Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 394/07
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2008-03-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6172 Notariusze i aplikanci notarialni
Hasła tematyczne: Aplikacje prawnicze
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 71j par. 1,  art. 71k
journal: Dz.U. 1991 nr 22 poz 91
law: Ustawa z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Edward Kierejczyk Sędzia NSA Cezary Pryca (spr.) Sędzia del. WSA Maria Jagielska Protokolant Anna Tomaka–Magdoń po rozpoznaniu w dniu 6 marca 2008 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Ministra Sprawiedliwości od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 31 maja 2007 r. sygn. akt VI SA/Wa 324/07 w sprawie ze skargi M. S. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] listopada 2006 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu konkursowego na aplikację notarialną oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z dnia 31 maja 2007 r., sygn. akt VI SA/Wa 324/07 w wyniku rozpoznania skargi M. S. uchylił decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] listopada 2006 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu konkursowego na aplikację notarialną, stwierdził, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu i zasądził jednocześnie od Ministra Sprawiedliwości na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.

Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym.

M. S. (zwany dalej również skarżącym) w dniu 8 lipca 2006 r. przystąpił do egzaminu konkursowego na aplikację notarialną przed Komisją Egzaminacyjną do spraw aplikacji notarialnej przy Ministrze Sprawiedliwości na obszarze właściwości Izby Notarialnej w P.

Uchwałą nr [...], doręczoną skarżącemu w dniu 11 lipca 2006 r., Komisja Egzaminacyjna stwierdziła, że egzaminowany zdobył z testu kwalifikacyjnego 188 punktów, co oznaczało uzyskanie negatywnego wyniku egzaminu konkursowego na aplikację notarialną.

W odwołaniu od powyższej uchwały M. S. wniósł o ponowną ocenę pracy testowej i ustalenie nowego wyniku egzaminu w związku z niezaliczeniem jako prawidłowych odpowiedzi na pytania o numerach 26, 42, 149, 156, 172 oraz 249.

Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia [...] listopada 2006 r. utrzymał w mocy zaskarżoną uchwałę nr 29/K/2006. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podał, że nie stwierdził, by egzamin, którego skarżący był uczestnikiem, przeprowadzony został niezgodnie z wymogami ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. - Prawo o notariacie (t.j. Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 369 ze zm.), dalej: Prawo o notariacie i rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 grudnia 2005 r. w sprawie komisji egzaminacyjnej do spraw aplikacji notarialnej oraz szczegółowego trybu i sposobu przeprowadzenia egzaminu konkursowego i notarialnego (Dz. U. Nr 258, poz. 2168 ze zm.). Zdaniem organu nie znajdował uzasadnienia zarzut błędnego ustalenia wyniku egzaminu spowodowanego niezaliczeniem jako prawidłowych odpowiedzi udzielonych przez skarżącego na wymienione wyżej pytania o numerze 26, 42, 149, 156, 172 i 249, albowiem na pytania te poprawną była jedynie odpowiedź znajdująca się w tak zwanym "kluczu odpowiedzi", a odpowiedzi udzielone przez skarżącego były błędne.

