Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 495/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2022-10-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 33 par. 2 pkt 1
journal: Dz.U. 2022 poz 479
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
article: art. 15 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2019 poz 1429
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - tekst jedn.

SENTENCJA

Dnia 28 października 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Kosewska (spr.) Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Asesor sądowy WSA Piotr Ławrynowicz po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 28 października 2022 roku sprawy ze skargi M.C. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia 19 kwietnia 2022 roku nr [...] w przedmiocie oddalenia zarzutu w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z 9 marca 2021 r. Wójt Gminy B. oddalił zarzut M.C. - w zakresie nieistnienia obowiązku - w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie wystawionego przez Wójta Gminy B. tytułu wykonawczego z 19 stycznia 2022 r. nr [...] dotyczącego opłaty za udostępnienie informacji publicznej oraz stwierdził niedopuszczalność zarzutu w zakresie kwestionowania należności określonej aktem z zakresu administracji publicznej, tj. pismem Wójta Gminy B. z 5 marca 2020 r.

Jako podstawę prawną postanowienia powołano art. 17 § 1, art. 34 § 2 pkt 1 i pkt 3 w zw. z art. 33 § 1 i § 2 pkt 1 oraz art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2022 r., poz. 479), dalej: "p.e.a." oraz art. 124 § 1 i § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.), dalej: "K.p.a.".

W uzasadnieniu postanowienia organ pierwszej instancji wskazał, co następuje.

M.C., po zmodyfikowaniu wniosku z 20 lutego 2020 r., pismem z 3 marca 2020 r. i 5 marca 2020 r. zażądał przekazania informacji w postaci obustronnego skanu wszystkich delegacji wystawionych dla Wójta Gminy B. od 30 listopada 2014 r. do chwili obecnej, w ponumerowanych plikach pdf zawierających 15 delegacji obustronnych (po modyfikacji - jednostronnych).

Organ pismem z 5 marca 2020 r. wyjaśnił wnioskodawcy na jakiej podstawie żąda opłaty za udostępnienie informacji i co składa się na jej koszt stanowiący kwotę 646,68 zł oraz poinformował wnioskodawcę, że może zmienić sposób i formę pozyskania informacji lub wycofać wniosek.

Dostęp do informacji publicznej - co do zasady - jest bezpłatny, co wynika z art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2019 r., poz. 1429), dalej: "ustawa". W art. 15 ustawy zastrzeżono jednak wyjątek od tej zasady. Jeżeli w wyniku udostępnienia informacji publicznej na wniosek, o którym mowa w art. 10 ust. 1 ustawy, podmiot obowiązany do udostępnienia ma ponieść dodatkowe koszty związane ze wskazanym we wniosku sposobem udostępnienia lub koniecznością przekształcenia informacji w formę wskazaną we wniosku, podmiot ten może pobrać od wnioskodawcy opłatę w wysokości odpowiadającej tym kosztom (art. 15 ust. 1 ustawy). Podmiot, o którym mowa w ust. 1, w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, powiadomi wnioskodawcę o wysokości opłaty. Udostępnienie informacji zgodnie z wnioskiem następuje po upływie 14 dni od dnia powiadomienia wnioskodawcy, chyba że wnioskodawca dokona w tym terminie zmiany wniosku w zakresie sposobu lub formy udostępnienia informacji albo wycofa wniosek (art. 15 ust. 2 ustawy).

Żaden przepis nie sprzeciwia się uprawnieniu odzyskania kosztu pracy związanej z udostępnieniem informacji, jeżeli ów koszt przekracza normalne działanie pracownika w ramach wykonywania swoich obowiązków. Kosztem dodatkowym jest zatem wydatek rzeczywiście poniesiony ponad koszt funkcjonowania urzędu związany z realizacją wskazanego we wniosku sposobu udostępnienia informacji publicznej (por.: wyrok o sygn. akt I OSK 1302/17 - dostępny na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej: "CBOSA").

