Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt I SA/Go 357/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2008-12-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Hasła tematyczne: Celne prawo
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: journal: Dz.U.UE.L 1992 nr 302 poz 1 art.29 ust.1, art. 30, art.31,  art. 79 ust.2 i 3 ,
law: Rozporządzenie Rady (EWG) NR 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiające Wspólnotowy Kodeks Celny.
journal: Dz.U.UE.L 1993 nr 253 poz 1 181a
law: Rozporządzenie Komisji EWG) NR 2454/93 z dnia 2 lipca 1993 r. ustanawiające przepisy w celu wykonania rozporządzenia Rady (EWG) nr  2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny
article: art.151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art.191
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Grzęda (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Dariusz Skupień Asesor WSA Anna Juszczyk - Wiśniewska Protokolant Starszy specjalista Damian Bronowicki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 grudnia 2008 r. sprawy ze skargi B.C. i Z.C. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wartości celnej towaru oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] stycznia 2008 r. (nr [...]) Dyrektor Izby Celnej utrzymał w mocy wydaną dla Z.C. i B.C. decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] września 2007r. (nr [...].

Jako podstawę prawną decyzji podano art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (tekst jednolity w Dz.U. z 2005 r., nr 8 poz.60 ze zmianami), art.20 ust.1 i ust.2, art. 31 ust. 1 i 2, art. 78 ust. 2 i 3, art.201 ust.1 lita, art. 214 ust.1, art. 245 rozporządzenia Rady EWG nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r., ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. Urz. WEL nr 302 z 19.10.1992 r., ze zmianami) art. 51, art. 73 ust.1,art.86 ust.1 ustawy z dnia 19 marca 2004 r- Prawo Celne ( Dz. U. nr 68 poz. 622), art. 181 a ust.1, rozporządzenia Komisji EWG nr 2454/93 z dnia 02 lipca 1993 ustanawiającego przepisy w celu wykonania rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. Urz. WE L 253 z 11.10.1993 r, ze zmianami), rozporządzenia Rady (EWG) nr 2658/87 z dnia 23 lipca 1987 w sprawie nomenklatury taryfowej i statystycznej oraz w sprawie Wspólnej Taryfy Celnej (Dz. WE L 256 z późniejszymi zmianami ), art. 16 Protokołu 3 do umowy między Europejską Wspólnotą Gospodarczą i Konfederacją Szwajcarską dotyczący definicji pojęcia "produkty pochodzące" i metod współpracy administracyjnej (Dz. Urz. L 352 z 27.11.2004r. ze zmianami), art.5 ust.1 pkt 3, art. 19 ust.7,art. 29 ust. 13 i 15, art. 33 ust.2, art. 41 ust. 13 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. 54, poz.535), art. 4 ust.1 pkt 4, art. 7 ust.2 pkt 1, art. 10 ust.1 pkt 4, art. 20 ust.2 i ust 5 oraz art.80 ust.2 pkt 2 i ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 23 stycznia 2004 r. - o podatku akcyzowym ( Dz. U. nr 29 poz.257 ze zmianami).

Z uzasadnienia decyzji wynikało, iż w dniu [...] maja 2005 r. skarżący zgłosili do procedury dopuszczenia do wolnego obrotu samochód osobowy używany m-ki [...].

Zgłoszenie celne zostało przyjęte jako spełniające warunki określone w art.62 Wspólnotowego Kodeksu Celnego. Do zgłoszenia celnego załączono rachunek z dnia [...] kwietnia 2005 r. na kwotę 500 franków szwajcarskich, dokument pojazdu. Na podstawie deklaracji na fakturze zastosowano stawkę celną 0% przewidzianą dla towarów pochodzących ze Wspólnoty lub z krajów korzystających.

Po zwolnieniu towaru organ celny dokonał z urzędu kontroli zgłoszenia celnego. W toku czynności kontrolnych załączony do odprawy dokument sprzedaży został przesłany do weryfikacji przez szwajcarskie służby celne.

Pismem z [...] stycznia 2006 r. Dyrekcja Okręgu Celnego Dochodzeniowa poinformowała, iż podmiot widniejący na fakturze (firma "[...]") nie istnieje. Wraz z pismem szwajcarskie władze celne przesłały dokument Frageboden nr [...] z dnia [...] stycznia 2006r., z którego wynika, że H.K., ostatni właściciel pojazdu w Szwajcarii dokonał jego sprzedaży we wrześniu 2004r., uzyskując kwotę 5.000 franków szwajcarskich. W raporcie z postępowania dochodzeniowego administracja celna Szwajcarii podała, że w omawianym przypadku nie udało się ustalić ceny jaka została zapłacona za zakupiony towar i w związku z tym należy założyć, że zapłacono przynajmniej cenę, jaką uzyskał ostatni właściciel.

W oparciu o otrzymany wynik weryfikacji Naczelnik Urzędu Celnego wszczął postępowanie w sprawie ustalenia prawidłowej wartości celnej towaru, retrospektywnego zaksięgowania długu celnego oraz określenia prawidłowych wysokości kwot należnych podatków z tytułu importu.

Po zakończeniu postępowania Naczelnik Urzędu Celnego w dniu [...].02.2007r. wydał decyzję określającą wartość celna towaru i określił w stosunku do importowanego towaru prawidłową kwotę cła, odsetek, podatku akcyzowego i podatku od towarów i usług.