W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. skardze na powyższą decyzję M. S. wniósł o jej uchylenie. W uzasadnieniu skargi ponowił argumentację zawartą w odwołaniu akcentując m. in., że na przywołane pytanie nr 26 mające następującą postać: "Umowa przenosząca własność rzeczy, zawarta przez osobę nie będącą jej właścicielem: A. jest nieważna; B. jest ważna, o ile nabywca działał w dobrej wierze; C. jest ważna, ale bezskuteczna." nie mogła być uznana za prawidłową odpowiedź "C", ponieważ brak jest konkretnego przepisu w prawie polskim będącego podstawą prawną odpowiedzi na to pytanie, z czym zgodził się zresztą de facto organ wydający decyzję, który przyjął, iż podstawę prawną może w tym wypadku stanowić sam pogląd doktryny. Odnośnie do pytania nr 42 mającego postać: "Roszczenie o zwrot podwójnego zadatku, wręczonego przy zawarciu umowy przedwstępnej, niezwiązanej z prowadzeniem działalności gospodarczej, wynikające z uchylenia się od zawarcia umowy przyrzeczonej przez stronę, której wręczono zadatek, przedawnia się w terminie: A. jednego roku, od dnia w którym umowa przyrzeczona miała być zawarta; B. dziesięciu lat, od dnia w którym umowa przyrzeczona miała być zawarta; C. jednego roku, od dnia w którym umowa przyrzeczona miała być zawarta, jednak nie później niż dziesięciu lat, od wręczenia zadatku.", skarżący zakwestionował przyjętą przez Komisję Egzaminacyjną odpowiedź "A", albowiem, jak wyjaśnił - Sąd Najwyższy w nieuznanym za nieaktualny wyroku z dnia 4 grudnia 1973 r., sygn. III CRN 281/73 wskazał, że roczny termin przedawnienia przewidziany w art. 390 k.c. odnosi się tylko do tych roszczeń z umowy przedwstępnej, które zostały wyraźnie w tym przepisie wymienione. Nie odnosi się on do żądania zwrotu podwójnego zadatku, wręczonego przy zawarciu umowy przedwstępnej; roszczenie to podlega przedawnieniu dziesięcioletniemu. Skarżący wskazał również na treść art. 394 § 1 k.c., mającą przemawiać za przyjętą powyżej argumentacją. W pytaniu nr 149, mającym następującą postać: "Jeżeli wypowiedzenie umowy o pracę było nieuzasadnione, natomiast stanowisko pracy poprzednio zajmowane przez zwolnionego pracownika jest już zajęte przez inną, nowozatrudnioną osobę: A. sąd zasądza odszkodowanie, zamiast przywrócić pracownika do pracy; B. sąd przywraca pracownika do pracy na innym stanowisku równorzędnym; C. sąd przywraca pracownika do pracy na poprzednim stanowisku." skarżący, jako prawidłową, zakreślił odpowiedź "A". Zdaniem skarżącego, wskazana przez Komisję Egzaminacyjną odpowiedź "C" nie mogła być zaaprobowana z uwagi na to, sformułowane pytanie nie określało ani żądania pracownika, ani określenia okoliczności czy termin wypowiedzenia uległ już zakończeniu, a więc czy umowa uległa rozwiązaniu, w skutek czego pytanie było nieprecyzyjne. Organ wydający decyzję nie wziął tych zarzutów pod uwagę, tym samym błędnie zinterpretował art. 45 Kodeksu pracy. Odnośnie do pytania nr 156 o treści "Dokonanie przez jednego z rodziców czynności dotyczących zarządu majątkiem dziecka: A. wymaga zgody drugiego z rodziców; B. każdy z rodziców może dokonywać tych czynności samodzielnie, niezależnie od stanowiska drugiego z rodziców; C. każdy z rodziców może dokonywać tych czynności samodzielnie, chyba że drugi z rodziców sprzeciwia się czynności." skarżący zakreślił, jako prawidłową, odpowiedź "A". Skarżący nie zgodził się z uznaniem za poprawną odpowiedzi "C", ponieważ, jak podał, sporne pytanie było nieprecyzyjne z racji niewskazania w nim, czy czynności, dotyczące zarządu majątkiem dziecka, przekraczają zwykły zarząd czy też nie. Minister Sprawiedliwości wadliwie przyjął, że treść art. 101 § 3 k.r.o. pozostawała poza treścią pytania. Skarżący negatywnie ocenił też sposób sformułowania pytania nr 172 "Decyzja o pozwoleniu na budowę wygasa, jeżeli budowa nie została rozpoczęta przed upływem dwóch lat od dnia, w którym decyzja ta stała się ostateczna lub budowa została przerwana, na czas dłuższy niż dwa lata, a to oznacza: A. wygaśnięcie z mocy prawa pozwolenia na budowę; B. konieczność wydania przez właściwy organ decyzji o stwierdzeniu wygaśnięcia pozwolenia na budowę; C. konieczność wydania przez właściwy organ decyzji o uchyleniu decyzji pozwalającej na budowę". Wyjaśnił, że zaznaczona przez niego odpowiedź "A" winna zostać uznana za prawidłową (obok przyjętej przez Komisję Egzaminacyjną odpowiedzi "B"), skoro decyzja stwierdzająca wygaśnięcie decyzji o pozwoleniu na budowę jest decyzją deklaratoryjną, stwierdzającą wyłącznie skutek prawny, który nastąpił z mocy prawa. Uchylenie zaskarżonej decyzji winno uzasadniać również błędne sformułowanie pytania nr 249 mającego następującą postać: "Organizację aplikacji notarialnej określa: A. Minister Sprawiedliwości; B. Krajowa Rada Notarialna; C. rada izby notarialnej". Prawidłowa odpowiedź, według Komisji Egzaminacyjnej do spraw aplikacji notarialnej, zapisana była pod literą "A", tymczasem, zdaniem skarżącego, żadna z przyjętych odpowiedzi nie mogła być uważana za w pełni prawdziwą, albowiem zgodnie z art. 75 Prawa o notariacie, organizacja aplikacji notarialnej określana jest przez Ministra Sprawiedliwości po uzgodnieniu z Krajową Radą Notarialną. Organ w podanej odpowiedzi skrócił treść przepisu, co pozwoliło mu przyjąć nieuzasadnioną tezę, że zdający nie wykorzystał zasad logicznego myślenia i wnioskowania.

Uchylając zaskarżoną decyzję, Wojewódzki Sąd Administracyjny wyjaśnił, że zgodnie z art. 7 k.p.a. organy administracji publicznej mają obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w myśl zaś art. 77 § 1 k.p.a. winny również w sposób wyczerpujący ustalić stan faktyczny, rozpatrując cały materiał dowodowy. W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja Ministra Sprawiedliwości nie spełniała wymogów przewidzianych powyższymi przepisami, jak również wymogów przewidzianych w art. 107 § 3 k.p.a.

Sąd I instancji stwierdził, że generalnie aprobuje stanowisko organu odpierające zarzuty skarżącego, z tym jednakże zastrzeżeniem, iż nie podziela argumentacji przedstawionej przez Ministra Sprawiedliwości przy odniesieniu się do odpowiedzi na pytania nr 26 (błędnie wskazane jako nr 42) i 172. W świetle § 2 ust. 2 oraz § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie pytań na egzamin konkursowy na aplikację notarialną, każde z pytań testowych na egzaminie konkursowym na aplikację notarialną nie powinno budzić wątpliwości zdających i mieć podstawę prawną.

Odnosząc się do zakwestionowanego pytania nr 26, Sąd wyjaśnił, że nie można zasadniczo przenieść własności rzeczy cudzej. Obowiązuje naturalna, generalna zasada nemo plus iuris in alium transferre potest, quam ipse habet. Skuteczność przeniesienia własności zależy więc od tego, czy zbywane prawo przysługuje osobie dokonującej rozporządzenia. W ocenie Sądu, nie można odmówić racji twierdzeniom organu dotyczącym przyjęcia prawidłowości odpowiedzi podanej w kluczu odpowiedzi, jednakże przy rozpatrywanym sposobie skonstruowania pytania, wskazującym w zdaniu po przecinku na dobrą wiarę nabywcy, można wnioskować, że chodzi tu o instytucję opisaną w art. 169 k.c., a nie zasadę, jak przyjął to organ, wynikającą z art. 556 § 2 k.c., która traktuje o odpowiedzialności za wadę. W myśl art. 556 § 2 k.c. rzecz ma wadę prawną, jeżeli stanowi własność osoby trzeciej lub jeżeli jest obciążona prawem osoby trzeciej. Postawione pytanie stanowi natomiast o przenoszeniu własności rzeczy, a nie odpowiedzialności za wady. W tej sytuacji, w ocenie Sądu, możliwe jest uznanie za prawidłową również odpowiedzi "B".

W odniesieniu do spornego pytania nr 172, Sąd wskazał, że jedynym właściwym trybem rozstrzygnięcia kwestii dalszego obowiązywania decyzji o pozwoleniu na budowę powinien być tryb określony w art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a., na podstawie którego właściwy organ administracji publicznej orzeka "stwierdzenie jej wygaśnięcia". Zgodnie z art. 162 § 3 k.p.a. stwierdzenie wygaśnięcia decyzji następuje w drodze decyzji administracyjnej, niemniej decyzja tego rodzaju ma charakter aktu deklaratoryjnego, jako że wywołuje skutki prawne ex tunc, czyli wstecz - od dnia, w którym powstały przesłanki wygaśnięcia decyzji. W sytuacji zatem, gdy w trakcie postępowania potwierdzą się przesłanki wygaśnięcia decyzji, które już zaistniały, organ właściwy wydaje decyzję stwierdzającą wygaśnięcie innej decyzji. Mając powyższe na uwadze, Sąd przyjął, że możliwe jest uznanie za prawidłową również zaznaczonej przez skarżącego odpowiedzi "A", niemniej wymagane jest wydanie decyzji potwierdzającej omawiany fakt wygaśnięcia pozwolenia na budowę.

