Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 151/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2008-06-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6341 Pozbawienie uprawnień kombatanckich oraz pozbawienie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 138 par. 1 i par. 2, art. 145 par. 1 pkt 1 i 5, art. 148 par. 1, art. 149 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Ożóg Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Masternak - Kubiak (spr.) Sędzia WSA Lidia Serwiniowska Protokolant Aneta Januszkiewicz po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 12 czerwca 2008 r. sprawy ze skargi B. S. na decyzję Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie odmowy uchylenia decyzji o pozbawieniu uprawnień kombatanckich i umorzenia postępowania wznowionego postanowieniem z dnia 21 czerwca 2007 r. 1) uchyla decyzje I i II instancji; 2) uchyla postanowienie Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r. nr [...]; 3) zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącego B.S. kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 4) nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji.


UZASADNIENIE

Kierownik Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] r. nr [...], na podstawie art. 127 § 3, art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 i 5 oraz art. 148 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 z późn. zm.) w sprawie, w której stroną jest B. S., uchylił decyzję własną z dnia [...] r. i umorzył postępowanie wznowione postanowieniem Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r..

Zainteresowany uzyskał uprawnienia kombatanckie na mocy orzeczenia ZBoWiD Zarząd Wojewódzki w W. (zaświadczenie z dnia 6 lipca 1988 r.), z tytułu utrwalania władzy ludowej w LWP, w okresie od 12 sierpnia 1952 r. do 21 września 1952 r.

W wyniku wszczętego postępowania weryfikacyjnego, decyzją z dnia [...] r. utrzymaną w mocy decyzją z dnia [...] r., Kierownik Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych pozbawił stronę uprawnień kombatanckich przyznanych przez ZBoWiD. Przedmiotowe decyzje zostały zaskarżone przez stronę do Sądu.

Wyrokiem z dnia 25 lutego 2004 r. (sygn. akt II SA/Wr 267/2001), Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, oddalił skargę. Od powyższego wyroku strona złożyła skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 28 lipca 2005 r. sygn. akt OSK 699/04, oddalił skargę kasacyjną.

W dniu 21 marca 2005 r. wpłynął do Urzędu wniosek strony o przywrócenie uprawnień kombatanckich z tytułu służby w Wojsku Polskim. Kierownik Urzędu stosownie do dyspozycji art. 235 § 1 k.p.a. zakwalifikował pismo strony jako wniosek o uchylenie decyzji własnej podlegający rozpoznaniu w trybie art. 154 § 1 k.p.a., bowiem pismo zainteresowanego nie zawierało podstaw do wznowienia postępowania, jak też wszczęcia postępowania w celu stwierdzenia nieważności decyzji.

Decyzją z dnia [...] r. utrzymaną w mocy decyzją z dnia [...] r. Kierownik Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił uchylenia decyzji własnej z dnia [...] r. i decyzji ją poprzedzającej z dnia [...] r. o pozbawieniu uprawnień kombatanckich. Organ stwierdził, iż w przedmiotowej sprawie nie zaistniały jakiekolwiek nowe okoliczności faktyczne lub prawne uzasadniające uchylenie decyzji ostatecznej. Zdaniem organu nie budzi wątpliwości fakt, iż skarżący uzyskał uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu utrwalania władzy ludowej, co wyklucza możliwość przywrócenia stronie uprawnień kombatanckich.

Strona niezadowolona z rozstrzygnięć zapadłych w jego sprawie po raz kolejny wystąpiła do Urzędu o przywrócenie uprawnień kombatanckich. Decyzją z dnia 12 października 2005 r. Kierownik Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił uchylenia decyzji o pozbawieniu uprawnień kombatanckich. W wyniku złożonego wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, decyzją z dnia [...] r., uchylono powyższą decyzję i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania wskazując na popełnione błędy proceduralne przy wydawaniu decyzji.

