Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 997/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2008-07-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 3
journal: Dz.U. 2002 nr 110 poz 968
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
article: art. 37
journal: Dz.U. 2005 nr 41 poz 398
law: Ustawa z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej - tekst jedn.

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 997/07 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 15 lipca 2008r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Maria Zawadzka, Sędziowie: WSA Ewa Michna, WSA Bogusław Wolas (spr), Protokolant: Bożena Wąsik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 lipca 2008r., sprawy ze skargi [...] Agencji Mieszkaniowej w K., na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia [...] nr [...], w przedmiocie zwrotu tytułów wykonawczych, I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji, II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz strony skarżącej koszty postępowania w kwocie 340 zł (trzysta czterdzieści złotych).


UZASADNIENIE

[...] Agencja Mieszkaniowa w K. działając jako wierzyciel wystawił w dniu [...].. tytuł wykonawczy nr [...] na A. W., w dniu [...] tytuł wykonawczy nr [....] na M. W, a w dniu [...]. tytuł wykonawczy nr [...] na M. P. Tytuły te obejmują należności za zaległe opłaty za używanie lokalu i opłaty pośrednie za zajmowany lokal mieszkalny. Po nieskutecznej próbie wszczęcia postępowania egzekucyjnego do majątku zobowiązanych przez [...] Agencję Mieszkaniową w K, tytuły te zostały przesłane do Naczelnika Urzędu Skarbowego w celu przeprowadzenia egzekucji.

Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem z dnia [...]. zwrócił Wierzycielowi przedmiotowe tytuły wykonawcze z uwagi na niespełnienie wymogów art. 27 § l ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji . W uzasadnieniu postanowienia stwierdzono, że należności [...] Agencji Mieszkaniowej powinny być dochodzono w drodze powództwa cywilnego, co wyklucza samodzielne wystawianie przez wynajmującego tytułów wykonawczych i egzekwowanie ich trybie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Ponadto Wierzyciel jako podstawę prawną dochodzonych należności za lata 2004 i 2005 wskazał decyzje z lat 1981 i 1988.

Na powyższe postanowienie Wierzyciel złożył zażalenie, nie zgadzając się z argumentacją organu egzekucyjnego . W uzasadnieniu powołano się na treść art. 37 ustawy z dnia 22.06,1995r, o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP (Dz. U. z 2005r. nr 41, poz. 398 z późniejszymi zmianami). Podkreślono, że skoro przewidziane w art. 3 ustawy egzekucyjnej, wszczęcie postępowania egzekucyjnego w celu wykonania obowiązku wynikającego bezpośrednio z ustawy następuje wtedy, gdy przepis prawa określa jednoznacznie rodzaj i zakres tego obowiązku, a tak jest w art. 37 o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, to należy przyjąć, iż ustawodawca poddaje reżimowi ustawy egzekucyjnej określone obowiązki i czyni to w sposób jednoznaczny.

Dyrektor Izby Skarbowej wydał w dniu [...] postanowienie utrzymujące w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

W uzasadnieniu podkreślono, że należności z tytułu opłat za używanie lokalu i opłaty pośrednie za zajmowany lokal mieszkalny podlegają, na mocy art. 2 § l pkt 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz art. 37 § l ustawy z dnia 22 czerwca l995 r o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, przymusowemu ściągnięciu na podstawie tytułu wykonawczego w trybie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Natomiast zgodnie z art. 3 § l tej ustawy egzekucję administracyjną stosuje się do obowiązków określonych w art. 2 gdy wynikają z decyzji lub postanowień właściwych organów , albo - w zakresie administracji rządowej i jednostek samorządu terytorialnego – bezpośrednio z przepisu prawa. Przepis ten w jego pierwszej części dopuszcza możliwość egzekucji obowiązków , gdy wynikają z decyzji lub postanowienia. Natomiast jego druga część dotyczy tylko obowiązków niepieniężnych wynikających z aktów generalnych . W związku z tym [...] Agencja Mieszkaniowa w K. była zobowiązana do wydania nie tyko decyzji , o której mowa w art. 37 § l ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, ale także decyzji określającej bezpośrednio wysokość należności. Decyzji takich nie wydano natomiast decyzje z lat l98l i l988 nie mogą stanowić podstawy prawnej obowiązku podanego w tytułach wykonawczych , gdyż nie określają aktualnego stanu zaległości zobowiązanych. Z tego względu uznano, że sporne tytuły wykonawcze nie spełniają wymogów określonych w art. 27 § l ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej Wierzyciel złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.

