Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 662/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2006-02-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 229
journal: Dz.U. 1997 nr 115 poz 741
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.

SENTENCJA

Dnia 7 lutego 2006 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Wiesław Czerwiński (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Małgorzata Włodarska asesor WSA Anna Klotz Protokolant: Arkadiusz Skomra po rozpoznaniu w dniu 7 lutego 2006 roku na rozprawie sprawy ze skargi Z. C., C. C. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] 2005 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu części nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

II SA/Bd 662/ 05

UZASADNIENIE

Prezydent Miasta T. decyzją z dnia [...] 2005 r. nr [...] orzekł zwrot nieruchomości o powierzchni 0,2673 ha położonej w B., przy ul. [...]

na rzecz Z. C. w udziale ½ części i na rzecz C. C.w udziale ½ części.

Orzeczono solidarny zwrot przez Z. i C. C. na rzecz Gminy B.. kwoty [...] zł, stanowiący zwaloryzowaną kwotę odszkodowania ustaloną proporcjonalnie do powierzchni zwracanej nieruchomości, pomniejszoną o kwotę zmniejszenia się wartości nieruchomości od momentu wypłacenia do dnia zwrotu. Kwotę tę nałożono na 10 rat rocznych, po [...] zł, które podlegają stosownemu oprocentowaniu. Wierzytelność Gminy B. podlega zabezpieczeniu, poprzez ustanowienie na jej rzecz hipoteki przymusowej na zwracanej nieruchomości. Umorzono postępowanie w części dotyczącej zwrotu nieruchomości położonej w B. przy ul. G.oznaczonej w ewidencji gruntów działkami nr [...]. Wskazano, że decyzja z dniem, z którym stanie się ostateczna będzie stanowić podstawę wpisu w księdze wieczystej prowadzonej dla zwróconej nieruchomości prawa własności na rzecz Z. C. w ½ części i na rzecz C. C. w udziale ½ części, jak również wpisu hipoteki w wysokości odpowiadającej kwocie przypadającej do zwrotu wraz z należnymi odsetkami.

W podstawie prawnej decyzji wskazano na przepisy art. 5, 9a, 136 ust. 3, art. 137, art. 139, art. 140 ust. 1,2,3,4 art. 141, art. 142, art. 216 ust. 1, art. 217 ust. 2, art. 227 i art. 229a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603) oraz art. 104 i art. 105 § 1 kpa.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że do Urzędu Miejskiego w B. wpłynęły wnioski "o zwrot nieruchomości o pow. [...] ha, zapisanej w [...] położonej przy ul. Ł.j w B., przejętej w 1976 roku przez Urząd Miejski w B." w dniu 28 września 1999 r. od Z. C., a w dniu 10 listopada 1999 r. od C. C.. Prezydent B. decyzją z dnia [...] 2002 r. nr [...] orzekł o zwrocie na rzecz wnioskodawców działki geodezyjnej oznaczonej geodezyjnie nr [...].

Od decyzji tej zostało wniesione odwołanie przez pełnomocnika wnioskodawców do Wojewody [...], który decyzją z dnia [...] 2003 r. nr [...] orzekł o uchyleniu decyzji organu I instancji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia.

Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] 2003 r. nr [...] na wniosek Prezydenta B. wyznaczył Prezydenta Miasta T. do rozpatrzenia wniosków Z.C. i C. C..

W dalszej kolejności organ orzekł, że w dniu 25 lutego 1976 r. został zawarty "stosownie do dyspozycji ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomościami" akt notarialny Rep. A nr [...] sprzedaży nieruchomości położonej w B. przy ul. Ł., G., zapisanej w księdze wieczystej KW [...], oznaczonej działkami nr [...] o łącznej powierzchni 1,7697 ha, przez W. C., Z. C. i C. C. oraz przedstawiciela Państwa Polskiego działającego z pełnomocnictwa Prezydenta Miasta B..

Cena sprzedaży nieruchomości została ustalona na podstawie opinii szacunkowych rzeczoznawców majątkowych na kwotę [...] zł.

