Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2681/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-04-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne: Ubezpieczenia
Skarżony organ: Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 109 ust. 5 oraz art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e
journal: Dz.U. 2008 nr 164 poz 1027
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Wieczorek Sędzia WSA Marzena Milewska-Karczewska Protokolant st. sekr. sąd. Jan Czarnacki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi "B." Sp. z o.o. z siedzibą we W. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia na rzecz skarżącej "B." Sp. z o.o. z siedzibą we W. kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia na podstawie art. 102 ust. 5 pkt 24, w związku z art. 109 ust. 5 oraz art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r., Nr 164, poz. 1027, z późn. zm.), zwanej dalej "ustawą o świadczeniach", oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.) zwaną dalej k.p.a. utrzymał w mocy decyzję nr [...] z dnia [...] lipca 2013 r. Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia ustalającą, że Pani J. M. podlegała od dnia 25 maja 2005 r. do dnia 31 maja 2005 r. obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu wykonywania pracy na podstawie mowy o świadczenie usług zawartej z B. Sp. z o. o. (zwaną dalej "skarżącą" lub "płatnikiem składek").

Do wydania niniejszej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział we [...] zwrócił się do Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia o wydanie decyzji w sprawie podlegania Pani J. M. obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu wykonywania pracy na podstawie umowy o świadczenie usług, zawartej z firmą B. Sp. z o.o. we [...].

Dyrektor [...] OW Narodowego Funduszu Zdrowia decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 2013 r., ustalił, że Pani J. M. podlegała od dnia 25 maja 2005 r. do dnia 31 maja 2005 r. obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu wykonywania pracy na podstawie mowy o świadczenie usług zawartej ze skarżącą.

Od powyższej decyzji skarżąca wniosła odwołanie i jednocześnie o zawieszenie postępowania z uwagi na toczące się postępowania przed Sądem Okręgowym we [...]. Zdaniem skarżącej zgromadzony w niniejszej sprawie materiał dowodowy jest niewystarczający, by móc dokonać prawidłowej wykładni łączącej w niniejszej sprawie strony umowy i wydać o zaskarżonej treści decyzję. Wobec czego wniosła o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania zainteresowanego oraz zeznań świadków J. O. i I. J.

W toku postępowania odwoławczego Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia, postanowieniem nr [...], z dnia [...] stycznia 2014 r., odmówił zawieszenia postępowania i wskazał, że rozstrzygnięcie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych bądź właściwego sądu w przedmiocie ustalenia obowiązku podlegania ubezpieczeniom społecznym osób wykonujących tożsamy zakres prac na podstawie zawartych z płatnikiem umów nie stanowi zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., w przypadku innych osób lub innych okresów niż okres objęty przyszłą decyzją Narodowego Funduszu Zdrowia.

Organ odwoławczy, w wyniku rozpatrzenia odwołania skarżącej, powołaną wyżej decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r. utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie wydane w I instancji. Wyjaśnił, że w jego ocenie czynności pakowania i konfekcjonowania kosmetyków wykonywane w ramach zawartych umów przez J. M. nie miały charakteru czynności przynoszących konkretny rezultat i były one wykonywane w ramach umowy starannego działania mającej charakter umowy o świadczenie usług, do których stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu.

Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia wyjaśnił także, że w myśl art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e) ustawy o świadczeniach, obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami wykonującymi pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z przepisami kodeksu cywilnego stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, lub osobami z nimi współpracującymi. W celu określenia przedziału czasu, w którym zleceniobiorca podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia przywołał art. 13 pkt 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1442 z późn. zm., dalej: "u.s.u.s."), zgodnie z którym obowiązkowemu ubezpieczeniu podlegają osoby wykonujące pracę nakładczą oraz zleceniobiorcy od dnia oznaczonego w umowie jako dzień rozpoczęcia jej wykonywania do dnia rozwiązania lub wygaśnięcia tej umowy. W myśl art. 85 ust. 4 ustawy o świadczeniach za osobę wykonującą pracę na podstawie umowy zlecenia, umowy agencyjnej lub innej umowy o świadczenie usług oraz za osobę z nią współpracującą składkę jako płatnik oblicza, pobiera z dochodu ubezpieczonego i odprowadza zamawiający.

Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia w uzasadnieniu wydanej decyzji wskazał także, że dowód z przesłuchania stron ma charakter posiłkowy, znajdujący zastosowanie, o ile okoliczności istotne dla sprawy nie mogą zostać wyjaśnione w inny sposób, zgodnie z art. 86 k.p.a. Organ odwoławczy wskazał, że dowód z przesłuchania strony nie może zastępować dowodów z dokumentów. Skoro więc nie przeprowadzono dowodu z przesłuchania stron, zdaniem Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia oznaczało to, że organ posiadał inne wystarczające dowody dla uznania charakteru ocenianych umów, z których wynikało, że praca J. M. polegała na wykonaniu określonej liczby zestawów promocyjnych, konfekcjonowaniu i spakowaniu określonej liczby produktów kosmetycznych, przy czym ilość zestawów w umowach nie była dokładnie określana i dopiero na końcu okazywało się, ile kto wykonał, a wynagrodzenie wynikało z przemnożenia stawki za zestaw przez ilość wykonanych zestawów.

Ponadto Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. podniósł, że płatnik posiadał informację o toczącym się postępowaniu oraz o możliwości zgłoszenia uwag, wniosków oraz wypowiedzenia się w sprawie.

Na decyzję z dnia [...] czerwca 2014 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła B. Sp. z o.o. z siedzibą we [...]. Decyzję zaskarżyła w całości i wnosiła o jej uchylenie wraz z decyzją poprzedzającą wydaną w I instancji. Kwestionowanemu rozstrzygnięciu zarzuciła:

1) naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1 i art. 80 k.p.a. przez niepodjęcie wszelkich niezbędnych działań w celu wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy, a to charakteru wykonywanej przez J. M. umowy, wskutek nieprzeprowadzenia dowodów pozwalających na wyjaśnienie tych okoliczności, a to przesłuchania uczestniczki postępowania oraz zawnioskowanych świadków, a nawet nieustosunkowanie się co do zgłoszonego przez Spółkę wniosku o dopuszczenie dowodu z zeznań świadków;

b) art. 77 § 1 k.p.a. przez dowolną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, wyrażającą się w pominięciu analizy treści całej spornej umowy i bezkrytycznym przywołaniu tylko i wyłącznie stanowiska wnioskodawcy - ZUS;

c) art. 15 k.p.a. poprzez brak ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy, tj. nierozpatrzenia wszystkich zgłoszonych przez skarżącą zarzutów, a to uwzględnienia wszystkich podanych przez nią elementów umowy, takich jak m.in. brak dyscypliny pracy, dowolność wyboru czasu pracy lub odpowiedzialność za wady dzieła;

d) art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. poprzez niezgodne z prawem uzasadnienie decyzji, w tym brak uzasadnienia faktycznego;

2) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e) ustawy o świadczeniach przez jego niewłaściwe zastosowanie na skutek błędnego uznania, że zawarte umowy miały charakter umów o świadczenie usług.

Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia w odpowiedzi na skargę podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wnosił o jej oddalenie.

W piśmie z dnia [...] marca 2015 r. skarżąca podtrzymała zarzuty skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi zatem o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Poza tym Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej także jako p.p.s.a.).

Mając powyższe kryteria na uwadze Sąd uznał, że skarga jest zasadna, albowiem zaskarżona decyzja narusza prawo w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Skarżąca w złożonej skardze kwestionuje decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] czerwca 2014 r. jako podjętą z naruszeniem szeregu przepisów postępowania m.in. art. 7, 15, art. 75 § 1, 77 § 1, art. 78 § 1, 80, 107 § 1 i § 3 k.p.a., które w ostatecznym wyniku doprowadziły do naruszenia przepisów prawa materialnego tj. art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych poprzez jego niewłaściwe zastosowanie wskutek błędnego uznania, że w niniejszej sprawie zawarto umowę o świadczenie usług (umowę zlecenia).

Sformułowanym w skardze zarzutom naruszenia przepisów postępowania nie można odmówić słuszności.

Zgodnie z art. 7 k.p.a. "w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli".

W przepisie tym sformułowane zostały następujące zasady ogólne postępowania administracyjnego: zasada kontroli i nadzoru nad przestrzeganiem prawa, zasada prawdy obiektywnej i zasada uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Wśród nich szczególne znaczenie odgrywa zasada prawdy obiektywnej, albowiem ma kapitalny wpływ na ukształtowanie całego postępowania a zwłaszcza na rozłożenie ciężaru dowodu w postępowaniu administracyjnym. Z zasady tej wynika obowiązek organu administracji publicznej, wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą, aby w ten sposób stworzyć jej rzeczywisty obraz i uzyskać podstawę do trafnego zastosowania przepisu prawa.

Realizację zasady prawdy obiektywnej zapewniają przede wszystkim gwarancje zawarte w przepisach regulujących postępowanie dowodowe. Z art. 77 § 1 k.p.a. wynika obowiązek organu do podjęcia ciągu czynności procesowych mających na celu zebranie całego materiału dowodowego oraz obowiązek rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Treść przepisów art. 7 i 77 § 1 k.p.a. dowodzi, że postępowanie dowodowe oparte jest na zasadzie oficjalności. Nie zwalnia to oczywiście strony od inicjatywy dowodowej, zwłaszcza, że nieudowodnienie określonej okoliczności faktycznej może prowadzić do rezultatów dla niej niekorzystnych.

W myśl art. 75 § 1 k.p.a. "żądanie strony dotyczące przeprowadzenie dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy". Natomiast "organ administracji publicznej może nie uwzględnić żądania (§ 1), które nie zostało zgłoszone w toku przeprowadzenia dowodów lub w czasie rozprawy, jeżeli żądanie to dotyczy okoliczności już stwierdzonych innymi dowodami, chyba że mają one znaczenie dla sprawy (§ 2 ww. artykułu).

Zgromadzony przez organ materiał dowodowy powinien być przez niego oceniony zgodnie ze sformułowaną w art. 80 k.p.a. zasadą swobodnej oceny dowodów. Jednakże nie oznacza ona, że organ jest uprawniony do oceny dowodów według swego widzimisię: swoją oceną w tej mierze obowiązany jest oprzeć na przekonujących podstawach i dać temu wyraz w uzasadnieniu (art. 107 § 3 k.p.a.).

Przekładając powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Sąd doszedł do przekonania, że w toku prowadzonego postępowania odwoławczego organ II stopnia naruszył powyższe przepisy w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Należy w tym miejscu podkreślić, że zgodnie z zasadą dwuinstancyjności organ odwoławczy jest obowiązany ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę rozstrzygniętą decyzją organu I instancji z zastrzeżeniem rozwiązania przyjętego w art. 138 § 3 k.p.a. Sąd uznał za zasadne twierdzenie skargi, że organy orzekające w niniejszej sprawie rozstrzygając kwestie podlegania J. M. ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu umowy zawartej ze stroną skarżącą oparli swoje stanowisko wyłącznie na informacji udzielonej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział we [...], pomijając analizę treści całej spornej umowy oraz zarzuty skarżącej w tym zakresie. Znajdująca się w aktach sprawy umowa zawarta z J. M. w sposób dostateczny nie wyjaśniła wszelkich niezbędnych kwestii dla określenia czasookresu jej trwania oraz oceny jej charakteru. Umowa zawiera dwie daty jej zawarcia 1 maj i 4 maj 2005 r. zaś odbiór prac przez zamawiającego nastąpi w terminie do 31 maja 2005 r. Jeżeli wydłuży się termin odbioru to w dniu 31 maja 2005 r. nastąpi odbiór częściowy, albo w późniejszych terminach, stosownie do stanu realizacji. Wobec tych nieprecyzyjnych określeń organy winny dokładnie ustalić w jakim przedziale czasu umowa wiązała strony w odniesieniu do J. M. i z jakich względów przedmiotem rozstrzygnięć był objęty tylko okres od 25 maja 2005 r. do dnia 31 maja 2005 r. Analogicznie zakres obowiązków stron a zwłaszcza J. M. został określony w umowie lakonicznie. Z tego względu, chcąc wyjaśnić sprawę należycie organy były zobowiązane, jak zasadnie podnosi skarżąca, dopuścić zawnioskowane przez nią dowody z przesłuchania uczestniczki postępowania oraz świadków a następnie po zebraniu pełnego materiału dowodowego dokonać jego wszechstronnej oceny ze szczególnym uwzględnieniem zarzutów, podnoszonych przez stronę.

Powyższych mankamentów decyzji I-instancyjnej nie dostrzegł Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia, który w zasadzie powielił uchybienie w zakresie przeprowadzania postępowania dowodowego, jakich dopuścił się Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia. Z tych względów doszło też do naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu I instancji.

Stwierdzone przez Sąd uchybienia skutkowały uchyleniem zaskarżonej decyzji stosownie do art. 145 § 1 pkt 1c p.p.s.a. Rozstrzygnięcie jak w pkt 2 i 3 wyroku Sąd oparł na artykule 152 i 200 p.p.s.a.

Ponownie rozstrzygając sprawę Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia przeprowadzi dowody zawnioskowane przez stronę oraz w zależności od poczynionych ustaleń wyda decyzję, którą uzasadni zgodnie z wymogami z art. 107 § 3 k.p.a. Pożądane byłoby również zapoznanie się przez organ z materiałem dowodowym zawartym przed sądem powszechnym w sprawie dotyczącej J. M., w której złożyła odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział we [...] z dnia [...] stycznia 2013 r., nr [...].

Wobec niewyjaśnienia przez organ wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy Sąd uznał za przedwczesne ustosunkowywanie się do zarzutów naruszenia prawa materialnego, podnoszonych przez stronę w skardze.

Z tych wszystkich względów Sąd orzekł jak w wyroku.