Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 980/06
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2007-06-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Leszek Włoskiewicz, Sędziowie NSA Małgorzata Borowiec, Izabella Kulig – Maciszewska – spr., Protokolant Kamil Wertyński, po rozpoznaniu w dniu 5 czerwca 2007r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej "W" Transport i Usługi C., C., C. Sp. Jawna od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 marca 2006 r. sygn. akt VI SA/Wa 2213/05 w sprawie ze skargi "W" Transport i Usługi C., C., C. Sp. Jawna na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej 1. oddala skargę kasacyjną 2. zasądza od "W" Transport i Usługi C., C., C. Sp. Jawna na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego kwotę 450 zł (czterysta pięćdziesiąt) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 8 marca 2006 r. sygn. akt VI SA/Wa 2213/05 oddalił skargę "W" Transport i Usługi C., C., C. Spółka Jawna na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] Nr [...], w przedmiocie kary pieniężnej.

Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach sprawy:

Zaskarżoną decyzją Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w Poznaniu z dnia [...], którą nałożono na skarżącą karę pieniężną w kwocie 2000 zł z tytułu wykonywania transportu drogowego bez wymaganego świadectwa ATP stwierdzającego, iż cysterna spełnia wymagania izotermiczne dla zapewnienia wymaganej temperatury 4°C do przewozu schłodzonego mleka.

Jako podstawę prawną do nałożenia kary pieniężnej wskazano art. 92 ust. 1 pkt 6, art. 92 ust. 4 oraz lp. 1.8.1. załącznika do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. Nr 125, poz. 1371 ze zm.) oraz art. 4 i załącznik nr 3 do umowy ATP. Zgodnie z art. 92 ust. 1 pkt 6 cytowanej ustawy kto wykonuje transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne, naruszając obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy lub przepisów wiążących Rzeczpospolitą Polską umów międzynarodowych, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 15.000 złotych. Stosownie do art. 92 ust. 4 tej ustawy wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa w ust. 1, oraz wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik do ustawy. W świetle zaś lp. 1.8.1. załącznika do omawianej ustawy wykonywania transportu drogowego bez świadectwa wymaganego umową ATP zagrożone jest karą pieniężną w kwocie 2000 zł.

W myśl art. 4 ust. 1 umowy ATP do przewozu szybko psujących się artykułów żywnościowych, wymienionych w załączniku 2 i 3 do umowy, powinny być stosowane środki transportu wymienione w artykule 1 umowy, z wyjątkiem wypadków, gdy w związku z temperaturą przewidywaną podczas całego przewozu, obowiązek ten okazuje się całkowicie zbędny do utrzymywania temperatur ustalonych w załącznikach 2 i 3 do umowy. W myśl ust. 4 dodatku nr 1 do załącznika nr 1 do umowy ATP świadectwo zgodności z normami wydaje właściwa władza na formularzu według wzoru podanego w dodatku 3 do niniejszego załącznika. W odniesieniu do pojazdów drogowych świadectwo (lub jego fotokopia) powinno znajdować się na pojeździe i być okazywane na każde żądanie kontrolujących. Jeżeli środek transportu może być zaliczony do dowolnej kategorii lub klasy tylko z mocy postanowień przejściowych, przewidzianych w punkcie 5 niniejszego załącznika, to termin ważności świadectwa wydanego dla tego środka transportu ograniczony jest okresem przewidzianym w tych postanowieniach przejściowych. Zgodnie z art. 4 ust. 3 umowy ATP przestrzeganie postanowień ustępu 1 spoczywa na przewoźnikach wykonujących przewozy na rzecz osób trzecich tylko w takim zakresie, w jakim podjęli się oni zapewnienia lub wykonania usługi niezbędnej do zachowania tych postanowień, i jeżeli takie zachowanie postanowień jest związane z wykonywaniem danej usługi.

Ponadto stosownie do art. 4 ust. 4 umowy ATP, przy wykonywaniu przewozów objętych postanowieniami umowy, których miejsce załadunku znajduje się na terytorium jednej z Umawiających się Stron, przestrzeganie postanowień ustępu 1, z zastrzeżeniem postanowień ustępu 3, spoczywa:

– jeżeli chodzi o przewóz na rzecz osób trzecich - na osobie fizycznej lub prawnej, będącej nadawcą ładunku zgodnie z dokumentem przewozowym lub, w razie braku dokumentu przewozowego, na osobie fizycznej lub prawnej, która zawarła umowę na przewóz z przewoźnikiem,

– w innych wypadkach – na osobie fizycznej lub prawnej, wykonującej przewóz.

Według ustaleń organów, w odniesieniu do spornego przewozu schłodzonego mleka, to skarżąca podjęła się zapewnienia wymagań wynikających z umowy ATP. Stąd brak świadectwa ATP, iż cysterna spełnia obowiązujące wymogi, obciążał skarżącą. Uzasadniało to nałożenia na skarżącą kary pieniężnej.

W skardze na powyższą decyzję skarżąca zarzuca naruszenie art. 4 umowy ATP. Według skarżącej zapewnienie wymogów przewidzianych powołaną umową należało do obowiązków nadawcy.

Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że z okazanego na rozprawie przez skarżącą zlecenia przewozowego na przewóz mleka schłodzonego (maksymalnie do temp. 5°C) to skarżąca, a nie nadawca, podjęła się przewozu spornej partii mleka w przewozie międzynarodowym. Zatem, to do obowiązków skarżącej należało podstawienie pod załadunek schłodzonego mleka cysterny posiadającej stosowne świadectwo objęte umową ATP. Zgodnie z załącznikiem nr 3 do umowy ATP, co wymaga podkreślenia, mleko w cysternie przeznaczone do spożycia wozi się w temperaturze 4°C. Zachowanie takiej temperatury podczas przewozu wynika również z adnotacji zawartej w rubryce 19 listu przewozowego CMR nr 133.

Skarżąca, zarówno w postępowaniu administracyjnym jak i sądowym, nie przedstawiła jakiegokolwiek dowodu, który wskazywałby, że to nadawca przejął na siebie obowiązki wynikające z umowy ATP. Zresztą, trudne do zrozumienia byłoby wymaganie od dostawcy spełnienia szczególnych wymogów technicznych wynikających z umowy ATP w odniesieniu do cysterny nie stanowiącej własności dostawcy, a będącej własnością skarżącej.

Z powyższych względów Sąd nie dopatrzył się naruszenia art. 4 umowy ATP w ustaleniach organów, że obowiązek zapewnienia spornego świadectwa spoczywał na skarżącej.

Spółka Jawna "W" Transport i Usługi C., C., C. złożyła skargę kasacyjną od powyższego wyroku zarzucając:

1) naruszenie prawa materialnego:

– art. 4 umowy o międzynarodowych przewozach szybko psujących się artykułów żywnościowych i o specjalnych środkach transportu przeznaczonych do tych przewozów (ATP), sporządzonej w Genewie dnia 1 września 1970 r., poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie,

– art. 87 ust. 1 pkt 2 lit. c ustawy o transporcie drogowym, poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie,

prowadzące do wniosku, iż przewoźnik jest zawsze zobowiązany do wykonywania przewozu cysterną posiadającą świadectwo ATP, niezależnie od umowy łączącej go z nadawcą bądź inną osobą zlecającą przewóz,

2) naruszeniu przepisów postępowania:

– art 233 § 1 k.p.c. w związku z art. 106 § 3 i 5 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez dowolną ocenę materiału dowodowego sprawy, a w szczególności zlecenia transportowego i listów przewozowych; ocena ta miała wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że przestrzeganie powyższych postanowień umowy ATP spoczywa na przewoźnikach wykonujących przewozy na rzecz osób trzecich tylko w takim zakresie, w jakim podjęli się oni zapewnienia lub wykonania usługi niezbędnej do zachowania tych postanowień i jeżeli takie zachowanie postanowień jest związane z wykonywaniem danej usługi. Jeżeli inne osoby fizyczne lub prawne podjęły się zapewnienia lub wykonania usługi niezbędnej do zachowania postanowień umowy, są one obowiązane zapewnić zachowanie tych postanowień w takim zakresie, w jakim jest on związany z wykonywaniem usługi, którą one podjęły się zapewnić lub wykonać ( art. 4 ust. 3 umowy ATP ).

Dalej skarżąca wskazała, że przestrzeganie postanowień umowy ATP, w tym odnoszących się do świadectw ATP, należy przede wszystkim do nadawcy lub osoby fizycznej lub prawnej, która zawarła umowę na przewóz z przewoźnikiem, a przewoźnik zobowiązany jest do zachowania tych postanowień jedynie w takim zakresie, w jakim podjął się on zapewnienia lub wykonania usługi niezbędnej do zachowania tych postanowień, i jeżeli takie zachowanie postanowień jest związane z wykonywaniem danej usługi.

Przyjęcie przez Sąd I instancji, iż obowiązek ten ciąży przede wszystkim na przewoźniku, narusza art. 4 umowy międzynarodowych przewozach szybko psujących się artykułów i żywnościowych i o specjalnych środkach transportu przeznaczonych do tych przewozów (ATP), sporządzonej w Genewie dnia 1 września 1970 r. i art. 87 ust. 1 pkt 2 lit. c ustawy o transporcie i drogowym, bowiem wspomniany przepis ustanawia regułę odwrotną.

Ponadto Sąd I instancji poprzez dowolną, sprzeczną z zebranym w sprawie materiałem dowodowym, ocenę przedstawionego na rozprawie zlecenia przewozowego nr 275833 oraz innych zleceń transportowych i listów przewozowych naruszył art. 233 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego w zw. z art. 106 § 3 i 5 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Na rozprawie w dniu 22 lutego 2006 r. Sąd I instancji dopuścił dowód z dokumentu prywatnego – zlecenia transportowego nr 275833 oraz innych zleceń transportowych i listów przewozowych dotyczących takich samych przewozów – tożsamość przewoźnika, nadawcy, odbiorcy przesyłki, zbieżność czasowa.

Zdaniem Sądu I instancji, "z okazanego na rozprawie przez skarżącą zlecenia przewozowego na przewóz mleka schłodzonego (maksymalnie do temp. 5°C) to skarżąca, a nie nadawca, podjęła się przewozu spornej partii mleka w przewozie międzynarodowym. Zatem, to do obowiązków skarżącej należało podstawienie pod załadunek schłodzonego mleka cysterny posiadającej stosowne świadectwo objęte umową ATP. Zgodnie z załącznikiem nr 3 do umowy ATP, co wymaga podkreślenia, mleko w cysternie przeznaczone do spożycia wozi się w temperaturze 4°C. Zachowanie takiej temperatury podczas przewozu wynika również z adnotacji zawartej w rubryce 19 listu przewozowego CMR nr 133".

Z powyższym nie sposób się zgodzić.

Przede wszystkim należy zauważyć, iż zlecenie transportowe, pomimo nałożenia na przewoźnika różnych wymagań dotyczących higieny transportu (temperatura załadunku, certyfikaty badań, certyfikaty higieniczne, przekazanie próbki), nie wskazywało na konieczność dokonywania przewozów cysterną posiadającą świadectwo ATP. Okoliczności takiej z pewnością nie można było domniemywać z faktu wskazania przez zleceniodawcę temperatury załadunku, tym bardziej iż była ona wyższa niż maksymalna dopuszczalna temperatura przewozów mleka przeznaczonego do spożycia określona w załączniku nr 3 do umowy ATP.

Nie sposób zatem przyjąć, ż zleceniodawca przewozu nałożył na przewoźnika obowiązek stosowania umowy ATP. Nałożenie obowiązku przestrzegania umowy ATP nie wynikało też – jak błędnie przyjął Sąd I instancji – z adnotacji zawartej w rubryce 19 listu przewozowego CMR nr 133, w którym wskazano I temperaturę załadunku (+4°C). Wskazanie temperatury na liście CMR nr 133 miało jedynie stanowić potwierdzenie załadowania mleka w temperaturze określonej przez zleceniodawcę. To, iż jest to akurat temperatura wymagana do przewozu mleka przeznaczonego do spożycia, nie oznacza jeszcze, iż przewoźnik przejął na siebie ciężar przestrzegania obowiązków wynikających z umowy ATP. Wypada podkreślić, iż tę część listu przewozowego, nadawca przesyłki wypełnia już po załadunku. Nie mógłby więc on nałożyć na przewoźnika obowiązku przewożenia towaru "w warunkach ATP", bowiem oznaczenie o posiadaniu świadectwa ATP umieszcza się na cysternach w miejscach dobrze widocznych.

Tym samym już przed załadunkiem nadawca przesyłki ma pełną świadomość, czy przewoźnik podstawia cysternę ze świadectwem ATP, czy bez niego. W takiej sytuacji (brak świadectwa ATP) i nadawca mógłby jedynie odmówić załadunku.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw i w związku z tym podlegała oddaleniu.

W pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutu naruszenia przepisów postępowania, który nie jest zasadny, bowiem Sąd I instancji przeprowadzając uzupełniające postępowanie dowodowe nie przekroczył granic swobodnej oceny dowodów. Ocena ta jest prawidłowa. Bezsporne jest, iż na liście przewozowym nr 133 znajduje się stosowne wskazanie m.in. o temperaturze przewożonego mleka. Również w zleceniu przewozowym w instrukcji przewozu podana jest temperatura mleka. Trudno więc zarzucić Sądowi I instancji, że z przekroczeniem granic swobodnej oceny dowodów uznał, że przewoźnik był zobowiązany do przewozu mleka w stosowanej temperaturze. Jeżeli więc był do tego zobowiązany, to Sąd I instancji zasadnie uznał, że zgodnie z powołaną umową o międzynarodowych przewozach szybko psujących się artykułów żywnościowych i o specjalnych środkach transportu przeznaczonych do tych przewozów (ATP) sporządzoną w Genewie w dniu 1 września 1970 r., zobligowany był stosować do tego przewozu specjalny środek transportu.

Fakt, że temperatura mleka podczas transportu została zachowana, nie świadczy o odstąpieniu nadawcy od tego wymogu. Powołanie się w związku z tym w skardze kasacyjnej na naruszenie art. 4 ww. umowy nie jest zasadne. Wprawdzie ust. 1 art. 4 umowy przewiduje możliwość odstąpienia od stosowania specjalnych środków transportu, ale tylko w sytuacji, gdy w związku z temperaturą przewidywaną podczas całego przewozu, obowiązek ten okazuje się całkowicie zbędny do utrzymania stosownych temperatur.

Zdaniem skarżącej Spółki przedstawione dowody świadczą o takiej sytuacji. Natomiast wniosek ten nie jest prawidłowy, bo to nie utrzymanie temperatur produktu, ale przewidywana temperatura podczas przewozu ma zapewnić utrzymanie temperatur produktu.

A więc w sytuacji np. ujemnych temperatur podczas całego przewozu, można przewidzieć właściwe utrzymanie temperatur produktu. Jednakże w niniejszej sprawie przewóz dokonywany był w miesiącu maju i taka sytuacja nie zachodziła. Oczywiście powołana umowa międzynarodowa – jak słusznie podniesiono w skardze kasacyjnej – przewiduje także obowiązek jej przestrzegania na nadawcy towaru, co jednak nie musi oznaczać, że przewoźnik nie jest zobligowany w określonym zakresie do jej przestrzegania. Przepis ust. 4 art. 4 umowy odnosi się bowiem do ustępu 3, który przewiduje obowiązek przestrzegania postanowień ustępu 1 (a więc dot. m.in. stosowania specjalnych środków transportu) przez przewoźników wykonujących przewozy na rzecz osób trzecich, jednakże w takim zakresie w jakim podjęli się wykonania usługi, niezbędnej do zachowania tych postanowień i jeżeli takie zachowanie postanowień jest związane z wykonaniem danej usługi. Jeżeli więc skarżąca Spółka zobowiązała się do przewozu mleka w określonej temperaturze, co wynika z listu przewozowego i zlecenia przewozu, to zobligowana była dokonać tego przewozu zgodnie z postanowieniami umowy międzynarodowej. Powoływanie się w skardze kasacyjnej, że na innych listach przewozowych brak jest stosownych adnotacji o temperaturze mleka, nie może mieć znaczenia w niniejszej sprawie. Bowiem w tej sprawie podczas kontroli, przewoźnik legitymował się dokumentem zawierającym dane dotyczące temperatury mleka. Wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej, Sąd I instancji nie uznał, że w każdej sytuacji przewoźnik zobligowany jest do wykonywania przewozu cysterną posiadającą świadectwo ATP. Natomiast stwierdził, że w okolicznościach niniejszej sprawy, taki obowiązek istniał. Konsekwencją uznania, iż przewoźnik winien dokonywać przewozu mleka środkiem transportu posiadającym stosowne świadectwo, była konieczność jego posiadania i okazania podczas kontroli drogowej w dniu 3 maja 2005 r., co wynikało z art. 87 ust. 1 pkt 2 lit. c ustawy z dnia 6 września 2002 r. o transporcie drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2004 r. Nr 204, poz. 2088 ze zm.).

Z tych wszystkich względów uznając, iż skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 184 oraz 204 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – orzekł jak w sentencji wyroku.