Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 2161/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-05-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184, art. 204 pkt 1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 92a ust. 1, 3 i 6, art. 25
journal: Dz.U. 2013 poz 1414
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym -  tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Joanna Zabłocka (spr.) sędzia NSA Andrzej Kisielewicz sędzia del. WSA Elżbieta Kowalik- Grzanka Protokolant Sylwia Nerkowska po rozpoznaniu w dniu 17 maja 2018 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Z.Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 16 grudnia 2015 r. sygn. akt II SA/Go 662/15 w sprawie ze skargi Z.Z. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Z.Z. na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego 3600 (trzy tysiące sześćset) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim wyrokiem z dnia 16 grudnia 2015 r., sygn. akt II SA/Go 662/15 oddalił skargę Z.Z. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] marca 2015 r. w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej.

Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy:

W dniach od 3 do 30 stycznia 2014 r. pracownicy [...] Wojewódzkiego Inspektoratu Transportu Drogowego przeprowadzili kontrolę w siedzibie przedsiębiorstwa [...] (dalej: skarżący). Przedmiotem działalności tego przedsiębiorstwa był m.in. transport drogowy. Zakres kontroli obejmował okres od 3 stycznia 2013 r. do 2 stycznia 2014 r. W wyniku kontroli stwierdzono liczne naruszenia przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 1414 ze zm.; dalej u.t.d.).

W związku z powyższym, decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] [..] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego w [...]. (WITD), nałożył m.in. na podstawie przepisów u.t.d., na Z.Z. karę pieniężną w wysokości 15.000 zł.

Po rozpoznaniu odwołania, decyzją z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego (GITD) utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Organ odwoławczy szczegółowo przytoczył daty i przedziały czasowe w kontrolowanym okresie, kiedy poszczególni kierowcy zatrudnieni w przedsiębiorstwie (spośród dziewięciu wówczas zatrudnionych) przekroczyli maksymalny dzienny czas prowadzenia pojazdu (naruszenie lp. 5.1 załącznika nr 3 do u.t.d.) – kara pieniężna w łącznej wysokości 400 zł, przekroczyli maksymalny czas prowadzenia pojazdu bez przerwy (naruszenie lp. 5.2 załącznika nr 3 do u.t.d.) – kara pieniężna w łącznej wysokości 12.050 zł, skrócili dzienny okres odpoczynku (naruszenie lp. 5.3 załącznika nr 3 do u.t.d.) – kara pieniężna w łącznej wysokości 9.900 zł, skrócili tygodniowy czas odpoczynku (naruszenie l.p 5.4 załącznika nr 3 do u.t.d.) – kara pieniężna w łącznej wysokości 1.000 zł. Organ odwoławczy stwierdził, że kierowcy nie sporządzili wydruków z tachografów i nie opisali ich zgodnie z art. 12 rozporządzenia 561/2006, wobec czego nie było podstaw do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej.

Organ odwoławczy uznał za udowodnione na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, że przedsiębiorca podczas kontroli w siedzibie przedsiębiorstwa nie okazał danych cyfrowych z tachografu cyfrowego pojazdu o nr rej. [...] za okres od 1 kwietnia 2013 r. do 30 czerwca 2013 r. (łącznie za 52 dni). Za wyżej opisane naruszenie została nałożona kara pieniężna w łącznej kwocie 26.000 zł (52 dni x 500 zł).

Przedsiębiorca okazał podczas kontroli licencję wspólnotową nr [...] na wykonywanie międzynarodowego zarobkowego przewozu drogowego rzeczy. W oparciu o dane z Biura do spraw Transportu Międzynarodowego ustalono, iż strona nie dotrzymała 28 dniowego terminu na zgłoszenie zmian organowi, który udzielił licencji.

