Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 153/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-12-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Zdanowicz asesor WSA Maria Tarnowska asesor WSA Mirosław Gdesz (spr.) Protokolant Inga Szcześniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 grudnia 2005 r. sprawy ze skargi A. i D. D. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2004 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie przyznania odszkodowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta W. z dnia [...] września 2004 r. nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Wojewody [...] na rzecz A. i D. D. solidarnie kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2004 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania utrzymał w mocy decyzję Prezydenta W. nr [...] z dnia [...] września 2004 r. umarzającą postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia odszkodowania za działki gruntu nr [...] o pow. [...] m², nr [...] o pow. [...] m² oraz nr [...] o pow. [...] m2 położone w W. w rejonie [...], a zajęte pod drogę.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy powołał się na zapis art. 98 ust. 1 i 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami i wskazał, że wypłata odszkodowania za działki wydzielone pod drogi publiczne następuje w wyniku uzgodnienia jego wysokości pomiędzy właścicielem gruntu, a właściwym organem administracyjnym. W przypadku braku takiego uzgodnienia powstaje konieczność wszczęcia postępowania administracyjnego i wydania decyzji orzekającej o ustaleniu bądź odmowie ustalenia odszkodowania.

W przedmiotowej sprawie wobec nieprzeprowadzenia uzgodnień w sprawie odszkodowania za nieruchomość, a więc braku etapu, który poprzedza postępowanie administracyjne w przedmiocie ustalenia odszkodowania według zasad obowiązujących przy wywłaszczeniu nieruchomości, postępowanie w omawianej sprawie należało uznać za bezprzedmiotowe, co powoduje umorzenie postępowania.

Skargę sądową na powyższą decyzję złożyli zainteresowani zarzucając naruszenie art. 98 ust. 1 i 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami przez przyjęcie, że dla ustalenia odszkodowania za działkę gruntu wydzieloną na wniosek właściciela pod drogę publiczną, konieczne jest podjęcie uchwały lub wydanie zarządzenia w trybie ustawy z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych o zaliczeniu drogi do określonej kategorii dróg, a także naruszenie art. 7, 8, 10 i 105 kpa. Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej.

W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie wskazując, że brak ustalenia kategorii drogi w sposób przewidziany ustawą o drogach publicznych uniemożliwia przeprowadzenie uzgodnień, o których mowa w art. 98 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami (ze względu na brak jednego z podmiotów tych uzgodnień), a to powoduje niemożność merytorycznego rozpatrzenia wniosku odszkodowawczego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, a zarzuty podniesione w skardze są trafne.

Zgodnie z zapisem art. 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego oraz pod względem zgodności z przepisami postępowania administracyjnego, nie orzekając o istocie sprawy.

Przedmiotem postępowania było odszkodowanie za grunt zajęty pod drogi.

Zgodnie z art. 98 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r., Nr 261, poz. 2603) działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne z nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek właściciela, przechodzą z mocy prawa, odpowiednio na własność gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale prawomocne.

W myśl ust. 3 art. 98 ustawy za działki gruntu, o których mowa w ust. 1, przysługuje odszkodowanie w wysokości uzgodnionej między właścicielem, a właściwym organem. Jeżeli do takiego uzgodnienia nie dojdzie, na wniosek właściciela odszkodowanie ustala się i wypłaca według zasad i trybu obowiązujących przy wywłaszczeniu nieruchomości. Ma tu też zastosowanie odpowiednie art. 131 ustawy mówiący, że w ramach odszkodowania właścicielowi może być przyznana, za jego zgodą, odpowiednia nieruchomość zamienna.

Z akt administracyjnych wynika, że dotychczasowi właściciele wystąpili o odszkodowanie z art. 98 wyżej wymienionej ustawy. Organ administracji umorzył postępowanie w sprawie odszkodowania jako bezprzedmiotowe, bo drogi, pod które wydzielono grunt, nie miały określonej kategorii i nie przeprowadzono uzgodnień wysokości odszkodowania, a więc nie zaistniał etap poprzedzający postępowanie administracyjne w przedmiocie ustalenia odszkodowania według zasad i trybu obowiązującego przy wywłaszczaniu nieruchomości.

W myśl art. 105 § 1 kpa postępowanie podlega umorzeniu, gdy z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe. Zgodnie z utrwalonym poglądem w orzecznictwie, przesłanka bezprzedmiotowości występuje, gdy brak jest podstaw prawnych do merytorycznego rozstrzygnięcia danej sprawy w ogóle, bądź nie było podstaw do jej rozpoznania w drodze postępowania administracyjnego.

Bezprzedmiotowość postępowania oznacza brak któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego, skutkującego tym, iż nie można załatwić sprawy przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Jest to orzeczenie formalne, kończące postępowanie bez jego merytorycznego rozstrzygnięcia. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego to brak przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem jest zaś sprawa odszkodowania skarżących, którą organ administracji państwowej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego (vide wyrok NSA z 24 kwietnia 2003 r., III SA 2225/01).

Skarżący skorzystali z uprawnienia domagania się odszkodowania z art. 98 ust. 3 ustawy.

Zgodnie z art. 21 ust. 2 Konstytucji RP wywłaszczenie jest dopuszczalne jedynie wówczas, gdy jest dokonywane na cele publiczne i za słusznym odszkodowaniem. Pozostawienie przez organ administracji bez rozstrzygnięcia wniosku skarżących o odszkodowanie za grunt wydzielony pod budowę ulic jest naruszeniem powyższego artykułu Konstytucji, a także naruszeniem art. 8 kpa, zgodnie z którym organy administracji publicznej zobowiązane są przy prowadzeniu postępowania pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa.

Stosownie do treści art. 7 i 77 kpa do organu administracji należy podjęcie wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli oraz wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego.

Jak podnieśli skarżący istnieje uchwała Rady Gminy W. nr [...] z dnia [...] października 2002 r. dotycząca działek gruntu wydzielonych pod drogi publiczne, na których terenie znajdują się przedmiotowe działki, w której to uchwale jednoznacznie stwierdzono, że drogi te są drogami publicznymi gminnymi.

Nadto wypis ewidencji gruntów z dnia [...] sierpnia 2004 r. Urzędu Gminy W. wskazuje, że przedmiotowa działka jest własnością W. Te kwestie nie były rozważane przez organ administracji w postępowaniu o odszkodowanie, mimo obowiązku wynikającego z powołanych wyżej przepisów kodeksu postępowania administracyjnego.

Skoro zatem w przedmiotowej sprawie doszło do naruszenia art. 98 ust. 1 i 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami w związku z art. 21 ust. 2 Konstytucji oraz art. 7, 8, 77 i 105 § 1 kpa decyzje obu instancji podlegają uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Przy orzekaniu zastosowano art. 152 ustawy, a o kosztach orzeczono na podstawie art. 200 wyżej wymienionej ustawy.