Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 2229/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2005-03-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Kutzner ( spr.) Sędziowie WSA Halina Jakubiec WSA Elżbieta Kremer Protokolant: Dorota Hajto po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 marca 2005r sprawy ze skargi M. T. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia 17 lipca 2002 r, Nr: [...] w przedmiocie wartości celnej towaru 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, 2.orzeka, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu, 3. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz strony skarżącej koszty postępowania w kwocie [...] zł (słownie: [...]złotych).


UZASADNIENIE

W dniu [...] 2002 r M.T. prowadzący działalność gospodarczą pod Firmą "T" zgłosił do objęcia procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym samochód marki Opel, rok produkcji [...] przywieziony z Francji . Do zgłoszenia celnego skarżący załączył fakturę nr [...] z dnia [...] 2002 r , określającą wartość przedmiotowego pojazdu na kwotę [...] EUR .

Dyrektor Urzędu Celnego, działając na podstawie art.23 § 7 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r - Kodeks celny (Dz.U. Nr 23, poz. 117 ze zm.) zakwestionował wiarygodność faktury z powodu niskiej ceny przedmiotowego samochodu wskazanej w przedłożonej fakturze w stosunku do wartości rynkowej pojazdu. Organ celny wyjaśnił, że " analizę wartości w/w towaru przeprowadzono w oparciu o dane zawarte w Informatorze Rynkowym w wyniku czego organ celny ustalił ,iż przedmiotowy pojazd nie jest prawidłowo zgłoszony w zakresie wartości celnej ".

W związku z powyższym decyzją z dnia [...] 2002 r uznał zgłoszenie celne za nieprawidłowe w części dotyczącej wartości celnej , określił wartość celną w wysokości [...] zł tj. [...] EUR i objął towar procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym.

W uzasadnieniu decyzji organ celny stwierdził, że w przypadku zakwestionowania wiarygodności dokumentów na podstawie art.23 § 7 Kodeksu celnego , organ celny ustala wartość celną w sposób określony w art.25 - 29 Kodeksu celnego. Z uwagi na niemożność ustalenia tej wartości na podstawie art.25 - 28 , wartość celną przedmiotowego samochodu ustalano na podstawie art.29 w/w ustawy.

Organ celny przyjął wartość samochodu w oparciu o wartość rynkową określoną w Informatorze Rynkowym w wysokości [...] zł , a następnie pomniejszył tę wartość o 22% z tytułu podatku VAT i o 3,1% z tytułu podatku akcyzowego . Po przeprowadzonej kalkulacji wartość celna w/w pojazdu została ustalona na kwotę [...] zł..

Od powyższej decyzji skarżący złożył odwołanie , w którym zarzucił naruszenie prawa materialnego , a to art.29 Kodeksu celnego , naruszenie zasad i ogólnych przepisów artykułu VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu oraz Porozumienia w sprawie stosowania artykułu VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu , a także naruszenie art.121 i 22 ustawy z dnia 29.08.1997 r - Ordynacja podatkowa (Dz.U.Nr 137, poz.926 ze zm.).

Skarżący nie zgodził się z ustaleniami Dyrektora Urzędu Celnego co do podstaw zakwestionowania zadeklarowanej wartości celnej samochodu i zarzucił, że ustalenia te są dowolne i stoją w sprzeczności ze stanem faktycznym. W/w podniósł , że organ celny w sposób lakoniczny i nie uzasadniony wykluczył stosowanie metod ustalania wartości celnej określonych w art.25 - 28 Kodeksu celnego. Zgłoszony do procedury dopuszczenia od obrotu na polskim obszarze celnym pojazd był kompletny i w ocenie skarżącego można było zastosować art.26 lub art.27 Kodeksu celnego.

Ustalenie wartości celnej dla pojazdu będącego przedmiotem importu nastąpiło z naruszeniem zasad określonych w artykule VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu , gdyż podstawą wyceny powinna być przede wszystkim wartość transakcyjna , czyli cena faktycznie zapłacona.

Odwołanie zostało rozpatrzone przez Dyrektora Izby Celnej na podstawie art.4 ust.1 ustawy z dnia 20.03.2002 r o przekształceniach w administracji celnej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 41, poz.365 ). Organ odwoławczy decyzją z dnia [...] 2002 r utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

Dyrektor Izby Celnej stwierdził , że o zakwestionowaniu wiarygodności przedłożonej faktury zadecydowała przede wszystkim rażąco niska cena sprowadzonego pojazdu w stosunku do jego rzeczywistej wartości.

Postępowanie w kwestii ustalania wartości używanych pojazdów samochodowych zostało opracowane w formie studium 1.1 przez Techniczny Komitet Ustalania Wartości Celnej Światowej Organizacji Celnej (WCO ). Wyjaśnienia tego Komitetu do Porozumienia w sprawie stosowania artykułu VII Układu Ogólnego w Sprawie Taryf Celnych i Handlu zostały opublikowane w formie załącznika do Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15.09.1999 r -Wyjaśnienia dotyczące wartości celnej (Załącznik do Dz.U.Nr 80, poz.,908 ).