W wyniku ponownej analizy akt, decyzją Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r., utrzymaną w mocy decyzją z dnia [...] wydaną w trybie art. 154 § 1 k.p.a. zgodnie, z którym decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony, odmówiono uchylenia decyzji o pozbawieniu uprawnień kombatanckich.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 9 listopada 2006 r. oddalił skargę strony na ww. decyzję Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych, zaś w dniu 1 lutego 2007 r. odrzucił skargę kasacyjną strony.

W dniu 17 kwietnia 2007 r. wpłynął do Urzędu wniosek strony o wznowienie postępowania w przedmiocie pozbawienia go uprawnień kombatanckich. Kierownik Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych postanowieniem z dnia [...] r. wznowił postępowanie w sprawie, a następnie decyzją z dnia [...] r. odmówił uchylenia decyzji własnej z dnia [...] r. utrzymanej w mocy decyzją z dnia [...] r. Strona w dniu 1 października 2007 r., w ustawowym terminie, wniosła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wskazuje, że jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego jest zasada trwałości decyzji administracyjnych. Stosownie do art. 16 § 1 k.p.a. decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana decyzji ostatecznych, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach określonych w kodeksie.

Jak wynika z przytoczonego przepisu jednym ze sposobów weryfikacji decyzji ostatecznych jest wznowienie postępowania mogące nastąpić jedynie w stosunku do decyzji ostatecznych i jedynie w przypadkach przewidzianych przepisami prawa. Przepisy dotyczące wznowienia postępowania mające charakter szczególnej i zupełnej regulacji prawnej, które w drodze wyjątku i tylko w określonych sytuacjach dopuszczają możliwość wzruszenia ostatecznej decyzji administracyjnej, podlegają ścisłej wykładni i nie mogą być interpretowane w sposób rozszerzający.

Wznowienie postępowania następuje w drodze postanowienia, o czym stanowi art. 149 § 1 k.p.a. Przed wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania organ administracji bada, czy wniosek o wznowienie postępowania oparty jest o ustawowe przesłanki wznowienia, enumeratywnie wymienione w art. 145 § 1 k.p.a. oraz, czy podanie o wznowienie postępowania zostało wniesione z zachowaniem terminów przewidzianych w art. 148 k.p.a. W przypadku ujawnienia, iż podanie o wznowienie nie wskazuje przesłanek przewidzianych w art. 145 § 1 k.p.a. bądź nie został zachowany termin do jego złożenia przewidziany w art. 148 k.p.a. - organ administracji może na podstawie art. 149 § 3 k.p.a. wydać decyzję odmawiającą wznowienia postępowania. W pozostałych przypadkach organ administracji ma obowiązek wydać postanowienie o wznowieniu postępowania i przeprowadzić postępowanie zgodnie z zasadami określonymi w art. 150 i 151 k.p.a.

Analizując zgodność z prawem postanowienia z dnia [...] r. organ zwrócił uwagę na podstawę prawną i faktyczną wznowienia postępowania. Postanowienie powyższe zostało wydane na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 i 5 k.p.a. Przepis ten stanowi, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeśli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nie znane organowi, który wydał decyzję bądź z przyczyn określonych w § 1 pkt 1 i 2 postępowanie może być wznowione również przed stwierdzeniem sfałszowania dowodu lub popełnienia przestępstwa orzeczeniem sądu lub innego organu, jeżeli sfałszowanie dowodu lub popełnienie przestępstwa jest oczywiste, a wznowienie postępowania jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego.

Na tej podstawie wznawia się postępowanie, gdy spełnione zostaną następujące przesłanki:

- ujawnione okoliczności faktyczne lub dowody istotne dla sprawy są nowe. Pod tym pojęciem należy rozumieć zarówno okoliczności lub dowody nowo odkryte, jak również po raz pierwszy zgłoszone przez stronę. Nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody mogą stanowić podstawę wznowienia, o ile są dla sprawy istotne, a zatem muszą dotyczyć przedmiotu sprawy oraz mieć wpływ na zmianę decyzji w kwestiach zasadniczych;

- nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody muszą istnieć w dniu wydania decyzji ostatecznej;

- okoliczności faktyczne lub nowe dowody nie były znane organowi, który wydał decyzję;

- sfałszowanie dowodów lub popełnienie przestępstwa było stwierdzone orzeczeniem sądu lub innego organu;

- wznowienie jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub

zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego.

Poszukując podstawy faktycznej wznowienia postępowania należy przyjąć, że w ocenie organu pierwszej instancji był nią wniosek B. S. z dnia 17 kwietnia 2007 r., w którym strona powołała się na wskazane wyżej przesłanki, wskazując, iż organ orzekający nie przeprowadził postępowania dowodowego z zeznań świadków i wziął pod uwagę jedynie okoliczność "utrwalania władzy ludowej" przez stronę, pomijając inne aspekty sprawy.

Wniosek ten nie dawał jednak podstaw do wznowienia, jak również okoliczności podniesione we wniosku były już znane organowi wydającemu decyzję.

Zgodnie z treścią art. 148 § 1 k.p.a. podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania.

Przedstawione dowody nie mogły być podstawą do wznowienia postępowania, ponieważ nie są nowe, jak i zostały złożone z uchybieniem terminu, o którym mowa w art. 148 § 1 k.p.a. Nie można bowiem uznać, iż o okolicznościach mogących stanowić podstawę do wznowienia postępowania strona dowiedziała się podczas porady prawnej, którą zasięgnęła w dniu 2 kwietnia 2007 r. Strona została wezwana pismem z dnia 23 maja 2000 r. o nadesłanie wszelkich wiarygodnych wyjaśnień, dokumentów oraz innych dowodów mogących przyczynić się do wyjaśnienia charakteru pracy lub służby. Strona również, pomimo wezwania z dnia 23 listopada 2007 r., nie przedstawiła, orzeczeń sądowych (bądź innego organu) stwierdzających, iż dowody na których organ się oparł wydając decyzje w sprawie, okazały się fałszywe.

Mając na uwadze powyższe należało uznać, że wznowienie postępowania oraz przeprowadzenie postępowania, co do podstaw wznowienia oraz w konsekwencji wydanie decyzji z dnia 11 września 2007 r. nastąpiło mimo braku podstaw do wznowienia. Okoliczności, na które powołała się strona oraz dowody stanowiące podstawę wznowienia nie dość, że zostały wniesione po terminie przewidzianym w art. 148 § 1 k.p.a., to jeszcze nie spełniają przesłanek wznowienia, zatem i z tej przyczyny wznowienie postępowania było niedopuszczalne.

Zgodnie z art. 149 § 1 k.p.a. wznowienie postępowania następuje w drodze postanowienia, które stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania, co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. W postępowaniu tym w pierwszej kolejności ocenia się okoliczności stanowiące podstawę wznowienia oraz ustala ich wpływ na byt zapadłej w sprawie decyzji ostatecznej. Po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 149 § 2 k.p.a. organ administracji wydaje decyzję, o których mowa w art. 151 k.p.a. Należy jednak wskazać, że poza tym, aby podstawa wznowienia, na której swój wniosek opiera strona, mieściła się w katalogu przewidzianym w art. 145 § 1 k.p.a., ustawodawca wymaga by wniosek taki został złożony w odpowiednim czasie. Przepis art. 148 § 1 k.p.a. stanowi, że: "podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania". Wniesienie takiego podania z uchybieniem miesięcznego terminu, o którym mowa w art. 148 § 1 k.p.a. skutkuje wydaniem decyzji o odmowie wznowienia postępowania (art. 149 § 3 k.p.a.).

Zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, organ administracyjny nie ma obowiązku dopuścić dowodu z zeznań świadków, które nie zmierzają do wyjaśnienia sprawy (wyrok NSA z 19 października 2007 r., sygn. akt II OSK 1409/06). Odnosząc powyższe stanowisko do realiów niniejszej sprawy, koniecznym jest wskazanie, że żądanie wznowienia postępowania w oparciu o okoliczność wskazania nowego dowodu w sprawie, który nie był znany organowi w dniu wydawania decyzji o pozbawieniu strony uprawnień kombatanckich nie jest zasadne. Strona uważa, że podstawą wznowienia jest nie przeprowadzenie przez organ wydający decyzję dowodu z przesłuchania świadków oraz pominięcie wezwania strony do przedstawienia nowych świadków, jak i to, iż decyzje Kierownika Urzędu zostały wydane w oparciu o fałszywe dowody.

Należy podkreślić, iż organ orzekający zawiadomił stronę o wszczęciu względem jej osoby postępowania weryfikacyjnego i tym samym wezwał do przedstawienia wszelkich możliwych dowodów mogących się przyczynić do wyjaśnienia charakteru pracy lub służby zainteresowanego mających wpływ na uzyskane uprawnienia. Strona również mimo późniejszego wezwania, nie potrafiła wskazać, które dowody według niej okazały się fałszywe, nie przedstawiła również poświadczenia tych okoliczności w postaci wymaganych orzeczeń odpowiednich organów.

Wszczęcie postępowania w sprawie wznowienia postępowania na wniosek pomimo uchybienia terminu, stanowi rażące naruszenie prawa, godzi bowiem w zasadę ogólną trwałości decyzji administracyjnych ( art. 16 § 1 k.p.a.). W związku z powyższym Kierownik Urzędu uznał, że istnieją podstawy do wydania decyzji o odmowie wznowienia postępowania w niniejszej sprawie.

Kierownik Urzędu po przeanalizowaniu treści złożonego wniosku o wznowienie postępowania stwierdził, iż podnoszone przez stronę okoliczności były znane organowi już podczas prowadzenia postępowania w trybie zwyczajnym i nie pozwalają na podjęcie pozytywnej dla strony decyzji. Podnoszona przez stronę okoliczność udziału w walkach z UPA była już przedmiotem analizy Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w wyroku z dnia 28 lipca 2004 r. (sygn. akt OSK 699/04) wskazał, że zostało w postępowaniu wykazane w jakich okresach jednostka, w której służył skarżący brała udział w walkach z UPA i okoliczność ta nie wymagała żadnych dowodów, bowiem nie można przyjąć, aby dokument urzędowy, jakim jest informacja Centralnego Archiwum Wojskowego podała dane nieprawdziwe lub fałszywe. W wyroku tym można odnaleźć również wskazanie co właściwej interpretacji przez stronę art. 25 ust. 2 i ust. 3 ustawy o kombatantach.

Ze wskazanych powodów konieczne stało się uchylenie decyzji z dnia 11 września 2007 r. i umorzenie postępowania przed organem pierwszej instancji wznowionego postanowieniem z dnia 21 kwietnia 2007 r. jako bezprzedmiotowego.

W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego B. S. wniósł o jej uchylenie, uchylenie decyzji z dnia 7 sierpnia 2000 r. o pozbawieniu skarżącego uprawnień kombatanckich, przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Kierownikowi Urzędu do Spraw kombatantów i Osób Represjonowanych oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania.

Zaskarżonej decyzji skarżący zarzuca naruszenie:

- art. 1 ust 2 pkt 6 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jedn. Dz. U. z 2002 r., nr 42, poz. 371 z póź. zm.), poprzez błędne przyjęcie, że strona nie brała udziału w walkach z UPA i nie przyjęcie, jako przesłanki pozytywnej, udziału strony w walkach z podziemiem;

- art. 25 ust. 3 ustawy o kombatantach, poprzez jego błędna interpretację i niezastosowanie;

- art. 7, art. 75, art. 77, art. 80 k.p.a. poprzez brak przeprowadzenia wnikliwie postępowania dowodowego i nie wyjaśnienie dokładnie stanu faktycznego oraz nie wzięcie pod uwagę całego materiału dowodowego;

- § 2, § 4, § 6 i § 7 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 22 września 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach dotyczących pozbawienia i przywrócenia uprawnień kombatanckich oraz zasad przeprowadzania weryfikacji tych uprawnień (Dz. U. z 1997 r., nr 116, poz. 745), poprzez ich niezastosowanie w prowadzonym, a skarżonym postępowaniu administracyjnym.

W uzasadnieniu skargi strona skarżąca podniosła, że przepis art. 25 ustawy o kombatantach w ust. 3 wyraźnie określa w stosunku, do których uprawnień kombatanckich organ może przeprowadzić postępowanie weryfikacyjne. Ograniczenie to ma charakter "przedawnieniowy", albowiem regulacja ta stanowi, że tylko uprawnienia uzyskane od Związku Bojowników o Wolność i Demokrację i Związku Kombatantów Rzeczypospolitej Polskiej po 31 grudnia 1988 r. podlegają weryfikacji.

Interpretacja literalna powołanego przepisu jest a contrario jednoznaczna; "uprawnienia uzyskane od Związku Bojowników o Wolność i Demokrację i Związku Kombatantów Rzeczypospolitej Polskiej przed dniem 31 grudnia 1988 r. nie podlegają weryfikacji". Ustawodawca nie pozostawił w tym przypadku możliwości działania w okolicznościach "uznaniowości administracyjnej" organowi właściwemu do prowadzenia przedmiotowych postępowań administracyjnych. W powołanym przepisie art. 25 ust. 3 ustawy o kombatantach ustawodawca nie użył określenia "organ może" lub "chyba że ustawa stanowi inaczej". Jak wynika z dowodów przedłożonych przez skarżącego w sprawie strona uzyskała uprawnienia kombatanckie od ZBoWiD dnia 8 lipca 1988 r., a wiec przed dniem 31 grudnia 1988 r. W związku z powyższym należy wskazać, że Kierownik Urzędu pozbawiając stronę uprawnień kombatanckich w trybie weryfikacji, działał w okolicznościach rażącego naruszenia prawa, czyli postanowień art. 25 ust. 3 ustawy o kombatantach.

Skarżący podnosi, że tryb weryfikacji dokładnie reguluje rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 22 września 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach dotyczących pozbawienia i przywrócenia uprawnień kombatanckich oraz zasad przeprowadzania weryfikacji tych uprawnień. Zgodnie z przepisami powołanego rozporządzenia przed podjęciem decyzji o pozbawieniu uprawnień kombatanckich, o której mowa w art. 25 ust. 4 ustawy, Kierownik Urzędu przeprowadza postępowanie weryfikacyjne (§ 2), w toku którego, wzywa osobę której uprawnień dotyczy to postępowanie, do przedstawienia związanych z przedmiotem postępowania wyjaśnień, dokumentów i innych dowodów oraz ... (§ 4), jeżeli w toku postępowania weryfikacyjnego osoba, której uprawnień dotyczy to postępowanie, przedstawi dowody na okoliczności wymienione w art. 21 ust. 3 ustawy, Kierownik Urzędu, przed podjęciem decyzji, występuje do Komisji z wnioskiem o wydanie opinii, o której mowa w art. 21 ust. 4 ustawy, załączając do wniosku akta sprawy (§ 6), a po zakończeniu postępowania weryfikacyjnego zapoznaje strony z dowodami zebranymi w toku postępowania, w tym także z opinią Komisji, oraz informuje o możliwości wglądu w całość akt sprawy (§ 7).

Jak wynika z materiału dowodowego, po wszczęciu postępowania weryfikacyjnego Kierownik Urzędu nie wezwał strony do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego i przedstawienia swojego stanowiska w sprawie, nie przedstawił stronie opinii Komisji, oraz nie wezwał strony po zakończeniu postępowania dowodowego, przed wydaniem decyzji, do zapoznania się i wypowiedzenia co do zebranego materiału dowodowego, czym naruszył przepisy postępowania administracyjnego - art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a., oraz § 2, § 4, § 6 i § 7 powołanego rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 22 września 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach dotyczących pozbawienia i przywrócenia uprawnień kombatanckich.

Odpowiadając na skargę Kierownik Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zwarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z postanowieniami art. 184 Konstytucji RP z 1997 r. i art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 ustawy). Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów.

Kryterium legalności umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji, jeżeli stwierdzi on naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające postawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Skarga jest zasadna, choć z nie powodów w niej przedstawionych. Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, iż narusza ona przepisy postępowania, co ma istotny wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie z postanowieniami art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), Sąd podejmuje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja podjęta w trybie nadzwyczajnym. Uchylenie lub zmiana decyzji ostatecznej, stwierdzenie jej nieważności bądź wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w ustawach szczególnych. Zasada trwałości decyzji służy zapewnieniu pewności obrotu prawnego. Obowiązywanie tej zasady wyraża się m.in. w ustanowieniu prawnych wymogów, szczególnego trybu, zasad i terminów w jakich może nastąpić wzruszenie decyzji ostatecznej.

Jednym ze sposobów weryfikacji decyzji ostatecznych jest wznowienie postępowanie mogące nastąpić jedynie w stosunku do decyzji ostatecznych i jedynie w przypadkach przewidzianych przepisami prawa. Przepisy dotyczące wznowienia postępowania mające charakter szczególnej i zupełnej regulacji prawnej, które w drodze wyjątku i tylko w określonych sytuacjach dopuszczają możliwość wzruszenia ostatecznej decyzji administracyjnej, podlegają ścisłej wykładni i nie mogą być interpretowane w sposób rozszerzający.

Wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą prawną możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ta decyzja zapadła, było dotknięte kwalifikowaną wadliwością procesową (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Postępowanie administracyjne i sądowoadmnistracyjne, Warszawa 2004 r., s. 304).

Wznowienie postępowania następuje w drodze postanowienia, o czym stanowi art. 149 § 1 k.p.a. Przed wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania organ administracji bada, czy wniosek o wznowienie postępowania oparty jest o ustawowe przesłanki wznowienia, enumeratywnie wymienione w art. 145 § 1 k.p.a. oraz czy podanie o wznowienie postępowania zostało wniesione z zachowaniem terminów przewidzianych w art. 148 k.p.a. W przypadku ujawnienia, iż podanie o wznowienie nie wskazuje przesłanek przewidzianych w art. 145 § 1 k.p.a. bądź nie został zachowany termin do jego złożenia przewidziany w art. 148 k.p.a. - organ administracji na podstawie art. 149 § 3 k.p.a. wydaje decyzję odmawiającą wznowienia postępowania. W pozostałych przypadkach organ administracji ma obowiązek wydać postanowienie o wznowieniu postępowania i przeprowadzić postępowanie zgodnie z zasadami określonymi w art. 150 i 151 k.p.a.

O wznowieniu postępowania organ orzeka postanowieniem (art. 149 § 1 k.p.a), odmowa wznowienia postępowania następuje w formie decyzji (art. 149 § 3 k.p.a.). Postanowienie o wznowieniu postępowania jest jedynie postanowieniem wszczynającym postępowanie i nie może zawierać innych treści, poza wskazaniem przesłanek uzasadniających wznowienie postępowania. Inaczej mówiąc, postanowienie to otwiera postępowanie w sprawie wznowienia postępowania. Stwierdzenia, czy przyczyna wznowienia rzeczywiście wystąpiła w sprawie i jakie z tego wynikają skutki dla rozstrzygnięcia sprawy, mogą być wyłącznie efektem postępowania przeprowadzonego po wydaniu postanowienia z art. 149 § 1 k.p.a. i muszą być zawarte w decyzji określonej w art. 151 k.p.a.

Postanowieniem z dnia [...] r. Kierownik Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych wznowił postępowanie w sprawie. Podstawą był wniosek z dnia 17 kwietnia 2007 r., w którym skarżący podniósł zarzut, iż organ orzekający nie przeprowadził postępowania dowodowego z zeznań świadków i wziął pod uwagę jedynie okoliczność "utrwalania władzy ludowej" przez skarżącego, pomijając inne aspekty sprawy.

W niniejszej sprawie zaskarżona decyzja oparta została na stwierdzeniu przez organ ponownie rozpatrujący sprawę, iż wniosek strony nie dawał podstaw do wznowienia, jak również okoliczności podniesione we wniosku były już znane organowi wydającemu decyzję. W ocenie organu należało uznać, że wznowienie postępowania oraz przeprowadzenie postępowania, co do podstaw wznowienia oraz w konsekwencji wydanie decyzji z dnia 11 września 2007 r., nastąpiło mimo braku podstaw do wznowienia. Okoliczności, na które powołała się strona oraz dowody stanowiące podstawę wznowienia zostały bowiem wniesione po terminie przewidzianym w art. 148 § 1 k.p.a., a ponadto nie spełniają przesłanek wznowienia, zatem z tych przyczyn wznowienie postępowania było niedopuszczalne.

Wszczęcie postępowania w sprawie wznowienia postępowania na wniosek pomimo uchybienia terminu stanowi naruszenie prawa, godzi bowiem w zasadę ogólną trwałości decyzji administracyjnych. Uchybienie terminu do wniesienia podania o wszczęcie postępowania w sprawie wznowienia postępowania jest podstawą do wydania decyzji o odmowie wznowienia postępowania – art. 149 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 grudnia 1995 r., sygn. akt SA/Wr 1164/95, także wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego dnia 3 lutego 1998 r., sygn. akt I SA 769/97 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 września 2000 r., sygn. akt III SA 2304/99, ONSA 2001/4/179).

W przedmiotowej sprawie zaskarżona decyzja organu odwoławczego oparta została na stwierdzeniu, iż nie zaistniały przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. w odniesieniu do kontrolowanej decyzji o pozbawieniu uprawnień kombatanckich, a ponadto dowody stanowiące podstawę wznowienia zostały wniesione po terminie (art. 148 § 1 k.p.a.).

Tymczasem w zaskarżonej decyzji organ odwoławczy, uchylając decyzję objętą kontrolą instancyjną, uchylił decyzję własną o odmowie uchylenia decyzji własnej z [...] r. i umorzył postępowanie wznowione postanowieniem z dnia [...] r., jako bezprzedmiotowe (art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.), nie wykazując przy tym, aby zachodziła bezprzedmiotowość o której stanowi art. 105 § 1 k.p.a.

Rozstrzygnięcie to jest błędne. Przede wszystkim żądanie skarżącego poddania wspomnianej decyzji weryfikacji w nadzwyczajnym trybie postępowania, dotąd przez niego podtrzymywane, stoi na przeszkodzie ocenie, że postępowanie stało się bezprzedmiotowe. Po wtóre: skoro organ administracyjny przyjmuje, że w sprawie występuje co najmniej jedna z przesłanek odmowy wznowienia postępowania administracyjnego nie można było na jej podstawie orzekać tak, jak to uczynił Kierownik Urzędu. W ocenie Sądu nie można bowiem postawić znaku równości między postanowieniem o wznowieniu postępowania, a umorzeniem postępowania wznowieniowego jako bezprzedmiotowego.

Powyższe naruszenie przepisów proceduralnych, jako mające wpływ na wynik rozstrzygnięcia, stanowi podstawę uchylenia zaskarżonej decyzji w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).

O kosztach postępowania sądowego orzeczono po myśli art. 200 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, stosownie do wyniku sprawy.

Zgodnie z przepisem art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w razie uwzględnienia skargi sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt może być wykonany. W niniejszej sprawie nie orzekano w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji, gdyż nie posiada ona samodzielnego przymiotu wykonalności.