Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 948/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2012-09-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: par. 2 ust. 1, par. 3 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2004 nr 174 poz 1809
law: Rozporządzenie Rady Ministtrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie  przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich.
article: art. 21 ust. 1, ust. 2 i ust. 3
journal: Dz.U. 2007 nr 64 poz 427
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich
article: art. 7, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: par. 4, par. 4 a)
journal: Dz.U. 2007 nr 46 poz 306
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI z dnia 12 marca 2007 r. w sprawie minimalnych norm
article: art. 135, art. 145 par. 1 pkt 1 c), art. 152, art. 200;
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Dnia 25 września 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Kosewska (spr.) Sędziowie WSA Mirella Ławniczak WSA Szymon Widłak Protokolant: st. sekr. sąd. Janusz Maciaszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 września 2012 roku przy udziale sprawy ze skargi U. P. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 7 października 2011 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych w pomniejszonej wysokości na rok 2009 oraz umorzenie postępowania w części I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 27 maja 2011 r., nr [...] w zakresie rozstrzygającym o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej w kwocie [...] ([...] złotych i 20/100) zł., II. zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącej kwotę [...],- ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych, III. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 9 listopada 2010 r., Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w , po rozpoznaniu wniosku U P z dnia 15 maja 2009 r. o przyznanie płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego i poprawy dobrostanu zwierząt na rok 2009, odmówił wnioskodawczyni przyznania płatności na 2009 r.

Po rozpoznaniu odwołania U P, Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w P decyzją z dnia 5 stycznia 2011 r. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w K.

Decyzją z dnia 27 maja 2011 r., Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w K, działając na podstawie art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. Nr 229, poz. 2273 z późn. zm.), art. 51 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) Nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. Urz. WE Nr L 141 z 30.04.2004 r., str. 18 ze zm.), § 11 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 174, poz. 1809 z późn. zm.) oraz na podstawie art. 104 i art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, po ponownym rozpoznaniu wniosku U P z dnia 15 maja 2009 r. o przyznanie płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego i poprawy dobrostanu zwierząt na 2009 r., umorzył postępowanie w sprawie o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2009 w części dotyczącej działek rolnych oznaczonych we wniosku symbolami "M", "N", "O" i "P" o łącznej powierzchni 53,83 ha, położonych na działkach ewidencyjnych nr [...] oraz przyznał U P płatność rolnośrodowiskową w łącznej wysokości 2.029,20 zł., w tym z tytułu:

1. P01b – Półnaturalne łąki dwukośne – kwotę w wysokości 1.566,40 zł.

1. P01b- Półnaturalne łąki dwukośne o stawce 880,00 zł. za powierzchnię uwzględnioną w płatności 1,78 ha/rok kwotę w wysokości 1.566,40 zł.;

2. P01b (N2000) – Półnaturalne łąki dwukośne o stawce 1.056,00 zł. Za powierzchnię uwzględnioną w płatności 0,0 ha/rok kwotę w wysokości 0,00 zł.;

2. S02b02 – Trwałe użytki zielone (z certyfikatem zgodności) – kwotę w wysokości 462,80 zł.;

1. S02b02 – Trwałe użytki zielone (z certyfikatem zgodności) o stawce 260,00 zł. za powierzchnię uwzględnioną w płatności 1,78 ha/rok kwotę w wysokości 462,80 zł.;

2. S02b02 (N2000) – Trwałe użytki zielone (z certyfikatem zgodności) o stawce 312,00 zł. za powierzchnię uwzględnioną w płatności 0,0 ha/rok kwotę w wysokości 0,00 zł.

Po rozpoznaniu odwołania U P, reprezentowanej przez męża D P, Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w P decyzją z dnia 7 października 2011 r., działając na podstawie art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 10 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 98, poz. 634 ze zm.) oraz na podstawie art. 5 ust. 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej z dnia 28 listopada 2003 r. (Dz. U. Nr 229, poz. 2273 ze zm.), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji w całości.

Podstawą rozstrzygnięć organów obu instancji były następujące ustalenia faktyczne i prawne.

W dniu 15 maja 2009 r. U P, zgodnie z § 11 ust. 2 i ust. 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 174, poz. 1809 ze zm.), przesłała do Biur Powiatowego ARiMR w K wniosek kontynuacyjny o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych na rok 2009.

Na podstawie wniosku oraz złożonych do niego korekt ustalono, że wnioskodawczyni ubieg się o przyznanie płatności za realizację pakietu: S02 – rolnictwo ekologiczne w wariantach S02a02 uprawy rolnicze (z certyfikatem zgodności) na powierzchni 47,20 ha, S02b02 trwałe użytki zielone (z certyfikatem zgodności) na powierzchni 46,20 ha oraz pakietu P01 – utrzymanie łąk ekstensywnych w wariancie P01b – półnaturalne łąki dwukośne na powierzchni 46,20 ha. Do płatności, w ramach realizowanych pakietów zadeklarowano działki ewidencyjne o numerach:

- 184 (A) położoną w województwie [...];

- 18/79 (B) położoną w województwie [...],

- 31/16 (M, N, O), 37/17 (P) położone w województwie [...].

