Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt I SA/Rz 63/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2017-03-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 21 ust. 2 pkt 3
journal: Dz.U. 2013 poz 173
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich - tekst jednolity.
article: par. 7 ust. 2
journal: Dz.U. 2009 nr 40 poz 329
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania  pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach  gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. NSA Jacek Surmacz Sędziowie WSA Grzegorz Panek WSA Kazimierz Włoch / spr./ Protokolant sekr. sąd. Aleksandra Baczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 marca 2017 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] września 2014 r. nr [...] w przedmiocie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania w przypadku śmierci rolnika 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...], 2) zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącej M. S. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

I SA/Rz 63/17

UZASADNIENIE

Za akt sprawy wynika, że w dniu 15 maja 2013r. do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] wpłynął wniosek J. S. o przyznanie pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. z 2009, nr 40, poz. 329 ze zm.) w którym zadeklarowane zostały działki rolne o łącznej powierzchni 1,26 ha. W dniu 29 lipca 2013 r. do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] zgłosiła się skarżąca - wdowa M. S. przedkładając skrócony odpis aktu zgonu męża J. S., który zmarł w dniu 24 lipca 2013r. Skarżąca została wówczas poinformowana przez pracowników Biura o warunkach jakie trzeba spełnić, aby przejąć płatności po zmarłym mężu. W tym samym dniu tj. 29 lipca 2013r. skarżąca złożyła w Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] wniosek o wpis do ewidencji producentów oraz wniosek o zarejestrowanie siedziby stada.

W dniu 5 czerwca 2014 r. do [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wpłynęła prośba M. S. o wypłacenie płatności obszarowej za 2013 rok po zmarłym mężu J. S., do którego wnioskodawczyni dołączyła kserokopię aktu zgonu męża, zaświadczenie lekarskie, kserokopię wniosku o stwierdzenie nabycia spadku z dnia 29 lipca 2013r., kserokopię wezwań sądu cywilnego, informację tego sądu o odwołaniu rozprawy oraz postanowienie Sądu Rejonowego w [...] z dnia 17 kwietnia 2014r. o stwierdzeniu nabycia spadku. Prośba ta wraz z dokumentami została przekazana zgodnie z właściwością do Kierownika Biura Powiatowego Agencji w [...].

W dniu 12 czerwca 2014r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] (dalej: Kierownik ARiMR w [...]) wezwał skarżącą do usunięcia braków formalnych stwierdzonych we wszczętym postępowaniu w sprawie przyjęcia płatności ONW na 2013r. przez złożenie stosownego wniosku o przyznanie płatności w przypadku śmierci rolnika. Taki wniosek skarżąca złożyła w dniu 14 czerwca 2014r.

Decyzją z dnia [...] lipca 2014r., nr [...], Kierownik ARiMR

w [...] odmówił przyznania przedmiotowej płatności uznając, że M. S. złożyła wniosek po terminie wynikającym z § 7 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego programem rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. z 2009, nr 40, poz. 329 – dalej: rozporządzenie z dnia 11 marca 2009r.).

Od powyższej decyzji M. S. wniosła odwołanie po rozpatrzeniu którego, Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Dyrektor ARiMR), decyzją z dnia [...] września 2014r., nr [...], utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Dyrektor ARiMR nie dopatrzył się w postępowaniu przed organem I instancji naruszenia przepisów prawa. Podkreślił, że termin siedmiu miesięcy na złożenie wniosku o wstąpienie do toczącego się postępowania w sprawie przyznania płatności, określony w § 7 ust. 2 rozporządzenia z dnia 11 marca 2009r., jest terminem prawa materialnego, który wiąże zarówno urząd, jak i stronę postępowania i nie podlega przywróceniu. Termin ten, jak wskazał, biegnie od dnia otwarcia spadku, czyli zgodnie z art. 924 Kodeksu cywilnego od chwili śmierci spadkodawcy. W niniejszej sprawie termin ten, dla M. S., żony zmarłego w dniu 24 lipca 2013r. J. S., minął w dniu 24 lutego 2014r. Złożenie przedmiotowego wniosku w dniu 13 czerwca 2014r. musiało, jak podkreślił organ odwoławczy, skutkować wydaniem decyzji o odmowie przyznania pomocy finansowej ONW.

Na powyższą decyzję M. S. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji

i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi II instancji oraz zasądzenia na jej rzecz kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi skarżąca zakwestionowała zasadność stanowiska organów administracji twierdząc, że podczas wizyty w dniu 29 lipca 2013r., przedkładając odpis aktu zgonu swojego męża, złożyła oświadczenie o kontynuacji zobowiązania z tytułu ONW. Takie oświadczenie wynikać miało z samego złożenia odpisu aktu zgonu, jak i dokonania takich formalności jak złożenie wniosku o wpis do ewidencji producentów oraz wniosku o zarejestrowanie siedziby stada.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor ARiMR podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wyrokiem z dnia 17 lutego 2015r., sygn. akt I SA/Rz. 63/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę M. S..

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd I instancji wskazał, że poza sporem

w sprawie pozostaje, że termin określony w § 7 ust 2 rozporządzenia z dnia 11 marca 2009r. do złożenia przez spadkobiercę zmarłego rolnika w opisanej tam sytuacji, wniosku o wstąpieniu do toczącego się postępowania w miejsce spadkobiercy jest terminem prawa materialnego, co wynika wprost z treści ust. 9 § 7 omawianego rozporządzenia. Tak oznaczony termin wyznacza cezurę czasu, po upływie której następuje wygaśnięcie praw lub obowiązków albo uzyskanie takich praw lub nałożenie obowiązków staje się niemożliwe. Zdaniem Sądu, nie budzi też wątpliwości, że skarżąca formalny wniosek złożyła w dniu 5 czerwca 2014r. Tymczasem postępowania administracyjne toczące się przed Agencją w zakresie instrumentów finansowych jak płatności bezpośrednie czy pomoce finansowe przyznawane w ramach wspierania rozwoju obszarów wiejskich charakteryzują się dużym stopniem formalizmu oraz pewną specyfiką uregulowań, które mają to postępowanie przyśpieszyć, nakładając więcej obowiązków na osoby, które się o takie wsparcie ubiegają. Przejawem takich uregulowań są przepisy zawarte w ustawie z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (t.j. z 2013 r. poz. 173 – dalej: ustawa o ONW) oraz w ustawie z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (t.j. Dz. U. z 2012r. poz. 1164 – dalej: ustawa o płatnościach bezpośrednich). W obu tych ustawach ustawodawca w zasadzie w analogiczny sposób uregulował zasady postępowania administracyjnego, to jest w sposób zasadniczo odmienny od reguł obowiązujących w postępowaniach opartych w całości na przepisach ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013r., poz. 267 ze zm. - dalej: k.p.a.

Sąd I instancji wyjaśnił również, że z mocy art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy o ONW i art. 3 ust. 2 pkt 2 ustawy o płatnościach bezpośrednich, organy Agencji nie są już zobowiązane do wyczerpującego zebrania materiału dowodowego, a jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego, co stanowi odejście od fundamentalnej zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 k.p.a. Z kolei dalsze przepisy, tj. odpowiednio art. 21 ust. 3 ustawy o ONW i art. 3 ust. 3 ustawy o płatnościach bezpośrednich, w sposób całkowicie odmienny od k.p.a. ustalają zasady rozkładu dowodu, nakładając na strony postępowania (lub inne uczestniczące w postępowaniu) obowiązek przedstawiania dowodów oraz dawania wyjaśnień co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą bez zatajania czegokolwiek, a ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne. W zakresie obowiązku informacyjnego organu, także na gruncie omawianych ustaw, obowiązują modyfikacje w stosunku do ogólnych reguł określonych w k.p.a. Pewnym modyfikacjom podlega także wyrażona w art.10 § 1 k.p.a. zasada czynnego udziału strony w postępowaniu, autonomicznie określając zakres obowiązku organów w tym zakresie do zgłoszonych żądań stron (art. 21 ust. 2 pkt 4 ustawy o ONW i art. 3 ust. 2 pkt 4 ustawy o płatnościach bezpośrednich). Specyfika postępowań administracyjnych toczących się przed organami Agencji w zakresie przyznania określonego wsparcia finansowego wymaga od stron tego postępowania i innych osób w nim uczestniczących, większej dbałości w prowadzeniu swoich spraw indywidualnych.

