Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 537/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2020-10-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne: Geodezja i kartografia
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: par. 37-39
journal: Dz.U. 2016 poz 1034
law: Rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Roleder, Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska (spr.),, asesor sądowy WSA Barbara Romanczuk, , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 października 2020 r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w B. z dnia [...] maja 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy dokonania aktualizacji operatu ewidencyjnego oddala skargę


UZASADNIENIE

Sprawa dotycząca przywrócenia granicy działki nr [...], położonej we wsi G., gm. G. zgodnie z kopią mapy zasadniczej sporządzonej w 2014 r., toczy się od 25 stycznia 2017 r. i została wszczęta na wniosek M. M. Organy nadzoru geodezyjnego i kartograficznego dwukrotnie odmówiły dokonania aktualizacji operatu ewidencyjnego. Pierwsza decyzja odmowna została wydana przez Starostę B. w dniu [...] czerwca 2017 r. Decyzja to została uchylona przez P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w B. w dniu [...] czerwca 2017 r., a powodem uchylenie były kwestie proceduralne, dotyczące wadliwego ustalenia stron postępowania. Druga decyzja odmowna została wydana w dniu [...] stycznia 2018 r. i ta decyzja została już utrzymana w mocy przez organ odwoławczy decyzją z [...] września 2018 r. Organy uzasadniając swoje stanowisko, powołały się na § 36 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2016 r., poz. 1034 ze zm.; dalej powoływane jako rozporządzenie) i stwierdziły, że mapa zasadnicza nie jest źródłową dokumentacją w oparciu o którą można wykazywać przebieg granic działek ewidencyjnych.

Obie ww. decyzje zostały uchylone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z [...] marca 2019 r. wydanym w sprawie [...]. W uzasadnieniu tego wyroku sąd stwierdził, że w sprawie niniejszej mamy do czynienia z bezspornym stanem faktycznym z którego wynika, że dla działki nr [...] zostały sporządzone dwie mapy. Pierwsza z nich analogowa mapa zasadnicza została sporządzona w 2014 r. Dokumentację geodezyjną niezbędną do założenia tej mapy opracowała jednostka wykonawstwa geodezyjnego pod nazwą: Geodezyjne Usługi – K. Do wykazania na tej mapie przebiegu granic działek ewidencyjnych posłużono się w pierwszej kolejności danymi opisującymi przebieg linii granicznych zawartymi na szkicach z podziału działek, których dokonano w latach 1986 -1987,tj.:

- szkicem z wyznaczenia projektu scalenia gruntów wsi G. z 1976 r., gdzie wydzielono działkę oznaczoną nr [...];

- szkicem z podziału działki nr [...] dokonany w 1986 r,, gdzie wydzielono działki o nr [...] i [...];

- szkicem z podziału działki nr [...] dokonanego w 1987 r,, gdzie wydzielono działki o nr [...], [...] i [...].

Geodeta po ustaleniu, że dane zawarte na szkicach z podziału działek nie pozwalają na jednoznaczne określenie położenia punktów granicznych dokonał pomiarów terenowych w trakcie których odnaleziono znaki graniczne w postaci słupków granitowych i rury żelaznej - w punktach granicznych, które oznaczono nr [...], [...] (stabilizowane słupki granitowe) i [...] (rura żelazna) - usytuowanych na styku działek nr [...] i [...] oraz działek nr [...], [...] i [...]. W oparciu o te znaki graniczne w przedmiotowej mapie wykazano przebieg linii rozgraniczającej działki nr [...] i [...].

Druga mapa numeryczna została sporządzona w latach 2005-2006 przez Przedsiębiorstwo Usług Geodezyjnych i Kartograficznych T. W. W mapie tej do obliczenia współrzędnych punktów granicznych działki nr [...] wykorzystano materiały zgromadzone w państwowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym zawierające dane o przebiegu granic tej działki, tj. szkic sporządzony w 1976 r. z wyznaczenia projektu scalenia gruntów wsi G. oraz szkice z podziału działek nr [...] i [...] sporządzone w latach 1986 - 1987.

Konkludując tę cześć rozważań sąd stwierdził, że dla działki [...] są sporządzone dwie mapy: zasadnicza mapa analogowa na której granice tej działki wyznaczono w oparciu o pomiary terenowe i mapa ewidencyjna numeryczna w której przebieg granicy tej działki ustalono w oparciu o dokumentację scaleniową. Sąd stwierdził nadto, że w sprawie ma miejsce sytuacja w której położenie znaków granicznych na gruncie, nie pokrywa się z dokumentami państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, opisującymi położenie tych punktów. W konsekwencji granice przedmiotowej działki zostały przedstawione odmiennie na numerycznej mapie ewidencyjnej (w oparciu o dokumenty źródłowe) i na mapie zasadniczej (w oparciu o pomiary w terenie). Podniesiono, że organy zdając sobie sprawę z tego, że dane zawarte w szkicach nie pozwalają jednoznacznie określić położenia punktów granicznych oraz że nieprawidłowością jest sytuacja w której granice działki ewidencyjnej są odmiennie przedstawione na mapie ewidencyjnej i na mapie zasadniczej, odmówiły aktualizacji ewidencji. Sąd ocenił, że takie postępowanie jest nieprawidłowe i stwierdził, że w sytuacji w której mamy do czynienia z dokumentacją w której zawarte dane są nie wiarygodne zastosowanie powinna znaleźć regulacja zawarta w § 37-39 rozporządzenia. W sprawie niniejszej takiego postępowania nie przeprowadzono. Dlatego we wskazaniach co do dalszego postępowania nakazano organom geodezyjnym przeprowadzić postępowanie o którym mowa w § 37- 39 rozporządzenia. Nadmieniono przy tym, że procedura przewidziana w § 39 rozporządzenia, nie jest ustaleniem zasięgu prawa własności i nie może zastępować ani administracyjnego, ani sądowego postępowania rozgraniczenia nieruchomości.

Rozpoznając sprawę po wyroku sądu administracyjnego, Starosta Powiatu B. wyłonił wykonawcę prac geodezyjnych związanych z pozyskaniem danych o przebiegu granic działek nr [...], [...], [...], [...] położnych w G., w wyniku geodezyjnych pomiarów terenowych poprzedzonych ustaleniem przebiegu tych granic. Wykonanie tych prac geodezyjnych zlecono jednostce wykonawstwa geodezyjnego pn. Przedsiębiorstwo Usług Geodezyjnych i Kartograficznych T. W. Realizując powyższe prace geodezyjne wykonawca dokonał analizy materiałów zgromadzonych w państwowym zasobie geodezyjnym zawierających dane o przebiegu granic działek ewidencyjnych oraz w dniu 11 września 2019 r. dokonał geodezyjnych pomiarów terenowych. Wyniki analizy, wyniki pomiarów oraz wnioski wykonawcy zostały zawarte w operacie technicznym, który został przyjęty do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 9 października 2019 r. i zaewidencjonowany pod numerem [...].

W toku postępowania w piśmie z 12 września 2019 r. M. M. wniósł o dostarczenie dla geodety protokołu utrwalenia granic nieruchomości we wsi G. gm. G. sporządzonego w dniu 24 czerwca 1987 r. oraz zobligowanie go do wytyczenia granic nieruchomości [...] w oparciu o szkic wyznaczenia projektowanych działek sporządzony w dniu 4 czerwca 1986 r. oraz znaki graniczne zastabilizowane na gruncie, które zostały odnalezione przez geodetę A. K., opisane i przyjęte do zasobu. W odpowiedzi na to pismo geodeta wyjaśnił, że dokonując ustalenia przebiegu granic na gruncie zgodnie z treścią § 37-39 rozporządzenia wykonawca (...) nie może zostać zobligowany przez zamawiającego do wnioskowanego wytyczenia granic nieruchomości.

W kolejnym piśmie z 28 listopada 2019 r. M. M. wniósł o umieszczenie informacji dotyczącej wadliwości operatu technicznego. W uzasadnieniu wniosku zawarł szereg zarzutów pod adresem wykonawcy prac geodezyjnych, które jego zdaniem miały wpływ na przeprowadzone czynności, w szczególności zwrócił uwagę na różnice w wielkości pól powierzchni działek będących ich przedmiotem. Wskazał przy tym, że w dokumentacji technicznej brak jest decyzji Naczelnika Gminy w G. z 12 czerwca 1986 r., która według wnioskodawcy określa powierzchnię działki nr [...] oraz to jaka część tej nieruchomości pozostaje w użytkowaniu poprzednika prawnego obecnych współwłaścicieli - do wniosku dołączono kopię tej decyzji. W następnym piśmie z 9 stycznia 2020 r. zarzucił, że w prowadzonym postępowaniu naruszono przepisy art. 20 ust. 3a ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne o prowadzeniu ewidencji w części dotyczącej lasów, a także wniósł o wszczęcie przez organ postępowania rozgraniczeniowego i pokrycia związanych z nim kosztów z uwagi na przyjęcie do zasobu ewidencji gruntów i budynków operatu technicznego sporządzonego z naruszeniem przepisów prawa.

Starosta Powiatu B. decyzją z [...] lutego 2020 r. nr [...], ponownie odmówił dokonania aktualizacji operatu ewidencyjnego obrębu G., gm. G., polegającej na wykazaniu przebiegu linii rozgraniczających działkę oznaczoną numerem [...] z działkami oznaczonymi numerami [...], [...], [...] zgodnie ze stanem przedstawionym na kopii mapy zasadniczej wydanej w 2014 r. W uzasadnieniu decyzji organ podniósł, że z informacji zawartych w operacie technicznym wynika, że ramach prowadzonych prac geodezyjnych wykonawca podjął próbę ustalenia przebiegu granic z udziałem właścicieli działek nr [...], [...], [...], [...]. Jak wynika z treści protokołu ustalenia przebiegu granic działek ewidencyjnych sporządzonego w dniu 11 września 2019 r., wobec braku zgodnego oświadczenia stron co do przebiegu granic działek, nie ustalono ich przebiegu. Wykonawca podjął także próbę ustalenia przebiegu granic zgodnie z ostatnim spokojnym stanem posiadania, a więc istniejącym na gruncie ogrodzeniem. Próba ta również nie powiodła się, bowiem zainteresowani wskazali inny przebieg granic bądź nie wyrazili zgody na proponowane ustalenia. Organ stwierdził, że powyższe okoliczności wskazują na istnienie sporu o zasięg prawa własności, który może być rozwiązany jedynie w postępowaniu rozgraniczeniowym. Stwierdzono, że w sytuacji takiej organ ewidencyjny nie może rozstrzygać o przebiegu granic działek, bowiem postępowanie ewidencyjne jest postępowaniem rejestrowym i w jego toku nie dokonuje się żadnych ustaleń dotyczących zasięgu prawa własności. W przypadku sporu co do przebiegu granic, a z taką sytuacją mamy do czynienia w sprawie niniejszej, jego rozwiązanie powinno nastąpić tylko i wyłącznie w postępowaniu rozgraniczeniowym, na co zwrócił sąd w wyroku [...].

Odnosząc się do zarzutów M. M. wskazano, że decyzja z [...] czerwca 1986 r. nie zawiera danych umożliwiających wyznaczenie punktów granicznych określających przebieg granic działek ewidencyjnych, a jedynie wielkość pola powierzchni działki nr [...] w wysokości 0,36 ha, która została obliczona przy podziale działki nr [...] dokonanym w 1986 r., przed wydaniem decyzji. W związku z powyższym treść tej decyzji nie mogła być przedmiotem analizy wykonawcy pracy geodezyjnej i dlatego brak jej kopii w operacie technicznym nie jest wadą dyskwalifikującą to opracowanie. Podkreślono, że czynności ustalenia przebiegu granic działek ewidencyjnych nie polegają na wytyczeniu granic działek w ten sposób aby osiągnąć określone powierzchnie działek, ale na ustaleniu położenia punktów granicznych określających przebieg granic, a następnie obliczeniu wielkości pól powierzchni obszarów zawartych w tych granicach. Wskazano, że materiały zgromadzone w operacie technicznym [...] potwierdzają, że wykonawca pracy geodezyjnej dokonał analizy dostępnych dokumentów państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, zawierających dane o przebiegu granic przedmiotowych działek. Wyniki analizy materiałów zestawiono z wynikami dokonanych geodezyjnych pomiarów terenowych. Zdaniem organu czynności te przeprowadzono prawidłowo, co skutkowało włączeniem materiałów powstałych w wyniku realizacji prac do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego. Tym samym organ stwierdził, że nie znajduje uzasadnienia do zamieszczania na operacie technicznym adnotacji o jego wadach. Dodatkowo zauważono, że na wykazach zmian danych ewidencyjnych obrazujących różnice wielkości pól powierzchni działek objętych opracowaniem, wykonawca zamieścił adnotacje, że dane te mogą służyć jedynie celom poglądowym z uwagi na fakt, że nie doszło do ustalenia przebiegu granic tych działek.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 20 ust. 3a ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne, podano, że zasadą jest, aby wynikające z ewidencji gruntów i budynków informacje dotyczące powierzchni i granic lasu były zgodne z obowiązującym planem urządzenia lasu. Jak wynika jednak z art. 18 ust. 4 ustawy o lasach, plan urządzenia lasu nie zawiera danych określających przebieg granic działek ewidencyjnych. Jego ustalenia są wiążące dla ewidencji gruntów i budynków jedynie w zakresie określenia zasięgu i oznaczenia użytków gruntowych stanowiących lasy, a nie wykazania w ewidencji przebiegu granic działek ewidencyjnych. Podstawą do wykazania w ewidencji przebiegu granic działek jest dokumentacja geodezyjna, przyjęta do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, której katalog jest ściśle określony w § 36 rozporządzenia i nie dotyczy on danych zawartych w planie urządzenia lasu jako źródłowej dokumentacji do wykazania przebiegu granic działek ewidencyjnych. W tej sytuacji zarzut ten oceniono jako niezasadny.

Odnosząc się do wniosku wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego oraz kosztów z tym związanych wyjaśniono, że Starosta Powiatu B. nie jest organem właściwym w postępowaniach o rozgraniczenie nieruchomości. Organem właściwym w tych sprawach jest wójt (burmistrz, prezydent miasta) oraz, w wypadach określonych w ustawie, sądy. Właściwość organów określa się ze względu na położenie nieruchomości. Wskazano, że rozgraniczenie nieruchomości przeprowadzane jest z urzędu lub na wniosek strony. Stronami postępowania rozgraniczeniowego, które mogą zainicjować to postępowanie są właściciele nieruchomości. Rozgraniczenie z urzędu przeprowadza się przy scaleniu gruntów, a także jeżeli jest brak wniosku strony, a potrzeby gospodarki narodowej lub interes społeczny uzasadniają przeprowadzenie rozgraniczenia (art. 30 ust. 2 ustawy – Prawo geodezyjne i kartograficzne).

Odwołanie od tej decyzji wniósł M. M. wnioskując o jej uchylenie i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania oraz zobowiązanie organu pierwszej instancji do opracowania dokumentacji technicznej w oparciu o dokumenty znajdujące się w zasobach starostwa, czego uprawniony geodeta na okoliczność niniejszego postępowania nie uczynił. Nadto wniósł o przekazanie sprawy wg właściwości do sądu powszechnego. Odwołujący stwierdził, że dokumentacja znajdująca się w zasobach starostwa powiatowego jest wystarczająca do wznowienia znaków granicznych i określenia prawidłowego położenia działki nr [...] i to zgodnie z mapą zasadnicza z 2014 r. Dokumentem pozwalającym na określenie pierwotnego położenia spornych działek jest szkic wykonany przez J. M. w 1986 r., który został bezpodstawnie w sprawie pominięty.

Odwołanie od tej decyzji wniosła także A. M. i stwierdziła, że decyzja została wydana z naruszeniem prawa na które to powołuje się Starosta Powiatu B. Wniosła o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania celem zobowiązania organu pierwszej instancji do wydania decyzji o rozgraniczeniu nieruchomości o nr [...].

P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w B. decyzją z [...] maja 2020 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podano, że organ pierwszej instancji podjął działania zmierzające do uzyskania dokumentacji geodezyjnej określającej przebieg granic, wskazanej w § 45 ust. 3 rozporządzenia, która pozwoliłaby na aktualizację ewidencji gruntów i budynków. Wyłonił wykonawcę pracy geodezyjnej, z którym zawarł umowę. Podniesiono, że jeśli wiarygodność materiałów istniejących w państwowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym budzi zastrzeżenia, geodeta jest jak najbardziej uprawniony do tego, aby ustalić przebieg granic działki ewidencyjnej na podstawie zgodnych wskazań i oświadczeń stron. Uszczegółowienie tej zasady znajduje odzwierciedlenie w § 39 ust. 1 rozporządzenia.

Organ odwoławczy podniósł, że z treści sprawozdania technicznego zawartego w operacie technicznym wynika, że na potrzeby realizacji zlecenia wykonawca pozyskał z zasobu PODGIK następujące materiały archiwalne:

- scalenie gruntów obrębu G. z 1977 r. – [...];

- podział działki nr [...] - wydzielenie działki zabudowanej [...];

- podział działki nr [...] - wydzielenie gruntów leśnych [...];

- mapa do celów projektowych cz. dz. 23/5 - 2010-9/99 Geodezyjne Usługi K.;

- sporządzenie numerycznej mapy ewidencyjnej obr. [...] PUGiK T. W.;

- wykaz współrzędnych osnowy i opisy topograficzne

i dokonał ich analizy.

Wskazano, że dokumentem wyjściowym, na podstawie którego założono w tym obrębie ewidencję gruntów było scalenie gruntów obrębu G. z 1977 r. W zasobie PODGiK w B. jest dostępny operat techniczny z postępowania i plan scaleniowy z kompletem danych. Dane zawarte w operacie technicznym z podziału działki nr [...] z 1986 r. nie określają przebiegu granic wydzielonych działek w sposób jednoznaczny. Nowe granice oparto na dwóch liniach pomiarowych, a punkty graniczne pomierzono metodą domiarów prostokątnych. Z dokonanych przez wykonawcę analiz wynika, że długości linii pomiarowych opartych na granicach scaleniowych, obliczone ze współrzędnych różnią się od długości wykazanych na szkicu z ww. podziału o: 2,48 m. i 2,72 m. Po obliczeniu współrzędnych punktów granicznych działki nr [...] na podstawie danych ze szkicu, obliczeniu miar czołowych i porównaniu ich z danymi archiwalnymi (szkic) wykonawca stwierdził znaczne różnice w czołówkach m.in. czołówka wykazana na szkicu 38,50 m po obliczeniu jej ze współrzędnych wynosi 29,44 m - różnica 9,06 m. Wykonawca wskazał, że stwierdzone różnice oraz fakt, że linie pomiarowe i granice, na których te linie oparto przebiegają w znacznej części przez zwarty kilkudziesięcioletni las, podważają ich wiarygodność i przydatność do wznowienia położenia punktów granicznych ww. działki. Wyjaśnił ponadto, że w ramach sporządzania numerycznej mapy ewidencyjnej obrębu G., w przypadku braku jednoznacznych danych do obliczeń lub sytuacji, gdy odchyłka pomiędzy długością podaną na szkicu a długością obliczoną ze współrzędnych przekraczała dopuszczalne wartości, współrzędne punktów granicznych obliczano na podstawie istniejącej dokumentacji, jednak z uwagi na wątpliwą ich dokładność punktom nadawano cechę "81". Taką właśnie cechę otrzymały wszystkie punkty graniczne działki nr [...]. Wykonawca wskazał, że geodeta A. K. (2010-9/99) w ramach sporządzania mapy do celów projektowych dla części działki nr [...] założył nowy arkusz mapy zasadniczej, na którym wykazał granice m.in. działki nr [...] z działką nr [...]. W wyjaśnieniu zamieszczonym na stronie zawierającej obliczenia współrzędnych wpisał, że odnaleziono punkty graniczne w postaci słupków granitowych w punktach nr; [...], [...], [...], [...], [...], [...] oraz [...] - rura żelazna. W dalszej części notatki podał, że "Policzono współrzędne na podstawie pomiaru z gruntu, resztę z podziału wkartowano na podstawie załączonego szkicu podstawowego z czołówek". W wyniku prac na mapę zasadniczą analogową wkartowano położenie punktów pomierzonych i obliczonych jako punkty graniczne, jednak nie podjęto żadnych działań związanych z ujawnieniem tak przedstawionego przebiegi granic w operacie ewidencji gruntów i budynków.

Organ odwoławczy stwierdził, że z analizy istniejących dokumentów wynika, że zarówno przy podziale działki nr [...], jak i przy podziale działki nr [...] granice działek zastabilizowano palami drewnianymi. W zasobie PODGiK w B. nie odnaleziono dokumentów potwierdzających stabilizację tych punktów granicznych słupkami granitowymi.

Ponadto wykonawca przeprowadził wywiad terenowy i na gruncie odszukał znaki graniczne w postaci słupków granitowych w punktach granicznych nr [...], [...] , [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...]i [...]. Dokonał ich pomiaru na gruncie i obliczył współrzędne w układzie 2000. Dokonał porównania współrzędnych punktów granicznych pomierzonych (X2,Y2) ze współrzędnymi z operatu ewidencji gruntów i budynków (Xl, Yl). Wskazał, że szczególnie duża różnica występuje dla punktów nr [...] i [...] oraz "że granity pomierzone (...) jako punkty [...] i [...] nie są tożsame z punktami granicznymi oznaczonymi nr [...] i [...]". Położenie pozostałych znaków granicznych odnalezionych na gruncie jest zbliżone do wynikających z danych geodezyjnych, a różnice w ich położeniu mogą wynikać z małej dokładności ich wyznaczenia w trudnym, zalesionym terenie."

Wykonawca w dniu 11 września 2019 r. przeprowadził na gruncie ustalenie przebiegu granic działki ewidencyjnej nr [...]z działkami sąsiednimi przy udziale właścicieli działek o numerach: [...], [...],[...]oraz z działką nr [...]- pełnomocnika reprezentującego Skarb Państwa PGL LP Nadleśnictwo W. Z analizy protokołu nr 1 ustalenia przebiegu granic działek ewidencyjnych oraz szkicu z ustalenia przebiegu granic (k. 173-176) wynika, że w trakcie powyższych prac geodezyjnych "granic nie ustalono". Znalazły się w nim oświadczenia: "Właściciele dz. [...] i [...] nie wyrażają zgody na przebieg granicy wykazany na szkicu granicznym, jednocześnie nie wskazują na gruncie innego jej przebiegu. Wnoszą o ustalenie granicy zgodnie ze szkicem z podziału działki nr [...] z 1986 i 1987 roku oraz opracowaniem A. K. z 2000 roku." oraz "Przedstawiciel Nadleśnictwa W. wstrzymuje się od zajęcia stanowiska o sposobie przebiegu granicy", które podpisane zostały przez osoby je składające. Wykonawca w ww. protokole zamieścił adnotację, że wobec nie ustalenia granic poinformowano strony o możliwości ustalenia granic w trybie postępowania rozgraniczeniowego na koszt wnioskodawców.

Organ odwoławczy stwierdził, że treść protokołu ustalenia przebiegu granic działek ewidencyjnych sporządzonego 11 września 2019 r. dowodzi, że do ustalenia przebiegu granic nie doszło z uwagi na brak zgodnego oświadczenia stron co do ich przebiegu. Ustalenia na podstawie spokojnego stanu posiadania, tj. po istniejącym na gruncie ogrodzeniu, też nie były możliwe - zainteresowani wskazywali inny przebieg granic bądź nie wyrazili zgody na proponowane ustalenia. Wykonawca wykazał, że dokumentacja źródłowa dotycząca przebiegu granic działki nr [...] z działkami sąsiednimi o numerach: [...],[...] i [...] (tj. szkice z podziałów działek nr [...] oraz nr [...]) nie pozwala na jednoznaczne określenie położenia punktów granicznych określających przebieg ich granic, a przede wszystkim na ich bezsporne wskazanie w gruncie.

W świetle powyższego organ odwoławczy stwierdził, że w sprawie istniał warunek konieczny wynikający z § 37 rozporządzenia, który jest niezbędny do możliwości zastosowania przepisów § 39, tj. zawarte w powyższej dokumentacji dane są niewiarygodne. Warunkował on możliwość pozyskania danych dotyczących przebiegu granic działek ewidencyjnych w drodze geodezyjnych pomiarów terenowych poprzedzonych ustaleniem przebiegu granic na gruncie, bowiem tylko w takim przypadku wykonawca może dokonać ustalenia przebiegu granic działek w trybie przepisów dotyczących prowadzenia ewidencji gruntów i budynków. Jednakże brak wskazań przebiegu granic działek na gruncie przez strony postępowania w trakcie przeprowadzanych przez wykonawcę czynności ustalenia przebiegu granic działek w trybie przepisów § 39 rozporządzenia oraz brak zgodnych oświadczeń złożonych do protokołu, uniemożliwił określenie położenia i pomiar wyznaczających je punktów granicznych przez wykonawcę. Zgodnie z § 39 rozporządzenia w przypadku braku złożenia zgodnego oświadczenia do protokołu co do ustalenia przebiegu granic działek ewidencyjnych, geodeta ustala przebieg granic działek, a w tym położenie wyznaczających je punktów granicznych, według ostatniego spokojnego stanu posiadania. Jednakże takie ustalenie musi spełniać warunek, tj. spokojny stan posiadania nie może być sprzeczny z informacjami zawartymi w dostępnych dokumentach określających stan prawny gruntów w granicach tych działek. W niniejszym postępowaniu ustalenie przebiegu granic w oparciu o spokojny stan posiadania, tj. po istniejącym ogrodzeniu działki nr [...], również budzi wątpliwość. Obecni na gruncie właściciele działki nr [...] nie potwierdzili, że ogrodzenie odzwierciedla przebieg granic działki stanowiącej ich własność. Z dokumentacji geodezyjnej sporządzonej przez wykonawcę, tj. szkicu z pomiaru motywów urbanistycznych wynika, że wykazane tam miary między odcinkami ogrodzenia różnią się od miar (odcinków granic) przedstawionych w dokumentacji źródłowej (na szkicu z podziału działki nr [...]).

W związku z powyższym organ odwoławczy stwierdził, że dokumentacja geodezyjna sporządzona na zlecenie Starosty Powiatu B., przyjęta do zasobu geodezyjnego i kartograficznego, nie stanowi podstawy aktualizacji ewidencji gruntów i budynków, ponieważ nie doszło do ustaleń. Potwierdzeniem tego jest sporządzony w dniu 11 września 2019 r. przez wykonawcę protokół z ustalenia przebiegu granic działek. Załączone przez wykonawcę do operatu technicznego wykazy zmian danych ewidencyjnych dotyczące działek o numerach: [...], [...], [...] i [...] zostały opatrzone uwagą "Wobec nie ustalenia granic obliczone powierzchnie służą wyłącznie celom poglądowym". Jak wynika z zapisów sprawozdania technicznego sporządzono je jedynie do celów porównawczych. Stwierdzono, że przeprowadzone przez wykonawcę w dniu 11 września 2019 r. ustalenie przebiegu granic działek ewidencyjnych w trakcie postępowania zainicjowanego wnioskiem M. M. nie może wywoływać skutków prawnych w postaci wprowadzenia zmiany danych w operacie ewidencyjnym w odniesieniu do granic działki nr [...] z działką nr [...] zgodnie z oczekiwaniami wnioskodawcy. Nie skutkuje ono też żadną inną zmianą w ewidencji gruntów i budynków. W jego trakcie nie doszło do ustaleń przebiegu granic działek, a zatem nie dokonano pomiaru położenia punktów granicznych, nie zostały określone ich współrzędne mogące stanowić podstawę do obliczenia oraz wykazania zmian powierzchni działek ewidencyjnych. Skuteczność wniosku o aktualizację operatu jest ściśle związana z poprzedzającymi ten wniosek zmianami faktycznymi, które powodują, że zapisy w ewidencji stają się nieaktualne. Z taką sytuacją, nie mamy do czynienia w okolicznościach niniejszej spawy.

Z uwagi, że możliwy do ustalenia w toku postępowania ewidencyjnego przebieg granic działek ewidencyjnych nie zakończył się sukcesem, bowiem ani skarżący, ani właściciele działek sąsiednich nie wskazali przebiegu granic, ani też nie było możliwe ustalenie ostatniego spokojnego stanu posiadania, zasadnie wskazano, że sprawa przebiegu tych granic będzie możliwa do rozstrzygnięcia w postępowaniu rozgraniczającym. Ustalenie przebiegu granic działek nr [...], [...] - stanowiących własność odwołujących z działkami sąsiednimi o numerach: [...] i [...] przez określenie położenia punktów granicznych i linii granicznych oraz utrwalenie tych punktów znakami granicznymi na gruncie może nastąpić jedynie na wniosek zainteresowanych w postępowaniu o rozgraniczenie nieruchomości, do przeprowadzenia którego organem właściwym jest wójt (burmistrz, prezydent), a w dalszej kolejności sąd powszechny.

Oceniono, że żądanie M. M. dotyczące ustalenia przebiegu granic zgodnie ze szkicem z podziału działki z roku 1986 nie są trafione, gdyż nie podlegają przepisom rozporządzenia ani ustawy w zakresie prowadzenia ewidencji gruntów i budynków. Wyjaśniono, że art. 39 ustawy wskazuje, że przesunięte, uszkodzone lub zniszczone znaki graniczne, ustalone uprzednio, mogą być wznowione bez przeprowadzenia postępowania rozgraniczeniowego, jeżeli istnieją dokumenty pozwalające na określenie ich pierwotnego położenia. Istotą wznowienia znaków granicznych jest ich fizyczne odtworzenie tzn. przywrócenie stanu, jaki istniał przed ich przesunięciem, uszkodzeniem lub zniszczeniem. Rozgraniczenie nieruchomości tworzy stan faktyczny i prawny, a wznowienie znaków granicznych jedynie go przywraca. Stosownie do art. 39 ust. 5 przepisy ust. 1-4 stosuje się odpowiednio przy wyznaczaniu punktów granicznych ujawnionych uprzednio w ewidencji gruntów i budynków. Jednakże, zarówno wznowienia znaków granicznych jak i wyznaczanie punktów granicznych ujawnionych uprzednio w ewidencji gruntów i budynków są to czynności materialno-techniczne realizowane przez jednostki wykonawstwa geodezyjnego na zlecenie zainteresowanych podmiotów. Przy ustalaniu przebiegu granic działek ewidencyjnych obowiązują inne kryteria niż przy rozgraniczaniu nieruchomości. Przy ustalaniu przebiegu granic działek ewidencyjnych pierwszym kryterium jest zgodne oświadczenie stron. Podkreślono przy tym, że nie ustala się w nim granicy nieruchomości tylko granicę działki ewidencyjnej. Te dwie granice niekoniecznie muszą się pokrywać. Natomiast w postępowaniu rozgraniczeniowym przy ustalaniu przebiegu granic nieruchomości bierze się pod uwagę znaki i ślady graniczne, mapy i inne dokumenty oraz punkty osnowy geodezyjnej. Znaki graniczne materializują na gruncie położenie punktów granicznych określających przebieg granicy działki. Powinny one odzwierciedlać fizyczne położenie w terenie punktów granicznych wynikających z dokumentacji źródłowej wymienionej w § 36 rozporządzenia. Fakt zastabilizowania punktów granicznych w sposób trwały (np. betonowe graniczniki, metalowe rurki) winien znaleźć potwierdzenie w dokumentacji technicznej - protokołach zawartych operatach technicznych np. z podziałów nieruchomości, wznowienia znaków granicznych. W przedmiotowej sprawie z dokumentów archiwalnych dotyczących podziałów działek o nr [...] oraz nr [...] (z protokołów) wynika, że punkty graniczne określające przebieg granic nowopowstałych działek zostały zastabilizowane palikami drewnianymi. Stabilizacja znakami granicznymi, ujawnionymi w trakcie sporządzania mapy zasadniczej przez geodetę A. K., nie znalazła potwierdzenia w dokumentacji zgromadzonej w państwowym ośrodku dokumentacji geodezyjnej i kartograficznej.

Zwrócono uwagę, że istota ewidencji gruntów i budynków jest odmienna od istoty sporu o zasięg prawa własności (sporu granicznego) rozstrzyganego kompleksowo w dwuetapowym postępowaniu, którego pierwszym i obligatoryjnym stadium jest postępowanie przed organem administracji publicznej (wójt, burmistrz, prezydent miasta), drugim zaś jego etapem - w zależności od wyniku postępowania administracyjnego - jest postępowanie przed sądem powszechnym. Podkreślono, że oświadczenie złożone przed geodetą, sporządzone na podstawie przepisów § 39 rozporządzenia do protokołu ustalenia przebiegu granic działek ewidencyjnych nie nadaje przebiegowi granic ewidencyjnych, charakteru granic prawnych uzgodnionych. Ustalony przebieg granic ewidencyjnych w trybie przepisów § 37-39 rozporządzenia, na potrzeby aktualizacji ewidencji gruntów i budynków, nie ma charakteru granicy prawnej oraz nie wyłącza rozstrzygnięcia roszczeń o zasięg prawa własności pomiędzy właścicielami sąsiednich działek w trybie postępowania rozgraniczeniowego. Zatem oczekiwanie, że w ramach prowadzonego przez organy ewidencyjne postępowania mającego na celu aktualizację danych ewidencyjnych dojdzie do rozstrzygnięcia kwestii zasięgu przysługującego prawa własności jest nieuzasadnione. Odwołujący nie mogą swoich praw dochodzić w postępowaniu ewidencyjnym, lecz mogą skorzystać z instytucji regulującej zasięg własności nieruchomości tj. rozgraniczenia nieruchomości. Zmiany przebiegu przedmiotowych granic, będących wynikiem dokonanego rozgraniczenia będą mogły zostać ujawnione w operacie ewidencyjnym w odrębnym postępowaniu lub zarejestrowane w ramach czynności materialno-technicznych.

Skargę na tę decyzję do sądu administracyjnego wniosła A. M. i zarzuciła naruszenie:

- art. 11, art. 75 § 1, art. 77 § 1 i § 2 art. 107 § 3 K.p.a., przez niezebranie całego materiału dowodowego w sprawie i niedostateczne uzasadnienie decyzji wynikające z nieustosunkowania się organu odwoławczego do odwołania z [...] marca 2020 r. mające istotne znaczenie dla prawidłowego rozstrzygnięcia przedmiotowego postępowania;

- art. 7 i art. 8 K.p.a., przez naruszenie zasady prawdy obiektywnej oraz zasady pogłębienia zaufania z uwagi na zaniechanie podjęcia kroków zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz wydanie rozstrzygnięcia bez uwzględnienia słusznego interesu obywateli;

- art. 80 K.p.a., przez przekroczenie swobodnej oceny dowodów i wyciągnięcie wniosków sprzecznych z wyraźnym brzmieniem dokumentów wchodzących w skład zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego;

- art. 15 K.p.a., polegające na streszczeniu przebiegu postępowania administracyjnego bez odniesienia się do faktów podnoszonych w odwołaniu, tj. szkicu polowego sporządzonego przez J. M. zatwierdzonego protokołem podpisanym przez właścicielkę i decyzji Naczelnika Gminy G. z [...] czerwca 1986 r., która to określa maksymalne powierzchnie siedliska.

Wskazując na powyższe naruszenia skarżąca wniosła o uchylenie decyzji organów obydwu instancji i zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi podtrzymano główny zarzut odwołania M. M., że szkic z [...] czerwca 1986 r. sporządzony przez J. M., dotyczący wydzielenia działki siedliskowej z działki nr [...] stanowi podstawę ustalenia granicy prawnej nieruchomości. Zdaniem skarżącej w sprawie istnieje możliwość wznowienia znaków granicznych bez konieczności przeprowadzania postępowania rozgraniczeniowego w oparciu o ten szkic. Zarzucono, że organy nie wyjaśniły dlaczego uprawniony geodeta zignorował ten szkic twierdząc jednocześnie, że to obowiązkiem właścicieli nieruchomości o nr [...] jest wykazanie innego położenia granicy nieruchomości o nr [...]. Takie zachowanie stanowi naruszenie § 6 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 9 listopada 2011 r. w sprawie standardów technicznych wykonywania geodezyjnych pomiarów sytuacyjnych i wysokościowych oraz opracowywania i przekazywania wyników tych pomiarów do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego. Zarzucono, że uprawniony geodeta nie uwzględnił znaków granicznych istniejących w terenie oznaczonych na szkicu podziału nieruchomości o nr [...] (operat techniczny str. 60) numerami [...], [...], [...], a w oparciu o te znaki, można było określić położenie pozostałych znaków granicznych nieruchomości o nr [...]. Natomiast uwzględnił te które to nie wpływały na ustalenie granic siedliska nieruchomości o nr [...]. Zdaniem skarżącej protokół jest tym dokumentem na którym powinien oprzeć swoje opracowanie uprawniony geodeta. Opracowanie położenia granic nieruchomości o nr [...] powinno nastąpić w oparciu o szkic podziału nieruchomości o nr [...] sporządzony przez J. M.

Nadto podniesiono, że zasadą jest, aby wynikające z ewidencji gruntów i budynków informacje dotyczące powierzchni i granic lasu były zgodne z obowiązującym prawem urządzenia lasu. Organ ewidencji gruntów i budynków nie może dokonywać zmian w danych ewidencyjnych dotyczących lasu, które byłyby niezgodne z ustaleniami planu urządzenia lasu. Zmiana danych odnoszących się do lasu, w pierwszej kolejności musi zostać wprowadzona przez właściwy organ do planu urządzenia lasu. W sprawie niniejszej geodeta zmieniał powierzchnie działek leśnych według swego uznania przy pełnej aprobacie organów administracyjnych. Organ miał wiedzę, że w tym samym czasie przeprowadzona została aktualizacja planu urządzenia lasu w którym nie zmieniono granic oraz powierzchni działek objętych opracowaniem wykonanym przez geodetę. W sprawie mamy zatem do czynienia z dwiema aktualizacjami przeprowadzonymi we wrześniu które są sprzeczne co do treści. Organ odwoławczy mając wiedzę o drugim operacie nawet nie zadał sobie trudu, żeby zapoznać się z jego treścią i wyjaśnić skąd wynikają rozbieżności.

Podkreślono, że decyzja Naczelnika Gminy G. z [...] czerwca 1986 r. jest podstawą ustalenia granic prawnych nieruchomości, które użytkuje właścicielka działki siedliskowej (§ 46 ust. 2 rozporządzenia) Z treści tej decyzji wynika, że w bezpośrednim władaniu zainteresowanych jest nieruchomości o powierzchni 0,3 ha. Pozostałe 0,06 ha, to droga dojazdowa do siedliska, która znajdowała się w granicach nieruchomości o nr [...]. W wyniku podziału min. nieruchomości o nr [...] z którego to spisano protokół utrwalenia granic działek (operat techniczny str. 47,48) powierzchnia drogi uległa zmniejszeniu do 0,02 ha. Także wyliczenia dokonane przez geodetę dotyczące powierzchni nieruchomości o nr [...] świadczą o tym, że właściciele nieruchomości o nr [...] bezumownie korzystają z cudzej własności.

Reasumują skarżąca stwierdziła, że w rozpoznawanej sprawie w istocie chodzi o rozstrzygnięcie sporu o własność, a tym samym niedopuszczalne jest załatwienie tego sporu w drodze decyzji administracyjnej wydanej w postępowaniu aktualizacyjnym. W państwowym zasobie geodezyjnym i kartograficzny aktualnie znajdują się operaty techniczne z podziału działki nr [...] i [...]. Zatem to ta dokumentacja geodezyjna, która zgodnie z § 36 pkt 2 rozporządzenie określa przebieg granic spornych działek, powinna stanowić dokument na podstawie której powinny zostać odtworzone granice nieruchomości o nr [...], a nie w oparciu o istniejący płot, którego to położenie uległo zmianie na przestrzeni lat. Zdaniem skarżącej, istniejąca dokumentacja źródłowa daje podstawy do aktualizacji operatu ewidencyjnego w zakresie danych ewidencyjnych dotyczących przebiegu granic pomiędzy działkami [...] i [...].

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

W piśmie procesowym z 28 września 2020 r. skarżąca podniosła, że po pierwsze przedmiotowe postępowanie dotyczy przywrócenia granic nieruchomości o nr [...], która to uległa zmianie podczas opracowania mapy numerycznej. W takim wypadku Starosta powinien o zmianach wprowadzonych na podstawie opracowanej mapy numerycznej poinformować właściciel nieruchomości o nr [...]. Podkreślono, że organ prowadzący ewidencję obowiązany jest ocenić, czy przedłożony dokument geodezyjno-kartograficzny, przyjęty do zasobu, jest wystarczający jako podstawa do wprowadzenia zmian z uwagi na ich przedmiot. Tym bardziej, że w rozpoznawanej sprawie przez około 8 lat miał wątpliwości co do prawidłowości jego sporządzenia. Z uwagi, że wskazany przez geodetę przebieg granicy na mapie numerycznej mapy został porównany z mapą analogową. Z którego to porównania okazało się, że granice nieruchomości o nr [...] uległy zmianie. Skoro Starosta po 8 latach wprowadził zmiany do ewidencji gruntów i określił nowy przebieg granic, pomimo że są one sporne (co potwierdza przedmiotowe postępowanie) to w takim przypadku powinien wszcząć postępowanie rozgraniczeniowej. Po drugie geodeta T. W. sporządzając operat techniczny był związany wyrokiem WSA w Białymstoku sygn. akt [...], który to określił, że organy geodezyjne przeprowadzą postępowanie o którym jest mowa § 37-39 rozporządzenia. Przenosząc powyższe na grunt mniejszej sprawy skarżąca wskazała, że:

- podział nieruchomości o nr [...] wykonany przez J. M., został zatwierdzony przez właścicielkę siedliska o nr [...];

- powierzchnia siedliska o nr [...] została wyliczona na podstawie granic ustalonych w oparciu o szkic z podziału nieruchomości o nr [...] i jest zgodna z decyzją Naczelnika Gminy G. z [...] czerwca 1986 r.(co potwierdza z treści mapy analogowej);

- określenie znaków granicznych w oparciu o szkic z podziału działki o nr [...] nie stanowi żadnego problemu.

Zdaniem skarżącej z powyższego wynika, że geodeta T. W. nie miał podstaw do kwestionowania poprawności opracowania dotyczącego podziału działki o nr [...] wykonanego przez J. M. Zakwestionowanie tego opracowania przez twierdzenie że "różnice potwierdzają, że dane z operatu nie mogą służyć do wyznaczenia punktów granicznych" bez wyjaśnienia o jakie różnice chodzi jest pozbawione podstaw prawnych. Być może, twierdzenie to wynika z faktu że do opracowania technicznego nie dołączono decyzji Naczelnika Gminy G. z której to wynika, że właściciele nieruchomości o nr [...] bezumownie władają częścią nieruchomością o nr [...] o powierzchni około 0,08 ha. Zarzucono, że organy nie ustosunkowały się do treści tej decyzji a wynika z niej, że opracowanie J. M. ustalające granice siedliska będącego we władaniu jej właściciela, zostały prawidłowo ustalone i obliczona na ich podstawie powierzchnia jest zgodna z powierzchnią wymienioną w tej decyzji. Ponadto geodeta T. W. na potwierdzenie że prawidłowo określił ostatni bezsporny stan posiadania nie dołączył zdjęć lotniczych, pomimo informacji że płot otaczający nieruchomość o nr [...] został przesunięty po 2001 roku. Nie wyjaśnił dlaczego opracowana przez niego dokumentacja jest sprzeczna z dokumentacją opracowaną w 2005-2006, której to również był twórcą. W związku z powyższym skarga na decyzję organu odwoławczego jest uzasadniona dlatego, że organy nie wypowiedziały się dlaczego ich zdaniem operat z podziału nieruchomości o nr [...] jest niejednoznaczny w części dotyczącej położenia siedliska.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli sądu w sprawie niniejszej jest decyzja odmawiająca dokonania aktualizacji operatu ewidencyjnego obrębu G., gm. G., polegającej na wykazaniu przebiegu linii rozgraniczających działkę oznaczoną numerem [...] z działkami oznaczonymi numerami [...], [...], [...] zgodnie ze stanem przedstawionym na kopii mapy zasadniczej wydanej w 2014 r.

W rozpatrywanej sprawie zastosowanie znajduje przepis art. 153 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej powoływana jako P.p.s.a.), stanowiący, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia. W sprawie niniejszej toczyło się już bowiem postępowanie sądowoadministracyjne zakończone wspomnianym wcześniej wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z [...] marca 2019 r. w sprawie sygn. akt [...]. Uchylając decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z [...] września 2018 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty B. z [...] stycznia 2018 r. sąd w ponownie prowadzonym postępowaniu nakazał organom geodezyjnym przeprowadzić postępowanie o którym mowa § 37-39 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2016 r., poz. 1034 ze zm.; dalej powoływane jako rozporządzenie). Jako bezsporne okoliczności już na etapie tego postępowania sądowego przyjęto, że dla działki [...] są sporządzone dwie mapy: zasadnicza mapa analogowa na której granice tej działki wyznaczono w oparciu o pomiary terenowe i mapa ewidencyjna numeryczna w której przebieg granicy tej działki ustalono w oparciu o dokumentację scaleniową. Nadto stwierdzono, że w sprawie ma miejsce sytuacja w której położenie znaków granicznych na gruncie, nie pokrywa się z dokumentami państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, opisującymi położenie tych punktów. Stąd granice przedmiotowej działki zostały przedstawione odmiennie na numerycznej mapie ewidencyjnej (w oparciu o dokumenty źródłowe) i na mapie zasadniczej (w oparciu o pomiary w terenie). Jako bezsporną przyjęto także okoliczność, że dane zawarte w szkicach, w tym w szkicu z podziału działki nr [...] dokonanego w 1986 r., nie pozwalają jednoznacznie określić położenia punktów granicznych. Sąd ocenił, że wszystkie te okoliczności świadczą o tym, że dane zawarte w dokumentacji są nie wiarygodne i stąd zobligowano organy do przeprowadzenia postępowania w trybie § 37-39 rozporządzenia.

Dokonując kontroli w niniejszej sprawie, rzeczą sądu, stosownie do powołanego wyżej art. 153 P.p.s.a. była ocena, czy wytyczne zawarte w tamtym wyroku zostały wykonane, a podjęte rozstrzygnięcie odpowiada prawu. W ocenie sądu, kontrolowane obecnie rozstrzygnięcia nie naruszają zarówno wskazanego powyżej art. 153 P.p.s.a., jak i przepisów ustawy z 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2017 r. poz. 2101 ze zm., dalej jako ustawa) oraz przepisów rozporządzenia.

Wyjaśnić przede wszystkim należy, że przepisy ww. aktów obejmują problematykę tworzenia, utrzymania i aktualizacji ewidencji gruntów i budynków. Z całokształtu tych przepisów wynika – co należy wyraźnie podkreślić – że przedmiotowa ewidencja stanowi jednolity dla kraju i systematycznie aktualizowany zbiór informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz innych osobach fizycznych lub prawnych władających tymi gruntami, budynkami i lokalami (art. 2 pkt 8 ustawy). Zapisy w ewidencji gruntów mają charakter wyłącznie techniczno-deklaratoryjny. Rejestr ewidencji gruntów i budynków jest bowiem jedynie odzwierciedleniem aktualnego stanu prawnego dotyczącego danej nieruchomości. Nie ma charakteru konstytutywnego, co oznacza, że nie tworzy nowego stanu prawnego nieruchomości, a jedynie potwierdza stan faktyczny i prawny gruntów, budynków i lokali wynikający z dokumentów, które stanowiły podstawę do odnotowania stanu faktycznego i prawnego. Postępowanie mające na celu aktualizację operatu ewidencyjnego ma charakter rejestrowy, czyli wtórny względem zdarzeń prawnych, z których wynikają zmiany danych podlegających ujawnieniu w ewidencji. W żadnym razie rolą ewidencji nie jest rozstrzyganie sporów własnościowych. W ramach postępowania ewidencyjnego nie może zatem dojść do załatwienia sporu o granice nieruchomości lub ich powierzchnię, ponieważ organy prowadzące ewidencję nie są uprawnione do rozstrzygania tego rodzaju kwestii.

W ocenie sądu, przed wydaniem kwestionowanych decyzji odmownych organy podjęły wszelkie działania niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy w tym prawidłowo przeprowadziły postępowanie o którym mowa w § 37-39 rozporządzenia.

Przepis § 37 ust. 1 rozporządzenia stanowi, że jeżeli brak jest dokumentacji wymienionej w § 36 lub jeżeli zawarte w niej dane nie są wiarygodne, dane dotyczące przebiegu granic działek ewidencyjnych pozyskuje się w wyniku geodezyjnych pomiarów terenowych lub geodezyjnych pomiarów fotogrametrycznych poprzedzonych ustaleniem przebiegu tych granic. Z ust. 2 wynika, że ustalenie przebiegu granic działek ewidencyjnych, w tym położenia wyznaczających je punktów granicznych, może nastąpić w oparciu o zobrazowania lotnicze, satelitarne lub ortofotomapę, jeżeli te zobrazowania lub ortofotomapa charakteryzują się rozdzielczością zapewniającą wizualizację szczegółów sytuacyjnych, które mogą mieć znaczenie przy ustaleniu przebiegu tych granic.

Z kolei treść § 39 rozporządzenia wskazuje, że ustalenia przebiegu granic działek ewidencyjnych, w tym położenia wyznaczających je punktów granicznych, dokonuje wykonawca na podstawie zgodnych wskazań właścicieli lub użytkowników wieczystych tych działek albo osób władających tymi działkami na zasadach samoistnego posiadania, potwierdzonych ich zgodnym oświadczeniem złożonym do protokołu ustalenia przebiegu granic działek ewidencyjnych. W przypadku gdy właściwe podmioty nie złożą do protokołu ustalenia przebiegu granic działek ewidencyjnych zgodnego oświadczenia, o którym mowa w ust. 1, przebieg granic działek ewidencyjnych, w tym położenie wyznaczających je punktów granicznych, ustala wykonawca według ostatniego spokojnego stanu posiadania, jeżeli ten stan posiadania nie jest sprzeczny z informacjami zawartymi w dostępnych dokumentach określających stan prawny gruntów w granicach tych działek (ust. 2). W przypadku gdy spokojnego stanu posiadania, o którym mowa w ust. 2, nie można stwierdzić lub jest on sprzeczny z informacjami zawartymi w dostępnych dokumentach określających stan prawny gruntów, przebieg granic działek ewidencyjnych obejmujących te grunty, w tym położenie wyznaczających te granice punktów granicznych, ustala wykonawca po zbadaniu położenia znaków i śladów granicznych oraz przeprowadzeniu analizy wszelkich dostępnych dokumentów, zawierających informacje mające znaczenie w tym zakresie, w tym oświadczeń zainteresowanych podmiotów i świadków (ust. 3).

