Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 523/06
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2007-02-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 185 § 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Wiśniewska, Sędziowie NSA Zbigniew Rausz /spr./, Barbara Skrzycka - Pilch, Protokolant Kamil Wertyński, po rozpoznaniu w dniu 20 lutego 2007r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 kwietnia 2005 r. sygn. akt I SA/Wa 321/04 w sprawie ze skargi Prezydenta Miasta [...] na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia mienia państwowego z mocy prawa przez gminę 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuję sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie 2. zasądza od Gminy Miasta [...] na rzecz Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej kwotę 220zł (dwieście dwadzieścia) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 26 kwietnia 2005 r. sygn. akt I SA/Wa 321/04 uchylił decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z [...] nr [...] oraz decyzję Wojewody [...] z [...] nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia mienia państwowego z mocy prawa przez gminę.

W uzasadnieniu wyroku Sąd podniósł, że Wojewoda [...] wskazując na art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. decyzją z [...] odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa przez Gminę Miejską w [...] prawa własności nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] w obrębie G-43, oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr 8/8, uregulowanej w księdze wieczystej 88 224 opisanej w karcie inwentaryzacyjnej nr 34 094. Wojewoda uznał, że sporna działka nr 8/8 jako utworzona po dniu 27 maja 1990 r. nie mogła być skomunalizowana z mocy prawa, gdyż komunalizacji w tym trybie mogły podlegać tylko te nieruchomości, które wówczas istniały w ich granicach i oznaczeniu ewidencyjnym wtedy obowiązującym.

Od decyzji Wojewody [...] odwołał się Prezydent Miasta [...]. Odwołujący stał na stanowisku, że dla komunalizacji z mocy prawa nie ma znaczenia fakt późniejszego podziału skomunalizowanego mienia, gdyż dotyczy zupełnie innych zagadnień, a mianowicie podziału geodezyjnego takich nieruchomości celem prawidłowego ujawnienia własności gminy. Dokonanie podziału nieruchomości było konieczne z uwagi na wyłączenie z komunalizacji tego fragmentu istniejącej wtedy działki, która stanowi część rzeki [...]. Zdaniem odwołującego, fakt wydzielenia działki nr 8/8 był tylko doprowadzeniem do zgodności pomiędzy danymi ujętymi wówczas w ewidencji gruntów, a danymi wieczysto księgowymi.

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wskazała, że komunalizacja mienia powoduje przejście własności mienia z mocy samej ustawy z dniem 27 maja 1990 r. Ponieważ skutki przepisu art. 5 ust. 1 następują ściśle i wyłącznie z dniem 27 maja 1990 r. mogą dotyczyć składników w ich stanie faktycznym, tj. w granicach oraz oznaczeniu ewidencyjnym istniejącym w dniu 27 maja 1990 r. Organ II instancji wskazał, że jak wynika z materiału dowodowego sprawy, a w szczególności z pisma Prezydenta Miasta [...] z 4 lutego 2002 r. nr [...], adnotacji w dolnej części karty inwentaryzacyjnej nr 34 094 oraz wypisu z ewidencji gruntów, działka nr 8/8 stanowiła w dniu 27 maja 1990 r. część innej istniejącej wówczas nieruchomości (działki nr 8/3) posiadającej inną powierzchnię, inne granice i inne oznaczenie ewidencyjne aniżeli działka nr 8/8. Fakt wydzielenia działki nr 8/8 stanowił utworzenie odrębnej działki. Ewentualne doprowadzenie do zgodności wpisów wieczysto księgowych z rzeczywistym stanem prawnym należy nadto zdaniem organu odwoławczego do postępowania przed właściwym sądem powszechnym, a nie do regulowania tej kwestii w toku postępowania administracyjnego.

Na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył prezydent Miasta [...] zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie art. 5 ust. 1 ustawy z 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych. Skarżący zarzucił, że organy obu instancji nie uwzględniły faktu, że ostateczna decyzja Wojewody stanowi podstawę wpisu prawa własności Gminy [...] do księgi wieczystej. Wpis prawa własności może dotyczyć mienia ściśle określonego w przepisach ustawy komunalizacyjnej. Dlatego Prezydent Miasta [...] wystąpił pismem z 4 lutego 2002 r. do Sądu Rejonowego dla [...] XVI Wydziału Ksiąg Wieczystych o wpisanie w dziale I księgi wieczystej Kw 88 224, iż działka 8/3, stanowi zgodnie z mapą sytuacyjną do celów prawnych nr 5/5110 działki nr 8/7 i 8/8 w obrębie geodezyjnym G-43. Działanie to miało na celu uporządkowanie stanu prawnego nieruchomości uregulowanej w Kw 88 224. Działka nr 8/7 o powierzchni 156 m2 (będąca częścią działki 8/3) w dniu 27 maja 1990 r. i obecnie stanowi koryto rzeki. Jest to betonowa skarpa regulująca płynącą wodę. Z tych względów teren oznaczony jako działka nr 8/7 nie podlega komunalizacji, a stan taki istniał w dniu 27 maja 1990 r. Dlatego skierowane do sądu wieczysto księgowego pismo, na które powołuje się Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa ma na celu tylko uporządkowanie stanu prawnego nieruchomości z tym dniem i umożliwienie Wojewodzie [...] wydanie decyzji na pozostały teren, tj. na działkę nr 8/8 o pow. 1788 m2, która podlega komunalizacji z mocy prawa. Bez tego uporządkowania nie byłoby możliwe określenie mienia, które podlega komunalizacji.

Skarżący powołał się na orzeczenie Sądu Najwyższego oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego dotyczące danych ewidencyjnych gruntu, powierzchni działek, ich oznaczenia. Wskazał, że istniejące w dziale I księgi wieczystej wpisy dotyczące obszaru, w tym określenia komunalizowanej nieruchomości aktualnymi danymi ewidencji gruntów są jedynie danymi technicznymi, które mają za zadanie określenie w sposób niebudzący wątpliwości mienia podlegającego komunalizacji. Zmiana numeracji działek nie ma żadnego znaczenia dla komunalizacji z mocy prawa gruntów Skarbu Państwa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga jest zasadna.

Przesłanki nabycia mienia zostały określone w przepisie art. 5 ustawy z 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz.U. Nr 32, poz. 191 ze zm.). Jeżeli zostały one spełnione, to zgodnie z treścią art. 18 ust. 1 ustawy Wojewoda wydaje decyzję o stwierdzeniu nabycia tej nieruchomości przez gminę. W niniejszej sprawie podstawą odmowy stwierdzenia nabycia przedmiotowej nieruchomości z mocy prawa przez Gminę [...] było ustalenie przez organ administracji, że nieruchomość stanowiąca działkę nr 8/8 o pow. 1 788 m2 położona w [...] przy ul. [...] powstała po dniu 27 maja 1990 r. bowiem została wydzielona z działki nr 8/3, z której wydzielono również działkę nr 8/7 o pow. 156 m2. Zdaniem organu dane zawarte w dokumentacji inwentaryzacyjnej (art. 17 ustawy z 10 maja 1990 r.) powinny dokładnie odzwierciedlać stan faktyczny i prawny nieruchomości na dzień 27 maja 1990 r. Jest okolicznością bezsporną, że nowo powstałe działki wydzielono z jednej istniejącej w dniu 27 maja 1990 r. działki 8/3. Wobec powyższego działka nr 8/8 choć już w nowych granicach i oznaczona nowymi numerami stanowi de facto część tego samego mienia, tj. dawnej działki nr 8/3, która przy spełnieniu przesłanek z art. 5 ust. 1 ustawy z 10 maja 1990 r. podlegałaby komunalizacji.

Słusznie zdaniem Sądu podnosi skarżący, że podział nieruchomości na kilka nowych nieruchomości wywołuje skutek w postaci zmiany ich dawnego oznaczenia ewidencyjnego w związku z innym określeniem jej granic zewnętrznych.

Jednakże zmiana oznaczeń ewidencyjnych, która została dokonana po dniu 27 maja 1990 r. nie oznacza, że nieruchomość traci status mienia podlegającego komunalizacji w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy z 10 maja 1990 r. Jest to bowiem część tego samego mienia tylko inaczej oznaczona w ewidencji gruntów i w księdze wieczystej. Ma według Sądu rację skarżący, że powołanie nowych oznaczeń ewidencyjnych nieruchomości w decyzji wydanej na podstawie art. 5 ust. 1 jest niezbędne, gdyż decyzja taka stanowi podstawę wpisu prawa własności do księgi wieczystej oraz ewidencji gruntów. Dlatego też Sąd uznał, że nie znajduje uzasadnienia prawnego stanowisko organów obu instancji, zgodnie z którym skutki przepisu art. 5 ust. 1 ustawy z 10 maja 1990 r. mogą dotykać składników mienia tylko w ich stanie ewidencyjnym istniejącym w dniu 27 maja 1990 r. Wobec tego, że organy administracji nie oceniły istoty sprawy w rozumieniu powołanego przepisu oraz błędnie dokonały oceny skutków zmian oznaczeń ewidencyjnych nieruchomości dokonanych po dniu 27 maja 1990 r. Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił decyzje obu instancji.

Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę kasacyjną złożyła Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa zaskarżając wyrok ten w całości.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną ich wykładnię i nieprawidłowe zastosowanie, oraz przepisów postępowania, które miały wpływ na wynik sprawy – a mianowicie: naruszenie art. 5 ust. 1 ustawy z 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz.U. z 1990 r. Nr 32, poz. 191 ze zm.), oraz art. 174 pkt 1 i pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – przez przyjęcie, że działka nr 8/8 utworzona po dniu 27 maja 1990 r. z podziału innej istniejącej wówczas nieruchomości – działki nr 8/3 – mogła podlegać skomunalizowaniu z mocy prawa.

Wskazując na powyższe wniesiono o uchylenie kwestionowanego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.

Zdaniem wnoszącej skargę kasacyjną Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej decyzje podejmowane na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej mają charakter deklaratoryjny i mogą dotykać tylko stanu istniejącego w dniu 27 maja 1990 r. W niniejszym postępowaniu Gmina Miejska [...] wystąpiła tylko i wyłącznie o skomunalizowanie z mocy prawa utworzonej po 27 maja 1990 r. działki 8/8, która w dniu 27 maja 1990 r. stanowiła część innej istniejącej wówczas nieruchomości działki nr 8/3. W konsekwencji nie była to ta sama nieruchomość, gdyż działka nr 8/8 miała inne granice, inną powierzchnię i inne oznaczenie ewidencyjne niż działka 8/3. W zaskarżonym wyroku Sąd przyjął, że utworzona po dniu 27 maja 1990 r. nieruchomość stanowiąca działkę nr 8/8 mogłaby być skomunalizowana z mocy prawa. Sąd nie wziął jednak pod uwagę, że nawet gdyby istniejąca w dniu 27 maja 1990 r. nieruchomość stanowiąca działkę nr 8/3 odpowiadała wtedy warunkom komunalizacyjnym, to właśnie ona w jej ówczesnym stanie – granicznym, powierzchniowym, ewidencyjnym – stałaby się z mocy prawa mieniem komunalnym już z dniem 27 maja 1990 r. a nie działka nr 8/8.

Jednakże Gmina [...] nie domaga się skomunalizowania istniejącej w dniu 27 maja 1990 r. nieruchomości stanowiącej działkę nr 8/3, lecz nieruchomości utworzonej po tej dacie i stanowiącej działkę 8/8. W rezultacie organy miały obowiązek wydania decyzji o odmowie stwierdzenia nabycia z mocy prawa nieruchomości innej aniżeli istniejąca w dniu 27 maja 1990 r. Stan mienia wnioskowanego do skomunalizowania ustala się przed podjęciem decyzji komunalizacyjnej przez wojewodę, w oparciu przede wszystkim o dokumentację wieczysto księgową, oraz dane z ewidencji gruntów. Powstają one poza postępowaniem komunalizacyjnym. Są ustalane przez inne organy w odrębnych postępowaniach. Dlatego akceptowane przez Sąd działanie spowodowałoby również ominięcie procedury postępowania wieczysto księgowego, przewidującej, że takiego rodzaju zmian dokonuje sąd powszechny w oparciu o dane wynikające z ewidencji gruntów (art. 26 ustawy z 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece) a nie organ orzekający o komunalizacji mienia. W konsekwencji tylko sąd powszechny przed dokonaniem wpisu w księdze wieczystej a nie organ komunalizacyjny jest uprawniony do sprawdzenia zarówno prawidłowości sporządzenia wykazu zmian gruntowych w tym granic nieruchomości, jak i dopuszczalności dokonania w ich wyniku aktualizacji danych w ewidencji gruntów.

Nadto skoro skutki zmian gruntowych spornego mienia nastąpiły po dniu 27 maja 1990 r. to i zmiana wpisów wieczysto księgowych dotyczących tej nieruchomości i wiążących organ mogła nastąpić najwcześniej z dniem przedłożenia sądowi wniosku o ich dokonanie (art. 29 cyt. ustawy z 6 lipca 1982 r.). W rezultacie tego najważniejszy wpis wieczysto księgowy dotyczący nieruchomości stanowiącej działkę nr 8/8 mógł zostać ujęty we właściwej księdze wieczystej tylko po dniu 27 maja 1990 r. Z tego powodu nie będzie mógł nawet w przyszłości być uwzględniony przez organ w decyzji komunalizacyjnej w oparciu o art. 5 ust. 1. Zastąpienie opisanego wyżej postępowania wieczysto księgowego mającego charakter konstytutywny i zastrzeżonego wyłącznie dla postępowania przed sądem powszechnym – decyzją administracyjną, byłoby zdaniem kasatora niedopuszczalne jako zdziałane przez organ niewłaściwy ze skutkami określonymi w art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a.

W piśmie procesowym z 1 lutego 2007 r. stanowiącym uzupełnienie uzasadnienia podstaw kasacyjnych Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa stwierdziła, że żaden składnik gruntowy mienia ogólnonarodowego (państwowego), utworzony lub wydzielony po dniu 27 maja 1990 r. nie podlega komunalizacji z mocy prawa, ponieważ jeśli nieruchomość, z której został on wydzielony spełniała w dniu 27 maja 1990 r. warunki jej skomunalizowania w trybie art. 5 ust. 1–3 ustawy z 10 maja 1990 r. to z tym dniem cała ta nieruchomość stała się mieniem komunalnym, a wydzielona z niej po tej dacie część nie jest już mieniem ogólnonarodowym, lecz komunalnym i nie może ponownie podlegać skomunalizowaniu w żadnym trybie. Natomiast jeżeli nieruchomość według stanu faktycznego z dnia 27 maja 1990 r. nie odpowiadała warunkom komunalizacji z mocy prawa to i jej część wydzielona po tej dacie również nie stała się mieniem komunalnym i nie można stwierdzić nabycia jej z mocy prawa przez jakąkolwiek komunalną osobę prawną.

Odpowiedź na skargę kasacyjną złożył Prezydent Miasta [...] wnosząc o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Dokonując oceny zasadności wniesionej przez Krajową Komisję Uwłaszczeniową skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 26 kwietnia 2005 r., o którym wyżej mowa Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, że skarga ta ma usprawiedliwione podstawy.

Ustawa z 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz.U. Nr 32, poz. 1912 ze zm.) w art. 17 na gminy nałożyła obowiązek sporządzenia inwentaryzacji mienia ogólnonarodowego podlegającego komunalizacji z mocy samego prawa. Komisje inwentaryzacyjne powołane przez rady gmin obowiązane były dokonać inwentaryzacji mienia w sposób wskazany w uchwale Nr 104 Rady Ministrów z 9 lipca 1990 r. w sprawie sposobu dokonywania inwentaryzacji mienia komunalnego (M.P. Nr 30, poz. 235). W świetle postanowień ustawy z 10 maja 1990 r. oraz wskazanej uchwały inwentaryzacja miała dotyczyć mienia ogólnonarodowego, które z mocy prawa stało się w dniu wejścia w życie tej ustawy własnością gmin.

Jeżeli więc idzie o mienie nieruchome to inwentaryzacja tego rodzaju mienia winna być sporządzona według stanu na dzień, z którym ustawa wiąże powstanie skutku prawnego w postaci przejścia prawa własności tego mienia ze Skarbu Państwa na właściwą gminę, tj. na dzień 27 maja 1990 r.

Inwentaryzacja sporządzona przez gminy stanowi następnie podstawowy materiał dowodowy w postępowaniu komunalizacyjnym prowadzonym przez wojewodę w oparciu o art. 18 ust. 1 cyt. ustawy i jak każdy inny dowód w sprawie podlega ocenie tego organu.

W rozpoznawanej sprawie Wojewoda [...] po analizie dokumentacji inwentaryzacyjnej załączonej do wniosku Urzędu [...] [...] z 29 kwietnia 2002 r. odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa przez Gminę Miasto [...] nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] oznaczonej ewidencyjnie jako działka nr 8/8 o pow. 1788 m2 uregulowanej w księdze wieczystej Kw 88 224 opisanej na karcie inwentaryzacyjnej nr 34 094 ponieważ jego zdaniem wnioskowane do komunalizacji z mocy prawa mienie nie odpowiada wymogom określonym w art. 5 ust. 1 ustawy z 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych. Stanowisko to podzieliła Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa w zaskarżonej decyzji.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w świetle materiału dokumentacyjnego sprawy stanowiska te uznać należy za prawidłowe.

Urząd Miasta [...] wystąpił 29 kwietnia 2002 r. do Wojewody [...] z wnioskiem o wydanie decyzji stwierdzającej nabycie przez Gminę [...] w trybie art. 5 ust. 1 ustawy z 10 maja 1990 r. z mocy prawa nieodpłatnie nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr 8/8 o pow. 1788 m2 ujawnionej w księdze wieczystej Kw 88 224. Z dokumentacji załączonej do wniosku (a zwłaszcza badań hipotecznych dołączonych Kw 88 224 przeprowadzonych 10 marca 2000 r. i 10 stycznia 2002 r.) wynika, że w dacie komunalizacji z mocy prawa, tj. 27 maja 1990 r. a także i jeszcze później, bo według stanu na styczeń 2002 r. w księdze wieczystej o numerze 88 224 figurowała nieruchomość położona w [...] przy ul. [...] oznaczona jako działka nr 8/3 o pow. 1944 m2. Tak więc w dacie komunalizacji w ewidencji gruntów figurowała działka nr 8/3 a nie działka 8/8, o komunalizację której wystąpiła gmina. Zmiany jakie w ewidencji gruntów zaszły w odniesieniu do nieruchomości uregulowanej w Kw 88 224 stanowiącej działkę nr 8/3 miały miejsce już po dacie komunalizacji a zostały wykazane w 2002 r. (wypis z ewidencji gruntów z 3 stycznia 2002 r. obręb G 43). Nie ulega zatem wątpliwości, że w dniu 27 maja 1990 r. istniała zgodność miedzy ewidencją gruntów a księgą wieczystą 88 224 co do nieruchomości w niej ujawnionej, określonej jako działka nr 8/3.

Tak więc postępowanie komunalizacyjne toczące się z wniosku Urzędu Miasta [...] przed Wojewodą [...] dotyczyło (zgodnie z wnioskiem) ściśle określonej i oznaczonej nieruchomości (a nie części nieruchomości stanowiącej działkę 8/3) z tym, że nieruchomość ta, stanowiąca działkę nr 8/8 nie istniała w sensie prawnym i faktycznym w dacie komunalizacji, tj. w dniu 27 maja 1990 r. Natomiast Naczelny Sąd Administracyjny w swym orzecznictwie dotyczącym komunalizacji mienia ogólnonarodowego na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z 10 maja 1990 r. prezentuje jednak stanowisko, że komunalizacja w tym trybie dotyczy minia ogólnonarodowego według stanu faktycznego i prawnego w dacie komunalizacji, tj. dniu wejścia w życie ww. ustawy. Podkreślić należy, że wniosek komunalizacyjny Urzędu Miasta [...] dotyczył konkretnej nieruchomości a nie części nieruchomości. Nieruchomość zaś to przedmiot prawnie wyodrębniony.

Według Naczelnego Sądu Administracyjnego zmiany dotyczące nieruchomości jakie nastąpiły po dniu 27 maja 1990 r. nie mają znaczenia prawnego dla jej komunalizacji w trybie wzmiankowanego art. 5 ust. 1, decydujące bowiem znaczenie ma tu stan faktyczny i prawny nieruchomości z datą wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej z 10 maja 1990 r., gdyż nieruchomość ta w ówczesnym stanie stała się mieniem właściwej gminy a decyzja deklaratoryjna Wojewody jedynie okoliczność tą potwierdza.

Zakładając, że komunalizacji może podlegać część nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa, bo tylko do tej części gmina wykazała w dokumentacji inwentaryzacyjnej, że należała ona w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy komunalizacyjnej do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego, to mogłoby to mieć miejsce tylko w odniesieniu do stanu faktycznego istniejącego na gruncie w dniu 27 maja 1990 r. Decyzja wojewody potwierdzająca przejście w tym zakresie własności mienia na gminę wyraźnie musiałaby wskazywać, że komunalizacji podlega część nieruchomości w granicach oznaczonych na mapie wykonanej na kopii mapy ewidencyjnej stanowiącej załącznik do spisu inwentaryzacyjnego (uchwała Nr 104 Rady Ministrów z 9 sierpnia 1990 r. w sprawie sposobu dokonywania inwentaryzacji mienia komunalnego część IV instrukcje w sprawie sposobu dokonywania inwentaryzacji... pkt 1, ppkt 3). Decyzja ta rozstrzygałaby jednocześnie o podziale nieruchomości, z której pochodzi część podlegająca komunalizacji z mocy prawa.

Odnosząc te rozważania do rozpoznawanej sprawy to stwierdzić należy, że ewentualnej komunalizacji mogłaby podlegać część nieruchomości oznaczonej nr ewidencyjnym 8/3 znajdująca się poza linią brzegową rzeki pod warunkiem, że spełnione zostały przesłanki z art. 5 ust. 1 ustawy z 10 maja 1990 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił decyzję organów obu instancji uznając, że zostały one wydane z naruszeniem prawa materialnego, tj. art. 5 ust. 1 ustawy z 10 maja 1990 r., o której wyżej mowa. Jeżeli się stawia ....... organom administracyjnym orzekającym w sprawie, że odmawiając potwierdzenia komunalizacji w omawianym trybie naruszyły cyt. przepis art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej to należało wykazać – a tego Sąd nie uczynił – że przesłanki uzasadniające komunalizację z mocy prawa w tym przypadku wystąpiły. W tej sprawie należało wykazać, że podstawowy warunek wynikający z ar. 5 ust. ..... pkt 1 ustawy z 10 maja 1990 r. w odniesieniu do wnioskowanego mienia został spełniony, to znaczy że nieruchomość o komunalizację której ubiegała się Gmina Miasta [...] należała w rozumieniu tego przepisu w dniu wejścia w życie tej ustawy – 27 maja 1990 r. – do rady narodowej lub terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego. Z karty inwentaryzacyjnej nr 34 094 wynika, że [...] Przedsiębiorstwo Robót Inżynieryjnych w [...], które władało sporną nieruchomością w dacie komunalizacji, nie posiadało decyzji administracyjnej o zarządzie. Stąd Gmina Miasto [...] wyprowadza swoją legitymację do domagania się komunalizacji przedmiotowej nieruchomości jako należącej do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego.

W tym miejscu należy zauważyć, że państwowe osoby prawne tytuł prawny do nieruchomości mogły uzyskać nie tylko w drodze decyzji administracyjnej. Sąd Najwyższy w uchwale składu 7 sędziów z 25 września 1980 r. (V PZP 2/80 OSN 1981, poz. 47) wyraził pogląd, że "państwowa osoba prawna inna niż Skarb Państwa (np. przedsiębiorstwo państwowe) może w ramach sprawowanego zarządu częścią mienia ogólnonarodowego nabyć – działając we własnym imieniu – na własność państwową nieruchomość w drodze czynności prawnej określonej przepisami k.c."

Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. [...] Przedsiębiorstwo Robót Inżynieryjnych w [...] jak wynika z akt sprawy a zwłaszcza aktu notarialnego z 18 grudnia 1959 r. Rep. nr III 9050/59 nabyło działając we własnym imieniu na rzecz Skarbu Państwa – [...] Przedsiębiorstwa Robót Inżynieryjnych w [...] (§ 4 aktu notarialnego z 18 grudnia 1959 r.) grunty o pow. 4 ha 1054 m2 w tym i sporną nieruchomość z przeznaczeniem na bazy zaplecza technicznego [...] Przedsiębiorstwa Robót Inżynieryjnych. Według znajdujących się w dokumentacji sprawy badań hipotecznych dotyczących księgi wieczystej Kw 88 224, w dziale II tej księgi znajduje się zapis Skarb Państwa – [...] Przedsiębiorstwo Robót Inżynieryjnych w [...], to zaś wskazywałoby, że Przedsiębiorstwo w imieniu Skarbu Państwa sprawowało zarząd nabytą nieruchomością (art. 128 § 2 k.c.).

Przy tego rodzaju sposobie i celu nabycia nieruchomości przez przedsiębiorstwo państwowe do wykonywania zarządu nabytą nieruchomością nie była potrzebna decyzja organu administracyjnego.

Organem założycielskim [...] Przedsiębiorstwa Robót Inżynieryjnych w [...] nie była ani rada narodowa, ani terenowy organ administracji państwowej stopnia podstawowego a zatem mienie państwowe należące do tego przedsiębiorstwa nie podlegało komunalizacji na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 2 omawianej ustawy z 10 maja 1990 r.

W świetle powyższego należy dojść do wniosku, że organy komunalizacyjne prawidłowo postąpiły odmawiając potwierdzenia nabycia przez Gminę Miasto [...] własności przedmiotowej nieruchomości na podstawie cyt. art. 5 ust. 1 ustawy z 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych.

To zaś oznacza, że zaskarżony wyrok został wydany z naruszeniem wzmiankowanego przepisu art. 5 ust. 1 ustawy z 10 maja 1990 r.

Z tego względu na podstawie art. 185 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.