Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SAB/Gd 84/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2022-02-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6033 Zajęcie pasa drogowego (zezwolenia, opłaty, kary z tym związane)
658
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Skarżony organ: Zarząd Powiatu
Treść wyniku: Zobowiązano do wydania aktu
Powołane przepisy: article: art. 149 par. 1 pkt 1, art. 149 par. 1a, art. 149 par. 2
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Mierzejewski Sędziowie: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak Sędzia WSA Jolanta Sudoł (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 10 lutego 2022 r. sprawy ze skargi A. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. na bezczynność Zarządu Powiatu w S. w sprawie wymierzenia kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia 1. zobowiązuje Zarząd Powiatu w S. do wydania decyzji w terminie 1 miesiąca od daty otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Zarządu Powiatu w S. na rzecz A. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w W. sumę pieniężną w wysokości 2.000 (dwa tysiące) złotych; 4. zasądza od Zarządu Powiatu w S. na rzecz A. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 2 sierpnia 2021 r. A. Sp. z o. o. z siedzibą w W. (zwana dalej jako: "skarżąca" lub "spółka") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na bezczynność Zarządu Powiatu w S. (dalej także jako: "zarząd", "organ pierwszej instancji" lub "organ") w sprawie wydania decyzji, dotyczącej wymierzenia kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia.

Spółka zarzuciła organowi obrazę przepisów postępowania, tj.: art. 7, art. 8 § 1 i 2, art. 12 § 1, art. 35 § 3 oraz art. 36 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r., poz. 735, powoływanej dalej jako: "k.p.a.") poprzez: brak podjęcia czynności w sprawie po uchyleniu decyzji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia Zarządowi Powiatu w S. przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, brak załatwienia sprawy w terminie oraz brak poinformowania skarżącej o przyczynach zwłoki, czym organ dopuścił się naruszenia interesu prawnego skarżącej, powodując długotrwały brak pewności co do jej sytuacji prawnej.

Mając na uwadze powyższe naruszenia wniesiono o:

1. zobowiązanie organu do wydania decyzji w terminie 14 dni od dnia otrzymania odpisu wyroku w niniejszej sprawie,

2. stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa,

3. zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania na rzecz skarżącej, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł,

4. przyznanie na mocy art. 149 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 329, powoływanej dalej w skrócie jako: "p.p.s.a.") od organu na rzecz skarżącej sumy pieniężnej w wysokości 2.000 zł.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że Zarząd Powiatu w S. decyzją z dnia 3 marca 2020 r., nr [...] wymierzył skarżącej karę w wysokości 307.020 zł za zajęcie bez zezwolenia pasa drogowego drogi powiatowej nr [...] (S.P.) – Ż. S.- D., działka nr ewidencyjny [...] obręb B., w związku z budową zjazdów z drogi powiatowej do obsługi komunikacyjnej farm wiatrowych w gminie D. na działkę o nr ewidencyjnym [...] obręb B.

Od powyższej decyzji skarżąca wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, zaskarżając ją w całości i zarzucając szereg naruszeń przepisów postępowania oraz prawa materialnego, których przy jej wydaniu dopuścił się organ pierwszej instancji.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w wyniku uznania odwołania skarżącej za zasadne, decyzją z dnia 28 października 2020 r. (sygn. akt [...]) uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

Od momentu wydania decyzji kasacyjnej przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze skarżąca nie otrzymywała jakichkolwiek informacji o prowadzonych przez organ pierwszej instancji czynnościach.

Pełnomocnik skarżącej skontaktował się zatem telefonicznie z Naczelnikiem Wydziału Komunikacji Starostwa Powiatowego w S., gdzie uzyskał informację, iż po rozpatrzeniu wskazanego wyżej odwołania akta sprawy zostały zwrócone organowi pierwszej instancji w dniu 5 lutego 2021 r. Nie otrzymując od organu pierwszej instancji informacji o prowadzonym postępowaniu skarżąca zdecydowała się wnieść ponaglenie na bezczynność organu, co też uczyniła w dniu 25 marca 2021 r. Ponaglenie zostało doręczone organowi w dniu 29 marca 2021 r.

