Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2051/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-05-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3 § 2 pkt. 4, art. 146 § 1, art. 151, art. 188, art. 203 pkt. 2, art. 269 § 1
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 77 ust. 1, 2, 3 i 4 pkt. 2 i ust. 5
journal: Dz.U. 2012 poz 1137
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Maciej Dybowski Sędziowie: Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk (spr.) Sędzia del. WSA Rafał Wolnik Protokolant asystent sędziego Katarzyna Czuduk po rozpoznaniu w dniu 10 maja 2017 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Prezydenta Miasta L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 31 marca 2015 r. sygn. akt III SA/Lu 930/14 w sprawie ze skargi R. H. na akt Prezydenta Miasta L. z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu części opłaty za wydanie karty pojazdu 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę, 2. zasądza od R. H. na rzecz Gminy Miasta L. kwotę 600 (sześćset) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 31 marca 2015 roku sygn. akt III SA/Lu 930/14 w sprawie ze skargi R. H. na akt Prezydenta Miasta L. z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu części opłaty za wydanie karty pojazdu, uchylił zaskarżony akt.

Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Pismem z dnia 16 maja 2014 r. R. H. wystąpił do Prezydenta Miasta L. z wnioskiem o stwierdzenie uprawnienia do otrzymania zwrotu kwoty 925 zł, stanowiącej część wniesionej w dniu 26 maja 2003 r. opłaty w wysokości 1000 zł za wydanie karty pojazdu. Wnioskujący uzasadnił swoje roszczenie niezgodnością przepisów, które stanowiły podstawę pobrania opłaty za wydanie karty pojazdu z Konstytucją i z prawem wspólnotowym, co zostało potwierdzone wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006 r. (Dz. U. Nr 15, poz. 119). Pismem z dnia [...] czerwca 2014 r. Prezydent Miasta L. w odpowiedzi na wniosek skarżącego z dnia 16 maja 2014 r. odmówił zwrotu kwoty 925 zł. Pismem z dnia 26 lipca 2014 r. pełnomocnik wnioskodawcy wezwał Prezydenta Miasta L. do usunięcia naruszenia prawa polegającego na odmowie stwierdzenia uprawnienia wnioskodawcy do otrzymania zwrotu części opłaty w kwocie 425 zł. Prezydent Miasta L. do dnia złożenia skargi do sądu administracyjnego nie odpowiedział na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na powołany wyżej akt Prezydenta Miasta L. z dnia [...] czerwca 2014 roku wywiódł R. H., zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania, to jest art. art. 6, 7, 8 oraz 77 § 1 i 4 k.p.a. oraz naruszenie prawa materialnego poprzez zastosowanie przepisu § 1 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 4 marca 2002 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. Nr 18, poz. 177, dalej jako rozporządzenie z dnia 4 marca 2002 r.) w sytuacji jego niezgodności z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r. poz. 1137, z późn. zm., dalej: p.r.d.) oraz z art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji RP. W uzasadnieniu skargi wskazano, że rozporządzenie z dnia 4 marca 2002 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu, którego przepisy były podstawą pobrania opłaty za kartę pojazdu, zostało uchylone w związku z wejściem w życie rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie opłat za kartę pojazdu (Dz. U. Nr 137, poz. 1310, dalej: rozporządzenie z dnia 28 lipca 2003 roku). Wyrokiem z dnia 17 stycznia 2006 r. wydanym w sprawie sygn. akt U 6/04 Trybunał Konstytucyjny stwierdził natomiast niezgodność § 1 ust. 1 rozporządzenia z dnia 28 lipca 2003 r. z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 Prawa o ruchu drogowym i z art. 217 Konstytucji RP. W ocenie skarżącego nie tylko wskazany przepis, którego bezpośrednio dotyczył wyrok Trybunału Konstytucyjnego, był niezgodny Konstytucją i ustawą od początku jego obowiązywania, ale niezgodność ta dotyczy również poprzednio obowiązującego przepisu § 1 ust. 2 rozporządzenia z dnia 4 marca 2002r.

Powołanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie na podstawie art. 146 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 roku, poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem odmowa zwrotu skarżącemu części opłaty za wydanie karty pojazdu nastąpiła z naruszeniem prawa. W uzasadnieniu wskazał, powołując się na uchwałę składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lutego 2008 r. w sprawie I OPS 3/07, że opłata za wydanie karty pojazdu ma charakter administracyjnoprawny. Sąd I instancji podkreślił, że w pełni akceptuje ocenę Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażoną w powołanej uchwale, uznając, że zaprezentowany pogląd jest nadal aktualny i znajduje zastosowanie również w rozpoznawanej sprawie. W ocenie Sądu I instancji rozpoznającego niniejszą sprawę obowiązujące od dnia 1 stycznia 2010 r. przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, wymuszające przez odesłanie do przepisów k.p.a. oraz Ordynacji podatkowej decyzyjną formę rozstrzygania w zakresie zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu jako niepodatkowej należności budżetowej, nie mogą mieć zastosowania do czynności dokonanych na gruncie poprzednio obowiązującego stanu prawnego, w tym także do czynności zwrotu opłaty pobranej przed wejściem w życie przepisów tej ustawy, co miało miejsce w niniejszej sprawie. W następnej kolejności Sąd I instancji podał, że, oceniając zgodność z Konstytucją RP i p.r.d. przepisów rozporządzenia z dnia 4 marca 2002 r., należy przyjąć, że cała argumentacja przedstawiona przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 17 stycznia 2006 r. w sprawie U 6/04 dotycząca niezgodności § 1 ust. 1 rozporządzenia z dnia 28 lipca 2003 r. z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 p.r.d. i art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji może być odniesiona także do oceny przepisów § 1 ust. 1 i 2 rozporządzenia z dnia 4 marca 2002 r. Zdaniem Sądu, dokonując w badanej sprawie oceny § 1 ust. 1 i 2 rozporządzenia z dnia 4 marca 2002 r., stwierdzić trzeba, że jest on niezgodny zarówno z ustawą (art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 4 Prawa o ruchu drogowym) jak i z Konstytucją RP (art. 92 ust. 1 i art. 217), bowiem wykracza poza zakres upoważnienia ustawowego i wprowadza w istocie formę daniny publicznej w sposób sprzeczny z nakazem ustawowego nakładania podatków i danin publicznych. W ocenie Sądu naruszenie prawa przez Prezydenta Miasta L. polegało w niniejszej sprawie na odmowie zwrotu R. H. części opłaty za wydanie karty pojazdu w oparciu o przepis rozporządzenia, który jest niezgodny z art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji RP, oraz z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 Prawa o ruchu drogowym. Sąd jednak zaniechał orzekania na podstawie art. 146 § 2 P.p.s.a., ponieważ ani z akt sprawy, ani ze stanowiska stron nie wynikało dostatecznie jasno, czy skarżący uiścił opłatę w wysokości 500 zł czy 1000 zł. W aktach brak jest dowodu wpłaty, a w wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa skarżący domagał się zwrotu 425 zł, co mogłoby sugerować, że zapłacił kwotę 500 zł. W związku z tym Sąd wskazał, ze obowiązkiem organu będzie zwrot części opłaty w odpowiedniej wysokości, przy tym organ powinien kierować się argumentacją powołaną przez Trybunał Konstytucyjny w przytaczanym wyroku z 17 stycznia 2006r.

Skargę kasacyjną od tego wyroku wywiódł Prezydent Miasta L., zaskarżając go w całości i wnosząc o jego uchylenie i odrzucenie skargi, względnie jej oddalenie, ewentualnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie na swoją rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 77 ust. 1 i 2 p.r.d. oraz § 2 rozporządzenia z dnia 4 marca 2002 roku poprzez niezastosowanie tych przepisów i uwzględnienie skargi mimo braku ku temu podstaw oraz art. 77 ust. 3 p.r.d. i § 1 ust. 1 rozporządzenia z dnia 4 marca 2002 roku poprzez błędne zastosowanie i uwzględnienie skargi w sytuacji, gdy Prezydent Miasta L. nie wydawał skarżącemu karty pojazdu nr [...] i nie pobrał opłaty za jej wydanie. Podniesiono również zarzut naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 1, 3 § 1 i 2 pkt 4 p.p.s.a. poprzez jego bezpodstawne zastosowanie skutkujące uznaniem, że sprawa niniejsza jest sprawą z zakresu kontroli administracji publicznej podlegającą rozpoznaniu przez sąd administracyjny jako skarga na inną niż określona w pkt 1-3 art. 3 p.p.s.a. czynność z zakresu administracji publicznej dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa w sytuacji, gdy jedynym przepisem przyznającym R. H. ewentualne prawo do zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu jest art. 410 § 2 k.c. w związku z art. 405 k.c., a tym samym sprawa o zwrot takiej opłaty jest typową sprawą cywilną w rozumieniu art. 1 k.c. oraz art. 1 k.p.c., która winna się toczyć między skarżącym a gminą L., a nie Prezydentem Miasta L. jako organem decyzyjnym starostwa - gminy na prawach powiatu dokonującego rejestracji pojazdu oraz art. 146 § 1 w związku z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. poprzez bezpodstawne uchylenie czynności Prezydenta Miasta L. w sytuacji, gdy była ona zgodna z prawem. W uzasadnieniu wskazał, powołując się na treść art. 77 p.r.d., że skarżący kartę pojazdu otrzymał od importera, a nie od organu. Ponadto organ nie pobrał z tego tytułu żadnej opłaty - jedyna opłata, jaka została pobrana to opłata w wysokości 157 zł za rejestrację pojazdu (pokwitowanie znajduje się w aktach sprawy).

