Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 1650/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2017-12-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 33 § 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2016 poz 599
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Irena Wesołowska, Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Rischka, Sędzia WSA Ewa Wojtynowska (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 20 grudnia 2017 r. sprawy ze skargi M. M. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w z dnia 3 lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów dotyczących prowadzonego postępowania egzekucyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 3 lipca 2017 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] (dalej jako "Dyrektor IAS"), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 2 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 23 ze zm. – dalej jako "K.p.a.") oraz art. 34 § 5 w trybie art. 17 § 1 i art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 599 ze zm. – dalej jako "u.p.e.a."), po rozpatrzeniu zażalenia M. M. (dalej jako "Skarżąca") na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. (dalej jako "Naczelnik US") z dnia 30 maja 2017 r., którym uznano za nieuzasadnione zarzuty nieistnienia oraz przedawnienia obowiązku objętego tytułem wykonawczym nr [...] z dnia 9 marca 2015 r., utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.

Rozstrzygnięcie zapadło na tle następującego stanu faktycznego sprawy:

Organ egzekucyjny - Naczelnik US wszczął postępowanie egzekucyjne wobec majątku Skarżącej na wniosek wierzyciela - Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. (dalej jako "Wierzyciel"), na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 9 marca 2015 r. nr [...], obejmującego należności z tytułu nieuiszczonych opłat abonamentowych RTV za okres od stycznia 2010 r. do maja 2012 r. w łącznej wysokości należności głównej 502 zł.

Na podstawie ww. tytułu wykonawczego organ egzekucyjny zawiadomieniem z dnia 15 czerwca 2015 r. dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w "A" S.A. w S. Przedmiotowe zawiadomienie zostało doręczone dłużnikowi zajętej wierzytelności w dniu 25 czerwca 2015 r. Odpis ww. zawiadomienia wraz z odpisem tytułu wykonawczego doręczono Skarżącej w dniu 19 czerwca 2015 r. W dniu 29 czerwca 2015 r. Bank zrealizował ww. zajęcie i przekazał kwotę 804,40 zł na konto depozytowe organu egzekucyjnego.

Skarżąca wniosła zarzuty w sprawie prowadzenia przez Naczelnika US postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 9 marca 2015 r. Na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a podniosła zarzut wygaśnięcia obowiązku oraz przedawnienia części należności, wnosząc o umorzenie postępowania egzekucyjnego oraz wstrzymanie czynności egzekucyjnych do czasu rozpatrzenia zarzutów.

Wobec powyższego, postanowieniem z dnia 8 lipca 2015 r. Naczelnik US zawiesił postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec majątku Skarżącej do czasu wydania ostatecznego postanowienia w przedmiocie zgłoszonych zarzutów lub podjęcia zawieszonego postępowania na uzasadniony wniosek wierzyciela.

Jednocześnie, organ egzekucyjny działając na podstawie art. 34 § 1 u.p.e.a., pismem z dnia 8 lipca 2015 r. wystąpił do Wierzyciela o zajęcie stanowiska w sprawie złożonych przez Skarżącą zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 9 marca 2015 r.

W dniu 16 grudnia 2015 r. Wierzyciel wydał postanowienie, którym uznał podniesione przez Skarżącą zarzuty za nieuzasadnione.

W wyniku zaskarżenia ww. orzeczenia, postanowieniem z dnia 29 marca 2017 r. Wierzyciel uchylił w całości postanowienie organu I instancji z dnia 16 grudnia 2015 r. i orzekł o uznaniu za nieuzasadnione zarzuty: przedawnienia oraz nieistnienia obowiązku objętego tytułem wykonawczym z dnia 9 marca 2015 r.

Wobec powyższego, Naczelnik US, działając na podstawie art. 34 § 4 u.p.e.a., wydał postanowienie z dnia 30 maja 2017 r., w którym uznał zarzuty przedawnienia oraz nieistnienia obowiązku objętego przedmiotowym tytułem wykonawczym, za nieuzasadnione.

