Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1693/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-03-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 134
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Marcinkowska (spr.), Sędzia WSA Ewa Kwiecińska, Sędzia WSA Iwona Maciejuk, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 26 marca 2021 r. sprawy ze skargi Z. E. na decyzję Rektora Uczelni [...] z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o przyjęciu na studia 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Rektora Uczelni [...] z dnia [...] maja 2020 r. nr [...]; 2. zasądza od Rektora Uczelni [...] na rzecz skarżącej Z. E. kwotę 497 (czterysta dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Rektor Uczelni [...], decyzją z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, art. 157 pkt 3, art. 127 § 1 K.p.a., art. 69 ust. 2 i art. 70 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2018 r. poz. 1668) oraz na podstawie § 3 ust. 1, § 6 ust. 2, tiret 4 Warunków, trybu oraz terminu rozpoczęcia i zakończenia rekrutacji, w tym rekrutacji elektronicznej dla kierunków: prawo, administracja, ekonomia, finanse i rachunkowość, zarządzanie, stosunki międzynarodowe na rok akademicki 2018/2019 – tekst jednolity przyjęty uchwałą nr [...] Senatu Uczelni [...] z dnia [...] kwietnia 2018 r. (dalej zwanych Warunkami i trybem rekrutacji), utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] maja 2020 r. nr [...] stwierdzającą z urzędu nieważność własnej decyzji Rektora z dnia [...] września 2018 r. nr [...] o przyjęciu Z.E. na stacjonarne studia I stopnia prowadzone w języku angielskim, na kierunku [...] na Wydziale [...] Uczelni [...] w roku akademickim 2018/2019.

Powyższe decyzje zostały wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Rektor Uczelni [...] w dniu [...] lutego 2020 r., na podstawie art. 157 K.p.a. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. nieważności własnej decyzji z dnia [...] września 2018 r. nr [...] o przyjęciu Z.E. na studia I stopnia z powodu niespełnienia warunków rekrutacji polegającej na niezłożeniu świadectwa dojrzałości lub dokumentu równoważnego uprawniającego do przyjęcia na studia wyższe zgodnie z § 3 ust. 1 i § 6 ust. 2 tiret 4 Warunków i trybu rekrutacji.

Następnie, decyzją z dnia [...] maja 2020 r. nr [...] Rektor Uczelni [...] stwierdził z urzędu nieważność własnej decyzji z dnia [...] września 2018 r. nr [...] o przyjęciu Z.E. na stacjonarne studia I stopnia prowadzone w języku angielskim, na kierunku [...] na Wydziale [...] Uczelni [...] w roku akademickim 2018/2019.

W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 69 ust. 2 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, na studia pierwszego stopnia może być przyjęta osoba, która posiada świadectwo dojrzałości lub inny dokument uznany w rzeczypospolitej Polskiej za dokument uprawniający do ubiegania się o przyjęcie na studia. Zgodnie natomiast z art. 169 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. z 2017 r. poz. 2183 z późn. zm.) obowiązującej do dnia 30 września 2018 r., do odbywania studiów w uczelni mogła być dopuszczona osoba, która spełnia warunki rekrutacji ustalone przez uczelnię oraz ma świadectwo dojrzałości albo świadectwo dojrzałości i zaświadczenie o wynikach egzaminu maturalnego z poszczególnych przedmiotów, o których mowa w ustawie z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty - w przypadku ubiegania się o przyjęcie na studia pierwszego stopnia lub jednolite studia magisterskie.

