Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 825/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-03-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 15, art. 18, art. 29 par. 1, art. 59 par. 1 pkt 2 i 7
journal: Dz.U. 2014 poz 1619
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
article: 7, 8, 9, 10
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Dariusz Dudra Sędzia NSA Lidia Ciechomska-Florek (spr.) Sędzia del. WSA Ewa Cisowska-Sakrajda Protokolant Patrycja Czubała po rozpoznaniu w dniu 8 marca 2019 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej F. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 20 stycznia 2016 r. sygn. akt III SA/Po 537/15 w sprawie ze skargi F. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu; 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w P. na rzecz F. K. 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 20 stycznia 2016 r., sygn. akt III SA/Po 537/15 oddalił skargę F. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia [...] marca 2015 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Sąd I instancji za podstawę rozstrzygnięcia przyjął następujące ustalenia:

Naczelnik Urzędu Skarbowego w K. kontynuując postępowanie egzekucyjne wszczęte przez Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w P., jako organ egzekucyjny, wszczął postępowanie egzekucyjne do składników majątkowych zobowiązanej na podstawie tytułów wykonawczych [...] (poprzednia numeracja [...]) i [...] (poprzednia numeracja [...]) z dnia [...] grudnia 2009 r., wystawione przez ww. wierzyciela, z tytułu nienależnie pobranych świadczeń.

W dniu [...] czerwca 2014 r. do organu egzekucyjnego wpłynął wniosek F. K. o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego do majątku zobowiązanej wraz ze skargą na czynności egzekucyjne Naczelnika US w K. W uzasadnieniu wniosku zobowiązana podniosła m.in., iż nie doręczono jej przedmiotowych tytułów wykonawczych, co uniemożliwiło ich zaskarżenie. Strona wskazuje także, że roszczenia objęte przedmiotowymi tytułami wykonawczymi dotyczą "sytuacji sprzed 2000 r.", co oznacza, że uległy przedawnieniu z uwagi na upływ okresu 10 lat.

Naczelnik US w K. postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2014 r., nr [...], odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Postanowieniem z dnia [...] listopada 2014 r., nr [...], Dyrektor Izby Skarbowej w P., po rozpatrzeniu zażalenia uchylił ww. postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2014 r., nr [...], Naczelnik Urzędu Skarbowego w K., na podstawie art. 59 § 1 i 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j.: Dz. U. z 2014 r. poz. 1619 ze zm. – dalej: "u.p.e.a.") odmówił F.K. umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych.

W uzasadnieniu organ wskazał, że pismem nr [...] (data wpływu do US [...] grudnia 2014 r.) wierzyciel ZUS O/II P. I. w K., wypowiedział się w żądanym zakresie. Wierzyciel utrzymuje, że zarzut przedawnienia należności jest bezpodstawny. Bieg terminu przedawnienia uległ zawieszeniu w związku z toczącym się postępowaniem egzekucyjnym.

Naczelnik US w K. podzielił w pełni uzasadnienie wierzyciela w kwestii nieuznania zarzutu przedawnienia należności. Z treści wypowiedzi wierzyciela oraz informacji znajdujących się w aktach sprawy wynika, że wobec należności zobowiązanej prowadzona jest egzekucja administracyjna. Organ wskazał, że w celu wyegzekwowania zadłużenia ZUS wzywał zobowiązaną do uregulowania należności wynikających z decyzji oraz poszukiwał składników majątkowych umożliwiających skuteczne prowadzenie postępowania egzekucyjnego. Do zobowiązanej kierowano również upomnienia, które zostały skutecznie doręczone. Wobec braku uregulowania należności, z dniem [...] czerwca 2005 r. wszczęto postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych nr [...]. Wobec powyższego zostały podjęte czynności zmierzające do wyegzekwowania należności z tytułu nienależnie pobranych składek, o których zobowiązana została poinformowana.

Postanowieniem z dnia [...] marca 2015 r. nr [...], Dyrektor Izby Skarbowej w P., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm., dalej: k.p.a.) oraz art. 18, art. 59 § 1 pkt 2 i § 3 u.p.e.a., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu organ podzielił stanowisko organu egzekucyjnego co do istnienia obowiązku.

Organ nadzoru odnosząc się do zarzutu nieistnienia obowiązku stanowiącego podstawę dochodzonego świadczenia, z uwagi na nieotrzymanie decyzji oraz upomnień w przedmiotowej sprawie oraz kierowanie korespondencji na błędny adres wskazał, iż z akt sprawy wynika, że korespondencja kierowana była przez Wierzyciela na adres [...], czyli na adres wskazywany przez zobowiązaną jako prawidłowy. Jak wskazuje wierzyciel - Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w P., korespondencja została zwrócona przez pocztę z adnotacją dwukrotnego awiza (pierwsze awizo z dnia 22 grudnia 2009 r., drugie z dnia 29 grudnia 2009 r.), co znalazło odzwierciedlenie w adnotacjach poczynionych przez urząd pocztowy.

Dyrektor Izby Skarbowej w P. odnosząc się do kwestii doręczenia decyzji z dnia [...] maja 2001 r. nr [...] odmawiającej zobowiązanej prawa do zasiłku chorobowego za wskazane w niej okresy oraz wzywającej do uregulowania należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń, wskazał, iż z wyjaśnień Wierzyciela wynika, iż przedmiotowa decyzja została przesłana listem zwykłym, a nie poleconym, wobec czego nie ma możliwości podania terminu jej doręczenia. Jednakże upomnienia, stanowiące podstawę wszczęcia postępowania egzekucyjnego przez wierzyciela odebrane zostały w dniu [...] listopada 2002 r. ([...]) oraz w dniu [...] sierpnia 2009 r. ([...]) przez dorosłych domowników - odpowiednio: przez J. K. (synową) oraz przez F. K. (męża).

W przypadku zawiadomienia o zajęciu, które kierowane było przez organ egzekucyjny na adres [...], co jest zgodne z danymi zawartymi w bazie P. organ wskazał, iż doręczone zostało ono w sposób prawidłowy - zgodny z art. 44 k.p.a. (doręczenie zastępcze) - pierwsze awizo dnia 3 września 2012 r., drugie awizo 11 września 2012 r. Kolejne zawiadomienie zostało odebrane dnia 30 maja 2014 r. Wobec tego obie korespondencje zarówno wychodząca od Wierzyciela jak i od Naczelnika US w K. uznaje się za doręczone w sposób prawidłowy.

Ponadto w trakcie prowadzonego postępowania mając na uwadze uzasadnienie zobowiązanej zawarte w złożonym wniosku o umorzenie postępowania, z którego wynika, iż wystąpiły przesłanki wskazujące na wygaśnięcie zobowiązania na skutek jego przedawnienia, Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu wyjaśnił, iż z akt sprawy wynika, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w K. pismem z dnia [...] listopada 2014r. Nr [...] zwrócił się do wierzyciela o udzielenie wyczerpującej informacji w powyższym zakresie.

Wierzyciel ZUS O/II P. Inspektorat w K. wypowiedział się w żądanym zakresie i wskazał odnosząc się do przedawnienia należności, iż w stosunku do zadłużenia F. K. decyzja nr [...] odmawiająca prawa do zasiłku chorobowego została wydana dnia [...] maja 2001 r. Zgodnie z przepisami obowiązującymi do 31 grudnia 2002 r. termin przedawnienia należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń wynosił 5 lat licząc od dnia uprawomocnienia się decyzji, a w przypadku przerwania biegu przedawnienia 10 lat. W dniu 1 stycznia 2003 r. przedawnieniu uległy z mocy prawa wszystkie należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń, w przypadku których minęło więcej niż 5 lat od dnia uprawomocnienia się decyzji. Wobec tego postanowienia art. 24 ust. 4 do 5c dotyczący zawieszenia lub przerwania biegu terminu przedawnienia mają zastosowanie od 1 stycznia 2003 r. jedynie wobec należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń, w których:

- od uprawomocnienia się decyzji w dniu [...] stycznia 2003 r. minęło mniej niż 5 lat,

- decyzja w przedmiotowej sprawie uprawomocniła się po [...] stycznia 2003 r.

W myśl art. 24 ust. 5a i 5b znowelizowanej ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych wszczęcie postępowania egzekucyjnego zawiesza bieg terminu przedawnienia.

Odnosząc się natomiast do czynności podjętych przez ZUS, organ nadzoru wyjaśnił, iż w celu wyegzekwowania zadłużenia Wierzyciel wzywał Zobowiązaną do uregulowania należności wynikających z decyzji oraz poszukiwał składników majątkowych umożliwiających skuteczne prowadzenie postępowania egzekucyjnego. Pierwsze upomnienie nr [...] wystosowano do zobowiązanej w dniu 18 listopada 2002 r., które zostało odebrane w dniu 25 listopada 2002 r. przez J. K. - synową. Z uwagi na nieuregulowanie powyższych należności, w dniu [...] czerwca 2005 r. Wierzyciel wszczął postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych nr [...]. W związku z błędnym wskazaniem imienia Zobowiązanej Naczelnik Urzędu Skarbowego w K. w dniu [...] lutego 2009 r. postanowieniem nr [...] umorzył postępowanie w związku z rozbieżnościami we wskazaniu przez wierzyciela osoby zobowiązanej do uregulowania należności pieniężnych zarówno w upomnieniu jak i w tytułach.

W świetle powyższego Wierzyciel w dniu [...] lipca 2009 r. wystawił nowe upomnienie nr [...], które zostało odebrane dnia 5 sierpnia 2009 r. przez F. K. (męża zobowiązanej).

W związku z tym, iż F. K. nie uregulowała zadłużenia, w dniu [...] grudnia 2009 r. ZUS II Oddział w P. przekazał Naczelnikowi US w K. tytuły wykonawcze nr [...] do realizacji. Jednakże w związku z nieskuteczną egzekucją w dniu [...] lipca 2012 r. Wierzyciel wycofał ww. zajęcia, po czym ponownie w dniu [...] lipca 2012 r. przekazał tytuły wykonawcze do Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. celem dalszego prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Z informacji Wierzyciela - Zobowiązana pobiera rentę z Agencji Rozwoju i Modernizacji Rolnictwa.

W związku z powyższym ze stanowiska Wierzyciela wynika, że zarzut przedawnienia należności jest bezpodstawny. Bieg terminu przedawnienia uległ zawieszeniu w związku z toczącym się postępowaniem egzekucyjnym.

Odnosząc się do wniosku Zobowiązanej w kwestii umorzenia postępowania egzekucyjnego Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu podzielił stanowisko Naczelnika Urzędu Skarbowego, który słusznie uznał, że nie zachodzą przesłanki do umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę złożoną przez F. K.

Sąd zauważył, że wprawdzie zaskarżone postanowienie z dnia [...] marca 2015 r. nie zawierało pouczenia o trybie i sposobie wniesienia środka zaskarżenia, jednakże brak tego elementu nie spowodował negatywnych dla strony skarżącej konsekwencji. Błąd organu w powyższym zakresie nie dyskwalifikuje postanowienia z dnia [...] marca 2015 r., bowiem skarżąca skutecznie wniosła skargę do Sądu.

W ocenie Sądu wiążące dla organu egzekucyjnego było stanowisko wierzyciela co do tego, że zobowiązania skarżącej nie uległy przedawnieniu i nadal pozostają wymagalne. Zgodnie bowiem z treścią art. 29 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej; organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Zatem, uzyskanie stanowiska wierzyciela w przedmiocie wniosku zobowiązanej o umorzenie postępowania egzekucyjnego zwalniało organ egzekucyjny od dokonywania samodzielnych ustaleń, czy w sprawie występuje jedna z przesłanek wymienionych w art. 59 § 1 u.p.e.a. Badanie przez organ egzekucyjny dopuszczalności egzekucji obejmuje, zgodnie z art. 29 § 1 zdanie pierwsze u.p.e.a, ustalenie czy egzekucja oznaczonego obowiązku jest dopuszczalna, czy tytuł wykonawczy jest prawidłowo wystawiony i czy doręczone zostało upomnienie.

Skarżąca zarzuciła również niedoręczenie jej upomnienia oraz kierowanie korespondencji na niewłaściwy adres (art. 59 § 7 u.p.e.a.). Zarzut ten wiąże się również z dopuszczalnością egzekucji administracyjnej, której zbadanie było obowiązkiem organu. W tym zakresie organ wyjaśnił, że w dniu [...] lipca 2009 r., po umorzeniu wcześniej prowadzonego postępowania egzekucyjnego z powodu błędnego wskazania imienia zobowiązanej (F. zamiast F.), wystawiono nowe, prawidłowo wskazujące imię zobowiązanej, upomnienie nr [...], które zostało odebrane w dniu 5 sierpnia 2009 r. przez F. K. ( męża zobowiązanej ), a następnie skierowano tytuły do Naczelnika urzędu Skarbowego w K. celem prowadzenia egzekucji. Sąd zauważa, że w aktach administracyjnych znajduje się dowód doręczenia tego upomnienia i w tytułach wykonawczych z dnia 18 grudnia 2009 r., w rubryce 49 zamieszczono informację o jego doręczeniu w dniu 5 sierpnia 2009 r., a w rubryce 69 – o doręczeniu tytułu wykonawczego w dniu 5 stycznia 2010 r.. Doręczenie tytułów wykonawczych przez wierzyciela i zawiadomienia o zajęciu, skierowane do Urzędu Skarbowego w K. nastąpiło na adres wskazywany przez skarżącą jako prawidłowy, to jest: [...], w trybie art. 44 k.p.a. Nadmienić też należy, że te same tytuły wykonawcze otrzymały nowe numery systemowe w dniu [...].07.2012 r. ([...] i [...]) w związku z ponownym skierowaniem ich do egzekucji, co wynika z pism wierzyciela z dnia [...] lipca 2012 r. i z dnia [...] czerwca 2014 r. oraz zostało wyjaśnione w postanowieniu Dyrektora IS w Poznaniu z [...] listopada 2014 r.

Zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego z dnia [...] maja 2014 r. doręczono w dniu 30 maja 2014 r. w trybie art. 43 k.p.a., dorosłemu domownikowi, wnuczce skarżącej, na adres: [...].

W ocenie Sądu doręczanie przez wierzyciela i organ egzekucyjny korespondencji przeznaczonej dla skarżącej na adres [...], było prawidłowe. Miejscowość Z. należy do placówki pocztowej K., oznaczonej kodem pocztowym [...], zgodnym z Oficjalnym Spisem PNA, to jest wykazem kodów pocztowych, udostępnianym do użytku publicznego. Zatem urzędem pocztowym, który należy wskazywać, podając adres zobowiązanej jest [...]. Wobec tego korespondencja wychodząca zarówno od wierzyciela, jak i od Naczelnika została doręczona w sposób prawidłowy. Zauważyć należy, że ta korespondencja, która wskazywała placówkę pocztową - B. opatrzona jest pieczęciami poczty K. a nie B. Nie oznacza to, że nieprawidłowe były te doręczenia, w których jako pocztę dla miejscowości Z. wskazywano B., skoro trafiła ona do strony a placówką doręczającą była Poczta K.

Nie znajdują uzasadnienia zarzuty skarżącej odnoszące się do kwestii doręczenia decyzji z dnia [...] maja 2001 r., nr [...], gdyż z wyjaśnień wierzyciela wynika, iż przedmiotowa decyzja została przesłana listem zwykłym, a nie poleconym, wobec czego nie ma możliwości podania terminu jej doręczenia. Zarzuty pod adresem tej decyzji, zwłaszcza co do braku jej doręczenia, strona mogła zgłaszać w trybie określonym w art. 33 u.p.e.a., po doręczeniu tytułów wykonawczych.