Na skutek odwołania skarżących Dyrektor Izby Celnej uchylił zaskarżona decyzję w całości oraz przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

W toku ponownego rozpoznania sprawy, w celu ustalenia wartości samochodu, organ I instancji powołał biegłego z zakresu techniki motoryzacyjnej. Biegły rzeczoznawca na podstawie przesłanych dokumentów przedmiotowego pojazdu samochodowego w porównaniu z podobnym pojazdem wyprodukowanym w innym kraju niż Wspólnota, jednak o cechach i wyposażeniu najbardziej zbliżonych do przedmiotowego pojazdu, ustalił jego wartość na rynku polskim na dzień odprawy celnej na kwotę 30.100 zł.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Naczelnik Urzędu Celnego [...] września 2007r. wydał decyzję, w której określił w stosunku do importowanego towaru prawidłową kwotę cła, podatku akcyzowego i podatku od towarów i usług.

Skarżący odwołali się od decyzji naczelnika urzędu celnego.

Dyrektor Izby Celnej motywując utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji wskazał, iż zgodnie z art. 245 Wspólnotowego Kodeksu celnego i art. 73 ust. 1 Prawa celnego do postępowania w sprawach celnych stosuje się odpowiednio przepisy art. 12 oraz działu IV ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r., - Ordynacja podatkowa, z uwzględnieniem zmian wynikających z przepisów prawa celnego. W momencie przyjmowania zgłoszenia celnego organ celny ocenia jedynie jego poprawność formalną i nie ma możliwości dokonania oceny rzetelności danych zawartych przez importera dotyczących kraju bądź obszaru pochodzenia importowanego towaru. Dane te przyjmowane są jedynie jako deklaracja - oświadczenie, które w późniejszym okresie może zostać poddane bardziej szczegółowej kontroli merytorycznej zgodnie z przepisami obowiązującego prawa celnego (art.78 Wspólnotowego Kodeksu Celnego). W dniu zgłoszenia celnego zasady i tryb przywozu towarów na obszar celny Wspólnoty, jego wywozu a także związane z tym prawa i obowiązki osób oraz uprawnienia organów celnych regulowało rozporządzenie Rady EWG nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r., ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. Urz. WEL nr 302 z 19.10.1992 r., ze zmianami) . Zgodnie z art. 201 Wspólnotowego Kodeksu Celnego przyjęcie zgłoszenia celnego powoduje z mocy prawa powstanie długu celnego. W przedmiotowej sprawie Strona zgłosiła w procedurze dopuszczenia do wolnego obrotu samochód osobowy używany m - ki [...], rok produkcji 1999, deklarując wartość pojazdu na 500 franków szwajcarskich na podstawie załączonego rachunku. Ponieważ zgłoszenie celne odpowiadało wymogom formalnym określonym w art. 62 ust. 1 i 2 Wspólnotowego Kodeksu Celnego, zostało przyjęte przez funkcjonariusza celnego.

Zgodnie z art. 20 ust. 1 Wspólnotowego Kodeksu Celnego, w przypadku powstania długu celnego wymagane zgodnie z prawem należności określane są na podstawie Taryfy Celnej Wspólnot Europejskich. W ust.2 stwierdza się, iż inne środki ustanowione odrębnymi przepisami wspólnotowymi i dotyczące wymiany towarowej o ile zaistnieje taka potrzeba, stosowane są zgodnie z klasyfikacją taryfową tych towarów. Ponadto w myśl art. 20 ust.3 ustawy, Taryfa Celna Wspólnot Europejskich obejmuje stawki celne, sposób, warunki i zakres ich stosowania. Stawki celne są stosowane na wniosek zgłaszającego, o ile towary, do których się to odnosi, spełniają warunki ich zastosowania. W świetle art. 78 Wspólnotowego Kodeksu Celnego (dalej: WKC) po zwolnieniu towarów organ celny, w celu upewnienia się o prawidłowości danych zawartych w zgłoszeniu celnym, może m.in. w szczególności kontrolować dokumenty i dane handlowe dotyczące operacji przywozu lub wywozu towarów objętych zgłoszeniem celnym. W celu sprawdzenia autentyczności załączonych dokumentów handlowych, organ celny może skierować je do weryfikacji do władz celnych kraju eksportu. Sporną fakturę zakupu wystawioną przez szwajcarską firmę "[...] organ celny przesłał do weryfikacji szwajcarskim władzom celnym.

Pismem z [...] stycznia 2006 r. Dyrektor II Okręgu Celnego Sekcja Dochodzeniowa poinformował, iż cena jaką uzyskał ostatni właściciel pojazdu jest znacznie wyższa niż w załączonej do zgłoszenia celnego fakturze. Wraz z ww. pismem szwajcarskie władze celne przesłały dokument z dnia [...].01.2006r., z którego wynika, iż ostatni właściciel pojazdu w Szwajcarii dokonał jego sprzedaży 7 miesięcy wcześniej, tj. we wrześniu 2004r., uzyskując kwotę 5000 franków szwacjarskich, zaznaczając jednocześnie , iż pojazd posiadał uszkodzoną skrzynię biegów.

Z załączonego do zgłoszenia celnego zaświadczenia o przeprowadzonym badaniu technicznym pojazdu wynika; że pojazd w momencie zgłoszenia do odprawy celnej był sprawny technicznie. Zaświadczenie to zostało wystawione na podstawie badania diagnostycznego przeprowadzonego w dniu [...].05.2005 (a więc w dniu dokonania zgłoszenia celnego).

Dyrektor Izby Celnej podzielił stanowisko organu celnego I instancji, iż zaszły uzasadnione wątpliwości co do tego, czy zadeklarowana wartość celna stanowi cenę faktycznie należną, lub zapłaconą za importowany pojazd. Zgodnie z art. 181 a rozporządzenia Komisji (EWG) nr 2454/93 z dnia 2 lipca 1993 r. ustanawiającego przepisy w ceiu wykonania rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/1992 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (zwanego dalej: RWKC) powzięte uzasadnione wątpliwości pozwoliły na ustalenie wartości celnej inną metodą, niż metoda wartości transakcyjnej.

Tym samym za niezasadny uznano zarzut naruszenia art. 29 ust 1 WKC.

Organ II instancji wskazał również, iż z art. 30 ust 1 WKC wynika, że jeżeli wartość celna nie może zostać ustalona na podstawie art. 29, ustala się ją stosując w kolejności lita), b), c) i d) ust, 2, aż do pierwszej litery, na podstawie której będzie mogła zostać ustalona, za wyjątkiem przypadku, gdy porządek stosowania lit. e) i d) zostanie zmieniony na wniosek' zgłaszającego; to jest tylko wtedy, gdy taka wartość celna nie może zostać ustalona na podstawie konkretnej litery, to znaczy, że mogą być zastosowane przepisy następnej litery według kolejności ustalonej zgodnie z tym ustępem.

Zastosowanie metod ustalania wartości celnej na podstawie wartości transakcyjnej towarów identycznych i podobnych (art. 30 ust.2 a i b WKC) daje organom celnym możliwość ustalenia wartości celnej towaru w oparciu o wartość transakcyjną towarów identycznych lub podobnych sprzedanych i wprowadzonych na obszar celny w tym samym lub zbliżonym czasie, co towary, dla których ustalana jest wartość celna, wydaje się nieuzasadniona. Niemożliwym jest, jednak znalezienie używanych pojazdów samochodowych identycznych bądź podobnych. Prócz zgodności typu, modelu, roku produkcji i innych parametrów takich pojazdów musiałaby też występować zgodność co do ich wyposażenia oraz stopnia i sposobu zużycia. Nawet samochody podobnie używane, z podobnym przebiegiem, mają różny stopień zużycia. Dlatego też słusznie organ I instancji ustalając wartość celną wykluczył możliwość skorzystania z powyższych metod.

Z kolei metoda ceny jednostkowej towarów identycznych lub podobnych (art. 30 ust.2 lit. c WKC) może znaleźć w zasadzie zastosowanie wyłącznie w przypadku importu dla celów handlowych, ponieważ dotyczy sprzedaży towarów masowych, sprzedawanych we Wspólnocie w największych zbiorczych ilościach i stanie, w jakim są towary, dla których ustalana jest wartość celna. Takich cech nie posiada handel towarami używanymi. Ponadto również ta metoda bazuje na cenach towarów identycznych bądź podobnych.

Za nieuzasadnione Dyrektor Izby Celnej uznał również zastosowanie metody wartości kalkulowanej, określonej w art. 30 ust.2 lit. d WKC. Używane pojazdy samochodowe nie są bowiem produkowane jako takie, dlatego też metoda ta - oparta na koszcie produkcji importowanych towarów nie może być brana pod uwagę.

Organ odwoławczy uznał więc, iż w tej sytuacji Naczelnik Urzędu Celnego słusznie skorzystał z możliwości, jaka daje art. 31 WKC. Zgodnie z którym jeżeli wartość celna nie może być ustalana na podstawie przepisu art. 29 lub 30 WKC, jest ona ustalana na podstawie danych dostępnych we Wspólnocie, z zastosowaniem odpowiednich środków zgodnych z zasadami i ogólnymi przepisami porozumienia w sprawie stosowania art. VII Układu Ogólnego w Sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994r. i art. VII Układu Ogólnego w Sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994r. przepisów działu II rozdziału III WKC.

Zgodnie z postanowieniami Porozumienia w sprawie stosowania artykułu VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994 r., w przypadku ustalania wartości celnej przywożonych używanych pojazdów samochodowych w oparciu o ww. metodę tzw. ostatniej szansy, istnieje możliwość skorzystania z opinii rzeczoznawców, wyspecjalizowanych katalogów, czasopism zawierających ceny rynkowe pojazdów, w których wydawca zestawia średnie ceny pojazdów samochodowych (osobowych, terenowych, dostawczych, ciężarowych) na podstawie ogólnokrajowych badań rzeczoznawczych, prowadzonych w sposób fachowy przez specjalistów w dziedzinie motoryzacji ( np. "Eurotax", "Info Ekspert").

W przypadku używanych pojazdów samochodowych ta metoda pozwala na właściwe uwzględnienie indywidualnych cech pojazdu samochodowego używanego, również wtedy ( albo szczególnie wtedy), gdy określone one zostają przez rzeczoznawcę w specjalistycznej opinii technicznej.

Organ celny ustalając wartość celną zgodnie z dyspozycją przepisu art. 31 Wspólnotowego Kodeksu Celnego, jako punkt wyjścia przyjął wartość przedmiotowego pojazdu określoną w opinii biegłego i przy ustalaniu wartości celnej pomniejszył je o należności celne, podatek VAT i podatek akcyzowy podobierane w związku z importem towaru. Tak ustalona wartość celna w oparciu o art. 31 Wspólnotowego Kodeksu Celnego oddaje rzeczywistą wartość pojazdu będącego podstawą do określenia należności publiczno-prawnych .

