Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 419/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2018-02-22 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok
Oddalono skargę
Zasądzono zwrot kosztów postępowania
Powołane przepisy: article: art. 179a, art. 151, art. 183 par. 2 pkt 5
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 37 ust. 1 pkt 2, art. 28
journal: Dz.U. 1974 nr 38 poz 229
law: Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane.
article: par. 19 ust. 1 pkt 1, par. 9 ust. 3 pkt 2c
journal: Dz.U. 1975 nr 8 poz 48
law: Rozporządzenie Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975 r. w sprawie nadzoru urbanistyczno-budowlanego.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Jeżewska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Bogusz Sędzia WSA Daria Sachanbińska Protokolant Referent stażysta Katarzyna Działek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 lutego 2018 r. sprawy ze skargi kasacyjnej H. R. i E. R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 26 października 2017 r., sygn. akt II SA/Op 419/17 w sprawie ze skargi H. R. i E. R. na decyzję Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia 13 czerwca 2017 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie legalności budowy budynku 1) uchyla wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 26 października 2017 r., sygn. akt II SA/Op 419/17, 2) oddala skargę, 3) zasądza od Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu na rzecz skarżących H. R. i E. R. solidarnie kwotę 590 (pięćset dziewięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu przez H. R. i E. R. (dalej: skarżący) jest decyzja Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu (dalej: OWINB) z dnia 13 czerwca 2017 r., nr [...], którą uchylono decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie oleskim (dalej: PINB) z dnia 22 marca 2017 r., nr [...], nakazującą Gminnej Spółdzielni "Samopomoc Chłopska" w [...] (dalej: Spółdzielnia) rozbiórkę budynku socjalno-magazynowego (po wadze przemysłowej) i umorzono postępowanie organu pierwszej instancji w całości.

Zaskarżona decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym:

W dniu 29 września 2015 r. skarżący zgłosili PINB do protokołu samowolną, ich zdaniem, budowę budynku wagi na terenie działek nr a i b w [...]. Wskazali, że są właścicielami działki nr a, a działka nr b jest własnością Spółdzielni. Skarżący podali również, że obiekt ten jest obecnie użytkowany przez Spółkę A Sp. z o.o. z siedzibą w [...] (dalej: Spółka).

W dniu 12 października 2015 r. PINB przeprowadził kontrolę legalności budowy budynku wagi przemysłowej na działkach: nr a i b w [...], ustalając, że przedmiotowy budynek jest murowany, posiada wymiary 4,5 m x 14 m, a jego wysokość waha się od 2,5 m do 2,85 m. Organ stwierdził też, że obiekt ten jest usytuowany częściowo na działce nr a, a częściowo na działce nr b. Pełnomocnik Spółki oświadczyła, że budynek jest użytkowany przez Spółkę od 1998 r. na podstawie umowy dzierżawy zawartej ze Spółdzielnią. Prezes Spółdzielni wyjaśnił natomiast, że budynek został wybudowany w 1982 r. przez Wojewódzki Związek Gminnych Spółdzielni "Samopomoc Chłopska", który w 1990 r. został ustawowo zlikwidowany, a majątek przeszedł na Spółdzielnię. Wyjaśnił, że do 2005 r. właścicielem działek nr a i b był Skarb Państwa (PKP), a obecnie skarżący. Podał, że część obu działek jest przedmiotem postępowania sądowego o zasiedzenie w Sądzie Rejonowym w [...]. Skarżący podali natomiast, że nie znają daty wybudowania przedmiotowego budynku, ale od 2005 r., kiedy zostali właścicielami działki, budynek ten już istniał.

Zawiadomieniem z dnia 28 października 2015 r. PINB poinformował Spółkę, Spółdzielnię i skarżących o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie legalności budowy budynku socjalno-magazynowego (po wadze przemysłowej) w [...] na działkach nr a i b.

W dniu 26 kwietnia 2016 r. organ pierwszej instancji przeprowadził rozprawę administracyjną z udziałem H. J. (Prezes Zarządu Spółdzielni), skarżących oraz ich pełnomocnika, A. P. (członek rady nadzorczej Spółdzielni), H. L. (członek Zarządu Spółdzielni), K. G. (przedstawiciel B S. A. z siedzibą w [...]) i A. K. (przedstawiciel Spółki). Prezes Zarządu Spółdzielni oświadczył, że przedmiotowy budynek stoi w niezmienionej formie od daty jego wybudowania, a Spółdzielnia czuje się jego właścicielem, wobec czego nie zamierza go rozebrać. Pełnomocnik skarżących podniósł, że na działce nr a dopuszczono się również innej samowoli budowlanej, odnośnie której prowadzone jest odrębne postępowanie pod nr [...]. E. R. oświadczyła, że nie miała wiedzy, że w chwili zakupu działki nr a znajdował się na niej przedmiotowy budynek, w związku z czym domaga się jego rozbiórki. Natomiast H. R. wskazał, że w 1983 r. przedmiotowy budynek jeszcze nie istniał, a został wybudowany dopiero w 2000 r. Świadek H. L. oświadczył, że budynek ten istnieje co najmniej od 25-26 lat, a A. K. zeznała, że Spółka dzierżawi plac z budynkami od 1994 r. i w tym czasie już znajdował się m.in. przedmiotowy budynek.

W dniu 9 maja 2016 r. E. R. złożyła w siedzibie organu powiatowego kserokopię umowy najmu zawartą 29 kwietnia 1994 r. pomiędzy Spółdzielnią a Spółką, z której wynika, że dacie zawarcia umowy na przedmiotowym terenie znajdowały się m.in. wskazane budynki.

W piśmie z dnia 17 maja 2016 r. Burmistrz [...] wyjaśnił, że w ewidencji ruchu budowlanego nie znaleziono zapisów dotyczących zgłoszenia budowy, ani pozwolenia na użytkowanie przedmiotowego budynku.

Z kolei w piśmie z dnia 24 maja 2016 r. Dyrektor Archiwum Państwowego w [...] wskazał, że w zasobach archiwum nie odnaleziono dokumentacji dotyczącej budowy przedmiotowego budynku.

W toku dalszego postępowania w dniu 7 czerwca 2016 r. PINB przesłuchał w charakterze świadków E. P., J. W., R. J., N. J. i M. K. E. P. oświadczył, że przedmiotowy budynek był wybudowany prawdopodobnie około 1984 r., jednak dokładnie nie pamięta ze względu na upływ czasu. Wskazał, że sam budował ten budynek od fundamentów, będąc pracownikiem Spółdzielni. Natomiast J. W. oświadczył, że w latach 1980-1989 był kierownikiem grupy remontowo-budowlanej, w związku z czym pamięta, że przedmiotowy budynek został wybudowany w 1983 r. Taka data wynika również z książki obiektu budowlanego, której kopie wybranych stron znajdują się w aktach sprawy. R. J. zeznała, że nie ma wiedzy na temat daty budowy przedmiotowego budynku. Zaś N. J. wyjaśnił, że od 1990 r. pracował w Spółce, a od 1994 r. przy ul. [...], gdzie od początku znajdował się przedmiotowy budynek. M. K. wskazał, że budynek istniał przynajmniej od 1999 r.

W odpowiedzi na wezwanie PINB pismem z dnia 8 sierpnia 2016 r. skarżący oświadczyli, że nie wyrażają zgody na pozostawienie przedmiotowego budynku, który ogranicza korzystanie z ich działki. Ponadto podali, że planują zabudowę działki, która prawdopodobnie będzie niemożliwa ze względu na kolizję z budynkiem Spółdzielni.

W piśmie z dnia 9 września 2016 r. Burmistrz [...] wyjaśnił, że w 1983 r. działki nr a i b zgodnie uchwałą Rady Narodowej Miasta i Gminy w [...] z dnia 29 czerwca 1982 r., Nr [...], w sprawie zatwierdzenia planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego miasta i gminy [...] położone były w strefie o nazwie: "kolej normalnotorowa [...]-[...]. Stacja w [...]. Długość w granicach gminy 5,0 km. Dopuszczalna modernizacja i rozbudowa, /symbol 016 TK, 017 TK/". Ponadto, organ wskazał, że aktualnie na tym terenie nie obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego.

W piśmie z dnia 10 października 2016 r. skarżący oświadczyli, że planują na działce nr a w [...] wybudować budynek o wymiarach 14 m x 23 m, w związku z czym wystąpili do Urzędu Miasta i Gminy w [...] o wydanie decyzji o warunkach zabudowy.

Kolejne oględziny przeprowadzone przez PINB w dniach 12 października 2016 r. i 3 listopada 2016 r. potwierdziły ustalenia z kontroli z dnia 12 października 2015 r. Dodatkowo H. J. i A. P. oświadczyli, że przed Sądem Rejonowym w [...] toczy się postępowanie o zasiedzenie gruntu, na którym usytuowany jest przedmiotowy budynek.

Decyzją z dnia 22 marca 2017 r. PINB na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowalne (Dz. U. Nr 38, poz. 229, z późn. zm.) w zw. z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2016 r. poz. 290, z późn. zm.) nakazał Spółdzielni rozbiórkę budynku socjalno-magazynowego (po wadze przemysłowej) w [...] przy ul. [...] na działkach: nr a i b. W uzasadnieniu organ przedstawił opisany wyżej przebieg postępowania, a następnie stwierdził, że zgromadzony materiał dowodowy pozwala na przyjęcie, że przedmiotowy budynek został wybudowany bez pozwolenia na budowę w 1983 r. w czasie kiedy właścicielem terenu było PKP. Obecnie stanowi on własność Spółdzielni. Organ ustalił też, że budynek ten został wzniesiony samowolnie. W ocenie PINB, przyjmując lata 1982-1984 jako datę samowolnej budowy(rozpoczęcia i zakończenia) budynku socjalno-magazynowego postępowanie mające na celu doprowadzenie do zgodności z przepisami należało prowadzić przy zastosowaniu przepisów ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane, zgodnie z którą obiekty budowlane wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich powstania podlegają rozbiórce, jeśli zachodzi co najmniej jedna z dwóch przesłanek określonych w art. 37 ust. 1 pkt 1 lub pkt 2. Organ stwierdził również, że sam fakt, iż budynek jest częściowo posadowiony na działce sąsiedniej nie stanowi podstawy do wydania decyzji o jego rozbiórce. Następnie uznał, że istniejący budynek spełnia warunek określony art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego, ponieważ został zlokalizowany na terenie przeznaczonym pod tego typu zabudowę - inne tereny zabudowane, tereny przemysłowe. Jednakże stosownie do art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego jego lokalizacja - częściowe położenie na działce nr b (przeznaczona na inne tereny zabudowane) i sąsiedniej działce nr a (przeznaczona pod tereny przemysłowe) oraz brak możliwości zachowania przepisów przeciwpożarowych powoduje niedopuszczalne pogorszenie warunków użytkowych dla otoczenia na działce nr a. Zdaniem organu, lokalizacja jakiejkolwiek inwestycji na działce nr a, ze względu na zabudowę budynkiem "po wadze" oznacza konieczność zachowania warunków szczególnych lub uzyskania zgodnie z art. 9 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane odstępstw od wymaganych przepisów techniczno-budowlanych. Z tych względów organ uznał, że przedmiotowy budynek podlega przymusowej rozbiórce.

W odwołaniu do powyższej decyzji Spółdzielnia zarzuciła, że akt ten obarczony jest szeregiem uchybień formalnych i merytorycznych, ale przede wszystkim godzi w interesy gospodarcze odwołującej. Wskazując na naruszenie przepisów K.p.a., w tym art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a. Spółdzielnia podniosła, że organ nie ustalił należycie stanu faktycznego oraz w sposób dowolny ocenił zgromadzony materiał dowodowy. Powyższe uchybienia niewątpliwie miały wpływ na wynik sprawy, ponieważ doprowadziły do wydania błędnego rozstrzygnięcia. Spółdzielnia zarzuciła, że organ oparł się wyłącznie na okolicznościach podnoszonych przez skarżących, a dowodem uzasadniającym wydaną decyzję jest planowana przez nich budowa hali przemysłowo-handlowej. Spółdzielnia podniosła też, że organ pierwszej instancji nie dowiódł, żeby przedmiotowy budynek powstał w warunkach samowoli budowlanej. W zakresie zarzutu naruszenia art. 107 § 3 K.p.a. odwołująca podniosła, że organ nie odniósł się do jej zarzutów oraz nie przedstawił motywów, którymi kierował się przy wydaniu rozstrzygnięcia. Zdaniem Spółdzielni, decyzja wydana została przedwcześnie, ponieważ nie zostało zakończone postępowanie toczące z wniosku skarżących o wydanie decyzji o warunkach zabudowy działki sąsiadującej z działką, na której znajduje się sporny budynek. W przekonaniu Spółdzielni, organ nie rozważył też, czy zaistniały podstawy do stwierdzenia samowoli budowlanej całego budynku lub jego części w sytuacji stwierdzonego braku dokumentów. Natomiast brak możliwości odtworzenia stanu dokumentacyjnego sprawy nie stanowi podstawy do domniemania nielegalności zrealizowanych prac budowlanych. Spółdzielnia podkreśliła, że z faktu, iż nie zachował się żaden egzemplarz decyzji o pozwoleniu - przy jednoczesnym braku przepisów obowiązujących w czasie realizacji inwestycji, które obligowałyby inwestora do archiwizowania takich dokumentów - nie można wyprowadzić wniosku, że obiekt ten został zrealizowany w warunkach samowoli budowlanej. W sytuacji braku jednoznacznego ustalenia przez organ, że budynek został wzniesiony samowolnie bez znaczenia dla sprawy są zatem kwestie jego posadowienia niezgodnie z przepisami prawa, w tym ewentualnego powodowania zagrożenia. Na poparcie przedstawionego stanowiska i argumentacji Spółdzielnia powołała się na poglądy prezentowane w piśmiennictwie oraz licznych orzeczeniach sądów administracyjnych.

W wyniku rozpatrzenia odwołania, OWINB decyzją z dnia 13 czerwca 2017 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. in fine ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23, z późn. zm. – dalej: K.p.a.), uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie i umorzył postępowanie organu pierwszej instancji w całości. W uzasadnieniu organ przedstawił opisany wyżej stan faktyczny sprawy, dodatkowo wyjaśniając, że Spółdzielnia bez odpowiedzi pozostawiła wezwanie OWINB z dnia 17 maja 2017 r. dotyczące podania celu, dla którego został wzniesiony przedmiotowy budynek. Następnie organ, powołując się na treść art. 28 K.p.a., stwierdził, że interes prawny w postępowaniu w sprawie legalności budowy obiektu budowlanego posiada inwestor, właściciel i zarządca obiektu budowlanego, ponieważ do nich może być skierowana stosowna decyzja. Organ podniósł, że w niniejszej sprawie Spółka jedynie dzierżawi od Spółdzielni działkę nr c w [...]. W związku z tym nie istnieje żaden przepis prawa do domagania się od organu administracji publicznej podjęcia jakichkolwiek czynności, lub uzasadniający nałożenie przez organ jakichś obowiązków na Spółkę. W ocenie organu, nieuzasadnione było zatem uznanie przez organ pierwszej instancji Spółki za stronę niniejszego postępowania. Dalej organ, przedstawiając ustalony zakres wykonanych robót budowlanych wskazał, że przedmiotowy budynek jest murowany, posiada dach płaski kryty papą, ma wymiary 4,5 m x 14 m i wysokość od 2,5 m do 2,85 m. Usytuowany jest częściowo na działce nr a (należącej do skarżących), a częściowo na działce nr b (należącej do Spółdzielni). Zdaniem organu, jako datę powstania przedmiotowego budynku należy przyjąć lata osiemdziesiąte XX wieku. Wynika to z kilku źródeł: oświadczenia E. P. (który budował ten budynek), J. W. (pracownika Spółki w latach 1980-1989), H. J. (winno być J. - dopisek Sądu, prezesa Spółdzielni będącej aktualnym właścicielem budynku). W ocenie organu, również pozostali świadkowie, w tym H. L., wskazywali, że budynek ten istniał przed 1995 r. Ponadto 1983 r. jako datę budowy wpisano do założonej w 2008 r. książki obiektu budowlanego dla przedmiotowego budynku. Również w piśmie Terenowego Zespołu Lustracji CZSR "SCH" w [...] z dnia 5 kwietnia 1983 r., nr [...], wskazano, że budowa budynku wagi była wówczas w toku. Zdaniem organu, na uwzględnienie nie zasługiwała argumentacja skarżących, że budynek powstał około 2000 r., ponieważ nie podali źródła tych twierdzeń, wskazując jedynie, iż o istnieniu budynku dowiedzieli się około 2014 r. z portalu geoportal.gov.pl. W tych okolicznościach organ uznał oświadczenia skarżących odnośnie daty budowy za niewiarygodne. Przy tym organ wyjaśnił, że w sprawie istotne znaczenie ma ustalenie, czy w dacie budowy wymagane było uzyskanie pozwolenia na budowę, lub zgłoszenia budowlanego na budowę takiego budynku. Za niedopuszczalne uznał organ odwoławczy niezbadanie tej kwestii przez PINB, który bez żadnej analizy i podania podstawy prawnej przyjął, że przedmiotowa waga przemysłowa z budynkiem zaplecza socjalnego wymagała pozwolenia na budowę. Odnosząc się do omawianego zagadnienia organ odwoławczy wskazał na treść art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane oraz wydane na podstawie ust. 4 tego przepisu rozporządzenie Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975 r. w sprawie nadzoru urbanistyczno-budowlanego (Dz. U. z 1975 r. Nr 8, poz. 48, z późn. zm.), zwanego dalej rozporządzeniem z 1975 r. Organ podał, że zgodnie z § 19 ust. 1 pkt 1 tego rozporządzenia uzyskanie pozwolenia na budowę obowiązuje w razie inwestycji, dla których zgodnie z § 9 jest wymagane ustalenie przez właściwy organ miejsca i warunków realizacji inwestycji. Natomiast wedle § 9 ust. 3 pkt 2c rozporządzenia z 1975 r. ustalenia miejsca i warunków realizacji inwestycji budowlanej nie wymaga budowa budynków stałych, o kubaturze do 1000 m³, m.in. na obszarach kolejowych. Organ stwierdził, że z pisma Burmistrza [...] z dnia 9 września 2016 r., wynika, że w 1983 r. obie działki, zgodnie uchwałą Rady Narodowej Miasta i Gminy w [...] z dnia 29 czerwca 1982 r. Nr [...], w sprawie zatwierdzenia planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego miasta i gminy [...] położone były w strefie o nazwie: "kolej normalnotorowa [...]-[...]. Stacja w [...]. Długość w granicach gminy 5,0 km. Dopuszczalna modernizacja i rozbudowa, /symbol 016 TK, 017 TK/". Zauważył, że do 14 listopada 1997 r. obowiązywała ustawa z dnia 2 grudnia 1960 r. o kolejach (Dz. U. z 1989 r. Nr 52, poz. 310, z późn. zm.), w której w art. 3 pkt 2 wskazano, że pod pojęciem obszaru kolejowego należy rozumieć wydzieloną powierzchnię gruntu, przeznaczoną do utrzymania i eksploatacji kolei, wraz ze znajdującymi się na nim budowlami i urządzeniami służącymi temu celowi. Natomiast podstawową działalnością Spółdzielni był handel detaliczny, a wśród celów statutowych Spółdzielni było zaopatrzenie rolnictwa w środki produkcyjne i zaopatrzenie ludności w artykuły konsumpcyjne, co wynika z pisma Terenowego Zespołu Lustracji Centralnego Związku Spółdzielni Rolniczych "Samopomoc Chłopska" w [...] z dnia 5 kwietnia 1983 r., nr [...]. W piśmie tym wskazano również, że realizowany był wówczas montaż 35-tonowej wagi przemysłowej i budowa zaplecza socjalnego dla pracowników składnicy. W ocenie organu, powyższe należy powiązać z przywoływaną już okolicznością, że waga ta razem z zapleczem socjalnym zostały wybudowane na terenie opisanym w planie miejscowym jako "kolej normalnotorowa", będącym we władaniu przedsiębiorstwa państwowego Polskich Kolei Państwowych. Organ argumentował też, że w poprzednim ustroju państwowym budowanie wag przemysłowych na obszarach kolejowych było powszechne dla umożliwienia sprawnego rozładunku towarów z pociągów towarowych, ich ważenia i składowania, a następnie dalszego obrotu. Zatem przewóz środków produkcyjnych rolnictwa, czy artykułów konsumpcyjnych stanowił jeden z ustawowych celów kolei, a ich rozładunek, ważenie i magazynowanie w składnicy pozwalało ten cel osiągnąć. Oznacza to, że przedmiotowa waga z zapleczem socjalnym, w rozumieniu rozporządzenia z 1975 r., służyła eksploatacji kolei i korzystała, podobnie jak wiele innych obiektów użyteczności społecznej, ze zwolnienia od obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę. Dalej organ wyjaśnił, że może wydać decyzję uchylającą zaskarżone orzeczenie i umarzającą postępowanie pierwszej instancji w całości wówczas, gdy postępowanie pierwszoinstancyjne stało się z jakichkolwiek przyczyn bezprzedmiotowe. W niniejszej sprawie organ uznał, że bezprzedmiotowość polega na tym, iż w sprawie nie doszło do samowolnej budowy bez wymaganego pozwolenia na budowę, w związku z czym postępowanie w przedmiocie legalności przedmiotowej budowy należało umorzyć.

W skardze na powyższą decyzję skarżący, reprezentowani przez pełnomocnika, zarzucili naruszenie następujących przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego:

- art. 6 poprzez naruszenie zasady praworządności, a to na skutek dokonania rozstrzygnięcia wbrew obowiązującym przepisom prawa, a tym samym naruszającego słuszny interes skarżących, jak również na skutek nierozpoznania istoty sprawy;

- art. 7 poprzez naruszenie zasady prawdy obiektywnej, a to na skutek niepodjęcia czynności niezbędnych do załatwienia sprawy w wyniku niepoddania analizie zasadności przesłanek, którymi kierował się organ pierwszej instancji przy rozpoznaniu sprawy,

- art. 8 poprzez naruszenie zasady pogłębiania zaufania uczestników do władzy publicznej, a to na skutek dokonania sprzecznego z przepisami prawa rozstrzygnięcia ingerującego w prawo własności przedmiotowej nieruchomości skarżących,

- art. 77 § 1 poprzez nierozpatrzenie całego zebranego w sprawie materiału dowodowego, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego ustalenia stanu faktycznego, a to na skutek pominięcia w ustaleniach faktycznych postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 25 kwietnia 2017 r. uchylającego postanowienie Burmistrza [...] z dnia 8 grudnia 2016 r. w przedmiocie zawieszania postępowania wszczętego na wniosek skarżących w sprawie wydania decyzji ustalającej warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku handlowo-usługowego branży przemysłowej z zapleczem socjalno-biurowym wraz z niezbędną infrastrukturą w [...] przy ulicy [...] na działce nr a,

- art. 80 w zw. z art. 77 poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, a to na skutek wyprowadzenia ze zgromadzonego materiału dowodowego wniosków i twierdzeń, które z niego w żaden sposób nie wynikają i dokonanie rozstrzygnięcia jedynie na podstawie założeń ideologicznych, a nie w oparciu o zaistniały stan faktyczny i zgromadzony materiał dowodowy,

- art. 105 poprzez zastosowanie niniejszego przepisu prawa, podczas gdy brak było przesłanek pozwalających na jego zastosowanie.

Skarżący podnieśli również zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego, w tym:

- art. 32 § 1 Konstytucji RP poprzez naruszenie przez organ odwoławczy zasady równości obywateli wobec prawa, w wyniku niczym nieuzasadnionego uprzywilejowania strony przeciwnej ze szkodą strony skarżącej,

- art. 64 § 1 Konstytucji RP poprzez niesłuszne uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania organu pierwszej instancji w całości na skutek czego nastąpiła nieuzasadniona ingerencja w prawo własności strony skarżącej,

- art. 103 § 2 Prawa budowlanego z dnia 7 lipca 1994 r. w zw. z art. 37 § 1 pkt 2 Prawa budowlanego z dnia 24 października 1974 r. poprzez niezastosowanie przez organ odwoławczy przedmiotowych przepisów, podczas gdy z okoliczności sprawy i zgromadzonego materiału dowodowego jednoznacznie wynikał obowiązek jego zastosowania w zakresie dotyczącym pogorszenia warunków użytkowych dla otoczenia, w tym strony skarżącej oraz spowodowania niebezpieczeństwa dla ludzi i mienia.

Na podstawie tych zarzutów skarżący wnieśli o uchylenie w całości decyzji OWINB i utrzymanie w mocy decyzji PINB z dnia 22 marca 2017 r. Alternatywnie skarżący wnieśli o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Ponadto wnioskowali o przeprowadzenie dowodu z dokumentu, tj. postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 25 kwietnia 2017 r. na okoliczność treści w nim zawartych, w tym uchylenia postanowienia Burmistrza [...] z dnia 8 grudnia 2016 r., zawieszającego postępowanie w sprawie ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku handlowo-usługowego branży przemysłowej z zapleczem socjalno-biurowym wraz z niezbędną infrastrukturą w [...] przy ul. [...], działka a. Końcowo skarżący domagali się zasądzenia na ich rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych.

W motywach skargi skarżący opisali przebieg dotychczasowego postępowania w sprawie i podzielili ustalenia faktyczne oraz stanowisko organu pierwszej instancji o konieczności dokonania rozbiórki spornego budynku. Podzielając argumentację PINB skarżący dowodzili, że w niniejszej sprawie spełniona została przesłanka pogorszenia warunków użytkowych dla otoczenia, o której mowa w art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r., ponieważ samowolnie wzniesiony obiekt budowlany został zlokalizowany w sposób powodujący utrudnienia z tym związane. W tym zakresie skarżący podali, że przedmiotowy budynek uniemożliwia planowaną przez nich zabudowę działki nr a poprzez posadowienie hali. Zrealizowanie zamierzonej przez skarżących inwestycji jest wysoce utrudnione wobec konieczności uzyskania zgodnie z Prawem budowlanym z 1994 r. odstępstw od wymaganych warunków techniczno-budowlanych oraz brak możliwości zachowania przepisów przeciwpożarowych. Odnosząc się do naruszenia przez organ odwoławczy zasady równości obywateli skarżący argumentowali, że nieuzasadnione odstąpienie od rozbiórki budynku socjalno-magazynowego stawia sprawcę przedmiotowej samowoli w sytuacji lepszej niż inwestora działającego zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Skarżący podnieśli też, że zaskarżona decyzja narusza konstytucyjną zasadę ochrony własności, albowiem dokonana w sposób bezprawny samowola strony przeciwnej, przejawiająca się jawną ingerencją w nieruchomość skarżących, w sposób bezpośredni narusza ich własność, a rozstrzygnięcie przyjęte przez organ odwoławczy jest dla nich krzywdzące. Natomiast niewystarczającym argumentem, który miałby przemawiać za odstąpieniem od rozbiórki jest fakt, że obiekt ten istnieje od wielu lat a właściciele sąsiednich nieruchomości nabywając je, już o nim wiedzieli i do tej pory im to nie przeszkadzało. Zdaniem skarżących, skoro zaskarżona decyzja nie odpowiada przepisom obowiązującego prawa to doszło do naruszenia art. 6 K.p.a. Poza tym organ odwoławczy nie odniósł się do ustaleń poczynionych przez PINB, a przeanalizował wyłącznie konieczność uzyskania ewentualnego pozwolenia na budowę. W przekonaniu skarżących, ustalenia faktyczne OWINB wykraczają poza zgromadzony materiał dowodowy i nie pozwalają na przyjęcie tezy, że sporna waga miała służyć eksploatacji, czy też stanowiła własność PKP. Stanowią co najwyżej niczym nie poparte przypuszczenia organu, swego rodzaju ideologiczne założenia, które nie mogą stanowić podstawy rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Końcowo skarżący dowodzili, że organ powołał się nietrafnie na rozporządzenie z 1975 r., które - pomijając iż nie może znaleźć zastosowania w niniejszej sprawie - stanowi o braku obowiązku posiadania warunków realizacji inwestycji budowlanej o kubaturze do 1000 m³ na obszarach kolejowych, podczas gdy z pisma Burmistrza [...] wynika, że przedmiotowe nieruchomości położone były w strefie kolej normalnotorowa [...]-[...]. Zdaniem skarżących, powyższe pojęcia nie są tożsame, gdyż mając na uwadze racjonalnego ustawodawcę, terminy "obszar" i "strefa" musi cechować inny zakres znaczeniowy. Inaczej ustawodawca nie posługiwałby się dwoma odmiennymi określeniami.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.

W piśmie procesowym z dnia 18 października 2017 r. Spółdzielnia podniosła, że w pełni podziela argumentację OWINB wyrażoną w odpowiedzi na skargę. Jednocześnie zwróciła uwagę, że w aktach sprawy znajduje się jej pismo stanowiące odpowiedź na wezwanie organu odwoławczego z dnia 17 maja 2017 r.

WSA w Opolu wyrokiem z dnia 26 października 2017 r. , sygn. akt II SA/Op 419/17, oddalił skargę E. i H. R., podzielając stanowisko organu drugiej instancji. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że według § 9 ust. 3 pkt 2c rozporządzenia z 1975 r. ustalenia miejsca i warunków realizacji inwestycji budowlanej nie wymaga budowa budynków stałych, o kubaturze do 1000 m³, m.in. na obszarach kolejowych. Natomiast, po myśli uchwały z dnia 29 czerwca 1982 r. w sprawie zatwierdzenia planu miasta i gminy [...] sporne nieruchomości położone były w strefie o nazwie: "kolej normalnotorowa [...]-[...]. Stacja w [...]. Długość w granicach gminy 5,0 km. Dopuszczalna modernizacja i rozbudowa,/symbol 016 TK, 017 TK/". Sąd zauważył, że do 14 listopada 1997 r. obowiązywała ustawa z dnia 2 grudnia 1960 r. o kolejach w której w art. 3 pkt 2 wskazano, że pod pojęciem obszaru kolejowego należy rozumieć wydzieloną powierzchnię gruntu, przeznaczoną do utrzymania i eksploatacji kolei, wraz ze znajdującymi się na nim budowlami i urządzeniami służącymi temu celowi. W odniesieniu do tego wywiódł, że w świetle pisma Terenowego Zespołu Lustracji Centralnego Związku Spółdzielni Rolniczych "Samopomoc Chłopska" w [...] z dnia 5 kwietnia 1983 r., w tym czasie wśród celów statutowych Spółdzielni, m.in. było zaopatrzenie rolnictwa w środki produkcyjne i zaopatrzenie ludności w artykuły konsumpcyjne. W piśmie tym podano, że realizowany był wówczas montaż 35-tonowej wagi przemysłowej i budowa zaplecza socjalnego dla pracowników składnicy w celu realizacji wskazanych potrzeb. W ocenie Sądu, jak trafnie wskazał organ, powyższe należy powiązać z przywoływaną już okolicznością, że waga ta razem z zapleczem socjalnym zostały wybudowane na terenie opisanym w planie miejscowym jako "kolej normalnotorowa", będącym we władaniu przedsiębiorstwa państwowego Polskich Kolei Państwowych. Zdaniem Sądu, słusznie organ dostrzegł, że w tamtym czasie budowanie wag przemysłowych na obszarach kolejowych było powszechne dla umożliwienia sprawnego rozładunku towarów z pociągów towarowych, ich ważenia i składowania, a następnie dalszego obrotu. Natomiast przewóz środków produkcyjnych rolnictwa, czy artykułów konsumpcyjnych stanowił jeden z ustawowych celów kolei, a ich rozładunek, ważenie i magazynowanie w składnicy pozwalało ten cel osiągnąć. Oznacza to, że przedmiotowa waga z zapleczem socjalnym, w rozumieniu rozporządzenia z 1975 r., służyła eksploatacji kolei i korzystała, podobnie jak wiele innych obiektów użyteczności społecznej, ze zwolnienia od obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę.

Do wyroku, na wniosek pełnomocnika skarżącego, sporządzone zostało uzasadnienie.

Pełnomocnik skarżących złożył od powyższego wyroku skargę kasacyjną.

Na podstawie art. 176 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w zw. z art. 174 pkt 2 P.p.s.a. skarżący przede wszystkim zarzucił naruszenie zaskarżonemu wyrokowi przepisów postępowania, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie - art. 183 § 2 pkt 5 P.p.s.a. poprzez rozpoznanie przez WSA w Opolu skargi na decyzję OWINB o innej godzinie, tj. 10.10, podczas gdy w zawiadomieniu o rozprawie wskazano godzinę 11.10, co skutkowało nieobecnością pełnomocnika skarżących na posiedzeniu Sądu, wobec tego strona została pozbawiona możności obrony swoich praw.

Wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy WSA w Opolu.

Poza tym wskazał na naruszenie art. 106 § 3 P.p.s.a. poprzez błędne uznanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, iż wnioskowany dowód z dokumentu w postaci postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 25 kwietnia 2017 r. nie był konieczny dla rozstrzygnięcia sprawy, co w konsekwencji doprowadziło do nieprzeprowadzenia tego dowodu oraz błędnego ustalenia stanu faktycznego sprawy.

Stwierdził też naruszenie:

- art. 145 § i pkt i lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 6, art. 7, art. 8 K.p.a. poprzez oddalenie skargi oraz nieuchylenie decyzji organu drugiej instancji, pomimo że wskutek tej decyzji naruszona została zasada praworządności, ze względu na rozstrzygnięcie wbrew obowiązującym przepisom prawa, a tym samym naruszającego słuszny interes skarżących, naruszona została zasada prawdy obiektywnej, ze względu na niepodjęcie czynności niezbędnych do załatwienia sprawy w wyniku niepoddania analizie zasadności przesłanek, którymi kierował się organ I instancji przy rozpoznaniu sprawy, naruszona została zasada pogłębiania zaufania uczestników do władzy publicznej, ze względu na dokonanie sprzecznego z przepisami prawa rozstrzygnięcia ingerującego w prawo własności przedmiotowej nieruchomości skarżących;

- art. 145 § i pkt i lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 77, art. 80 K.p.a. poprzez oddalenie skargi oraz nieuchylenie decyzji organu drugiej instancji, pomimo że przy wydawaniu przedmiotowej decyzji przekroczono granicę swobodnej oceny dowodów, a to na skutek wyprowadzenia ze zgromadzonego materiału dowodowego wniosków i twierdzeń, które z niego w żaden sposób niewymkających i dokonanie rozstrzygnięcia jedynie na podstawie założeń ideologicznych, a nie w oparciu o zaistniały stan faktyczny i zgromadzony materiał dowodowy;

- art. 145 § i pkt i lit. c P.p.s.a. w zw, z art. 105 § i K.p.a, poprzez oddalenie skargi oraz nieuchylenie decyzji organu odwoławczego, pomimo że w przedmiotowej decyzji błędnie uznano, iż postępowanie przed organem I instancji stało się bezprzedmiotowe i należy je umorzyć.

Natomiast na podstawie art. 176 § i pkt 2 P.p.s.a. w zw. z art. 174 pkt 2 P.p.s.a. naruszenie prawa materialnego, tj.:

- art. 32 § 1 Konstytucji RP poprzez naruszenie przez organ drugiej instancji zasady równości obywateli wobec prawa, w wyniku niczym nieuzasadnionego uprzywilejowania strony przeciwnej ze szkodą strony skarżącej;

- art. 103 § 2 w zw. z art. 37 § i pkt 2 Prawa budowlanego z 1974 r. poprzez ich niezastosowanie, podczas gdy z okoliczności sprawy i zgromadzonego materiału dowodowego jednoznacznie wynikał obowiązek jego zastosowania w zakresie dotyczącym pogorszenia warunków użytkowych dla otoczenia, w tym strony skarżącej;

- art. 103 § 2 w zw. z art. 37 § i pkt 2 Prawa budowlanego 1974 r. poprzez ich niezastosowanie, podczas gdy z okoliczności sprawy i zgromadzonego materiału dowodowego jednoznacznie wynikał obowiązek jego zastosowania w zakresie dotyczącym spowodowania niebezpieczeństwa dla ludzi i mienia;

- § 9 ust. 3 pkt 2 lit. c rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975 r. w zw. z art. 3 pkt 2 ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r. o kolejach (Dz. U. z 1970 r., Nr 9, poz. 76) w sprawie nadzoru urbanistyczno-budowlanego poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż do braku wymogu ustalenia miejsca i warunków realizacji inwestycji, a w konsekwencji braku konieczności uzyskania pozwolenia na budowę wystarczające jest ustalenie, iż budowa budynku stałego do 1000 m³ w postaci wagi nastąpiła na obszarze kolejowym bez względu na cel tego budynku, podczas gdy już sama wykładania literalna tych przepisów prowadzi do wniosku, iż funkcja budynku wybudowanego na obszarze kolei musi odpowiadać funkcji tego obszaru, którą jest jego przeznaczenie do utrzymania i eksploatacji kolei, gdyż temu celowi mają służyć znajdujące się na tym obszarze budynki i urządzenia.

Zarządzeniem z dnia 11 stycznia 2018 r. sprawa została skierowana na rozprawę celem zbadania czy podstawy skargi kasacyjnej są uzasadnione.

Na rozprawie pełnomocnik skarżących podniósł, że świetle ustawy o kolei nie ustalono czy sporny budynek służy eksploatacji i utrzymaniu kolei.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 179a ustawy z dnia 30 sierpnia 2012 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm. - dalej nadal: P.p.s.a.) jeżeli przed przedstawieniem skargi kasacyjnej Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu wojewódzki sąd administracyjny stwierdzi, że w sprawie zachodzi nieważność postępowania albo podstawy skargi kasacyjnej są oczywiście usprawiedliwione, uchyla zaskarżony wyrok lub postanowienie rozstrzygając na wniosek strony także o zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego i na tym samym posiedzeniu ponownie rozpoznaje sprawę. Od wydanego orzeczenia przysługuje skarga kasacyjna. Przepis ten został wprowadzonym ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r. poz. 658). W tym miejscu trzeba wyjaśnić, że powyższy art. 179a zawiera dwie przesłanki. Sąd pierwszej instancji może bowiem stwierdzić, że w sprawie zachodzi nieważność postępowania albo podstawy skargi kasacyjnej są oczywiście usprawiedliwione. Przesłanki te połączone są spójnikiem "albo", stąd przesłanki unormowane w tym przepisie są od siebie niezależne i stosuje się je rozłącznie, wystarczy, aby ziściła się tylko jedna z nich.

W niniejszej sprawie wskazana przesłanka bez wątpienia zachodzi.

Zgodnie bowiem z treścią art. 183 § 2 pkt 5 P.p.s.a. nieważność postępowania występuje m.in. jeżeli strona została pozbawiona możności obrony swych praw. Do sytuacji przewidzianej w wymienionym przepisie dochodzi wówczas, gdy na skutek uchybień procesowych strona nie wzięła udziału w postępowaniu sądowym lub istotnej jego części, jaką jest rozprawa, gdyż zaistniałe uchybienia proceduralne godzą bezpośrednio w uprawnienia procesowe strony (wyrok NSA z dnia 29 września 2016 r., II OSK 980/16, CBOSA).

Przypadkiem takim będzie zaistniała w sprawie okoliczność rozpoznania skargi przez Sąd przed terminem wskazanym stronom procesowym w zawiadomieniu o rozprawie. Skoro bowiem na mocy zarządzenia Przewodniczącego Wydział II z dnia 6 września 2017 r. wyznaczono termin rozprawy w sprawie ze skargi H. R. oraz E. R. na zaskarżoną decyzję Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie legalności budowy budynku na dzień 26 października 2017 r. godz. 10.10, natomiast w zawiadomieniu o rozprawie poinformowano strony, że posiedzenie Sądu odbędzie się o godz. 11.10 w sali 105, to rozprawa która rozpoczęła się o godz. 10.10 bez udziału stron świadczy jednoznacznie o tym, iż skarżącym uniemożliwiono popieranie przed Sądem podniesionych w skardze zarzutów, co pozbawiło ich możności obrony swoich praw, a w konsekwencji doprowadziło do nieważności postępowania.

Z tych przyczyn skarga kasacyjna podlegała uwzględnieniu. Dlatego też tut. Sąd uchylił zaskarżony wyrok i przystąpił do ponownego rozpoznania skargi.

Ponownie rozpoznając sprawę Sąd nie podzielił zarzutów skargi na decyzję organu odwoławczego z przyczyn wskazanych już w uzasadnieniu wyroku z dnia 26 października 2017 r.

Powtórzyć zatem należy, że nie są one trafne, zatem skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że nie narusza ona prawa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Sąd nie stwierdził nieprawidłowości zarówno co do ustalenia stanu faktycznego sprawy, jak i w zakresie zastosowania do niego przepisów prawa. W ocenie Sądu, ustalenia organu nie pozostawiają wątpliwości, a ocena dokonana na podstawie przyjętych ustaleń znajduje umocowanie w zgromadzonym materiale dowodowym.

Przedstawienie przyczyn, które legły u podstaw takiej oceny Sądu, rozpocząć należy od przypomnienia, że przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja OWINB z dnia 13 czerwca 2017 r., wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. in fine, którą uchylono decyzję PINB z dnia 22 marca 2017 r. nakazującą Spółdzielni rozbiórkę budynku socjalno-magazynowego (po wadze przemysłowej) w [...] przy ul. [...] na działkach nr a i b i umarzono postępowanie organu pierwszej instancji w całości. Wyjaśnić należy, że ograniczenie swobody organu odwoławczego w wyborze zakończenia postępowania odwoławczego wydaniem decyzji określonej w art. 138 § 1 pkt 2 in fine K.p.a., związane jest z naruszeniem przepisów prawa przez organ pierwszej instancji i łączącą się z tym wadliwością jego decyzji oraz z przesłanką umorzenia postępowania, o jakiej mowa w art. 105 § 1 K.p.a., tj. bezprzedmiotowością postępowania. Podjęcie rozstrzygnięcia na podstawie tego przepisu jest zasadne wówczas, gdy organ pierwszej instancji podjął - po dokonaniu błędnej oceny - nieprawidłowe rozstrzygnięcie merytoryczne w sytuacji, gdy są podstawy do umorzenia postępowania. W takim tylko przypadku organ odwoławczy zobowiązany jest uchylić decyzję i umorzyć postępowanie pierwszej instancji. W rozpoznawanej sprawie organ odwoławczy stwierdził, że nie doszło do samowolnej budowy spornego budynku i ta właśnie okoliczność uzasadniała umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego.

Podstawową kwestią wymagającą wyjaśnienia było zatem ustalenie, czy w okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy zaistniały przeszkody do jej merytorycznego rozpoznania i wydania orzeczenia co do istoty sprawy.

W ocenie Sądu, poczynione w niniejszej sprawie ustalenie organu odwoławczego, że sporny budynek wybudowany został w latach 80-tych ubiegłego wieku jest prawidłowe. W kwestii daty wykonania ww. budynku organ odwoławczy prawidłowo uwzględnił zeznania i oświadczenia następujących świadków: E. P., który brał udział w budowie budynku, J. W. (pracownik Spółdzielni w latach 1980-1989), H. J. (prezes Spółdzielni będącej aktualnym właścicielem budynku) oraz H. L. Zasadnie dano wiarę tym zeznaniom, ponieważ są one ze sobą zbieżne, a nadto znajdują potwierdzenie w zapisach zawartych w założonej w 2008 r. książce obiektu budowlanego dla przedmiotowego budynku, gdzie jako datę budowy wpisano 1983 r. Również w piśmie Terenowego Zespołu Lustracji CZSR "SCH" w [...] z dnia 5 kwietnia 1983 r., nr [...], określono, że budowa budynku wagi była wówczas w toku. Z tych względów odmienne twierdzenia skarżących co do daty wykonania budynku, wskazujące, że budynek powstał około 2000 r., nie zasługiwały na uwzględnienie. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym powszechnie przyjmuje się, że w przypadku występowania dowodów o przeciwstawnej treści organ może odmówić wiary określonym dowodom, jednak dopiero po wszechstronnym ich rozpatrzeniu, wyjaśniając przyczyny takiej ich oceny, co powinno mieć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. Z analizy treści decyzji organu odwoławczego wynika, że powyższe wymogi zostały zachowane. Natomiast skarżący poza negacją ustaleń w powyższym zakresie nie przedstawili innego dowodu (przeciwdowodu) obalającego ustalenia OWINB.

W tak ustalonej dacie zrealizowania spornego budynku obowiązywały przepisy cyt. już wyżej ustawy z dnia 27 października 1974 r. Prawo budowlane, a wedle jej art. 28 ust. 1 roboty budowlane, z wyjątkiem rozbiórek, można było rozpocząć po uzyskaniu pozwolenia na budowę, chyba że obowiązek ten został wyłączony na podstawie przepisów cyt. wcześniej rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975 r. w sprawie nadzoru urbanistyczno-budowlanego, wydanego na podstawie delegacji ustawowej zawartej w ust. 4 wskazanej regulacji. W § 19 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z 1975 r. określono, że uzyskanie pozwolenia na budowę obowiązuje w razie inwestycji, dla których stosownie do § 9 jest wymagane ustalenie przez właściwy organ miejsca i warunków realizacji inwestycji. Zgodnie natomiast z § 9 ust. 3 pkt 2 lit. c ustalenia miejsca i warunków realizacji inwestycji budowlanej nie wymaga budowa budynków stałych, o kubaturze do 1000 m³ - w obrębie zakładów energetycznych, górniczych, przemysłowych oraz na obszarach kolejowych i na lotniskach. Obowiązująca w czasie powstania przedmiotowego budynku ustawa z dnia 2 grudnia 1960 r. o kolejach (Dz. U. z 1970 r., Nr 9, poz. 76, z późn. zm.) w art. 3 pkt 2 zawierała definicję legalną pojęcia obszar kolejowy, w myśl której jest to wydzielona powierzchnia gruntu, przeznaczona do utrzymania i eksploatacji kolei, wraz ze znajdującymi się na nim budowlami i urządzeniami służącymi temu celowi. W niniejszej sprawie, jak wynika z pisma Burmistrza [...] z dnia 9 września 2016 r. działki nr a i nr b, na których posadowiono sporny budynek, zgodnie z uchwałą Rady Narodowej Miasta i Gminy w [...] z dnia 29 czerwca 1982 r. Nr [...] w sprawie zatwierdzenia planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego miasta i gminy [...] położone były w strefie o nazwie: "kolej normalnotorowa [...]-[...]. Stacja w [...]. Długość w granicach gminy 5,0 km. Dopuszczalna modernizacja i rozbudowa,/symbol 016 TK, 017 TK/". Zdaniem Sądu, wobec braku definicji legalnej pojęcia "strefa" ustalając jej znaczenie należy kierować się jej powszechnym rozumieniem. Zgodnie zatem z definicją zawartą w Słowniku Języka Polskiego (pod red. Stanisława Dubisza, tom 3, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2003, str. 1414) "strefa" jest to pewien obszar wydzielony z większego obszaru ze względu na charakterystyczne cechy. Mając na uwadze powyższe znaczenie pojęcia strefa, uznać należy, że określony w miejscowym planie z dnia 29 czerwca 1982 r. termin strefa kolei normalnotorowej oznacza wydzielony obszar powierzchni gruntu, który został ustanowiony na potrzeby kolei. Posadowienie w tej strefie spornego budynku niewątpliwie związane było z przeznaczeniem go do celów eksploatacji kolei. Zgodzić się bowiem należy z organem, że podstawową działalnością Spółdzielni była działalność w zakresie transportu oraz handlu detalicznego, a wśród celów statutowych Spółdzielni było zaopatrzenie rolnictwa w środki produkcyjne i zaopatrzenie ludności w artykuły konsumpcyjne, co potwierdza pismo Terenowego Zespołu Lustracji Centralnego Związku Spółdzielni Rolniczych "Samopomoc Chłopska" w [...] z dnia 5 kwietnia 1983 r. W piśmie tym wskazano również, iż realizowany był wówczas montaż 35-tonowej wagi przemysłowej i budowa zaplecza socjalnego dla pracowników składnicy opału. Zasadnie zatem organ powyższe ustalenia powiązał z przywoływaną już okolicznością, że waga ta razem z zapleczem socjalnym zostały wybudowane na terenie opisanym w planie miejscowym jako "kolej normalnotorowa", będącym we władaniu przedsiębiorstwa państwowego Polskich Kolei Państwowych, a byt tych obiektów funkcjonalnie związany był z potrzebami (eksploatacją) kolei, czyli przewozu rzeczy, w tym m.in. opału. Słusznie też organ dostrzegł, że w tym czasie budowanie wag przemysłowych na obszarach kolejowych było powszechne dla umożliwienia sprawnego rozładunku towarów z pociągów towarowych, ich ważenia i składowania, a następnie dalszego obrotu. Natomiast przewóz środków produkcyjnych rolnictwa, czy artykułów konsumpcyjnych stanowił jeden z ustawowych celów kolei, a ich rozładunek, ważenie i magazynowanie w składnicy pozwalało ten cel osiągnąć. Oznacza to, że przedmiotowa waga z zapleczem socjalnym, w rozumieniu rozporządzenia z 1975 r., służyła eksploatacji kolei i korzystała, podobnie jak wiele innych obiektów użyteczności społecznej, ze zwolnienia od obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę. Poza tym za obszar kolejowy trzeba uznać grunt przeznaczony do eksploatacji linii kolejowej wraz ze znajdującymi się na tym gruncie budynkami, budowlami i urządzeniami służącymi temu celowi.

Powyższe pozwala na stwierdzenie - wbrew stanowisku skarżących - że pojęcie strefa kolei normalnotorowej mieści się w definicji pojęcia obszar kolejowy, o którym mowa w art. 3 pkt 2 ustawy o kolejach. Z tych względów w niniejszej sprawie uznać należy, że zastosowanie miał przepis § 9 ust. 3 rozporządzenia z 1975 r., a więc budowa przedmiotowego budynku z uwagi na jego parametry, jak i cel któremu miał służyć, była zwolniona z obowiązku uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę. Na marginesie warto też odnotować, że dopiero w ustawie z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym ( Dz. U z 2003 r. Nr 10, poz. 14, z późn. zm.), wskazano, iż obszar kolejowy to - powierzchnia gruntu określona działkami ewidencyjnymi (podkreślenie Sądu), na której znajduje się droga kolejowa, budynki, budowle i urządzenia przeznaczone do zarządzania, eksploatacji i utrzymania linii kolejowej oraz przewozu osób i rzeczy.

W świetle tych konstatacji wskazać przyjdzie, że organ odwoławczy prawidłowo uznał, że omawiany budynek nie powstał w warunkach samowoli budowlanej, ponieważ na jego realizację nie było wymagane uzyskanie pozwolenia na budowę. Brak natomiast naruszenia prawa polegającego na samowoli przy budowie przedmiotowego budynku, wyklucza ingerencję ze strony organu nadzoru budowlanego, a tym samym zastosowanie art. 37 ust. 1 Prawa budowlanego z 1974 r., określającego przesłanki do orzeczenia przymusowej rozbiórki.

Skoro zatem w niniejszym przypadku brak było materialnoprawnych podstaw do wydania w sprawie merytorycznego rozstrzygnięcia, bowiem nie doszło do naruszenia przepisów Prawa budowlanego z 1974 r. poprzez budowę przedmiotowego obiektu, słusznie przyjął organ odwoławczy, że postępowanie jako bezprzedmiotowe należało umorzyć. Zdaniem Sądu, nie doszło zatem do zarzucanego przez skarżących naruszenia art. 6 i art. 105 K.p.a. Nieuzasadnione okazały się również zarzuty naruszenia art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a., ponieważ organ odwoławczy rozpatrzył w sposób wyczerpujący cały materiał dowodowy, uwzględniając wszystkie istotne dla sprawy okoliczności faktyczne. Natomiast dokonana przez organ ocena znalazła wyraz w uzasadnieniu decyzji, spełniającym wymogi z art. 107 § 3 K.p.a.

Odnosząc się natomiast do zarzutów dotyczących naruszenia art. 37 § 1 pkt 2 Prawa budowalnego zauważyć przyjdzie, że nie mógł on znaleźć zastosowania w sprawie wobec prawidłowego przyjęcia przez organ odwoławczy, że nie doszło do samowolnej budowy, co skutkowało umorzeniem postępowania organu pierwszej instancji w całości. Natomiast decyzja umarzająca postępowanie nie rozstrzyga o istocie sprawy. Wywiera wyłącznie skutek procesowy (kończy sprawę w danej instancji). W tak zakończonej sprawie nie dochodzi do skonkretyzowania w drodze decyzji administracyjnej indywidualnych uprawnień (obowiązków) wynikających z prawa materialnego.

Końcowo już tylko wskazać trzeba, że w świetle art. 106 § 3 P.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. W ocenie Sądu, brak było podstaw do przeprowadzenia wnioskowanego przez skarżącego dowodu w postaci postanowienia Kolegium z dnia 25 kwietnia 2017 r. uchylającego postanowienie Burmistrza [...] z 8 grudnia 2016 r. zawieszające postępowanie w sprawie ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji budynku handlowo-usługowego branży przemysłowej z zapleczem socjalno-biurowym wraz z niezbędną infrastrukturą w [...] przy ul. [...] na działce nr a , ponieważ nie był on konieczny dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy.

W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 179a P.p.s.a., uchylił zaskarżony wyrok i na podstawie art. 151 P.p.s.a. oddalił skargę. O zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 179a w związku z art. 200, art. 203 pkt 1 i art. 205 § 2 P.ps.a., gdyż skarżący byli reprezentowani przed Sądem przez radcę prawnego.