Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 471/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2005-12-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6309 Inne o symbolu podstawowym 630
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Kosewska (spr.) Sędziowie WSA Tadeusz M. Geremek WSA Beata Sokołowska Protokolant: sekr. sąd. Kamila Perkowska po rozpoznaniu w dniu 08 grudnia 2005 r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa "A" w L. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania w sprawie określenia kwoty długu celnego I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz Przedsiębiorstwa "A" w L. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania, III. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane. /-/ B. Sokołowska /-/ M. Kosewska /-/ T. Geremek


UZASADNIENIE

Postanowieniem nr [...] z dnia [...]r. Naczelnik Urzędu Celnego obciążył kosztami postępowania celnego Przedsiębiorstwo "A" w L. w kwocie [...] zł za wykonaną ekspertyzę przeprowadzoną w toku postępowania związanego z weryfikacją towaru zgłoszonego do odprawy celnej wg dokumentu SAD OBR [...] w dniu [...] r.

Zażalenie od powyższego postanowienia wniósł w imieniu Przedsiębiorstwa "A" doradca podatkowy, J. C. w piśmie z dnia [...]r., żądając jego uchylenia w całości i umorzenia postępowania. J.C. przedłożył wraz z zażaleniem odpis pełnomocnictwa z dnia [...] r. udzielonego mu przez przedsiębiorcę, upoważniającego do reprezentowania go i jego firmy przed organami celnymi i egzekucyjnymi. Zgodność pełnomocnictwa z oryginałem potwierdził sam pełnomocnik, opatrując je pieczątką " doradca podatkowy nr wpisu [...] mgr J.C." Organ II instancji pismem z dnia [...] r. wezwał J.C. do uzupełnienia braków formalnych zażalenia w terminie 7 dni pod rygorem stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia poprzez nadesłanie dokumentów oraz pełnomocnictwa do reprezentowania strony zgodnie z wymogami w zakresie przedstawicielstwa określonymi art. 254, 253 § 2 kodeksu celnego. Jednocześnie organ odwoławczy pouczył, iż pełnomocnictwo winno być przedłożone w oryginale i opłacone należną opłatą skarbową w kwocie [...] zł.

W odpowiedzi J. C. przy piśmie z dnia [...] r. nadesłał pełnomocnictwo z dnia [...] r. udzielone mu jako pracownikowi przez przedsiębiorcę - Przedsiębiorstwo "A" w L. i kopię umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony z tym przedsiębiorcą z dnia [...]r.

Postanowieniem nr [...] z dnia [...] r. Dyrektor Izby Celnej stwierdził niedopuszczalność zażalenia.

W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że J.C. jako doradca podatkowy zatrudniony został w firmie "A", która to firma nie trudni się doradztwem podatkowym. Podał też, że zgodnie z przepisem art. 253 § 2 Kodeksu celnego przedstawicielem bezpośrednim osoby fizycznej lub prawnej w sprawach dotyczących towaru, którego rodzaj lub ilość wskazuje na przeznaczenie do działalności gospodarczej może być wyłącznie pracownik tej osoby, agencja celna, adwokat lub radca prawny, a jej przedstawicielem pośrednim może być wyłącznie agencja celna. J. C. w niniejszej sprawie nie spełnia powyższych wymogów. Organ celny podniósł, iż umowa o pracę została zawarta z naruszeniem przepisów art. 31 ust. 1 ustawy o doradztwie podatkowym, co czyni zdaniem organu zasadnym nie uznanie reprezentacji w oparciu o przedstawioną umowę o pracę z uwagi na kwestionowanie możliwości zatrudnienia doradcy podatkowego przez firmę "A". Skargę na powyższe postanowienie złożyło Przedsiębiorstwo "A" w L., wnosząc o jego uchylenie w całości jako niezgodnego z prawem. Skarżący powołał się na przepis art. 253 § 3 Kodeksu celnego, według którego w przypadkach innych niż wymienione w art. 253 § 2 Kodeksu celnego przedstawicielem może być osoba fizyczna posiadająca pełną zdolność do czynności prawnych jako przedstawiciel bezpośredni. Według skarżącej postępowanie celne dotyczące weryfikacji zgłoszenia celnego należy do tych "innych wypadków", ponieważ jest to już postępowanie celno-administracyjne, którego przebieg reguluje Ordynacja podatkowa i znajdują tu zastosowanie również jej przepisy dotyczące pełnomocnictwa. Zgodnie z przepisem art. 137 § 1 Ordynacji pełnomocnikiem strony postępowania może być osoba fizyczna z pełną zdolnością do czynności prawnych. Ponadto podniesiono, że istnieje możliwość występowania przed organami celnymi doradcy podatkowego jako pełnomocnika, na podstawie art. 2 i 41 ustawy z dnia 05.07.1996r. o doradztwie podatkowym. Konieczność reprezentowania przedsiębiorcy przez któryś z podmiotów wyliczonych taksatywnie w art. 253 § 2 Kodeksu celnego istniała jedynie w momencie dokonywania przez nią zgłoszenia przedmiotowego towaru.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, powtarzając argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25.07.2002r - Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zmian. ) sądy administracyjne sprawują kontrolę decyzji administracyjnych pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, przy czym w myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ) sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga okazała się uzasadniona, aczkolwiek z innych przyczyn, niż to zarzucał skarżący.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że przepisy prawne dotyczące przedstawicielstwa występujące w Kodeksie celnym są przepisami lex specialis w stosunku do przepisów regulujących instytucję przedstawicielstwa na gruncie Kodeksu cywilnego jak i Ordynacji podatkowej, zatem nietrafne są wywody skargi wskazujące na przepis art. 137 § Ordynacji podatkowej, jako podstawę działania pełnomocnika J. C. na etapie weryfikacji zgłoszenia celnego. Takim przepisem szczególnym jest art. 253 § 2 ustawy z dnia 09.01.1997r. Kodeks celny (Dz. U. Nr 23, poz. 117 ze zm.), ograniczający krąg podmiotów umocowanych do sprawowania przedstawicielstwa w sprawach celnych. Zgodnie z tym przepisem (w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 maja 2002 r. tj. w dacie składania przedmiotowego zażalenia oraz wydawania decyzji przez organ II instancji) przedstawicielem bezpośrednim osoby fizycznej lub prawnej w postępowaniu przed organem celnym w sprawach dotyczących towaru, którego rodzaj lub ilość wskazuje na przeznaczenie do działalności gospodarczej mógł być wyłącznie pracownik tej osoby, agencja celna, adwokat lub radca prawny, a jej przedstawicielem pośrednim wyłącznie agencja celna. Brzmienie tego przepisu wskazuje, że ograniczenie kręgu podmiotów mogących reprezentować stronę w postępowaniu przed organami celnymi (pierwszej i drugiej instancji) ma związek z przeznaczeniem towaru i wbrew twierdzeniom skarżącej nie jest ograniczone tylko do fazy zgłoszenia celnego.

W sprawie było bezsporne, że towar będący przedmiotem toczącego się postępowania w sprawie celnej był przeznaczony do działalności gospodarczej, zatem z powyższego wyczerpującego wyliczenia podmiotów uprawnionych do reprezentowania strony postępowania celnego wynika jasno, że J.C., doradca podatkowy, nie mógł występować w charakterze pełnomocnika skarżącej strony. Zastosowanie przepisu art. 253 § 2 pkt 1 Kodeksu celnego wyłącza możliwość zastosowania postanowień art. 253 § 3 pkt 2 tego kodeksu, który dotyczy przecież "innych wypadków niż te, o których mowa w § 2". Również powołane w skardze przepisy art. 2 i 41 ustawy z dnia 05.07.1996r. o doradztwie podatkowym (Dz. U. z 2002r. Nr 9, poz. 86 ze zmian.) nie uprawniały doradcy podatkowego do występowania w charakterze pełnomocnika strony w sprawie dotyczącej weryfikacji zgłoszenia celnego i uznania go za nieprawidłowe, albowiem nie jest to postępowanie w sprawach obowiązków podatkowych. Skuteczne pełnomocnictwo mogło zatem zostać udzielone J. C. tylko jako podmiotowi będącemu pracownikiem strony. Z tego względu zasadne było wezwanie przez organ II instancji pismem z dnia [...] r. J.C. do nadesłania dokumentu, z którego wynikałby fakt zatrudnienia w charakterze pracownika w Przedsiębiorstwie "A" w L.. W sytuacji gdy organ przyjął, iż J. C. nie może być zatrudniony u skarżącego, albowiem zawarcie umowy o pracę narusza art. 31 ustawy o doradztwie podatkowym a tym samym nie wykazał umocowania do działania w imieniu strony jako jej pracownik, winien był wezwać stronę na podstawie art. 169 § 1 i art. 168 § 3 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 262 Kodeksu celnego - do usunięcia braku formalnego zażalenia poprzez podpisanie go przez stronę i to w terminie 7 dni, pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania. Zażalenie bowiem, jak każde podanie musi pod względem formy i treści spełniać wymagania stawiane w art. 168 § 1, § 2 i § 3 Ordynacji podatkowej dla tej czynności procesowej strony. Nie wezwanie strony przez organ celny do usunięcia braku formalnego zażalenia stanowi istotne naruszenie wyżej wymienionych przepisów postępowania oraz art. 121 § 2 Ordynacji podatkowej (w zw. z art. 262 Kodeksu celnego) zgodnie z którym organy celne są zobowiązane udzielać stronom niezbędnych informacji i wyjaśnień o przepisach prawa celnego i postępowania celnego pozostających w związku z przedmiotem tego postępowania (por. wyrok NSA z 20.08.1999 r., sygn. akt IV SA 848/98, LEX nr 47870 ). Przestrzeganie powyższych przepisów i zasad postępowania wyklucza możliwość uznania, iż zażalenie wniósł rzekomy pełnomocnik we własnym imieniu. Jak podkreśla się w doktrynie, stany faktyczne objęte działaniem normy prawnej zawartej w przepisie art. 255 Kodeksu celnego obejmują głównie sytuacje, gdy osoba nieupoważniona do działania w imieniu lub na rzecz innego podmiotu, w postępowaniu celnym deklaruje (zaciąga zobowiązania celne) i działa w imieniu lub na rzecz tego podmiotu, czyli tzw. rzekome przedstawicielstwo (patrz m.in. : F. Prusak, Kodeks celny. Komentarz, Warszawa 2000, s. 1017). Nie powinien on być więc stosowany do pozbawienia strony prawa do dwukrotnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy, w której postanowieniem organu I instancji została ona obciążona kosztami postępowania i zobowiązanie to nie przeszło w trakcie postępowania celnego na jakikolwiek inny podmiot, zwłaszcza na rzekomego pełnomocnika.

Jednocześnie Sąd zauważa, że organy celne błędnie przyjęły, że naruszenie w zawartej przez strony umowie o pracę art. 31 ust. 1 ustawy o doradztwie podatkowym skutkuje nieważnością dokonanej czynności prawnej.

Ze względu na powyższe okoliczności należało uznać, że organ odwoławczy, wydając przedmiotowe postanowienie, naruszył przepisy postępowania ( art. 121 § 2, art. 169 § 1 w zw. z art. 168 § 3 oraz art. 228 § 1 pkt. 1 i 2 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 262 Kodeksu Celnego ) w sposób mający istotny wpływ na wynik niniejszej sprawy oraz przepis art. 255 Kodeksu celnego.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ celny winien wezwać stronę do podpisania zażalenia zgodnie z art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej.

Z tych względów orzeczono na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 a/ i c/ oraz art. 152 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zmian. ) jak w sentencji.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

/-/B. Sokołowska /-/M. Kosewska /-/T. Geremek