Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1326/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-02-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 92a ust. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 1265
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska Sędzia NSA Andrzej Kuba (spr.) Sędzia del. WSA Piotr Kraczowski Protokolant Paulina Marchewka po rozpoznaniu w dniu 22 lutego 2018 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M. P., P. P. - wspólników spółki cywilnej A. s.c. M. P., P. P. w S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 13 listopada 2015 r. sygn. akt II SA/Ke 896/15 w sprawie ze skargi M. P., P. P. - wspólników spółki cywilnej A. s.c. M. P., P. P. w S. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od M. P., P. P. solidarnie na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego 900 (dziewięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wyrokiem z dnia 13 listopada 2015 r., sygn. akt II SA/Ke 896/15 oddalił skargę M. P., P. P. – wspólników spółki cywilnej A. S.C. M. P., P. P. w S. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] sierpnia 2015 r. w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym.

Z uzasadnienia wyroku Sądu I instancji wynika, że za podstawę rozstrzygnięcia przyjął on następujące ustalenia.

Podczas kontroli drogowej pojazdu marki Mercedes Benz nr rej. [...] kierowanego przez P. P. przeprowadzonej w S., stwierdzono nierejestrowanie za pomocą urządzenia rejestrującego wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi. W związku z powyższym P. Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] maja 2015 r. nałożył na M. P. i P. P. karę pieniężną w wysokości 5000 zł.

W odwołaniu od decyzji organu I instancji nakładającej na stronę karę pieniężną strona podniosła, że wykonywała w dniu kontroli przewóz przyczepy rolniczej potrzebnej do obsługi jej gospodarstwa rolnego w ramach działalności gospodarczej, którą P. P. prowadzi równolegle do działalności w formie spółki cywilnej. Skarżący podnieśli, że przejazd z dnia kontroli podlegał pod wyłączenie z art. 13 pkt 1 lit. b rozporządzenia (WE) nr 561/2006. Stwierdzili, że podczas dowodu z przesłuchania kierującego w charakterze strony kierowca zeznał, że nie rejestrował czasu pracy, ponieważ mając do przejechania 60 km nie był do tego zobowiązany, co świadczy o podleganiu pod wyłączenie spod tego obowiązku. Zdaniem strony protokół kontroli nie stanowi potwierdzenia, że przewóz był wykonywany w ramach spółki cywilnej. W załączeniu do odwołania strona przesłała kserokopie dokumentów potwierdzających prowadzenie przez P. P. działalności rolniczej (decyzja w sprawie ustalenia podatku rolnego, decyzja w sprawie zwrotu podatku akcyzowego, decyzja - nakaz płatniczy na łączne zobowiązanie pieniężne z tytułu podatku rolnego i podatku od nieruchomości).

Decyzją z [...] sierpnia 2015 r., Główny Inspektor Transportu Drogowego, na podstawie art. art. 138 § 1 pkt 1 kpa, art. 4 pkt 22 a), art. 87 ust. 1 pkt 1, art. 92a ust. 1, 2 i 6 ustawy z dnia 6 września 2001 o transporcie drogowym, art. 13, art. 15 ust. 2 i ust. 8 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym, art. 34 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 165/2014 w sprawie tachografów stosowanych w transporcie drogowym i uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym oraz zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz lp. 6.2.1 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że w chwili zatrzymania do kontroli kierujący pojazdem nie rejestrował swojego czasu pracy, a w tachografie nie znajdowała się wykresówka. Podczas kontroli przesłuchano kierowcę P. P. w charakterze strony. Z jego zeznań wynikało, że od 2008 roku prowadzi działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej pod firmą A. S.C. P. P., M. P. i w dniu kontroli jechał do miejscowości P. w celu pożyczenia przyczepy budowlanej, którą zamierzał przewozić rzeczy celem modernizacji nowo zakupionego placu firmowego. Strona dodała, że nie używała wykresówki, gdyż miała do przejechania 60 km, a przy wykonywaniu przewozu "na użytek własny" nie ma obowiązku rejestracji czasu pracy na odcinku do 150 km. W oparciu o zgromadzony w postępowaniu materiał dowodowy organ odwoławczy nie miał wątpliwości, że kontrolowany przewóz był wykonywany w ramach spółki cywilnej A. S.C. P. P., M. P., co potwierdza zarówno protokół kontroli wskazujący na wykonawcę przewozu oraz jego charakter, a także treść zeznań kierowcy przesłuchanego w charakterze strony. Organ odwoławczy zauważył, iż argument dotyczący wykonywania przewozu w ramach działalności rolniczej prowadzonej przez P. P. pojawił się dopiero na etapie odwołania, co wskazuje na próbę uniknięcia odpowiedzialności za popełnione naruszenie. W ocenie organu bezspornym jest, że w sprawie nie zachodzi okoliczność uzasadniająca zastosowanie jednego z wyłączeń spod obowiązku rejestrowania czasu pracy kierowcy, o których mowa w art. 13 rozporządzenia (WE) nr 561/2006, jako że przewóz nie był wykonywany przez przedsiębiorstwo rolnicze, lecz w ramach spółki cywilnej. Wyłączenie spod obowiązku rejestrowania czasu pracy w odległości 100 km od siedziby przedsiębiorstwa nie znajdował zastosowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd I instancji podkreślił, że dopiero w odwołaniu skarżący, zaprzeczając własnym zeznaniom zaprotokołowanym w dniu kontroli, podniósł okoliczność, że wykonywał przewóz przyczepy rolniczej potrzebnej do obsługi jego gospodarstwa rolnego. Zatem zasadnie organ odwoławczy odmówił wiary przyjmując za własne ustalenia poczynione w oparciu o protokół z kontroli i zeznania złożone przez P. P., a zmiana stanowiska P. P. na etapie odwołania stanowi próbę uniknięcia odpowiedzialności za popełnione naruszenie. Prawidłowo ustalony przez organ stan faktyczny dawał podstawę do przyjęcia, że skarżący w dniu kontroli wykonywał przewóz drogowy w rozumieniu art. 4 pkt 6a u.t.d. samochodem będącym własnością spółki i miał obowiązek używania kreskówek w tachografie. Zdaniem Sądu I instancji, tak ustalony stan faktyczny nie dawał podstawy do zastosowania art. 29 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców (Dz. U. z 2012 r., poz. 1155 t.j.), zgodnie z którym kategorie pojazdów, o których mowa w art. 13 ust. 1 rozporządzenia nr 561/2006 wyłączone są ze stosowania rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85. Chodzi tu o przypadki przewozów wykonywanych pojazdami używanymi lub wynajmowanymi bez kierowcy przez przedsiębiorstwa rolnicze, ogrodnicze, leśne, gospodarstwa rolne lub rybackie do przewozu rzeczy w ramach własnej działalności gospodarczej w promieniu do 100 km od bazy przedsiębiorstwa, a kierowcy nie mają obowiązku używania wykresówek i rejestrowania prędkości pojazdu, własnej aktywności i przebytej drogi.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wnieśli skarżący, zaskarżając go w całości i wnosząc o jego uchylenie i uwzględnienie skargi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz poprzedzających go orzeczeń organów administracji.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

1) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, przez absolutnie bezprawne nałożenie na skarżących kary pieniężnej w kwocie 5000 zł. Z racji rzekomo popełnionego naruszenia przepisów ustawy, w sytuacji gdy już pobieżna analiza materiału dowodowego sprawy, oraz przepisów prawa przywołanych expressis verbis, zarówno w odwołaniu do Głównego Inspektora Transportu Drogowego w Warszawie, jak w skardze do WSA w Kielcach pozwalają stwierdzić, że żaden przepis prawa nie wymaga, aby rolnik prowadzący gospodarstwo rolne i wykonujący w związku z tym przewóz rolniczy, miał obowiązek rejestrować urządzeniem rejestrującym lub cyfrowym wskazania w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi.

Nie może być tak, aby Obywatel RP wówczas, gdy prowadzi zarówno gospodarstwo rolne i także działalność gospodarczą z samej racji tylko prowadzenia obu tych przedmiotów działalności, zawsze był kara karą pieniężną, na zasadzie li tylko zwykłego domniemania prawnie niedopuszczalnego, zgodnie z którym: skoro dany podmiot powadzi działalność prowadzi działalność gospodarczą, a także prowadzi gospodarstwo rolne to w takim wypadku:

A. nie ma prawa posiadać sprzętu rolniczego i korzystać z niego, albowiem zawsze w każdym przypadku podczas kontroli ITD – zostanie taki przejazd akroamatycznie podciągnięty pod wykonywaną działalność gospodarczą, która już zawsze i wszędzie wymaga stosowania wykresówki w tachografie;

B. nie ma także przecież przepisu zabraniającego, by rolnik, który ma gospodarstwo rolne wyposażone profesjonalnie w sprzęt, nie miał prawa prowadzić działalności gospodarczej.

2) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 92 a ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U. z 2013 r. poz. 1265 ze zm.), przez uznanie, iż skarżący w dniu 24 kwietnia 2015 r. miał rzekomo wykonywać przewóz drogowy, a zatem miał obowiązek stosować tachograf, a skoro tego nie uczynił, to w takim wypadku kara pieniężna została rzekomo słusznie nałożona w sytuacji, gdy już pobieżna analiza materiału dowodowego, oraz przepisów prawa a w szczególności: art. 13 pkt 1 lit. b/ oraz art. 3 ust. 2 Rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego, oraz zmieniającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) nr 2135/98, jak również uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85, pozwala stwierdzić, że skoro P. P. wykonywała przejazd w zakresie prowadzonego gospodarstwa rolnego, to z mocy ww. przepisów był zwolniony od obowiązku używania wykresówki w tachografie.

Do skargi kasacyjnej skarżący załączył, dokumenty w postaci:

A. oryginału oświadczenia z dnia [...] stycznia 2016 r. – bezpośredniego sąsiada skarżącego K. K., zam. Z. nr [...],[...] -[...] S.;

B. oryginału oświadczenia z dnia [...] stycznia 2016 r. – wspólnika skarżącego P. P. – M. P. , zam. T., ul. T. nr [...],[...] -[...] T.,

– na okoliczność udowodnienia tego, że skarżący P. P. prowadzi gospodarstwo rolne zmechanizowane, w tym także przyczepę rolniczą, ciągnik i pozostałe maszyny, których posiadanie jest warunkiem sine qua non faktycznej możliwości prowadzenia takiego gospodarstwa rolnego - celem zaliczenia tych dokumentów w poczet materiału dowodowego.

Z tych przyczyn stwierdzić należy, iż Sąd I instancji błędnie uznał, że dotychczasowe rozstrzygnięcia administracyjne organu I, oraz II instancji są prawidłowe, albowiem zupełnie nie znajdują one oparcia w materiale dowodowym sprawy. Sąd I instancji pominął fakt, iż organ II instancji w ogóle przekonująco nie wyjaśnił, dlaczego uznaje, że w dniu [...] kwietnia 2015 r. P. P. miał rzekomo wykonywać przewóz drogowy w zakresie prowadzanej działalności gospodarczej i co za tym idzie miał rzekomo obowiązek używania wykresówki w tachografie, zamontowanym w tym pojeździe, iż skoro w tym dniu P. P. wykonywał prace w gospodarstwie rolnym, a tym samym nie miał obowiązku stosowania żadnych wykresówek w tachografie.

3/ naruszenie przepisów art. 7 k.p.a. w zw. z art. 10 k.p.a. w zw. z art. 106 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) w zw. z art. 232 i 233 § 1 k.p.c. przez brak podjęcia przez Sąd I intonacji, oraz przez organy administracji I, oraz II instancji, stosownych przewidzianych prawem działań mających na celu w ogóle rozpoznanie istoty sprawy, zgodnie z obowiązującą zasadą prawdy materialnej, co ostatecznie skutkuje stwierdzeniem, iż niniejsze postępowanie jest dotknięte dowolnością w stopniu oczywistym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach miał obowiązek wobec podniesionych zarzutów – przed wydaniem rozstrzygnięcia, wnikliwie zbadać stan faktyczny i dowodowy sprawy, co ostatecznie błędnie jednak nie nastąpiło.

Zdaniem skarżących oczywistym jest w każdym demokratycznym państwie prawa, którym jest niewątpliwie Rzeczypospolita Polska, Państwo ma obowiązek stosownie do przepisów Konstytucji, zgodnie z zasadą sprawiedliwości społecznej chronić prawa i wolności każdego obywatela, oraz przeciwdziałać wszelkim działaniom, wszelkich organów, w tym także organów administracji, podejmujących i wykonujących swe urzędowe zadania i czynności w sposób oczywiście sprzeczny z prawem. Przyzwolenia na takie praktyki bezprawne organów administracji ze strony Państwa, być nie może.

Chociażby z uwagi na wyżej przedstawione okoliczności i ustalenia faktyczne organów administracji, zatwierdzone bezzasadnie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, zaskarżony wyrok w żadnym wypadku ostać się nie może. Liczne wyżej przedstawione naruszenia przepisów prawa materialnego, jak i procesowego, błędy i nieprawidłowe ustalenia organów administracji, oraz Sądu I instancji, skutkowały tym, że wydane sądowe rozstrzygnięcie jest oczywiście wadliwe i ostać się w żadnym wypadku nie może.

Argumentację na poparcie zarzutów skarżąca przedstawiła w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zawarte w niej zarzuty nie są trafne.

Rozpatrując powyższą skargę kasacyjną w granicach zakreślonych przez skarżących i w ramach przepisu art. 183 p.p.s.a. należało na wstępie odnieść się do zarzutów procesowych, które podważały przyjęty za podstawę rozstrzygnięcia przez Sąd I instancji ustalony przez organy administracji publicznej obu instancji stan faktyczny, który zdaniem również Naczelnego Sądu Administracyjnego nie budził poważniejszych wątpliwości.

Organ odwoławczy w sposób bardzo szczegółowy i wyczerpujący ustalił stan faktyczny i odniósł się do zarzutów odwołujących się i w żadnym stopniu nie naruszył przepisów art. 7, 8, 9, 10, 77 § 1, art. 80 i 107 § 1 k.p.a.

Koronny dowód w tej sprawie stanowił protokół kontroli drogowej przedmiotowego przejazdu, podczas której stwierdzono brak używania tachografu przez kierowcę pojazdu podlegającego obowiązkowi używania wykresówek, oraz zeznania kierowcy P. P. Zarówno organ odwoławczy jak i Sąd I instancji były uprawnione do oceny materiału dowodowego zgodnie z regułami procesowymi, a wnioski jakie płynęły z tej oceny, były takie, że zmiana zeznań kierowcy w odwołaniu zmierzała jedynie do uniknięcia odpowiedzialności administracyjnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym.

Zasadniczy zarzut skarżących podnoszony w skardze kasacyjnej sprowadzał się do twierdzenia, że skarżący jako rolnik prowadzący gospodarstwo rolne przedmiotowy przejazd wykonywał na potrzeby prowadzenia gospodarstwa rolnego, a nie w ramach działalności gospodarczej Spółki cywilnej A.. Zarzut ten miałby znaczenie, gdyby został w sposób wiarygodny potwierdzony w toku kontroli i postępowania administracyjnego, a nie gdy został podniesiony jedynie w celu uniknięcia odpowiedzialności, sprzeczny z wcześniejszymi zeznaniami kierowcy, na podstawie których dokonano ustaleń zawartych w protokole kontroli, do którego kierowca nie wniósł żadnych zastrzeżeń.

Dokonana w ramach swobodnej oceny dowodów analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego, a przede wszystkim zeznań kierowcy, nie mogła być skutecznie podważona przez Sąd I instancji i dlatego przyjęte ustalenia faktyczne, które służyły za podstawę rozstrzygnięcia, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego wypełniały znamiona przepisów prawa materialnego, które miały w tej sprawie zastosowanie.

Tego rodzaju przejazd określonym pojazdem z przyczepą, co zostało opisane szczegółowo w protokole kontroli, niewątpliwie wymagał użycia tachografu i wykresówek, gdyż tak nakazują przepisy art. 97 ust. 1 pkt 1 u.t.d., art. 13 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 oraz art. 34 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady nr 165/2014.

Nie można podzielić poglądu skarżących, że z samego faktu prowadzenia gospodarstwa rolnego obok prowadzonej innej działalności gospodarczej niezwiązanej z rolnictwem, osoba ta jako rolnik zwolniona jest z obowiązku stosowania się do przepisów ustawy o transporcie drogowym, regulujących używanie tachografu w ramach wykonywania transportu drogowego związanego z działalnością gospodarczą podmiotu gospodarczego, w tym przypadku Spółka cywilna A..

Rozróżnienie transportu wykonywanego przez rolnika na użytek prowadzonego przez niego gospodarstwa rolnego od transportu drogowego podmiotów gospodarczych podlegających ustawie o transporcie drogowym jest wyraźne w przepisach prawa i stosowanie odpowiednich przepisów nie powinno budzić wątpliwości. Wyjątki od przepisów nakazujących obowiązek używania wykresówek w transporcie drogowym, o których mowa w art. 13 ust. 1 rozporządzenie nr 561/2006, znalazły się w ustawie o czasie pracy kierowców, a konkretnie w art. 29 ust. 1 i 2. Dotyczą przewozów wykonywanych pojazdami używanymi lub wynajmowanymi bez kierowcy przez przedsiębiorstwa rolnicze, ogrodnicze, leśne, gospodarstwa rolne lub rybackie do przewozu rzeczy w ramach własnej działalności gospodarczej w promieniu 100 km od bazy przedsiębiorstwa. Kierowcy w powyższych sytuacjach nie mają obowiązku używania wykresówek.

Słusznie uznał Sąd I instancji, że prawidłowo ustalony przez organ stan faktyczny nie daje podstaw do zastosowania powyższego przepisu, na który powołują się skarżący.

Pozostałe zarzuty skarżących odnoszące się do naruszenia przepisów prawa materialnego, a konkretnie art. 92a ust. 1 u.t.d. oraz art. 13 pkt 1 lit. b/ i art. 3 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 561/2006 poprzez zastosowanie tych przepisów do nieprawidłowo ustalonego stanu faktycznego należało uznać za całkowicie chybione, gdyż przede wszystkim nie można zarzucić naruszenia prawa materialnego poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego, a ponadto jak już wykazano wyżej, brak jest jakichkolwiek podstaw do kwestionowania ustaleń faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia i zastosowania cyt. wyżej przepisów prawa materialnego.

Skoro w wyniku prawidłowo przeprowadzonej przez właściwy organ kontroli przejazdu drogowego, pojazdem opisanym szczegółowo w protokole wykonywanego przez skarżących, stwierdzono naruszenie przepisów o transporcie drogowym to zastosowanie przepisów ustawy o transporcie drogowym, a konkretnie art. 92a ust. 1 u.t.d. było konieczne.

Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.