Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 290/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2018-10-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 156 par. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Janowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Daria Sachanbińska Sędzia WSA Krzysztof Bogusz Protokolant Referent stażysta Marta Gajowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 października 2018 r. sprawy ze skargi T. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 24 kwietnia 2018 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie uznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego za nienależnie pobrane i podlegające zwrotowi oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi, wniesionej przez T. S. (dalej strona, skarżący), do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu (przywoływanego także jako SKO lub Kolegium) z dnia 24 kwietnia 2018 r., nr [...], mocą której odmówiono stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...], działającego z upoważnienia Burmistrza [...], z dnia 20 czerwca 2016 r., nr [...], uznającej świadczenia z funduszu alimentacyjnego wypłacone T. S. na podstawie decyzji z dnia 25 marca 2011 r., nr [...], w okresie od 1 lutego 2011 r. do dnia 30 września 2011 r. w kwocie 2.800 zł, za nienależnie pobrane i zobowiązującą stronę do ich zwrotu.

Wydanie zaskarżonej decyzji poprzedziło postępowanie o następującym przebiegu.

Skarżący, pismem z dnia 28 lutego 2011 r., złożonym w Miejsko-Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej w [...], wniósł o ustalenie prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego.

Kierownik Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...], działający z upoważnienia Burmistrza [...], decyzją z 25 marca 2011 r., nr [...], przyznał skarżącemu świadczenie z funduszu alimentacyjnego w kwocie 350 zł miesięcznie na okres od dnia 1 lutego 2011 r. do dnia 30 września 2011 r.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu decyzją z 4 września 2013 r., nr [...], działając na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., stwierdziło nieważność ww. decyzji. Zatem, do rozpoznania pozostał wniosek skarżącego o przyznanie świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Następnie, Kierownik Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...], decyzją z dnia 22 czerwca 2015 r., nr [...], odmówił skarżącemu przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego na okres od 1 lutego 2011 r. do 30 września 2011 r.

Kolegium, w postępowaniu odwoławczym, decyzją z 2 listopada 2015 r., nr [...], utrzymało w mocy powyższą decyzję organu pierwszej instancji.

W dalszej kolejności, Kierownik Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...], decyzją z 20 czerwca 2016 r., nr [...], uznał świadczenia z funduszu alimentacyjnego wypłacone skarżącemu na podstawie decyzji z 25 marca 2011 r., nr [...], w okresie od 1 lutego 2011 r. do 30 września 2011 r. w kwocie 2.800 zł, za nienależnie pobrane i zobowiązał stronę do ich zwrotu. W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z dokonanymi ustaleniami faktycznymi dochód rodziny skarżącego, w przeliczeniu na osobę przekraczał kryterium dochodowe. W związku z tym, stwierdzono nieważność decyzji przyznającej świadczenie i odmówiono prawa do świadczenia, a więc konieczne okazało się stwierdzenie, że kwoty wypłacone stronie z funduszu alimentacyjnego są nienależnie pobranymi świadczeniami, które podlegają zwrotowi. Od decyzji z dnia 20 czerwca 2016 r. skarżący nie wniósł odwołania

Wnioskiem z 5 lutego 2018 r. skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika J. S., wniósł o stwierdzenie nieważności ww. decyzji, podnosząc, że zawiera ona wadliwość powodującą jej nieważność z mocy prawa. Wskazał, że świadczenia otrzymane z funduszu alimentacyjnego zostały przeznaczone na naukę, zakup książek, wyżywienie i dojazdy do szkoły.

W wyniku rozpoznania ww. wniosku SKO uznało, że decyzja Burmistrza [...] z 20 czerwca 2016 r., nr [...], nie jest obarczona wadą skutkującą koniecznością stwierdzenia jej nieważności, w związku z czym stwierdziło, że wniosek skarżącego o stwierdzenie nieważności kwestionowanej decyzji nie zasługiwał na uwzględnienie. Jednocześnie Kolegium nadmieniło, że sprawa z wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Burmistrza [...] z 20 czerwca 2016 r., nr [...], jest przedmiotem odrębnego postępowania.

