Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 697/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2022-01-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6532 Sprawy budżetowe jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne: Oświata
Finanse publiczne
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Stwierdzono bezskuteczność czynności
Powołane przepisy: article: art. 34 ust. 1, art. 47
journal: Dz.U. 2020 poz 2029
law: Ustawa z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych - t.j.
article: art. 90 ust. 11.
journal: Dz.U. 2020 poz 1327
law: Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Katarzyna Górska Sędziowie sędzia WSA Ryszard Maliszewski (sprawozdawca) asesor WSA Anna Janowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 5 stycznia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Spółki A na czynność Prezydenta Miasta A w przedmiocie wypłaty zaniżonej kwoty dotacji oświatowej za sierpień 2021 r. 1) stwierdza bezskuteczność czynności, 2) zasądza od Prezydenta Miasta A na rzecz Spółki A 697 ( sześćset dziewięćdziesiąt siedem ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Spółka A zaskarżyła czynność dokonaną przez Prezydenta Miasta A w postaci wypłaty zaniżonej kwoty dotacji oświatowej za miesiąc sierpień 2021 r. dla: Szkoły A na kwotę

1 591,71 zł.

Pełnomocnik skarżącej spółki wniósł o:

1. Stwierdzenie bezskuteczności wypłaty zaniżonej dotacji oświatowej w miesiącu sierpniu 2021 r. oraz uznanie obowiązku wypłaty przez organ na rzecz skarżącej dotacji we właściwej kwocie;

2. zasądzenie od organu na rzecz Spółki A kosztów postępowania sądowego wedle norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego w sprawie;

3. o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym stosownie do treści art. 119 pkt 2 p.p.s.a.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik spółki wskazał, że Spółka A jest organem prowadzącym szkoły niepubliczne dla których wypłacana jest dotacja oświatowa, o której mowa w art. 26 ust. 2 ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych (Dz.U.2021.1930 t.j. z dnia 2021.10.25), dalej u.f.z.o..

Wskazał, że zgodnie z art. 34 u.f.z.o. dotacja wypłacana jest do ostatniego dnia danego miesiąca z tym że części za styczeń i za grudzień są przekazywane w terminie odpowiednio do dnia 20 stycznia oraz do dnia 15 grudnia roku budżetowego. Uznał, że dotacja za miesiąc sierpień 2021 r. winna zostać wypłacona w całości do 31.08.2021 r.. W konsekwencji podał, że skarga została wniesiona w terminie.

W pierwszej kolejności pełnomocnik zwrócił uwagę na problematykę związaną z kognicją sądów administracyjnych w przedmiotowej sprawie. Zgodnie z treścią art. 47 u.f.z.o. do kognicji sądów administracyjnych należą wszystkie czynności podejmowane przez organ dotujący dotyczące ustalenia wysokości lub przekazania dotacji i stanowią czynność z zakresu administracji publicznej podlegającą kognicji sądów administracyjnych.

Wskazał, że orzecznictwo sądów administracyjnych jest rozbieżne.

Pełnomocnik strony skarżącej podał, że sądy powszechne w świetle treści art. 47 u.f.z.o. stoją zaś na stanowisku o niedopuszczalności drogi sądowej i odrzucają pozwy o zapłatę zaniżonej/niewypłaconej dotacji (por. postanowienie Sądu Najwyższego - Izba Cywilna z dnia 9 maja 2019 r.IV CSK 490/18).

Pełnomocnik oznajmił, że zgodnie z art. 38 u.f.z.o., organ stanowiący w drodze uchwały, ustala tryb udzielania i rozliczania dotacji, o których mowa w art. 15-21, art. 25, art. 26, art. 28-31a i art. 32, oraz tryb przeprowadzania kontroli prawidłowości ich pobrania i wykorzystania. Wykonanie uchwały w w/w przedmiocie powierzono organowi, którego czynność jest przedmiotem niniejszej skargi.

Dokonując wypłaty dotacji za wskazany powyżej miesiąc organ wypłacił ją w zaniżonej kwocie, nie wskazując jednocześnie z jakich powodów dokonuje zaniżenia dotacji.

