Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 948/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-06-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 16 ust. 1 i ust. 3 i art. 24 ust. 2 i 2a
journal: Dz.U. 2017 poz 1952
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Marek Stojanowski Sędziowie sędzia NSA Marian Wolanin sędzia del. WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 2 czerwca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 24 stycznia 2019 r., sygn. akt IV SA/Wr 517/18 w sprawie ze skargi M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] września 2018 r., nr [...] w przedmiocie przyznania zasiłku pielęgnacyjnego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. na rzecz M. W. kwotę 240 (słownie: dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 24 stycznia 2019 r., sygn. akt IV SA/Wr 517/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, po rozpoznaniu sprawy ze skargi M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z [...] września 2018 r., nr [...] w przedmiocie przyznania zasiłku pielęgnacyjnego, uchylił zaskarżoną decyzję oraz zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. na rzecz skarżącej kwotę 497 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Zaskarżoną decyzją z [...] września 2018 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W., po rozpatrzeniu odwołania M. W. od decyzji Burmistrza S. z [...] lipca 2018 r., nr [...], przyznającej zasiłek pielęgnacyjny dla syna skarżącej, A. R., na okres od 1 lipca 2018 r. do 31 marca 2020 r., w kwocie 153 zł miesięcznie, utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że [...] lipca 2018 r. do organu pierwszej instancji wpłynął wniosek skarżącej o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego z tytułu niepełnosprawności dla jej syna.

Organ pierwszej instancji, decyzją z [...] lipca 2018 r., przyznał zasiłek pielęgnacyjny dla syna skarżącej, na okres od 1 lipca 2018 r. do 31 marca 2020 r., w wysokości 153,00 zł miesięcznie.

W motywach swojego rozstrzygnięcia organ wskazał, że wyrok Sądu Rejonowego dla Wrocławia-Śródmieścia X Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych we Wrocławiu, ustalający niepełnosprawność syna, został wydany 15 stycznia 2018 r., podczas gdy wniosek o zasiłek został złożony [...] lipca 2018 r., czyli po upływie 3 miesięcy od wydania orzeczenia.

Odwołanie od ww. decyzji złożyła skarżąca. W odwołaniu podała, że została wprowadzona w błąd przez pracownika Sądu co do terminu rozprawy dotyczącego ustalenia stopnia niepełnosprawności syna A. Z tej przyczyny dopiero w czerwcu 2018 r. złożyła wniosek o wydanie odpisu wyroku, który zapadł w styczniu, a następnie – [...] lipca 2018 r. – wniosek o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego.

Organ odwoławczy nie znalazł podstaw do uwzględnienia odwołania.

W uzasadnieniu swojego stanowiska, po przytoczeniu treści art. 16 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 1952 ze zm., dalej jako "u.ś.r."), organ wskazał, że z akt sprawy wynika, że Sąd Rejonowy dla Wrocławia-Śródmieścia Wydział X Pracy i Ubezpieczeń Społecznych we Wrocławiu, wyrokiem z dnia 15 stycznia 2018 r. (sygn. akt XU 213/17) zmienił orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności we W. oraz poprzedzające je orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności we W. w ten sposób, że zaliczył małoletniego syna skarżącej, A. R., do osób niepełnosprawnych okresowo, od urodzenia do [...] marca 2020 r.

Skarżąca wniosła zatem o przyznanie wnioskowanego świadczenia na podstawie art. 24 ust. 2a u.ś.r. Przepis ten stanowi, że jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności.

Jak wskazał dalej organ odwoławczy, rozpatrując sprawę uwzględnił art. 24 ust. 2 oraz ust. 4 u.ś.r., z którego wynika, że prawo do świadczeń rodzinnych ustala się od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Prawo do zasiłku pielęgnacyjnego ustala się na czas nieokreślony, chyba że orzeczenie o niepełnosprawności zostało wydane na czas określony. W tym przypadku prawo do zasiłku ustala się do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia.

Organ odwoławczy podkreślił, że z art. 24 ust. 2a u.ś.r. wynika, że wskazany w nim trzymiesięczny termin liczy się "od dnia wydania orzeczenia". Celem wprowadzenia takiego terminu było umożliwienie osobom, które dochodziły wydania właściwego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności lub o niepełnosprawności w toku instancji, uzyskania świadczeń za czas trwania takiego postępowania, ale tylko wówczas, gdy dochowają staranności, wyrażającej się w złożeniu wniosku do organu w wymaganym przez ustawodawcę terminie trzech miesięcy od wydania orzeczenia. Zdaniem organu odwoławczego, ustawodawca nie użył w omawianym przepisie żadnego dodatkowego określenia, a więc nie wskazał, że termin trzech miesięcy liczony jest np. od dnia doręczenia orzeczenia stronie. Z brzmienia art. 24 ust. 2a u.ś.r. wynika jednoznacznie, że termin trzymiesięczny, o którym w nim mowa, biegnie od dnia wydania orzeczenia, nie zaś jego doręczenia stronie. Skoro w rozpatrywanej sprawie wyrok sądu o zaliczeniu małoletniego syna skarżącej do osób niepełnosprawnych został wydany 15 stycznia 2018 r., to od tej daty biegł trzymiesięczny termin, o którym mowa w art. 24 ust. 2a u.ś.r.

Organ odwoławczy podkreślił, że zna stanowisko wyrażane w orzecznictwie, zgodnie z którym ww. termin trzech miesięcy liczony jest od dnia uprawomocnienia się orzeczenia o niepełnosprawności. Wskazał jednak, że gdyby nawet termin trzymiesięczny liczyć od daty prawomocności wyroku, to i tak skarżąca przekroczyła termin wynikający z art. 24 ust. 2a u.ś.r., składając wniosek [...] lipca 2018 r., ponieważ wyrok z dnia 15 stycznia 2018 r. stał się prawomocny 6 lutego 2018 r.

Organ dodał, że skoro strona pod koniec kwietnia 2018 r. otrzymała pismo z sądu, a następnie zatelefonowała do sądu w celu uzyskania dalszych informacji i dowiedziała się, że wyrok zapadł w styczniu, to gdyby wówczas, tj. na początku maja 2018 r., podjęła działania w celu otrzymania odpisu wyroku, a następnie złożyła wniosek o zasiłek, to byłaby szansa na zachowanie trzymiesięcznego terminu od dnia prawomocności wyroku. Tymczasem skarżąca odebrała wyrok pod koniec czerwca 2018 r.

Jak podkreślił organ odwoławczy, niezłożenie wniosku o zasiłek pielęgnacyjny w terminie trzech miesięcy od wydania orzeczenia o niepełnosprawności, uniemożliwia przyznanie tego świadczenia za okres wcześniejszy.

Skarżąca w ustawowym terminie zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu decyzję organu odwoławczego, wnosząc o jej uchylenie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego, a to art. 16 ust. 1 w zw. z art. 24 ust. 2 i ust.2 a u.ś.r. poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że termin trzech miesięcy do złożenia wniosku o ustalenie prawa do świadczenia liczony jest od dnia wydania orzeczenia przez sąd powszechny, podczas gdy termin ten należy liczyć od dnia uprawomocnienia się wyroku, względnie od dnia wydania orzeczenia o stwierdzeniu prawomocności.

Wojewódzki Sąd Administracyjny skargę uwzględnił.

Sąd wojewódzki przypomniał treść art. 16 ust. 1-3 u.ś.r. i stwierdził, że w sprawie bezspornym jest, że małoletni syn skarżącej (A.) spełnia przesłanki do otrzymania zasiłku pielęgnacyjnego. Sporna w niniejszej sprawie pozostaje natomiast kwestia daty, od której zasiłek powinien być przyznany.

Zgodnie z art. 24 ust. 2 u.ś.r. prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Natomiast zgodnie z art. 24 ust. 2a ww. ustawy jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności. Zasadą jest więc przyznawanie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego począwszy od miesiąca, w którym złożony został wniosek o jego przyjęcie. Wyjątkiem jest sytuacja przewidziana w art. 24 ust. 2a u.ś.r.

Z akt sprawy wynika, że wyrokiem Sądu Rejonowego dla Wrocławia Śródmieście z dnia 15 stycznia 2018 r., który stał się prawomocny 6 lutego 2018 r. (co stwierdzono orzeczeniem z dnia 15 czerwca 2018 r.) ustalono stopień niepełnosprawności małoletniego syna skarżącej (A.), zaliczając go do osób niepełnosprawnych, okresowo, od urodzenia do [...] marca 2020 r. Wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego złożyła matka (skarżąca), [...] lipca 2018 r.

Organy administracji orzekające w niniejszej sprawie uznały, że prawo do zasiłku pielęgnacyjnego powinno zostać ustalone zgodnie z zasadą wynikającą z art. 24 ust. 2 u.ś.r., tj. począwszy od początku miesiąca, w którym został złożony wniosek o przyznanie prawa do zasiłku. Z kolei wnioskodawczyni uważa, że przedmiotowy zasiłek powinien być przyznany zgodnie z dyspozycją art. 24 ust. 2a u.ś.r., tj. począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności, ponieważ złożenie przez stronę wniosku o przyznanie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego małoletniemu synowi nastąpiło w okresie trzech miesięcy, liczonym od dnia stwierdzenia prawomocności tego wyroku, tj. od 15 czerwca 2018 r.

Zdaniem Sądu, w przedmiotowej sprawie, stanowisko zaprezentowane przez organy obu instancji nie jest prawidłowe. Użyte w art. 24 ust. 2a u.ś.r. określenie "wydanie orzeczenia" w odniesieniu do wyroku sądu należy rozumieć nie jako datę ogłoszenia tego wyroku czy też datę, z którą to orzeczenie uzyskało walor prawomocności, lecz datę stwierdzenia jego prawomocności.

Jak wynika z orzecznictwa sądów administracyjnych, interpretacja tego przepisu w zakresie zwrotu "wydanie orzeczenia" nastręcza pewne trudności. W tym zakresie doszło do wyodrębnienia trzech nurtów orzecznictwa.

Wedle pierwszego, zgodnie zasadami wykładni literalnej termin "wydać" należy interpretować zgodnie z jego słownikowym rozumieniem jako "uchwalić coś lub ogłosić". Zatem wyłącznie w okresie trzech miesięcy od dnia wydania stosownego orzeczenia, rozumianego jako dzień wydania przez właściwy organ lub sąd orzeczenia o ustaleniu stopnia niepełnosprawności, może nastąpić ukształtowanie prawa wnioskodawcy w sposób opisany w art. 24 ust. 2a u.ś.r. Następuje to zatem bez względu na przebieg i charakter postępowania mającego na celu urzędowe potwierdzenie istnienia stanu faktycznego uzasadniającego uprawnienie do zasiłku.

Wedle drugiego nurtu, uzupełniającego wyniki wykładni językowej przepisu art. 24 ust. 2a u.ś.r. wykładnią celowościową, uwzględniającą funkcję świadczeń pielęgnacyjnych oraz mechanizm ustawowy ich przyznawania, sądy zauważają bezwzględną konieczność dostrzeżenia, przy interpretacji tego przepisu, różnicy pomiędzy datą wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności przez powiatowe i wojewódzkie zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności a datą orzeczenia o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności wydanego przez sąd powszechny w formie wyroku. W tym aspekcie zwraca się szczególną uwagę na istotny walor takiego wyroku w postaci jego prawomocności. Dopiero bowiem prawomocne orzeczenie sądu powszechnego wywołuje skutek wiążący również w zakresie jego treści w stosunku do innych sądów i organów, co w ukształtowanym dwuetapowym mechanizmie przyznawania zasiłku pielęgnacyjnego ma podstawowe znaczenie dla odkodowania właściwego rozumienia art. 24 ust. 2a u.ś.r. Z tych względów, wedle zaprezentowanego poglądu, w przypadku rozstrzygnięcia przez sąd powszechny, termin z art. 24 ust. 2a u.ś.r. należy liczyć od dnia uprawomocnienia się wyroku w tym przedmiocie.

Z kolei według trzeciego poglądu, aprobowanego również w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, który Sąd wojewódzki w pełni poparł i przyjął jako własny, wykładnia uwzględniająca wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 października 2007 r., sygn. akt P 28/07 oraz cel unormowania zawartego w art. 24 ust. 2a u.ś.r. pozwala na objęcie dyspozycją tego przepisu także osobę, która nie była w stanie złożyć wniosku nawet w okresie trzech miesięcy licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności (wedle tylko wykładni literalnej tego przepisu) na skutek trwającego postępowania sądowego w przedmiocie niepełnosprawności. Jeżeli, tak jak w kontrolowanej sprawie, w związku z brzmieniem art. 24 ust. 2a u.ś.r. nie mamy do czynienia z datą wydania przez powiatowe i wojewódzkie zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, ale z wyrokiem sądu powszechnego dotyczącym tej niepełnosprawności, to należy dostrzegać różnicę między datą wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub o stopniu niepełnosprawności przez powiatowe i wojewódzkie zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności (o których niewątpliwie mowa w art. 24 ust. 2a) a datą wydania wyroku sądu powszechnego.

Orzeczenia komisji są z urzędu doręczane zainteresowanym wraz z pouczeniem o środku odwoławczym i taki środek może złożyć tylko sam zainteresowany (osobiście, przez pełnomocnika czy przedstawiciela ustawowego). Z kolei orzeczenia o niepełnosprawności lub o stopniu niepełnosprawności wydawane przez sąd powszechny, w formie wyroków, nie są z urzędu doręczane stronom, a ponadto nie tylko zainteresowanemu, ale także wojewódzkiemu zespołowi do spraw orzekania o niepełnosprawności przysługuje prawo wniesienia środka zaskarżenia. Jednocześnie, w przypadku wyroku sądu pierwszej instancji, data wydania wyroku nie jest jednocześnie datą prawomocności wyroku, jak w przypadku wyroku sądu drugiej instancji, a data nadania klauzuli prawomocności wyrokowi jest zawsze datą późniejszą niż data, z którą stwierdzana jest prawomocność tego wyroku.

W kontrolowanej sprawie wyrokiem z dnia 15 stycznia 2018 r., sygn. akt XU 213/17, Sąd Rejonowy zaliczył małoletniego syna skarżącej do osób niepełnosprawnych okresowo, od urodzenia do [...] marca 2020 r. Orzeczenie Sądu pierwszej instancji stało się prawomocne 6 lutego 2018 r., co wynika z klauzuli prawomocności, nadanej 15 czerwca 2018 r. Skarżąca, co wydają się potwierdzać znajdujące się w aktach administracyjnych dokumenty oraz okoliczności wskazane w złożonym przez nią odwołaniu i skardze oraz podniesione przez pełnomocnika w trakcie rozprawy, na skutek nieporozumienia w zakresie terminów rozpraw wyznaczonych do przeprowadzenia i w efekcie przeprowadzonych w tym sądzie w związku z jej odwołaniami od orzeczeń Komisji dotyczących dwóch niepełnosprawnych synów, A. i K., po uzyskaniu, na przełomie kwietnia i maja, poprawnych informacji w zakresie stanu sprawy zawisłej przed tym sądem pod sygn. akt XU 213/17, niezwłocznie po otrzymaniu odpisu wyroku złożyła wniosek o przyznanie prawa do świadczenia, tj. [...] lipca 2018 r.

Sąd dodał, że działające w sprawie organy nie pouczyły skarżącej o tym, jak rozumieć, w związku z możliwymi wyrokami w sprawie, ustawowy zwrot z art. 24 ust. 2a u.ś.r.: "jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności". Wobec obowiązku, nałożonego na stronę przepisem art. 24 ust. 2 u.ś.r., złożenia wniosku o przyznanie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego lub o jego kontynuację wraz z kompletem dokumentów, nie można nie dostrzec ogromnej różnicy między datą orzeczenia o niepełnosprawności lub o stopniu niepełnosprawności wydawanego przez powiatowe i wojewódzkie zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności a datą orzeczenia o niepełnosprawności lub o stopniu niepełnosprawności orzeczoną wyrokiem sądu powszechnego.

Sąd wojewódzki przypomniał też stanowisko Trybunału Konstytucyjnego w wyroku z dnia 23 października 2007 r., sygn. akt P 28/07 i dodał, że należy mieć na względzie, że zasiłek pielęgnacyjny spełnia efektywnie swój cel, gdy jest przyznawany od daty wskazanej w orzeczeniu o niepełnosprawności, oraz że uzyskanie urzędowego potwierdzenia stanu niepełnosprawności wymaga postępowania administracyjnego zainicjowanego przez osobę zainteresowaną, a postępowanie takie z natury rzeczy trwa przez czas odpowiadający standardom właściwym dla postępowania administracyjnego, a także – biorąc pod uwagę, że przyjęty ustawowo tryb odwoławczy – może trwać przez dłuższy czas przed sądem powszechnym.

Jednak konieczność złożenia przez osobę zainteresowaną wraz z wnioskiem o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego kompletu dokumentów, w tym zaopatrzonego w klauzulę prawomocności wyroku sądowego ustalającego niepełnosprawność, zgodnie z ustawą o świadczeniach rodzinnych, powoduje konieczność pouczenia osoby działającej bez profesjonalnego pełnomocnika, w jakich okolicznościach wyrok sądu powszechnego staje się prawomocny oraz pouczenia, że czym innym jest data prawomocności wyroku, a czym innym orzeczenie o stwierdzeniu prawomocności wyroku, które to orzeczenie jest wydawane po dacie prawomocności wyroku i może być wydane kilka tygodni, a nawet kilka miesięcy po nim. Takiego pouczenia nie ma w aktach kontrolowanej sprawy, mimo że prawnej oceny tego zagadnienia z jego wszystkimi niuansami nie jest w stanie dokonać osoba nieobeznana z przepisami prawnymi.

W tej sytuacji, w ocenie Sądu wojewódzkiego, wobec braku stosownego pouczenia w sprawie administracyjnej, sposób rozumowania skarżącej i wykładnia przepisu art. 24 ust. 2a u.ś.r., polegająca na tym, że z wydaniem orzeczenia na potrzeby tego przepisu utożsamia w realiach niniejszej sprawy dzień stwierdzenia prawomocności wskazanego wyroku, tj. 15 czerwca 2018 r., jest zgodna zobowiązującym porządkiem prawnym. Skarżąca w rozsądnym terminie, biorąc pod uwagę dodatkowe okoliczności sprawy, [...] lipca 2018 r. złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia.

Jak stwierdził Sąd, mieści się to w granicach celowościowej wykładni art. 24 ust. 2a u.ś.r. uzasadnionej brzmieniem art. 69 Konstytucji RP, zgodnie z którym osobom niepełnosprawnym władze publiczne udzielają, zgodnie z ustawą, pomocy w zabezpieczeniu egzystencji, przysposobieniu do pracy oraz komunikacji społecznej. W konsekwencji, pozostawałoby w rażącej sprzeczności z celem regulacji ustawowej i jej kontekstem konstytucyjnym wynikającym z art. 69 Konstytucji RP, przyjęcie, że skarżąca uchybiła terminowi z art. 24 ust. 2a u.ś.r. i nie służy jej niepełnosprawnemu synowi prawo do tych świadczeń od miesiąca, w którym wpłynął wniosek o ustalenie niepełnosprawności syna.

Przyjęcie przeciwnego stanowiska doprowadziłoby do nieuprawnionego przerzucenia na wnioskodawczynię konsekwencji decyzji organów orzekających o tej niepełnosprawności, niestosujących odpowiednich pouczeń. Za takim stanowiskiem przemawiają także argumenty natury technicznej. Niewątpliwie prawidłowy i kompletny wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego zobowiązuje organ do załatwienia sprawy w terminie przewidzianym procedurą administracyjną. Stosownie zaś do § 10 pkt 2 rozporządzenia z dnia 27 lipca 2017 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o przyznanie świadczeń rodzinnych oraz zakresu informacji, jakie mają być zawarte we wniosku, zaświadczeniach i oświadczeniach o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1466) do takiego wniosku należy dołączyć dokumenty niezbędne do ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Ponieważ przesłanką z art. 16 u.ś.r. jest niepełnosprawność, która wymaga legitymowania się orzeczeniem w tym przedmiocie, to takie orzeczenie musi być dołączone do wniosku. Jego brak powoduje skutki określone w art. 24a u.ś.r. W sytuacji zatem, gdy sprawa niepełnosprawności została przeniesiona na etap postępowania sądowego, tak jak w rozpatrywanej sprawie, w przypadku gdy nawet Sąd pierwszej instancji wyda korzystny dla wnioskodawcy wyrok, dołączony do wniosku odpis nieprawomocnego wyroku nie stanowi dokumentu, o jakim mowa w powołanym rozporządzeniu. Konieczne jest wówczas uruchomienie procedury uzupełnienia wniosku z art. 24a ust. 2 u.ś.r.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosło Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W., zaskarżając go w całości.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono, w ramach podstaw kasacyjnych określonych w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., naruszenie, odpowiednio:

I. prawa materialnego, a mianowicie:

1) art. 24 ust. 2 u.ś.r. przez pominięcie tego przepisu przy kontroli legalności decyzji z [...] września 2018 r. i decyzji organu pierwszej instancji ją poprzedzającej i uznanie, że regulacja ta nie może znaleźć zastosowania w opisanej sprawie administracyjnej,

2) art. 24 ust. 2a u.ś.r. przez:

– jego błędną wykładnię, w wyniku przyjęcia, że przez zwrot "dzień wydania orzeczenia", użyty w tym przepisie, należy rozumieć nie datę ogłoszenia wyroku sądu powszechnego, czy datę, z którą to orzeczenie uzyskało walor prawomocności, lecz datę stwierdzenia jego prawomocności,

– bezzasadne rozróżnienie znaczenia zwrotu "od dnia wydania orzeczenia" w zależności od tego, czy orzeczenie zostało wydane przez zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności czy przez sąd powszechny,

a w konsekwencji niezasadne uznanie, że przepis ten powinien w ww. sprawie administracyjnej znaleźć zastosowanie;

II. przepisu postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 24 ust. 2a u.ś.r. przez nieuzasadnione uwzględnienie skargi, choć decyzja Kolegium z [...] września 2018 r. nie narusza prawa materialnego, tj. art. 24 ust. 2a u.ś.r.

Na podstawie przywołanych zarzutów, skarżący kasacyjnie organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku WSA w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku WSA w całości, rozpoznanie skargi i jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Skarżący kasacyjnie organ oświadczył też, że zrzeka się rozprawy.

W piśmie z [...] kwietnia 2019 r., stanowiącym odpowiedź na skargę kasacyjną, M. W. wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej w całości oraz o zasądzenie od organu na jej rzecz kosztów postępowaniu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Jednocześnie, skarżąca oświadczyła, że wnosi o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.

Zarządzeniem z [...] lutego 2022 r., sygn. akt I OSK 948/19 Przewodniczący Wydziału I Izby Ogólnoadministracyjnej poinformował strony, że Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadza rozprawę wyłącznie zdalnie przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość, jeżeli wszystkie strony posiadają możliwości techniczne uczestniczenia w rozprawie zdalnej przy użyciu informatycznej aplikacji. Jeżeli którakolwiek z wezwanych stron oświadczy, że nie ma możliwości technicznych uczestniczenia w rozprawie zdalnej lub nie zajmie stanowiska w tej kwestii, sprawa zostanie skierowana na posiedzenie niejawne.

Wobec powyższego, strony zostały wezwane do zajęcia stanowiska w przedmiocie rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym.

Obie strony postępowania wyraziły zgodę na rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 - dalej jako "p.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

Skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:

1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;

2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 p.p.s.a.).

Granice skargi kasacyjnej wyznaczają wskazane w niej podstawy. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd drugiej instancji, który w odróżnieniu od sądu pierwszej instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.

W niniejszej sprawie autor skargi kasacyjnej w podstawach skargi kasacyjnej powołał się zarówno na pkt 1 art. 174 p.p.s.a., jak i na pkt 2 tego przepisu prawa. Postawiony w skardze kasacyjnej zarzut procesowy jest w istocie konsekwencją zarzutów dotyczących naruszenia prawa materialnego, dlatego uzasadnione jest w pierwszej kolejności rozpoznanie zarzutów dotyczących przepisów prawa materialnego.

Niezasadne są zarzuty naruszenia art. 24 ust. 2 u.ś.r. przez jego pominięcie przy kontroli zaskarżonej decyzji i art. 24 ust. 2a u.ś.r. przez jego błędną wykładnię.

Zgodnie z art. 24 ust. 2 u.ś.r. prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Natomiast zgodnie z art. 24 ust. 2a u.ś.r. jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności. Zasadą jest więc przyznawanie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego począwszy od miesiąca, w którym złożony został wniosek o jego przyjęcie. Wyjątkiem jest sytuacja przewidziana w art. 24 ust. 2a u.ś.r.

Artykuł 24 ust. 2a u.ś.r. został dodany do art. 24 u.ś.r. ustawą z dnia 17 października 2008 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. nr 223, poz. 1456 – art. 1 pkt 13a). W uzasadnieniu projektu tej ustawy ustawodawca wskazał, że "projekt ustawy o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych wynika przede wszystkim z uznania przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 23 października 2007 r. (sygn. akt P 28/07) za niekonstytucyjny art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992, z późn. zm.), w zakresie w jakim dotyczy ustalania uprawnienia do zasiłku pielęgnacyjnego (...). [Artykuł] 24 oraz dodany art. 24a wprowadzają szczególne zasady nabywania prawa do zasiłku pielęgnacyjnego oraz innych świadczeń uzależnionych od niepełnosprawności oraz wprowadzeniu przepisów dotyczących uzupełnienia dokumentacji składanej wraz z wnioskiem o odpowiednie świadczenia rodzinne. Rozwiązania te korelują z wyżej wskazanym wyrokiem TK. Zasady nabywania prawa do zasiłku pielęgnacyjnego oraz innych świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności zostały skonstruowane inaczej niż zasady nabywania prawa do pozostałych świadczeń rodzinnych. Zgodnie z generalną zasadą wyrażoną w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy, prawo do świadczeń rodzinnych jest ustalane od miesiąca złożenia wniosku do końca okresu zasiłkowego. W przypadku zasiłku pielęgnacyjnego i innych świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności uwzględniony został szczególny charakter tych świadczeń, których nabycie uzależnione jest od posiadania odpowiedniego orzeczenia o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności wydawanego przez powiatowe zespoły ds. orzekania o niepełnosprawności. Jeżeli więc strona nie złoży wniosku wraz z dokumentacją, ponieważ nie posiada jeszcze odpowiedniego orzeczenia o niepełnosprawności, to może wniosek złożyć dopiero wtedy, gdy otrzyma orzeczenie, a zasiłek zostanie jej wypłacony za okres wsteczny. W art. 24 ust. 2a została ustalona więc zasada nabywania po raz pierwszy prawa do zasiłku pielęgnacyjnego, uwzględniająca możliwość opóźnienia w wydawaniu przez powiatowy zespół odpowiedniego orzeczenia. W art. 24 w ust. 3a ustawy zostały określone zasady nabywania prawa do rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności w przypadku kontynuacji ich pobierania. Rozwiązanie to umożliwia nabycie prawa do świadczeń za okres wsteczny, w przypadku gdy między utratą ważności jednego orzeczenia, a wydaniem nowego orzeczenia nastąpiła przerwa. W związku z tym przepisy ust. 2a i 3a wprowadzone do art. 24 ustawy mają charakter szczególny względem pozostałych przepisów dotyczących sposobu ustalania prawa do świadczeń rodzinnych. W art. 24a ustawy znalazły się przepisy dotyczące uzupełniania dokumentacji. Odnoszą się one do wszystkich świadczeń rodzinnych, a więc także mogą mieć zastosowanie do zasiłku pielęgnacyjnego i innych świadczeń uzależnionych od niepełnosprawności, gdy strona złoży wniosek do urzędu gminy bez właściwej dokumentacji" (druk sejmowy VI.473, publikowany w Lex).

Zauważyć zatem należy, że w uzasadnieniu wyroku o sygn. akt P 28/07 Trybunał Konstytucyjny wskazał m.in., że relacja między obu procedurami niezbędnymi do uzyskania zasiłku pielęgnacyjnego (cz. III. p.1.3 uzasadnienia) przedstawia się niejasno i niefunkcjonalnie. Rozporządzenie [Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne, Dz. U. nr 105, poz. 881, ze zm.] częściowo niweluje negatywne dla aplikanta skutki wadliwego postępowania w kwestii stwierdzenia niepełnosprawności, jednak czyni to jedynie w odniesieniu do opieszałości organu, wykraczającego poza ustawowe dopuszczalne ramy terminu postępowania, nie obejmując ryzyka przedłużania się postępowania na skutek innych rodzajów wadliwości (co wymaga od aplikującego kolejnych odwołań). Artykułu 24 ust. 2 u.ś.r. nie można oceniać w oderwaniu od całości regulacji dotyczącej przyznania zasiłku pielęgnacyjnego, zamieszczonej w dwu różnych ustawach, która – łącznie w dwu różnych postępowaniach – ma prowadzić do uzyskania decyzji przyznającej zasiłek pielęgnacyjny. Zatem z punktu widzenia celu wykreowanego przez ustawodawcę mechanizmu, tj. uzyskania zasiłku pielęgnacyjnego, istniejąca regulacja przedstawia się jako niespójna, nielogiczna w zakresie relacji: data lub okres powstania znacznej niepełnosprawności a data przyznania zasiłku pielęgnacyjnego. Nadto istniejący mechanizm i procedura uzyskiwania zasiłku kreują nierówność traktowania osób ubiegających się o zasiłek – w zależności od tego, czy występują one najpierw o zasiłek i dopiero wezwane do uzupełnienia wniosku ubiegają się o niezbędne zaświadczenie o niepełnosprawności, czy też rozpoczynają swoje starania od wejścia w procedurę uzyskania zaświadczenia o niepełnosprawności. To zróżnicowanie jest wynikiem unormowania zawartego w rozporządzeniu wykonawczym do kwestionowanej ustawy, i to w rozporządzeniu, które we wskazanym zakresie nie ma dostatecznej podstawy legitymizującej. Rozwiązanie zawarte w akcie wykonawczym częściowo niweluje negatywne skutki zerwania związku funkcjonalnego między obu postępowaniami prowadzącymi w efekcie do uzyskania zasiłku pielęgnacyjnego. Na podstawie § 12 ust. 3 i 4 rozporządzenia z 2 czerwca 2005 r. dot. świadczeń rodzinnych aplikujący o zasiłek może bowiem uzyskać przerzucenie skutków opieszałości postępowania o stwierdzenie niepełnosprawności (wyrażającej się w uchybieniu terminom wydania decyzji w tej sprawie, przewidzianego w k.p.a.), ale dotyczy to tylko sytuacji, gdy zainteresowany zasiłkiem pielęgnacyjnym ma uzupełnić wniosek o ten zasiłek brakującą decyzją o stwierdzenie niepełnosprawności, nie zaś: a) sytuacji, gdy opieszałość w postępowaniu o stwierdzenie niepełnosprawności występuje w momencie, gdy postępowanie to wszczęto przed wszczęciem postępowania o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego, co jest sytuacją normalną, podczas gdy sanujące działanie rozporządzenia dotyczy sytuacji wyjątkowej (wszczęcie postępowania o przyznanie zasiłku przed postępowaniem o stwierdzenie niepełnosprawności); b) sytuacji występującej na tle sprawy, w której zadano pytanie prawne, tj. wówczas gdy długotrwałość postępowania o stwierdzenie niepełnosprawności wynika nie z milczenia administracji, ale wadliwości ustalania niepełnosprawności, co wydłuża postępowanie administracyjne o kolejne postępowania odwoławcze (szczególnie drastycznie występuje to w typowej dla postępowań sekwencyjnych kilku kolejnych uchyleń i odwołań, co zresztą nie ma miejsca w sprawie niniejszej (w której zadano pytanie rozstrzygane wyrokiem P 28/07).

Przyczyną nielogiczności i apragmatyczności funkcjonalnego powiązania obu stadiów uzyskiwania zasiłków jest brak przemyślanej koncepcji i świadomości, że uzyskiwanie zasiłku dotyczy realizacji prawa podmiotowego, którego beneficjentem jest osoba mająca uprawnienie materialnoprawne (osoba legitymująca się stwierdzeniem niepełnosprawności). To uprawnienie materialnoprawne pozostaje pod ochroną art. 69 Konstytucji. Trybunał wskazał, że ryzyko nieprawidłowego działania aparatu administracyjnego (w postaci nieterminowości, wadliwego, bo błędnego, dokonania oceny niepełnosprawności), jest przerzucone na osobę ubiegającą się o zasiłek. Mechanizm stanowiący pewną całość, stworzony przez oba postępowania, musi być traktowany jako jednolita procedura, którą musi przejść aplikant, by uzyskać zasiłek (cz. III p.5.2 uzasadnienia wyroku P 28/07). Z wyrażonej w art. 2 Konstytucji zasady państwa prawnego wynika nakaz przestrzegania przez ustawodawcę zasad poprawnej legislacji. Nakaz ten jest funkcjonalnie związany z zasadami pewności i bezpieczeństwa prawnego oraz ochrony zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa. Zasady te nakazują, by przepisy prawa były formułowane w sposób precyzyjny i jasny. Warunek jasności oznacza obowiązek tworzenia przepisów klarownych i zrozumiałych dla ich adresatów, którzy od racjonalnego ustawodawcy mogą oczekiwać stanowienia norm prawnych niebudzących wątpliwości co do treści nakładanych obowiązków i przyznawanych praw. Związana z jasnością precyzja przepisu winna przejawiać się w konkretności nakładanych obowiązków i przyznawanych praw, tak by ich treść była oczywista i pozwalała na ich wyegzekwowanie. Kreowanie mechanizmu, który z uwagi na określenie procedury prowadzącej do uzyskania świadczenia opiekuńczego umożliwia (na skutek określenia terminu początkowego wypłacania świadczeń) przerzucenie na osobę pozostającą pod ochroną art. 69 Konstytucji ryzyko nieprawidłowego działania administracji, stanowi naruszenie art. 2 Konstytucji. Okoliczność, że niejasność i przerzucenie ryzyka złego administrowania na jednostkę dotyczy dobra chronionego konstytucyjnie, powoduje konieczność zaostrzenia kryteriów oceny konstytucyjności analizowanego zjawiska (cz. III p.5.3.1 uzasadnienia wyroku P 28/07). Przeczy spójnej konstrukcji, wynikającej z art. 69 Konstytucji, rozwiązanie przyjęte w kontrolowanym art. 24 ust. 2 u.ś.r., wprowadzającym bezwzględny termin ograniczający datę przyznania zasiłku opiekuńczego w oderwaniu od konkretnej daty urzędowo ustalonej w ustawowo określonym trybie stwierdzania przesłanek realizacji uprawnienia publicznoprawnego chronionego konstytucyjnie (cz. III p.5.3.2 uzasadnienia wyroku P 28/07). Trybunał wskazał, że uznanie niekonstytucyjności kontrolowanego przepisu w zakresie oznaczonym w sentencji wynika z ram wyznaczonych przez pytanie sądu. Nie podobna jednak nie dostrzegać, że także inne sytuacje, w których znajduje zastosowanie zdekonstytucjonalizowany przepis, są dotknięte podobną wadliwością. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego powoduje zatem nierówność w ramach populacji, wobec której znajduje zastosowanie art. 24 ust. 2 u.ś.r. Nie jest wykluczone – zważywszy na utratę domniemania konstytucyjności przez art. 24 ust. 2 u.ś.r. na skutek wydania niniejszego orzeczenia, że sądy, orzekając w sprawach innych zasiłków, dokonają stosownej wykładni tego przepisu, wykorzystując art. 8 Konstytucji (cz. III p.6.1 uzasadnienia wyroku P 28/07).

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego dominuje pogląd, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego o sygn.. akt P 28/07 ma również zastosowanie w sytuacji, gdy orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności zostało wydane w wyniku odwołania się do sądu (zob. wyrok NSA z 5 października 2021 r., sygn. akt I OSK 592/21 - wyrok dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem internetowym: http://orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej jako "CBOSA"; wyrok NSA z 25 lutego 2009 r., sygn. akt I OSK 496/08, Lex 518237; prawomocny wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 28 maja 2009 r., sygn. akt II SA/Go 154/09, Lex 580439).

Skarżące Kolegium w uzasadnieniu skargi kasacyjnej podnosi, że termin "wydać", o którym mowa w art. 24 ust. 2a u.ś.r., powinien być interpretowany zgodnie z powszechnie przyjmowanym w języku polskim jego rozumieniem, jako "uchwalić coś, ogłosić".

Wskazać zatem należy, że podstawą orzekania przez organy stosujące prawo nie jest przepis prawny, lecz norma prawna, w praktyce wywiedziona w drodze wykładni prawa z szeregu przepisów prawnych, w tym również z aktów prawnych o różnej randze. Obecnie orzecznictwo w zdecydowanej mierze odeszło od poglądu, że użyte w art. 24 ust. 2a u.ś.r. pojęcie "wydać" należy interpretować zgodnie z jego słownikowym rozumieniem. Przy interpretacji powyższego przepisu wskazuje się na różnicę pomiędzy datą wydania orzeczenia w przedmiocie niepełnosprawności przez powiatowe i wojewódzkie zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności a datą orzeczenia o niepełnosprawności wydanego przez sąd powszechny w formie wyroku. Skoro ustawodawca nie określa jak należy liczyć termin 3 miesięcy w przypadku orzeczenia o niepełnosprawności przez sąd powszechny (czy ma to być data wydania wyroku, data prawomocności wyroku czy data stwierdzenia tej prawomocności, która może nastąpić powyżej 3 miesięcy od daty wydania wyroku), to złożony przez osobę niepełnosprawną w rozsądnym terminie wniosek o kontynuację zasiłku pielęgnacyjnego wraz z kompletem dokumentów winien być uznany za złożony w terminie. Dostrzega się konieczność uwzględnienia takich okoliczności, jak ubieganie się o przyznanie świadczenia przez osobę nieznającą przepisów prawa, działającą bez profesjonalnego pełnomocnika, która nie była pouczona o tym jak należy rozumieć treść art. 24 ust. 2a u.ś.r. (zob. wyrok NSA z 5 października 2021 r., sygn. akt I OSK 592/21; wyrok NSA z 2 marca 2018 r., sygn. akt I OSK 2991/17; wyrok NSA z: 28 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 2143/15; wyrok WSA w Krakowie z 29.6.2020 r. III SA/Kr 1247/19, CBOSA). Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę stanowisko powyższe w całości podziela.

Podziela również stanowisko wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 23 października 2020 r., sygn. akt I OSK 1146/20, oddalającym skargę kasacyjną Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 21 stycznia 2020 r., sygn. akt IV SA/Wr 459/19 w sprawie ze skargi M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z [...] lipca 2019 r., nr [...] w przedmiocie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, wydanego w tym samym stanie faktycznym. W wyroku tym Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że "w istocie w art. 24 ust. 2a uśr ustawodawca z naruszeniem art. 2 i art. 69 Konstytucji RP skoncentrował się na orzeczeniach pochodzących od zespołów do spraw orzekania o niepełnosprawności, nie dostrzegając, że wyroki (bo tylko one, nie zaś inne orzeczenia Sądów powszechnych, mogą ustalić prawo osoby do uzyskania statusu osoby niepełnosprawnej), zapadają w oparciu o inną regulację procesową (kodeks postępowania cywilnego) i inne obowiązki ciążą na osobie uzyskującej status osoby niepełnosprawnej w wyniku uzyskania tego statusu z uwagi na chęć uzyskania świadczenia rodzinnego.".

Biorąc powyższe pod uwagę, w zaskarżonym wyroku Sąd pierwszej instancji prawidłowo wskazał na różnice między orzeczeniem organu administracji publicznej orzekającego o niepełnosprawności bądź stopniu niepełnosprawności a wyrokiem sądu powszechnego wydanym na skutek wniesienia przez stronę odwołania od orzeczenia wojewódzkiego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności. Słusznie przywołał treści art. 363 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego. Prawidłowo też, uwzględniając wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 23 października 2007 r. (sygn. akt P 28/07), uznał, że dokonana przez organy wykładnia art. 24 ust. 2a u.ś.r. była nieprawidłowa i naruszała art. 2, art. 32 ust. 1 i art. 69 Konstytucji.

Prawidłowe zastosowanie art. 24 ust. 2 u.ś.r., przy dokonaniu jego wykładni prokonstytucyjnej (w zw. z art. 2, art. 32 ust. 1 i art. 69 Konstytucji), prowadzi bowiem do wniosku, że zasadą jest przyznanie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego począwszy od konkretnej daty urzędowo ustalonej w ustawowo określonym trybie stwierdzania przesłanek realizacji uprawnienia publicznoprawnego chronionego konstytucyjnie, tak też uznał Naczelny Sąd Administracyjny w powołanym wyżej wyroku z 23 października 2020 r., sygn. akt I OSK 1146/20.

Podzielić też trzeba stanowisko Sąd pierwszej instancji, że skarżąca niezwłocznie po otrzymaniu prawomocnego wyroku Sądu powszechnego, wydanego w sprawie o sygn. akt XU 213/17, wniosła o przyznanie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego, zwłaszcza gdy weźmie się pod uwagę okoliczności rozpoznawanej sprawy (m.in. brak należytych pouczeń ze strony organów orzekających w sprawie skarżącej – art. 9 k.p.a., wprowadzenie w błąd co do terminów rozpraw dotyczących niepełnosprawnych synów, A. i K.), a których w skardze kasacyjnej nie zakwestionowano.

W konsekwencji, zaskarżony wyrok nie narusza art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 24 ust. 2a u.ś.r. bowiem Sąd pierwszej instancji nie tyle pominął przepis art. 24 ust. 2 u.ś.r. lecz prawidłowo zastosował normę prawną wywiedzioną z art. 24 ust. 2 u.ś.r.

Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za pozbawioną usprawiedliwionych podstaw, co skutkowało jej oddaleniem, na podstawie art. 184 p.p.s.a.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 p.p.s.a., mając na względzie uchwałę składu 7 sędziów NSA z 19 listopada 2012 r., sygn. akt II FPS 4/12, zgodnie z którą artykuł 204 i art. 205 § 2-4 w związku z art. 207 § 1 p.p.s.a. stanowią podstawę do zasądzenia zwrotu kosztów za wniesienie sporządzonej przez profesjonalnego pełnomocnika odpowiedzi na skargę kasacyjną. W tej sytuacji, wobec oddalenia skargi kasacyjnej od wyroku uwzględniającego skargę Naczelny Sąd Administracyjny zasądził na rzecz skarżącej koszty zastępstwa procesowego adwokata w kwocie określonej zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.) jako 50% stawki wynikającej z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c tego rozporządzenia.

Rozpoznanie skargi kasacyjnej nastąpiło na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a.