Organ odwoławczy uznał również za udowodnione na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, iż przedsiębiorca nie sczytywał danych z tachografów cyfrowych zainstalowanych w pojazdach o nr rej. [...] co najmniej raz na 90 dni. Za naruszenie tego obowiązku w odniesieniu do każdego pojazdu (lp. 6.3.12 załącznika nr 3 do u.t.d.) nałożono karę pieniężną w kwocie 500 zł, zatem łączna kara wyniosła 1.500 zł.

GITD uznał, że przedsiębiorca bezspornie naruszył obowiązek terminowego sczytywania danych z tachografów cyfrowych zainstalowanych w pojazdach o nr rej. [...] 23 sierpnia 2007 r. w sprawie częstotliwości pobierania danych z tachografów cyfrowych i kart kierowców oraz warunków przechowywania tych danych wskazano, iż podmiot ma obowiązek pobierać dane z tachografu cyfrowego co najmniej raz na 90 dni. Nie było podstaw do uwzględnienia argumentacji strony, iż dołożyła należytej staranności przy prowadzonej działalności gospodarczej, bowiem gdyby tak było, przedsiębiorca zabezpieczyłby dane z jednostek pojazdowych w chwili przekazywania pojazdów windykatorom. Mógł to zrobić nie tylko osobiście ale także przy udziale któregokolwiek z pracowników, któremu wydałby stosowne polecenia służbowe. Zaniechanie obowiązkom ustawowym rodzi po stronie przedsiębiorcy odpowiedzialność administracyjną za naruszenia ujawnione podczas kontroli w siedzibie podmiotu.

Organ odwoławczy nie znalazł podstaw do zastosowania art. 92b u.t.d. Strona nie wykazała bowiem, aby organizacja i wykonywanie przewozów drogowych odbywały się w sposób wykluczający naruszenie przepisów z zakresu norm czasu pracy. Dowody przedstawione przez stronę w toku postępowania przed organem pierwszej instancji oraz tezy zawarte w odwołaniu nie potwierdziły w ocenie organu spełnienia przesłanek określonych w art. 92b u.t.d.

GITD nie stwierdził również podstaw do zastosowania art. 92c ust. 1 u.t.d. ze względu na fakt, iż do wskazanych wyżej naruszeń doszło w okolicznościach, które przedsiębiorca powinien przewidzieć i nie dopuścić do ich zaistnienia, wobec okoliczności dysponowania przez stronę wszelką dokumentacją czasu pracy kierowców. Organ wyjaśnił, że w większości przypadków kierowca samodzielnie prowadzi pojazd, gdzie trudno jest o osobisty nadzór pracodawcy, jednak nie jest to okoliczność wyłączająca odpowiedzialność przedsiębiorcy, bowiem to on ma obowiązek przeszkolenia kierowców i organizowania kierowcom pracy w taki sposób, aby nie dochodziło do naruszeń ustawy o transporcie drogowym. Wyłączenie odpowiedzialności w takiej sytuacji, którą należy uznać za typową, godziłoby w specyfikę obowiązku nadzoru przedsiębiorcy nad przestrzeganiem przepisów u.t.d.

Odnosząc się do zarzutu, iż kierowcy nie dopuścili się naruszeń lecz błędnie operowali selektorem, organ odwoławczy stwierdził, iż wielokrotność tych naruszeń oraz ich skala nie potwierdza tezy stawianej przez skarżącego. Ponadto przy każdym z naruszeń kierowcy nie dokonali sporządzenia wydruków z tachografu i nie opisali ich zgodnie z treścią art. 12 rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Dz. Urz. UE L 102 z 11.04.2006), rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz. Urz. WE L 370 z dnia 31 grudnia 1985 r. ze zm.; dalej: rozporządzenie 561/2006), wobec czego nie było podstaw do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej.

Organ w konkluzji stwierdził, że łączna kwota kar pieniężnych za wszystkie popełnione przez przedsiębiorcę naruszenia wynosi 51.650 zł. Jednak, zgodnie z ograniczeniem określonym w art. 92a ust. 3 pkt 1 u.t.d., nałożył karę pieniężną w wysokości 15.000 złotych.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji.

