Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 1236/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-08-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 71 ust 1 i 2 pkt 1, 75 ust 1 pkt 4, 80 ust 1, 82, 85 ust 1 i 2 pkt 1 ust 3
journal: Dz.U. 2008 nr 199 poz 1227
law: Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko

SENTENCJA

Dnia 23 sierpnia 2018 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Roman Ciąglewicz (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Leszek Kiermaszek sędzia del. WSA Jolanta Górska Protokolant: starszy asystent sędziego Ewa Dubiel po rozpoznaniu w dniu 23 sierpnia 2018 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. L. i L. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 22 listopada 2017 r. sygn. akt II SA/Po 527/17 w sprawie ze skargi M. L. i L. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu z dnia [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 22 listopada 2017 r., sygn. akt II SA/Po 527/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę M. L. i L. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu z dnia [...] września 2015 r., nr [...], w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań.

Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Wnioskiem z dnia 2 czerwca 2009 r. M. Sz. i M. Sz. wystąpili do Wójta Gminy Cz. o ustalenie środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia polegającego na budowie chlewni tuczników na około 1F0 sztuk na rusztach żelbetowych, zbiornika na gnojowicę pod budynkiem oraz dwóch silosów paszowych. We wniosku wskazano, że jest to przedsięwzięcie, które zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 43 z dnia 9 listopada 2004 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko (Dz. U. Nr 2A, poz. 2A3) kwalifikuje się jako przedsięwzięcie mogące znacząco oddziaływać na środowisko, dla którego sporządzenie raportu o oddziaływaniu na środowisko jest wymagane.

Decyzją z dnia [...] maja 2011 r., Wójt Gminy Cz. ustalił środowiskowe uwarunkowania dla realizacji przedsięwzięcia polegającego na budowie chlewni tuczników na około 1F0 szt. na rusztach żelbetowych, zbiornika na gnojowicę pod budynkiem oraz dwa silosy paszowe, to jest 224 DJP (łączna obsada w gospodarstwie wynosić będzie 2000 szt., to jest 280 DJP). Organ wskazał, że brał pod uwagę wyniki uzgodnień i opinii, raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, uzupełnienia wniesione do raportu oraz wyniki postępowania z udziałem społeczeństwa.

W podstawie prawnej decyzji powołano między innymi art. 71 ust. 1 i ust. 2 pkt 1, art. 75 ust. 1 pkt 4, art. 80 ust. 1, art. 82 oraz art. 85 ust. 1, ust. 2 pkt 1, ust. 3 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. Nr 199, poz. 1227 ze zm., dalej: u.u.i.ś.).

Odwołanie od wyżej opisanej decyzji Wójta Gminy Cz. wnieśli M. L. oraz L. G.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r., [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kaliszu utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji, podzielając ustalenia i argumentację Wójta Gminy Cz.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, wyrokiem z dnia 3 lipca 2012 r., sygn. akt II SA/Po 1025/11, uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu z dnia [...] sierpnia 2011 r.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kaliszu decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r. orzekło o: (1) uchyleniu pkt II.9 decyzji z dnia [...] maja 2011 r. i w to miejsce orzekło: "Zawrzeć umowy na odbiór gnojowicy z innymi rolnikami na udostępnienie do nawożenia 90 ha gruntów; gnojowicę wywozić na pola przy użyciu wozów asenizacyjnych posiadających aplikatory doglebowe celem ograniczenia emisji amoniaku i odorów do środowiska"; (2) uchyleniu pkt II.19 decyzji z dnia [...] maja 2011 r. i w to miejsce orzekło: "W projektowanym obiekcie zamontować 24 sztuki wentylatorów dachowych o poziomie mocy akustycznej 53 dB"; (3) utrzymaniu w mocy decyzji z dnia [...] maja 2011 r. w pozostałym zakresie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 23 października 2013 r., w sprawie II SA/Po 448/13, uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu z dnia [...] stycznia 2013 r.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kaliszu decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r. orzekło o: (1) uchyleniu pkt II.9 decyzji z dnia [...] maja 2011 r. i w to miejsce orzekło: "Zawrzeć umowy na odbiór gnojowicy z innymi rolnikami na udostępnienie do nawożenia 90 ha gruntów; gnojowicę wywozić na pola przy użyciu wozów asenizacyjnych posiadających aplikatory doglebowe celem ograniczenia emisji amoniaku i odorów do środowiska"; (2) uchyleniu pkt II.19 decyzji z dnia [...] maja 2011 r. i w to miejsce orzekło: "W projektowanym obiekcie zamontować 24 sztuki wentylatorów dachowych o poziomie mocy akustycznej 53 dB"; (3) utrzymaniu w mocy decyzji z dnia [...] maja 2011 r. w pozostałym zakresie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 9 grudnia 2014 r., sygn. akt II SA/Po 1034/14, uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu z dnia [...] czerwca 2014 r.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kaliszu, decyzją z dnia [...] września 2015 r. orzekło o: (1) uchyleniu pkt II.9 decyzji z dnia [...] maja 2011 r. i w to miejsce orzekło: "Zawrzeć umowy na odbiór gnojowicy z innymi rolnikami na udostępnienie do nawożenia 90 ha gruntów; gnojowicę wywozić na pola przy użyciu wozów asenizacyjnych posiadających aplikatory doglebowe celem ograniczenia emisji amoniaku i odorów do środowiska"; (2) uchyleniu pkt II.19 decyzji z dnia [...] maja 2011 r. i w to miejsce orzekło: "W projektowanym obiekcie zamontować 24 sztuki wentylatorów dachowych o poziomie mocy akustycznej 53 dB"; (3) utrzymaniu w mocy decyzji z dnia [...] maja 2011 r. w pozostałym zakresie.

Kolegium wskazało, iż realizuje wskazania do dalszego postępowania zawarte w w/w wyrokach. Dla ustalenia kręgu stron postępowania konieczne było ustalenie terenu objętego oddziaływaniem planowanego przedsięwzięcia na środowisko. Stronami postępowania są zatem właściciele nieruchomości położonych na terenie objętym oddziaływaniem planowanego przedsięwzięcia. Zasięg tego przedsięwzięcia określono w oparciu o raport oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Kolegium wzięło pod uwagę załączone do raportu mapy, na których wskazano możliwy zakres oddziaływania planowanej inwestycji. To pozwoliło określić, które nieruchomości są narażone na to oddziaływanie, a co za tym idzie, pozwoliło określić właściwy krąg stron postępowania. W konsekwencji przymiot strony przysługuje właścicielom działek o numerach: A/1, A/4, A/3, B/1, C, D/2, B/3, E i F. D. B. jest właścicielem działki nr F, a zatem jest stroną niniejszego postępowania. W aktach sprawy znajduje się pełnomocnictwo udzielone przez D. B., P. Z.. Statusu strony nie posiada J. J., której działka nie znajduje się w obszarze oddziaływania planowanej inwestycji.

Kolegium ustaliło, że postępowanie toczyło się z udziałem społeczeństwa. Kolegium wystąpiło dwukrotnie do Wójta Gminy Cz. z wezwaniem do nadesłania dokumentów potwierdzających podanie informacji do publicznej wiadomości o każdej czynności z art. 33 ust. 1 u.u.i.ś. W dniu 22 lipca 2015 r. wpłynęło do Kolegium pismo przewodnie wraz z dokumentami. Organ pierwszej instancji poinformował, że do publicznej wiadomości została podana informacja o każdej czynności wymienionej z art. 33 cyt. ustawy. Zapewnił, że oryginały dokumentów znajdują się w aktach sprawy. Kolegium, analizując nadesłane dokumenty stwierdziło, że brak jest dokumentu potwierdzającego wywieszenie informacji o przystąpieniu do przeprowadzenia oceny oddziaływania planowanej inwestycji na środowisko przez sołtysa wsi B.. W aktach znajduje się jednak informacja podpisana przez E. K. o wywieszeniu ogłoszenia oraz o jego zdjęciu. Pełnił on wtedy funkcję "p.o. sołtysa" wsi B., a następnie od 13 lutego 2001 r. został sołtysem. Z akt sprawy wynika, że zawiadomienie o wydaniu postanowienia o podjęciu zawieszonego postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zostało wywieszone na tablicy ogłoszeń w dniu 3 grudnia 2009 r., brak zaś informacji kiedy ogłoszenie zostało zdjęte. Jednak ocena całej dokumentacji zebranej w sprawie pozwala, zdaniem Kolegium, stwierdzić, że w toczącym się postępowaniu lokalna społeczność brała czynny udział. Zostało złożonych wiele wniosków i sprzeciwów, przeprowadzono rozprawę administracyjną, o której mieszkańcy zostali powiadomieni w formie kurendy oraz informowano ich o podjętych czynnościach. Mimo wskazanych powyżej braków, informacja o każdej czynności w przedmiotowym postępowaniu została udostępniona w publicznie dostępnym wykazie danych na stronie Biuletynu Informacji Publicznej Urzędu Gminy w Cz., wywieszona na tablicy ogłoszeń w siedzibie Urzędu Gminy w Cz. oraz w pobliżu miejsca planowanego przedsięwzięcia. Nadto analiza akt sprawy wskazuje, że wiele sprzeciwów mieszkańców wsi B. zostało złożonych po podaniu do wiadomości informacji o przystąpieniu do przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, a zatem można założyć, że z informacją tą mogli się zapoznać.

Następnie Kolegium szczegółowo i obszernie omówiło wszystkie wniesione uwagi i sprzeciwy, wskazując ich autorów oraz podniesione zastrzeżenia i obawy. Kolegium wskazało także, które z wniosków zostały wniesione po terminie z art. 33 ust. 1 pkt. 7 u.u.i.ś. i w związku z tym pozostawione bez rozpoznania. W dalszej kolejności Kolegium przedstawiło swoje stanowisko w zakresie zgłoszonych uwag i sprzeciwów.

Organ odwoławczy opisał wnioski wynikające z raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko oraz wyjaśnień jego autora A. S.

Kolegium podkreśliło, że raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko odpowiada wymogom z art. 66 u.u.i.ś., odnosi się do wszystkich wymienionych w ustawie kwestii, podając jednocześnie jakie oddziaływanie będzie wywierać przedsięwzięcie. Jak wynika z raportu, wszelkie oddziaływania zamkną się w granicach działki inwestora. Przedstawione oddziaływanie hałasu w porze dziennej i nocnej wskazuje, że nie zostaną przekroczone dopuszczalne normy. Podobnie przestawia się rysunek emisji maksymalnych stężeń amoniaku i siarkowodoru. W raporcie przyjęto najkorzystniejszą dla środowiska technologię chowu, ponieważ odpady ograniczają się jedynie do gnojowicy, która będzie gromadzona w bezodpływowych zbiornikach. W ocenie Kolegium, organ pierwszej instancji wprowadził do decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach wszystkie warunki realizacji przedsięwzięcia określone przez organy opiniujące oraz zawarte w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. W punkcie II decyzji Wójta zostały szczegółowo określone warunki mające na celu minimalizację emisji odorów oraz zmniejszenie niezorganizowanej emisji towarzyszącej ruchowi pojazdów. Obowiązek przechowywania gnojowicy w szczelnym zbiorniku pod rusztowa posadzką chlewni wzmocniono zobowiązaniem inwestora do wykonania drenażu opaskowego, który umożliwi wczesne wykrycie nieszczelności zbiornika. Z uwagi na to, że inwestor będzie prowadził chów na około 2000 sztuk, jest zobowiązany do zagospodarowania 70 % gnojowicy na gruntach, których jest posiadaczem. Inwestor przedstawił umowę zawartą z Jerzym Ignasiakiem w przedmiocie odbioru gnojowicy. Jednak konieczne jest zobowiązanie inwestora do zawarcia umów z rolnikami na udostępnienie do nawożenia dalszych 90 ha gruntów. Obowiązek ten ma na celu zminimalizowanie dawki azotu na hektar gruntu i został wyraźnie określony w raporcie.

Skargę na powyższą decyzję złożyli M. L. i L. G. Wnieśli o jej uchylenie oraz o uchylenie poprzedzającej ją decyzji Wójta Gminy Cz. z [...] maja 2011 r. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucili naruszenie (1) art. 62 ust. 1 pkt. a, b, d i ust. 2 w zw. z art. 3 ust 2 u.u.i.ś. poprzez ich niezastosowanie i brak ustaleń co do wpływu planowanej inwestycji na życie i zdrowie ludzi oraz na dobra materialne, (2) art. 80 ust. 1 u.u.i.ś. poprzez rozbieżności między raportem oddziaływania na środowisko a treścią zaskarżonej decyzji oraz poprzez nie wzięcie pod uwagę wyników postępowania z udziałem społeczeństwa, (3) art. 85 ust. 1 u.u.i.ś. poprzez niewzięcie pod uwagę wniosków i uwag zgłoszonych przez społeczeństwo, (4) art. 138 K.p.a. poprzez naruszenie zasady dwuinstancyjności, (5) art. 107 § 1 i 3 K.p.a. poprzez ich niezastosowanie, (6) art. 10 § 1 K.p.a. i art. 30 K.p.a. poprzez naruszenie prawa stron do czynnego udziału w postępowaniu wskutek nieustalenia właścicieli bądź osób posiadających inny tytuł prawny do nieruchomości, dla której Sąd Rejonowy w Pleszewie prowadzi księgę wieczystą nr [...] (działka nr B/3 w B.) oraz niedopełnienie obowiązku zabezpieczenia interesów nieobjętego spadku po T. i K. W., (7) art. 10 § 1 K.p.a. i art. 28 K.p.a. poprzez naruszenie prawa stron do czynnego udziału w postępowaniu na skutek zawężenia kręgu stron poprzez ograniczenie go do właścicieli nieruchomości sąsiadujących i brak ustaleń co do oddziaływania planowanej inwestycji na inne nieruchomości, (8) naruszenie prawa do udziału społeczeństwa w postępowaniu poprzez niezastosowanie art. 33 ust. 1 pkt 4, 5, 6, 7, 8 i ust 2 u.u.i.ś. oraz art. 5, 29 i 30 u.u.i.ś. i art. 49 K.p.a. oraz art. 35 u.u.i ś. poprzez jego błędne zastosowanie, (9) naruszenie art. 6 K.p.a. i 7 K.p.a., poprzez pominięcie w toku prowadzonego postępowania niektórych przepisów prawa, których zastosowanie było obligatoryjne, (10) art. 7 K.p.a., poprzez naruszenie obowiązku działania z urzędu celem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. (11) art. 8 K.p.a. poprzez naruszenie zasady zaufania obywateli do administracji publicznej, (12) art. 12 K.p.a. w zw. z art. 77 ust. 1 K.p.a. i art. 75 § 1 K.p.a. poprzez uchybienie obowiązkowi wnikliwego działania oraz wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego oraz obowiązkowi dopuszczenia s wprawie istotnych dowodów, (13) art. 77 ust. 1 pkt. 1 u.u.i.ś. poprzez jego nieprawidłową interpretację i nieprawidłowe zastosowanie, (14) art. 153 P.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kaliszu wniosło o jej oddalenie.

Wyrokiem z dnia 12 lutego 2016 r., II SA/Po 1105/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę M. L. i L. G. Od wyroku tego M. L. i L. G. wnieśli skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny, wyrokiem z dnia 12 kwietnia 2017 r., sygn. akt II OSK 1825/16, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania. Wskazał na podstawę nieważności postępowania sądowoadministracyjnego z art. 183 § 2 pkt 5 P.p.s.a., zauważając, że uczestnicy postępowania sądowego zostali wskutek uchybień proceduralnych wyłączeni od udziału w sprawie.

Ponownie rozpoznając sprawę, Wojewódzki Sąd Administracyjny doręczył odpisy skargi i zawiadomił o terminie rozprawy uczestników: M. i M. Sz., F. Ł., D. i P. B., A. i R. K., D. G., J. i V. S., T. M., Wandę T., J. L., Stowarzyszenie [...], Starostwo Powiatowe w Pleszewie, Zarząd Dróg Powiatowych w Pleszewie i Wójta Gminy Cz.

Powołanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę.

Sąd wskazał, że wykonując wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego, przy ponownym rozpoznaniu sprawy doręczył odpisy skargi wszystkim podmiotom, które zgodnie z art. 33 § 1 P.p.s.a. stały się uczestnikami postępowania, jak również wszystkie te osoby zostały zawiadomione o terminie rozprawy.

Sąd, powołując przepis art. 153 P.p.s.a., odnotował, że w sprawie wydane zostały wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 3 lipca 2012 r., II SA/Po 1025/11, z dnia 23 października 2013 r., II SA/Po 448/13, oraz z dnia 9 grudnia 2014 r., II SA/Po 1034/14, w których zawarto wytyczne dla Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu co do dalszego toku postępowania, w tym niezbędnego do wyjaśnienia zakresu sprawy. Jednocześnie w wymienionych wyżej wyrokach jednoznacznie wyjaśniono także niezasadność niektórych zarzutów podnoszonych przez skarżących we wcześniejszych skargach i powtórzonych także w obecnie rozpoznawanej skardze z dnia 5 listopada 2015 r.

Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa materialnego i jej wydanie poprzedziło postępowanie, w którym nie uchybiono regułom prawa procesowego w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W szczególności, Kolegium wykonało wszystkie wytyczne zawarte w wymienionych wyżej wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu.

Kolegium, zgodnie w wytycznymi Sądu, w myśl zasady dwuinstancyjności, szczegółowo przeanalizowało zebrane akta sprawy oraz szczegółowo i szeroko odniosło się do zarzutów podnoszonych przez skarżących w odwołaniu.

Kolegium zweryfikowało krąg stron postępowania, określając obszar oddziaływania planowanego przedsięwzięcia. Ustalenia w tym zakresie Kolegium oparło – zgodnie z wytycznymi Sądu – na treści raportu oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, w tym skorzystało z map załączonych do raportu. Kolegium określiło co należy rozumieć przez pojęcie "sąsiedztwa" w okolicznościach niniejszej prawy. Przy czym, organ dał wyraz swoim ustaleniom w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, co było dotychczas największym mankamentem wydawanych przez Kolegium rozstrzygnięć. Organ odwoławczy wyjaśnił, którym skarżącym – jako właścicielom działek sąsiednich – przyznał przymiot strony postępowania, a którym nie. Powyższe ustalenia Sąd uznał za prawidłowe i znajdujące pełne oparcie w materiałach sprawy, zaś zarzuty skargi w tym zakresie za niezasadne.

Zdaniem Sądu, organ odwoławczy wyczerpująco omówił wyniki postępowania z udziałem społeczeństwa, realizując obowiązek z art. 85 ust. 2 u.u.i.ś. Kolegium szczegółowo przestawiło, jakie osoby zgłosiły uwagi i wnioski w toku postępowania z udziałem społeczeństwa, wskazało czyje uwagi zostały zgłoszone w terminie, a czyje uwagi, z powodu zgłoszenia po terminie, zostały pominięte. Organ odwoławczy opisał także czego dotyczyły poszczególne uwagi i wnioski, ustosunkował się do nich i podnoszonych zarzutów oraz ocenił ich znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. W konsekwencji za niezasadne należy uznać zarzuty skargi odnośnie naruszenia art. 35, 80 ust. 1 pkt 1, 85 ust. 2 pkt 1 lit. a u.u.i.ś.

Ponadto, Kolegium opisało w jaki sposób poszczególne czynności organów obu instancji były udostępnianie w toku postępowania społeczeństwu w trybie ogłoszenia (art. 33, art. 79 ust. 1 oraz art. 85 ust. 3 u.u.i.ś.). Wyjaśniło kwestię skuteczności czynności podjętych przez E. K., który dokonywał obwieszczeń początkowo jako pełniący obowiązki sołtysa wsi B., a następnie jako sołtys. Organ opisał zastosowany tryb zawiadomienia społeczeństwa o rozprawie administracyjnej przez kurendę oraz informowania o wszystkich czynnościach podjętych w postępowaniu (w szczególności o obowiązku sporządzenia raportu o oddziaływaniu inwestycji na środowisko i jego uzupełnieniu, zakończeniu postępowania, wydaniu decyzji środowiskowej) poprzez obwieszczenie na stronie Biuletynu Informacji Publicznej Urzędu Gminy Cz., wywieszenie na tablicy ogłoszeń w Urzędzie oraz w pobliżu miejsca inwestycji. Zdaniem Sądu, ustalenia Kolegium znajdują oparcie w zgromadzonym materiale dowodowym. Kolegium dokonało analizy i oceny wpływu inwestycji na środowisko. Organ szeroko uzasadnił swoje stanowisko w zakresie emisji zanieczyszczeń do powietrza z uwzględnieniem wiatrów ze wszystkich kierunków. Zgodnie z zaleceniami poprzednich wyroków, organ uzasadnił zasady postępowania z gnojowicą i zabezpieczeniem zbiornika na gnojowicę, a także postępowania w razie awarii związanej z wyciekiem gnojowicy. Odniósł się także do zasad bezpiecznego postępowania z wodami opadowymi i roztopowymi z terenu inwestycji, a także do ścieków socjalno-bytowych. Wyraził, w uzasadnieniu decyzji, swoje stanowisko w kwestii emisji hałasu z planowanej inwestycji, gospodarki odpadami komunalnymi, a także w zakresie oddziaływania inwestycji na gospodarkę hydrologiczną. Kolegium dokonało również analizy i oceniło wpływ planowanego przedsięwzięcia na zdrowie i warunki życia ludzi, na dobra materialne i zabytki.

Zdaniem Sądu, dokonana przez Kolegium analiza i ocena planowanej inwestycji i jej oddziaływania na wszystkie elementy wymienione w art. 62 ust. 1 u.u.i.ś., jest w wyczerpująca, spójna i kompleksowa, zaś zarzuty skargi w tym zakresie nietrafne.

Jednocześnie Kolegium usunęło wady decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...] maja 2011 r., uchylając pkt II.9 i pkt II.19 i zastępując wskazane zapisy wymogami zgodnymi z treścią raportu, co odpowiada zaleceniom z wyroku Sądu z dnia 3 lipca 2012 r., sygn. akt II SA/Po 1025/11.

Sąd zauważył, że przedłożony w sprawie raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko odpowiada wymogom art. 66 u.u.i.ś., odnosi się do wszystkich kwestii, podając jednocześnie jakie oddziaływanie będzie wywierać przedsięwzięcie. Jak wynika z raportu, wszelkie oddziaływania zamkną się w granicach działki inwestora. W raporcie przyjęto najkorzystniejszą dla środowiska technologię chowu – bezściółkową, a odpady płynne będą gromadzone w bezodpływowych zbiornikach. Również analiza i ocena rozstrzygnięcia organu I instancji prowadzi do wniosku, że organ ten prawidłowo wprowadził do decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach wszystkie warunki realizacji przedsięwzięcia określone przez organy opiniujące oraz zawarte w raporcie oddziaływania na środowisko.

Sąd za niezasadne uznał te zarzuty skargi, które były już podnoszone we wcześniejszych skargach i które zostały jednoznacznie wyjaśnione we wcześniejszych prawomocnych orzeczeniach sądowych. Dotyczyły one związania Kolegium stanowiskiem RDOŚ w postanowieniu uzgadniającym, niezastosowania art. 49 K.p.a. przy obliczaniu terminów do składania wniosków i uwag w toku procedury z udziałem społeczeństwa, zasadności przeprowadzenia w sprawie dowodu z opinii biegłego laryngologa, potrzeby ustalenia następców prawnych właścicieli nieruchomości działki nr B/3 w B. i podstawy do zawieszenia postępowania administracyjnego z wymienionego powodu. Zarzuty te były szeroko omówione w powołanych wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 3 lipca 2012 r. i 23 października 2013 r. i ponowne podniesienie tych kwestii w niniejszej sprawie zmierza zatem w istocie do zakwestionowania prawomocnego i wiążącego orzeczenia sądowego (art. 153 P.p.s.a.).

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wnieśli M. L. i L. G. Wyrok zaskarżyli w całości i zarzucili;

I. Naruszenie prawa materialnego:

1. art. 62 ust. 1 pkt. a, b, d i ust. 2 w zw. z art. 3 ust 2 u.u.i.ś. poprzez ich niezastosowanie i przyjęcie przez sąd za prawidłowe braku ustaleń przez organy administracji obu instancji co do wpływu planowanej inwestycji na życie i zdrowie ludzi oraz na dobra materialne,

2. art. 80 ust. 1 u.u.i.ś. poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie iż nie zachodzą rozbieżności między raportem oddziaływania na środowisko a treścią zaskarżonej decyzji SKO w Kaliszu oraz poprzez nie wzięcie pod uwagę wyników postępowania z udziałem społeczeństwa,

3. art. 85 ust. 1 u.u.i.ś. poprzez jego niezastosowanie i uznanie iż w postępowaniu administracyjnym wystarczająco zostały wzięte pod uwagę wnioski i uwagi zgłoszone przez społeczeństwo.

II. przepisów o postępowaniu, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jest:

1. art. 3 § 1 P.p.s.a w zw z art. 138 K.p.a. poprzez uznanie iż organy administracji obu instancji nie naruszyły zasady dwuinstancyjności,

2. art. 3 § 1 P.p.s.a w zw zart. 107 § 1 i 3 K.p.a. poprzez ich niezastosowanie,

3. art. 3 § 1 P.p.s.a w zw z art. 10 § 1 K.p.a. i art. 30 K.p.a. poprzez uznanie iż w postępowaniu administracyjnym nie doszło do naruszenia prawa stron do czynnego udziału w postępowaniu w na skutek:

- nieustalenia właścicieli bądź osób posiadających inny tytuł prawny do nieruchomości, dla której Sąd Rejonowy w Pleszewie prowadzi księgę wieczystą nr [...] (działka nr B/3 w B.),

- niedopełnienie obowiązku zabezpieczenia interesów nieobjętego spadku po T. i K. W.,

4. art. 3 § 1 P.p.s.a w zw. z art. 10 § 1 K.p.a. i art. 28 K.p.a. na skutek uznania iż nie doszło do naruszenie prawa stron do czynnego udziału w postępowaniu w na skutek zawężenia kręgu stron poprzez ograniczenie go do właścicieli nieruchomości sąsiadujących i brak ustaleń co do oddziaływania planowanej inwestycji na inne nieruchomości, na które inwestycja będzie oddziaływała,

5. art. 3 § 1 P.p.s.a poprzez uznanie, iż nie doszło do naruszenia prawa do udziału społeczeństwa w postępowaniu poprzez niezastosowanie w postępowaniu administracyjnym art. 33 ust. 1 pkt. 4, 5, 6, 7, 8 i ust 2 u.u.i.ś. oraz art. 5, 29 i 30 u.u.i.ś. i art. 49 K.p.a. oraz art. 35 u.u.i ś. poprzez jego błędne zastosowanie,

6. art. 3 § 1 P.p.s.a poprzez uznanie, iż nie doszło do naruszenia art. 6 K.p.a. i 7 K.p.a., poprzez pominięcie w toku prowadzonego postępowania niektórych przepisów prawa, których zastosowanie było obligatoryjne,

7. art. 3 § 1 P.p.s.a w zw. z art. 7 K.p.a., poprzez uznanie, iż nie doszło do naruszenia obowiązku działania organów administracji z urzędu celem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego,

8. art. 3 § 1 P.p.s.a w zw. z art. 8 K.p.a. poprzez uznanie, iż nie doszło do naruszenia zasady zaufania obywateli do administracji publicznej,

9. art. 3 § 1 P.p.s.a w zw. z art. 12 K.p.a. w zw. z art. 77 ust. 1 K.p.a. i art. 75 § 1 K.p.a uznanie iż nie doszło do uchybienia obowiązkowi wnikliwego działania oraz wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego oraz obowiązkowi dopuszczenia s wprawie istotnych dowodów,

10. art. 3 § 1 P.p.s.a w zw. z art. 77 ust. 1 pkt 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko poprzez uznanie, iż w postępowaniu administracyjnym nie doszło do jego nieprawidłowej interpretacji i nieprawidłowego zastosowania,

11. art. 3 § 1 P.p.s.a w zw. z art. 153 P.p.s.a poprzez uznanie, iż nie doszło do jego niezastosowania.

W oparciu o powyższe skarżący wnieśli o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uchylenie w całości decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu z dnia [...] września 2015 r. i poprzedzającej ją decyzji Wójta Gminy Cz. z dnia [...] maja 2011 r., względnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu na rzecz każdego ze skarżących kosztów procesu w/g norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną M. Sz. i M. Sz. wnieśli o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Przepis art. 183 § 1 P.p.s.a. stanowi, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. Nie zachodzą okoliczności skutkujące nieważność postępowania, określone w art. 183 § 2 pkt 1 – 6 P.p.s.a., należy zatem ograniczyć się do zarzutów wyartykułowanych w podstawie skargi kasacyjnej.

W pierwszej kolejności rozważenia wymagają zarzuty procesowe.

Bezzasadny jest zarzut naruszenia przepisów postępowania, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 3 § 1 P.p.s.a w zw. z art. 138 K.p.a. poprzez uznanie iż organy administracji obu instancji nie naruszyły zasady dwuinstancyjności. W opisie naruszenia wnoszący kasację nie sprecyzowali, w czym miało przejawiać się naruszenie tej zasady. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej stwierdzili w tym zakresie, że Sąd pierwszej instancji nie wywiązał się z funkcji kontrolnej. Zdaniem skarżących, kontrola ta jakkolwiek formalnie dokonana, okazała się nieprawidłowa i nie dojść wnikliwa, w jej toku doszło do naruszenia norm prawa materialnego oraz przepisów postępowania. Stwierdzili, że zgodnie z zasadą dwuinstancyjności wypływającą z art. 138 K.p.a., organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę rozstrzygniętą decyzja organu I instancji. Przytoczyli fragment uzasadnienia Naczelnego Sądu Administracyjnego, z którego wynika, że istota dwuinstancyjności polega na dwukrotnym rozstrzygnięciu tej samej sprawy, a nie kontroli decyzji.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie ma podstaw do formułowania tezy o ograniczeniu się Samorządowego Kolegium Odwoławczego jedynie do kontroli decyzji Wójta Gminy Cz. Kolegium wydało decyzje w części reformatoryjną. Już dokonanie tego rodzaju czynności procesowej, opartej na art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., oznacza, że organ odwoławczy nie ograniczył się do kontroli decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji. Na skutek wydania decyzji w części reformatoryjnej w obrocie prawnym funkcjonuje przecież rozstrzygnięcie, zawierające elementy rozstrzygnięcia autorstwa organu odwoławczego. Niezależnie od tego, uzasadnienie decyzji SKO z dnia [...] września 2015 r. zawiera ustalenia i rozważania w zakresie wskazanym w wyrokach WSA w Poznaniu z dnia 3 lipca 2012 r., sygn. akt II SA/Po 1025/11, z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt II SA/Po 448/13, z dnia 9 grudnia 2014 r., sygn. akt II SA/Po 1034/14. Treść uzasadnienia decyzji SKO z dnia [...] września 2015 r. świadczy o tym, że Kolegium dokonało w szeregu istotnych i kontrowersyjnych kwestiach własnych ustaleń i przedstawiło własne stanowisko merytoryczne. Nawet w zakresie, w jakim doszło do utrzymania w mocy decyzji organu pierwszej instancji nie była to więc jedynie akceptacja decyzji organu pierwszej instancji.

Nie jest zasadny zarzut mogącego mieć wpływ na wynik sprawy naruszenia art. 3 § 1 P.p.s.a. w związku z art. 107 § 1 i 3 K.p.a. poprzez ich niezastosowanie. Zaskarżona decyzja zawiera elementy wymagane przepisem art. 107 § 1 K.p.a. w tym także uzasadnienie faktyczne i prawne, którego brak wnoszący kasację podnieśli w uzasadnieniu skargo kasacyjnej odnoszącym się do omawianego zarzutu.

Należy przyznać, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie zostało skonstruowane w pełni w sposób wymagany przepisem art. 107 § 3 K.p.a. w związku z art. 138 K.p.a. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] września 2015 r. skupiło się na zagadnieniach będących przedmiotem wskazań co do dalszego postępowania, zawartych w wyżej wymienionych wyrokach WSA w Poznaniu. W kwestiach tych organ odwoławczy przedstawił ustalenia faktyczne i podstawę prawną zajętego stanowiska. Dotyczy to kręgu stron w postępowaniu, obowiązku dokonania zawiadomień wynikających z przepisów regulujących udział społeczeństwa p w postępowaniu oraz rozważenia zastrzeżeń zgłoszonych w trakcie tego postępowania i spełnianiu wymogów przez raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. Organ nie podał norm regulujących uzgodnienie RDOŚ i opinię PIS, ale przedstawił znaczenie tych dokumentów dla rozstrzygnięcia sprawy. Organ nie przedstawił kompletnego wyjaśnienia podstawy prawnej decyzji. Uchybienie to nie miało jednak wpływu na wynik sprawy. W ramach tego związania należało zaś ustalić tylko część okoliczności faktycznych i prawnych mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Niektóre kwestie, jak będzie wynikało z dalszych rozważań, zostały w uzasadnieniach w/w wyroków przesądzone. Odnotować bowiem należy, że Kolegium na wstępie powołało się na przepis art. 153 P.p.s.a. i związanie wynikające z wydanych wyroków WSA w Poznaniu. Ponadto, podstawa prawna rozstrzygnięcia została szczegółowo określona w decyzji Wójta Gminy Cz. z dnia [...] maja 2011 r. o środowiskowych uwarunkowaniach. Spór dotyczył zaś w niniejszej sprawie nie tyle wyboru norm materialnych stanowiących podstawę załatwienia wniosku o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, ile uwzględnienia wniosku oraz uznania, że poszczególne zarzuty skarżących nie znajdują uzasadnienia faktycznego i prawnego.

Bezzasadne są zarzuty:

. naruszenia art. 3 § 1 P.p.s.a w zw z art. 10 § 1 K.p.a. i art. 30 K.p.a. poprzez uznanie iż w postępowaniu administracyjnym nie doszło do naruszenia prawa stron do czynnego udziału w postępowaniu w na skutek:

- nieustalenia właścicieli bądź osób posiadających inny tytuł prawny do nieruchomości, dla której Sąd Rejonowy w Pleszewie prowadzi księgę wieczystą nr [...] (działka nr B/3 w B.),

- niedopełnienie obowiązku zabezpieczenia interesów nieobjętego spadku po T. i K. W.

Przede wszystkim, w tym zakresie organy i Sąd pierwszej instancji były związane oceną prawną wyrażoną w wyroku WSA w Poznaniu z dnia 3 lipca 2012 r., sygn. akt II SA/Po 1025/11. Sąd uznał, ze nie ma podstaw, przy braku aktywności następców prawnych osób wpisanych do urządzeń ewidencyjnych jako właściciele działki nr B/3, do obciążania organów obowiązkiem ustalania następców prawnych w drodze postępowania spadkowego oraz doprowadzania zapisów ewidencyjnych do stanu zgodnego z rzeczywistym stanem prawnym.

Podobnie, nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 3 § 1 P.p.s.a w zw. z art. 10 § 1 K.p.a. i art. 28 K.p.a. na skutek uznania iż nie doszło do naruszenie prawa stron do czynnego udziału w postępowaniu w na skutek zawężenia kręgu stron poprzez ograniczenie go do właścicieli nieruchomości sąsiadujących i brak ustaleń co do oddziaływania planowanej inwestycji na inne nieruchomości, na które inwestycja będzie oddziaływała. Rzeczywiście, krąg stron postępowania administracyjnego był uwarunkowany obszarem oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko. Obszar ten został w postępowaniu zakończonym decyzją SKO z dnia [...] września 2015 r. ustalony na podstawie raportu oddziaływania planowanej chlewni na środowisko. Kolegium wzięło pod uwagę załączone do raportu mapy. Wskazało konkretne działki objęte oddziaływaniem inwestycji. Wyjaśniło kontrowersyjną poprzednio kwestię udziału jako strony właściciela działki nr F. Wskazało, że tym właścicielem jest D. B., która udzieliła pełnomocnictwa P. Z. Stwierdziło, ze przymiotu strony nie posiada J. J., której działka nie znajduje się w obszarze oddziaływania inwestycji.

Taki sposób ustalenia kręgu stron postępowania należy ocenić jako prawidłowy.

Oba zarzuty, dotyczące niebrania udziału w postępowaniu przez podmioty, które zdaniem skarżących, powinny być stronami, nie zasługują na uwzględnienie z innego jeszcze powodu. Za dominujący uznać należy obecnie pogląd, według którego, art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. należy wykładać w ten sposób, że również w postępowaniu przed sądem administracyjnym trzeba uwzględniać wolę podmiotu, którego prawo udziału w postępowaniu administracyjnym zostało naruszone. Oznacza to, że ewentualny zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. mógłby zostać skutecznie podniesiony przed sądem administracyjnym przez podmiot, który został pominięty w postępowaniu administracyjnym (patrz m.in. wyrok NSA z dnia 11 stycznia 2018 r., sygn. akt II OSK 782/16; wyrok NSA z dnia 21 października 2009 r., sygn. akt II OSK 1628/08, OSP 2011/2/23 z aprobującą glosą J. Borkowskiego).

Zarzut naruszenia art. 3 § 1 P.p.s.a poprzez uznanie, że nie doszło do naruszenia prawa do udziału społeczeństwa w postępowaniu poprzez niezastosowanie w postępowaniu administracyjnym art. 33 ust. 1 pkt. 4, 5, 6, 7, 8 i ust 2 u.u.i.ś. oraz art. 5, 29 i 30 u.u.i.ś. i art. 49 K.p.a. oraz art. 35 u.u.i.ś. poprzez jego błędne zastosowanie, został skonkretyzowany w uzasadnieniu skargi kasacyjnej. Po pierwsze, zawiadomienie Wójta Gminy Cz. z dnia [...] czerwca 2009 r. o wszczęciu postępowania zostało doręczone stronom oraz opublikowane na stronie BIP. Brak jest natomiast dokumentów na okoliczność innego sposobu publikacji. Po drugie, zawiadomienie Wójta Gminy Cz. z dnia [...] grudnia 2009 r. o przystąpieniu do przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko nie spełnia wymogów art. 33 ust 1 pkt 5 w związku z art. 33 ust. 2 u.u.i.ś. Nadto, również co do tego pisma brak w aktach dowodów na czas wywieszenia w Urzędzie i w pobliżu miejsca planowanej inwestycji.

W odniesieniu do obu tych dokumentów, wnoszący kasację zarzucili, ze nie zostały one podane do publicznej wiadomości w wymagany sposób.

Naruszenie art. 49 K.p.a. miało zaś polegać na tym, ze organ pozostawił bez rozpoznania wnioski i uwagi zawarte w pismach wymienionych na stronie 14 zaskarżonej decyzji, błędnie przyjmując, że doszło do uchybienia terminu. W rezultacie doszło do naruszenia art. 35 ustawy.

Analogiczne zarzuty, jak to określili sami wnoszący kasację, skierowali oni pod adresem pisma z dnia 6 lipca 2010 r., zawiadamiającego o uzupełnieniu raportu.

Kolejny zarzut z tej grupy dotyczy ograniczenia adresatów obwieszczenia o rozprawie do stron oraz samorządowych i państwowych jednostek organizacyjnych oraz innych osób, których udział w rozprawie jest uzasadniony ze względu na jej przedmiot.

Przed odniesieniem się do poszczególnych zagadnień, najpierw stwierdzić należy, że postępowanie z udziałem społeczeństwa zostało przeprowadzone, a uchybienia w tym zakresie nie miały wpływu na wynik sprawy. Jak prawidłowo uznał Sąd pierwszej instancji, nie ma podstaw do przyjęcia, aby przed wydaniem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach komukolwiek uniemożliwiono złożenie uwag lub wniosków.

W myśl art. 36 u.u.i.ś. organ może przeprowadzić rozprawę otwartą dla społeczeństwa. Zarzut niedopuszczalnego ograniczenia kręgu uczestników rozprawy jest więc bezpodstawny. Niezależnie od tego należy zauważyć, że nikt zainteresowany nie został wykluczony z udziału w rozprawie, która miała charakter otwarty. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, trafna jest ocena Sadu pierwszej instancji, zgodnie z którą nie ma podstaw do kwestionowania wiarygodności p.o. sołtysa wsi B. E. K. o wywieszeniu na tablicy ogłoszeń zawiadomienia z dnia 3 grudnia 2009 r. o przystąpieniu do przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko. To samo donosi się do zrealizowania obowiązku powiadomienia o wszelkich czynnościach. Brak niektórych dokumentów, przy jednoczesnym opublikowaniu ich na stronie BIP oraz tablicy ogłoszeń w Urzędzie Gminy Cz. oraz wyjaśnieniu złożonym przez Wójta, pozwalają na przyjęcie, że braki dokumentacyjne nie oznaczają, że nie doszło do obwieszczeń w pobliżu miejsca inwestycji. Tym bardziej nieuprawniona jest teza o niewykonaniu obowiązku podania określonych dokumentów do publicznej wiadomości. Należy zgodzić się z poglądem, według którego, jeżeli w sprawie, w której udział społeczeństwa w toku postępowania jest niezbędny, organy administracji publicznej zastosowały pozostałe formy podania informacji związanych z przebiegiem tego postępowania do publicznej wiadomości, nawet zaniechanie realizacji sposobu informowania społeczeństwa przewidzianego w art. 3 ust. 1 pkt 11 lit. c powyższej ustawy nie oznacza automatycznie, że nie został spełniony obowiązek zapewnienia udziału społeczeństwa w tym postępowaniu (patrz; wyrok NSA z dnia 12 grudnia 2017 r., sygn. akt II OSK 974/16). W niniejszej sprawie, jak z powyższych uwag wynika, nie tyle nie doszło do zrealizowania wszystkich sposobów informowania społeczeństwa, ile realizacja tego sposobu nie została udokumentowana. Ten brak dokumentacyjny został sanowany innymi środkami dowodowymi.

Nie jest trafny zarzut naruszenia art. 35 u.u.i.ś. Termin, o którym mowa w art. 33 ust. 1 pkt 7 u.u.i.ś., jest terminem ustawowym, do którego nie ma zastosowania art. 49 K.p.a. Przepis art. 49 K.p.a. ma zastosowane (jeżeli przepis szczególny na to zezwala) wyłącznie w stosunku do stron i uczestników postępowania oraz dotyczy czynności organu objętych obowiązkiem doręczeń. Skoro prawo zgłaszania uwag i wniosków przysługuje podmiotom niemającym statusu strony (art. 29 u.u.i.ś.) i nie jest realizowane w trybie postępowaniu administracyjnego, to nie można przyjąć, że składanie tych uwag i wniosków jest czynnością procesową dokonywaną przez stronę lub podmiot działający na prawach strony. Bieg tego terminu rozpoczyna się z dniem podania go do publicznej wiadomości (por. wyrok NSA z dnia 14 listopada 2010 r., sygn. akt II OSK 1297/10). Takie, wiążące stanowisko w omawianej kwestii zostało wyrażone w wyroku WSA w Poznaniu z dnia 3 lipca 2012 r., sygn. akt II SA/Po 1025/11 oraz w wyroku WSA w Poznaniu z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt Ii SA/Po 448/13.

Nie znajduje potwierdzenia zarzut naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 3 § 1 P.p.s.a poprzez uznanie, iż nie doszło do naruszenia art. 6 K.p.a. i 7 K.p.a., poprzez pominięcie w toku prowadzonego postępowania niektórych przepisów prawa, których zastosowanie było obligatoryjne. W myśl art. 6 K.p.a., organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Abstrahując od prawdziwości tego zarzutu, należy stwierdzić, że pominięcie niektórych, bliżej nie wskazanych w podstawie kasacji, przepisów prawa, nie oznacza działania bez podstawy prawnej. Stosowanie prawa jest kategorią z dziedziny prawa materialnego. Nieprawidłowość w tym zakresie może być zwalczana poprzez skonkretyzowany zarzut, o którym mowa w art. 174 pkt 1 P.p.s.a. Naruszenia tego rodzaju nie mogą być zwalczane z powołaniem się wyłącznie na art. 7 K.p.a.

Podejmując próbę merytorycznego odniesienia się do analizowanego zagadnienia przypomnieć warto, że jak już wskazano, w opisie naruszenia sformułowanym w omawianej podstawie kasacji nie nawiązano do konkretnych przepisów. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wnoszący kasację podnieśli, że w punkcie VII decyzji Wójt nie stwierdził konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko. Następnie skonstatowali, że planowana chlewnia należy do przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko, dla których wymagane jest przeprowadzenie oceny oddziaływania na środowisko. Wywody w tym zakresie wnoszący kasację skwitowali tezą, zgodnie z którą, Wójt i Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie zastosowali art. 62 ust. 1 pkt a, b i d oraz ust. 2 w związku z art. 3 ust. 2 ustawy. Jedynie ten wywód zawarty w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, pomijając na razie przepisy z zakresu postępowania wyjaśniającego, można powiązać z analizowanym zarzutem oraz powołanymi w nim przepisami art. 6 i art. 7 K.p.a.

Odnosząc się obowiązku procesowego wynikającego z art. 59 ust. 1 pkt 1 ustawy oraz punktu VII decyzji Wójta, skonstatować można, że wnoszący kasację błędnie utożsamił brak obowiązku, o którym mowa w art. 82 ust. 1 pkt 4 oraz art. 82 ust. 2 u.u.i.ś., z postępowaniem o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, będącym przedmiotem niniejszej sprawy. Jest oczywiste, a wynika to także z brzmienia pkt VII decyzji Wójta, że stanowisko wyrażone w pkt VII, dotyczy postępowania w sprawie wydania decyzji, o których mowa w art. 72 ust. 1 pkt 1 u.u.i.ś. Nie ma zatem mowy o jakimkolwiek pominięciu art. 59 ust. 1 pkt 1 ustawy.

Kwestie związane z zastosowaniem przepisów art. 62 ust. 1 pkt a, b i d oraz ust. 2 w związku z art. 3 ust. 2 ustawy mają charakter materialny i zostaną omówione w dalszej części niniejszego uzasadnienia.

Bezpodstawne są zarzuty naruszenia:

- art. 3 § 1 P.p.s.a w zw. z art. 7 K.p.a., poprzez uznanie, że nie doszło do naruszenia obowiązku działania organów administracji z urzędu celem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego,

- art. 3 § 1 P.p.s.a w zw. z art. 12 K.p.a. w zw. z art. 77 ust. 1 K.p.a. i art. 75 § 1 K.p.a. poprzez uznanie, że nie doszło do uchybienia obowiązkowi wnikliwego działania oraz wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego oraz obowiązkowi dopuszczenia w sprawie istotnych dowodów.

Zostały przeprowadzone z urzędu dowody w postaci raportu oraz z uzupełnienia raportu. Organy uzyskały także wymagane uzgodnienie RDOŚ i opinię PIS. W zakresie postępowania wyjaśniającego wnoszący kasację nie powołują się na konkretne wnioskowane przezeń dowody, których przeprowadzenia organy odmówiły. Pamiętać należy, że po noweli art. 7 K.p.a., dokonanej ustawą z dnia 3 grudnia 2010 r., organy powinny podejmować wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, ale strony są także zobowiązane do aktywności dowodowej. Co do zasady, strona, która nie zgłosiła dowodów mających uzupełnić zebrany przez organy z urzędu materiał dowodowy, dotyczący okoliczności istotnych z punktu widzenia prawa materialnego, nie może skutecznie podnosić zarzutu naruszenia art. 7 K.p.a.

Natomiast obszerna argumentacja odnosi się do wniosku dowodowego osoby, która nie miała przymiotu strony. Nadto, na co zwrócił uwagę Sąd pierwszej instancji, brak podstaw do przeprowadzenia wnioskowanego przez Jolantę Janecką dowodu z opinii biegłego lekarza alergologa został przesądzony w wyroku WSA w Poznaniu z dnia 3 lipca 2012 r., sygn. akt II SA/Po 1025/11. Ta ocena prawna, powtórzona w wyroku WSA w Poznaniu z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt II SA/Po 448/13, w zakresie zastosowania norm procesowych, była wiążąca dla organów i Sądu w dalszym postępowaniu.

Nie ma podstaw do podzielenia zarzutu naruszenia art. 3 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 8 K.p.a. poprzez uznanie, że nie doszło do naruszenia zasady zaufania obywateli do administracji publicznej. Utrwalony jest pogląd, według którego, działaniem zgodnym z zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa jest przede wszystkim prowadzenie postępowania zgodnie z przepisami prawa procesowego oraz prawidłowe stosowanie przepisów prawa materialnego (patrz: Barbara Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz", C.H. Beck 2017, s. 85). Nadto, nie każde naruszenie prawa oznacza prowadzenie postępowania w sposób podważający zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. Skarżący powiązali naruszenie zasady z art. 8 K.p.a. z wcześniej opisanymi uchybieniami. Te wcześniej zarzucane naruszenia odnosiły się do wpływu planowanej inwestycji na zdrowie i warunki życia ludzi oraz na ich mienie. Jako "powyższe uchybienie" może zostać zakwalifikowana jeszcze, rozważona wyżej, sprawa punktu VII decyzji Wójta. Są to zatem kwestie procesowe i materialne, które same przez się nie oznaczają naruszenia zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej.

Zagadnienia objętego wiążącą oceną prawną wyrażoną w poprzednich wyrokach WSA w Poznaniu dotyczy także zarzut naruszenia art. 3 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 77 ust. 1 pkt 1 u.u.i.ś. poprzez uznanie, iż w postępowaniu administracyjnym nie doszło do jego nieprawidłowej interpretacji i nieprawidłowego zastosowania. Według tej oceny, Kolegium powinno skontrolować prawidłowość uzgodnienia RDOŚ pod względem zgodności z wymogami raportu. Jak wprost stwierdził WSA w Poznaniu, w uzasadnieniu wyroku z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt II SA/Po 448/13, uchylenie przez Kolegium punktu II.19 decyzji Wójta, z dnia [...] maja 2011 r. i zastąpienie tego punktu wymogiem zgodnym z treścią raportu, odpowiadało zaleceniom Sądu, także w zakresie trybu, w jakim Kolegium dokonało tej korekty.

Nie są zasadne zarzuty naruszenia prawa materialnego.

Wbrew stanowisku skarżących, nie doszło do naruszenia prawa materialnego poprzez niezastosowanie art. 62 ust. 1 pkt 1 lit. a, b, d i ust. 2 w związku z art. 3 ust. 2 ustawy.

Najpierw konieczne jest spostrzeżenie, że konstrukcja zarzutu jest wadliwa. Po pierwsze, powołując art. 62 ust. 1 nie określonego punktu, przechodząc od razu do liter. Tą samą wadliwością obarczone jest powołanie tego przepisu w uzasadnieniu skargi. Nadto, został on określony jako materialnoprawny w postaci niezastosowania przepisów art. 62 ust. 1 pkt a, b, d i ust. 2 w związku z art. 3 ust. 2. Tymczasem część opisu naruszenia oraz uzasadnienia skargi kasacyjnej w tym zakresie sprowadzają się do zagadnień procesowych – nieprzeprowadzenia postępowania dowodowego na okoliczność bezpośredniego wpływu planowanego przedsięwzięcia na środowisko rozumiane jako zdrowie ludzi, na dobra materialne rozumiane jako wartość pobliskich nieruchomości, na wzajemne oddziaływanie między wymienionymi elementami, jak i na okoliczność, czy istnieją możliwości i sposoby zmniejszenia negatywnego oddziaływania planowanej chlewni na zdrowie ludzi i ich majątek.

Niezależnie od tych wadliwości, powtórzyć należy uwagi związane z zarzutami procesowymi dotyczącymi postępowania wyjaśniającego, że co do istotnych okoliczności, w tym także okoliczności wyczerpujących przesłanki art. 62 ust. 1 pkt 1 lit. a, b i d oraz ust. 2 u.u.i.ś., zostało przeprowadzone postępowanie wyjaśniające, którego rezultatów skarżący nie podważyli. W oparciu o te ustalenia wydano zaskarżona decyzję, stosując m.in. przepisy art. 62 ust. 1 pkt 1 lit. a, b, d i ust. 2.

Przechodząc do kwestii zastosowania powołanych przepisów prawa materialnego skonstatować należy, że ramach oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko określono, poddano analizie oraz oceniono bezpośredni i pośredni wpływ planowanego przedsięwzięcia na środowisko oraz zdrowie i warunki życia ludzi, a także dobra materialne. Na podstawie raportu Kolegium ustaliło, że planowana inwestycja spełnia normy przewidziane przepisami prawa w zakresie ochrony środowiska. Dokonano obliczeń rozkładu emisji zanieczyszczeń do atmosfery, uwzględniając kierunki wiatrów. Obszernie omówiono czynności związane z wyprodukowaną w chlewni gnojowicą. Wskazano, że wywożenie gnojowicy na pola ograniczy do minimum emisję amoniaku i odorów do atmosfery. Stwierdzono, że według raportu inwestor ma obowiązek podejmowania działań mających na celu ochronę środowiska gruntowo-wodnego, w tym wykonania drenażu opaskowego. Drenaż ten połączony zostanie ze studnią rewizyjną. Kolegium odniosło się do zapewniającego bezpieczeństwo postępowania z wodami opadowymi i roztopowymi z terenu inwestycji. Nadto, trafna jest konstatacja Sądu pierwszej instancji, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze zbadało także i przedstawiło swoje stanowisko w kwestii emisji hałasu, gospodarki odpadami komunalnymi, oddziaływania inwestycji na gospodarkę hydrologiczną. Należy jeszcze odnotować, że Kolegium analizowało zasięg oddziaływania poszczególnych czynników z uwzględnieniem lokalizacji najbliższych zabudowań mieszkalnych położonych poza terenem inwestycji. W tym kontekście ocenić należy wypowiedź Kolegium w zakresie wpływu planowanego przedsięwzięcia na zdrowie i warunki życia ludzi. Po tej analizie bowiem Kolegium przyjęło, że obecny sposób zagospodarowania terenów przeznaczonych pod przedsięwzięcie oraz obszarów znajdujących się w bezpośrednim sąsiedztwie planowanej inwestycji, a także skala i charakter przedsięwzięcia, nie wpłynie negatywnie na zdrowie ludzi.

W zakresie negatywnego wpływu na dobra materialne wypowiedzi Kolegium są lakoniczne. W związku z tym można odnieść wrażenie, że organ odwoławczy utożsamił wpływ przedsięwzięcia na dobra materialne wyłącznie z wpływem na zabytki. Uchybienie to nie miało jednak wpływu na wynik sprawy. Z całości rozważań Kolegium, opartych na raporcie, a także opinii PIS i uzgodnieniu RDOŚ wynika, że oddziaływanie inwestycji zamknie się w granicach działki inwestora. Planowana inwestycja nie będzie miała negatywnego wpływu na warunki życia ludzi oraz na dobra materialne. Dla oceny prawidłowego zastosowania przez organy art. 62 ust. 1 u.u.i.ś. nie bez znaczenia pozostaje niepodważona okoliczność, ustalona na podstawie raportu, że przyjęto najkorzystniejszą dla środowiska technologie chowu.

W omawianym zakresie warto jeszcze podkreślić, ż ewentualne obniżenie wartości nieruchomości nie należy do dziedziny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, a więc także na dobra materialne.

Zgodnie z art. 62 ust. 2 u.u.i.ś., w ramach oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000 określa się, analizuje oraz ocenia oddziaływanie przedsięwzięć na obszary Natura 2000. Kolegium ustaliło, ze w zasięgu oddziaływania przedsięwzięcia nie występują obszary Natura 2000, a nadto w pobliżu planowanej inwestycji nie stwierdzono występowania roślin i zwierząt objętych ochroną gatunkową. Zarzut naruszenia art. 62 ust. 2 ustawy jest więc bezpodstawny.

Na zakończenie omawiania zarzutu naruszenia art. 62 ust. 1 i ust. 2 w związku z art. 3 ust. 2 ustawy dodać jeszcze trzeba, że nie odpowiada stanowi rzeczywistemu teza skarżących, według której, Sąd przyjął za prawidłowy "brak ustaleń przez organy administracji obu instancji co do wpływu planowanej inwestycji na życie i zdrowie ludzi oraz na dobra materialne". Sąd pierwszej instancji najpierw na stronach: 10, 11, 12 i 13 uzasadnienia zaskarżonego wyroku Sąd opisał ustalenia Kolegium we wskazanym zakresie. Następnie, na stronie 16 uzasadnienia, wyjaśnił podstawę prawną rozstrzygnięcia w zakresie odnoszącym się do omawianego wpływu. Uznał, że Kolegium dokonało analizy i oceny wpływu inwestycji na środowisko, zgodnie z art. 62 ust. 1. Nie ma mowy o jakiejkolwiek wypowiedzi Sądu odnotowującej brak wymaganych ustaleń, czy też akceptującej brak tych ustaleń.

Bezzasadny jest zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. art. 80 ust. 1 u.u.i.ś. poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie, że nie zachodzą rozbieżności między raportem oddziaływania na środowisko a treścią zaskarżonej decyzji SKO w Kaliszu oraz poprzez niewzięcie pod uwagę wyników postępowania z udziałem społeczeństwa.

Również w tym przypadku wnoszący kasację nie podali precyzyjnie naruszonego przepisu. Art. 80 ust. 1 u.u.i.ś. składa się przecież z czterech jednostek redakcyjnych, tj. punktów. Skoro jednak w opisie naruszenia jest mowa o rozbieżnościach miedzy raportem a treścią decyzji, a także o niewzięciu pod uwagę wyników postępowania z udziałem społeczeństwa, to niewątpliwie chodzi o przepisy art. 80 ust. 1 pkt 2 i 3 tej ustawy.

Analizę zarzutu rozpocząć trzeba od spostrzeżenia, że dyspozycja art. 80 ust. 1, w odniesieniu do ustaleń zawartych w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko oraz wyników postępowania z udziałem społeczeństwa, polega na wzięciu ich pod uwagę. Nie są zatem wykluczone rozbieżności między decyzją a raportem. Z uzasadnienia zarzutu wynika, że wskazana sprzeczność dotyczy liczby i rodzajów wentylatorów określonej w raporcie a rozstrzygnięciem zawartym w zaskarżonym postanowieniu, przy czym chodzi o postanowienie RDOŚ. Kwestia ta została omówiona w odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 77 ust. 1 pkt 1 ustawy. Przypomnieć zatem jedynie można, że jak stwierdził WSA w Poznaniu, w uzasadnieniu wyroku z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt II SA/Po 448/13, uchylenie przez Kolegium punktu II.19 decyzji Wójta, z dnia [...] maja 2011 r. i zastąpienie tego punktu wymogiem zgodnym z treścią raportu, odpowiadało zaleceniom Sądu, także w zakresie trybu, w jakim Kolegium dokonało tej korekty. W podniesionej kwestii, Kolegium i Sąd pierwszej instancji były związane, z mocy art. 153 P.p.s.a., oceną prawna zawartą w prawomocnym wyroku.

Wzięcie pod uwagę wyników postępowania z udziałem społeczeństwa nie oznacza konieczności uzyskania przez organ akceptacji społeczności lokalnej (por. m.in. wyrok NSA z dnia 11 października 2017 r., sygn. akt II OSK 2113/16). Obowiązkiem organu jest natomiast zrealizowanie wszelkich czynności informacyjnych w tym zakresie, umożliwienie zgłoszenia uwag i wniosków, odniesienie się do istotnych problemów i zastrzeżeń oraz wątpliwości zgłoszonych w trakcie postępowania z udziałem społeczeństwa. Z obowiązków tych organy wywiązały się, o czym świadczy treść uzasadnień obu decyzji, znajdująca potwierdzenie w aktach sprawy oraz w raporcie, jego uzupełnieniu, uzgodnieniu i opinii.

Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. art. 85 ust. 1 u.u.i.ś. poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że w postępowaniu administracyjnym zostały wzięte pod uwagę wnioski i uwagi zgłoszone przez społeczeństwo. Przede wszystkim przytoczyć należy treść powołanego przepisu. W myśl art. 85 ust. 1, decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach wymaga uzasadnienia. Jest oczywiste, że jest to przepis procesowy, który w niniejszej sprawie został zastosowany. Szczególne wymagania wobec treści uzasadnienia decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zawierają przepisy art. 85 ust. 2 pkt 1 lit. a-c i pkt 2 ustawy. Żadnego z przepisów art. 85 ust. 2 wnoszący kasację nie wskazali. Nawiązanie do wniosków i uwag odpowiada wymogowi sformułowanemu w art. 85 ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy. Od razu należy więc zauważyć, co zresztą już wynika z poprzednich uwag, że uzasadnienie decyzji Wójta oraz uzasadnienie zaskarżonej decyzji Kolegium zawiera omówienie wyników postępowania z udziałem społeczeństwa. Kolegium wskazało uwagi i wnioski. Odniosło się do nich. Oceniło ich znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Zrealizowało obowiązek wynikający z art. 85 ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.