Organ wskazał dalej, że skarżący skorzystali z preferencji celnej w postaci obniżonej stawki celnej 0%. Stawka ta jest formą preferencji celnej i jako taka może być stosowana jedynie w pewnych wypadkach, po spełnieniu określonych formalności. W niniejszej sprawie ma zastosowanie umowa między EWG a Konfederacją Szwajcarską (Dz.Urz. L 300 z 31.12.1972r.). Zgodnie z art. 16 Protokołu 3 do ww. umowy dotyczącego definicji pojęcia "produkty pochodzące" i metod współpracy administracyjnej (Dz.Urz. L 352 z 27.11.2004r. ze zmianami), towary pochodzące ze Wspólnoty przy przywozie do Szwajcarii oraz produkty pochodzące ze Szwajcarii przy przywozie do Wspólnoty korzystają z postanowień Umowy po przedstawieniu świadectwa przewozowego EUR 1 lub deklaracji sporządzonej przez eksportera na fakturze, specyfikacji wysyłkowej lub innym dokumencie handlowym opisującym dane produkty w sposób wystarczający do ich identyfikacji. Tekst deklaracji na fakturze umieszczono w załącznikach do Protokołu 3. Ponieważ załączony do zgłoszenia rachunek z dnia [...] kwietnia 2005r. okazał się dokumentem niewiarygodnym, zatem zamieszczona w nim deklaracja o pochodzeniu nie mogła stanowić podstawy do zastosowania preferencyjnej zerowej stawki celnej, w związku z czym koniecznym było określenie należności celnych wg stawki celnej erga omnes 10%.

Za niezasadny uznano również zarzut naruszenia art. 32 i 33 rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12 października 1992r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny ( Dz. Urz. WE L nr 302 z 19.10.1992r. ze zmianami), gdyż przepisy przywołane przez Skarżących nie były podstawą rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie.

Organ odwoławczy nie znalazł również podstaw do uwzględnienia zarzutów naruszenia art. 120 Ordynacji podatkowej i art. 7 Konstytucji RP stwierdzając, iż organ celny działał na podstawie prawa i w granicach ustanowionych przez prawo - kierując się głównie postanowieniami Wspólnotowego Kodeksu Celnego.

Końcowo Dyrektor Izy Celnej stwierdził, iż w postępowaniu celnym zgromadzono wszystkie niezbędne dowody, a ich ocena i sformułowane na jej podstawie ustalenia faktyczne były w pełni prawidłowe.

W skardze na tę decyzję skarżący zarzucili organowi celnemu:

- naruszenie art. 78 ust. 2, art. 29 ust. 1, art. 32 i art. 33 Wspólnotowego Kodeksu Celnego

- stwierdzenie, że "załączony do zgłoszenia celnego dokument transakcyjny okazał się dokumentem niewiarygodnym" nie wyjaśniając na czym polega niewiarygodność tego dokumentu

- bezpodstawne pozbawienie stron prawa do skorzystania z preferencyjnej stawki celnej

- naruszenie art. 120 Ordynacji podatkowej

- niewzięcie pod uwagę przedstawionych dowodów mających znaczenie w rozstrzygnięciu sporu

- bezpodstawne obciążenie stron kosztami oględzin przeprowadzonych przez rzeczoznawcę

- naruszenie art. 7 Konstytucji RP

Podnosząc tej treści zarzuty skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji, umorzenie postępowania oraz zwrot nienależnie uiszczonych kwot wynikających z wydanych bezpodstawnie postanowień.

Dyrektor Izby Celnej wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga okazała się niezasadna.

Na gruncie przepisów rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz.Urz. WE L Nr 302 z 19 października 1992 r. ze zm. - WKC) , rozporządzenia Komisji (EWG) nr 2454/93 z dnia 2 lipca 1993 r. ustanawiającego przepisy w celu wykonania rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz.Urz. WE L Nr 253 z 11 października 1993 r. ze zm. - RWKC) oraz ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne (Dz.U. Nr 68, poz. 622) organy celne są uprawnione do kwestionowania wiarygodności dokumentów transakcyjnych (rachunku, faktury) załączonych do zgłoszenia celnego, nie tylko pod względem formalnym lecz także pod względem ich treści, tj. np. w zakresie wartości towaru. Wartość transakcyjna nie może być przyjęta za wartość celną w przypadku, gdy organ celny z uzasadnionych przyczyn zakwestionował wiarygodność lub dokładność informacji czy dokumentów służących do określenia wartości celnej, które dołącza się do zgłoszenia celnego.

W myśl art. 29 ust. 1 WKC wartością celną przywożonych towarów jest wartość transakcyjna, to znaczy cena faktycznie zapłacona lub należna za towary wtedy, jeżeli zostały one sprzedane w celu wywozu na obszar celny Wspólnoty. Należy jednak wskazać , iż na podstawie art. 78 ust. 2 WKC organy celne po zwolnieniu towarów mogą w celu upewnienia się o prawidłowości danych zawartych w zgłoszeniu przystąpić do kontroli dokumentów i danych handlowych dotyczących operacji przywozu i wywozu towarów objętych zgłoszeniem. W razie, gdy z kontroli zgłoszenia lub kontroli po zwolnieniu towarów wynika, że przepisy regulujące właściwą procedurę celną zostały zastosowane w oparciu o nieprawidłowe lub niekompletne dane, organy celne podejmują niezbędne działanie w celu uregulowania sytuacji, biorąc pod uwagę nowe dane, którymi dysponują (art. 78 ust. 3 WKC). Organ celny ma zatem uprawnienie do kontroli dokumentów i danych załączonych do zgłoszenia, przy czym w postępowaniu weryfikacyjnym, jak wskazano powyżej, może być badana nie tylko autentyczność formalna przedłożonego dowodu zakupu, tzn. czy nie został on sfałszowany, ale także wiarygodność zawartych w nim zapisów.

Skarżący podnieśli w skardze, a także konsekwentnie twierdzili w trakcie postępowania celnego, iż niezasadne jest kwestionowanie przez organy celne wartości celnej towaru uwidocznionej na załączonej do zgłoszenia celnego umowie z dnia [...] kwietnia 2005 r. w sytuacji , gdy jest to jedyny dokument stwierdzający wartość celną towaru.

Twierdzili jednocześnie, że rachunek odzwierciedlał rzeczywistą wartość pojazdu, a rachunek został wystawiony przez podmiot istniejący, których to faktów skutecznie nie podważono na podstawie dokumentów zgromadzonych w toku postępowania celnego.

Sąd w pełni podziela jednak stanowisko organów celnych zaprezentowane w decyzjach obu instancji, iż organy te miały podstawę do zakwestionowania wskazanej przez skarżących wartości celnej towaru. W dniu [...] maja 2005 r. zgłosili on do procedury dopuszczenia do wolnego obrotu używany samochód osobowy marki [...] o pojemności silnika 2946 cm sześć. , rok produkcji 1999, a z umowy załączonej do zgłoszenia wynikało, iż nabyli ten samochód za kwotę 500 franków szwajcarskich. W przypadku samochodów sprowadzanych ze Szwajcarii, wątpliwości organów celnych co do załączanych do zgłoszenia celnego dokumentów zakupu (faktury, umowy, rachunku) dotyczyły wielu spraw - nie tylko tej rozpoznawanej obecnie - i to zarówno co do firm występujących w roli sprzedawców samochodów, jak również co do ceny transakcyjnej zakupionych pojazdów. W związku z tą sytuacją Ministerstwo Finansów pismem z dnia 30 sierpnia 2005 r. wystąpiło do szwajcarskiej administracji celnej z prośbą o pomoc w ustaleniu rzeczywistych stanów faktycznych m.in. w sprawach dotyczących sprzedaży pojazdów przez zamieszczone w wykazie przez stronę polską szwajcarskie firmy. O pomoc zwrócono się z uwagi na wątpliwości odnośnie wiarygodności dokumentów przedłożonych do odprawy przez zgłaszających. Zdaniem organów celnych podane w dokumentach wartości pojazdów były zaniżane, bowiem z porównania dokonanego np. wg periodyku "Eurotaxlista", w Polsce jak i w Szwajcarii były to wartości nawet dziesięciokrotnie wyższe.

Takim też trybem dokonano weryfikacji umowy z dnia [...] kwietnia 2005 r. W odpowiedzi na zapytanie polskich organów celnych, szwajcarska administracja celna w piśmie z dnia [...] stycznia 2006 r. przekazała w raporcie z postępowania dochodzeniowego informację , że firma "[...] nie istnieje. Jak z powyższego wynika przekazana władzom szwajcarskim przez polskie organy celne umowa z dnia [...] kwietnia 2005 r. była przedmiotem dokonywanej weryfikacji w zakresie wiarygodności , to jest autentyczności formalnej i materialnej obejmującej wszystkie istotne elementy podmiotowe i przedmiotowe, co przede wszystkim oznaczało ustalenia dotyczące osoby (firmy) sprzedającego , jak również przedmiotu i ceny transakcji sprzedaży. Nie ma więc podstaw , aby podważać ustalenia szwajcarskich władz celnych co do bytu prawnego kontrahenta skarżącego, z których jasno wynika, że firma (przedsiębiorca) o nazwie "[...]" nie istnieje, nie można jej było w ogóle odnaleźć. Wobec faktu , że władze szwajcarskie nie były w stanie potwierdzić istnienia na ich rynku firmy zbywcy uwidocznionego w przedstawionym przez skarżącego wraz ze zgłoszeniem celnym dokumencie dotyczącym transakcji, organy celne prowadzące postępowanie słusznie przyjęły, że umowę z dnia [...] kwietnia 2005 r. należało uznać za niewiarygodną , w konsekwencji czego w pełni uzasadniony i słuszny był ich wniosek , że także kwota zakupu ujęta w dokumencie , którego wiarygodność została skutecznie podważona , nie odzwierciedla rzeczywistej ceny (wartości) transakcyjnej.

Oceny tej nie podważa argument skarżących, iż dochodzenie szwajcarskich władz celnych prowadzone było kilka miesięcy po dacie transakcji, a dokonane w jego toku ustalenia nie dotyczyły okresu w którym skarżący kupili samochód. Należy bowiem zwrócić uwagę, że władzom szwajcarskim podano datę zawarcia transakcji, a władze te w odpowiedzi na wystąpienie Ministra Finansów wprost wskazały, iż podmiot o nazwie "[...]" nie istniał i nie został odnaleziony.

Podstawę prawną zakwestionowania deklarowanej wartości celnej stanowił art. 181a RWKC określający w ust. 1, iż w przypadku , gdy organy celne mają uzasadnione wątpliwości , że zadeklarowana wartość celna stanowi całkowitą faktycznie zapłaconą lub należną sumę określoną w art. 29 Kodeksu , nie muszą ustalać wartości celnej przywożonych towarów z zastosowaniem metody wartości transakcyjnej. Należy przyjąć, że badanie wiarygodności ceny transakcyjnej zgodnie z art. 181a RWKC będzie polegać na zbadaniu np. faktycznych rozliczeń ze sprzedawcą towaru oraz badaniu okoliczności towarzyszących transakcji w celu ustalenia przyczyn przyjęcia ceny na danym poziomie. W świetle informacji, jak i dokumentów będących w dyspozycji organu, uzyskanych z urzędowych źródeł, polskie organy celne miały prawo przyjąć, że cena faktycznie zapłacona przez skarżącego (a więc wartość celna) nie wynosiła 500 franków szwajcarskich, czyli że nie była to kwota wykazana w umowie z dnia [...] kwietnia 2005 r. Dokument szwajcarskich organów celnych, uzyskany w ramach dokonanej przez ten organ weryfikacji, zasadnie przy tym został oceniony przez polskie organy celne jako dowód potwierdzający występowanie w sprawie uzasadnionych wątpliwości co do wiarygodności ceny transakcyjnej w rozumieniu art. 181a RWKC. Na mocy art. 86 ustawy Prawo celne - organ celny przyjmuje jako dowód w postępowaniu dokumenty sporządzone przez organy celne państwa obcego lub inne uprawnione podmioty państwa obcego. Takie uregulowanie stwarza możliwość oparcia ustaleń postępowania na dokumentach pochodzących z obcego państwa. Przepis ten nie stanowi podstaw do uznania tego rodzaju dowodów jako uprzywilejowanych dla oceny stanu faktycznego sprawy i dążenia do ustalenia prawdy obiektywnej i nie nadaje im szczególnej mocy dowodowej w odniesieniu do pozostałych środków dowodowych przewidzianych w krajowym porządku prawnym. Niemniej wskazać trzeba , iż pismo z dnia [...] stycznia 2006 r. jako dokument sporządzony przez organy władzy publicznej, a niewątpliwie taką władzą jest administracja celna Szwajcarii, należy uznać za dokument urzędowy. Dokument urzędowy jest sporządzonym w formie pisemnej środkiem dowodowym, którego moc dowodowa może być obalona w wyniku podjęcia akcji polegającej na przeprowadzeniu dowodu przeciwko jego treści, bowiem domniemanie zgodności z prawdą tego dokumentu jest domniemaniem wzruszalnym. Jednak organ celny, jak długo owo domniemanie istnieje , jest związany dokumentem urzędowym, co oznacza , że obowiązany jest uznać za udowodnione to, co wynika z jego treści, jeżeli nie ma innych dowodów, które podważałyby jego wiarygodność. Potwierdzona dokumentem urzędowym szwajcarskich służb celnych niewiarygodność formalna umowy z dnia [...] kwietnia 2005 r. już sama w sobie dawała podstawę do skutecznego podważenia zadeklarowanej przez skarżącego wartości transakcyjnej sprowadzonego samochodu.

Za niezasadny należało uznać zarzut pominięcia faktu , że sporny samochód. W ocenie Sądu organy celne prawidłowo przyjęły w tej mierze taki stan rzeczy , jaki wynikał z pozostałych zgromadzonych dokumentów. W zgłoszeniu celnym dokonanym w dniu [...] maja 2005 r. w polu 31 skarżący jako zgłaszający, nie uczynili żadnej wzmianki o niesprawności pojazdu, żadnej adnotacji dotyczącej uszkodzeń nie zamieścił też funkcjonariusz celny dokonujący rewizji w dniu zgłoszenia. Ponadto do zgłoszenia celnego zostało dołączone zaświadczenie o przeprowadzonym w tym samym dniu , co zgłoszenie celne, badaniu technicznym przedmiotowego pojazdu, z którego wynikało, iż badany pojazd odpowiada warunkom technicznym.

Treści tych dowodów nie podważa przeciwstawiony im przez skarżących dokument w postaci kosztorysu naprawy pojazdu opatrzonego datą [...] maja 2005 r. Dokument ten zawiera wskazanie kosztów napraw licznych usterek, jakich posiadał importowany samochód, a które to, zdaniem skarżących, obniżały wartość pojazdu. Niewiarygodne jest jednak, by tak znaczna ilość usterek mogła umknąć uwadze funkcjonariuszowi celnemu, a przede wszystkim diagnoście dokonującemu przeglądu technicznego auta. Zarazem jednak, w świetle wiedzy wynikającej z doświadczenia życiowego, niewiarygodne jest by usterki auta powodowały iż jego wartość, zważywszy, iż był to sześcioletni komfortowy samochód osobowy, była wręcz symboliczna (w przeliczeniu na złote według treści zgłoszenia celnego - 1621 zł).

Za całkowicie nietrafny należało uznać zarzut naruszenia art. 29 ust. 1 WKC . Należy bowiem z całą stanowczością stwierdzić , że w niniejszej sprawie istniały podstawy do odstąpienia od zadeklarowanej przez skarżącego wartości transakcyjnej jako wartości celnej i wykorzystania do jej prawidłowego ustalenia zstępczych metod , o których mowa w art. 30 i 31 WKC. W zaskarżonej decyzji organ celny szczegółowo wyjaśnił zasady takiego ustalania w odniesieniu do używanych pojazdów samochodowych. Wskazać też trzeba, co uczynił organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji, że metody przewidziane w wymienionych powyżej przepisach mają odpowiednią kolejność . Zgodnie bowiem z treścią art. 30 ust. 1 WKC , jeżeli wartość celna nie może być ustalona na podstawie art. 29 tego Kodeksu, ustala się ją stosując zasadniczo kolejność przewidzianą w ust. 2 lit. a, b, c, i d. Jeżeli natomiast i w ten sposób nie można ustalić wartości celnej, w rachubę wchodzi metoda tzw. ostatniej szansy, regulowana przepisem art. 31 WKC. Według art. 30 ust. 2, wartością celną ustalaną na podstawie tego przepisu jest:

- wartość transakcyjna identycznych towarów sprzedanych w celu wywozu do Wspólnoty i wywiezionych w tym samym lub zbliżonym czasie co towary, dla których ustalana jest wartość celna;

- wartość transakcyjna podobnych towarów sprzedanych w celu wywozu do Wspólnoty i wywiezionych w tym samym lub zbliżonym czasie co towary, dla których ustalana jest wartość celna;

- wartość oparta na cenie jednostkowej, po jakiej towary przywożone lub towary identyczne bądź podobne sprzedawane są we Wspólnocie w największych zbiorczych ilościach osobom niepowiązanym ze sprzedawcami;

- wartość kalkulowana , która jest sumą trzech elementów wymienionych w dalszej części tego przepisu.

Z kolei zgodnie z treścią art. 30 ust. 3 WKC , dodatkowe warunki i reguły stosowania ust. 2 tego Kodeksu określane są zgodnie z procedurą Technicznego Komitetu Ustalania Wartości Celnej WTO. W ocenie Sądu, uwzględniwszy postanowienia art. 30 WKC oraz wyjaśnienia Technicznego Komitetu Ustalania Wartości Celnej określone w studium 1.1 "Postępowanie wobec używanych pojazdów samochodowych", organy celne właściwie przyjęły, iż żadna z metod wskazanych w art. 30 ust. 2 WKC nie może zostać zastosowana w rozpatrywanym przypadku. W szczególności organy celne trafnie uznały, że zastosowanie metod ustalania wartości w oparciu o wartość transakcyjną towarów identycznych lub podobnych (art. 30 ust. 2 lit. a i b WKC) sprzedanych w celu wywozu do Wspólnoty i wywiezionych w tym samym lub zbliżonym czasie, co towary, dla których ustalana jest wartość celna jest niczym nieuzasadnione. Niemożliwe jest bowiem znalezienie pojazdów samochodowych o identycznym lub podobnym stopniu zużycia. Nawet samochody podobnie, użytkowane z podobnym przebiegiem, mają różny stopień zużycia, co dodatkowo przemawia za odrzuceniem tych metod jako właściwych do ustalania wartości pojazdów używanych. Zasadnie też przyjęto, iż kolejna metoda ceny jednostkowej towarów identycznych lub podobnych (art. 30 ust. 2 lit.c WKC) może znaleźć zastosowanie wyłącznie w przypadku importu dla celów handlowych. Dotyczy bowiem towarów masowych, sprzedawanych we Wspólnocie w największych ilościach i stanie w jakim są towary, dla których ustalana jest wartość celna. Prawidłowo zostało przy tym wskazane, iż Techniczny Komitet Ustalania Wartości Celnej WTO wypowiedział się również przeciwko ustalaniu wartości celnej używanych pojazdów samochodowych w oparciu o metodę wartości kalkulowanej. Metoda ta ( art. 30 ust. 2 lit.d WKC) może mieć zastosowanie do tych towarów, które są wytwarzane w stanie, w którym zostały zgłoszone do odprawy celnej i dlatego zwykle nie jest możliwe zastosowanie tej metody w sytuacji importu towarów używanych, skoro w takim stanie nie są one wytwarzane. W konsekwencji należy przyznać rację twierdzeniom organów obu instancji o potrzebie wykorzystania w niniejszej sprawie metody tzw. ostatniej szansy, której zasady zostały określone w art. 31 WKC. Wartość celna jest w takim przypadku ustalana na podstawie danych dostępnych we Wspólnocie, z zastosowaniem odpowiednich środków zgodnych z zasadami i ogólnymi przepisami: porozumienia w sprawie stosowania art. VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994 r.; artykułu VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994 r.; rozdziału 3 WKC . W art. 31 ust. 2 WKC wskazano przy tym kryteria niedozwolone przy posługiwaniu się metodą ostatniej szansy, a wśród nich ceny towarów na rynku wewnętrznym kraju wywozu. Z tego powodu , co zdaniem pełnomocnika skarżącej "było niewłaściwe i pokrętne", dane dotyczące rynku szwajcarskiego, nie mogły być wykorzystane. Biorąc pod uwagę ostatnie wyłączenie należało podzielić stanowisko organów celnych, które zleciły rzeczoznawcy opracowanie stosownej opinii, z wyłączeniem danych z rynku szwajcarskiego. Jak wynika z opinii technicznej sporządzonej przez biegłego rzeczoznawcę w dniu [...] lipca 2007 r. jej autor kierował się danymi technicznymi samochodu wynikającymi ze szwajcarskiego dokumentu identyfikacyjnymi, uwzględniając na ich podstawie konkretny stan techniczny istniejący w chwili sprowadzenia samochodu do Polski, czyli na obszar Wspólnoty. Biegły przy określaniu ceny rynkowej ,przyjął wprawdzie notowania innej marki i typu pojazdu, lecz wskazał, iż było to auto tej samej klasy i posiadające te same parametry, co importowany przez skarżących samochód. Wyliczoną wartość rynkową brutto, wynoszącą 37.000 zł, pomniejszono o kwoty zmniejszające jego wartość. W ten sposób wartość celną sprowadzonego przez skarżących używanego samochodu osobowego marki [...] objętego procedurą dopuszczenia do wolnego obrotu na podstawie zgłoszenia celnego z dnia [...] maja 2005 r., pod odliczeniu od niej cła, podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowego ustalono metodą zastępczą na kwotę 18.832 zł i w ocenie Sądu , w okolicznościach niniejszej sprawy, taki sposób wyliczenia wartości celnej spornego pojazdu samochodowego należy uznać za prawidłowy.

