Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 270/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2007-09-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6205 Nadzór sanitarny
Hasła tematyczne: Ochrona zdrowia
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy: article: art. 1 ust. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 23 poz 295
law: Ustawa z dnia 31 stycznia 1959 r. o cmentarzach i chowaniu zmarłych.- tekst jednolity
article: art.105 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 134 par. 2, art. 210
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka, Sędziowie Sędzia WSA Alina Dominiak, Sędzia NSA Anna Orłowska (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Kinga Czernis, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 września 2007 r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wstrzymywania dokonywania pochówków uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] nr [...].


UZASADNIENIE

Decyzją nr [...] z dnia [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny na podstawie art. 138 § 1 pkt. 2 k.p.a. i art. 27 ust. 1 oraz art. 37 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2006 r., Nr 122, poz. 851 ze zm.) po rozpatrzeniu odwołania "A" od decyzji Państwowego Inspektora Sanitarnego, nakazującej wstrzymać dokonywanie pochówków na terenie działek Nr [...] w miejscowości B., w terminie natychmiastowym, uchylił decyzję organu I instancji i umorzył postępowanie.

W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, iż zaskarżona odwołaniem decyzja organu I instancji podjęta została po ponownym rozpoznaniu sprawy, albowiem wcześniejsza decyzja Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego ( z dnia [...]), uchylona została przez organ odwoławczy, a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia.

W trakcie postępowania wszczętego po interwencji A.M., organ I instancji przeprowadził dwukrotnie – w dniach 8.09.2006 roku i 31.10.2007 roku wizję lokalną terenu (nazwaną również przez organ – kontrolą sanitarną).

Organ I instancji dwukrotnie nakazał niezwłocznie zaprzestać dokonywania pochówków na wskazanych wyżej działkach, nadając decyzji rygor natychmiastowej wykonalności ze względu na ochronę zdrowia i życia ludzkiego.

Organ odwoławczy ustalił na podstawie akt sprawy, co następuje:

zabudowania parafialne i budynek zamieszkiwany obecnie przez A.M. istniały w obecnej lokalizacji przed wejściem w życie ustawy z dnia 31 stycznia 1959 roku o cmentarzach i chowaniu zmarłych (Dz. U. Nr 23 z 2000 r., poz. 295 ze zm.) i Rozporządzenia Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia 25.08.1959 r. w sprawie określenia, jakie tereny pod względem sanitarnym są odpowiednie na cmentarze (Dz. U. Nr 52, poz. 315).

Budynkowi, w którym zamieszkuje m.inn. A.M., pomimo usytuowania przy granicy z cmentarzem, zmieniono sposób użytkowania – ze szkoły katolickiej, na budynek mieszkalny.

Działki, na których znajdują się zabudowania parafialne i na których dokonywano pochówków, o nr [...] są własnością "A", zostały one wpisane do rejestru zabytków pod numerem [...] jako ruiny kościoła wraz z otaczającym cmentarzem. Świadczą o tym: decyzja Nr [...] Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia [...]. i decyzja Wojewódzkiego Konserwatora zabytków Nr [...] z dnia [...].

W miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego działki nr [...] są wpisane jako zieleń historycznych cmentarzy i parków, zespołów folwarcznych. Plan co prawda utracił ważność z dniem 1.01.2003 roku, jednakże w najbliższym czasie nie jest przewidywana zmiana funkcji, ani nie przewiduje się zmiany przeznaczenia działek na inne cele, niż określone w planie zagospodarowania przestrzennego terenu i studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego, jak wynika z zaświadczenia Urzędu Gminy z dnia [...].

Z akt sprawy nie wynika, aby cmentarz rozszerzono lub by uległ on likwidacji.

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny nie wyrażał wcześniej sprzeciwu odnośnie korzystania z cmentarza. Możliwość taką przewidują przepisy Rozporządzenia Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia 25.08.1059r w sprawie określenia, jakie tereny pod względem sanitarnym są odpowiedni na cmentarze

(publ. jw.),

W czasie kontroli sanitarnej przeprowadzonej w dniu 3 tycznia 2007 roku PPIS ustalił, że pochówki dokonywane były ( ostatnio w dniu 13 października 2006 roku) na działce cmentarza, jakkolwiek – przy granicy z posesją zabudowaną budynkiem mieszkalnym o zmienionym sposobie użytkowania. Organ I instancji, poza stwierdzeniem faktu usytuowania budynku mieszkalnego na granicy z cmentarzem, nie wskazał istnienia nieprawidłowości sanitarnych, ani też nie przedstawił odpowiedniego uzasadnienia faktycznego i prawnego uzasadniającego stwierdzenie zagrożenie dla zdrowia i życia ludzi, co dawałoby podstawy do podjęcia decyzji o treści, jakie organ ten podjął. Bez powiązania konkretnego źródła występowania czynnika etiologicznego, dróg jego przenoszenia i osób wrażliwych oraz szeregu innych, konkretnych okoliczności epidemiologicznych nie ma podstaw do stwierdzenia istnienia zagrożeń sanitarnych i zdrowotnych. Jeśli byłyby, dotyczyłoby to w szczególności osób związanych z postępowaniem ze zwłokami osób zmarłych na choroby zakaźne. Ten sposób postępowania regulują odrębne przepisy. Z akt sprawy nie wynika również, aby istniały powody do uznania, że nastąpił wzrost ryzyka zagrożenia dla zdrowia chorobami wodopochodnymi. Centralny Wodociąg zaopatrujący w wodę budynki w tym rejonie jest objęty przez PIS stałym nadzorem sanitarnym nad jakością wody. Wyniki badania próbek wody, pobranych w dniu 27.02.2007 roku przez uprawnione laboratorium nie dają podstaw do stwierdzenia zagrożenia dla zdrowia i życia.

Przytoczone przez organ I instancji awaryjne okoliczności takie jak powódź, intensywne opady, czy awarie urządzeń odwadniających, nie dotyczą sytuacji aktualnie istniejących i nie ma pewności, że wystąpią, zatem nie było podstaw do nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Zdaniem organu odwoławczego, organ I instancji nie znalazł dowodów dających podstawę do stwierdzenia zagrożenia dla zdrowia i życia ludzi pomimo ponownie prowadzonego postępowania. Jedyną nieprawidłowością jest zbyt bliska lokalizacja budynku zamieszkiwanego przez A. M. od cmentarza.

Kwestie podnoszone odwołaniu przez "A", to znaczy sprawa zmiany funkcji budynku przez ówczesne władze oświatowe nie jest sprawą, którą winny zajmować się organy sanitarne, albowiem jest to kwestia sporów sąsiedzkich na tle korzystania z nieruchomości, czym zajmują się sądy powszechne.

W tych okolicznościach organ odwoławczy uchylił decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego i umorzył postępowanie.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku pełnomocnik A. M. zarzucił zaskarżonej decyzji błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia, polegający na założeniu, że:

- powierzchnia grzebalna utrzymywana bez poniżej wskazanych wymogów prawnych jest cmentarzem nie stwarzającym zagrożenia sanitarnego dla A. M. oraz osób przebywających i zamieszkujących na jej posesji oraz w sąsiedztwie, podczas, gdy zagrożenie takie w rzeczywistości istnieje;

- bezpodstawnym ustaleniu, że w wyniku dokonywanych pochówków w roku 2006 nie rozszerzono powierzchni wykorzystywanej do grzebania zmarłych oraz

- pominięciu faktu, że pochówki na przedmiotowym terenie nie są dokonywane nieprzerwanie, podczas, gdy rozpoczęto ich dokonywania w lipcu 2004 roku.

Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego, a w szczególności przepisów art. 1 ust. 3 ustawy o cmentarzach i chowaniu zmarłych z dnia 31 stycznia 1959 r ( publ. jw.), § 3 ust. 1; § 2 ust. 3; § 7 ust. 2; § 15; § 21 w zw. z § 1 ust.2 rozporządzenia Ministrów Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska oraz Zdrowia i Opieki Społecznej w sprawie urządzania cmentarzy, prowadzenia ksiąg cmentarnych oraz chowania zmarłych z dnia 20 października 1972 roku ( Dz. U. Nr 47 poz. 299), albowiem uznano, że na cmentarzu możliwe jest chowanie zmarłych bez uzyskania zgody właściwych władz kościelnych lub gminnych na założenie i rozszerzenie cmentarza,

- brak ujęcia działek nr [...] w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego lub studium uwarunkowań jako cmentarz, i brak zgody Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego ,

- brak planu zagospodarowania przestrzennego terenu zatwierdzonego przez organ nadzoru budowlanego,

- brak ogrodzenia nie niższego niż 1,5 m wykonanego z trwałego materiału,

- nie jest prowadzona księga cmentarna,

- brak badania, czy odległość pomiędzy poziomem wód gruntowych, a dnem grobu, nie jest mniejsza niż 0,5 m,

- nie dokonywano ustaleń przyczyn zgonu chowanych zmarłych, a w szczególności, nie ustalano, czy nie zmarli oni na choroby zakaźne,

- nie ustalono stosunków wodnych, w tym wysokości poziomu wód gruntowych ich spadku oraz zmienności, jak również kierunku spływu wód deszczowych na przedmiotowym terenie,

- odległość od domu skarżącej do najbliższych grobów wynosi około 1 m.

Wymienione wady decyzji świadczą, że narusza ona przepisy § 2 i § 3 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia 25 sierpnia 1959 roku w sprawie określenia, jakie tereny pod względem sanitarnym są odpowiednie na cmentarze ( Dz. U. Nr 52, poz. 315).

Nadto w skardze zarzucono, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów i zasad postępowania administracyjnego, a w szczególności – art. 7 kpa tj. nie respektowanie zasady prawdy obiektywnej poprzez zaniechanie przeprowadzenia stosownych dowodów i dokonania ustaleń dotyczących rzeczywistego stanu terenu, czy jest to istniejący i czynny cmentarz, czy nie uległ on likwidacji albo poszerzeniu, czy dokonywane pochówki istotnie nie stwarzały zagrożenia epidemiologicznego dla zdrowia i życia ludzi,

- art. 80 kpa w zw. z art. 7 kpa poprzez przyjęcie bez przeprowadzenia dowodów, że powierzchnia przedmiotowych działek jest nieprzerwanie wykorzystywana jako cmentarz, podczas, gdy pochówków dokonywano od lipca 2004 roku.

Wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji, wstrzymanie jej wykonania, zwolnienie A. M. od opłat sądowych i ponoszenia wydatków poprzez przyznanie skarżącej prawa pomocy w tym zakresie.

W uzasadnieniu zarzutów i wniosków skargi poniesiono, m. inn., że skarżąca A. M. jest współwłaścicielką nieruchomości zabudowanej budynkiem mieszkalnym w miejscowości B., a składającej się z działki nr [...]. Nieruchomość graniczy bezpośrednio od strony zachodniej z działkami o nr [...], na których posadowione są ruiny kościoła, a ta nieruchomość należy do "A". Od kilkudziesięciu miesięcy na nieruchomości dokonywane są pochówki zmarłych, przy czym groby lokalizowane są w odległości niespełna 1 m od ściany budynku, w którym zamieszkuje skarżąca.

Taki stan rzeczy stanowi – zdaniem strony skarżącej – zagrożenie sanitarne nie tylko dla skarżącej, ale również dla mieszkańców miejscowości B., gdyż pochówki dokonywane są bez zachowania wskazywanych w skardze przepisów prawa, a dokonujący pochówków nie badają przyczyn zgonu osób zmarłych.

Zdaniem strony skarżącej za dowolne uznać należy ustalenia organu II instancji odnośnie przeznaczenia działek nr [...] w planie zagospodarowania przestrzennego oraz w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego na cele cmentarne oraz i to, że na terenie tym dokonywane były od lat pięćdziesiątych XX wieku pochówki zmarłych.

Zdaniem stron skarżących ustalenia dokonane w tym zakresie przez organ II instancji są dowolne i nie znajdują oparcia w materiale dowodowym sprawy.

Niezależnie od dowolności ustaleń organu w zakresie przeznaczenia terenu , nie ma to wpływu na dopuszczalność chowania zmarłych na cmentarzu, bowiem niezależnie od wcześniejszej funkcji tego terenu, aktualnie dokonywane pochówki wskazują, że doszło do powiększenia powierzchni grzebalnej, co stoi w sprzeczności z wymienionymi wyżej przepisami prawa.

Zdaniem strony skarżącej organ I instancji prawidłowo ustalił zagrożenie epidemiologiczne na przedmiotowej nieruchomości, a gdyby organ II instancji powziął co do tego wątpliwości, winien dążyć do ich wyjaśnienia, wskazując z urzędu dowody, zmierzające do wykluczenia takiej ewentualności. Skarżąca nie akceptuje założenia organu II instancji, że zjawiska takie jak powódź, intensywne opady czy awaria urządzeń są zjawiskami, które mogą się nie zdarzyć, a wówczas nie ma pewności, czy nie nastąpi zagrożenie epidemiologiczne. Jest to wielce prawdopodobne, szczególnie w związku z argumentacją organu I instancji o charakterze miejscowych gleb i depresji terenu. Organ II instancji nie wziął również pod uwagę bliskiej odległości między grobami, a domem skarżącej oraz i tego, że skarżąca w związku z pochówkami narażona jest na bezpośredni kontakt z żałobnikami, a, podobnie jak palące się znicze, utrudnia to korzystanie z nieruchomości skarżącej.

Dlatego jedynym słusznym rozstrzygnięciem organu II instancji jest utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, co czyni skargę w pełni uzasadnioną.

Po odmowie przyznania skarżącej prawa pomocy postanowieniem WSA w Gdańsku z dnia 4 lipca 2007 roku nie wnoszono o zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, odniósł się do podniesionych zarzutów i ponowił argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W dniu 27 czerwca 2007 roku skarżąca uzupełniła skargę własnoręcznie napisanym pismem procesowym, w którym dodatkowo podniosła, co następuje:

skarżąca nie zgadza się ze stwierdzeniem zawartym w decyzji organu II instancji, że jedyną nieprawidłowością w sprawie jest zbyt bliska odległość budynku mieszkalnego od cmentarza.

Zdaniem skarżącej służby sanitarne są gwarantem bezpieczeństwa życia ludzkiego, a skarżąca kwestionowała jedynie prawo do sytuowania grobów w odległości 1 m od domu skarżącej.

W budynku tym, w którym wcześniej była szkoła powszechna, skarżąca pracuje i mieszka od 1963 roku. W 1995 roku skarżąca wykupiła w nim mieszkanie od gminy, jako właścicielki mienia komunalnego.

Okna mieszkania skarżącej wychodzą na cmentarz, skarżącej nigdy to nie przeszkadzało i nie skarżyła się na lokalizację. Uprzedni księża chowali ludzi w odpowiedniej odległości od domu /.../. Obecny proboszcz zaczął pochówki w odległości ok. 1 m od murów i okien mieszkania skarżącej. I jest to problem, z którym skarżąca wystąpiła do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego, bowiem nie mogła dojść do porozumienia z aktualnym proboszczem.

Sprawa ta jest, bez względu na wszystko bardzo delikatna /.../. Powiatowy Inspektor Sanitarny po kilku kontrolach cmentarza i sprawdzeniu dokumentacji stwierdził istotne naruszenie przepisów sanitarnych i orzekł o wstrzymaniu pochówków na cmentarzu w B.. Natomiast Wojewódzki Inspektor Sanitarny nie dopatrzył się istotnych zagrożeń /.../.Skarżąca nie zgadza się ze stwierdzeniem, że dane ze sprawy nie zostały odniesione do konkretnej sytuacji będącej przedmiotem postępowania. Nie zgadza się również ze stwierdzeniem, że groby można stawiać wszędzie, jeżeli jest to zgodne z przepisami ustawy o cmentarzach i chowaniu zmarłych. Skarżąca nie zgadza się z twierdzeniem, że obecnie nie ma "innych sytuacji pogodowych", a szczególnie na Ż.

Decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego skarżąca uważa za niesprawiedliwą i stronniczą. Sytuacja, w jakiej przyszło skarżącej żyć, ma ogromny (negatywny) wpływ na stan zdrowia skarżącej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Postępowanie przed sądami administracyjnymi prowadzone jest na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

W myśl zaś art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.

Skarga została uwzględniona, aczkolwiek z innych przyczyn, niż wskazywano w jej treści, na co zezwala art. 134 § 1 cyt. ustawy stanowiący, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołana podstawą prawną.

Zgodnie z § 2 przytaczanego przepisu Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.

Wbrew zarzutom podniesionym w pierwszej części skargi, Sąd uznał, że zasadnicze dla sprawy elementy stanu faktycznego zostały prawidłowo ustalone i rozważone prze organ II instancji. W szczególności z dokumentów zgromadzonych w aktach wynika, że działki o nr [...] w B. są własnością "A.", a według zapisów w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, do którego nawiązuje studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego, wpisane zostały jako zieleń historycznych cmentarzy i parków, zespołów folwarcznych i nie przewiduje się zmiany ich funkcji. Wynika to z zaświadczenia Urzędu Gminy. Nieruchomość wpisana jest do rejestru zabytków jako ruiny cmentarza wraz z otaczającym cmentarzem

Zatem zarzuty skargi odnośnie nie ustalenia stanu prawnego i przeznaczenia działek, na których usytuowany jest, od XIV wieku, cmentarz, są bezpodstawne.

W aktach sprawy brak wiadomości, by cmentarz rozszerzano lub by organ I instancji kiedykolwiek wyrażał sprzeciw odnośnie korzystania z cmentarza, a informacja, że na cmentarzu dokonywano pochówków również za czasów "uprzednich księży", pochodzi od samej skarżącej. W aktach brak również informacji, by cmentarz został zamknięty co świadczy o kontynuowaniu korzystania z cmentarza.

Oznacza to, że zarzuty skargi o naruszeniu przepisów ustawy z dnia 31 stycznia 1959 roku o cmentarzu i chowaniu zmarłych i przepisów wykonawczych do ustawy, tj. Rozporządzenia Ministrów Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska oraz Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 20 października 1972 roku w sprawie urządzania cmentarzy, prowadzenia ksiąg cmentarnych oraz chowania zmarłych i Rozporządzenia Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia 25 sierpnia 1959 roku w sprawie określenia, jakie tereny pod względem sanitarnym są odpowiednie na cmentarze nie są uzasadnione.

Wymienione wyżej przepisy, a w szczególności obu rozporządzeń, stosuje się do cmentarzy już istniejących, w ograniczonym, wskazywanym w przepisach, zakresie ( § 7 Rozporządzenia Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia 25 sierpnia 1959 roku , § 32 Rozporządzenia Ministrów Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska oraz Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 20 października 1972 roku i art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 31 stycznia 1959 roku). Dodatkowo podkreślić należy, że przedmiotem sprawy, co wynika z wniosku i oświadczeń A. M. złożonych w toku postępowania, nie jest funkcjonowanie czy usytuowanie cmentarza w B.

W tym miejscu można wskazać, że przepisy Rozporządzenia Ministrów Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska oraz Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 20 października 1972 roku w sprawie urządzania cmentarzy, prowadzenia ksiąg cmentarnych oraz chowania zmarłych w § 4 ust. 3 przewidują usytuowanie na większych cmentarzach budynków administracyjno-mieszkalnych, co może wyjaśniać możliwość wcześniejszego funkcjonowania szkoły powszechnej w budynku obecnie zamieszkałym przez skarżącą.

A.M., jak wynika z wniosku skarżącej z dnia 7 września 2006 roku, zwróciła się do organów sanitarnych "o interwencję w jak najszybszym czasie w sprawie odbywających się pochówków na cmentarzu parafialnym w B". Skarżąca nie wskazała, o jaką interwencję wnosi, ale z akt wynika, że domagała się sytuowania nowych grobów w dalszej odległości od ściany budynku, nie zaś – zamknięcia cmentarza lub zakazu dokonywania pochówków.

Wydając rozstrzygnięcie w sprawie na wniosek A. M. organ I instancji przeoczył, że w stanie faktycznym sprawy powoływany jako podstawa prawna rozstrzygnięcia przepis art. 1 ust. 3 ustawy z dnia 31 stycznia o cmentarzach i chowaniu zmarłych w ogóle nie znajdował zastosowania, gdyż – jak wyżej wskazano władze kościelne ani nie zakładały ani nie rozszerzały cmentarza wyznaniowego (istnieje on od XIV wieku).

Natomiast art. 27 ustawy z dnia 14 marca 1985 roku o Państwowej Inspekcji Sanitarnej przewiduje różne sytuacje faktyczne, w zależności od których inne są możliwości działania organów sanitarnych.

I tak w ust. 1 art. 27 powiedziano, że w razie stwierdzenia naruszenia wymagań higienicznych i zdrowotnych, państwowy inspektor sanitarny nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie w ustalonym terminie stwierdzonych uchybień.

Zatem – najpierw nastąpić musi stwierdzenie naruszeń wymagań sanitarnych ( ustalonych w postaci przepisów, norm itp.), a następnie – organ może nałożyć na kontrolowany podmiot obowiązek usunięcia, w ustalonym terminie, stwierdzonych uchybień.

Podczas kontroli sanitarnej w dniu 8.09.2006 roku organ I instancji stwierdził, że na cmentarzu brakuje punktu poboru wody i wspólnego śmietnika.

Dążąc do usunięcia stwierdzonych uchybień w oparciu o ust. 1 omawianego art. 27 ustawy, organ musiałby wskazać, z czego wynika obowiązek utrzymywania na konkretnym cmentarzu w B. dostępu do wody i śmietnika i – ewentualnie nakazać decyzją usytuowanie tych urządzeń w zakreślonym terminie.

Zarzucając zarządcy cmentarza, że aktualne sytuowanie grobów następuje w zbyt bliskiej odległości od granicy działki, organ I instancji musiałby znaleźć podstawę prawną swego działania w tym zakresie, zbadać, czy w istniejącej sytuacji prawnej cmentarza w B. do sytuowania na nim grobów ma zastosowanie obowiązujący przepis, regulujący to sytuowanie, a następnie – nakazać w zakreślonym terminie usunięcie stwierdzonych uchybień. Natomiast, jak stanowi ust. 2 cyt. art. 27, dopiero jeżeli naruszenie wymagań, o których mowa w ust. 1, spowodowało bezpośrednie zagrożenie życia lub zdrowia ludzi, państwowy inspektor sanitarny nakazuje /.../ zamknięcie obiektu użyteczności publicznej /.../ lub zaprzestanie innych działań, a decyzje w tych sprawach podlegają natychmiastowemu wykonaniu.

W aktualnym stanie sprawy organ I instancji nie przytoczył prawnych podstaw swego działania. Przytoczony w uzasadnieniu do decyzji tego organu przepis § 3 Rozporządzenia Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia 25 sierpnia 1959 r. odnosi się do sytuowania cmentarzy a nie – pochówków, względem zabudowań mieszkalnych, a więc - nie znajduje zastosowania w tej sprawie, po pierwsze dlatego, że nie tyczy ona usytuowania cmentarza, a po wtóre dlatego, że wyklucza to przepis § 7 tego Rozporządzenia, o czym była wyżej mowa.

Sąd podziela pogląd organu II instancji, że Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny nie stwierdził w tym omawianym przypadku bezpośredniego zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi, a jedynie – potencjalną możliwość jego zaistnienia (szczególnie – w sytuacjach awaryjnych), co jednak nie stanowi podstawy do wydania decyzji o treści jak w sprawie niniejszej.

Z omówionych względów uchylona została, jako wadliwa, bo naruszająca przepisy prawa materialnego, decyzja organu I instancji.

Są podziela również stanowisko organu odwoławczego, że spory na tle korzystania z sąsiadujących nieruchomości nie są objęte kompetencjami organu administracji, w tym – organu sanitarnego. Podnoszone zatem w skardze zarzuty, że żałobnicy i znicze utrudniają skarżącej zamieszkiwanie kierowane są pod niewłaściwy adres. Takie spory rozpatrują sady powszechne.

Sąd nie podzielił jednak poglądu organu odwoławczego, że w stanie sprawy istniały przesłanki do umorzenia postępowania.

Prawną podstawą działania organu odwoławczego, był, jak wynika z osnowy decyzji, art. 138 § 1 pkt. 2 kpa. Przepis ten stanowi, że organ odwoławczy wydaje decyzję, w której uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy bądź uchylając tę decyzję – umarza postępowanie pierwszej instancji.

Umorzenie postępowania administracyjnego, czy to przed I czy II instancją, nastąpić może w przypadkach ściśle określonych przepisami kpa. W niniejszej sprawie organ odwoławczy miał prawdopodobnie na myśli umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego, chociaż konkretnie w decyzji nie wskazano, z jakich przyczyn umorzenie następuje. Jednak bezprzedmiotowość postępowania występuje jedynie w sytuacjach, o jakich mowa w art. 105 § 1 kpa. W stanie sprawy pogląd o bezprzedmiotowości postępowania jest, na obecnym etapie, nieuzasadniony.

Skarżąca domagała się przecież od organu I instancji interwencji i mimo, iż nie wskazywała, o jaką interwencję chodzi, zainteresowana jest podjęciem merytorycznego rozstrzygnięcia o jej wniosku. Ponadto organ I instancji stwierdził w trakcie kontroli sanitarnej że na cmentarzu w B. brakuje śmietnika i dostępu do bieżącej wody, kwalifikując to jako naruszenie wymagań sanitarnych i zdrowotnych.

Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organ ten będzie zobligowany do rozważenia, kierując się również wytycznymi Sądu, czy istotnie te uwagi można odnieść do cmentarza w B. i zająć stanowisko w tej kwestii.

Dlatego tez Sąd w składzie orzekającym, a to z uwagi na treść przepisów art. 138 § 1 pkt. 2 w zw. z art. 105 § 1 kpa i – stan sprawy, nie podzielił poglądu organu II instancji, że postępowanie w sprawie należało umorzyć.

Pozostaje do omówienia kwestia, czy uchylenie również decyzji organu I instancji w spawie niniejszej nie pozostaje w kolizji z normą wynikającą z przytoczonego wyżej art. 134 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

W literaturze o orzecznictwie NSA wskazuje się, że "ustalenie treści zakazu reformationis In peius w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest złożone /.../, a ustalenie w konkretnym przypadku, co dla strony jest więcej lub mniej korzystne może być wykluczone" (cyt. za komentarzem do prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi B. Dauter i In., str.320 i n., cyt. tam literatura i orzeczenia).

W sprawie niniejszej skład orzekający Sądu uznał, że skoro w obrocie prawnym pozostaje decyzja organu II instancji z dnia [...] wskazująca właściwy kierunek postępowania, w wyniku czego sprawa z wniosku A. M. wróci bezpośrednio do organu I instancji, który w myśl wskazówek organu odwoławczego i Sądu uzupełni postępowanie, to orzeczenie, jak w sentencji wyroku, nie narusza zakazu z cyt. art. 134 § 2 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Sąd zwraca również uwagę na fakt, że treść żądania A. M. nie zmierzała do uzyskania zakazu dokonywania pochówków na cmentarzu w B.

Rozstrzygając ponownie sprawę z wniosku A. M. organ I instancji rozważy również i to, że historia cywilizacji uczy, iż prawo do pochowania ciała zmarłego w danym miejscu jest co najmniej równoważne prawu do zamieszkiwania w wybranym domu.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( publ. jw.), uchylił decyzje organów obu instancji. Sąd nie orzekał o kosztach postępowania wobec braku wniosku przewidzianego w art. 210 cyt. ustawy. Z uwagi na treść decyzji zaskarżonej (umorzenie postępowania) zbędne było orzekania o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu ( art. 152 omawianej ustawy).