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wilkp., oddalił skargę.

Sąd I instancji po przywołaniu treści przepisów mających zastosowanie w sprawie stwierdził, że kontrolowany przedsiębiorca w okresie objętym kontrolą korzystał z usług dziewięciu kierowców, przy czym w całym okresie objętym kontrolą było to średnio ośmiu kierowców. Odpowiedzialny był za wszystkich kierowców wykonujących na jego rzecz przewozy niezależnie od łączącej go z nimi formy prawnej realizowania przewozów.

Wskazał, że szczególne znaczenie dla ustalenia odpowiedzialności skarżącego oraz przebiegu zdarzeń miały wykresówki lub dokumenty potwierdzające fakt nieprowadzenia pojazdu. Dowody te miały istotne znaczenie dla potrzeb ustalenia przestrzegania przez przewoźnika przepisów o czasie pracy kierowców, co ma na celu przeciwdziałania zagrożeniom bezpieczeństwa ruchu drogowego. Dlatego na przewoźnika został nałożony obowiązek należytego przechowywania tych dowodów i ich okazywania na żądanie organu kontrolnego.

Nieprzechowywanie przez przedsiębiorcę wykresówek przez co najmniej rok po ich użyciu, a także dokumentów potwierdzających fakt nieprowadzenia pojazdu, jak również nieokazanie tych dokumentów organowi kontrolnemu, stanowi przejaw deliktu administracyjnego sankcjonowanego karą pieniężną. W myśl art. 14 ust. 2 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz. Urz. WE L 370 z dnia 31 grudnia 1985 r. ze zm.; dalej: rozporządzenie nr 3821/85), przedsiębiorstwo przechowuje wykresówki, ułożone w odpowiednim porządku, przez co najmniej rok po ich użyciu oraz wydaje zainteresowanym kierowcom, na ich wniosek, kopie wykresówek. Ponadto zgodnie z art. 25 u.t.d., pracodawca prowadzi ewidencję czasu pracy kierowców w formie, m.in. wykresówek oraz innych dokumentów potwierdzających czas pracy i rodzaj wykonywanej czynności (art. 25 pkt 1 i 4). Nieokazanie tych dowodów podczas kontroli w przedsiębiorstwie sankcjonowane jest karą pieniężną w kwocie 500 zł za każdy dzień.

WSA za zgodne z prawem uznał ustalenia organów i ocenę braku wystąpienia okoliczności egzoneracyjnych, gdyż nie wystąpiły przesłanki pozwalające przyjąć, że naruszenie przepisów nastąpiło wskutek zdarzeń lub okoliczności, których przedsiębiorca nie mógł przewidzieć. Skarżący nie wykazał w żaden sposób podnoszonych w jego pismach twierdzeń o realizowaniu w sposób właściwy nadzoru nad przewozami. Ustalenia dotyczące naruszeń skonkretyzowanych w decyzji zostały przez organy zindywidualizowane, trafnie opisane i wykazane w decyzji wraz z powołaniem właściwych podstaw prawnych oraz kwalifikacją wysokości kary według odpowiedniej pozycji załącznika do u.t.d.

