Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 1413/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2013-02-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 34 § 1 i 4
journal: Dz.U. 2012 poz 1015
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Woźniak, Sędziowie Sędzia NSA Ewa Kwarcińska (spr.), Sędzia NSA Alicja Stępień, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Monika Szymańska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 26 lutego 2013 r. sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. w Ż. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia 8 października 2012 r. nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela w postępowaniu egzekucyjnym 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. określa, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane; 3. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz strony skarżącej kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

I SA/Gd 1413/12

UZASADNIENIE

I.

Zaskarżonym postanowieniem z 8 października 2012 r. Dyrektor Izby Celnej, po rozpatrzeniu zażalenia skarżącej A Sp. z o.o. z siedzibą w Ż. w sprawie zarzutów zgłoszonych na prowadzone postępowanie egzekucyjne, utrzymał w mocy własne postanowienie z 19 marca 2010 r., nr [...] w zakresie tytułów wykonawczych z 4 stycznia 2010 r. nr [...] obejmującego należności z tytułu cła i [...] obejmującego należności z tytułu cła antydumpingowego ostatecznego oraz umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie w zakresie tytułu wykonawczego z 4 stycznia 2010 r. nr [...] obejmującego należności z tytułu odsetek od cła i cła antydumpingowego ostatecznego.

Podstawą rozstrzygnięcia Dyrektora Izby Celnej był następujący stan faktyczny:

decyzją z 13 listopada 2009 r. nr [...],[...] Naczelnik Urzędu Celnego określił skarżącej spółce należności celne, cło antydumpingowe ostateczne oraz należności podatkowe i orzekł o poborze odsetek wynikających z art. 65 ust. 5 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. – Prawo celne od kwot należności celnych i cła antydumpingowego ostatecznego w łącznej kwocie 186.706 zł.

W związku z nieuregulowaniem należności określonych ww. decyzją Dyrektor Izby Celnej 4 stycznia 2010 r. wystawił trzy tytuły wykonawcze nr [...], nr [...] oraz nr [...] (tytuł o nr [...] został wystawiony na kwotę cła od importowanych wózków z Tajlandii w wysokości 10.126 zł wraz z odsetkami; tytuł o nr [...] dotyczył ostatecznego cła antydumpingowego w wysokości 118.225 zł wraz z odsetkami; tytuł o nr [...] obejmował kwotę odsetek wynikających z art. 65 ust. 5 ustawy – Prawo celne). Zgodnie z właściwością miejscową zostały one przesłane do Dyrektora Izby Celnej celem prowadzenie postępowania egzekucyjnego.

Pełnomocnik skarżącej pismem z 27 stycznia 2010 r. (wpływ do Izby Celnej 9 lutego 2010 r.) wniósł zarzuty w sprawie prowadzonej egzekucji. Jako ich podstawę wskazał art. 33 pkt 6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.; dalej: u.p.e.a.), tj. niedopuszczalność egzekucji oraz art. 33 pkt 10 u.p.e.a. w związku z wadliwością tytułów wykonawczych polegającą na naruszeniu art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a. W ocenie pełnomocnika skarżącej w podstawie prawnej obowiązków podlegających egzekucji organ powinien był wskazać rozporządzenie Rady (EWG) nr 2913/92 ustanawiające Wspólnotowy Kodeks Celny a nie ustawę – Prawo celne i decyzję z 13 listopada 2009 r. W zarzutach dotyczących tytułu wykonawczego oznaczonego nr [...] i odnoszącego się do odsetek pełnomocnik wskazał, że tytuł narusza art. 27 § 3 u.p.e.a., gdyż błędnie podano podstawę braku konieczności doręczenia upomnienia, którego skarżąca nie otrzymała. Ponadto, w decyzji wymiarowej nie została określona kwota odsetek, gdyż organ ten orzekł jedynie o obowiązku ich poboru. Dodatkowo pełnomocnik wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego w częściach prowadzonych na podstawie tytułów nr [...] i nr [...].

