Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt II SA/Ke 920/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2014-12-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 29 ust. 1-2
journal: Dz.U. 2008 nr 98 poz 634
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 141 poz 18 art, 73 ust. 1, 3, 4 i 5, art. 53
law: Rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji  oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla  systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 345 poz 1 art. 138 ust. 2
law: Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 r.ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady  (WE) nr 1782/2003 w odniesieniu do systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania odłogowanych  gruntów do produkcji surowców
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: artr. 7, art. 77 par. 1, art. 80
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Żak (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Dorota Chobian, Sędzia WSA Jacek Kuza, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Katarzyna Tuz-Stando, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 17 grudnia 2014r. sprawy ze skargi M. O. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 29 września 2014r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2006 oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 29 września 2014 r. nr [...], Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia 26 sierpnia 2014 r. nr [...] ustalającej M. O. kwotę nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2006 w łącznej wysokości 28.104,51 zł.

W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że ostateczną decyzją z dnia 22 listopada 2006 r. nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR, po rozpatrzeniu wniosku M. O. z dnia 15 maja 2006 r., przyznał wnioskodawczyni płatności bezpośrednie do gruntów rolnych w łącznej wysokości 67.792,92 zł, na które złożyły się: 33.664,58 zł z tytułu jednolitej płatności obszarowej (JPO) oraz 35.128,34 zł z tytułu uzupełniającej płatności obszarowej (UPO). Płatności przyznane ww. decyzją zostały zrealizowane na rachunek bankowy wnioskodawczyni w dniu 5 stycznia 2007 r.

Postanowieniem z dnia 18 lipca 2007 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR . wznowił z urzędu postępowanie zakończone ww. decyzją, działając na podstawie art. 149 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Decyzją z dnia 1 lutego 2008 r. organ ten uchylił decyzję z dnia 22 listopada 2006 r. i odmówił przyznania M. O. wnioskowanych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2006. Rozstrzygnięcie to zostało uchylone przez organ odwoławczy decyzją z dnia 21 kwietnia 2008 r., a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Z uwagi na zmianę miejsca zamieszkania wnioskodawczyni sprawa została przekazana Kierownikowi Biura Powiatowego ARiMR. Decyzją z dnia 13 czerwca 2008 r. organ ten uchylił decyzję z dnia 22 listopada 2006 r. i odmówił przyznania M. O. wnioskowanych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2006. Również to rozstrzygnięcie zostało uchylone przez organ odwoławczy decyzją z dnia 8 sierpnia 2008 r., a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Kolejna decyzja organu I instancji z dnia 12 listopada 2008 r. uchylająca decyzję z dnia 22 listopada 2006 r. i odmawiająca przyznania M. O. wnioskowanych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2006 również została, w trybie odwoławczym, uchylona do ponownego rozpatrzenia decyzją z dnia 2 lutego 2009 r.

Decyzją z dnia 30 grudnia 2009 r. organ I instancji uchylił decyzję z dnia 22 listopada 2006 r. i przyznał M. O. płatności bezpośrednie do gruntów rolnych na rok 2006 w łącznej wysokości 29.710,33 zł. Rozstrzygnięcie to zostało uchylone przez organ odwoławczy decyzją z dnia 18 maja 2010 r., a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

W dniu 24 lutego 2011 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał decyzję nr [...], którą uchylił decyzję z dnia 22 listopada 2006 r. i przyznał M. O. płatności bezpośrednie do gruntów rolnych na rok 2006 w łącznej wysokości 47.001,21 zł. Decyzją z dnia 26 kwietnia 2013 r. nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR uchylił powyższą decyzję oraz stwierdził, że decyzja z dnia 22 listopada 2006 r. została wydana z naruszeniem prawa, ale nie może podlegać uchyleniu z uwagi na to, że od dnia jej doręczenia stronie upłynął okres dłuższy niż 5 lat. Z uzasadnienia tej decyzji wynika, że działka rolna B o pow. 0,11 ha została zadeklarowana na powierzchni, która na dzień 30 czerwca 2003 r. nie była utrzymana w dobrej kulturze rolnej. Znajdowały się tam bowiem zadrzewienia, a nie deklarowane przez wnioskodawczynię "trawy na gruntach ornych". Rozbieżność między powierzchnią zadeklarowaną, a powierzchnią faktycznie uprawniającą do otrzymania dopłat powinna więc skutkować przyznaniem płatności bezpośrednich na rok 2006 w pomniejszonej wysokości.

