Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2081/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-11-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6072 Scalenie oraz podział nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Banasiewicz (spr.) Sędziowie WSA Daniela Kozłowska WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska Protokolant Joanna Grzyb po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 listopada 2005 r. sprawy ze skargi T. K., D. K., P. Z. i P. Z. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] października 2004 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu zażalenia 1. uchyla zaskarżone postanowienie i postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] sierpnia 2004 r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

I SA/Wa 2081/04

UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. postanowieniem z dnia [...] października 2004 r., nr [...], po rozpatrzeniu wniosku P. K., pełnomocnika T. K., D. K., P. Z. i P. Z. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] sierpnia 2004 r., nr [...] na podstawie art. 144 kpa w związku z art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 66 § 3 kpa, utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie.

W uzasadnieniu przedstawiono, co następuje:

Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2004 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., działając na podstawie art. 66 § 3 kpa, zwróciło P. K., pełnomocnikowi T. K., D. K., P. Z. i P. Z., wniesione przezeń "zażalenie na bezczynność" Burmistrza Miasta Z. w sprawie nie zgłoszenia przez okres 10 lat od dnia, w którym uprawomocniła się decyzja tego organu nr [...] z dnia [...] października 1991 r. zatwierdzająca projekt podziału nieruchomości położonej w Z., przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...], prawa własności Gminy do działek o nr [...] i [...] w Sądzie Rejonowym w W..

P. K. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, podnosząc, iż - jego zdaniem - czynność dokonywana na podstawie art. 98 ust. 2 jest czynnością z zakresu administracji publicznej. Zdaniem składającego zażalenie Burmistrz Gminy i Miasta Z. był zobowiązany po wydaniu decyzji podziałowej w ramach swoich kompetencji i nałożonych prawem (art. 98 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami) złożyć wniosek o ujawnienie zmiany właściciela w księdze wieczystej lub zbiorze dokumentów dotyczących nieruchomości. Była to czynność następcza w stosunku do decyzji i po uprawomocnieniu się tej decyzji winna być ona wykonana. Następstwem tej decyzji jest zmiana (ex lege) właściciela nieruchomości, zaś obowiązkiem nowego właściciela jest ujawnienie tego faktu. Czynności tej Burmistrz nie zrobił do dzisiaj, a jest on jedynym podmiotem, który może złożyć wniosek o wpis do księgi wieczystej nowego właściciela. Obowiązek ten nakłada na niego ustawa (o charakterze administracyjnym) i z tego powodu winien być w drodze administracyjnej rozliczony.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. podniosło, że zgodnie z dyspozycją art. 1 kpa kodeks ten normuje postępowanie: 1) przed organami administracji publicznej w należących do właściwości tych organów sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych, 2) przed innymi organami państwowymi oraz przed innymi podmiotami, gdy są one powołane z mocy prawa lub na podstawie porozumień do załatwienia spraw określonych w pkt 1, 3) w sprawach rozstrzygania sporów o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i organami administracji rządowej oraz między organami i podmiotami, o których mowa w pkt 2, a także między tymi organami a sądami, 4) w sprawach wydawania zaświadczeń.

W myśl art. 2 kpa kodeks normuje ponadto postępowanie w sprawie skarg i wniosków (Dział VIII) przed organami państwowymi, organami jednostek samorządu terytorialnego oraz przed organami organizacji społecznych.

Zastosowanie instytucji zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie (art. 37 kpa) możliwe jest jedynie w stosunku do spraw, do załatwienia których znajduje zastosowanie kodeks postępowania administracyjnego.

Prowadzenie ksiąg wieczystych należy - stosownie do art. 23 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2001 r., Nr 124, poz. 1361 z późn. zm.) - do właściwości sądów powszechnych. Zgodnie z art. 36 ust. 1 tejże ustawy sądy, organy administracji rządowej i jednostek samorządu terytorialnego zawiadamiają sąd właściwy do prowadzenia księgi wieczystej o każdej zmianie właściciela nieruchomości, dla której prowadzona jest księga wieczysta (regulacji tej odpowiada art. 98 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami Dz. U. z 2001 r., Nr 46, poz. 543 z późn. zm.). Czynność takiego zgłoszenia nie ma charakteru administracyjnoprawnego, lecz cywilnoprawny, dotyczy bowiem praw rzeczowych, nie jest ona również regulowana przepisami kodeksu postępowania administracyjnego.

W konsekwencji stwierdzić należy, iż na nie wywiązywanie się przez właściwy podmiot z powyższego obowiązku nie służy zażalenie wnoszone w trybie art. 37 kpa. Oznacza to, że ani Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., ani jakikolwiek inny organ administracji publicznej nie jest uprawniony do zobligowania Burmistrza Miasta i Gminy Z. do dokonania w zakreślonym terminie czynności, o której mowa w art. 98 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Tym samym zwrot podania P. K. z dnia 9 czerwca 2004 r. z powołaniem się na art. 66 § 3 kpa uznano za uzasadniony.

Na powyższe postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli T. K., D. K., P. Z. i P. Z.. Skarżący wnosili o uchylenie postanowienia z dnia [...] października 2004 r. i poprzedzającego je postanowienia z dnia [...] sierpnia 2004 r., nr [...] i nakazanie Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu wyznaczenie Burmistrzowi Miasta i Gminy Z. dodatkowego dwutygodniowego terminu do złożenia do Sądu Rejonowego w W. wniosku o wpis praw Gminy do działek ewidencyjnych [...] i [...] wydzielonych pod drogi ostateczną decyzją podziałową Burmistrza Miasta i Gminy Z. z dnia [...] października 1991 r., nr [...]. W skardze zarzucono, że kwestionowane postanowienie rażąco narusza prawo procesowe, to jest art. 37 § 1 kpa oraz art. 3 § 2 pkt 1-4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez uznanie, iż czynność wynikająca z art. 98 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami nie stanowi czynności administracyjnej.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. w odpowiedzi na skargę wnosiło o jej oddalenie jako bezprzedmiotowej, podtrzymało stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługiwała na uwzględnienie, chociaż z innych przyczyn niż w niej wskazane. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawę prawną. Taka sytuacja miała miejsce w sprawie niniejszej.

Podnieść należy, że sąd rozstrzyga sprawę na podstawie akt przekazanych wraz z odpowiedzią na skargę, co wynika z art. 133 § 1 powołanej ustawy. W aktach tych brak jest pisma, które zwrócone zostało pełnomocnikowi skarżących, postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] sierpnia 2004 r., nr [...].

Taka sytuacja powoduje zasadniczą trudność w dokonaniu przez sąd oceny zgodności z prawem podjętych w sprawie niniejszej przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. czynności.

Jak podał organ pełnomocnik T. K., D. K., P. Z. i P. Z. wniósł do organu pismo zatytułowane "zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie przez Burmistrza Miasta i Gminy Z." tzn. niezgłoszenie przez 10 lat od dnia, w którym stała się ostateczną decyzja tego organu z dnia [...] października 1991 r., nr [...] o podziale nieruchomości, w Sądzie Rejonowym w W. prawa własności do działki o numerach [...] i [...] wydzielonych pod ulice.

Uznając się niewłaściwym do rozpatrzenia sprawy Kolegium stwierdziło, że czynność polegająca na złożeniu na podstawie art. 98 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami wniosku o ujawnienie w księdze wieczystej praw gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa do działek gruntu wydzielonych pod drogi publiczne nie jest czynnością z zakresu administracji publicznej. Strony mogą w tej sprawie wystąpić do sądu powszechnego, do właściwości którego należy prowadzenie księgi wieczystej dla nieruchomości. Czynność zgłoszenia zmiany właściciela nie ma charakteru administracyjnoprawnego, lecz cywilnoprawny. Dlatego na niewywiązywanie się przez właściwy podmiot z obowiązku w tym względzie nie służy zażalenie w trybie art. 37 kpa.

Art. 66 § 3 stanowi: jeżeli podanie wniesiono do organu niewłaściwego, a organu właściwego nie można ustalić na podstawie danych podania, albo gdy z podania wynika, że właściwym w sprawie jest sąd powszechny, organ do którego podanie wniesiono, zwraca je wnoszącemu. Jeżeli, jak twierdzi Kolegium, zwrócone pismo zatytułowane było "zażalenie na niezałatwienie w terminie sprawy przez Burmistrza Miasta Z." to nieuzasadnionym było, w świetle powołanego wyżej przepisu, uznanie, że sąd wieczystoksięgowy właściwy jest do rozpoznania tej sprawy. Taka ocena pisma mogłaby mieć miejsce jedynie wówczas, gdyby uznano, że pismo to ma charakter wniosku o ujawnienie praw nowego właściciela nieruchomości w księdze wieczystej. Tymczasem z treści wydanych w sprawie postanowień wynika, że pismo to potraktowane zostało jako zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w przepisach kodeksu postępowania administracyjnego. W takiej sytuacji brak byłoby podstawy prawnej do zwrotu pisma na podstawie art. 66 § 3 kpa w przypadku, gdy organ uznał, że sprawa, w której wniesiono zażalenie nie ma charakteru administracyjnoprawnego.

Podniesione okoliczności powodują, że z uwagi na naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy koniecznym stało się uchylenie wydanych w sprawie postanowień.

Z uwzględnieniem powyższych uwag Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. winno ponownie rozpatrzyć sprawę.

Z tych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c i art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji wyroku.