Dokonując ustalenia wartości celnej przedmiotowego pojazdu organ I instancji prawidłowo zastosował - zdaniem Dyrektora Izby Celnej - metodę określoną w art.29 Kodeksu celnego opierając się na specjalistycznym katalogu.Katalog ten podaje informacje dotyczące średnich cen pojazdów , ustalonych na podstawie analizy prowadzonej na reprezentatywnej próbie samochodów ,uwzględniając spadek cen w funkcji wieku , przebiegu i stanu technicznego pojazdu.

Organ celny za nieuzasadnione uznał zarzuty naruszenia art.121 i art.122 Ordynacji podatkowej , gdyż zaskarżona decyzja została wydana na podstawie zgromadzonego w prawidłowy sposób materiału dowodowego , zgodnie z wymogami art.187 w/w ustawy , a w wydanej decyzji wyczerpująco wyjaśniono przesłanki tego rozstrzygnięcia.

Na powyższą decyzję wpłynęła skarga do Naczelnego Sądu Administracyjnego , w której skarżący zarzucił , iż organ celny nie dokonał oceny wiarygodności faktury w zakresie jej zgodności z ceną faktycznie zapłaconą, stwierdził jedynie , że w katalogach marka takiego samochodu , jak będący przedmiotem importu , jest znacznie wyższa , niż cena wynikająca z przedłożonej faktury. Organ celny pominął natomiast istotną okoliczność , a mianowicie wielkość i skalę uszkodzeń przedmiotowego pojazdu . Z tego powodu zaskarżoną decyzję należy uznać - zdaniem skarżącego - za wadliwą, gdyż wartość celna winna być ustalona na podstawie faktury , która w pełni i rzetelnie oddaje rzeczywistą wartość tego konkretnego pojazdu.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

Sprawy , w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r i postępowanie nie zostało zakończone , zgodnie z art.97 Przepisów wprowadzających ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r , Nr 153, poz. 1271 ze zm.) , podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ).

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem . Oznacza to , że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność z prawem zaskarżonej decyzji . Usunięcie z obrotu prawnego decyzji może nastąpić tylko wtedy , gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania , że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art.145§ 1 w/w ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

W rozpatrywanej sprawie organy celne naruszyły przepisy prawa materialnego w zakresie niżej opisanym.

Podstawą wymiaru cła jest wartość celna towaru , która zgodnie z art.23§ l Kodeksu celnego jest ceną faktycznie zapłaconą lub należną za towar sprzedany w celu przywozu na polski obszar celny.

Wartość transakcyjna nie może być przyjęta za wartość celną w wypadku, gdy organ celny z uzasadnionych przyczyn zakwestionował wiarygodność i dokładność informacji lub dokumentów służących do określenia wartości celnej, które należy dołączyć do zgłoszenia celnego, albo gdy nie zostaną one przedstawione przez zgłaszającego ( art.23 § 7 ). Przepis ten upoważnia organy celne do oceny przedłożonych dokumentów nie tylko pod względem formalnym, ale również pod względem materialnym dotyczącym informacji w nich zawartych, w celu wyeliminowania przypadków wprowadzania na polski obszar celny towarów o zaniżonej wartości celnej. Dopuszczalność wyeliminowania zasady określonej w art.23 § 1 Kodeksu celnego uzależniona jest od łącznego spełnienia dwóch przesłanek : 1/ brak wiarygodności dokumentów lub brak samych dokumentów , 2/ wskazania przez organ celny przyczyn braku wiarygodności dokumentów .

W rozpatrywanej sprawie ograny celne nie kwestionując formalnej wiarygodności dokumentów stwierdzających wartość celną sprowadzonego przez skarżącego samochodu zakwestionowały jego wartość transakcyjną z uwagi na niską cenę wskazaną w fakturze zakupu w stosunku do jego rzeczywistej wartości.

Stanowisko to jest nie zgodne z przytoczonym wyżej art.23 § 1 Kodeksu celnego , zgodnie z którym wartością celną jest cena faktycznie zapłacona lub należna . Ocena prawna zawarta w zaskarżonej decyzji budzi zastrzeżenia . Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika , że niska cena pojazdu podana w załączonej do zgłoszenia celnego fakturze uzasadniała odmowę przyjęcia wartości transakcyjnej z tego powodu , że cena zawarta w katalogu różniła się od ceny deklarowanej przez skarżącego. Z wyjaśnień do katalogu pod hasłem "Notowanie" wynika, , że wartości pojazdów używanych wymienione w tym katalogu określane są jako " notowania " i są one wynikiem przeprowadzanej na całym terenie Niemiec ciągłej obserwacji rynku. Nie ma zatem wątpliwości , że dane zawarte w tym katalogu odnoszą się wyłącznie do cen obowiązujących na rynku niemieckim . W rozpatrywanej sprawie pojazd został zakupiony we Francji , a zatem materiałem porównawczym dla oceny wiarygodności zadeklarowanej wartości transakcyjnej nie mogły być ceny obowiązujące w Niemczech.

