Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SAB/Wa 24/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-01-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
659
Hasła tematyczne: Przewlekłość postępowania
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Stwierdzono przewlekłość postępowania  administracyjnego i że przewlekłość postępowania  miała charakter rażący
Powołane przepisy: article: art. 149, art. 154 par. 6, art. 3 par. 2 pkt 8
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Krystyna Kleiber, Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Sokołowska, Sędzia WSA Dariusz Zalewski (sprawozdawca), Protokolant referent stażysta Marika Krawczyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi S. sp. z o.o. z siedzibą w W. w przedmiocie przewlekłego prowadzenia postępowania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. 1) stwierdza przewlekłość postępowania prowadzonego przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. w przedmiocie rozpoznania odwołania S. z o.o. z siedzibą w W. z dnia [...] grudnia 2008 r. od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...], 2) stwierdza, że przewlekłość postępowania, o którym mowa w pkt 1 miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 3) wymierza Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w W. grzywnę w wysokości 2.000 (słownie: dwa tysiące złotych) 4) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz S. sp. z o.o. z siedzibą w W. kwotę 357 zł (słownie: trzysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

I. Stan sprawy przedstawia się następująco:

Decyzją z [...] grudnia 2008 r. Prezydent Miasta W. określił Skarżącej – S. sp. z o.o. z siedzibą w W. wysokość zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od nieruchomości za 2003 r. W dniu 30 grudnia 2008 r. Skarżąca złożyła odwołanie od ww. decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. (dalej "SKO").

Pismem z 30 września 2010 r. SKO wyznaczyło Skarżącej siedmiodniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego, jednocześnie wskazując, iż z powodu nadmiernego wpływu spraw termin rozpatrzenia odwołania ulega przedłużeniu do 20 grudnia 2010r. Skarżąca, po zapoznaniu się 14 października 2010 r. z materiałem dowodowym, pismem z 15 października 2010 r. zajęła stanowisko w ww. zakresie. Pismem z 28 marca 2012r. Skarżąca wezwała SKO do usunięcia naruszenia prawa polegającego na przewlekłym prowadzeniu postępowania w sprawie dotyczącej wniesionego przez nią odwołania od ww. decyzji z [...] grudnia 2008r., domagając się wydania decyzji pod rygorem wniesienia skargi na przewlekle prowadzenie postępowania do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

W dniu 23 kwietnia 2012 r. SKO wezwało Skarżącą do wykazania następstwa prawnego po N. sp. z o.o. oraz potwierdzenia, czy Skarżąca podtrzymuje odwołanie złożone przez N. sp. z o. o. od zaskarżonej decyzji, a ponadto do złożenia pełnomocnictwa udzielonego przez spółkę doradcy podatkowemu do reprezentowania jej w postępowaniu i nadesłania informacji wskazujących czy Spółka uregulowała zobowiązanie podatkowe wynikające z ww. decyzji, ewentualnie czy zostało wszczęte wobec spółki postępowanie egzekucyjne. W piśmie z 9 maja 2012 r. Skarżąca przedstawiła wymagany oryginał pełnomocnictwa oraz wyjaśniła, iż w sprawie nie został zastosowany środek egzekucyjny, gdyż 2 listopada 2005 r. podatnik uregulował zaległości z tytułu podatku od nieruchomości za 2003 r. Z kolei w piśmie z 14 maja 2012 r. m.in. wskazała, że SKO było informowane o fakcie zmiany nazwy Spółki, w szczególności w jej piśmie zatytułowanym "Oświadczenie o odwołaniu pełnomocnictwa", które zostało przesłane do SKO w marcu 2011 r.

Pismem z 23 kwietnia 2012 r. SKO, na podstawie art. 140 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005r., nr 8, poz. 60 ze zm.) - dalej “O.p.", zawiadomiło Skarżącą o nie załatwieniu sprawy w terminie określonym w art. 139 tej ustawy, z uwagi na konieczność uzupełnienia akt sprawy i przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego.

W złożonej 6 czerwca 2012 r. skardze na przewlekłe prowadzenie postępowania przez SKO Skarżąca wniosła o zobowiązanie SKO do wydania decyzji (rozpatrzenia odwołania) w terminie 14 dni od otrzymania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w trybie art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.) - dalej "P.p.s.a.", wymierzenie SKO grzywny w trybie art. 149 § 2 P.p.s.a. oraz zasądzenie na swoją rzecz kosztów postępowania. Zarzuciła SKO naruszenie art. 139 § 3 oraz art. 140 § 1 O.p., przez rażące przekroczenie terminu na rozpatrzenie złożonego przez nią odwołania od decyzji Prezydenta m. W. i przewlekłe prowadzenie postępowania w tej sprawie.