Decyzją z 5 marca 2010 r. Dyrektor Izby Celnej uchylił decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z 13 listopada 2009 r. w części orzekającej o poborze odsetek wynikających z art. 65 ust. 5 ustawy – Prawo celne i umorzył postępowanie w tym zakresie. W pozostałej części utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Postanowieniem z 19 marca 2010 r., nr [...] Dyrektor Izby Celnej, działając na podstawie art. 17 § 1 oraz art. 34 § 1 w zw. z art. 33 pkt 6 i 10 u.p.e.a., zajął stanowisko w sprawie zgłoszonych przez skarżącą zarzutów i uznał je za nieuzasadnione. Organ nie dopatrzył się naruszenia zarzucanego przepisu art. 27 § 3 u.p.e.a., wskazując że w świetle art. 65 ustawy – Prawo celne oraz odrębnych przepisów strona zobowiązana jest do tzw. samoobliczenia wysokości odsetek zarówno od cła, jak i od cła antydumpingowego. Wyjaśnił, że podstawą obowiązku zapłaty odsetek jest ww. przepis wraz z decyzją wymiarową mającą charakter deklaratoryjny. Natomiast możliwość wystawienia tytułu wykonawczego bez doręczenia stosownego upomnienia przewidziany został w § 13 pkt 1 i 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zgodnie z którym postępowanie egzekucyjne może być wszczęte bez uprzedniego doręczenia upomnienia w przypadkach gdy: należność pieniężna została określona w orzeczeniu; zobowiązany ma ustawowy obowiązek obliczenia lub uiszczenia należności pieniężnej bez wezwania, z wyjątkiem przypadków, o których mowa w art. 3a ustawy.

Odnosząc się do zarzutu niedopuszczalności egzekucji w związku z wadliwością tytułów wykonawczych organ wskazał, że brak wpisania wszystkich aktów normatywnych stanowiących podstawę prawną wydanego orzeczenia nie stanowi wady istotnej, skutkującej nieważnością wszczętych postępowań egzekucyjnych. Wskazanie podstawy prawnej obowiązku można pojmować jako podanie aktu prawnego (prawa materialnego), na podstawie którego wydano decyzję administracyjną lub też samą decyzję wydaną na podstawie tych aktów. Z kolei zgodnie z art. 244 Wspólnotowego Kodeksu Celnego należności celne podlegają wykonaniu bez względu na stwierdzenie, czy decyzja administracyjna je określająca jest ostateczna, czy nie. Do postępowania w sprawach celnych stosuje się bowiem przepisy art. 12 i działu IV ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa, z uwzględnieniem zmian wynikających z przepisów prawa celnego.

Na powyższe postanowienie skarżąca wniosła zażalenie, w którym powtórzyła swoje dotychczasowe stanowisko. Podniosła także zarzut naruszenia jej interesu prawnego.

Dyrektor Izby Celnej postanowieniem z 29 kwietnia 2010 r., nr [...] uchylił własne postanowienie z 19 marca 2010 r. w części dotyczącej zarzutu niespełnienia wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a., polegające na podaniu niewłaściwej podstawy braku obowiązku doręczenia upomnienia i uznał go za uzasadniony. W pozostałej części utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

Według organu należności celne, w tym cło i odsetki od cła, były wymagalne niezależnie od faktu, że nieostateczna jest decyzja, z której one wynikały. Należności objęte nieostateczną decyzją Naczelnika Urzędu Celnego z 13 listopada 2009 r. zostały wyegzekwowane od skarżącej 27 stycznia 2010 r. W wyniku decyzji Dyrektora Izby Celnej z 5 marca 2010 r., którą uchylono decyzję organu pierwszej instancji w części dotyczącej odsetek, należności te jako podlegające zwrotowi, na żądanie skarżącej zostały zarachowane na poczet podatku od towarów i usług.

Organ podtrzymał swoje stanowisko, że niewpisanie wszystkich podstaw prawnych wydanego orzeczenia nie stanowiło istotnej wady wystawionych tytułów. Uznał natomiast za zasadne zażalenie w części dotyczącej zarzutu odnoszącego się do tytułu wykonawczego nr [...] w zakresie wpisania w polu 50 tego tytułu przepisu § 13 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, podczas gdy należało wpisać przepis § 13 pkt 2 tego rozporządzenia.

