Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1206/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-02-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: ART. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: ART. 41  UST. 2 PKT 5, ART. 43 UST. 3
journal: Dz.U. 2016 poz 1782
law: Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska, Sędzia WSA Iwona Maciejuk, Sędzia WSA Andrzej Góraj (spr.), Protokolant referent stażysta Paulina Okrój, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 lutego 2019 r. sprawy ze skargi P. S. na rozkaz personalny Komendanta Głównego Policji z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby oddala skargę


UZASADNIENIE

Komendant Miejski Policji w Z. wnioskiem z dnia [...] stycznia 2018 r. wystąpił do Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] o rozważenie zasadności wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie zwolnienia Pana P.S. - wówczas referenta Ogniwa [...] [...] Wydziału Sztab Policji Komendy Miejskiej Policji w Z., ze służby w Policji, na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji.

W uzasadnieniu wskazał, że postanowieniem Prokuratora Prokuratury Rejonowej w Z. z dnia [...] grudnia 2017 r., przedstawiono Panu P.S. zarzuty karne o czyny z art. 199 § 1 Kk i art. 231 § 1 Kk w zw. z art. 11 § 2 Kk.

Pismem z dnia [...] stycznia 2018 r. Komendant Wojewódzki Policji w [...] poinformował Pana P.S. o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie zwolnienia go ze służby w Policji, na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji. Pismo doręczono stronie w dniu 2 lutego 2018 r.

Realizując obowiązek wynikający z treści art. 43 ust. 3 ustawy o Policji, pismem z dnia [...] stycznia 2018 r. wystąpiono do Zarządu Wojewódzkiego Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego Policjantów województwa [...] w [...] z prośbą o wydanie opinii w przedmiocie zwolnienia ze służby w Policji Pana P.S., z uwagi na ważny interes służby.

W opinii z dnia [...] lutego 2018 r., Przewodniczący Zarządu Wojewódzkiego NSZZ Policjantów woj. [...] w [...] wskazał, iż organizacja zakładowa związku zawodowego, po zapoznaniu się z materiałami omawianej sprawy, wnosi o pozostawienie policjanta w służbie do czasu rozstrzygnięcia prowadzonego przeciwko niemu postępowania karnego.

Pismem z dnia [...] lutego 2018 r., Komendant Wojewódzki Policji w [...] pouczył Pana P.S. o prawie do czynnego udziału w prowadzonym postępowaniu oraz o możliwości - w terminie 7 dni od dnia doręczenia pisma - zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym i wypowiedzenia się w zakresie zebranych w prowadzonym postępowaniu dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Pismo zostało doręczone stronie w dniu 20 lutego 2018 r.

W dniu [...] lutego 2018 r. Pan P.S. w siedzibie organu dokonał przeglądu materiałów sprawy oraz sporządził fotokopie kart akt postępowania administracyjnego niniejszej sprawy. Oświadczył jednocześnie, iż skorzysta z możliwości wypowiedzenia się w zakresie zgromadzonego materiału dowodowego, jednakże na chwilę obecną nie wnosi żadnych wniosków dowodowych oraz uwag.

W piśmie z dnia [...] marca 2018 r. Pan P.S. oświadczył, że został niesłusznie pomówiony przez osobę zatrzymaną w PDOZ KMP w Z. o dopuszczenie się czynu polegającego na doprowadzeniu tej osoby do poddania się innej czynności seksualnej poprzez wykorzystanie stosunku zależności, tj. o czyn z art. 199 § 1 Kk i art. 231 § 1 Kk w zw. z art. 11 § 2 Kk. Wskazał ponadto, że podobna sytuacja wydarzyła się w 2015 r., kiedy to również został pomówiony przez inną osobę zatrzymaną w PDOZ KMP w Z. o popełnienie podobnego przestępstwa, jednakże wówczas Prokuratura Rejonowa w W. wydała postanowienie o odmowie wszczęcia śledztwa, ze względu na to, że zeznania pokrzywdzonej cechowały się małą wiarygodnością i były pełne sprzeczności.

Komendant Wojewódzki Policji w [...], rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] marca 2018 r. zwolnił Pana P.S. ze służby w Policji na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 w związku z art. 45 ust. 1 ustawy o Policji - z dniem [...] marca 2018 r. Decyzji tej, zgodnie z treścią art. 108 § 1 Kpa, organ nadał rygor natychmiastowej wykonalności, natomiast doręczona ona została stronie w dniu [...] marca 2018 r.

W dniu [...] kwietnia 2018 r. (data stempla pocztowego), w terminie ustawowym, pełnomocnik strony złożył odwołanie od wskazanego rozkazu personalnego Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...]. Do przedmiotowego odwołania zostało załączone pełnomocnictwo do reprezentowania Pana P.S. w niniejszej sprawie.

Na podstawie art. 135 Kpa wniósł o wstrzymanie rygoru natychmiastowej wykonalności zaskarżonej decyzji. Ponadto na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 Kpa wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania prowadzonego w pierwszej instancji w całości, ewentualnie o zawieszenie tego postępowania, na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 Kpa, bowiem rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez sąd, tj. rozstrzygnięcia sprawy karnej prowadzonej przed Sądem Rejonowym w Z..

Komendant Główny Policji rozkazem personalnym z dnia [...] maja 2018 r. utrzymał w mocy zaskarżony rozkaz personalny.