W związku z tym, że spółka nie otrzymała w dalszym ciągu żadnych informacji o czynnościach podjętych przez organ, złożyła w dniu 31 maja 2021 r. wniosek o udzielenie informacji w zakresie czynności podjętych przez organ w sprawie po jej przekazaniu do ponownego rozpatrzenia oraz czynności podjętych przez organ w związku z ponagleniem na bezczynność organu z dnia 25 marca 2021 r.

Zarówno ponaglenie na bezczynność, jak i wniosek o udzielenie informacji skierowane do organu pierwszej instancji, nie wywołały jakiejkolwiek jego reakcji, co przesądza o bezczynności organu w sprawie.

Zdaniem skarżącej, działanie organu pierwszej instancji wypełnia nie tylko definicję bezczynności, lecz również bezczynności z rażącym naruszeniem prawa. Organ pierwszej instancji przekroczył bowiem w sposób drastyczny, tj. o ponad 3 miesiące (zakładając, że sprawa jest sprawą skomplikowaną) 2 - miesięczny termin na załatwienie sprawy wskazany w art. 35 § 3 k.p.a. Starania skarżącej co do uzyskania informacji w zakresie prowadzonej sprawy, spotkały się z zupełnym zlekceważeniem ze strony organu. Ponadto, nie informując skarżącej o niezałatwieniu sprawy w terminie wraz z podaniem przyczyny zwłoki i nowego terminu załatwienia sprawy, Zarząd Powiatu w S. naruszył przepis art. 36 § 1 k.p.a. Wszystkie te okoliczności przesądzają o naruszeniu prawa przez organ w stopniu rażącym.

Powyższe uchybienia organu pierwszej instancji, w ocenie skarżącej, doprowadziły również do naruszenia zasad ogólnych postępowania administracyjnego, w tym zasady uwzględniania słusznego interesu obywateli (art. 7 k.p.a.), zasady zaufania do władzy (art. 8 § 1 i § 2 k.p.a.) oraz zasady szybkości postępowania (art. 12 § 1 k.p.a.).

Skarżąca dodała, że zasądzenie w niniejszym postępowaniu od organu na jej rzecz sumy pieniężnej w wysokości 2.000 zł jest w pełni uzasadnione i wynika zarówno z rażącego charakteru bezczynności, której dopuścił się organ, ale też z dodatkowych kosztów, które skarżąca w związku z tym musiała ponieść - w tym kosztów przygotowania przez profesjonalnego pełnomocnika ponaglenia na bezczynność organu, wniosku o udzielenie informacji i kontaktu telefonicznego z organem.

W odpowiedzi na skargę Zarząd Powiatu w S. wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania.

Odnosząc się do zarzutów skargi organ wskazał, że w dniu 29 marca 2021 r. do Starostwa Powiatowego w S. wpłynęło ponaglenie skarżącej na jego bezczynność w związku z naruszeniem terminów określonych w art. 35 k.p.a. przy załatwianiu sprawy administracyjnej związanej z uchyleniem decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 28 października 2020 r. (sygn. akt [...]) w całości decyzji Zarządu Powiatu S. z dnia 3 marca 2020 r., nr [...]. W ponagleniu skarżąca, wskazując na art. 37 § 1 pkt 1 i § 3 pkt 1 k.p.a., zawnioskowała o: wyznaczenie terminu załatwienia sprawy; zarządzenie wyjaśnienia przyczyn i ustalenie osób winnych niezałatwienia sprawy w terminie; podjęcie środków zapobiegających naruszeniu terminów załatwienia sprawy w przyszłości. Wskazując przy tym, że niezałatwienie sprawy w terminie miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Ponaglenie zostało przesłane, bez powiadomienia o tym skarżącej, do Samorządowego Kolegium Odwoławczego - pismem z dnia 6 kwietnia 2021r. Pismem z dnia 26 kwietnia 2021 r. dosłano akta sprawy.