II.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skarżąca zarzuciła naruszenie art. 124 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. polegające na zawarciu w postanowieniu nieprecyzyjnego rozstrzygnięcia oraz sprzeczność rozstrzygnięcia z jego uzasadnieniem. Ponadto podniosła, że uzasadnienie zaskarżonego postanowienia nie wskazuje, w jakiej części trzy zarzuty wniesione przez skarżącą zostały uznane za zasadne.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenia podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

III.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z 9 września 2010 r., w sprawie III SA/Gd 297/10 – w przedmiocie stanowiska wierzyciela - oddalił skargę, wskazując, że nieprecyzyjne określenie podstaw prawnych w polach nr 29 wydanych tytułów wykonawczych (w tym brak wpisania rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny) nie stanowiło istotnej wady tych tytułów. W ocenie Sądu powołanie przez organ ustawy – Prawo celne wraz z oznaczeniem aktu administracyjnego wymierzającego stosowne należności celne, tj. decyzję Naczelnika Urzędu Celnego, stanowiło wystarczające wypełnienie dyspozycji art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a.

Sąd za bezzasadny uznał również zarzut skargi koncentrujący się wokół naruszenia art. 124 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. dotyczący sprzeczności zaskarżonego rozstrzygnięcia z jego uzasadnieniem. Organ odwoławczy uznał za błędne wpisanie w polu 50 tytułu wykonawczego nr [...] przepisu § 13 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r., gdyż podstawę do odstąpienia od obowiązku doręczenia upomnienia przy wszczęciu postępowania egzekucyjnego dotyczącego należności pieniężnych, które zobowiązany ma sam obliczyć, zawiera przepis § 13 pkt 2 tego rozporządzenia. WSA przyznał słuszność skarżącej, że sformułowanie użyte w sentencji zaskarżonego postanowienia, które w istocie odnosiło się do zarzutów dotyczących wszystkich trzech tytułów wykonawczych, mogłoby być bardziej precyzyjne i transparentne, jednakże całościowa ocena przedmiotowego postanowienia dokonana na tle rozstrzygnięcia i uzasadnienia postanowienia przemawiała za uznaniem, że nie było to uchybienie powodujące konieczność jego eliminacji z obrotu prawnego. Wierzyciel zasadnie dokonał korekty postanowienia organu pierwszej instancji obarczonego wskazanymi uchybieniami.

IV.

Od powyższego wyroku skargę kasacyjną złożyła skarżąca, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania mogących mieć wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), tj. naruszenie art. 141 § 4 zd. 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) lub art. 145 § 1 pkt 2 oraz art. 151 p.p.s.a. mające istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na niedostrzeżeniu naruszenia przez organy art. 124 § 1 i 2 k.p.a. w zw. art. 18 u.p.e.a., które przejawiło się w uznaniu, iż zaskarżone postanowienie zawierało prawidłowe i jednoznaczne rozstrzygnięcie oraz powiązane z nim logicznie i treściowo uzasadnienie, gdy prawidłowe zastosowanie powyższych przepisów powinno doprowadzić do wniosku, że istnieje sprzeczność między treścią sentencji zaskarżonego postanowienia a jego uzasadnieniem, wskutek którego to błędu Sąd pierwszej instancji w sposób niezasadny oddalił skargę, gdy zaistniały przesłanki do jej uwzględnienia.

V.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 18 stycznia 2012 r., II GSK 1492/10 - w przedmiocie uchylenia postanowienia w części dotyczącej zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym - uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku.

W uzasadnieniu wskazano, że Sąd pierwszej instancji, uznając ostatecznie za prawidłowe zaskarżone postanowienie, nie uzasadnił swojego rozstrzygnięcia w sposób pozwalający na skontrolowanie zasadności zarzutów skarżącej zawartych w skardze i podniesionych w skardze kasacyjnej. Sąd pierwszej instancji naruszył wskazany w skardze kasacyjnej przepis art. 141 § 4 zd. 1 p.p.s.a. Trudno bowiem za takie uzasadnienie uznać lakoniczne stwierdzenie Sądu pierwszej instancji, uzasadniającego prawidłowość zaskarżonego postanowienia "całościową oceną postanowienia". Sąd pierwszej instancji nie wyjaśnił istotnych dla wyniku sprawy wstępnych kwestii, a mianowicie, do których rozstrzygnięć zawartych w sentencji ostatecznej decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z 13 listopada 2009 r. nr [...]odnosiły się poszczególne tytuły wykonawcze nr [...], nr [...]oraz nr [...], stanowiących przedmiot zarzutów skarżącej, a także jaki był wynik rozstrzygnięcia zaskarżonego postanowienia w odniesieniu do każdego z tych zarzutów. Dopiero ustalenie tych okoliczności pozwala na skontrolowanie prawidłowości rozstrzygnięcia organu w odniesieniu do każdego z zarzutów wniesionych przez skarżącą.