Wniósł o uchylenie postanowień obu instancji w całości, a także o zsądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych.

Zarzucił błędną wykładnię art. 3 § l ustawy egzekucyjnej oraz art. 37 o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, polegającą na przyjęciu, iż [...] Agencja Mieszkaniowa celem skierowania należności do egzekucji administracyjnej winna uprzednio wydać decyzję ustalającą istnienie i wysokość zadłużenia z tytułu zaległych należności za zajmowany lokal.

W uzasadnieniu powołano się na treść wyżej wymienionych przepisów podkreślając, że zgodnie z art. 16 ust 2 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, [...] Agencja Mieszkaniowa wykonuje powierzone jej przez Ministra Obrony Narodowej zadania zlecone m.in. w zakresie gospodarki mieszkaniowej. Zatem nie ulega wątpliwości, że zadania w zakresie gospodarki mieszkaniowej są zadaniami wykonywanymi przez stronę skarżącą w zakresie administracji rządowej, a tym samym, zgodnie z art. 3 § l ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w sprawach tych nie ma obowiązku wydawania decyzji wskazanych przez Dyrektora Izby Skarbowej, jako że obowiązki dłużników wynikają z mocy samego prawa. Nie zgodzono się także z twierdzeniem organu, iż druga część zdania art.3 §1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji dotyczy wyłącznie obowiązków niepieniężnych .

Podkreślono przy tym, iż w ustawie o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP brak przepisu, który upoważniałby Dyrektora Oddziału Regionalnego [...] Agencji Mieszkaniowej do wydania decyzji administracyjnej określającej istnienie i wysokość zadłużenia dłużnika z tytułu zaległych należności za zajmowany lokal.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie .

Zgodził się ze stroną skarżącą, że należności z tytułu opłat za używanie lokalu i opłaty pośrednie za zajmowany lokal mieszkalny podlegają egzekucji administracyjnej na podstawie art. 2 § l pkt 5 ustawy egzekucyjnej i art. 37 § l ustawy z dnia 22.06.1995r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP.

Podkreślono jednak, że art. 3 § l ustawy, w pierwszej części zdania - dopuszcza możliwość egzekucji obowiązków, gdy wynikają z decyzji lub postanowień. Natomiast druga część zdania art. 3 § l mówi o egzekucji obowiązku wynikającego bezpośrednio z przepisów prawa i dotyczy obowiązków niepieniężnych wynikających z aktów generalnych.

Z powyższego przepisu wyprowadzono wniosek, że Strona Skarżąca była zobowiązana do wydania nie tylko decyzji o której mowa jest w art. 37 § l ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, ale również decyzji w której określiłaby bezpośrednio wysokość należności.

Wydane decyzje przez Wierzyciela w 1981 r. i w 1988r. nie mogą stanowić podstawy prawnej obowiązku podanego w tytułach wykonawczych, gdyż nie określają aktualnego stanu zaległości zobowiązanych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zauważył co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy zauważyć, że błędne jest stanowisko prezentowane przez Naczelnika Urzędu Skarbowego odnośnie wystąpienia przez Wierzyciela na drogę postępowania cywilnego celem wyegzekwowania należności.

Jak podkreślił bowiem Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 14 lipca 2003 r. sygn. akt K 35/01 ( OTK-A 2003/6/64 ) należy rozróżnić sytuację podmiotów z którymi kooperuje [...] Agencja Mieszkaniowa, lokale mieszkaniowe znajdujące się w zasobie Agencji są bowiem udostępniane na drodze przydziału w wyniku decyzji administracyjnej bądź na podstawie umowy najmu. Mamy więc do czynienia z dwoma rodzajami podmiotów korzystających z lokali Agencji najemcami i zakwaterowanymi na podstawie decyzji administracyjnej. Nie może ulegać wątpliwości, że sytuacja podmiotów wskazanych powyżej jest zasadniczo zróżnicowana. Inna jest chociażby pozycja procesowa zobowiązanego do uiszczenia opłaty w myśl art. 37 ust. l ustawy, a inna w przypadku, gdyby dochodzono od niego tej należności na drodze cywilnej.

