Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 656/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2013-11-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Gospodarka mieniem
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 34, art. 216a
journal: Dz.U. 2010 nr 102 poz 651
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.
article: art. 156 par. 1, art. 157 par. 2, , art. 28
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Janina Guść (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Wanda Antończyk Sędzia WSA Mariola Jaroszewska Protokolant: Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Szczepkowska po rozpoznaniu w dniu 27 listopada 2013 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi H. S. – N. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 6 czerwca 2013 r., nr [...] w przedmiocie wszczęcia postępowania w sprawie nieważności decyzji dotyczącej oddania terenu państwowego w użytkowanie wieczyste oraz przeniesienia własności budynków oddala skargę.


UZASADNIENIE

II SA/Gd 656/13

Uzasadnienie

H. S. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 6 czerwca 2013 r., którym utrzymano w mocy postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 19 czerwca 2012 r. w sprawie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Miejskiego Biura Gospodarki Terenami Urzędu Miejskiego w G. z dnia 30 czerwca 1975 r. o oddaniu w użytkowanie wieczyste nieruchomości gruntowej, położonej w G., przy ul. E. i przeniesieniu własności znajdujących się na tej nieruchomości budynków na rzecz J. Ł., H. S., T. S. i B. S., z zaliczeniem wartości mienia pozostawionego poza granicami państwa polskiego na poczet należności za budynek mieszkalny i na poczet opłat rocznych z tytułu użytkowania wieczystego. Zaskarżone postanowienie wydano w następujących okolicznościach sprawy: Pismem z dnia 3 sierpnia 2011 r. H. S. wystąpiła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego o stwierdzenie nieważności decyzji Miejskiego Biura Gospodarki Terenami Urzędu Miejskiego w G. z dnia 30 czerwca 1975 r., którą to decyzją oddano w użytkowanie wieczyste nieruchomość gruntową, położoną w G., przy ul. E. i przeniesiono własność znajdujących się na tej nieruchomości budynków na rzecz J. Ł., H. S., T. S. i B. S., z zaliczeniem wartości mienia pozostawionego poza granicami państwa polskiego na poczet należności za budynek mieszkalny i na poczet opłat rocznych z tytułu użytkowania wieczystego. Wnosząca podanie zarzuciła, że decyzję tę wydano z naruszeniem § 13 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 maja 1970 r. w sprawie sprzedaży przez Państwo budynków z równoczesnym oddawaniem działek w użytkowanie wieczyste (Dz. U. Nr 13, poz. 117), zwanego dalej rozporządzeniem, oraz na podstawie dokumentów zawierających nieprawdziwe informacje o pozostawieniu przez nabywców przedmiotowej nieruchomości mienia na terenie ZSRR. Wnioskująca wskazała, że od 1945 r. zamieszkuje w lokalu przy ul. E., a na mocy wyroku z dnia 5 września 1994 r. wstąpiła w stosunek najmu tego lokalu w miejsce jego najemcy, zmarłej M. S.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia 19 czerwca 2012 r., na podstawie art. 61 a § 1 w związku z art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267) odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 30 czerwca 1975 r. Organ stwierdził, że H. S. nie jest stroną postępowania i przysługuje jej prawo złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji. Nie istnieje bowiem norma prawa materialnego, z której wynikałby interes prawny wnioskującej, a przytoczone okoliczności wskazują jedynie na istnienie interesu faktycznego.

Pismem z dnia 30 czerwca 2012 r. H. S. wniosła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, ponawiając argumenty wskazane we wniosku o stwierdzenie nieważności, w tym wskazując na § 13 rozporządzenia, jako na źródło interesu prawnego w sprawie oraz wskazując, że decyzję z dnia 30 czerwca 1975 r. wydano w oparciu o dokumenty zawierające nieprawdziwe informacje.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia 6 czerwca 2013 r. utrzymało w mocy postanowienie z dnia 19 czerwca 2012 r. Organ wskazał, że decyzja z dnia 30 czerwca 1975 r. określa jako użytkownika wieczystego jedynie J. Ł., H. S., T. S. i B. S. Konsekwencją decyzji było zawarcie umowy o oddanie w użytkowanie wieczyste gruntu i sprzedaży znajdującego się na nim budynku, która stała się źródłem powstania uprawnień użytkowników wieczystych (właścicieli). Wśród stron tej umowy również nie figuruje M. S. Osoba ta nie była zatem stroną postępowania o oddanie w użytkowanie wieczyste nieruchomości gruntowej położonej w G. przy ul. E. i ustanowienie własności znajdujących się na tym gruncie budynków.

Odnosząc się do powołanego przez stronę § 13 pkt 1 rozporządzenia, jako źródła interesu prawnego najemcy lokalu, organ wskazał, że M. S. w latach 1973 i 1974 wyrażała chęć nabycia na własność całego budynku, jednak nie wyrażała zgody na współwłasność, co potwierdza własnoręcznie podpisany przez nią protokół z rozprawy przeprowadzonej w dniu 18 grudnia 1974 r. w ramach prowadzonego w tej sprawie postępowania administracyjnego. Następnie pismem z dnia 10 lutego 1975 r. Urząd Miejski w G. zawiadomił najemców lokali: M. S. oraz Z. S. o przeznaczeniu przedmiotowej nieruchomości do sprzedaży, podając oszacowaną wartość nieruchomości. Dokumenty w sprawie należało dostarczyć do 10 marca 1975 r. Natomiast w związku z toczącym się postępowaniem w sprawie uzyskania przez H. S. rekompensaty w zamian za mienie pozostawione poza granicami państwa polskiego., Miejskie Biuro Gospodarki Terenami w G. pismem z dnia 30 stycznia 1975 r. poinformowało o wykazie nieruchomości przeznaczonych do sprzedaży. Następnie pismem z dnia 11 czerwca 1975 r. J. Ł., H. S., T. S. oraz B. S. wystąpili do Urzędu Miejskiego w G. z prośbą o umożliwienie nabycia nieruchomości przy ul. E. lub innej nieruchomości w zamian za mienie pozostawione w N. Decyzją z dnia 30 czerwca 1975 r. orzeczono o oddaniu w użytkowanie wieczyste na 99 lat nieruchomości gruntowej, położonej w G. przy ul. E. oraz przeniesieniu własności budynków znajdujących się na gruncie na rzecz w/w wnioskodawców, z zaliczeniem wartości mienia pozostawionego poza granicami państwa polskiego na poczet należności za budynek mieszkalny i na poczet opłat rocznych z tytułu użytkowania wieczystego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że przepis § 13 pkt 1 rozporządzenia nie stanowi podstawy udziału wnioskodawczyni, jako strony, w postępowaniu prowadzonym w przedmiotowej sprawie. Zdaniem organu fakt, że M. S. wraz z rodziną dążyła do tego, aby Skarb Państwa oddał jej przedmiotową nieruchomość w użytkowanie wieczyste wraz z własnością budynku, nie oznacza, że była ona stroną postępowania o oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste J. Ł., H. S., T. S. i B. S. Nie wynika z niego także by wnioskodawczyni, która wstąpiła w stosunek najmu po zmarłej M. S. miała interes prawny w ewentualnym postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności tej decyzji. Organ wskazał, że wnioskodawczyni ma interes faktyczny we wzruszeniu przedmiotowej decyzji, jednakże interes ten nie jest tożsamy z posiadaniem interesu prawnego i nie daje skutecznej podstawy do kwestionowania decyzji w trybie nadzwyczajnym tj. w trybie stwierdzenia nieważności decyzji.

Organ wskazał również, że inne przepisy prawa, które obowiązywały w przedmiotowej materii: ustawa z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz.U. z 1969 r. nr 22, poz. 159 ze zm.), rozporządzenie Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia 18 maja 1970 r. w sprawie trybu oddawania w użytkowanie wieczyste terenów państwowych i sprzedaży położonych na nich budynków (Dz. U. z 1970 r. Nr 13. poz. 120 ze zm.) nie dają podstaw do stwierdzenia, że M. S. była stroną postępowania zakończonego wydaniem decyzji z dnia 30 czerwca 1975 r. Brak było zatem podstaw do wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności na wniosek H. S.