Sąd stwierdził, że w sprawie nie zaistniała przesłanka do umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 i 7 u.p.e.a. Organy obu instancji w sposób szczegółowy przedstawiły stan faktyczny sprawy i wyczerpująco odniosły się do argumentacji skarżącej, dokonując przy tym prawidłowej analizy przesłanek warunkujących umorzenie postępowania egzekucyjnego. Odmienna natomiast ocena stanu faktycznego i prawnego dokonana przez stronę skarżącą nie może stanowić przesłanki uzasadniającej uchylenie zaskarżonego postanowienia.

Skargę kasacyjną na powyższe orzeczenie wniosła F. K. Zaskarżyła powyższy wyrok w całości i wniosła o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Poznaniu oraz zasądzenie od organu administracji publicznej na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Wskazując na podstawy skargi kasacyjnej zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła: - na podstawie przepisu art. 174 pkt 1 p.p.s.a. - naruszenie art. 59 § 1 pkt 2 i 7 u.p.e.a. poprzez jego niezastosowanie, polegające na nieuwzględnieniu przez organ egzekucyjny zarzutu przedawnienia podnoszonego przez skarżącą, mimo że organ ma obowiązek wziąć tę okoliczność pod uwagę z urzędu;

- na podstawie przepisu art. 174 pkt 2 p.p.s.a. - naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. polegające na sporządzeniu wadliwego uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, poprzez nie odniesienie się do zarzutów skarżącej dotyczących prawidłowości podniesienia zarzutu przedawnienia;

na podstawie przepisu art. 174 pkt 2 p.p.s.a.- błąd w ustaleniach faktycznych, poprzez przyjęcie, że wierzyciel skutecznie dokonał doręczenia pisma, o którym mowa w art. 15 u.p.e.a., co miało istotny wpływ na wynik sprawy;

- na podstawie przepisu art. 174 pkt. 1 p.p.s.a. - naruszenie art. 9 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. i art. 7, art. 8, art. 10 k.p.a., poprzez niezastosowanie się do ogólnej dyrektywy postępowania administracyjnego zgodnie, z którą organ administracji publicznej ma obowiązek informować strony o okolicznościach wskazanych w treści tego przepisu, uniemożliwiając stronie właściwą obronę swych praw i poprzez podważenie zaufania obywateli do obiektywnego, zgodnego z interesami społecznymi i słusznym interesem obywateli załatwienia sprawy.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga posiada usprawiedliwione podstawy, choć nie wszystkie zarzuty w niej podniesione zasługują na uwzględnienie.

Zgodnie z treścią art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jedynie z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej, wyznaczonymi wskazanymi w niej podstawami, którymi – zgodnie z art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. – może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie lub naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie w skardze kasacyjnej naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. NSA uprawniony jest bowiem jedynie do zbadania, czy podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty polegające na naruszeniu konkretnych przepisów prawa materialnego lub procesowego rzeczywiście zaistniały. Zakres kontroli wyznacza zatem sam autor skargi kasacyjnej, wskazując, które normy zostały naruszone. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.

Skarga kasacyjna w niniejszej sprawie została oparta na obu wymienionych w art. 174 p.p.s.a. podstawach kasacyjnych, tzn. naruszeniu przepisów prawa materialnego i naruszeniu przepisów postępowania mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Uwzględniwszy powyższe, skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie, gdyż zasadny okazał się zarzut najdalej idący, bowiem dotyczący naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak odniesienia się do wszystkich zarzutów skargi, a także poprzez odniesienie się do zarzutów skargi w sposób lakoniczny, niewyjaśniający przyczyn rozstrzygnięcia, co uniemożliwia dokonanie kontroli instancyjnej zaskarżonego wyroku. Należy wskazać, że przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. jest przepisem proceduralnym, regulującym wymogi uzasadnienia. W przepisie tym określone zostały niezbędne elementy uzasadnienia, tj. zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawa prawna rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. W ramach rozpatrywania zarzutu naruszenia tego przepisu Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest do kontroli zgodności uzasadnienia zaskarżonego wyroku z wymogami wynikającymi z powyższej normy prawnej.

Wykonanie przez wojewódzki sąd administracyjny wynikającego z art. 141 § 4 p.p.s.a. obowiązku wskazania w uzasadnieniu wyroku obok faktycznej, także i prawnej podstawy rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienia, nie pozostaje bez wpływu na ocenę prawidłowości realizacji przez to uzasadnienie funkcji kontroli trafności rozstrzygnięcia. Powinno być ono sporządzone w sposób umożliwiający instancyjną kontrolę zaskarżonego wyroku. Funkcja uzasadnienia wyroku wyraża się bowiem i w tym, że jego adresatem, oprócz stron, jest także Naczelny Sąd Administracyjny.

Z tych też względów wojewódzki sąd administracyjny ma obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, który umożliwi przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia, wówczas gdy strona postępowania żąda jego kontroli, poprzez wniesienie skargi kasacyjnej. W orzecznictwie podkreśla się, że nie jest możliwa kontrola orzeczenia, które nie zawiera określonych w art. 141 § 4 p.p.s.a. elementów, a mianowicie na przykład przedstawienia stanu sprawy, czy też wskazania i wyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia, jak również orzeczenia, którego uzasadnienie zawierające te elementy sformułowane jest jednak w sposób lakoniczny, niejasny, uniemożliwiający jednoznaczne ustalenie stanu faktycznego i prawnego sprawy stanowiącego podstawę kontrolowanego orzeczenia sądu (por. uchwała NSA z 15 lutego 2010 r., II FPS 8/09, ONSAiWSA 2010 nr 3, poz. 39, wyroki NSA z dnia 12 października 2010 r., sygn. akt II OSK 1620/10; z dnia 30 maja 2012 r., sygn. akt II GSK 620/11; z dnia 5 kwietnia 2017 r., sygn. akt II GSK 641/17, baza CBOIS). Zarzut uchybienia art. 141 § 4 p.p.s.a. jest zasadny, gdyż sąd nie wyjaśnił dlaczego uznał, że w sprawie nie nastąpiło przedawnienie należności skarżącej. Uzasadnienie jest nieczytelne w części dotyczącej zarzutu naruszenia przepisu art. 59 § 1 pkt 2 i 7 u.p.e.a. Stwierdzenia Sądu I instancji są w tej kwestii ogólnikowe i w całości powtarzają stanowisko organu.

Bezsporne jest, że rolą orzekających w sprawie organów jest ustalenie, czy należności, co do których jest prowadzone postępowanie dotyczące ich umorzenia w ogóle są wymagalne, czy też ze względu na ich niewymagalność postępowanie takie należy umorzyć. W sprawach, które dotyczą umorzenia należności za tak odległy okres nie wystarczy stwierdzić, że prowadzona była egzekucja, ale w ramach nałożonych na organy przepisami art. 8 i art. 9 k.p.a. obowiązków, konieczne jest wyjaśnienie, kiedy egzekucja została wszczęta, wskazanie czy i w jakim czasie występowały okresy przerwania biegu przedawnienia, czyli wykazanie, że postępowanie w sprawie o umorzenie należności nie jest bezprzedmiotowe ze względu na ich wygaśnięcie (por. wyrok WSA w warszawie z dnia 15 listopada 2006 r., sygn. akt. III SA/Wa 2128/06). Dyrektor Izby Skarbowej w P. odniósł się do zarzutu przedawnienia w sposób enigmatyczny, a Sąd I instancji powtórzył wywód organu stwierdzając, że w ocenie Sądu wiążące dla organu egzekucyjnego było stanowisko wierzyciela co do tego, że zobowiązania skarżącej nie uległy przedawnieniu i nadal pozostają wymagalne. Dalej Sąd wywiódł, że zgodnie z treścią art. 29 § 1 u.p.e.a organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej; organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Zatem, zdaniem Sądu I instancji, w przedmiotowej sprawie, uzyskanie stanowiska wierzyciela zwalniało organ egzekucyjny od dokonywania samodzielnych ustaleń, czy w sprawie występuje jedna z przesłanek wymienionych w art. 59 § 1 u.p.e.a. Zdaniem NSA w takim przypadku, jak w rozpoznawanej sprawie organ egzekucyjny jest uprawniony samodzielnie badać, czy nie zachodzi potrzeba umorzenia postępowania ze wskazanej przez skarżącą przyczyny. NSA zauważa, że w rozumieniu art. 29 § 1 u.p.e.a. obowiązek niepodlegający egzekucji to taki, który nie może być realizowany poprzez egzekucję administracyjną z uwagi na jakikolwiek powód, dla którego jest ona niedopuszczalna. Istotne, jest to, że organ egzekucyjny na podstawie art. 29 § 1 u.p.e.a bada dopuszczalność egzekucji konkretnego, zindywidualizowanego, wskazanego w tytule wykonawczym obowiązku. Orzecznictwo sądowe dopuszcza w szczególności badanie czy egzekwowany obowiązek nadal istnieje (por. wyrok NSA z dnia 28 maja 1999 r., sygn. akt III SA 134/98, LEX 46239).

Z powyższych przyczyn zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 141 § 4 p.p.s.a. jest w pełni uzasadniony. Zasadny jest także zarzut naruszenia art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. poprzez jego niezastosowanie, polegające na nieuwzględnieniu przez organ egzekucyjny zarzutu przedawnienia podnoszonego przez skarżącą, mimo że organ ma obowiązek wziąć tę okoliczność pod uwagę z urzędu.

Za nieuzasadniony uznał NSA zarzut błędu w ustaleniach faktycznych, poprzez przyjęcie, że wierzyciel skutecznie dokonał doręczenia pisma, o którym mowa w art. 15 u.p.e.a., co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Skarżącej chodziło o to, że nie otrzymała upomnień oraz, że korespondencja do niej była kierowana na błędny adres. Do tych zarzutów starannie i dokładnie odniósł się w uzasadnieniu Sąd I instancji. Z akt administracyjnych sprawy wynika bezspornie, że pismo upominające zostało doręczone [...] sierpnia 2009 r. i odebrane przez męża skarżacej F. K. Jeżeli zaś chodzi o doręczenie tytułów wykonawczych nowowystawionych ([...] lipca 2009 r.) to zostały one dokonane na prawidłowy adres wskazany przez skarżącą w trybie art. 44 kpa. Nie jest więc zasadne twierdzenie autora skargi kasacyjnej, że w sprawie należało zastosować art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a. z uwagi na nieotrzymanie upomnień i kierowanie korespondencji na błędny adres. Odnoszac się do zarzutu nieotrzymania decyzji z dnia [...] maja 2001 r. odmawiającej zobowiązanej prawa do zasiłku chorobowego za wskazane w niej okresy oraz wzywającej do uregulowania należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń, a która to decyzja została przez ZUS wysłana listem zwykłym zamiast poleconym, to NSA zauważa, że wobec braku jej doręczenia, skarżąca mogła zgłosić zarzuty w trybie określonym w art. 33 upea, po doręczeniu jej tytułów wykonawczych, czego nie uczyniła. Z kolei odnosząc sie do zarzutów naruszenie art. 9 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. i art. 7, art. 8, art. 10 k.p.a., poprzez niezastosowanie się do ogólnej dyrektywy postępowania administracyjnego zgodnie, z którą organ administracji publicznej ma obowiązek informować strony o okolicznościach wskazanych w treści tego przepisu, powodując uniemożliwienie stronie właściwą obronę swych praw i poprzez podważenie zaufania obywateli do obiektywnego, zgodnego z interesami społecznymi i słusznym interesem obywateli załatwienia sprawy, Naczelny Sąd Administracyny stwierdza, że faktycznie organ uchybił obowiązkowi pouczenia w zaskarżonym postanowieniu Dyrektora Izby Skarbowej w P., gdyż postanowienie to o nr [...] nie zawierało stosownego pouczenia, jednak fakt ten nie spowodował dla skarżacej negatywnych konsekwencji i nie miał wpływu na rozstrzygnięcie sprawy.

Mając powyższe nna uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok w całości i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania, sądowi, który wydał orzeczenie. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2015 r., poz. 1804).