Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 251/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2022-05-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 35 ust.4, art. 28 ust.2, art. 3 pkt 20
journal: Dz.U. 1994 nr 89 poz 414
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane.
article: par. 13, par 60
journal: Dz.U. 2002 nr 75 poz 690
law: Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc – Malec (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza Asesor sądowy Brygida Myszyńska - Guziur po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 26 maja 2022 r. sprawy ze skargi B. K. na decyzję Wojewody z dnia [...] stycznia 2022r., nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na budowę oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 17 stycznia 2022r., nr IF-YI 1.7840.5.22.2020/2021.MAK-1 Wojewoda Lubelski po rozpatrzeniu odwołania B. K., reprezentowanego przez ad B., na podstawie art. 80 ust. 1 pkt 2, art. 81 ust. 1 pkt 1 i 2, art. 82 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2020 r., poz. 1333 z późn. zm.), dalej jako "pr. bud." i art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 151 § 2 k.p.a. uchylił w całości decyzję Starosty [...] z dnia 29 października 2021 r., znak: AB.6740.76.2019 odmawiającą uchylenia decyzji tego organu z dnia 2 kwietnia 2019 r., nr 85/2019 zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej A. T., prowadzącemu działalność gospodarczą jako "Firma Budowlana mgr inż. A. T., pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego wielorodzinnego z usługami i garażem wraz z zagospodarowaniem i uzbrojeniem terenu na działkach nr [...], [...], [...], [...], [...], [...] w R. P. przy ul. [...] i jednocześnie stwierdził wydanie decyzji z dnia 2 kwietnia 2019r., znak: AB.6740.76.2019 z naruszeniem prawa;

W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że wskazana decyzja z 29 października 2021r. została zmieniona w części na wniosek inwestora na podstawie art. 36a ust. 1 pr. bud. decyzją z 18 sierpnia 2020r., znak: AB.6740.ZM.35.2020.

W dniu 12 sierpnia 2020 r. B. K., będący współwłaścicielem działek sąsiednich nr ewid. [...] i [...] wniósł o wznowienie postępowania zakończonego sporną decyzją Starosty [...] z dnia 2 kwietnia 2019 r. wskazując jako podstawę art. 145 § 1 i 4 k.p.a. (niezapewnienie mu udziału w tym postępowaniu).

Postanowieniem z 15 września 2020 r. organ wznowił postępowanie, a następnie decyzją z dnia 2 października 2020 r. odmówił uchylenia spornej decyzji, jednak Wojewoda Lubelski decyzją z dnia 4 grudnia 2020r. uchylił tę decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji z uwagi m.in. na brak informacji dotyczących zacieniania i przesłaniania oraz sposobu zagospodarowania wód opadowych.

W toku ponownego rozpatrywania sprawy organ I instancji postanowieniem z dnia 22 stycznia 2021 r. na podstawie art. 35 ust. 3 pr. bud. nałożył na inwestora obowiązek dołączenia analizy zacieniania i przesłaniania, przez projektowany budynek mieszkalny wielorodzinny, istniejących budynków na działkach sąsiednich. Po przedstawieniu przez inwestora "Analizy zacieniania i nasłoneczniania", organ poinformował skarżącego o możliwości zapoznania się z nią, dodatkowo w dniu 3 marca 2021 r. przekazał mu jej kopię.

Organ ustalił też, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w R. P. prowadzi postępowanie w sprawie wstrzymania robót budowlanych realizowanych na podstawie spornej decyzji Starosty [...] z dnia 2 kwietnia 2019 r.

Następnie decyzją z dnia 29 października 2021 r., znak: AB.6740.76.2019, organ po przeprowadzeniu postępowania wznowieniowego odmówił uchylenia decyzji z dnia 2 kwietnia 2019 r. stwierdzając, że nie zaistniały przyczyny uzasadniające zmianę kręgu stron postępowania w sprawie zakończonej tą decyzją.

W odwołaniu B. K., reprezentowany przez ad B. zarzucił organowi naruszenie:

- art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20 pr. bud. w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez błędną ich wykładnię polegającą na przyjęciu, że podstawą uznania danej osoby za stronę postępowania administracyjnego w sprawie o wydanie pozwolenia na budowę jest wykazanie, że w związku z realizacją planowanej inwestycji wystąpią określone przepisami prawa ograniczenia w możliwości zagospodarowania nieruchomości, podczas gdy wystarczającą przesłanką jest już sama potencjalna możliwość oddziaływania inwestycji na nieruchomość sąsiednią;

- art. 34 i 35 w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 1 pr. bud. poprzez nieuwzględnienie interesu skarżącego i udzielenie pozwolenia na inwestycję, której realizacja spowodowała zmianę stosunków wodnych i zalewanie działek skarżącego oraz ograniczyła ich nasłonecznienie (organ błędnie określił obszar oddziaływania inwestycji pomijając działki skarżącego, czym naruszył także art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a.

Wojewoda Lubelski uwzględnił zarzuty odwołania dotyczące pominięcia skarżącego jako strony postępowania zakończonego sporną decyzją z 2 kwietnia 2019r. Wojewoda przytoczył treść przepisów regulujących tryb postępowania wznowieniowego i omówił przesłankę wznowienia powołaną przez skarżącego (art. art. 145 § 1 pkt 1-8, 145a § 1, 145b § 1 k.p.a.; art. 148 § 1 i 2 k.p.a.; art. 149 § 1 i 2 k.p.a.). Wyjaśnił, że w postępowaniu w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę legitymacja procesowa została ukształtowana nie na podstawie art. 28 k.p.a., lecz na podstawie art. 28 ust. 2 pr. bud., zgodnie z którym stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę są: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu w rozumieniu art. 3 pkt 20 pr. bud. Wojewoda podzielił stanowisko skarżącego, powołując wybrane orzeczenia sądów administracyjnych, że już sama możliwość spowodowania szkodliwego oddziaływania inwestycji na otoczenie ze względu na indywidualne cechy projektowanego obiektu, zagospodarowanie terenu otaczającego działkę inwestora, pozwala na uznanie podmiotu posiadającego tytuł prawny do działki, położonej na tak wyznaczonym obszarze oddziaływania obiektu, za stronę w postępowaniu w sprawie o pozwolenie na budowę (tak NSA w wyroku z dnia 14 stycznia 2020 r., sygn. II OSK 3491/18). W związku z tym Wojewoda Lubelski stwierdził, że skarżący B. K. jako współwłaściciel działek sąsiednich o nr ew. [...] i [...] należy do kręgu takich podmiotów, gdyż sporna inwestycja ze względu na swoje rozmiary i bezpośrednie sąsiedztwo działek skarżącego mogła potencjalnie ograniczyć odpowiednie nasłonecznienie tych działek, wynikające z § 13 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2019 r., poz. 1065), dalej jako "rozporządzenie ws. w/t". W związku z powyższym Wojewoda stwierdził, że skarżący bezprawnie został pozbawiony możliwości udziału w postępowaniu, w którym wydano kwestionowaną decyzję z 2 kwietnia 2019r., a więc decyzja ta została wydana z naruszeniem prawa.

Jednocześnie Wojewoda nie uwzględnił pozostałych (merytorycznych) zarzutów odwołania, co doprowadziło do odmowy uchylenia decyzji o pozwoleniu na budowę.

Przede wszystkim Wojewoda stwierdził, że choć przepis § 13 rozporządzenia ws. w/t uzasadniał przyznanie skarżącemu statusu strony w postępowaniu zakończonym wydaniem spornej decyzji, to jednak warunki techniczne określone w tym przepisie nie zostały naruszone. Wojewoda podniósł, że w świetle sporządzonej (na skutek wznowienia postępowania) analizy nasłonecznienia, obszar zacieniania przez projektowany budynek mieszkalny wielorodzinny występuje również na działkach należących do skarżącego, jednak w sprawie miał zastosowanie przepis § 13 ust. 4, z którego wynika, że obszar zacieniania (o którym mowa w § 13 ust.1) w zabudowie śródmiejskiej może być zmniejszony nie więcej, niż o połowę. Analiza potwierdza, że odległość ta została zachowana w stosunku do działek skarżącego.

Wojewoda nie stwierdził też naruszenia § 60 rozporządzenia ws. w/w, który określa poziom nasłonecznienia pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi, uznając, że budynki znajdujące się na działkach skarżącego nie mają takich pomieszczeń w rozumieniu § 5 rozporządzenia. Na działkach tych znajduje się warsztat służący do naprawy maszyn rolniczych, natomiast drugi budynek w części stanowi miejsce do przygotowywania pasz i materiału siewnego, zaś w pozostałej części użytkowany jest jako obora (pismo B. K. z 8 stycznia 2021 r.).

Dodatkowo Wojewoda stwierdził, że inwestycja spełnia warunki wydania decyzji o pozwoleniu na budowę, wynikające z art. 33 i art. 35 ust. 1 pkt 3 i 4 pr. bud. - projekt budowlany został bowiem sporządzony przez osobę posiadającą wymagane uprawnienia do projektowania oraz legitymującą się na dzień sporządzenia projektu zaświadczeniem o przynależności do właściwego samorządu zawodowego; do projektu dołączono opinię Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Lublinie - uzgadniającą inwestycję pozytywnie bez uwag. Inwestor uzyskał również pozytywne stanowiska rzeczoznawcy do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych i rzeczoznawcy do spraw sanitarno-higienicznych.

Pierwotny projekt był natomiast niekompletny, bowiem nie zawierał wymaganej analizy nasłonecznienia, sporządzonej przez projektanta, dlatego po wznowieniu postępowania, Wojewoda w swojej poprzedniej uchylającej decyzji z 4 grudnia 2020r. wskazał organowi I instancji na konieczność zobowiązania inwestora do uzupełnienia projektu o taką analizę. Analiza została przedstawiona – wykazała ona, że czas nasłonecznienia dla pomieszczenia mieszkalnego w budynku nieistniejącym wykonana dla trzech wariantów na działkach należących do skarżącego, wynosi 213 minut, 149 minut oraz 282 minuty, a zatem warunek w tym zakresie został spełniony.

Za nieuzasadniony uznał Wojewoda zarzut odwołania dotyczący zmiany stosunków wodnych i zalewania nieruchomości należącej do skarżącego.

Wojewoda ustalił, że w projekcie zagospodarowania działki nie przewidziano takiej zmiany rzędnych terenu, które mogłyby spowodować spływ wody na sąsiednie nieruchomości. Inwestycja została usytuowana na terenie o naturalnym nachyleniu, a jak wynika z akt, do zalewania działek skarżącego dochodziło również przed wydaniem spornej decyzji o pozwoleniu na budowę. Zgodnie z § 28 ust. 1 rozporządzenia ws. w/t działka budowlana, na której sytuowane są budynki, powinna być wyposażona w kanalizację umożliwiającą odprowadzenie wód opadowych do sieci kanalizacji deszczowej lub ogólnospławnej. Z akt wynika, że projektant przewidział instalację zewnętrzną kanalizacji deszczowej w odrębnym opracowaniu, które zostało zatwierdzone decyzją Starosty [...] z 20 stycznia 2021 r., udzielającą inwestorowi pozwolenia na budowę przyłącza kanalizacji deszczowej odprowadzającej wody deszczowe i roztopowe. Odrębną decyzją z 12 stycznia 2021r. organ udzielił inwestorowi także pozwolenia na budowę muru oporowego przy granicy działki sąsiadującej bezpośrednio z terenem działek skarżącego. Zdaniem Wojewody, powyższe rozwiązania projektowe zabezpieczyły teren nieruchomości skarżącego przed niekontrolowanym spływem wód opadowych.

Ponadto Wojewoda podniósł, że w świetle przepisu § 29 rozporządzenia ws. w/t - dokonywanie zmiany naturalnego spływu wód opadowych w celu kierowania ich na teren sąsiedniej nieruchomości jest zabronione. Podkreślił jednak, że organy architektoniczno - budowlane nie mogą nakazywać inwestorowi stosowania rozwiązań służących zabezpieczeniu interesów osób trzecich, np. wykonywania murów, odwodnień, rowków itp. Natomiast zgodnie z art. 234 ust. 3 ustawy Prawo wodne (Dz. U. z 2021 r., poz. 624), jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, to wówczas wójt, burmistrz lub prezydent miasta, z urzędu lub na wniosek, w drodze decyzji, nakazuje właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, ustalając termin wykonania tych czynności. Organ architektoniczno - budowlany nie jest organem właściwym do regulowania w drodze decyzji administracyjnej stosunków wodnych.

W związku z tym, zdaniem Wojewody, nie było podstaw do uchylenia pozwolenia na budowę z 2 kwietnia 2019r. Wojewoda podkreślił zasadę wynikającą z art. 35 ust. 4 w zw. z art. 32 ust. 4 pr. bud., że w razie spełnienia wymagań określonych w ustawie Prawo budowlane organ administracji architektoniczno-budowlanej nie może odmówić wydania decyzji o pozwoleniu na budowę, w szczególności dlatego, że inny wariant inwestycji mógłby okazać się korzystniejszy dla właścicieli nieruchomości sąsiedniej. Warunkiem uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę jest złożenie kompletnej dokumentacji projektowej wraz z oświadczeniem o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, stosownymi opiniami, uzgodnieniami i pozwoleniami, która następnie podlega ocenie właściwego organu architektoniczno-budowlanego pod kątem zgodności projektowanego zamierzenia inwestycyjnego z planem zagospodarowania przestrzennego lub w przypadku jego braku, z wymogami określonymi w decyzji o warunkach zabudowy oraz z przepisami techniczno-budowlanymi. Zdaniem Wojewody, projekt zatwierdzony sporną decyzją z 2 kwietnia 2019r., uzupełniony obecnie o analizę nasłonecznienia, warunki te spełnił.

W związku z tym, pomimo tego, że decyzja ta został wydana z naruszeniem przepisu art. 28 ust. 2 pr. bud., gdyż pozbawiał skarżącego możliwości udziału w postępowaniu, a ponadto projekt był niekompletny, to jednak w związku z usunięciem tych naruszeń we wznowionym postępowaniu i jednoczesnym stwierdzeniem, że decyzja nie naruszyła innych przepisów, Wojewoda odmówił uchylenia udzielonego pozowlenia na budowę.

W skardze do Wojewódzkiego B. K., w dalszym ciagu reprezentowany przez ad B., domagał się uchylenia decyzji organów obu instancji, zarzucając ich wydanie z naruszeniem:

1. naruszenie przepisów postępowania, tj.:

a. art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. polegające na błędnym przyjęciu, że budynki zlokalizowane na nieruchomości należącej do skarżącego nie zaliczają się do kategorii budynków z pomieszczeniami przeznaczonymi na pobyt ludzi, podczas gdy łączny czas przebywania tych samych osób w tych pomieszczeniach przekracza 2 godziny w ciągu doby; błędnym uznaniu, że projektowany obiekt nie przesłania żadnych istniejących budynków na działkach sąsiednich oraz nie ogranicza zabudowy na działkach sąsiednich w zakresie odpowiedniego nasłonecznienia pomieszczeń przeznaczonych na czasowy pobyt ludzi; pominięciu dokonanej faktycznie zmiany stosunków wodnych ze szkodą dla nieruchomości skarżącego;

b. art. 151 § 2 w zw. z art. 146 § 2 w zw. z art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a., ponieważ organ powinien był uchylić decyzję udzielającą pozwolenia na budowę z 2 kwietnia 2019r.; 2. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

- art. 34 i 35 w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 9 pr. bud. poprzez utrzymanie w mocy spornej decyzji pomimo tego, że została ona wydana z naruszeniem interesów skarżącego, występujących w obszarze oddziaływania obiektu, polegającym na dokonaniu zmiany stosunków wodnych ze szkodą dla niego polegającą na zalewaniu jego działek oraz z naruszeniem norm dotyczących przesłaniania i nasłonecznienia;

- art. 34 i 35 pr. bud. w zw. z § 13 ust. 1 i 4, § 28, § 29, § 57 ust. 1 oraz § 60 ust. 2 rozporządzenia ws. w/t poprzez nieuzasadnione przyjęcie, że projekt budowlany spełnia wymagania określone tymi przepisami;

- § 5 rozporządzenia ws. w/t poprzez wadliwe przyjęcie, że pomieszczenia znajdujące się w budynkach zlokalizowanych na nieruchomości skarżącego, pełniące funkcję warsztatu oraz miejsca przygotowywania pasz i materiału siewnego, należą do kategorii pomieszczeń nieprzeznaczonych na pobyt ludzi, mimo że łączny czas przebywania tych samych osób we wskazanych pomieszczeniach przekracza 2 godziny w ciągu doby: w pomieszczeniach tych przebywa bowiem każdego dnia, ponad 2 godziny dziennie, A. K., będący wraz ze skarżącym współwłaścicielem tych budynków i działek. Pomieszczenia te powinny więc zostać zakwalifikowane stosownie do § 4 ust. 2 rozporządzenia ws. w/t jako pomieszczenia przeznaczone na czasowy pobyt ludzi, nawet jeśli pełnią one funkcję warsztatu służącego do naprawy maszyn rolniczych oraz miejsca przygotowywania pasz i materiału siewnego. Zastosowany w § 5 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia spójnik "a" występuje we wskazanym przepisie jako funktor koniunkcji, implikując konieczność jednoczesnego zaistnienia obu przesłanek przewidzianych w jego treści, a zatem zarówno tej, która odnosi się do czasu przebywania tych samych osób, jak i charakteru wykonywanych w danym pomieszczeniu czynności.

W uzasadnieniu skarżący podkreślał, że inwestycja spowodowała zmianę stosunków wodnych na gruncie, gdyż w następstwie robót budowlanych prowadzonych na podstawie decyzji z dnia 2 kwietnia 2019 r. został zlikwidowany zainstalowany przez Gminę na granicy działek zbiornik/rów odprowadzający wody opadowe, która bez względu na intensywność występujących opadów skutecznie chroniła posesję skarżącego przed zalaniami i podtopieniami, które wcześniej miały tu miejsce. Skarżący podniósł też, że doszło do zmiany ukształtowania terenu przeznaczonego pod budowę poprzez podniesienie jego poziomu względem sąsiednich gruntów o ok. 2m ponad stan dotychczasowy. Ze względu na to, że nieruchomość skarżącego leży w obszarze o najniższej rzędnej w okolicy, dochodzi do stałego napływu wód, który przed dokonaniem spornej inwestycji, był jednak w pełni skutecznie kompensowany przez istniejącą instalację. Skarżący zarzucił, że organ nieprawidłowo oparł się wyłącznie na treści projektu zagospodarowania działki terenu, pomijając, że inwestor faktycznie istotnie dokonał modyfikacji dotychczasowego ukształtowania terenu poprzez jego podwyższenie względem sąsiednich nieruchomości oraz zlikwidował rów odwadniający. Naturalne ukształtowanie terenu powodowało, że wody opadowe z okolicznych terenów zlokalizowanych wzdłuż ul. [...] spływały do rowu odwadniającego położonego na granicy z nieruchomością, na której obecnie realizowana jest inwestycja. W związku z podniesieniem terenu oraz zasypaniem rowu wody opadowe napływające z sąsiednich działek gromadzą się na działkach skarżącego, skąd nie mają w chwili obecnej ujścia do jakiegokolwiek zagłębienia terenu (rowu), z którego kolejno mogłyby być odprowadzane do instalacji odwadniającej. Skarżący podkreślił, że skutków zmiany stosunków wodnych nie zlikwidował wykonany przez inwestora mur oporowy oraz instalacja deszczowa.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) oraz art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022r., poz.329), dalej jako "p.p.s.a.", sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Po dokonaniu kontroli zaskarżonej decyzji w takim zakresie należy stwierdzić, że skarga podlega oddaleniu, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza obwiązujących przepisów prawa materialnego ani przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.