W uzasadnieniu wskazał, że pojęcie "ważnego interesu służby" nie zostało w ustawie bliżej określone. W praktyce, na podstawie tego przepisu dokonuje się zwolnień takich funkcjonariuszy, którzy w ocenie przełożonych nie powinni z przyczyn pozamerytorycznych pełnić dalej służby w Policji, przy czym przesłanka "ważnego interesu służby" winna być w każdej indywidualnej sprawie skonkretyzowana przez wskazanie okoliczności faktycznych, składających się na taką ocenę. Zaznaczenia wymaga, że ustalenie treści pojęcia "ważnego interesu służby" ustawodawca pozostawił organowi Policji stosującemu prawo, który przeprowadza w tym zakresie wykładnię przepisów prawnych i w każdym indywidualnym przypadku konkretyzuje je, wskazując okoliczności faktyczne uzasadniające taką ocenę.

Użycie w cytowanym przepisie zwrotu "można zwolnić" oznacza, że zwolnienie takie ma charakter fakultatywny i pozostawione zostało tzw. uznaniu administracyjnemu. Stąd też decyzja podejmowana na podstawie tego przepisu powinna uwzględniać zarówno interes społeczny, jak i słuszny interes skarżącego (art. 7 Kpa). Ma to szczególne znaczenie w sytuacji, gdy ustawodawca używa określeń prawnie niezdefiniowanych (tzw. wyrażeń nieostrych) w postaci "ważnego interesu służby" (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 lutego 2002 r., sygn. akt II SA 2972/02). Stąd też, jeżeli ustawodawca pozostawił kwestię zwolnienia policjanta ze służby uznaniu organu zwalniającego, to organ ten zobowiązany jest ocenić materiał dowodowy w świetle wszystkich okoliczności mogących mieć w sprawie zastosowanie, a nie jedynie w świetle niektórych z nich. Przyczyny zwolnienia ze służby policjanta ustanowione w art. 41 ust. 2 ustawy o Policji zawierają tę wspólną cechę, że odwołują się one do okoliczności lub zdarzeń związanych bądź z zachowaniem się policjanta w służbie lub w życiu prywatnym, bądź do okoliczności, na powstanie których nie miał on wprawdzie decydującego wpływu, lecz powstanie których utrudnia mu lub wręcz uniemożliwia jej pełnienie. We wszystkich zatem wypadkach ocena końcowa poprzedzająca decyzję o zwolnieniu policjanta ze służby musi uwzględniać okoliczności konkretnego, indywidualnego przypadku.

Komendant Główny Policji wskazał również, iż stoi na stanowisku, że policjantów obowiązują szczególnie rygorystyczne wymagania w zakresie przestrzegania prawa i zasad etycznych. Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy o Policji, Policja jest umundurowaną i uzbrojoną formacją służącą społeczeństwu i przeznaczoną do ochrony bezpieczeństwa ludzi oraz do utrzymywania bezpieczeństwa i porządku publicznego. Do podstawowych zadań tej formacji, w myśl art. 1 ust. 2 cytowanej ustawy, należy między innymi ochrona życia i zdrowia ludzi oraz mienia, ochrona bezpieczeństwa i porządku publicznego, a ponadto wykrywanie przestępstw i wykroczeń oraz ściganie ich sprawców. Realizacja tak ważnych zadań wymaga, aby funkcjonariuszami Policji były osoby o odpowiednich kwalifikacjach merytorycznych oraz posiadające niezbędną zdolność fizyczną i psychiczną do służby w formacjach mundurowych. Służbę w Policji mogą przy tym pełnić wyłącznie obywatele polscy o nieposzlakowanej opinii (art. 25 ust. 1 ustawy o Policji). Jakiekolwiek wątpliwości co do posiadania takiego przymiotu dyskwalifikują funkcjonariusza jako osobę zdolną do prawidłowego wykonywania obowiązków służbowych. Każdy kto decyduje się na dobrowolne podjęcie służby w Policji musi zdawać sobie z powyższego sprawę. Składa bowiem ślubowanie (o treści wskazanej w art. 27 ust. 1 cytowanej ustawy), podczas którego zobowiązuje się między innymi do godnego zachowania w służbie i poza nią oraz należytej dbałości o dobro formacji, do której przystępuje.

Podkreślono, że funkcjonariusz Policji ma zatem obowiązek dochowania wierności deklaracjom, które złożył składając ślubowanie, a także postępować w sposób, który nie budzi wątpliwości co do jego kwalifikacji etycznych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lutego 2012 r., sygn. akt 1OSK 1056/11). Musi mieć więc także świadomość tego, że sprawowanie funkcji publicznej łączy się nie tylko z pewnymi przywilejami, ale i ze zwiększonymi obowiązkami oraz pewnymi ograniczeniami nieznanymi innym grupom zawodowym. Funkcjonariuszom Policji przysługuje zwiększona ochrona trwałości stosunku służbowego, jednakże nie ma ona charakteru bezwzględnego. Ustawodawca w interesie policjantów reglamentuje dopuszczalne przyczyny zwolnienia ich ze służby. Jednocześnie dostrzega również potrzebę prowadzenia racjonalnej polityki kadrowej w interesie Policji oraz konieczność wyposażenia organów tej formacji w instrumenty prawne niezbędne do podejmowania działań zmierzających do budowania autorytetu Państwa i zaufania obywateli do jego organów (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 lipca 2014 r., sygn. akt I OSK 1853/13 oraz z dnia 5 lipca 2016 r., sygn. akt I OSK 111/15).

