Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 46/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2015-04-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 6 ust. 1 w zw. z art. 10 ust. 1, art. 11 ust. 1 pkt 4, art. 102 ust. 2,
journal: Dz.U. 2014 poz 600
law: Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Strzebinczyk (sprawozdawca), Sędzia WSA Maciej Guziński, Marcin Miemiec, Protokolant starszy sekretarz sądowy Monika Tarasiewicz, , po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 24 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi T.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie spełnienia warunków do wydania dokumentu prawa jazdy kat. B oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzja poddana kontroli Sądu, opisana w sentencji niniejszego wyroku, zapadła w następujących okolicznościach faktycznych.

Decyzją z dnia 30 marca 2009 r. Starosta S.(dalej: "Starosta") zatrzymał skarżącemu (w niniejszej sprawie; w dalszych wywodach określanemu także jako: "strona", bądź "zainteresowany") prawo jazdy kat.: A, B, C, BE, CE oraz T (wydane w dniu 7 września 2004 r.), które fizycznie zostało zabrane zainteresowanemu w trakcie kontroli drogowej, w czasie której ustalono, że strona przekroczyła limit 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego.

Kolejną decyzją (z dnia 29 kwietnia 2009 r.) ten sam organ skierował skarżącego na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w zakresie prawa jazdy kat.: A, B, C, BE, CE oraz T. Orzeczenie to zostało utrzymane w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. (dalej: "SKO" albo "Kolegium") z dnia [...] lutego 2010 r. (N r[...]), a tutejszy Sąd oddalił skargę strony na takie rozstrzygnięcie prawomocnym już wyrokiem z dnia 7 lipca 2010 r. (III SA/Wr 213/2010).

Ponieważ skarżący nie poddał się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji, Starosta wydał w dniu [...] września 2010 r. jeszcze jedną decyzję, w której cofnął stronie uprawnienia do prowadzenia pojazdów, w zakresie wszystkich posiadanych kategorii (A, B, C, BE, CE oraz T).

Dopiero w dniach 6 maja i 14 czerwca 2011 r. zainteresowany poddał się egzaminowi sprawdzającemu kwalifikację do kierowania pojazdami, wyłącznie jednak w zakresie kategorii B. Pozytywny wynik egzaminu w tym zakresie przesądził o przywróceniu stronie przez Starostę (w dniu 28 czerwca 2011 r.) uprawnienia do kierowania pojazdami kat. B, w związku z ustaniem przyczyn, które spowodowały wcześniej cofnięcie tego uprawnienia.

Wnioskiem z dnia 9 lipca 2014 r. skarżący wystąpił do tego samego organu o zwrot zatrzymanego prawa jazdy kat. B oraz o wymianę dokumentu w części tyczącej prawa jazdy kat.: A, B, C, BE, CE oraz T. Organ pierwszej instancji wydał wnioskodawcy prawo jazdy kat. B oraz decyzję (z dnia 2 października 2014 r., Nr [...].), stwierdzającą spełnienie wymogów do jego uzyskania.

Pierwszoinstancyjne orzeczenie zostało utrzymane w mocy przez Kolegium, po rozpatrzeniu odwołania strony, decyzją opisaną w sentencji niniejszego wyroku. W uzasadnieniu takiego rozstrzygnięcia organ wyższego stopnia wskazał w pierwszej kolejności na uregulowania przyjęte w art. 10 ust. 1 i w art. 6 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (jednolity tekst: Dz. U z 2014 r., poz. 600 ze zm., w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji Kolegium), z których wynika, że prawo jazdy wydawane jest w drodze decyzji, która stwierdza posiadanie uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii w tym dokumencie określonymi.

Organ odwoławczy wywodził dalej, iż skoro odwołujący się stracił wszystkie, wcześniej posiadane uprawnienia do kierowania pojazdami, a poddał się jedynie kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji w zakresie kategorii B, przeto organ mógł mu wydać jedynie prawo jazdy tej właśnie kategorii, stwierdzając, że spełnia on wymogi do wydania tego właśnie dokumentu. Organ nie mógł zaś orzec o zwrocie prawa jazdy w zakresie pozostałych kategorii, na podstawie art. 102 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami (jak twierdzi strona), ponieważ przepis ten dotyczy sytuacji prawnego i fizycznego zatrzymania prawa jazdy. Nie dotyczy natomiast w ogóle sfery uprawnień stwierdzonych tym dokumentem. Przez samo tylko zatrzymanie prawa jazdy kierowca nie traci posiadanych uprawnień stwierdzonych tym dokumentem. Ponieważ jednak zainteresowany nie posiada już uprawnień do kierowania pojazdami kategorii A, C, BE, CE oraz T, które zostały mu wcześniej skutecznie cofnięte, nie jest możliwe orzekanie o przywróceniu tych uprawnień (i zwrocie dokumentu stwierdzającego posiadanie tych uprawnień). Przywrócenie uprawnień we wspomnianym zakresie i wydanie dokumentu potwierdzającego ich posiadanie będzie mogło nastąpić dopiero po ustaniu przyczyny ich cofnięcia, tzn. uzyskania pozytywnego wyniku egzaminu sprawdzającego kwalifikacje, przeprowadzonego w zakresie cofniętych i nieodzyskanych jeszcze uprawnień.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu zainteresowany zażądał – alternatywnie – zmiany decyzji SKO, przez orzeczenie zwrotu stronie skarżącej bezprawnie przetrzymywanych przez Starostę S. praw jazdy kategorii A, C, BE, CE i T albo uchylenia decyzji organów samorządowych w zaskarżonym zakresie i o przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, a także zasądzenia kosztów postępowania, zarzucając Kolegium:

1. obrazę prawa materialnego – przez błędną wykładnię art. 102 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami i niewłaściwe zastosowanie art. 10 ust. 1 tej samej ustawy;

2. złamanie art. 2 Konstytucji RP – w postaci niestosowania zasady zaufania do państwa i prawa oraz oczywiste nieposzanowanie ochrony praw nabytych;

3. domniemanie naruszenia art. 6 Europejskiej Konwencji o ochronie Praw Człowieka i podstawowych wolności – w kontekście zasady pewności prawnej.

W odpowiedzi, strona przeciwna wniosła o oddalenie skargi, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył:

Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów ad-ministracyjnych (jednolity tekst: Dz. U. z 2014 r., poz. 1647), sądy te sprawują wymiar sprawiedliwości – między innymi – poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy).

Zakres sądowej kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – jednolity tekst: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej – w skrócie – "p.p.s.a."), w tym także na decyzje wydawane przez samorządowe kolegia odwoławcze.

Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego każdej decyzji admini-stracyjnej, która dotknięta jest co najmniej jednym z uchybień wymienionych w art. 145 § 1 p.p.s.a. Z drugiej jednak strony, sądy te są zobowiązane do oddalenia skarg na decyzje zgodne z prawem (art. 151 tej samej ustawy).

Biorąc pod uwagę przytoczone zasady oceny dokonywanej przez sądy administracyjne, należy stwierdzić, iż skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Wbrew twierdzeniom skarżącego, w sprawie nie doszło wcale do naruszenia prawa, ani materialnego (w tym konstytucyjnego i międzynarodowego), ani procesowego, a jedynie to uzasadniałoby wyeliminowanie kontrolowanych przez Sąd decyzji z obrotu.

Dobitnego podkreślenia wymaga w szczególności fakt wydania skarżonych w rozpoznawanej sprawie rozstrzygnięć na podstawie prawidłowo wskazanych przez Kolegium przepisów prawa materialnego, które miały w niej zastosowanie. Z postanowień całego art. 6 ust. 1 w związku z art. 10 ust. 1 wcześniej już przywołanej ustawy o kierujących pojazdami wynika niedwuznacznie – na co trafnie zwróciło uwagę SKO – że prawo jazdy jest dokumentem wydawanym przez starostę (w drodze decyzji), a potwierdzającym posiadanie uprawnienia do kierowania pojazdami określonych kategorii (celowe podkreślenie składu orzekającego). Stosownie do treści art. 11 ust. 1 pkt 4 tej samej ustawy, jednym z warunków wydania prawa jazdy – z czym wiąże się potwierdzenie w tym dokumencie nabycia uprawnień do kierowania pojazdami – jest zdanie egzaminu państwowego wymaganego do uzyskania prawa jazdy odpowiedniej kategorii (dalsze, celowe podkreślenie Sądu).

W związku z takimi uregulowaniami, za w pełni trafne należy uznać akcentowane przez Kolegium odróżnienie kwestii administracyjnoprawnych czynności dokonywanych przez uprawnione do tego organy w odniesieniu do samego dokumentu, jakim jest prawo jazdy, od zagadnienia nabywania, utraty i odzyskiwania uprawnień, stwierdzanych tym dokumentem.

Przepis art. 102 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami, w którego postanowieniach skarżący upatruje normatywnej podstawy do swojego żądania, ma – z woli legislatora – jednoznaczne, następujące brzmienie: "Zwrot zatrzymanego prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem następuje po ustaniu przyczyny zatrzymania oraz po uiszczeniu opłaty ewidencyjnej. Jeżeli od dnia zatrzymania prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem upłynął okres przekraczający rok, warunkiem wydania prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem, jest uzyskanie pozytywnego wyniku kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji" (kolejne, niezbędne podkreślenia składu orzekającego Sądu).

W realiach tej konkretnej sprawy rozpoznawanej przez Sąd, nie podlega dyskusji, że od dnia zatrzymania prawa jazdy w zakresie wszystkich posiadanych przez skarżącego kategorii (decyzja z dnia 30 marca 2009 r.; z dokumentacji sprawy nie wynika, aby orzeczenie to było weryfikowane w trybie nadzoru instancyjnego) do dnia wystąpienia przez skarżącego z wnioskiem o zwrot tego dokumentu (z dnia 9 lipca 2014 r.) upłynęło ponad 5 lat. Oczywiste jest przeto – jak słusznie przyjęło Kolegium – że bezwzględnym i koniecznym warunkiem wydania skarżącemu żądanego prawa jazdy było uzyskanie przez skarżącego pozytywnego wyniku kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji, stosownie do art. 102 ust. 2 zdanie drugie ustawy o kierujących pojazdami. Marginalnie wypada w tym miejscu przypomnieć, że zainteresowany został do tego zobligowany ostateczną i prawomocną decyzją Starosty z dnia 29 kwietnia 2009 r. Zgodność z prawem tego rozstrzygnięcia została zweryfikowana zarówno w trybie nadzoru instancyjnego (decyzja Kolegium z dnia 4 lutego 2010 r.), jak i w postępowaniu sądowoadministracyjnym (prawomocny wyrok tutejszego Sądu z dnia 7 lipca 2010 r., III SA/Wr 213/2010 oddalający skargę strony.

Dobitnego zaakcentowania wymaga natomiast, że spełnienie wymogu, o którym mowa w art. 102 ust. 2 zdanie drugie ustawy o kierujących pojazdami bezwzględnie warunkuje nie tylko możliwość skutecznego ubiegania się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy, ale również odzyskanie uprawnień, które skarżący utracił wskutek tego, że przyczyna zatrzymania nie ustała przed upływem roku od dnia zatrzymania prawa jazdy (decyzja Starosty z dnia 27 września 2010 r. cofająca zainteresowanemu uprawnienia w zakresie wszystkich wcześniej posiadanych kategorii - A, B, C, BE, CE i T).

Za prawidłowy należy też uznać kierunek interpretacji art. 102 ust. 2 zdanie drugie ustawy o kierujących pojazdami, zaprezentowany w uzasadnieniu decyzji Kolegium, weryfikowanej przez Sąd w niniejszej sprawie. Skoro prawodawca zastrzegł w art. 11 ust. 1 pkt 4 tej ustawy warunek zdania egzaminu wymaganego do uzyskania prawa jazdy "odpowiedniej kategorii" (ostatnie już celowe podkreślenie Sądu), takie rozwiązanie prowadzi nieuchronnie do konkluzji sformułowanej przez organ odwoławczy dla potrzeb rozpatrywanej przez SKO sprawy. Zwrot zatrzymanego prawa jazdy (po upływie roku od jego zatrzymania), może mianowicie nastąpić jedynie w odniesieniu do tych kategorii tego dokumentu, w odniesieniu do których zainteresowany zdał kontrolny egzamin państwowy wymagany do uzyskania danej kategorii prawa jazdy. Ponieważ zaś – w realiach tego konkretnego przypadku – skarżący poddał się (a pozytywnym skutkiem) kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji wymaganych jedynie do uzyskania prawa jazdy kategorii B, prawidłowo orzekły organy o zwrocie dokumentu potwierdzającego uprawnienia do kierowania pojazdami w tym wyłącznie zakresie. Zwrot prawa jazdy w pozostałym zakresie nie był dopuszczalny. Spowodowałby bowiem wydanie skarżącemu dokumentu potwierdzającego posiadanie przez stronę uprawnień do kierowania pojazdami kategorii A, C, BE, CE i T, mimo niespełnienia przez zainteresowanego, bezwzględnego, normatywnego warunku uzyskania również w tym zakresie pozytywnego wyniku kontrolnego sprawdzania kwalifikacji.

W świetle uregulowań przyjętych w art. 102 ust. 2 zdanie drugie, w związku z art. 6 ust. 1 i art. 11 ust. 1 pkt 4 ustawy o kierujących pojazdami, to właśnie ewentualny zwrot skarżącemu prawa jazdy kategorii A, C, BE, CE i T, stwierdzający dysponowanie przez niego uprawnieniami do prowadzenia pojazdów wspomnianych kategorii byłby nielegalny, jeśli uwzględnić okoliczności faktyczne rozpoznawanej sprawy, zwłaszcza zaś fakt niepoddania się przez zainteresowanego kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji do prowadzenia pojazdów wymienionych kategorii.

Skład orzekający nie dopatrzył się również zarzucanych w skardze rzekomych naruszeń przez organy norm konstytucyjnych i międzynarodowych. To nie orzeczenia poddane kontroli Sądu w niniejszej sprawie spowodowały utratę przez stronę jej praw wcześniej nabytych w zakresie kierowania pojazdami określonych kategorii. Skutek ten wynikał bowiem z zaniechania przez skarżącego wypełnienia warunku przewidzianego w art. 102 ust. 2 zdanie 2 ustawy o kierujących pojazdami. Wbrew odmiennemu zapatrywaniu skarżącego, trzeba było więc przyjąć, że organy działały w ramach prawidłowo stosowanych unormowań, nie naruszając przepisów, na podstawie których orzekały w sprawie.

Skoro decyzje poddane kontroli Sądu zostały wydane zgodnie z prawem (krajowym, w tym konstytucyjnym, ale także międzynarodowym), skarga podlegała oddaleniu, zgodnie z dyspozycją art. 151 p.p.s.a.