Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 827/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-01-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 650  Sprawy świadczeń społecznych w drodze wyjątku
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA - Małgorzata Pocztarek Asesor WSA - Janusz Walawski Asesor WSA - Andrzej Kołodziej (spr.) Protokolant: - Elwira Sipak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 stycznia 2005 r. sprawy ze skargi S.K. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] marca 2004 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia w drodze wyjątku - oddala skargę -


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] marca 2004 r. nr [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa zmienił swoją poprzednią decyzję z dnia [...] lutego 2004 r. nr [...], odmawiającą przyznania S.K. świadczenia w drodze wyjątku w ten sposób, że przyznał mu w drodze wyjątku rentę z tytułu całkowitej niezdolności do pracy do dnia [...] lipca 2005 r. w kwocie 562,58 zł miesięcznie.

Wyjaśnił ponadto, że wysokość renty ulegnie podwyższeniu w terminie waloryzacji, a prawo do niej powstaje od pierwszego dnia miesiąca, w którym wydano decyzję.

Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2004 r. nr [...] Prezes ZUS sprostował treść wadliwego pouczenia o środkach zaskarżenia przedmiotowej decyzji.

Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi S.K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której wniósł on o przyznanie świadczenia wyjątkowego na podstawie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych od dnia powstania niezdolności do pracy, czyli od stycznia 2002 r., zgodnie z opinią sądowo-lekarską Sądu Okręgowego w K. z dnia [...] listopada 2003 r.

W uzasadnieniu podał, że spełnia wszystkie przesłanki określone w ww. przepisie art. 83 ustawy, a nadto, że z powodu choroby i niepełnosprawności córki popadł w długi.

W piśmie z dnia [...] czerwca 2004 r. precyzującym skargę podał, że zaskarża zarówno decyzję z dnia [...] marca 2004 r., jak również decyzję z dnia [...] lutego 2004 r. oraz wniósł o przyznanie renty z tytułu niezdolności do pracy w wysokości, jaka przysługuje na zasadach ustawowych (w normalnej wysokości) od dnia powstania całkowitej niezdolności do pracy.

Wskazał, że przyczyną przerw w pracy była niemożność jej uzyskania, co potwierdzają załączone zaświadczenia z Powiatowego Urzędu Pracy w K. o braku propozycji pracy i przekwalifikowania oraz powtórzył argumenty świadczące o trudnej sytuacji materialnej rodziny.

W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie podnosząc, że decyzja przyznająca świadczenie w drodze wyjątku na podstawie art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych obowiązuje nie wcześniej niż od pierwszego dnia miesiąca, w którym została podjęta decyzja i dopiero od tej chwili powstaje prawo do świadczenia. Takie rozstrzygnięcie o terminie początkowym przyznania świadczenia jest zgodne z przywołanym przepisem art. 83 ww. ustawy, a nadto wynika z charakteru decyzji przyznającej świadczenie.

Decyzja ta jest bowiem decyzją konstytutywną, co oznacza, że skutki prawne wywołuje od daty jej wydania, zatem brak jest podstaw do przyznania świadczenia od daty powstania całkowitej niezdolności do pracy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Jak wielokrotnie powtarzał w swoich orzeczeniach zarówno Naczelny Sąd Administracyjny, jak również Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, decyzje podejmowane przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na podstawie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.) mają charakter uznaniowy. Sądowa kontrola decyzji uznaniowych jest ograniczona i sprowadza się do oceny, czy organ rozstrzygający badał sprawę w zakresie dyrektyw ustawowych oraz czy zebrał i rozważył cały materiał dowodowy w danej sprawie.

W sprawie niniejszej Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wydając decyzję przyznającą świadczenie w drodze wyjątku w sposób prawidłowy ustalił, że skarżący spełnił warunki przewidziane w art. 83 ust. 1 powołanej ustawy uprawniające do uzyskania renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku.

Poczynione ustalenia legły u podstaw przyznania tego świadczenia decyzją z dnia [...] marca 2004 r. Z tym momentem, mając na uwadze uznaniowy charakter decyzji, nie jest dopuszczalna sądowa kontrola zaskarżonej decyzji w pozostałym zakresie.

Oznacza to, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie jest upoważniony do weryfikowania decyzji w zakresie wysokości świadczenia oraz daty jego przyznania.

Te elementy decyzji pozostawiono do swobodnego uznania organu administracji publicznej. Świadczyć o tym może sama konstrukcja przepisu art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, w którym nie przewidziano żadnych kryteriów ustalania wysokości świadczeń przyznawanych w drodze wyjątku, ograniczając się do stwierdzenia, że świadczenia takie mogą być przyznane w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie.

Takie rozwiązanie nie daje możliwości kontroli zgodności z prawem świadczenia przyznanego w niższej niż maksymalna wysokości.

Odnosząc się natomiast do kwestii terminu nabycia uprawnień wynikających z decyzji przyznającej świadczenie w drodze wyjątku należy zauważyć, że poza tym, iż decyzja taka oparta jest na uznaniu administracyjnym, to ponadto ma ona charakter konstytutywny (kreując uprawnienie do świadczenia po stronie wnioskodawcy).

Oznacza to, że ww. decyzją nie można przyznać świadczenia z mocą wsteczną (za okres sprzed jej wydania).

Żaden przepis prawa materialnego, czyli ustawy o emeryturach i rentach z FUS, jak również Kodeksu postępowania administracyjnego, nie daje podstaw do przyznania świadczenia w drodze wyjątku zgodnie z żądaniem skarżącego, tj. od daty powstania całkowitej niezdolności do pracy.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, że decyzje konstytutywne wywołują skutki prawne od momentu ich podjęcia, chyba że przepisy materialne przyznające określone uprawnienia przewidują inny termin ich powstania.

Dlatego też, zgodnie z przepisem art. 83 ust. 1 ustawy świadczenie w drodze wyjątku można przyznać od momentu wydania decyzji.

Odmienna regulacja obowiązuje w odniesieniu do rent i emerytur przyznawanych na zasadach ogólnych, gdyż w tych przypadkach ustawa określa terminy przyznania ustawowych świadczeń emerytalno-rentowych.

Dodatkowo należy wskazać, że zaskarżona decyzja jest sprzeczna z treścią art. 138 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), bowiem nie mieści się w zamkniętym katalogu decyzji, które może wydać organ odwoławczy.

Tym niemniej, z uwagi na określoną w art. 134 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zasadę zakazującą orzekania na niekorzyść skarżącego, nie było podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji z uwagi na naruszenie tego przepisu postępowania, bowiem naruszenie to nie ma charakteru rażącego.

Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.