W konsekwencji, według organu odwoławczego już samo podejrzenie funkcjonariusza Policji o zachowanie karalne, zaprzeczające podjętym zobowiązaniom, naraża dobre imię służby, którego utrzymanie składa się na treść "ważnego interesu służby". Policjant, któremu przedstawiono zarzut popełnienia przestępstw umyślnych, ściganych z oskarżenia publicznego, a tym bardziej przeciwko któremu sporządzono akt oskarżenia o popełnienie tych przestępstw, traci przymiot "nieskazitelności charakteru". Traci on również autorytet oraz wiarygodność w odbiorze społecznym, które to elementy są niezbędne do właściwego i skutecznego wykonywania obowiązków łączących się ze służbą w organach ścigania. Stąd też pozostawanie w służbie policjanta, który nie legitymuje się wskazanymi przymiotami, narusza ważny interes służby. Powyższa sytuacja wpływa bowiem demoralizująco na pozostałych funkcjonariuszy, a także rzutuje na powstanie negatywnego wizerunku Policji w odbiorze społecznym, co przekłada się na utratę zaufania do organów Państwa (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 grudnia 2016 r., sygn. akt I OSK 1594/15, a także wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 kwietnia 2013 r., sygn. akt 11 SA/Wa 314/13, z dnia 6 października 2016 r., sygn. akt IISA/Wa 450/14 oraz z dnia 13 lutego 2015 r., sygn. akt IISA/Wa 1031/14).

Wyjaśniono także, iż w przedmiotowej sprawie bezspornym jest, że przeciwko Panu P.S. w toku prowadzonego w Prokuraturze Rejonowej w Z. postępowania karnego o sygn. akt [...] sporządzono, a następnie wniesiono do Sądu Rejonowego w Z., akt oskarżenia, w którym policjanta oskarżono o to, że:

1. w dniu [...] marca 2015 r. w Z., woj. [...] jako funkcjonariusz Policji Komendy Miejskiej Policji w Z., pełniąc służbę dyżurnego w PDOZ Komendy Miejskiej Policji w Z., przekroczył swoje uprawnienia wynikające z Zarządzenia nr 130 Komendanta Głównego Policji z dnia 7 sierpnia 2012 r. w sprawie metod i form wykonywania zadań w pomieszczeniu dla osób zatrzymanych lub doprowadzonych w celu wytrzeźwienia i doprowadził przebywającą w izbie zatrzymań Komendy Miejskiej Policji w Z. H.L. do poddania się innym czynnościom seksualnym głaskając po plecach i dotykając pośladków, poprzez wykorzystanie stosunku zależności wynikającego z pozbawienia jej wolności i przebywania w związku z tym w izbie zatrzymań Komendy Miejskiej Policji w Z. i działając w ten sposób na szkodę interesu prywatnego H.L., tj. o przestępstwo z art. 199 § 1 Kk i art. 231 § 1 Kk w zw. z art. 11 § 2 Kk,

2. w nocy z [...] na [...] października 2016 r. w Z., woj. [...] jako funkcjonariusz Policji Komendy Miejskiej Policji w Z., pełniąc służbę dyżurnego w PDOZ Komendy Miejskiej Policji w Z., przekroczył swoje uprawnienia wynikające z Zarządzenia nr 130 Komendanta Głównego Policji z dnia 7 sierpnia 2012 r. w sprawie metod i form wykonywania zadań w pomieszczeniu dla osób zatrzymanych lub doprowadzonych w celu wytrzeźwienia i doprowadził przebywającą w izbie zatrzymań Komendy Miejskiej Policji w Z. A.G. do poddania się innym czynnościom seksualnym w postaci dotykania jej piersi i pośladków poprzez wykorzystanie stosunku zależności wynikającego z pozbawienia jej wolności i przebywania w związku z tym w izbie zatrzymań Komendy Miejskiej Policji w Z. i działając w ten sposób na szkodę interesu prywatnego A.G., tj. o przestępstwo z art. 199 § 1 Kk i art. 231 § 1 Kk w zw. z art. 11 § 2 Kk.

Nie ulega w ocenie organu wątpliwości, że przestępstwa, o które oskarżony jest Pan P.S. nie licują z honorem, godnością i dobrym imieniem służby, o których mowa w rocie ślubowania policjanta, a nadto związane są z wykonywaniem przez niego czynności służbowych. Wymieniony oskarżony jest o to, że dwukrotnie w ciągu półtora roku doprowadził zatrzymane kobiety do poddania się innym czynnościom seksualnym w postaci dotykania ich miejsc intymnych poprzez wykorzystanie stosunku zależności wynikającego z pozbawienia ich wolności i przebywania w związku z tym w izbie zatrzymań Komendy Miejskiej Policji w Z.. Powyższe nie tylko dyskredytuje wymienionego jako osobę o nieposzlakowanej opinii (art. 25 ust. 1 ustawy o Policji), ale też naraża na szwank dobre imię formacji zobowiązanej do ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego. Pan P.S. dopuszczając się opisanych czynów działał na szkodę interesu publicznego poprzez narażenie na utratę wiarygodności działań Policji w opinii publicznej.

Mając na względzie powyższe uznano, że Pan P.S. nie cieszy się już nieposzlakowaną opinią, zatem nie spełnia podstawowego warunku wskazanego w art. 25 ust. 1 ustawy o Policji, niezbędnego do pełnienia służby w Policji. Okoliczności te uniemożliwiają natomiast pozostawienie wymienionego w służbie.

Podkreślono też, że brak stosownych działań wobec policjanta oskarżonego o popełnienie przestępstw umyślnych, ściganych z oskarżenia publicznego, ma niekorzystny wpływ na wizerunek i dobre imię Policji oraz niewątpliwie nie sprzyja budowaniu autorytetu omawianej formacji i jej funkcjonariuszy. Sprawne działanie tej formacji opiera się (w szczególności) na zaufaniu społecznym. Policja w odbiorze społecznym musi być postrzegana, jako instytucja zdolna organizacyjnie i osobowo do ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego. Społeczeństwo musi mieć uzasadnione podstawy do przekonania, że służbę w Policji pełnią i pełnić będą wyłącznie osoby niekarane oraz pozostające poza sferą jakichkolwiek podejrzeń o łamanie przepisów prawa, a ponadto, że formacja ta jest w stanie zwalczać i zapobiegać wszelkim przejawom patologii społecznej, nawet we własnych szeregach. Zdolność do natychmiastowej reakcji na takie zjawiska jest przy tym niezbędna nie tylko do umacniania autorytetu Policji i Państwa, w imieniu którego formacja ta realizuje powierzone jej zadania. Jest ona niezbędna także do umacniania dyscypliny i zapewnienia odpowiedniego poziomu etycznego wszystkich funkcjonariuszy Policji. Policjanci muszą mieć świadomość, że w omawianej formacji nie można tolerować żadnych zachowań nielicujących z honorem, godnością i dobrym imieniem służby oraz, że podejrzenia o działania niezgodne z prawem, powinny być przez właściwych przełożonych surowo sankcjonowane (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 lutego 2016 r., sygn. akt II SA/Wa 810/15).

Za niezasadny w przedmiotowej sprawie organ uznał zarzut naruszenia art. 7 Kpa. Nie budzi bowiem wątpliwości, że w zaistniałej sytuacji interes społeczny zdecydowanie przeważa nad interesem strony. W interesie społecznym, tożsamym z interesem służby pozostaje, aby służbę w Policji pełnili jedynie policjanci dający rękojmię godnego reprezentowania formacji i w pełni realizujący stawiane przed tą formacją wymagania. Tych kryteriów Pan P.S. obecnie nie wypełnia.

Przed wydaniem zaskarżonego rozkazu personalnego organ I instancji w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy oraz dokonał oceny dowodów z zachowaniem reguł określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego. Organ dokonał bowiem wnikliwej analizy materiału dowodowego istotnego z punktu widzenia przepisu art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji, a na podstawie zebranej dokumentacji bezsprzecznie można ustalić stan faktyczny i prawny niniejszej sprawy.

Podkreślono również, że organ administracji nie ma obowiązku weryfikowania zasadności oskarżenia policjanta w toku postępowania przygotowawczego. W szczególności nie musi wykazać winy funkcjonariusza, a tym samym gromadzić dowodów na okoliczność potwierdzenia popełnienia przez policjanta zarzucanych mu przestępstw. Udowodnienie faktu popełnienia przez oskarżonego zarzucanych mu czynów należy bowiem do organów ustawowo powołanych do ścigania przestępstw i następuje w ramach prowadzonego w konkretnej sprawie postępowania karnego. Natomiast ocena dowodów mających uzasadniać popełnienie przestępstwa należy do organów wymiaru sprawiedliwości - właściwego sądu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 października 2008 r., sygn. akt I OSK1738/07).

Okoliczności dotyczące samego zdarzenia mogłyby mieć natomiast znaczenie w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji, jednakże w przypadku przyjętej podstawy prawnej (art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji) istotnym jest fakt przedstawienia zarzutów karnych, a następnie sporządzenia aktu oskarżenia przeciwko Panu P.S. o popełnienie przestępstw umyślnych.

Zauważono ponadto, iż przepis art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji nie uzależnia możliwości zwolnienia policjanta ze służby od wyniku postępowania karnego. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 31 października 2008 r., sygn. akt I OSK 1738/07 stwierdził, iż: "zwolnienie policjanta ze służby w oparciu o cytowany przepis pozostaje bez związku z prowadzonym przeciwko funkcjonariuszowi postępowaniem karnym. Oznacza to, że zwolnienie może nastąpić przed zakończeniem postępowania karnego, a rozstrzygnięcie w sprawie karnej pozostaje bez wpływu na decyzję w przedmiocie zwolnienia". Ponadto w wyroku z dnia 26 stycznia 2015 r., sygn. akt I OSK 2318/13, Sąd ten stwierdził, iż "zasada domniemania niewinności nie może być rozumiana tak szeroko, by wykluczała wiązanie z samym faktem toczącego się postępowania karnego jakichkolwiek konsekwencji prawnych, które w innych procedurach mogą oddziaływać na sytuację podejrzanego lub oskarżonego. W takich przypadkach, nawet zanim zapadnie prawomocny wyrok w sprawie karnej, możliwe jest ograniczenie dostępu określonych osób do służby publicznej, a także wykluczenie konkretnej osoby z grona funkcjonariuszy publicznych".

W przedmiotowej sprawie zaznaczono też, że zgodnie z art. 43 ust. 3 ustawy o Policji zwolnienie policjanta ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 może nastąpić po zasięgnięciu opinii organizacji zakładowej związku zawodowego policjantów. Przepis ten określa więc wymóg zasięgnięcia stosownej opinii przed wydaniem decyzji w sprawie, ale nie oznacza, że musi być ona pozytywna, aby zwolnić policjanta ze służby na podstawie powołanych przepisów (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 stycznia 2015 r. sygn. akt I OSK 2149/13 oraz z dnia 12 marca 2015 r. sygn. akt I OSK 723/14). Zaskarżony rozkaz personalny poprzedzony był zaś wymaganą opinią organizacji zakładowej związku zawodowego policjantów. Negatywne odniesienie się organizacji zakładowej związku zawodowego policjantów do kwestii zwolnienia policjanta ze służby w Policji nie ma mocy wiążącej dla organu (por. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 października 2012 r., sygn. akt II SA/Wa 1208/12 oraz z dnia 17 września 2013 r., sygn. akt II SA/Wa 1074/13).

Odnosząc się natomiast do wniosku o zawieszenie przedmiotowego postępowania administracyjnego do czasu prawomocnego zakończenia postępowania karnego wskazano, że w przedmiotowej sprawie nie zaistniała żadna z przesłanek wskazanych w przepisach prawa. W szczególności nie można mówić o wystąpieniu przesłanki określonej w art. 97 § 1 pkt 4 Kpa, bowiem postępowanie w przedmiocie zwolnienia Pana P.S. ze służby w Policji jest postępowaniem samodzielnym i niezależnym od toczącego się w sprawie postępowania karnego. Rozstrzygnięcie w postępowaniu administracyjnym w sprawie zwolnienia policjanta ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji, tj. z uwagi na ważny interes służby, nie jest przy tym uzależnione od skazania zwalnianego policjanta prawomocnym wyrokiem w sprawie karnej (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 lutego 2016 r., sygn. akt II SA/Wa 810/15).

Ponadto w związku z faktem, że niniejsze postępowanie nie zostało wszczęte na żądanie strony brak jest również podstaw do zawieszenia przedmiotowego postępowania na podstawie art. 98 § 1 Kpa.

Wskazano także należy, iż organ I instancji słusznie nadał swojemu rozstrzygnięciu rygor natychmiastowej wykonalności. Wykonanie decyzji nieostatecznej ma charakter wyjątkowy, dlatego też przesłanki nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności poddawane są ścisłej wykładni. Jedną z tych przesłanek jest "niezbędność" niezwłocznego wprowadzenia rozstrzygnięcia decyzji w życie. Odwołując się do wskazanego pojęcia podkreślono, że może to nastąpić wówczas, gdy w danym czasie i w danej sytuacji nie można się obejść bez wykonania praw lub obowiązków, o których rozstrzyga się w decyzji, ponieważ zwłoka w ich wykonaniu zagraża dobrom chronionym, określonym w art. 108 § 1 Kpa. Organ I instancji nadając zaskarżonemu rozstrzygnięciu rygor natychmiastowej wykonalności miał na uwadze ważny interes społeczny przejawiający się szczególnym statusem i zadaniami Policji, będącej formacją służącą społeczeństwu i przeznaczoną do ochrony bezpieczeństwa ludzi oraz utrzymania bezpieczeństwa i porządku publicznego. Policja jest jedną z instytucji o szczególnej roli i zhierarchizowanej strukturze, wymagającą skutecznego i prawidłowego działania. Roli swej nie może wypełniać w przypadku, gdy w jej szeregach znajdują się funkcjonariusze, którzy tej służby z przyczyn pozamerytorycznych nie mogą pełnić.

Od powyższego rozstrzygnięcia P.S. wywiódł do tut. Sądu skargę zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie:

- art. 7 k.p.a. oraz art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności oraz brak zebrania i nie rozpatrzenie materiału dowodowego, tj. zaniechanie ustalenia istotnej w sprawie okoliczności co do możliwości dalszego pozostawania strony w służbie w Policji i w konsekwencji skutkowało błędnym ustaleniem, że doszło do naruszenia interesu służby;

- art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji poprzez jego zastosowanie w sytuacji, kiedy nie zostały spełnione wszystkie przesłanki niezbędne dla jego zastosowania, tj. nie zostało ustalone czy rodzaj, charakter i okoliczności sprawy karnej, która oparta jest na pomówieniach i nie zakończyła się prawomocnym wyrokiem oraz przebieg dotychczasowej służby są tego rodzaju, że powodują faktyczne naruszenie interesu służby i uniemożliwiają pozostawienie w niej P. S.,

Wobec powyższych zarzutów wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, ewentualne uchylenie w całości decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania, oraz zasądzenie kosztów wg. norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że zwolnienie policjanta ze służby możliwe jest na podstawie art. 41 ust 2 pkt 5 ustawy o Policji jedynie, jeżeli nie można, go zwolnić ze służby na innej podstawie fakultatywnej lub obligatoryjnej określonej w art. 41 ustawy. (Podobnie orzekł Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie z dnia 8 kwietnia 2014 r., II SA/Wa 2206/13, LEX nr 1485964).

Przywołano też treść wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 stycznia 2016 r., I OSK 2562/14, w którym Sąd stwierdził, iż określona w art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy z 1990 r. o Policji przesłanka "ważnego interesu służby" wymaga konkretyzacji w każdej sprawie. Należy ją tym samym badać i oceniać indywidualnie z uwzględnieniem realiów konkretnej sprawy. Organ stosujący prawo ma tu pewną swobodę w zakresie oceny stanu faktycznego i konkluzji wynikających z tej oceny. Przyznanie uprawnionemu organowi takiej swobody nie oznacza jednak dowolności w ocenie stanu faktycznego. Organ stosujący prawo zobligowany jest do wyjaśnienia i przeanalizowania wszystkich okoliczności istotnych w sprawie, a następnie szczegółowego i przekonującego uzasadnienia poprawności przyjętego przez siebie sposobu rozumienia określonego pojęcia. Określenie "ważny interes służby" jest nieostre i dlatego musi być ono skonkretyzowane w każdej indywidualnej sprawie dotyczącej danego policjanta. Organ nie może dowolnie określać, czym jest interes służby, będący przesłanką zwolnienia danej osoby. Każdorazowo w decyzji o zwolnieniu należy ustalić, na czym ten interes polega i dlaczego postępowanie danej osoby go naruszyło. Niedopuszczalna jest sytuacja, gdy organ nie potrafi wykazać, czym jest według niego interes służby, lub nie konkretyzuje, dlaczego w jego przekonaniu postępowanie funkcjonariusza ten interes narusza (wyrok WSA w Warszawie z dnia 23 października 2012 r., IISA/Wa 923/12, LEX nr 1241614; wyrok NSA z dnia 28 listopada 2012 r., I OSK 662/12, LEX nr 1291402). Podobnie orzekł Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który w wyroku z dnia 18 grudnia 2014 r., II SA/Wa 629/14, LEX nr 1640718 wskazał, że przesłanka "ważnego interesu służby" powinna być w każdej indywidualnej sprawie skonkretyzowana przez wskazanie okoliczności faktycznych składających się na taką ocenę.

