Wyrok NSA, sygn. akt I FSK 1225/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-08-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 150 § 1-3, art. 162 § 1
journal: Dz.U. 2015 poz 613
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Jan Rudowski, Sędzia NSA Adam Bącal (sprawozdawca), Sędzia del. WSA Bożena Dziełak, Protokolant Anna Błażejczyk, po rozpoznaniu w dniu 7 sierpnia 2019 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej A.B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 30 marca 2017 r. sygn. akt I SA/Kr 1039/16 w sprawie ze skarg A.B. na postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w Krakowie z dnia 8 lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od A.B. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

1. Zaskarżonym wyrokiem z 30 marca 2017 r., sygn. akt I SA/Kr 1039/16, powołując się na art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie Dz. U. z 2018 r. poz. 1302) – dalej "P.p.s.a.", Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie ("WSA") oddalił skargi złożone przez Skarżącego – A.B., na postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w Krakowie ("Dyrektor IS") z 8 lipca 2016 r. o numerach [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołań od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego K. [...] ("Naczelnik US") z 23 lutego 2016 r. w przedmiocie określenia, odpowiednio za lipiec, sierpień i wrzesień 2014 r., przybliżonych kwot zobowiązań podatkowych wraz z odsetkami za zwłokę oraz zabezpieczenia tych zobowiązań na majątku podatnika.

Dyrektor IS przyjął, że powyższe decyzje Naczelnika US prawidłowo doręczono Skarżącemu 14 marca 2016 r. w trybie art. 150 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r., poz. 613, ze zm.) – dalej "O.p.". Jego zdaniem Skarżący, który pismem z 11 kwietnia 2016 r. wniósł o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od tych decyzji i załączył jedynie reklamację dotyczącą niedoręczenia przesyłki zawierającej między innymi te decyzje, nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminowi nastąpiło bez jego winy.

Sąd pierwszej instancji podzielił stanowisko Dyrektora IS, uznając doręczenie decyzji Naczelnika US za prawidłowe. Stwierdził, że zwrócona przesyłka polecona z decyzjami Naczelnika US zawiera wszelkie elementy wymienione w art. 150 O.p. Dyrektor IS był zatem uprawniony do przyjęcia, że odwołania Skarżącego od tych decyzji zostały nadane po upływie ustawowego terminu do dokonania tej czynności. Na kopercie znajdują się dwie adnotacje doręczyciela o pozostawieniu pisma w placówce pocztowej na okres 14 dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w skrzynce oddawczej adresata, tj. z 29 lutego 2016 r. Na kopercie widnieje liczba 11 jako oznaczenie urzędu pocztowego, a więc nie można przyjąć, że z pkt 2 potwierdzenia odbioru nie da się odczytać miejsca pozostawienia pisma do dyspozycji adresata. Na "zwrotce" jednoznacznie podkreślono miejsce pozostawienia awiza – oddawcza skrzynka pocztowa adresata. Na kopercie widnieje też drugie awizo, dokonane 8 marca 2016 r., oraz pieczątka z datą zwrotu do nadawcy. Druk zawiera podpis doręczyciela. Spełniony został także warunek zachowania odstępu pomiędzy pierwszym a drugim awizowaniem, ponieważ ustawa nakazuje pozostawienie pisma w placówce pocztowej lub urzędzie gminy na 7 dni, co oznacza, że powtórne zawiadomienie można najwcześniej zostawić w 8. dniu, jak to miało miejsce w tej sprawie.

Dodatkowo WSA wskazał, że wyrokiem z 23 lutego 2017 r., sygn. akt I SA/Kr 1104/16, oddalona została skarga wniesiona przez Skarżącego na postanowienie Dyrektora IS stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Podkreślił, że zwrotne potwierdzenie odbioru przesyłki stanowi dokument urzędowy korzystający z domniemania prawdziwości i to adresat przesyłki powinien udowodnić fakt, na podstawie którego kwestionuje prawdziwość tego dokumentu.

Zdaniem WSA z załączonej do skargi odpowiedzi poczty na złożoną przez Skarżącego reklamację nie wynika okoliczność nieprawidłowego doręczenia. Potwierdzono w niej okoliczności ustalone i przyjęte przez Dyrektora IS. Skarżący nie podważył zatem w sposób skuteczny, że doręczenie w trybie art. 150 O.p. było dokonane nieprawidłowo.

WSA stwierdził, że spełnione zostały przesłanki formalne przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, określone w art. 162 O.p. Odnosząc się natomiast do warunku uprawdopodobnienia braku winy strony w uchybieniu terminu, Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądowym o braku winy można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku było niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, przy czym uprawdopodobnienie przeszkód uniemożliwiających dochowanie czynności obciąża wnioskującego. W rezultacie WSA podzielił stanowisko organu odwoławczego, że Skarżący nie wykazał, aby zaszły tego rodzaju niezależne od niego zdarzenia, które usprawiedliwiałyby przywrócenie terminu do wniesienia odwołań od decyzji, w szczególności nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu.

2. Skarżący złożył skargę kasacyjną od powyższego wyroku, zaskarżając go w całości. Wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i uwzględnienie skargi, tj. uchylenie skarżonych postanowień, a także o zasądzenie kosztów pomocy prawnej, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

2.1. W trybie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. Skarżący zarzucił naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a., polegające na tym, że WSA w wyniku niewłaściwej kontroli działalności administracji publicznej nie zastosował środka określonego w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w sytuacji, gdy z akt sprawy wynika, że doszło do naruszenia przepisów prawa procesowego w sposób jednoznacznie wpływający na wynik sprawy, a mianowicie art. 162 § 1 O.p. w zw. z art. 150 § 1-3 O.p., przez przyjęcie przez WSA, że Skarżący nie uprawdopodobnił w sposób dostateczny niemożności dokonania czynności w terminie w sytuacji, gdy nie był w ogóle zawiadomiony o pozostawieniu w placówce operatora pocztowego przesyłki nadanej przez Naczelnika US, zawierającej decyzje wydane 23 lutego 2016 r. o numerach [...] w przedmiocie określenia przybliżonej kwoty zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od towarów i usług, bowiem nie otrzymał ani pierwszego, ani drugiego awiza, a ponadto złożył reklamację dotyczącą przedmiotowego braku doręczenia pisma.

Zdaniem Skarżącego o uprawdopodobnieniu braku winy w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołań świadczą:

(1) nieczytelność potwierdzenia odbioru, które nie zostało w sposób właściwy wypełnione, co potwierdził WSA w wyroku z 24 kwietnia 2017 r. w sprawie ze skargi Skarżącego na postanowienia Dyrektora IS, w której przedmiotem analizy była ta sama zwrotka;

(2) złożenie przez Skarżącego do operatora pocztowego reklamacji, w odpowiedzi na którą przeproszono Skarżącego za zaistniałą sytuację, a operator pocztowy nie zajął jednoznacznego stanowiska, co do tego komu daje wiarę, tj. Skarżącemu, czy listonoszowi;

(3) Skarżący niezwłocznie po powzięciu wiadomości o wydaniu decyzji zapoznał się z materiałem dowodowym oraz złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołań wraz z odwołaniami. Wykazał tym samym dbałość o własne interesy i staranność działania.

Skarżący podniósł, że dokonanie powtórnego awizo 8 marca 2016 r., zamiast 7 marca 2016 r., potwierdza nierzetelność realizacji obowiązków przez operatora pocztowego. Podkreślił również wyjątkowość procedury doręczenia zastępczego z art. 150 O.p. Zdaniem Skarżącego z uwagi na powyższe nieprawidłowości nie można przyjąć, że doręczenie zastępcze zostało dokonane prawidłowo, a tym samym, że ponosi on winę w niedochowaniu terminu do wniesienia odwołań.

3. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie ("Dyrektor IAS"), jako nowa strona w miejsce Dyrektora IS, zniesionego z dniem 1 marca 2017 r., wniósł o oddalenie tej skargi w całości i zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

4.1. Stosownie do art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania sądowego, której przesłanki wymienione zostały w § 2 tego artykułu. Przesłanki te w rozpoznanej sprawie nie wystąpiły. Nie stwierdzono też podstaw do odrzucenia skargi oraz umorzenia postępowania w oparciu o art. 189 P.p.s.a.

4.2. Skargę kasacyjną Skarżącego, rozpoznaną z uwzględnieniem zasady związania sformułowanymi w niej zarzutami, należy ocenić jako niezasadną.

4.3. Podnosząc zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w związku z art. 162 § 1 oraz art. 150 § 1-3 O.p. Skarżący kwestionuje stanowisko Sądu pierwszej instancji, który za prawidłowe uznał postanowienia Dyrektora IS odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołań od decyzji organu pierwszej instancji w przedmiocie zabezpieczenia przybliżonych kwot zobowiązań podatkowych w podatku od towarów i usług odpowiednio za lipiec, sierpień i wrzesień 2014 r.

Decyzje te, wraz z analogicznymi decyzjami Naczelnika US, dotyczącymi zobowiązań podatkowych w podatku od towarów i usług odpowiednio za październik, listopad i grudzień 2014 r., zostały wysłane Skarżącemu jedną przesyłką poleconą, która po dwukrotnym awizowaniu (29 lutego i 8 marca 2016 r.) została zwrócona nadawcy jako niepodjęta przez adresata. W rezultacie zaś decyzje uznano za doręczone w trybie zastępczym 14 marca 2016 r.

Skarżący złożył wniosek z 11 kwietnia 2016 r. o przywrócenie terminu do złożenia tych odwołań, dołączając odwołanie z 8 kwietnia 2016 r., dotyczące sześciu decyzji Naczelnika US.

4.4. Przede wszystkim stwierdzić należy, że skoro w rozpoznanej sprawie przedmiotem kontroli sądowej były postanowienia odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołań, to nie mogą być skuteczne argumenty Skarżącego zmierzające do podważenia prawidłowości doręczenia decyzji Naczelnika US. Na ocenę tę nie może mieć wpływu okoliczność, że w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd pierwszej instancji przedstawił szczegółową analizę, w świetle art. 150 O.p., prawidłowości kwestionowanego w skardze stanowiska Dyrektora IS co do doręczenia Skarżącemu decyzji Naczelnika US.

Skuteczność doręczenia decyzji organu pierwszej instancji jest warunkiem rozpatrzenia wniosku o przywrócenie terminu. Wynika to z art. 223 § 2 pkt 1 O.p., zgodnie z którym termin do wniesienia odwołania biegnie od dnia doręczenia decyzji stronie. Nie ulega przy tym wątpliwości, że tylko prawidłowo dokonane doręczenie wywołuje związane z tą czynnością skutki prawne. Jeżeli więc nie doszło do doręczenia decyzji organu pierwszej instancji, to nie rozpoczął biegu termin na wniesienie od niej odwołania, co wniosek o przywrócenie tego terminu czyni bezprzedmiotowym. Instytucja przywrócenia terminu ma bowiem zastosowanie w sytuacji, gdy strona nie kwestionuje tego, że nie złożyła odwołania w ustawowym terminie, twierdząc jedynie, że uchybienie to nie zostało przez nią zawinione.