W dniu 2 czerwca 2021 r. do Starostwa Powiatowego w S. wpłynął wniosek skarżącej z dnia 31 maja 2021 r., w którym poproszono o udzielenie informacji: o czynnościach podjętych przez organ po przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia, w tym co do wykonania zaleceń wskazanych przez organ odwoławczy w uzasadnieniu przedmiotowej decyzji; o czynnościach podjętych przez organ w sprawie w związku z ponagleniem na bezczynność, w tym w szczególności o wskazanie daty przekazania do organu wyższego stopnia złożonego ponaglenia wraz z odpisem akt sprawy. Następnie, organ przywołał treść przepisów art. 35 i art. 36 k.p.a. oraz podniósł, że w orzecznictwie przyjmuje się, iż dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Ponadto, rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach musi być w oczywisty sposób pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia.

W świetle powyższego, w ocenie organu, skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem w dniu 9 czerwca 2021 r. Naczelnik Wydziału Komunikacji Transportu i Dróg z punktu kancelaryjnego przydzielił pismo do wykonania Kierownikowi Referatu Zarządu Dróg i Rozwoju Powiatu. W dniu 16 czerwca 2021 r. Kierownik tego Referatu dostarczył zwolnienie lekarskie, na którym przebywa do dnia dzisiejszego, a przed pójściem na zwolnienie nie udzielił informacji skarżącej na powyższy wniosek. W związku z ograniczeniami kadrowymi doszło do nie zachowania terminu przekazania informacji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W myśl z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie.

Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (teks jednolity: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej powoływanej w skrócie jako "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a., to jest mających za przedmiot w szczególności decyzje administracyjne, postanowienia w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie, a także inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a.

Stosownie do art. 149 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a:

1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;

2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;

3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (§ 1).

Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1b). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Zgodnie zaś z § 2 omawianego przepisu sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.

W niniejszej sprawie skarżąca zarzuciła bezczynność Zarządowi Powiatu w S. wobec nie podjęcia przez organ czynności w sprawie, po uchyleniu przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzji i przekazaniu organowi pierwszej instancji sprawy do ponownego rozpatrzenia.

Orzekając w tak określonym zakresie kognicji Sąd uznał, że przedmiotowa skarga podlega uwzględnieniu.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że warunkiem dopuszczalności skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego jest, jak to wynika z przepisu art. 52 § 1 p.p.s.a., wyczerpanie środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed właściwym organem administracji publicznej, przy czym dotyczy to także skargi na bezczynność i przewlekłość organu, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. Przepis art. 53 § 2b p.p.s.a. wyraźnie wskazuje, że skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu.

Poza sporem było, że skarżąca spełniła powyższy wymóg, gdyż poprzedziła skargę ponagleniem złożonym do właściwego organu w dniu 29 marca 2021 r. Tym samym przesłanka do wniesienia skargi w niniejszej sprawie została spełniona.

Odnosząc się z kolei do kwestii merytorycznych wskazać należy, że naczelna zasada postępowania administracyjnego, wyrażona w art. 12 k.p.a. stanowi, że organy administracji publicznej winny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (§ 1); sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie (§ 2). Realizacji tej zasady służy m.in. przepis art. 35 § 1 k.p.a., dotyczący terminów załatwienia sprawy administracyjnej. Zgodnie z art. 35 § 3 k.p.a. załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo przyczyn niezależnych od organu (§ 5). Jednocześnie przepis art. 35 § 4 k.p.a. stanowi, że przepisy szczególne mogą określać inne terminy niż określone w § 3 i § 3a.

O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia (art. 36 § 1 k.p.a.). Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.).

