Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 2162/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-11-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne: Żołnierze zawodowi
Skarżony organ: Minister Obrony Narodowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 134 art. 7 art. 77 par. 1
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kube, Sędzia WSA Danuta Kania (spr.), Sędzia WSA Joanna Kruszewska-Grońska, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 10 listopada 2021 r. sprawy ze skargi K. T. na postanowienie Dowódcy Generalnego Rodzajów Sił Zbrojnych z dnia [...] marca 2021 r. Nr [...]. w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania oraz uchybienia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Dowódcy Generalnego Rodzajów Sił Zbrojnych na rzecz skarżącej K. T. kwotę 480 zł (słownie: czterysta osiemdziesiąt złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Przedmiotem zaskarżenia jest postanowienie Dowódcy Generalnego Rodzajów Sił Zbrojnych z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] stwierdzające niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania.

W uzasadnieniu powyższego postanowienia organ przedstawił dotychczasowy tok postępowania wskazując, co następuje:

[...] K. T. pełniąca zawodową służbę wojskową na podstawie kontraktu nr [...] z dnia [...] stycznia 2019 r. zawartego z Komendantem [...] Wojskowego Szpitala Polowego w [...] na okres od dnia [...] kwietnia 2019 r. do dnia [...] kwietnia 2021 r., w dniu [...] stycznia 2021 r. wystąpiła do Komendanta [...] Wojskowego Szpitala Polowego z wnioskiem o zawarcie kolejnego kontraktu.

Komendant [...] Wojskowego Szpitala Polowego w [...] po rozpatrzeniu wniosku strony, rozkazem personalnym z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...], odmówił zawarcia kolejnego kontraktu na pełnienie przez K. T. zawodowej służby wojskowej. Za podstawę prawną powyższej decyzji przyjęto art. 14 ust. 1 w zw. z art. 15 ust. 3 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 869 ze zm.) oraz § 15 ust. 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 9 marca 2010 r. w sprawie powoływania do zawodowej służby wojskowej (Dz. U. z 2015 r., poz. 1299 ze zm.).

Od powyższego rozkazu personalnego strona, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, w dniu [...] lutego 2021 r. wniosła odwołanie do Dowódcy Generalnego Rodzajów Sił Zbrojnych.

Motywując powołane na wstępie postanowienie z dnia [...] marca 2021 r. organ II instancji stwierdził, że zaskarżony rozkaz personalny z dnia [...] lutego 2021 r., został doręczony stronie w dniu 8 lutego 2021 r. W rozkazie tym pouczono stronę prawidłowo o czternastodniowym terminie uprawniającym do wniesienia odwołania.

Tymczasem odwołanie od ww. rozkazu personalnego zostało nadane przez pełnomocnika strony (za pośrednictwem operatora pocztowego, jako przesyłka o numerze nadawczym [...]) w dniu [...] lutego 2021 r., co ustalono na podstawie złożonego przez kancelistę Kancelarii Tajnej [...] Wojskowego Szpitala Polowego oświadczenia z dnia [...] marca 2021 r., załączonego do tego oświadczenia wykazu przesyłek nr [...] z dnia [...] marca 2021 r. oraz wydruku z "elektronicznego śledzenia przesyłek Poczty Polskiej".

Z dokumentów tych wynika, że od przedmiotowego rozkazu personalnego strona złożyła odwołanie szesnastego dnia od daty otrzymania ww. przesyłki, co jednoznacznie wskazuje na przekroczenie czternastodniowego terminu do wniesienia odwołania. Przy czym strona nie wystąpiła z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania.

Dalej organ II instancji wskazał, że zasady dotyczące ustalania terminów oraz sytuacje, w których termin uważa się za zachowany, zostały szczegółowo określone w przepisie art. 57 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.), dalej: "k.p.a.". Przywołany przepis jednoznacznie określa, iż termin uważa się za zachowany, jeżeli: przed jego upływem pismo (odwołanie) zostało: wysłane w formie dokumentu elektronicznego do organu administracji publicznej, a nadawca otrzymał urzędowe poświadczenie odbioru; nadane w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego; złożone w polskim urzędzie konsularnym; złożone przez żołnierza w dowództwie jednostki wojskowej; złożone przez członka załogi statku morskiego kapitanowi statku; złożone przez osobę pozbawioną wolności w administracji zakładu karnego.

W niniejszej sprawie miało miejsce dwudniowe uchybienie terminu do wniesienia odwołania, a strona nie wystąpiła o jego przywrócenie. W takiej sytuacji przyjmuje się, iż uchybienie terminu jest okolicznością w pełni obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy wydaje postanowienie o uchybieniu terminu zgodnie z bezwzględnie obowiązującą normą prawną określoną w art. 134 k.p.a.

Pismem z dnia 5 maja 2021 r. K. T., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższe postanowienie Dowódcy Generalnego Rodzajów Sił Zbrojnych z dnia [...] marca 2021 r. zarzucając naruszenie: art. 57, art. 7, art. 8, art. 10, art. 77, art. 80 oraz art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., a także art. 26 i art. 112, art. 114, art. 115, art. 112 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych.

W związku z powyższymi zarzutami pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia lub zmianę zaskarżonego postanowienia i przydział służbowy na dotychczas zajmowane stanowisko służbowe.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik podniósł, że skarżąca zachowała termin ustawowy i wniosła odwołanie od rozkazu personalnego z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...] w dniu [...] lutego 2021 r. do Dowódcy Generalnego Rodzaju Sił Zbrojnych za pośrednictwem Komendanta [...] Wojskowego Szpitala Polowego w [...] poprzez państwowego operatora pocztowego (Pocztę Polską) numer przesyłki: [...]. Na potwierdzenie powyższego stanowiska pełnomocnik dołączył do skargi kopię dowodu nadania odwołania z dnia [...] lutego 2021 r. wskazującą, że zostało ono nadane w dniu [...] lutego 2021 r. czyli na trzy dni przed upływem terminu.

Pełnomocnik skarżącej podniósł nadto, iż w dniu [...] lutego 2021 r. nadał na adres [...] Wojskowego Szpitala Polowego w [...] jeszcze jedną przesyłkę pocztową, jednakże była ona skierowana nie do Komendanta [...] Wojskowego Szpitala Polowego, lecz do Dowódcy [...] Grupy Zabezpieczania Medycznego. Na potwierdzenie tej okoliczności pełnomocnik dołączył do skargi kopię potwierdzenia nadania przesyłki poleconej nr [...] z dnia [...] lutego 2021 r.

Pełnomocnik podniósł również, że w stosunku do skarżącej doszło do licznych nadużyć ze strony organów [...] Wojskowego Szpitala Polowego wskazanych w odwołaniu od rozkazu personalnego o zwolnieniu skarżącej z zawodowej służby wojskowej, jak również w odwołaniu od opinii służbowej. Zarzucił organom dowolność w prowadzeniu postępowania administracyjnego oraz dopuszczania dowodów w postępowaniu dyscyplinarnym o sygn. akt [...]. Podniósł, że również w toku postępowania w sprawie wypadku, którego doznała skarżąca w trakcie wykonywania zadań służbowych, miały miejsce liczne błędy. Dopiero złożone przez pełnomocnika skarżącej zastrzeżenia do protokołu powypadkowego wydanego przez Komisję powypadkową powołaną przez Komendanta [...] Wojskowego Szpitala Polowego w [...] nr [...] z dnia [...] listopada 2020 r., spowodowały uznanie wypadku za wypadek w trakcie wykonywania zadań służbowych.

W odpowiedzi na skargę Dowódca Generalny Rodzajów Sił Zbrojnych wniósł o uwzględnienie skargi oraz uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz rozpoznanie sprawy przez Sąd na posiedzeniu niejawnym.

W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że dodatkowe czynności wyjaśniające przeprowadzone w Dowództwie Generalnym RSZ po wpłynięciu skargi w pełni potwierdziły zasadność przedstawionej przez pełnomocnika skarżącej argumentacji. Odmiennie bowiem od przedstawionych przez organ I instancji dowodów, w toku postępowania międzyinstancyjnego ustalono, iż w dniu [...] marca 2021 r. do [...] Wojskowego Szpitala Polowego wpłynęły dwie polecone przesyłki pocztowe od pełnomocnika skarżącej, a mianowicie odwołanie datowane na dzień [...] lutego 2021 r. - zaadresowane do Komendanta [...] Wojskowego Szpitala Polowego i zarejestrowane pod nr wch. [...] (przesyłka polecona nr [...] z dnia [...] lutego 2021 r.) oraz zażalenie z dnia [...] lutego 2021 r. - zaadresowane do Dowódcy [...] Grupy Zabezpieczania Medycznego i zarejestrowane pod nr wch. [...] (przesyłka polecona nr [...] z dnia [...] lutego 2021 r.). O takim stanie rzeczy świadczą również daty sporządzenia powyższych dokumentów, które - analizowane w aspekcie treści wykazu przesyłek wydanych Nr [...] z dnia [...] marca 2021 r. [...] Wojskowej Stacji Pocztowej - jednoznacznie wskazują, iż przesyłką poleconą nr [...] z dnia [...] lutego 2021 r. przesłano zażalenie zaadresowane do Dowódcy [...] Grupy Zabezpieczania Medycznego, zaś odwołanie z dnia [...] lutego 2021 r. od rozkazu personalnego nr [...] Komendanta [...] Wojskowego Szpitala Polowego z dnia [...] lutego 2021 r. nadano przesyłką poleconą nr [...] w dniu [...] lutego 2021 r., czyli z zachowaniem ustawowego czternastodniowego terminu, o którym mowa w art. 129 § 2 k.p.a.

Powyższe ustalenia skutkują koniecznością uznania skargi za zasadną i uchyleniem zaskarżonego postanowienia Dowódcy Generalnego Rodzajów Sił Zbrojnych z dnia [...] marca 2021 r., co stworzy warunki procesowe do merytorycznego rozpoznania przez organ II instancji odwołania skarżącej od rozkazu personalnego Komendanta [...] Wojskowego Szpitala Polowego w [...] z dnia [...] lutego 2021 r.

Organ II instancji wskazał również, że nie mógł skorzystać z uprawnienia określonego w art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325), dalej: "p.p.s.a.", i uwzględnić skargi w całości, ze względu na objęcie zarzutami skargi kwestii, które mogą być rozważane w postępowaniu odwoławczym, a nie w postępowaniu wpadkowym dotyczącym dopuszczalności i poprawności formalnej wniesionego odwołania, jak również ze względu na fakt zawarcia w skardze (co prawda jedynie fakultatywnego) żądania zmiany zaskarżonego postanowienia "poprzez przydział służbowy na dotychczas zajmowane stanowisko służbowe".

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167), dalej: "p.u.s.a." oraz art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.

W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (§ 2).

Stosownie do art. 119 pkt 3 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Skarga analizowana w świetle powyższych kryteriów zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa.

W pierwszej kolejności wskazać należy, iż zaskarżone postanowienie ma charakter procesowy. Zatem ocenie Sądu podlegała wyłącznie kwestia, czy w niniejszej sprawie faktycznie doszło (czy też nie) do uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Z tych względów wszelkie zarzuty i argumenty skargi mające wskazywać na merytoryczną trafność odwołania od rozkazu personalnego Komendanta [...] Wojskowego Szpitala Polowego w [...] z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...] pozostają bez wpływu na ocenę zapadłego w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonego postanowienia stanowił art. 134 k.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne.

Z przepisu tego wynika, że organ właściwy do rozpatrzenia odwołania bada z urzędu zachowanie terminu do wniesienia tego środka zaskarżenia. Stwierdzenie dopuszczalności odwołania oraz wniesienie go w terminie jest koniecznym warunkiem merytorycznego rozpoznania sprawy przez organ II instancji. Uchybienie ustawowego terminu powoduje bezskuteczność odwołania, czego następstwem jest ostateczność decyzji organu I instancji. W razie ustalenia, że odwołanie zostało wniesione po terminie, organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne.

W orzecznictwie wskazuje się, że uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ nie ma innej możliwości niż wydanie postanowienia o uchybieniu terminu przewidzianego w art. 134 k.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 21 marca 1997 r., sygn. akt SA/Łd 2990/95; wyrok NSA z dnia 29 stycznia 1997 r., sygn. akt I SA/Gd 1482/96, LEX nr 29004).

W myśl art. 129 § 2 k.p.a. odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie.

W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, i nie jest to przedmiotem sporu, iż rozkaz personalny Komendanta [...] Wojskowego Szpitala Polowego w [...] z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...] został doręczony skarżącej w dniu 8 lutego 2021 r., co wynika z zawartego w aktach administracyjnych zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki zawierającej ww. rozkaz personalny.

Tym samym zasadnie uznał Dowódca Generalny Rodzajów Sił Zbrojnych, iż termin do wniesienia odwołania upływał z dniem 22 lutego 2021 r.

Kwestią wymagającą oceny w niniejszej sprawie jest zatem data w jakiej zostało wniesione odwołanie.

Organ II instancji stwierdził, iż odwołanie zostało wniesione (nadane za pośrednictwem operatora pocztowego jako przesyłka o numerze [...]) dopiero w dniu [...] lutego 2021 r. Organ oparł się w tym zakresie na oświadczeniu złożonym przez kancelistę Kancelarii Tajnej [...] Wojskowego Szpitala Polowego z dnia [...] marca 2021 r., załączonym do tego oświadczenia wykazie przesyłek nr [...] z dnia [...] marca 2021 r. oraz wydruku "elektronicznego śledzenia przesyłek Poczty Polskiej". Organ uznał zatem, że odwołanie zostało złożone z uchybieniem czternastodniowego terminu do jego wniesienia, o którym mowa w art. 129 § 2 k.p.a.

Tymczasem, jak podnosił pełnomocnik skarżącej w skardze, odwołanie od rozkazu personalnego Komendanta [...] Wojskowego Szpitala Polowego w [...] z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...] zostało wniesione poprzez państwowego operatora pocztowego (Pocztę Polską) w dniu [...] lutego 2021 r. (numer przesyłki: [...]), a więc z zachowaniem ustawowego terminu. Na potwierdzenie powyższego stanowiska pełnomocnik dołączył do skargi poświadczoną za zgodność z oryginałem kopię dowodu nadania odwołania z dnia [...] lutego 2021 r. wskazującą, że zostało ono nadane w dniu [...] lutego 2021 r.

Powyższą okoliczność potwierdził pełnomocnik organu w odpowiedzi na skargę. Wskazał bowiem, że w dniu [...] marca 2021 r. do [...] Wojskowego Szpitala Polowego wpłynęły dwie przesyłki polecone od pełnomocnika skarżącej, a mianowicie odwołanie datowane na dzień [...] lutego 2021 r. - zaadresowane do Komendanta [...] Wojskowego Szpitala Polowego i zarejestrowane pod nr wch. [...] (przesyłka polecona nr [...] z dnia [...] lutego 2021 r.) oraz zażalenie z dnia [...] lutego 2021 r. - zaadresowane do Dowódcy [...] Grupy Zabezpieczania Medycznego i zarejestrowane pod nr wch. [...] (przesyłka polecona nr [...] z dnia [...] lutego 2021 r.).

Zgodnie z art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a. termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe albo placówce pocztowej operatora świadczącego pocztowe usługi powszechne w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej, Konfederacji Szwajcarskiej albo państwie członkowskim Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stronie umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym.

Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że w rozpatrywanej sprawie działanie organu II instancji w zakresie przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego było niepełne, co w konsekwencji doprowadziło do błędnych ustaleń faktycznych skutkujących wydaniem rozstrzygnięcia niekorzystnego dla skarżącej.

Z tych względów zarzut błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, a polegający na pominięciu faktu nadania odwołania w polskiej placówce pocztowej z zachowaniem wymaganego terminu czternastu dni uznać należy za uzasadniony.

Obligowało to Sąd do uchylenia zaskarżonego postanowienia z powodu naruszenia art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. w związku z art. 134 k.p.a.

Ponownie rozpatrując sprawę organ II instancji uwzględni ocenę prawną sformułowaną w uzasadnieniu niniejszego wyroku.

Na marginesie zaznaczyć należy, że organ II instancji wydając zaskarżone postanowienie z dnia [...] marca 2021 r. błędnie zawarł w sentencji rozstrzygnięcia sformułowanie: "stwierdzam niedopuszczalność odwołania". Stwierdzenie niedopuszczalności odwołania oraz stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania to dwa odrębne rozstrzygnięcia przewidziane w art. 134 k.p.a., które organ podejmuje w odrębnych okolicznościach faktycznych i prawnych. Mianowicie, niedopuszczalność środka odwoławczego może wynikać z przyczyn przedmiotowych lub podmiotowych. Przedmiotowe przyczyny niedopuszczalności zachodzą, m.in. gdy brak jest przedmiotu zaskarżenia lub brak jest możliwości zaskarżenia decyzji lub postanowienia przez wniesienie odwołania. Odwołanie jest więc niedopuszczalne, gdy czynność organu administracji publicznej nie jest decyzją administracyjną w rozumieniu k.p.a. Niedopuszczalność z przyczyn podmiotowych obejmuje zaś te przypadki, w których środek odwoławczy składa podmiot, który nie posiada legitymacji procesowej do jego wniesienia. Z kolei uchybienie terminu do wniesienia odwołania, jak już wyżej wskazano, jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie ma innej możliwości, niż wydanie postanowienia przewidzianego w art. 134 k.p.a. Stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania nie zależy od uznania organu odwoławczego i nawet nieznaczne przekroczenie terminu do wniesienia odwołania zobowiązuje organ do stwierdzenia uchybienia terminu do jego wniesienia.

Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku. O kosztach postępowania, obejmujących wynagrodzenie pełnomocnika skarżącej w stawce minimalnej, Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., jak w punkcie 2 sentencji wyroku.