VI.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z 21 czerwca 2012 r., III SA/Gd 190/12 – w przedmiocie stanowiska wierzyciela - uchylił postanowienie Dyrektora Izby Celnej z 29 kwietnia 2010 r. Sąd podzielił stanowisko skarżącej spółki i stwierdził, że zaskarżone postanowienie nie spełnia wymogów, o których mowa w art. 124 k.p.a. Wskazał, że zgodnie art. 18 u.p.e.a., jeżeli przepisy tej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Tym samym postanowienie organu egzekucyjnego wydane na podstawie art. 34 u.p.e.a. powinno zawierać elementy wymienione w art. 124 k.p.a. Jednym z nich jest niewątpliwie rozstrzygnięcie (osnowa), które w doktrynie postępowania administracyjnego, obok oznaczenia organu i strony, a także podpisu z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do jego wydania uznawane jest jako jeden z kluczowych jego elementów. Rozstrzygnięcie stanowi istotę postanowienia, a zatem musi być ono sformułowane w taki sposób, aby nie było wątpliwości, jaka jest jego treść. Rozstrzygnięcia nie można bowiem ani domniemywać ani wyprowadzać z uzasadnienia postanowienia. W rozpoznawanej sprawie z brzmienia rozstrzygnięcia można zaś wyprowadzić wniosek, że organ uznał za zasadny zarzut naruszenia art. 27 u.p.e.a. polegający na podaniu niewłaściwej podstawy prawnej braku obowiązku doręczenia upomnienia w odniesieniu do wszystkich trzech tytułów wykonawczych, gdy tymczasem z uzasadnienia postanowienia wynika, że organ uznał ten zarzut za zasadny jedynie w stosunku do tytułu o nr [...].

Sąd przy tym podkreślił, że przedmiotem postępowania jest kwestia stanowiska wierzyciela wobec zarzutów zgłoszonych w stosunku do trzech tytułów wykonawczych. W sytuacji zatem, gdy stanowisko to kształtowało się różnie w odniesieniu do poszczególnych tytułów wykonawczych, winno to było znaleźć odzwierciedlenie w rozstrzygnięciu, które powinno precyzyjnie wskazywać w odniesieniu, do których tytułów organ uznał zarzuty za niezasadne w całości, a w stosunku do którego stanowisko organu uległo zmianie.

VII.

Dyrektor Izby Celnej zaskarżonym postanowieniem z 8 października 2012 r. utrzymał w mocy własne postanowienie z 19 marca 2010 r. w zakresie tytułów wykonawczych z 4 stycznia 2010 r. nr [...] obejmującego należności z tytułu cła i [...] obejmującego należności z tytułu cła antydumpingowego ostatecznego oraz umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie w zakresie tytułu wykonawczego z 4 stycznia 2010 r. nr [...] obejmującego należności z tytułu odsetek od cała i cła antydumpingowego ostatecznego.

Wskazał, że Naczelnik Urzędu Celnego decyzją z 13 listopada 2009 r. określił spółce należności celne, cło antydumpingowe ostateczne oraz należności podatkowe oraz orzekł o poborze odsetek wynikających z art. 65 ust. 5 ustawy – Prawo Celne od kwot należności celnych i cła antydumpingowego w łącznej kwocie 186.706 zł. Decyzja ta, w związku ze złożonym odwołaniem, była nieostateczna i nie podlegała wykonaniu; na podstawie art. 239a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 90 ze zm., dalej: O.p.) nastąpiło wstrzymanie jej wykonania w zakresie należności podatkowych. W odniesieniu do należności celnych zastosowanie miał art. 244 rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. Urz. WE L 302 z 1992 r. ze zm.), w świetle którego odwołanie nie powoduje wstrzymania wykonania decyzji. Zatem należności celne określone nieostateczną decyzją były wymagalne i podlegały zapłacie.

Odnosząc się do zarzutu niedopuszczalności egzekucji w związku z wadliwością tytułów wykonawczych o nr [...] oraz [...], polegającą na naruszeniu art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a. poprzez brak wskazania podstawy prawnej obowiązku podlegającego egzekucji Dyrektor Izby Celnej wyjaśnił, iż przywołanie w polu 29 tytułu wykonawczego ustawy z dnia 19 marca 2004 r. – Prawo celne (t.j. Dz. U. z 2004 r. Nr 68, poz. 622 ze zm.) a także Rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiające Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz.U.UE L 1992.302.1 ze zm.) i Rozporządzenie Komisji (EWG) nr 2454/93 z dnia 2 lipca 1993 r. ustanawiające przepisy w celu wykonania rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiające Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz.Urz. WE L 253 z 11.10.1993 r. ze zm.) byłoby zasadne, jednak brak ten nie stanowił istotnej wady tytułów wykonawczych.

W dalszej części uzasadnienia organ zwrócił uwagę, że zgodnie z art. 27 § 1 ust. 3 u.p.e.a. tytuł wykonawczy powinien zawierać między innymi wskazanie podstawy prawnej egzekwowanego obowiązku, które polegać może na podaniu aktu prawnego (prawa materialnego), na podstawie, którego wydano decyzję lub też samej decyzji (postanowienie, orzeczenie, ugodę itd.) wydanej na podstawie tych aktów. Zdaniem organu podanie błędnego bądź nieprecyzyjnego aktu prawnego przy jednoczesnym prawidłowym wskazaniu decyzji stanowiącej podstawę prawną egzekwowanego obowiązku nie niweczy skuteczności wyegzekwowanych należności objętych tytułami wykonawczymi. Przy czym nie dotyczy to sytuacji, gdy podstawą egzekucji jest przepis prawa, z którego wprost wynikają obowiązki. Wówczas tylko ten akt będzie stanowił podstawę prawną egzekwowanego obowiązku.

Wskazał, że w polu 30 tytułów wykonawczych została wskazana decyzja, z której wynika zobowiązanie skarżącej a które nie zostało przez nią uregulowane, co było powodem wszczęcia wobec niej postępowania egzekucyjnego. Skarżącej decyzję doręczono 25.11.2009 r., a tym samym została ona poinformowana o kwocie należności do uiszczenia oraz o terminie, w którym zapłata powinna nastąpić.

W związku z powyższym nie wpisanie wszystkich podstaw prawnych wydanego orzeczenia nie stanowiło istotnej wady, która mogłaby stanowić o nieważności wszczętych postępowań egzekucyjnych. Dyrektor izby Celnej raz jeszcze podkreślił, że wskazanie podstawy prawnej egzekwowanego obowiązku może sprowadzać się do powołania decyzji, z mocy której na zobowiązanym ciąży egzekwowany obowiązek i nie jest konieczne wskazywanie przepisów prawa materialnego, na podstawie których została ona wydana.

Dyrektor Izby Celnej zażalenie w części dotyczącej tytułu wykonawczego nr 9/10/SW uznał za bezprzedmiotowe i umorzył sprawę w tym zakresie na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. Wyjaśnił, że decyzją własną z 5.03.2010 r., nr [...];[...] uchylił decyzję organu pierwszej instancji w części orzekającej o poborze odsetek wynikających z art. 65 ust. 5 ustawy – Prawo celne i umorzył postępowanie w tym zakresie. Natomiast Dyrektor Izby Celnej postanowieniem z 4.03.2010 r., nr [...] umorzył postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 4.01.2010 r., którym objęto uchylone odsetki z art. 65 ust. 5 ustawy – Prawo celne. Zatem skoro postępowanie egzekucyjne wszczęte na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] zostało umorzone, to przestał istnieć przedmiot, do którego odnosiły się zgłoszone zarzuty; postępowanie w przedmiocie zarzutów na to postępowanie stało się bezprzedmiotowe i tym samym wierzyciel nie mógł zająć stanowiska w sprawach podnoszonych przez skarżącą.

VIII.

Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wniosła spółka, żądając jego uchylenia w części utrzymującej w mocy postanowienie organu pierwszej instancji w zakresie tytułów wykonawczych nr [...]i [...] oraz zasądzenie od strony przeciwnej kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Pełnomocnik skarżącej podniósł zarzut naruszenia art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a. poprzez brak wskazania ww. tytułach wykonawczych podstawy prawnej egzekwowanego obowiązku. Pełnomocnik skarżącej nie podzielił poglądu Dyrektora Izby Celnej, w świetle którego podanie jedynie decyzji określającej wysokość należności spółki z pominięciem aktów prawnych nie stanowi wystarczającej podstawy do uznania, że doszło do naruszenia ww. przepisu. Zdaniem pełnomocnika wada ta ma charakter istotny i winna skutkować uznaniem tytułów wykonawczych za wadliwe w świetle art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a.

IX.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

X.

Skarga zasługuje na jej uwzględnienie, co nie oznacza uwzględnienia jej zarzutów.

Wstępnie Sąd zauważa, że zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w zw. z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270; dalej jako p.p.s.a.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Z mocy art. 133 § 1 p.p.s.a. Sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Aktami sprawy są akta sądowe, jak i przedstawione sądowi akta administracyjne. Zatem sąd administracyjny rozpoznaje sprawę w zakresie stanu faktycznego, który legł u podstaw wydania zaskarżonej decyzji i znajduje się w nadesłanych aktach administracyjnych (por. wyrok NSA z 28 sierpnia 2008 r., sygn. akt II OSK 1533/07, LEX nr 488467).

W tej sprawie należy podkreślić, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W tak określonym zakresie kognicji Sąd uznał, że decyzja będąca przedmiotem skargi narusza przepisy prawa w sposób, który implikuje jej wyeliminowanie z obrotu prawnego.

XI.

Przypomnieć w sprawie należy kwestię następującą: organem egzekucyjnym w tej sprawie jest Dyrektor Izby Celnej, który zwrócił się – w związku ze złożonymi przez zobowiązanego zarzutami w postępowaniu egzekucyjnym (art. 33 pkt. 6 i 10 u.p.e.a.) – do wierzyciela w trybie art. 34 § 1 u.p.e.a. – o wyrażenie przez wierzyciela stanowisko w sprawie zgłoszonych w postepowaniu egzekucyjnym zarzutów. Wierzycielem jest Dyrektor Izby celnej.

Zasadnie wobec tego Dyrektor Izby Celnej, co należy raz jeszcze podkreślić – występujący w rozpoznawanej sprawie jako wierzyciel, wydał w dniu 19 marca 2010r. postanowienie, w którym w sentencji wskazuje: (...) działając w charakterze wierzyciela zająć stanowisko odnośnie zarzutów strony i uznać je za nieuzasadnione. W podstawie prawnej prawidłowo też przywołano art. 34 § 1 u.p.e.a.

Dyrektor Izby Celnej, jako organ drugiej instancji, skarżonym postanowieniem z dnia 8 października 2012r., kierując się art. 33 pkt 6 i pkt 10 u.p.e.a. postanowił utrzymać w mocy postanowienie organu pierwszej instancji co do tytułu wykonawczego nr [...]i nr [...], natomiast (...) w zakresie tytułu wykonawczego nr [...]z dnia 4.01.2010r. – w którym ujęto należności z tytułu odsetek od cła i cła antydumpingowego ostatecznego – uznać zażalenie za bezprzedmiotowe i umorzyć postępowanie w tym zakresie (...).

XII.

Rozpatrując to zagadnienie już na wstępie należy zwrócić uwagę, że toczące się wobec strony skarżącej postępowanie egzekucyjne i dochodzone w jego ramach należności, stanowią konsekwencję uprzednio przeprowadzonego postępowania celnego.

Ponieważ sprawa dotyczy postępowania egzekucyjnego, to uwzględniając odrębność instytucjonalną tego postępowania od innych procedur administracyjnych (w tym celnej i podatkowej), ocenę zasadności skargi kasacyjnej należało rozpocząć od analizy art. 34 u.p.e.a.

W myśl art. 34 § 1 u.p.e.a., zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1-7 u.p.e.a., art. 33 pkt 9 u.p.e.a. i art. 33 pkt 10 u.p.e.a., a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 pkt 8 u.p.e.a., organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1-5 u.p.e.a., wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca.