Kolegium przedstawiło przesłanki pozwalające na stwierdzenie nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 K.p.a. i jednocześnie zaakcentowało, że przedmiotem postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej nie jest ponowne merytoryczne rozpatrzenie sprawy w jej całokształcie, ale zbadanie, czy kwestionowana decyzja jest dotknięta jedną z wad powodujących jej nieważność. Podało, że w trybie nieważnościowym nie mogą być brane pod uwagę wszelkie wady kontrolowanej decyzji, ale tylko takie, które zostały wymienione w art. 156 § 1 pkt 1-7 K.p.a. SKO odnotowało też, że stwierdzenie nieważności decyzji nie następuje z mocy prawa, ale w drodze decyzji (art. 158 § 1 zd. 1 K.p.a.), której kasacyjny charakter powoduje, że decyzja, której nieważność stwierdzono, przestaje istnieć w obrocie prawnym ze skutkiem wstecznym. Z tego powodu organ orzekający w tym trybie bada, stan faktyczny i prawny z daty wydania kontrolowanego rozstrzygnięcia.

Kolegium wyjaśniło, że materialnoprawną podstawę decyzji Burmistrza [...] z 20 czerwca 2016 r., nr [...], stanowiły przepisy ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2016 r. poz. 169, z późn. zm.; obecnie Dz. U. z 2018 r. poz. 554), zwanej dalej ustawą.

Po przywołaniu treści art. 23 ust. 1 oraz art. 2 pkt 7 lit. c ustawy Kolegium argumentowało, że z zestawienia obu ww. przepisów wynika, że jeśli stwierdzono nieważność decyzji przyznającej świadczenie, a następnie odmówiono przyznania świadczenia, to organ obowiązany jest wydać decyzję określoną w art. 23 ust. 1 ustawy. Bowiem z literalnego brzmienia przywołanych przepisów wynika, że spełnienie ww. przesłanek rodzi po strome organu obowiązek podjęcia rozstrzygnięcia o ustaleniu i zwrocie nienależnie pobranych świadczeń, bez potrzeby (a nawet uprawnienia) badania pozostałych okoliczności sprawy.

Kolegium zaznaczyło, że decyzją z 4 września 2013 r., nr [...], stwierdzono nieważność decyzji organu pierwszej instancji z dnia 25 marca 2011 r., nr [...], przyznającej skarżącemu świadczenia z funduszu alimentacyjnego w kwocie 350 zł miesięcznie na okres od 1 lutego 2011 r. do 30 września 2011 r., zaś organ pierwszej instancji decyzją z dnia 22 czerwca 2015 r., nr [...], odmówił skarżącemu przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego na okres od 1 lutego 2011 r. do 30 września 2011 r.

W związku z tym, w ocenie Kolegium, zaistniała podstawa do wydania decyzji o jakiej mowa w art. 23 w zw. z art. 2 pkt 7 lit. c ustawy.

Kolegium zauważyło, że skarżący we wniosku z dnia 5 lutego 2018 r. wskazał jako podstawę stwierdzenia nieważności decyzji art. 156 § 1 pkt 7 K.p.a., zgodnie z którym to przepisem organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa. Wobec powyższego, Kolegium zwróciło uwagę, że ww. przepis odsyła do przypadków nieważności wynikających z przepisów szczególnych. Stanowi zatem podstawę stwierdzenia nieważności decyzji tylko wtedy, gdy przepis prawa materialnego wprost przewiduje, że określona wadliwość decyzji powoduje jej nieważność. Jednakże uznało, że brak jest przepisu, który stanowiłby o tym, że przedmiotowa decyzja zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa. Według Kolegium, w tych okolicznościach brak było podstaw do uznania, że zaskarżona decyzja zawierała wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa.

Kolegium nie stwierdziło również wystąpienia pozostałych przesłanek do stwierdzenia nieważności analizowanej decyzji, określonych w art. 156 § 1 pkt 1-6 K.p.a.

Zaskarżając opisaną na wstępie decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu, skarżący zarzucił, że została ona wydana z naruszeniem art. 156 K.p.a. Po przedstawieniu swojej trudnej sytuacji rodzinnej, podniósł, że w okresie istotnym dla ustalenia przesłanek przyznania świadczenie stanowił rodzinę wyłącznie z siostrą U. S. (obecnie P.), podczas gdy jego mama i młodsza siostra L. mieszkały osobno i prowadziły osobne gospodarstwo domowe. Takie też oświadczenie złożył przy wniosku, albowiem urzędnik potwierdził, że dla ustalenia alimentów stanowi rodzinę wyłącznie z siostrą U. Następnie, na wezwanie organu, nieświadomy konsekwencji, złożył oświadczenie, którego treść podyktował urzędnik Gminy, że członkami jego rodziny są także matka i młodsza siostra, oraz że prosi o ponowną weryfikację wniosku. To spowodowało dalsze postępowanie, które doprowadziło do ustalenia, że dochód rodziny przekracza kryterium dochodowe, a w konsekwencji do wydania decyzji nakazującej zwrot świadczeń. Podniósł także, że otrzymywaną kwotę alimentów przeznaczył na kształcenie się w [...], a zwrot kwoty świadczeń alimentacyjnych wraz z odsetkami stanowi dla niego ogromne obciążenie finansowe. Zarzucił też, że rozpoznając sprawę w 2011 r. organ nie wyczerpał wszystkich możliwości dowodowych, a następnie wykorzystując jego naiwność, słabość, ciężką sytuację materialną i rodzinną doprowadził do niesprawiedliwego i nieuczciwego rozstrzygnięcia sprawy.

W przekonaniu skarżącego, wydanie decyzji z dnia 20 czerwca 2016 r. stanowi wynik wadliwie przeprowadzonego postępowania. Jest sprzeczne nie tylko z wcześniejszymi ustaleniami dokonanymi przez pracowników MGOPS w [...], ale również z przepisami dotyczącymi przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

Skarżący oświadczył, że zwrot świadczeń alimentacyjnych stanowi dla niego ogromny problem i obciążenie finansowe, któremu nie jest w stanie sprostać w sytuacji powiększającej się rodziny, mimo podjęcia pracy na terenie [...]. Podkreślił, że jest jedynym żywicielem rodziny. Nadmienił również, że po śmierci swego ojca, J. S., zrzekł się wszelkich praw do nieruchomości, jakie zajmował ojciec wraz ze swoimi rodzicami, a powodem odrzucenia spadku były ogromne długi, które zaciągał J. S. bez skrupułów i konsekwencji.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wskazało, że podnoszone w skardze okoliczności pozostają bez wpływu na podjęte rozstrzygnięcie i wniosło o oddalenie skargi.

Na rozprawie w dniu 18 października 2018 r. skarżący podtrzymując skargę i wywody w niej zawarte, ponownie przedstawił swoją trudną sytuację rodzinną i finansową. Akcentował, że o składzie jego rodziny wiedział urzędnik wydający decyzję o przyznaniu świadczeń z funduszu alimentacyjnego, z tego powodu nie może zgodzić się z rozstrzygnięciem w przedmiocie zwrotu tych świadczeń.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188, z późn. zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność działania organu administracji publicznej, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, jak również trafność wykładni tych przepisów oraz prawidłowość zastosowania przyjętej procedury.

Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302), zwanej P.p.s.a, uwzględnienie skargi na decyzję administracyjną następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W przypadku natomiast braku wskazanych uchybień, jak również braku przyczyn uzasadniających stwierdzenie nieważności aktu, bądź stwierdzenia wydania go z naruszeniem prawa (art. 145 § 1 pkt 2 i pkt 3 P.p.s.a.), skarga podlega oddaleniu, na podstawie art. 151 P.p.s.a.

Przeprowadzona przez Sąd w niniejszej sprawie, według wskazanych kryteriów, ocena legalności wykazała, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa w stopniu pozwalającym na uwzględnienie skargi na podstawie art. 145 § 1 P.p.s.a. Z tego też powodu Sąd uznał, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa, a skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie była decyzja odmawiająca stwierdzenia nieważności decyzji wydanej w sprawie uznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego za nienależnie pobrane i podlegające zwrotowi. Ocena Sądu sprowadzała się zatem do rozważenia podstaw stwierdzenia nieważności w odniesieniu do decyzji objętej tym trybem i prawidłowości przeprowadzenia postępowania w tym zakresie. Nie obejmowała natomiast kwestii dotyczących stwierdzenia nieważności decyzji przyznającej skarżącemu pierwotnie świadczenie z funduszu alimentacyjnego oraz kwestii merytorycznych związanych z ponownym rozpoznaniem sprawy o przyznanie przedmiotowego świadczenia.

Dostrzec trzeba, że postępowanie nieważnościowe jest nadzwyczajnym trybem postępowania, którego celem jest wyłącznie skontrolowanie, czy określona decyzja jest dotknięta jedną z wadliwości wymienionych w art. 156 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm.) zwanej K.p.a. Jest to postępowanie nadzwyczajne, samodzielne i całkowicie odrębne w stosunku do postępowania, w którym następuje merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy. Stanowi ono wyjątkową instytucję, stwarzającą prawną możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy w przypadku, gdy wydana w tej sprawie decyzja dotknięta była kwalifikowaną wadliwością prawną określoną w art. 156 § 1 K.p.a., a jednocześnie nie zaistniały przesłanki negatywne z art. 156 § 2 K.p.a. Nie służy ono zatem rozpoznaniu sprawy objętej weryfikowaną decyzją w jej zasadniczym przedmiocie. Dopiero stwierdzenie nieważności powoduje przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi, który wydał wadliwy akt i rozpoznania istoty sprawy.