W sprawie niniejszej wyłoniono wykonawcę pracy geodezyjnej. Wykonawca po pierwsze przeanalizował archiwalne dokumenty geodezyjne, przeprowadził wywiad terenowy i na gruncie odszukał znaki graniczne i potwierdził, to co już było ustalone na etapie poprzedniego postępowania sądowego, że w oparciu o te źródła nie można jednoznacznie określić przebiegu granic spornych działek. Są one niewiarygodne co oznacza, że zachodził warunek konieczny zastosowania § 39 rozporządzenia. W związku z powyższym w dniu 11 września 2019 r. wykonawca przeprowadził ustalenie przebiegu granic działki nr [...] z działkami sąsiednimi przy udziale właścicieli działek o nr [...], [...], [...] i [...]. Jak wynika z protokołu do ustalenia przebiegu granic nie doszło z uwagi na brak zgodnego oświadczenia stron co do ich przebiegu. Nie dokonano tez ustaleń na podstawie spokojnego stanu posiadania, gdyż strony wskazywała inny przebieg granic i nie wyrażały zgody na proponowane ustalenia. W takiej sytuacji, w której nie doszło do ustalenia przebiegu granic, zasadnie organy stwierdziły, że nie można dokonać aktualizacji ewidencji gruntów. Ustalenie przebiegu granic działek nr [...] i [...] z działkami sąsiednimi nr [...] i [...] przez określenie położenia punktów granicznych i linii granicznych oraz utrwalenie tych punktów znakami granicznym na gruncie może nastąpić jedynie w postępowaniu rozgraniczeniowym. Jak wskazano już powyżej ewidencja nie kształtuje nowego stanu prawnego, a jedynie potwierdza stan prawny nieruchomości wynikający z dokumentów. Należy zauważyć zasadniczą różnicę pomiędzy ustalaniem przebiegu granicy w trybie aktualizacji operatu gruntów i budynków od ustalania jej w powstępowaniu rozgraniczeniowym. Ewidencja gruntów jest tylko specjalnie prowadzonym i wywierającym określone skutki prawne zbiorem informacji o gruntach, który pełni funkcje informacyjno-techniczne. Ewidencja nie rozstrzyga sporów o prawa do gruntów, ani nie nadaje tych praw. Ewidencja spełnia jedynie funkcje rejestrujące stanów prawnych ustalonych w innym trybie i przez inne organy. Stąd też poprzez żądanie wprowadzenia zmian w ewidencji nie można dochodzić, ani udowadniać swoich praw właścicielskich, czy uprawnień do władania nieruchomością. Deklaratoryjny charakter wpisów oznacza, że nie kształtuje on nowego stanu prawnego, a jedynie potwierdza stan prawny nieruchomości wynikający z dokumentów (por. wyrok NSA z 12 lipca 2016 r., I OSK 2403/14, pub. CBOSA). Zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy, to rozgraniczenie nieruchomości ma na celu ustalenie przebiegu ich granic przez określenie położenia punktów i linii granicznych, utrwalenie tych punktów znakami granicznymi na gruncie oraz sporządzenie odpowiednich dokumentów. Na gruncie niniejszej sprawy niewątpliwie istnieje potrzeba dokonania takiego właśnie rozgraniczenia dotyczącego spornej nieruchomości, bowiem postępowanie przeprowadzone w trybie § 39 rozporządzenia potwierdziło spór odnośnie zasięgu prawa własności.

Legalności kwestionowanej decyzji nie podważają zarzuty skargi. Przede wszystkim nie zasługuje na uwzględnienie stanowisko skarżącej, że w sprawie możliwa jest aktualizacja granic działek bez potrzeby ich rozgraniczania, w oparciu o operaty techniczne z podziału działki nr [...] i [...]. Operaty te były przedmiotem analizy wykonawcy, który potwierdził, że nie określają one granic działek jednoznaczne. Okoliczność ta był już stwierdzona na etapie sporządzania mapy analogowej, gdzie stwierdzono, że dane zawarte na szkicach z podziału działek nie pozwalają na jednoznaczne określenie położenia punktów granicznych. Wszystkim punktom granicznym działki nr [...] nadano cechę 81, co oznacza wątpliwą dokładność tych punktów. Jednocześnie sama skarżąca stwierdza, że w sprawie w istocie chodzi o rozstrzygnięcie sporu o własność, który nie powinien być rozstrzygnięty o istniejący płot. Odnośnie zarzutu pominięcia decyzji z 1986 r. stwierdzić należy, że nie miała ona znaczenia w sprawie, gdyż nie zawierała danych umożliwiających wyznaczenie punktów granicznych określających przebieg granic działek ewidencyjnych. Decyzja ta jedynie określa pole powierzchni działki nr [...]. Słusznie organ pierwszej instancji wywiódł, że czynności ustalenia przebiegu granic działek ewidencyjnych nie polegają na wytyczeniu granic działek w ten sposób aby osiągnąć określone powierzchnie działek, ale na ustaleniu położenia punktów granicznych określających przebieg granic, a następnie obliczeniu wielkości pól powierzchni obszarów zawartych w tych granicach. Nie zasadny jest także zarzut naruszenia art. 20 ust. 3a ustawy. Istotnie zasadą jest, aby wynikające z ewidencji gruntów i budynków informacje dotyczące powierzchni i granic lasu były zgodne z obowiązującym planem urządzenia lasu. Jak słusznie jednak podniósł organ pierwszej instancji z art. 18 ust. 4 ustawy o lasach, wynika że plan urządzenia lasu nie zawiera danych określających przebieg granic działek ewidencyjnych. Jego ustalenia są wiążące dla ewidencji gruntów i budynków jedynie w zakresie określenia zasięgu i oznaczenia użytków gruntowych stanowiących lasy, a nie wykazania w ewidencji przebiegu granic działek ewidencyjnych. Podstawą do wykazania w ewidencji przebiegu granic działek jest dokumentacja geodezyjna, przyjęta do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, której katalog jest ściśle określony w § 36 rozporządzenia i nie dotyczy on danych zawartych w planie urządzenia lasu jako źródłowej dokumentacji do wykazania przebiegu granic działek ewidencyjnych.

Sąd nie dopatrzył się również naruszania podniesionych w skardze zarzutów naruszenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Postępowanie prowadzone było zgodnie z przepisami art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 K.p.a. Decyzja wydana została także w oparciu o wyczerpująco zgromadzony materiał dowodowy a uzasadnienie zaskarżonej decyzji odpowiada wymogom przewidzianym w art. 107 § 3 K.p.a. Organ wyjaśnił stan faktyczny sprawy, powołał przepisy, na których oparł swoje rozstrzygnięcie oraz wyjaśnił przyczyny podjętego rozstrzygnięcia.

Nie znajdując zatem podstaw do wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego, sąd na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił.