Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 740/08
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2009-03-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6313 Cofnięcie zezwolenia na broń
Hasła tematyczne: Broń i materiały wybuchowe
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 11, art. 174, art. 183, art. 184, art. 185 par. 1 pkt 1 lit. c; art. 6, art. 7, art. 8, art. 11, art. 80, art. 77 par. 1 kpa, art. 15 ust. 1 pkt 1-6, art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (tekst jednolity dz. U. z 2004
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zygmunt Niewiadomski Sędziowie sędzia NSA Zofia Flasińska sędzia NSA Walentynowicz /spr./ Protokolant Marcin Sikorski po rozpoznaniu w dniu 13 marca 2009 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej J. A. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 stycznia 2008 r., sygn. akt VI SA/Wa 2104/07 w sprawie ze skargi J. A. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] września 2007 r., nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną myśliwską oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 24 stycznia 2008 r., sygn. akt VI SA/Wa 2104/07, oddalił skargę J. A. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] września 2007 r. w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną myśliwską.

W uzasadnieniu stanowiska Sąd ten przedstawił następujące okoliczności faktyczne i prawne.

Komendant Główny Policji decyzją z dnia [...] września 2007 r. utrzymał w mocy decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w Bydgoszczy z dnia [...] maja 2007 r., którą, na podstawie przepisów art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 i art. 20 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 ze zm.), cofnięto J. A. pozwolenie na posiadanie broni palnej myśliwskiej. Powodem cofnięcia skarżącemu pozwolenia na posiadanie broni palnej myśliwskiej było powzięcie przez organy Policji informacji o prawomocnym wyroku Sądu Rejonowego w Toruniu z dnia [...] września 2005 r., sygn. akt [...], skazującym skarżącego na karę łączną 2 lata pozbawienia wolności w zawieszeniu na 5 lat, karę grzywny 350 stawek po 200 zł oraz na naprawienie szkody za popełnienie czynów, o których mowa w art. 286 § 1 k.k., art. 284 § 2 k.k. i art. 294 § 1 w zw. z art. 286 § 1 k.k., objętych rozdziałem XXXV Kodeksu karnego – przestępstwa przeciwko mieniu, a także z art. 270 § 1 i art. 273 k.k. (przestępstwa przeciwko wiarygodności dokumentów). Zdaniem organów bez znaczenia jest w sprawie okoliczność popełnienia przez skarżącego przestępstwa 10 lat temu, jak również dobrowolne poddanie się karze przez skarżącego, nawet pozytywna opinia, jaką cieszy się skarżący w miejscu zamieszkania i w kole łowieckim, nie mogła mieć wpływu na treść decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargę J. A. na powyższą decyzję uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa. W uzasadnieniu wyroku Sąd podniósł, że zgodnie z art. 6 k.p.a., organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, z tych względów w sprawie dotyczącej cofnięcia pozwolenia na posiadanie broni palnej, toczącej się w związku z popełnieniem przez posiadacza broni przestępstwa przeciwko mieniu, organ Policji jest obowiązany zastosować przepis art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, gdyż te właśnie przepisy wprost normują omawianą sytuację. Powołane wyżej przepisy, przewidujące cofnięcie pozwolenia na posiadanie broni palnej, są bezwzględnie obowiązujące i nie dają organowi Policji pola dla uznaniowości. Zdaniem Sądu pierwszej instancji decyzja cofająca pozwolenie na posiadanie broni palnej ma w omawianej sytuacji charakter decyzji związanej, nie zaś wydanej w ramach uznania administracyjnego. W ocenie Sądu przepis art. 15 ust. 1 pkt 6 w sposób niebudzący wątpliwości przesądza, że przymiot osoby, co do której zachodzi uzasadniona obawa możliwości użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, obejmuje osobę skazaną prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo przeciwko mieniu. Redakcja przepisu art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, w świetle którego osoba skazana prawomocnym wyrokiem za przestępstwo przeciwko mieniu należy do kręgu osób, które mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, a tym samym nie może posiadać pozwolenia na broń palną, jest, w ocenie Sądu pierwszej instancji, jednoznaczna i nie budzi wątpliwości interpretacyjnych. Dlatego też Sąd nie znalazł uzasadnienia do odstąpienia od językowej wykładni wspomnianego przepisu, na rzecz wykładni celowościowej. Przy wykładni przepisu prawa jest bowiem zasadą, że nie stosuje się wykładni celowościowej, systemowej czy funkcjonalnej, jeżeli treść przepisu jest jednoznaczna, gdyż wówczas poprzestaje się na wykładni językowej. Sąd nie dopatrzył się zasadności zarzutu skarżącego, upatrującego naruszenia przepisów art. 2 oraz art. 32 ust. 1 Konstytucji RP w następstwie przyjęcia interpretacji przepisu art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji przy zastosowaniu reguł wykładni językowej.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku, opartą na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", złożył J. A., reprezentowany przez radcę prawnego, wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie:

1) prawa materialnego przez błędną wykładnię przepisu art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji,

2) przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. w zw. z art. 80 i art. 77 § 1 oraz art. 7, 8 i 11 k.p.a. poprzez zaakceptowanie dowolnego ustalenia organów Policji, iż skarżący jest osobą, co do której istnieje obawa, że użyje broni w sposób zagrażający bezpieczeństwu i porządkowi publicznemu.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej nie podzielono poglądu Sądu pierwszej instancji dotyczącego uznania, że przepis art. 15 ust 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji nie ma charakteru domniemania prawnego, zatem nie dopuszcza możliwości dowodzenia przez posiadacza broni, że mimo skazania go za przestępstwo przeciwko mieniu, nie należy do kręgu osób – w rozumieniu ustawy – niebezpiecznych. Zdaniem skarżącego pojęcie "uzasadnionej obawy" jest bez wątpienia pojęciem nieostrym i stosując – wskazaną przez Sąd – wykładnię językową, organ ma wprost obowiązek uzasadnić jej istnienie, nie można bowiem założyć, że o istnieniu uzasadnionej obawy rozstrzygnął ustawodawca wymieniając przykładowo trzy rodzaje przestępstw. W ocenie skarżącego szczególnie rażący jest zaprezentowany przez Sąd pierwszej instancji pogląd, że przepisy nie dają organowi pola dla uznaniowości, decyzja ma charakter decyzji związanej i "nie ma tutaj zastosowania przepis art. 7 k.p.a., nakładający na organ obowiązek uwzględniania przy załatwianiu sprawy słusznego interesu obywateli". Śledząc tok rozważań Sądu pierwszej instancji, nie sposób, w ocenie skarżącego, oprzeć się wrażeniu, że w tym przypadku za wyłączną podstawę cofnięcia pozwolenia na broń przyjmuje on nie art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji lecz kompletną treść rozdziału XXXV Kodeksu karnego "Przestępstwa przeciwko mieniu" zawartą w art. 278-295. Sąd uznał bowiem, że nie należy wartościować przestępstw przeciwko mieniu pod kątem istnienia zagrożenia użycia przez sprawcę przestępstwa broni palnej w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa i porządku publicznego, z czym nie zgadza się skarżący. Zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną w przypadku przestępstw, za które został skazany skarżący nie istnieje logiczny, przyczynowo-skutkowy związek budzący uzasadniona obawę użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Zdaniem skarżącego, zaprezentowany przez Sąd pierwszej instancji sposób interpretowania treści art. 15 ust. 1 pkt 6, stanowiłby w praktyce zastąpienie użytego w nim szerokiego i nieostrego pojęcia "uzasadnionej obawy", odesłaniem wprost do stosowania art. 278-295 k.k. Ponieważ jednak ustawodawca takiego odesłania w omawianym przepisie nie zawarł, to prezentowana przez Sąd i organy Policji wykładnia jest w ocenie skarżącego nie do przyjęcia i już tylko z tej przyczyny wyrok nie powinien się ostać. W ocenie skarżącego organy i Sąd, nie chcąc narazić się na zarzut naruszenia Konstytucji RP obok wykładni językowej powinny posłużyć się inną wykładnią np. celowościową, co prowadziłoby do słusznego wniosku, że treść art. 15 ust. 1 pkt 6 należy rozumieć w ten sposób, iż wyrok skazujący powoduje cofnięcie pozwolenia na broń tylko wtedy, gdy za występowaniem obawy wymienionej w tym przepisie przemawiają także inne okoliczności. Zdaniem skarżącego na takie właśnie rozumienie przepisu wskazują zasady wyprowadzone z Konstytucji RP – nie może bowiem tak dotkliwych konsekwencji ponosić osoba korzystająca z ochrony przyznanej jej art. 2 oraz 32 ust. 1. Skarżący wskazał, że po uzyskaniu pozytywnych opinii, organ I instancji stwierdził – a za nim organ odwoławczy i Sąd, że nie mają one żadnego znaczenia dla sprawy. Podjęte przez organ działania mają zatem charakter pozorny, tj. mający stwarzać wrażenie wnikliwości i dogłębności postępowania. Organ nie ustosunkował się do dowodu – opinii, z której wynika inny od przyjętego za podstawę rozstrzygnięcia stan faktyczny. Świadczy to, że ocena dowodów miała wybiórczy a nie kompleksowy charakter, zaś Sąd zaakceptował co do zasady sposób stosowania przez organy przepisów postępowania administracyjnego.

Odpowiedź na skargę kasacyjną złożył Komendant Główny Policji, reprezentowany przez radcę prawnego, wnosząc o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej będąc związany jej zarzutami, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania według przesłanek z art. 183 § 2 p.p.s.a. Nie stwierdzając nieważności postępowania w sprawie niniejszej Naczelny Sąd Administracyjny dokonał oceny podniesionych zarzutów skargi kasacyjnej i uznał, iż nie mają one usprawiedliwionych podstaw.

Skargę kasacyjną oparto na obu podstawach art. 174 ust. 1 i 2 p.p.s.a. Zarzucając na podstawie art. 174 ust. 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. w zw. z art. 80 i art. 77 § 1 oraz art. 7, 8 i 11 k.p.a. przez akceptację Sądu, dowolnego przyjęcia organów Policji, iż skarżący J. A. jest osobą, co do której istotniej obawa użycia broni w sposób zagrażający bezpieczeństwu i porządkowi publicznemu – autorka skargi kasacyjnej podniosła, że popełnione przez skarżącego czyny przestępcze przeciwko mieniu nie mogą uzasadniać takiej obawy, a tym samym nie mogą uzasadniać zastosowania art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji.

Stanowisko to zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie jest zasadne.

Przede wszystkim należy podnieść, że bezsporny jest fakt, iż prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w Toruniu J. A. został skazany za czyny z art. 270 § 1, art. 273, art. 286 § 1, art. 284 § 2 i art. 291 § 1 k.k. – popełnione z winy umyślnej przestępstwa w celu osiągnięcia korzyści majątkowej przeciwko mieniu Agencji Rynku Rolnego O/T w Poznaniu (wyrok Sądu).

Jakkolwiek trafnie autorska skargi kasacyjnej podkreśla, iż podjęcie decyzji o cofnięciu pozwolenia na broń powinno być poprzedzone wszechstronną oceną materiału dowodowego i indywidualnie w każdej sprawie należy oceniać przyczynę wszczęcia tego postępowania w powiązaniu z innymi okolicznościami w celu oceny czy posiadacz broni może jej użyć w celu sprzecznym niż cel jej posiadania – to nie można uznać by w sprawie niniejszej wymogów tych nie dopełniono.

Zgodnie z art. 11 p.p.s.a. ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd administracyjny.

Natomiast według treści art. 6 k.p.a. organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa.

W odniesieniu do treści ww. art. 11 p.p.s.a., wyjaśniając granice związania sądu administracyjnego wyrokiem karnym należy wskazać, że zgodnie ze stanowiskiem doktryny i orzecznictwa, sąd administracyjny jest związany tylko zawartymi w sentencji wyroku skazującego ustaleniami okoliczności związanych ze sprawą i typem przypisanego mu czynu (vide wyrok SN, publ. OSPiKA 1975, nr 3, poz. 63).

Mając na względzie powyższe uwagi należy podzielnic ocenę organów Policji, iż miały obowiązek cofnięcia pozwolenia na broń palną i gzową skarżącemu J. A. wobec skazania go prawomocnym wyrokiem karnym za przestępstwa przeciwko mieniu. Stanowisko to uzasadnia treść kategorycznego brzmienia art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, które to przepisy wprost normują ustaloną sytuację skarżącego. Przepisy te są bezwzględnie obowiązujące i nie pozwalają organom Policji na uznaniowość. Nie ma do sytuacji skarżącego, który dopuścił się przestępstwa przeciwko mieniu zastosowania zasada z art. 7 k.p.a. pozwalająca organom badania słusznego interesu obywatela.

Artykuł 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o amunicji i broni stanowi, iż "właściwy organ Policji cofa pozwolenie na broń, jeżeli osoba, której pozwolenie takie wydano należy do osób, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 2-6 tej ustawy.

Zgodnie z powołanym art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji stanowi, iż pozwolenia na broń nie wydaje się osobom, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, w szczególności skazanych prawomocnym wyrokiem Sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu. Stwierdzić więc należy, iż przepis ten w sposób wiążący organ wskazuje przesłanki wyłączające możliwość wydania pozwolenia na broń, ma charakter bezwzględnie wiążący organy Policji i narzucający obowiązek zastosowania art. 18 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy o cofnięciu obligatoryjnym pozwolenia na broń. Zaznaczyć też trzeba, iż przepis ten dotyczy każdego rodzaju broni.

W świetle powyższej interpretacji należy uznać zasadność stanowiska Sądu pierwszej instancji, który podzielił ocenę organów Policji, iż popełnienie przez skarżącego J. A. przestępstwa przeciwko mieniu za co został skazany prawomocnym wyrokiem kwalifikuje go jak osobę stwarzającą obawę o użycie jej w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa (art. 15 ust. 1 pkt 6 ww. ustawy) a wobec tego należy obligatoryjnie cofnąć mu pozwolenie na broń wg regulacji art. 18 ust. 1 pkt 2 tej ustawy.

Skoro zaś ocena prawna wynika wprost z treści ww. przepisów nie zachodziła potrzeba badania innych dowodów w postaci opinii dotyczących zachowania bądź charakteru skarżącego. W tym zakresie należało uznać niezasadność zarzutu w pkt 2 skargi kasacyjnej.

Rozstrzygnięcie Sądu i uzasadnienie tego stanowiska potwierdzają zaś słuszność interpretacji i prawidłowego zastosowania przepisów prawa materialnego art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji.

Zarzut naruszenia prawa materialnego podniesiony w pkt 1 skargi kasacyjnej należało także uznać za chybiony. "Uzasadniona obawa", o której stanowi przepis art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji jest kategoria ogólną, w której mieszczą się wymienione tym przepisem egzemplifikacje.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalone jest stanowisko na tle wskazanych przepisów ustawy o broni i amunicji, iż interpretacja przepisu art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy musi uwzględniać fakt, że od osób starających się o pozwolenie na broń lub posiadających takie pozwolenie należy wymagać bezwzględnego przestrzegania przepisów prawa. Każde naruszenie przepisów prawa karnego musi podlegać ocenie z punktu widzenia istnienia uzasadnionej obawy użycia broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa i porządku publicznego.

Zaś przestępstwa określone w przepisie "w szczególności" przeciwko życiu, zdrowiu i mieniu w pełni uzasadniając taką kwalifikację obawy niebezpiecznego użycia broni.

Mając na uwadze powyższe rozważania Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż zarzuty skargi kasacyjnej nie podważyły odpowiadającego prawu wyrokowi Sądu pierwszej instancji.

Uzasadnia to oddalenie skargi kasacyjnej na podstawie art. 184 p.p.s.a.