Kolegium wskazało na przesłanki pozwalające na stwierdzenie nieważności decyzji zawarte w art. 156 § 1 K.p.a. Zgodnie z art. 156 § 1 K.p.a. organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która: 1) wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości; 2) wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa; 3) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną albo sprawy, którą załatwiono milcząco; 4) została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie; 5) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały; 6) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą; 7) zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa.

Wskazane przez ustawodawcę przesłanki stwierdzenia nieważności mają charakter wyczerpujący, co oznacza brak możliwości stosowania w tym zakresie wykładni rozszerzającej i stwierdzania nieważności z innych przyczyn niż określone w art. 156 § 1 K.p.a. Z zasady niekonkurencyjności trybów wzruszania decyzji administracyjnych wynika w szczególności, że wady odnoszące się do samego postępowania, a nie tkwiące w decyzji, mogą być wyłącznie przedmiotem postępowania rektyfikacyjnego prowadzonego a podstawie art. 145 § 1 K.p.a.

W przypadku, gdy tak jak w niniejszej sprawie, postępowanie o stwierdzenie nieważności zostaje wszczęte na wniosek strony organ powinien dokonać oceny okoliczności faktycznych sprawy - w tym wskazanych we wniosku, w odniesieniu do wszystkich podstaw stwierdzenia nieważności.

W niniejszej sprawie, występując z wnioskiem o stwierdzenie nieważności, skarżący powołał się na przesłankę z art. 156 § 1 pkt 7 K.p.a. Kolegium prawidłowo natomiast dokonało oceny w odniesieniu do wszystkich ustawowych przesłanek nieważności.

W ocenie Sądu, prawidłowo w wyniku tej oceny, SKO odmówiło stwierdzenia nieważności kwestionowanej przez skarżącego decyzji z dnia 20 czerwca 2016 r. Z okoliczności faktycznych sprawy nie wynika bowiem, aby weryfikowana decyzja uznająca świadczenia wypłacone skarżącemu z funduszu alimentacyjnego za nienależnie pobrane i podlegające zwrotowi była wadliwa w jakimkolwiek zakresie pozwalającym na stwierdzenie jej nieważności. Brak było bowiem podstaw do stwierdzenia, że zaistniała którakolwiek z przesłanek określonych w art. 156 § 1 K.p.a.

Kontrolowana w trybie nieważności decyzja z dnia 20 czerwca 2016 r. wydana została przez Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej, działającego z upoważnienia Burmistrza, a więc stosownie do art. 12 ust. 1 i ust. 2 w zw. z art. 2 pkt 10 ustawy, przez właściwy organ. Nie można ponadto stwierdzić aby decyzja została wydana bez podstawy prawnej w sytuacji, gdy przepisy art. 23 ust. 2 i ust. 4 ustawy odwołują się wprost do decyzji o ustaleniu i zwrocie nienależnie pobranych świadczeń. Nie dotyczyła również sprawy, która już wcześniej byłaby rozstrzygnięta ostateczną decyzją. Powyższe wyłączało zatem także zaistnienie przesłanek z art. 156 § 1 pkt 1 i pkt 3 K.p.a. Skoro natomiast skarżący, jako osoba pełnoletnia pobrał wypłacone świadczenia, nie została także spełniona przesłanka z art. 156 § 1 pkt 4 K.p.a. Zgodnie z art. 23 ust. 1 ustawy podmiotem zobowiązanym do zwrotu, a tym samym adresatem decyzji o ustaleniu i zwrocie nienależnie pobranych świadczeń jest bowiem osoba, która faktycznie pobrała nienależnie świadczenia.

