Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 1732/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-11-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Augustyniak – Pęczkowska (spr.), , Sędzia WSA Izabela Ostrowska, Sędzia WSA Bogusław Cieśla, Protokolant st. sekr. sąd. Magdalena Banaszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 listopada 2013 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] w przedmiocie skierowania na egzamin kontrolny sprawdzający kwalifikacje kierowcy skargę oddala


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., dalej SKO, decyzją z dnia [...] maja 2013 r., [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania J. S. - utrzymało w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] lutego 2013 r. ([...]), którą organ ten, w trybie art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b) ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm.), dalej u.p.r.d., i art. 139 pkt 3 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2011 r. nr 30, poz. 151 ze zm.), skierował J. S. na egzamin kontrolny sprawdzający kwalifikacje kierowcy w zakresie prawa jazdy kategorii B, w terminie 3 miesięcy tj. do dnia 8 maja 2013 r. (włącznie).

Organ wskazał, że Komendant [...] Policji wnioskiem z dnia 24 października 2012 r. wystąpił o sprawdzenie kwalifikacji J. S. w powyższym zakresie z uwagi na przekroczenie 24 pkt otrzymanych za wielokrotne naruszenie przepisów ruchu drogowego. W okresie krótszym niż jeden rok. tj. od 5 czerwca 2011 r. do 23 lutego 2012 r., J. S. uzyskał bowiem 30 pkt.

Decyzją z dnia [...] lipca 2013 r. Prezydent [...], na podstawie art. 155 kpa, zmienił za zgodą strony, decyzję z [...] lutego 2013 r., określając nowy termin poddania się egzaminowi kontrolnemu, to jest do dnia 31 grudnia 2013 r.

SKO, powołując się na art. 114 u.p.r.d., podniosło, że kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji podlega osoba posiadająca uprawnienie do kierowania pojazdem, skierowana decyzją starosty na wniosek komendanta wojewódzkiego Policji, w razie przekroczenia 24 pkt otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1. Jak stanowi art. 130 ust. 1, 1 a, 2 i 3 tej ustawy, policja prowadzi ewidencję kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego. Określonemu naruszeniu przypisuje się odpowiednią liczbę punktów w skali od 0 do 10 i wpisuje się do tej ewidencji. Punkty za naruszenie przepisów ruchu drogowego wpisane do ewidencji usuwa się po upływie 1 roku od dnia naruszenia, chyba że przed upływem tego okresu kierowca dopuścił się naruszeń, za które na podstawie prawomocnych rozstrzygnięć przypisana liczba punktów przekroczyłaby 24 pkt lub w przypadku kierowców, o których mowa w art. 140 ust. 1 pkt 3-20 pkt. Wskazał także, że kierowca wpisany do ewidencji może na własny koszt uczestniczyć w szkoleniu, którego odbycie spowoduje zmniejszenie liczby punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Stosownie do rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz. U. 2012.488), dalej rozporządzenie, kierowcy wpisanemu do ewidencji po przedstawieniu przez niego zaświadczenia o odbyciu szkolenia lub otrzymaniu tego zaświadczenia od dyrektora wojewódzkiego ośrodka ruchu drogowego, właściwy dla miejsca zamieszkania ewidencjonowanego komendant wojewódzki Policji zmniejsza o 6 liczbę posiadanych punktów, odejmując je według kolejności wpisów, począwszy od wpisu odpowiadającego naruszeniu popełnionemu z datą najwcześniejszą, z zastrzeżeniem ust. 5 i 6. Podkreślił, że odbycie szkolenia nie powoduje zmniejszenia liczby punktów otrzymanych za naruszenia przepisów ruchu drogowego osobie, która przed jego rozpoczęciem dopuściła się naruszeń, za które suma punktów ostatecznych i podlegających wpisowi tymczasowemu przekroczyła lub przekroczyłaby 24. Organ powołał orzecznictwo, zgodnie z którym kierowca, który za naruszenie przepisów ruchu drogowego uzyskał więcej niż 24 pkt, ma bezwzględny obowiązek poddania się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji i nie może skorzystać z uprawnienia o jakim mowa w art. 130 ust. 3 u.p.r.d., to jest zmniejszenia liczby punktów przez uczestnictwo w szkoleniu.

Organ stwierdził, że 130 ust. 3 u.p.r.d. dotyczy tylko takiej osoby, której za naruszenie przepisów ruchu drogowego nie przypisano więcej niż 24 pkt karne. Za takim stanowiskiem przemawia także § 8 ust. 6 rozporządzenia stanowiąc, iż odbycie szkolenia nie powoduje zmniejszenia liczby punktów otrzymanych za naruszenia przepisów ruchu drogowego wobec osoby, która przed jego rozpoczęciem dopuściła się naruszeń, za które suma punktów ostatecznych i wpisanych tymczasowo przekroczyła 24. Powyższy przepis wykonawczy odpowiada treści upoważnienia ustawowego zawartego w art. 130 ust. 4 ustawy.

SKO nie dopatrzyło się niezgodności § 8 ust. 6 rozporządzenia z przepisami ustawy, ponieważ przepis wykonawczy odpowiada nie tylko art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b art. 130 ust. 3, lecz także realizuje wytyczne ustawodawcy co do treści aktu oraz kierunku regulacji i mieści się w granicach upoważnienia ustawowego z art. 130 ust. 4. Odczytanie przepisów ustawy w sposób postulowany i nadanie im takiej treści, że kierowca w drodze odbycia szkolenia mógłby zmniejszyć liczbę punktów karnych po przekroczeniu limitu 24, niweczyłaby możliwość kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji kierowcy, a zatem osiągnięcia celu w postaci dyscyplinowania i wdrażania kierujących pojazdami do przestrzegania przepisów ustawy.

Organ podniósł, iż skarżący od 5 czerwca 2011 r. do 23 lutego 2012 r. otrzymał łącznie 30 pkt. Szkolenia, o których mowa w art. 130 ust. 3 u.p.r.d. odbył zaś 24 kwietnia 2012 r. i 18 grudnia 2012 r., a więc po uzyskaniu 30 pkt.

Skargę na powyższą decyzję wniósł J. S., zarzucając naruszenie:

1) prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy:

a) art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b u.p.r.d. poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że zachodzą przesłanki do jego zastosowania, podczas gdy w niniejszej sprawie nie znajduje on zastosowania,

b) art. 130 ust. 3 u.p.r.d. w zw. z § 8 ust. 4 rozporządzenia poprzez jego błędną wykładnię a w konsekwencji niezastosowanie i niezmniejszenie liczby punktów karnych pomimo odbycia szkolenia, o którym mowa w art. 130 ust. 3 u.p.r.d.,

2) przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 105 § 1 k.p.a.

oraz wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji, wstrzymanie ich wykonania oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

Skarżący podniósł, iż 24 kwietnia 2012 r. i 18 grudnia 2012 r. odbył szkolenia prowadzone w oparciu o art. 130 ust. 3 u.p.r.d., więc w dacie wydania decyzji powinien mieć zaewidencjonowane co najwyżej 18 pkt za naruszenie przepisów o ruchu drogowym.

Powołując się na orzecznictwo (wyrok WSA w Gliwicach z dnia 14 marca 2012 r., II SA/GI 26/12) wskazał, że w niniejszej sprawie nie znajdzie zastosowania § 8 ust. 6 rozporządzenia, bowiem przepis ten, jako wychodzący poza upoważnienie ustawowe, uznać należy za niezgodny z Konstytucją RP.

Podobnie przytaczając orzecznictwo sądowoadministracyjne, podniósł, że skoro art. 130 ust. 3 u.p.r.d. określa kategorycznie jako zasadę, że odbycie szkolenia powoduje zmniejszenie punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego i wskazuje na jeden wyjątek - dotyczący kierowcy o stażu liczonym od daty uzyskania prawa jazdy krótszym niż 1 rok - to uznać należy, że wprowadzenie innego wyjątku wymagałoby istnienia przepisu szczególnego rangi ustawowej, ewentualnie przepisu rozporządzenia wydanego na podstawie należytej delegacji ustawowej. Norma wynikająca z przepisu podustawowego, jakim jest § 8 ust. 6 rozporządzenia, poszerza tymczasem zakres wyłączenia, został zatem wydany z przekroczeniem upoważnienia ustawowego wynikającego z art. 130 ust. 4 pkt 5 ustawy.

Zdaniem skarżącego, skoro kierowca może odbyć szkolenie i zmniejszyć liczbę punktów o 6 tylko raz na sześć miesięcy, to już w przypadku dwukrotnego przekroczenia limitu punktów (24 lub 20) w okresie nieprzekraczającym sześciu miesięcy spowoduje zawsze skierowanie na sprawdzenie kwalifikacji kierowcy. W takim bowiem przypadku kierowca nie będzie mógł uczestniczyć w szkoleniu z uwagi na brak upływu sześciu miesięcy od ostatniego szkolenia.

Nadto, organ naruszył art. 105 § 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i nieumorzenie postępowania, skoro po odbyciu przez skarżącego ww. szkoleń stało się ono bezprzedmiotowe.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:

Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu, na podstawie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej ppsa. Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a.

W świetle powołanych kryteriów zaskarżone rozstrzygnięcie jest prawidłowe, choć z innych przyczyn niż przedstawił organ.

Skarżący zakwestionował stanowisko organów podnosząc, że z uwagi na odbycie dwóch szkoleń, o których mowa w art. 130 § 3 u.p.r.d., liczba przypisanych mu punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego powinna zostać zmniejszona co potwierdzają wystawione zaświadczenia, właściwy organ nie zmniejszył skarżącemu liczby zaewidencjonowanych punktów. Podniesiono, że w dacie wydania decyzji skarżący powinien mieć co najwyżej 18 punktów za naruszenie przepisów o ruchu drogowym.

Przypomnieć zatem należy, że zgodnie z art. 130 u.p.r.d. policja prowadzi ewidencję kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego. Określonemu naruszeniu przypisuje się odpowiednią liczbę punktów w skali od 0 do 10 i wpisuje się do tej ewidencji. Jak stanowi art. 130 ust. 3 omawianej ustawy kierowca wpisany do ewidencji, o której mowa w ust. 1, może na własny koszt uczestniczyć w szkoleniu, którego odbycie spowoduje zmniejszenie liczby punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Nie dotyczy to kierowcy w okresie 1 roku od dnia wydania po raz pierwszy prawa jazdy.

Zgodnie z art. 114 ust. 1 pkt 1b omawianej ustawy kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji podlega osoba posiadająca uprawnienie do kierowania pojazdem, skierowana decyzją starosty na wniosek komendanta wojewódzkiego Policji, w razie przekroczenia 24 punktów otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1.

Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę stoi na stanowisku, iż celem uregulowania zawartego w przywołanym wyżej przepisie jest dyscyplinowanie i wdrażanie kierujących pojazdami do przestrzegania przepisów ustawy oraz zapobieganie wielokrotnemu naruszaniu przepisów ruchu drogowego. Przyjęcie powyższego prowadzi do wniosku, że kierowca, który za naruszenie przepisów ruchu drogowego uzyskał więcej niż 24 punkty, ma bezwzględny obowiązek poddania się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji i nie może skorzystać z uprawnienia, o jakim mowa w art. 130 ust. 3 u.p.r.d.

W ocenie Sądu temu też celowi odpowiada uregulowanie zawarte w § 8 ust. 6 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego, który stanowi, że odbycie szkolenia nie powoduje zmniejszenia liczby punktów otrzymanych za naruszenia przepisów ruchu drogowego wobec osoby, która przed jego rozpoczęciem dopuściła się naruszeń, za które suma punktów ostatecznych i podlegających wpisowi tymczasowemu przekroczyła lub przekroczyłaby 24. W art. 130 ust. 4 omawianej ustawy ustawodawca zawarł wyraźne wskazania, wyznaczające kierunek unormowań przyjętych w rozporządzeniu. Miały one na celu dyscyplinowanie i wdrażanie kierujących pojazdami do przestrzegania przepisów ustawy oraz zapobieganie wielokrotnemu naruszaniu przepisów ruchu drogowego. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym - wbrew stanowisku skarżącego - jednolicie przyjmuje się, że przepis § 8 ust. 6 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego, nie tylko odpowiada unormowaniom zawartym w art. 114 ust. 1 pkt 1 b, art. 130 ust. 2 i 3 u.p.r.d., lecz także realizuje wytyczne ustawodawcy co do treści aktu oraz kierunku regulacji i mieści się w granicach upoważnienia ustawowego z art. 130 ust. 4 tej ustawy. Stanowisko to należy uznać za aktualne również w stosunku do mającego zastosowanie w rozpoznawanej sprawie § 8 ust. 6 obecnie obowiązującego rozporządzenia z dnia 25 kwietnia 2012 r., który to przepis został przejęty w niemal niezmienionym brzmieniu w stosunku do rozporządzenia z 2002 r.

Prawidłowa wykładnia przepisów art. 130 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 oraz art. 114 u.p.r.d. prowadzi zatem do stwierdzenia, że kierowca po uzyskaniu 24 punktów karnych, chcąc zachować uprawnienie do kierowania pojazdami, nie może uniknąć kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji. Aby dobrowolne odbycie przez niego szkolenia mogło zmniejszyć ilość uzyskanych przez niego punktów karnych, musi się ono odbyć przed przekroczeniem tej dopuszczalnej ilości punktów.

Prawidłowo zatem Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. w zaskarżonej decyzji przyjęło, że przepis art. 130 ust. 3 omawianej ustawy, przewidujący zmniejszenie liczby punktów przez uczestnictwo kierowcy w szkoleniu, może dotyczyć tylko takiej osoby, której za naruszenie przepisów ruchu drogowego nie przypisano więcej niż 24 punkty karne. Kierowca, który za naruszenie przepisów ruchu drogowego uzyskał więcej niż 24 punkty, ma natomiast bezwzględny obowiązek poddania się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji i nie może skorzystać z uprawnienia, o jakim mowa w art. 130 ust. 3 u.p.r.d.

Wyjaśnienia wymaga podnoszony przez skarżącego zarzut niezmniejszenia liczby posiadanych punktów karnych pomimo odbycia szkolenia, o którym mowa w art. 130 ust. 3 u.p.r.d.

W rozporządzeniu wykonawczym wskazano, że ewidencję kierowców, o której mowa, prowadzi komendant wojewódzki Policji właściwy ze względu na miejsce zamieszkania ewidencjonowanych. Z kolei zgodnie z § 7 ust. 1 pkt 2 ww. rozporządzenia komendant wojewódzki Policji występuje do organu właściwego w sprawach wydawania prawa jazdy z wnioskiem o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji kierowcy, w zakresie wszystkich posiadanych przez niego kategorii praw jazdy, w razie przekroczenia przez kierowcę 24 punktów otrzymanych za naruszenie przepisów ruchu drogowego.

Ewidencja, o której mowa w art. 130 ust. 1 u.p.r.d., jest swego rodzaju rejestrem (wykazem), w którym wpisów dokonuje wyłącznie uprawniony do tego organ Policji. Tylko ten organ ma również kompetencję do usuwania punktów karnych, przyznanych na podstawie wpisu ostatecznego w razie odbycia szkolenia, o którym mowa w art. 130 ust. 3 omawianej ustawy. W sytuacji bowiem, w której danemu podmiotowi zostało przyznane prawo do prowadzenia określonej ewidencji, rejestru czy innego wykazu ( w braku odmiennych postanowień), tylko ten podmiot jest odpowiedzialny za prawidłowe jego prowadzenie i zgodność z prawem dokonanych wpisów.

Zgodnie z jednolitym orzecznictwem sądowoadministracyjnym wpis do ewidencji prowadzonej przez komendanta wojewódzkiego Policji stanowi czynność materialnoprawną, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., a zatem przysługuje od niej prawo wniesienia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego. W przypadkach spornych tylko sąd administracyjny może więc stwierdzić nieprawidłowość dokonanego wpisu do wspomnianej wyżej ewidencji. Inny organ administracyjny, w toku prowadzonego przez siebie postępowania, takich kompetencji nie posiada i jest związany treścią danych zawartych w ewidencji (patrz m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 18 sierpnia 2010 r., sygn. akt I OSK 1388/09 i z dnia 9 sierpnia 2013 r" sygn. akt I OSK 855/12, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych dostępna pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl)

Tak więc ani starosta, ani samorządowe kolegia odwoławcze, prowadząc postępowanie w sprawach dotyczących uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi, nie mają kompetencji do samodzielnego ustalania ilości punktów przypisanych kierowcy za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Organy te - zgodnie z art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b u.p.r.d. - wiąże wniosek komendanta wojewódzkiego Policji o skierowanie kierowcy na egzamin sprawdzający jego kwalifikacje, który to wniosek jest składany, gdy z ewidencji wynika, że kierowca przekroczył limit 24 punktów karnych.

W świetle przedstawionej argumentacji nie można było zgodzić się z zarzutami skargi dotyczącymi naruszenia art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b u.p.r.d. oraz art. 130 ust. 3 u.p.r.d.

Kwestia prawidłowości wpisów do ewidencji, a co za tym idzie ilości punktów karnych przyznanych danemu kierowcy, może być kontrolowana w sprawie ze skargi na taką czynność. Jak natomiast zostało wyżej wyjaśnione organy orzekające w przedmiocie skierowania na egzamin sprawdzający kwalifikacje kierowcy są związane treścią wniosku komendanta wojewódzkiego Policji i nie mają uprawnień do prowadzenia postępowania dowodowego w zakresie sprawdzania prawidłowości wpisów zawartych w ewidencji, prowadzonej na zasadzie art. 130 ust. 1 u.p.r.d.

W konsekwencji na uwzględnienie nie zasługiwał zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 105 § 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i nieumorzenie postępowania.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.