H. S. wniosła skargę na powyższe postanowienie podnosząc zarzut naruszenia art. 28 k.p.a. i § 13 pkt 1 rozporządzenia w sprawie sprzedaży przez Państwo budynków z równoczesnym oddawaniem działek w użytkowanie wieczyste, poprzez uznanie, że skarżąca nie była stroną w sprawie wydania decyzji z dnia 30 czerwca 1975 r. Skarżąca wniosła o uchylenie postanowienia z dnia 6 czerwca 2013 r. i stwierdzenie nieważności decyzji z dnia 30 czerwca 1975 r., wskazując, że jej interes prawny w stwierdzeniu nieważności w/w decyzji wynika wprost z § 13 pkt 1 rozporządzenia oraz faktu, że jest spadkobiercą najemcy lokalu, swojej matki, M. S. Podstawą najmu była umowa zawarta w dniu 24 maja 1960 r. z Dzielnicowym Zarządem Budynków Mieszkalnych w G. Skarżąca wskazała, że jeszcze przed śmiercią matki, 27 sierpnia 1965 r. występowała o umożliwienie jej zakupu budynku na raty. Kolejny wniosek skarżąca złożyła w lipcu 1973 r. W pierwszym półroczu 1974 r. została ona poinformowana, że przewidywana jest sprzedaż przedmiotowego budynku. W tej sprawie odpowiedni organ miał ją powiadomić w odrębnym piśmie, którego skarżącą nigdy nie otrzymała.

H. S. stwierdziła również, że fałszywe są twierdzenia, jakoby jej matka podpisała protokół z rozprawy przeprowadzonej w dniu 18 grudnia 1974 r. W tym czasie bowiem M. S. borykała się z problemami zdrowotnymi, co wyłączało możliwość osobistego udziału w czynnościach urzędowych. Treść powyższego protokołu stoi także w sprzeczności z treścią decyzji z dnia 30 czerwca 1975 r., z której wynika, że najemcy lokali, w tym M. S. nie wypowiedzieli się w sprawie zakupu nieruchomości w wyznaczonym terminie. Skarżąca zarzuciła, że ani M. S., ani Z. S. nigdy nie przedstawiono warunków sprzedaży nieruchomości położonej przy ul. E. w G., mimo iż przysługiwało im prawo do jego pierwokupu wynikające bezpośrednio z przepisu § 13 pkt 1 rozporządzenia w sprawie sprzedaży przez Państwo budynków z równoczesnym oddaniem działek w użytkowanie wieczyste. W tej sytuacji, przedmiotową nieruchomość bezpodstawnie umieszczono na wykazie budynków, z nabycia których zrezygnowali najemcy i w konsekwencji doszło do jej nabycia przez inne osoby. Skarżąca wskazała, że posiada interes prawny w stwierdzeniu nieważności decyzji z dnia 30 czerwca 1975 r., bowiem, gdyby nie doszło do jej wydania, skarżącej przysługiwałoby prawo pierwokupu nieruchomości lokalowej znajdującej się w budynku przy ul. E. w G.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie. Organ wskazał, że w sprawie nie jest kwestionowane, że skarżąca i jej matka czyniły starania o oddanie im w użytkowanie wieczyste nieruchomości, jednak nie skorzystały one z przysługującego im prawa pierwszeństwa w nabyciu domu wraz z prawem użytkowania wieczystego gruntu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza kontrolę zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. W myśl zaś art. 145 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie i orzeka o ich uchyleniu w sytuacji, gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem kontroli sądu jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 6 czerwca 2013 r. utrzymujące w mocy własne postanowienie z dnia 19 czerwca 2012 r. odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Miejskiego Biura Gospodarki Terenami Urzędu Miejskiego w G. z dnia 30 czerwca 1975 r. o oddaniu w użytkowanie wieczyste nieruchomości gruntowej, położonej w G., przy ul. E. i przeniesieniu własności znajdujących się na tej nieruchomości budynków na rzecz J. Ł., H. S., T. S. i B. S., z zaliczeniem wartości mienia pozostawionego poza granicami państwa polskiego na poczet należności za budynek mieszkalny i na poczet opłat rocznych z tytułu użytkowania wieczystego.

Przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji reguluje norma art. 156 § 1 k.p.a. Ocena zaistnienia tych przesłanek może być przez organ dokonana jedynie w przypadku wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji. Postępowanie takie, zgodnie z art. 157 § 2. k.p.a., wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu.

Jak wynika z treści kontrolowanego postanowienia, organ uznając, że wnioskodawczyni nie przysługuje przymiot strony postępowania odmówił wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji na podstawie art. 61 a k.p.a., stanowiącego, że w przypadku gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.

Skarżąca niewątpliwie nie byłą stroną postępowania administracyjnego zakończonego decyzją z dnia 30 czerwca 1975 r. Przymiot strony postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nie przysługuje jej zatem z tego tytułu.

Okoliczność ta nie wyklucza, co do zasady, możliwości uznania skarżącej za stronę postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Posiadanie przymiotu strony winno jednak być przez skarżącą w takiej sytuacji wykazane

Jak przyjmuje się powszechnie w orzecznictwie sądowoadministracyjnym stroną w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest nie tylko strona postępowania zwykłego, zakończonego kwestionowaną decyzją, lecz również każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki stwierdzenia nieważności decyzji, (vide: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 stycznia 2010 r., sygn. akt I GSK 162/09, LEX nr 596672, z dnia 25 maja 2011 r., sygn. akt II GSK 585/10, LEX nr 108159). Status strony w postępowaniu nadzwyczajnym mogą mieć zatem także podmioty, które nie były uznane za strony w postępowaniu zwykłym. Kwestię tę należy badać zawsze indywidualnie, odpowiadając na pytanie, jakiego interesu - prawnego czy faktycznego mogą dotyczyć skutki ewentualnego stwierdzenia nieważności decyzji.

Pojęcie strony postępowania administracyjnego definiuje art. 28 k.p.a., zgodnie z którym stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Interes prawny jest określany jako osobisty, konkretny i aktualny, prawnie chroniony interes, który może być realizowany na podstawie określonego przepisu, bezpośrednio wiążący się z indywidualnie i prawnie chronioną sytuacją strony. Interes ten istnieje wówczas, gdy istnieje związek o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa administracyjnego, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegający na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację tego podmiotu na gruncie administracyjnoprawnym Nie wystarczy zatem wykazanie jakiegokolwiek interesu, ale musi mieć on charakter prawny, a więc musi istnieć norma prawna przewidująca w określonym stanie faktycznym i w odniesieniu do określonego podmiotu możliwość wydania określonej decyzji lub podjęcia czynności, (patrz:, m.in. wyrok NSA z dnia 18 kwietnia 2013 r. sygn. I OSK 1957/11, wyrok NSA z dnia 19 stycznia 1995 r., I SA 1326/93, wyrok NSA z dnia 15 października 1998 r. III SA 955/97 LEX nr 34944, wyrok NSA 3 listopada 2003r. I SA 30/02, wyrok NSA z dnia 8 listopada 2012 r., sygn. akt I OSK 1220/11, wyrok NSA z dnia 17 kwietnia 2012 r., sygn. akt I OSK 176/11, wyrok WSA w Lublinie z dnia 15 marca 2012 r., sygn. akt II SA/Lu 74/12 wyroki opublikowane w internetowej Centralnej Bazie Orzecznictwa Sądów Administracyjnych www.nsa.gov.pl).

W okolicznościach niniejszej prawy rozważenia wymagało zatem, czy z przepisów prawa wynika, przysługujące skarżącej uprawnienie do ewentualnego nabycia własności budynku i prawa użytkowania wieczystego, odnośnie których, jak twierdziła skarżąca nie zostało zrealizowane przysługujące jej i jej matce prawo pierwszeństwa wynikające z § 13 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 maja 1970 r. w sprawie sprzedaży przez Państwo budynków z równoczesnym oddawaniem działek w użytkowanie wieczyste (Dz. U. nr 13 poz. 117 ze zm.), zwanego dalej rozporządzeniem. Przepis ten stanowił, że pierwszeństwo nabycia domów mieszkalnych przysługuje:

1. osobom zamieszkałym w tych domach w charakterze najemców lokali,

2. repatriantom,

3. osobom, które utraciły własność domu mieszkalnego na skutek wywłaszczenia.

Aktualnie obowiązujący w tym przedmiocie przepis art. 34 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. nr 102 poz. 651 ze zm.), zwanej dalej u.g.n., stanowi, że w przypadku zbywania nieruchomości osobom fizycznym i prawnym pierwszeństwo w ich nabyciu, z zastrzeżeniem art. 216a, przysługuje osobie, która spełnia jeden z następujących warunków:

1. przysługuje jej roszczenie o nabycie nieruchomości z mocy niniejszej ustawy lub odrębnych przepisów, jeżeli złoży wniosek o nabycie przed upływem terminu określonego w wykazie, o którym mowa w art. 35 ust. 1; termin złożenia wniosku nie może być krótszy niż 6 tygodni, licząc od dnia wywieszenia wykazu;

2. jest poprzednim właścicielem zbywanej nieruchomości pozbawionym prawa własności tej nieruchomości przed dniem 5 grudnia 1990 r. albo jego spadkobiercą, jeżeli złoży wniosek o nabycie przed upływem terminu określonego w wykazie, o którym mowa w art. 35 ust. 1; termin złożenia wniosku nie może być krótszy niż 6 tygodni, licząc od dnia wywieszenia wykazu;

3. jest najemcą lokalu mieszkalnego, a najem został nawiązany na czas nieoznaczony.

2. W przypadku zbiegu uprawnień do pierwszeństwa w nabyciu, stosuje się kolejność wymienioną w ust. 1.

Unormowanie § 13 ust. 1 rozporządzenia nie zawierało normy odpowiadającej treści art. 34 ust. 2 u.g.n., niemniej przyjąć należy, że także na gruncie tego przepisu prawo pierwszeństwa również winno być realizowane w kolejności wynikającej z tego przepisu. Zatem prawo pierwszeństwa najemców zamieszkałych w domach podlegających sprzedaży powinno być realizowane przed prawem pierwszeństwa repatriantów.

Prawo pierwszeństwa polega na eliminacji innych podmiotów ubiegających się o tę samą rzecz. Jego konstrukcja jurydyczna jest oparta na tkwiącym w pierwszeństwie zakazie zadysponowania rzeczą w sposób je naruszający, (patrz: uchwała Sądu Najwyższego z dnia 23 lipca 1992 r., III CZP 62/92, OSNCP 1992, nr 12, poz. 214) Co do zasady, naruszenie prawa pierwszeństwa stanowi naruszenie interesu prawnego osoby, której ono przysługuje, ponieważ uniemożliwia mu nabycie nieruchomości. W wyroku z dnia 24 stycznia 2012 r. sygn. I OSK 1917/11 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że najemcę, któremu przysługuje prawo pierwszeństwa na podstawie art. 34 ust. 1 pkt 3 u.g.n. zawiadamia się na piśmie o przeznaczeniu nieruchomości do zbycia oraz o przysługującym jej pierwszeństwie w nabyciu tej nieruchomości, pod warunkiem złożenia wniosku o nabycie w terminie określonym w zawiadomieniu (art. 34 ust. 4 zd. 1 u.g.n.), a naruszenie tego warunku przez gminę stanowi naruszenie interesu prawnego najemcy lokalu mieszkalnego, ponieważ uniemożliwia mu realizację uprawnienia wynikającego z art. 34 u.g.n. (LEX nr 1112921)

Skarżąca mogłaby zatem wywodzić swój interes prawny i status strony postępowania z faktu, iż powinna ona być stroną prowadzonego poprzednio postępowania, bowiem przysługiwało jej prawa pierwszeństwa w nabyciu nieruchomości. Wbrew stanowisku skarżącej, takie uprawnienie skarżącej nie przysługiwało. Jak wynika bowiem z § 13 ust. 1 rozporządzenia pierwszeństwo nabycia domów mieszkalnych przysługiwało zamieszkałym w tych domach ich najemcom. Skarżąca nie była najemcą domu mieszkalnego. Najemcą tym była jej matka M. S. Skarżąca stała się najemca lokalu dopiero po śmierci matki w dniu 30 października 1978 r., poprzez wstąpienie w stosunek najmu, co ustalono wyrokiem Sądu Rejonowego w G. z dnia 5 września 1994 r. (dowód: odpis wyroku k. 467 akt administracyjnych organu I instancji). Uprawnienie do skorzystania z prawa pierwszeństwa przysługiwało zatem wyłącznie M. S.

Skarżącej, jak osobie nie będącej najemcą, nie przysługiwało prawo pierwszeństwa w nabyciu budynku i nie powinna ona być stroną postępowania zakończonego decyzją z dnia 30 czerwca 1975 r. Fakt, że skarżąca zgłaszała organowi chęć zakupu nieruchomości, nie miał wpływu na zakres uprawnień skarżącej wynikających z przepisów prawa. Brak jest normy prawa materialnego, która w takiej sytuacji stwarzałaby po stronie skarżącej uprawnienie do żądania nabycia nieruchomości, a nieruchomość ta została zbyta osobom, którym przysługiwało wynikające z § 13 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia prawo pierwszeństwa w jej nabyciu, jako repatriantom.

Skarżąca nie może także uzasadniać swojego interesu prawnego faktem, iż wstąpiła w stosunek najmu lokalu mieszkalnego po śmierci matki i powinna wykorzystać przysługujące poprzednio M. S. prawo pierwszeństwa. Prawo to zostało bowiem w poprzednim postępowaniu zrealizowane. Wbrew stanowisku skarżącej brak jest jakichkolwiek podstaw do kwestionowania okoliczności, wskazujących na poinformowanie przez organ M. S. o zamiarze zbycia nieruchomości i przysługującym jej prawie pierwszeństwa.

Jak wynika z dokumentacji znajdującej się w aktach organu I instancji, M. S. w latach 1973 i 1974 wyrażała chęć nabycia na własność całego budynku. Na rozprawie w dniu 18 grudnia 1974 r. oświadczyła ona jednak, że nie wyrażała zgody na nabycie budynku na współwłasność, podczas gdy część budynku była wynajmowana przez drugiego najemcę Z. S. (dowód: protokół rozprawy k. 49 akt organu I instancji). Brak jest jakichkolwiek podstaw do kwestionowania prawdziwości podpisu M. S. pod tym oświadczeniem.

Wypełnienie przez organ obowiązku poinformowania najemców o zamiarze sprzedaży nieruchomości nastąpiło przez doręczenie najemcom M. S. oraz Z. S. pisma z dnia 10 lutego 1975 r. W piśmie tym organ zawiadomił najemców lokali o przeznaczeniu przedmiotowej nieruchomości do sprzedaży i oddania w użytkowanie wieczyste, podając oszacowaną wartość nieruchomości. Organ podał warunki płatności za nieruchomość budynkową i wysokość opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste. Organ wskazał, iż w celu nabycia nieruchomości należy złożyć podanie i dołączyć wyszczególnione dokumenty. Jednocześnie organ zakreślił termin do złożenia podania do dnia 10 marca 1975 r. i stwierdził, że niezłożenie dokumentów w powyższym terminie skutkować będzie uznaniem, że najemcy zrezygnowali z kupna i sprzedaniem nieruchomości innym podmiotom. Pismo to zostało doręczone M. S. w dniu 15 lutego 1975 r. (dowód: pismo z dnia 10 lutego 1975 r. k. 50, zwrotne potwierdzenie odbioru k. 51 akt administracyjnych organu I instancji). Jak wynika z akt administracyjnych ani M. S., ani Z. S. nie złożyli podań o nabycie nieruchomości. Nie skorzystali oni zatem z przysługującego im prawa pierwszeństwa, mimo powiadomienia ich przez organ o zamiarze zbycia nieruchomości.

Wyłącza to możliwość uznania, by legitymacja skarżącej do wystąpienia z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji mogła wynikać z faktu, że wstąpiła ona w stosunek najmu lokalu po M. S. i zamierza wykonać prawo pierwszeństwa przysługujące jej poprzedniczce prawnej w zakresie tego stosunku. Szersza ocena, czy w niniejszej sprawie tego rodzaju konstrukcja nabycia interesu prawnego w ramach następstwa stosunku obligacyjnego - umowy najmu jest w ogóle możliwa do zaakceptowania, jest zatem w niniejszej sprawie zbędna.

Organ doręczył M. S. decyzję z dnia 30 czerwca 1975 r., co nastąpiło w dniu 9 lipca 1975 r. (dowód: zwrotne potwierdzenie odbioru k. 75 akt organu I instancji). Fakt uznania jej za stronę prowadzonego postępowania zakończonego decyzją o oddaniu w użytkowanie wieczyste nieruchomości gruntowej, nie prowadzi jednak do uznania, że skarżąca, jako jej następca prawny jest stroną postępowania w sprawę stwierdzenia nieważności tej decyzji. Następstwo to nie obejmuje bowiem uprawnienia do realizacji prawa pierwszeństwa w nabyciu nieruchomości, które to prawo wygasło wskutek jego niewykonania przez poprzednią najemczynię budynku.

Skarżąca nie może także wywodzić swojego statusu strony postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z faktu bycia aktualnym najemcą lokalu. Nie posiada ona, jako taki najemca, interesu prawnego w kwestionowaniu decyzji, lecz jedynie interes faktyczny, związany z zamiarem zakupu w przyszłości budynku, gdyby stwierdzono nieważność wydanej decyzji, a organ powziął zamiar jego sprzedaży. Jej ewentualne prawo pierwszeństwa w nabyciu nieruchomości powstałoby jako uprawnienie zupełnie nowe, niezależne od sytuacji prawnej poprzedniego najemcy budynku.

W okolicznościach niniejszej sprawy stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego należy uznać za zasadne. Ocena, iż skarżąca nie ma legitymacji do wszczęcia postępowania przeprowadzona została przez organ prawidłowo, w sposób nienaruszający art. 28 k.p.a. oraz art. 157 § 2 k.p.a.

Fakt uznania przez organ, że strona nie ma legitymacji do wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji uniemożliwia badanie przesłanek stwierdzenia nieważności z art. 156 § 1 k.p.a. Organ prawidłowo zatem nie dokonywał oceny podnoszonych przez skarżącą zarzutów dotyczących oparcia decyzji na nieprawidłowo ustalonym stanie faktycznym oraz dokumentacji złożonej przez skarżąca, na okoliczność braku posiadania przez nabywców nieruchomości mienia zabużańskiego.

Jednocześnie wskazać należy, że w sytuacji gdy istnieje podejrzenie występowania w decyzji którejś z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a., organ może wszcząć postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji z urzędu. Natomiast wskazywane przez skarżącą okoliczności związane z wydaniem decyzji na podstawie nieprawdziwych informacji bądź sfałszowanych dokumentów stanowić mogą podstawę wznowienia postępowania z urzędu przez organ przewidzianą w art. 145 § 1 pkt 1, 2 lub 3 k.p.a.

Mając na względzie powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę, jako niezasadną.