Zdaniem Sądu I instancji, nie sposób zgodzić się z twierdzeniami skarżącej, że czynność przedłożenia przez nią aktu zgonu swojego męża, rolnika, który złożył wniosek o przyznanie pomocy ONW, należy w sposób domniemany traktować jako złożenie wniosku o wstąpieniu do sprawy w sposób respektujący wymagania o których mowa rozporządzenia z dnia 11 marca 2009r., gdyż z akt sprawy nie wynika, aby skarżąca nie otrzymała stosownego pouczenia w zakresie warunków i wymagań wstąpienia do postępowania zainicjowanego przez jej zmarłego męża, w tym złożenia formalnego wniosku, czego zresztą w skardze się nie kwestionuje. Według Sądu I instancji, okoliczności sprawy wskazują, że skarżąca przystąpiła dopiero do działań mających być zwieńczonych złożeniem takiego wniosku na co wskazuje choćby okoliczność, że skarżąca jeszcze tego samego dnia złożyła wniosek do Sądu Rejonowego o stwierdzenie nabycia spadku, po zmarłym mężu, który odpowiednio poświadczony (§ 7 ust. 4 pkt 2 lit. b rozporządzenia z dnia 11 marca 2009r.) stanowiłby zadość obowiązkowemu załącznikowi wniosku o którym mowa. Po wtóre, złożenie odpisu aktu zgonu męża w dniu 29 lipca 2013r., bynajmniej nie stanowi wyłącznie o zamiarze o przystąpieniu do toczącego się już postepowania, ale pozwoliło także, jak podkreślił Sąd I instancji dokonać skarżącej także innych czynności związanych z ubieganiem się o płatności w kolejnych latach, a dotyczących wpisania do ewidencji gospodarstw rolnych czy rejestracji siedziby stada, w zakresie których złożyła formalne wnioski.

Sąd I instancji stwierdził, że w tych okolicznościach brak jest podstaw do przyjęcia, że skarżąca złożyła wniosek o przystąpieniu do toczącego się postępowania o przyznanie płatności ONW w trybie art. 63 § 1 k.p.a., co wymagałoby sporządzenia przez organ stosownego protokołu. Sprzeciwia się temu sformalizowany charakter składania wniosków i brak takiego żądania ze strony skarżącej. Zdaniem Sądu przyjąć należy, że skarżąca odłożyła kwestię złożenia wniosku do czasu uzyskania postanowienia o nabyciu spadku po zmarłym mężu, który to dokument, jest niezbędny do przyznania płatności w miejsce spadkodawcy (choć do skutecznego złożenia kompletnego wniosku wystarczające było już, dołączenie do wniosku potwierdzonej za zgodność kopii wniosku o stwierdzenie nabycia spadku albo zaświadczenia sądu o zarejestrowaniu sprawy o stwierdzenie nabycia spadku). Przyczyny dla których skarżąca nie uzyskała tych dokumentów w odpowiednim czasie, tj. jej zdaniem, opieszałość sądu cywilnego rozpoznającego sprawę o stwierdzenie nabycia spadku, czy też brak należytego zrozumienia pouczeń udzielonych przez organy Agencji, nie mają żadnego znaczenia dla oceny niniejszej sprawy, skoro upływ terminu materialnego definitywnie zamyka kwestię nabycia praw, bez względu na przyczynę jego niedochowania.

W konkluzji Sąd I instancji stwierdził, że skarżąca złożyła spóźniony wniosek na urzędowym formularzu zakreślając pozycje dotyczące płatności obszarowych, płatności do krów i owiec i płatności ONW za 2013r. — w przypadku śmierci rolnika wraz z prawomocnym postanowieniem sądu cywilnego o stwierdzeniu nabycia spadku.

Od powyższego wyroku M. S. wniosła skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej: NSA), który wyrokiem z dnia 10 listopada 2016r., sygn. akt II GSK 1037/15, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie.

Sąd II instancji uznał za uzasadnione zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia przez Sąd I instancji art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy o ONW w zakresie,

w jakim Sąd I instancji niewłaściwie ocenił ustalenia faktyczne organów przez przyjęcie, że skarżąca uchybiła terminowi określonemu w § 7 ust 2 rozporządzenia

z dnia 11 marca 2019r. Sąd II instancji wskazał, że organ I instancji co najmniej

w dniu 29 lipca 2013r. powziął wiadomość, że mąż skarżącej zmarł w dniu 24 lipca 2013r. Zachowanie się zatem skarżącej – jej obecność w tym dniu w organie Agencji, wpisanie jej do ewidencji producentów czy rejestracja siedziby stada, w zakresie których to działań złożyła formalne wnioski należało, jak zasadnie podnosi odczytać jako chęć wstąpienia w prawa zmarłego męża i kontynuowania zobowiązania aby uzyskać płatności za rok 2013, o które zmarły mąż się ubiegał, a nie jak przyjął Sąd

I instancji wyłącznie podjęcie innych czynności związanych z ubieganiem się

o płatności w kolejnych latach. NSA podkreślił, że Sąd I instancji nie zakwestionował faktu pouczenia skarżącej o wymogach ubiegania się o płatność po mężu niemniej wnioski jakie z tego faktu wysnuł nie znajdują oparcia w materiale dowodowym.

Z zachowania organu, który poinformował skarżącą o konieczności uzyskania postanowienia o nabyciu spadku nie wynika by wprowadził skarżącą do postępowania w sprawie przyznania płatności i nadał jakiekolwiek znaczenie prawne dokonanym przez nią w dniu 29 lipca 2013r. w biurze Agencji czynnościom. Nie przedstawił jej bowiem wniosku transferowego jak również nie odebrał oświadczenia o kontynuowaniu podjętego przez męża zobowiązania ONW, w sposób prawem przewidziany. Obowiązujący bowiem w stanie faktycznym sprawy § 7 ust 1 pkt 2 rozporządzenia z dnia 11 marca 2009r., (uchylony przez § 1 pkt 4 rozporządzenia z dnia 12 marca 2014 r., Dz.U. z 2014r. poz. 323, zmieniającego nin. rozporządzenie z dniem 15 marca 2014r.), zobowiązywał następcę do złożenia oświadczenia na formularzu udostępnionym przez Agencję, o kontynuowaniu działalności rolniczej do końca okresu objętego zobowiązaniem ONW, jak i zapłaty na rzecz Agencji równowartości kwoty płatności ONW, uzyskanej przez spadkodawcę, jaką ten byłby zobowiązany zwrócić gdyby zaniechał prowadzenia działalności rolniczej na tych działkach rolnych. Stanowisko natomiast, że dopiero po jej pouczeniu skarżąca przystąpiła do działań będących zwieńczeniem wniosku bowiem tego samego dnia złożyła wniosek o stwierdzenie nabycia spadku, jak i dalsze jej zachowanie świadczą - nie tyle o braku staranności i dbałości o własne sprawy rolniczki w sformalizowanej procedurze ubiegania się o pomoc, jak uznał Sąd I instancji, co o nieprawidłowej (nieprecyzyjnej) informacji organu o właściwej procedurze ubiegania się o przejęcie płatności oraz dokumentach do tego niezbędnych, skoro wystarczającym załącznikiem do wniosku była poświadczona kopia wniosku o stwierdzeniu nabycia spadku, nie zaś wyczekiwane przez nią (zgodnie z uzyskaną informacją) prawomocne postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku. Zdaniem NSA, o braku rzetelnej informacji organu świadczyć też może późniejsze zachowanie, przez złożenie przez nią w dniu 5 czerwca 2014r. wniosku o wypłacenie "dotacji rolnych za rok 2013" w formie dowolnie przez siebie sporządzonej, z dołączonym prawomocnym postanowieniem Sądu, które w jej przekonaniu, zgodnie z pouczeniem stanowiło uzupełnienie uprzednio, w jej mniemaniu prawidłowo złożonej deklaracji o przejęcie tych płatności, którego to zachowania znaczenie, akceptując stanowisko organów administracji, Sąd I instancji pominął.

Zdaniem Sądu II instancji, zgodzić się należy ze stanowiskiem przyjętym

w orzecznictwie sądowym, że na gruncie odpowiednich do art. 21 ust 2 pkt 3 ustawy o ONW uregulowań zawartych w art. 9 k.p.a, strona zwracając się do organu

o informację przyjmuje udzieloną informację za zgodną z prawdą, kierując się zasadą zaufania obywateli do organów państwa. Nawet jeżeli uznać, że organ pouczył stronę o jej prawach i obowiązkach będących przedmiotem postępowania, ale strona daje wyraz temu, że nie zrozumiała treści pouczenia, a dodatkowo niezrozumienie jest na jej niekorzyść, to z zasady wyrażonej w art. 3 ust. 2 pkt 3 ustawy o płatnościach bezpośrednich wynika obowiązek takiego pouczenia by nie było wątpliwości co do jego właściwego zrozumienia.

W ocenie NSA, Sąd I instancji błędnie zaakceptował stanowisko organów Agencji, które nie podjęły należytych działań celem wyjaśnienia rzeczywistej sytuacji w jakiej znalazła się skarżąca jako spadkobierczyni zmarłego wnioskodawcy, co oznacza wadliwe zaakceptowanie decyzji wydanej przez organ z naruszeniem art. 21 ust 2 pkt 3 ustawy o ONW. Powyższemu nie sprzeciwia się stanowisko organu z powołaniem się na orzecznictwo, według którego działanie spadkodawcy stanowi jednocześnie czynność prawa materialnego (wyrażenie woli uzyskania płatności) i czynność procesową - wstąpienie do postępowania administracyjnego celem jego kontynuacji. Istotę sporu w sprawie niniejszej stanowi nie tyle bowiem niezaprzeczalny fakt, że formalny wniosek skarżącej złożony został do Agencji po upływie przewidzianego prawem terminu, co że w okolicznościach faktycznych sprawy naruszenie przez organ przepisów postępowania w zakresie prawidłowego postępowania, w tym należytego i prawidłowego pouczenia strony o jej prawach i obowiązkach, będących przedmiotem postępowania, w sytuacji zachowania skarżącej wskazującego na wolę i zamiar kontynuowania zobowiązania ONW poprzez jednocześnie w przepisanym prawem terminie: poinformowanie organu o śmierci producenta ubiegającego się o płatności, złożenie jego aktu zgonu, dopełnienie formalności związanych z wpisem skarżącej do ewidencji producentów, zarejestrowaniem siedziby stada i wystąpieniem do sądu cywilnego o stwierdzenie praw do spadku po zmarłym mężu, niesłusznie uzasadniał przyjęcie, że skarżąca uchybiła terminowi określonemu w § 7 ust 2 rozporządzenia z dnia 11 marca 2009r. Nie ulega kwestii, że określony w przepisie § 7 ust 2 ww. rozporządzenia termin ma charakter materialny. Nie podlega on zatem przywróceniu, co wynika z ust. 9 § 7 tego rozporządzenia. Upływ tego terminu ma wpływ na sytuację materialnoprawną podmiotu, którego dotyczy, przez to, że powoduje wygaśnięcie lub ograniczenie jego praw lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.

Za niezasadny Sąd II instancji uznał natomiast zawarty w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 1 oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016r., poz.718 - dalej: P.p.s.a.), w zw. z art. 141 § 4 tej ustawy, stwierdzając, że przez zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. nie można skutecznie zwalczać, ani prawidłowości przyjętego za podstawę orzekania stanu faktycznego, ani stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa. Fakt, iż stanowisko zajęte przez Sąd I instancji jest odmienne od prezentowanego przez wnoszącego skargę kasacyjną nie oznacza bowiem, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wady konstrukcyjne i nie poddaje się kontroli kasacyjnej.

We wskazaniach dotyczących ponownego rozpoznania sprawy NSA nakazał przeprowadzenie postępowania eliminującego popełnione uchybienia i ponowne ustalenie czy istnieją przesłanki, uzasadniające przyznanie skarżącej, jako spadkobiercy po zmarłym mężu, wnioskowanych przez nią płatności na 2013r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Nie ulega wątpliwości, że określony w przepisie § 7 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania w sprawie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) objętych programem rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. z 2009r. nr 40, poz. 329) termin ma charakter materialny, wobec czego nie podlega on przywróceniu, co też wynika z § 7 ust. 9 powyższego rozporządzenia.

Upływ terminu określonego w tym przepisie, ma wpływ na sytuację materialno-prawną danego podmiotu, bowiem powoduje wygaśnięcie lub ograniczenie jego praw i obowiązków wynikających z przepisów prawa. W niniejszej sprawie bezsporny jest fakt, że Skarżąca formalny wniosek o wstąpienie o kontynuację do toczącego się postępowania, złożyła po upływie 7-mio miesięcznego terminu przewidzianego w § 7 ust. 2 wyżej cyt. rozporządzenia, liczonego począwszy od daty zgonu, natomiast do rozstrzygnięcia pozostanie, czy w okolicznościach sprawy, organy nie naruszyły przepisów postępowania w zakresie podmiotowego pouczenia strony o jej prawach i obowiązkach będących przedmiotem postępowania, w tym prawidłowej oceny zobowiązania skarżącej wskazującego na wolę i zamiar kontynuowania zobowiązania ONW.

Zgodnie z art. 190 P.p.s.a., sąd któremu sprawa została przekazana przez Naczelny Sąd Administracyjny, związany jest wykładnią prawa dokonaną przez tut. Sąd.

Zdaniem NSA, Sąd I instancji dokonał nienależytej kontroli legalności decyzji organów Agencji oraz zaniechał rozpoznania i dokonania oceny prawnej podniesionych przez skarżącą zarzutów.

NSA naprowadził, że zgodnie z art. 21 wyżej cyt. ustawy z dnia 7 marca 2007r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich (...) do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy K.p.a., chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Art. 21 ust. 2 pkt 3 powyższej ustawy stanowi, że organ udziela stronom na ich żądanie niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania.

Podobny zapis zawiera art. 3 ust. 2 pkt 3 wyżej cyt. ustawy o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego.

Nie zwalnia to organów do należytego i rzetelnego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na prawa i obowiązki stron.

NSA przesądził w niniejszej sprawie, że nie ulega kwestii, że organ I instancji co najmniej w dniu 29 lipca 2013 r. powziął wiadomość, że mąż skarżącej zmarł w dniu 24 lipca 2013r. Zachowanie się zatem skarżącej – jej obecność w tym dniu w organie Agencji, wpisanie jej do ewidencji producentów czy rejestracja siedziby stada, w zakresie których to działań złożyła formalne wnioski należało, jak zasadnie podnosi odczytać jako chęć wstąpienia w prawa zmarłego męża i kontynuowania zobowiązania aby uzyskać płatności za rok 2013, o które zmarły mąż się ubiegał, a nie jak przyjął Sąd I instancji wyłącznie podjęcie innych czynności związanych z ubieganiem się o płatności w kolejnych latach. Sąd I instancji nie zakwestionował faktu pouczenia skarżącej o wymogach ubiegania się o płatność po mężu niemniej wnioski jakie z tego faktu wysnuł nie znajdują oparcia w materiale dowodowym.

Z zachowania organu, który, czego nie kwestionuje skarżąca, poinformował ją o konieczności uzyskania postanowienia o nabyciu spadku nie wynika by wprowadził skarżącą do postępowania w sprawie przyznania płatności i nadał jakiekolwiek znaczenie prawne dokonanym przez nią w dniu 29 lipca 2013r. w biurze Agencji czynnościom. Nie przedstawił jej bowiem wniosku transferowego jak również nie odebrał oświadczenia o kontynuowaniu podjętego przez męża zobowiązania ONW, w sposób prawem przewidziany. Obowiązujący bowiem w stanie faktycznym sprawy § 7 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia ONW, (uchylony przez § 1 pkt 4 rozporządzenia z dnia 12 marca 2014 r. (Dz.U.2014.323) zmieniającego nin. rozporządzenie z dniem 15 marca 2014 r.), zobowiązywał następcę do złożenia oświadczenia na formularzu udostępnionym przez Agencję, o kontynuowaniu działalności rolniczej do końca okresu objętego zobowiązaniem ONW, jak i zapłaty na rzecz Agencji równowartości kwoty płatności ONW, uzyskanej przez spadkodawcę, jaką ten byłby zobowiązany zwrócić gdyby zaniechał prowadzenia działalności rolniczej na tych działkach rolnych. Stanowisko natomiast, że dopiero po jej pouczeniu skarżąca przystąpiła do działań będących zwieńczeniem wniosku bowiem tego samego dnia złożyła wniosek o stwierdzenie nabycia spadku, jak i dalsze jej zachowanie świadczą - nie tyle o braku staranności i dbałości o własne sprawy rolniczki w sformalizowanej procedurze ubiegania się o pomoc, jak uznał Sąd orzekający, co o nieprawidłowej (nieprecyzyjnej) informacji organu o właściwej procedurze ubiegania się o przejęcie płatności oraz dokumentach do tego niezbędnych, skoro wystarczającym załącznikiem do wniosku była poświadczona kopia wniosku o stwierdzeniu nabycia spadku, nie zaś wyczekiwane przez nią (zgodnie z uzyskaną informacją) prawomocne postanowienie Sądu o stwierdzeniu nabycia spadku.