W uzasadnieniu wskazała, że SKO przez osiemnaście miesięcy od otrzymania jej pisma dotyczącego wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego do kwietnia 2012 r. i przez ponad trzy lata od wniesienia odwołania nie podejmowało jakichkolwiek czynności i nie przesłało jakiegokolwiek pisma w sprawie.

Ponadto podniosła, iż termin, o którym mowa w art. 139 § 3 O.p. (dwóch lub trzech miesięcy na rozpatrzenie odwołania od decyzji organu I instancji) oblicza się z uwzględnieniem art. 140 § 1 O.p, co oznacza, że jest on przedłużany poprzez zawiadomienie w tym przedmiocie przesłane przez organ II instancji do strony, jeżeli zawiadomienie takie złożone jest w terminie, czyli przed upływem terminu do rozpatrzenia sprawy. W omawianej sprawie termin rozpatrzenia odwołania przez SKO upłynął w marcu 2009 r. Do dnia złożenia niniejszej skargi SKO nie wydało decyzji w omawianej sprawie. Od terminu na rozpatrzenie sprawy (wydanie decyzji) przez SKO, o którym mowa w art. 139 § 3 O.p. minęło ponad trzy lata. W ocenie Skarżącej, tak daleko idące opóźnienie w wydaniu decyzji przez SKO należy uznać za "przewlekłe prowadzenie postępowania" przez ten organ w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. i rażące naruszenie prawa.

Skarżąca wskazała również, że fakt zmiany nazwy Spółki był znany SKO i nie stanowił żadnej przeszkody do wydania przez SKO decyzji, co potwierdza fakt, iż decyzja SKO z [...] stycznia 2012 r., dotycząca innego okresu rozliczeniowego, została skierowana do S. sp. z o.o. bez potrzeby dokonywania jakichkolwiek wyjaśnień w zakresie nazwy lub następstwa prawnego Spółki, mimo że odwołanie także w tym przypadku złożono pod starą nazwą. Wyjaśniła, że wszelkie oświadczenia woli, w tym odwołania złożone przez Spółkę pod starą nazwą pozostają w mocy, również po dniu zmiany nazwy i nie ma jakiejkolwiek potrzeby składania dodatkowych oświadczeń woli co do ewentualnego podtrzymania lub nie odwołania złożonego przez Spółkę pod starą nazwą. Zdaniem Skarżącej bezprzedmiotowe jest zatem prowadzenie jakiegokolwiek postępowania wyjaśniającego w odniesieniu do Spółki, a działania takie nie mogą zostać uznane za rzeczywisty powód opóźnienia przez SKO wydania decyzji w sprawie.

Ponadto, w opinii Skarżącej, skoro pismo z 23 kwietnia 2012 r., w którym SKO zawiadomiło o niezałatwieniu sprawy w terminie określonym w art. 139 O.p., doręczono około trzy lata po upływie terminu na rozpatrzenie odwołania i wydanie decyzji (podczas gdy skuteczne przedłużenie terminu na rozpatrzenie odwołania powinno nastąpić w terminie przewidzianym na jego rozpatrzenie), to nie wywiera skutków, o których mowa w art. 140 O.p. Dodatkowo SKO nie wskazało w jakim terminie wyda decyzję w omawianej sprawie.

W związku z powyższym oraz z uwagi na brak jakichkolwiek przeszkód prawnych lub faktycznych do niezwłocznego wydania decyzji przez SKO, uzasadnione jest - w ocenie Skarżącej - zobowiązanie SKO, w trybie art. 149 § 1 p.p.s.a., do wydania decyzji (rozpatrzenia odwołania Spółki) w terminie 14 dni od otrzymania wyroku zawierającego takie zobowiązanie. Zdaniem Skarżącej sposób prowadzenia przez SKO postępowania i zaniechanie wydania decyzji przez okres przekraczający trzy lata, stanowiące rażące naruszenie prawa, uzasadnia również wymierzenie SKO grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a.

Decyzją z [...] lipca 2012r. SKO utrzymało w mocy decyzję Prezydenta m. W. z [...] grudnia 2008r.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o umorzenie postępowania.

W uzasadnieniu organ odowławczy wskazał na dużą ilość spraw, które wpływają do niego z obszaru właściwości obejmującej powiaty: grodziski, legionowski, nowodworski, otwocki, piaseczyński, pruszkowski, sochaczewski, warszawski zachodni, wołomiński i żyrardowski oraz miasto na prawach powiatu - m. W. (w 2010 r.- 23.712 spraw, przy czym w roku tym pozostawało nie załatwionych 13.025 spraw z lat poprzednich, a w 2011 r., według stanu na dzień 30 września - 8.605 spraw). Wyjśnił również, iż jest nie tylko organem wyższego stopnia, ale również do jego właściwości rzeczowej należą sprawy dotyczące aktualizacji opłat za użytkowanie wieczyste. Wskazał, że SKO składa się z 68 członków, w tym 39 etatowych i 29 pozaetatowych. Zestawienie liczby spraw do załatwienia z liczbą członków członków SKO pokazuje zatem jak duże jest obciążenie pracą poszczególnych członków – sprawozdawców. Zdaniem SKO okoliczność ta przekłada się na terminowość rozpatrywania spraw i często powoduje, że ustawowe terminy w tym zakresie nie mogą być dochowane z przyczyn niezależnych od organu. Dodatkowo SKO wyjaśniło, ze 8 listopada 2010r. nastąpiła zmiana sprawozdawcy w sprawie.

W ocenie SKO istotna dla oceny zasadności skargi jest okoliczność, że sprawa została zakończona w najbliższym możliwym terminie po wezwaniu przez Skarżącą do usunięcia naruszenia prawa. Decyzją z [...] lipca 2012r. SKO utrzymało w mocy decyzję Prezydenta m. W. z [...] grudnia 2008r. Zdaniem SKO nie pozostaje ono zatem w bezczynności w rozpoznaniu odwołania Skarżącej od decyzji Prezydenta m. W.. Mając na uwadze powyższe oraz powołując się na orzeczenie WSA w Warszaie z 10 maja 2012r., sygn. akt III SAB/Wa 52/11, SKO w konsekwencji wskazało, iż wydanie decyzji przez organ administracyjny w sprawie, w której złożono skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania, wyłącza możliwość uwzględnienia tej skargi.

II. W tym stanie sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Na wstępie wyjaśnić należy, iż zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów, wymienionych w art. 3 § 2 P.p.s.a. sprawowana jest przez sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, lub ewentualnie ustalenie, że decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 lit. a-c P.p.s.a.). Ponadto, stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Kontrola Sądu obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, na podstawie art. 149 P.p.s.a.

Zgodnie z art. 149 P.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sąd, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6, czyli do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów.

Po rozpatrzeniu przedmiotowej skargi Sąd uznał, że zasługuje ona na uwzględnienie. Rozpoznając skargę oraz odpowiedź na nią ze strony SKO, Sąd zauważa ponadto, że nie może uwzględnić wniosku SKO złożonego w odpowiedzi na skargę, a więc umorzyć postępowania w sprawie ze względu na to, że sprawa została zakończona po wezwaniu przez Skarżącą do usunięcia naruszenia prawa. SKO wskazywało, że decyzją z [...] lipca 2012 r. SKO utrzymało w mocy decyzję Prezydenta m. W. z [...] grudnia 2008 r. kończąc postępowanie przez organem II instancji, któremu to postępowaniu Skarżąca zarzucała przewlekłość.

Zdaniem SKO nie pozostaje ono zatem w bezczynności w rozpoznaniu odwołania Skarżącej od decyzji Prezydenta m. W.. Mając na uwadze powyższe SKO wskazało, iż wydanie decyzji przez organ administracyjny w sprawie, w której złożono skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania wyłącza możliwość uwzględnienia tej skargi.

Sąd pierwszej instancji nie ma jednak podstaw do umorzenia postępowania i wskazania, że wydanie przez organ administracyjny decyzji w sprawie, w której złożono skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, przed dniem wyznaczonym na rozprawę, wyłącza możliwość uwzględnienia tej skargi nawet wówczas, gdy taka decyzja została podjęta z naruszeniem terminu przewidzianego do jej wydania. Powyższe stanowisko zaprezentowane m.in. w orzeczeniu WSA w Warszaie z dnia 10 maja 2012 r. (sygn. akt III SAB/Wa 52/11, opublikowane na stronie www.nsa.gov.pl, w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, zwaną dalej: CBOSA) było nieprawidłowe, albowiem nie uwzględniało pełnej treści znowelizowanego art. 149 P.p.s.a.

Skład orzekający zgadza się natomiast z poglądem zaprezentowanym w orzeczeniu NSA z dnia 26 lipca 2012 r., I OSK 1360/12, CBOSA, zgodnie z którym prawidłowe rozpoznanie skarg w takich sprawach zawsze wymaga rozstrzygnięcia, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, czy nie było to rażące oraz rozważenia kwestii wymierzenia organowi grzywny. Powyższe rozstrzygnięcie jest niezbędne niezależnie od faktu, że przed rozpoznaniem skargi na rozprawie, organ wydał decyzję w sprawie, w której zarzucano mu przewlekłość postępowania lub bezczynność.

W powołanym wyroku NSA słusznie zauważył, że wykładnia i zastosowanie znowelizowanego art. 149 P.p.s.a. wymaga uwzględnienia celu zmian jakie zostały dokonane trzema ustawami:

1) z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (która weszła w życie z dniem 11 kwietnia 2011 r.),

2) z dnia 20 stycznia 2011 r. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa (która weszła w życie z dniem 17 maja 2011 r.)

3) z dnia 25 marca 2011 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (która weszła w życie z dniem 12 lipca 2011 r.).

Należy zauważyć, że ratio legis tych zmian było rozszerzenie środków przeciwdziałania bezczynności organu i przewlekłemu prowadzeniu postępowania administracyjnego oraz naruszaniu przez organ administracji terminów załatwienia spraw, a także umożliwienie efektywnego dochodzenia przez stronę postępowania odszkodowania za poniesioną szkodę od organu administracji z tytułu niewydania orzeczenia lub decyzji z naruszeniem prawa oraz ponoszenia przez funkcjonariuszy publicznych odpowiedzialności majątkowej za zaniechania prowadzące do wyrządzenia szkody na skutek rażącego naruszenia prawa. Wprowadzenie tych zmian pozostawało w ścisłym związku z Konwencją o ochronie praw człowiek i podstawowych wolności oraz orzecznictwem Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w zakresie przeciwdziałania przewlekłemu prowadzeniu postępowań administracyjnych i rekompensowania szkód wynikających z tego tytułu. Prawidłowa wykładnia art. 149 P.p.s.a. nie może zostać przeprowadzona w oderwaniu od celów tych wskazanych powyżej zmian w ustawach.

Przede wszystkim należy podnieść, że wydanie, w toku postępowania sądowego po wniesieniu skargi, przez organ administracyjny decyzji nie zwalania wojewódzkiego sądu administracyjnego z obowiązku rozpoznania skargi wniesionej na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. w zakresie orzekania w przedmiocie stwierdzenia, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1 zdanie drugie P.p.s.a.) oraz w zakresie wymierzenia organowi grzywny z tego tytułu (art. 149 § 2 P.p.s.a.).

O uwzględnieniu skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można mówić nie tylko wówczas, gdy sąd zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu. Zgodnie bowiem z art. 149 § 1 zdanie drugie P.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę, jednocześnie stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, a stosownie do art. 149 § 2 P.p.s.a. w przypadku uwzględnienie skargi, sąd może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny. Konsekwencją uwzględnienia skargi, w rozumieniu art. 149 P.p.s.a., jest również stwierdzenie, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz wymierzenie organowi grzywny.

W tym też zakresie, z uwagi na zmianę stanu prawnego, nie można powoływać się na uchwałę składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 listopada 2008 r., sygn. akt I OPS 6/08. Stanowisko przyjęte w tej uchwale może być nadal aktualne jedynie w kwestii dotyczącej zobowiązania organu do wydania w określonym terminie aktu, albowiem tylko w tym przedmiocie, z uwagi na wydanie decyzji, postępowanie może stać się bezprzedmiotowe.

Odmienna wykładnia art. 149 P.p.s.a prowadziłaby do pozbawienia strony możliwości dochodzenia odszkodowania, o którym mowa w art. 417(1) § 3 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. kodeks cywilny (Dz. U. z 1964 r., Nr 16, poz. 93 z późn. zm.), dalej: k.c., za szkodę, której źródłem jest niewydanie orzeczenia lub decyzji, a także wypaczałaby sens wprowadzonych zmian w przepisach Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz Kodeksie postępowania administracyjnego. Przepis art. 417(1) § 3 k.c. określa odpowiedzialność władzy publicznej za szkody, których źródłem są zaniechania dotyczące wydania aktów indywidualnych o charakterze władczym, czyli za szkody spowodowane takim działaniem, jeżeli jest to niezgodne z prawem i zostało stwierdzone we właściwym postępowaniu sądowym albo administracyjnym. Ustawodawca uregulował właściwe tryby dla stwierdzenia niezgodności z prawem zachowań organów władzy publicznej polegające na naruszeniu obowiązku wydania orzeczenia lub decyzji. Tym samym brak orzeczenia w zakresie objętym dyspozycją art. 149 § 1 zdanie drugie P.p.s.a. uniemożliwia stronie dochodzenie odszkodowania z tytułu niezgodnego z prawem zaniechania organu co do wydania aktu administracyjnego.

W sprawie ze skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania to sąd administracyjny, na podstawie okoliczności sprawy, a zwłaszcza toku postępowania administracyjnego, ocenia czy w sprawie wystąpiła bezczynność, czy przewlekłe prowadzenie postępowania oraz na podstawie tej oceny, stosownie do okoliczności sprawy, podejmuje rozstrzygnięcia, o których mowa w art. 149 P.p.s.a., jeżeli nie ma podstaw do odrzucenia albo oddalenia skargi, bądź umorzenia postępowania sądowego.

Przepis art. 149 P.p.s.a. w aktualnym brzmieniu zawiera normę, według której uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego polega nie tylko na zobowiązaniu organu do wydania aktu w określonym terminie, ale także na rozstrzygnięciu o tym, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce oraz czy było to z rażącym naruszeniem prawa albo nie miało charakteru rażącego. Użycie w zdaniu drugim § 1 art. 149 P.p.s.a. wyrazu "jednocześnie" nie oznacza, że ta część przepisu ma zastosowanie tylko wówczas, gdy sąd zobowiązuje organ do wydania aktu w określonym terminie. Wręcz przeciwnie z analizy tego przepisu, w kontekście przepisu art. 417(1) § 3 k.c., wynika, że uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego może polegać na stwierdzeniu, że bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, albo że naruszenie prawa nie było rażące, mimo że są podstawy do umorzenia postępowania sądowego w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do wydania aktu, z uwagi na to, że akt taki został wydany przez organ po wniesieniu skargi do sądu. Należy więc przyjąć, iż wydanie przez organ decyzji po wniesieniu do sądu skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego, nie powoduje, stosownie do art. 149 § 1 P.p.s.a., że w zakresie dotyczącym rozstrzygnięcia o tym, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, postępowanie sądowe stało się bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a.

W art. 139 § 3 O.p. ustawodawca wyraźnie określił zarówno termin załatwienia sprawy przez organ odwoławczy, który zasadniczo wynosi 2 miesiące, oraz początek biegu tego terminu. Początek biegu terminu wyznacza data otrzymania odwołania. Odwołanie wnosi się natomiast za pośrednictwem organu, który wydał decyzję (art. 223 § 1 O.p.). W związku z powyższym, ewentualne przekroczenie przez organ, który wydał decyzję, 14-dniowego terminu do przekazania organowi odwoławczemu odwołania wraz z aktami sprawy (art. 227 § 2 O.p.), nie ma wpływu na termin określony w art. 139 § 3 O.p.

Dłuższy termin, wynoszący 3 miesiące, ma zastosowanie w sprawach, w których przeprowadzono rozprawę lub strona złożyła wniosek o przeprowadzenie rozprawy (zob. komentarz do art. 200a-200d O.p.). Należy zwrócić uwagę na to, że już sam wniosek strony o przeprowadzenie rozprawy wyznacza 3-miesięczny termin załatwienia sprawy. Nie ma znaczenia okoliczność późniejszej odmowy przez organ podatkowy przeprowadzenia rozprawy. W realiach rozpoznawanej sprawy Skarżąca wniosku o przeprowadzenie rozprawy nie złożyła.

Termin z art. 139 § 3 ulega przedłużeniu, jeśli w sprawie będzie miał zastosowanie art. 140 O.p. Według art. 140 § 1 O.p. o każdym przypadku nie załatwienia sprawy we właściwym terminie organ podatkowy obowiązany jest zawiadomić stronę, podając przyczyny niedotrzymania terminu i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Zgodnie z poglądami wyrażanymi w orzeczeniach sądów administracyjnych termin, o którym mowa w art. 139 § 3 (czyli termin dwóch lub trzech miesięcy na rozpatrzenie odwołania od decyzji organu podatkowego pierwszej instancji) oblicza się z uwzględnieniem art. 140 § 1 O.p.. Oznacza to, że termin ten przedłużany jest poprzez zawiadomienie o jego przedłużeniu przesłane przez organ drugiej instancji do strony, jeżeli zawiadomienie takie złożone jest w terminie, czyli przed upływem terminu rozpatrzenia sprawy.

W rozpatrywanej sprawie istotnym jest, iż w dniu [...] grudnia 2008 r. Prezydent Miasta W. wydał decyzję określającą wysokość zobowiązania podatkowego Spółki z tytułu podatku od nieruchomości za 2003 r. (decyzja nr [...]). W dniu 30 grudnia 2008 r. Spółka złożyła odwołanie od decyzji Prezydenta do SKO. Przedmiotowa sprawa powinna być rozstrzygnięta w ciągu 2 miesięcy od czasu wpływu do SKO odwołania Skarżącej, a więc wydanie decyzji przez SKO powinno nastąpić do dnia 28 lutego 2009 r. Z akt sprawy wynika zaś, że decyzja SKO wydana w sprawie nosi datę 2 lipca 2012 r., a więc jej wydanie trwało ponad 42 miesięce, w tym, 40 miesięcy ponad ustawowy termin zakończenia postępowania. Tak daleko idące opóźnienie w wydaniu decyzji przez SKO należy uznać za "przewlekłe prowadzenie postępowania" przez ten organ w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a.

Pierwszą czynność w sprawie SKO podjęło dopiero 30 września 2010 r., kiedy to wyznaczono Skarżącej siedmiodniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego, jednocześnie wskazując, iż z powodu nadmiernego wpływu spraw termin rozpatrzenia odwołania ulega przedłużeniu do 20 grudnia 2010 r. Sąd uznaje, że przedłużenie terminu postępowania odwoławczego do dnia 20 grudnia 2010 r. było bezskuteczne w zakresie uwolnienia się przez SKO od zarzutu pozostawania przed tą datą w stanie bezczynności i przewlekłości postępowania. Zgodnie z ugruntowanymi poglądami piśmiennictwa i orzecznictwa upływ terminu nie stanowi przesłanki do zawiadomienia i wyznaczenia nowego terminu zgodnie z treścią art. 140 O.p. Wprost przeciwnie, zasadne jest, ażeby zawiadomienie takie, wraz z wyznaczeniem nowego terminu, zostało skierowane do strony jeszcze przed upływem terminu (zob. P. Pietrasz, komentarz do art. 140 Ordynacji podatkowej, LEX). Z kolei WSA w Gorzowie Wielkopolskim w wyroku z dnia 22 listopada 2007 r. (I SA/Go 694/07, CBOSA) uznał, że obowiązek wskazany w art. 140 § 1 O.p. należy wykonać oczywiście przed upływem dwumiesięcznego terminu do załatwienia sprawy.

Z akt sprawy wynika, że pierwsza czynność w sprawie po przekazaniu SKO akt została podjęta w dniu 30 września 2010 r., czyli po upływie ponad 18 miesięcy od złożenia odwołania przez Skarżącą. Sąd podkreśla, że już tylko ta okoliczność uprawniałaby do stwierdzenia, że organ pozostawał w bezczynności oraz postępowanie było prowadzone przewlekle. Pełnomocnik Spółki po zapoznaniu się z materiałem dowodowym, dnia 15 października 2010 r. wystosował do SKO pismo w sprawie. Po tym dniu, do kwietnia 2012 r., czyli przez 18. miesięcy od wniesienia pisma Spółki SKO nie odpowiedziało na ww. pismo. Dopiero po złożeniu przez Skarżącą, pismem z dnia 28 marca 2012 r. wezwania do usunięcia naruszenia prawa polegającego na przewlekłym prowadzeniu postępowania w sprawie dotyczącej wniesionego przez nią odwołania od decyzji Prezydenta m. W. z dnia [...] grudnia 2008 r. i domaganiu się wydania decyzji pod rygorem wniesienia skargi do sądu na przewlekle prowadzenie postępowania, SKO podjęło kolejne działania w sprawie.

W złożonej dnia 4 czerwca 2012 r. skardze na przewlekłe prowadzenie postępowania przez SKO Skarżąca wniosła o zobowiązanie SKO do wydania decyzji. Powyższe żądania skargi zostało zrealizowane przez organ poprzez wydanie datowanej na [...] lipca 2012r. decyzji utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta m. W. z [...] grudnia 2008 r.

Sąd rozpoznając niniejszą sprawę uznaje jako okoliczność uzasadniającą prowadzenie postępowania przewlekle i pozostawanie w bezczynności z rażącym naruszeniem prawa niedotrzymanie przez SKO terminu dwóch miesięcy określonego przepisem art. 139 § 3 O.p. na zakończenie postępowania odwoławczego. Skoro ustawodawca wyznaczył jako wzorzec, który organy mają obowiązek przestrzegać termin dwóch miesięcy, to rozpoznanie sprawy po 42 miesiącach od jej wpływu do SKO należy uznać za rażące naruszenie powyższego określonego przepisem wzorca, a co za tym idzie prawa i nie wymaga dalszego uzasadnienia. Rażącym naruszeniem prawa jest bowiem stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań możemy powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Nie wystarczy samo językowe wyjaśnienie tego pojęcia, gdyż musi zostać ono osadzone w kontekście okoliczności sprawy, w której do naruszenia prawa doszło (zob. wyrok NSA z 21 czerwca 2012 r., LEX nr 1218894). Zdaniem składu orzekającego taki właśnie jest charakter naruszenia terminów zakończenia postępowania, który został dokonany poprzez zaniechania SKO w przedmiotowej sprawie.

Skład orzekający uznaje również, że argumenty SKO zawarte w odpowiedzi na skargę nie mogły wpłynąć na odmienne stanowisko Sądu. SKO podnosiło, że ustawowe terminy nie mogą być dochowane z przyczyn niezależnych od organu (konieczność rozpatrzenia spraw zaległych i bardzo duży wpływu spraw bieżących). SKO wskazywało, że liczba członków kolegium – 68 powoduje duże obciążenie członków jako sprawozdawców, a okoliczność ta przekłada się na terminowość rozpatrywania spraw przez SKO. Argument ten jest niezasadny. SKO powinno zapewnić taką organizację pracy, by sprawy były rozpoznawane w terminach ustawowych. Z okoliczności sprawy wynika, że pozostałe sprawy, które zawisły przed SKO rozpoznawane są na czas, a przedmiotowa sprawa rozpoznawana była przewlekle.

Podnoszona okoliczność, że sprawa została zakończona w najbliższym możliwym terminie po wezwaniu przez Spółkę do usunięcia naruszenia prawa, nie może wyjaśniać tak znacznej przewlekłości, gdyż po pierwsze sprawa została zakończona dopiero po wezwaniu Skarżącej. Po drugie nawet wówczas zakończenie postępowania wydaniem decyzji nastąpiło z przekroczeniem ustawowego terminu dwóch miesięcy z art. 139 § 2 O.p. i trwało trzy miesiące.

Uwaga SKO, iż w dniu 8 listopada 2010 r. nastąpiła zmiana sprawozdawcy w sprawie z pewnością częściowo tłumaczy przewlekłość postępowania, zwłaszcza kiedy zmiana taka spowodowana była np. przewlekłą chorobą sprawozdawcy. Jednak i od tej daty do załatwienia sprawy minęło niemal 20 miesięcy. Po dacie 8 listopada 2010 r. postępowanie przed SKO ponownie prowadzone było więc w sposób przewlekły.

Zgodnie z art. 154 § 6 P.p.s.a., grzywnę wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Zgodnie z obwieszczeniem Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 17 lutego 2012 r. w sprawie przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w 2011 r. i w drugim półroczu 2011 r. (M.P. z 2012 r. poz. 94), przeciętne wynagrodzenie miesięczne w gospodarce narodowej w 2011 r. wynosiło 2974,69 zł a zatem grzywna może zostać wymierzona do kwoty 29 746, 90 zł. Stąd grzywna w wysokości 2000 złotych (słownie dwa tysiące zł) jest w ocenie Sądu adekwatna do opisanego stanu sprawy.

Z wszystkich wyżej wymienionych względów orzeczono jak w sentencji wyroku, na podstawie art. 149 P.p.s.a.