We wniosku producent rolny zaznaczyła również, że wnioskuje o podwyższoną płatność z tytułu realizacji pakietów na obszarze NATURA 2000.

W dniu 13 października 2009 r. D P, działając jako pełnomocnik wnioskodawczyni, złożył zmianę do wniosku obejmującą wycofanie z wniosku działek rolnych oznaczonych we wniosku jako "M", "N", "O" i "P" leżących na działkach ewidencyjnych oznaczonych numerami [...] oraz [...]. Uzasadniając powyższą zmianę do wniosku wskazano na utratę możliwości użytkowania od 2009/2010 działek [...]. W następstwie wycofania powyższych działek zmniejszono deklarowaną powierzchnię realizacji wariantów P01b oraz S02b02 do powierzchni 39,20 ha oraz wycofano wariant S02a02.

W dniach od 23 do 26 marca 2010 r. inspektorzy terenowi Biura Kontroli na Miejscu Oddziału Regionalnego w O przeprowadzili w gospodarstwie wnioskodawczyni kontrolę na miejscu w ramach działania wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt. Z czynności kontrolnych sporządzono protokół nr[...]. Dokumentację kontrolną rozszerzono o fotografie kontrolowanych działek rolnych oraz ich szkice pomiarowe z naniesionymi oznaczeniami miejsc i kierunków wykonanych w terenie fotografii.

Podczas kontroli stwierdzono m.in. nieprawidłowość dotyczącą działki rolnej oznaczonej we wniosku literą "B", gdzie zadeklarowana była przez wnioskodawczynię łąka trwała na działce ewidencyjnej nr [...] na obszarze 37,42 ha, podczas gdy stwierdzono powierzchnię mniejszą w stosunku do powierzchni deklarowanej tj. 10,15 ha, co odnotowano w protokole z czynności kontrolnych jako błąd DR 13+. Stwierdzono również niespójność działki rolnej, co odnotowano w protokole kodem DR22. Podczas przeprowadzania czynności kontrolnych wykonano fotografie działki "B" 200-202 i 204-230.

W dniu 25 czerwca 2010 r. D P, działając jako pełnomocnik wnioskodawczyni, wniósł zastrzeżenia do raportu z czynności kontrolnych, które dotyczyły pomiaru działki rolnej B. Po ponownej weryfikacji raportu w dniu 29 lipca 2010 r., poinformowano D P, że ustalenia dotyczące działki rolnej B pozostają bez zmian. Wyjaśniono, że braki w powierzchni działki B nie wynikają z niezakwalifikowania terenów nieskoszonych, lecz z zaniechania prowadzenia działalności rolniczej na zakwestionowanych obszarach, co potwierdza liczna dokumentacja fotograficzna. W opinii inspektorów terenowych obszary nieujęte w pomiarach to tereny trudno dostępne dla maszyn rolniczych, tereny zagłębione i trwale podmokłe.

W dniu 15 października 2010 r. wnioskodawczyni przedłożyła dwa poświadczone notarialnie oświadczenia złożone przez T S - kierownika zakładu "C" z siedzibą w B oraz G D - stróża tego zakładu. Osoby te przyznały, że w 2009 r. sporna działka "B" została wykoszona.

Organ odwoławczy zaznaczył, że dane zwarte we wniosku U P zostały porównane również z danymi z wykazu uzyskanego z Jednostki Certyfikującej B Sp. z o.o., która potwierdziła realizację wariantu S02a02 uprawy rolnicze (z certyfikatem zgodności) na powierzchni 47,83 ha oraz wariantu S02b02 – Trwałe użytki zielone (z certyfikatem zgodności) na powierzchni 46,20 ha.

Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organy stwierdziły, że z wykonanych w gospodarstwie rolnym U P kontroli na miejscu wynika, iż zdeklarowała ona we wniosku o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych na rok 2009 działki rolne niezgodnie ze stanem faktycznym, co uznane zostało z nieprawidłowość zgodnie z art. 2 pkt 10 rozporządzenia Komisji (WE) 796/2004. Zdaniem organów z protokołów z wykonanej kontroli na miejscu metodą inspekcji terenowej jednoznacznie wynika, że czynności kontrolne przeprowadzone zostały w sposób pozwalający określić faktyczną powierzchnię, na której spełnione zostały podstawowe warunki udzielania pomocy finansowej tj. obszar zatwierdzony, zgodnie z art. 2 pkt 22 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004. Po ponownej weryfikacji raportu z przeprowadzonej kontroli na miejscu organy stwierdziły, że jest on ważny, a zawarte w nim wyniki należy uznać za wykonane zgodnie z art. 23 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004. Na podstawie sporządzonego raportu z czynności kontrolnych ustalono, że obszar zatwierdzony, dla którego spełnione zostały wszystkie warunki określone w zasadach przyznawania pomocy wynosi:

- 1,78 ha w ramach wariantu P01b – półnaturalne łąki dwukośne,

- 1,78 ha w ramach wariantu S02b02 – trwałe użytki zielone (z certyfikatem zgodności);

- 10,15 ha w ramach wariantu P01b(N2000) – półnaturalne łąki dwukośne realizowane na obszarze Natura 2000;

- 10,15 ha w ramach wariantu S02b02(N2000) – trwałe użytki zielone (z certyfikatem zgodności) realizowane na obszarze Natura 2000.

W związku z powyższym, na podstawie zasady wykluczenia od płatności w przypadku przekroczenia powierzchni wnioskowanej, określonej w art. 50 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, w sytuacji gdy różnica powierzchni działek zgłoszonych do płatności w ramach danej grupy upraw i stwierdzonych podczas kontroli na miejscu przekracza 20% (w niniejszej sprawie organy ustaliły 268,67% przedeklarowania powierzchni) zatwierdzonego obszaru, dla danej grupy upraw odmawia się przyznania płatności. W konsekwencji nie przyznano wnioskodawczyni płatności z tytułu realizacji wariantów P01b(N2000) – półnaturalne łąki dwukośne realizowane na obszarze Natura 2000 oraz S02b02(N2000) trwałe użytki zielone (z certyfikatem zgodności) realizowane na obszarze Natura 2000.

Ustosunkowując się do zarzutu odwołania, organ odwoławczy stwierdził, że załączone do odwołania zdjęcia nie mogą potwierdzić, iż wnioskodawczyni prowadziła działalność na działce rolnej "B" w 2009 r. na obszarze większym niż ten stwierdzony podczas kontroli przeprowadzonej w gospodarstwie. Zaznaczył, że zdjęcia wykonane przez pracowników Biura Kontroli na Miejscu są opatrzone datą ich wykonania, jak również w wyniku porównania z dołączonym do protokołu szkicem można w sposób jasny określić miejsce, w którym zostały zrobione. Z kolei data wykonania zdjęć przedstawionych przez pełnomocnika odwołującej jest nieokreślona.

Organ odwoławczy podkreślił jednak, że wykluczenie z płatności powierzchni 27,27 h deklarowanej łąki nie wynika z niezakwalifikowania terenów nieskoszonych, lecz z zaniechania prowadzenia działalności rolniczej na zakwestionowanym obszarze. Jak zauważył organ powyższe zostało potwierdzone przez wykonanie licznej dokumentacji fotograficznej.

Za bezzasadny organ odwoławczy uznał również zarzut podniesiony w odwołaniu, że Kierownik Biura Powiatowego ARiMR potraktował materiał dowodowy wybiórczo i wydał niekorzystną dla wnioskodawczyni decyzję w oparciu tylko o wyniki przeprowadzonej kontroli na miejscu, z pominięciem oświadczeń świadków, którzy potwierdzili fakt wykaszania. Organ odwoławczy podkreślił, że organ I instancji wskazał dlaczego nie dał pełnej wiary oświadczeniom świadków. Za słuszne organ II instancji uznał twierdzenie organu I instancji, iż na podstawie przedstawionych oświadczeń świadków – T S i G D nie sposób wysnuć wniosku, że na całej działce rolnej "B" zgłoszonej do płatności 2009 r. dokonano wykoszenia powierzchni zgłoszonej do płatności tj. 37,42 ha. Zdaniem organów obu instancji zeznania ww. świadków można uznać za wiarygodne co najwyżej do tego obszaru, który został zobrazowany na fotografiach [...]. Organ zwrócił ponadto uwagę, że dostarczone oświadczenia dwóch świadków są identyczne w swej treści, jedynie podpisane przez powołanych świadków przed notariuszem.

