Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 325/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2021-06-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 61 ust. 1, ust. 2 pkt 1 i 2 lit. b), ust. 2d. ust. 2e
journal: Dz.U. 2019 poz 1507
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - teskt jedn.
article: art. 87 ust. 8
journal: Dz.U. 2016 poz 198
law: Ustawa z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Ireneusz Dukiel, Sędziowie sędzia WSA Bogumiła Kalinowska (sprawozdawca), sędzia WSA Ewa Kamieniecka, , po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 29 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi J. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. G. z dnia [...] maja 2020 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej oddala skargę w całości. cvs – s. B. Kalinowska


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. G. (dalej jako Kolegium lub organ odwoławczy) decyzją z dnia [...] maja 2020 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez J. B. (dalej jako strona lub skarżący), powołując się na art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn.: Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm., dalej jako k.p.a.) oraz art. 59 ust. 1, art. 60, art. 61 ust. 1 – 3, art. 106 ust. 3b ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. jedn.: Dz. U. z 2019 r., poz. 1507, dalej jako u.p.s.), utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta J. G. (dalej jako organ pierwszej instancji) z dnia [...] marca 2020 r., nr [...], orzekającą o ustaleniu miesięcznej odpłatności za pobyt ojca skarżącego – T. B. w Domu Pomocy Społecznej "[...]" w J. G. (dalej w skrócie jako DPS), jaką są zobowiązani ponosić: J. B. (siostra skarżącego) od października 2019 r. do lutego 2020 r. w wysokości [...] zł miesięcznie i od marca 2020 r. w wysokości [...] zł miesięcznie oraz skarżący od października 2019 r. do lutego 2020 r. w wysokości [...] zł miesięcznie i od marca 2020 r. w wysokości [...] zł miesięcznie.

W toku postępowania dowodowego organ pierwszej instancji ustalił, że ojciec skarżącego został skierowany do DPS decyzją z dnia [...] września 1999 r., nr [...], zaś decyzją z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...], ojcu skarżącego ustalono odpłatność za pobyt w DPS od kwietnia 2018 r. w wysokości 70 % dochodu netto, tj. w kwocie [...] zł miesięcznie.

W lutym 2019 r. koszt utrzymania mieszkańca DPS uległ zmianie na podstawie Zarządzenia Prezydenta Miasta J. G. z dnia [...] stycznia 2019 r. (Dz. Urz. Woj. Dolnośląskiego z 2019 r., poz. 612) i wynosił [...] zł, a następnie w marcu 2020 r. koszt ten ponownie uległ zmianie na podstawie Zarządzenia Prezydenta Miasta J. G. z dnia [...] lutego 2020 r. (Dz. Urz. Woj. Dolnośląskiego z 2020 r., poz. 1443) i wynosił [...] zł. Zdaniem organu pierwszej instancji w pokrywaniu tych wydatków, w części pozostałej po uwzględnieniu opłaty samego mieszkańca, partycypować winny członkowie jego najbliższej rodziny. W związku z tym organ pierwszej instancji jako osoby zobowiązane do ponoszenia odpłatności za pobyt ojca w DPS wskazał: J. B. – córkę, B. P. – córkę i skarżącego – syna.

Ustalając wysokość odpłatności skarżącego organ pierwszej instancji wziął pod uwagę, że na mocy umowy nr [...] z dnia [...] czerwca 2018 r. zobowiązany był on do uiszczania odpłatności za pobyt ojca w DPS w wysokości [...] zł miesięcznie, co czynił do września 2019 r. W oświadczeniu z dnia [...] października 2019 r. skarżący wskazał, że nie będzie ponosił już zadeklarowanej odpłatności za pobyt ojca w DPS, gdyż oboje z żoną są osobami niepełnosprawnymi i ponoszą duże koszty leczenia. Dodatkowo skarżący oświadczył, że nie wyraża zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego. Dlatego też z dniem [...] października 2019 r. umowa ta została rozwiązana.

Wobec tego poinformowano stronę o treści art. 61 ust. 2d i 2e u.p.s., wskazując że niewyrażenie zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego stanowi podstawę do ustalenia stronie, w drodze decyzji administracyjnej, odpłatności za pobyt ojca w DPS.

W odpowiedzi skarżący oświadczył, że w świetle obowiązujących przepisów nie jest zobowiązany do wnoszenia opłat z tytułu pobytu ojca w DPS. Skarżący wskazał, że osoby przyjęte do DPS przed dniem 1 stycznia 2004 r. - tak jak jego ojciec - oraz osoby posiadające skierowanie do DPS wydane przed dniem 1 stycznia 2004 r. ponoszą opłatę na dotychczasowych zasadach, co wynika wprost z art. 87 ust. 8 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (t. jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 198, dalej: u.d.j.s.t.) funkcjonującego jako przepis przejściowy dotyczący osób umieszczonych w DPS przed dniem 1 stycznia 2004 r.

W piśmie z dnia [...] listopada 2019 r. organ pierwszej instancji zawiadomił stronę o zasadach ponoszenia odpłatności za pobyt w domach pomocy społecznej, a następnie w piśmie z dnia [...] grudnia 2019 r. o zakończeniu postępowania w sprawie.

Opisaną na wstępie decyzją z dnia [...] marca 2020 r. organ pierwszej instancji ustalił zaś miesięczną odpłatność za pobyt w DPS skarżącemu oraz jednej z jego sióstr, przyjmując jednocześnie, że druga z nich – z racji swojej sytuacji materialnej – zwolniona jest z obowiązku partycypowania w tego rodzaju kosztach.

Organ pierwszej instancji wskazał, powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 11 maja 2019 r., sygn. akt II SA/Sz 335/17, że podany przez skarżącego art. 87 ust. 8 u.d.j.s.t. gwarantował zachowanie zasad odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej jego mieszkańcom, skierowanym tam i przyjętym przed dniem 1 stycznia 2004 r. W odniesieniu zaś do tej części opłaty za pobyt pozostającej po uiszczeniu 70 % uzyskiwanych przez mieszkańca dochodów, zastosowanie winny znaleźć regulacje aktualnie obowiązujące. Tym bardziej, że DPS, w którym przebywa ojciec skarżącego, uzyskał zezwolenie na prowadzenie działalności i został wpisany do wojewódzkiego rejestru domów pomocy społecznej w dniu [...] grudnia 2007 r., tj. po ich wejściu w życie. Stąd też opłaty za pobyt ojca skarżącego w DPS winni ponosić siostra skarżącego oraz sam skarżący w wysokości równiej różnicy pomiędzy bieżącymi kosztami funkcjonowania tej jednostki a opłatami wnoszonymi przez samego mieszkańca, tj. od października 2019 r. do lutego 2020 r. w wysokości [...] zł miesięcznie i od marca 2020 r. w wysokości [...] zł miesięcznie.

Od decyzji organu pierwszej instancji skarżący wniósł odwołanie kwestionując zasadność obciążenia go odpłatnością za pobyt ojca w DPS.

Po rozpatrzeniu odwołania strony, Kolegium utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W motywach swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy w pierwszej kolejności wskazał, że zasady i tryb przyznawania świadczeń z pomocy społecznej reguluje u.p.s. Następnie organ przytoczył treść art. 3, art. 60 ust. 1 i 2 oraz 61 ust.1-3 tej ustawy i wskazał, że zgodnie z art. 87 ust. 8 u.d.j.s.t. osoby przyjęte do domu pomocy społecznej przed dniem 1 stycznia 2004 r. oraz osoby posiadające skierowania do domu pomocy społecznej wydane przed dniem 1 stycznia 2004 r., ponoszą opłatę na dotychczasowych zasadach. Organ odwoławczy podkreślił, że ojciec skarżącego został skierowany do DPS decyzją z 1999 r. Przepis art. 87 ust 8 u.d.j.s.t. gwarantował mieszkańcowi, że nie będzie musiał ponosić opłaty wyższej niż dwukrotność kryterium dochodowego chyba, że placówka spełni wymagane standardy. Wejście w życie ustawy z 2004 r. i utrata mocy obowiązującej przez ustawę o pomocy społecznej z 1990 r. spowodowały wygaśnięcie decyzji ustalającej odpłatność za pobyt w domu pomocy społecznej i obowiązek określenia na nowo wysokości odpłatności zgodnie z przepisami nowej ustawy, którymi utrzymano zasady wprowadzone z dniem 1 stycznia 2004 r.

