Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 909/05
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2006-04-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6140 Nadanie stopnia i tytułu naukowego oraz potwierdzenie równoznaczności dyplomów, świadectw i tytułów
Hasła tematyczne: Stopnie i tytuły naukowe
Skarżony organ: Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 185 § 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Borowiec, Sędziowie NSA Zbigniew Rausz, Wojciech Chróścielewski(spr.), Protokolant Edyta Pawlak, po rozpoznaniu w dniu 20 kwietnia 2006 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 kwietnia 2005 r. sygn. akt I SA/Wa 333/04 w sprawie ze skargi J. K. na decyzję Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy zatwierdzenia uchwały o nadaniu stopnia doktora habilitowanego uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 29 kwietnia 2005 r., I SA/Wa 333/04 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie ze skargi J. K. na decyzję Centralnej Komisji do Spraw Tytułu Naukowego i Stopni Naukowych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy zatwierdzenia uchwały o nadaniu stopnia doktora habilitowanego uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję tego samego organu z dnia [...] nr [...]. Wyrok został wydany w następujących okolicznościach sprawy. Swoimi decyzjami Centralna Komisja do Spraw Tytułu Naukowego i Stopni Naukowych (dalej: Centralna Komisja) odmówiła zatwierdzenia uchwały Rady Wydziału [...] o nadaniu ks. dr J. K. stopnia naukowego doktora habilitowanego. W uzasadnieniu powołano się na okoliczność, iż Sekcja Nauk Humanistycznych i Społecznych po wysłuchaniu recenzentów Centralnej Komisji, w tajnym głosowaniu wypowiedziała się przeciw uchyleniu decyzji Centralnej Komisji o odmowie zatwierdzenia uchwały o nadaniu stopnia naukowego. Za uchyleniem decyzji 3 głosy, przeciwko 28, wstrzymujących się 0. Prezydium Centralnej Komisji utrzymało w mocy poprzednią decyzję Centralnej Komisji odmawiająca zatwierdzenia uchwały o nadaniu stopnia naukowego: za utrzymaniem decyzji 11 głosów, 0 głosów przeciwnych i 0 głosów wstrzymujących się. W uzasadnieniu podniesiono, iż ustalenia dokonane w postępowaniu odwoławczym potwierdzają, że rozprawa habilitacyjna nie wnosi nowych ustaleń w zakresie wiedzy o społeczeństwie obywatelskim, ani nie poszerza o nowe ustalenia wiedzy o liberalizmie.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego J. K. zarzucił, iż jednym z dwóch superrecenzentów powołanych przez Centralną Komisję w sprawie oceny jego dorobku naukowego i rozprawy habilitacyjnej był jego bezpośredni przełożony w [...] w [...], co jest niezgodne z zasadami prawa, a wydanie negatywnej opinii przez jego przełożonego jest nieobiektywne i mogło w istotny sposób wpłynąć na opinie Centralnej Komisji. Centralna Komisja pominęła ocenę jego dorobku i rozprawy dokonaną przez recenzentów przewodu habilitacyjnego, a ponadto obecność tych recenzentów na obradach Centralnej Komisji mogłaby dostarczyć argumentów za zatwierdzeniem kolokwium. Uważa on, że podważanie decyzji Wydziału [...] narusza autonomię naukową i autorytet uczelni.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w uzasadnieniu swego wyroku uznał, że w zaskarżonych decyzjach Centralnej Komisji nie odniesiono się do stanowiska Rady Wydziału, a stanowisko Komisji przedstawiono tak, jakby przedmiotem postępowania przed jej organami było samodzielne rozstrzygnięcie o nadaniu stopnia doktora habilitowanego, a nie jedynie zatwierdzanie albo odmowa zatwierdzenia uchwały podjętej przez Radę Wydziału. Proces zatwierdzania takiej uchwały nie może odbywać się z pominięciem szczegółowego odniesienia się do pozytywnej uchwały Rady Wydziału i recenzji dorobku naukowego i rozprawy habilitacyjnej. Stosownie do § 7 ust. 1 Statutu Centralnej Komisji uchwały Prezydium Komisji i sekcji Komisji zapadają bezwzględną większością oddanych głosów w obecności, co najmniej polowy liczby członków. Sąd uznał, że skoro z uzasadnienia decyzji Centralnej Komisji z dnia [...] wynika, że w glosowaniu brało udział 38 osób, to bezwzględna większość wynosiła 20 głosów, a za zatwierdzeniem uchwały oddano 16 głosów. Tak więc skoro uchwała sekcji nie została podjęta prawidłowo, to również sprawa rozpoznawana przez Centralna Komisje nie mogła być rozpoznana prawidłowo. Sąd uznał też, że z art. 17 ust. 2 ustawy z 12 września 1990 r. o tytule naukowym i stopniach naukowych wynika, że recenzenci w przewodzie habilitacyjnym uczestniczą w postępowaniu przed Centralną Komisją na prawach strony. W rozpoznawanej sprawie zaś recenzenci ci nie uczestniczyli w postępowaniu przed Centralną Komisją działającą przez swoje organy stosownie do art. 43 ust. 2 ustawy. Także protokoły znajdujące się w aktach administracyjnych nie odpowiadają wymogom stawianym przez art 68 § 1 k.p.a., gdyż są zbyt ogólnikowe, a w szczególności nie wiadomo, jakie uwagi zgłosiły obecne osoby. Sąd dopatrzył się także w postępowaniu Centralnej Komisji naruszenia terminów określonych w art. 17 ust. 1 i 2 ustawy z 12 września 2002 r. – 8 miesięcy zamiast 6 w odniesieniu do podjęcia uchwały z [...] i 7 miesięcy zamiast 4 w odniesieniu do rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

W skardze kasacyjnej Centralna Komisja zaskarżyła wyrok Sądu I instancji zarzucając mu naruszenie:

- art. 17 ustawy o tytule naukowym i stopniach naukowych poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, iż prawo recenzentów do występowania przed Centralną Komisją rozciąga się również na postępowanie, o którym mowa w art. 17 ust. 1 ustawy;

- § 7 Statutu Centralnej Komisji przez niewłaściwe jego zastosowanie polegające na przyjęciu, iż uchwała Sekcji Nauk Humanistycznych i Społecznych z dnia 1 kwietnia 2003 r. (w skardze błędnie podano 2002 r.) nie została podjęta w sposób prawidłowy, a protokół z obrad Sekcji nie odzwierciedla przebiegu postępowania. Wskazując na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz o oddalenie skargi J. K. na decyzję Centralnej Komisji z dnia [...].

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że zgodnie z art. 17 ust. 2 ustawy recenzenci powołani w przewodzie habilitacyjnym mogą uczestniczyć wyłącznie w postępowaniu przed Centralna Komisją prowadzonym z wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. Gdyby mieli oni brać udział w całym postępowaniu przed Centralną Komisją ich udział określony powinien być w ust. 1 art. 17 lub odrębnym ustępie odnoszącym się do całego postępowania. Zgodnie z § 14 Statutu centralnej komisji postępowanie przed Komisją do chwili wydania decyzji ma charakter niejawny, a więc dopiero po wpłynięciu wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy recenzenci mogą uczestniczyć w postępowaniu na prawach strony.

Ustalenia Sądu I instancji w zakresie bezwzględnej większości głosów są sprzeczne z § 7 statutu określającym wymóg bezwzględnej większości głosów. Także nie zgodzono się ze stanowiskiem Sądu odnośnie protokołu z obrad Sekcji, który zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną odpowiada wymogom protokołu z art. 68 k.p.a. Powołano się także na wyrok Sądu Najwyższego z 25 stycznia 1995 r., III AZP 12/94, zgodnie, z którym postępowanie przed oficjalnym zajęciem stanowiska przez Prezydium Centralnej Komisji ma charakter odformalizowany, co uzasadnione jest przedmiotem sprawy.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną J. K. wniósł "o zaakceptowanie przez Najwyższy Sąd administracyjny wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 29 kwietnia 2005 r.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W myśl art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270, ze zm.) skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem według art. 183 § 1 ustawy - p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Związanie NSA podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym - zdaniem skarżącego - uchybił sąd, uzasadnienia zarzutu ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego - wykazania dodatkowo, że to wytknięte uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Kasacja nieodpowiadająca tym wymaganiom, pozbawiona konstytuujących ją elementów treściowych uniemożliwia sądowi ocenę jej zasadności. Ze względu na wymagania stawiane skardze kasacyjnej, usprawiedliwione zasadą związania Naczelnego Sądu Administracyjnego jej podstawami sporządzenie skargi kasacyjnej jest obwarowane przymusem adwokacko - radcowskim (art. 175 § 1 - 3 p.p.s.a). Opiera się on na założeniu, że powierzenie tej czynności wykwalifikowanym prawnikom zapewni skardze odpowiedni poziom merytoryczny i formalny.

Złożona w rozpatrywanej sprawie kasacyjna nie do końca odpowiada przedstawionym wymogom. Nie wskazano w niej bowiem, czy zaskarżono wyrok w całości czy też w części. Uchybienie to nie może jednak skutkować koniecznością odrzucenia skargi.

Podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty posiadają usprawiedliwione podstawy.

W szczególności trafny jest zarzut naruszenia art. 17 ustawy o tytule naukowym i stopniach naukowych. Z konstrukcji ust. 2 tego artykułu wynika, iż recenzenci w przewodzie habilitacyjnym uczestniczą w postępowaniu przed centralną komisją na prawach strony. Przepis ten odnosi się bezpośrednio do postępowania toczącego się jedynie w przypadku nie zatwierdzenia przez Centralną komisję uchwały o nadaniu stopnia naukowego doktora habilitowanego. Trafne są argumenty zawarte w skardze kasacyjnej, iż gdyby ustawodawca chciał, by uczestniczyli oni w całym postępowaniu, to uregulowałby ich udział w tym postępowaniu bądź w ust. 1 bądź też nowym – trzecim ustępie tego artykułu. W uzasadnieniu wyroku Sądu I instancji powołano glosę J. Borkowskiego do jednego z wyroków NSA. Ten sam autor w pracy: B. Adamiak, J. Borkowski, Polskie postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne, Warszawa 1993, s. 87 stwierdził: "Zgodnie z art 17 ust. 2 zdanie trzecie ustawy z 12 września 1990 r. o tytule naukowym i stopniach naukowych, w postępowaniu prowadzonym przez Centralną komisje do Sprawa Tytułu Naukowego i Stopni Naukowych, na skutek wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, (który może być wniesiony, gdy Komisja nie zatwierdziła uchwały o nadaniu stopnia naukowego doktora habilitowanego0 na prawach strony uczestniczą recenzenci z przewodu habilitacyjnego. Z brzmienia przepisu wynika, że prawa te uzyskują z chwilą wszczęcia ponownego postępowania w sprawie". Także więc pogląd piśmiennictwa potwierdza trafność zarzutu skargi kasacyjnej. Dodać trzeba, iż nie można podzielić poglądu zawartego w wyroku NSA z 18 czerwca 1996 r., I SA 1223/95, ONSA 1997 nr 2, poz. 95, w myśl, którego z przepisu art. 17 ust. 2 powoływanej ustawy wynika obowiązek uczestniczenia recenzentów w przewodzie habilitacyjnym na prawach strony. Sąd nie sprecyzował bowiem, czy maja oni uczestniczyć we wszystkich stadiach postępowania przed Centralna Komisją, ponadto nie uzasadnił w wyczerpujący sposób swego, dość ogólnie sformułowanego stanowiska. Zauważyć trzeba ponadto, iż utwierdza w trafności stanowiska, iż recenzenci w przewodzie habilitacyjnym mogą brać udział na prawach strony wyłącznie w postępowaniu przed Centralna Komisją prowadzonym z wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy brzmienie art. 19 ust. 4 obecnie obowiązującej ustawy z 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz stopniach i tytule w zakresie sztuki (Dz. U. nr 65, poz. 504 ze zm.) zgodnie, z którym recenzenci uczestniczą w postępowaniu przed Centralną Komisją do Spraw Stopni i Tytułów prowadzonym z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Trafny jest także drugi zarzut skargi kasacyjnej. Przepis § 7 ust. 1 Statutu Centralnej Komisji stanowi: "Uchwały Prezydium Komisji i sekcji Komisji zapadają bezwzględną większością oddanych głosów w obecności, co najmniej połowy liczby członków". Z wyciągu z protokołu posiedzenia Sekcji Nauk Humanistycznych i Społecznych, które odbyło się 1 i 2 kwietnia 2003 r. wynika, iż za wnioskiem w sprawie zatwierdzenia habilitacji ks. dr J. K. oddano 16 głosów, 13 głosów było przeciw (nie), a 9 osób wstrzymało się. Oznacza to, że proponowana uchwała o zatwierdzeniu habilitacji nie została przyjęta wymaganą większością głosów. Rację ma więc składająca skargę kasacyjną, iż glosowanie było zgodne z powołanym przepisem statutu. Zasadne są także zarzuty odnośnie uznania przez Sąd I instancji, iż protokoły z posiedzeń organów Centralnej Komisji nie odpowiadają wymogom protokołu określonym w art. 68 k.p.a. Z protokołów tych jednoznacznie wynika, kto brał udział w głosowaniu i co było przedmiotem glosowania. Sąd I instancji zarzuca tym protokołom, iż są zbyt ogólnikowe oraz, że nie wynika z nich, jakie uwagi zgłosiły obecne osoby. Zauważyć można, iż rozważania Sądu w tym zakresie także nie są zbytnio rozbudowane i szczegółowe, podobnie zresztą jak protokół z rozprawy przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym. Uznać należy więc, że protokoły z posiedzeń organów Centralnej Komisji mieszczą się w standardzie wymogów stawianych przez przepisy k.p.a. protokołom.

Mając na uwadze podniesione wyżej względy na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.