O braku rzetelnej informacji organu świadczyć też może, późniejsze zachowanie, poprzez złożenie przez nią w dniu 5 czerwca 2014r. wniosku o wypłacenie " dotacji rolnych za rok 2013" w formie dowolnie przez siebie sporządzonej, z dołączonym prawomocnym postanowieniem Sądu, które w jej przekonaniu, zgodnie z pouczeniem stanowiło uzupełnienie uprzednio, w jej mniemaniu prawidłowo złożonej deklaracji o przejęcie tych płatności, którego to zachowania znaczenie, akceptując stanowisko organów administracji, Sąd I instancji pominął.

Zgodzić się należy z przyjętym w orzecznictwie sądowym stanowiskiem, że na gruncie odpowiednich do art. 21 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 7 marca 2007r. o wspieraniu(...) (PROW) uregulowań zawartych w art. 9 KPA, reprezentatywny jest pogląd, że strona zwracając się do organu o informację przyjmuje udzieloną informację za zgodną z prawdą, kierując się zasadą zaufania obywateli do organów państwa. W tym miejscu zgodzić się należy ze stanowiskiem wyrażonym w wyroku WSA w Kielcach z dnia 10 lipca 2014r. (sygn. akt II SA/Ke), że w sytuacji, nawet jeżeli uznać, że organ pouczył stronę o jej prawach i obowiązkach będących przedmiotem postępowania ale strona daje wyraz temu, że nie zrozumiała treści pouczenia, a dodatkowo niezrozumienie jest na jej niekorzyść, to z zasady wyrażonej w art. 3 ust. 2 pkt 3 ustawy o płatnościach bezpośrednich (art. 21 ust. 2 pkt 3 ustawy PROW) wynika obowiązek takiego pouczenia by nie było wątpliwości co do jego właściwego zrozumienia.

Zdaniem NSA Sąd I instancji błędnie zaakceptował stanowisko organów Agencji, które nie podjęły należytych działań celem wyjaśnienia rzeczywistej sytuacji w jakiej znalazła się skarżąca jako spadkobierczyni zmarłego wnioskodawcy, co oznacza wadliwe zaakceptowanie wydanej przez organ, z naruszeniem art. 21 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 7 marca 2007r. o wspieraniu (...) decyzji.

Powyższemu nie sprzeciwia się stanowisko organu z powołaniem się na orzecznictwo, wg którego działanie spadkodawcy stanowi jednocześnie czynność prawa materialnego (wyrażenie woli uzyskania płatności) i czynność procesową - wstąpienie do postępowania administracyjnego celem jego kontynuacji (wyrok NSA z 1 czerwca 2010 II GSK 617/09).

Reasumując mając na względzie powyższe wywody i wykładnię prawa dokonaną przez NSA, należało przyjąć, że organy dokonały błędnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, gdyż w sytuacji niewłaściwego pouczenia skarżącej o jej prawach i obwiązkach odnośnie zachowań jej już w dniu 29 lipca 2013r. należało ocenić jako wolę wstąpienia w prawa zmarłego i kontynuowania zobowiązania, aby uzyskać płatności za 2013r., o które ubiegał się jej mąż.

Zważywszy na powyższe ponieważ organy naruszyły prawo procesowe, zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji podlegały uchyleniu w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. przy zastosowaniu art. 135 tej ustawy.

W oparciu o art. 200 P.p.s.a. zasądzono od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz Skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego.