Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 678/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2010-06-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 2, art. 28 ust. 3a
journal: Dz.U. 2007 nr 11 poz 74
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.
article: par. 3 ust. 1
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 678/10 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 11 czerwca 2010r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Paweł Dąbek, Sędziowie: WSA Beata Cieloch, WSA Agnieszka Jakimowicz (spr.), Protokolant: Iwona Sadowska - Białka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 czerwca 2010r., sprawy ze skargi W. K., na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, z dnia 3 marca 2010r. Nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy, - s k a r g ę o d d a l a -


UZASADNIENIE

Wnioskiem datowanym na dzień 15 października 2008 r. W. K. zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne za okres od sierpnia do grudnia 1998 r. oraz na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych, Zdrowotnych i Fundusz Pracy za okres od stycznia 1999 r. do października 2007 r. W uzasadnieniu wniosku strona podniosła, że nie ma środków na zapłatę zaległych składek, jest schorowany i co miesiąc wydatkuje na lekarstwa ok. 100 zł, ma na utrzymaniu niepracującą żonę, która nie osiąga żadnych dochodów, zamieszkuje w jednym budynku wraz z synem, ale nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego. Wnioskodawca oświadczył również, że spłaca kredyty bankowe, a miesięczna ich rata wynosi łącznie 2.050 zł, zaś jedyny dochód jaki uzyskuje, to renta strukturalna w wysokości 1845,24 zł, z której dodatkowo opłaca wszystkie należności związane z utrzymaniem mieszkania (ok. 268 zł miesięcznie) oraz ubezpieczenie w KRUS - 382 zł. Ponadto W. K. zakwestionował zasadność podlegania ubezpieczeniu w ZUS, gdyż zaznaczył, że prowadząc gospodarstwo rolne podlegał ubezpieczeniu społecznemu rolników w KRUS-ie, a zatem decyzje ZUS obciążające go obowiązkiem zapłaty zaległych składek uważa za krzywdzące. Do wniosku strona dołączyła dokumenty w postaci przykładowych rachunków i faktur za media, decyzji o przyznaniu renty strukturalnej oraz decyzji, na mocy których modyfikowano wysokość przyznanej renty, dowody wpłaty składki do KRUS za III kwartał 2008 r, a także dowody wpłat rat zaciągniętych kredytów bankowych: w B. wraz z planem spłaty pożyczki oraz S.

W toku postępowania organ dodatkowo ustalił, że wnioskodawca w okresie prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie transportu w latach 1991 do 2007 nie korzystał z pomocy publicznej przewidzianej dla przedsiębiorców, nie był również objęty instytucjonalną pomocą społeczną zaś żona wnioskodawcy nie figurowała i nie figuruje w ewidencji osób bezrobotnych. Ponadto organ ustalił, iż . W. K. nie posiada żadnych nieruchomości, jest właścicielem siedmiu samochodów, w tym ciężarowych, osobowych oraz ciągnika rolniczego.

Jednocześnie organ w piśmie z dnia 21 października 2008 r. pouczył wnioskodawcę o treści przepisów regulujących zasady umarzania należności składkowych, przesłankach, jakie należy spełnić, aby ubiegać się o umorzenie tych należności oraz wezwał W. K. do dostarczenia w terminie 7 dni wszelkich dokumentów służących zweryfikowaniu sytuacji finansowej, rodzinnej, zdrowotnej wnioskodawcy oraz o podanie ewentualnych innych okoliczności uzasadniających umorzenie zaległych należności.

Powyższe wezwanie organu pozostało jednak bez odpowiedzi, w związku z czym decyzją z dnia 16 grudnia 2008 r., nr [...]Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił W. K. umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy wraz z odsetkami za zwłokę z tytułu prowadzonej w okresie od 7 czerwca 1991 r. do 31 października 2007 r. pozarolniczej działalności gospodarczej. W świetle zebranego materiału dowodowego stwierdzono bowiem brak podstaw do ich umorzenia na postawie art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Organ zaznaczył, że umorzenie na tej podstawie może mieć miejsce tylko i wyłącznie w przypadku całkowitej nieściągalności zaległych składek, które to przypadki wymienione enumeratywnie w art. 28 ust. 3 powołanej ustawy organ przytoczył. Ponadto wskazano, iż na podstawie delegacji ustawowej z art. 28 ust. 3a istnieje możliwość umorzenia zaległych składek pomimo braku całkowitej nieściągalności w przypadku płatników składek będących jednocześnie osobami ubezpieczonymi, którą to możliwość przewiduje przepis § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne.