Przekształcanie informacji przez przeniesienie na nośnik elektroniczny generuje dodatkowe koszty, dlatego udostępnianie jej w taki sposób powinno łączyć się z ponoszeniem opłat albowiem angażuje środki materialne i osobowe podmiotu zobowiązanego do realizowania zadań innych niż te, do których został powołany.

Przez dodatkowe koszty udostępniania informacji na wniosek należy rozumieć zatem rzeczywiste, ustalane każdorazowo przy realizacji danego wniosku, wykraczające poza normalne koszty funkcjonowania podmiotu udostępniającego informację, dodatkowe koszty rzeczowe lub osobowe poniesione przez ten podmiot w związku z określonym we wniosku sposobem udostępnienia lub koniecznością przekształcenia informacji w formę wskazaną we wniosku (por.: wyrok o sygn. akt I OSK 662/16 - dostępny w CBOSA).

W myśl art. 15 ust. 1 ustawy wysokość przedmiotowej opłaty odpowiadać ma kosztom związanym ze wskazanym we wniosku sposobem udostępnienia lub koniecznością przekształcenia informacji w formę wskazaną we wniosku. Przekształcanie informacji przez przeniesienie na nośnik papierowy lub elektroniczny generuje dodatkowe koszty, dlatego udostępnianie jej w taki sposób powinno łączyć się z ponoszeniem opłat. Często również przekształcenie informacji wiąże się z pozbawieniem danych chronionych odrębną ustawą, co z kolei angażuje środki materialne i osobowe podmiotu zobowiązanego do realizowania zadań innych niż te, do których został powołany (por.: wyrok o sygn. akt I OSK 547/18 - dostępny w CBOSA).

Koszt opłaty za udzielenie informacji publicznej obliczono z uwzględnieniem dodatkowego czasu pracy pracownika zaangażowanego przy skanowaniu do żądanej przez wnioskodawcę wielkości - plików jpg - przetworzenia do żądanej formy, na które składa się ponadnormatywny czas pracy pracownika poświęcony na odszukanie poszczególnego dokumentu delegacji z szeregu dokumentów księgowych zawartych w poszczególnych segregatorach, odnalezienie w archiwach, wypięcie z segregatora, przeanalizowanie jego treści, rozdzielenie zszytych kartek dokumentu, zeskanowanie dokumentu, przesłanie do komputera nadawcy, spakowanie do pliku w celu nadania. Organ w piśmie z 5 marca 2020 r. wyjaśnił wyliczenie kosztów udostępnienia 495 delegacji (od 30 listopada 2014 r. do 28 lutego 2020 r.), 3 minuty na przetworzenie jednego dokumentu, co daje łącznie około 24,75 godzin pracy x stawka bazowa wyliczona z wynagrodzenia pracownika w kwocie 26,13 zł, czyli łącznie 646,68 zł. Dokument polecenia jednego wyjazdu służbowego potocznie zwany delegacją nie stanowi jednej kartki, lecz co najmniej kilka dokumentów.

Organ precyzyjnie wyjaśnił wnioskodawcy w jaki sposób udzielał będzie żądaną informację, a żaden przepis nie sprzeciwia się uprawnieniu odzyskania kosztu pracy związanej z udostępnieniem informacji. Koszt pracy związanej z udzieleniem informacji, o jaką wnioskował skarżący, przekraczał normalne działanie pracownika w ramach wykonywanych obowiązków.

Dokumenty delegacji są w formie papierowej, którą należało przekształcić na formę skan, co w przypadku prawie 495 delegacji niewątpliwie połączone jest z ponoszeniem dodatkowych kosztów związanych ze wskazanym we wniosku sposobem i formą udostępnienia.

Pracownikowi przygotowującemu informację wypłacono dodatkowe wynagrodzenie w wysokości 646,68 zł brutto.

Wierzyciel wypełnił obowiązek poinformowania aktem z 5 marca 2020 r. o wysokości i sposobie obliczenia opłaty.

M.C. już 5 marca 2020 r. dowiedział się o czynności (akcie z zakresu administracji publicznej) określającej opłatę za udzielenie informacji publicznej.

Czynność tę M.C. zaskarżył do WSA w Poznaniu, a skargę Sąd prawomocnie odrzucił wobec nieuiszczenia przez skarżącego wpisu od skargi (sygn. akt II SA/Po 431/20).

Następnie M.C. ponownie zaskarżył czynność z 5 marca 2020 r. do WSA w Poznaniu, a Sąd ponownie skargę prawomocnie odrzucił (sygn. akt lI SA/Po 772/20).

Należność z tytułu opłaty za udzielenie informacji publicznej wynikająca z pisma organu z 5 marca 2020 r. jest zgodnie z art. 2 § 1 pkt 3 p.e.a., inną niż wymienioną w pkt 1 i 2 należnością pieniężną podlegającą obowiązkowi egzekucji.

Pismo z 5 marca 2020 r. to akt, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. z 2022 r., poz. 329, dalej: "p.p.s.a."), a skargę strony na to pismo dwukrotnie odrzucił WSA w Poznaniu.

Ustawowy obowiązek zapłaty wynikający z art. 15 ustawy wierzyciel skonkretyzował w piśmie z 5 marca 2020 r., będącym aktem z zakresu administracji publicznej. Samo zawarcie w treści pisma informacji o wysokości opłaty za udostępnienie informacji publicznej wypełnia dyspozycję normy z art. 15 ust. 2 ustawy, a przyjęta nazwa pisma nie ma znaczenia, gdyż nie jest to decyzja czy postanowienie, lecz akt z zakresu administracji publicznej, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Wierzyciel swój obowiązek wykonał.

Pomimo doręczenia upomnienia z 14 października 2021 r. M.C. nie uiścił żądanej należności. Bezzasadny i podlegający oddaleniu jest więc zarzut o nieistnieniu obowiązku wynikającego z aktu z zakresu administracji publicznej Wójta Gminy B. z 5 marca 2020 r. Z kolei w zakresie, w jakim kwestionowany jest obowiązek zapłaty określony w tym akcie jest niedopuszczalny, gdyż to w kognicji sądów administracyjnych leży rozpoznawanie skarg na akty z zakresu administracji publicznej, a weryfikacji tego aktu dłużnik dokonywał już dwukrotnie przed WSA w Poznaniu.

Strona wniosła zażalenie na postanowienie organu pierwszej instancji.

Postanowieniem z 19 kwietnia 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. utrzymało w mocy postanowienie Wójta Gminy B. z 9 marca 2021 r.

Jako podstawę prawną zaskarżonego postanowienia powołano art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 K.p.a. w zw. z art. 33 § 1 pkt 1 p.e.a.

W uzasadnieniu postanowienia przedstawiono następujące uzasadnienie faktyczne i prawne.

W przedmiotowej sprawie podstawę zarzutów stanowi nieistnienie obowiązku. Zarzuty żalącego się nie zasługują na uwzględnienie.

Wójt Gminy B. był organem uprawnionym do wydania zaskarżonego postanowienia na podstawie art. 15 ustawy.

Jak wynika z akt sprawy wymiar opłaty związanej z przekształceniem informacji do żądanej formy naliczono na podstawie wyliczenia ponadnormatywnego czasu pracy pracowników związanego z odszukaniem żądanych dokumentów, wypięciem ich z segregatora, przeanalizowaniem ich treści, rozdzieleniem zszytych kartek dokumentów, zeskanowaniem dokumentów, przesłaniem do komputera nadawcy i spakowaniem pliku w celu nadania. Brak jest racjonalnych przesłanek, aby powyższe wyliczenia w jakikolwiek sposób zakwestionować.

Ponadto pismem z 5 marca 2020 r. organ wypełnił obowiązek wynikający z art. 15 ust. 2 ustawy zawiadamiając wnioskodawcę o wysokości przewidywanych kosztów związanych z przekształceniem informacji.

Wbrew stanowisku strony dopuszczalne jest egzekwowanie przedmiotowej należności w trybie egzekucji administracyjnej.

Należność z tytułu opłaty za udzielenie informacji publicznej jest, zgodnie z art. 2 § 1 pkt 3 p.e.a., zakwalifikowana jako należność pieniężna, inna niż wymieniona w pkt 1 i 2.

W skardze strona zarzuciła naruszenie:

1. art. 61 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.), dalej: "Konstytucja", w zakresie, w jakim przepis ten stanowi o prawie do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej i osób pełniących funkcje publiczne, przez nieprawidłowe nałożenie opłaty za dostęp do informacji publicznej, stanowiące faktyczne ograniczenie tego prawa;

2. art. 7 ust. 2 ustawy w zakresie, w jakim przepis ten stanowi o tym, że zasadą jest bezpłatność dostępu do informacji publicznej, przez nieuzasadnione, nie mające charakteru wyjątku od zasady, nałożenie opłaty za dostęp do informacji publicznej;

3. art. 15 ust. 1 i 2 ustawy w zakresie, w jakim przepis ten stanowi podstawę do nałożenia opłaty za dostęp do informacji publicznej, przez nieuzasadnione nałożenie opłaty spowodowane niewystąpieniem dodatkowych kosztów, o których stanowi ten przepis;

4. art. 33 § 2 pkt 1 p.e.a. w zakresie w jakim z ustawy o dostępie do informacji publicznej wynika, że obowiązek egzekucji nie istnieje;

5. art. 2 § 1 pkt 3 i art. 3 § 1 p.e.a. przez błędne zastosowanie, gdyż obowiązek egzekucji z ustawy o dostępie do informacji publicznej nie powstaje z mocy prawa;

6. art. 264 i art. 265 K.p.a. przez niezastosowanie jednego prawnie dopuszczalnego sposobu wykazania i naliczenia rzeczywiście poniesionych dodatkowych kosztów; w tym kontekście wskazano, że:

a) spór dotyczy możliwości egzekwowania i wystawienia tytułu wykonawczego za należności z tytułu opłaty za udostępnienie informacji publicznej na podstawie art. 15 ust. 1 ustawy; nałożenie obowiązku uiszczenia opłaty w wysokości odpowiadającej kosztom dodatkowym związanym ze sposobem udostępniania informacji publicznej lub koniecznością jej przekształcenia w inną formę, o której mowa w art. 15 ustawy może nastąpić wyłącznie w drodze postanowienia wydanego na podstawie art. 264 § 1 i art. 265 K.p.a.;

b) organ pierwszej instancji powołując się na akt normatywny, czyli art. 15 ustawy jako podstawy egzekucji, nie zastosował jednego prawnie dopuszczalnego sposobu wykazania i naliczenia rzeczywiście poniesionych dodatkowych kosztów, a mianowicie wydania postanowienia w oparciu o art. 265 K.p.a.; art. 15 ust. 1 i 2 ustawy nie zawiera sformułowania, że egzekucja wskazanych opłat następuje w trybie p.e.a. (por.: wyrok o sygn. akt I SA/Gl 257/14).

Skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i postanowienia organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu skargi wskazano, co następuje.

Pismem z 20 lutego 2020 r. na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy skarżący zwrócił się do Wójta Gminy B. o udostępnienie informacji w zakresie jego wyjazdów służbowych od 30 listopada 2014 r. do dnia złożenia wniosku, w formie skanów obu stron delegacji i przesłanie ich drogą e-mailową.

W odpowiedzi skarżącego poinformowano, że ustawowy termin 14 dni na realizację wniosku jest niemożliwy z uwagi na konieczność odszukania i zebrania żądanych informacji z okresu ponad 5 lat (w tym z archiwum). Odrębnym pismem, powołującym się na art. 15 ust. 1 i 2 ustawy skarżącego poinformowano o konieczności uiszczenia opłaty w wysokości 646,68 zł za ponadnormatywny czas pracy pracowników zaangażowanych do realizacji wniosku, określając w nim algorytm opłaty za informację publiczną, tzw. roboczominutę, co istotnie narusza art. 15 ust. 1 ustawy.

Wobec powyższego pismem z 5 marca 2020 r. skarżący ograniczył swój wniosek do przedstawienia skanów jednej strony druku delegacyjnego. Skany delegacji przesłano skarżącemu pocztą elektroniczną, lecz nie - jak twierdzi organ - pod postacią jpg (czyli w plikach zdjęciowych), lecz w formacie pdf.

Poważne wątpliwości budzi wyliczenie opłaty. Wniosek z 20 lutego 2020 r. dotyczył skanów obu stron delegacji (ten wniosek nie został zrealizowany). Dokładnie taka sama kwota pojawia się później w kontekście dodatkowych - wedle organu - kosztów jednostronnych skanów delegacji, związanych z realizacją wniosku z 5 marca 2020 r.

Przedstawiony skarżącemu dokument sprowadził się do ogólnej informacji o wypłaceniu pracownikowi 646,68 zł brutto jako dodatkowego wynagrodzenia za przekształcenie w skan 495 delegacji, co miało mu zająć 24,75 godziny. Organ - mimo wniosków skarżącego - nie przedstawił żadnego dowodu na zaangażowanie pracownika w godzinach nadliczbowych, który pozwoliłby zweryfikować jego pracę poza godzinami otwarcia Urzędu Gminy w B. w łącznej liczbie 24,75 godzin. Okoliczność ta nie została w żaden sposób udokumentowana, nie podano podstawy, na jakiej pracownik wykonał dodatkowe czynności, kiedy miały one miejsce, gdzie i w jaki sposób odnotowano fakt jego obecności w Urzędzie Gminy w ponadnormatywnym czasie pracy.

Dane pracownika w zakresie, w jakim wiążą się ze sferą jego życia zawodowego, a do takich zaliczają się jego imię i nazwisko oraz pełniona funkcja, stanowią dane służbowe, które powinny być jawne. Wójt jednak odmówił informacji, który pracownik wykonał czynności w jakoby ponadnormatywnym czasie pracy, nie przekazał też informacji o terminach (datach i godzinach obecności po godzinach pracy Urzędu Gminy), w których miałby się ten pracownik zajmować zleconą mu ponadnormatywną pracą.

Organ stwierdził, że lista obecności nie jest w stosunku pracy dokumentem obowiązkowym. To, że lista obecności nie jest dokumentacją pracowniczą w rozumieniu przepisów rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 10 grudnia 2018 r. w sprawie dokumentacji pracowniczej nie zdejmuje z pracodawcy obowiązku ewidencjonowania czasu pracy. Od 1 stycznia 2019 r. w skład dokumentacji dotyczącej ewidencjonowania czasu pracy wchodzi m. in. ewidencja czasu pracy zawierająca informacje o liczbie przepracowanych godzin oraz godzinie rozpoczęcia i wykonywania pracy. Pracodawca zatem nadal obowiązany jest do stosowania przyjętego sposobu potwierdzania przez pracowników przybycia i obecności w pracy oraz usprawiedliwiania nieobecności w pracy.

Choć samo prowadzenie listy obecności nie jest obowiązkowe, na pracodawcy spoczywa obowiązek ewidencji czasu pracy pracownika do celów prawidłowego ustalenia jego wynagrodzenia i innych świadczeń związanych z pracą (art. 149 Kodeksu pracy). Z tego oczywistego faktu nie może wynikać wymijające stanowisko organu odnośnie przedstawienia dowodu na obecność pracownika w pracy, w tym przypadku - w godzinach nadliczbowych.

Przepis art. 7 ust. 2 ustawy wprowadza zasadę, wedle której dostęp do informacji publicznej jest bezpłatny. Regulacja ta zakazuje pobierania za udostępnienie informacji publicznej jakichkolwiek należności, z zastrzeżeniem art. 15 ustawy. Owo zastrzeżenie uzależnia udzielenie informacji publicznej od uiszczenia opłaty, jeżeli w wyniku udostępnienia informacji publicznej podmiot obowiązany do jej udostępnienia ma ponieść dodatkowe koszty związane ze wskazanym we wniosku sposobem udostępniania lub koniecznością przekształcenia informacji w formę wskazaną we wniosku.

Udzielenie wnioskowanej informacji powinno nastąpić bezpłatnie, gdyż nie zachodziły przesłanki przewidziane w art. 15 ustawy i organ nie poniósł (a na pewno - nie musiał ponieść) żadnych dodatkowych kosztów, a jedynie wykonał nałożone prawem obowiązki w postaci udzielenia informacji publicznej, zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy. Na ponadnormatywne zaangażowanie pracownika nie przedstawiono żadnych dokumentów.

Realizacja wniosku nie wymagała takiego zaangażowania środków osobowych, które zakłóciłyby tok funkcjonowania Urzędu w normalnych godzinach jego pracy i pociągnęły za sobą dodatkowe koszty.

Udostępnienie informacji na wniosek jest czynnością materialno-techniczną, zaś odmowa udostępnienia oraz umorzenie postępowania następuje w formie decyzji administracyjnej. Za czynności te nie pobiera się żadnych opłat. Organ jest zobowiązany zapewnić środki organizacyjno-techniczne dające możliwość kopiowania informacji publicznej, jej wydruk lub przesłania informacji publicznej albo przeniesienia jej na odpowiedni, powszechnie stosowany nośnik informacji. Za dodatkowy koszt nie można uznać czasu, jaki pracownik musi poświęcić na udostępnienie informacji. Praca pracownika związana z przygotowaniem informacji stanowi podstawowy wyraz funkcjonowania organu, który ponosi koszty wykonując swoje ustawowe zadania. Kosztami tymi nie powinna zostać obciążona osoba wnioskująca o udostępnianie informacji.

Wójt Gminy B. już a priori wprowadził dodatkowy składnik opłaty - czas pracownika zatrudnionego przy udostępnianiu informacji publicznej potrzebny na przygotowanie (przetworzenie) informacji, ustalając go w wysokości 26,13 zł za każdą roboczominutę pracy, co w sumie dało łączną kwotę 646,68 zł. Skoro organ obciąża skarżącego finansowo za sposób realizacji wniosku, ma on prawo zapoznać się z dokumentami potwierdzającymi zaangażowanie pracownika w godzinach nadliczbowych (zgoda na pobyt pracownika poza godzinami pracy urzędu, odnotowanie tej obecności w konkretnych terminach, opis podstawy wypłaty pieniędzy itp.). Organ nie przedstawił dotąd dokumentu świadczącego o zaangażowaniu pracownika poza godzinami pracy w realizację wniosku, stąd skarżący ma wątpliwości, czy taka ponadnormatywna praca rzeczywiście miała miejsce.

O niekonsekwentnej postawie organu świadczy też to, że na nowy wniosek o udostępnienie informacji publicznej z 17 marca 2022 r. w zakresie udostępnienia dokumentów delegacyjnych Wójta Gminy B. od 1 marca 2020 r. do dnia realizacji wniosku skarżący otrzymał je w żądanym formacie pdf bez wymierzenia za to opłaty.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga podlega oddaleniu, gdyż zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem.

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329), dalej: "p.p.s.a.", sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej, a stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 134 p.p.s.a., Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiotem zaskarżenia jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z 19 kwietnia 2022 r. o utrzymaniu w mocy postanowienia Wójta Gminy B. z 9 marca 2021 r. o oddaleniu zarzutu skarżącego - w zakresie nieistnienia obowiązku - w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie wystawionego przez Wójta Gminy B. tytułu wykonawczego z 19 stycznia 2022 r. nr [...] dotyczącego opłaty za udostępnienie informacji publicznej oraz stwierdzenia niedopuszczalności zarzutu w zakresie kwestionowania należności określonej aktem z zakresu administracji publicznej, tj. pismem Wójta Gminy B. z 5 marca 2020 r.

Zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są podstawowym środkiem służącym ochronie interesów zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym.

Zarzuty te zobowiązany może zgłosić do organu egzekucyjnego w terminie 7 dni od daty doręczenia mu odpisu tytułu wykonawczego (art. 27 § 1 pkt 9 p.e.a.).

Przesłanki stanowiące podstawę wniesienia zarzutów enumeratywnie wymienia art. 33 p.e.a., zaś procedurę postępowania przy rozpatrywaniu zgłoszonych zarzutów reguluje art. 34 p.e.a.

Zgodnie z art. 33 § 2 p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest:

1) nieistnienie obowiązku;

2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:

a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,

b) dokumentu, o którym mowa w art. 3 a § 1,

c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;

3) błąd co do zobowiązanego;

4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;

5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;

6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:

a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,

b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,

c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.

Stosownie do art. 34 § 1 p.e.a. organ egzekucyjny niezwłocznie przekazuje wierzycielowi zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej.

Zgodnie z art. 34 § 2 p.e.a. wierzyciel wydaje postanowienie, w którym:

1) oddala zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej;

2) uznaje zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej:

a) w całości,

b) w części i w pozostałym zakresie oddala ten zarzut;

3) stwierdza niedopuszczalność zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, jeżeli:

a) zarzut jest albo był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu podatkowym, administracyjnym lub sądowym,

b) zobowiązany kwestionuje w całości albo w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługuje środek zaskarżenia.

Skarżący zgłosił zarzuty na podstawie art. 33 § 2 pkt 1 p.e.a., podnosząc zarzut nieistnienia obowiązku. W ocenie Sądu prawidłowe są orzeczenia organów obu instancji o oddaleniu zarzutu.

Kluczowa dla rozstrzygnięcia jest okoliczność, że wierzyciel, rozpatrując zarzut, nie jest uprawniony do rozpatrywania zastrzeżeń podnoszonych przez zobowiązanego, które nie są związane z samym postępowaniem egzekucyjnym, ale dotyczą postępowania jurysdykcyjnego (por.: P. Przybysz, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, WKP 2021 r., wyd. 9, komentarz do art. 33, pkt 11), jak np. zarzut nieprawidłowości obciążenia zobowiązanego opłatą za udostępnienie informacji publicznej.

Dostęp do informacji publicznej jest bezpłatny, z zastrzeżeniem art. 15 (art. 7 ust. 2 ustawy).

Jeżeli w wyniku udostępnienia informacji publicznej na wniosek, o którym mowa w art. 10 ust. 1, podmiot obowiązany do udostępnienia ma ponieść dodatkowe koszty związane ze wskazanym we wniosku sposobem udostępnienia lub koniecznością przekształcenia informacji w formę wskazaną we wniosku, podmiot ten może pobrać od wnioskodawcy opłatę w wysokości odpowiadającej tym kosztom (art. 15 ust. 1 ustawy).

Podmiot, o którym mowa w art. 15 ust. 1, w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, powiadomi wnioskodawcę o wysokości opłaty. Udostępnienie informacji zgodnie z wnioskiem następuje po upływie 14 dni od dnia powiadomienia wnioskodawcy, chyba że wnioskodawca dokona w tym terminie zmiany wniosku w zakresie sposobu lub formy udostępnienia informacji albo wycofa wniosek (art. 15 ust. 2 ustawy).

Ustalenie wysokości opłaty, o której mowa w art. 15 ust. 1 ustawy następuje w drodze aktu stwierdzającego obowiązek poniesienia opłaty i stwierdzającego jej wysokość. Jest to akt z zakresu administracji publicznej, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., gdyż wpływa w sposób prawnie wiążący na sytuację prawną określonego podmiotu prawa. Akt taki może mieć formę pisma i podlega kontroli sądowoadministracyjnej (por.: postanowienia o sygn. akt I OSK 228/15 i I OSK 974/15 oraz wyrok o sygn. akt I OSK 266/14 - dostępne w CBOSA). Prawomocnie ustalona w ten sposób opłata nie może być już zatem kwestionowana w postępowaniu egzekucyjnym przez wniesienie zarzutów w trybie art. 33 § 2 p.e.a.

Zobowiązany podniósł zarzut nieistnienia obowiązku, ale zarówno w zarzutach, jak i w skardze podnosił okoliczności dotyczące niezasadności ustalenia opłaty, względnie nieprawidłowego ustalenia jej wysokości. Nie wykazał natomiast, aby obowiązek uiszczenia opłaty nie istniał. Nie mógł tego uczynić, gdyż obowiązek ten istnieje, wynikając z prawomocnego aktu stanowiącego pismo wierzyciela (Wójta Gminy B.) z 5 marca 2020 r. Akt ten jest prawomocny, gdyż skarżący dwukrotnie wnosił na niego skargi do WSA w Poznaniu, ale zostały one dwukrotnie odrzucone z przyczyn formalnych - nieuiszczenia wpisu od skargi i wniesienia skargi po terminie (sprawy o sygn. akt II SA/Po 431/20 i II SA/Po 772/20). W tym kontekście niezasadne są zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 61 ust. 1 Konstytucji, art. 7 ust. 2 i art. 15 ust. 1 i 2 ustawy, art. 33 § 2 pkt 1, art. 2 § 1 pkt 3 i art. 3 § 1 p.e.a.

Niezasadny jest też zarzut niezastosowania art. 264 i art. 265 K.p.a. W art. 15 ust. 1 ustawy upoważniono organ do pobrania od wnioskodawcy opłaty w wysokości odpowiadającej równowartości dodatkowych kosztów związanych ze wskazanym we wniosku sposobem udostępnienia lub koniecznością przekształcenia informacji w formę wskazaną we wniosku. Ustawodawca określił zatem sposób jej ustalenia. Przytoczony wyżej sposób określenia jej wysokości nie może jednak uzasadniać twierdzenia, że ustawodawca w istocie przypisywał wskazanemu świadczeniu miano wydatków stanowiących element kosztów postępowania, a nie opłaty, zwłaszcza w sytuacji, gdy wyczerpuje ono znamiona tej instytucji. Jest ona bowiem świadczeniem pieniężnym, ogólnym, bezzwrotnym, przymusowym i ekwiwalentnym (por.: postanowienie o sygn. akt I OSK 228/15 - dostępne w CBOSA). Ustawodawca w art. 15 ust. 1 u.o.d.i.p. zobligował zatem wnioskodawcę do uiszczenia opłaty, a nie do pokrycia kosztów postępowania.

W tym stanie rzeczy wierzyciel miał prawo uznać, że wniesione zarzuty są bezzasadne.

Poza granicami sprawy z kolei pozostaje okoliczność, czy ewentualny inny wniosek skarżącego o udostępnienie informacji publicznej w zakresie udostępnienia dokumentów delegacyjnych Wójta Gminy B. rozpatrzono bez określenia skarżącemu opłaty.

W tym stanie sprawy Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.