Kolegium wyjaśniło, że wobec spełnienia przez DPS standardów, nie ma już w sprawie zastosowania przepis art 87 ust. 8 u.d.j.s.t., gdyż w obecnym stanie prawnym, czyli zgodnie z art. 61 ust. 2 pkt 1 u.p.s., opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wnoszą:

1) mieszkaniec domu, nie więcej jednak niż 70% swojego dochodu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, nie więcej niż 70% tego dochodu;

2) małżonek, zstępni przed wstępnymi - zgodnie z umową zawartą w trybie art. 103 ust. 2:

a) w przypadku osoby samotnie gospodarującej, jeżeli dochód jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, jednak kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% tego kryterium,

b) w przypadku osoby w rodzinie, jeżeli posiadany dochód na osobę jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, z tym że kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie;

3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej - w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatami wnoszonymi przez osoby, o których mowa w pkt 1 i 2.

W związku z powyższą regulacją, w ocenie organu odwoławczego, brak było podstaw do zwolnienia skarżącego oraz jego siostry z odpłatności za pobyt ojca w DPS. Kolegium stwierdziło, że skoro koszt pobytu w DPS w 2019 r., aż do lutego 2020 r. wynosił [...] zł, a odpłatność wnoszona przez mieszkańca wynosiła [...] zł, to różnica, jaką zobowiązani są pokryć zstępni na zasadzie art. 61 ust. 2 u.p.s. wynosi [...] zł. Zasadnie zatem organ pierwszej instancji przyjął, że odpłatność skarżącego od października 2019 r. do lutego 2020 r. wynosi [...] zł miesięcznie. Natomiast wobec ustalenia miesięcznego kosztu pobytu w DPS od marca 2020 r. w wysokości [...] zł, przy odpłatności wnoszonej przez mieszkańca w wysokości [...] zł, różnica wynosi [...] zł. Tak więc odpłatność skarżącego należało ustalić w wysokości [...] zł miesięcznie.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz umorzenie postępowania w pierwszej i drugiej instancji.

W uzasadnieniu skargi strona przedstawiła szczegółowo stan faktyczny sprawy. Skarżący podkreślił, że przepisy art. 87 u.d.j.s.t. nie zostały nigdy dotąd uchylone, a wolą ustawodawcy nie było zrównanie zasad odpłatności wszystkich mieszkańców dps-ów, tj. skierowanych przed dniem 1 stycznia 2004 r. i po tej dacie. Nadal więc mieszkaniec domu, przebywający w nim co najmniej w dniu 31 grudnia 2003 r., obowiązany jest ponosić opłatę do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania, nie więcej jednak niż 70 % swojego dochodu, a pozostałą część – do wysokości średniego kosztu utrzymania – ponosi gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej przed dniem 1 stycznia 2004 r. Strona podniosła, że ustawowym terminem spełnienia minimalnych wymogów stawianych domom pomocy społecznej był najpierw 31 grudnia 2006 r., a ostatecznie został ustalony na 31 grudnia 2010 r. Po tym terminie nie były już wydawane zezwolenia warunkowe na prowadzenie działalności przez dps-y.

Skarżący, podobnie jak w odwołaniu, przywołał stanowisko Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej z 2014 r., zgodnie z którym: "(...) Osoby przyjęte do domu pomocy społecznej przed dniem 1 stycznia 2004 r. oraz ze skierowaniami wydanymi przed tym dniem, czyli mieszkańcy na tzw. starych zasadach, ponoszą opłatę na zasadach określonych w ustawie z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej w wysokości 200% kwoty kryterium dochodowego dla osoby samotnie gospodarującej; opłata ta nie może być jednak wyższa niż 70% dochodu osoby przebywającej w domu pomocy społecznej. Opłata zostaje podwyższona do pełnego kosztu utrzymania, nie więcej jednak niż do 70% dochodu osoby lub na osobę w rodzinie po osiągnięciu przez dom pomocy społecznej standardu". Skarżący wskazał, że powyższa wypowiedź o opłacie mieszkańca za jego pobytu w dps, która zostaje podwyższona do pełnego kosztu utrzymania po osiągnięciu przez dps standardu, nie więcej jednak niż do 70% dochodu osoby lub na osobę w rodzinie, wyraźnie wskazuje na treść art. 35 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (t. jedn.: Dz. U. z 1998 r., Nr 64, poz. 414 ze zm., dalej jako u.p.s. z 1990 r.). Strona powołała się również na treść obwieszczenia Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej z dnia 26 lutego 1998 r. w sprawie ogłoszenia tekstu jednolitego ustawy o pomocy społecznej, wskazując, że miesięczną opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej osoby pełnoletniej posiadającej dochód ustala się w wysokości 200% kwoty określonej w art. 4 ust. 1 pkt 1; opłata ta nie może być jednak wyższa niż 70% dochodu osoby przebywającej w domu pomocy społecznej. Do dokonania opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej zobowiązani są: małżonek przed zstępnymi i wstępnymi, ale tylko wówczas, jeśli osoba pełnoletnia przebywająca w domu pomocy społecznej nie posiada własnego dochodu. W ocenie skarżącego, taką interpretacją kierowano się wydając jego ojcu decyzje w latach: 2013, 2015 i 2018. Do oceny Sądu strona pozostawiła, czy w przedmiotowej sprawie prawidłowa jest interpretacja przepisów dokonana przez Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej, czy też przez Kolegium.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie wskazać należy, że niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na zasadzie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej jako u.p.p.s.a.), albowiem ani strona skarżąca ani uczestnicy postępowania, poinformowani o złożeniu przez organ wniosku o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, nie zażądali przeprowadzenia rozprawy.

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 u.p.p.s.a. wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Należy również pamiętać, że sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest wyłącznie w granicach danej sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 u.p.p.s.a.).

Biorąc pod uwagę wskazane kryteria kontroli należało uznać, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, albowiem zakwestionowana decyzja Kolegium odpowiadała prawu.

Zgodnie z art. 61 ust. 1 u.p.s. obowiązani do wnoszenia opłat za pobyt w domu pomocy społecznej są w kolejności:

1) mieszkaniec domu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka,

2) małżonek, zstępni przed wstępnymi,

3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej

- przy czym osoby i gmina określone w pkt 2 i 3 nie mają obowiązku wnoszenia opłat, jeżeli mieszkaniec domu ponosi pełną odpłatność.

W myśl art. 61 ust. 2 pkt 1 i 2 lit. b) u.p.s. opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wnoszą: mieszkaniec domu w wysokości nie większej niż 70 % swojego dochodu, a także małżonek oraz zstępni przed wstępnymi zgodnie z umową zawartą w trybie art. 103 ust. 2 u.p.s., pod tym jednak warunkiem, że w przypadku osoby w rodzinie następuje to wówczas, gdy posiadany dochód na osobę jest wyższy niż 300 % kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, z tym że kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300 % kryterium dochodowego na osobę w rodzinie.

Jak wynika z art. 61 ust. 2d u.p.s. w przypadku odmowy zawarcia umowy, o której mowa w art. 103 ust. 2 u.p.s. przez małżonka, zstępnych bądź wstępnych wysokość ich opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej ustala w drodze decyzji organ gminy właściwej zgodnie z art. 59 ust. 1, z uwzględnieniem ograniczeń, o których mowa w ust. 2 pkt 2 i art. 103 ust. 2.

Podobnie dzieje się w sytuacji odmowy zawarcia umowy, o której mowa w art. 103 ust. 2 u.p.s. oraz niewyrażenia zgodny na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego. Wówczas opłata za pobyt w domu pomocy społecznej ustalana jest w wysokości różnicy pomiędzy średnim kosztem utrzymania a opłatą wnoszoną przez mieszkańca domu i opłatami wnoszonymi przez inne osoby zobowiązane (art. 61 ust. 2e u.p.s.).

Z tą ostatnią sytuacją mieliśmy do czynienia w niniejszej sprawie, albowiem skarżący rozwiązał z dniem [...] października 2019 r. umowę o partycypowaniu w kosztach pobytu ojca w domu pomocy społecznej, ponoszonych do tej pory przez niego w kwocie [...] zł miesięcznie. Oświadczył on również, że nie wyraża zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego do momentu przedstawienia mu stosownej podstawy prawnej. Organ pierwszej instancji, czyniąc zadość żądaniu skarżącego, pismami z dnia [...] października 2019 r., [...] listopada 2019 r. oraz [...] grudnia 2019 r. przedstawił mu powody, dla których winien on zostać zobowiązany do pokrywania kosztów pobytu ojca w domu pomocy społecznej. Pomimo tego skarżący podtrzymał swoje stanowisko w sprawie, uznając że brak jest podstaw obligujących go do wnoszenia przedmiotowej należności.

