Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt I SA/Rz 356/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2021-07-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Hasła tematyczne: Celne postępowanie
Celne prawo
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: journal: Dz.U.UE.L 1992 nr 302 poz 1 art. 161 ust. 1, art. 162,
law: Rozporządzenie Rady (EWG) NR 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiające Wspólnotowy Kodeks Celny.
journal: Dz.U.UE.L 1993 nr 253 poz 1 art. 251 pkt 2 lit b, art. 796a, art. 796d ust. 3, art. 796da ust. 1,ust. 4, art. 796e
law: Rozporządzenie Komisji EWG) NR 2454/93 z dnia 2 lipca 1993 r. ustanawiające przepisy w celu wykonania rozporządzenia Rady (EWG) nr  2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny
article: art.73
journal: Dz.U. 2018 poz 167
law: Ustawa z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S.NSA Jacek Surmacz, Sędzia WSA Małgorzata Niedobylska, Sędzia WSA Jarosław Szaro /spr./, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 lipca 2021 r. spraw ze skarg T. S. na decyzje Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w R. z dnia [...] marca 2021 r. – nr [...], – nr [...] w przedmiocie unieważnienia zgłoszenia celnego wywozowego oddala skargi.


UZASADNIENIE

I SA/Rz 356/21

UZASADNIENIE

Przedmiotem skarg T. S. (dalej: skarżący) są decyzje Dyrektora Izby Administracji Skarbowej (organ II instancji) z [...] marca 2021 r. nr [...] i nr [...] utrzymujące w mocy decyzje Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego (organ I instancji) z [...] marca 2020 r. nr [...] i nr [...] w przedmiocie unieważnienia zgłoszenia celnego wywozowego.

8 maja 2015 r. w Oddziale Celnym w R., "A" sp. z o.o., działająca na podstawie upoważnienia bezpośredniego od skarżącego, uprzednio prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą "B", przedstawiła celem wyprowadzenia poza obszar celny Unii Europejskiej (UE) towar w postaci: konsole video, gry do konsol video oraz akcesoria do nich. W zgłoszeniu celnym wskazano, jako odbiorcę towaru –"C" w K., deklarowany urząd wywozu – [...] (tj. OC R.), deklarowany urząd wyprowadzenia – [...] (OC Z.), środek transportu – [...]. Zgłoszenie celne zostało zarejestrowane w systemie ECS (System Kontroli Eksportu) pod pozycją [...], a towar zwolniony do wyprowadzenia.

13 maja 2015 r. w systemie ECS urząd wyprowadzenia [...] (tj. M.D.) przesłał komunikat IE518 zawierający wyniki przeprowadzonej kontroli (w systemie wygenerowany został komunikat IE524 o zmianie urzędu przeznaczenia). Na tej podstawie 13 maja 2015 r. został wygenerowany komunikat IE599, potwierdzający wywóz towarów poza obszar UE.

Z kolei 11 czerwca 2015 r. w Oddziale Celnym w R., ten sam podmiot przedstawił celem wyprowadzenia poza obszar celny UE analogiczny towar, wskazując w zgłoszeniu celnym tego samego odbiorcę towaru oraz deklarowane urzędy wywozu i wyprowadzenia, a także środek transportu – [...]. Powyższe zgłoszenie celne zostało zarejestrowane w systemie ECS pod pozycją [...], a towar zwolniony do wyprowadzenia.

Następnie 18 czerwca 2015 r. w systemie ECS urząd wyprowadzenia M.D. przesłał komunikat IE518 zawierający wyniki przeprowadzonej kontroli (w systemie wygenerowany został komunikat IE524 o zmianie urzędu przeznaczenia). Na tej podstawie 18 czerwca 2015 r. został wygenerowany komunikat IE599, potwierdzający wywóz towarów poza obszar UE.

Pismem z 8 maja 2017 r. węgierska administracji celna poinformowała, że towary, które były transportowane za zgłoszeniami o numerach MRN wymienionych powyżej nie opuściły terytorium UE, w związku z czym węgierski organ celny wycofuje wyprowadzenie towarów i nie potwierdza końcowego wywozu towarów z obszaru UE.

Na wniosek organu I instancji, pismem z dnia 16 października 2018 r. węgierski Dyrektoriat Krajowej Administracji Celnej i Podatkowej Komitetu Pest wyjaśnił, że towary unijne objęte procedurą wywozu zostały objęte procedurami tranzytu na życzenie klientów, mających prawo do dysponowania towarami. Zakończenie procedur celnych wywozowych zostało przeprowadzone na terenie Węgier, gdzie towary nie przekroczyły granicy UE, ale gdzie zostały objęte nowymi procedurami celnymi (procedurami tranzytu), a wywóz tych towarów unijnych został potwierdzony przez bułgarski urząd K. poprzez zakończenie procedur tranzytu, które zostały rozpoczęte po procedurach wywozu. 3 lutego 2017 r. administracja celna Bułgarii poinformowała węgierskie władze celne, że procedury tranzytu nie zostały prawidłowo zakończone, dlatego też węgierskie władze celne nie miały wcześniej informacji o fakcie, że przedmiotowe towary prawdopodobnie nie opuściły terytorium Wspólnoty.

Węgierskie władze celne dokonały kontroli wszystkich procedur tranzytu, które były powiązane z nieprawidłowościami, o których informowała bułgarska administracja celna. W tych sprawach, w których procedury wywozu były otwierane przed procedurami tranzytu, węgierska administracja celna poinformowała w ramach informacji spontanicznych szesnaście administracji tych państw członkowskich, w tym Polskę, w których otwarto procedury wywozu i można by przypuszczać, że towary nie opuściły terytorium UE. W przypadku tych procedur tranzytu, w których towary (zgodnie z listami przewozowymi otrzymanymi od przewoźnika) były przejmowane przez inne państwo członkowskie, węgierskie władze celne informowały właściwe państwo członkowskie w ramach informacji spontanicznej poprzez wysłanie stosownych dowodów.

W związku z powyższym, powiadomieniami z [...] i [...] października 2019 r. organ I instancji poinformował skarżącego o zamiarze wydania decyzji unieważniających przedmiotowe zgłoszenia celne oraz wyznaczył 30-dniowy termin do przedstawienia stanowiska przed wydaniem decyzji w sprawie.

W odpowiedzi, skarżący przedstawił dokumenty w postaci: faktury eksportowej [...]z 7 maja 2015r., faktury korygującej [...] z dnia 3 czerwca 2015 r., wydruku zgłoszenia celnego z 8 maja 2015 r. oraz faktury VAT nr [...] z 8 maja 2015 r., a także faktury eksportowej [...] z 8 czerwca 2015 r., wydania zewnętrznego [...] z 8 czerwca 2015 r., wydruku zgłoszenia celnego z 11 czerwca 2015 r. oraz faktury VAT nr [...] z 1 czerwca 2015 r. Jednocześnie skarżący wskazał, że towar opuścił obszar celny UE i nie zna przyczyn, dla których mogło zostać zmienione miejsce wywozu towaru. Wniósł również o wystąpienie przez organ I instancji do "A" sp. z o.o. z żądaniem przedstawienia dokumentacji dotyczącej zgłoszeń wywozu oraz informacji na jakiej podstawie nastąpiła zmiana miejsca wywozu towaru. Następnie skarżący przedstawił dodatkowo dokumenty w postaci: wydania na zewnątrz nr [...] z 8 maja 2015 r., przyjęcia z zewnątrz nr [...] z 8 maja 2015 r., dokumentu CMR, kopii dowodu rejestracyjnego [...], kopii paszportu [...], wydania zewnętrznego nr [...] z 7 maja 2015 r. oraz wydania na zewnątrz nr [...] z 11 czerwca 2015 r., przyjęcia z zewnątrz nr [...]z 9 czerwca 2015 r., listu przewozowego nr [...] z 8 czerwca 2015 r., zezwolenia na przekraczanie granicy w ramach małego ruchu granicznego tj. karty MRG nr [...], wydania zewnętrznego nr [...] z 8 czerwca 2015 r.

11 marca 2020 r. organ I instancji wydał decyzje, w których unieważnił przedmiotowe zgłoszenia celne. W uzasadnieniu, organ wyjaśnił, że samo wygenerowanie komunikatu IE599 nie przesądza o stwierdzeniu wywozu towaru poza obszar celny UE, bowiem zgromadzono w sprawie inne dowody – informacje urzędowe pochodzące od węgierskiej administracji celnej, wskazujące na brak potwierdzenia wywozu tego towaru poza obszar celny UE. Jednocześnie, zdaniem organu, w toku postępowania skarżący – jako eksporter – nie przedstawił dowodów alternatywnych, które mogłyby jednoznacznie potwierdzić, że towar opuścił obszar celny UE.

Powyższe rozstrzygnięcia zostały zaskarżone w administracyjnym toku instancji przez skarżącego. Organ II instancji, decyzjami z [...] marca 2021 r., utrzymał w mocy decyzje organu I instancji.

Organ odwoławczy zaznaczył, że bez względu na to, na kogo eksporter scedował obowiązek wywozu towaru poza obszar UE – to on jest odpowiedzialny za faktyczne wyprowadzenie towaru poza obszar celny Unii. Ponadto organ podkreślił, że dla unieważnienia zgłoszenia celnego wystarczające jest stwierdzenie, że warunki procedury wywozu towaru objętego zgłoszeniem celnym nie zostały dopełnione, a eksporter pomimo wezwań, nie przedstawił dostatecznych dowodów alternatywnych. Jednocześnie zaznaczono, że nie jest rolą organu poszukiwanie takich dowodów za osobę zainteresowaną uzyskaniem potwierdzenia wywozu towaru, a ciężar dostarczenia dowodu w tym zakresie spoczywa na eksporterze.

W ocenie organu II instancji, otrzymanie przez zgłaszającego komunikatu IE599, który zawiera informację o potwierdzeniu wywozu, stanowi dowód dokonania eksportu. Nie wyklucza to jednak ustaleń kontroli, że procedura wywozu towarów ujętych w zgłoszeniu celnym nie została zakończona, a komunikat elektroniczny IE599 otrzymany przez eksportera nie odzwierciedla rzeczywistych operacji i dlatego został wycofany.

Jak zaznaczył organ odwoławczy, informacje od administracji węgierskiej i bułgarskiej mają moc dowodową dokumentów urzędowych i ustalenia w nich zawarte są wiążące dla polskich organów celnych. Zdaniem organu, komunikat IE599 wskazujący, że towar objęty zgłoszeniem celnym opuścił obszar celny UE, nie ma przesądzającego znaczenia dla stwierdzenia wywozu towaru w sytuacji, gdy istnieją wiarygodne dowody potwierdzające, że do takiego wywozu towaru nie doszło. W świetle urzędowo potwierdzonych informacji przez węgierską i bułgarską administrację, organ nie mógł uznać, że procedura wywozu otwarta w Polsce została prawidłowo zakończona i towary opuściły obszar UE.

Jak wyjaśnił organ, sytuacja ta nie wykluczała jednak możliwości, że towar faktycznie opuścił obszar UE i dotarł do kraju docelowego. Potwierdzenie powyższego faktu wymagało jednak przedstawienia dowodów alternatywnych przez skarżącego.

W ocenie organu odwoławczego, przedstawione w niniejszej sprawie faktury jako dowody alternatywne, nie stanowią dowodu potwierdzającego wywóz towaru poza obszar celny UE i wskazują jedynie na zawarcie transakcji handlowej. Przedłożone w sprawie WZ (wydanie zewnętrzne) oraz PZ (przyjęcie z zewnątrz) są dokumentami magazynowymi potwierdzającymi wydanie/przyjęcie materiałów bądź towarów na zewnątrz/z zewnątrz i służą jedynie do rozliczenia przeprowadzonych przez przedsiębiorcę transakcji gospodarczych. Natomiast przedłożony list przewozowy informuje, że towar został wysłany przez eksportera i dostarczony do odbiorcy, firmy "A" sp. z o.o., zatem świadczy jedynie o przemieszczeniu towaru, nie potwierdzając jego wyprowadzenia poza obszar celny UE. Organ skonstatował, że w kontekście zebranego w sprawie materiału dowodowego, dowodem potwierdzającym dokonanie wywozu mógłby być dowód odprawy celnej z kraju trzeciego, którym z kolei powinien dysponować kontrahent eksportera. Jednak taki dowód nie został przedłożony w niniejszej sprawie.

Na powyższe decyzje organu II instancji, skarżący wniósł skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U z 2020 r., poz. 1325, dalej: O.p.) poprzez zaniechanie wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, którym dał wiarę, oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności,

2. 187 § 1 O.p. poprzez zaniechanie zebrania i w sposób wyczerpujący rozpatrzenia całego materiału dowodowego,

3. art. 122 O.p. poprzez zaniechanie wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego,

4. naruszenie przepisów postępowania tj. art. 191 O.p. poprzez dowolną a nie swobodną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego, naruszenie art. 233 § 1 pkt 1 O.p., w zw. z art. 7 ust. 1 i art. 2 Konstytucji RP w zw. z art. 120 i art. 121 § 1 O.p. poprzez nieuzasadnione utrzymanie w mocy decyzji rażąco sprzecznej z zasadami: demokratycznego państwa prawnego, legalizmu oraz działania w sposób budzący zaufanie do organów celnych i rozstrzygania wątpliwości na niekorzyść strony, w sytuacji gdy z okoliczności faktycznych sprawy wynika, iż organy żądały obiektywnie niemożliwych do przedstawienia przez stronę dowodów alternatywnych, traktując ich nieprzedstawienie jako okoliczność obciążającą stronę i świadczącą o rzekomym niedopełnieniu obowiązku udowodnienia faktu opuszczenia przez towar obszaru celnego UE, co w konsekwencji doprowadziło do ustalenia stanu sprawy w oparciu o prawdę formalną, sprzecznie z naczelnymi zasadami postępowania podatkowego, które nakazują rozstrzygać sprawę w oparciu o prawdę materialną, a wątpliwości rozstrzygać na korzyść strony,

5. naruszenie art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 201 § 1 pkt 2 O.p. poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonych decyzji mimo istnienia podstaw zawieszenia postępowania w związku z istnieniem w sprawie kwestii prejudycjalnej, wynikającej z oczekującego na rozstrzygnięcie przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej pytania prawnego zawartego w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 czerwca 2018 r. sygn. akt I FSK 126/18.

6. obrazę przepisów prawa materialnego, tj. art. 5 pkt 39, art. 22 ust. 4, 5 i 7, art. 26 oraz art. 29 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 oraz art. 248 ust. 2 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 2015/2446, poprzez ich zastosowanie, pomimo że ze zgromadzonego materiału dowodowego nie wynika ponad wszelką wątpliwość, że towar nie opuścił obszaru celnego UE, zaś agencja celna działająca na zlecenie strony otrzymała komunikat IE599 stanowiący wystarczający dowód zamknięcia procedury wywozu towaru poza obszar celny UE, co w konsekwencji doprowadziło do unieważnienia zgłoszeń celnych wywozowych pomimo braku wystarczających podstaw faktycznych.

W uzasadnieniu skargi, skarżący zaznaczył, że jest w posiadaniu komunikatów IE-599, które są dokumentami urzędowymi, a to, że po kilku latach stwierdzono nieuprawnioną ingerencję w wygenerowanie takich komunikatów nie może przesądzać oceny dochowania przez niego należytej staranności przy wypełnianiu procedury wywozu, zwłaszcza ze nie miał świadomości, że sprzedany towar będzie zmieniał miejsca zgłoszenia tranzytu.

Skarżący podniósł, że nie można pozbawiać podatnika możliwości skorzystania z oferowanych przez wspólny system VAT mechanizmów, jeśli uszczuplenie dochodów podatkowych państwa jest wynikiem oszukańczego działania osób trzecich, na które podatnik nie miał żadnego wpływu.

Końcowo, skarżący zaakcentował, że przedsiębiorcy powinni móc się skupić na prowadzeniu działalności gospodarczej, a nie na sprawdzaniu prawidłowości działań urzędników i wystawionych przez nich dokumentów. Skarżący podniósł również, że warto było by sprawdzić przez właściwe organy państwowe i zagraniczne mechanizm działania dotyczący ingerencji w generowanie komunikatów administracji celnej.

W odpowiedzi na skargi, organ podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o oddalenie skarg.

W piśmie z 22 czerwca 2021 r. skarżący nadmienił, że nie może być obarczony negatywnymi konsekwencjami wadliwego systemu ECS. Podkreślił, że aby móc stwierdzić, że przedsiębiorca miał świadomość udziału w nieuczciwej transakcji, organ powinien wyjaśnić okoliczności sprawy, w tym kto stoi za zewnętrzną ingerencją. Skarżący podniósł, że istnieje przynajmniej kilka podobnych spraw przedsiębiorców eksportujących towary poza terytorium UE, co świadczy o istnieniu procederu zorganizowanego przestępstwa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie postanowił na podstawie art. 111 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej: P.p.s.a.) zarządzić połączenie spraw ze skarg na decyzję nr [...] (sygn. akt I SA/Rz 356/21) i decyzję nr [...] (I SA/Rz 357/21) do łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia i prowadzić je pod sygnaturą I SA/Rz 356/21.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie miał na uwadze, co następuje.

Spór w niniejszej sprawie ogniskuje się wokół zasadności unieważnienia zgłoszeń celnych wywozowych przyjętych do procedury wywozu.

Na wstępie należy wskazać, że w sprawie organy prawidłowo przyjęły, że z uwagi na daty dokonania zgłoszeń celnych (maj i czerwiec 2015 r.), oceny prawidłowości przebiegu procedury wywozu i materialnoprawnych przesłanek unieważnienia zgłoszeń celnych należy dokonać według regulacji rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. Urz. WE seria L Nr 302 z dnia 19 października 1992 r. ze zm., dalej: WKC) oraz rozporządzenia Komisji (EWG) nr 2454/93 z dnia 2 lipca 1993 r. ustanawiającego przepisy w celu wykonania rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. Urz. WE seria L Nr 253 z dnia 11 października 1993 r. ze zm., dalej: RWKC)., natomiast przepisy rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 z dnia 9 października 2013 r. ustanawiającego unijny kodeks celny (Dz. Urz. UE serii L Nr 269 z dnia 10 października 2013 r. ze zm. – dalej UKC) i wydanych aktów wykonawczych, które weszły w życie w dniu 1 maja 2016 r., mogą w znaleźć zastosowanie jedynie co do samego postępowania, tj. do zagadnień procesowych. Takie stanowisko prezentowane jest w orzecznictwie i Sąd w pełni je podziela (por. np. wyroki WSA w Rzeszowie z 6 czerwca 2019 r. sygn. I SA/Rz 214/19, I SA/Rz 308/19, z 5 listopada 2019 r., sygn. I SA/Rz 586/19). Na marginesie należy tylko zaznaczyć, że przepisy dotyczące unieważnienia zgłoszenia celnego w aktualnie obowiązujących regulacjach są analogiczne.

Stosownie do treści art. 161 ust. 1 WKC, procedura wywozu pozwala na wyprowadzenie towaru wspólnotowego poza obszar celny Wspólnoty. Dokonanie wywozu wymaga spełnienia przewidzianych dla niego formalności, z uwzględnieniem środków polityki handlowej oraz, jeśli znajdują zastosowanie, należności celnych wywozowych. Zgodnie natomiast z art. 162 WKC zwolnienie do wywozu udzielane jest pod warunkiem, że towary opuszczą obszar celny Wspólnoty w tym samym stanie, w jakim znajdowały się w chwili przyjęcia zgłoszenia do wywozu.

Kwestia unieważnienia zgłoszenia celnego została uregulowana w art. 66 ust. 2 WKC, gdzie wskazano, że może ono nastąpić na wniosek zgłaszającego. W innych przypadkach nie może ono nastąpić poza określonymi przypadkami. Przypadki takie zostały wymienione w art. 251 RWKC. Wśród wymienionych tam sytuacji, w niniejszych sprawach zastosowanie będzie miała regulacja art. 251 pkt 2 lit b, a więc w przypadku towarów, w odniesieniu do których urząd celny wywozu został poinformowany, zgodnie z art. 792a ust. 1 lub uznaje on, zgodnie z art. 796e ust. 2, że zgłoszone towary nie opuściły obszaru celnego Wspólnoty.

Chodzi więc o taki sytuacje, gdy urząd celny wywozu zostanie poinformowany przez zgłaszającego, że towary nie opuściły obszaru celnego (wówczas zwraca on dokumenty zgłoszenia), albo organ uznaje w myśl 796e ust. 2 RWKC, że brak jest dostatecznych dowodów na to, że towary te opuściły obszar celny Unii.

Kwestia dokumentowania opuszczenia towaru zgłoszonego do procedury wywozu została uregulowana w treści przepisów art. 796a i nast. RWKC. W myśl tych przepisów urząd wywozu informuje wskazany urząd wyprowadzenia (jeżeli są to różne urzędy) o dokonanym zgłoszeniu wywozu i przekazuje mu stosowne informacje. Następnie w wyniku przedstawienia towaru w urzędzie wyprowadzenia dokonuje on jego kontroli i przesyła do urzędu wywozu komunikat "wyniki kontroli w urzędzie wyprowadzenia" dopiero, gdy wszystkie towary opuszczą obszar celny Wspólnoty (art. 796d ust. 3 RWKC). Dokument ten jest wystarczającym dowodem opuszczenia obszaru celnego Unii przez zgłoszony towar i powoduje zamknięcie procedury celnej wywozowej.

Samo jednak jego przesłanie przez urząd celny wyprowadzenia do urzędu celnego wywozu nie będzie wystarczające do skutecznego zamknięcia tej procedury, jeżeli w rzeczywistości nie doszło do wywozu towaru, a więc przesłanie komunikatu nie znajduje uzasadnienia w okolicznościach faktycznych i wynika z czynności o charakterze bądź to przestępczym czy błędu ludzkiego.

Stwierdzenie to wynika z treści art. 162 WKC stanowiącego, że zwolnienie do wywozu udzielane jest pod warunkiem, że towary opuszczą obszar celny Wspólnoty w tym samym stanie, w jakim znajdowały się w chwili przyjęcia zgłoszenia do wywozu. Celem tej procedury jest zatem rzeczywiste wywiezienie towaru poza obszar celny Unii. Tylko zrealizowanie tej okoliczności może być podstawą zakończenia procedury. Jeżeli został wygenerowany komunikat o opuszczeniu przez towar obszaru celnego, natomiast w rzeczywistości taki fakt nie zaistniał, to wówczas organ celny jest władny do wszczęcia stosowanego postępowania, w tym postępowania o unieważnienie zgłoszenia celnego.

Art. 796da ust. 1 RWKC przewiduje z kolei, że jeżeli po upływie 90 dni od zwolnienia towarów do wywozu urząd celny wywozu nie otrzyma komunikatu "wyniki kontroli w urzędzie wyprowadzenia", o którym mowa w art. 796d ust. 2, urząd celny wywozu może, w razie potrzeby, zażądać od eksportera lub zgłaszającego, by wskazał datę, w której towary opuściły obszar celny Wspólnoty oraz urząd celny, przez który to nastąpiło.

Organ celny dokonuje sprawdzenia podanych przez eksportera informacji we wskazanym urzędzie celnym wyprowadzenia. Ponadto eksporter lub zgłaszający mogą przekazać urzędowi celnemu wywozu dowód, że towary opuściły obszar celny Wspólnoty.

Art. 796da ust. 4 RWKC zawiera przykładowe wyliczenie dokumentów wskazując, że mogą to być:

a) kopia potwierdzenia dostawy podpisana lub uwierzytelniona przez odbiorcę spoza obszaru celnego Wspólnoty;

b) dowód zapłaty, faktura lub potwierdzenie dostawy należycie podpisane lub uwierzytelnione przez przedsiębiorcę, który wyprowadził towary poza obszar celny Wspólnoty;

c) oświadczenie podpisane lub uwierzytelnione przez przedsiębiorstwo, które wyprowadziło towary poza obszar celny Wspólnoty;

d) dokument poświadczony przez organy celne państwa członkowskiego lub kraju spoza obszaru celnego Wspólnoty.

Wyliczenie to jest oczywiście tylko przykładowe i to od eksportera zależy jakie dokumenty zastępcze zostaną przez niego przedstawione, natomiast ocenie organu pozostawiono uznanie ich za dostateczne.

Art. 796e RWKC stanowi, że urząd wywozu potwierdza wyprowadzenie towarów po otrzymaniu komunikatu "wyniki kontroli w urzędzie wyprowadzenia" lub gdy nie otrzymał takiego komunikatu w ciągu 10 dni, ale jest przekonany, że dowody przedstawione w myśl art. 796da są dostateczne.

Redakcja tego przepisu nie pozostawia zatem wątpliwości, że to przekonanie organu o dostateczności przedstawionych dokumentów zastępczych jest podstawą potwierdzenia wyprowadzenia towarów w sytuacji, gdy brak jest komunikatu o którym mowa w art. 796e ust. 1 lit. a RWKC.

Organ podejmuje w tym zakresie decyzję uznaniową opartą na przedstawionych przez eksportera lub zgłaszającego dowodach. Podejmowana jest ona w sytuacji, gdy brak jest urzędowego potwierdzenia wyprowadzenia towarów, jednak przedstawione dowody mogą w sposób jednoznaczny wskazywać, że towary te jednak obszar celny Unii opuściły. Jednak to od uznania organu zależy czy podejmie przekonanie o takim stanie faktycznym towarów. Brak takiego przekonania skutkuje brakiem potwierdzenia wyprowadzenia towarów. Uznanie to musi być w sposób wszechstronny uzasadnione, z wykazaniem dlaczego przedstawione dokumenty nie są dostateczne dla potwierdzenia wyprowadzenia towarów.

Jak już wyżej wskazano brak potwierdzenia wyprowadzenia jest przesłanką do unieważnienia zgłoszenia celnego.

Przenosząc powyżej przedstawiony tryb procedury wywozu na realia niniejszej sprawy wskazać należy, że organ wyczerpał tok postępowania i miał prawo uznać, że zgłoszenia celne powinny być unieważnione. Zgromadzony przez organy materiał dowodowy stanowił wystarczającą podstawę do ustalenia stanu faktycznego sprawy. W ocenie Sądu, wbrew zarzutom skargi, przeprowadzonej przez organy ocenie dowodów nie można zarzucić dowolności.

Otrzymanie informacji o wycofaniu potwierdzenia wywozu towarów z obszaru UE ze strony organów węgierskich skutkowało niespełnieniem się przesłanki z art. 796e RWKC, czyli brakiem potwierdzenia wyprowadzenia towaru.

Podkreślić należy, że informacje pozyskane od węgierskich władz celnych mają moc dowodową dokumentu urzędowego, a ustalenia w nich zawarte są wiążące dla polskich organów celnych. Zaznaczyć także należy, że dokumenty te zostały przetłumaczone na język polski przez tłumacza przysięgłego, a tłumaczenie znajduje się w aktach sprawy. Zgodnie z treścią art. 194 O.p., dokumenty urzędowe, sporządzone w formie określonej przepisami prawa przez powołane do tego organy władzy publicznej, stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone.

Wskazać przy tym trzeba, że błędne (niezgodne ze stanem faktycznym) wygenerowanie komunikatu IE599 nie jest niewzruszalnym dowodem na to, że towar opuścił obszar celny Unii. Jeżeli został on z jakichkolwiek przyczyn wygenerowany w sposób nieprawidłowy, to organy są uprawnione do wszczęcia stosownego postępowania mającego za cel uchylenie skutków dokonanych czynności opierających się na błędnym uznaniu wyprowadzenia towarów.

Zgodnie bowiem z treścią art. 162 WKC potwierdzenie może zostać dokonane tylko w sytuacji rzeczywistego wyprowadzenia towarów. Jeżeli zostanie ustalone, że do niego nie doszło, to wszelkie czynności podjęte na takiej podstawie faktycznej musza być wyeliminowane z obrotu prawnego. Samo wygenerowanie komunikatu nie jest tutaj wystarczające, jeżeli nie znajduje podstawy w faktach.

Organy celne podjęły próbę ustalenia, czy towar objęty zgłoszeniami wywozowymi został przez eksportera faktycznie wywieziony poza terytorium UE, a więc czy ziściły się materialnoprawne warunki prawidłowego zamknięcia procedury wywozu. Podważono bowiem zasadność wystawionych komunikatów elektronicznych, które dla oceny procedury wywozu mają tylko znaczenie formalne. Jeżeli bowiem towar faktycznie nie został wywieziony w procedurze wywozu, to zgłoszenie celne, które tę procedurę otwarło, musi zostać unieważnione, ponieważ nie dopełniono warunków prawnych dla uznania tej procedury za prawidłowo zamkniętą, tj. zgodnie z odnośnymi przepisami prawa celnego.

W tych okolicznościach, wobec braku urzędowego dokumentu z urzędu wyprowadzenia, zastosowanie mógł mieć drugi sposób potwierdzenia wywozu, a mianowicie przedstawienie dokumentów pozwalających na potwierdzenie wyprowadzenia towarów.

Skarżący przedstawił dokumenty, które w jego ocenie fakt wywozu potwierdzały.

Podkreślenia wymaga, że nawet przedłożenie przez eksportera dokumentów wymienionych w przepisie art. 796da ust. 4 RWKC, które zastępczo mogą zostać przedstawione w miejsce urzędowego potwierdzenia wyprowadzenia towarów, nie oznacza automatycznie udowodnienia wyprowadzenia towaru z obszaru UE. Ustawodawca unijny wskazuje bowiem, że na podstawie przedstawionych dokumentów organ ma być przekonany o tym, że dowody te są dostateczne dla uznania faktu za dokonany. Zatem to do organu należy ich ocena i uznanie za dostateczne. Przy czym omawiany przepis na eksportera (zgłaszającego) nakłada obowiązek ich przedstawienia, do organu należy tylko ich ocena. Nieprzedstawienie dostatecznych dokumentów może spowodować niekorzystne dla strony skutki.

W przedmiotowej sprawie organ uznał te dokumenty za nie spełniające wymogu dostateczności, stwierdzając, że są one niewystarczające do uznania, że towar rzeczywiście opuścił obszar celny Wspólnoty.

W przekonaniu Sądu, przedstawiona przez organy argumentacja mogła stanowić podstawę do odmowy potwierdzenia wyprowadzenia towarów. Organy obszernie opisały informacje otrzymane od węgierskiej administracji celnej i ich związek z przedmiotowymi zgłoszeniami celnymi skarżącego. Ponadto zarówno w zaskarżonych decyzjach, jak i w decyzjach organu I instancji, znalazło się wyjaśnienie dlaczego dowody przedstawione przez skarżącego nie pozwalały na identyfikację wywiezionego towaru i stwierdzenie w sposób niebudzący wątpliwości, że objęty konkretnymi zgłoszeniami celnymi wywozowymi towar w tym samym stanie co zadeklarowany w zgłoszeniu opuścił obszar celny UE. Tym samym nie są zasadne zarzuty naruszenia przepisów postępowania, odnoszących się do zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

Ustosunkowując się do zarzutu naruszenia art. art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 201 § 1 pkt 2 O.p. poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji mimo istnienia podstaw zawieszenia postępowania w związku z istnieniem w sprawie kwestii prejudycjalnej, wynikającej z oczekującego na rozstrzygnięcie przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej pytania prawnego zawartego w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 czerwca 2018 r. sygn. akt I FSK 126/18, należy zauważyć, że postępowanie celne cechuje się odrębnością od postępowania podatkowego i przepisy tego ostatniego znajdują w nim zastosowanie jedynie odpowiednio i to w ograniczonym zakresie. W art. 73 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne (Dz.U. z 2018 r., poz. 167 ze zm.), wśród przepisów O.p., które stosuje się odpowiednio do postępowania w sprawach celnych nie został wymieniony art. 201 § 1 pkt 2 O.p. Trudno więc zarzucać organom uchybienie tej regulacji. Niezależnie od tego, należy zauważyć, że wzmiankowane pytanie prejudycjalne, rozstrzygnięte wyrokiem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 17 października 2019 r. (sygn. C-653/18), nie dotyczyło kwestii unieważnienia zgłoszenia celnego, lecz podatku od towarów i usług. Rozważania na temat zawieszenia postępowania pozostają zatem bezprzedmiotowe.

Odnosząc się natomiast do argumentacji skarżącego odnośnie do jego dobrej wiary w kontekście rozliczenia podatku od towarów i usług, Sąd zwraca uwagę, że w zaskarżonych decyzjach ustaleniu podlegała okoliczność czy towary zostały faktycznie wywiezione poza obszar celny UE. Z kolei rozstrzygnięcie czy skarżący zachował należytą staranność w kontekście spełnienia przesłanek uprawniających do zerowej stawki podatku od towarów i usług nie było przedmiotem niniejszego postępowania.

Mając powyższe na uwadze, Sąd oddalił skargi, na podstawie art. 151 P.p.s.a.