Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 2/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2005-01-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Eugeniusz Christ Sędzia NSA Małgorzata Wolf-Mendecka Asesor WSA Teresa Randak /sprawozdawca / Protokolant Monika Adamus po rozpoznaniu w dniu 12 stycznia 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi I. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r.Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w K. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w C. z dnia [...] r. Nr [...] odmawiającą wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją organu pierwszej instancji w sprawie podatku dochodowego od osób fizycznych w formie ryczałtu od dochodu nie znajdującego pokrycia w ujawnionych źródłach przychodu za 1997 rok. Jako przyczynę podjętego rozstrzygnięcia Naczelnik Urzędu Skarbowego wskazał brak legitymacji prawnej podatnika do występowania w imieniu T. P.. W odwołaniu z dnia [...] r. strona wniosła o jej uchylenie podnosząc, że żona nie posiadając żadnej informacji w zakresie złożonego zeznania rocznego

nie miała podstaw do złożenia przedmiotowego wniosku.

W uzasadnieniu przedmiotowej decyzji organ drugiej instancji wskazał, że podstawowym obowiązkiem organu rozpatrującego wniosek o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją administracyjną jest zbadanie czy nie zachodzą przesłanki wyłączające dopuszczalność wznowienia postępowania. Jeżeli organ podatkowy w pierwszym etapie postępowania stwierdzi, że występuje którakolwiek z negatywnych przesłanek zobowiązany jest odmówić wznowienia postępowania. W ocenie organu odwoławczego taka właśnie przesłanka wystąpiła w niniejszej sprawie. Wniosek podatnika z dnia [...] r. został złożony bowiem po upływie miesięcznego terminu określonego przepisami art.241 par.1 pkt.4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa /Dz. U. Nr 137;poz.926 z póz. zm. / tj. w sytuacji kiedy strona nie z własnej winy nie brała udziału w postępowaniu- co w ocenie organu- stanowiło negatywną przesłankę wznowienia postępowania i stało się powodem wydanie odmownej decyzji w sprawie. Podatnik otrzymał decyzję objętą wnioskiem o wznowienie postępowania w drodze doręczenia zastępczego w trybie art.150 Ordynacji podatkowej a ponadto w dniu [...] r. odebrał uwierzytelnioną kserokopię decyzji z Urzędu Skarbowego w C.. Organ przyjął, że najpóźniej w tym właśnie dniu tj. [...] r. skarżący powziął wiadomość o istnieniu przedmiotowej decyzji. W oparciu o przepis art.242 par.2 organ odwoławczy uznał, że wniosek złożony został po upływie ustawowego terminu i jakkolwiek z innego powodu niż organ pierwszej instancji utrzymał w mocy decyzję w sprawie odmowy wznowienia postępowania.

W skardze na powyższą decyzję skierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Katowicach z siedzibą w Gliwicach I. P. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i o wydanie wyroku nakazującego Urzędowi Skarbowemu wydanie decyzji w zakresie podatku dochodowego za 1997 r. na obojga małżonków. Skarżący nie podając naruszenia konkretnych przepisów prawa materialnego i procesowego wskazuje, iż decyzja w sprawie podatku dochodowego za 1997 r. została podjęta bez udziału jego żony-będącej w ocenie skarżącego- stroną postępowania i że posiadał on tytuł do złożenia wniosku o wznowienie postępowania w sprawie.

Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd rozważył, co następuje:

Skarga na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. Nr [...] została złożona przez I. P. do Ośrodka Zamiejscowego w Katowicach Naczelnego Sądu Administracyjnego w dniu 5 stycznia 2004 r. na podstawie przepisów ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz. U. Nr 74,poz.368 z póz. zm./.Ustawa ta straciła moc z dniem 1 stycznia 2004 r. na podstawie art.3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153,poz.1271 ze zm. Dz. U. Nr 240, poz.2052 z 2002 r./Zgodnie z treścią art.85 cytowanej ustawy, z dniem 1 stycznia 2004 r. utworzono w Warszawie i w miejscowościach, w których miały siedziby ośrodki zamiejscowe Naczelnego Sądu Administracyjnego, wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych(Dz. U. Nr 153,poz.1259) oraz zniesiono ośrodki zamiejscowe Naczelnego Sądu Administracyjnego. Skargi wniesione bezpośrednio do sądu administracyjnego w terminie dwóch lat od dnia wejście w życie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd przekazuje organowi, którego działanie zostało zaskarżone ,w przypadku gdy skarga została złożona w ustawowym trzydziestodniowym terminie ze skutkiem określonym w art.54 par.1 w/w ustawy- na podstawie art.98 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę-Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Na podstawie §1 pkt.4 Rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz. U. Nr 72,poz.652) dla obszaru województwa śląskiego utworzony został Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach.

Kontrola sądowa – zgodnie z treścią art. 1 par.2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153,poz.1269) sprawowana jest przez Wojewódzki Sąd Administracyjny pod względem legalności, co w istocie oznacza, iż sąd nie bada celowości działania organów. Stosownie do treści art.145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz.1270 ze zm.) skarga na działanie organu podlega uwzględnieniu w przypadku gdy nastąpiło naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub też naruszenie dające podstawę do wznowienia postępowania bądź też istotne naruszenie przepisów postępowania administracyjnego. W rozpatrywanej sprawie do takiej sytuacji nie doszło albowiem decyzja organu odwoławczego jakkolwiek wydana na podstawie innej przesłanki niż decyzja organu pierwszej instancji nie narusza prawa. Wznowienie postępowania, o które wnioskował skarżący stanowi nadzwyczajny tryb wzruszania ostatecznych decyzji administracyjnych. Wniosek w tej sprawie musi być zbadany z punktu widzenia istnienia negatywnych przesłanek, które stanowią podstawę odmowy wznowienia postępowania. Do negatywnych przesłanek należą zarówno przyczyny podmiotowo-przedmiotowe, jak i w przypadku określonym w art.242 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137,poz.926 ze zm.) nazywanej w dalszej części uzasadnienia Ordynacją podatkową termin złożenia wniosku. Oceniając przesłankę podmiotową organ ocenia przede wszystkim czy wniosek złożony został przez osobę uprawnioną. Skarżący wnioskując o wznowienie postępowania powołał się na fakt, iż w postępowaniu w sprawie podatku dochodowego od osób fizycznych za 1997 r. nie brała udziału jego żona T. P. co zgodnie z art.240 par.1 pkt.4 Ordynacji podatkowej stanowi przesłankę wznowienia postępowania administracyjnego. W przypadku wystąpienia okoliczności wskazanej w przedmiotowym przepisie wznawia się postępowanie, jeżeli strona nie brała udziału w postępowaniu nie z własnej winy. Stroną, która nie brała udziału w postępowaniu była żona skarżącego, a więc to jej przysługiwało prawo wniesienia takiego wniosku. Skarżącemu nie przysługuje przymiot strony, która nie brała udziału w postępowaniu. Skarżący otrzymał bowiem decyzję dwukrotnie, raz w trybie art.150 Ordynacji podatkowej, drugi w dniu [...] r. Faktowi temu skarżący nie przeczy Sąd przyjął więc, że twierdzenie w tym zakresie organu odwoławczego odpowiada prawdzie. Zarzut skarżącego, że żona nie mogła złożyć wniosku ponieważ nie otrzymała decyzji objętej wnioskiem nie zasługuje na uwzględnienie albowiem nie ma ograniczenia czasowego do wniesienia wniosku w odniesieniu do daty wydania decyzji objętej wnioskiem o wznowienie. Prawo podmiotowe do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania z powodu przesłanki określonej w art.240 §1 pkt 4 w ocenie sądu nie przysługuje każdej stronie, ale tylko tej, która bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Z prawa tego strona może skorzystać w każdym czasie w terminie trzydziestu dni od dnia powzięcia wiadomości o istnieniu decyzji. Twierdzenie skarżącego, że także jemu przysługuje prawo wnioskowania o wznowienie postępowania w oparciu o przesłankę wynikającą z art.240 § 2 pkt.4 Ordynacji podatkowej w ocenie sądu nie zasługuje na uwzględnienie, z przyczyn wyżej opisanych. Dodatkowym potwierdzeniem takiego stanowiska sądu jest treść przepisu art.241 Ordynacji podatkowej, który formułuje zasadę, że wznowienie postępowania z powodów określonych w pkt 4§.1 art.240 może nastąpić tylko na wniosek strony. Przepis ten wyłącza możliwość działania organu w opisanej sytuacji z urzędu. Tylko wniosek strony, która nie brała udziału w postępowaniu może spowodować podjęcie działań przez organ zmierzających do wznowienia postępowania.

Organ odwoławczy utrzymując decyzję organu pierwszej instancji w głównej mierze oparł się na przepisie art.241 § 2 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym wniosek o wznowienie postępowania w przypadku gdy wnioskodawca powołuje się na przepis art.240 § 1 pkt.4 Ordynacji podatkowej tj. przypadku kiedy strona nie ze swej winy nie brała udziału w postępowaniu winien być złożony w terminie miesiąca od dnia powzięcia wiadomości o istnieniu decyzji. Przepis ten ma charakter przepisu bezwzględnie obowiązującego, co oznacza, że w przypadku gdy termin ten nie zostanie zachowany organ pozostawia wniosek bez rozpoznania. W literaturze i orzecznictwie przyjmuje się, że złożenie wniosku o wznowienie postępowania po upływie terminu stanowi przesłankę do wydania decyzji o odmowie wznowienia postępowania. Zajmując stanowisko odnośnie zarzutu skarżącego, że posiadał on tytuł do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, z uwagi na brak formalny nie poinformowania żony o toczącym się postępowaniu i wydaniu decyzji w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych za 1997 r. należy podzielić ocenę zawartą w odpowiedzi na skargę, że wniosek wypełniał dwie negatywne przesłanki wznowienia postępowania tj. podmiotową, albowiem skarżący nie był stroną, która bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu oraz wniosek został złożony po ustawowym miesięcznym terminie.

Należy przy tym zauważyć, że wystąpienie tylko jednej z negatywnych przesłanek nakłada na organ podatkowy obowiązek wydania decyzji o odmowie wznowienia postępowania. W sytuacji, gdy wniosek zastał złożony przez osobę nieuprawnioną, każda inna przesłanka nie ma istotnego znaczenia dla sprawy, albowiem brak przymiotu strony, która bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu stanowi samoistną przesłankę odmowy wznowienia postępowania. W przedmiotowej sprawie, z żądaniem wznowienia postępowania wystąpiła osoba, której nie przysługuje przymiot strony, która nie brała udziału w postępowaniu podatkowym bez własnej winy, a zatem organy podatkowe nie naruszyły obowiązującego prawa, wydając decyzję o odmowie wznowienia postępowania. Brak przymiotu strony wynikający z podstawy wznowienia postępowania jest oczywisty i wynika wprost z twierdzeń zawartych we wniosku- albowiem skarżący brał udział w postępowaniu- nie spełnił więc kryterium, które mogłoby skutecznie doprowadzić do wznowienia postępowania w przedmiotowej sprawie.

W opisanym stanie rzeczy mając na uwadze podniesione wyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi(Dz. U. Nr 153,poz.1270 ze zm.)