Skarżąca wniosła zażalenie na ww. postanowienie organu egzekucyjnego, zarzucając: oparcie rozstrzygnięcia na wadliwym postanowieniu Wierzyciela z dnia 29 marca 2017 r. i nieuprawnione przyjęcie, że numer identyfikacyjny został Skarżącej nadany skutecznie; naruszenie art. 107 § 3 oraz art. 8 K.p.a. poprzez niewskazanie w uzasadnieniu postanowienia faktów i dowodów, na podstawie których organ przyjął, że numer identyfikacyjny został abonentowi nadany skutecznie oraz niewyjaśnienie powodów zmiany żądania abonenta z zarzutu wygaśnięcia na zarzut nieistnienia obowiązku; błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy, co doprowadziło do wyciągnięcia błędnych wniosków. Skarżąca twierdzi, że na każdym etapie postępowania kwestionowała nadanie numeru identyfikacyjnego, natomiast Wierzyciel przyjął przeciwnie, że abonent na żadnym etapie postępowania nie kwestionował faktu otrzymania nowego numeru identyfikacyjnego. Skarżąca akcentuje, że nie został jej doręczony numer identyfikacyjny, a obowiązek udowodnienia jego doręczenia leży po stronie Wierzyciela. Przy czym zawiadomienie o nadaniu numeru identyfikacyjnego powinno zostać wysłane do abonenta w terminie 12 miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. z 2007 r. nr 187 poz. 1342) tj. do 13 grudnia 2008 r. Skoro operator poinformował Skarżącą (choć w sposób nieformalny dnia 7 sierpnia 2012 r. - wykreślenie z ewidencji) o numerze identyfikacyjnym, tj. z przekroczeniem 12 miesięcznego terminu to oznacza, że nie nadał numeru identyfikacyjnego skutecznie. W ocenie Skarżącej samo domniemanie wynikające z faktu zarejestrowania abonenta w ewidencji nie daje podstawy do naliczania opłaty abonamentowej. Powinny zostać spełnione łącznie dwie przesłanki tj. abonent powinien otrzymać książeczkę abonamentową (numer identyfikacyjny) oraz zostać zarejestrowany w ewidencji abonentów.

Postanowieniem z dnia 3 lipca 2017 r. Dyrektor IAS utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

Organ II instancji przytoczył treść przepisów art. 33 § 1 pkt 1, art. 34 § 1, 4 i 5 u.p.e.a. Dokonując analizy zaskarżonego postanowienia Dyrektor IAS stwierdził, że zostało ono wydane zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, w tym z K.p.a. oraz u.p.e.a. Stanowisko wierzyciela, w przypadku gdy zarzuty są oparte na przesłankach określonych w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7 u.p.e.a, jest wiążące dla organu egzekucyjnego, co oznacza, że organ ten nie jest uprawniony do prowadzenia postępowania wyjaśniającego, w celu ustalenia istnienia podstaw do uwzględnienia zarzutu i do obalenia w ten sposób stanowiska wierzyciela. Organ podkreślił, że funkcją zarzutów wnoszonych na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-5 u.p.e.a jest doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia o charakterze merytorycznym, odnoszącego się bezpośrednio do zakresu obowiązków zobowiązanego. Zadaniem organu egzekucyjnego jest wyłącznie stosowanie przymusu egzekucyjnego w celu doprowadzenia do wykonania obowiązku ustalonego przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego.

W odniesieniu do przyczyn związania organu egzekucyjnego stanowiskiem wierzyciela, organ podkreślił, że regulacja taka nie występuje w przypadku innych środków prawnych. Wyjaśnienie tej kwestii znajduje się w unormowaniu zawartym w art. 29 § 1 in fine u.p.e.a., którego treść przytoczył. Przepis ten określa, że organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym.

Obie normy prawne ustanawiają wyraźną granicę między postępowaniem rozpoznawczym a egzekucyjnym oraz zakreślają granice uprawnień organów egzekucyjnych. Relacja między unormowaniem zawartym w art. 29 § 1 u.p.e.a. a podstawami zarzutów określonymi w art. 33 § 1 pkt 1-5 u.p.e.a. sprawia więc, że organ egzekucyjny zobowiązany jest nie uwzględnić zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, gdy wierzyciel, zajmując merytoryczne stanowisko, nie potwierdzi zasadności stawianych przez zobowiązanego zarzutów. Rozpoznając zażalenie na postanowienie organu egzekucyjnego w przedmiocie zarzutów, organ odwoławczy również jest związany stanowiskiem wierzyciela. Uprawnienie organu sprawującego nadzór nad egzekucją administracyjną (art. 23 § 2 u.p.e.a.) nie stwarza podstawy do kontroli przez egzekucyjny organ odwoławczy (organ nadzorujący) stanowiska wierzyciela w sprawie zgłoszonych zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym.

Z akt sprawy wynika, że Skarżąca zgłosiła zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 9 marca 2015 r, wystawionego przez Wierzyciela, oparte na przesłankach wymienionych w art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a., tj. wygaśnięcia obowiązku i przedawnienia części należności egzekwowanych na podstawie tytułu wykonawczego. Organ egzekucyjny trafnie zatem zwrócił się do Wierzyciela o zajęcie stanowiska wobec zgłoszonych zarzutów.

Wierzyciel postanowieniem z dnia 16 grudnia 2015 r. zajął stanowisko w zakresie zarzutów wygaśnięcia oraz przedawnienia obowiązku, uznając je za nieuzasadnione. Postanowieniem tego organu z dnia 29 marca 2017 r. zaskarżone postanowienie zostało uchylone w całości i orzeczono o uznaniu za nieuzasadnione zarzuty: przedawnienia oraz nieistnienia obowiązku w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 9 marca 2015 r.

Dyrektor IAS zauważył, że z treści ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska Wierzyciela z dnia 29 marca 2017 r. wynika, że wobec stwierdzenia, że organ I instancji nieprawidłowo sklasyfikował i rozpatrzył zarzut wygaśnięcia obowiązku (podczas gdy jego zdaniem z treści uzasadnienia pisma w sprawie zarzutów wynika, że zobowiązana kwestionuje wyłącznie brak doręczenia zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników radiofonicznych / telewizyjnych), rozpoznał zarzut w oparciu o przesłankę nieistnienia obowiązku, na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.

Organ odniósł się do podnoszonej w zażaleniu kwestii zmiany przez organ II instancji zgłoszonego zarzutu tj. wygaśnięcia obowiązku na nieistnienie obowiązku, przywołując treść art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. W badanej sprawie doszło do merytorycznej oceny argumentów zobowiązanej podniesionych w piśmie z dnia 22 czerwca 2015 r., zainicjowanym postępowanie w sprawie zgłoszonych przez zobowiązaną zarzutów na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. W związku z powyższym, w ocenie organu, zmiana kwalifikacji przesłanki zarzutu nie wpływa na ocenę w postaci nieuwzględnienia zarzutu w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 9 marca 2015 r.

Wierzyciel, wyrażając swoje stanowisko w ostatecznym postanowieniu z dnia 29 marca 2017 r. stwierdził, że z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż Skarżąca dokonała rejestracji odbiorników RTV, w wyniku której została jej wydana książeczka radiofoniczna, służąca do dokonywania opłat z tytułu abonamentu RTV. W dniu 30 maja 2012 r. dokonano wyrejestrowania odbiorników RTV, przy czym - zgodnie z obowiązującymi przepisami - do dnia poprzedzającego wyrejestrowanie odbiorników Skarżąca była zobowiązana do dokonywania opłat abonamentowych. Przeprowadzone w sprawie postępowanie wyjaśniające potwierdziło, że Skarżąca została powiadomiona o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych, które zostało przesłane w dniu 16 maja 2008 r., czego potwierdzeniem jest duplikat zawiadomienia z dnia 16 maja 2008 r. załączony do pisma z dnia 23 kwietnia 2015 r., będącego odpowiedzią na skierowane przez Skarżącą oświadczenie o braku odbiorników RTV. Wraz z zawiadomieniem o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników radiofonicznych / telewizyjnych przesłano Skarżącej "pakiet startowy" z blankietami wpłat zawierającymi imię i nazwisko abonenta, jego adres oraz spersonalizowany numer rachunku bankowego dla wpłat RTV.

Wierzyciel wskazał również, że dla skuteczności nadania numeru identyfikacyjnego nie jest konieczne legitymowanie się przez operatora zwrotnym potwierdzeniem odbioru takiego powiadomienia. Prawodawca nakazał bowiem operatorowi przesłanie, a nie doręczenie stronie powiadomienia. Stanowisko takie potwierdza m.in. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 15 października 2014 r. sygn. akt I SA/G1 518/14. Podkreślono również, że obowiązek wnoszenia opłat abonamentowych wynika bezpośrednio z ustawy abonamentowej i ciąży on na posiadaczu zarejestrowanego odbiornika z mocy prawa, co potwierdził wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 marca 2010 r. sygn. akt K 24/08.

W odniesieniu natomiast do zarzutu przedawnienia należności, Wierzyciel wskazał, że należności z tytułu opłat abonamentu RTV są należnościami publicznoprawnymi, analogicznymi do obciążeń podatkowych. Za przyjęciem takiego charakteru tychże opłat przemawia regulacja art. 7 ustawy o opłatach abonamentowych, w myśl którego do opłat abonamentowych stosuje się przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zakresie egzekucji obowiązków o charakterze pieniężnym oraz, że w przypadku opóźnienia w uiszczaniu opłaty abonamentowej naliczane są odsetki w wysokości jak dla zaległości podatkowych w rozumieniu O.p. W związku z tym, zgodnie z art. 70 § 1 O.p., zaległości z tego tytułu przedawniają się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności. Ponadto, opierając się na przepisie art. 70 § 4 O.p., stanowiącym, że bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony (po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zastosowano środek egzekucyjny). Wierzyciel stwierdził, że obowiązek wskazany w tytule wykonawczym z dnia 9 marca 2015 r. obejmujący należności z tytułu opłat abonamentowych za okres od stycznia 2010 r. do maja 2012 r. nie uległ przedawnieniu. Nieuprawnione są zatem twierdzenia Skarżącej, że doszło do przedawnienia części należności objętych ww. tytułem wykonawczym.

Organ wskazał, że należności z tytułu zaległego abonamentu (za poszczególne miesiące 2010 r.) uległyby przedawnieniu z dniem 31 grudnia 2015 r. Wierzyciel wystawił tytuły wykonawcze w dniu 9 marca 2015 r., tj. jeszcze przed przedawnieniem ww. należności. Organ egzekucyjny zastosował skuteczny środek egzekucyjny na podstawie zawiadomienia z dnia 15 czerwca 2015 r. w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w Banku, zaś zawiadomienie o zajęciu zostało odebrane przez Skarżącą w dniu 19 czerwca 2015 r. Bank zrealizował w całości ww. zajęcie i przekazał kwotę 804,40 zł na konto depozytowe organu egzekucyjnego, co doprowadziło do zakończenia egzekucji administracyjnej.

Mając powyższe na uwadze, Dyrektor IAS stwierdził, że w treści uzasadnienia swojego rozstrzygnięcia (postanowienie z dnia 29 marca 2017 r.) Wierzyciel wszechstronnie wskazał na okoliczności faktyczne i prawne, które potwierdzają, że obowiązek objęty tytułem wykonawczym nie uległ przedawnieniu oraz stanowią o istnieniu egzekwowanego obowiązku. Zatem organ egzekucyjny, będąc związanym ostatecznym stanowiskiem wierzyciela, stosowanie do brzmienia przepisu art. 34 § 4 u.p.e.a., prawidłowo w postanowieniu z dnia 30 maja 2017 r. uznał wniesione przez Skarżącą zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 9 marca 2015 r., za nieuzasadnione.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia Dyrektora IAS oraz postanowienia Wierzyciela z dnia 29 marca 2017 r. i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, ewentualnie uchylenie postanowień w całości i orzeczenie przez sądu nieistnienia obowiązku po stronie Skarżącej, zarzucając:

- naruszenie art. 107 § 1 pkt 9 K.p.a. w zw. z art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. w brzmieniu ustalonym zmianą z dnia 9 kwietnia 2015 r. (Dz.U. z 2015 poz. 658), przez błędne pouczenie strony, przez Wierzyciela, że nie przysługuje jej skarga do sądu administracyjnego na wydane postanowienie, zaś Dyrektorowi IAS w tym zakresie, że to naruszenie procedury zignorował, uniemożliwiając stronie merytoryczną kontrolę postanowienia wydanego przez Wierzyciela, oraz że oparł swoje rozstrzygniecie na wadliwym postanowieniu Wierzyciela;

- niedopełnienie przez Wierzyciela wynikającego z rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie trybu i warunków rejestracji odbiorników RTV, obowiązku nadania Skarżącej indywidualnego numeru identyfikacyjnego, w ustalonym przepisami terminie, czego skutkiem jest nieistnienie obowiązku abonamentowego po stronie Skarżącej;

- naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 80 K.p.a. polegające na nieustaleniu stanu faktycznego w sposób wyczerpujący, w szczególności przez nieudokumentowanie nadania numeru identyfikacyjnego abonentowi, oraz tendencyjną i niewłaściwą ocenę zebranego materiału dowodowego w tym zakresie - prowadzące do błędnego wniosku, że obowiązek opłaty abonamentowej istniał w dniu wszczęcia postępowania egzekucyjnego;

- naruszenie art. 107 § 3 oraz art. 8 K.p.a. przez niewskazanie w uzasadnieniu faktów i dowodów, na podstawie których organ przyjął, że numer identyfikacyjny został abonentowi nadany skutecznie.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor IAS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 2188 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm. – dalej jako "p.p.s.a."), stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu.

W wyniku takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.).

Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że Sąd ma prawo ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.

Badając rozpoznawaną sprawę w tak zakreślonej kognicji, Sąd nie stwierdził naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia.

Sprawa została rozpoznana w trybie postępowania uproszczonego, ponieważ skarga dotyczyła postanowienia. Zgodnie z art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 p.p.s.a. sprawa, w której przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, może być rozpoznana w trybie uproszczonym, czyli na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Spór w niniejszej sprawie sprowadza się do ustalenia, czy Dyrektor IAS zasadnie utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika US uznające za nieuzasadnione zarzuty Skarżącej w przedmiocie nieistnienia oraz przedawnienia obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Istota niniejszej sprawy koncentruje się więc wyłącznie na kwestii istnienia podstaw do uwzględnienia zarzutów dotyczących postępowania egzekucyjnego, a zatem dotyczy oceny, czy organ prawidłowo uznał zarzuty podniesione przez Skarżącą na podstawie art. 33 u.p.e.a. za nieuzasadnione.

Zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są podstawowym środkiem służącym ochronie interesów zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym. Zarzuty te, zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a., zobowiązany może zgłosić do organu egzekucyjnego w terminie 7 dni od daty doręczenia mu odpisu tytułu wykonawczego. Przesłanki, które stanowią podstawę wniesienia zarzutów enumeratywnie wymienia art. 33 u.p.e.a., zaś procedurę postępowania przy rozpatrywaniu zgłoszonych zarzutów regulują przepisy art. 34 u.p.e.a.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być: 1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku; 2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej; 3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4; 4) błąd co do osoby zobowiązanego; 5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym; 6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego; 7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1; 8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego; 9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny; 10) niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27, a w zagranicznym tytule wykonawczym - wymogów określonych w art. 102 ustawy o wzajemnej pomocy.

Zgodnie z art. 34 § 1 u.p.e.a., zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 § 1 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące. Na postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela przysługuje zażalenie (§ 2).

Organ egzekucyjny, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione - o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego (art. 34 § 4 u.p.e.a.). Na postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów służy zobowiązanemu oraz wierzycielowi niebędącemu jednocześnie organem egzekucyjnym zażalenie (art. 34 § 5 u.p.e.a.).

Z przywołanej regulacji wynika, że istotnym elementem omawianej procedury jest uzyskanie przez organ egzekucyjny stanowiska wierzyciela, który musi być powiadomiony o złożeniu zarzutów przez zobowiązanego. Stanowisko wierzyciela, w przypadku gdy zarzuty są oparte na przesłankach określonych w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7 u.p.e.a, jest wiążące dla organu egzekucyjnego, co oznacza, że organ ten nie jest uprawniony do prowadzenia postępowania wyjaśniającego, w celu ustalenia istnienia podstaw do uwzględnienia zarzutu i do obalenia w ten sposób stanowiska wierzyciela. Należy podkreślić, że funkcją zarzutów wnoszonych na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-5 u.p.e.a jest doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia o charakterze merytorycznym, odnoszącego się bezpośrednio do zakresu obowiązków zobowiązanego. Zadaniem organu egzekucyjnego jest wyłącznie stosowanie przymusu egzekucyjnego w celu doprowadzenia do wykonania obowiązku ustalonego przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego.

W odniesieniu do przyczyn związania organu egzekucyjnego stanowiskiem wierzyciela, podkreślenia wymaga, że regulacja taka nie występuje w przypadku innych środków prawnych. W orzecznictwie wskazuje się, że wyjaśnienie tej kwestii znajduje się w unormowaniu zawartym w art. 29 § 1 in fine u.p.e.a. Przepis ten stanowi, że organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej; organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Przepis ten określa, że organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym.

Obie normy prawne ustanawiają wyraźną granicę między postępowaniem rozpoznawczym a egzekucyjnym oraz zakreślają granice uprawnień organów egzekucyjnych. Relacja między unormowaniem zawartym w art. 29 § 1 u.p.e.a. a podstawami zarzutów określonymi w art. 33 §1 pkt 1-5 u.p.e.a. sprawia więc, że organ egzekucyjny zobowiązany jest nie uwzględnić zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, gdy wierzyciel, zajmując merytoryczne stanowisko, nie potwierdzi zasadności stawianych przez zobowiązanego zarzutów (por. wyrok NSA z dnia 5 kwietnia 2016 r. sygn. akt II FSK 1135/14, wszystkie przywołane orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl).

Należy również zwrócić uwagę, że rozpoznając zażalenie na postanowienie organu egzekucyjnego w przedmiocie zarzutów, organ odwoławczy również jest związany stanowiskiem wierzyciela. Uprawnienie organu sprawującego nadzór nad egzekucją administracyjną (art. 23 § 2 u.p.e.a.) nie stwarza podstawy do kontroli przez egzekucyjny organ odwoławczy (organ nadzorujący) stanowiska wierzyciela w sprawie zgłoszonych zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym (por. postanowienie NSA z dnia 24 maja 2004 r. sygn. akt FW 4/04; wyroki NSA z dnia 17 czerwca 2009 r. sygn. akt II FSK 333/08, z dnia 14 listopada 2006 r. sygn. akt II FSK 1480/05).

W niniejszej sprawie Skarżąca zgłosiła zarzuty w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego w zakresie nieistnienia i przedawnienia obowiązku, a zatem w oparciu o art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. Zasadnie więc organ egzekucyjny zwrócił się do Wierzyciela o zajęcie stanowiska wobec zgłoszonych zarzutów. Ostatecznym postanowieniem z dnia 29 marca 2017 r. Wierzyciel uznał zgłoszone zarzuty za nieuzasadnione.

Trafnie w judykaturze wskazuje się, że zobowiązany, który w drodze przysługujących mu odrębnych środków prawnych nie zdołał podważyć wiążącej organy egzekucyjne merytorycznej oceny wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów egzekucyjnych, nie może żądać ponownej kontroli wypowiedzi wierzyciela w ramach postępowania w przedmiocie postanowienia organu egzekucyjnego o odmowie uwzględnienia zarzutów na postępowanie egzekucyjne. Prawomocne postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela wyklucza rozważanie zasadności zarzutów zgłoszonych na podstawie art. 33 pkt 1-5 u.p.e.a. w sprawie dotyczącej postanowienia organu egzekucyjnego (por. wyrok NSA z dnia 5 kwietnia 2016 r. sygn. akt II FSK 1660/14, wyrok tut. Sądu z dnia 23 maja 2017 r. sygn. akt I SA/Gd 309/17).

Skoro zatem wierzyciel w ostatecznym postanowieniu uznał zarzuty nieistnienia oraz przedawnienia obowiązku za bezpodstawne, to organ egzekucyjny był takim stanowiskiem związany. W tym stanie rzeczy organ egzekucyjny, jak również organ nadzorczy, nie był uprawniony do kwestionowania stanowiska wierzyciela w zakresie tych zarzutów. Organ egzekucyjny nie jest bowiem uprawniony do merytorycznego badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym (art. 29 § 1 in fine u.p.e.a.).

W powyższym zakresie działanie organów w zaskarżonym postępowaniu było prawidłowe.

W niniejszej sprawie egzekwowany obowiązek dotyczy uiszczania opłaty abonamentowej za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych (RTV) i wynika z przepisów ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1204 ze zm. – dalej jako "u.o.a.").

Stosownie do art. 2 ww. ustawy, za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych pobiera się opłaty abonamentowe (ust. 1), domniemywa się, że osoba, która posiada odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, używa tego odbiornika (ust. 2), obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej powstaje z pierwszym dniem miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano rejestracji odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego (ust. 3), opłatę abonamentową uiszcza się za każdy odbiornik radiofoniczny i telewizyjny, z zastrzeżeniem ust. 5 (ust. 4). Co do zasady, odbiorniki RTV podlegają, dla celów pobierania opłat abonamentowych za ich używanie, zarejestrowaniu w placówkach pocztowych operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe.

W ocenie Sądu, skoro podstawę do wystawienia przedmiotowych tytułów wykonawczych stanowił wprost przepis prawa, egzekucja egzekwowanego obowiązku znajduje pełne oparcie w obowiązujących przepisach. Brak też podstaw do uznania, że egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią przepisu prawa.

Zdaniem Sądu, stanowisko Skarżącej, że brak doręczenia jej zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego powoduje niemożność dochodzenia zaległych opłat abonamentowych, nie znajduje uzasadnienia w obowiązujących przepisach. W ocenie Sądu, brak jest podstaw do uznania, że z dniem 13 grudnia 2008 r., tj. z upływem terminu wskazanego w § 5 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. nr 187 poz. 1342 – dalej jako "rozporządzenie MT"), który to przepis ustanawiał obowiązek nadania numeru identyfikacyjnego i powiadomienia o tym użytkownika, wygasła rejestracja dotychczasowych użytkowników. W terminie tym zastąpiono imienną książeczkę opłat indywidualnym numerem identyfikacyjnym, nie dokonując przy tym zmian w zakresie rejestracji odbiorników, tj. anulowania czy ponownej ich rejestracji.

Należy wskazać, że na podstawie § 5 ust. 2 rozporządzenia MT, Poczta Polska S.A. zobowiązana była do powiadomienia użytkowników o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, przez przesłanie zawiadomienia w formie wzoru, stanowiącego załącznik nr 2 do tego rozporządzenia.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym jednolicie prezentowane jest stanowisko, które Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela, że użyte w § 5 ust. 2 rozporządzenia MT sformułowanie "powiadomienie", oznacza, że przesłanie zawiadomienia w zwykłej przesyłce listowej, bez potwierdzenia odbioru, na prawidłowy adres strony, czyniło zadość wymogom określonym w § 5 ust. 2 rozporządzenia MT. Powyższy przepis nie przewiduje bowiem obowiązku doręczenia stronie powiadomienia, a jedynie jego przesłanie. Dla skuteczności nadania numeru identyfikacyjnego nie jest zatem niezbędne dysponowanie przez operatora zwrotnym potwierdzeniem odbioru powiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego (por. wyrok WSA w Opolu z dnia 22 grudnia 2015 r. sygn. akt I SA/Op 516/15, wyrok WSA w Gliwicach z dnia 15 października 2014 r. sygn. akt I SA/GL 518/14, wyrok tut. Sądu z dnia 11 października 2017 r. sygn. akt I SA/Gd 925/17).

Z powyższych względów, brak dysponowania przez Pocztę Polską S.A. dowodem doręczenia Skarżącej przedmiotowego zawiadomienia, nie stanowi naruszenia obowiązku określonego w § 5 ust. 2 rozporządzenia MT.

Podkreślenia wymaga także, że Skarżąca dopatruje się niezgodności egzekwowanego obowiązku z treścią przepisu rozporządzenia MT, podczas gdy - jak to już zostało wyjaśnione - obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej wynikał z przepisów u.o.a., nie zaś z przepisów ww. rozporządzenia.

Sąd wskazuje, że skoro Skarżąca dokonała rejestracji odbiorników RTV, w wyniku której została jej wydana książeczka radiofoniczna, służąca do dokonywania opłat z tytułu abonamentu RTV, to nie może skutecznie podnosić, że odbiorników tych nie posiadała. Również jej wyrejestrowanie jako abonenta z ewidencji czynnych abonentów w maju 2012 r. nie świadczy o uprzednim nieposiadaniu odbiorników RTV, okoliczność ta potwierdza bowiem jedynie brak posiadania odbiorników przez Skarżącą od dnia wyrejestrowania.

Wbrew twierdzeniom Skarżącej, została ona powiadomiona o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników radiofonicznych / telewizyjnych pismem przesłanym w dniu 16 maja 2008 r.

W świetle powyższych okoliczności, przeciwnie do podnoszonej w skardze okoliczności, Skarżąca zarówno była zarejestrowana w ewidencji, jak i miała nadany numer identyfikacyjny.

Z powyższych względów, twierdzenia Skarżącej, upatrujące przyczyn nieistnienia obowiązku w braku doręczenia jej przez Pocztę Polską S.A. zawiadomienia o nadaniu numeru identyfikacyjnego, nie mogą wywrzeć oczekiwanego przez nią skutku w postaci uznania przez organ egzekucyjny zasadności zarzutu nieistnienia obowiązku w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego.

W ocenie Sądu, organy egzekucyjne prawidłowo dokonały analizy podnoszonych przez Skarżącą okoliczności, a postępowanie poprzedzające wydanie swych rozstrzygnięć, prowadziły zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami K.p.a. Ocena okoliczności faktycznych sprawy podnoszonych przez Skarżącą oraz tych, do których rozważenia organy egzekucyjne zobowiązane były z urzędu - jest prawidłowa i znajduje odzwierciedlenie w zgromadzonym materiale dowodowym. Reasumując stwierdzić należy, że w stanie faktycznym sprawy brak było podstaw do uznania, że zarzut zgłoszony przez Skarżącą o nieistnieniu egzekwowanego obowiązku jest zasadny.

Za prawidłowe uznać należy także, bez konieczności powtarzania trafnej argumentacji przytoczonej w części historycznej niniejszego uzasadnienia wyroku, niekwestionowane w skardze stanowisko w zakresie kolejnego zarzutu zgłoszonego w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym, dotyczącego przedawnienia części należności objętych ww. tytułem wykonawczym. Przedmiotowy obowiązek nie uległ przedawnieniu z powodu przerwania jego biegu, przed terminem jego upływu, w związku z zastosowaniem środka egzekucyjnego, o którym zawiadomiono Skarżącą.

Odnosząc się do podnoszonej w skardze kwestii nieprawidłowego pouczenia zawartego w postanowieniu Wierzyciela, Sąd podkreśla, że w dacie wydawania przez wierzyciela ww. postanowienia (z dnia 29 marca 2017 r.), stronie zobowiązanej nie przysługiwała możliwość jego zaskarżenia do sądu administracyjnego. Stosownie bowiem do treści art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a., w brzmieniu nadanym nowelą z kwietnia 2015 r., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu. Niemniej jednak ochrona praw zobowiązanego zapewniona jest przez możliwość zaskarżenia do sądu administracyjnego rozstrzygnięć wydanych w sprawie głównej, tj. postanowienia organu egzekucyjnego w przedmiocie zgłoszonych zarzutów (por. R.Hauser, M.Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi.Komentarz.CH BECK, W-wa 2015, s. 61). W konsekwencji dochodzi do sytuacji, w której organ egzekucyjny jest związany stanowiskiem wierzyciela, natomiast sąd administracyjny nie jest nim związany i postanowienie to kontroluje (por. wyrok tut. Sądu z dnia 8 lutego 2017 r. sygn. akt I SA/Gd 1675/16).

Dokonując zatem kontroli postanowień wydanych w sprawie stanowiska wierzyciela w przedmiocie zgłoszonych zarzutów, Sąd stwierdził, że postanowienie wierzyciela z dnia 29 marca 2017 r. nie narusza prawa w zakresie skutkującym koniecznością jego uchylenia, co skutkuje niemożnością uwzględnienia podniesionych w skardze, a stawianych postanowieniu Wierzyciela z dnia 29 marca 2017 r., zarzutów naruszenia przepisów proceduralnych K.p.a., w tym art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a.

W związku z powyższym Sąd uznał za bezzasadny zarzut Skarżącej naruszenia przez organy art. 107 § 1 pkt 9 K.p.a. w związku z art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. poprzez zawarcie w postanowieniu Wierzyciela błędnego pouczenia o nieprzysługującej skardze do sądu administracyjnego, a następnie zignorowanie tego błędu przez Dyrektora IAS.

Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na mocy art. 151 p.p.s.a. skargę jako nieuzasadnioną oddalił.