W skardze kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego Minister Sprawiedliwości wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, ewentualnie – oddalenie skargi.

Zarzucił powyższemu orzeczeniu naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie oraz naruszenie przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na przebieg sprawy, tj.:

1. art. 71b ust. 3 i art. 71j ust. 1 Prawa o notariacie poprzez wadliwe przyjęcie, że organ nieprawidłowo sformułował pytania testowe nr 26 i 172 z egzaminu konkursowego na aplikację notarialną, tj. w taki sposób, że możliwe było udzielenie na nie więcej niż jednej prawidłowej odpowiedzi;

2. art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), dalej: p.u.s.a., poprzez dokonanie przez sąd merytorycznego orzeczenia dotyczącego wskazania innych prawidłowych odpowiedzi na pytania testowe z egzaminu konkursowego na aplikację notarialną;

3. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), dalej: p.p.s.a., poprzez wadliwe przyjęcie, że Minister Sprawiedliwości rozpoznając odwołanie od uchwały komisji egzaminacyjnej naruszył przepisy postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 k.p.a.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Minister Sprawiedliwości stwierdził, że wbrew temu co przyjął Sąd I instancji, zarówno pytanie nr 26, jak i pytanie nr 172 zostały sformułowane prawidłowo i nie naruszały art. 71b ust. 3 w zw. z art. 71j ust. 1 ustawy o Prawo o notariacie, a także przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie pytań konkursowych na aplikację notarialną. Treść i tematyka ww. pytań, mieściła się w ustalonym przedmiotowym zakresie egzaminu, a spośród zaproponowanych odpowiedzi tylko jedna była prawidłowa. Zdaniem skarżącego organu, treść art. 71b ust. 3 Prawa o notariacie nie zawiera w swej treści zapisu ograniczającego możliwość formułowania pytań w oparciu o naukę prawa, doktrynę czy też orzecznictwo. Stanowisko Sądu dotyczące pytań nr 26 i 172, sugerujące istnienie więcej niż jednej prawidłowej odpowiedzi, wynika tylko i wyłącznie ze swobodnej interpretacji ich treści, a także zupełnie nieuprawnionego przyjęcia dodatkowych założeń niewynikających wprost z treści pytań.

Wnoszący skargę kasacyjną stwierdził, że zaskarżony wyrok narusza także w sposób rażący art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. Zdaniem Ministra Sprawiedliwości, Sąd nie miał uprawnień do merytorycznego oceniania zasadności argumentów organu, zawartych w uzasadnieniu decyzji, czy też dokonywania interpretacji pytań testowych i wskazanych odpowiedzi. Sąd uprawniony jest do sprawdzenia czy organ w ramach całości procedury egzaminacyjnej, nie naruszył przepisów, co nie oznacza jednak, że posiada uprawnienia do zastępowania organu w sprawie ustalenia wyniku egzaminu konkursowego. Przyjmując odmienne założenie, Sąd występowałby w sprawie jako organ trzeciej instancji rozstrzygając de facto wynik egzaminu konkursowego.

Według wnoszącego skargę kasacyjną, nie sposób zgodzić się również z wyrażoną przez Sąd oceną odnośnie naruszenia przez organ odwoławczy przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Minister Sprawiedliwości wnikliwie oceniając zabrany w sprawie materiał dowodowy uznał, że argumenty przedstawione przez skarżącego nie zasługują na uwzględnienie. Nie była to w żadnym wypadku ocena dowolna, gdyż została w wyczerpujący sposób uzasadniona ze wskazaniem na konkretne przepisy prawa, czy też poglądy wyrażane w doktrynie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie jest zasadna i podlega oddaleniu.