Sąd I instancji za nietrafny uznał zarzut dotyczący skutków braku wykresówek dla samochodu o nr rej. [...]. Stwierdził, że organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny z pominięciem twierdzeń skarżącego. Przepisy rozporządzenia nr 3821/85 wprowadzają ogólny obowiązek zabezpieczenia dokumentów. Użycie w art. 15 ust. 1 tego rozporządzenia określenia "w odpowiedni sposób" zobowiązuje profesjonalnego przewoźnika do podjęcia wszelkich kroków celem zabezpieczenia interesów prowadzonego przedsiębiorstwa. Ze względu na obowiązującą w u.t.d. sankcję w postaci kary pieniężnej za brak dokumentów, przedsiębiorca powinien zachować szczególną staranność w bezpiecznym przechowywaniu dokumentów. Samochód ten został wydany leasingodawcy w sposób dobrowolny i sformalizowany. Wydanie pojazdu i jego stan potwierdził pracownik skarżącego, podpisując w dniu 23 lipca 2013 r. potwierdzenie odbioru pojazdu jako przedmiotu leasingu. W tej sytuacji obowiązkiem skarżącego było dopilnować, by przed wydaniem pojazdu dane z urządzenia rejestrującego (tachografu) zostały skopiowane, a wykresówki zabezpieczone. Sąd I instancji podkreślił również, że w myśl § 3 ust. 2 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 23 sierpnia 2007 r. w sprawie częstotliwości pobierania danych z tachografów cyfrowych i kart kierowców oraz warunków przechowywania tych danych (Dz.U. poz. 1128 ze zm.) dane z tachografu cyfrowego mogą być pobierane częściej niż co 90 dni, jeżeli ich pobieranie zgodnie z ust. 1 pkt 1 stwarzałoby ryzyko utraty danych związanych z prowadzeniem pojazdu wykonującego przewóz drogowy.

WSA zaznaczył, że jeżeli skarżącego nie było w dniu przymusowego odbioru pojazdu w siedzibie przedsiębiorstwa, odpowiednie dyspozycje i polecenia należało wydać choćby telefonicznie, nawet bezpośrednio przed przekazaniem pojazdu windykatorom. Jeżeli natomiast skarżący nie został przez swoich pracowników poinformowany o zaistniałej, niecierpiącej zwłoki sytuacji, wówczas obciążają go konsekwencje braku stałego kontaktu z pracownikami w tego typu przypadkach, a taki stały kontakt jest niezbędny w działalności gospodarczej, jaką prowadzi skarżący. Stwierdził też, że powyższej sytuacji nie sposób uznać za nagłą, niemożliwą do przewidzenia, bowiem jeżeli skarżący nie wywiązywał się ze swych zobowiązań wynikających z zawartej umowy leasingu pojazdu, to musiał liczyć się z tym, iż leasingodawca (instytucja finansująca) podejmie stosowne kroki, łącznie z odebraniem przedmiotu leasingu. Jeżeli natomiast zdarzyło się tak, że umowa leasingu została rozwiązana z przyczyn leżących wyłącznie po stronie leasingodawcy, wówczas skarżący powinien był wykazać jako okoliczność egzoneracyjną, jakie podjął w związku z tym kroki (czy wystąpił np. na drogę cywilnego postępowania sądowego) celem odzyskania pojazdu lub choćby zainstalowanego w nim tachografu z zapisanymi danymi.

Niezależnie jednak od powyższych rozważań, od daty odebrania pojazdu (23 lipca 2013 r.) do momentu rozpoczęcia kontroli (3 stycznia 2014 r.) skarżący nie odzyskał danych z tachografu. Wobec bezczynności skarżącego w tym okresie brak wymaganej przepisami rozporządzenia nr 3821/85 staranności należało ocenić jako oczywisty. Organy słusznie zwróciły zatem uwagę, że dopiero rozpoczęte czynności kontrolne zmusiły skarżącego do podjęcia czynności zmierzających do odzyskania danych z tachografu cyfrowego pojazdu [...]. Natomiast działania podejmowane przez skarżącego już w toku postępowania kontrolnego (pismo do leasingodawcy, wniosek do organu o wyegzekwowanie zwrotu tachografu) służyły już innym celom, gdyż nie wynikały z nich podnoszone przez skarżącego okoliczności, w szczególności to, że w chwili wydania pojazdu znajdowały się w nim wykresówki, do okazania których skarżący był obowiązany.

