Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 901/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-03-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6461 Wynalazki
Hasła tematyczne: Własność przemysłowa
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 255 ust. 1 pkt 1 - 9, art. 225[1] ust. 1, art. 255[12], art. 246, art. 89, art. 256 ust. 1.
journal: Dz.U. 2013 poz 1410
law: Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Gabriela Jyż (spr.) Sędzia NSA Dorota Dąbek Sędzia WSA (del.) Piotr Kraczowski Protokolant Konrad Piasecki po rozpoznaniu w dniu 1 marca 2022 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. F. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 lutego 2019 r., sygn. akt VI SA/Wa 1649/18 w sprawie ze skargi A. F. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] maja 2018 r., nr [...] w przedmiocie unieważnienia patentu na wynalazek oraz w sprawie ze skargi Z. L. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] maja 2018 r., nr [...] w zakresie punktu 2 w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 18 lutego 2019 r., oddalił skargę A. F. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia patentu na wynalazek oraz oddalił skargę Z. L. na tą samą decyzję w zakresie jej punktu 2 w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania.

Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy:

Z. L. w dniu 4 stycznia 2018 r., złożył wniosek o unieważnienie patentu nr [...] na wynalazek pt. "M. s. ł.", udzielony na rzecz A. F.. Jako podstawę prawną wniosku podał art. 24, art. 25 i art. 26 ustawy Prawo własności przemysłowej (t j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 1410 ze zm., dalej: p.w.p.). Wnioskodawca w zakresie interesu prawnego wskazał, iż będąc producentem różnych odmian ławek w tym ławek, których siedzisko może przyjmować pozycję pionową lub poziomą, obarczony jest w związku z objętym wnioskiem patentem do powstrzymywania się ingerencji w strefę wyłączności uprawnionego z patentu. Wskazał również, że pomiędzy nim, a uprawnioną toczy się przed sądem powszechnym postępowanie o naruszenie patentu [...].

W ocenie wnioskodawcy sporny wynalazek nie spełniał przesłanek nowości i poziomu wynalazczego. Jako przeciwstawione w tym aspekcie przedstawił rozwiązanie chronione jako wzór użytkowy [...], zgłoszone do ochrony w dniu 15 marca 1996 r., a więc przed datą zgłoszenia spornego wynalazku [...] posiadające jego zdaniem widoczne cechy techniczne budowy przywołane w zastrzeżeniu 1 spornego wynalazku. W ocenie wnioskodawcy, analiza porównawcza cech technicznych budowy spornego rozwiązania i wzoru użytkowego [...] prowadzi do stwierdzenia, że wszystkie cechy rozwiązania [...] przywołane w zastrzeżeniu niezależnym są widoczne w przeciwstawionym wzorze. Świadczy to o braku spełnienia wymogu nowości. Zdaniem wnioskodawcy, cechy dodatkowe wskazane w zastrzeżeniach zależnych także nie spełniały wymogu posiadania poziomu wynalazczego.

A. F., w odpowiedzi wniosła o wniosła o oddalenie wniosku o unieważnienie spornego patentu.

Objętą skargą decyzją Urząd Patentowy unieważnił patent nr [...] pt. "M. s. ł." oraz przyznał Z. L. kwotę 2.600 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Organ stwierdził na wstępie, że fakt konkurencji na tym samym polu działalności gospodarczej między stronami uzasadniał po stronie wnioskodawcy istnienie interesu prawnego w sprawie unieważnienia spornego patentu.

Urząd za zasadny uznał zarzut braku poziomu wynalazczego spornego wynalazku. Wskazał, że według zastrzeżenia 1 przedmiotem spornego rozwiązania jest mechanizm składania ławki, w której podstawę stanowi element wykonany z połączonych ze sobą sztywno profili, z którym obrotowo połączone jest siedzisko znamienny tym, że do górnych końców podstawy (1) ułożonych w jednej linii, zamocowane są asymetrycznie i zasadniczo poziomo stałe ramiona (2) mechanizmu składania, przy czym ten koniec stałego ramienia (2), który jest przeciwległy do miejsca jego połączenia z podstawą (1) połączony jest obrotowo przy krawędzi siedziska (5) z ruchomym ramieniem (3) elementem mocującym (4), zaś na ruchomym ramieniu (3) osadzone jest siedzisko (5).

W ocenie organu "m. s. ł." jest w istocie prostą odmianą połączenia ruchowego podstawowych elementów konstrukcji (siedziska i podstawy ławki) przy pomocy zawiasów. Mechanizm ten stanowi odmianę "węzła konstrukcyjnego" występującego w wielu różnych rozwiązaniach znanych ze "stanu techniki", gdzie zespół dwóch zawiasów posadowionych równolegle względem siebie łączy dwa elementy konstrukcji, zapewniając możliwość zmiany kąta położenia tych elementów, ograniczony elementami ustalającymi jego rozwartość i zapewniającymi stabilność położenia, wchodzącymi w skład całej konstrukcji.

Urząd stwierdził, że rozwiązaniem znanym ze stanu techniki, wskazanym przez wnioskodawcę i podważającym poziom wynalazczy rozwiązania [...] jest wzór użytkowy [...], w którym występują elementy konstrukcyjnie, odpowiadające pod wzglądem funkcji i wzajemnego usytuowania, elementom spornego wynalazku, pozwalające osiągnąć ten sam cel techniczny. Dźwignia (2) mechanizmu składania ławki odpowiada ramionom (2) przeciwstawionego wzoru użytkowego, dźwignia (3) ławki odpowiada poprzeczce (4) wzoru będącej jednocześnie elementem siedziska. W konstrukcji ławki te dwa detale łączy obrotowo element mocujący (4). We wzorze jego odpowiednikiem jest sworzeń (3), Na ruchomym ramieniu (3) mechanizmu składania

ławki posadowione jest siedzisko. Odpowiadającym elementem we wzorze jest poprzeczka (4). Zbiór cech technicznych widocznych na rysunkach porównywanych rozwiązań i wskazanych w zastrzeżeniach niezależnych, czyli określających podstawowy zakres oczekiwanej ochrony wskazuje ich prostą konstrukcję i oczywistość spornego rozwiązania [...] w odniesieniu do wzoru [...], Zastrzeżenia zależne (2 - 8) spornego rozwiązania sygnalizują istnienie szczegółów ujawnianej konstrukcji ławki. Nie wskazują cech dodatkowych ewentualnych wariantów rozwiązania.

W ocenie organu widoczne i wskazane w zastrzeżeniach zależnych elementy konstrukcji spornego wynalazku nie określały poziomu wynalazczego (nieoczywistości rozwiązania). Dotyczyły one szczegółów wynikających z wiedzy i umiejętności konstruktora, nie odnosząc się bezpośrednio do istoty rozwiązania, jaką była możliwość realizacji obrotu siedziska ławki w stosunku do jej podstawy o kąt 270 stopni, stanowiąc o "inności" konstrukcji, wynikającej z wizji konstruktora, i nie wykraczają poza obszar oczywistości w pojęciu ustawowym tego określenia.

W zakresie zwrotu kosztów postępowania organ zastosował art.98 §1 k.p.c. wraz z odpowiednimi przepisami rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 kwietnia 2017 r. w sprawie opłat za czynności rzeczników patentowych (Dz. U. z 2017 r., poz. 881).

Decyzja stała się przedmiotem skarg zarówno A. F., która zaskarżył powołane rozstrzygnięcie w całości oraz Z. L., który zaskarżył rozstrzygnięcie o kosztach.

Sąd I instancji oddalając obie skargi w pierwszej kolejności odniósł się do zarzutu skarżącej co do niedopuszczalności ponownego wystąpienia z wnioskiem o unieważnienie tego samego patentu, przez ten sam podmiot. Wskazał, że wnioskodawca uprzednio ubiegał się o unieważnienie spornego patentu, występując o to w trybie sprzeciwu wobec udzielonego patentu (art. 246 p.p.s.a.). Postępowanie zakończyło się wyrokiem z dnia 14 czerwca 2018 r., sygn. akt VI SA/Wa 303/18, którym oddalono skargę wnioskodawcy na decyzję oddalającą jego sprzeciw. Podstawą rozstrzygnięcia organu, zaakceptowaną przez Sąd, był brak przeciwstawienia konkretnego rozwiązania, które mogłoby świadczyć o braku poziomu wynalazczego spornego rozwiązania. W niniejszej sprawie wnioskodawca wystąpił z nową przesłanką - przeciwstawieniem wzoru użytkowego o nr [...], zawierającego zbliżone rozwiązanie techniczne do występującego w spornym patencie, wskazującego na niewystępowanie w nim stosownego poziomu wynalazczego, warunkującego udzielenie ochrony patentowej. Ponadto inna była podstawa prawna wniosku o unieważnienie - art. 89 ust. 1 p.w.p., po wykazaniu interesu prawnego przez wnioskodawcę.

Sąd I instancji stwierdził, że brak było podstaw do uznania, że zaistniała przesłanka negatywna do ponownego wniesienia sprawy przez ten sam podmiot, domagający się unieważnienia spornego prawa, o ile spełnia przesłanki przewidziane w powyższych przepisach, warunkujące jego legitymację czynną. W przedmiotowej sprawie taką przesłanką było wykazanie interesu prawnego wnioskodawcy, co w ocenie Sądu organ ocenił prawidłowo, wywodząc legitymację po stronie wnioskodawcy z prowadzenia konkurencyjnej działalności gospodarczej.

Odnosząc się do zarzutu dopuszczenie przez organ dowodu w postaci wzoru użytkowego [...], którego dokumentacja zawierała, zdaniem skarżącej błędy dyskwalifikujące samo rozwiązanie pod względem stosowalności, Sąd wskazał na ustalenia i wywody organu dotyczące "m. s. ł." i wskazanego przez wnioskodawcę wzoru użytkowego [...] w aspekcie rozwiązania znanego ze stanu techniki, uznając za nie budzące zastrzeżeń rozumowanie organu w tej kwestii. W ocenie Sądu I instancji wskazywało ono na właściwą analizę porównywanych rozwiązań i zastosowanie w postępowaniu organu wszelkich dyrektyw rozpoznawania sprawy określonych w przepisach k.p.a.

Prawidłowo, w ocenie Sądu I instancji, organ nie podzielił poglądu uprawnionej, że przeciwstawiony wzór użytkowy mógłby podważać skutecznie brak nowości i poziom wynalazczy spornego wynalazku wyłącznie wówczas, gdyby ten stanowił konstrukcyjnie identyczne rozwiązanie. Wskazał, że rozwiązania posiadające prawa wyłączne z patentu lub prawa ochronne, jako wzory użytkowe stają się elementem "stanu techniki" i ujawnione ich cechy techniczne, jako znane, wchodzą w zakres pojęcia oczywistości w ustawowym jego rozumieniu. Widoczne różnice szczegółów konstrukcyjnych mogą mieć znaczenie drugorzędne dla analizującego stan techniki i śledzącego istotę ujawnionych rozwiązań. Zdaniem Sądu, stan faktyczny sprawy przekonywał, że taka właśnie sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie.

Odnosząc się do skargi Z. L., Sąd stwierdził, że organ prawidłowo zasądził koszty postępowania na podstawie art. 98 § 1 i 2 k.p.c. mającego w sprawie zastosowanie z mocy art. 256 ust. 2 p.w.p. Wskazał, że art. 98 § 2 k.p.c. przewiduje możliwość zaliczenia do niezbędnych kosztów procesu kosztów przejazdu wyłącznie w przypadku, gdy strona prowadzi proces osobiście, lub przez pełnomocnika, który nie jest adwokatem, radcą prawnym lub rzecznikiem patentowym. W sprawie stronę reprezentował profesjonalny pełnomocnik – rzecznik patentowym, który nie jest uprawniony do domagania się zwrotu kosztów z tego tytułu.

Sąd uznał również, że brak było podstaw do zasądzenia stawki w zwiększonej wysokości na podstawie art. 109 § 2 k.p.c. bądź art. 13 ust. 2a ustawy o rzecznikach patentowych. Wskazał w tym zakresie, że powołane przepisy przewidują uprawnienie organu do podwyższenia tej stawki, jednak wyłącznie w formie fakultatywnej, a zatem regułą jest zasądzanie honorarium w stawce podstawowej. Szczegółowego uzasadnienia wymagałoby zatem hipotetyczne zastosowanie powołanego wyjątku przez organ, na przykład w sytuacji zwiększonego nakładu pracy skutkującego zasądzeniem honorarium w podwyższonej wysokości, co w ocenie Sądu, w przypadku rozpoznawanej sprawy, nie miało miejsca.

W podstawie prawnej wyroku podano art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dalej p.p.s.a.).

A. F., skargą kasacyjną zaskarżyła wyrok Sądu I instancji w części w której oddala jej skargę na decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia [...] maja 2018 r.

Wyrokowi zarzuciła:

1) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. i art. 256 ust. 1 p.w.p. poprzez niestwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji organu pomimo zajścia przyczyny przewidzianej w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. w związku z art. 256 ust. 1 p.w.p.;

b) art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP poprzez:

- wadliwe uzasadnienie wydanego wyroku i bezkrytyczne powtórzenie obszernych fragmentów decyzji administracyjnej zamiast własnego uzasadnienia a ponadto nieustosunkowanie się do zarzutów skargi dotyczących:

- tożsamości sprawy [...] z wcześniejsza sprawa administracyjną rozstrzygniętą decyzją z dnia [...] listopada 2017 r. sygn. [...];

- sposobu sformułowania istoty spornego wynalazku i przeciwstawionego mu wzoru użytkowego;

- nieuprawnionej rozszerzającej wykładni przez organ zakresu ujawnienia przeciwstawionego spornemu wynalazkowi wzoru użytkowego,

co powoduje, że w istotnej części zaskarżony wyrok nie poddaje się kontroli instancyjnej

c) art 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. w zw. z art. 133 § 1 zd. pierwsze p.p.s.a w zw. z art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 kpa, a także art. 256 ust. 1 p.w.p, poprzez nieuwzględnienie skargi pomimo tego, że Urząd Patentowy RP:

- wbrew powtarzanym wnioskom dowodowym skarżącej nie dołączył do akt postępowania administracyjnego sprawy nr [...], nie dokonał i nie przedstawił w uzasadnieniu decyzji całościowej i wnikliwej oceny zebranego materiału dowodowego, dokonał dowolnych ustaleń faktycznych, bez oparcia ich w materiale dowodowym, a zwłaszcza zaniechanie kontroli ustaleń i oceny a zatem wad procesowych postępowania przed organem i jego decyzji w zakresie dopuszczalności przeciwstawienia wzoru użytkowego na okoliczność braku poziomu wynalazczego kwestionowanego patentu (art. 3 § 1 i § 2 pkt. 1 oraz art. 145 § 1 pkt c) p.p.s.a. w związku z w związku z art. art. 6, 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. oraz art. 256 ust. 1 p.w.p., które to uchybienia mogły mieć wpływ na wynik sprawy, albowiem w razie podzielania przez WSA wskazanych wyżej zarzutów skarżącej powinien był zapaść wyrok uchylający zaskarżoną decyzję Urzędu Patentowego RP;

2) naruszenie prawa materialnego, tj,:

art. 26 w związku z art. 24 i art. 25 ust. 2 p.w.p. poprzez błędną wykładnię a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie tego przepisu prowadzące do uznania, że przez stan techniki relewantny dla oceny poziomu wynalazczego spornego wynalazku rozumie się nie tylko treść dokumentu w postaci zgłoszenia wzoru przemysłowego, ale także warianty i interpretacje tego zgłoszenia różniące się od niego, a sporządzone przez wnioskodawcę po dacie zgłoszenia spornego patentu na potrzeby postępowania unieważnieniowego.

Podnosząc te zarzuty skarżąca kasacyjnie wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji Urzędu Patentowego RP z dnia [...] maja 2018 r. lub o uchylenie tej decyzji ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w części odmawiającej uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. Strona wniosła również o zasądzenie od Urzędu Patentowego RP na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.

Z. L., w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie w całości jako nie mającej uzasadnionych podstaw oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, według spisu kosztów, albo w razie jego niezłożenia, według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ pozbawiona jest usprawiedliwionych podstaw.

W postępowaniu kasacyjnym obowiązuje wynikająca z art. 183 § 1 p.p.s.a. zasada związania Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami i granicami zaskarżenia, wskazanymi w skardze kasacyjnej. Przytoczone w tym środku prawnym przyczyny wadliwości kwestionowanego orzeczenia determinują zakres jego kontroli przez Sąd drugiej instancji. Do podjęcia działań z urzędu Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest jedynie w sytuacjach określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a., które w sprawie nie występują.

Co do zasady jak akcentuje się w orzeczeniach sądów administracyjnych w sytuacji gdy w skardze kasacyjnej zarzuca się zarówno naruszenie prawa materialnego jak i naruszenie przepisów postępowania – jak ma to miejsce w niniejszej sprawie - w pierwszej kolejności Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje zarzut naruszenia przepisów postępowania. Jednak w analizowanej sprawie sposób przytoczenia i uargumentowania zarzutów dotyczących naruszenia przepisów prawa materialnego i prawa procesowego, powoduje konieczność ich łącznego rozpoznania.

W sprawie będącej przedmiotem niniejszego wyroku strona skarżąca kasacyjnie, błędnie uznaje, że postępowanie wszczęte sprzeciwem od udzielonego przez UP RP patentu i postępowanie wszczęte na skutek wniosku o unieważnienie patentu (w stanie prawnym obowiązującym w tej sprawie), są to postępowania w tej samej sprawie. Jak podkreślił to już Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 1 marca 2022 r. (sygn. akt II GSK 1699/18) jak zasadnie wskazuje się w doktrynie i judykaturze: "wprawdzie oba środki (wniosek i sprzeciw) wszczynają postępowanie mogące przekształcić się w postępowanie sporne i ich celem jest unieważnienie prawa, to jednak ustawodawca wyraźnie rozróżnia w art. 255 ust. 1 pkt 1-8 w zw. z art. 2551 ust. 1 p.w.p. oraz art. 255 ust. 1 pkt 9 p.w.p. Ponadto z treści art. 25512 p.w.p. wynika wyraźnie, że postępowanie zapoczątkowane wnioskiem o unieważnienie i sprzeciwem nie są tożsame, gdyż ustawodawca postanowił, że przepisy regulujące postępowanie sporne zapoczątkowane wnioskiem stosuje się do postępowania zapoczątkowanego sprzeciwem jedynie odpowiednio, co oznacza, że stosuje się je tylko o tyle, o ile nie kolidują z kształtem danej instytucji prawnej. Wskazanie w postępowaniu spornym wszczętym złożeniem wniosku nowych podstaw prawnych unieważnienia prawa jest dopuszczalne, bo brak jakichkolwiek podstaw do ograniczeń w tym względzie, zaś zmianę, rozszerzenie lub ograniczenie wniosku (a nie sprzeciwu) przewiduje wprost art. 2556 ust. 2 pkt 3 p.w.p. Natomiast rozszerzenie granic sprzeciwu w postępowaniu spornym, toczącym się na skutek jego wniesienia, prowadzi wprost do przekroczenia (ominięcia) terminu do wniesienia umotywowanego sprzeciwu i pozbawia uprawionego możliwości ustosunkowania się do sprzeciwu przed skierowaniem sprawy do postępowania spornego." (tak NSA w wyroku z dnia 19.10.2017 r., sygn. akt II GSK 3679/15). Podkreślenia wymaga, iż nie jest zgodne z intencją ustawodawcy zacieranie różnic pomiędzy postępowaniem wszczętym sprzeciwem (art. 246 p.w.p.), a postępowaniem wszczętym na skutek wniosku o unieważnienie prawa z patentu (art. 89 p.w.p.). W orzecznictwie sądowym wskazuje się, że stanowisko dopuszczające możliwość rozszerzenia (lub zmiany) przez wnoszącego sprzeciw podstawy faktycznej i prawnej sprzeciwu po upływie sześciomiesięcznego terminu od opublikowania w "Wiadomościach Urzędu Patentowego" informacji o udzieleniu prawa, jest niezgodne z polskim prawem oraz z ustawodawstwem unijnym.

Zaakcentować także trzeba, że postępowanie sporne wszczęte sprzeciwem (podobnie jak wszczęte wnioskiem o unieważnienie prawa) ma charakter postępowania kontradyktoryjnego, co oznacza, że to na stronach postępowania, tj. na wnoszącym sprzeciw i na uprawnionym spoczywa ciężar udowodnienia okoliczności, z których każda z nich wywodzi korzystne dla siebie skutki prawne. Jak podkreśla się w doktrynie i judykaturze w tym postępowaniu UP RP ma obowiązek przede wszystkim wyczerpująco rozpatrzeć i ocenić materiał dowodowy przedstawiony przez strony, a zwłaszcza przez wnioskodawcę, który w sprzeciwie (a także we wniosku o unieważnienie prawa), przedstawia wnioski dowodowe i zobowiązany jest do wykazania zasadności zgłoszonych podstaw unieważnienia (por. wyrok NSA z 18 kwietnia 2019 r., sygn. akt II GSK 1306/17). Rolą organu, tj. UP RP, w tych postępowaniach jest ustalenie stanu faktycznego na podstawie dowodów przedłożonych przez strony, w szczególności zaś dowodów przedłożonych przez wnioskodawcę wnioskującego o unieważnienie patentu (por. wyroki NSA: z 15 stycznia 2013 r., sygn. akt II GSK 2077/11; z 29 lutego 2012 r., sygn. akt II GSK 76/11). "W postępowaniu spornym przed UP RP ograniczenia doznają zasady określone w KPA, a zwłaszcza zasada prawdy obiektywnej, zasada oficjalności, czy też zasada czuwania przez organ administracji nad interesem strony postępowania. Nie oznacza to jednak, że te zasady nie obowiązują, jednakże ulegają znaczącej modyfikacji. Z tej przyczyny w art. 256 ust. 1 Pr.WłPrzem przyjęta została w odniesieniu do postępowania spornego zasada odpowiedniego stosowania przepisów KPA, nie zaś zasada stosowania tychże przepisów wprost." (tak: A.Szewc/J. Sieńczyło-Chlabicz [w:] Prawo własności przemysłowej. Komentarz, Wydawn. C.H. Beck, Warszawa 2020, s. 1237 oraz wskazana tam literatura i orzecznictwo).

Zaakcentować trzeba, iż także nie ma przeszkód, by postępowanie w sprawie unieważnienia tego samego patentu toczyło się kilkukrotnie, nawet z wniosku tej samej osoby, gdy podstawą unieważnienia są różne okoliczności, a patent nie został unieważniony w całości w wyniku wcześniej złożonego wniosku (lub sprzeciwu). Podstawa unieważnienia mogą być zarówno okoliczności i dowody, które były podnoszone w postępowaniu zgłoszeniowym lub postępowaniu sprzeciwowym, jak i zupełnie nowe okoliczności i dowody. (tak: A. Kostański/G.Jyż [w:] Prawo własności przemysłowej, Komentarz, Wydawn. C.H.Beck, Warszawa 2020, s. 423 i nast. oraz wskazana tam literatura i orzecznictwo).

Przenosząc te rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, pomieszczone w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przez Sąd I instancji przepisów prawa procesowego i prawa materialnego, należy uznać za chybione. Niezasadny jest wskazany w pkt 1 lit. b) petitum skargi kasacyjnej zarzut naruszenia przez WSA art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a.w zw. z art. 45 Konstytucji. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego orzekającego w rozpoznawanej sprawie, brak jest podstaw aby uznać, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie spełnia wymogów określonych przepisem art. 141 § 4 p.p.s.a. Przypomnieć należy, że ustawodawca w art. 141 § 4 p.p.s.a. określił niezbędne elementy uzasadnienia, tj. zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną w dwóch przypadkach: po pierwsze, jeżeli uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia (por. uchwała NSA z 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09, ONSAiWSA 2010, nr 3, poz. 39), po drugie, gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku zostało sporządzone w sposób uniemożliwiający przeprowadzenie jego kontroli przez Naczelny Sąd Administracyjny. W rozpoznawanej sprawie nie występuje żaden z wymienionych przypadków. Uzasadnienie zawiera wszystkie elementy konstrukcyjne przewidziane w tym przepisie. W uzasadnieniu Sąd I instancji przedstawił bowiem opis tego, co działo się w sprawie w postępowaniu przed organami administracji publicznej oraz przedstawił stan faktyczny przyjęty za podstawę wyroku, wskazując z jakich przyczyn skarga A. F. nie zasługuje na uwzględnienie, co umożliwia przeprowadzenie kontroli instancyjnej ustaleń Sądu I instancji w kwestionowanym zakresie. To natomiast, że autor skargi kasacyjnej nie podziela stanowiska Sądu, czy też jego ocena, iż uzasadnienie wyroku jest dla niego nieprzekonywujące, nie stanowi skutecznej przesłanki uwzględnienia tego zarzutu (por. wyrok NSA z dnia 29 kwietnia 2015 r., sygn. akt II GSK 470/14).

Natomiast odnosząc się do zarzutu dotyczącego braku zawarcia w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku stanowiska WSA co do kwestii tożsamości sprawy [...] z wcześniejszą sprawą administracyjną rozstrzygniętą decyzją z [...] listopada 2017 r., to podkreślić trzeba, iż WSA odniósł się do tej kwestii obszernie na s. 16 i 17 uzasadnienia zaskarżonego tu wyroku, wskazując, iż: "Po pierwsze nie jest prawidłowy pogląd skarżącej co do niedopuszczalności ponownego wystąpienia z wnioskiem o unieważnienie tego samego patentu, przez ten sam podmiot. W kontrolowanej sprawie wnioskodawca uprzednio ubiegał się o unieważnienie spornego patentu, występując o to w trybie sprzeciwu wobec udzielonego patentu (art. 246 p.p.s.a.). Postępowanie zakończyło się wyrokiem z dnia 14 czerwca 2018 r., VI SA/Wa 303/18, którym WSA w Warszawie oddalił skargę wnioskodawcy na decyzję oddalającą jego sprzeciw. Wyrok został dołączony do akt sprawy niniejszej. Podstawą rozstrzygnięcia organu, zaakceptowaną przez Sąd, był brak przeciwstawienia konkretnego rozwiązania, które mogłoby świadczyć o braku poziomu wynalazczego spornego rozwiązania. W sprawie obecnie rozpatrywanej mamy do czynienia nową przesłanką, mianowicie – z przeciwstawieniem wzoru użytkowego o nr [...], zawierającego zbliżone rozwiązanie techniczne do występującego w spornym patencie, wskazującego na niewystępowanie w nim stosownego poziomu wynalazczego, warunkującego udzielenie ochrony patentowej. Ponowne wystąpienie z wnioskiem o unieważnienie nastąpiło w oparciu o art. 89 ust. 1 p.w.p. – po wykazaniu interesu prawnego przez wnioskodawcę. Sąd przychyla się do tego nurtu poglądów doktryny, który stoi na stanowisku o braku przeciwwskazań do ponownego wystąpienia z wnioskiem o unieważnienie przez ten sam podmiot, po spełnieniu wymogów formalno- oraz materialnoprawnych, na podstawie nowych przesłanek faktycznych (vide – np. PrWłPrzem P.Kostański, w: Kostański, Komentarz PrWłPrzem s. 491). Należy wskazać w tym miejscu, że w myśl art. 256 ust. 1 P.p.s.a., do postępowania spornego przed Urzędem Patentowym w sprawach nieuregulowanych w ustawie stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, natomiast w kwestii kosztów postępowania stosuje się odpowiednio przepisy obowiązujące w postępowaniu cywilnym (ust. 2). (...). Odpowiednie stosowanie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego powinno uwzględniać specyfikę i cel postępowania spornego przez Urząd Patentowy RP, a także wyjątki wprost wynikające z przepisów omawianej ustawy - Prawo własności przemysłowej. Zdaniem Sądu, specyfika proceduralna ustawy – Prawo własności przemysłowej, wskazuje na swoistą dwoistość postępowania w celu zwalczania spornego patentu. Pierwszy tryb, z którego skorzystał wnioskodawca w przeszłości, to tzw. actio popularis – ograniczony jedynie sześciomiesięcznym terminem środek w postaci sprzeciwu, o którym mowa w art. 246 p.p.s.a. Drugim jest tryb określony w art. 89 ust. 1 p.w.p. z którego skorzystał wnioskodawca w obecnie kontrolowanym postępowaniu. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę stoi na stanowisku, iż brak jest podstaw do twierdzenia o istnieniu przesłanki negatywnej, t.j. stojącej na przeszkodzie ponownemu wniesieniu sprawy przez ten sam podmiot, domagający się unieważnienia spornego prawa, o ile spełnia przesłanki przewidziane w powyższych przepisach, warunkujące jego legitymację czynną. Taką przesłanką w niniejszej sprawie było wykazanie interesu prawnego wnioskodawcy. Organ kwestię tę rozstrzygnął w ocenie Sądu prawidłowo, wywodząc legitymację po stronie wnioskodawcy z prowadzenia konkurencyjnej działalności gospodarczej (art. 20, 22 Konstytucji RP)." To, że strona skarżąca kasacyjnie nie podziela stanowiska Sądu I instancji nie stanowi o jego wadliwości oaz o naruszeniu przez WSA art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 45 Konstytucji.

Nie znajduje uzasadnienia także zarzut, iż Sąd I instancji naruszył art. 141 § 4 p.p.s.a., ponieważ "bezkrytyczne powtórzył obszerne fragmenty decyzji administracyjnej zamiast własnego uzasadnienia". Po pierwsze nie jest to prawdą, a po drugie jeżeli Sąd I instancji zgadza się z poglądem organu, wyrażonym w uzasadnieniu decyzji, może odesłać do odpowiednich stron, na których w decyzji pogląd ten został zawarty, albo go powtórzyć, nawet dosłownie go cytując. Należy także stanowczo podkreślić, że wbrew przekonaniu niektórych pełnomocników nie stanowi to także naruszenia przepisów prawa autorskiego. Stosownie do art. 4 pkt 2) ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (t.j.: Dz. U. z 2021 r., poz. 1062 ze zm.) dokumenty urzędowe, a w tej kategorii mieszczą się wszystkie orzeczenia sądów i decyzje administracyjne (orzeczenia administracyjne) wraz z ich uzasadnieniami są wyłączone spod ochrony autorskoprawnej.

Mając powyższe na uwadze za niezasadny Naczelny Sąd Administracyjny uznał także zarzut naruszenia przez Sąd I instancji "art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. i art. 256 ust. 1 p.w.p. poprzez niestwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji organu pomimo zajścia przyczyny przewidzianej w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. w związku z art. 256 ust. 1 p.w.p." (pkt 1 lit. a) petitum skargi kasacyjnej).

Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił także zarzutów obejmujących naruszenie przez Sąd I instancji wskazanych już wyżej przepisów z punktu 1 petitum skargi kasacyjnej, poprzez: "sposób sformułowania istoty spornego wynalazku i przeciwstawionego mu wzoru użytkowego; - nieuprawnionej rozszerzającej wykładni przez organ zakresu ujawnienia przeciwstawionego spornemu wynalazkowi wzoru użytkowego." Sąd I instancji niewadliwie przyjął za organem, że: "Rozwiązaniem znanym ze stanu techniki, wskazanym przez wnioskodawcę (zał. nr 4 do wniosku o unieważnienie patentu z dnia 30 grudnia 2017 r.) i podważającym poziom wynalazczy rozwiązania [...] jest wzór użytkowy [...], w którym występują elementy konstrukcyjnie, odpowiadające pod względem funkcji i wzajemnego usytuowania, elementom spornego wynalazku, pozwalające osiągnąć ten sam cel techniczny. Widoczne i wskazane w zastrzeżeniach zależnych elementy konstrukcji spornego wynalazku nie dotyczą poziomu wynalazczego (nieoczywistości rozwiązania). Dotyczą one szczegółów wynikających z wiedzy i umiejętności konstruktora, nie odnoszą się bezpośrednio do istoty rozwiązania jaką jest możliwość realizacji obrotu siedziska ławki w stosunku do jej podstawy o kąt 270 stopni, stanowią o "inności" konstrukcji, wynikającej z wizji konstruktora, i nie wykraczają poza obszar oczywistości w pojęciu ustawowym tego określenia. Cechy wskazane w zastrzeżeniu niezależnym są znane ze stanu techniki a dowodem na to jest przeciwstawione rozwiązanie [...]. Rozumowanie organu zaprezentowane w powyższej kwestii nie budzi zastrzeżeń Sądu. Wskazuje ono na właściwą analizę porównywanych rozwiązań i zastosowanie w postępowaniu organu wszelkich dyrektyw rozpoznawania sprawy określonych w przepisach kpa, również i tych, które stanowią podstawę prawną stawianych zarzutów." (s. 18 uzasadnienia zaskarżonego wyroku WSA).

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego należy podzielić stanowisko WSA, iż prawidłowo UP RP nie podzielił poglądu uprawnionej, że przeciwstawiony wzór użytkowy mógłby podważać skutecznie brak nowości i poziom wynalazczy spornego wynalazku wyłącznie wówczas, gdyby ten stanowił konstrukcyjnie identyczne rozwiązanie. "Rozwiązania posiadające prawa wyłączne z patentu lub prawa ochronne jako wzory użytkowe stają się elementem "stanu techniki" i ujawnione ich cechy techniczne, jako znane, wchodzą w zakres pojęcia oczywistości w ustawowym jego rozumieniu. Widoczne różnice szczegółów konstrukcyjnych mogą mieć znaczenie drugorzędne dla analizującego stan techniki" i śledzącego istotę ujawnionych rozwiązań. "Zdaniem Sądu, stan faktyczny sprawy przekonuje, że taka właśnie sytuacja ma miejsce w analizowanym przypadku. Sąd stanął na stanowisku, iż na prawidłowość powyższych konkluzji nie mógł mieć wpływu fakt nieprzeprowadzenia w postępowaniu administracyjnym formalnego dowodu z akt [...], zwłaszcza, że akta te były stronom znane z racji osobistego uczestnictwa w procedurze rozpoznawanej wówczas sprawy. Podobnie nie było podstaw do przeprowadzenia dowodu z tych akt przed tut. Sądem." (s. 23 uzasadnienia zaskarżonego wyroku WSA). W ocenie NSA ten pogląd Sądu I instancji oraz rozważania NSA zamieszczone wyżej stanowią także o niezasadności zarzutów pomieszczonych w punkcie 1 lit c) petitum skargi kasacyjnej, tj. zarzutów naruszenia przez Sąd I instancji art 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. w zw. z art. 133 § 1 zd. pierwsze p.p.s.a w zw. z art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 kpa, a także art. 256 ust. 1 p.w.p, "poprzez nieuwzględnienie skargi pomimo tego, że Urząd Patentowy RP wbrew powtarzanym wnioskom dowodowym skarżącej nie dołączył do akt postępowania administracyjnego sprawy nr [...], nie dokonał i nie przedstawił w uzasadnieniu decyzji całościowej i wnikliwej oceny zebranego materiału dowodowego, dokonał dowolnych ustaleń faktycznych, bez oparcia ich w materiale dowodowym, a zwłaszcza zaniechanie kontroli ustaleń i oceny a zatem wad procesowych postępowania przed organem i jego decyzji w zakresie dopuszczalności przeciwstawienia wzoru użytkowego na okoliczność braku poziomu wynalazczego kwestionowanego patentu".

Całkowicie niezasadny jest także zarzut naruszenia przepisów postępowania, tj. zarzuty naruszenia art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 p.p.s.a. Odnosząc się do tych zarzutów podkreślenia wymaga, że powołane przepisy prawa należą do przepisów ustrojowych, a nie do przepisów postępowania. Naruszenie tych przepisów nie może w związku z tym stanowić samoistnej podstawy zarzutu naruszenia przepisów postępowania sądowoadministracyjnego, bez wskazania konkretnej normy procesowej, która została naruszona. O naruszeniu tych przepisów można mówić tylko wówczas, gdy sąd wyjdzie poza zakres przedmiotowy postępowania sądowoadministracyjnego (tzn. poza kontrolę działalności administracji publicznej, rozpoznając skargę na akt lub czynność nieobjęte jego kognicją), bądź w sprawach należących do jego właściwości uchyli się od badania legalności działalności administracji, ewentualnie zastosuje środki ustawie nieznane oraz posiłkować się przy tym będzie innym kryterium niż zgodność z prawem (por. wyrok NSA z dnia 4 września 2014 r., sygn. akt II GSK 1293/13). Żadna z takich sytuacji w rozpoznawanej sprawie nie zaistniała. Zaskarżony wyrok został bowiem wydany po rozpatrzeniu skargi na decyzję administracyjną Urzędu Patentowego RP. WSA w Warszawie przeprowadził zatem kontrolę aktu objętego zakresem właściwości tego Sądu, stosując w tym zakresie wyłącznie kryterium zgodności z prawem. Po zbadaniu legalności działalności powyższego organu administracji publicznej, Sąd I instancji na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę na decyzję organu, czyli zastosował jeden z środków przewidzianych w ustawie - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Nie można dopatrywać się naruszenia powołanych przepisów w tym, że sąd wydał orzeczenie o treści niezgodnej z oczekiwaniami strony. Jeżeli sąd administracyjny stosuje środki określone w ustawie, to każde jego orzeczenie, zarówno korzystne, jak i niekorzystne dla skarżącego, jest realizacją obowiązku przeprowadzenia kontroli działalności administracji publicznej. W takich przypadkach nie może być mowy o naruszeniu dyspozycji art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 p.p.s.a. (por. wyrok NSA z dnia 29 lipca 2014 r., sygn. akt I OSK 2074/13). To natomiast, że autor skargi kasacyjnej nie zgadza się z oceną ustalonego stanu faktycznego dokonaną przez Sąd I instancji, nie oznacza, że doszło do ich naruszenia.

Nie znajduje uzasadnienia także pomieszczony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia przez Sąd I instancji prawa materialnego, tj. art. 26 w związku z art. 24 i art. 25 ust. 2 p.w.p. "poprzez błędną wykładnię a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie tego przepisu prowadzące do uznania, że przez stan techniki relewantny dla oceny poziomu wynalazczego spornego wynalazku rozumie się nie tylko treść dokumentu w postaci zgłoszenia wzoru przemysłowego, ale także warianty i interpretacje tego zgłoszenia różniące się od niego, a sporządzone przez wnioskodawcę po dacie zgłoszenia spornego patentu na potrzeby postępowania unieważnieniowego." (pkt 2 petitum skargi kasacyjnej). Pomijając błąd autora skargi kasacyjnej, iż chodzi o wzór użytkowy, a nie wzór przemysłowy, stwierdzić trzeba, iż wykładnia tych przepisów dokonana przez UP RP, a zaakceptowana przez Sąd I instancji jest prawidłowa i przy niezakwestionowanym skutecznie stanie faktycznym sprawy, ustalonym przez organ, należy uznać, że przepisy te zostały w sprawie prawidłowo zastosowane. Takiej wykładni, jaką zarzuca skarżący kasacyjnie, UP RP nie dokonał. a zatem także Sąd I instancji jej nie kontrolował.

Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny, skargę kasacyjną oddalił.