Organ zaznaczył, że wobec wnioskodawcy prowadzone jest postępowanie egzekucyjne i jak dotąd nie stwierdzono jego nieskuteczności, a zatem nie została spełniona przesłanka całkowitej nieściągalności określona w art. 28 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Wnioskodawca nie udokumentował również choroby własnej, czy członków swojej rodziny, nadto zaciągając kredyty musiał udokumentować zdolność kredytową co w powiązaniu z uzyskiwaniem dochodu z tytułu renty strukturalnej i nie korzystania ze świadczeń opieki społecznej udzielanej osobom znajdującym się w trudnej sytuacji finansowej powoduje, że sytuacja wnioskodawcy nie może być zła. Zwłaszcza w kontekście wydatków na spłatę kredytów, które pochłaniają ok. 90 procent deklarowanych dochodów rodziny i nie są przeznaczane na pokrycie podstawowych potrzeb życiowych czy wydatków związanych z ewentualną chorobą i przewlekłym leczeniem. Organ zaznaczył, że przy tak dużym obciążeniu finansowym rodzina nie korzysta z pomocy społecznej.

Ponadto wyjaśniono, iż w tego rodzaju sprawach decyzja organu ZUS ma charakter uznaniowy, tzn. nawet wówczas, gdy występuje któraś z przesłanek umorzenia, czy to dotycząca całkowitej nieściągalności czy też jedna z określonych w powołanym rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej, Zakład nie ma obowiązku umorzenia zaległości.

Organ zaznaczył również, że zasadność podlegania ubezpieczeniom społecznym potwierdził Sąd Okręgowy w K., który wyrokiem z dnia 28 maja 2008 r., sygn. akt [...]oddalił odwołanie W. K. od decyzji z dnia 30 października 2007 r., gdzie stwierdzono obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym w spornym okresie. Zatem podnoszone we wniosku zarzuty były już przedmiotem analizy i objęte są powagą rzeczy osądzonej.

Pismem z dnia 30 grudnia 2008 r. strona wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu wniosku strona głównie skupiła się na kwestii zasadności podlegania ubezpieczeniom społecznym w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych. Przytoczyła nadto wszystkie twierdzenia podnoszone wcześniej we wniosku o umorzenie należności oraz oświadczyła, że nie korzysta z pomocy ośrodka pomocy społecznej, ale ze wsparcia udzielanego przez rodzinę.

W dniu 5 stycznia 2009 r. organ skierował do wnioskodawcy pismo z informacją o możliwości uzupełnienia wniosku o dokumenty, które mogą mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy i w odpowiedzi na nie W. K. wniósł o ponowne zweryfikowanie okresów podlegania ubezpieczeniu społecznemu z tytułu prowadzonej pozarolniczej działalności gospodarczej, ponieważ zdaniem strony opłacanie składek ubezpieczeniowych w KRUS jest równoznaczne z wyrażeniem woli podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników.

W dniu 18 stycznia 2009 r. KRUS w W. wydała decyzję stwierdzającą ustanie ubezpieczenia społecznego rolników od dnia 1 stycznia 1991 r. Decyzja ta została zaskarżona do Sądu Okręgowego w K., w związku z czym organ zawiesił postępowanie dotyczące umorzenia zaległości do czasu wydania orzeczenia w tej sprawie. Pismem z dnia 15 stycznia 2010 r. KRUS w W. poinformowała organ o oddaleniu przez sąd odwołania W. K. w związku z czym postanowieniem z dnia 21 stycznia 2010 r. podjęto postępowanie w sprawie i równocześnie poraź kolejny poinformowano stronę o możliwości uzupełnienia wniosku o dokumenty dotyczące sytuacji majątkowej, zdrowotnej i rodzinnej, które mogą mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. W oświadczeniu z dnia 28 stycznia 2010 r. wnioskodawca poinformował, iż nie składa żadnych nowych dokumentów, gdyż jego sytuacja materialna, zdrowotna i rodzinna nie uległy zmianie.

Po przeprowadzeniu dodatkowego postępowania dowodowego z urzędu, decyzją z dnia 3 marca 2010 r. nr [...]organ rentowy utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję i odmówił umorzenia należności składkowych w całości podtrzymując wcześniejszą argumentację faktyczną i prawną. Uzupełniająco wskazano na fakt, iż wnioskodawca pomimo wezwania nie przedłożył żadnych dowodów dokumentujących aktualną sytuację życiową materialną i zdrowotną.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie W. K. powtórzył argumenty z wniosku o umorzenie należności składkowych oraz we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Ponadto skarżący podniósł, iż obecnie nie posiada żadnych źródeł utrzymania, gdyż decyzją z dnia 24 lutego 2010 r. nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w W. uchylił decyzję o przyznaniu renty strukturalnej.

W odpowiedzi na skargę pełnomocnik Prezesa ZUS podtrzymał w całości swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie, podnosząc te same argumenty merytoryczne, co w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy zaznaczyć, że niniejsza sprawa podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na mocy przepisu § 1 pkt 2 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 28 sierpnia 2008 r. w sprawie przekazania rozpoznawania innym wojewódzkim sądom administracyjnym niektórych spraw z zakresu działania ministra właściwego do spraw finansów publicznych, Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (Dz. U. nr 163, poz. 1016).

Art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) stanowi, że kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270, z późn. zm.) sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, zgodnie z art. 145 § 1 tejże ustawy, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności orzeczenia.

Mając powyższe na uwadze, a także okoliczność, że zgodnie z art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną co oznacza, iż Sąd zobowiązany jest dokonać oceny legalności zaskarżonej decyzji niezależnie od zarzutów podniesionych w skardze stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa w sposób powodujący konieczność jej wyeliminowania z porządku prawnego.

W rozpoznawanej sprawie podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007 r. nr 11, poz. 74 z późn. zm.), jak również art. 28 ust. 3a cytowanej ustawy oraz § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. nr 143, poz. 1365). Zgodnie zatem z art. 28 ust. 2 należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład tylko w przypadku stwierdzenia ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wymienionych enumeratywnie w ust. 3 tego artykułu w pkt od 1 do 6.

W stosunku do płatników składek będących jednocześnie osobami ubezpieczonymi przepis art. 28 ust. 3a powołanej wyżej ustawy wprowadził wyjątek od zasady całkowitej nieściągalności. Zgodnie z jego brzmieniem należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących jednocześnie płatnikami składek mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane przez Zakład, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Z kolei odnoszący się do takich sytuacji przepis § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. nr 143, poz. 1365) stanowi, że Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego 5 jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych,

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia, powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności,

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad

przewlekle chorym członkiem rodziny pozbawiającej możliwości uzyskiwania

dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Przy czym podnieść należy, że w art. 24 ust. 2 ustawy ubezpieczeniowej wskazano, iż pojęciem "należności z tytułu składek" objęte są składki oraz odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkowa opłata. Dlatego też powołane wyżej przepisy dotyczące instytucji umorzenia zastosowanie mają także do odsetek za zwłokę od nieopłaconych w terminie składek na ubezpieczenie społeczne. Na uwadze należy mieć też treść art. 32 tejże ustawy, który z kolei do składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz na ubezpieczenie zdrowotne w zakresie stosowania umorzeń nakazuje stosowanie odpowiednie przepisów dotyczących składek na ubezpieczenia społeczne.

Z treści przytoczonych przepisów wynika, że istotą decyzji dotyczącej umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne jest jej uznaniowy charakter. Uznanie administracyjne nie oznacza jednak dowolności organu administracji publicznej co do rozstrzygnięcia, o czym świadczą określone w tych przepisach przesłanki podejmowania decyzji w tej materii. Katalog tych przesłanek pozwalających na umorzenie składek został określony jasno i precyzyjnie i w ten sposób zakreśla granice swobodnego uznania organu. Organ przy wydawaniu decyzji o umorzeniu należności składkowych jest zobowiązany do rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione przesłanki określone w przytoczonych przepisach prawnych. W ten sposób przeprowadzona analiza stanu faktycznego stanowi podstawę do wydania decyzji o charakterze uznaniowym (por. uzasadnienie wyroku NSA z dnia 15 stycznia 2008 r., sygn. akt II GSK 321/07, LEX nr 471116). W świetle dotychczasowego orzecznictwa sądowego takie decyzje podlegają ograniczonej kontroli sądów administracyjnych. Kontroli nie podlega uznanie administracyjne samo w sobie, lecz kwestia, czy decyzja została podjęta zgodnie z podstawowymi regułami postępowania administracyjnego, a w szczególności, czy wydano ją w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz, czy ocena tego materiału została dokonana zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, czy też zawiera elementy dowolności.

Decyzja uznaniowa może być przez sąd uchylona w wypadkach stwierdzenia, iż została wydana z takim naruszeniem przepisów prawa o postępowaniu lub prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, O tego rodzaju naruszeniach można mówić, gdyby organ pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominął istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy lub dokonał jego oceny wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego, a także gdyby dokonał wykładni występujących w przepisach określających przesłanki umorzenia należności składkowych pojęć niezgodnie z ogólnymi zasadami prawa.

W wyroku z dnia 16 listopada 1999 r. (sygn. akt III SA 7900/98 LEK nr 47243) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż "w celu wydania prawidłowego orzeczenia w sytuacji uznania administracyjnego organ administracyjny obowiązany jest szczegółowo zbadać stan faktyczny i utrwalić w aktach wyniki badania. Obowiązki organu administracyjnego w zakresie postępowania dowodowego są nawet większe niż przy ustawowym skrępowaniu, gdyż w poszukiwaniu materialnego kryterium do wydania decyzji powinien on wszechstronnie zbadać stan faktyczny, w wymiarze wychodzącym poza okoliczności typowe w sytuacjach związania, mając na uwadze szczególną rolę w decyzji uznaniowej jej zgodności z interesem społecznym i słusznym interesem obywatela z art. 7 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) dalej: k.p.a." Z kolei w wyroku z 28 kwietnia 2003 r. (sygn. akt II SA 2486/01 LEX nr 149543) Naczelny Sąd Administracyjny zawarł tezę, iż "podejmując decyzję uznaniową organ administracji stosownie do art. 7 k.p.a., ma obowiązek kierowania się słusznym interesem obywatela, jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny ani nie przekracza to możliwości organu administracji publicznej wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków prawnych".

Podkreślić więc trzeba, iż rozstrzyganie w ramach uznania wymaga od organu nie tylko poczynienia ustaleń dokonanych w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku wydania decyzji o przekonującej treści (art. 11 k.p.a,), ale także załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli (art. 7 k.p.a.). Przez właściwe motywowanie decyzji organ realizuje również zasadę przekonywania, wyrażoną w art. 11 k.p.a. W orzecznictwie zaznacza się, iż obowiązkiem każdego organu administracji jest wyjaśnienie stronie zasadności przesłanek rozstrzygnięcia. W istocie chodzi o wytłumaczenie stronie, dlaczego organ dany przepis zastosował do konkretnych ustaleń faktycznych lub uznał go za niewłaściwy. Zasada przekonywania nie zostanie zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre dowody zgromadzone w sprawie, czy też twierdzenia, wyjaśnienia strony, albo nie odniesie się do faktów istotnych dla sprawy bądź okoliczności podnoszonych przez stronę.

.Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, dokonując oceny zaskarżonej decyzji w omówionym wyżej zakresie, nie stwierdził aby naruszała ona prawo w stopniu uzasadniającym jej wzruszenie.

Organy bowiem w sposób dokładny i wnikliwy rozpatrzyły sytuację skarżącego pod kątem przesłanek określonych w cytowanych wyżej przepisach prawa materialnego. W pierwszej kolejności należy przyznać rację organom, że w stosunku do skarżącego nie można mówić o spełnieniu przesłanki całkowitej nieściągalności. Zamknięty katalog przypadków całkowitej nieściągalności zawiera art. 28 ust. 3 pkt 1 -6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Przepis ten stanowi, że całkowita nieściągalność zachodzi, gdy: dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie; sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze; nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa; nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję; jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Analiza w/w przepisu prowadzi do wniosku, że żadna z wymienionych przesłanek nie ma zastosowania względem skarżącego, W szczególności należy zaznaczyć, że w dacie orzekania przez organy rentowe względem skarżącego toczyło się postępowanie egzekucyjne mające na celu wyegzekwowanie zaległych należności składkowych, które okazało się w pełni skuteczne.

Dokonując natomiast analizy stanowiska organu dotyczącego odmowy umorzenia wskazanych należności w oparciu o § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r, w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. nr 143, poz. 1365) należy podkreślić, że zostało ono poparte szczegółową oceną wskazywanej przez skarżącego sytuacji rodzinnej i majątkowej. Organy w sposób przekonujący i dokładny wyjaśniły dlaczego ich zdaniem skarżący nie wykazał, by że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie był w stanie opłacić zaległych należności składkowych, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny. Wskazać bowiem należy, że to na skarżącym jako wnioskodawcy, który ubiega się o przyznanie dobrodziejstwa w postaci umorzenia należności składkowych, spoczywa ciężar i obowiązek wykazania przesłanek ewentualnego umorzenia. Skarżący miał tego pełną świadomość, gdyż kilkakrotnie organy rentowe pouczały go o treści przepisów mających zastosowanie w sprawie, jak również wzywały do dostarczenia stosownych dokumentów, z których wynikać miało spełnienie przesłanek warunkujących ewentualne umorzenie należności składkowych (pisma z dnia 21 października 2008 r., 5 stycznia 2009 r. i 21 stycznia 2010 r.). Szczególnie istotne w tej materii było ostatnie wezwanie organu z dnia 21 stycznia 2010 r., albowiem organ zobowiązany był do ustalenia aktualnej sytuacji wnioskującego, z uwagi na długotrwały przebieg postępowania, a zwłaszcza okres jego zawieszenia. Na powyższe wezwanie skarżący oświadczył w piśmie z dnia 28 stycznia 2010 r., że żadnych nowych dokumentów nie przedłoży, gdyż jego sytuacja zdrowotna, majątkowa i rodzinna nie uległa zmianie. Słusznie zatem Prezes ZUS wydając zaskarżoną decyzję oparł się o materiał zgromadzony na wcześniejszych etapach postępowania, dodatkowo przeprowadzając z urzędu własne postępowanie wyjaśniające. Nie można zatem zarzucić organowi jakiegokolwiek zaniedbania, czy uchybienia w tej materii.

Organ doszedł zatem do słusznego wniosku, że w sytuacji, gdy deklarowane wydatki kredytowe pochłaniają przeważającą część ujawnionych przez wnioskodawcę dochodów, a pomimo tego rodzina nie korzysta z instytucjonalnej pomocy społecznej i jest w stanie wykazać przed kredytodawcami tzw. zdolność kredytową to twierdzenia o ciężkiej sytuacji finansowej nie są do końca wiarygodne. W pozostałym zaś zakresie skarżący nie wykazał, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie był w stanie opłacić zaległych należności składkowych.

Nie zasługują również na uwzględnienie wszystkie te zarzuty skargi, które koncentrują się na wykazaniu niezasadności podlegania ubezpieczeniu społecznemu w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych i kwestionowaniu obowiązku zapłaty należności składkowych. Jak wynika z akt sprawy okoliczności te były przedmiotem dwukrotnego rozpoznania przez sąd powszechny, który oddalił odwołania skarżącego potwierdzając tym samym obowiązek zapłaty składek.

Na marginesie należy zaznaczyć, że nie mogły zostać uwzględnione przytoczone przez skarżącego w skardze nowe okoliczności mogące mieć wpływ na ewentualne pogorszenie sytuacji rodzinnej i materialnej skarżącego oraz jego rodziny w postaci utraty źródła dochodu, tj. renty strukturalnej. Sądy administracyjne nie przejmują bowiem sprawy do merytorycznego rozstrzygnięcia, ale badają legalność zaskarżonych aktów administracyjnych, co oznacza, że kontrolują akt pod względem jego zgodności z prawem w oparciu o stan faktyczny i prawny istniejący w chwili podjęcia takiego aktu. Pojawienie się natomiast nowych okoliczności w sprawie może skutkować jedynie złożeniem do organu rentowego ponownego wniosku o umorzenie zaległych należności, jeżeli w opinii strony jej sytuacja zmieniła się na tyle, że obecnie spełnia ona ustawowe przesłanki dla umorzenia powyższych należności względem ZUS.

Mając powyższe na względzie orzeczono jak w sentencji w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270 z późn. zm.).