W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku skarżący wniósł o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

Wyrokowi zarzucił:

Naruszenia przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., poprzez nieuwzględnienie skargi skarżącego na zaskarżoną decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 2 marca 2015 r. w sytuacji, w której:

a/ zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. polegającym na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego niezbędnego do ustalenia dokładnego stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym pominięciu przy rozpoznaniu sprawy dowodów przedłożonych przez stronę i okoliczności przez nią podawanych a dotyczących bezpośrednich i jedynych przyczyn nieprzedłożenia przez stronę w trakcie kontroli danych z tachografu cyfrowego pojazdu [...] za okres od 10 maja 2013 do 30 czerwca 2013.

b/ zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem art. 78 k.p.a. polegającym na nieuwzględnieniu wniosku dowodowego strony z dnia 24 lutego 2014 roku zgłoszonego w toku postępowania kontrolnego o zwrócenie się do [...] S.A. o podanie danych nowego nabywcy pojazdu marki MAN nr rej. [...] w celu odczytania danych z tachografu tego pojazdu pomimo tego, iż okoliczność ta miała istotne znacznie dla sprawy.

2. Naruszenia prawa materialnego tj:

a/ art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. poprzez jego niezastosowanie, pomimo tego, iż z ustalonego w sprawie stanu faktycznego wynika, iż strona nie miała wpływu na nieprzedłożenie w trakcie kontroli danych z tachografu cyfrowego pojazdu [...] z uwagi na jego przymusowe niezapowiedziane odebranie przed windykatorów [...]

b/ art. 92a ust. 1, 3, 6 u.t.d. i załącznika nr 3 lp. 6.3.7. do ww. ustawy poprzez jego niezasadne zastosowanie i obciążenie skarżącego karą pieniężną w kwocie 26. 000 zł za brak danych z tachografu cyfrowego pojazdu [/....] za okres 10 maja 2013 do 30 czerwca 2013 podczas, gdy z ustalonego stanu faktycznego wynika, iż strona nie miała możliwości okazania takich danych a organy zaniechały dokonywania własnych ustaleń w tym zakresie oraz oddalił wnioski dowodowe strony mające ustalić te dane,

c/ naruszenia § 3 ust. 2. rozporządzeniem Ministra Transportu z dnia 23 sierpnia 2007 . w sprawie częstotliwości pobierania danych z tachografów cyfrowych i kart kierowców oraz warunków przechowywania tych danych poprzez błędną jego wykładnię polegającą na mylnym przyjęciu, iż przepis ten ma zastosowanie w sytuacji przymusowego i nagłego odebrania pojazdu,

d/ naruszenia § 3. 1. rozporządzeniem Ministra Transportu z dnia 23 sierpnia 2007 r. w sprawie częstotliwości pobierania danych z tachografów cyfrowych i kart kierowców oraz warunków przechowywania tych danych poprzez jego niezastosowanie i uznanie iż w pojeździe [...] naruszono obowiązek wczytywania danych z tachografu podczas gdy dane z tachografu tego pojazdu zostały wczytywane przez stronę w okresach krótszych niż 90 dniowe - ostatni raz przed odebraniem ich przez windykatorów [...] w okresie 74 dni,

e/ naruszenia art. 92a ust. 1, 3, 6 u.t.d. i załącznika nr 3 lp. nr 3 lp. 6.3.12 do ww. ustawy poprzez jego niezasadne zastosowanie i obciążenie skarżącego karą pieniężną w kwocie 1. 500 zł m.in. za naruszenie obowiązku wczytywania danych z urządzenia rejestrującego pojazdu [...] podczas gdy dane takie zostały wczytane terminowo i nieprzekraczały okresu 90 dniowego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.jed. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej: p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu zaś bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Z akt sprawy nie wynika, by zaskarżone orzeczenie zostało wydane w warunkach nieważności, której przesłanki określa art. 183 § 2 ww. ustawy.

Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1) lub na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2).

Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz na kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia w zakresie wskazanym w zarzutach przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach powołanych podstaw kasacyjnych.

Skarga kasacyjna nie została uwzględniona z uwagi na brak usprawiedliwionych podstaw.

Skarżący kasacyjnie zarzuca niezasadne zastosowanie przepisów art. 92a ust. 1, 3 i 6 u.t.d. i załącznika nr 3 lp. 6.3.7. do ustawy poprzez obciążenie go karą pieniężną w kwocie 26 000 zł za brak danych z tachografu cyfrowego pojazdu [...] za okres od 10 maja 2013 r. do 30 czerwca 2013 roku. Uzasadniając zarzut nie kwestionuje faktu nieprzedłożenia tych danych, podnosi natomiast, że nie miał wpływu na powstanie tego naruszenia wobec przymusowego odebrania mu tego samochodu dnia 23 lipca 2013 r. przez windykatorów [...]

Odnosząc się do tak sformułowanego zarzutu należy na wstępie wyjaśnić, że za opisane naruszenie przepisów istotnie została nałożona kara w wysokości 26 000 zł. Jednak za wszystkie stwierdzone w czasie kontroli w przedsiębiorstwie skarżącego naruszenia została nałożona kara w wysokości zgodnej z art. 92a ust. 3 pkt 1 u.t.d., to jest w wysokości 15 000 zł, ponieważ taka jest maksymalna wysokość sumy kar pieniężnych dla podmiotu zatrudniającego kierowców w liczbie średnio do 10 w okresie 6 miesięcy przed rozpoczęciem kontroli. Kara została obliczona za nieokazanie danych cyfrowych z tachografu ww. pojazdu za 52 dni w okresie od 1 kwietnia do 30 czerwca 2013 r.

W myśl art. 14 ust. 2 rozporządzenia nr 3821/85 przedsiębiorstwo przechowuje wykresówki i wydruki ułożone w odpowiednim porządku, przez co najmniej rok oraz wydaje ich kopie zainteresowanym kierowcom, na ich wniosek. Wykresówki i wydruki okazuje się lub doręcza na żądanie każdego upoważnionego funkcjonariusza służb kontrolnych. Ponadto, zgodnie z art. 25 u.t.d. pracodawca prowadzi ewidencję czasu pracy kierowców, między innymi w formie wydruków danych z karty kierowcy i tachografu cyfrowego raz innych dokumentów potwierdzających czas pracy i rodzaj wykonywanej czynności.

Konsekwencją powyższego jest treść lp. 6.3.7. załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, który sankcjonuje nieokazanie podczas kontroli w przedsiębiorstwie wykresówki, danych z karty kierowcy, z tachografu cyfrowego lub dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu karą pieniężną w wysokości 500 zł za każdy dzień. Podkreślenia wymaga, że jest to kara za sam fakt nieokazania wymienionych dokumentów, co w rozpoznanej sprawie miało miejsce, uzasadniając nałożenie kary.

W myśl § 3 ust. 2 lit. a rozporządzenia Ministra Transportu w sprawie częstotliwości pobierania danych (...) istnieje obowiązek natychmiastowego pobrania danych z tachografu cyfrowego przed trwałym bądź okresowym przekazaniem pojazdu innemu podmiotowi. Skarżący kasacyjnie zarzuca błędną wykładnię tego przepisu, poprzez uznanie, że ma on zastosowanie również w przypadku nagłego i przymusowego odebrania pojazdu. Stanowisko skarżącego kasacyjnie nie znajduje uzasadnienia w treści przywołanego przepisu, nie jest także zgodne z jego celem, czyli obowiązkiem zabezpieczenia danych z tachografu cyfrowego przed ich utraceniem na skutek utracenia posiadania pojazdu, nie wyłączając sytuacji gdy ma ono charakter nagły i przymusowy. Ponadto, na co trafnie wskazał Sąd I instancji, stosownie do § 3 ust. 2 ww. rozporządzenia dane z tachografu cyfrowego mogą być pobierane częściej niż co 90 dni, jeżeli ich pobranie w takim terminie, czyli zgodnie z ust. 1 pkt 1 stwarzałoby ryzyko utraty danych związanych z prowadzeniem pojazdu wykonującego przewóz drogowy. Zatem w sytuacji przekazania pojazdu oraz ryzyka utraty danych związanych z pojazdem nie miał zastosowania termin sczytywania danych z tachografu cyfrowego określony w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia.

Niewątpliwie więc skarżący miał obowiązek pobrania danych z tachografu cyfrowego przed utraceniem posiadania pojazdu w wyniku odebrania przez windykatorów firmy leasingowej.

Pozbawiony usprawiedliwionych podstaw jest też zarzut naruszenia art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. przez jego niezastosowanie. W myśl tego przepisu nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć. Trafnie wskazał Sąd I instancji, że sytuacji odebrania pojazdu przez windykatorów firmy leasingowej nie można uznać za nagłą i niemożliwą do przewidzenia, jeżeli skarżący nie wywiązywał się z zobowiązań wynikających z umowy leasingowej, a jeżeli umowa leasingowa została rozwiązana wyłącznie z przyczyn leżących po stronie leasingodawcy, to skarżący, jako okoliczność egzoneracyjną, powinien był wykazać jakie kroki podjął w celu odzyskania pojazdu lub choćby tachografu. Skarżący okoliczności takich nie przedstawił. Podzielić należy również stanowisko WSA, iż skarżący nieobecny podczas odbierania pojazdu powinien był wydać nawet telefonicznie odpowiednie dyspozycje pracownikom wydającym pojazd, a konsekwencje braku stałego kontaktu z pracownikami obciążają skarżącego. Przede wszystkim jednak za brakiem podstaw do wyłączenia odpowiedzialności skarżącego za omawiane naruszenie przepisów, to jest za nieokazanie danych cyfrowych z tachografu cyfrowego samochodu [..], przemawia okoliczność, że od daty odebrania pojazdu, co miało miejsce dnia 23 lipca 2013 r. do momentu rozpoczęcia kontroli, to jest do dnia 3 stycznia 2014 r. skarżący nie podjął żadnych kroków w celu uzyskania danych z tachografu cyfrowego tego pojazdu. Kroki te podjął dopiero po rozpoczęciu kontroli.

Organy orzekające w sprawie wydały decyzje po wyjaśnieniu i wszechstronnym rozpatrzeniu okoliczności sprawy zarówno co do nieokazania wydruków z tachografu jak i przyczyn ich nieposiadania przez skarżącego. Podkreślenia wymaga, że obowiązek uzyskania, przechowywania i okazania ww. dokumentów obciąża przedsiębiorcę i brak jest podstaw do obciążenia organu przeprowadzającego kontrolę w przedsiębiorstwie obowiązkiem poszukiwania tych dokumentów w przypadku nieposiadania ich przez zobowiązanego. Dlatego za nieuzasadnione należało uznać podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów postępowania.

Nie jest również uzasadniony zarzut naruszenia art. 92a ust. 1, 3, 6 u.t.d. i załącznika nr 3 lp. nr 3 lp. 6.3.12 do ww. ustawy poprzez jego niezasadne zastosowanie i obciążenie skarżącego karą pieniężną w kwocie 1 500 zł za naruszenie obowiązku wczytywania danych z urządzenia rejestrującego pojazdu [...], podczas gdy dane takie zostały, w ocenie skarżącego kasacyjnie, wczytane terminowo i nie przekraczały okresu 90 dniowego. Po pierwsze za niewczytanie danych z tachografu cyfrowego w pojeździe [...] została ustalona kara w wysokości 500 zł, a nie 1500 zł, po drugie z niepodważonego stanu faktycznego sprawy wynika, że dane te zostały wczytane w dniu 9 sierpnia 2012 r., a następnie 7 stycznia 2013 r., czyli po upływie 151 dni i kolejny raz dnia 10 maja 2013 r. czyli po upływie 123 dni. Kara została więc ustalona prawidłowo.

Z przedstawionych wyżej przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną. O kosztach postępowania NSA orzekł na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w związku z § 2 pkt 5 w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.).