Z kolei, Warunki i tryb rekrutacji stanowią, że warunkiem przyjęcia na studia pierwszego stopnia jest posiadanie świadectwa dojrzałości lub dokumentu równoważnego (§ 3). Ponadto zgodnie z § 6 ust. 2 tiret 4 Kandydat na studia, będący cudzoziemcem zobowiązany jest złożyć w Dziale Marketingu i Rekrutacji zaświadczenie z kuratorium oświaty o uznawalności świadectwa, jeżeli jego uznanie za równoważne z odpowiednim świadectwem polskim, nie może nastąpić na podstawie umowy międzynarodowej (w przypadku nostryfikowania świadectwa należy dostarczyć również zaświadczenie z polskiej placówki dyplomatycznej, w kraju w którym świadectwo zostało wydane, że umożliwia ubieganie się o przyjęcie na studia wyższe w kraju, w którym zostało wystawione).

Organ wyjaśnił, że działając na podstawie art. 43 ust. 2, ust. 3 pkt 4 ust. 4 i ust. 5 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym oraz rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego w sprawie podejmowania i odbywania przez cudzoziemców studiów szkoleń oraz ich uczestniczenia w badaniach naukowych i pracach rozwojowych wydał w dniu [...] września 2018 r. decyzję o przyjęciu Z.E. na stacjonarne studia I stopnia prowadzone w języku angielskim, na kierunku [...] na Wydziale [...] Uczelni [...] w roku akademickim 2018/2019. Jednak wobec niezłożenia przez ww. świadectwa dojrzałości do dnia wydania niniejszej decyzji, Rektor uznał, że brak było podstawy prawnej do wydania przez ten organ decyzji o przyjęciu skarżącej na studia I stopnia. Z tych też powodów, decyzja Rektora z dnia [...] września 2018 r., jako wydana bez podstawy prawnej, podlega unieważnieniu na podstawie art. 156 §1 pkt 2 w zw. z art. 157 §1 i 2 i art. 127 § 3 oraz art. 158 § 1 K.p.a.

W złożonym wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Z.E. zarzuciła decyzji naruszenie:

1) art. 69 ust. 2 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce,

2) art. 169 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym obowiązującej do dnia 30 września 2018 r.,

3) § 3 ust. 1 i § 6 ust. 2 tiret 4 Warunków i trybu rekrutacji na Uczelni [...] - wszystkie naruszenia poprzez bezpodstawne uznanie, że skarżąca nie posiadała świadectwa dojrzałości lub innego dokumentu uznanego w Rzeczypospolitej Polskiej za dokument uprawniający do ubiegania się o przyjęcie na studia, gdy dostarczone przez nią dokumenty temu przeczą,

4) art. 189e K.p.a. poprzez obciążenie skutkami działania siły wyższej w postaci uznania, że mogła dostarczyć dokumenty w odpowiedniej formie (z pieczęcią Ambasady Polskiej w I.),

5) art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. poprzez brak podstaw do unieważnienia decyzji własnej, gdyż decyzja Rektora Uczelni [...] z dnia [...] września 2018 r. nr [...] ani nie została wydana bez podstawy prawnej, ani z rażącym naruszeniem prawa.

W związku z powyższym skarżąca wniosła:

1) aby Rektor Uczelni [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i umorzył pierwotne postępowanie w całości,

2) o umożliwienie jej złożenia oryginału dokumentu zaświadczenia o ukończeniu kursu przeduniwersyteckiego nr rej. [...] data rej. [...] według przepisów obowiązujących w I. autoryzowanego przez Ambasadę Polską w I. i ewentualnie innych dokumentów uznanych w Rzeczypospolitej Polskiej za dokument uprawniający do ubiegania się o przyjęcie na studia po ustaniu ograniczeń w działaniu urzędów i ambasady oraz ograniczeń w transporcie i komunikacji międzynarodowej wprowadzonych w związku ze światową epidemią wirusa SARS-CoV-2.

W uzasadnieniu wniosku skarżąca wyjaśniła, że w 2015 r. ukończyła secondary school liceum/gimnazjum, co potwierdza certyfikat ukończenia szkoły nr [...] z dnia [...] sierpnia 2015 r., złożony do akt na Uczelni [...]. Od października 2016 r. rozpoczęła w Polsce kurs języka angielskiego prowadzony na ww. uczelni. Natomiast w wakacje 2017-2018 w I. odbyła przeduniwersytecki kurs upoważniający do przyjęcia na studia, po którego ukończeniu otrzymała certyfikat.

Skarżąca dodała też, że podjęła we własnym zakresie działania w celu uzyskania oryginałów dokumentów, jednak Ambasada Polska w I. jest zamknięta z uwagi na epidemię SARS-CoV-2, co uniemożliwia dokonanie autoryzacji dokumentu dla polskiej uczelni. W ocenie skarżącej brak możliwości dostarczenia żądanych prze uczelnię dokumentów spowodowany jest więc działaniem siły wyższej – nie tylko w Polsce, ale i na świecie.

Podniosła też, że nie może ponosić negatywnych skutków działania siły wyższej – ogłoszenia stanu zagrożenia epidemicznego na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej i związanego z tym ograniczeniem działania urzędów i ambasad.

Rektor Uczelni [...], w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, w dniu [...] czerwca 2020 r. wydał decyzję utrzymującą w mocy zaskarżoną decyzję z dnia [...] maja 2020 r.

W uzasadnieniu decyzji organ podniósł, że w dniu [...] marca 2020 r. w odpowiedzi na zawiadomienie o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o przyjęciu na studnia, skarżąca zajęła stanowisko w sprawie, wyjaśniając że w terminie wyznaczonym przez uczelnię nie miała możliwości przedłożyć nostryfikacji świadectwa dojrzałości z przyczyn od niej niezależnych. Jednocześnie poinformowała, że ma pełne prawo do podjęcia i kontynuowania studiów w Polsce, jako dowód przedkładając zaświadczenie z Działu Konsularnego Ambasady I. z dnia [...] marca 2020 r. informujące, że skarżąca, posiada zaświadczenie o ukończeniu kursu przeduniwersyteckiego nr rej. [...] data rej. [...] i według przepisów obowiązujących w I. może podjąć studia na uczelniach wyższych w I..

Organ wyjaśnił, że zgodnie z ustawą z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2019 r. poz. 1481) podmiotem uprawnionym do uznania świadectwa zagranicznego jest kurator oświaty, który w drodze postępowania administracyjnego może uznać, że świadectwo zagraniczne jest dokumentem potwierdzającym wykształcenie. Kurator oświaty może również przeprowadzić postępowanie w celu potwierdzenia wykształcenia w przypadku, gdy skompletowanie dokumentacji napotyka na trudne do usunięcia przeszkody.

Organ podkreślił, że do dnia wydania decyzji skarżąca nie przedstawiła decyzji kuratora oświaty o uznaniu świadectwa dojrzałości uzyskanego w I. za uprawniające do podjęcia i kontynuowania studiów w Rzeczypospolitej Polskiej. Tym samym nie został dopełniony warunek ustawowy posiadania przez Z.E. świadectwa dojrzałości lub innego dokumentu uznanego w Rzeczypospolitej Polskiej za dokument uprawniający do ubiegania się o przyjęcie na studia wyższe. Zatem, decyzja z dnia [...] września 2018r. nr [...] o przyjęciu skarżącej na stacjonarne studia I stopnia prowadzone w języku angielskim, na kierunku [...] na Wydziale [...] Uczelni [...] w roku akademickim 2018/2019, została wydana bez podstawy prawnej i podlega unieważnieniu na podstawie art. 156 § 1 pkt 2, w zw. z art. 157 § 1 i 2 i art. 127 § 3 oraz art. 158 § 1 K.p.a.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Rektora Uczelni [...] z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...] pełnomocnik Z.E. zarzucił, że decyzja została wydana naruszeniem przepisów prawa, a w szczególności z naruszeniem:

1) przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 K.p.a., polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego oraz na jego dowolnej ocenie i niepodjęciu wszelkich działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w szczególności poprzez przeprowadzenie oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego w sposób prowadzący do błędnych ustaleń faktycznych co do dokumentów stanowiących podstawę przyjęcia skarżącej na studia na Uczelni [...] w W. pomimo, że z materiału dowodowego sprawy wynika, że posiada dokumenty i kwalifikacje uprawniające do przyjęcia i kontynuowania studiów,

b) art. 8 w zw. z art. 107 § 3 K.p.a. poprzez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji z uwagi na zawarcie w nim ogólnych stwierdzeń, co uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji, jednocześnie wskazując na dowolność w wydaniu decyzji, w szczególności poprzez brak powołania konkretnych dowodów, na których organ się oparł, dowolną ocenę stanu prawnego i faktycznego i lakoniczne ustosunkowanie się do podniesionych przez skarżącą twierdzeń i wniosków, w szczególności poprzez powoływanie się na brak dokumentów i ogólnikowe wyjaśnienie przyczyn unieważnienia decyzji własnej z dnia [...] września 2018 r. nr [...], mimo że w aktach osobowych skarżącej znajdują się dokumenty potwierdzające jej kwalifikacje do przyjęcia na studia i kontynuowania nauki na studiach,

c) art. 12 § 1 K.p.a. poprzez działanie organu w sposób niewnikliwy, cechujący się biernością organu.

2) przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) art. 69 ust. 2 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce,

b) art. 169 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym obowiązującej do dnia 30 września 2018 r.,

c) § 3 ust. 1 i § 6 ust.2 tiret 4 Warunków i trybu rekrutacji na Uczelni [...]

- wszystkie naruszenia poprzez bezpodstawne uznanie, że skarżąca nie posiada świadectwa dojrzałości lub innego dokumentu uznanego w Rzeczypospolitej Polskiej za dokument uprawniający do ubiegania się o przyjęcie na studia, gdy dostarczone przez skarżącą dokumenty temu przeczą,

3) art. 189e K.p.a. poprzez obciążenie skarżącej skutkami działania siły wyższej (wprowadzony na świecie stan epidemii SARS-Co 19, skutkujący zamknięciem m.in. Urzędów i Instytucji, kuratorium, w tym ambasady w Iranie) w postaci uznania, że skarżąca mogła dostarczyć dokumenty w odpowiedniej formie (z pieczęcią Ambasady Polskiej w I. czy zaświadczenie z kuratorium),

4) art. 156 § 1 pkt 2 i 157 §1 i 2 K.p.a. poprzez brak podstaw do unieważnienia decyzji własnej Rektora Uczelni [...], ponieważ decyzja Rektora z dnia [...] września 2018 r. nr [...] ani nie została wydana bez podstawy prawnej ani z rażącym naruszeniem prawa oraz poprzez powołanie się Rektora w zaskarżonej decyzji (i jej uzasadnieniu) na nieistniejącą w stosunku do skarżącej decyzję nr [...], gdyż skarżąca wnioskowała o ponowne rozpatrzenie sprawy będącej przedmiotem decyzji nr [...].

Mając na uwadze powyższe pełnomocnik skarżącej wniósł o:

1) uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Rektora Uczelni [...] z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...] na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. a) i c) P.p.s.a.,

2) uchylenie poprzedzającej ją decyzji Rektora z dnia [...] maja 2020 r. nr [...] na podstawie art. 135 § 1 P.p.s.a.,

3) zasądzenie od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa radcy prawego na rzecz skarżącej według norm prawem przepisanych na podstawie art. 200 P.p.s.a.,

4) wstrzymanie wykonania decyzji w całości do czasu zakończenia postępowania sądowo-administracyjnego z uwagi na zapobieżenie usunięciu skarżącej z Uczelni [...] w W. oraz możliwe przymuszenie skarżącej do opuszczenia kraju pobytu z uwagi na usunięcie z Uczelni, co spowoduje niemożliwe do odwrócenia konsekwencje faktyczno-prawne.

Uzasadniając zarzuty skargi pełnomocnik skarżącej podniósł, że organ zaniechał przeprowadzenia samodzielnej oceny prawidłowości zgromadzonego materiału dowodowego i w konsekwencji błędnie przyjął, że skarżąca nie dysponuje dokumentem uprawniającym do studiowania, choć wydając decyzję z dnia [...] września 2018 r. potwierdził, że przedłożone przez skarżącą dokumenty są zgodne z przepisami prawa i uprawniają ją do podjęcia i kontynuowania studiów. Wobec powyższego, zdaniem pełnomocnika skarżącej, ocena zebranego w sprawie materiału dowodowego została dokonana w sposób niewszechstronny, niewyczerpujący i wybiórczy oraz doprowadziła do błędnych ustaleń faktycznych, co do przedłożonych przez skarżącą dokumentów.

Pełnomocnik skarżącej podkreślił jednocześnie, że po wszczęciu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] września 2018 r. skarżąca złożyła pismo, przyjęte przez Biuro Rekrutacji Uczelni [...] (prezentata na piśmie z dnia [...] marca 2020 r.), w którym przedstawiła wyjaśnienia i złożyła dokument: zaświadczenie dnia [...] marca 2020 r. wystawione przez Dział Konsularny Ambasady I. w W., potwierdzające pełne prawo do podjęcia oraz kontynuacji studiów w Polsce przez skarżącą. Zaznaczył przy tym, że w piśmie wszczynającym postępowanie z dnia [...] lutego 2020 r. organ nie wezwał skarżącej do złożenia konkretnego dokumentu, a jedynie oświadczył, że wszczyna postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z powodu niedostarczenia nostryfikacji świadectwa dojrzałości do końca pierwszego semestru studiów w roku akademickim, w którym skarżąca rozpoczęła studia.

Pełnomocnik skarżącej zarzucił nadto, że organ nie wykazał dlaczego dopiero po roku i pięciu miesiącach od przyjęcia skarżącej na studia uznał, że dokumenty złożone przez nią do akt studenta, stanowiące podstawę przyjęcia na studia, przestały być wystarczające w 2020 r. Dopiero po tym czasie, organ zaczął domagać się od skarżącej dodatkowo poświadczenia, które, co istotne, sprecyzował dopiero w zaskarżonej decyzji: poświadczenia przez kuratorium. Podkreślił jednocześnie, że organ nigdy wcześniej nie żądał od skarżącej żadnych dokumentów, oprócz tych które złożyła.

Pełnomocnik skarżącej zaznaczył nadto, że na podstawie zebranego materiału dowodowego brak jest podstaw by stwierdzić, że skarżąca nie ma kwalifikacji, czego organ de facto nie kwestionuje. Podkreślił też, że skarżąca urodziła się w I., a szkołę ukończyła w K., więc należy do zupełnie innego systemu społeczno-prawnego. W tej sytuacji niezbędna jest precyzja organu w żądaniu dokumentów i uwzględnienie sytuacji działania siły wyższej. Pełnomocnik skarżącej zaznaczył także, że decyzja organu z [...] września 2018 r. o przyjęciu na studia nie została wydana pod warunkiem dostarczenia innych dokumentów, ani z zastrzeżeniem terminu.

Podniósł też, iż mimo podnoszenia zarzutów we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, że wszelkie działania przed wszystkimi urzędami, czy instytucjami są niemożliwe z uwagi na światową epidemią wirusa SARS-CoV-2, co jest faktem notoryjnym, organ nadal prowadził postępowanie w trakcie epidemii w Polsce. Zdaniem pełnomocnika, skarżąca nie może ponosić negatywnych skutków działania siły wyższej, a sytuacja, która zaistniała w niniejszej sprawie - wszczęcie postępowania na trzy tygodnie przed ogłoszeniem epidemii i wydanie zaskarżonej decyzji w okresie epidemii wirusa SARS-CoV-2 wskazuje bezpośrednio na bezprawne obciążanie skarżącej skutkami działania siły wyższej.

Pełnomocnik skarżącej podkreślił jednocześnie, że związanie organu obowiązkiem szybkiego działania (art. 12 K.p.a.) nie może kolidować z wnikliwością organu, polegającą na konieczności wyjaśnienia wszystkich okoliczności w sprawie. Organ zobowiązany jest bezwzględnie do dochowania przede wszystkim zasady prawdy materialnej, tj. wnikliwego rozpatrzenia sprawy i dojścia do prawdy obiektywnej, choćby nawet kosztem przedłużenia postępowania. W ocenie pełnomocnika skarżącej, w sprawie organ nie zastosował się do tej zasady, opierając swoje stanowisko na ogólnych i powierzchownych stwierdzeniach, nie uwzględniając sytuacji działania siły wyższej.

Pełnomocnik skarżącej zarzucił również niedostateczne uzasadnienie decyzji, wskazując, że operując zbyt ogólnymi stwierdzeniami, organ uniemożliwił realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa. Zaznaczył też, że dopiero na końcowym etapie postępowania, w zaskarżonej decyzji organ sprecyzował, że żąda od skarżącej zaświadczenia/decyzji (w decyzji organ wymiennie operuje tymi pojęciami) z kuratorium oświaty o uznaniu świadectwa dojrzałości uzyskanego w Iranie za uprawniające do podjęcia i kontynuowania studiów w Rzeczypospolitej Polskiej.

Rektor Uczelni [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie w całości, podtrzymując argumentację przedstawioną w zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji.

Odnosząc się do zarzutów strony skarżącej podniósł, że jedynym organem uprawionym w świetle obowiązujących przepisów do uznania świadectwa dojrzałości jest kurator oświaty. Rektor na żadnym etapie postępowania nie był uprawniony do uznania w formie decyzji administracyjnej, że posiadane przez skarżącą dokumenty potwierdzają wykształcenie uprawniające do podjęcia studiów. Kurator oświaty jest też organem, który może przeprowadzić postępowanie w celu potwierdzenia wykształcenia w przypadku, gdy skompletowanie dokumentacji napotyka na trudne do usunięcia przeszkody.

Organ zaznaczył też, że w piśmie wszczynającym postępowanie skarżąca została poinformowana o wszczęciu postępowania z urzędu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o przyjęciu na studia z powodu niedostarczenia nostryfikacji świadectwa dojrzałości oraz uzyskania wyjaśnień w Biurze Rekrutacji. Zatem skarżąca miała możliwość, w przypadku wątpliwości co do rodzaju wymaganego dokumentu potwierdzającego, uzyskać stosowne wyjaśnienie we wskazanej w zawiadomieniu komórce organizacyjnej Uczelni.

Odnosząc się do zarzutu powołania w zaskarżonej decyzji nieistniejącej decyzji nr [...] organ wyjaśnił, że pomyłka ta została sprostowana postanowieniem Rektora Uczelni [...] z dnia [...] sierpnia 2020 r. nr [...] wydanym na podstawie art. 113 K.p.a.

Rektor zaznaczył nadto, że był zobligowany do wyeliminowania z obrotu decyzji, obarczonej wadą braku podstawy prawnej. Późniejsze zdarzenia siły wyższej nie miały wpływu na fakt, że decyzja była wadliwa w dacie jej wydania i stan ten istniał do daty wydania zaskarżonej decyzji.

Organ wskazał również, że skarżąca w żaden sposób nie udokumentowała, aby kurator oświaty prowadził postępowanie w celu potwierdzenia jej wykształcenia w przypadku, gdy skompletowanie dokumentacji napotykało, zdaniem skarżącej, na trudne do usunięcia przeszkody.

Przy piśmie procesowym z dnia [...] października 2020 r. pełnomocnik skarżącej załączył szereg dokumentów na potwierdzenie posiadania uprawnień przez skarżącą do podjęcia i kontynuowania studiów w dacie wydania zaskarżonej decyzji, w tym:

1) decyzję [...] Kuratorium Oświaty z dnia [...] października 2020 r. nr [...], uznającą dokumenty Świadectwo ukończenia nauki na poziomie średnim nr rej. [...] wydany przez Urząd ds. Oświaty i Wychowania - Szkoły [...] w K. oraz Świadectwo ukończenia nauki na poziomie preakademickim nr rej. [...] wydany przez Urząd ds. Oświaty i Wychowania w T. (I.) za dokumenty potwierdzające w Rzeczypospolitej Polskiej wykształcenie średnie oraz prawo do ubiegania się o przyjęcie na studia wyższe,

2) zaświadczenie Działu Konsularnego Ambasady I. w I. z dnia [...] października 2020 r. potwierdzające ukończenie szkoły średniej nr rej. [...] data rej. [...], potwierdzające że może podjąć studia na uczelniach wyższych w I..

Pełnomocnik skarżącej zwrócił jednocześnie uwagę na to, że władze Uczelni [...] w W., wymagając od skarżącej dostarczenia dodatkowych dokumentów w trakcie epidemii, postawiły ją w niezwykle trudnej sytuacji, ponieważ z powodu rozprzestrzeniania się epidemii koronawirusa SARS-CoV-2, doszło do zamknięcia urzędów oraz konsulatów. Dodatkowym utrudnieniem jest fakt, że potrzebne było zalegalizowanie tych dokumentów przez Ministerstwo Spraw Zagranicznych w I. oraz przez Ministerstwo Spraw Zagranicznych w K.. W sytuacji, gdy wymienione instytucje zostały zamknięte, nie było możliwości pozyskania dodatkowych pieczęci, dlatego składane są one dopiero wraz z niniejszym pismem procesowym.

Postanowieniem z dnia 3 grudnia 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.

W myśl zaś art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej jako P.p.s.a.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Oceniając zaskarżoną decyzję w świetle wskazanych wyżej kryteriów Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Prawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy dotyczące weryfikacji decyzji administracyjnej w trybie nadzwyczajnym, a dotyczącym stwierdzenia jej nieważności.

Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym, którego istotą jest ustalenie, czy dana decyzja jest dotknięta jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 K.p.a. Stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej jest instytucją szczególną, godzącą w zasadę trwałości decyzji administracyjnej, zatem zaistnienie przesłanki powodującej stwierdzenie nieważności musi być oczywiste i oczywistość tę właściwy organ ma obowiązek wykazać. Wady decyzji wyliczone wyczerpująco w art. 156 § 1 pkt 1-6 K.p.a. oraz wady nieważności ustanowione w przepisach odrębnych mają w przeważającej mierze charakter materialnoprawny. Ich występowanie powoduje, że z mocy decyzji powstaje albo stosunek prawny ułomny, albo w ogóle się on nie nawiązuje. Wady tkwią w samej decyzji i godzą w elementy stosunku prawnego podmiotowe, w jego przedmiot lub też w podstawę prawną, w wyniku czego albo dochodzi do nieprawidłowych skutków prawnych, albo do prawnej bezskuteczności decyzji administracyjnej.

Przesłanki stwierdzenia nieważności z racji ich wyliczenia wyczerpującego nie mogą podlegać wykładni rozszerzającej, a powinny być interpretowane dosłownie lub nawet ścieśniająco.

W powołanym w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. wymienione są dwie odrębne przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji: "wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa" lub "wydanie decyzji bez podstawy prawnej". Przy czym należy podkreślić, że czym innym jest wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa, a czym innym wydanie decyzji bez podstawy prawnej.

Rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. zachodzi wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Obowiązkiem organu stwierdzającego nieważność decyzji jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa jest wyraźne wykazanie, jaki konkretny przepis został naruszony i dlaczego naruszenie to organ ocenił jako rażące.

Przesłanka braku podstawy prawnej jest natomiast spełniona, gdy przepisy prawa powszechnie obowiązującego nie zawierają podstawy wydania decyzji administracyjnej. Brak ten musi mieć charakter obiektywny. Z przeglądu orzecznictwa wynika, że rdzeń znaczenia pojęcia "decyzja wydana bez podstawy prawnej" jest jednoznaczny, bo albo nie ma przepisu prawnego, który umocowuje administrację publiczną do działania, albo też przepis jest, ale nie spełnia wymagań podstawy prawnej działania organów tej administracji, polegającego na wydawaniu decyzji administracyjnych i postanowień, rozumianych jako indywidualne akty administracyjne zewnętrzne" (J. Borkowski (w:) Komentarz, 2016, s. 760).

W stanie faktycznym niniejszej sprawy organ uznał, że decyzja z dnia [...] września 2018 r. nr [...] o przyjęciu skarżącej na stacjonarne studia I stopnia prowadzone w języku angielskim, na kierunku [...] na Wydziale [...] Uczelni [...] w roku akademickim 2018/2019, została wydana bez podstawy prawnej i dlatego stwierdził jej nieważność na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.

Stanowisko takie należy ocenić jako błędne, gdyż decyzja o przyjęciu skarżącej na studia miała oparcie w przepisach prawa obowiązujących w dacie jej wydania i powołanych w podstawie prawnej tej decyzji tj. art. 43 ust. 2, ust. 3 pkt 4 ust. 4 i ust. 5 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym. Organ w podstawie prawnej tej decyzji powołał się wprawdzie także na przepisy nieobowiązującego już wówczas rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 12 października 2006 r. w sprawie podejmowania i odbywania przez cudzoziemców studiów i szkoleń oraz ich uczestniczenia w badaniach naukowych i pracach rozwojowych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1501), które utraciło moc obowiązującą z dniem 1 stycznia 2018 r., jednak w tym czasie obowiązywało już nowe rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 5 czerwca 2018 r. w sprawie podejmowania przez cudzoziemców studiów i szkoleń oraz ich uczestniczenia w badaniach naukowych i pracach rozwojowych (Dz. U. z 2018 r. poz. 1125), wydane w oparciu o tę samą delegację ustawową z art. 44 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym, co poprzednie rozporządzenie.

Nie można zatem uznać, że decyzja z dnia [...] września 2018 r. nr [...] o przyjęciu skarżącej na studia wydana została bez podstawy prawnej, a tym samym zaszły podstawy do stwierdzenia jej nieważności z tej przyczyny.

W stanie faktycznym niniejszej sprawy, z uwagi na okoliczności podniesione przez organ w zaskarżonej decyzji, rozważenia wymagałaby ewentualnie kwestia zaistnienia podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji o przyjęciu skarżącej na studia z uwagi na jej wydanie z rażącym naruszeniem prawa. Rozważań w tym zakresie zabrakło jednak w zaskarżonej decyzji. Jak to zostało już natomiast podkreślone wcześniej, to obowiązkiem organu stwierdzającego nieważność decyzji jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa jest wyraźne wykazanie, jaki konkretny przepis został naruszony i dlaczego naruszenie to organ ocenił jako rażące.

Reasumując, Sąd stwierdza, że wydając zaskarżoną decyzję z dnia [...] czerwca 2020 r. oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] maja 2020 r. Rektor Uniwersytetu [...] błędnie uznał, że decyzja tego organu z dnia [...] września 2018 r. nr [...] o przyjęciu skarżącej na studia została wydana bez podstawy prawnej w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji wyroku. O zwrocie kosztów postępowania, obejmujących uiszczony wpis sądowy oraz koszty zastępstwa procesowego, Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a.