Tymczasem w ocenie skarżącego, organ stosujący prawo - Komendant Główny Policji oraz organ I instancji Komendant Wojewódzki Policji nie dokonały zbadania i indywidualnej oceny realiów sprawy. Jak wskazał P.S. w swoich wyjaśnieniach, a organ mógł to zweryfikować badaniem akt sprawy karnej Sądu Rejonowego w Z. [...], sprawa oparta jest na pomówieniach, nie znajdujących rzetelnego potwierdzenia w pozostałych dowodach. Mało tego sprawa jest oparta na pomówieniu osoby, której w poprzednim takim samym postępowaniu Prokuratora Rejonowego w W. ([...]) nie dano wiary i odmówiono wszczęcia śledztwa!

Organ ograniczył się do stwierdzenia w zaskarżonej decyzji, iż samo wniesienie aktu oskarżenia uzasadniły przekonanie Prokuratury o winie strony. Jednak oczywistość popełnienia przestępstwa w ocenie strony nie może wynikać tylko z przekonania organu prowadzącego postępowanie służbowe, podczas gdy niezależny Sąd prowadzący postępowanie karne nie ma tej pewności. Oczywistości bowiem nie można pojmować tylko w świetle celów postępowania służbowego, gdyż oczywistość popełnienia przestępstwa musi być tak samo rozumiana w postępowaniu służbowym i karnym (wyrok WSA w Warszawie z dnia 4 października 2012 r., II SA/Wa 1208/12, LEX nr 1249058). Organ Policji, orzekając o zwolnieniu funkcjonariusza Policji ze służby na podstawie art 41 ust 2 pkt 8 u.p., nie wchodzi w kompetencje uprawnionych organów ścigania oraz właściwego sądu powszechnego i nie przesądza o winie funkcjonariusza, to jest o tym, czy popełnił on przestępstwo. Rolą organu Policji jako organu administracji publicznej jest bezsprzeczne ustalenie, czy funkcjonariusz popełnił czyn noszący znamiona przestępstwa i czy popełnienie tego czynu jest oczywiste.

Podkreślono także, iż dotychczas P.S. nie został prawomocnie skazany za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe, korzysta z pełni praw publicznych, wobec czego spełnia wymogi zawarte w ww. przepisie. Związkowa Organizacja Zawodowa wskazała w swojej opinii z [...] lutego 2018r., iż strona daje rękojmię należytego sprawowania funkcji policjanta i wniosła o pozostawienie go w służbie do czasu rozstrzygnięcia sprawy karnej.

Uznać zatem należy, iż do chwili wydania prawomocnego wyroku skazującego P. S. jednak niewinny. W ocenie strony należy pamiętać, że funkcjonariusze Policji wykonując zadania służbowe uprawnieni są na podstawie art 15 ustawy o Policji m.in. do zatrzymywania osób, w tym osób stwarzających w sposób oczywisty bezpośrednie zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzkiego, a także mienia, przeszukiwania osób i pomieszczeń, dokonywania kontroli osobistej, przeglądania zawartości bagaży, w tym także do stosowania środków przymusu bezpośredniego i broni palnej, wobec czego ich działania wzbudzają wiele emocji wśród społeczeństwa, w tym także wiele emocji negatywnych. Formacja jaką jest Policja nie może pozwolić na eliminowanie ze służby funkcjonariuszy, których działania zgodne z prawem z różnych względów nie podobają się poszczególnym osobom. Dobre imię Policji jako instytucji publicznej to także odpowiedzialność za los przyjętych do służby osób. Skoro każdy przyjęty do służby funkcjonariusz Policji wykazuje nieposzlakowaną opinię, to należy unikać zwalniania ze służby niemal automatycznie w przypadku każdej próby pozbawienia funkcjonariusza tego przymiotu. Przeciwne postępowanie Policji może nadszarpnąć jej wiarygodność, pozycję i poważanie wśród społeczeństwa, a także uzasadnione obawy osób, które zamierzają wstąpić do Policji.

Swoim postępowaniem P. S. nie naruszył również roty ślubowania, bowiem przede wszystkim strzegł honoru, godności i dobrego imienia służy, a także przestrzegał zasady etyki zawodowej.

Powoływanie się zatem przez organy administracji na interes służby jest wydaniem w niniejszej sprawie decyzji z pogwałceniem praw strony postępowania.

Według strony zaskakujące jest, że organy rozpatrujące sprawę P.S. nie przeprowadziły postępowania umożliwiającego ustalenie przebiegu dotychczasowej służby, opinii w środowisku czy też warunków osobistych skarżącego. Całkowicie niezrozumiałe jest nieprzeprowadzenie dowodu z aktualnej opinii o przebiegu dotychczasowej służby Komendanta Miejskiego Policji w Z., czy Naczelnika Wydziały [...] i sztabu Policji, którzy byli przełożonymi strony, znają go najlepiej i są w stanie wydać najpełniejszą opinię na temat jego służby, ale i jego samego.

Zdaniem skarżącego skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ sądowa kontrola zaskarżonego orzeczenia wykazać może naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Podkreślono, że skarżący padł ofiarą pomówienia o czyn o znamionach przestępstwa. Organ poprzestał tu jednak na sformułowaniu kilku ogólnych twierdzeń, nie odnosząc ich do konkretnej przedmiotowej sprawy i osoby konkretnego funkcjonariusza. W niniejszej sprawie organ nie przeprowadził żadnego własnego postępowania dowodowego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią przepisu art.1 par. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. Z 2018 r. poz.2107 ze zm.) Sąd Administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem skarżonej decyzji administracyjnej. Jest więc to kontrola legalności rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i procesowym. Oceniając skarżony rozkaz personalny według powyższych kryteriów, uznać należało, iż rozstrzygniecie to winno się ostać w obrocie prawnym.

Istota sprawy w niniejszym postępowaniu sprowadzała się do ustalenia, czy w realiach faktycznych sprawy, istniał ważny interes służby uzasadniający zwolnienie skarżącego ze służby. Na tą okoliczność powołuje się bowiem art.41 ust. 2 pkt 5 ustawy o policji, będący podstawą wydania skarżonej decyzji.

W myśl powyższego przepisu, można zwolnić policjanta ze służby, gdy wymaga tego ważny interes służby. Jest więc to uprawnienie przyznane organowi w sytuacji, gdy dojdzie do przekonania, że interes społeczny przewyższa słuszny interes strony.

Co się tyczy pojęcia "ważnego interesu służby", to zgodnie z ugruntowanym stanowiskiem doktryny i judykatury należy je odczytywać łącznie z treścią art.25 ust.1 ustawy o policji, który to przepis stawia warunek, aby służbę w policji pełniły tylko osoby o nieposzlakowanej opinii. Wprowadzenie takiego wymogu jest uzasadnione specyfiką pracy w organach ścigania, a także celami jakie formacja ta ma realizować. Policja ma bowiem gwarantować obywatelom ochronę przed wszelkimi działaniami sprzecznymi z prawem. Stąd więc osoby egzekwujące przestrzeganie prawa, same muszą przede wszystkim przestrzegać prawa. Winny więc to być osoby cieszące się autorytetem w społeczeństwie, respektujące normy zasad współżycia społecznego, dotrzymujące roty ślubowania. Muszą tym samym znajdować się poza wszelkimi podejrzeniami o to, iż by miały łamać prawo.

Powyższe prowadzi do konkluzji, iż policjant któremu postawiono zarzut, dotyczący oskarżenia o popełnienie przestępstwa ściganego z urzędu, traci przymiot "nieskazitelności charakteru". Stąd też pozostawanie w służbie policjanta, który nie legitymuje się powyższym przymiotem, narusza ważny interes służby. Powyższa sytuacja wpływa bowiem demoralizująco na pozostałych funkcjonariuszy, a także rzutuje na powstanie negatywnego wizerunku policji w odbiorze społecznym, co przekłada się na utratę zaufania do organów Państwa.

Powyższe negatywne konsekwencje pozostawania w służbie policjanta, który utracił przymiot nieskazitelności charakteru, należy oceniać, jako przewyższające swoją wagą gatunkową uprawnienia policjanta, któremu postawiono zarzut popełnienia przestępstwa, określane mianem "słusznego interesu strony".

Przechodząc do realiów niniejszej sprawy wskazać należy, iż okolicznością niesporną był fakt, że na dzień wydawania skarżonej decyzji zwolniony policjant miał postawiony zarzut popełnienia przestępstwa ściganego z oskarżenie publicznego. Okolicznością nie wymagającą dowodzenia było również to, iż charakter i rodzaj zarzucanego skarżącemu przestępstwa, miał znaczny ciężar gatunkowy jak również powodował negatywny wydźwięk społeczny, oceniany z punktu widzenia przesłanki nieskazitelności charakteru. Powyższe sprawiło, że policjant przestał legitymować się przymiotem "nieskazitelności charakteru". Utracił więc atrybut konieczny do pozostawania w szeregach policji. To zaś sprawiło, iż w interesie służby, polegającym na wykonywaniu zadań policji wyłącznie przez osoby w pełni realizujące wymagania stawiane przed policją, leży wydalenie skarżącego z szeregów służby.

Na przeszkodzie powyższym konkluzjom nie stoi konstytucyjna i ustawowa zasada domniemania niewinności. Jak już bowiem wskazano na wstępie niniejszego uzasadnienia, specyfika pracy organów ścigania, cele jakie mają realizować, charakter działań jakie mogą podejmować funkcjonariusze na służbie sprawia, że powyższa zasada podlega wyłączeniu w postępowaniu pragmatycznym dotyczącym policjanta. Funkcjonariusze, aby móc skutecznie wykonywać swoje obowiązki służbowe, muszą pozostawać poza jakimikolwiek podejrzeniami o prowadzenie działalności sprzecznej z prawem. Samo już zaś objęcie policjanta przez prokuratora zarzutem dotyczącym popełnienia przestępstwa ściganego z urzędu sprawia, iż traci on autorytet oraz wiarygodność w odbiorze społecznym, które to elementy są niezbędne do właściwego i skutecznego wykonywania obowiązków łączących się z pracą w organach ścigania. Nadto podstawy zwolnienia w omawianym trybie nie stanowi fakt popełnienia zarzucanego funkcjonariuszowi czynu (bo o tej kwestii byłoby za wcześnie przesadzać na obecnym etapie postępowania), a sam fakt postawienia mu prokuratorskich zarzutów w tym zakresie. Stąd – wbrew wywodom skargi, zarzucane skarżącemu przez prokuratora przestępstwo, nie tylko nie musiało, ale wręcz nie mogło być udowodnione przez organ w niniejszym postępowaniu. Organy policji, prowadząc postępowanie w omawianym trybie, nie mogły bowiem dublować postępowania karnego prowadzonego przez prokuratora. Nie mogły więc oceniać materiału dowodowego gromadzonego w postępowaniu karnym.