Nabycie nieruchomości nastąpiło z przeznaczeniem pod budowę ośrodka sportowo – rekreacyjnego "[...]" w B. przy ul. G.i, zgodnie z decyzją o zatwierdzeniu planu realizacyjnego z dnia 5 kwietnia 1973 r.

Zasady zwrotu wywłaszczonych nieruchomości są uregulowane w dziale III rozdziale 6 powołanej w podstawie prawnej decyzji ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603). Ponadto art. 216 ust. 1 ustawy stanowi, iż przepisy te stosuje się również do nieruchomości przejętych lub nabytych na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Natomiast art. 229a stanowi, iż roszczenie o zwrot nie przysługuje, jeżeli na nieruchomości został zrealizowany inny cel, niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, który w dniu jej wydania mógł stanowić podstawę wywłaszczenia.

Z żądaniem zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części może wystąpić poprzedni właściciel lub spadkobierca.

Analizując stan prawny tych gruntów stwierdzono, iż obecnie stanowią one teren wchodzący w skład następujących działek geodezyjnych:

- w projekcie podziału nieruchomości działka nr [...] (obręb [...]) o pow. 0,0285 ha, zapisana w księdze wieczystej KW 78872, stanowi własność Gminy B., wchodzi w skład terenu zajętego przez Gimnazjum nr [...] w B.,

- w projekcie podziału nieruchomości działka nr [...] (obręb [...]) o pow. 0,0003 ha, zapisana w księdze wieczystej, KW [...], stanowi własność Gminy B.,

- w projekcie podziału nieruchomości działka nr [...] (obręb [...]) o pow. 0,2385 ha, zapisana w księdze wieczystej, KW [...], stanowi własność Gminy B.,

- część działki nr [...] o pow. 0,4657 ha, zapisana w księdze wieczystej, KW [...], stanowi własność Gminy Bydgoszcz, wchodzi w skład terenu zajętego przez Zespół Szkół nr [...] w B.,

- część działki nr [...] o pow. 0,0494 ha, zapisana w księdze wieczystej, KW [...] stanowi własność Gminy B., wchodzi w skład terenu zajętego przez Zespół Szkół nr [...] w B.,

- część działki nr 37 o pow. 0,3633 ha, zapisana w księdze wieczystej, KW [...], stanowi własność Gminy B., wchodzi w skład terenu zajętego przez Zespół Szkół nr [...] w B.,

Sposób wykorzystania nieruchomości został ustalony podczas wizji lokalnej przeprowadzonej w dniu 11 marca 2004 r. z udziałem wnioskodawców, pełnomocnika wnioskodawców oraz przedstawicieli Gminy B. i Dyrektora Zespołu Szkół nr [...] w B. W czasie oględzin ustalono, że:

- działka nr [...] – ogrodzona jest płotem z siatki, w ramach metalowych, na podmurówce, ogrodzenie obejmuje cały teren działki oznaczonej poprzednio nr [...] , teren wykorzystywany jest przez Gimnazjum nr [...] w B. jako ogródek, znajdują się tam krzewy owocowe i ozdobne, częściowo zlokalizowane są garaże blaszane,

- działka nr [...] – stanowi teren niezagospodarowany, rosną na nim pojedyncze drzewa i częściowo krzewy,

- działka nr [...] – stanowi teren niezagospodarowany, rosną na nim pojedyncze drzewa i częściowo krzewy,

- część działki nr [...] – wchodzi w skład terenu zajętego przez Zespół Szkół nr [...], na części zlokalizowano budynek z krytym basenem oraz boisko do koszykówki, pozostały teren stanowi urządzoną zieleń (krzewy i drzewa ozdobne, trawa), na części zlokalizowano fragment boiska do piłki nożnej,

- część działki nr [...] – wchodzi w skład terenu zajętego przez Zespół Szkół nr [...], ogrodzonego płotem z siatki metalowej, w ramach, na podmurówce, zajętego pod fragment podjazdu do budynku basenu oraz pas urządzonej zieleni,

- część działki nr [...] – zajęta jest pod boisko do piłki nożnej, część budynku sali gimnastycznej, pomiędzy boiskiem, a utwierdzonym polbrukiem placem rekreacyjnym znajduje się pas zieleni z ławkami, oświetlenie. boisko jest wyasfaltowane.

Przez działki [...] przebiega sieć energetyczna zasilająca budynek z

basenem, ciepłociąg zasilający cały zespół obiektów, jak również sieć kanalizacyjna.

Przytoczony powyżej art. 229a ustawy o gospodarce nieruchomościami stanowi, iż roszczenie nie przysługuje, jeżeli na nieruchomości został zrealizowany inny cel, niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, który w dniu wydania tej decyzji mógł stanowić podstawę wywłaszczenia. Nieruchomość została nabyta z przeznaczeniem pod budowę ośrodka sportowo – rekreacyjnego "[...]" w B..

Na części nabytej nieruchomości, oznaczonej obecnie działkami geodezyjnymi nr [...] znajduje się część Zespołu Szkół nr [...], budynku basenu, boiska do koszykówki, do piłki nożnej, część budynku sali gimnastycznej, jak również tereny urządzonej zieleni.

W ocenie organu orzekającego w stosunku do tej części nabytej nieruchomości należało umorzyć postępowanie, gdyż został na niej zrealizowany cel, który 15 lutego 1976 r. mógł stanowić podstawę wywłaszczenia. W momencie nabycia gruntów od Panów C. pod budowę ośrodka sportowo – rekreacyjnego, obowiązywała ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r., Nr 10, poz. 64 z późn. zmianami). Art. 3 ust. 1 tej ustawy stanowił o tym, że wywłaszczenie jest dopuszczalne, jeżeli wywłaszczana nieruchomość jest ubiegającemu się o wywłaszczenie niezbędna na cele użyteczności publicznej, na cele obrony Państwa, albo dla wykonania zadań określonych w zatwierdzonych planach gospodarczych.

Niewątpliwie wybudowanie obiektów szkolnych klasyfikuje się jako uznanie ich za cele użyteczności publicznej, ze względu na fakt, iż szkoła służy mieszkańcom osiedla i miasta, a nie wąskiej, określonej liczbie osób.

Ponadto należy nadmienić, iż na terenie, który został wywłaszczony, a obecnie zajmowany jest przez obiekty Zespołu Szkół nr 26 znajdują się boiska sportowe, co jest nawiązaniem do samego celu wywłaszczenia, gdyż na tym gruncie miał znajdować się ośrodek sportowy. Zatem po części, charakter celu wywłaszczenia został zachowany.

Wywłaszczoną nieruchomość uznaje się za zbędną na cel wywłaszczenia m. in. wówczas, gdy pomimo upływu okresu wskazanego w ustawie nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu, względnie, gdy cel ten nie został zrealizowany. Wystąpienie jednej z przesłanek zbędności nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu nakazuje organowi administracji uznać tą nieruchomość za zbędną, a to oznacza możliwość zwrotu.

Zgodnie z tym poglądem organ uznał, że należy zwrócić na rzecz poprzednich właścicieli część gruntów objętych wnioskiem o zwrot, stanowiących aktualnie działki oznaczone w projekcie podziału nieruchomości nr [...], gdyż pomimo upływu 29 lat od momentu nabycia tego gruntu, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją założonego planu zakładającego budowę ośrodka sportowo – rekreacyjnego "[...]" w B., ani tez nie poczyniono na nim żadnych prac. Jedynie działka nr [...] została zajęta przez teren Gimnazjum nr [...], jednakże nie jest wykorzystywana na cele bezpośrednio związane ze szkolnictwem.

Orzekając o zwrocie nieruchomości uwzględniono treść art. 140 ustawy o gospodarce nieruchomościami, który stanowi, że w razie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości poprzedni właściciele lub ich spadkobiercy zwracają właścicielowi nieruchomości ustalone zrewaloryzowane odszkodowanie. W oparciu o opinię rzeczoznawcy ustalono wartość części zwracanej nieruchomości i ustalono zrewaloryzowane odszkodowanie, szczegółowo wyliczone w decyzji organu I instancji.

Odwołanie od powyższej decyzji Prezydenta Miasta T. wnieśli Prezydent B. i pełnomocnik Z. C. i C. C..