Przytoczył treść art. 26 ust. 2 ustawy u.f.z.o.: "Niepubliczne szkoły, w których nie jest realizowany obowiązek szkolny lub obowiązek nauki, otrzymują na każdego ucznia uczestniczącego w co najmniej 50 % obowiązkowych zajęć edukacyjnych w danym miesiącu, z których uczeń nie został zwolniony na podstawie przepisów wydanych na podstawie art. 44zb ustawy o systemie oświaty, dotację z budżetu jednostki samorządu terytorialnego będącej dla tych szkół organem rejestrującym, w wysokości równej kwocie przewidzianej na takiego ucznia w części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostki samorządu terytorialnego." Zgodnie natomiast z ust. 4 "Dotacja, o której mowa w ust. 2, przysługuje za lipiec i sierpień na każdego ucznia, który w czerwcu spełnił warunek, o którym mowa w ust. 2."

Natomiast zgodnie z art. 34 ust. 1 ustawy u.f.z.o. "Dotacje, o których mowa w art. 15- 21, art. 25 ust. 1-4 i 8, art. 26 ust. 1, 2 i 8, art. 28-30 oraz 31 ust. 1, są przekazywane na rachunek bankowy przedszkola, Innej formy wychowania przedszkolnego, szkoły lub placówki, o której mowa w art. 2 pkt 6-8 ustawy - Prawo oświatowe, lub zespołu szkół lub placówek, w 12 częściach w terminie do ostatniego dnia każdego miesiąca, z tym że części za styczeń i za grudzień są przekazywane w terminie odpowiednio do dnia 20 stycznia oraz do dnia 15 grudnia roku budżetowego; w przypadku dotacji, o której mowa w art. 31 ust. 1, liczba części należnej dotacji jest równa liczbie miesięcy, w których prowadzony jest dany kwalifikacyjny kurs zawodowy."

Szkoły prowadzone przez skarżącą przekazały w miesiącu sierpniu 2021 r. organowi dotującemu informację o liczbie słuchaczy, na których dotacja winna zostać przekazana do 31.08.2021 r. w oparciu o stawkę wynikającą z przepisów prawa.

Dotacja nie została jednak w tym terminie wypłacona w pełnej wysokości.

Pełnomocnik ocenił, że gmina/powiat bez wydania decyzji nie może samodzielnie dokonać potrącenia z kolejnej transzy dotacji, a zwrot kwot dotacji następuje w drodze decyzji, za wyjątkiem art. 34 ust. 3 u.f.z.o., ale ten nie znajduje tu zastosowania. Przesłanką wydania takiej decyzji jest stwierdzenie, że dotacja została wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem lub została pobrana nienależnie lub w nadmiernej wysokości zgodnie z ustawą o finansach publicznych.

W odpowiedzi na skargę Organ wniósł o jej odrzucenie , ewentualnie jej oddalenie jako niezasadnej. Zdaniem Organu skarga winna zostać odrzucona na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., albowiem sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego.

Organ wskazał, że skarżący opiera skargę na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm.; w skrócie "p.p.s.a."). Według organu taka czynność nie miała miejsca. Organ nie wypłacił bowiem dotacji w zaniżonej kwocie. Dodatkowo podkreślił, iż czynność polegająca na wypłacie dotacji ma charakter rachunkowo-księgowy, a nie władczy, a więc nie da się przyporządkować jej do żadnej z kategorii aktów lub czynności o jakich mowa w art. 3 p.p.s.a..

Organ przytoczył treść przepisów : art. 26 ust. 2 i 4 u.f.z.o., art. 34 ust. 3 u.f.z.o..

Organ wskazał, że zgodnie z art. 26 ust. 4 u.f.z.o. dotacja za lipiec i sierpień przysługuje na każdego ucznia szkoły, który w czerwcu spełnił warunek uczestnictwa w co najmniej 50% obowiązkowych zajęć edukacyjnych.

Organ przyznał, że w sierpniu 2021 r. organ prowadzący Szkołę A złożył informację miesięczną, w której obowiązek minimum 50% obecności na obowiązkowych zajęciach edukacyjnych w miesiącu czerwcu 2021 r. spełniło 22 uczniów. Należna za sierpień 2021r. dotacja wynosi 2.059,86 zł.

Natomiast Organ dotujący w miesiącu sierpniu wypłacił transzę dotacji w kwocie 468,15 zł. Organ poinformował, że w miesiącach poprzednich powstała nadpłata. W konsekwencji powstała różnica pomiędzy dotacją należną w kwocie 2.059,86 zł a faktycznie wypłaconą w wysokości 468,15 zł . Organ zarzucił, ze skarga nie zawiera informacji odnośnie liczby uczniów spełniających wymogi z art. 26 ust. 2 u.f.z.o., która stanowi podstawę do obliczenia kwoty dotacji.

W konkluzji Organ wskazał, że dokonał wypłaty dotacji oświatowej na podstawie obliczeń przeprowadzonych zgodnie z przepisami obowiązującego prawa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi - odpowiednio: ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi - przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu.

W świetle art. 3 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm.; w skrócie "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego.

Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze, w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim określonym w skardze przedmiotem zaskarżenia - który może obejmować całość albo tylko część danego aktu lub czynności (zob. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, uw. 1 do art. 134; a także wyroki NSA: z 5 marca 2008 r., I OSK 1799/07; z 9 kwietnia 2008 r., II GSK 22/08; z 27 października 2010 r., I OSK 73/10; dostępne w CBOSA), przy czym reguła ta odnosi się również do zaskarżania planów miejscowych (por. wyrok NSA z 5 czerwca 2014 r., II OSK 117/13, CBOSA) - oraz rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.

W pierwszej kolejności należy rozważyć kwestię dopuszczalności drogi sądowej. W rozpoznawanej sprawie przedmiotem sprawy jest zarzut wypłacenia dotacji w zaniżonej wysokości.

Strona skarżąca zaskarżyła czynność dokonaną przez Prezydenta Miasta A w postaci wypłaty zaniżonej kwoty dotacji oświatowej za miesiąc sierpień 2021 r. dla: Szkoły A na kwotę 1 591,71 zł.

W konsekwencji wniosła o: stwierdzenie bezskuteczności wypłaty zaniżonej dotacji oświatowej w miesiącu sierpniu 2021 r. oraz uznanie obowiązku wypłaty przez organ na rzecz skarżącej dotacji we właściwej kwocie. Z treści odpowiedzi na skargę wynika , że należna za sierpień 2021r. dotacja wynosiła 2.059,86 zł. Natomiast Organ dotujący w miesiącu sierpniu wypłacił transzę dotacji w kwocie 468,15 zł. W konsekwencji powstała różnica pomiędzy dotacją należną w kwocie 2.059,86 zł a faktycznie wypłaconą w wysokości 468,15 zł.

Stosownie do treści art. 47 u.f.z.o. "Czynności podejmowane przez organ dotujący, o którym mowa w art. 15-21, art. 25, art. 26, art. 28-32 i art. 40-41a, w celu ustalenia wysokości lub przekazania dotacji, o których mowa w art. 15-21, art. 25, art. 26, art. 28-32 i art. 40-41a, stanowią czynności z zakresu administracji publicznej, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, 2299 i 2320 oraz z 2021 r. poz. 54, 159 i 1598)".

Ta kwestia dotycząca kognicji sądu powszechnego była przedmiotem Uchwały Sądu Najwyższego z dnia 8 listopada 2019 r. III CZP 29/19, Opublikowanej: OSNC 2020/7-8/56.

Sąd Najwyższy rozstrzygnął zagadnienia prawne przedstawione przez Sąd Apelacyjny "Czy w świetle przepisu art. 91 ust. 2 ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych (Dz. U. 2017.2203) dopuszczalna jest droga sądowa w sprawach o dotacje dla niepublicznych przedszkoli należnych za lata 2010-2014 przyznawanych na podstawie przepisów ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty w sytuacji, gdy powództwo w tym przedmiocie zostało wniesione po dniu 1 stycznia 2018 r.?" podjął uchwałę:

Artykuł 91 ust. 2 ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych (tekst jedn.: Dz. U. z 2017 r. poz. 2203) nie wyłącza drogi sądowej do dochodzenia po dniu 1 stycznia 2018 r. w postępowaniu przed sądem powszechnym roszczeń dotyczących dotacji przyznawanych niepublicznym przedszkolom w okresie przed dniem 1 stycznia 2017 r. na podstawie ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (tekst jedn.: Dz. U. z 2017 r. poz. 2198 z późn. zm.).

Sąd Najwyższy w uzasadnieniu uchwały bardzo szczegółowo przedstawił , w jaki sposób należy wykładać przepisy wyznaczające przesłanki dopuszczalności drogi sądowej w postępowaniu cywilnym, formach, w jakiej ta ochrona jest udzielana zarówno w tym postępowaniu, jak i w postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Droga sądowoadministracyjna może być przez sąd administracyjny uznana za dopuszczalną tylko po stwierdzeniu, że zaskarżone działanie zostało podjęte przez organ administracji publicznej lub organ administrujący oraz ze względu na właściwości przedmiotowe mieści się ono w katalogu ustalonym w art. 3 § 2 p.p.s.a..

Na mocy ustawy nowelizującej z 2016 r. w art. 90 u.s.o. ustawodawca dodał ust. 11, stanowiący, że przyznanie dotacji, o których mowa w art. 90 ust. 1a-8 u.s.o., stanowi czynność z zakresu administracji publicznej w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. W odniesieniu do dotacji należnych za 2017 r. w art. 27 ustawy nowelizującej z 2016 r. przewidział stosowanie m.in. art. 90 u.s.o. w brzmieniu nadanym tą ustawą nowelizującą.

Przepisy dotyczące finansowania szkół i placówek publicznych oraz szkół i placówek niepublicznych zawarte w ustawie o systemie oświaty, tj. rozdziały 7 i 8, w tym art. 90, zostały uchylone przez art. 80 pkt 16 u.f.z.o., a więc z dniem 1 stycznia 2018 r. Zagadnienia dotyczące dotacji dla niepublicznych placówek oświatowych zostały uregulowane w art. 15-21, art. 25, art. 26, art. 28-32, art. 40 i art. 41 u.f.z.o. Jednocześnie w art. 47 u.f.z.o. ustawodawca stwierdził, że czynności podejmowane przez organ dotujący w celu ustalenia wysokości lub przekazania dotacji, których dotyczą te przepisy, stanowią czynności z zakresu administracji publicznej, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Ponadto w art. 91 ust. 1 u.f.z.o. ustawodawca uregulował tryb ustalenia i wypłaty dotacji należnych za 2018 r., stanowiąc, że do czynności podejmowanych w związku z udzieleniem dotacji, o których mowa w art. 15-21, art. 25, art. 26, art. 28-32, art. 40 i art. 41, na rok 2018, stosuje się przepisy rozdziału 3 tej ustawy, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej. Artykuł 91 ust. 2 u.f.z.o. stanowi, że do wszczętych i niezakończonych przed dniem 1 stycznia 2018 r. postępowań w przedmiocie ustalenia wysokości lub przekazania dotacji na rok 2017 lub lata wcześniejsze stosuje się przepisy dotychczasowe.

SN wskazał, że czynności podejmowane przez uprawnionych do uzyskania dotacji przed organem dotującym w celu wykazania ich statusu jako uprawnionego do dotacji oraz jej należnej wysokości, jak i czynności organu dotującego zmierzające do zweryfikowania uprawnienia do uzyskania dotacji, określenia jej wysokości i przekazania uprawnionemu środków należnych z tytułu dotacji wiążą się z realizacją kompetencji przyznanych tym podmiotom w ramach łączącego je stosunku publicznoprawnego, nie zaś cywilnego.

Dotacje ze środków budżetowych mające charakter podmiotowy i przedmiotowy, w tym przewidziane ustawą o systemie oświaty, a aktualnie ustawą o finansowaniu oświaty, nie są świadczeniami ze stosunków cywilnych, lecz należnościami o charakterze publicznoprawnym. Ustawodawca ustalił definicję dotacji w art. 126 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r. poz. 869; dalej - u.f.p.), charakteryzując jej rodzaje i przeznaczenie.

Stosownie do art. 251 ust. 1 u.f.p., dotacje udzielone z budżetu jednostki samorządu terytorialnego powinny być wykorzystane do końca roku budżetowego, a w przeciwnym razie podlegają zwrotowi. Podmiot dotujący ma obowiązek kontrolowania sposobu wykorzystania środków pochodzących z dotacji i żądania ich zwrotu w razie stwierdzenia, że zostały przekazane w nadmiernej wysokości lub niewłaściwie wykorzystane. Zgodnie natomiast z art. 263 u.f.p., niezrealizowane kwoty wydatków z budżetu jednostki samorządu terytorialnego wygasają.

Stosunek prawny między zobowiązanym do wypłacenia dotacji i uprawnionym do jej otrzymania nie jest zatem stosunkiem cywilnoprawnym, z którego mogłyby wynikać zobowiązania mające właściwości określone w art. 353 § 1 k.c. i innych przepisach kodeksu cywilnego charakteryzujących zobowiązania pieniężne (odmiennie Sąd Najwyższy w wyrokach z dnia 3 października 2007 r., IV CSK 312/06 i z dnia 27 marca 2019 r., V CSK 101/18, nie publ.).

SN zaznaczył, że złożenie skargi na akt lub czynność z zakresu administracji publicznej, o której jest mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., jest ograniczona terminem wyznaczonym w art. 53 § 2 p.p.s.a. Jest to termin trzydziestu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się o wydaniu aktu lub podjęciu zaskarżalnej czynności. Po wniesieniu skargi sąd może nie uwzględnić jego upływu i mimo to rozpoznać skargę, gdy uzna, że uchybienie terminowi nastąpiło bez winy skarżącego.

SN podkreślił, że w obrębie procedury sądowoadministracyjnej ustawodawca nie przyznał sądom administracyjnym rozległych uprawnień do - w pewnym uproszczeniu - merytorycznego orzekania, w wyniku którego czynność konwencjonalna sądu w postaci wyroku zastępowałaby akt lub czynność organu uprawnionego do jego wydania lub podjęcia. W sprawach ze skarg na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., uznając zasadność skargi, sąd administracyjny uchyla akt lub stwierdza bezskuteczność czynności (art. 146 § 1 p.p.s.a.). Uchylenie przez sąd administracyjny skontrolowanych aktów lub czynności i zawarcie w motywach wyroku oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania sprawia, że organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe postępowanie było przedmiotem zaskarżenia są tą oceną związane (art. 153 p.p.s.a.) i w ramach wykonania wyroku sądu powinny one wydać akt lub dokonać czynności, zgodnie z przysługującą im kompetencją, ale o treści respektującej pogląd prawny sądu (art. 154 p.p.s.a.). To założenie sprawia, że ochrona prawna udzielana przez sąd administracyjny jest efektywna, to znaczy, że poszukujący jej uzyskuje ostatecznie działanie kompetentnego podmiotu o treści zgodnej z prawem. Wprawdzie według art. 146 § 2 p.p.s.a. w sprawach ze skarg na omawiane działania sąd może także uznać w wyroku uprawnienie lub obowiązek wynikające z przepisów prawa, jednak takie orzeczenie nie stanowi tytułu egzekucyjnego umożliwiającego wyegzekwowanie świadczenia uznanego za należne na podstawie przepisów prawa publicznego. Gdyby zatem takie orzeczenie nie zostało wykonane dobrowolnie przez właściwy organ, to interes prawny uprawnionego do świadczenia, którego obowiązek spełnienia ustalił sąd administracyjny, może być zaspokojony tylko w postępowaniu przed sądem powszechnym, zmierzającym do zasądzenia świadczenia właściwego dla niewykonanego zobowiązania.

W ocenie Sądu Najwyższego, rozstrzygnięcie przez ustawodawcę wątpliwości co do charakteru czynności, jaką jest wypłacenie dotacji oświatowej przez opowiedzenie się za jej administracyjnoprawnym charakterem i dopuszczalnością drogi sądowoadministracyjnej w związku z odmową jej podjęcia, nie może wiązać się z wyłączeniem drogi sądowej w sprawach o zasądzenie kwot odpowiadających należnym chociaż nieprzekazanym dotacjom na zadania, które zostały zrealizowane przez uprawnionego do dotacji w okresie przed wejściem w życie ustawy nowelizującej z 2016 r. Podmioty żądające zasądzenia na ich rzecz zwrotu równowartości nieprzekazanych dotacji oświatowych na zadania publiczne sfinansowane z innych źródeł, które wszczęły takie postępowania przed sądami powszechnymi przed dniem 1 stycznia 2017 r., nie powinny być obligowane do wszczynania przed sądami administracyjnymi postępowania ze skargi na czynność z zakresu administracji publicznej, o jakiej mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., względnie bezczynność w związku z domaganiem się podjęcia takiej czynności (art. 3 § 2 pkt 8 w związku z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.), gdy minęły ustalone terminy (art. 53 § 2 p.p.s.a.), a uprawnione podmioty - w zaufaniu do ustalonej praktyki - zamiast drogi postępowania sądowoadministracyjnego, na której mogłyby zakwestionować legalność czynności zobowiązanego do ustalenia wysokości i wypłacenia dotacji, wybrały drogę postępowania cywilnego o zasądzenie świadczenia w celu uzyskania ochrony przysługujących im praw. Nie można mieć pewności, że sąd administracyjny uzna ich skargi za złożone wprawdzie po terminie, jednak bez winy skarżącego i rozpozna je merytorycznie, Cel, na który przekazywane są dotacje (realizacja zadań publicznych), ma być osiągnięty w określonym czasie (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 lutego 2015 r., II CSK 232/14, nie publ.). Jeśli osiągnięty nie został i nie ma na to widoków w okresie właściwym do rozliczenia dotacji, nie ma też podstaw do żądania jej wypłacenia. Zrealizowanie celu publicznego w sposób założony dla działania przeprowadzonego z wykorzystaniem dotacji oznacza jednak, że podmiot uprawiony do jej otrzymania zaangażował w jego osiągnięcie jakieś inne pozostające w jego dyspozycji środki. Zadeklarowanie w ustawie uprawnienia do uzyskania dotacji po spełnieniu pewnych warunków oznacza, że podmiot, który te warunki spełnił, realizuje zadania publiczne i oczekuje zaangażowania w nie środków publicznych w zapowiedzianej wysokości, może oczekiwać, iż jego uzasadnione oczekiwania zostaną zrealizowane. Z niewykonaniem takiego publicznego zobowiązania można wiązać określone w prawie cywilnym konsekwencje przewidziane w art. 471 k.c. na okoliczność niewykonania zobowiązań wywodzących się z różnych źródeł, gdyż powstają one w sferze majątkowej, a zatem normowanej prawem prywatnym realizującego zadania publiczne i uprawnionego do dotacji. Ze względu na uwagi na konieczność zabezpieczenia ochrony uzasadnionych oczekiwań podmiotu uprawnionego do dotacji, mających oparcie w normie ustawowej, określającej rodzaj i wysokość świadczenia, o które taki podmiot może skutecznie zabiegać realizując zadania publiczne, jest on uprawniony do domagania się świadczenia odpowiadającego kwocie przeznaczonej na wykonanie zadania publicznego, objętego dotacją. Warunkiem skutecznego dochodzenia takiego roszczenia jest jednak stwierdzenie, że zadanie publiczne zostało wykonane w taki sposób i w takim stopniu, w jakim byłoby wykonane przy wykorzystaniu dotacji, której realizujący zadanie mógł zasadnie oczekiwać. Żądanie, o którym mowa, tylko w pewnym uproszczeniu powszechnie stosowanym w orzecznictwie może być nazywane żądaniem zasądzenia dotacji. Do jego rozpoznania właściwy jest sąd powszechny, gdyż zobowiązania do usunięcia majątkowych skutków naruszenia zobowiązań z różnych tytułów (nie tylko umownych) mają charakter cywilnoprawny (art. 471 k.c.).

W sprawach o odszkodowanie w związku z niewykonaniem zobowiązań, w tym takich, których natura jest publicznoprawna, droga postępowania przed sądem powszechnym była i jest dopuszczalna, gdyż do właściwości sądów administracyjnych spory tego rodzaju nie należą, i niczego w tym zakresie nie zmieniały art. 90 ust. 11 u.s.o. i art. 47 u.f.z.o. W świetle tych przepisów jasne natomiast stało się, że czynności organu dotującego zmierzające do ustalenia prawa do dotacji i jej wypłacenia stanowią czynności z zakresu administracji publicznej, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Legalność podjęcia tego rodzaju czynności podlega zatem kontroli sądów administracyjnych, ale to nie wyłącza właściwości sądów powszechnych w sprawach dotyczących konsekwencji niewykonania obowiązku obliczenia i wypłacenia dotacji w wysokości określonej ustawą,

W świetle powyższych ustaleń faktycznych i związanych z nimi rozważań prawnych, w sposób oczywisty wynika, że dopuszczalna jest droga sądowa przed sądem administracyjnym, w sprawie uznania bezskuteczności czynności przyznania dotacji w zaniżonej wysokości.

Z tych przyczyn brak było podstaw do odrzucenia skargi. W rozpoznawanej sprawie okolicznością bezsporną jest, że w sierpniu 2021r. należna dotacja wynosiła 2.059,86 zł . Natomiast w rzeczywistości Organ w miesiącu sierpniu wypłacił transzę dotacji w kwocie 468,15 zł. W skardze skonkretyzowano żądanie i sformułowano zarzut co do kwoty zaniżenia dotacji. W miesiącu sierpniu 2021r. doszło do wypłaty zaniżonej kwoty dotacji oświatowej za miesiąc sierpień 2021 r. dla: Szkoły A na kwotę 1 591,71 zł . Zaniżenie związane było z potrąceniem "nadpłaty", która miała powstać w okresie wcześniejszym. Należy zwrócić uwagę, że przedmiotem kognicji sądu w tej sprawie nie jest rozliczenie tej domniemanej "nadpłaty". Dla potrzeb tej sprawy należy wskazać, że rozliczenie dotacji już wypłacanej nie może być dokonane w drodze zwykłego potrącenia. Dotacja ma bowiem charakter publicznoprawny. Natomiast instytucja potrącenia może być wykorzystywana w rozliczeniach cywilnoprawnych. Stosownie do treści art. 498 kodeksu cywilnego:

§ 1. Gdy dwie osoby są jednocześnie względem siebie dłużnikami i wierzycielami, każda z nich może potrącić swoją wierzytelność z wierzytelności drugiej strony, jeżeli przedmiotem obu wierzytelności są pieniądze lub rzeczy tej samej jakości oznaczone tylko co do gatunku, a obie wierzytelności są wymagalne i mogą być dochodzone przed sądem lub przed innym organem państwowym.

§ 2. Wskutek potrącenia obie wierzytelności umarzają się nawzajem do wysokości wierzytelności niższej.

Co do zasady nie jest bynajmniej wystarczające ogólnikowe stwierdzenie pozwanego przed Sądem, że mamy wzajemne wierzytelności i to liczne i z różnych tytułów i należy wyciągnąć saldo, gdyż niezbędne jest złożenie drugiej stronie stosownych oświadczeń o potrąceniu, które ponadto, żeby wywołać skutek umorzenia muszą spełniać określone wymogi - muszą umożliwiać identyfikację wierzytelności przedstawianych do potrącenia. W niniejszym przypadku to nie nastąpiło.

W konsekwencji bez złożenia oświadczeń o potrąceniu i to spełniających określone przesłanki (w tym co do skonkretyzowania wierzytelności przedstawianych do potrącenia zarówno co do tytułu, jak i wysokości) nie ma znaczenia, to czy powód jest dłużnikiem pozwanego, gdyż ewentualne wzajemne wierzytelności istnieją odrębnie ( por. Wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 16 lutego 2021 r. I ACa 943/19).

Mając na uwadze powyżej przytoczoną regulację należy wskazać, że strona skarżąca wykazała, że w miesiącu sierpniu 2021r. Organ wypłacił jej dotację w zaniżonej kwocie. Brak podstaw do przyjęcia, że Organ wykazał prawo do potrącenia nadpłaty dotacji z okresy wcześniejsze. Taka czynność nie ma charakteru materialno – technicznego. Nie wystarczy dokonanie czynności technicznej. Wykazanie nadpłaty i jej rozliczenie jest związane z wydaniem aktu , o charakterze władczym. Taki akt może być zaskarżony do sądu administracyjnego.

Czynności organu dotującego polegające na ustaleniu wysokości dotacji oświatowej i jej przekazaniu (art. 34 ust. 1 i art. 47 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych) stanowią czynności z zakresu administracji publicznej, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. i jako takie - poddane są kognicji sądów administracyjnych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 marca 2021 r. I GSK 1713/20 ).

W rozpoznanej sprawie sąd nie badał zasadności potrącenia nadpłaty dotacji za miesiące wcześniejsze. Przedmiotem kognicji sądu w tej sprawie jest czynność Prezydenta Miasta A w przedmiocie zaniżenia wypłacenia dotacji za sierpień 2021r. na kwotę 1 591,71 zł. .

Uznając zasadność skargi, sąd administracyjny stwierdził bezskuteczność czynności (art. 146 § 1 p.p.s.a.).

Z przyczyn szczegółowo wskazanych wyżej sąd nie jest uprawniony do orzeczenia o uznanie obowiązku wypłaty przez organ na rzecz skarżącej dotacji we właściwej kwocie.

W związku z uwzględnieniem skargi, Sąd na podstawie art. 200, art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a., zgodnie ze złożonym wnioskiem, zasądził na rzecz Skarżącego zwrot kosztów postępowania w wysokości 697 zł, w tym kwotę 200 zł tytułem uiszczonego w sprawie wpisu sądowego, kwotę 17 zł tytułem zwrotu kosztów opłaty skarbowej od pełnomocnictwa oraz kwotę 480 zł tytułem kosztów wynagrodzenia pełnomocnika, którego wysokość ustalono na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm. ).