W sprawie nie ujawniono również, aby w dniu wydania decyzji istniały nieusuwalne przeszkody faktyczne lub prawne w jej wykonaniu, które powodowałyby zaistnienie przesłanki z art. 156 § 1 pkt 5 K.p.a. Zaznaczyć przyjdzie, że w szczególności o niewykonalności decyzji nie mogłyby stanowić jakiekolwiek przeszkody ekonomiczne i brak zgody strony na rozstrzygnięcie. Wykonanie decyzji poprzez zwrot nienależnie pobranych świadczeń w świetle obowiązujących przepisów nie mogło ponadto wywołać czynu zagrożonego karą, co wyłączało przesłankę z art. 156 § 1 pkt 6 K.p.a., a sama decyzja nie zawiera wady powodującej jej nieważność z mocy prawa, stanowiącej przesłankę nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 7 K.p.a. W odniesieniu do ostatniej przesłanki, na którą wskazał skarżący, wyjaśnić w tym miejscu trzeba, że nie zaistniała z uwagi na brak przepisu prawa, z którego wynikałby wprost skutek nieważności.

Prawidłowo też uznało Kolegium w niniejszej sprawie, że decyzja z dnia 20 czerwca 2016 r. nie jest dotknięta kwalifikowaną wadą prawną, określoną w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., w postaci wydania jej z rażącym naruszeniem prawa - stan faktyczny i prawny istniejący w dacie wydania kwestionowanej przez skarżącego decyzji z dnia 20 czerwca 2016 r., nie dawał podstaw do stwierdzenia jej nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.

Z okoliczności faktycznych wynika, że decyzją z dnia 4 września 2013 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu stwierdziło nieważność decyzji z dnia 25 marca 2011 r., przyznającej skarżącemu świadczenia z funduszu alimentacyjnego, w kwocie 350 zł, na okres od dnia 1 lutego do dnia 30 września 2011 r. uznając, że decyzja ta została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Następnie też, decyzją z dnia 22 czerwca 2015 r. (utrzymaną w mocy decyzją odwoławczą wydaną w dniu 2 listopada 2015 r.) odmówiono skarżącemu przyznania przedmiotowego świadczenia.

Prawidłowo zatem Kolegium ustaliło, że decyzja uznająca świadczenie za nienależnie pobrane i podlegające zwrotowi wydana została w okolicznościach, o których mowa w art. 2 pkt 7 lit. c ustawy. Zauważyć w związku z tym przyjdzie, że zgodnie z tym uregulowaniem, nienależnie pobranym świadczeniem jest świadczenie z funduszu alimentacyjnego wypłacone bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa, jeżeli stwierdzono nieważność decyzji przyznającej świadczenie albo w wyniku wznowienia postępowania uchylono decyzję przyznającą świadczenie i odmówiono prawa do świadczenia.

Dokonując analizy tego przepisu, zdaniem Sądu, podzielić należy pogląd, że dla uznania świadczenia za nienależnie pobrane na tej podstawie, istotny jest czynnik obiektywny, który w niniejszej sprawie odnosi się do stwierdzenia nieważności decyzji przyznającej tego rodzaju świadczenie na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. Zauważyć należy, że takie stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej jest aktem deklaratoryjnym, który działa z mocą wsteczną (ex tunc) od daty wydania decyzji administracyjnej dotkniętej wadą. Decyzja stwierdzająca nieważność innej decyzji administracyjnej uchyla wszelkie skutki prawne, jakie powstały od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji nieważnej - sprawa, która była przedmiotem decyzji uznanej za nieważną, wraca do stanu, w którym znajdowała się przed jej wydaniem. Z uwagi na nadzwyczajny charakter omawianego postępowania, uznać należy, iż w tym konkretnym przypadku nie jest w ogóle istotny fakt, czy osoba która pobrała świadczenia z funduszu alimentacyjnego na podstawie decyzji wyeliminowanej następnie z obrotu prawnego poprzez stwierdzenie nieważności ze względu na rażące naruszenie prawa, podczas pobierania świadczeń była świadoma bądź nieświadoma, że przedmiotowa decyzja narusza prawo. Bez znaczenia jest także przyczyna, z powodu której stwierdzono nieważność decyzji przyznającej świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Istotny jest tu bowiem wyłącznie skutek w postaci stwierdzenia nieważności, a więc wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji, na mocy której wypłacono świadczenie bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Podnoszona w skardze okoliczność wadliwego ustalenia składu osobowego rodziny skarżącego nie może mieć przydawanego znaczenia, gdyż z uzasadnienia wyroku WSA w Opolu z dnia 26 lutego 2015 r., jaki zapadł w sprawie i którym organy były związane, w sposób jednoznaczny potwierdzono, że w świetle regulacji art. 2 pkt 12 ustawy brak jest podstaw do pominięcia w składzie rodziny skarżącego jego matki J. S. oraz sióstr U. i L. S.

Powyższe prowadzi zatem do wniosku, że ustawodawca w przypadku, o którym mowa w art. 2 pkt 7 lit. c ustawy - w odróżnieniu do pozostałych przypadków wymienionych w art. 2 pkt 7 lit. a, b, d, f ustawy, wyeliminował czynnik subiektywny przy ustalaniu świadczenia nienależnie pobranego. Wykładnia językowa art. 2 pkt 7 lit. c ustawy nie nasuwa jakichkolwiek wątpliwości i prowadzi do stwierdzenia, że każde świadczenie wypłacone w ww. warunkach należy traktować jako świadczenie pobrane nienależnie. Organ nie podejmuje decyzji o świadczeniu nienależnie pobranym według swojego uznania bądź oceny stanu świadomości strony. W tym przypadku nie bierze pod uwagę świadomości strony co do spełnienia przesłanek ustawowych, ewentualnego wprowadzenia w błąd, świadomości podania nieprawdy, ani nie ocenia skutków braku pouczenia o prawie do określonego świadczenia (por. wyrok NSA z dnia 4 lipca 2018 r., sygn. akt I OSK 309/18, dostępny na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Pogląd taki, zasługujący na aprobatę składu orzekającego, wyraził również Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w wyroku z dnia 20 września 2018 r. (sygn. akt II SA/Op 287/18), który zapadł w analogicznym stanie faktycznym, bowiem kontrolującym decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 24 kwietnia 2018 r., nr [...], odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji, wydanej z upoważnienia Burmistrza [...] z dnia 20 czerwca 2016 r., nr [...], uznającej świadczenie wypłacone U. P. (siostrze skarżącego) z funduszu alimentacyjnego za nienależnie pobrane i podlegające zwrotowi.

Stosownie do przedstawionego poglądu, również w stanie faktycznym niniejszej sprawy prawidłowo Kolegium przyjęło, że wobec stwierdzenia nieważności decyzji dnia 25 marca 2011 r. (na podstawie której skarżącemu wypłacono świadczenie), zgodnie z art. 23 w zw. z art. 2 pkt 7 lit. c ustawy, zaistniała podstawa do wydania decyzji z dnia 20 czerwca 2016 r. Niewątpliwie bowiem świadczenie wypłacone skarżącemu było świadczeniem nienależnie pobranym, o którym mowa w art. 2 pkt 7 lit. c ustawy, a zobowiązanie do jego zwrotu było zgodne z art. 23 ust. 1 ustawy.

W sytuacji stwierdzenia nieważność decyzji przyznającej skarżącej świadczenie - z uwagi na rażące naruszenie prawa w związku z brakiem spełnienia kryterium dochodowego uprawniającego do przyznania świadczenia - uznać należało, że również wypłata świadczenia nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa. Do ustalenia obowiązku zwrotu przedmiotowego świadczenia bez znaczenia była przy tym kwestia świadomości skarżącego, czy też okoliczność, że do wydania decyzji rażąco naruszającej prawo mogło dojść z winy pracownika organu. Wprawdzie decyzja nie zawierała wyczerpującego i w pełni trafnego uzasadnienia w zakresie zaistnienia wskazanej przesłanki z art. 2 pkt 7 lit. c ustawy, jednak wobec bezspornych okoliczności faktycznych prawidłowo zastosowano wskazany przepis. Ponadto, na podstawie art. 23 ust. 1a ustawy prawidłowo nie orzeczono o zwrocie odsetek od kwot nienależnie pobranego świadczenia. Zgodnie z treścią wskazanego przepisu, te nie są bowiem naliczane od świadczenia nienależnie pobranego, o którym mowa w art. 2 pkt 7 lit. c ustawy.

Zważywszy na przedstawioną argumentację, brak było podstaw do stwierdzenia, że weryfikowana decyzja z dnia 20 czerwca 2016 r. została obarczona wadliwością, o której jest mowa art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. w postaci wydania jej z rażącym naruszeniem prawa.

W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw i na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

Dodać jedynie przyjdzie, że okoliczności przedstawione w skardze mogą zostać rozważone przez organ w kontekście zastosowania, wynikających z art. 30 ust. 2 ustawy, przesłanek umorzenia dłużnikowi alimentacyjnemu należności z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, a więc szczególnych, o wyjątkowym charakterze okoliczności w zakresie sytuacji życiowej, dochodowej i rodzinnej dłużnika, niemożliwych do przezwyciężenia nawet przy dołożeniu najwyższej możliwej staranności i wysiłku.