Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 1419/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2012-04-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Gry losowe
Skarżony organ: Naczelnik Urzędu Celnego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony akt
Powołane przepisy: article: art. 3 par. 2 pkt 4
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 16 ust. 1 pkt 4
journal: Dz.U. 1995 nr 74 poz 368
law: Ustawa z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym.
article: art. 143, art. 144
journal: Dz.U. 2009 nr 201 poz 1540
law: Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych.
article: art. 16 pkt 2, art. 24 ust. 18
journal: Dz.U. 2004 nr 4 poz 27
law: Ustawa z dnia 29 lipca 1992 r. o grach i zakładach wzajemnych - tekst jednolity.
article: par. 7, par. 10, par. 14 ust. 5
journal: Dz.U. 2003 nr 102 poz 946
law: Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 3 czerwca 2003 r. w sprawie warunków urządzania gier i zakładów wzajemnych.
article: art. 92
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Wiesner (spr.), Sędzia WSA Małgorzata Herman, Protokolant St. sekr. sąd. Beata Kujawska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 kwietnia 2012 r. przy udziale – sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. w W. na informację Naczelnika Urzędu Celnego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie gier losowych 1. uchyla zaskarżoną informację; 2. zasądza od Naczelnika Urzędu Celnego w K. na rzecz strony skarżącej kwotę 440 zł (słownie: czterysta czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia [...] r., nr [...], Naczelnik Urzędu Celnego w B. poinformował A Sp. z o.o. z siedzibą w W. (zwaną dalej Spółką) o utracie ważności poświadczenia rejestracji automatu do gier o niskich wygranych [...], nr [...], nr rej. [...] wraz z "wygaśnięciem zezwolenia na urządzanie i prowadzenie działalności, w oparciu o które przedmiotowe poświadczenie zostało dokonane", a także stwierdził, że "wyrejestrował automat do gier o niskich wygranych". Naczelnik Urzędu Celnego w B. jako podstawę prawną niniejszej informacji wskazał art. 144 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. Nr 201, poz. 1540, zwanej dalej u.g.h.), art. 16 pkt 2 ustawy z dnia 29 lipca 1992 r. o grach i zakładach wzajemnych (j.t. Dz. U. z 2004 r. Nr 4, poz 27 z późn. zm., zwanej dalej u.g.z.w.) oraz § 10 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 3 czerwca 2003 r. o warunkach urządzania gier i zakładów wzajemnych (Dz. U. Nr 102, poz. 946 z późn. zm., zwanego dalej Rozporządzeniem z 2003 r.).

Spółka pismem z dnia 16 lutego 2011 r. przedstawiła swe stanowisko odnośnie treści informacji, a pismem z dnia 25 marca 2011 r. organ celny odniósł się do jego treści. Pismem z dnia 14 kwietnia 2011 r. Spółka ponownie zwróciła się o udzielenie informacji i zajęcie stanowiska w sprawie. Pismem z dnia 18 maja 2011 r. organ ponownie udzielił nań odpowiedzi.

Spółka pismem z dnia 1 czerwca 2011 r. wezwała organ do usunięcia naruszenia prawa.

Odpowiadając na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa w piśmie z dnia 20 czerwca 2011 r. Naczelnik Urzędu Celnego w B. stwierdził, iż jego zdaniem w sprawie nie zostały naruszone przepisy prawa, a zatem wezwanie było bezpodstawne. Organ wskazał, że przedmiotowy automat otrzymał numer rejestracyjny dnia [...] r., a poświadczenie rejestracji zostało wydane na podstawie decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] r., nr [...], która była decyzją zmieniającą decyzję pierwotną nr [...] ważnej od dnia [...] r. do dnia [...] r. Z dniem [...] r. decyzje ta wygasły, a poświadczenie rejestracji straciło ważność. Poza tym wyjaśnił, iż pismo z dnia 21 grudnia 2010 r. przesłane do Spółki miało na celu jedynie poinformowanie, iż decyzja będąca podstawą rejestracji automatu o niskich wygranych wygasła z mocy obowiązującego prawa, tj. § 10 ust. 4 pkt 1 Rozporządzenia z 2003 r.

W skardze z dnia 25 lipca 2011 r. (nadanej w Urzędzie Pocztowym dnia 27 lipca 2011 r.) Spółka przedmiot zaskarżenia określiła jako "czynność materialno-techniczną wyrejestrowania automatu do gier o niskich wygranych" i wnosiła o orzeczenie o bezskuteczności czynności, a także zasądzenie kosztów postępowania. W skardze Spółka zarzuciła naruszenie:

1. § 10 ust. 4 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 3 czerwca 2003 r. w sprawie warunków urządzania gier i zakładów wzajemnych w zw. z art. 15b ust.4 i 4a ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych poprzez niewłaściwe przyjęcie, iż o rejestracji automatu może decydować fakt utraty ważności zezwolenia, które zostało wskazane w pierwotnym wniosku GL-1, podczas gdy w między czasie został legalnie i skutecznie przemieszczony na skutek złożenia dokumentu GL-2 i jego akceptacji przez organy celne, w wyniku czego zaczął funkcjonować w ramach zupełnie innego, nadal obowiązującego zezwolenia;

2. § 10 ust. 4 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 3 czerwca 2003 r. w sprawie warunków urządzania gier i zakładów wzajemnych w zw. z art. 16 pkt 2 ustawy z dnia 29 lipca 1992 r. o grach i zakładach wzajemnych w zw. z art. 92 Konstytucji poprzez oparcie zaskarżonej czynności o przepis, który reguluje w rozporządzeniu kwestie wykraczające poza delegację ustawową;

3. § 10 ust. 4 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 3 czerwca 2003 r. w sprawie warunków urządzania gier i zakładów wzajemnych w zw. z art. 24 ust. 1b, art. 32 ust. 1 w zw. z art.36 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 1992 r. o grach i zakładach wzajemnych w zw. z art. 144 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych poprzez uznanie, że pomiędzy rejestracją konkretnego automatu a zezwoleniem na prowadzenie działalności na obszarze konkretnego województwa występuje nierozerwalny związek;

4. § 10 ust. 4 pkt 1 w zw. z § 10 ust. 3 Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 3 czerwca 2003 r. w sprawie warunków urządzania gier i zakładów wzajemnych poprzez taką interpretację pierwszego z przywołanych przepisów, która oznacza całkowitą zbędność drugiego z tych przepisów;

5. art. 121 Ordynacji podatkowej (j.t. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz 60 z późn. zm., zwanej dalej O.p.) poprzez kwestionowanie przez organ celny legalności funkcjonowania wykreślonych automatów do gry z uwagi na wygaśnięcie zezwoleń pierwotnie wskazanych we wnioskach GL-1, pomimo ich uprzedniego przemieszczenia i włączenia do eksploatacji w ramach zupełnie innego zezwolenia, co było przedmiotem badania i akceptacji ze strony organów celnych i przybrało postać rozstrzygnięć administracyjnych.

W uzasadnieniu skargi Spółka wyjaśniła, iż uznaje, że będące przedmiotem skargi pismo jest w istocie decyzją w rozumieniu przepisów Ordynacji podatkowej, ale z uwagi na bieg terminów procesowych złożyła skargę na czynność "wyrejestrowania" automatu, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., zwanej dalej P.p.s.a.). W związku z tym zakwestionowała kompetencje organu do informowania o wygaśnięciu decyzji, wskazała, iż w jej przypadku wydanie "informacji" i "wyrejestrowanie" automatu oznacza utratę uprawnienia do korzystania z tego urządzenia oraz do jego eksploatacji na terytorium Polski. Z treści § 14 ust. 5 rozporządzenia z 2003 r. wynika, iż w razie stwierdzenia niezgodności stanu rzeczywistego automatów lub urządzeń do gier z warunkami rejestracji naczelnik urzędu celnego cofa rejestrację. Cofnięciu podlega rejestracja, a nie jej poświadczenie, a więc czynnością doniosłą prawnie jest czynność zarejestrowania lub wyrejestrowania automatu z KRAG. Spółka wskazała, że z § 10 ust. 5 rozporządzenia z 2003 r. wynika, że w przypadku utraty ważności poświadczenia rejestracji oryginał tego dokumentu zwraca się naczelnikowi urzędu celnego. Posługiwanie się dokumentem poświadczenia rejestracji stwarza domniemanie rejestracji automatu, tak zwrot tego dokumentu ma jedynie domniemanie to uchylać, a nie kształtować prawa i obowiązki obywateli. Z powyższego wynika, że dla określenia uprawnień istotny jest wpis w rejestrze, nie zaświadczenie potwierdzające ten wpis. Kontrola czynności rejestracji, odmowy rejestracji, a także wyrejestrowania podlega kognicji sądów administracyjnych.

Skarżąca podkreśliła, iż art. 16 ustawy z dnia 29 lipca 1992 r. o grach hazardowych i zakładach wzajemnych upoważnił Ministra Finansów do określenia szczegółowych warunków dopuszczania do eksploatacji i użytkowania automatów i urządzeń do gier oraz warunków przyznania uprawnień do wprowadzenia do eksploatacji i użytkowania automatów i u rządzeń. Delegacja ustawowa obejmuje pozytywny aspekt eksploatacji i użytkowania automatów i urządzeń, zaś § 10 ust. 4 rozporządzenia reguluje kwesti wygaśnięcia rejestracji. Urzędy celne powołując się na § 10 ust. 4 rozporządzenia wywodzą, że rejestracja automatu do gier o niskich wygranych traci swą ważność przed upływem 6-letniego okresu także w sytuacji wcześniejszego wygaśnięcia zezwolenia z art. 24 ustawy z 1992 r. o grach i zakładach wzajemnych, które zostało ujawnione we wniosku o rejestrację GL-1 w związku ze wskazaniem pierwotnego miejsca eksploatacji danego automatu, zupełnie niezależnie od aktualnego miejsca eksploatacji ujawnionego w druku GL-2 i ujawnionego w związku z tym innego zezwolenia. W ocenie Skarżącego taka interpretacja i stosowanie omówionych przepisów jest niedopuszczalne w świetle art. 15b ust. 4 i 4a ustawy z 1992 r. o grach i zakładach wzajemnych. Pierwotnym warunkiem ubiegania się o rejestrację automatu do gier o niskich wygranych jest posiadanie przez wnioskodawcę zezwolenia na prowadzenie działalności, a warunkiem uzyskania samej rejestracji jest pozytywna opinia techniczna jednostki badającej. Zezwolenie i rejestracja są odrębnymi aktami administracyjnymi, a obowiązek posiadania zezwolenia jest jedynie warunkiem podmiotowym wnioskodawcy, określającym zdolność do uzyskania rejestracji. Nadto Skarżąca wskazała na niekonsekwencję w postępowaniu organu, gdyż organ celny dokonał przemieszczenia automatu, a równolegle związał możliwość jego wykorzystywania z ważnością zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier o niskich wygranych. Poświadczenia rejestracji dokonuje się na 6 lat, a termin ważności zezwolenia jest również 6 letni. Skoro utrata ważności zezwolenia powoduje automatyczne wygaszenie rejestracji, to poświadczenie rejestracji w praktyce funkcjonowałoby krócej niż 6 lat. W ocenie Skarżącego druk GL-1 ma takie same znaczenie w sprawie jak druk GL-2 i organ celny winien przywiązywać do nich taką samą wagę i uwzględniać fakt, iż przemieszczanie urządzenia pomiędzy zezwoleniami jest dopuszczalne. W tym kontekście Skarżąca wniosła o włączenie do akt sprawy akt rejestrowych automatów oraz punktów gier gdzie były one eksploatowane.

Naczelnik Urzędu Celnego w B. w odpowiedzi na skargę z dnia 24 sierpnia 2011 r., wniósł o odrzucenie skargi. Organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko. Odnosząc się do zarzutów strony skarżącej organ wyjaśnił, że realizując kompetencje dotyczące zadań w zakresie rejestracji automatów i urządzeń do gier oraz do cofania ich rejestracji wykorzystuje dane zawarte w elektronicznym systemie KRĄG, tj. Komputerowym Rejestrze Automatów do Gier. Wskazał, że podstawowym zadaniem systemu KRĄG jest gromadzenie informacji o automatach lub urządzeniach do gier o niskich wygranych, wraz ze wskazaniem ich faktycznego umiejscowienia i stanu użytkowania na terytorium kraju, jak również ściśłe powiązane z tym zadaniem nadzorowanie przemieszczania tych automatów pomiędzy poszczególnymi punktami lub ośrodkami gier, ponadto dodatkowym zadaniem systemu jest przechowywanie danych o podmiotach uprawnionych do prowadzenia gier na automatach lub urządzeniach do gier, o wydanych im zezwoleniach w tym zakresie i modyfikacjach tych zezwoleń, jak też o poszczególnych punktach/ośrodkach gier, w których urządzane są gry na tych automatach/urządzeniach do gier. Organ podniósł, że kolejną funkcjonalnością systemu, opracowaną w związku z przejęciem zadań z zakresu kontroli rynku gier przez Służbę Celną jest rejestracja pozostałych zezwoleń na urządzanie gier i zakładów wzajemnych, gdyż system KRĄG jest źródłem informacji dla naczelników urzędów celnych sprawujących kontrolę w zakresie automatów i urządzeń do gier. Informacja wysłana do strony skarżącej pismem z dnia 21 grudnia 2010 r. miała na celu jedynie poinformowanie Spółki, że decyzja będąca podstawą rejestrami automatu o niskich wygranych wygasła z mocy obowiązującego prawa. Zdaniem organu pismo to nie zawierało rozstrzygnięcia w indywidualnej sprawie, a także nie było czynnością z zakresu administracji publicznej dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, a tym samym nie mieści się w kognicji sądu administracyjnego określonej w art. 3 § 2 P.p.s.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga okazała się zasadna.

W pierwszej kolejności należy odnieść się do kwestii dopuszczalności drogi sądowej. Na mocy art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, o ile ustawy nie stanowią inaczej, przy czym art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. stanowi, iż kontrola ta dotyczy także innych niż decyzje, czy postanowienia aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Zgodnie z art. 146 § 1 P.p.s.a. sąd uznając skargę na czynność, uchyla ten akt lub stwierdza bezskuteczność czynności. W orzecznictwie i literaturze przedmiotu przyjmuje się, że o akcie lub czynności w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a., na który może być wniesiona skarga do sądu administracyjnego, można mówić wówczas, gdy akt (czynność) podjęty jest w sprawie indywidualnej, skierowany jest do oznaczonego podmiotu administrowanego, dotyczy uprawnienia lub obowiązku tego podmiotu, samo zaś uprawnienie lub obowiązek, którego akt (czynność) dotyczy, są określone w przepisie prawa powszechnie obowiązującego (zob. uchwała NSA z dnia 4 lutego 2008 r., I OPS 3/07, publ. ONSAiWSA 2008/2/21, POP 2008/3/45, OSP 2008/5/51, Prok.i Pr.-wkł. 2008/7-8/65, OSP 2008/7-8/89; J. Świątkiewicz, Komentarz do ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, Warszawa 1995, s. 52; J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi., 2004, s. 32; B. Adamiak, Z problematyki właściwości sądów administracyjnych (art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.), ZNSA 2006, nr 2, s. 18; M. Bogusz, glosa do wyroku NSA z dnia 20 listopada 2008 r., I OSK 611/08, GSP - Prz. Orz. 2009, nr 3, s. 14-15). Poza tym Naczelny Sąd Administracyjny w orzeczeniach wydanych w okresie obowiązywania art. 16 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 z późn. zm.) uznał między innymi, że przez akty lub czynności organu administracji publicznej, o jakich mowa w art. 16 ust. 1 pkt 4 ustawy o NSA, należy rozumieć głównie działania materialno-techniczne, wywołujące określone skutki prawne; działania te mogą mieć również charakter władczy, z tym że nie są to rozstrzygnięcia władcze, gdyż wówczas mamy do czynienia z decyzją administracyjną (uchwała NSA z dnia 8 września 2003 r., OPS 2/03, ONSA 2004, nr 1, poz. 5, s. 79). Natomiast przez "czynność" w rozumieniu art. 16 ust. 1 pkt 4 ustawy o NSA należy rozumieć czynność materialno-techniczną z zakresu administracji publicznej, podjętą przez organ administracji publicznej, dotyczącą stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; ustna informacja pracownika urzędu, który nie jest organem administracji publicznej, o wysokości obowiązującej opłaty za wydanie decyzji administracyjnej nie ma takiego waloru, gdyż ustna informacja nie jest czynnością materialno-techniczną (postanowienie NSA z dnia 12 marca 1998 r., II SA 1247/97, OSP 1999, z. 2, poz. 25, z glosą L. Żukowskiego, tamże, s. 66 i n.). Odmowa udostępnienia dokumentacji medycznej pacjentowi publicznego zakładu opieki zdrowotnej podlega zaskarżeniu na podstawie art. 16 ust. 1 pkt 4 ustawy o NSA (wyrok NSA z dnia 19 maja 2003 r., OSA 1/03, ONSA 2003, nr 4, poz. 114), zaś usunięcie danych z Krajowego Rejestru Karnego mieści się w zakresie art. 16 ust. 1 pkt 4 ustawy o NSA (wyrok NSA z dnia 20 marca 2003 r., II SA 2558/02, ONSA 2004, nr 1, poz. 35).

Odnosząc się do meritum sprawy stosownie do treści art. 144 u.g.h. z dniem 1 stycznia 2010 r. utraciła moc ustawa z dnia 29 lipca 1992 r. o grach i zakładach wzajemnych (Dz. U. z 2004 r. Nr 4, poz. 27, z późn. zm.31), z wyjątkiem między innymi art. 16 pkt 2 tej ustawy, który stanowi, że minister właściwy do spraw finansów publicznych, mając na względzie ochronę interesów uczestników gier lub zakładów oraz zapewnienie prawidłowości przebiegu takiej gry lub zakładu, określi, w drodze rozporządzenia: (...) 2/ szczegółowe warunki dopuszczenia do eksploatacji i użytkowania automatów i urządzeń do gier oraz warunki przyznania uprawnień określonym podmiotom do wprowadzenia do eksploatacji i użytkowania takich automatów lub urządzeń.

Zgodnie natomiast z § 7 Rozporządzenia z 2003 r. warunkiem dopuszczenia automatu lub urządzenia do gier do eksploatacji i użytkowania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest rejestracja takiego automatu lub urządzenia na podstawie badania takiego automatu lub urządzenia, o którym mowa w § 8. Zgodnie z § 9 ust. 1 Rozporządzenia z 2003 r. po wydaniu przez jednostkę badającą opinii technicznej zawierającej pozytywny wynik badania automatu lub urządzenia do gier poprzedzającego ich rejestrację, na wniosek podmiotu urządzającego gry lub zakłady wzajemne, wyznaczony naczelnik urzędu celnego dokonuje rejestracji automatu lub urządzenia do gier. Kwestie poświadczenia rejestracji urządzenia reguluje § 10 Rozporządzenia z 2003 r. w ten sposób, że:

1. W celu potwierdzenia rejestracji wyznaczony naczelnik urzędu celnego dokonuje na wniosku, o którym mowa w § 9, poświadczenia rejestracji, w którym wskazuje numer rejestracji automatu lub urządzenia do gier.

2. Poświadczenie rejestracji stwierdza uprawnienie określonego podmiotu do wprowadzenia do eksploatacji i użytkowania automatu lub urządzenia do gier.

3. Poświadczenia rejestracji dokonuje się na sześć lat, z zastrzeżeniem ust. 4.

4. Poświadczenie rejestracji traci ważność:

1) wraz z wygaśnięciem zezwolenia, o którym mowa w art. 24 ust. 1, 1a i 1b ustawy;

2)w przypadku:

a)wycofania automatu lub urządzenia do gier z eksploatacji, z zastrzeżeniem § 14a ust. 1,

b) określonym w § 14 ust. 5.

5. W przypadku utraty ważności poświadczenia rejestracji, o którym mowa w ust. 4 pkt 2, oryginał poświadczenia rejestracji zwraca się wyznaczonemu naczelnikowi urzędu celnego.

Z przywołanych przepisów wykonawczych obowiązujących do chwili obecnej (przeszkoda wynikająca z przepisu art. 143 u.g.h. ustanawiającego granicę czasową obowiązywania niektórych przepisów wykonawczych do 6 miesięcy od dnia wejścia w życie tej ustawy dotyczy przepisów wykonawczych wydanych na podstawie uchylonych upoważnień, a nie pozostających w mocy na podstawie art. 144 u.g.h.) wynika, że warunkiem dopuszczenia automatu do eksploatacji i użytkowania, czyli realizacji określonych praw wnioskodawcy jest czynność rejestracji danego automatu dokonana przez właściwego naczelnika urzędu celnego (§ 7 i § 9 ust. 1). Jest to czynność materialno-techniczna, ponieważ stanowi warunek skorzystania z tych praw. Natomiast potwierdzenie rejestracji umieszczone przez organ na złożonym wniosku określa moment dokonania tej czynności, a w następstwie tego jedynie stwierdza, a nie kreuje uprawnienie danego podmiotu do eksploatacji i użytkowania automatu (§ 10 ust. 1 i 2). Poza tym w ten sposób informacja o dokonaniu tej czynności dociera do wnioskodawcy. Gdy wygasa dane zezwolenie na urządzanie i prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach, poświadczenie rejestracji traci ważność z mocy prawa, czyli bez działania określonego organu (§ 10 ust. 4 pkt 1). W związku z tym w przypadku utraty ważności poświadczenia rejestracji organ, stosując § 7 Rozporządzenia z 2003 r. na zasadzie wnioskowania a contrario, winien dokonać czynności materialno-technicznej przeciwnej do rejestracji, czyli wyrejestrować automat. W tej sytuacji należy uznać, że czynność jest dokonana z dniem wystawienia informacji. Doręczenie tej informacji jest formą zakomunikowania tego faktu stronie. Tym samym należy uznać, że czynność wyrejestrowania automatu spełnia cechy czynności, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a., gdyż jest podjęta w indywidualnej sprawie, skierowana jest do oznaczonego podmiotu tam wymienionego, dotyczy uprawnienia lub obowiązku tego podmiotu, samo zaś uprawnienie lub obowiązek, którego czynność dotyczy, są określone w przepisie prawa powszechnie obowiązującego. Samo poświadczenie rejestracji nie może być uznane za akt lub czynność podlegającą zaskarżeniu w oparciu o powyższy przepis, gdyż na początku po rejestracji stanowi tylko czynność techniczną organu, a w przypadku utraty ważności organ w ogóle nie podejmuje działań z tego względu, że skutek następuje z mocy prawa. Dopiero następstwem tego jest konieczność podjęcia działań w celu wyrejestrowania automatu. Przy badaniu zgodności z prawem dokonanej czynności materialno-technicznej sąd administracyjny ocenia, czy w danym przypadku organ prawidłowo przyjął, że nastąpiło wygaśnięcie poświadczenia rejestracji z mocy prawa, które otworzyło drogę do dokonania czynności wyrejestrowania określonego automatu i w związku z tym wystąpiła utrata istniejących uprawnień.

W rozpoznawanej sprawie Naczelnik Urzędu Celnego w B. dokonał czynności wyrejestrowania określonego automatu, czemu dał wyraz w ostatnim akapicie informacji z dnia 21 grudnia 2010 r. Powołał się przy tym na to, że wystawione poświadczenie rejestracji utraciło ważności z momentem wygaśnięcia zezwolenia "w oparciu o które przedmiotowe poświadczenie zostało dokonane".

Odnosząc się do istoty sprawy w pierwszej kolejności należy dokonać wykładni powołanego przez organ przepisu materialnego, tj. § 10 ust. 4 pkt 1 Rozporządzenia z 2003 r., stanowiącego podstawę prawną stwierdzenia, że poświadczenie rejestracji przedmiotowego automatu straciło ważność ze względu na "wygaśnięcie zezwolenia na urządzanie i prowadzenie działalności, w oparciu o które przedmiotowe poświadczenie zostało dokonane". Stwierdzenie to poprzedzało dokonaną czynność wyrejestrowania, czyli miało wpływ na prawidłowość tej czynności. Stosownie do treści tego przepisu problem prawny sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy dopuszczalna jest dalsza eksploatacja i użytkowanie automatu po jego przemieszczeniu na teren objęty innym zezwoleniem, w sytuacji, gdy wygasło zezwolenie pierwotne, na podstawie którego dokonano jego rejestracji i poświadczenia rejestracji. Naczelnik Urzędu Celnego w B. stoi na stanowisku, iż wygaśnięcie pierwotnego zezwolenia wywołuje skutek utraty ważności poświadczenia rejestracji automatu, natomiast Skarżąca uważa, że dopuszczalna jest dalsza eksploatacja automatu, nawet gdy pierwotne zezwolenie wygasło, jeżeli automat został przeniesiony do miejsca eksploatacji określonego w zezwoleniu udzielonym Spółce na prowadzenie działalności o czym organ został powiadomiony poprzez przesłanie mu formularza GL-2 i nie upłynął jeszcze sześcioletni okres od dnia poświadczenia rejestracji automatu.

Kwestię zmiany miejsca punktu, ośrodka eksploatacji automatu lub urządzenia do gier reguluje § 14 ust. 3 Rozporządzenia z 2003 r. Stanowi on, że taka zmiana jest dopuszczalna pod warunkiem, że podmiot prowadzący gry na automatach o niskich wygranych, co najmniej na 7 dni przed zmianą miejsca, punktu, ośrodka eksploatacji powiadomi wyznaczonego naczelnika urzędu celnego właściwego według miejsca dotychczasowej oraz przyszłej eksploatacji automatu lub urządzenia do gier o zamiarze przemieszczenia oraz poda dokładną datę przemieszczenia, adres miejsca punktu, ośrodka dotychczasowej eksploatacji, adres miejsca, punktu, ośrodka przyszłej eksploatacji. Zgodnie z konstrukcją druku GL-2, zawiadamiając o zamiarze przemieszczenia automatu, oprócz adresu przyszłej eksploatacji należy podać numer zezwolenia obejmującego miejsce przyszłej eksploatacji. Poza tym nie obowiązujący już przepis art. 24 ust. 1b u.g.z.w., do którego odwołuje się § 10 ust. 4 pkt 1 Rozporządzenia z 2003 r. wskazując na zezwolenie, które wygasa stanowi, że zezwolenia na urządzanie i prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych, loterii fantowej, loterii audioteksowej, gry bingo fantowe i loterii promocyjnej urządzanych na obszarze właściwości miejscowej jednego dyrektora izby celnej udziela dyrektor izby celnej, na którego obszarze właściwości miejscowej są urządzane i prowadzone takie gry. Przeprowadzając analizę tych przepisów należy zgodzić się z wnioskami wyrażonymi w powołanych przez stronę skarżącą uzasadnieniach wyroków sądów administracyjnych (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 16 czerwca 2011 r., II SA/Bk 164/11; wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 11 sierpnia 2011 r., III SA/Wr 232/11 i III SA/Wr 233/11, publ. na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl.), że przez wygaśnięcie zezwolenia należy rozumieć sytuację, w której dochodzi do wygaśnięcia zezwolenia, na podstawie którego aktualnie prowadzona jest działalność obejmująca eksploatację automatu, a nie, wbrew twierdzeniom organu, zezwolenia "pierwotnego". Przepisy te bowiem odnoszą się ogólnie do zezwolenia z art. 24 ust. 1, 1a i 1b ustawy o grach i zakładach wzajemnych (druki GL-1 , poz. D.2.1), nie zaś do "zezwolenia pierwotnego". Przyjęcie odmiennej interpretacji przeczyłoby przepisom § 14 ust 3 Rozporządzenia z 2003 r. umożliwiającym przemieszczanie automatów z zachowaniem pewnych warunków. Przyjęcie koncepcji uzależniającej ważność poświadczenia rejestracji od zezwolenia pierwotnego w sposób jednoznaczny uniemożliwiłoby zabieg przeniesienia automatów "do innego zezwolenia", na innym terenie, bowiem z chwilą wygaśnięcia pierwotnego zezwolenia, dany automat o niskich wygranych wykluczony zostałby całkowicie z eksploatacji. Ponadto należy podkreślić, za przywołanymi orzeczeniami Sądów, że jeżeli ustawodawca zamierzałby w sposób jednoznaczny powiązać konieczność dokonania poświadczenia rejestracji automatu z określonym zezwoleniem, to przepisy odnoszące się do poświadczeń rejestracji umieściłby wprost w ustawie, w jej art. 35, a nie w rozporządzeniu. Przyjęta konstrukcja określenia warunków poświadczenia rejestracji automatu w akcie podstawowym wiąże tę czynność z automatem, a nie z określonym zezwoleniem. Z treści przytoczonych przepisów wynika, iż możliwa jest dalsza eksploatacja automatu o niskich wygranych po jego przemieszczeniu do innego zezwolenia, pomimo wygaśnięcia zezwolenia pierwotnego, jednakże pod warunkiem zgłoszenia zamiaru przemieszczenia przed wygaśnięciem zezwolenia, na podstawie którego jest prowadzona aktualnie działalność oraz przy założeniu, że sześcioletni okres ważności rejestracji automatu jeszcze nie upłynął. Dopiero wygaśnięcie zezwolenia, w ramach którego aktualnie automat jest użytkowany spowoduje utratę ważności poświadczenia rejestracji. Tym samym organ stosując § 10 ust. 4 pkt 1 Rozporządzenia z 2003 r. błędnie przyjmował, że w każdym przypadku wygaśnięcie pierwotnego zezwolenia powoduje utratę ważności poświadczenia rejestracji. Konsekwencją tego było niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla sprawy z powołaniem się na określone dowody dołączone do akt postępowania, a mianowicie, czy automat został przemieszczony na teren danego województwa i czy wygasło też zezwolenie, w ramach którego automat był aktualnie użytkowany. Wobec powyższego zaskarżona czynność Naczelnika Urzędu Celnego w B. polegająca na wyrejestrowaniu określonego automatu była co najmniej przedwczesna. W ocenie Sądu organ naruszył przepis materialny, tj. § 10 ust. 4 pkt 1 Rozporządzenia z 2003 r. poprzez dokonanie jego błędnej wykładni i zastosowania w sytuacji, gdy nie zostały wyjaśnione wszystkie istotne okoliczności faktyczne sprawy na podstawie art. 122 O.p. w związku z art. 8 u.g.h. Organ kierował się jedynie informacjami znajdującymi się w Komputerowym Rejestrze Automatów do Gier, nie podejmując żadnych działań mających na celu określenie stanu faktycznego sprawy. Nie zweryfikował informacji w nim zawartych poprzez zebranie stosownej dokumentacji, w tym decyzji organów dotyczących wydanych zezwoleń i ich ważności, poświadczenia rejestracji i przemieszczenia automatu. Organ nie odniósł się ani w odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, ani w odpowiedzi na skargę, do twierdzeń Spółki zawartych w odwołaniu, do którego nawiązał w wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa oraz w skardze, że przedmiotowy automat został przeniesiony do miejsca eksploatacji określonego w zezwoleniu udzielonym skarżącej na prowadzenie działalności na terenie województwa [...], które nie wygasło. W tym zakresie strona powołała się na okoliczność powiadomienia organu w przesłanym formularzu GL-2. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ uwzględni powyższą ocenę prawną i przeprowadzi stosowne postępowanie w tym zakresie i dołączy do akt właściwe dokumenty. W szczególności zbada, jaki organ wydał pierwotną decyzję w przedmiotowej sprawie i czy doszło do jej wygaśnięcia, a ponadto czy przed datą jej ewentualnego wygaśnięcia nie nastąpiło przeniesienie automatu na teren, na którego obszarze strona skarżąca posiada ważne zezwolenie na prowadzenie punktów gry na automatach o niskich wygranych. W przypadku stwierdzenia przez organ, że nie doszło do wygaśnięcia zezwolenia tam gdzie aktualnie jest używany automat nie będzie podstaw do dokonania czynności wyrejestrowania z tego powodu.

Odnosząc się do zarzutów skargi zauważyć należy, że organ naruszył § 10 ust. 4 pkt 1 Rozporządzenia z 2003 r. w takim zakresie jaki został wskazany powyżej. Natomiast nie naruszył tego przepisu w związku z art. 16 pkt 2 u.g.z.w., art. 144 u.g.h. i art. 92 ust. 1 Konstytucji RP, gdyż przepis ten został wydany w oparciu o obowiązującą ustawową delegację i w jej ramach. Czynność rejestracji automatu i wydania poświadczenia rejestracji mieści się w określeniu "warunkach dopuszczenia do eksploatacji" automatu i "warunkach przyznania uprawnień określonym podmiotom do wprowadzenia do eksploatacji", a utrata ważności poświadczenia rejestracji i czynność wyrejestrowania w "warunkach (...) użytkowania" automatu i "warunkach przyznania uprawnień określonym podmiotom do (...) użytkowania" automatów. Proces rejestracji automatów do gier o niskich wygranych obejmuje również możliwość wycofania automatów z eksploatacji poprzez wyrejestrowanie w określonych warunkach. Zaakcentować także należy, że skoro ustawodawca wiązał dopuszczenie do eksploatacji i użytkowania automatów do gier o niskich wygranych z posiadaniem przez podmiot zezwolenia określającego konkretną liczbę punktów gier, a przez to konkretną liczbę automatów działających w ramach tego zezwolenia (art. 15b ust. 4 w związku z art. 9 pkt 3, art. 32 ust. 1 i art. 35 ust. 1 u.g.z.w.), to nie sposób przyjąć, że delegacja ustawowa zawarta w art. 16 pkt 2 u.g.z.w. nie zawierała i nie zawiera w chwili obecnej możliwości wyłączenia z eksploatacji automatów lub urządzeń do gier poprzez ich wyrejestrowanie w określonych warunkach. Należy również podkreślić, iż czynność rejestracji automatu i wydanie poświadczenia rejestracji nie może być uznane za decyzję administracyjną, gdyż prawodawca ani w ustawie, ani w przepisach wykonawczych nie wskazał, że w tym przypadku organ ma wydać rozstrzygnięcie w formie decyzji administracyjnej. Tam, gdzie prawodawca przewidywał taką formę załatwienia sprawy, to wyraźnie stanowił w określonych przepisach, np. w art. 2 ust. 3, art. 24 ust. 5 i art. 52 ust. 1 u.g.z.w. Podobnie w chwili obecnej, np. w art. 2 ust. 6 i 7, art. 23 a ust. 4 i 7, art. 23f ust. 4 i 5, art. 26, art. 33 ust. 4 i art. 58 u.g.h. Odnośnie rejestracji automatu i poświadczenia rejestracji brak jest takich uregulowań.

Mając na uwadze to, że nie wszystkie okoliczności w stanie faktycznym zostały wyjaśnione Sąd nie mógł skorzystać z możliwości prawnej przewidzianej w art. 146 § 2 P.p.s.a., tj. uznać uprawnienia lub obowiązku wynikającego z przepisów prawa. W tym stanie rzeczy, Sąd działając na podstawie art. 146 § 1 P.p.s.a. uchylił zaskarżoną czynność. W oparciu o przepis art. 200 i art. 205 § 2 i 3 P.p.s.a. w związku z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 z późn. zm.) zasądził od Naczelnika Urzędu Celnego w B. na rzecz strony skarżącej kwotę 440 zł (wpis sądowy – 200 zł, koszty zastępstwa procesowego – 240 zł ) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.