Przede wszystkim należy podkreślić, że została ona wydana w postępowaniu wznowieniowym, a więc w postępowaniu nadzwyczajnym. Z przepisu art. 145 § 1 k.p.a. wprost wynika, że przedmiotem takiego postępowania może być wyłącznie decyzja ostateczna. Musi zatem już istnieć rozstrzygnięcie załatwiające sprawę administracyjną w określony sposób. Celem postępowania wznowieniowego jest ponowna ocena sytuacji prawnej i faktycznej danej sprawy z uwzględnieniem okoliczności stanowiących określoną przesłankę wznowienia (spośród wymienionych w art.145 § 1 pkt 1 – 8 k.p.a., art. 145 a § 1 k.p.a, art. 145 b § 1 k.p.a.).

W toku postępowania wznowieniowego uwzględnia się dokonane już wcześniej ustalenia i zgromadzony materiał dowodowy, a także dokonaną wcześniej ocenę prawną ustalonego stanu faktycznego i dokonuje się modyfikacji tych ocen w zakresie wynikającym ze stwierdzonych przesłanek wznowienia.

W niniejszej sprawie skarżący powoływał wyłącznie jedną podstawę wznowienia, określoną w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. wskazując na niezapewnienie mu udziału w postępowaniu, w którym wydano decyzję o pozwoleniu na budowę. W takim przypadku, organ zobowiązany był zbadać, czy skarżący posiadał przymiot strony w postępowaniu, w którym wydano decyzję z 2 kwietnia 2019r., a następnie miał obowiązek odnieść się do zarzutów skarżącego dotyczących zatwierdzonego projektu budowlanego i wpływu inwestycji na jego nieruchomość.

Badając czy skarżący posiadał status strony Wojewoda zasadnie uwzględnił stanowisko skarżącego, ponieważ skarżący jest wraz z A. K. współwłaścicielem sąsiednich działek nr ewid. [...] i [...]; dodać należy, że A. K. brał udział w postępowaniu, w którym wydano kwestionowaną decyzję z 2 kwietnia 2019r. Skarżący (podobnie jak drugi współwłaściciel) miał również w tym postępowaniu interes prawny, wynikający z prawa własności, gdyż ze względu na rozmiary inwestycji i jej odległości od granic działek skarżącego, wykonywanie przez niego prawa własności w zakresie podlegającym ochronie mogłoby być ograniczone. Chodzi przede wszystkim o możliwość oddziaływań polegających na zacienianiu jego działek i zalewaniu ich wodami opadowymi. Status strony w postępowaniu w sprawie wydania decyzji o pozwoleniu na budowę mają "inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu" (art. 28 ust. 2 pr. bud.), przez który należy rozumieć "teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zagospodarowaniu, w tym zabudowy, tego terenu" (art. 3 pkt 20 pr. bud.). Ustawodawca w art. 3 pkt 20 pr. bud. nie odsyła wprost do przepisów branżowych, ani nie ogranicza tego pojęcia wyłącznie do przepisów ustawy - Prawo budowlane. Nie chodzi również wyłącznie o takie przepisy odrębne, które wyznaczają teren w oparciu o wielkości matematyczne, niezmienne w każdym przypadku, lecz o wszelkie przepisy ustanawiające zakres interesu prawnego osób trzecich (tak: Jerzy Siegeń (w: "Prawo budowlane. Komentarz", wyd. 4, C.H. Beck Warszawa 2003, s. 207 i Edward Radziszewski (w: Prawo budowlane. Przepisy i komentarz. Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis 2004, s. 71-72). Podkreślić przy tym należy, że w takim przypadku chodzi o ochronę prawa własności wyłącznie w zakresie wskazanym w art. 140 k.c., a więc z uwzględnieniem ograniczeń wynikających ze społeczno - gospodarczego przeznaczenia prawa i zasad współżycia społecznego. Oznacza to, że przy ustalaniu obszaru oddziaływania obiektu należałoby badać, czy prawo własności nieruchomości sąsiednich podlega ochronie i na tej podstawie ustalać strony postępowania o udzielenie pozwolenia na budowę. Przepisem wyznaczającym zakres ochrony prawa własności jest art. 144 k.c., zgodnie z którym właściciel nieruchomości powinien przy wykonywaniu swego prawa powstrzymywać się od działań, które by zakłócały korzystanie z nieruchomości sąsiednich ponad przeciętną miarę, wynikającą ze społeczno-gospodarczego przeznaczenia nieruchomości i stosunków miejscowych – zakaz immisji. Wynika z niego, że wykonywanie prawa własności sprzecznie z tym przepisem, nie podlega ochronie, zaś ocena tego, czy działanie właściciela, a więc spowodowane przez niego np. na skutek realizacji nowego obiektu, immisje, przekraczają przeciętną miarę, zależy od społeczno – gospodarczego przeznaczenia nieruchomości i stosunków miejscowych. W ocenie Sądu, zasadnie uznał Wojewoda Lubelski, że wybudowanie bloku mieszkalnego (budynku wielorodzinnego VII- kondygnacyjnego) na działkach bezpośrednio graniczących z działkami skarżącego, na których możliwa jest zabudowa (w tym mieszkaniowa), pomimo odległości 11,80 m od granicy z działką nr ewid. [...], mogłoby ograniczyć skarżącemu wykonywanie prawa własności w niedopuszczalnym zakresie. Organ powinien był więc zapewnić mu udział w postępowaniu w celu ochrony swojego prawa własności.

W konsekwencji Wojewoda prawidłowo stwierdził wydanie decyzji z 2 kwietnia 2019r. z naruszeniem prawa tj. art. 28 ust. 2 pr. bud.

Jednocześnie zasadnie też uznał, że nie było podstaw do uchylenia decyzji o pozwoleniu na budowę, gdyż prawidłowa okazała się ocena dokonana przez organ I instancji co do przesłanek z art. 35 ust. 4 pr. bud. która uzasadniała udzielenie pozwolenia na budowę. Zgodnie z tym przepisem (w brzmieniu aktualnym w dacie wydania spornej decyzji z 2 kwietnia 2019r.), w razie spełnienia wymagań określonych w ust. 1 oraz w art. 32 ust. 4, organ administracji architektoniczno-budowlanej nie może odmówić wydania decyzji o pozwoleniu na budowę. Te wymagania (art. 32 ust. 1), to :

1) zgodność projektu budowlanego z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu, a także wymaganiami ochrony środowiska, w szczególności określonymi w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, o której mowa w art. 71 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko;

2) zgodność projektu zagospodarowania działki lub terenu z przepisami, w tym techniczno-budowlanymi;

3) kompletność projektu budowlanego i posiadanie wymaganych opinii, uzgodnień, pozwoleń i sprawdzeń oraz informacji dotyczącej bezpieczeństwa i ochrony zdrowia, o której mowa w art. 20 ust. 1 pkt 1b, oraz zaświadczenia, o którym mowa w art. 12 ust. 7;

4) wykonanie - w przypadku obowiązku sprawdzenia projektu, o którym mowa w art. 20 ust. 2, także sprawdzenie projektu - przez osobę posiadającą wymagane uprawnienia budowlane i legitymującą się aktualnym na dzień opracowania projektu - lub jego sprawdzenia - zaświadczeniem, o którym mowa w art. 12 ust. 7;

oraz złożenie przez inwestora oświadczenia, pod rygorem odpowiedzialności karnej, o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane (art. 32 ust. 4 pkt 2 pr. bud.).

Wojewoda Lubelski zbadał zatwierdzony decyzją z 2 kwietnia 2019r. projekt budowlany w zakresie powyższych wymagań i stwierdził, że zostały one spełnione. Ocena Wojewody nie budziła zastrzeżeń stron.

Zarzuty skarżącego dotyczyły niespełnienia warunku zapewnienia odpowiednego nasłonecznienia jego działek i zmiany przez inwestora stosunków wodnych na gruncie.

Odnosząc się do pierwszego z zarzutów Wojewoda uwzględnił go częściowo stwierdzając, że zatwierdzony projekt okazał się niekompletny w zakresie wymaganej dla spornej inwestycji analizy nasłonecznienia. Przepisy techniczno-budowlane, tj. § 13 i § 60 rozporządzenia ws. w/t wymagają bowiem zachowania odpowiedniej ilości naturalnego światła dla pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi. Wojewoda Lubelski w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przytoczył ich treść, Sąd przytacza je w tym miejscu dla uporządkowania argumentacji. I tak, stosownie do §13: 1. Odległość budynku z pomieszczeniami przeznaczonymi na pobyt ludzi od innych obiektów powinna umożliwiać naturalne oświetlenie tych pomieszczeń - co uznaje się za spełnione, jeżeli:

1) między ramionami kąta 60°, wyznaczonego w płaszczyźnie poziomej, z wierzchołkiem usytuowanym w wewnętrznym licu ściany na osi okna pomieszczenia przesłanianego, nie znajduje się przesłaniająca część tego samego budynku lub inny obiekt przesłaniający w odległości mniejszej niż: a) wysokość przesłaniania - dla obiektów przesłaniających o wysokości do 35 m, b) 35 m - dla obiektów przesłaniających o wysokości ponad 35 m,

2) zostały zachowane wymagania, o których mowa w § 57 i 60.

2. Wysokość przesłaniania, o której mowa w ust. 1 pkt 1, mierzy się od poziomu dolnej krawędzi najniżej położonych okien budynku przesłanianego do poziomu najwyższej zacieniającej krawędzi obiektu przesłaniającego lub jego przesłaniającej części.

3. Dopuszcza się sytuowanie obiektu przesłaniającego w odległości nie mniejszej niż 10 m od okna pomieszczenia przesłanianego, takiego jak maszt, komin, wieża lub inny obiekt budowlany, bez ograniczenia jego wysokości, lecz o szerokości przesłaniającej nie większej niż 3 m, mierząc ją równolegle do płaszczyzny okna.

4. Odległości, o których mowa w ust. 1 pkt 1, mogą być zmniejszone nie więcej niż o połowę w zabudowie śródmiejskiej.

Z kolei zgodnie z § 60 – 1). Pomieszczenia przeznaczone do zbiorowego przebywania dzieci w żłobku, klubie dziecięcym, przedszkolu, innych formach opieki przedszkolnej oraz szkole, z wyjątkiem pracowni chemicznej, fizycznej i plastycznej, powinny mieć zapewniony czas nasłonecznienia wynoszący co najmniej 3 godziny w dniach równonocy w godzinach 8.00-16.00, natomiast pokoje mieszkalne - w godzinach 7.00-17.00. 2). W mieszkaniach wielopokojowych wymagania ust. 1 powinny być spełnione przynajmniej dla jednego pokoju. 3). W przypadku budynków zlokalizowanych w zabudowie śródmiejskiej dopuszcza się ograniczenie wymaganego czasu nasłonecznienia, określonego w ust. 1, do 1,5 godziny, a w odniesieniu do mieszkania jednopokojowego w takiej zabudowie nie określa się wymaganego czasu nasłonecznienia.

Skarżący podnosi, że naruszenie powyższych przepisów polegało na tym, że organ błędnie uznał, że w budynkach znajdujących się na działkach skarżącego nie ma pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi w rozumieniu § 4 i § 5 rozporządzenia ws. w/t. Zgodnie z tymi przepisami – §4. Pomieszczenia przeznaczone na pobyt ludzi dzielą się na: 1) pomieszczenia przeznaczone na stały pobyt ludzi, w których przebywanie tych samych osób w ciągu doby trwa dłużej niż 4 godziny; 2) pomieszczenia przeznaczone na czasowy pobyt ludzi, w których przebywanie tych samych osób w ciągu doby trwa od 2 do 4 godzin włącznie. § 5. ust. 1 – "Nie uważa się za przeznaczone na pobyt ludzi pomieszczeń, w których: 1) łączny czas przebywania tych samych osób jest krótszy niż 2 godziny w ciągu doby, a wykonywane czynności mają charakter dorywczy bądź też praca polega na krótkotrwałym przebywaniu związanym z dozorem oraz konserwacją maszyn i urządzeń lub utrzymaniem czystości i porządku; 2) mają miejsce procesy technologiczne niepozwalające na zapewnienie warunków przebywania osób stanowiących ich obsługę, bez zastosowania indywidualnych urządzeń ochrony osobistej i zachowania specjalnego reżimu organizacji pracy; 3) jest prowadzona hodowla roślin lub zwierząt, niezależnie od czasu przebywania w nich osób zajmujących się obsługą".

Skarżący wskazał, że na jego działkach znajduje się warsztat służący do naprawy maszyn rolniczych oraz budynek w części będący magazynem pasz, a w części zagospodarowany jako obora. W budynkach tych przebywa przez łączny czas przekraczający 2 godziny w ciągu doby drugi współwłaściciel nieruchomości- A. K.. W związku z tym – zdaniem skarżącego – pomieszczenia powinny być zakwalifikowane stosownie do § 4 ust. 2 rozporządzenia ws. w/t jako pomieszczenia przeznaczone na czasowy pobyt ludzi, nawet jeśli pełnią one funkcję warsztatu służącego do naprawy maszyn rolniczych oraz miejsca przygotowywania pasz i materiału siewnego.

Odnosząc się do zarzutu skarżącego zauważyć należy, że niezależnie od kwalifikacji pomieszczeń w istniejących na działce skarżącego budynkach, w toku wznowionego postępowania inwestor uzupełnił projekt budowlany o "Analizę zacieniania i nasłoneczniania" dla ewentualnego budynku mieszkalnego na działce skarżącego, usytuowanego w trzech różnych wariantach (przypadki od 1 do 3). Analiza została sporządzona przez uprawnionego projektanta zgodnie z zasadami określonymi w przytoczonym § 13 rozporządzenia ws. w/t. i stanowi ona obecnie część projektu budowlanego. Z analizy wynika, że usytuowanie budynku wielorodzinnego, wybudowanego na podstawie decyzji z 2 kwietnia 2019r., pozwala na spełnienia norm nasłonecznienia przewidzianych dla zabudowy śródmiejskiej dla wszystkich trzech przypadków usytuowania budynku mieszkalnego na działkach skarżącego (w każdym z nich naturalne oświetlenie będzie trwało ponad 90 minut, czyli - stosownie do § 60 ust. 3 - połowę z 3 godzin tj. 213, 149 i 282 minut). Ponadto pomimo tego, że inwestycja powoduje zacienienie działek skarżącego, to jednak zacienienie to obejmuje obszar wyznaczony odległościami dopuszczalnymi w istniejącej w tym obszarze zabudowie śródmiejskiej – zgodnie z § 13 ust. 4 rozporządzenia (obszar ten został zaznaczony w analizie kolorem czerwonym). Inwestycja nie narusza więc w tym zakresie obowiązujących przepisów.

Również drugi zarzut skargi, dotyczący dokonania przez inwestora zmiany stosunków wodnych na gruncie, nie mógł być uwzględniony przez Wojewodę. Należy podkreślić, że zarzuty dotyczą wykonanych już robót, a nie nieprawidłowości projektu budowlanego. Skarżący wprost zarzucał organowi I instancji w odwołaniu "dokonanie wyłącznie w oparciu o treść zatwierdzonego projektu budowlanego oraz odrębnych opracowań sprzecznych z rzeczywistym stanem rzeczy ustaleń, jakoby wody powierzchniowe z terenu działki inwestora zostały zagospodarowane w sposób prawidłowy poprzez zatrzymanie ich w całości na rzeczonej nieruchomości, z pominięciem materiału dowodowego wskazującego na dokonanie zmiany stosunków wodnych ze szkodą dla nieruchomości skarżącego". Kwestia dokonania zmiany stosunków wodnych w związku z wykonywaniem robót budowlanych należy do właściwych organów nadzoru budowlanego, a nie do organów architektoniczno – budowlanych. Jeżeli natomiast zmiana nie ma związku z takimi robotami, właściwym jest inny organ, określony w art. 234 ustawy - Prawo wodne. Organy architektoniczno-budowlane nie miały więc uprawnień do oceny, czy zrealizowana inwestycja spowodowała zmianę stosunków wodnych na gruncie. Zarzuty skarżącego w tym zakresie mogą być rozpatrzone przez organy nadzoru budowlanego w odrębnym postępowaniu.

Jedynie ubocznie należy wskazać, że organy nadzoru budowlanego w każdym wypadku stwierdzenia powstania na skutek robót budowlanych zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia (art. 50 ust.1 pkt 4 pr. bud.) są nie tylko uprawnione, ale i zobowiązane do wszczęcia postępowania z urzędu na podstawie art. 53a pr. bud. i do nałożenia na inwestora obowiązku przywrócenia stanu zgodnego z prawem (art. 51 ust. 1); uprawnienie to istnieje niezależnie do tego, czy roboty były prowadzone na podstawie pozwolenia na budowę/zgłoszenia. W świetle aktualnych orzeczeń sądów administracyjnych nie jest też wykluczone wszczęcie takiego postępowania na wniosek strony (zob. wyrok WSA w Warszawie z 29 grudnia 2021r., sygn. akt VII SA/Wa 2158/21). Niniejsze postępowanie dotyczy wyłącznie decyzji z dnia 2 kwietnia 2019r., która jak wynika z akt, została zmienioną w części (na podstawie art. 36a ust. 1 pr. bud.) decyzją z dnia 18 sierpnia 2020r.; ponadto dla inwestycji została wydana także decyzja Starosty [...] z dnia 20 stycznia 2021r. zatwierdzająca projekt budowlany i udzielająca pozwolenia na budowę przyłącza kanalizacji deszczowej odprowadzającej wody deszczowe i roztopowe, a 12 stycznia 2021r. decyzja udzielająca pozwolenia na budowę muru oporowego przy granicy działki skarżącego. Z akt nie wynika, by te decyzje także zostały przez skarżącego zaskarżone. Sąd w niniejszym postępowaniu nie może natomiast badać z urzędu ich legalności. Rozwiązania przewidziane w projektach zatwierdzonych tymi decyzjami powinny być uwzględnione przez organ nadzoru budowlanego, o ile zostanie wszczęte przez ten organ postępowanie naprawcze dotyczące spornej inwestycji.

W świetle przedstawionych okoliczności Sąd stwierdził, że choć organ I instancji błędnie uznał, że skarżący nie posiadał przymiotu strony w postępowaniu, w którym została wydana decyzja z 2 kwietnia 2019r., to jednak z przedstawionych przez organ odwoławczy powodów decyzja o odmowie uchylenia tej decyzji okazała się prawidłowa.

W związku z tym Sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 p.p.s.a.