W przypadku egzekucji o charakterze pieniężnym wierzyciel powinien zająć stanowisko w sprawie zarzutów w każdym przypadku, z wyjątkiem wniesienia zarzutu na podstawie przesłanki zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. Jeżeli zarzut zobowiązanego jest lub był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu administracyjnym, podatkowym lub sądowym albo zobowiązany kwestionuje w całości lub w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługują środki zaskarżenia, wierzyciel wydaje postanowienie o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu.

Mając na względzie wyżej przedstawiony obowiązek wierzyciela do przedstawienia swojego stanowiska względem zarzutu dłużnika, należy raz jeszcze zwrócić uwagę, że zaskarżone do WSA postanowienie Dyrektora Izby Celnej dotyczy stanowiska wierzyciela wyrażanego w trybie art. 34 § 1 u.p.e.a., a nie stanowiska organu egzekucyjnego, do którego adresowana jest norma zawarta w art. 29 § 1 u.p.e.a.

O ile bowiem organ egzekucyjny nie ma uprawnienia do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, to wierzyciel ma nie tylko takie prawo, ale i wynikający z art. 34 § 1 u.p.e.a. obowiązek, bez wypełnienia którego organ egzekucyjny nie może kontynuować postępowania egzekucyjnego (zgodnie z art. 34 § 4 u.p.e.a. jest zobowiązany zawiesić postępowanie).

W ocenie Sądu, ustawodawca nałożył na wierzyciela obowiązek badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, w przypadku wniesienia przez zobowiązanego zarzutu, ponieważ to wierzyciel ma w tym zakresie niezbędną wiedzę i temu służy instytucja uzyskania stanowiska wierzyciela.

Natomiast wierzyciel zajmując stanowisko w sprawie zarzutu, powinien działać zgodnie z przepisami prawa, a nie istnieje norma prawna, która pozwalałaby wierzycielowi na umorzenie postępowania w zakresie obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Art. 29 § 1 u.p.e.a. zawiera normę adresowaną do organu egzekucyjnego, zwalniającą go z obowiązku badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, która to norma nie jest adresowana do wierzyciela. Stąd a contrario wynika, że obowiązek badania okoliczności związanych z zarzutem zobowiązanego, co do zasadności i wymagalności egzekwowanego obowiązku, spoczywa na wierzycielu.

Tym samym wykładnia systemowa art. 34 § 1 i art. 29 § 1 u.p.e.a. oraz wykładnia funkcjonalna (uwzględnienie wiedzy poszczególnych podmiotów zaangażowanych w postępowanie egzekucyjne) potwierdzają powyższe odczytanie z art. 34 § 1 u.p.e.a. Dodatkowego argumentu, zdaniem Sądu, dostarcza wykładnia systemowa wewnętrzna art. 34 § 1a u.p.e.a.

Reasumując:

1/ wierzyciel uprawniony jest jedynie do wyrażenia swego stanowiska w zakresie zgłoszonych zarzutów, nie może zaś wydać postanowienia, o którym mowa w art. 34 § 4 u.p.e.a., czy też rozpoznawać zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym na podstawie art. 33 u.p.e.a.;

2/ innymi słowy - Dyrektor Izby Celnej nie będąc organem egzekucyjnym tylko wierzycielem, nie mógł wydać postanowienia o umorzeniu postępowania w sprawie rozpoznania zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym (por. pkt 3/ skarżonego postanowienia organu drugiej instancji).

Sąd stwierdza w ww. zakresie naruszenie przepisów u.p.e.a., w stopniu które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. W świetle stwierdzonego naruszenia niezasadne jest badanie dalszych zarzutów materialnych skargi.

Przy ponownym postępowaniu Dyrektor Izby Celnej powinien uwzględnić wskazania co do dalszego postępowania sformułowane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, Naczelny Sąd Administracyjny oraz ocenę wyrażoną w niniejszym uzasadnieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny, stwierdzając naruszenie przy wydaniu zaskarżonego postanowienia prawa mającego wpływ na wynik sprawy, na mocy art. 145 § 1 pkt. 1 c/ p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie.

O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.

EK