Kwestia skuteczności doręczenia Skarżącemu decyzji Naczelnika US dotyczących zobowiązań podatkowych w podatku od towarów i usług za lipiec, sierpień i wrzesień 2014 r. została przez Dyrektora IS rozstrzygnięta postanowieniami z 13 lipca 2016 r., stwierdzającymi uchybienie terminu do wniesienia odwołań od tych decyzji. Postanowienia te podlegały odrębnemu zaskarżeniu, co Skarżący uczynił, składając na nie skargi. WSA skargi te oddalił wyrokiem z 23 lutego 2017 r., sygn. akt I SA/Kr 1101/16. Naczelny Sąd Administracyjny zaś, wyrokiem z 7 sierpnia 2019 r., sygn. akt I FSK 1076/17, oddalił skargę kasacyjną Skarżącego od przedmiotowego orzeczenia Sądu pierwszej instancji. Skutkiem powyższego kwestia prawidłowości doręczenia Skarżącemu decyzji organu podatkowego, których dotyczył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, została prawomocnie rozstrzygnięta w postępowaniu sądowoadministraycjnym.

Zgodnie zaś z art. 170 P.p.s.a., orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Tym samym ze względów formalnych w niniejszej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny nie mógł inaczej, niż to uczynił w wyroku o sygn. I FSK 1076/17, ocenić prawidłowości doręczenia Skarżącemu przedmiotowych decyzji Naczelnika US w trybie art. 150 O.p.

Dodać należy, że z uwagi na brak stosownych zarzutów, Naczelny Sąd Administracyjny nie miał też podstaw, aby w niniejszej sprawie oceniać prawidłowość działania organu odwoławczego, polegającego na rozpatrzeniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołań (postanowienia z 8 lipca 2016 r.) przed wydaniem postanowień stwierdzających uchybienie terminu, w którym odwołania te powinny były być złożone (postanowienia z 13 lipca 2016 r.).

Skarżący zasadnie podkreślił wyjątkowy charakter instytucji doręczenia zastępczego, przewidzianej w art. 150 O.p. Tym niemniej argumentacja w tym zakresie związana jest z przesądzoną w odrębnym postępowaniu kwestią prawidłowości doręczenia decyzji Naczelnika US.

Argumentem, który w istocie podważał prawidłowość doręczenia Skarżącemu decyzji Naczelnika US, jest twierdzenie o nieczytelnym wypełnieniu przez doręczyciela potwierdzenia odbioru tych decyzji. Autorka skargi kasacyjnej powołała się przy tym na wydany w sprawie Skarżącego wyrok WSA z 24 kwietnia 2017 r. Wprawdzie nie wskazała sygnatury tego wyroku, ale Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu z urzędu wiadomym jest, że to wyrok o sygn. akt I SA/Kr 1131/16, uchylający postanowienie Dyrektora IS odmawiające przywrócenia terminu do złożenia zarzutów w postępowaniu zabezpieczającym z uwagi na niedoręczenie decyzji Naczelnika US o zabezpieczeniu (z podanych w uzasadnieniu tego wyroku dat i numerów decyzji wynika, że są to między innymi decyzje, których doręczenie Skarżący kwestionuje w niniejszej sprawie). Wyrok ten został jednak uchylony wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 czerwca 2019 r., sygn. akt II FSK 2635/17, który jednoznacznie stwierdził, że "zagadnienie skuteczności doręczenia skarżącemu decyzji o zabezpieczeniu zostało prawomocnie rozstrzygnięte przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 23 lutego 2017 r. (I SA/Kr 1104/16)". Dodać w tym miejscu jedynie należy, że w odniesieniu do decyzji o zabezpieczeniu zobowiązań podatkowych Skarżącego za lipiec, sierpień i wrzesień 2014 r. nastąpiło to we wspomnianym już wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 sierpnia 2019 r., sygn. akt I FSK 1076/17.

Ze skutecznością doręczenia decyzji Naczelnika US wiąże się również twierdzenie Skarżącego, że złożył do operatora pocztowego reklamację z 8 kwietnia 2016 r., dotyczącą "niedoręczonej przesyłki listowej". Odpowiedzi na tę reklamację Poczta Polska S.A. udzieliła pismem z 28 kwietnia 2016 r. Wbrew twierdzeniom Skarżącego treść tego pisma nie mogła w niniejszej sprawie prowadzić do uznania, że doręczenie przesyłki zawierającej decyzje było nieprawidłowe.

Poczta Polska S.A. potraktowała pismo Skarżącego z 8 kwietnia 2016 r. jako "skargę (...) dotyczącą niedoręczenia przesyłki poleconej oraz zawiadomień", nie zaś jako reklamację. Wyjaśnić tu należy, że reklamację, jako środek kwestionowania prawidłowości wykonania usługi pocztowej, może złożyć nadawca przesyłki. Jak przy tym słusznie ocenił Sąd pierwszej instancji, Poczta Polska S.A. potwierdziła okoliczności doręczenia decyzji ustalone przez Dyrektora IS na podstawie dokumentów. Naczelny Sąd Administracyjny zgadza się z Sądem pierwszej instancji, że stwierdzenie Poczty Polskiej S.A. o przekazaniu (z uwagi na rozbieżność stanowisk Skarżącego i listonosza) sygnału zgłoszonego przez Skarżącego służbom kontrolnym nadzorującym pracę listonoszy "celem podjęcia stosownych działań ukierunkowanych na poprawę jakości świadczonych usług (...)", a także przeprosiny "za utrudnienia napotkane podczas korzystania z naszych usług i wszelkie niedogodności", mają charakter kurtuazyjny i są związane z uprzejmą obsługą klientów.

Wskazuje na to poprzedzające powyższe wypowiedzi zastrzeżenie Poczty Polskiej S.A., że są one wyrażane "Niezależne od dokonanych ustaleń (...)". Ustalenia te, wcześniej opisane przez Pocztę Polską S.A., sprowadzają się natomiast do tego, że zgodnie z przepisami regulującymi świadczenie usług pocztowych, z uwagi na nieobecność adresata, przesyłka była dwukrotnie awizowana (zawiadomienia umieszczono w oddawczej skrzynce pocztowej), a 16 marca 2016 r. została zwrócona nadawcy jako niepodjęta w terminie. Wbrew twierdzeniom Skarżącego, ustalenia te są jednoznaczne.

Prawidłowości doręczenia decyzji dotyczy także twierdzenie Skarżącego, że "jeżeli pismo było awizowane po raz pierwszy w dniu 29 lutego 2016 roku, to powtórne awizo powinno nastąpić dnia 7 marca 2016 roku, a nie jak podnosi organ 8 marca 2016 roku". Kwestia ta była przedmiotem oceny Naczelnego Sądu Administracyjnego w wyroku z 7 sierpnia 2019 r., sygn. akt I FSK 1076/17, i zarzuty Skarżącego w tym zakresie uznane zostały za niezasadne.

Dodać więc jedynie należy, że skoro zgodnie z art. 150 § 3 O.p. powtórne zawiadomienie o pozostawieniu przesyłki dokonywane jest w sytuacji, gdy podatnik nie podjął pisma w 7-dniowym terminie określonym w § 2 tego artykułu, to nie można uznać, że przesłanka powtórnego awizowania przesyłki zostaje spełniona zanim upłynął ostatni (czyli siódmy) dzień terminu, w jakim podatnik może ją odebrać w związku z otrzymaniem pierwszego zawiadomienia. Wskazany przez Skarżącego 7 marca 2016 r. był siódmym dniem terminu określonego w art. 150 § 2 O.p., liczonego od dnia następnego po dniu pozostawienia zawiadomienia w skrzynce pocztowej (art. 12 § 1 O.p.), czyli od 1 marca 2016 r.

Z przedstawionych wyżej względów nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 150 § 1-3 O.p.

4.5. Przepis art. 162 § 1 O.p., stanowi, że w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy.

W rozpoznanej sprawie sporna jest kwestia, czy Skarżący uprawdopodobnił brak swojej winy w uchybieniu terminowi do złożenia odwołań od decyzji Naczelnika US.