W odniesieniu do stosunku prawnego, o którym mowa w art. 37 ust. l cytowanej ustawy, w części w jakiej przepis ten odnosi się do kwater wojskowych, należy przede wszystkim podkreślić fakt odmiennego sposobu wstępowania w ten stosunek prawny, a mianowicie na podstawie decyzji administracyjnej o przydziale kwatery żołnierzowi. Wskazać także należy na istnienie stosunku służbowego osób zajmujących kwatery wojskowe, wynikającego z faktu służby w Siłach Zbrojnych RP.

Między innymi konsekwencją tego zasadniczego rozróżnienia pozycji użytkownika kwatery i najemcy, ze względu na charakter powstania stosunku prawnego, będącego podstawą zajmowania lokalu, jest konieczność innego spojrzenia na charakter procedury, według której następuje ściągnięcie nie uiszczonych w ustalonym terminie należności z tytułu zajmowania kwatery. O ile w przypadku najmu właściwą drogą dochodzenia zaległego czynszu winno być postępowanie cywilne, to w przypadku opłat za kwaterę stosuje się procedurę administracyjną.

Pogląd ten należy uznać za nadal aktualny, pomimo, że art. Art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej utracił moc z dniem 31 grudnia 2003 r., bowiem powołanym wyżej wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego został uznany za niezgodny z art. 64 ust. 2 w związku art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej przez to, że naruszał w stosunku do najemców lokalu mieszkalnego zasadę równej ochrony praw majątkowych, poddając nieuiszczone czynsz i opłaty z tytułu zajmowania lokalu mieszkalnego przymusowemu ściągnięciu na podstawie tytułu wykonawczego w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Jednakże nowelizacją zawartą w art. l ust ll ustawy z dnia 21 stycznia 2005 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej oraz o zmianie ustawy o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej oraz niektórych innych ustaw ( Dz U nr 33 poz 290 ) nadano art. 37 ust. 1 nowe brzmienie zgodnie z którym opłaty za używanie lokalu i opłaty pośrednie z tytułu zajmowania lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnych stanowiących podstawę prawną do zajmowania lokalu mieszkalnego, nie uiszczone w ustalonym terminie płatności, podlegają, wraz z odsetkami w wysokości ustawowej za zwłokę, przymusowemu ściągnięciu na podstawie tytułu wykonawczego, w trybie przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968, z późn. zm.).

Przepis ten zgodnie z powołanym wyżej orzeczeniem ograniczył możliwość egzekucji administracyjnej tylko do należności dotyczących lokali mieszkalnych zajmowanych na podstawie decyzji administracyjnych. A więc tych lokali, które wcześniejsze przepisy uznawały za kwatery .

W związku z powyższym nie można zgodzić się z prezentowanym stanowiskiem Naczelnika Urzędu Skarbowego, iż właściwą droga dochodzenia należności przez wierzyciela jest droga postępowania cywilnego, stanowisko to było by prawidłowe gdyby podstawą nawiązania stosunku prawnego była umowa najmu, a nie decyzja adminsitracyjnoprawna.

Dlatego też słusznie zauważa organ II instancji tj. Dyrektor Izby Skarbowej, iż uprawnienie do wszczęcia egzekucji wynika z przepisów ustawy, nie wyciąga jednak z tego faktu poprawnych wniosków oraz nie uchyla błędnej decyzji organu I instancji.

Powołany bowiem art. 37 ust l ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP nie ogranicza się tylko do wskazania w jakim trybie ma być prowadzona egzekucja , upoważnia on także [...] Agencję Mieszkaniową do wystawiania tytułów wykonawczych . Jest to bowiem regulacja szczególna w stosunku do art. 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Przepis ten nakazuje bowiem stosować tryb egzekucji administracyjnej w celu wyegzekwowania wymienionych w nim należności w oparciu o tytuł wykonawczy wystawiany przez WAM . Nie uzasadnione jest zatem twierdzenie iż konieczne jest uprzednie wydanie przez ten organ decyzji administracyjnej. Tym bardziej, że ustawa o zakwaterowaniu sił zbrojnych nie daje podstawy do wydawaniach takich decyzji.

Także Trybunał Konstytucyjny oceniając zgodność z Konstytucją art. 37 ust l ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP w jego poprzednim brzmieniu uznał, iż był on samodzielna podstawą dla [...] Agencji Mieszkaniowej do wystawiania tytułów egzekucyjnych .

Dlatego niesłusznie organ II instancji wskazuje na konieczność wydania decyzji administracyjnej określającej wysokość należności. Art. 37 § l ustawy o Zakwaterowaniu Sił zbrojnych RP (Dz.U. 2005r. Nr 41, póz. 398 t.j.) mówi jedynie że należności za używanie lokalu i opłaty pośrednie z tytułu zajmowania lokalu mieszkalnego powstaje jeśli lokal jest zajmowany na podstawie decyzji administracyjnej (Jak to ma miejsce w przedmiotowej sprawie). Przepis art. 37 ust. l powołanej wyżej ustawy wystawienie tytułu wykonawczego uzależnia od łącznego zaistnienia trzech przesłanek. Pierwsza to istnienie decyzji dającej prawo do zajmowania przedmiotowego lokalu, druga to przesłanka faktyczna - zajmowanie tego lokalu przez adresata decyzji, trzecia zaś dotyczy faktu nieuiszczenia stosownych opłat z tym lokalem związanych. (podobnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 14 listopada 2006 r. wydanym w sprawie sygn. akt II SA/Wa 584/06 LEX nr 303187)

W przedmiotowej sprawie zostały spełnione wszystkie trzy przesłanki a więc istniała podstawa do wystawienia tytułu egzekucyjnego przez [...] Agencje Mieszkaniową w K.

Natomiast, jak podkreślił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 20 lutego 2007 r wydanym w sprawie sygn akt II SA/Wa l93l/06 ( LEX nr 311967 ) kwestionowanie istnienia i wysokości należności z tytułu opłat za używanie lokalu mieszkalnego lub opłat pośrednich może być skuteczne jedynie na podstawie art. 35a ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.)

W myśl art. 37 ust. 2 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej za zapłatę czynszu i opłat z tytułu zajmowanej kwatery odpowiadają solidarnie pełnoletnie osoby stale w niej zamieszkałe. Oznacza to, że jeżeli kilku dłużników zobowiązanych jest do spełnienia świadczenia, to wierzyciel w postępowaniu egzekucyjnym może żądać całości lub części świadczenia albo od wszystkich dłużników, albo od każdego z osobna.

Solidarność bowiem stanowi wyjątek od podzielności zobowiązania. Przy solidarności choć przedmiot świadczenia, w tym wypadku należność z tytułu czynszu i innych świadczeń, jest podzielna, ale przez to że ustawodawca zastrzegł odpowiedzialność solidarną, to uprawnieniem wierzyciela jest ściągnięcie należności nawet od jednego z dłużników.

Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że nie znajdują potwierdzenia w przedstawionym materiale dowodowym zarzuty kierowane co do tytułów wykonawczych, załączone do akt sprawy tytuły wykonawcze spełniają wymogi wskazane w art. 27 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. 2005r. Nr 229, póz. 1954 ze zm.) tj. w szczególności treść podlegającego egzekucji obowiązku, podstawę prawną tego obowiązku oraz stwierdzenie, że obowiązek jest wymagalny przypadku egzekucji, a w przypadku należności pieniężnej określenie jej wysokości, terminu, od którego nalicza się odsetki z tytułu niezapłacenia należności w terminie, oraz rodzaju i stawki tych odsetek.

Uwzględnienie skargi nastąpiło na podstawie art. 145 § l pkt l lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, póz. 1270) Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdza, że doszło do naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. - art. 27 § l pkt 3 oraz art. 29 § 2 u.p.e.a. poprzez błędne uznanie, iż wystawiony przez wierzyciela tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. i winien być zwrócony wierzycielowi, działanie takie doprowadziło do braku prowadzenia postępowania egzekucyjnego przez organ egzekucyjny w sytuacji gdy dysponował on prawidłowo występującym tytułem egzekucyjnym.

W dalszym toku postępowania organy administracyjne uwzględnią wyżej wskazaną wykładnię.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Co należy do nich zaliczyć określa natomiast art. 205 wyżej powołanej ustawy . Na tej podstawie zasądzono zwrot kosztów obejmujący wpis , oraz wynagrodzenie pełnomocnika ustalone zgodnie z § 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ( Dz. U. nr l63 poz. l349 z późniejszymi zmianami ) .