Zgodnie z treścią art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., powoływanej dalej jako p.p.s.a.), skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Związanie NSA podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym - zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną - uchybił sąd, uzasadnienia zarzutu ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego - wykazania dodatkowo, że to wytknięte uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji stwierdził, że Minister Sprawiedliwości z obrazą art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., nie wykazał okoliczności przekonywujących o trafności swojego rozstrzygnięcia w zakresie części pytań testowych na aplikację notarialną, czym naruszył zasady postępowania administracyjnego określone przepisami art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a.

W ramach złożonej skargi kasacyjnej Minister Sprawiedliwości zarzucił wymienionemu orzeczeniu Sądu I instancji naruszenie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez wadliwe przyjęcie, że organ administracji publicznej w kontrolowanym postępowaniu naruszył powyżej wskazane przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, a także art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. poprzez nieuprawnione dokonanie przez Sąd merytorycznego orzeczenia o przedmiocie sprawy administracyjnej. Zdaniem Ministra Sprawiedliwości, Sąd dokonał jednocześnie błędnej wykładni art. 71b ust. 3 i art. 71j ust. 1 Prawa o notariacie przyjmując, że część pytań testowych została nieprawidłowo sformułowana z tego względu, iż możliwe było udzielenie na nie więcej niż jednej odpowiedzi, która winna być uznawana za prawidłową.

Rozważając zasadność postawionych pod adresem zaskarżonego wyroku Sądu I instancji zarzutów, należy zauważyć, że zgodnie z art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, natomiast art. 1 p.u.s.a. definiuje kryterium tej kontroli stanowiąc, że jest ona sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zaskarżone do Sądu rozstrzygnięcie Ministra Sprawiedliwości wydane zostało po rozpoznaniu odwołania od uchwały komisji egzaminacyjnej ustalającej wynik egzaminu na aplikację notarialną. W myśl przepisu art. 71k § 2 Prawa o notariacie od uchwały komisji służy kandydatowi odwołanie dotyczące wyniku jego egzaminu do Ministra Sprawiedliwości. Przepis art. 71b § 1 cyt. ustawy określa kompetencję komisji egzaminacyjnej do przeprowadzenia egzaminu konkursowego, a z kolei przepis art. 71b § 2 Prawa o notariacie stanowi, że Minister Sprawiedliwości jest organem wyższego stopnia w stosunku do komisji. Naczelny Sąd Administracyjny w swoim orzecznictwie wskazuje, że określenie organu wyższego stopnia w ustawach ma zasadniczo na celu ustalenie właściwości instancyjnej organu administracji publicznej w określonej sprawie i musi być z tej racji odnoszone do regulacji procesowej zawartej w kodeksie postępowania administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 22 listopada 2007 r., sygn. akt II GSK 241/07). Kodeks posługując się określeniem "organ wyższego stopnia" wskazuje na właściwość instancyjną organów (art. 17 k.p.a.), jak również przyjmuje zasadę, według której organem właściwym do rozpoznania odwołania jest organ wyższego stopnia w stosunku do organu rozpoznającego sprawę w pierwszej instancji (art. 127 § 2 k.p.a.).

Konsekwencją przyjęcia w ustawie - Prawo o notariacie zasady, że kontrolę prawidłowości działania komisji egzaminacyjnej sprawuje Minister Sprawiedliwości, jest wymóg przeprowadzenia przez wymieniony organ postępowania według zasad i kryteriów określonych w kodeksie postępowania administracyjnego, w tym w szczególności zebranie i rozważenie całego materiału dowodowego z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu kandydata na aplikanta (art. 7 k.p.a.), wnikliwa analiza i ocena tego materiału (art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.) oraz wyrażenie przyjętej oceny w uzasadnieniu decyzji (art. 107 § 3 k.p.a.). Na gruncie rozpoznawanej sprawy, co trafnie stwierdził Sąd I instancji, wnikliwej analizy i następnie oceny materiału dowodowego zabrakło w odniesieniu do wyszczególnionych przez Sąd pytań testowych o numerach 26 i 172. Uchybienie to mogło mieć zarazem istotny wpływ na wynik sprawy, na co zwrócił uwagę Sąd I instancji, z uwagi na to, że skarżący uzyskał z egzaminu konkursowego na aplikację po rozpoznaniu przez Ministra Sprawiedliwości odwołania od uchwały komisji egzaminacyjnej 188 punktów, to jest dwa punkty mniej od wymaganego minimum określonego w przepisie art. 71j § 3 Prawa o notariacie.

Naczelny Sąd Administracyjny uznał za pozbawiony usprawiedliwionych podstaw podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut nieuprawnionego dokonania przez Sąd merytorycznego orzeczenia dotyczącego wskazania innych prawidłowych odpowiedzi na pytania testowe, co miałoby oznaczać, zdaniem skarżącego, zastąpienie w niniejszej sprawie organu w ustalaniu wyniku egzaminu konkursowego. W kontekście postawionego zarzutu, wskazać należy, że wbrew powołanej przez wnoszącego skargę kasacyjną argumentacji, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie zastąpił organów orzekających w sprawie (komisji egzaminacyjnej i Ministra Sprawiedliwości) i nie rozstrzygnął o prawach i obowiązkach strony, a jedynie wykonał - odwołując się do norm prawnych - powierzoną mu przepisami ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi funkcję kontrolną działalności administracji. Istotą sądowej kontroli jest bowiem zbadanie zgodności lub niezgodności zaskarżonego aktu administracyjnego z normą prawną (prawem materialnym i prawem procesowym). Uchylenie zaskarżonej decyzji i wskazanie Ministrowi Sprawiedliwości na konieczność uzupełnienia rozważań zawartych w decyzji jest wyrazem pełnej realizacji zasady, że sąd administracyjny kontroluje działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, fakt, że Sąd I instancji dokonał kontroli zaskarżonej decyzji rozstrzygającej o ustaleniu wyniku egzaminu konkursowego - wbrew temu, co podnosi organ w skardze kasacyjnej - nie oznacza, że Sąd ten orzekł o przedmiocie rozpoznawanej sprawy administracyjnej. Nie może podlegać wątpliwości, że sąd administracyjny posiada uprawnienia do kontroli wyników egzaminu, skoro ustalenie ostatecznego wyniku punktowego kandydata na aplikanta jest przedmiotem decyzji wydawanej na podstawie art. 71k Prawa o notariacie. Jest również niewątpliwe, że kontrola sądu administracyjnego może polegać między innymi na ocenie prawidłowości i konkretności pytań, na które miał udzielić odpowiedzi uczestnik postępowania konkursowego, gdyż od oceny samego pytania uzależniona jest ocena odpowiedzi na to pytanie. W rozpoznawanej sprawie zauważyć jednakże należy, że kontrolując zaskarżoną decyzję Sąd I instancji nie stwierdził, jak to zarzuca wnoszący skargę kasacyjną, że organ nieprawidłowo sformułował pytania testowe nr 26 i 172, ani też nie wskazał określonych odpowiedzi jako prawidłowych. Sąd uchylił decyzję stwierdzając, że przy jej wydaniu organ dopuścił się uchybień o charakterze proceduralnym, które to uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd I instancji wbrew zarzutom skargi kasacyjnej nie powołał w podstawie prawnej swego orzeczenia norm prawa materialnego i nie wypowiedział się w tej kwestii. Wypowiadanie się więc przez Naczelny Sąd Administracyjny, co do oceny zastosowania powołanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa materialnego (art. 71b § 3 i art. 71j § 1 Prawa o notariacie) jest bezprzedmiotowe, bowiem kwalifikacja orzeczenia w aspekcie jego zgodności z prawem materialnym może dotyczyć tylko niewadliwie ustalonego stanu faktycznego. To, że Sąd I instancji w motywach zaskarżonego orzeczenia stwierdził, że dane pytanie testowe ze względu na swoją budowę (sformułowanie czy też kontekst zapytania) może odnosić się również do innej, niż wyjaśnił to organ, podstawy prawnej, a co za tym idzie przyjęta być może także z tego względu również inna niż uwzględniona przez Ministra Sprawiedliwości odpowiedź, nie oznacza, że Sąd ten rozstrzygnął badaną sprawę administracyjną poprzez samodzielne zdefiniowanie klucza prawidłowych odpowiedzi w teście. Tak przeprowadzona kontrola legalności zaskarżonej decyzji nie narusza powołanych w skardze kasacyjnej przepisów postępowania, w sytuacji gdy z zaskarżonego orzeczenia Sądu wynika, że organ nie dokonał wnikliwej oceny argumentów skarżącego w zakresie zakwestionowanych przez niego pytań.

Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że przedmiotowa skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, w związku z czym, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.