Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 1986/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-03-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 141 par. 1,  art. 64 par. 1,  art. 64 par. 2,  art. 44
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Bożena Dziełak, Sędzia WSA Alojzy Skrodzki, Protokolant Lidia Wasilewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 marca 2010 r. sprawy ze skargi S. O. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia oddala skargę


UZASADNIENIE

Z akt sprawy wynika, że Urząd Skarbowy W. w dniu [...] listopada 1998 r. wystawił tytuł wykonawczy nr [...], którym objął zaległość S. O. (dalej: "Skarżąca") z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 1996 r. w kwocie należności głównej 23.153,90 zł.

Tytuł wykonawczy po nadaniu w dniu [...] listopada 1998 r. klauzuli o skierowaniu do egzekucji, został przydzielony do służby poborcy skarbowemu (raporty poborcy z dnia [...] grudnia 1998 r., [...] lutego 2005 r. i 1[...] grudnia 2006 r.), który w dniu 31 marca 1999 r. spisał protokół o stanie majątkowym zobowiązanej. W protokole umieścił informacje, iż zobowiązana nie prowadzi działalności gospodarczej, utrzymuje się z prac dorywczych, mieszka w lokalu kwaterunkowym o standardowym wyposażeniu, posiada samochód osobowy marki Peugeot 406 ST z 1996 r. Powyższe dane zeznał do protokołu mąż zobowiązanej – P. O., który jednocześnie odmówił jego podpisania, o czym w protokole uczyniono wzmiankę. Ponadto w protokole została zawarta adnotacja, iż kopię tytułu wykonawczego pozostawiono w lokalu.

Zawiadomieniem z dnia [...] sierpnia 1999 r. nr [...] organ egzekucyjny dokonał zajęcia rachunku bankowego zobowiązanej w P. [...]. Pismem z dnia [...] sierpnia 1999 r. dłużnik zajętej wierzytelności poinformował organ egzekucyjny, iż do rachunku bankowego zobowiązanej egzekucję sądową prowadzi Komornik Sądowy Rewiru [...] przy Sądzie Rejonowym dla W. oraz egzekucję administracyjną prowadzi Naczelnik Urzędu Skarbowego W. , w związku z czym dłużnik zajętej wierzytelności wstrzymał realizację przedmiotowego zajęcia.

Wierzyciel w dniu [...] lutego 2000 r. wystawił na zobowiązaną tytuł wykonawczy nr [...] obejmujący zaległości z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za styczeń, luty i marzec 1999 r. w kwocie należności głównej 3.177,80 zł. Tytuł ten został doręczony zobowiązanej w dniu 13 sierpnia 2008 r.

W związku z wszczęciem postępowania restrukturyzacyjnego Naczelnik Urzędu Skarbowego W. postanowieniem z dnia [...] listopada 2002 r. nr [...] zawiesił postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec zobowiązanej na podstawie tytułów wykonawczych o numerach [...] i [...].

W dniu [...] stycznia 2008 r. Burmistrz L. wystawił tytuł wykonawczy nr [...] obejmujący należności z tytułu mandatu karnego kredytowanego w kwocie 200 zł. Tytuł ten został skierowany do egzekucji w dniu [...] lutego 2008 r. a doręczony zobowiązanej w dniu 13 sierpnia 2008 r.

Naczelnik Urzędu Skarbowego W. zawiadomieniami z dnia [...] lipca 2008 r. dokonał zajęcia rachunków bankowych u następujących dłużników zajętej wierzytelności w Banku [...]. w W., w K. S.A. w W. oraz w Banku [...]. w W. S.A., w Banku. [...] SA. we W., o czym zawiadomiono Skarżącą.

Skarżąca w piśmie z dnia [...] sierpnia 2008 r. podniosła zarzut braku wymagalności obowiązku z innego powodu jak również braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia oraz wniosła o umorzenie postępowania egzekucyjnego i cofnięcie zawiadomień o zajęciu rachunku bankowego.

Naczelnik Urzędu Skarbowego W. postanowieniem z dnia [...] października 2008 r. nie przychylił się do ww. wniosku z dnia [...] sierpnia 2008 r. w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Na powyższe postanowienie organu egzekucyjnego, pismem z dnia [...] listopada 2008 r. Strona wniosła do Dyrektora Izby Skarbowej w W. zażalenie.

Dyrektor Izby Skarbowej w W. postanowieniem z dnia [...] lutego 2009 r. uchylił zaskarżone postanowienie w całości i sprawę przekazał do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu, iż treść wystąpienia Strony z dnia [...] sierpnia 2008 r. nie wskazuje jednoznacznie, iż intencją Strony był wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Przywołany art. 33 pkt 2 i 7 wskazywałby na rozpatrzenie pisma w trybie zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne. W związku z istniejącymi wątpliwościami należy wezwać Stronę do sprecyzowania charakteru prawnego jej wystąpienia z dnia [...] sierpnia 2008 r.

Naczelnik Urzędu Skarbowego W. pismem z dnia [...] marca 2009 r. wezwał Skarżącą do sprecyzowania żądań zawartych w piśmie z dnia [...] sierpnia 2008 r. Jednocześnie pouczył, iż w przypadku nieusunięcia braku formalnego wystąpienia w terminie 7 dni od daty otrzymania wezwania, zgodnie z art. 64 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 Nr 98 poz. 1071 z późn. zm.), dalej: "K.p.a." pismo pozostawia się bez rozpatrzenia.

W związku z nieusunięciem braku formalnego w wyznaczonym terminie, postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2009 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. wydanym na podstawie art. 17 i 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2005 Nr 229 poz. 1954 z późn. zm., dalej: "u.p.e.a.") i w związku z art. 64 § 2 K.p.a. pozostawił pismo Strony z dnia [...] sierpnia 2009 r. bez ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu organ egzekucyjny stwierdził, że w oparciu o art. 44 K.p.a. w razie niemożności doręczenia pisma poczta przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce, informując o tym odbiorcę przesyłki w pozostawionych zawiadomieniach. W sprawie zawiadomienia o przesyłce pozostawiono w dniu 16 i 20 marca 2009 r. informując adresata, iż przesyłkę należy podjąć w placówce poczty. W wyznaczonym terminie przesyłka nie została podjęta, organ uznał dzień 30 kwietnia 2009 r. jako ostatni dzień terminu odbioru przesyłki i dzień dokonania doręczenia. Jednocześnie Strona została pouczona o przysługującym jej prawie wniesienia zażalenia na niniejsze postanowienie do Dyrektora Izby Skarbowej W. Przedmiotowe postanowienie zostało doręczone zobowiązanej w dniu 26 maja 2009 r.

Skarżącą nie zgadzając się ze stanowiskiem Naczelnika Urzędu Skarbowego W. wyrażonym ww. postanowieniu złożyła zażalenie, w którym wniosła o rozpoznanie pisma z dnia [...] sierpnia 2008 r. W uzasadnieniu podniosła, iż nie otrzymała zawiadomień o przesyłce, w związku z czym złożyła skargę na działalność poczty i wniosek o wyjaśnienie zaistniałej sytuacji w Urzędzie Pocztowym w W.

Organ powołując się na art. 64 § 2 K.p.a., stwierdził, że jeżeli podanie nie czyni zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w terminie siedmiu dni z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. Przepis ten nie wskazuje, że pozostawienie podania bez rozpatrzenia następuje w formie postanowienia z prawem zażalenia, zatem nie daje Stronie prawa do wniesienia zażalenia.

Zdaniem organu zażalenie na postanowienie z dnia [...] kwietnia 2009 r. wydane przez Naczelnika Urzędu Skarbowego W. w przedmiocie pozostawienia pisma bez rozpoznania, Stronie nie przysługiwało.

Dyrektor Izby Skarbowej w W. działając na podstawie art. 134 K.p.a. jako organ odwoławczy, stwierdza jego niedopuszczalność.

Pismem z dnia [...] października 2009 r. Skarżąca złożyła skargę na powyższe postanowienie, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] sierpnia 2009 r. oraz poprzedzającego go postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] kwietnia 2009 r. w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania sądowego wg norm przepisanych. Zarzuciła organowi nie odniesienie się do uzasadnienia merytorycznego zażalenia, w tym do przedwczesnego zwrócenia przez pocztę nadawcy pisma Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] marca 2009 r. Za ewidentną nieprawdą uznała, iż jej mąż złożył zeznania do protokołu poborcy skarbowemu w dniu [...] marca 1999 r., a następnie odmówił jego podpisania. Z notatek męża skarżącej jednoznacznie wynika, iż w tym dniu nie przebywał w W.

Zaznaczyła również, że Naczelnik Urzędu Skarbowego W. w postanowieniu z dnia [...] kwietnia 2009 r., w którym pozostawił bez ponownego rozpatrzenia pismo z dnia [...] sierpnia 2008 r. w pouczeniu zawarł informację, iż na niniejsze postanowienie przysługuje stronie zażalenie, które wnosi się do Dyrektora izby Skarbowej za pośrednictwem Naczelnika Urzędu Skarbowego W. w terminie 7 dni.

Skarżąca wskazała, że jako dłużnik nie może ponosić konsekwencji nieprawidłowego działania wierzyciela czy też organów podatkowych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi. W uzasadnieniu powtórzył wcześniej prezentowaną argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zarzuty w niej podniesione nie mogą być uznane za skuteczne.

Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę administracji publicznej przez badanie zgodności aktów z prawem. W wyniku takiej kontroli akt może zostać uchylony w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/, b/, c/ ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270).

Stosownie do art. 17 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity Dz. U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968) na postanowienia w sprawach dotyczących postępowania egzekucyjnego służy zażalenie, jeżeli niniejsza ustawa lub Kodeks postępowania administracyjnego tak stanowi. W związku z nieuregulowaniem kwestii pozostawienia podania bez rozpoznania przez ustawę o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, na podstawie art. 18 tejże ustawy stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, który reguluje to zagadnienie w art. 64.

Stosownie do przepisu art. 141 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 Nr 98 poz. 1071 z późn. zm.), dalej: "K.p.a.". na wydane postanowienia służy stronie zażalenie tylko wówczas gdy Kodeks tak stanowi. Podkreślenia wymaga, że postanowienie jako orzeczenie dotyczące postępowania w sprawie, przyczynia się do osiągnięcia celu postępowania, jednakże nie jest jego celem samym w sobie. Przyjęcie, że od każdego postanowienia przysługiwałoby zażalenie skutkowałoby wstrzymywaniem postępowania ilekroć organ wydałby postanowienie w toku postępowania. Stąd też w Kodeksie postępowania administracyjnego przyjęta została ogólna zasada (w cyt. powyżej art. 141 § 1), że od postanowień nie przysługuje środek prawny odrębny od odwołania, chyba że przepisy kodeksu stanowią inaczej.

Art. 64 § 1 i 2 Kodeksu nie przewiduje możliwości wniesienia zażalenia (czy też innego środka odwoławczego) od orzeczenia w przedmiocie pozostawienia podania bez rozpoznania. Przyjąć należy, że w takiej sytuacji stronie przysługuje jedynie skarga na bezczynność organu (por. uchwała 7 sędziów SN z dnia 8 czerwca 2000 roku sygn. III ZP 11/00 - OSNAP 2000/19/701), z której to jednak możliwości strona nie skorzystała.

Pozostawienie podania bez rozpoznania nie jest rozstrzygnięciem administracyjnym (aktem administracyjnym). Jest dokonaniem czynności nie wywołującej żadnych skutków; innymi słowy jest zwykłą czynnością materialno - prawną. Pogląd ten wielokrotnie znalazł odzwierciedlenie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 13 lipca 1999 r. sygn. akt I SA 1658/98 LEX nr 48576, czy też wyrok z dnia 30 września 1999 r. sygn. akt I SAB 89/99LEX nr 48727 orzeczenie z dnia 4 stycznia 2000 r., I SAB 133/99 - Lex nr 55296)

Mimo, że forma takiego rozstrzygnięcia wywołuje wątpliwości interpretacyjne, to w nauce został przyjęty pogląd, wedle którego pozostawienie podania bez rozpoznania powinno nastąpić w drodze sporządzenia przez organ odpowiedniej adnotacji w aktach sprawy, że podanie zawiera wadę określoną w art. 64 k.p.a. i że wskutek tego stało się bezskuteczne z mocy prawa. W konstrukcji tej nie ma miejsca dla jakichkolwiek "decyzyjnych" czynności organu administracji, przewidzianych w art. 104 k.p.a. (por. W. Dawidowicz - Zarys procesu administracyjnego, Warszawa 1989 s. 89; J. Zimmermann, Glosa do wyroku NSA z dnia 3 lutego 1992 r., sygn. akt IV SA 1377/91, OSP 1993/10/205).

W rozpatrywanej sprawie, na podstawie przekazanych wraz z odpowiedzią na skargę akt sprawy, można stwierdzić, że wezwanie (do sprecyzowania żądań zawartych w piśmie z dnia [...] sierpnia 2008 r. wraz z pouczeniem, iż w przypadku nieusunięci braku formalnego w terminie 7 dni od daty otrzymania wezwania, zgodnie z art. 64 § 2 "K.p.a." pismo pozostawia się bez rozpatrzenia), wystosowane przez organ I instancji zostało wysłane do Skarżącej za pośrednictwem poczty w dniu 10 marca 2009 r. (data pieczęci placówki nadawczej) na adres wskazany przez Skarżącą. Dołączono do niego druk tzw. zwrotnego potwierdzenia odbioru, który został prawidłowo wypełniony. Z treści adnotacji poczynionych na kopercie, w której poczta zwróciła organowi przesyłkę wynika, że doręczyciel spełnił wymogi wynikające z art. 44 k.p.a. Z adnotacji na kopercie wynika, że pismo było dwukrotnie awizowane pierwszy raz 16 marca 2009 r. "Zawiadomienie powtórne", "20 marca 2009 r." oraz zostało zwrócona na skutek nie podjęcia w terminie przez Urząd pocztowy W. [...] w dniu 31 marca 2009r. Z druku tzw. zwrotnego potwierdzenia odbioru, który został prawidłowo wypełniony, powyższa przesyłkę pozostawiono w Urzędzie Pocztowym [...] na okres 14 dni z powodu niemożności doręczenia w sposób wskazany w punkcie pierwszym tj. adresatowi, pełnoletniemu domownikowi, sąsiadowi, dozorcy domu, którzy podjęliby się oddania przesyłki adresatowi. Powtórna awizacja nastąpiła przed upływem 7 dni, jednak w ocenie Sądu skoro pismo było zostawione w placówce pocztowej przez okres 14 dni to zostało doręczone w sposób zastępczy prawidłowo. Podobne stanowisko zajął Naczelny Sad Administracyjny w postanowieniu z dnia 17 lipca 2008 r. sygn. akt II OZ 762/08 LEX nr 493685: "Jeżeli od daty pierwszego awiza do dnia zwrotu do nadawcy upłynęło pełne 14 dni, to bez znaczenia jest, iż drugie awizowanie zostało dokonane o jeden dzień wcześniej, skoro przesyłka pozostawała przez okres 14 dni do odbioru w placówce pocztowej, zgodnie z art. 44 k.p.a."

Jak wynika z akt sprawy, w postanowieniu z dnia [...] kwietnia 2009 r. Skarżąca została błędnie pouczona o możliwości wniesienia środka zaskarżenia. W pouczeniu tego rozstrzygnięcia zawarto, iż stronie służy prawo wniesienia zażalenia na powyższe postanowienie na podstawie art. 141 k.p.a do Dyrektora Izby Skarbowej. Jednak jak wyżej wskazano na takie postanowienie nie służy zażalenie. Zgodnie bowiem z art. 141 § 1 k.p.a., zażalenie przysługuje na postanowienie tylko w przypadkach wskazanych w Kodeksie postępowania administracyjnego. Oznacza to, że katalog postanowień, na które może być wniesione zażalenie, jest zamknięty i organ orzekający w sprawie nie może go rozszerzać. Organ pierwszej instancji wadliwie jednak pouczył stronę o prawie do wniesienia zażalenia na postanowienie o pozostawieniu bez rozpoznania pisma z dnia [...] sierpnia 2008 r. Wprawdzie, stosownie do art. 112 k.p.a., błędne pouczenie co do prawa wniesienia odwołania nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia, jednakże nie można w ten sposób ani przyznawać stronie uprawnień naruszających ustalone prawem zasady postępowania administracyjnego, ani też usankcjonować nieistniejących zasad zaskarżania, wskazanych przez organ pierwszej instancji. O dopuszczalności i trybie wnoszenia środków zaskarżenia nie decydują bowiem organy administracji lecz przepisy prawa, które organy winny prawidłowo stosować. Niewątpliwie więc zażalenie wniesione na postanowienie o pozostawieniu bez rozpoznania pisma z dnia [...] sierpnia 2008 r. było niedopuszczalne w związku z czym Dyrektor Izby Skarbowej prawidłowo stwierdził niedopuszczalność odwołania. Prawidłowo również organ podatkowy nie zajął stanowiska w przedmiocie skargi Skarżącej złożonej na działalność poczty i jej wniosku o wyjaśnienie zaistniałej sytuacji w Urzędzie Pocztowym w W.

Reasumując: Sąd nie podziela stanowiska Skarżącej w zakresie naruszenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, Uznając, że zaskarżone postanowienie w przedstawionych warunkach faktycznych i prawnych nie naruszało prawa, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wobec braku podstaw do usunięcia zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego, na mocy art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił.