Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 666/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-09-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 647  Sprawy związane z ochroną danych osobowych
Hasła tematyczne: Ochrona danych osobowych
Skarżony organ: Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 27 ust. 2 pkt 2, pkt 5, pkt 10
journal: Dz.U. 1997 nr 133 poz 883
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych.
article: art. 34 ust. 3 i 4, art. 50 ust. 3
journal: Dz.U. 1998 nr 137 poz 887
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.
article: art. 45
journal: Dz.U. 1995 nr 86 poz 433
law: Ustawa z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej.
article: art.  36 par. 1
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Kołodziej Sędziowie WSA Olga Żurawska – Matusiak (spr.) WSA Sławomir Antoniuk Protokolant Monika Michnik - Misterek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 września 2010 r. sprawy ze skargi Dyrektora Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w P. na decyzję Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] w przedmiocie ochrony danych osobowych 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z [...] grudnia 2009 r. 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości


UZASADNIENIE

Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych decyzją z dnia [...] marca 2010 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), art. 12 pkt 2, art. 22 i art. 27 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2002 r. Nr 101, poz. 926 ze zm.) w związku z art. 34 ust. 3 i 4 oraz art. 50 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 ze zm.), utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] grudnia 2009 r.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r. organ odmówił uwzględnienia wniosku Dyrektora Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w [...] (dalej jako skarżący) w przedmiocie nakazania udostępnienia przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych danych osobowych J. P. w zakresie informacji o wydaniu w stosunku do J. P. orzeczenia o stopniu niepełnosprawności.

Organ rozpatrując przedmiotową sprawę ustalił następujący stan faktyczny i prawny.

Skarżący złożył do Biura Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych (dalej GIODO) skargę na odmowę udostępnienia przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej ZUS) danych osobowych J. P. w zakresie posiadania przez niego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności wydanego przez lekarza orzecznika ZUS. W skardze tej skarżący wystąpił do GIODO z żądaniem wydania decyzji administracyjnej nakazującej ZUS udostępnienie danych osobowych dotyczących stanu zdrowia J. P.

Na skutek podjętych przez GIODO czynności wyjaśniających organ ten ustalił, że skarżący – jako organ egzekucyjny w zakresie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze niepieniężnym, właściwy w sprawach przymusowego przekwaterowania lub wykwaterowania z lokali mieszkalnych pozostających w zasobach Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w trybie art. 45 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2005 r. Nr 41, poz. 398 ze zm.) – po wszczęciu postępowania egzekucyjnego przeciwko J. P., rozważa wystąpienie do sądu z pozwem o nakazanie opróżnienia lokalu mieszkalnego zajmowanego przez J. P. oraz o orzeczenie o uprawnieniu do otrzymania przez niego lokalu socjalnego w trybie art. 45 ust. 3 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych. W tym celu skarżący pismem z dnia 20 listopada 2007 r. zwrócił się do ZUS z wnioskiem o udostępnienie danych osobowych J. P. w zakresie obejmującym informacje czy J. P. jest emerytem lub rencistą spełniającym kryteria do otrzymania świadczenia z pomocy społecznej lub osobą niepełnosprawną w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2004 r., Nr 64, poz. 593). Swoje żądanie skarżący oparł na treści art. 27 ust. 2 pkt 5 i pkt 10 ustawy o ochronie danych osobowych w związku z art. 38 i art. 45 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych oraz w związku z art. 19 § 7 i art. 36 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 z późn. zm.). Wskazał przy tym, że uzyskane dane zostaną wykorzystane do ustalenia czy w postępowaniu egzekucyjnym w zakresie przymusowego wykwaterowania lub przekwaterowania J. P. z lokalu mieszkalnego pozostającego w zasobach Wojskowej Agencji Mieszkaniowej znajduje zastosowanie tryb przewidziany w art. 45 ust. 1 i 2 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych, czy też tryb przewidziany w art. 45 ust. 3 tej ustawy. Ponadto organ ustalił, że ZUS odmówił skarżącemu udostępnienia wnioskowanych danych osobowych. ZUS w piśmie skierowanym do skarżącego podniósł, że dokumentacja związana z wydawaniem przez lekarzy orzeczników orzeczeń o niezdolności do pracy i niezdolności do samodzielnej egzystencji na podstawie ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 39, poz. 353 ze zm.), jest szczególnym zbiorem danych osobowych. ZUS wskazał, że informacje o stanie zdrowia podlegają zaostrzonemu rygorowi ochrony prawnej, ponieważ zaliczane są do kategorii danych osobowych wrażliwych. Podkreślił też, że upoważnienie do udostępniania danych o stanie zdrowia musi znaleźć podstawę w akcie prawnym rangi ustawowej, a podstawę prawną pozwalającą na udostępnienie danych o stanie zdrowia zawartych w dokumentacji medycznej stanowi art. 27 ust. 2 ustawy o emeryturach i rentach z FUS w powiązaniu z przepisami odpowiednich ustaw szczególnych, zezwalających na udostępnianie takich danych bez zgody osoby, której dane dotyczą i stwarzających pełne gwarancje ich ochrony. Zdaniem ZUS przepisy art. 38 i 45 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych nie stanowią legitymacji prawnej, która uprawnia skarżącego do uzyskania z ZUS danych wrażliwych dotyczących J. P. i wskazał, że przedmiotowe dane z uwagi na charakter sprawy i interes strony, w stosunku do której toczy się postępowanie egzekucyjne, skarżący powinien uzyskać od osób, których te dane dotyczą.

GIODO decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r. odmówił uwzględnienia wniosku Dyrektora Oddziału WAM.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że wnioskowana przez skarżącego informacja z ZUS, dotycząca wydanego ewentualnie w stosunku do J. P. orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, stanowi bez wątpienia informację o jego stanie zdrowia i jako taka podlega szczególnej ochronie statuowanej przepisami ustawy o ochronie danych osobowych. Ochrona ta wyraża się w generalnym zakazie przetwarzania danych osobowych należących do kategorii enumeratywnie wymienionych w art. 27 ust. 1 ustawy o ochronie danych osobowych. Jedynie wyjątkowo dane tego rodzaju mogą być przetwarzane w sytuacjach, których zamknięty katalog zawarty został w art. 27 ust. 2 ustawy o ochronie danych osobowych. Dane szczególnie chronione, w tym dane o stanie zdrowia, mogą wyjątkowo być przetwarzane (w tym udostępnione/pozyskane - art. 7 pkt 2 ustawy), m. in.:

1) jeżeli przepis szczególny innej ustawy zezwala na przetwarzanie takich danych bez zgody osoby, której dane dotyczą i stwarza pełne gwarancje ich ochrony (art. 27 ust. 2 pkt 2 ustawy);

2) gdy przetwarzanie dotyczy danych, które są niezbędne do dochodzenia praw przed sądem (art. 27 ust. 2 pkt 5 ustawy);

3) gdy przetwarzanie danych jest prowadzone przez stronę w celu realizacji praw i obowiązków wynikających z orzeczenia wydanego w postępowaniu sądowym lub administracyjnym (art. 27 ust. 2 pkt 10 ustawy).

GIODO wyjaśnił, że w świetle przepisów ustawy o ochronie danych osobowych ocenie podlega również przetwarzanie danych osobowych w zbiorach prowadzonych przez ZUS. Stanowi o tym wprost art. 34 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych zgodnie z którym, do informacji zawartych na kontach ubezpieczonych i kontach płatników składek oraz danych źródłowych będących podstawą zapisów na tych kontach stosuje się przepisy o ochronie danych osobowych. W myśl natomiast art. 50 ust. 3 tej ustawy, dane zgromadzone na koncie ubezpieczonego i na koncie płatnika składek mogą być udostępniane sądom, prokuratorom, organom kontroli skarbowej, organom podatkowym, komornikom sądowym, ośrodkom pomocy społecznej, powiatowym centrom pomocy rodzinie oraz Komisji Nadzoru Finansowego, z uwzględnieniem przepisów dotyczących ochrony danych osobowych. Organ podkreślił, że wspomniany art. 50 ust. 3 ogranicza dopuszczalność przetwarzania przez ZUS gromadzonych w jego zbiorach danych osobowych, które polega na ich udostępnianiu innym podmiotom. W powołanym przepisie został bowiem jednoznacznie wskazany krąg podmiotów, na rzecz których ZUS może legalnie udostępnić administrowane przez siebie dane osobowe. Dyrektor Oddziału WAM nie należy do żadnej z kategorii podmiotów wymienionych w tym przepisie, jednocześnie brak jest jakiegokolwiek innego przepisu szczególnego innej ustawy (niż ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych), który zezwalałby Dyrektorowi Oddziału WAM na pozyskanie z ZUS wnioskowanych danych osobowych, stwarzając zarazem pełne gwarancje ich ochrony (art. 27 ust. 2 pkt 2 ustawy), w szczególności za przepisy takie nie mogą być uznane powołane przez Dyrektora Oddziału WAM regulacje art. 36 § 1 i § 1b ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Zdaniem organu przepis, który miałby wypełniać przesłankę z art. 27 ust. 2 pkt 2 ustawy o ochronie danych osobowych, powinien w sposób precyzyjny określać nie tylko podmiot uprawniony do pozyskania informacji stanowiących dane szczególnie chronione, ale również szczegółowo wskazywać zakres takich danych. Organ podkreślił, że dane szczególnie chronione są poddane ścisłej reglamentacji i nie mogą być udostępniane bez wyraźnej, jednoznacznej delegacji ustawowej. Organ wskazał, że jedynie, gdy podmiot nie należący do katalogu z art. 50 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, został przez inny przepis prawa upoważniony do pozyskania z ZUS określonych informacji na temat ubezpieczonego lub płatnika składek, to wówczas istnieją przesłanki do udostępnienia mu tych danych. Skoro jednak brak jest takiego ustawowego upoważnienia do pozyskiwania przez skarżącego danych o stanie zdrowia J. P., to brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku Dyrektora Oddziału WAM o nakazanie ZUS udostępnienia wnioskowanych danych.

Od decyzji tej Dyrektor Oddziału WAM złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.

W uzasadnieniu wniosku skarżący nie zgodził się z twierdzeniami przedstawionym przez GIODO w decyzji z dnia [...] grudnia 2009 r. Skarżący wskazał, że przy żądaniu danych dotyczących wydania wobec zobowiązanego informacji o orzeczeniu o stopniu niepełnosprawności, powoływał się nie na przepis art. 27 ust. 2 pkt 2 ustawy o ochronie danych osobowych, ale na przepis art. 27 ust. 2 pkt 5 i 10 tej ustawy. Skarżący podniósł, że ust. 2 art. 27 wskazuje, że przetwarzanie danych osobowych jest dopuszczalne, jeżeli zachodzi jedna z dziesięciu wymienionych w nim okoliczności. Oznacza to, zdaniem skarżącego, że jest to katalog alternatywnych okoliczności i wystarczy aby wystąpiła przynajmniej jedna z nich. Skarżący w swoim wniosku zwrócił ponadto uwagę na fakt nałożenia przez ustawodawcę na Dyrektora Oddziału WAM obowiązku ustalenia jaki tryb postępowania powinien być zastosowany w stosunku do zobowiązanego. Podniósł, że skoro prawodawca nałożył na Agencję obowiązek zbadania czy zobowiązany m.in. jest osobą niepełnosprawną, to zarazem dopuścił możliwość uzyskania tych danych od podmiotów nimi dysponujących, w tym przypadku od ZUS. Skarżący wskazał, że Wojskowa Agencja Mieszkaniowa, jako podmiot państwowy, jest również zobowiązana do należytego chronienia gromadzonych przez siebie danych swoich najemców. Szczególne dane są natomiast niezbędne w celu ustalenia jakie prawa przysługują osobie zobowiązanej, a zatem mają służyć ochronie tych praw. Ponieważ ustawodawca tylko w ogólny sposób zakreślił obowiązek dokonania ustaleń przez Dyrektora WAM, sposób realizacji tego obowiązku należy wyinterpretować z innych obowiązujących przepisów. W tym celu Dyrektor WAM posługuje się przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w szczególności art. 36 § 1, zgodnie z którym Dyrektor Oddziału WAM jako organ egzekucyjny w stosunku do zobowiązanych najemców, może zwracać się o udzielenie niezbędnych informacji do organów administracji publicznej oraz jednostek organizacyjnych im podległych, a także innych podmiotów, jak również podstawą żądania był art. 27 ust. 2 pkt 5 i 10 ustawy o ochronie danych osobowych. Konkludując, Dyrektor Oddziału WAM podniósł, że jego żądanie jest całkowicie oparte na przepisach obowiązującego prawa i w żaden sposób nie zmierza do jego ominięcia czy naruszenia.

Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzją z dnia [...] marca 2010 r. utrzymał swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] grudnia 2009 r.

W uzasadnieniu decyzji podniósł, iż brak było podstaw do uwzględnienia wniosku Dyrektora Oddziału WAM. Wskazał, że wnioskowana przez skarżącego informacja z ZUS, stanowi informację o stanie zdrowia J. P. i jako taka podlega szczególnej ochronie statuowanej przepisami ustawy o ochronie danych osobowych. Organ w dalszej części decyzji przytoczył stan faktyczny i swoją argumentację szczegółowo przedstawioną w decyzji z dnia [...] grudnia 2009 r.

Podkreślił, że zasadnym jest przyjęcie, że jedynie wówczas, gdy podmiot nie należący do katalogu z art. 50 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, został przez inny przepis prawa upoważniony do pozyskania z ZUS określonych informacji na temat ubezpieczonego lub płatnika składek, istnieją przesłanki do udostępnienia mu tych danych. W przypadku danych szczególnie chronionych, w tym danych o stanie zdrowia, niezbędna jest regulacja odpowiadająca wymogom art. 27 ust. 2 pkt 2 ustawy o ochronie danych osobowych. Organ podtrzymał swoje stanowisko, że nie jest zasadne powoływanie się przez Dyrektora Oddziału WAM na art. 27 ust. 2 pkt 5 i 10 ustawy o ochronie danych osobowych, bowiem dopuszczenie możliwości pozyskiwania danych osobowych szczególnie chronionych na podstawie ww. przesłanek stanowiłoby nadmierne i nieuzasadnione rozszerzenie katalogu podmiotów, którym ZUS udostępnia dane ubezpieczonych.

Jednocześnie organ podniósł, że odmowa wydania przez Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych decyzji zgodnej z żądaniem Dyrektora Oddziału WAM nie uniemożliwia mu prowadzenia w stosunku do J. P. postępowania egzekucyjnego, ani też wystąpienia do sądu z pozwem, o którym mowa w art. 45 ust. 3 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych.

Decyzja Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych stała się przedmiotem skargi Dyrektora Oddziału WAM w [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Treść skargi sprowadza się do powtórzenia argumentacji szeroko przedstawionej we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W skardze tej skarżący ponownie wskazał, że art. 36 § 1 i § 1b ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w związku z art. 27 ust. 2 pkt 5 i pkt 10 ustawy o ochronie danych osobowych, upoważniają Dyrektora Oddziału WAM do otrzymania wnioskowanych danych od ZUS. Tym samym GIODO zaskarżoną decyzją naruszyło wskazane przepisy. Ponadto skarżący podniósł, że zaskarżona decyzja uniemożliwia wykonywanie przez skarżącego ustawowych obowiązków i pozbawia dostępu do informacji, do których uzyskania ma on prawo na skutek kompetencji udzielonych przez racjonalnego ustawodawcę.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał w całości stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sąd administracyjny wykonuje wymiar sprawiedliwości, poddając kontroli decyzje wydawane przez organy administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem, badając czy właściwie zastosowano przepisy prawa materialnego oraz przestrzegano przepisów proceduralnych w postępowaniu administracyjnym. Sąd jest władny wzruszyć zaskarżoną decyzję tylko w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa. Art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej jako p.p.s.a.) określa w jakich przypadkach decyzje podlegają uchyleniu.

Dokonując oceny zasadności skargi wniesionej przez Dyrektora Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w [...] na decyzję Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych, Sąd doszedł do przekonania, że zasługuje ona na uwzględnienie.

Jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego jest zasada prawdy obiektywnej, z której to zasady wynika obowiązek organu administracji publicznej wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą, aby w ten sposób uzyskać podstawę do trafnego zastosowania przepisu prawa. Prawidłowe i pełne ustalenie stanu faktycznego sprawy istniejącego w dacie wydania decyzji jest niezbędnym elementem prawidłowego zastosowania normy prawa materialnego.

W ocenie Sądu w sprawie niniejszej kwestią kluczową, dla dokonania prawidłowej wykładni mających w sprawie zastosowanie przepisów ustawy o ochronie danych osobowych, jest ustalenie statusu strony skarżącej w dacie wystąpienia z wnioskiem o udostępnienie danych, w sprawie związanej z opróżnieniem lokalu.

Zgodnie bowiem z art. 45 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej oraz porozumieniem z Wojewodą [...] z [...] sierpnia 2007 r. w sprawie powierzenia Wojskowej Agencji Mieszkaniowej wykonywania obowiązków wojewody jako organu egzekucyjnego w zakresie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze niepieniężnym skarżący w sprawie o opróżnienie lokalu mieszkalnego występuje jako wierzyciel i organ egzekucyjny.

Jak wynika z decyzji GIODO, organ uznał, że Dyrektor Oddziału WAM w [...] wszczął – jako organ egzekucyjny – postępowanie egzekucyjne w trybie art. 45 ww. ustawy. Organ jednocześnie nie wskazuje, w oparciu o jaki materiał dowodowy ustalenia w tym zakresie poczynił. Tymczasem sam skarżący nie zajmuje w tym przedmiocie jednoznacznego stanowiska. W skardze skierowanej do GIODO z 8 stycznia 2008 r. podaje, że wszczął postępowanie egzekucyjne w stosunku do J. P., natomiast w skardze do Sądu wskazuje, że wnioskowane dane osobowe są mu niezbędne do wyboru drogi dalszego postępowania, tj. czy na skutek wydania decyzji o wykwaterowaniu wszcząć postępowanie egzekucyjne w egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym, czy też sprawę skierować do postępowania sądowego w celu wydania wyroku eksmisyjnego. Brak jakichkolwiek materiałów dotyczących postępowania, w związku z którym wystąpiła potrzeba uzyskania danych osobowych, nie pozwala Sądowi na dokonanie weryfikacji twierdzeń skarżącego i tym samym ocenę, czy ustalenia organu co do statusu skarżącego są prawidłowe. Ustalenia w tym zakresie są natomiast potrzebne dla oceny, czy w sprawie mógł zostać zastosowany przepis art. 50 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. W tych okolicznościach należy uznać, że organ nie wyjaśnił sprawy w sposób wymagany przez art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a., które to naruszenie przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie z przepisem art. 50 ust. 3 ww. ustawy dane zgromadzone na koncie ubezpieczonego, o których mowa w art. 40, i na koncie płatnika składek, o których mowa w art. 45, mogą być udostępnione sądom, prokuratorom, organom kontroli skarbowej, organom podatkowym, komornikom sądowym, ośrodkom pomocy społecznej, powiatowym centrom pomocy rodzinie oraz Komisji Nadzoru Finansowego, z uwzględnieniem przepisów dotyczących ochrony danych osobowych.

Jeżeli zatem, w toku ponownego rozpatrzenia sprawy, organ w sposób niebudzący wątpliwości ustali, że skarżący, występując do Prezesa ZUS o udostępnienie danych wrażliwych dotyczących J. P., nie działa jeszcze w charakterze organu egzekucyjnego, to wówczas odmowa uwzględnienia wniosku będzie znajdowała oparcie w powyższym przepisie. Nie wskazuje on bowiem organów Wojskowej Agencji Mieszkaniowej jako uprawnionych do żądania od ZUS-u udostępnienia danych zawartych na podanych w nim kontach.

Odmiennie natomiast będzie przedstawiała się sytuacja wówczas, gdy organ ustali, że Dyrektor Oddziału Regionalnego WAM w [...] wszczął postępowanie egzekucyjne i jako organ egzekucyjny, w ramach postępowania egzekucyjnego w administracji, zwrócił się do Prezesa ZUS-u o udostępnienie danych określonych we wniosku, a dotyczących J. P.

Sąd w składzie rozpoznającym przedmiotową sprawę w pełni podziela wykładnię art. 50 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych dokonaną przez NSA w wyroku z 21 marca 2002 r. (II SA 1854/01), uznając że ma ona również zastosowanie w przypadku żądania udostępnienia danych wrażliwych. Ochrona udostępniania tych danych dokonywana jest bowiem przez przepis art. 27 ustawy o ochronie danych osobowych, w którym enumeratywnie wymienione są sytuacje, w których dopuszczalne jest przetwarzanie danych wrażliwych.

Skuteczna egzekucja prawna jest jednym z najważniejszych zadań demokratycznego państwa prawa. Wszystkie organy egzekucyjne, zarówno sądowe, jak i organy egzekucyjne w zakresie administracji, muszą być wyposażone w uprawnienia służące skutecznej egzekucji należności pieniężnych i obowiązków o charakterze niepieniężnym. Zgodnie z art. 36 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zakresie niezbędnym do prowadzenia egzekucji organ egzekucyjny może żądać od uczestników postępowania informacji i wyjaśnień, jak również zwracać się o udzielenie informacji do organów administracji publicznej oraz jednostek organizacyjnych im podległych lub podporządkowanych, a także innych podmiotów.

Nie powinno być różnego traktowania organów egzekucyjnych w ich uprawnieniach służących realizacji zadań dla dobra publicznego (egzekucji prawa), a zatem zarówno wykładnia celowościowa, logiczna i systemowa nakazuje dokonać wykładni rozszerzającej art. 50 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych zgodnej z przepisem art. 36 ust. 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Nie ma bowiem żadnych racji prawnych do przyznania uprawnień udostępnienia przedmiotowych danych osobowych tylko niektórym organom egzekucyjnym, a pozbawienie tego uprawnienia innych organów egzekucyjnych. Dlatego też uznać należy, że lista organów uprawnionych w przepisie art. 50 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych do uzyskiwania danych osobowych osób ubezpieczonych i płatników składek nie jest zamknięta i nie mogą być pominięte wśród uprawnionych inne organy egzekucyjne poza komornikiem sądowym, organami kontroli skarbowej i organami podatkowymi. Rozróżnienie organów egzekucyjnych pod względem uprawnień zasięgania informacji niezbędnych do prowadzenia egzekucji w trybie art. 36 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie ma żadnego uzasadnienia, nie czyni tego zarówno przepis art. 36 § 1 ww. ustawy, jak również nie powinien tego czynić przepis art. 50 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

W przedmiotowej sprawie organ ochrony danych nie kwestionował, że Dyrektor Oddziału Regionalnego WAM może występować w charakterze organu egzekucyjnego. Jeżeli zatem organ dojdzie do przekonania, że wnioskowane dane potrzebne są do prowadzenia wszczętego już postępowania egzekucyjnego, bo tylko wówczas Dyrektor Oddziału Regionalnego WAM występuje w roli organu egzekucyjnego, to winien rozpoznać złożony wniosek w oparciu o przepis art. 27 ust. 2 ustawy o ochronie danych osobowych. W sprawie niesporne jest bowiem, że wnioskowane dane osobowe są danymi wrażliwymi.

Wykorzystywanie danych podlegających szczególnej ochronie, co do zasady, jest zabronione z mocy art. 27 ust. 1 ww. ustawy. Od zasady, że przetwarzanie danych wrażliwych jest zakazane, ustawa wprowadza wiele wyjątków, ujętych w zamknięty katalog (ust. 2 art. 27).

Każda z okoliczności usprawiedliwiających przetwarzanie danych wrażliwych ma charakter autonomiczny i niezależny. Wobec tego, w sytuacji na przykład, gdy przetwarzanie takie odbywa się na podstawie i w granicach szczególnego przepisu (ust. 2 pkt 2), nie można uznać go za nielegalne z tego powodu, iż zostanie wykazane, że jest ono zbędne do wykonywania zadań administratora danych odnoszących się do zatrudnienia (ust. 2 pkt 6) (por. J. Barta, P. Fajgielski, R. Markiewicz, Ochrona danych osobowych. Komentarz. Zakamycze 2004).

Skarżący, wnioskując o udostępnienie danych dotyczących J. P., powołał się na upoważnienie do przetwarzania danych osobowych wynikające z pkt 5 i 10 ust. 2 art. 27 ustawy o ochronie danych osobowych. Organ w rozpoznawanej sprawie nie dokonał analizy powyższych warunków dopuszczających przetwarzanie danych osobowych, nie odniósł ich do realiów rozpoznawanej sprawy. Organ stanął bowiem na stanowisku, że udostępnienie danych wrażliwych podmiotowi nienależącemu do katalogu z art. 50 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych jest możliwe tylko wówczas, gdy podmiot ten został przez inny przepis prawa upoważniony do pozyskania z ZUS określonych informacji na temat ubezpieczonego lub płatnika składek. Rzeczone udostępnienie odbywa się wówczas w trybie art. 27 ust. 2 pkt 2 ustawy o ochronie danych osobowych. Jednocześnie uznał, że w sprawie niniejszej w przepisach prawa brak tego typu upoważnienia do pozyskiwania przez Dyrektora Oddziału WAM z ZUS danych o stanie zdrowia J. P. W tej sytuacji dopuszczenie możliwości pozyskiwania danych osobowych na podstawie art. 27 ust. 2 pkt 5 i 10 ustawy o ochronie danych osobowych stanowiłoby – zdaniem organu nadmierne i nieuzasadnione rozszerzenie katalogu podmiotów, którym ZUS udostępnia dane ubezpieczonych i płatników składek, służąc w istocie obejściu ustanowionym ograniczeniom w tym zakresie.

W ocenie Sądu powyższe stanowisko organu jest nieuprawnione. Art. 27 ust. 2 pkt 2 ww. ustawy, jak słusznie zresztą odnotowuje organ, stanowi samodzielną przesłankę dopuszczalności przetwarzania danych osobowych szczególnie chronionych. A zatem, jak wskazano powyżej, jej niespełnienie pozostaje bez jakiegokolwiek wpływu na możliwość przetwarzania danych wrażliwych w oparciu o inne upoważnienia wynikające z art. 27 ust. 2 (na gruncie rozpoznawanej sprawy są to upoważnienia z pkt 5 i 10 tegoż przepisu zgodnie z wnioskiem).

Skarżący może stać się podmiotem uprawnionym do pozyskania danych poprzez dokonanie prawidłowej wykładni art. 50 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Ustalenia w tym zakresie powinny być dokonane przez organ ochrony danych przy uwzględnieniu powyżej poczynionych uwag. Po uznaniu, że skarżący w sprawie niniejszej działa jako organ egzekucyjny, a wnioskowane dane są związane z przeprowadzaną egzekucją, organ winien zbadać, czy przetwarzanie ma dotyczyć danych, które są niezbędne do dochodzenia praw przed sądem (pkt 5 art. 27 ust. 2 ustawy o ochronie danych osobowych), czy też przetwarzanie danych jest prowadzone przez stronę w celu realizacji praw i obowiązków wynikających z orzeczenia wydanego w postępowaniu sądowym lub administracyjnym (pkt 10 art. 27 ust. 2 ww. ustawy).

Mając wszystkie powyższe względy na uwadze, Sąd na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.

Rozstrzygnięcie w kwestii wykonalności zostało wydane w oparciu o art. 152 p.p.s.a.