieniem dwóch młodocianych pracowników w okresie od 15 października 2001 r. do 31 grudnia 2001 r. zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy z następującą argumentacją:

Zenon O. wystąpił do Powiatowego Urzędu Pracy w S. za pośrednictwem Centrum Edukacji i Pracy OHP z wnioskiem o refundację poniesionych kosztów wynagrodzenia i składki ZUS, związanych z zatrudnieniem dwóch młodocianych pracowników uczestników OHP. Zgodnie z zawartym porozumieniem z dniem 1października 2001 r. pomiędzy PUP w S. a Centrum OHP, wniosek o refundację wraz z dokumentami pracodawcy przekazano do Urzędu Pracy w dniu 7 maja 2002 r.

Zenon O. w ramach praktycznej nauki zawodu w roku szkolnym 2001/2002 zatrudnił 2 uczniów gimnazjum - uczestników OHP. Umowy o pracę zawarte zostały na okres 15 października 2001 r. - 30 czerwca 2003 r. tj. do czasu ukończenia gimnazjum.

W dniu 5 czerwca 2002 r. organ I instancji wydał decyzję (...) orzekającą o odmowie przyznania środków Funduszu Pracy w kwocie 486,11 zł. na refundację kosztów wynagrodzenia i składki ZUS poniesionych w związku z zatrudnieniem dwóch młodocianych pracowników w okresie 15 października 2001 r. - 31 grudnia 2001 r.

W uzasadnieniu odmownej decyzji podano, iż w chwili obecnej brak jest podstaw prawnych do zrefundowania poniesionych kosztów za zatrudnianie młodocianych pracowników uczestników OHP.

Od powyższej decyzji Zenon O. złożył odwołanie do organu II instancji, w którym wnosi o dokonanie refundacji kosztów poniesionych za ww. pracowników młodocianych. Decyzję organu I instancji uważa za niesłuszną i krzywdzącą.

Po rozpatrzeniu odwołania i zapoznaniu się z aktami sprawy organ II instancji stwierdził, co następuje:

Zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 28 maja 1996 r. w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania /Dz.U. nr 60 poz. 278/ par. 15 ust. 1 określa czas trwania przyuczenia młodocianego do wykonywania określonej pracy od 3 do 6 miesięcy. Jednocześnie w ust. 2 cyt. paragrafu 15 zapisane jest, że w odniesieniu do młodocianych uczestników OHP okres ten może być przedłużony do czasu ukończenia szkoły podstawowej, nie dłużej jednak niż o 12 miesięcy i trwać łącznie nie dłużej niż 18 miesięcy.

Zarówno na dzień rozpatrywania wniosku przez organ I instancji o refundację wynagrodzenia pracowników młodocianych - uczestników OHP, jak i na dzień rozpatrywania odwołania i wydania decyzji przez organ II instancji, brak jest podstaw prawnych do dokonania refundacji kosztów poniesionych w związku z zatrudnieniem młodocianych pracowników - uczestników OHP, którzy ukończyli szkołę podstawową i kontynuują naukę w gimnazjum.

Wyjaśniono, iż równocześnie z wprowadzeniem reformy szkolnictwa, tj. 3-letnie gimnazjum po 6 latach szkoły podstawowej, nie zostały zmienione przepisy normujące zasady wynagradzania pracowników młodocianych.

Tak więc, w świetle powyższych ustaleń organ II instancji stwierdził, iż brak jest podstaw prawnych do zmiany zaskarżonej decyzji i orzekł jak w sentencji.

Jak wynika z informacji uzyskanych z Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej obecnie trwają prace nad nowelizacją rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 maja 1996 r. (...), mające na celu modyfikację dotychczasowych zasad refundacji wynagrodzeń wypłacanych młodocianym pracownikom - uczestnikom OHP zatrudnionym w celu przyuczenia do wykonywania określonej pracy do czasu ukończenia gimnazjum.

Na powyższe decyzje wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego Zenon O., wnosząc o ich uchylenie.

Skarżący podnosi w szczególności, że w październiku 2001 r. zawarł umowę z OHP w S. o szkoleniu 2 uczniów na okres 18 miesięcy.

W styczniu 2002 r. złożył dokumenty do OHP o refundację. Zostały przetrzymane one aż do 1 maja 2002 r., aby zaliczyć uczniom ocenę, a następnie przekazane organowi zatrudnienia, które odmówiły refundacji. Decyzje te są dla niego krzywdzące.

W odpowiedzi na skargę wnoszono o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Bezsporne jest w sprawie, że w dniu 1 października 2002 r. pomiędzy (...) Wojewódzką Komendą OHP w W., a skarżącym prowadzącym zakład Blacharstwo i Lakiernictwo, Regeneracja Resorów, Sprężyn - zawarta została umowa o warunkach zatrudnienia uczestników Ochotniczego Hufca Pracy Nr 715D.

W zakładzie skarżącego - zgodnie z umową - miały być zatrudnione 3 osoby w wieku 15-18 lat.

Zakład pracy zawierał następnie z młodocianymi uczestnikami umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego. W par. 9 umowy ustalono, że przyuczenie 3 uczestników do wykonywania określonej pracy odbędzie się w terminie od 1.10.2002 r. do 30.06.2003 r. i że będą oni jednocześnie uzupełniać wykształcenie ogólne w zakresie szkoły gimnazjalnej.

par. 10 umowy miał następujące brzmienie:

Powiatowy urząd pracy refunduje zakładowi pracy następujące wydatki:

Wynagrodzenie uczestników młodocianych w czasie odbywania przez nich:

a/ nauki zawodu realizowanej w szkołach zawodowych /rzemieślniczej/

b/ przyuczenia do wykonywania określonej pracy, trwającego od 3 do 6 miesięcy /w przypadkach uwarunkowanych interesem uczestnika do 9 miesięcy/,

c/ uzupełniania wykształcenia w zakresie szkoły gimnazjalnej do czasu jej ukończenia, nie dłużej jednak niż przez okres 18 miesięcy, łącznie z okresem przyuczenia do wykonywania określonej pracy.

1. Składniki na ubezpieczenia uczestników w ust. 1 /a, b, c/,

2. Wydatki na wynagrodzenie refundowane są do wysokości najniższych wpłat określonych w par. 7 ust. 1 i 2.

Skarżący za pośrednictwem Centrum Edukacji i Pracy OHP wystąpił do Powiatowego Urzędu Pracy w S. o refundację poniesionych kosztów wynagrodzenia i składki ZUS, związanych z zatrudnieniem dwóch młodocianych pracowników - uczestników OHP.

Zaskarżonymi decyzjami odmówiono przyznania środków Funduszu Pracy w kwocie 486,11 zł. na refundację kosztów wynagrodzenia i składki ZUS poniesionych w związku z zatrudnieniem dwóch młodocianych pracowników w okresie 15 października 2001 r. - 31 grudnia 2001 r., ponieważ brak jest podstaw prawnych do zrefundowania poniesionych kosztów za zatrudnianie młodocianych pracowników - uczestników OHP, gdyż rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 28 maja 1996 r. w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania /Dz.U. nr 60 poz. 278/ w par. 15 ust. 1 określa czas trwania przyuczenia młodocianego do wykonywania określonej pracy od 3 do 6 miesięcy, ust. 2 par. 15 stanowi, że w odniesieniu do młodocianych uczestników OHP okres ten może być przedłużony do czasu ukończenia szkoły podstawowej, nie dłużej jednak niż o 12 miesięcy i trwać łącznie nie dłużej niż 18 miesięcy. Organy zatrudnienia podnosiły, iż w związku z reformą systemu oświaty /powstanie 3-letnich gimnazjów po 6 latach szkoły podstawowej/, brak było podstaw prawnych do dokonania refundacji, gdyż zatrudnieni młodociani ukończyli już szkołę podstawową i kontynuowali naukę w gimnazjum.

W uzasadnieniach zaskarżonych decyzji podkreślono także, że przepisy powołanego rozporządzenia, nie odpowiadają "aktualnej rzeczywistości" i dlatego zostały podjęte prace nad ich nowelizacją.

Organy zatrudnienia odmówiły refundacji, ponieważ par. 15 ust. 2 cyt. rozporządzenia stanowił, że w odniesieniu do młodocianych uczestników Hufca Pracy, okres przyuczenia do zawodu określony w ust. 1, może być przedłużony do czasu ukończenia szkoły podstawowej, tymczasem młodociani zatrudnieni przez skarżącego byli już uczniami gimnazjum.

W związku z powyższym podkreślić należy, co następuje:

Przeprowadzona reforma systemu oświaty polegała m.in. na tym, że dokonano podziału szkół publicznych i niepublicznych na:

- sześcioletnią szkołę podstawową,

- trzyletnie gimnazjum,

- szkoły ponadgimnazjalne,

wymienione w art. 9 pkt 3 lit. "a" do "g" ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty /Dz.U. 1996 nr 67 poz. 329 ze zm./.

W preambule ustawy podkreślono m.in., że oświata w Rzeczypospolitej Polskiej stanowi wspólne dobro całego społeczeństwa.

System oświaty zapewnia w szczególności realizację prawa każdego obywatela Rzeczypospolitej Polskiej do kształcenia się oraz prawa dzieci i młodzieży do wychowania i opieki odpowiednich do wieku i osiągniętego rozwoju /art. 1 pkt 1 cyt. ustawy/.

System oświaty obejmuje m.in. Ochotnicze Hufce Pracy - w zakresie kształcenia i wychowania, uczestników /art. 2 pkt 8 cyt. ustawy/.

Ochotnicze Hufce Pracy umożliwiają młodzieży w wieku powyżej 15 lat, która nie ukończyła szkoły podstawowej lub gimnazjum, albo nie kontynuuje nauki po ukończeniu tych szkół, zdobycie kwalifikacji zawodowych oraz uzupełnienie wykształcenia podstawowego lub gimnazjalnego /art. 69 ust. 2 cyt. ustawy/.

W myśl art. 57 ust. 1 pkt 10 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /Dz.U. 2001 nr 6 poz. 56 ze zm./ środki Funduszu Pracy przeznacza się m.in. na finansowanie wynagrodzeń wypłaconych młodocianym pracownikom, zatrudnionym na podstawie umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego oraz składki na ubezpieczenie społeczne od refundowanych wynagrodzeń.

Środki Funduszu Pracy mogą być przeznaczone na finansowanie zadań zleconych Ochotniczym Hufcom Pracy przez dysponentów Funduszu Pracy, określonych w art. 57 ust. 2 pkt 9-13 i 19, które wynikają z realizowanych przez nie zadań /art. 57 ust. 2 cyt. ustawy/.

Wydatki, o których mowa w art. 57 ust. 1 pkt 10 i 12 zwracane są z Funduszu Pracy do wysokości najniższych stawek określonych w odrębnych przepisach obowiązujących w okresie, za który dokonywana jest refundacja /art. 57 ust. 3 cyt. ustawy/.

Podkreślić należy, że umowa o warunkach zatrudnienia przez skarżącego uczestników OHP, zawarta została w dniu 1 października 2001 r., a więc w roku szkolnym 2001/2002, przy czym objęci przygotowaniem zawodowym młodociani, uzupełniać będą wykształcenie ogólne w zakresie szkoły gimnazjalnej.

Także w dniu 1 października 2001 r. pomiędzy Centrum Edukacji i Pracy Ochotniczych Hufców Pracy w S., a Powiatowym Urzędem Pracy w S., zawarte zostało porozumienie o zasadach współpracy, obejmujące m.in. refundację z Funduszu Pracy kosztów zatrudnienia pracowników młodocianych zatrudnionych u pracodawców na podstawie umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego.

W aktach sprawy znajduje się także kserokopia faxu Krajowego Urzędu Pracy do Komendy Głównej OHP, w którym wyrażono pogląd, że do czasu nowelizacji przepisów o przygotowaniu zawodowym młodocianych w ramach OHP, powinno się one odbywać odbywać /łącznie z utrzymaniem refundacji/ na dotychczasowych warunkach.

Naczelny Sąd Administracyjny wyraża pogląd, że przepis par. 15 ust. 2 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 maja 1996 r. w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania /Dz.U. nr 60 poz. 278/ - w brzmieniu obowiązującym do 11 grudnia 2002 r. - jako sprzeczny z powołanymi wyżej przepisami ustawy o systemie oświaty oraz ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, a także z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej - nie może stanowić podstawy prawnej decyzji odmawiającej refundacji z Funduszu Pracy - kosztów wynagrodzenia i składki ZUS poniesionych w związku z zatrudnieniem młodocianych pracowników - uczestników OHP.

Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla jednocześnie, że zawarte umowy i porozumienia - o jakich wyżej mowa - powinny być w pełni realizowane.

Końcowo zaznaczyć należy, że rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 12 listopada 2002 r. /Dz.U. nr 147 poz. 1663/ wprowadzono gruntowne zmiany w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 28 maja 1996 r. w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagrodzenia /Dz.U. nr 60 poz. 278/, a ust. 2 par. 15 otrzymał następujące brzmienie:

"2. W odniesieniu do młodocianych uczestników Ochotniczych Hufców Pracy okres ustalony w ust. 1 może być przedłużony do czasu ukończenia gimnazjum i trwać łącznie nie dłużej niż 22 miesiące."

Zmiany te weszły w życie z dniem 12 grudnia 2002 r.

Z tych względów i po myśli art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy o NSA - orzeczono jak w sentencji.