Odnosząc się z kolei do przedstawionego wraz z odwołaniem wyciągu z protokołu kontroli B, organ odwoławczy zaznaczył, że wynika z niego jedynie, iż kontrola z ramienia jednostki certyfikującej została przeprowadzona w dniu 17 sierpnia 2009 r. przez inspektora A C oraz, że całość gospodarstwa podlegała kontroli. Organ wyjaśnił jednak, że w gospodarstwach prowadzących produkcję ekologiczną, takim jak gospodarstwo wnioskodawczyni jednostki certyfikujące nie wykonują pomiarów powierzchni działek, lecz opierają się tylko na deklaracji rolnika. Wobec tego wyniki ich kontroli nie stanowią przesłanki do uznania, iż obszary działek rolnych zadeklarowane we wniosku są prawidłowe, tym samym nie podważają ustaleń kontroli przeprowadzonej przez inspektorów terenowych Regionalnego Biura Kontroli na Miejscu ARiMR w O. Zaznaczył również, że do zadań kontroli jednostki certyfikującej należy wyłącznie stwierdzenie, czy metody gospodarowania stosowane przez odwołującą są zgodne z przepisami o rolnictwie ekologicznym.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego U P wniosła o uchylenie w całości decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w P jako naruszającej prawo oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zaskarżonej decyzji strona zarzuciła naruszenie art. 7, art. 36 § 1 i § 2, art. 40 § 2, art. 77 § 1, art. 80, art. 81, art. 139 k.p.a.

W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że organ odwoławczy nie odniósł się do faktu niespójności w raporcie z czynności kontrolnych, na podstawie którego sporządzany jest protokół z czynności kontrolnych. Zauważyła, że w otrzymanym przez nią dwukrotnie raporcie z czynności kontrolnych nr [...] wskazano inną datę kontroli raz 23-26.03.2010 r., a następnie 23-29.03.2009 r. Natomiast zaskarżona decyzja pomija ten fakty. W związku z powyższym strona wniosła o odrzucenie raportu jako dowodu w postępowaniu ze względu na jego niespójność. Zdaniem strony, organ odwoławczy nie dokonał nawet analizy w jakich dniach wykonano fotografie 200-202 i 204-230.

Odnośnie samej kontroli skarżąca zakwestionowała termin jej przeprowadzenia. Podniosła, że kontrola została przeprowadzona po pół roku od skoszenia spornej działki B, stąd w ciągu tego czasu trawa odrosła. Ponadto inspektorzy przeprowadzający kontrolę w marcu nie uwzględni, że liczne podtopienia spowodowane były topniejącym śniegiem.

Strona zarzuciła również organom, że zakwestionowały przedłożone przez nią fotografie jedynie z tego powodu, iż nie oznaczono daty wykonania tych zdjęć. Wniosła o przesłuchanie w charakterze świadka D P na okoliczność sprowadzenia z zagranicy kosiarki widocznej na zdjęciach podczas koszenia łąki w 2009 r.

Skarżąca podniosła ponadto, że organ odwoławczy nie odniósł się do przedłożonego przez nią wraz z odwołaniem wypisu z rejestru gruntów z dnia 20 lipca 2007 r. dla spornej działki ... . Zaznaczyła, że z wypisu tego wynika, iż na działce oprócz gruntów rolnych znajdują się takie grunty jak np. lasy, zakrzaczenia, wody, rowy łąkowe, rowy zakrzaczone i nieużytki N, które zajmują 14,3269 ha. Strona zwróciła uwagę, że w 2010 r. przesunęła wykaszanie spornej działki na wrzesień – październik. W konsekwencji kolejna kontrola przeprowadzona w marcu 2011 r. nie stwierdziła już nieprawidłowości, co znalazło wyraz w decyzji Kierownika Biura Powiatowego z dnia 12 maja 2011 r.

Skarżąca zakwestionowała także dokonaną przez organy ocenę przedłożonych przez nią oświadczeń T S oraz G D. W zawiązku z tym wskazała na konieczność odebrania zeznań uzupełniających od ww. świadków oraz dodatkowo przesłuchanie D P i A C – inspektora z jednostki certyfikującej B na okoliczność dokonania w 2009 r. koszenia na spornej działce.

Zdaniem strony organ odwoławczy naruszył art. 139 k.p.a, gdyż w uzasadnieniu swojej decyzji stwierdził, że wykluczenie z płatności powierzchni 27,27 ha łąki nie wynika z niezakwalifikowania terenów nieskoszonych, ale z zaniechania prowadzenia działalności rolniczej na zakwestionowanym obszarze. Podczas, gdy organ I instancji zastosował jedynie błąd sankcjonujący DR13+, zaś organ odwoławczy próbuje forsować błąd E8.

Reasumując powyższe skarżąca zarzuciła organowi I instancji pominięcie przy rozstrzyganiu zgłoszonych przez nią wniosków i dowodów. Podniosła, że organy obu instancji nie odniosły się do przedłożonych przez nią w postępowaniu fotografii dokumentującej poczynione na spornej działce zabiegi rolnicze. Jej zdaniem organy nie odniosły się również do protokołu z kontroli B dokonanej w sierpniu 2009 r., czyli zaraz po wykonaniu koszenia. Nie zwróciły się do świadków o potwierdzenie swoich oświadczeń pod rygorem odpowiedzialności karnej, nie dokonały analizy przedstawionego przez stronę w postępowaniu wypisu z rejestru gruntów. Strona zwróciła również uwagę, że przywołany w uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego wyrok z 1984 r. nie może znaleźć zastosowania w niniejszej sprawie, gdyż dotyczy zupełnie innego stanu faktycznego.

Skarżąca podniosła ponadto, że w okresie od lutego 2010 r. do końca listopada 2010 r. organ I instancji pomijał jej pełnomocnika w postępowaniu, poprzez niedoręczanie mu pism w szczególności zawiadomień o przedłużeniu terminu. Również organ odwoławczy pominął te uchybienia organu I instancji. W związku z powyższym strona wniosła o pominięcie wszystkich dowodów, które zostały zebrane w okresie, gdy pominięto jej pełnomocnika w niniejszym postępowaniu np. w tym okresie dokonano kontroli oraz włączono do akt postępowania m.in. protokół z kontroli na miejscu dokonanej przez pracowników z ARiMR w O.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Na rozprawie w dniu 12 września 2012 r. skarżąca U P, reprezentowana przez swojego męża D P podtrzymała wnioski i zarzuty zawarte w skardze. Pełnomocnik strony wyjaśnił dodatkowo, że skarżąca jako swoje żądanie uchylenia w całości zaskarżonej decyzji, odnosi do rozstrzygnięcia decyzji o przyznaniu płatności w pomniejszonej wysokości, nie kwestionuje natomiast umorzenia postępowania w zakresie, w którym cofnęła swój wniosek. Podniósł ponadto, że stronie uniemożliwiono zapoznanie się z aktami sprawy i złożenie wniosków dowodowych przed wydaniem decyzji przez organ odwoławczy. Organ nie zawiadomił bowiem strony o zamknięciu postępowania. Pełnomocnik oświadczył, że strona chciała złożyć wnioski dowodowe o przesłuchanie w charakterze świadków pana C – pracownika firmy B, który corocznie przeprowadzał kontrolę upraw oraz zeznań A P, który wykonywał koszenia w 2009 r. Pełnomocnik skarżącej wyjaśnił, że koszenia na działce B zostały wykonane w lipcu – sierpniu 2009 r. Wniosek złożony w 2009 r. stanowił kontynuację programu rolnośrodowiskowego rozpoczętego marcu 2007 r. Zwrócił uwagę, że w programie, który był przedmiotem realizacji przedsięwzięć był określony specjalny sposób koszenia traw, a na łąkach wymagano, aby koszenie odbywało się nie wcześniej niż w drugim półroczu danego roku.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga okazała się zasadna.

Szczegółowe warunki udzielenia pomocy finansowej w ramach działania wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt zostały określone w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 174, poz. 1809 ze zm.). Zgodnie z § 2 ust. 1 ww. rozporządzenia, płatność rolnośrodowiskowa jest udzielana producentowi rolnemu, który prowadzi działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym o powierzchni co najmniej 1 ha użytków rolnych i zobowiąże się m.in. do realizacji pakietów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej oraz do przestrzegania wymagań , o których mowa w art. 23 rozporządzenia 1257/1999/WE z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju wsi przez Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOiGR), nowelizującego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. WE L 160 z 26.06.1999 r. ze zm.) oraz art. 13 i 20 rozporządzenia 817/2004/WE z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia 1257/1999/WE (Dz. Urz. UE L 153 z 30.04.2004 r.). Z kolei z § 3 ust. 1 pkt 1 powołanego rozporządzenia wynika, że płatność rolnośrodowiskowa jest udzielana producentowi rolnemu do działek rolnych w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, użytkowanych jako grunty orne, łąki lub pastwiska, a w przypadku pakietu, o którym mowa w § 1 ust. 2 pkt 2, użytkowanych również jako sady.

Należy ponadto zwrócić uwagę, że do postępowania administracyjnego w sprawie udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, o ile przepisy ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na Rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz. 427 ze zm.) nie stanowią inaczej (art. 21 ust. 1 ustawy). Powołana ustawa wprowadziła istotne modyfikacje w zakresie regulacji postępowania wynikającego z ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego. Zmodyfikowała obowiązki w zakresie informowania stron oraz umożliwienia im udziału w czynnościach, warunkując to żądaniem strony, a także ograniczyła obowiązki organu w zakresie postępowania dowodowego, przenosząc ciężar dowodu na stronę (art. 21 ust. 3 ustawy). Jak wynika z ust. 2 art. 21, omawiana ustawa zobowiązała jednak organ administracji do stania na straży praworządności oraz wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego, pozostawiając tym samym powinności organu wynikające z art. 7 oraz art. 107 § 3 k.p.a. W rozpatrywanej sprawie organy obu instancji zobowiązane były zatem do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względnie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Swoje rozstrzygnięcie organy winny były uzasadnić zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a., który stanowi, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł, oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

Oceniając legalność zaskarżonej oraz poprzedzającej ją decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w K z dnia 27 maja 2011 r., w zakresie przyznania skarżącej U P płatności rolnośrodowiskowej na 2009 r. w pomniejszonej wysokości, Sąd stwierdził, że zostały one wydane z naruszeniem przepisów postępowania, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Postępowanie w niniejszej sprawie zostało zainicjowane wnioskiem skarżącej z dnia 15 maja 2009 r. o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt na rok 2009. Na podstawie wniosku oraz złożonych do niego korekt ustalono, że wnioskodawczyni ubieg się o przyznanie płatności za realizację pakietu: S02 – rolnictwo ekologiczne w wariantach S02a02 uprawy rolnicze (z certyfikatem zgodności) na powierzchni 47,20 ha, S02b02 trwałe użytki zielone (z certyfikatem zgodności) na powierzchni 46,20 ha oraz pakietu P01 – utrzymanie łąk ekstensywnych w wariancie P01b – półnaturalne łąki dwukośne na powierzchni 46,20 ha. Do płatności, w ramach realizowanych pakietów zadeklarowano m.in. sporną w niniejszej sprawie działkę ewidencyjną o nr [...](oznaczoną we wniosku jako działka B) położoną w województwie [ ... ] o powierzchni 37,42 ha. We wniosku strona zaznaczyła również, że wnioskuje o podwyższoną płatność z tytułu realizacji pakietów na obszarze NATURA 2000.

Jak zaś wynika z protokołu czynności kontrolnych przeprowadzonych w dniu 23 - 26 marca 2009 r. przez ARiMR Regionalne Biuro Kontroli na Miejscu w O, podczas kontroli stwierdzono nieprawidłowość dotyczącą działki rolnej oznaczonej we wniosku literą "B", gdzie zadeklarowana była przez wnioskodawczynię łąka trwała na działce ewidencyjnej nr [...] na obszarze 37,42 ha, podczas gdy stwierdzono powierzchnię mniejszą w stosunku do powierzchni deklarowanej tj. 10,15 ha, co odnotowano w protokole z czynności kontrolnych jako błąd DR 13+. Stwierdzono również niespójność działki rolnej, co odnotowano w protokole kodem DR22.

Kwestia sporna w rozpatrywanej sprawie sprowadza się zatem do powierzchni działki ewidencyjnej o nr[...], oznaczonej we wniosku jako działka B, kwalifikującej się do przyznania płatności rolnośrodowiskowej na 2009 r.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że niezasadny jest, w ocenie Sądu zarzut skargi dotyczący niespójności w raporcie z czynności kontrolnych odnośnie daty przeprowadzenia kontroli. Z uzasadnień decyzji organów obu instancji jednoznacznie wynika, że jako podstawę swoich ustaleń przyjęły one protokół nr [ ... ] z czynności kontrolnych przeprowadzonych w dniach 23-26 marca 2010 r. Analiza powyższego protokołu potwierdza również, że kontrola na miejscu w gospodarstwie skarżącej została przeprowadzona w dniach 23 – 26 marca 2010 r. (str. 2 i 15 ww. protokołu). Nie ma zatem podstaw, aby w tym zakresie przedmiotowy protokół z czynności kontrolnych uznać za niespójny.

Za niewyczerpujące Sąd uznał natomiast informacje zawarte w protokole odnośnie powierzchni spornej działki B oraz poczynione na ich podstawie ustalenia faktyczne organów obu instancji. W omawianym protokole stwierdzono nieprawidłowość spornej działki B, co oznaczono jako błąd DR 13+ (zadeklarowana powierzchnia całkowita działki rolnej jest większa od powierzchni całkowitej stwierdzonej) oraz błąd DR 22 (działka rolna jest niespójna, zadeklarowano kilka działek rolnych nie sąsiadujących ze sobą, na których prowadzona jest jedna uprawa, jako jedną działkę rolną. Tymczasem w uzasadnieniu swojej decyzji organ I instancji jako przyczynę wyłączenia z płatności 27,27 ha spornej dział B, wskazał na niewykoszenie tej powierzchni. Zaznaczył również, że pomiar posiada liczną dokumentację fotograficzną oraz szkic pomiaru nr 6 wskazanej działki, na którym uwzględniony jest teren wykoszony wraz z oznaczeniami miejsc oraz kierunku wykonanych fotografii. Organ stwierdził , że na zdjęciach wyraźnie widać obszary bagniste, porośnięte wieloletnimi samosiejkami drzew liściastych oraz gęstymi kilkudziesięciocentymetrowymi trawami. Z kolei organ odwoławczy uzasadniając tak znaczną różnicę pomiędzy powierzchnią działki B zadeklarowaną we wniosku a stwierdzoną podczas kontroli, wyjaśnił, że wykluczenie z płatności powierzchni 27,27 ha deklarowanej łąki nie wynika z niezakwalifikowania terenów nieskoszonych, lecz z zaniechania prowadzenia działalności rolniczej na zakwestionowanym obszarze. Jak zauważył organ powyższe zostało potwierdzone przez wykonanie licznej dokumentacji fotograficznej.

