Postanowienie WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 1597/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2012-01-25 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: *Odmówiono przyznania prawa pomocy w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych
Powołane przepisy: article: art. 245 par. 1, 2 i 3, art. 246 par. 1 pkt 2) oraz art. 258 par. 1 i par. 2 pkt 7
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu Michał Kazek po rozpoznaniu w dniu 25 stycznia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale I wniosku M.R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi R.C.-R. i M.R. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia 8 września 2011 r. nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym i orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej za to zobowiązanie podatkowe postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na wyżej oznaczoną decyzję w kwocie 1.597 zł M.R., reprezentowany przez radcę prawnego, złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu swojego żądania wskazał, że ze względu na swoją sytuację finansową nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, w tym wpisu sądowego bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego siebie. Podał, że uzyskuje wynagrodzenie za pracę w kwocie 1.386 zł (brutto), ciąży na nim obowiązek alimentacyjny w kwocie 3.000 zł miesięcznie i ponosi koszty utrzymania mieszkania w kwocie ok. 1.000 zł miesięcznie. Nadto oświadczył, że nie posiada żadnych oszczędności, wartościowych nieruchomości ani ruchomości.

W odpowiedzi na wezwanie skarżący przesłał do akt sprawy kserokopię zeznania o wysokości osiągniętego dochodu w roku 2010 r. oraz zaświadczenia z miejsca pracy. Z dokumentów tych wynika, że w roku 2010 r. wnioskodawca osiągnął z pozarolniczej działalności gospodarczej dochód w kwocie 653.420,61 zł (brutto), przy przychodzie w kwocie 4.579.084,26 zł, natomiast obecnie uzyskuje dochód z tytułu umowy o pracę w kwocie 1.386 zł miesięcznie.

Z urzędu wskazać należy, że w sprawach aktualnie zawisłych przed Sądem ze skarg M.R. pod sygn. akt od I SA/Wr 973/11 do I SA/Wr 986/11 i od ISA/Wr 1589/11 do I SA/Wr 1597/11 został on wezwany do uiszczenia wpisu sądowego w łącznej kwocie 29.519 zł. Skarżący uiścił w sprawie o sygn. akt I SA/Wr 1591/11 ww. opłatę sądowa w kwocie 989 zł.

W sprawie zważono, co następuje.

Stosownie do art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób fizycznych prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2) ustawy procesowej).

Wyżej powołane unormowania winny być odczytywane w kontekście treści art. 199 ustawy procesowej, zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Należy zatem przyjąć, iż zwolnienie z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych stanowi wyjątek od reguły wykonania przez stronę tego obowiązku, który sprzyja rozwadze w wyborze sądowej drogi dochodzenia swoich praw. W konsekwencji przepisy ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, określające przesłanki przyznania prawa pomocy nie mogą być interpretowane według reguł wykładni rozszerzającej. Nadto zastosowanie przez ustawodawcę wskazanej wyżej formuły uregulowania instytucji prawa pomocy obliguje wnioskodawcę do zachowania szczególnej staranności przy wykazywaniu podstaw, które uzasadniają jego żądanie.

Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, że są one zasadą, natomiast zwolnienie z ich uiszczenia winno nastąpić w sytuacjach wyjątkowych. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych jest instytucją stosowaną w przypadku osób charakteryzujących się ubóstwem, tj. całkowicie pozbawionych środków do życia ze względu na okoliczności życiowe. Zdaniem referendarza sądowego ubiegający się o taką pomoc powinni poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania.

W sprawie wszczętej wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych przedmiotem oceny jest stan faktyczny wynikający ze złożonych oświadczeń i przedłożonych dokumentów, zaś ocena ta musi być relatywnie odnoszona do poziomu życia i statusu majątkowego innych obywateli Państwa, na których – w razie przyznania prawa pomocy - ciężar zwolnienia strony od tych kosztów zostałby przeniesiony. Badanie zasadności zwolnienia wnioskodawcy od kosztów sądowych oparte jest na ocenie, czy stan faktyczny, na który składają się okoliczności wynikające z akt sprawy, odpowiada hipotezie normy prawnej wynikającej z art. 246 § 1 pkt 2) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Oceniając zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy w świetle powołanych regulacji prawnych i wynikających z nich zasad, referendarz sądowy doszedł do przekonania, że skarżący nie wykazał, że jego sytuacja materialna spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

Po pierwsze, wskazania wymaga, że sprawa zawisła przed Sądem jest związana z prowadzoną przez skarżącego działalnością gospodarczą. W kontekście żądania przyznania prawa pomocy mającego umożliwić skarżącemu obronę jego interesu prawnego związanego z tą działalnością, istotne dla oceny zasadności tego żądania jest prowadzenie przez stronę skarżącą działalności gospodarczej bez zabezpieczenia środków na ewentualne koszty sądowe związane z ochroną własnego interesu prawnego przedsiębiorcy o charakterze cywilnoprawnym oraz publicznoprawnym, które znajdują przełożenie na konkretne kwoty pieniężne, proporcjonalne do rozmiarów prowadzonej działalności, określonej kwotą przychodów za rok 2010 - 4.579.084,26 zł. Brak takiego zabezpieczenia, wynikający z autonomicznej decyzji skarżącego w zakresie planowania wydatków, nie może prowadzić do przeniesienia na budżet państwa kosztów ochrony jego osobistego interesu prawnego na skutek przyznania prawa pomocy.

Jednocześnie winno się zaznaczyć, że niedopuszczalne jest przenoszenie na budżet państwa, a w konsekwencji na wszystkich jego obywateli, ciężaru negatywnych skutków (niemożności opłacania kosztów sądowych w sprawach dotyczących prywatnego interesu prawnego skarżącego) samodzielnie podjętej decyzji o zaprzestaniu prowadzenia działalności gospodarczej, która stanowiła źródło znacznego dochodu skarżącego (w roku 2010 w kwocie brutto 653.420,61 zł). Skarżący wykazuje bowiem aktualnie tylko dochód z tytułu umowy o pracę.

Po drugie, podany w zeznaniu dochód osiągnięty przez skarżącego w roku 2010 stanowi znaczącą kwotę, której posiadanie, zdaniem referendarza sądowego, pozwala na przyznanie prawa pomocy jedynie w sytuacji, gdy wnioskodawca przedstawi istotne, obiektywne powody przeznaczenia zgromadzonych środków pieniężnych na inne cele niż opłacenie kosztów sądowych. Tymczasem w sprawie skarżący takich okoliczności nie przedstawił. Przeciwnie, z wyliczeń ponoszonych przezeń miesięcznie kosztów wynika, że z obecnie posiadanych zasobów pieniężnych, w tym z uzyskiwanego wynagrodzenia w kwocie 1.386 zł (brutto), opłaca miesięczne koszty utrzymania siebie oraz alimenty w zadeklarowanej kwocie odpowiednio 1.000 zł i 3.000 zł. Zdaniem referendarza sądowego oznacza to, że nadal posiada on – wbrew twierdzeniom zawartym w uzasadnieniu rozpoznawanego wniosku - środki pieniężne (oszczędności) ponad zadeklarowane kwoty jego miesięcznego wynagrodzenia.

W ocenie referendarza sądowego powyższe okoliczności świadczą o posiadaniu przez M.R. zdolności uiszczenia kosztów sądowych w sprawie oraz we wszystkich sprawach wszczętych jego skargami bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Świadczy o tym również fakt wygospodarowania środków pieniężnych, tj. kwoty 989 zł, na opłacenie wpisu sądowego w sprawie o sygn. akt I SA/Wr 1591/11.

Dalej wskazać należy, że to strona skarżąca samodzielnie podjęła decyzję o sfinansowaniu udziału w sprawie profesjonalnego pełnomocnika w pierwszej kolejności, tj. przed zabezpieczeniem środków na opłacenie wpisów sądowych od wnoszonych skarg. Istotny w tym zakresie jest fakt, że dla wszczęcia postępowania przed sądem administracyjnym pierwszej instancji nie jest konieczny, w przeciwieństwie do uiszczenia wpisu sądowego, udział profesjonalnego pełnomocnika. Zdaniem referendarza sądowego nie można przenosić na budżet państwa i ogół podatników ewentualnych konsekwencji wyboru dokonanego w przez stronę skarżącą w wyżej wskazanym zakresie, tj. braku środków pieniężnych na opłacenie m. in. wpisu sądowego od skargi.

W tym stanie rzeczy należało stwierdzić, że na obecnym etapie postępowania skarżący nie wykazał, stosownie do brzmienia art. 246 § 1 pkt 2) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, podstaw do przyznania prawa pomocy. W konsekwencji, na podstawie powołanych wyżej przepisów oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, referendarz sądowy postanowił jak w sentencji.