Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 2393/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2007-10-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 605  Ewidencja ludności, dowody tożsamości, akty stanu cywilnego, imiona i nazwisko, obywatelstwo, paszporty
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 15 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 1974 nr 14 poz 85
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych.
article: art. 7, 77, 78, 80 i 138.
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Jakubiec Sędziowie NSA Grażyna Danielec WSA Tadeusz Wołek spr. po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 października 2007 r. sprawy ze skargi J. J . – Z. na decyzję Wojewody z dnia [...], nr [...] w przedmiocie wymeldowania I uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji , II określa , że uchylone decyzje nie mogą być wykonane , III przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz adwokata A. M. N. – Kancelaria Adwokacka w K. ul. [...] tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę [...] złotych powiększoną o 22 % z tytułu podatku od towarów i usług oraz kwotę [...] złotych , IV zasądza od Wojewody na rzecz skarżącej kwotę [...] złotych tytułem kosztów postępowania sądowego .


UZASADNIENIE

J. Z. pismem z dnia [...] zwrócił się do organu o wymeldowanie żony J. J. Z. z pobytu stałego przy ulicy [...] mieszkanie numer [...] w K.

W uzasadnieniu wniosku podniósł, że żona wniosła w [...] roku sprawę rozwodową i wyprowadziła się z mieszkania zamknąwszy jeden pokój. Przed wyprowadzeniem około 6 razy wzywała policję, zgłaszała na policje i do prokuratury libacje, pijaństwa i pobicia, co nie zostało potwierdzone. Oskarżała go również w Sądzie, ale sprawy zakończyły się uniewinnieniem wskazując na sprawę Sądu Rejonowego w K. sygnatura [...]. Żona, gdy przychodzi jest agresywna a pod nieobecność wnioskodawcy i syna wynosi różne rzeczy z mieszkania. Od [...] 2002 roku orzeczona jest rozdzielność majątkowa. Ponadto wskazał, że ponosi wszystkie opłaty, pomimo, że nie korzysta z całego mieszkania.

W toku postępowania administracyjnego J. J. Z. w piśmie z dnia [...] skierowanym do organu I instancji stwierdziła, że przedmiotowego mieszkania nie opuściła i jest to jej jedyne miejsce zamieszkania i zameldowania, jednakże z powodu alkoholizmu męża i jego agresji jest zmuszona często przebywać poza miejscem zamieszkania. Aktualnie toczy się postępowanie rozwodowe z winy męża oraz o jego eksmisję. J. Z. nadużywa alkoholu, demoluje mieszkania, jest agresywny i niebezpieczny. W dniu [...] 2003 roku wyrzucił skarżącą z mieszkania a w dniu [...] złożył wniosek o wymeldowanie. Wskazała na akta sprawy karnej o sygnaturze [...], oraz akta sprawy rozwodowej o sygnaturze [...].

Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] znak: [...] - orzekł o wymeldowaniu J. J. Z. z pobytu stałego ze spornego mieszkania. Jako podstawę prawną swojego rozstrzygnięcia organ wskazał art.15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2001 roku, nr 87, poz. 960 z p. zm.), oraz art.104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku-Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2000 roku, nr 98, poz. 1071),

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że wydanie decyzji o wymeldowaniu osoby z miejsca stałego pobytu nastąpić może wyłącznie na podstawie art.15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 27 maja 2002r sygn. akt K. 20/02 (Dz. U., nr 78, poz. 716) orzekł o niezgodności z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej (a tym samym o nieobowiązywaniu) przepisu art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności, uzależniającego zameldowanie od posiadania uprawnień do przebywania w lokalu. Trybunał uznał w uzasadnieniu wyroku, że organ meldunkowy nie rejestruje uprawnień do lokalu ani nie dokonuje kontroli legalności zamieszkania, lecz gromadzi informacje w zakresie danych o miejscu pobytu osób. Konsekwencją orzeczenia Trybunału o niekonstytucyjności art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności jest także nieobowiązywanie części art.15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności, na podstawie którego organ meldunkowy orzeka o wymeldowaniu z pobytu stałego z powodu utraty uprawnień do przebywania w lokalu i opuszczeniu miejsca pobytu stałego.