W tym stanie rzeczy, nieuzasadniony okazał się również zarzut niewłaściwej oceny zgromadzonego materiału dowodowego. Ocena zgromadzonych w sprawie dowodów dokonana przez organy celne, nie przekroczyła bowiem granic zakreślonych w treści art. 191 Ordynacji podatkowej, organy nie uchybiły też obowiązkowi wyczerpującego rozpatrzenia całości zebranego w sprawie materiału dowodowego, a materiał ten pozwolił dokonać w trakcie postępowania prawidłowych ustaleń co do wiarygodności dokumentu sprzedaży, załączonego do zgłoszenia celnego.

Za prawidłowe należy, zdaniem sądu, uznać również niezastosowanie preferencyjnej stawki celnej.

Trzeba bowiem wskazać, że przepisy art. 3 i art. 18 Umowy zawartej pomiędzy Europejską Wspólnotą Gospodarczą a Konfederacja Szwajcarską (Dz. U. UE L z 1972 r. Nr 300, poz. 191) zwane dalej Umową, w kontekście postanowień art. 300 ust. 7 w związku z ust. 1 TWE przewidują preferencje celne, miedzy innymi podatków, we wzajemnej wymianie handlowej pomiędzy Stronami. Artykuł 3 ustanawia zakaz wprowadzania nowych ceł przewozowych w wymianie handlowej między Wspólnotą, a Szwajcarią i przewiduje harmonogram stopniowego znoszenia ceł przewozowych. Pierwszy akapit art. 18 umowy nakłada natomiast na obie Strony powinności powstrzymania się od środków i praktyk o wewnętrznym charakterze podatkowy, wprowadzającym bezpośrednio lub pośrednio dyskryminacją między produktami jednej ze Stron i podobnymi produktami pochodzącymi z obszaru drugiej Strony.

Najistotniejszym jednak w tej sprawie jest treść art. 2 Umowy, zgodnie z którym postanowienia Umowy są stosowane wyłącznie do produktów pochodzących ze Wspólnoty i ze Szwajcarii, przy czym określenie produkty pochodzące ma w prawie Wspólnotowym i samej Umowie specyficzne formalno-prawne znaczenie. W rozpatrywanej sprawie chodzi o znaczenie jakie Strony nadały w Protokole 3 do Umowy, dotyczący definicji pojęcia "produkty pochodzące" i "metody współpracy administracyjnej", w szczególności zawarte w Tytule II Protokołu od art. 2 do art. 11. nadto z uregulowań zamieszczonych w Protokole 3 wynika wprost, że produkty pochodzące ze Szwajcarii podlegają przy przywozie do Wspólnoty i do Szwajcarii postanowieniom Umowy pod warunkiem przedłożenia stosownego świadectwa przewozowego - dowodu pochodzenia. Powyższe dowody pochodzenia wystawiane są wyłącznie na pisemny wniosek eksportera przez organy celne kraju wywozu i są sporządzane na przewidzianych do tego formularzach. Zachowują one ważność wyłącznie prze 4 miesiące od daty wystawienia w kraju wywozu i w tym okresie muszą być przedłożone organom celnym kraju przywozu. Z powyższego uregulowania jednoznacznie wynika daleko posunięty formalizm, którego dochowanie umożliwia skorzystanie z preferencji celnych i podatkowych.

Reasumując, bezspornie należy przyjąć, że pojęcie "produkty pochodzące" w rozumieniu Protokołu 3 do Umowy nie jest równoznaczne z tak samo brzmiącym pojęciem w języku potocznym, lecz musi spełniać określone wymogi.

Przedkładając powyższe rozważania na rozpatrywaną sprawę, wskazać trzeba, że skarżący nie przedstawili żadnego dokumentu, w świetle którego sporny pojazd mógłby być uznany jako produkt pochodzący ze Szwajcarii lub Wspólnoty w podanym rozumieniu, ponieważ przedstawiony przez nich rachunek był nieautentyczny. Nie udokumentowali zatem preferencyjnego pochodzenia towaru.

Bezpośrednim skutkiem jest niedopuszczalność stosowania w niniejszej sprawie postanowień Umowy zawartej pomiędzy EWG a Konfederacją Szwajcarską, to z kolei uniemożliwia skorzystanie z preferencji celnych i podatkowych w niej przewidzianych.

Sąd nie znalazł również podstaw do uwzględnienia zarzutu naruszenia art. 7 Konstytucji RP oraz art. 120 Ordynacji podatkowej. Organy jasno wskazały bowiem podstawy prawne wszystkich podejmowanych w sprawie czynności, a w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji szeroko omówiły podstawę prawną wydanego rozstrzygnięcia. Wszystkie one były prawidłowe, a zatem nie można uznać by organy celne w niniejszej sprawie naruszyły zasadę praworządności.

Mając na uwadze powyższe, Sąd nie stwierdził , by zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, jak też by została wydana z naruszeniem innych przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zarzuty dotyczące natomiast obciążenia stron kosztami postępowania celnego mogą być rozpoznane w następstwie skargi na ostateczne w administracyjnym toku instancji postanowienie dotyczące tej kwestii.

W tym stanie rzeczy skargę jako pozbawioną uzasadnionych podstaw należało oddalić na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).