We wniosku o przywrócenie terminu podniesiono, że "(...) podatnik nie mógł wnieść odwołań od przedmiotowych decyzji w terminie, gdyż dowiedział się o nich dopiero 04 kwietnia 2016 roku. Ten stan rzeczy został zawiniony przez operatora pocztowego i leżał całkowicie poza kontrolą podatnika".

Jako okoliczności uprawdopodabniające brak winy Skarżącego w uchybieniu terminu do wniesienia odwołań od decyzji Naczelnika US autorka skargi kasacyjnej wskazała "nieczytelność wypełnionego potwierdzenia odbioru", złożenie reklamacji do operatora pocztowego oraz złożenie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołań wraz z odwołaniami niezwłoczne po powzięciu informacji o wydaniu decyzji i zapoznaniu się z materiałem dowodowym.

Jak już wyjaśniono, w niniejszej sprawie nie mogły być skuteczne twierdzenia Skarżącego dotyczące prawidłowości doręczenia decyzji Naczelnika US.

Natomiast odpowiedź na "reklamację" Skarżącego złożoną 8 kwietnia 2016 r., oceniana z punktu widzenia prawidłowości rozstrzygnięcia o odmowie przywrócenia terminu, ma takie znaczenie, że nie pozwala za zasadne uznać twierdzenia Skarżącego, że uprawdopodobnił on brak winy w uchybieniu terminu, wywodzony przez niego z okoliczności, że listonosz nie pozostawił zawiadomień o przesyłce w skrzynce pocztowej, a w rezultacie Skarżący nie odebrał przesyłki, ponieważ o niej nie wiedział. Z odpowiedzi tej wynikało bowiem, że przesyłka była awizowana prawidłowo.

Skarżący nie podał żadnych okoliczności faktycznych oraz nie przedstawił rzeczowych argumentów, które podważałyby to ustalenie. Nie jest takim argumentem przekonanie Skarżącego, że mało prawdopodobne jest, aby "listonosz, którego kilkugodzinna praca polega na wrzucaniu do skrzynek pocztowych zawiadomień o pozostawieniu pism, oraz roznoszeniu korespondencji", z całą pewnością mógł stwierdzić, że tego dnia na pewno wrzucił awizo do jego skrzynki pocztowej, a reguły logicznego myślenia i doświadczenie życiowe nie wskazują na zaistnienie sytuacji, w której listonosz potwierdziłby fakt, że nie wrzucił awiza do skrzynki pocztowej. Zauważyć należy, że wyjaśnienia listonosza znajdują potwierdzenie w adnotacjach poczynionych na potwierdzeniu odbioru przesyłki oraz na kopercie, zwróconych nadawcy 16 marca 2016 r., a zatem przed złożeniem przez Skarżącego wniosku o przywrócenie terminu oraz "reklamacji".

Rację ma Skarżący, że zgodnie z art. 162 § 1 O.p. adresat przesyłki (a dokładnie – wnoszący o przywrócenie terminu) powinien jedynie uprawdopodobnić, nie zaś udowodnić, fakt, że uchybienie terminowi nastąpiło bez jego winy. Tak też przyjął Sąd pierwszej instancji, wskazując jako jedną z przesłanek przywrócenia terminu właśnie "uprawdopodobnienie braku winy wnioskującego w uchybieniu terminowi" (s. 9-10 uzasadnienia zaskarżonego wyroku).

Kwestionowane przez autorkę skargi kasacyjnej twierdzenie Sądu pierwszej instancji, znajdujące się na s. 8 uzasadnienia zaskarżonego wyroku, odnosi się natomiast do możliwości obalenia domniemania prawdziwości tego, co wynika z dokumentów urzędowych, do których zaliczane są zwrotne potwierdzenia odbioru przesyłek. Pogląd tego Sądu o obowiązku udowodnienia przez adresata przesyłki faktu, na podstawie którego kwestionuje prawdziwość zwrotnego potwierdzenia odbioru, wyrażony został w kontekście prawidłowości zastosowania art. 150 O.p.

Skoro składający wniosek o przywrócenie terminu zobowiązany jest uprawdopodobnić, że do uchybienia tego terminu doszło bez jego winy, to – wbrew stanowisku Skarżącego – braku winy w uchybieniu terminu do złożenia odwołań nie może uprawdopodabniać okoliczność, że kiedy już dowiedział się o wydaniu decyzji, to niezwłocznie złożył wniosek o przywrócenie tego terminu. Złożenie wniosku o przywrócenie terminu jest przecież konsekwencją faktu, że do uchybienia terminu doszło, zdarzeniem późniejszym niż samo uchybienie terminu, które nie może być zawinione przez wnoszącego o przywrócenie terminu.

Wbrew twierdzeniu autorki skargi kasacyjnej, ani Dyrektor IS, ani też Sąd pierwszej instancji nie przyjęli, że Skarżący "celowo nie odbierał przesyłki zawierającej decyzje". Powodem, dla którego wniosek Skarżącego o przywrócenie terminu nie został uwzględniony, było nieuprawdopodobnienie przez niego, że uchybienie terminowi nie było przez niego zawinione.

Sąd pierwszej instancji uznał, że brak winy w uchybieniu terminowi występuje tylko w przypadku stwierdzenia, że "dopełnienie obowiązku było niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, tj. że strona nie mogła tej przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Kryterium braku winy wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej".

W skardze kasacyjnej powyższego poglądu Sądu pierwszej instancji nie zakwestionowano. Skoro zaś decyzje doręczono Skarżącemu prawidłowo, w tym prawidłowo awizując zawierającą je przesyłkę, za zasadne należy uznać stanowisko tego Sądu, że Skarżący nie wykazał, aby nastąpiły tego rodzaju niezależne od niego zdarzenia, które usprawiedliwiałyby przywrócenie terminu do wniesienia odwołań.

Zarzut naruszenia art. 162 § 1 O.p. jest więc niezasadny.

4.6. W konsekwencji jako niezasadny Naczelny Sąd Administracyjny ocenił również zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a., będącego przepisem o charakterze wynikowym, jako że stanowiącym podstawę prawną uchylenia decyzji i postanowień wydanych z istotnym naruszeniem przepisów postępowania. Skarżący nie podważył prawidłowości dokonanej przez Sąd pierwszej instancji oceny, zgodnie z którą Dyrektor IS nie naruszył przepisów postępowania, a zatem nie wykazał, że zaistniały przesłanki do uchylenia zaskarżonych postanowień w oparciu o ten przepis.

4.7. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 184 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną Skarżącego, jako że nie zawiera ona usprawiedliwionych podstaw.

4.8. Na wniosek Dyrektora IAS, na podstawie art. 204 pkt 1 oraz art. 205 § 2 w związku z art. 207 i art. 209 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny zasądził od Skarżącego koszty postępowania kasacyjnego.

Biorąc jednak pod uwagę, że w pierwszej instancji doszło do łącznego rozpoznania i wyrokowania w trzech sprawach, których stan faktyczny i prawny był taki sam, uznać należało, że nakład pracy i udział pełnomocnika organu w postępowaniu kasacyjnym sprowadzał się do sporządzenia jednej odpowiedzi na skargę kasacyjną oraz do obecności na rozprawie, z czym wiązało się przedstawienie tożsamego stanowiska we wszystkich połączonych sprawach, Naczelny Sąd Administracyjny za uzasadnione uznał dokonanie miarkowania wynagrodzenia radcy prawnego na podstawie art. 207 § 2 P.p.s.a.

W rezultacie o wysokości kosztów postępowania kasacyjnego orzeczono uwzględniając § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1804 ze zm.), ale koszty te miarkując w każdej ze spraw do 160 zł, co daje łączną kwotę 480 zł, równą maksymalnemu wynagrodzeniu radcy prawnego, przewidzianemu w powyższych przepisach.