Postanowienie NSA, sygn. akt I OW 287/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2020-08-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Spór kompetencyjny/Spór o właściwość
Skarżony organ: Burmistrz Miasta i Gminy
Treść wyniku: Oddalono wniosek o wyznaczenie organu właściwego do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art. 151 w zw. z art. 15 § 2
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zygmunt Zgierski (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Czesława Nowak-Kolczyńska Sędzia del. WSA Arkadiusz Blewązka po rozpoznaniu w dniu 24 sierpnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta Miasta Konina o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta Konina a Burmistrzem Rogoźna przez wskazanie Burmistrza Rogoźna jako organu właściwego do rozpoznania wniosku D. M. o udzielenie pomocy w formie usług opiekuńczych postanawia: oddalić wniosek


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta Konina reprezentowany przez Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie w Koninie, na podstawie art. 4 , art.15 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U.2018 r., poz. 1302 ze zm. – dalej p.p.s.a.) w związku z art. 22 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.) wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta Konina — Miejskim Ośrodkiem Pomocy Rodzinie w Koninie a Burmistrzem Rogoźna - Gminnym Ośrodkiem Pomocy Społecznej w Rogoźnie poprzez wskazanie Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Rogoźnie jako organu właściwego do rozpoznania wniosku D. M. o udzielenie pomocy w formie usług opiekuńczych.

W uzasadnieniu wniosku Prezydent Miasta Konina wskazał, że w dniu 21 października 2019 roku D. M. zwróciła się z wnioskiem do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Koninie o udzielenie pomocy w formie usług opiekuńczych. W dniu 24 października 2019 roku Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie w Koninie przekazał wywiad środowiskowy wraz z wnioskiem D. M. do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Rogoźnie z uwagi na to, iż Pani M. nie jest w stanie określić czy wiąże swą dalszą przyszłość z miastem Konin. D. M. w Koninie przebywa od 26 czerwca 2018 r. i przez cały czas korzysta ze świadczenia w formie zasiłku stałego, który wypłacany jest przez Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Rogoźnie. Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie w Koninie przeprowadza jedynie wywiady środowiskowe cz. IV- wywiad kontrolny- zasiek stały na prośbę wskazanego wyżej organu.

W dniu 18 listopada 2019r. Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Rogoźnie odesłał komplet dokumentów w tej sprawie, powołując się na art. 65 § 1 k.p.a.

We wniosku wskazano, że D. M. informuje, iż chciałaby wrócić do Rogoźna, wynająć tam mieszkanie by być bliżej swoich dzieci.

Prezydent Miasta Konina podkreślił, że zgodnie z art.101 ust.1 ustawy o pomocy społecznej właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Przepisy ustawy o pomocy społecznej nie definiują "miejsca zamieszkania", które określone jest w ustawie z 23.04.1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. z 2019 r., poz. 1145 ze zm.) zwanej dalej k.c. Oznacza ono miejscowość, w której przebywa dana osoba z zamiarem stałego pobytu (art. 25 k.c.). Pobyt polega na faktycznym przebywaniu, zamieszkiwaniu w danej miejscowości. Zamieszkanie połączone jest zwykle z określonym tytułem prawnym do lokalu i posiadaniem w nim przedmiotów niezbędnych do materialnej egzystencji. Składnikiem pobytu stałego jest realizowanie w danej miejscowości obiektywnie sprawdzalnej aktywności życiowej (rodzinnej, zawodowej, społecznej). Pobyt stały w danym lokalu stanowi z kolei fakt zamieszkiwania w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego lub długotrwałego przebywania oraz wolą koncentracji spraw życiowych jednostki. Pobyt stały wystąpić może także jako samodzielny element, niestatuujący miejsca zamieszkania, kiedy osoba fizyczna przebywa w danej miejscowości przez dłuższy czas i prowadzi tam aktywną działalność życiową, ale jednak nie ma lub nie uzewnętrznia zamiaru związania się na stałe z daną miejscowością (np. pracownik przebywający na kilkuletnim tylko kontrakcie w danej miejscowości). Z taką sytuacją w ocenie Prezydenta Konina mamy do czynienia w niniejszej sprawie. D. M. ma fizyczny pobyt na terenie Konina, ale nie towarzyszy temu pobytowi zamiar przebywania w Koninie na stałe. Dodatkowo tezę tę potwierdza swoją bierną postawą Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Rogoźnie wypłacając stronie na podstawie własnej decyzji zasiłek stały.

Podkreślono, że w dniu 29 listopada 2019 r. pracownik socjalny Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Koninie powziął informację od pracownika socjalnego Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej, iż D. M. przebywa w miejscowości P. gmina R. Pani M. poinformowała pracownika socjalnego GOPS Rogoźno, że nie zamierza wracać do K., a swoją dalszą przyszłość wiąże z gminą R.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej jako: "p.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej.

Rozstrzygnięcie sporu o właściwość polega na arbitralnym wskazaniu przez Naczelny Sąd Administracyjny jednego z organów pozostających w sporze, który od tej pory jest organem uprawnionym do załatwienia sprawy administracyjnej. Wskazanie właściwego organu jest możliwe wtedy, gdy nie zachodzą żadne wątpliwości co do stanu faktycznego czy prawnego sprawy objętej sporem o właściwość. Ustalenie stanu faktycznego i określenie przedmiotu sprawy należy do organów administracji publicznej, a nie do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Właściwość miejscową organu w sprawach z zakresu pomocy społecznej reguluje art. 101 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz.1507). W ust. 1 tego przepisu ustanowiono zasadę, zgodnie z którą właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Od zasady tej przewidziano wyjątek w odniesieniu do osób bezdomnych.

Zgodnie z ugruntowanym poglądem judykatury, spór o właściwość, w którym organy opierają się na odmiennym stanie faktycznym czy prawnym należy ocenić jako pozorny, gdyż nie ma tu rozbieżności stanowisk w zakresie kompetencji tych organów, a istnieje rozbieżność poglądów co do istoty sprawy. Dopóki nie nastąpi pomiędzy organami uzgodnienie stanowisk co do istoty sprawy (dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego i prawnego), nie można mówić o sporze kompetencyjnym (postanowienie NSA z 21 stycznia 2003 r., IV SA 3955/02, postanowienie NSA z 24 lipca 2007 r., II OW 25/07, publ. CBOSA).

Z przestawionego Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu stanowiska wnioskodawcy oraz z nadesłanych akt administracyjnych nie można wywieść, czy ubiegająca się o udzielenie pomocy w formie usług opiekuńczych zamieszkuje w K., czy też w miejscowości P., gmina R. We wniosku o rozstrzygnięcie sporu o właściwość Prezydent Miasta Konina wskazał, że w dniu 29 listopada 2019 r. powziął informację, iż D. M. przebywa w miejscowości Parkowo, gmina Rogoźno i nie zamierza wracać do K. Natomiast w aktach sprawy brak jest jakiegokolwiek dokumentu mogącego potwierdzić przedmiotową informację. Tak więc nie można jednoznacznie ustalić gdzie, zgodnie z odpowiednio stosowanym art. 25 k.c., znajduje się miejsce zamieszkania wnioskodawczyni. Te istotne fakty mają decydujący wpływ na wskazanie właściwego organu zobowiązanego do podjęcia rozpoznania wniosku D. M. z dnia 21 października 2019 r.

Ponieważ z akt sprawy wynika, że miejsce zamieszkania D. M. nie jest przez organy ustalone, spór o właściwość należało uznać za pozorny. Nie istnieje bowiem w istocie rozbieżność stanowisk w zakresie kompetencji tych organów, oba organy kwestionują natomiast stan faktyczny sprawy, a więc istotny element sprawy, od którego uzależnione jest jej rozpatrzenie w wyniku skorzystania z przysługujących organom kompetencji. Bez wątpienia ustalenie miejsca zamieszkania wnioskodawczyni ma determinujące znaczenie dla ustalenia organu właściwego do załatwienia sprawy.

Brak ustaleń w tym zakresie powoduje, że wniosek o rozstrzygnięcie sporu jest przedwczesny i jako taki podlega oddaleniu na podstawie art. 15 § 2 w związku z art. 151 p.p.s.a., art. 64 § 3 p.p.s.a. i art. 193 p.p.s.a.