Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 2436/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2005-02-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6343 Świadczenia pieniężne z tytuły pracy przymusowej
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Stankowski Sędziowie: Sędzia NSA Ewa Makosz-Frymus (spr.) Sędzia WSA Bożena Popowska Protokolant: referent-stażysta Marcin Kubiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 03 lutego 2005 r. sprawy ze skargi T. D. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...]r. nr [...], 2. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącej .T. D. kwotę 10 /dziesięć/ złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych. /-/B. Popowska /-/J. Stankowski /-/E. Makosz-Frymus MW


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...]r. nr [...]Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych umorzył postępowanie w sprawie z wniosku skarżącej T. D. w przedmiocie przyznania uprawnień do świadczenia pieniężnego.

Uzasadniając decyzje organ powołał się na art. 4 ust. 5 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz.U. nr 87, poz. 395 ze zm.) zgodnie z którym wnioski, w sprawie uprawnienia do świadczenia, zainteresowane osoby mogą składać do Kierownika Urzędu do dnia [...] grudnia 1999 r. W związku z tym, że skarżąca przedmiotowy wniosek złożyła po ustawowym terminie, postępowanie w sprawie uznano za bezprzedmiotowe.

Zgodnie z pouczeniem skarżąca złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, wskazując iż posiada odpowiednie dokumenty, potwierdzające fakt jej urodzenia na deportacji rodziców.

Decyzją z dnia [...]r. nr [...]Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych uchylił decyzję własna z dnia [...]r. i odmówił skarżącej przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej.

Uzasadniając decyzję, wskazano że zgodnie z art. 2 pkt 2 lit. "a" ustawy o świadczeniu pieniężnym, represją jest deportacja (wywiezienie) do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego, w jego granicach sprzed dnia 1 września 1939 r., na terytorium III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939-1945. Wskazano, iż skarżąca urodziła się podczas pobytu jej rodziców na robotach przymusowych. Podkreślono, że urodzenie i pobyt wraz z rodzicami na robotach przymusowych nie jest represją w rozumieniu ustawy o świadczeniach pieniężnych.

Na decyzję Kierownika Urzędu z dnia [...]r. skarżąca wniosła do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu skargę, wskazując na swoją trudną sytuację oraz fakt urodzenia w A..

Kierownik Rzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny po zapoznaniu się ze stanem faktycznym

i prawnym sprawy zważył, co następuje:

Zgodnie z postanowieniami art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) - sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem

1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

W postępowaniu sądowo-administracyjnym obowiązuje zasada oficjalności, mająca umocowanie i określone granice w przepisach art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Zgodnie z zasadą oficjalności, sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, zawartą w skardze argumentacją - zobowiązany jest natomiast do oceny praworządności zachowań organów administracji w danej sprawie. Granice rozpoznania skargi przez sąd są z jednej strony wyznaczone przez kryterium legalności działań organów w konkretnej i zaskarżonej sprawie, z drugiej natomiast strony przez zakaz pogarszania sytuacji prawnej skarżącego.

Z załączonego do akt sprawy wniosku wynika, iż skarżąca domaga się przyznania świadczenia pieniężnego z tytułu deportacji do pracy przymusowej. Skarżąca podała, iż doświadczyła prześladowania w wieku dziecięcym, w miejscu do którego deportowani zostali jej rodzice - do pracy przymusowej w gospodarstwie rolnym M. i A. L.. Z załączonych do akt sprawy dokumentów wynika, iż skarżąca także od najmłodszych lat była zmuszana do "pasania gęsi oraz opieki nad małymi zwierzętami". W przedmiotowej sprawie Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił skarżącej przyznania prawa do wnioskowanego świadczenia, uzasadniając wydaną decyzję faktem, iż skarżąca nie spełnia ustawowych przesłanek, wymaganych dla przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego. W ocenie Kierownika Urzędu uprawnienie do świadczenia pieniężnego przysługuje wyłącznie osobom wywiezionym do pracy przymusowej, na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego, w jego granicach sprzed dnia 1 września 1939 r., na terytorium III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939-1945, Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich i terenów przez niego okupowanych w okresie od dnia 17 września 1939 r. do dnia 5 lutego 1946 r. oraz po tym okresie do końca 1948 r. z terytorium państwa polskiego w jego obecnych granicach. W ocenie organu uprawnienie to, nie przysługiwało skarżącej czyli osobie, która urodziła się, już po fakcie deportacji rodziców, w miejscu wykonywania przez nich pracy przymusowej.

Odmienne stanowisko wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia

19 sierpnia 2004 r., sygn. OSK 135/04, wyjaśniając, że "o deportacji (wywiezieniu) można mówić zarówno wtedy gdy dziecko zostało wywiezione wraz z rodzicami na roboty przymusowe, jak i wtedy gdy wywieziona na roboty przymusowe kobieta urodziła dziecko w miejscu wykonywania tych robót". W celu dokonania prawidłowej oceny doznanych represji należy mieć na uwadze także, iż "odmienne traktowanie osób urodzonych w obozach pracy z osobami osadzonymi tam w wieku niemowlęcym czy nawet dziecięcym, ale nawet nie wystarczającym dla możliwości wykonywania jakiejkolwiek pracy, godziłoby w zasady słuszności i poczucia sprawiedliwości wśród obywateli." (wyrok NSA z dnia 11 lutego 2003 r., sygn. II SA/Ka 834/01).

Jak wyżej wskazano, zgodnie z treścią art. 2 ust 2 "a" ustawy o świadczeniu pieniężnym podstawą przyznania uprawnień do świadczenia pieniężnego było wywiezienie do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego, w jego granicach sprzed 1 września 1939 r., na terytorium III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939 - 1945. Z przedstawionych przez skarżącą dokumentów wynika, że urodziła się ona [...]r. w A., i była tam zameldowana do [...]1945 r., a więc ponad 6 miesięcy. W tym okresie rodzice skarżącej zostali skierowani do pracy przymusowej w gospodarstwie rolnym M.i A. L.. Z treści powołanego przepisu wynika, iż koniecznym warunkiem, który musi spełniać osoba ubiegająca się o świadczenie pieniężne jest fakt deportacji. Błędnie jednak przyjął organ, iż warunku tego nie spełniają osoby, które urodziły się już w czasie wykonywania pracy przymusowej przez ich deportowane matki, i dlatego w przedmiotowej sprawie należało uznać za udowodniony, okres represji od [...]1941 r. do [...]1945 r., w miejscowości A..

Z powyższych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1lit. "a" i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji wyroku.

Sąd nie orzekł o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji w trybie art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, gdyż zaskarżoną decyzją nie przyznano żadnych uprawnień, które podlegałyby wykonaniu.

/-/B. Popowska /-/J. Stankowski /-/E. Makosz-Frymus

MW