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 1 w związku z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., dalej p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje środki odwoławcze od orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych w granicach zaskarżenia, a z urzędu bierze jedynie pod rozwagę nieważność postępowania sądowego, która w niniejszej sprawie nie miała miejsca.

Na wstępie Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że w całości podziela stanowisko Sądu pierwszej instancji i argumentację na jego poparcie przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, co do tego, że sprawa niniejsza jest sprawą administracyjną, którą organ załatwia w drodze aktu lub czynności, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Stanowisko to jest ugruntowane w orzecznictwie sądowoadministracyjnym i znajduje swoje oparcie w uchwale NSA z dnia 4 lutego 2008 r. sygn. akt I OPS 3/07. Dlatego Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznający niniejszą sprawę, uznał, że nie zachodzą przesłanki z art. 269 § 1 p.p.s.a. do przedstawienia zagadnienia prawnego dotyczącego tej kwestii do rozstrzygnięcia składowi powiększonemu.

Niemniej jednak skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie. Zasadnie bowiem zarzuca skarżący kasacyjnie organ, że brak było podstaw do przyjęcia, że zaskarżony akt jest niezgodny z prawem. Niekwestionowane w sprawie jest, co zauważył Sąd pierwszej instancji, lecz nie wyciągnął z tego faktu stosownych wniosków, że w aktach sprawy brak jest dowodu uiszczenia przez skarżącego dowodu opłaty za wydanie karty pojazdu. Co więcej skarżący w skardze i w wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa podaje diametralnie różne kwoty, które jakoby uiścił tytułem opłaty za kartę pojazdu [...].

Z akt sprawy wynika, że B. i R. H. dnia 26 maja 2003 r. wnieśli o rejestrację pojazdu marki [...] nr nadwozia [...], nr silnika [...], nr karty pojazdu [...], dotychczas nierejestrowanego. Do wniosku dołączono fakturę VAT z dnia 26 maja 2003 r. nr [...], z której wynika, że pojazd został nabyty na terenie Polski od importera.

Stosownie do treści art. 77 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, producent lub importer nowych pojazdów jest obowiązany wydać kartę pojazdu dla każdego pojazdu samochodowego wprowadzonego do obrotu handlowego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. M. W., od którego B. R. i R. H. nabyli pojazd, był jego importerem. Okoliczność ta wynika z dowodu zakupu samochodu – faktury VAT, na której widnieje adnotacja "Odprawiono celnie za dok. SAD Nr [...] z dnia 19.05.2003r. w Warszawie". Przepisy § 1 ust. 1 i 2 obowiązującego w dacie rejestracji pojazdu rozporządzenia z dnia 4 marca 2002 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu stanowiły, że za wydanie karty pojazdu przy pierwszej rejestracji pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej organ rejestrujący pobiera opłatę w wysokości 500,00 zł., natomiast za wydanie karty pojazdu dla pojazdu niedopuszczonego do ruchu lub dopuszczonego do ruchu czasowo albo warunkowo w państwie pochodzenia organ rejestrujący pobiera opłatę w wysokości 1.000, zł. Jak już podano wyżej skarżący nie złożył dowodu uiszczenia opłaty za kartę pojazdu. Natomiast w aktach rejestracji pojazdu znajdują się jedynie pokwitowanie z dnia 26 maja 2003 r., z którego wynika, że B. H. za rejestrację pojazdu uiściła opłatę w wysokości 157 złotych. Informacje tę zawiera także spis akt pod poz. 1 lit. c. Natomiast ze złożonej do akt faktury zakupu wprost wynika, że pojazd został zaopatrzony w kartę [...]. Także z wniosku o rejestrację pojazdu wynika, że właściciele pojazdu posiadali już kartę tego pojazdu [...].

Powyższe okoliczności niezbicie dowodzą, że skarżący kupując nowy samochód osobowy od importera, otrzymał od niego kartę pojazdu [...]. Dlatego należy stwierdzić, że organ nie wydawał R. H. i B. H. karty pojazdu, a tym samym nie pobrał od nich jakiejkolwiek opłaty z tego tytułu. Brak jest zatem podstaw do żądania od organu zwrotu opłaty za kartę pojazdu. Zatem Prezydent Miasta L. prawidłowo odmówił zwrotu żądanej kwoty, nienaruszając przepisu § 1 ust. 1 i 2 obowiązującego w dacie rejestracji pojazdu rozporządzenia z dnia 4 marca 2002 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu oraz art. 77 ust. 1, 2, 3 i 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Skoro brak było podstaw do żądania zwrotu części opłaty za kartę pojazdu, to Sąd pierwszej instancji uwzględniając skargę naruszył art. 146 § 1 p.p.s.a.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 p.p.s.a. uwzględnił skargę kasacyjną i uchylił zaskarżony wyrok i uznając że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, rozpoznał skargę. Mając na względzie wyżej przedstawione okoliczności, skarga na akt Prezydenta Miasta L. jako bezzasadna, podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.

O kosztach postępowania kasacyjnego od R. H. na rzecz organu orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a.