Stąd też w ocenie Sądu, organy zasadnie przyjęły, że w sprawie zachodzą przesłanki do określenia skarżącemu odpłatności za pobyt jego ojca w domu pomocy społecznej. Trafnie ustalono także jej wysokość, przyjmując ją na poziomie różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej, wynikającym z zarządzeń właściwych organów ([...] zł do lutego 2020 r., [...] zł od marca 2020 r.) a opłatą wnoszoną przez mieszkańca domu ([...] zł), dzielonej pomiędzy skarżącego i jego siostrę w równej części, tj. po [...] zł miesięcznie w okresie od października 2019 r. do lutego 2020 r. oraz po [...] zł miesięcznie w okresie od marca 2020 r.

Odnosząc się do zarzutów skargi w zakresie nieuwzględnienia przez organy treści art. 87 ust. 8 u.d.j.s.t. w zw. z art. 35 u.p.s. z 1990 r., należy stwierdzić, że wbrew stanowisku skarżącego Kolegium prawidłowo uznało, że regulacje te nie znajdują w sprawie zastosowania.

Na początku tej części rozważań przypomnieć wypada, że ojciec skarżącego został skierowany do DPS decyzją z dnia [...] września 1999 r. – wydaną pod rządami u.p.s. z 1990 r. – i zamieszkiwał tam do dnia [...] czerwca 2020 r. Wskazanym rozstrzygnięciem ustalono mu również odpłatność za pobyt na poziomie 70 % uzyskiwanego dochodu. W tym okresie, tj. od dnia 1 maja 2004 r., weszła w życie kolejna ustawa o pomocy społecznej, przewidująca nowe zasady kierowania i pobytu w placówkach opiekuńczych. Jednocześnie w myśl jej art. 149 ust. 3 swoją moc zachowały m.in. decyzje o skierowaniu do domu pomocy społecznej wydane przed dniem jej wejścia w życie. Oznacza to zatem, że decyzja o skierowaniu ojca skarżącego do DPS zachowywała ważność. Co jednak istotniejsze, zachowana przez nią moc prawna odnosiła się wyłącznie do kwestii skierowania, nie zaś już do ustalenia opłat za pobyt. Podzielić w tym zakresie należy stanowisko, że jeżeli rozstrzygnięcie co do umieszczenia w domu pomocy społecznej i odpłatność za pobyt zapadło pod rządami u.p.s. z 1990 r. jedną decyzją, to w związku z art. 149 ust. 1 i ust. 3 u.p.s. pozostała w mocy jedynie ta jej część, która dotyczyła umieszczenia w domu pomocy, zaś wygasła ta, która mówiła o odpłatności za pobyt (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 lutego 2014 r., sygn. akt I OSK 41/13 – dostępny w centralnej bazie orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Ustawodawca, kierując się zasadą ochrony praw nabytych, kwestię tę postanowił uregulować inaczej. Otóż zgodnie z art. 87 ust. 8 u.d.j.s.t. osoby przyjęte do domu pomocy społecznej przed dniem 1 stycznia 2004 r. oraz osoby posiadające skierowania wydane przed dniem 1 stycznia 2004 r. ponoszą opłatę na dotychczasowych zasadach. Przepis ten korespondował z kolei ze zmianami dokonanymi w u.p.s. z 1990 r. od dnia 1 stycznia 2004 r. w zakresie ustalania odpłatności za pobyt w domach pomocy społecznej, które do tego momentu – w myśl art. 35 ust. 1 pkt 1 tej ustawy – kształtowały się następująco:

- osoba pełnoletnia posiadająca dochód uiszczała opłatę w wysokości 200 % kwoty określonej w art. 4 ust. 1 pkt 1 (kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej), nie więcej jednak niż 70 % swojego dochodu;

- za pobyt osoby pełnoletniej nieposiadającej własnego dochodu zobowiązani byli, proporcjonalnie do posiadanego dochodu na osobę w rodzinie, małżonek przed zstępnymi i wstępnymi, w wysokości odpowiadającej 200 % kwoty określonej w art. 4 ust. 1 pkt 1, nie więcej jednak niż 70 % dochodu na osobę w rodzinie, wliczając w to osobę przebywającą w domu pomocy społecznej lub tam kierowaną.

Gdyby przyjąć tok rozumowania zaproponowany przez skarżącego należałoby uznać, że skoro art. 87 ust. 8 u.d.j.s.t. nakazuje ustalenia odpłatności na zasadach dotychczasowych, tj. obowiązujących sprzed 1 stycznia 2004 r., to jedyną zobowiązaną osobą do ponoszenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej byłby jego ojciec. Dysponował on bowiem stałym źródłem dochodu, z którego potrącano mu należną opłatę w określonej ustawowo części.

Powyższe stanowisko jest jednak błędne, albowiem pomija ono kwestię tego, kto miałby uiszczać pozostałe do pokrycia koszty utrzymania mieszkańca i na jakich zasadach miałoby się to odbywać. Podkreślić też trzeba, że art. 87 ust. 8 u.d.j.s.t. stanowi gwarancję zachowania praw nabytych wyłącznie dla osoby przyjętej bądź skierowanej do domu pomocy społecznej do dnia 1 stycznia 2004 r. Gwarancję – dodajmy – zrealizowaną na gruncie obowiązujących regulacji, które podobnie jak u.p.s. z 1990 r. zakładają, że opłata pobierana od mieszkańca domu pomocy społecznej nie może przekroczyć 70 % jego dochodu.

Poza tym – co najistotniejsze – obowiązująca względem ojca skarżącego zasada ponoszenia opłaty w wysokości dwukrotności kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, nie więcej jednak niż 70 % dochodu, obowiązywać miała tylko w ściśle określonych okolicznościach związanych ze statusem prawnym domu pomocy społecznej, w którym on zamieszkiwał. Jak wynika mianowicie z art. 35 ust. 3 u.p.s. z 1990 r. opłata, o której mowa w ust. 1 pkt 1-3, miała zostać podwyższona do pełnego kosztu utrzymania, nie więcej jednak niż do 70% dochodu osoby lub na osobę w rodzinie, po osiągnięciu przez dom pomocy społecznej standardu obowiązującego tego rodzaju placówki. Standard ten, wyrażający się w dokonaniu stosownego wpisu do prowadzonego przez wojewodę rejestru domów pomocy społecznej, DPS osiągnął zaś w dniu [...] grudnia 2007 r. Z tym momentem wygasły zatem dotychczasowe zasady odpłatności, o których mowa w art. 87 ust. 8 u.d.j.s.t. W takiej sytuacji obowiązkiem organów było określenie ich na nowo z uwzględnieniem aktualnie obowiązującego stanu prawnego.

Fakt zaś, że organ pierwszej instancji od momentu wejścia w życie nowej ustawy o pomocy społecznej i spełnienia wymaganych standardów przez DPS, nie nakładał na inne osoby poza ojcem skarżącego obowiązku partycypowania w kosztach jego utrzymania w tej placówce, a powstałą różnicę pokrywał z własnego budżetu, nie miał wpływu na prawidłowość decyzji ocenianych w ramach niniejszej sprawy. Świadczy on bowiem co najwyżej o nieprawidłowości działania właściwych organów w innych postępowaniach, nie zaś w tym, które obecnie podlega kontroli sądowej.

Warto również zwrócić uwagę, że ust. 8 art. 87 u.d.j.s.t. wchodzi w skład jednostki redakcyjnej poświęconej w całości zagadnieniu dotacji udzielanych z budżetu państwa na prowadzenie przez powiat ponadgminnych domów pomocy społecznej. Tymczasem jak wynika choćby z treści pisma organu pierwszej instancji z dnia [...] października 2019 r., dom pomocy społecznej do którego został skierowany ojciec skarżącego, od początków swojego powstania był gminą jednostką organizacyjną, prowadzoną i finansowaną ze środków komunalnych. Nigdy zatem z budżetu państwa nie wpływały doń jakiekolwiek dotacje na utrzymanie poszczególnych pensjonariuszy. Jak wyjaśniał dalej organ, dotacje takie otrzymywały natomiast te placówki opiekuńcze, które do końca 1998 r. były domami państwowymi, a od 1 stycznia 1999 r., wraz z reformą terytorialną kraju, ich prowadzenie zostało włączone do zadań powiatów. W związku z tym, że pobyt ojca skarżącego nigdy nie był finansowany ze środków budżetu państwa na zasadach wynikających z art. 87, tym bardziej wątpliwie wydaje się zastosowanie ust. 8 tego przepisu w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy.

W takim stanie rzeczy, w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, brak było podstaw do uwzględnienia skargi, wobec czego Sąd zobligowany był do jej oddalenia na podstawie art. 151 u.p.p.s.a.