Nie wiarygodność ceny transakcyjnej uzasadniającej jej odrzucenie na podstawie art.23 § 7 Kodeksu celnego jest dopuszczalne wtedy , gdy okaże się że była ona rażąco niska . Stwierdzenie , że cena była rażąco niska zakłada jej porównanie z innymi cenami . Ustalenie tych "innych" cen nie może być intuicyjne ani dowolne. Ocena w tym zakresie musi być dokonana w oparciu o ceny obowiązujące w kraju sprzedawcy . Organ celny musi wykazać , że treść zakwestionowanego dokumentu nie jest zgodna ze stanem faktycznym . Podkreślić należy , że odrzucenie wartości transakcyjnej nie może nastąpić przez proste porównanie wysokości cen deklarowanych przez importera z wartością ustaloną przez organ celny. Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela wyrażany w orzecznictwie pogląd , że kwestionowanie materialnej wiarygodności informacji i dokumentów powinno następować z uwzględnieniem indywidualnych okoliczności zakupu ( wyrok NSA z dnia 20.02.2001 r , syg.akt I SA/Łd 14/00 , ONSA 2002,Nr 2, poz.76 ).

Niedopuszczalne jest ustalenie zaniżenia ceny transakcyjnej przez jej porównanie z cenami samochodów podobnych obowiązującymi na rynkach innych krajów , niż kraj eksportu . Weryfikacja zgłoszenia celnego w zakresie wartości celnej towaru w pierwszej kolejności musi skutecznie podważyć dane wynikające z przedłożonych dokumentów przy uwzględnieniu cen obowiązujących w miejscu zawarcia transakcji, aby można było ustalić wartość celną towaru w oparciu o jedną z metod wskazanych w Kodeksie celnym.

Rażąco niska cena w stosunku do wartości towaru w kraju eksportera może stanowić podstawę do zakwestionowania wiarygodności dokumentów służących do określenia wartości celnej towaru na podstawie art.23 § 7 Kodeksu celnego .

W rozpatrywanej sprawie nie przeprowadzono żadnego postępowania na okoliczność ustalenia cen obowiązujących w miejscu zawarcia przez skarżącego transakcji kupna samochodu .W związku z powyższym organ celny powinien przeprowadzić w tym zakresie stosowne postępowanie . Dopiero wtedy , gdy organ celny stwierdzi, że istnieją uzasadnione przyczyny do zakwestionowania zadeklarowanej wartości celnej towaru , ustala tę wartość w oparciu o jedną z metod określonych w art.25 - 29 Kodeksu celnego.

W przypadku używanych samochodów właściwą metodą jest metoda określona w art.29 § 1 Kodeksu celnego. Stosując metodę "ostatniej szansy" przy ustalaniu ceny samochodu na podstawie specjalistycznego katalogu zawierającego ceny pojazdów na rynku polskim , należy uwzględnić korekty dotyczące stanu technicznego pojazdu tj. ponadnormatywny przebieg , braki i uszkodzenia , które mają istotny wpływ na wartość samochodu . Obowiązek taki wynika bezpośrednio z art.85 § 1 Kodeksu celnego , zgodnie z którym należności celne przywozowe są wymagalne według stanu towaru i jego wartości celnej w dniu przyjęcia zgłoszenia celnego . A zatem wartość celna pozostaje w ścisłym i nierozerwalnym związku ze stanem towaru . Odmienne stanowisko w tym zakresie nie tylko , że nie ma żadnego uzasadnienia w obowiązujących przepisach , ale stanowi oczywiste naruszenie wskazanego przepisu.

Niezależnie od powyższego Studium 1.1 określające postępowanie wobec używanych pojazdów samochodowych , stanowiące załącznik do Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15.09.1999 r - Wyjaśnienia dotyczące wartością celnej ( Dz.U.z 1999 r Nr 80, poz.908 ) w pkt.17 stanowi, że wartość cena powinna być ustalona " w rozsądny sposób" , a zalecane metody wyceny powinny być stosowane " z rozsądną elastycznością " . Zgodnie z pkt.23 Studium można oprzeć się na katalogach lub wyspecjalizowanych czasopismach podających bieżące ceny na rynku kraju importu dla używanych pojazdów samochodowych. W takim przypadku należy uwzględnić stan pojazdu i wszystkie elementy wpływające na jego wartość ( nadzwyczajne zużycie , naprawy , remonty , akcesoria) w porównaniu z wartością typowego pojazdu służącego za punkt odniesienia ).

Uznając że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego w zakresie wyżej opisanym , Sąd działając na podstawie art.145 § 1 pkt.1 a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) - orzekł jak w sentencji.

Zgodnie z art.152 w/w ustawy uchylone decyzje nie mogą być wykonane. Rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się niniejszego wyroku.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art.200 w/w ustawy.