W ocenie Sądu analiza zarówno protokołu z czynności kontrolnych, jak i szkicu pomiaru działki B, nie wskazuje jaka konkretnie powierzchnia została wyłączona. Nie wskazano przyczyn i rodzaju wyłączeń (np. rowy, bagna) ani nie podano ich powierzchni. Nie można natomiast uznać za wystarczające w tym zakresie wyjaśnień inspektorów terenowych, zawartych w piśmie stanowiącym ustosunkowanie się do zastrzeżeń strony do protokołu z czynności kontrolnych. Dodatkowo należy zauważyć, że ze szkicu pomiaru spornej działki wynika natomiast, że sfotografowano jedynie część spornej działki, pomijając pozostałą znaczną część (południowo – wschodnią).

Za słuszny Sąd uznał również zarzut skargi, iż organ odwoławczy nie odniósł się do przedłożonego wraz z odwołaniem wypisu z rejestru gruntów spornej działki B z dnia 20 lipca 2007 r. Z dokumentu tego wynika, że cała powierzchnia przedmiotowej działki wynosi 88,43 ha. Ponadto, na co strona wskazała w odwołaniu, na działce oprócz gruntów rolnych znajdują się takie grunty jak np. lasy, zakrzaczenia, wody, rowy łąkowe, rowy zakrzaczone i nieużytki N, które zajmują 14,3269 ha. Organ odwoławczy winien był zatem, zgodnie z obowiązkiem wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego, ocenić wyniki kontroli na miejscu mając na uwadze dane wynikające z dokumentu urzędowego jakim jest wypis z rejestru gruntów spornej działki B.

Zdaniem Sądu rację ma również skarżąca, że dla oceny wyników kontroli na miejscu ważny jest również termin przeprowadzenia tej kontroli. Racjonalny jest argument, że w ciągu pół roku od koszenia (lipiec- sierpień 2009 r.) trawa mogła podrosnąć. Ponadto stwierdzone przez organy podtopienia w miesiącu marcu, faktycznie mogły być skutkiem topniejącego śniegu. Organ odwoławczy nie ustosunkował się do powyższych okoliczności, pomimo że podniesiono je w odwołaniu.

Nie bez znaczenia dla sprawy pozostaje również fakt, że podczas kontroli na miejscu przeprowadzonej w gospodarstwie skarżącej w marcu 2011 r. nie stwierdzono przedeklarowania powierzchni działki B. Jak podniosła stron w skardze było to efektem przesunięcia w 2010 r. terminu koszenia trawy na wrzesień- październik.

Z uzasadnień decyzji organów obu instancji nie wynika również, aby dokonały one analizy stwierdzonych podczas kontroli wyłączeń zadeklarowanej powierzchni działki B w świetle rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2007 r. w sprawie minimalnych norm (Dz. U. Nr 46, poz. 306 ze zm.). Zgodnie z § 4 powołanego rozporządzenia grunty rolne, o których mowa w § 1 (grunty orne, łąki i pastwiska, w tym te które są zadeklarowane we wniosku o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt), nie powinny być porośnięte drzewami i krzewami, z wyjątkiem: 1) drzew i krzewów: niepodlegających wycięciu zgodnie z przepisami o ochronie przyrody, mających znaczenie dla ochrony wód i gleb, nie wpływających na prowadzoną na tych gruntach produkcję roślinną; 2) gruntów, na których są prowadzone plantacje wierzby (Salix sp.) wykorzystywanej do wyplatania; 3) gruntów, o których mowa w § 1 ust. 1 pkt 2-4 oraz ust. 2, które mogą być porośnięte pojedynczymi drzewami i krzewami, jeżeli drzewa te i krzewy nie wpływają na prowadzoną na tych gruntach produkcję roślinną, a ich liczba nie przekracza 50 sztuk na hektar; 4) plantacji zagajników o krótkiej rotacji (CN ex 0602 90 41) wykorzystywanych na cele energetyczne. Ponadto zgodnie z § 4a ww. rozporządzenia powierzchnię gruntów rolnych uznaje się za utrzymywaną zgodnie z normami, jeżeli znajdują się na niej oczka wodne, w rozumieniu przepisów o ochronie gruntów rolnych i leśnych, o łącznej powierzchni mniejszej niż 100 m kwadratowych w obrębie działki rolnej oraz rowy, nieutwardzone drogi dojazdowe wydzielone w obrębie działek rolnych, pasy zadrzewień, żywopłoty, ściany tarasów, których szerokość w obrębie działki rolnej nie przekracza 2 m i które nie stanowią odrębnej działki ewidencyjnej.