Organ II instancji wskazał ponadto, że decyzją z dnia 1 lutego 2008 r. nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR odmówił M. O. przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004 oraz nałożył sankcje wieloletnie w łącznej wysokości 5254,55 zł, z czego z tytułu JPO 2197,93 zł, a z tytułu UPO 3056,62 zł. Z uzasadnienia tej decyzji wynika, że powierzchnia działek rolnych zadeklarowanych przez wnioskodawczynię do płatności na rok 2004 wynosiła 39,13 ha, a powierzchnia stwierdzona – 28,69 ha. Z kolei decyzją z dnia 11 marca 2008 r. nr 0247-2008-0000004989 organ ten odmówił M. O. przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2005 oraz nałożył sankcje wieloletnie w łącznej wysokości 22.785,09 zł, z czego z tytułu JPO 10.104,75 zł, a z tytułu UPO 12.680,34 zł. Z uzasadnienia tej decyzji wynika, że powierzchnia działek rolnych zadeklarowanych przez wnioskodawczynię do płatności na rok 2005 wynosiła 186,32 ha, a powierzchnia stwierdzona – 44,91 ha. Na działkach zakwestionowanych przez organ stwierdzono wieloletnią roślinność krzaczastą i las zamiast zadeklarowanych traw na gruntach ornych (kod błędu DR 10).

Organ odwoławczy wyjaśnił, że stosownie do treści art. 138 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1973/2004 ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 w odniesieniu do systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa (...) oraz art. 53 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli (...), kwota nałożonych sankcji powinna zostać potrącona z wypłat pomocy, do której rolnik jest uprawniony na podstawie wniosków składanych przez niego w trakcie 3 lat kalendarzowych po upływie roku, w którym wykryto różnicę.

W odniesieniu do JPO organ ustalił, że wnioskodawczyni zgłosiła do tej płatności powierzchnię 118,23 ha, tymczasem powierzchnia stwierdzona wynosiła 118,12 ha. W odniesieniu do UPO organ ustalił zaś, że wnioskodawczyni zgłosiła do tej płatności powierzchnię 112,07 ha, tymczasem powierzchnia stwierdzona wynosiła 111,96 ha. Stosownie do art. 50 ust. 3 rozporządzenia nr 796/2004 należało zatem pomniejszyć obie płatności o kwotę odpowiadającą powierzchni 0,11 ha, tj. o powierzchnię działki rolnej B. Po odliczeniu ww. kwot oraz sankcji za lata 2004 i 2005 organ obliczył wysokość należnych płatności na sumę 39.688,41 zł, z czego z tytułu JPO – 20.331,51 zł, a z tytułu UPO – 19.356,90 zł. Różnica do zwrotu (kwota nienależnie pobrana na rok 2006) wynosi zatem 28.104,51 zł (JPO 12.333,07 zł, UPO 15.771,44 zł).

W świetle powyższego organ stwierdził, że stosownie do art. 73 ust. 1 i 3 rozporządzenia nr 796/2004 zaistniała konieczność ustalenia w decyzji kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2006, w trybie art. 29 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Wyjaśnił, że wypłacone nienależnie środki publiczne z tytułu JPO i UPO pochodzą ze środków z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej, Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji oraz ze środków krajowych przeznaczonych na współfinansowanie, tj. z funduszu, o których mowa w art. 29 ust. 1 ww. ustawy. W konsekwencji wydał opisaną na wstępie decyzję z dnia 26 sierpnia 2014 r.

W odwołaniu M. O. zarzuciła organowi I instancji naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. oraz art. 73 ust. 4 rozporządzenia nr 796/2004.

Organ odwoławczy wskazał, że niedopuszczalność uchylenia wadliwej decyzji z uwagi na upływ czasu, o którym mowa w art. 146 § 1 k.p.a., nie oznacza sanacji takiej decyzji. Możliwe jest więc wszczęcie i prowadzenie postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności. Na poparcie tego stanowiska organ przywołał orzeczenia sądów administracyjnych, tj. wyroki WSA w Warszawie w sprawie V SA/Wa 183/11, V SA/Wa 985/11 a także wyrok NSA w sprawie II GSK 307/13. Ponadto, powołując się na postanowienie NSA w sprawie I GSK 2218/06, organ wskazał, że rozstrzygnięcie "w granicach danej sprawy" oznacza, iż organ nie może uczynić przedmiotem rozpatrzenia legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono odwołanie. Ustalenia zawarte w ostatecznej decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia 26 kwietnia 2013 r. są więc dla niniejszego postępowania wiążące.

Organ odwoławczy nie znalazł podstaw do zastosowania art. 73 ust. 4 rozporządzenia nr 796/2004, ponieważ przedmiotowe płatności nie zostały dokonane na skutek pomyłki organu. To wnioskodawczyni zgłosiła do płatności, jako użytkowane rolniczo, grunty, które stanowiły grunty leśne. Okoliczności skutkujące koniecznością zwrotu nienależnie pobranych płatności wynikają więc z błędu strony, która nie wykazała inicjatywy jego zgłoszenia. Na poparcie swojego stanowiska organ przywołał wyroki NSA w sprawach: II GSK 849/12, II GSK 594/10 oraz II GSK 609/09. Zdaniem organu w niniejszej sprawie nie znajduje również zastosowania art. 73 ust. 5 ww. rozporządzenia, ponieważ z akt sprawy nie wynika, aby wnioskodawczyni działała w dobrej wierze. Wskazywane przez nią we wnioskach na lata 2004 i 2005 trawy na gruntach ornych były bowiem w rzeczywistości gruntami leśnymi.

Organ odwoławczy wskazał ponadto, że w niniejszej sprawie nie ma zastosowania art. 40 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, przewidujących odstąpienie od ustalenia kwot nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności obszarowych, ponieważ każda z nienależnie pobranych płatności jest wyższa od równowartości 100 euro wg ostatniego kursu wymiany walut ustalonego przez Europejski Bank Centralny przed dniem 1 października roku, dla którego pomoc została przyznana (397,13 zł).

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach M. O. wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji, zarzucając zaskarżonemu rozstrzygnięciu naruszenie:

1) przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., poprzez nieuwzględnienie tego, że działki dotknięte kodem błędu DR 10 były wydzierżawione od Agencji Nieruchomości Rolnych;

2) prawa materialnego, tj.:

a) art. 73 ust. 4 rozporządzenia nr 796/2004 poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji gdy płatność została dokonana na skutek pomyłki organu;

b) art. 73 ust. 5 ww. rozporządzenia poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że wnioskodawczyni działała w złej wierze.

W uzasadnieniu naruszenia przepisów postępowania, skarżąca wskazała na błędne ustalenia faktyczne poprzez przyjęcie przez organy, iż umyślnie zgłosiła do płatności działki, które nie kwalifikowały się do otrzymania płatności, tymczasem zgłosiła ona do płatności działki wydzierżawione jej przez inny organ, tj. Agencję Nieruchomości Rolnych (ANR) Oddział Terenowy (OT) w R. i przy dołożeniu należytej staranności nie była w stanie wykryć błędu.

Odnośnie zarzutu naruszenia art. 73 ust. 4 rozporządzania nr 796/2004, skarżąca przytoczyła treść art. 17 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego (...), podnosząc, że ANR OT w R. dysponowała odpowiednimi danymi, ponieważ system identyfikacji działek rolnych ustanawiany jest na podstawie map lub dokumentów ewidencji gruntów lub innych danych kartograficznych. Tym samym płatność dokonana została na skutek pomyłki innego organu, który korzystając ze specjalistycznego sprzętu nie dostrzegł pomyłki w odniesieniu do powierzchni i tego, komu zadeklarowane działki zostały już wydzierżawione, a dopatrzył się pomyłki dopiero w 2007 roku. Powołując się na wyrok WSA w Bydgoszczy w sprawie II SA/Bd 1460/13, skarżąca wskazał, że świadomość zasad funkcjonowania systemów wsparcia nie przesądza o uznaniu, że popełnienie błędu dotyczącego powierzchni, czy też tego komu ANR wydzierżawiła działki, jest błędem, który w zwykłych okolicznościach mógł zostać wykryty przez rolnika. Błąd ten musi odnosić się do sfery faktów dotyczących powierzchni, a nie wiedzy na temat funkcjonowania systemów wsparcia. Skoro zatem organy obu instancji, dysponujący wiedzą, doświadczeniem i fachowym zapleczem zauważyły błąd dopiero w 2007 roku, nie sposób przyjąć, że wnioskodawczyni mogła błąd ten wykryć w zwykłych okolicznościach. Powołując się na wyrok NSA w sprawie II GSK 849/12, skarżąca podniosła, że pod pojęciem pomyłki organu, o której mowa art. 73 ust. 4 ww. rozporządzenia, należy rozumieć wszelkie błędy popełnione przez właściwy organ lub inny organ, których skutkiem było dokonanie nienależytej płatności.

W uzasadnieniu zarzutu naruszenia art. 73 ust. 5 rozporządzenia nr 796/2004 skarżąca podniosła, że zgłaszając do płatności działki wydzierżawione przez ANR Oddział w R. działała w zaufaniu do organu, który jako profesjonalista nie dostrzegł pomyłki. W konsekwencji nie sposób przyjąć, że wnioskodawczyni działała w złej wierze.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie w dniu 17 grudnia 2014 r. pełnomocnik organu wyjaśnił, że wszystkie objęte zaskarżoną decyzją działki wykluczone z płatności były działkami leśnymi, a nie trawami lub łąkami, tak jak deklarowano we wnioskach. Dodała, że nieprawomocnym wyrokiem wydanym w listopadzie 2014 r. Sąd Rejonowy w B. skazał skarżącą za wyłudzanie dopłat unijnych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga nie jest zasadna, ponieważ zaskarżone rozstrzygnięcie jest zgodne z prawem.

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się w nim naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 i 2 p.p.s.a.).

Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie jest decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji, w której ustalono skarżącej kwotę nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2006 w łącznej wysokości 28.104,51 zł. W związku z powyższym kontrola sądowa ograniczała się do postępowania prowadzonego w tym właśnie przedmiocie, czyli w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności. Przedmiotem rozważań Sądu nie mogła być więc legalność ostatecznej i prawomocnej decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia 26 kwietnia 2013 r., nr [...], w której na podstawie art. 151 § 2 k.p.a. stwierdzono, że decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia 22 listopada 2006 r. nr [...], została wydana z naruszeniem prawa, ale nie może podlegać uchyleniu ze względu na to, że od dnia jej doręczenia stronie, upłynął okres dłuższy niż 5 lat. Przedmiotem rozważań Sądu nie mogła być również legalność ostatecznych i prawomocnych decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia 1 lutego 2008 r. nr [...] oraz z dnia 11 marca 2008 r. nr [...], w których na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. uchylono decyzje o przyznaniu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w pomniejszonej wysokości na lata odpowiednio 2004 i 2005 i odmówiono przyznania ww. płatności. Postępowania administracyjne zakończone powyższymi decyzjami były odrębne od niniejszego postępowania, oparte na samodzielnych przesłankach faktycznych i prawnych. Zmierzały do weryfikacji prawidłowości decyzji ostatecznych, na mocy których wypłacono stronie środki pieniężne na podstawie wniosków, w których zadeklarowano do płatności bezpośrednich obszary większe niż te, do których faktycznie one przysługiwały.

Poddane w niniejszej sprawie kontroli Sądu jest więc postępowanie będące konsekwencją stwierdzenia, że płatności z tytułu JPO i UPO na rok 2006 były należne w pomniejszonej wysokości na skutek wykluczenia działki rolnej B o pow. 0,11 ha, oraz na skutek zastosowania sankcji wieloletnich orzeczonych ww. decyzjami z dnia 1 lutego 2008 r. i 11 marca 2008 r., zaś jego przedmiotem jest wyłącznie ustalenie kwoty nienależnie pobranych środków pieniężnych.

Tryb odzyskiwania nienależnie wypłaconych środków reguluje art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. nr 98, poz. 634 ze zm.), zgodnie z którym ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych:

1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej;

2) krajowych, przeznaczonych na:

a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej,

b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej

- następuje w drodze decyzji administracyjnej. Właściwym w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych w decyzji, o której mowa w ust. 1, jest organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1 (ust. 2).

Zgodnie z art. 73 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz.U. UE L 141 z 30 kwietnia 2004 r., s. 18), w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki obliczone zgodnie z ust. 3. Odsetki naliczane są za okres między powiadomieniem rolnika o konieczności zwrotu oraz zwrotem lub potrąceniem. Stosowana stopa odsetek jest obliczana zgodnie z przepisami prawa krajowego, lecz nie jest ona niższa niż stopa procentowa stosowana w przepisach krajowych w odniesieniu do przypadków zwrotu kwot pieniężnych (ust. 3).

Sąd podziela eksponowany przez organ pogląd, znajdujący również oparcie w orzecznictwie sądów administracyjnych, że pomimo braku możliwości wyeliminowania z obrotu ostatecznej decyzji z uwagi na upływ pięcioletniego terminu, to stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa (jak ma to miejsce w niniejszej sprawie) daje podstawę dla wszczęcia i prowadzenia postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności w trybie art. 29 ust. 1 i 2 ustawy o ARiMR (por. wyrok NSA z dnia 24 kwietnia 2014 r., sygn. II GSK 307/13).

W ocenie Sądu, nie budzi również wątpliwości uprawnienie organu do potrącenia z kwoty przyznanych na dany rok płatności kwot sankcji wieloletnich orzeczonych na podstawie art. 138 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 w odniesieniu do systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania odłogowanych gruntów do produkcji surowców (Dz.U. UE L 345 z 20 listopada 2004 r., s. 1 ze zm.) oraz art. 53 ww. rozporządzenia nr 796/2004. Zgodnie z art. 138 ust. 2 rozporządzenia nr 1973/2004, jeżeli różnice między obszarem zadeklarowanym a wyznaczonym wynikają z nieścisłości popełnionych umyślnie, to pomoc, do jakiej rolnik byłby uprawniony, nie jest przyznawana za przedmiotowy rok kalendarzowy. Ponadto, jeżeli taka różnica przekracza 20 % wyznaczonego obszaru, to rolnik jest wykluczany ponownie z przywileju uzyskania premii do kwoty, która odpowiada różnicy między obszarem zadeklarowanym a wyznaczonym. Taka kwota jest odejmowana z wypłat pomocy, do której rolnik jest uprawniony na podstawie wniosków składanych przez niego w trakcie trzech lat kalendarzowych po upływie roku kalendarzowego, w którym wykryto tę różnicę. Z kolei stosownie do treści art. 53 rozporządzenia nr 796/2004, w przypadku gdy różnica między obszarem zadeklarowanym a stwierdzonym zgodnie z art. 50 ust. 3 i 5 wynika z nieprawidłowości popełnionych celowo, pomoc, do której rolnik byłby uprawniony zgodnie z art. 50 ust. 3 i 5, nie zostaje przyznana na dany rok kalendarzowy w ramach danego systemu pomocy, o ile różnica ta przekracza 0,5 % stwierdzonego obszaru lub 1 ha powierzchni. Ponadto, jeśli różnica wynosi ponad 20 % obszaru stwierdzonego, rolnik będzie również wyłączony z otrzymywania pomocy do wysokości kwoty odpowiadającej różnicy między obszarem zadeklarowanym a stwierdzonym zgodnie z art. 50 ust. 3 i 5. Kwota ta podlega odliczeniu zgodnie z art. 5b rozporządzenia (WE) nr 885/2006.

Funkcjonującymi w obrocie prawnym decyzjami z dnia 1 lutego 2008 r. i 11 marca 2008 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR orzekł w stosunku do skarżącej, w odniesieniu do wniosków o płatności bezpośrednie na lata odpowiednio 2004 i 2005, sankcje wieloletnie, których kwoty miały potrącane z płatności, do której producent rolny był uprawniony z tytułu wniosków składanych w okresie trzech lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym stwierdzono niezgodności. Skoro zatem orzeczone decyzją z dnia 1 lutego 2008 r. kwoty sankcji miały być potrącane z płatności w latach 2005, 2006 i 2007, a orzeczone decyzją z dnia 11 marca 2008 r. – w latach 2006, 2007 i 2008, to nie było przeszkód aby ww. kwoty sankcji potrącić z płatności na 2006 r. Skarżąca była bowiem wyłączona z płatności na ten rok do wysokości kwoty odpowiadającej różnicy między obszarem zadeklarowanym a stwierdzonym, tj. do wysokości orzeczonych ww. decyzjami sankcji wieloletnich. W konsekwencji pobrane przez nią w dniu 5 stycznia 2007 r. środki pieniężne w wysokości orzeczonych sankcji, były środkami pobranymi nienależnie.

W rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, że na rachunek skarżącej zostały wypłacone środki pieniężne z tytułu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2006, tj. pochodzące z funduszu, o którym mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy o ARiMR w kwocie 67.792,92 zł, na podstawie decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia 22 listopada 2006 r. Z kolei ostateczną i prawomocną decyzją z dnia 24 kwietnia 2013 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR stwierdził, że ww. decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR została wydana z naruszeniem prawa. Dodatkowo ostatecznymi i prawomocnymi decyzjami z dnia 1 lutego 2008 r. i 11 marca 2008 r. orzeczono w stosunku do skarżącej sankcje wieloletnie potrącane z płatności, do których skarżąca była uprawniona z tytułu wniosków składanych w okresie trzech lat kalendarzowych po roku, w którym stwierdzono niezgodność. Nie ulega zatem wątpliwości, że pobrane przez skarżącą środki pieniężne należy uznać za nienależne, a organ zobowiązany był wydać decyzję, o jakiej mowa w art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR.

Odnosząc się do zarzutów skargi o naruszeniu przepisów postępowania stwierdzić należy, mając na uwadze zawartość akt administracyjnych, że orzekające w niniejszej sprawie organy obu instancji, zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, wyrażoną w art. 7 k.p.a., podjęły wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia niniejszej sprawy, rozpatrując w sposób wyczerpujący zebrany materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.), przy jednoczesnym zachowaniu reguł oceny tego materiału wskazanych w art. 80 k.p.a.

W ocenie Sądu organ prawidłowo stwierdził, że w niniejszej sprawie nie zaistniały przesłanki zastosowania art. 73 ust. 4 lub 5 rozporządzenia nr 796/2004. Zgodnie z art. 73 ust. 4 ww. rozporządzenia, obowiązek zwrotu nienależnej płatności nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika. Jednakże w przypadku gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli o decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od płatności.

Pomyłka organu może zaistnieć wówczas, gdy na podstawie niespornych okoliczności faktycznych wyliczył on kwotę płatności przy zastosowaniu błędnych stawek lub z powodu błędów rachunkowych. Za rzetelność danych we wniosku o przyznanie każdej płatności odpowiada bowiem występujący o taką płatność rolnik. Z uwagi na powtarzalność i liczbę tych wniosków, z których korzystają wszyscy rolnicy każdego roku, skrupulatna kontrola każdego z nich w sposób odpowiadający przepisom k.p.a., nie jest możliwa. Uproszczenia dowodowe w dysponowaniu funduszami wspólnotowymi tworzą za to sprawny system bazujący z jednej strony na zaufaniu do informacji zamieszczanych przez rolnika we wniosku o przyznanie płatności, ale z drugiej - na jego odpowiedzialności za ich rzetelność, weryfikowaną sporadycznie przy stosowaniu różnych metod i środków kontroli (por. wyrok NSA z dnia 26 maja 2010 r., sygn. II GSK 609/09 publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W oparciu o ostateczną decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR z 24 kwietnia 2013 r. organ prawidłowo ustalił, że powierzchnia działek zgłoszonych przez skarżącą do płatności do gruntów rolnych na rok 2006 nieznacznie (o 0,11 ha) przekraczała powierzchnię kwalifikującą się do płatności. Składając wniosek o przyznanie płatności na rok 2006 skarżąca oświadczył na piśmie, że znane jej są zasady przyznawania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych. Powinna zatem zadeklarować wyłącznie grunty kwalifikujące się do płatności.

W ocenie Sądu, trudno w tej sytuacji mówić o pomyłce organu, skoro działał on w zaufaniu do deklaracji rolnika co do powierzchni gruntów kwalifikujących się do płatności. Tym samym, stwierdzenie braku pomyłki organu czyni bezprzedmiotowym ocenę zaistniałej sytuacji w kontekście możliwości wykrycia błędu przez rolnika, w tym błędu dotyczącego elementów stanu faktycznego, a w konsekwencji konieczność respektowania 12 miesięcznego terminu o którym mowa w art. 73 ust. 4 rozporządzenia nr 796/2004.

Odnośnie twierdzeń skarżącej, że działki dotknięte kodem błędu DR 10 zostały przez nią wydzierżawione od Agencji Nieruchomości Rolnych, przypomnieć należy, że na działkach tych stwierdzono roślinność krzaczastą, las, a nie zadeklarowane we wniosku trawy na gruntach rolnych. Nawet gdyby przyjąć, że Agencja Nieruchomości Rolnych popełniła błąd, to mógł on zostać wykryty przez rolnika. To rolnik wnioskujący o przyznanie płatności bezpośrednich zobowiązany był do utrzymywania zgłoszonych gruntów w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003 r. Powinien zatem posiadać wiedzę, w jakim stanie znajdują się zgłaszane przez niego do płatności działki. Niemożliwe jest bowiem utrzymywanie konkretnych gruntów w dobrej kulturze rolnej bez wiedzy, jak wygląda sytuacja na tych gruntach. W niniejszej sprawie skarżąca zgłosiła do płatności na lata 2004 i 2005, jako grunty użytkowane rolniczo, działki, które w rzeczywistości stanowiły grunty leśne. Nie sposób zatem uwzględnić twierdzeń skarżącej, że nie była w stanie wykryć błędu przy dołożeniu należytej staranności. Wystarczyło bowiem obejrzeć zgłaszane grunty, by stwierdzić, że nie są utrzymywane w dobrej kulturze rolnej.

Wbrew zarzutom skargi organ trafnie wskazał, że w niniejszej sprawie nie zaistniała przesłanka zastosowania art. 73 ust. 5 rozporządzenia nr 796/2004. Zgodnie z jego treścią zwrot płatności uznanej za nienależną ulega przedawnieniu, jeżeli okres między datą płatności pomocy, a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Okres ten ogranicza się do czterech lat, jeżeli beneficjent działał w dobrej wierze. Podzielić należy w tym miejscu ocenę organu odwoławczego, który stwierdził że okoliczności sprawy nie dają podstaw do przyjęcia w niniejszym przypadku dobrej wiary, o jakiej wyżej mowa. Skarżąca była bowiem świadoma, że płatności przysługują użytkownikom działek rolnych wykorzystywanych w celu rolniczym, tymczasem zgłoszone przez nią we wnioskach o przyznanie płatności za lata 2004 i 2005 trawy na gruntach ornych były w rzeczywistości gruntami leśnymi. Skarżąca najwidoczniej w ogóle nie widziała zgłaszanych przez siebie do płatności działek, albo celowo wskazała we wnioskach grunty nie kwalifikujące się do przyznania pomocy. Trudno zatem dopatrywać się po jej stronie dobrej wiary. Należało więc przyjąć, że dla legalności zaskarżonej decyzji okres między datą płatności, a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta o nieuzasadnionym charakterze płatności musiał być nie dłuższy niż 10 lat. Ten warunek w niniejszej sprawie niewątpliwie został spełniony.

W świetle powyższego, w prawidłowo ustalonym stanie faktycznym sprawy, organ zobligowany był do wydania decyzji ustalającej kwotę nienależnie pobranych płatności w wysokości wskazanej w zaskarżonym rozstrzygnięciu.

W tym stanie rzeczy, ponieważ zawarte w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.