Przedmiotem skargi na bezczynność jest brak wydania określonego aktu w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie (art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a.). Skarga ta stanowi zatem środek prawny mający na celu ochronę praw jednostki poprzez przymuszenie organu do podjęcia żądanego działania, a w następstwie tego likwidację stanu opieszałości występującą po stronie organu.

W judykaturze wskazuje się, że oceniając zwłokę organu w załatwieniu konkretnej sprawy administracyjnej, nie można abstrahować od jej indywidualnego charakteru. Zatem, rozsądny termin postępowania musi zostać określony w świetle wszystkich okoliczności danej sprawy oraz w oparciu o takie kryteria jak: złożoność sprawy, postawa samego skarżącego i właściwych organów, znaczenie przedmiotu postępowania dla skarżącego.

Okoliczności faktyczne w niniejszej sprawie pozostawały zasadniczo poza sporem i zostały przywołane na początku niniejszego uzasadnienia.

Jak wynika z przedstawionych Sądowi akt sprawy, akta zostały zwrócone Zarządowi Powiatu w S. w dniu 12 listopada 2020 r., nie zaś w dniu 5 lutego 2021 r., tak jak został poinformowany pełnomocnik skarżącej w rozmowie telefonicznej przez pracownika organu (vide: zwrotne poświadczenie odbioru w aktach Samorządowego Kolegium Odwoławczego nr [...] przy sprawie III SAB/Gd 85/21 tut. Sądu). Z akt tych wynika, że od momentu ich zwrotu z organu odwoławczego, to jest od dnia 12 listopada 2020 r. do dnia orzekania przez Sąd w niniejszej sprawie, to jest do dnia 10 lutego 2022 r. organ nie podjął żadnych merytorycznych czynności w niniejszej sprawie. Zarząd Powiatu w S. w odpowiedzi na skargę wyjaśnił, że po wpłynięciu ponaglenia w dniu 25 marca 2021 r., zostało ono przesłane, bez powiadomienia o tym skarżącej, do Samorządowego Kolegium Odwoławczego przy piśmie z dnia 6 kwietnia 2021 r., a następnie zostały dosłane akta sprawy zgodnie z pismem z dnia 26 kwietnia 2021 r. Należy podkreślić, że były to jedyne czynności organu pierwszej instancji, wykonane po upływie 5 miesięcy od dnia zwrotu akt sprawy z organu odwoławczego.

Ponadto wskazać należy, że w dniu 2 czerwca 2021 r. do Starostwa Powiatowego w S. wpłynął wniosek skarżącej z dnia 31 maja 2021 r., w którym skarżąca wniosła o udzielenie informacji o czynnościach podjętych przez organ po przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia w związku z decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 28 października 2020 r. (sygn. akt [...]), w tym co do wykonania zaleceń wskazanych przez organ odwoławczy w uzasadnieniu przedmiotowej decyzji; czynności podjętych przez organ w związku z ponagleniem z dnia 25 marca 2021 r., w tym o wskazanie, stosownie do art. 37 § 4 k.p.a., daty przekazania do organu wyższego stopnia złożonego ponaglenia wraz z odpisem akt sprawy. Jak wyjaśnił organ ww. pismo w dniu 9 czerwca 2021 r. Naczelnik Wydziału Komunikacji Transportu i Dróg z punktu kancelaryjnego przydzielił do wykonania Kierownikowi Referatu Zarządu Dróg i Rozwoju Powiatu. W dniu 16 czerwca 2021 r. Kierownik tego Referatu przedstawił zwolnienie lekarskie, na którym przebywa do dnia dzisiejszego, a przed pójściem na zwolnienie nie udzielił skarżącej informacji. Natomiast w związku z ograniczeniami kadrowymi doszło do niezachowania terminu przekazania informacji.