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] 2005 r. utrzymał zaskarżone decyzje w mocy.

Rozpoznając złożone odwołanie wyjaśnił, iż zgodnie z art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (jedn. tekst – Dz. U. z 2004 r., nr 261, poz. 2603; z późn. zm.) nieruchomość uznaje się za zbędną, jeżeli pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu, albo pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.

Rozstrzygnięcie o odmowie zwrotu nieruchomości powinno być bezwzględnie poprzedzone ustaleniem, czy na wywłaszczonej nieruchomości w terminie określonym art. 137 ustawy podjęto prace związane z realizacją celu wywłaszczenia.

W rozpatrywanej sprawie na orzeczonych do zwrotu wydzielonych geodezyjnie działkach nie zrealizowano żadnej inwestycji celu publicznego. Ogólna dostępność części nieruchomości (działki nr [...]) wobec braku realizacji inwestycji, nie stanowi podstawy do uznania, że spełniony został jakikolwiek cel publiczny. Brak jest również podstaw prawnych do uznania, iż zamierzony cel został zrealizowany na działce oznaczonej zgodnie z projektem podziału nr [...]. Drzewa, krzewy owocowe i ozdobne oraz garaże blaszane nie stanowią również dowodu, jak podnosi w odwołaniu Prezydent B., że ogród jest wykorzystywany dla celów dydaktycznych.

Na pozostałej części objętej wnioskiem o zwrot nieruchomości pozostawionej do rozstrzygnięcia Prezydentowi T., tj. na działkach oznaczonych w rejestrze gruntów nr [...] posadowiony jest budynek krytego basenu, sali gimnastycznej, boiska szkolne wraz z zielenią towarzyszącą. Stan faktyczny tej części nieruchomości w pełni uzasadnia ocenę Prezydenta Miasta T., iż zrealizowano na niej cel publiczny oraz, że spełnione zostały przesłanki z art. 229a cytowanej wyżej ustawy o gospodarce nieruchomościami, zgodnie z którym roszczenie, o którym mowa w art. 136 ust. 3 nie przysługuje, jeżeli na nieruchomości został zrealizowany inny cel, niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, który w dniu wydania tej decyzji mógł stanowić podstawę wywłaszczenia. Jak słusznie podkreślił Prezydent Miasta T. w uzasadnieniu wydanej decyzji, pojęcie celu użyteczności publicznej, sprecyzowane w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 sierpnia 1998 r., sygn. akt IV.S.A.1026/97, musi łączyć się z powszechnością i ogólną dostępnością dla całego społeczeństwa. W rozpatrywanej sprawie należy uznać, iż charakter celu wywłaszczenia został zachowany. Boiska sportowe, sala gimnastyczna i pływalnia nawiązują wprost do celu wywłaszczenia, gdyż na gruncie miał powstać ośrodek sportowo – rekreacyjny.

W decyzji Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w B. z dnia 5 kwietnia 1973 r., o zatwierdzeniu planu realizacyjnego, powołanej w umowie sprzedaży nieruchomości wskazano bowiem, że przedsięwzięcie inwestycyjne obejmuje kompleks budynków basenu i hali sportowej z pomieszczeniami zaplecza. Oceny tej nie zmienia fakt, iż obiekty te należą do zespołu szkół, a nie planowano w dacie wykupu – do zakładów "[...]" w B.. Stosownie do art. 227 ustawy Prezydent Miasta T. dokonał waloryzacji odszkodowania przy zastosowaniu wskaźników cen towarów i usług konsumpcyjnych ogłaszanych przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w drodze obwieszczeń w Dzienniku Urzędowym Rzeczpospolitej Polskiej "Monitor Polski". Zgodnie z art. 140 ust. 3 i 4 ustawy odszkodowanie należne Gminie Bydgoszcz zostało ustalone proporcjonalnie do powierzchni zwracanej części nieruchomości i pomniejszone o kwotę zmniejszenia się wartości nieruchomości od momentu wywłaszczenia do dnia zwrotu. Ustalenie stopnia zmniejszenia wartości nieruchomości nastąpiło po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego. Wyliczenia przy zastosowaniu wskaźników zostały dokładnie przedstawione w uzasadnieniu decyzji Prezydenta Miasta T. Rozłożenie na raty kwoty zwaloryzowanego odszkodowania nastąpiło na wniosek zobowiązanych.

Wojewoda uznał za nieuzasadnione zarzuty pełnomocnika stron o braku podstaw do umorzenia postępowania w części dotyczącej działek oznaczonych w rejestrze gruntów nr [...] w obrębie [...], w związku ze spełnieniem przesłanek z art. 229a powołanej wyżej ustawy. Odebranie przez ustawodawcę poprzednim właścicielom i ich spadkobiercom roszczenia zwrotu nieruchomości powoduje, że w sprawie brak jest materialnoprawnej legitymacji do złożenia organowi administracyjnemu wniosku o zwrot nieruchomości wywłaszczonej. Użytemu przez ustawodawcę pojęciu, iż roszczenie zwrotu nie przysługuje, należy nadać taką treść, iż roszczenie to nie może być zrealizowane na drodze postępowania administracyjnego. Oznacza to, że żądanie zwrotu takiej nieruchomości nie powoduje wszczęcia postępowania, a jeśli organ, mimo tej przeszkody wszczął postępowanie, podlega ono umorzeniu, jako bezprzedmiotowe.

Odnosząc się do zarzutu odwołania dotyczącego zastosowania jako podstawy prawnej decyzji przepisów prawa obowiązujących w dniu orzekania, a nie obowiązujących w dniu złożenia wniosku o zwrot nieruchomości, Wojewoda wyjaśnił, iż zgodnie z art. 6 Kodeksu postępowania administracyjnego organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa obowiązujących w dacie wydania orzeczenia i obligowane są do uwzględnienia każdej zmiany stanu prawnego do chwili ostatecznego rozstrzygnięcia sprawy.

Za nieuzasadniony należy uznać zarzut odwołania dotyczący nieujawnienia decyzji podziałowej. Orzeczenie organu oparte zostało o projekt podziału działek, wydanie decyzji zatwierdzającej ten projekt oraz wydanie nieruchomości nastąpi po ostatecznym załatwieniu sprawy zwrotu.

Uwzględniając zarzut podniesiony w odwołaniu o braku możliwości pełnego zapoznania się z materiałem dowodowym, Wojewoda Kujawsko – Pomorski wyznaczył termin ponownego wglądu do akt. Obowiązkiem organu odwoławczego jest usunięcie uchybień postępowania, w granicach określonych art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Skargę na powyższą decyzję złożyli Z. C. i C. C..

Zarzucili, że decyzja Wojewody [...], utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta T., w części dotyczącej umorzenia postępowania narusza przepisy art. 229a, 223 i 240 ust. 1 – także art. 136 ust. 3 i art. 137 ust. 1, pkt 1 i 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami oraz art. 6, 7, 77 i 107 Kpa. Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości umarzającej postępowanie w sprawie zwrotu nieruchomości.

W ocenie skarżącego organ odwoławczy wskazując przepis art. 229a ustawy o gospodarce nieruchomościami nie wykazał w uzasadnieniu decyzji, że kryta pływalnia i sala gimnastyczna w rozumieniu aktualnie obowiązujących przepisów prawa stanowią realizację celu publicznego. W ocenie skarżącego obowiązkiem organu było wykazanie w uzasadnieniu przyczyn bezprzedmiotowości.

Skarżący wskazując na treść art. 229a ustawy o gospodarce nieruchomościami, podnieśli, że przepis ten nakazuje organowi orzekającemu ustalić, czy osiągnięty na nieruchomości inny cel publiczny w dniu wydania decyzji o wywłaszczeniu mógł stanowić podstawy wywłaszczenia, uwzględniając przy tym art. 240 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Zdaniem skarżących ustalenia takie powinny być przeprowadzone w oparciu o aktualnie obowiązujące przepisy prawa, to jest 240 ustawy o gospodarce nieruchomościami, a nie jak to uczyniły organy orzekające w obu instancjach, w oparciu o przepisy uchylonej ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64) i przepisy ustawy o gospodarce komunalnej. Stanowi to naruszenie przepisów art. 233 i art. 240 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami i art. 6 Kpa.

Organy pomyliły pojecie celu publicznego z celem użyteczności publicznej. Nie są to pojęcia tożsame.

Rozumienie pojęcia celu użyteczności publicznej uregulowane zostało w ustawie o gospodarce komunalnej, która definiuje to pojęcie i objaśnia, lecz nie wymienia żadnego przedmiotu działań stanowiącego realizację celu publicznego.

Również ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym z dnia 27 marca 2003 r., która w art. 2 pkt 5, mimo, iż definiuje pojęcie inwestycji celu publicznego, jednakże nie zawiera własnego katalogu działań stanowiących realizację celu publicznego.

W rozumieniu tej ustawy inwestycja celu publicznego definiowana jest jako działanie o znaczeniu lokalnym (gminnym) i ponad lokalnym

(powiatowym, wojewódzkim i krajowym), stanowiące realizację celów, o których mowa w art. 6 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.

W wyroku z dnia 10 października 2000 r. Naczelny Sąd Administracyjny – Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie stwierdził, że pojęcie "cel publiczny", jakim posługuje się ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. 1997 r. Nr 115, poz. 741 ze zm.), w tym jej art. 13 ust. 2, nie jest dowolne i przy jego interpretacji nie można się odwoływać do potocznego jego znaczenia.

Ustawodawca ustalił z art. 6 tej ustawy zamknięty katalog celów publicznych; wymienione w punkcie 10 tego artykułu "inne cele", to tylko cele określone w innych ustawach. Zdaniem skarżącego kryta pływalnia i sala gimnastyczna nie mieszczą się w katalogu celów publicznych, o których mowa w art. 6 cytowanej ustawy. Orzekające organy nie miały żadnych podstaw, aby stosować art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami jako materialno – prawną przesłankę umorzenia postępowania.

Skarżący nie podzielają zdania organów orzekających, jakoby kryta pływalnia i sala gimnastyczna stanowiły realizację celu użyteczności publicznej, które organy wyspekulowały z przepisów nieobowiązującej ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości.

W ocenie skarżących stwierdzenia organu na temat spełnienia rzekomego celu wywłaszczenia pozbawione są jakichkolwiek podstaw prawnych, ale także konsekwencji rozumowania.

W jednym miejscu organ powołuje się na przepis art. 229a ustawy o gospodarce nieruchomościami, w innym na realizację celu użyteczności publicznej – w jeszcze innym miejscu stwierdzają, że właściwie charakter celu wywłaszczenia został zachowany. Są to stwierdzenia oparte na spekulacji i rabulistycznej interpretacji przepisów prawa.

Organ odwoławczy nie zauważył, że działania związane z zagospodarowaniem części nieruchomości podjęte zostały dopiero po upływie 25 lat licząc od dnia wywłaszczenia do dnia zrealizowania przedsięwzięcia inwestycyjnego polegającego na budowie pływalni i sali gimnastycznej. Działania na wywłaszczonej nieruchomości zostały podjęte po złożeniu przez skarżących wniosku o ich zwrot, to jest po 28 września 1999 r. podobnie później została zbudowana sala gimnastyczna.

Zdaniem skarżących organy orzekające nie wykazały spełnienia przesłanek z art. 229a ustawy o gospodarce nieruchomościami, a zatem przepis ten nie może stanowić materialno - prawnej podstawy umorzenia postępowania w sprawie o zwrot nieruchomości.

Wojewoda [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.

Wskazał m. in., że treść art. 229a ustawy o gospodarce nieruchomościami nie nakłada na organy orzekające obowiązku badania daty realizacji inwestycji na nieruchomości objętej wnioskiem o zwrot. Z woli ustawodawcy roszczenie zwrotu nie przysługuje, jeżeli na nieruchomości zrealizowano cel inny, niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, który jednak w dniu wydania tej decyzji mógł stanowić podstawę wywłaszczenia. Brak jest podstaw do przyjęcia, że ocena realizacji celu wywłaszczenia powinna być dokonana na podstawie art. 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

W nawiązaniu do odpowiedzi na skargę skarżący skierowali pismo procesowe z 25 lipca 2005 r., w którym polemizują ze stwierdzeniami zawartymi w odpowiedzi na skargę, przytaczając te same argumenty, co w skardze.

Pismo z dnia 8 października 2005 r. złożył także uczestnik postępowania, Prezydent Bydgoszczy.

Skarga Prezydenta B. na skarżoną decyzję Wojewody [...] została postanowieniem tutejszego Sądu odrzucona wobec uiszczenia wpisu po terminie (sygn. II SA/Bd 665/05).

Prezydent B. w piśmie procesowym odnosi swoje stwierdzenie do zwróconych działek nr [...] twierdząc, że w tym zakresie ocena materiału dowodowego została dokonana w sposób dowolny, z naruszeniem art. 77 i 80 Kpa. Z uzasadnień decyzji, tak Starosty, jak i Wojewody nie wynika, dlaczego w ocenie tych organów działka nie jest wykorzystywana na cele związane ze szkolnictwem.

Ogrody przyszkolne urządzane są w miarę możliwości przy każdej szkole i służą bezpośrednio procesowi dydaktycznemu. Powołano się także na plan zagospodarowania obejmujący kompleks budynku i hali sportowej. Plan ten obejmuje tereny zielone z ciągami pieszymi. Wskazano także na nieuwzględnienie treści przepisu art. 137 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Skarżący w piśmie procesowym z dnia 25 października 2005 r. wnieśli o rozstrzygnięcie przez Sąd jaki moment jest właściwy dla stwierdzenia, czy zachodzą przesłanki z art. 137 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. 2004 Nr 261, poz. 2603) jak również o dopuszczalności umorzenia postępowania o zwrot nieruchomości wymienionej w art. 229 ustawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

W związku z żądaniem skarżących sprowadzającym się do wskazania, jaki moment jest właściwy dla stwierdzenia, czy zachodzą przesłanki z art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, należy wskazać, że zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W ocenie składu orzekającego zaskarżona decyzja prawa nie narusza.

Sąd podziela pogląd skarżących, że "z konstrukcji przepisu art. 229a jednoznacznie wynika, że ma on zastosowanie wówczas, jeżeli na wywłaszczonej nieruchomości został zrealizowany inny cel, niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, który w dniu wydania decyzji mógł stanowić podstawę wywłaszczenia". Bezspornym jest, że nie chodzi o jakikolwiek cel, ale wyłącznie cel publiczny. Rację ma natomiast nie skarżący, a Wojewoda [...], który stwierdza, że ten cel musi być oceniany w płaszczyźnie przepisów ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. 1974 r. Nr 10, poz. 64). Ustawa ta nie określała precyzyjnie rodzajów instytucji uznawanych za realizację celów publicznych.

Zgodnie z art. 3 ust. 1 powołanej ustawy z dnia 12 marca 1958 r. wywłaszczenie było dopuszczalne, jeżeli wywłaszczona nieruchomość była ubiegającemu się o wywłaszczenie niezbędna na cele użyteczności publicznej, na cele obrony Państwa, albo wykonywania zadań określonych w zatwierdzonych planach gospodarczych. Zgodnie z powszechnym odczuciem nie może budzić wątpliwości, że budowa krytej pływalni i sali gimnastycznej stanowi realizację celu użyteczności publicznej. "Publiczny" – to "dotyczący ogółu ludzi, służący ogółowi przeznaczony, dostępny dla wszystkich; ogólny, powszechny, społeczny, nieprywatny" (Komputerowy słownik języka polskiego). W wyroku NSA z dnia 9 stycznia 2003 r., sygn. I SA 2349/00 (LEX nr 126804) stwierdzono, że nie ma ścisłej definicji pojęcia "cele użyteczności publicznej", ponieważ nie ma stałego, niezmiennego przedmiotu tej definicji, natomiast podstawowe cechy tego pojęcia, tj. powszechna dostępność do efektów, pożyteczność efektów dla ogółu społeczeństwa – pozostaje niezmienna.

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 o gospodarce nieruchomościami(Dz. U. 2004 Nr 261, poz. 2603; ze zm.), wymieniając w art. 6 cele publiczne w rozumieniu ustawy wymienia wprost budowę i utrzymanie szkół publicznych (pkt 6). Przeciwne stwierdzenie skarżącego nie jest zasadne.

Cel publiczny i cele użyteczności publicznej faktycznie posiadają ten sam wspólny rdzeń, jakim jest słownikowe pojęcie "publiczny". Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 7 kwietnia 2004 r. III SK 22/04 (LEX nr 141854) stwierdził, że edukacja jest usługą o charakterze publicznym.

O tym, że przepis art. 229a ma zastosowanie do decyzji dobrowolnego wykupu, wydanych na podstawie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, wskazuje jego interpretacja gramatyczna. Użyto trybu warunkowego: ... mógł stanowić podstawę wywłaszczenia.

Tym samym nie jest trafny zarzut naruszenia prawa materialnego – art. 229a.

Przepis art. 233 ustawy o gospodarce nieruchomościami stanowi, że sprawy zawite, lecz nie zakończone decyzją ostateczną przed wejściem w życie ustawy, prowadzi się na podstawie jej przepisów. Ustawa o gospodarce nieruchomościami z dnia 21 sierpnia 1997 r. weszła w życie 1 stycznia 1998 r., a wniosek o wszczęcie postępowania został złożony 28 września 1999 r., a nie po dacie wejścia w życie ustawy. Zarzut naruszenia przepisu art. 233, w związku z art. 240 ust. 1 cytowanej ustawy, nie jest trafny.

Przepis 229a został dodany do ustawy o gospodarce nieruchomościami przez art. 1 pkt 143 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2004 r. Nr 141, poz. 1492 ze zm.). Należy zwrócić uwagę na treść art. 15 tej ustawy, który stanowi, że przepis ten stosuje się również do spraw wszczętych i niezakończonych do dnia wejścia w życie ustawy. Przepis ten ma w pełni zastosowanie w sprawie i tym samym Sąd podziela pogląd organu II instancji, że treść art. 229a powołanej ustawy o gospodarce nieruchomościami nie nakłada na organy orzekające obowiązku badania daty realizacji inwestycji na nieruchomości objętej wnioskiem o zwrot. Z woli ustawodawcy roszczenie zwrotu nie przysługuje, jeżeli na nieruchomości zrealizowano cel inny, niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, który jednak w dniu wydania tej decyzji mógł stanowić podstawę jej wywłaszczenia.

W ocenie Sądu nie budzi wątpliwości, że kryta pływalnia i sala gimnastyczna stanowią realizację celu publicznego, a odmienne wywody skarżących, z przyczyn wskazanych wyżej, nie są przekonywujące. Nie doszło do naruszenia art. 136 ust 3 i 137 ust 1 i 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.

Ocena uwzględnionych w sprawie dowodów jest wszechstronna i nie nosi cech naruszenia art. 6, 7, 77 i 107 Kpa. Zebrane dowody są wystarczające dla przedmiotu sprawy, a uzasadnienie decyzji jest wszechstronne. To, że skarżący nie podziela poglądów prezentowanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, nie jest jednoznaczne z naruszeniem art. 107 Kpa.

Umorzenie postępowania w części dotyczącej działek oznaczonych nr [...] w ocenie Sądu nie narusza prawa. Ustawodawca użył tutaj zwrotu, że roszczenie "nie przysługuje". Należy podzielić pogląd orzekających w sprawie organów, że pojęciu temu należy nadać taką treść, iż roszczenie to nie może być zrealizowane na drodze postępowania administracyjnego. W przypadku wszczęcia postępowania skutkuje to koniecznością umorzenia postępowania. Taki pogląd reprezentowano w dotychczasowym orzecznictwie (np. wyrok NSA z dnia 16 listopada 2000 r. I SA 1539/99 LEX nr 75555).

Zarzut przewlekłości postępowania można uznać za częściowo słuszny, jednakże nie miało to wpływu na treść orzeczenia.

Uzasadnia to na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270; ze zm.) oddalenie skargi.