Za słuszny Sąd uznał również zarzut skargi dotyczący nieprawidłowej oceny przez organ odwoławczy protokołu nr [...] z kontroli gospodarstwa skarżącej przeprowadzonej w dniu 17 sierpni 2009 r. przez A C inspektora z Jednostki Certyfikującej B Sp. z o.o. Organ II instancji stwierdził, że kontrola ta potwierdziła realizację wariantu S02a02 uprawy rolnicze (z certyfikatem zgodności) na powierzchni 47,83 ha oraz wariantu S02b02 – Trwałe użytki zielone (z certyfikatem zgodności) na powierzchni 46,20 ha. Przyznał również, że z przedstawionego wraz z odwołaniem wyciągu z protokołu kontroli B, wynika, iż kontrola ta została przeprowadzona w dniu 17 sierpnia 2009 r. przez inspektora A C oraz, że całość gospodarstwa podlegała kontroli. Skoro, jak wskazano powyżej kontrola jednostki certyfikującej potwierdziła realizację wariantu S02a02 uprawy rolnicze (z certyfikatem zgodności) oraz wariantu S02b02 – Trwałe użytki zielone (z certyfikatem zgodności) na wskazanych powierzchniach, to zadaniem organów było uwzględnienie tej powierzchni przy ocenie prawidłowości ustaleń co do powierzchni spornej działki zakwalifikowanej do płatności.

Powyższe wskazuje, że organy obu instancji w sposób wyczerpujący nie rozpatrzyły całego materiału dowodowego i nie podjęły wszystkich działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, czym naruszyły art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na Rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz. 427 ze zm.) oraz art. 7 k.p.a. w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co skutkować musiało uchyleniem decyzji organów obu instancji w zakresie przyznania skarżącej płatności rolnośrodowiskowej na 2009 r. w pomniejszonej wysokości.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy obu instancji zobowiązane będą na nowo przeprowadzić postępowanie dowodowe, w tym uwzględnić ewentualne wnioski dowodowe skarżącej dotyczące przesłuchania wskazanych przez nią osób, a następnie dokonać ponownej oceny protokołu z czynności kontrolnych, dokumentacji fotograficznej oraz szkicu pomiaru spornej działki B wszechstronnie uwzględniając przedłożone przez skarżącą dowody w postaci wykonanych przez nią zdjęć spornej działki, wypisu z rejestru gruntów przedmiotowej działki B oraz protokołu z kontroli Jednostki Certyfikującej B Sp. z o.o. Swoje rozstrzygnięcie organy winny uzasadnić w decyzji zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a. wskazując fakty, które uznały za udowodnione, dowody , na których się oparły oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówiły wiarygodności i mocy dowodowej, ponadto wyjaśniając podstawę prawną decyzji, przytoczeniem przepisów prawa.

W ocenie Sądu bezzasadny jest natomiast zarzut skargi dotyczący pominięcia w postępowaniu pierwszoinstancyjnym pełnomocnika skarżącej. Wbrew twierdzeniom skargi, z akt sprawy wynika, że pełnomocnik strony został powiadomiony o kontroli na miejscu (str. 2 protokołu z czynności kontrolnych), złożył zastrzeżenia do przeprowadzonej kontroli, jemu też pismem z dnia 29 lipca 2010 r. udzielono odpowiedzi na zastrzeżenia. Analiza akt sprawy prowadzi również do wniosku to pełnomocnik strony był zawiadomiony przez organ I instancji pismem z dnia 8 października 2010 r. o przedłożenie nowych dowodów mogących mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. W konsekwencji nie ma podstaw do uwzględnienia żądania skarżącej o pominięcie dowodów przeprowadzonych w okresie od lutego do listopada 2010 r., w tym protokołu z czynności kontrolnych.

Nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut podniesiony na rozprawie przez pełnomocnika skarżącej dotyczący uniemożliwienia stronie zapoznania się z aktami sprawy i złożenia wniosków dowodowych przed wydaniem decyzji przez organ odwoławczy. Należy wyjaśnić, że zgodnie z powołanym powyżej przepisem art. 21 ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na Rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz. 427 ze zm.) w postępowaniu dotyczącym przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie zapewnia stronom, czynny udział w każdym stadium postępowania, jedynie na ich żądanie.

Mając na względzie powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135, art. 200 orz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270) orzekł jak w sentencji wyroku.