Konstatując, w powyżej opisanym okresie (12 listopada 2020 r. - 10 lutego 2022 r.), oprócz przekazania ponaglenia skarżącej oraz akt sprawy do organu wyższej instancji, organ nie podjął żadnych czynności w sprawie i nie wydał oczekiwanej przez skarżącą decyzji. Jest oczywiste, że czynności w sprawie powinny być podjęte niezwłocznie przez organ po otrzymaniu akt sprawy. Organ był zobligowany do podjęcia dalszych czynności, których rodzaj i zakres został szczegółowo przedstawiony w uzasadnieniu decyzji kasacyjnej. Organ natomiast zachowywał się biernie, co nie znajdowało jakiegokolwiek uzasadnienia ani w charakterze sprawy, ani w jej stanie prawnym. W ocenie Sądu, nie może budzić jakiejkolwiek wątpliwości, że organ pozostawał w bezczynności. Trudności kadrowe organu (długotrwałe zwolnienie lekarskie pracownika) czy znaczne obciążenie pracowników, nie stanowią okoliczności usprawiedliwiających zaistniała w rozpoznawanej sprawie bezczynność. Należy zauważyć, że nawet uwzględniając skomplikowany charakter sprawy, termin 2 miesięcy liczony od daty otrzymania akt, to jest od 12 listopada 2020 r. upływał z dniem 12 stycznia 2021 r. W sumie przez okres 1 roku i 3 miesięcy nie doszło rozpoznania sprawy.

Sąd oparł swoje rozstrzygnięcie na stanie faktycznym, wynikającym z akt przedstawionych przez organy. Stosownie do treści przepisu art. 133 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny wydaje wyrok na podstawie akt sprawy. Z akt sprawy, jak i z odpowiedzi na skargę wynika, że nie doszło wydania decyzji. Także w momencie wyrokowania przez Sąd sprawa nie była rozstrzygnięta. Organ do dnia wydania wyroku w niniejszej sprawie, t jest do 10 lutego 2022 r., nie poinformował Sądu o załatwieniu sprawy.

Z powyższych względów Sąd, działając na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uwzględnił skargę i zobowiązał organ do wydania decyzji w terminie 1 miesiąca od daty otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (punkt 1 sentencji wyroku). Sąd wyznaczając miesięczny termin do wydania decyzji miał na uwadze zakres czynności zleconych organowi w decyzji kasacyjnej.

Orzekając w zakresie uregulowanym w przepisie art. 149 § 1a p.p.s.a. Sąd uwzględnił, że rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ terminów załatwienia sprawy, gdyż wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne (por. m.in. wyroki: Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 11 maja 2017 r.; sygn. akt II SAB/Bk 38/17; Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 20 kwietnia 2017 r.; sygn. akt II SAB/Łd 13/17 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 22 marca 2017 r.; sygn. akt II SAB/Kr 35/17). W orzecznictwie sądowym zwraca się także uwagę, że rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania przez organ jakichkolwiek czynności. Rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym bez wątpliwości i wahań, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy można powiedzieć, że prawo naruszono w sposób oczywisty (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 lutego 2016 r.; sygn. akt I OSK 2451/14). Oceny sposobu prowadzenia postępowania pod kątem bezczynności należy dokonywać mając na uwadze zindywidualizowane okoliczności sprawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 listopada 2015 r.; sygn. akt II OSK 652/15), co nakazuje uwzględniać m.in. stopień zaniedbań ze strony organu i naruszenia terminów załatwienia sprawy, obiektywną sytuację w jakiej działa oraz sposób zachowania strony.

Tak więc, kierując się przedstawionymi wyżej kryteriami i regulacjami prawnymi Sąd uznał, że w rozpoznawanej sprawie bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (orzeczenie jak w punkcie 2 sentencji wyroku). Za taką oceną przemawia opisane powyżej bierne zachowanie się organu, a w szczególności długotrwały okres pozostawania przez organ w bezczynności. W niniejszej sprawie niewątpliwie nastąpiło znaczne przekroczenie terminów określonych w art. 35 § 3 k.p.a. Ponadto, mimo skierowania do organu ponaglenia, a następnie zwrócenia się przez skarżącą o udzielenie informacji, dotyczącej stanu sprawy i podjętych czynności, organ stosownej odpowiedzi nie udzielił. Całkowicie zignorował nadto obowiązki wynikające z art. 36 k.p.a.

Odnosząc się w następnej kolejności do żądania dotyczącego przyznania skarżącej sumy pieniężnej wskazać należy, że suma pieniężna przyznawana stronie skarżącej to forma rekompensaty za doznaną szkodę w związku z bezczynnością organu. Podkreślenia jednak wymaga, że przyznanie stronie sumy pieniężnej ma charakter fakultatywny (art. 149 § 2 p.p.s.a.).

Zgodnie z art. 149 § 2 p.p.s.a. sąd może przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Przepis ten stanowi, że grzywnę wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów.

Niewątpliwie przyznanie sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. jest dodatkowym środkiem o charakterze dyscyplinująco -represyjnym. Nadto, suma pieniężna stanowi formę rekompensaty dla strony skarżącej za zwłokę w załatwieniu sprawy. Suma pieniężna, chociaż ma charakter kompensacyjny, nie ma na celu naprawienia szkody. Odpowiedzialność za szkodę przewidziana w art. 4171 § 3 ustawy z dnia 23 kwietnia z 1964 r. - Kodeks cywilny (tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r., poz. 1740 ze zm.) wyklucza traktowanie sumy pieniężnej, o której mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a., jako odszkodowania. Otrzymana kwota ma zrekompensować m.in. niedogodności, jakich strona doznała na skutek bezczynności organu administracji. Jest to także swoista sankcja dla organu za wadliwe zorganizowanie i prowadzenie postępowania.

W realiach rozpatrywanej sprawy skarżąca wystąpiła z żądaniem przyznania na jej rzecz sumy pieniężnej w kwocie 2.000 zł, powołując się na rażący charakter bezczynności, stan niepewności co do swojej sytuacji prawnej, w której pozostawała (i nadal pozostaje) w związku z zachowaniem się organu, a także dodatkowe koszty, które musiała ponieść, w tym koszty przygotowania przez profesjonalnego pełnomocnika ponaglenia i wniosku o udzielenie informacji. Trzeba przy tym zauważyć, że sprawa dotyczy wymierzenia skarżącej kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia. Za adekwatny w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy Sąd uznał wymiar sumy pieniężnej w wysokości wskazanej przez skarżącą 2.000 zł (orzeczenie jak w punkcie 3 sentencji wyroku). Przyznana skarżącej kwota, w ocenie Sądu, będzie w wystarczający sposób spełniała zarówno swą rolę prewencyjną, jak i kompensacyjną. Jej wysokość spełnia niewątpliwie kryterium przewidziane w art. 154 § 6 p.p.s.a. Ponadto, Sąd wziął pod uwagę, że sytuacja w jakiej się aktualnie znalazła skarżąca, wynika wprost z naruszenia prawa skarżącej do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki. Oceniając natomiast przedstawiony powyżej całokształt działań organu oraz mając na względzie jaką funkcję mają spełnić instytucje przewidziane w art. 149 § 2 p.p.s.a., Sąd w realiach rozpoznawanej sprawy uznał, że niniejsza sankcja powinna służyć zdyscyplinowaniu organu i doprowadzeniu do sprawnego, a zarazem terminowego prowadzenia postępowań.

W świetle powyższego, nałożenie na organ sankcji w postaci przyznania skarżącej od organu sumy pieniężnej w powyższej wysokości było uzasadnione.

O kosztach postępowania Sąd orzekł jak w punkcie 4 sentencji wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., zasądzając od organu na rzecz skarżącej kwotę 597 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania, na które oprócz wpisu sądowego od skargi w wysokości 100 zł oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł, składa się również wynagrodzenie pełnomocnika w osobie radcy prawnego, w wysokości 480 zł ustalone zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r., poz. 265).

Sąd orzekł w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a.. Zgodnie z tą regulacją sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.

Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).