Na marginesie wskazać należało, że na ustalenia co do istnienia ważnego interesu służby w zwolnieniu z niej skarżącego, nie wpływa okoliczność, że jak wynika z akt osobowych funkcjonariusza, jego zwierzchnicy nie mieli zastrzeżeń do jego pracy przed postawieniem mu zarzutu popełnienia przestępstwa,. Nie zmienia to bowiem faktu późniejszego pojawienia się okoliczności, poddających w wątpliwość posiadanie przez skarżącego cech charakteru umożliwiających mu służbę w szeregach policji. Stąd zbędnym było prowadzenie w tym zakresie postępowania dowodowego przez organy policji.

W ocenie tut. Sądu, w realiach faktycznych niniejszej sprawy brak jest również przesłanek dla uznania, iż w odniesieniu do skarżącego wystarczającym byłoby zawieszenie w czynnościach służbowych. Samo zawieszenie nie ochroniłoby bowiem w sposób wystarczający dobra nadrzędnego, jakim jest dobro służby. Nadto wpływałoby na jej dezorganizację, oraz wiązać by się mogło z demoralizującym wpływem na pozostałych funkcjonariuszy pozostających w służbie. Stąd uzasadnionym było zarówno wydanie skarżonego rozstrzygnięcia, jak też opatrzenie go rygorem natychmiastowej wykonalności.

Brak było też przesłanek, które mogłyby wskazywać na to, że organ błędnie utożsamiał interes służby z interesem społecznym. Przedmiotowa kwestia była już wielokrotnie przedmiotem wykładni sądów administracyjnych m. in. Naczelnego Sądu Administracyjnego w wyroku z dnia 27 lutego 2002r. wydanym w sprawie o sygn. akt II SA 2972/01, w którym to rozstrzygnięciu wskazano, że decyzje podejmowane na podstawie przepisu art.41 ust.2 pkt.5 ustawy o policji, powinny uwzględniać zarówno interes społeczny, jak również słuszny interes skarżącego. Z samej więc już treści tezy powyższego orzeczenia wynika, iż interes służby pozostaje ścisłym związku z szeroko rozumianym interesem społecznym. Na "dobro służby" należy bowiem patrzeć przez pryzmat zadań przed nią stawianych, i wyników w zakresie dobra społecznego – jakie ma realizować. Tak zdefiniowane dobro służby należy zaś oceniać jako przewyższające słuszny interes strony upatrywany w pozostaniu w służbie i to niezależnie od faktu posiadania przez funkcjonariusza rodziny i kredytu mieszkaniowego.

Za pozostający w oderwaniu od realiów niniejszej sprawy należało uznać materię braku oczywistości popełnienia zarzucanego stronie przestępstwa, wobec braku wyroku skazującego w postępowaniu karnym. Przepis prawa uczyniony przez organ podstawą wydania badanej decyzji nie uzależnia bowiem zwolnienia policjanta od okoliczności oczywistości popełnienia przestępstwa. Wręcz przeciwnie, przepis art.41 ust.2 pkt.5 ustawy o policji umożliwia zwolnienie policjanta ze służby niezależnie od wyniku ewentualnego postępowania karnego toczącego się wobec funkcjonariusza. Kwestię tę przesądził jednoznacznie Naczelny Sad Administracyjny w wyroku z dnia 31.10.2008 r. wydanym w sprawie o sygn. akt I OSK 1738/07 stwierdzając, iż:" zwolnienie policjanta ze służby w oparciu o cytowany przepis pozostaje bez związku z prowadzonym przeciwko funkcjonariuszowi postępowaniem karnym. Oznacza to, że zwolnienie może nastąpić przed zakończeniem postępowania karnego, a rozstrzygnięcie w sprawie karnej pozostaje bez wpływu na decyzję w przedmiocie zwolnienia". Stąd więc zarzut naruszenia słusznego interesu skarżącego polegającego na uniemożliwieniu dalszego pełnienia przez niego służby, należało uznać za pozostający bez wpływu na rozstrzygnięcie. Organ miał bowiem możliwość wyboru podstawy prawnej rozkazu personalnego o zwolnieniu funkcjonariusza ze służby. W ocenie tut. Sądu organ uzasadnił zaś wyczerpująco zasadność oparcia skarżonego rozstrzygnięcia o normę art.41 ust.2 pkt.5 ustawy pragmatycznej. Wyczerpująco wyjaśnił też powody, dla których zastosował w odniesieniu do skarżącego powyższą normę.

W tym stanie sprawy, nie podzielając argumentów zwartych w rozpoznawanej skardze, oraz uznając iż skarżony rozkaz personalny nie narusza prawa i nie zachodzi konieczność jego wyeliminowania z obrotu prawnego, Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 z późn. zm.).