Przedmiotowe mieszkanie to mieszkanie spółdzielcze typu własnościowego, którego właścicielami są J. J. Z. i J. Z.

Bezspornym w sprawie jest, iż J. J. Z. nie zamieszkuje w przedmiotowym lokalu. Powyższy fakt został ustalony przez organ I instancji na podstawie wyjaśnień stron złożonych w toku prowadzonego postępowania, a także zgromadzonych w sprawie dowodów.

Według wyjaśnień J. Z., J. J. Z. od 1997 roku nie zamieszkuje w przedmiotowym lokalu a opuszczenie lokalu było dokonane z własnej woli. Nie kwestionuje faktu, iż J. J. Z. czasem do mieszkania przychodzi, lecz pobyty te odbywają się średnio raz na miesiąc i są one bardzo krótkie. Wskazał, że od momentu opuszczenia mieszkania żona nigdy w lokalu tym nie nocuje.

J. J. Z. wyjaśniła na rozprawie administracyjnej w dniu [...] , iż ze względu na istniejący konflikt pomiędzy małżonkami (sprawa rozwodowa w toku), od 1998 roku nie przebywa w spornym lokalu. Zastrzegła jednak, iż nadal zamieszkuje w przedmiotowym lokalu. Opuszczenie mieszkania było wymuszone zaistniałą sytuacją rodzinną. Potwierdziła, iż w mieszkaniu tym jeden pokój jest zamknięty na klucz i nikt z pozostałych członków rodziny nie ma tam wstępu. Do mieszkania przychodzi, gdy ma ochotę lub, aby zabrać korespondencje, swoje rzeczy czy pobyć w mieszkaniu.

Wobec faktu, iż wyjaśnienia stron postępowania nie były spójne, co do faktu opuszczenia lokalu przez J. J. Z. organ przesłuchał świadków.

Zeznania P. Z. potwierdzają, iż J. J. Z. od kilku lat nie mieszka w przedmiotowym lokalu. Fakt ten potwierdzają również świadkowie - lokatorzy budynku, a to H. D., S. O.

Organ I instancji analizując powyższe fakty uznał, iż J. J. Z. opuściła sporne mieszkanie i w nim nie zamieszkuje. Trudno, bowiem uznać, iż chwilowe i sporadyczne pobyty w mieszkaniu stwarzają znamiona zamieszkiwana i obowiązek stałego zameldowania.

J. J. Z. twierdzi, iż obawiając się męża nie nocuje w mieszkaniu, lecz nawet w ciągu dnia jej pobyty w mieszkaniu są krótkie i wtedy, gdy jest taka potrzeba. Należy to rozumieć jako wizyta w określonym celu np. zabrać korespondencję, rzeczy, a nie zamieszkiwanie. Stwierdzenie "mąż przebywa i korzysta z mieszkania, więc ja nie ponoszę kosztów utrzymania mieszkania" stoi w sprzeczności z oświadczeniem o zamieszkiwaniu w tym lokalu.

Organ wyjaśnił, iż zakończenie sprawy rozwodowej oraz ustalenie stanu prawnego do lokalu nie może być i nie jest związane z faktem zameldowania.

Wobec faktu, iż J. J. Z. nie zamieszkuje w miejscu zameldowania pobyt stały a jedynie sporadycznie i na krótko tam bywa, uznać należy opuszczenie spornego mieszkania jako dobrowolne.

Mając na uwadze zgromadzony w sprawie materiał dowodowy organ uznał, iż zaistniały podstawy wynikające z treści art.15 ust.2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych warunkujące wymeldowanie z pobytu stałego J. J. Z. ze spornego lokalu w drodze decyzji administracyjnej.

J. J. Z. złożyła odwołanie od powyższej decyzji. W odwołaniu podniosła, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa, bowiem organ I instancji nie miał podstaw do wymeldowania z jej własnego mieszkania. Zarzuciła, że sporne mieszkanie nie opuściła dobrowolnie, lecz na skutek konfliktu z mężem. Organ wymeldowując ją nie uwzględnił jej wyjaśnień, których potwierdzeniem są akta Sądu Okręgowego do sygn. [...] o rozwód i eksmisję z powodu agresji męża, znęcaniem się nad skarżącą, pobiciami i interwencjami policji. J. Z. broniąc się przed eksmisją złożył wniosek o wymeldowanie skarżącej. Na tę okoliczność załączyła do odwołania kartę informacyjną z Pogotowia Ratunkowego z [...] i orzeczenie lekarza sądowego. Ponadto wskazała, że J. Z. utrudnia skarżącej zamieszkiwanie w spornym mieszkaniu zastawiając wejście do pokoju skarżącej ciężkimi przedmiotami, dewastuje i zanieczyszcza mieszkania (przedkładając na te okoliczności zdjęcia). Zarzuciła, że J. Z. zabiera skarżącej korespondencję, na co przedłożyła awizo do skarżącej adresowane podpisane przez J. Z. Zdaniem skarżącej decyzja o wymeldowaniu, gdy toczy się postępowanie o eksmisję męża ze wspólnego mieszkania jest bezzasadna.

Wskazała również, że oryginały dokumentów, które dołączyła do odwołania znajdują się w aktach sprawy rozwodowej.

Wojewoda po rozpatrzeniu odwołania decyzją z dnia [...] znak [...] utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Jako podstawę prawną swojego rozstrzygnięcia wskazał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego w związku z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że zaskarżoną decyzją orzeczono o wymeldowaniu z pobytu stałego J. J. Z. ze spornego lokalu z uwagi na to, iż dobrowolnie opuściła przedmiotowe mieszkanie. Organ I instancji wydając przedmiotową decyzję oparł się na przepisie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, który stanowi, iż wymeldowanie osoby z pobytu stałego na wniosek strony lub z urzędu następuje wówczas, gdy spełnione zostaną przesłanki określone w wyżej wymienionym przepisie tj.;

1. gdy osoba bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego, albo

2. gdy osoba bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego i nie przebywa w nim, co najmniej przez okres 6 miesięcy, a nowego miejsca jej pobytu nie można ustalić.

Organ odwoławczy stwierdził, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie. Nie można uznać, aby decyzja organu I instancji wydana została z naruszeniem prawa i pozbawiła J. J. Z. adresu pobytu stałego. Pobytem stałym jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości, pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania (art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych).

W przedmiotowej sprawie na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego nie można uznać, że miejscem pobytu stałego J. J. Z. jest sporny lokal, która ani nie przebywa w tym lokalu ani nie wykazuje zamiaru przebywania tam w sposób stały. Z jej wyjaśnień, a także wyjaśnień męża, syna i najbliższych sąsiadów wynika, że J. J. Z. przychodzi jedynie sporadycznie do przedmiotowego lokalu na kilkanaście minut głównie po odbiór korespondencji, a takie korzystanie z lokalu nie można uznać za zamieszkiwanie z zamiarem stałego pobytu.

Przesłuchane w sprawie H. D. i A. A. bezpośrednie sąsiadki zeznały, iż J. J. Z. nie mieszka w spornym lokalu. Syn P. Z. zeznał, iż już wcześniej coraz rzadziej przebywała w mieszkaniu, a definitywnie zaprzestała przebywania w tym lokalu w roku 1997 lub 1998. Podał, iż matka posiada swobodny dostęp do lokalu, lecz tam nie mieszka. Sporadycznie przychodzi na około 10-15 minut i wychodzi.

J. J. Z. przesłuchana przed organem I instancji w dniu [...] przyznała, że decyzję o opuszczeniu spornego lokalu podjęła w 1998 r. z uwagi na agresję męża. Z tych też względów nie widzi możliwości powrotu do spornego lokalu dopóki zamieszkuje tam jej mąż.

Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż od co najmniej 5 lat J. J. Z. przebywa poza miejscem stałego zameldowania, mimo, iż posiada klucze i swobodny tam dostęp. W lokalu bywa sporadycznie, jak sama podaje - w razie potrzeby i tam nie nocuje. Nie partycypuje także w kosztach utrzymania mieszkania, jak podaje, dlatego, że to mąż tam mieszka i korzysta z mieszkania. Nie podejmuje prób powrotu do mieszkania, ze względu na agresję męża, co zgłaszała organom ścigania. Jednak sprawy te jak podają obie strony nie zakończyły się skazaniem J. Z., a zatem organy rozpatrujące sprawy nie dopatrzyły się znamion przestępstwa w zachowaniu J. Z. Trudno, zatem dać wiarę odwołującej, iż opuszczenie przez nią lokalu nastąpiło pod przymusem w wyniku bezprawnego działania osób trzecich.

W świetle powyższego należy przyjąć, iż J. J. Z. miejsce pobytu stałego opuściła w sposób dobrowolny i trwały i nie mieszka w miejscu zameldowania na pobyt stały od kilku lat. Spełniona, zatem została przesłanka z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych niezbędna do wymeldowania J. J. Z. ze spornego lokalu, którą o przesłanką jest opuszczenie bez wymeldowania dotychczasowego miejsca pobytu stałego.

Prawdą jest, że J. J. Z. posiada samoistne uprawnienia do przebywania w przedmiotowym lokalu, bowiem jest współwłaścicielką spółdzielczego własnościowego prawa do tego lokalu. Z uprawnień tych jednak nie korzysta. Poprzez wymeldowanie nie traci uprawnień do lokalu i może na nowo zgłosić swój pobyt w lokalu, jeżeli ten pobyt nastąpi.

Konsekwencją opuszczenia dotychczasowego miejsca zameldowania jest wymeldowanie z tego lokalu. J. J. Z. opuściła sporny lokal, co najmniej 5 lat temu nie dopełniając obowiązku wymeldowania stosownie do art. 15 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Przepis ten stanowi, iż osoba, która opuszcza dotychczasowe miejsce pobytu stałego jest obowiązana wymeldować się z lokalu, który opuszcza najpóźniej w dniu opuszczenia tego miejsca. Jest to obowiązek ustawowy wynikający wprost z wyżej wymienionego przepisu ustawy. Skoro opuszczając powyższy lokal nie dopełniła ciążącego na niej obowiązku meldunkowego organ administracji obowiązany był na wniosek J. Z. wydać decyzję o wymeldowaniu. Wydając decyzję w kwestii wymeldowania organ bierze się pod uwagę stan faktyczny, jaki istnieje w dacie wydawania decyzji.

Argumenty dotyczące braku dobrowolności opuszczenia przedmiotowego lokalu, spowodowane konfliktem z mężem nie mogą skutkować zmiany zaskarżonej decyzji, albowiem jest ona zgodna z obowiązującymi przepisami prawa. Pozostawienie zameldowania pod dotychczasowym adresem stanowiłoby jedynie fikcję meldunkową, na co nie zezwalają przepisy o ewidencji ludności.

Dlatego też organ II instancji uznał, że materiał dowodowy w sprawie jest wystarczający do wymeldowania J. J. Z. w drodze decyzji administracyjnej, wobec czego utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

Postanowieniem z dnia [...] Wojewoda sprostował swoją decyzję z dnia [...] w ten sposób, że na stronie drugiej w wierszu [...] uzasadnienia decyzję zamiast nazwiska A. A. powinna być S. O.

Na powyższą decyzję J. J. Z. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie.

W uzasadnieniu skargi podniosła, że spornego mieszkania nie opuściła, nie wyprowadziła się, ma w mieszkaniu swoje rzeczy, lecz dostęp do pokoju jest celowo utrudniany, (co przedstawiła na zdjęciach dołączonych do akt postępowania). Dowody, jakie dołączyła do odwołania potwierdzają rzeczywistą sytuację i przeczą ustaleniom organu o dobrowolnym opuszczeniu mieszkania gdyż tak pobyt jak i dostęp do mieszkania ma utrudniony przez J. Z. J. Z. grozi skarżącej pozbawieniem życia i dlatego mieszkania nie opuściła dobrowolnie, lecz nie może w nim swobodnie przebywać z uwagi na jego agresję.

Sprawa wymeldowania skarżącej nie jest obojętna dla świadków, ponieważ H. D. utrzymuje kontakty z J. Z. a S. O. jest związana z H. D. Z kolei syn P. od lat nie mieszka w spornym mieszkaniu, zeznawał pod dyktando ojca i nie jest zorientowany w wydarzeniach.

Aktualnie toczy się w Sądzie Okręgowym sprawa o rozwód i eksmisję J. Z. z przedmiotowego lokalu z powodu jego agresji.

Zaskarżona decyzja jest wynikiem bezdusznego interpretowania przepisów bez zwrócenia uwagi na sytuację, w jakiej się znalazła, pozbawia skarżącą możliwości załatwiania różnych spraw. Dlatego wniosła o jej uchylenie.

Wojewoda w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko.

Po wniesieniu skargi skarżąca do wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji dołączyła zaświadczenie Komisariatu Policji w K. z dnia [...] w treści którego potwierdzono, że jest prowadzone postępowanie przygotowawcze [...] w sprawie naruszenia czynności narządów ciała oraz kierowanie gróźb karalnych pod adresem J. J. Z. w dniu [...].

Skarżąca przedłożyła również zaświadczenie Spółdzielni Mieszkaniowej "P" z dnia [...], w którym stwierdzono, że J. J. Z. jest członkiem Spółdzielni oraz, że J. J. Z. i J. Z. posiadają spółdzielcze prawo do spornego lokalu.

Ponadto skarżąca przedłożyła kopie Karty Informacyjnej Pogotowia Ratunkowego z dnia [...] oraz Karty Informacyjnej z Szpitala Klinicznego w K. z dnia [...] związane z pobiciem skarżącej.

Przedłożyła też kopie protokołu przesłuchania świadka J. P. N. w dniu [...] przez prokuratora w sprawie [...], protokołu oględzin lekarskich UJ Collegium Medium z dnia [...] swojej osoby przez biegłego, informacje Prokuratury Rejonowej z dnia [...] o przesłaniu do Sądu sprawy [...] oskarżenia przeciwko J. Z. wraz z kopią aktu oskarżenia zarejestrowanego w Sądzie Rejonowym w K. do sygnatury [...].

Ponadto skarżąca przedłożyła kopie odpisu wyroku Sądu Rejonowego z dnia [...] sygn. [...] znoszącego z dniem [...] wspólność majątkową małżeńską pomiędzy J. J. Z. a J. Z.

Na rozprawie przed Wojewódzkim Sadem Administracyjnym w Krakowie w dniu 3 października 2007 roku J. Z. oświadczył, że sprawa rozwodowa zakończyła się w dniu [...] 2007 roku nieprawomocnym wyrokiem orzekającym rozwód małżeństwa z winy skarżącej oraz, że nie w 1998 roku był przez skarżącą oskarżony o pobicie, ale został uniewinniony. Żadnego dokumentu z tych spraw nie posiada.

Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność z prawem zaskarżonej decyzji, przy czym w sprawowaniu tej kontroli nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną rozstrzygając w granicach danej sprawy (art. 134 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi -Dz. U. Nr 153, poz.1270). Usunięcie z obrotu prawnego decyzji może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art.145§ 1 w/w ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny – zgodnie z ustawowymi kompetencjami – bada, czy treść zaskarżonej decyzji jest zgodna z prawem i czy postępowanie prowadzące do jej wydania było niewadliwe i rzetelne.

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Kluczowe znaczenie dla każdego postępowania administracyjnego ma należyte ustalenie stanu faktycznego sprawy, bowiem tylko w takim przypadku możliwe jest prawidłowe ustalenie zakresu praw i obowiązków strony tego postępowania. Ustalenie zaś stanu faktycznego sprawy winno nastąpić przy zachowaniu pełnej i poprawnej procedury.

Z akt niniejszej sprawy wynika, że organ odwoławczy nie dostrzegł lub pominął braki postępowania oraz istotne wady decyzji organu I instancji.

Organy prowadzące postępowanie administracyjne mają obowiązek podejmowania wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego.

Zasada dochodzenia prawdy obiektywnej, wyrażona została wprost we fragmencie przepisu art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego (zwanego dalej kpa) nakazującym organom administracji publicznej podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Podstawowym celem każdego procesu jest dokładne ustalenie zaszłości faktycznych, ich prawidłowe prawne zakwalifikowanie i wydanie na tej podstawie orzeczenia. Na gruncie postępowania administracyjnego zasadę tę należy pojmować w ten sposób, że podstawą rozstrzygnięć (decyzji, postanowień) mogą być jedynie okoliczności faktyczne polegające na prawdzie rzeczywistej, nie zaś prawdzie fikcyjnej (formalnej), prawdzie narzuconej przez domniemania prawne, obowiązujące z mocy ustawy reguły dowodowe bądź okoliczności przyznane przez uczestników postępowania.

Rozpoznanie sprawy administracyjnej polega na dokonaniu dwu ustaleń:

1) ustaleniu istnienia pewnych faktów prawotwórczych, tj. takich, które wywierają skutki prawne – kształtują treść stosunku prawnego,

2) ocenie prawnej ustalonych faktów.

Organ narusza prawo nie tylko w wypadku wadliwej oceny prawnej stanu faktycznego, wadliwego zastosowania prawa, ale i w równym stopniu wtedy, gdy prawidłowo zastosuje prawo do wadliwie ustalonego stanu faktycznego. Niezgodne z prawdą ustalenie stanu faktycznego prowadzi w postępowaniu do naruszenia prawa. Warunkiem prawidłowego ustalenia stanu faktycznego jest nie tylko ustalenie faktów zgodnie z rzeczywistością, ale również prawidłowa ocena prawna wszystkich prawotwórczych w danej sprawie faktów. Ani stan faktyczny, ani norma prawna, według której organ ocenia prawotwórczość faktów, nie są dane w stanie gotowym. Należy dokonać ich poszukiwania wedle obowiązujących reguł proceduralnych. Fakt prawotwórczy musi być ustalony w sposób obiektywny, tj. za pomocą takich środków, które mogą przekonać każdego prawidłowo myślącego człowieka o bycie danego faktu. Środki te nazywane są środkami dowodowymi lub po prostu dowodami zaś ustalenie tych faktów we wskazany sposób jest ustaleniem prawdy materialnej.

Organ administracji państwowej prowadzący postępowanie jest obowiązany zbadać wszechstronnie sprawę, w szczególności - w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć z urzędu cały materiał dowodowy dla ustalenia stanu faktycznego sprawy, co wynika z treści art.77 §1 kpa.

"Jako dowolne należy traktować ustalenia faktyczne znajdujące wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale niekompletnym, czy nie w pełni rozpatrzonym. Zarzut dowolności wykluczają dopiero ustalenia dokonane w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego wydania decyzji o przekonującej treści (art. 7 k.p.a.)" (wyrok NSA z dnia 4.07.2001 r. I SA 1768/99, LEX nr 54171).

Obowiązek poszukiwania dowodów ciąży nie tylko na organie administracji, ale także na stronie, która zresztą z reguły, w swym dobrze rozumianym interesie, powinna wykazywać dbałość o przedstawienie środków dowodowych. Charakter postępowania administracyjnego zakłada jednak przewagę inicjatywy organu w postępowaniu dowodowym.

Dochodzenie prawdy obiektywnej w postępowaniu wymaga, by organ administracji państwowej nie był związany swymi postanowieniami dowodowymi, bez względu na to, czy wypowiada się w nich w sprawie dopuszczenia lub niedopuszczenia dowodów z urzędu czy na wniosek stron zgodnie z treścią art. 78 kpa. W toku postępowania może się przecież okazać, że wskutek pełnego wyjaśnienia jakiejś kwestii będącej przedmiotem dowodu zbędne okazuje się przeprowadzenie dopuszczonego uprzednio dowodu lub odwrotnie - celem dalszego, głębszego wyjaśnienia kwestii zachodzi potrzeba dopuszczenia nowych dowodów.

W sprawie poddanej kontroli Sądu prawidłowo organy obu instancji wskazały, że przesłanką z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych niezbędną do wymeldowania osoby z lokalu, jest opuszczenie bez wymeldowania dotychczasowego miejsca pobytu stałego.

Zgodnie z treścią art. 15 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych osoba, która opuszcza dotychczasowe miejsce pobytu stałego jest obowiązana wymeldować się z lokalu, który opuszcza najpóźniej w dniu opuszczenia tego miejsca. Jest to obowiązek ustawowy wynikający wprost z wyżej wymienionego przepisu ustawy.

Pobytem stałym jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania (art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych).

Bezspornym w sprawie było, że skarżąca J. J. Z. opuściła sporne mieszkanie około 5 lat wstecz przed dniem wydania decyzji o wymeldowaniu, przy czym ma dostęp do mieszkania posiadając klucze do drzwi, w mieszkaniu dysponuje jednym pokojem, do którego posiada klucze i w pokoju tym ma należące do niej przedmioty.

Bezspornym również było, że skarżącej i J. Z. przysługuje spółdzielcze prawo do spornego mieszkania.

Organy obu instancji przyjęły, że skoro opuszczając powyższy lokal skarżąca nie dopełniła ciążącego na niej obowiązku meldunkowego organ administracji obowiązany był na wniosek J. Z. wydać decyzję o jej wymeldowaniu biorąc pod uwagę stan faktyczny, jaki istnieje w dacie wydawania decyzji.

W ocenie Sądu zaskarżona decyzja jak i utrzymana w mocy decyzja organu I instancji były przedwczesne biorąc pod uwagę zasady powyżej przedstawione w zakresie obowiązku prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy w oparciu o zebrany materiał dowodowy.

Skarżąca w trakcie całego postępowania administracyjnego wskazywała, bowiem, że przyczyną opuszczenia przez nią spornego mieszkania jest konflikt z mężem J. Z. oraz, że nie opuściła mieszkania dobrowolnie.

Zgodnie z utrwalonym w tym zakresie orzecznictwem sądów administracyjnych przez opuszczenie lokalu, o którym mowa w art.15 ust 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, należy rozumieć opuszczenie dobrowolne i nie jest dobrowolnym opuszczeniem lokalu takie opuszczenie, do którego strona została zmuszona, jeżeli strona podjęła przewidziane prawem środki w celu obrony swoich praw do przebywania w tym lokalu albo, jeżeli fakt zmuszenia do opuszczenia lokalu jest oczywisty lub został stwierdzony w postępowaniu karnym.

Jeżeli przed sądami lub organami prokuratury toczy się postępowanie, podczas którego może nastąpić ustalenie charakteru i przyczyny opuszczenia lokalu, organ rozpoznający sprawę o wymeldowanie powinien zawiesić postępowanie w tej sprawie na podstawie art.97 §1 pkt 4 kpa- do czasu zakończenia postępowania sądowego lub przygotowawczego (wyrok NSA z dnia 22.08.2000 r., V SA 108/00, LEX 49954, wyrok NSA z dnia 21.03.2001 r. V SA 2950/00, LEX nr 80634, wyrok NSA z dnia 12.04.2001 r. V SA 3078/00, LEX nr 78937, wyrok NSA z dnia 23.04.2001 r. V SA 3169/00, LEX nr 50123).

Już z wniosku J. Z. domagającego się wymeldowania skarżącej wynikała sytuacja konfliktowa w tym małżeństwie i wskazane były sprawy wywołane tym konfliktem i zgłoszeniami dokonywanymi przez skarżącą do organów ścigania o czyny z zakresu prawa karnego. Na toczenie się takich spraw wskazała także skarżąca w swoim pierwszym piśmie z dnia [...] skierowanym do organu. Na sprawy takie wskazywała też skarżąca i J. Z. podczas składania wyjaśnień na rozprawie administracyjnej. Należy zauważyć, że organ I instancji poprzestał w zakresie postępowania dowodowego wyłącznie na powyższych wyjaśnieniach a także zeznaniach P. Z. -syna oraz sąsiadów H. D. i S. O. nie podejmując nawet próby szczegółowego ustalenia, jakie sprawy i przed jakimi organami toczyły się i toczą, które to sprawy mogłyby zweryfikować twierdzenia skarżącej o braku dobrowolności w opuszczeniu spornego mieszkania. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji poprzestał jedynie na stwierdzeniu, iż zakończenie sprawy rozwodowej oraz ustalenie stanu prawnego do lokalu nie może być i nie jest związane z faktem zameldowania. Wprawdzie podczas przesłuchania na rozprawie administracyjnej w dniu [...]. skarżąca przyznała, że były trzy sprawy w Prokuraturze w latach 1995-1998 oraz sprawa karna w latach 1999-2001 które zostały zakończone umorzeniem postępowania, ale nie potrafiła wskazać numerów tych spraw.

Organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji odnosząc się do kwestii dobrowolności opuszczenia lokalu przez skarżącą stwierdził, że skarżąca nie podejmuje prób powrotu do mieszkania, ze względu na agresję męża, co zgłaszała organom ścigania. Jednak sprawy te jak podają obie strony nie zakończyły się skazaniem J. Z., a zatem organy rozpatrujące sprawy nie dopatrzyły się znamion przestępstwa w zachowaniu J. Z. Trudno, zatem dać wiarę odwołującej, iż opuszczenie przez nią lokalu nastąpiło pod przymusem w wyniku bezprawnego działania osób trzecich.

Sąd zauważa, że także z dopuszczonych z urzędu na rozprawie przed Sądem dokumentów wynika, że organ sprawę prowadzący nie dochował zasady dążenia do wszechstronnego wyjaśnienia i zweryfikowania podnoszonego przez skarżąca zarzutu o braku dobrowolności opuszczenia lokalu, co wynika chociażby z aktu oskarżenia wniesionego przez Prokuraturę przeciwko J. Z. o przestępstwo zmuszania skarżącej do zaniechania korzystania ze wspólnego mieszkania w okresie od [...] 1998 roku do [...] 2004 roku-, która to sprawa została zarejestrowana w Sądzie do sygnatury [...].

Ponadto dokładniejszą wiedzę o sprawach zgłaszanych do organów ścigania przez skarżącą przeciwko J. Z. związaną z konfliktem i przyczynami opuszczenia mieszkania niewątpliwie posiada J. Z., który w pismach procesowych składanych do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie po wniesieniu skargi wskazywał szczegółowo te sprawy, organy, które je prowadziły i sygnatury tych spraw.

W tej sytuacji dopiero zebranie dokumentów zawierających rozstrzygnięcia w tych sprawach zapadłych pozwalałoby na odniesienie się przez organy do twierdzenia skarżącej o braku dobrowolności opuszczenia spornego lokalu poprzez potwierdzenie tej okoliczności lub jej nie potwierdzenie przy zastosowaniu zasady swobodnej oceny dowodów wynikającej z art. 80 kpa. W tej sytuacji jako dowolne należy uznać w niniejszej sprawie poddanej kontroli Sądu dokonane przez organ I instancji ustalenia faktyczne znajdujące wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale niekompletnym.

Wadliwą w tej sytuacji była też zaskarżona decyzja utrzymująca w mocy decyzje organu I instancji orzekającej o wymeldowaniu skarżącej z przedmiotowego mieszkania skoro zgodnie z zasadą wyrażona w art. 138 kpa organ odwoławczy zobowiązany jest na skutek wniesionego odwołania ponownie rozpatrzyć sprawę.

Uznając, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ja decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania w zakresie wyżej opisanym, co mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania, Sąd działając na podstawie art.145 § 1 pkt.1 c ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270) – orzekł jak w sentencji.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ zobowiązany będzie do zachowania zasad postępowania dowodowego przez Sad wskazanych (art.153 w/w ustawy)

Zgodnie z art.152 w/w ustawy zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się niniejszego wyroku.

O kosztach orzeczono na podstawie art.200 tej ustawy.

O wynagrodzeniu wyznaczonego dla skarżącej w ramach prawa pomocy adwokata orzeczono na podstawie art.250 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 29 ust.1 ustawy z dnia z dnia 26 maja 1982 r. –Prawo o adwokaturze (t.j. Dz.U. z 2002 r., nr 123, poz. 1058 z p. zm.), określając ich wysokość na podstawie §19 pkt 1 i §18 ust 1 pkt 1 c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. z 2002 r., nr 163, poz. 1348 z p. zm.).