Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1645/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2010-03-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6293 Przejęcie gospodarstw rolnych
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Tuszyńska (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Andrzej Niecikowski Sędzia WSA Barbara Pasternak Protokolant: Katarzyna Zbylut po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 marca 2010 r. sprawy ze skargi Skarbu Państwa -Lasów Państwowych Nadleśnictwo Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w N. z dnia 14 września 2009 r., nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji po wznowieniu postępowania I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji tego samego organu z dnia [...] maja 2009 r.; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w N. na rzecz strony skarżącej Skarbu Państwa - Lasów Państwowych Nadleśnictwo Ł. kwotę 460,00 zł (czterysta sześćdziesiąt złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławczego w N. decyzją z dnia [...] października 2006 r. znak: [...] orzekło o stwierdzeniu nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z dnia [...] lutego 1956 r. znak: [...] w części dotyczącej przejęcia przez Skarb Państwa nieruchomości ziemskich położonych we wsi R. , stanowiących - w dacie przejęcia - własność S.M.

Decyzją z dnia [...] maja 2009 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w N. , na podstawie art. 145 § 1 pkt 4, w związku z art. 147 i art. 151 § 1 pkt 1 kpa oraz w związku z art. 1 ust. 1 dekretu z dnia 27 lipca 1949r. o przejęciu na własność Państwa nie pozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich, położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego (tj. Dz.U.R.P. Nr 46 poz. 339) - odmówiło uchylenia opisanej wyżej decyzji Kolegium z dnia [...] października 2006 r.

W uzasadnieniu organ podał, że pismem z dnia 5 maja 2008 r. Skarb Państwa -Nadleśnictwo Ł. w Ł. wystąpiło z wnioskiem o wznowienie postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] października 2006 r., z uwagi na pominięcie go jako strony w przedmiotowym postępowaniu. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2008 r. organ orzekł o wznowieniu postępowania w sprawie. W ocenie Kolegium odpisy ksiąg wieczystych oraz wykaz zmian gruntowych wskazują, że wśród nieruchomości przejętych orzeczeniem, w części której dotyczy przedmiotowe postępowanie, były nieruchomości leśne będące w zarządzie Lasów Państwach Nadleśnictwo Ł. w Ł. zatem wnioskodawcy przysługuje status strony w postępowaniu. Organ w całości podtrzymał swoje stanowisko zawarte w decyzji z dnia [...] października 2006r. W ocenie Kolegium materiał zgromadzony w aktach sprawy jest wystarczający do orzeczenia nieważności ww. orzeczenia PPRN w G. z dnia [...] lutego 1956 r. Orzeczenie to zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa tj. art. 75 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym, art. 1, art. 2 art. 3 i art. 4 dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. o przejęciu na własność Państwa nie pozostających w faktycznym władaniu właścicieli ziemskich, nieruchomości ziemskich

położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego, gdyż nie określało prawidłowo przedmiotu przejęcia, jak również bezpodstawnie zostało opatrzone w rygor natychmiastowej wykonalności.

Skarb Państwa - Lasy Państwowe Nadleśnictwo Ł. w Ł. wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy i zmianę zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Kolegium z dnia [...] października 2006 r. przez ich uchylenie i umorzenie postępowania. Zarzucił naruszenie art. 107 § 1, art. 156 § 2, art. 7, art. 77, art. 80 kpa. Nadto wniósł o zawieszenie postępowania "do czasu rozstrzygnięcia sporu kompetencyjnego pomiędzy Ministrem Rolnictwa i Rozwoju Wsi a Samorządowym Kolegium Odwoławczym oraz podjęcia przez Naczelny Sąd Administracyjny uchwały w trybie art. 264 w zw. z art. 15 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

W uzasadnieniu odwołujący się podniósł, że osnowy zaskarżonych decyzji nie zostały sformułowane w taki sposób, aby możliwe było ich wykonanie. Zdaniem wnioskodawcy należało określić bliżej nieruchomości stanowiące własność S.M. w dacie ich przejęcia, co można było stwierdzić na podstawie treści orzeczenia, karty przesiedleńczej oraz dodatkowo na podstawie treści Lwh, arkuszy posiadłości gruntowej, przesłuchania stron. Wnioskodawca poinformował ponadto, że nieruchomość stanowi obecnie pięćdziesięcioletni las, zasadzony przez Nadleśnictwo, włączony do planowej gospodarki leśnej. Jego status regulują: ustawa o lasach oraz ustawa o zachowaniu strategicznych zasobów naturalnych kraju. Wskazał, że przedmiotowe lasy nie mogą podlegać przekształceniom własnościowym, a roszczenia osób fizycznych byłych właścicieli, spadkobierców z tytułu utraty prawa własności mają być zaspokojone w formie rekompensat wypłacanych ze środków budżetu Państwa na podstawie odrębnych przepisów. Nieruchomość zmieniła strukturę, zmieniła się jej wartość i przeznaczenie, stanowi strategiczny zasób kraju i taki stan winien być potraktowany jako nieodwracalne skutki prawne decyzji z dnia [...] lutego 1956 r., zgodnie z przepisem art. 156 § 2 kpa. W ocenie wnioskodawcy naruszony został art. 7 i art. 77 kpa poprzez nie poczynienie ustaleń dotyczących przedmiotu postępowania, w tym oznaczenia nieruchomości, której decyzje dotyczą, co również łączy się z naruszeniem art. 80 kpa.

Nadto wnioskodawca zwrócił uwagę na wątpliwości formalno-prawne dotyczące kompetencji organów uprawnionych do rozstrzygania tego typu spraw. Wskazał, że w postanowieniach z dnia [...] czerwca 2008 r. sygn. akt [...] i z dnia [...] grudnia

2008 r. sygn. akt [...] Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że organem właściwym jest wojewoda.

Decyzją z dnia [...] września 2009 r. (znak: [...] ) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w N. , na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 127 § 3 oraz art. 145 § 1 pkt 5 w zw. z art. 147 i art. 151 § 1 pkt 1 kpa utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu Kolegium w całości podtrzymało swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wskazało, że orzeczenie rażąco narusza art. 75 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym, art. 1, art. 2, art. 3 i art. 4 dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. o przejęciu na własność Państwa nie pozostających w faktycznym władaniu właścicieli ziemskich, położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego oraz § 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 16 września 1950 r. w sprawie sposobu określania przejmowanych na własność Państwa nieruchomości ziemskich w razie gdy ich granice zostały zatarte oraz trybu postępowania w przypadku, gdy właściciel nieruchomości jest nieznany. Organ podkreślił, że brak prawidłowego określenia przedmiotu przejęcia nieruchomości ziemskiej stanowiącego osnowę decyzji prowadził do niemożności uzyskania przez osobę której odjęto tym orzeczeniem tytuł własności ekwiwalentu w postaci zarachowania wartości przejętych gruntów na poczet ceny nabycia innych gruntów rolnych zgodnie z art. 5 dekretu. Kolegium podniosło, że zaskarżona decyzja wyraźnie określa swój przedmiot jakim było stwierdzenie nieważności części orzeczenia PPRN w G. z dnia [...] lutego 1956 r.

Nadto skoro organ orzekający w przedmiocie stwierdzenia nieważności nie orzeka co do istoty sprawy rozstrzygniętej wadliwą decyzją, lecz orzeka jako organ kasacyjny, to nie jest możliwe ustalenie przez organ nadzoru jaka powinna być treść rozstrzygnięcia zawartego w orzeczeniu PPRN.

W ocenie Kolegium, orzeczenie z dnia [...] lutego 1956 r. nie wywołało nieodwracalnych skutków prawnych, gdyż jego jedynym skutkiem prawnym było nabycie własności przez Państwo z równoczesnym pozbawieniem własności dotychczasowego właściciela nieruchomości objętej orzeczeniem. Wszelkie późniejsze zdarzenia takie jak zbycie nieruchomości, czy też oddanie w użytkowanie wieczyste nie należą do bezpośrednich skutków prawnych wywołanych przez przedmiotowe orzeczenie. Organ podkreślił, że nieodwracalny skutek prawny musi wynikać z treści samej decyzji (orzeczenia

administracyjnego), a nie z ustawy wydanej po wielu latach od dnia wydania orzeczenia.

Nadto organ wskazał, że w wyroku z dnia 10 listopada 2005 r. sygn. akt IV SA/Wa 1160/05, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że w sprawie orzeczenia nieważności orzeczenia PPRN z dnia [...] lutego 1956 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze jest organem właściwym w sprawie, zatem jest ono również właściwe do rozpoznania wniosku o wznowienie postępowania.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniósł Skarb Państwa Lasy Państwowe Nadleśnictwo Ł. w Ł. . Zarzucił naruszenie: art. 7 i art. 77 § 1 kpa poprzez nieustalenie przedmiotu postępowania i odpowiednie oznaczenie nieruchomości; art. 157 § 1 i 2 kpa poprzez wydanie decyzji przez organ nieuprawniony rzeczowo; art. 156 § 2 kpa poprzez stwierdzenie nieważności decyzji wywołującej nieodwracalne skutki prawne oraz niewskazanie na czym ma polegać rażące naruszenie przepisów art. 1, art. 2 i art. 3 dekretu z dnia 27 lipca 1949 r.; art. 107 § 1 kpa poprzez sformułowanie osnowy decyzji w sposób uniemożliwiający jej wykonanie; art. 80 kpa poprzez nie wzięcie przez organ pod uwagę okoliczności odzyskania gruntu przez S.M. oraz dokonanie na podstawie orzeczenia wpisu hipotecznego obecnego właściciela. Nadto zarzucił niezgodność skarżonego orzeczenia z treścią art. 2 i art.7 ustawy z dnia 6 lipca 2001 r. o zachowaniu narodowego charakteru strategicznych zasobów naturalnych kraju oraz nadinterpretację art. 75 ust 1 rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 22 marca 1928 r. poprzez uznanie, że każde naruszenie ww. przepisu stanowi rażące naruszenie prawa. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] maja 2009 r. oraz zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skarżący powtórzył argumentację przedstawioną we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Dodatkowo podniósł, że organ nieprawidłowo odwołał się art. 75 ust. 1 rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 22 marca 1928 r., gdyż w ocenie skarżącego powołanie tego przepisu jest skuteczne tylko wtedy, gdy osoba objęta takim orzeczeniem została pozbawiona ekwiwalentu w postaci zarachowania wartości przejętych gruntów na poczet ceny nabycia innych gruntów rolnych (art. 5 dekretu). Nadto treść art. 5 i art. 7 dekretu świadczy o tym, że "ustawodawca nie wprowadzał bezwzględnego wymogu precyzyjnego określania nieruchomości, skoro wskutek zatarcia granic nieruchomości brak było dostatecznych dowodów co do obszaru i

jakości gruntów należało przyjąć, że wartość tej nieruchomości wynosiła 200 kwintali żyta".

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Dodatkowo wskazało, że nie ma wpływu na możliwość stwierdzenia nieważności orzeczenia PPRN w G. fakt, że osoba której nieruchomości zostały skarżonym orzeczeniem przejęte otrzymała z tego tytułu rekompensatę, jest to bowiem kwestia wtórna która może mieć znaczenie dopiero na etapie wzajemnych rozliczeń pomiędzy Skarbem Państwa a zainteresowanym właścicielem nieruchomości, bądź jego spadkobiercami.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art.3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi , sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania , nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art.134 ustawy).

Rozpoznając skargę w pierwszej kolejności Sąd obowiązany jest odnieść się do jej zarzutu, iż zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości.

W związku z tym stwierdzić należy , co następuje:

Przedmiotem badania w postępowaniu wznowieniowym była ostateczna decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w N. z dnia [...] października 2006 r., którą stwierdzono nieważność orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z dnia [...] lutego 1956 r. Orzeczenie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z dnia [...] lutego 1956 r. wydane zostało na podstawie art.1 ust.1 i art.3 ust.1 dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. o przejęciu na własność Państwa nie pozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich, położonych w niektórych powiatach województwa ' białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego ( Dz.U.49.46.339). Zgodnie z nimi na własność Państwa mogły być przejmowane w całości lub w części nieruchomości ziemskie położone w województwach: białostockim, lubelskim; rzeszowskim i krakowskim w obrębie pasa

granicznego, przewidzianego w rozporządzeniu Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 23 grudnia 1927 r. o granicach Państwa (Dz. U. R. P. z 1937 r. Nr 11, poz. 83), oraz w powiatach: biłgorajskim, krasnystawskim i lubelskim województwa lubelskiego oraz brzozowskim i przeworskim województwa rzeszowskiego, jeżeli nie pozostawały w faktycznym władaniu właścicieli. O przejęciu nieruchomości ziemskich na własność Państwa orzekała powiatowa władza administracji ogólnej. Na mocy art.18 ust.1 pkt 4) ustawy z dnia 26 października o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz.U z 1971 r. Nr 27 poz.250 z poźn. Zm.) dekret z dnia 27 lipca 1949 r. o przejęciu na własność Państwa nie pozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich, położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego utracił moc.

Z dniem wejścia w życie aktu uchylającego (4 listopada 1971 r., ) przestała istnieć podstawa prawna do przejmowania na własność Państwa nieruchomości w trybie dekretu z dnia 27 lipca 1949r.

Zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 157 § 1 k.p.a. organem właściwym do stwierdzenia nieważności decyzji jest organ wyższego stopnia, a gdy decyzja wydana została przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze - ten organ. Jakie organy są organami wyższego stopnia określa art. 17 k.p.a. Kryteria tam zamieszczone pozwalają na określenie kompetencji organu w obowiązującym stanie prawnym. Wątpliwości co do kompetencji organu właściwego do prowadzenia postępowania nadzorczego powstają wówczas, gdy dotyczy to decyzji wydanych w przeszłości przez organy, które w wyniku przeprowadzonych zmian strukturalnych zostały zniesione lub zreformowane, a wzmagają się one w przypadku, gdy jednocześnie w prawie materialnym przestał istnieć rodzaj spraw, których dotyczyły te decyzje.

W doktrynie i orzecznictwie prezentowane jest stanowisko, że właściwość rzeczową organu do stwierdzenia nieważności decyzji należy oceniać według przepisów prawa materialnego, które stanowiły podstawę ustalenia właściwości organu przy wydawaniu weryfikowanej decyzji. W przypadku zmian w strukturze administracji publicznej ustala się najpierw organ, na który przeszła właściwość w danych sprawach, a dopiero potem określa się organ wyższego stopnia (B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, CH Beck, Warszawa 1996, s. 732 oraz wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 września 1998 r. sygn. akt III RN.83/98, OSNAPiUS 1999, nr 9, póz. 293).

Z kolei, stosownie do treści art.150 § 1 kpa w związku z art.149 § 2 kpa organem administracji publicznej właściwym do przeprowadzenia postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy jest organ, który wydał w sprawie decyzję w ostatniej instancji.

W zakresie ustalenia właściwości organów w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczeń wydanych w trybie przepisów dekretu z dnia 27 lipca 1949 r., o przejęciu na własność Państwa nie pozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich, położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego orzecznictwo sądów nie było jednolite. Przyjmowano w tych sprawach albo właściwość samorządowego kolegium odwoławczego albo organu administracji rządowej.

Przykładem pierwszej grupy orzeczeń wskazać można postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego wydane w sprawie do sygn.akt l OW 17/05, w której Naczelny Sąd Administracyjny ustalił właściwość Samorządowe Kolegium Odwoławcze jako organu właściwego do stwierdzenia nieważności orzeczenia prezydium powiatowej rady narodowej o przejęciu nieruchomości na podstawie przepisów dekretu z dnia 5 września 1947 r. o przejęciu na własność państwa mienia pozostałego po osobach przesiedlonych do ZSRR (Dz.U. nr 59 poz. 318) i dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. o przejęciu na własność Państwa nie pozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich położonych w niektórych powiatach województw: białostockiego, rzeszowskiego i krakowskiego (Dz.U. nr 46 poz. 339). Argumentem Sądu było to, że w ustawie z dnia 24 lipca 1998 r. o zmianie niektórych ustaw określających kompetencje organów administracji publicznej - w związku z reformą ustrojową państwa (Dz. U. Nr 106, poz. 668) zadania i kompetencje kierowników urzędów rejonowych w zakresie spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym w przepisach art. 7, 9 i 1-I przekazano starostom, będącym w myśl art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (Dz. U. Nr 91, poz. 578) przewodniczącymi zarządów powiatu, jako jednostek samorządu terytorialnego. Równocześnie na podstawie art. 38 ust. 1 tej ustawy starosta został upoważniony do wydawania decyzji w indywidualnych sprawach z zakresu administracji publicznej. Przepis ust. 3 art. 38 ustawy z 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym, jako organ odwoławczy od decyzji starosty lub decyzji wydanych z jego upoważnienia wskazywał samorządowe kolegium odwoławcze, chyba że przepis szczególny stanowił inaczej. Dodano także, iż w myśl art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. Nr 122, poz.

593 z późn. zm.), w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 18 grudnia 1998 r. o zmianie ustawy o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. Nr 162, poz. 1124), organem wyższego stopnia w indywidualnych sprawach administracyjnych, należących do właściwości jednostek samorządu terytorialnego, są samorządowe kolegia odwoławcze, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej. Z przepisem tym koresponduje nowelizacja art. 17 pkt 1-3 kpa wprowadzona ustawą z 29 grudnia 1998 r. o zmianie niektórych ustaw w związku z wdrożeniem reformy ustrojowej państwa (Dz. U. Nr 162, p0z. 1126).

W późniejszym orzecznictwie Naczelny Sąd Administracyjny odstąpił od tego poglądu, reprezentując stanowisko, że ogólne domniemanie właściwości organów gminy z art.1 ustawy z dnia 17 maja 1990 r. o podziale zadań i kompetencji określonych w ustawach szczególnych pomiędzy organy gminy a organy administracji rządowej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 34 opoz.198 z późn.zm.) nie mogło dotyczyć kompetencji wynikających z dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. z dwóch powodów. Po pierwsze przestała istnieć w ogóle podstawa prawna do wydawania decyzji administracyjnych w tych sprawach, a po drugie przejmowanie nieruchomości na własność państwa nie było i nie jest zadaniem własnym gminy. Właściwość organów gminy mogła bowiem obejmować takie sprawy tylko jako zadania zlecone z zakresu administracji rządowej (postanowienie z dnia [...].06.2008 r. sygn. [...]).

W uzasadnieniu postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjny z dnia 21 maja 2009 r. sygn. l OW 28/09 oraz w postanowieniu z dnia 25 maja 2009 r. sygn.akt l OW 28/09 przyjęto, że organem właściwym do rozpatrzenia takiej sprawy jest wojewoda.

Sąd wskazał na podobieństwo regulacji zawartych w dekrecie z dnia 27 lipca 1949r. z regulacjami ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. Nr 11, poz. 79). Ustawa ta w art. 44 ust. 1 przewidywała przejęcie na własność Państwa gruntów rolnych odłogowanych na nieruchomościach opuszczonych przez właścicieli, natomiast w art. 39 ust. 4 - wydanie decyzji o pozbawieniu prawa użytkowania nieruchomości stanowiących własność Państwa lub nakazanie zwrotu nieruchomości poprzedniemu właścicielowi, a w przypadku odmowy przejęcia gruntów przez właściciela grunty te mogły być przejęte na własność Państwa bez odszkodowania na podstawie art. 39 ust. 6 tej ustawy. Przepis art. 45 ust. 1 tej ustawy upoważniał naczelnika gminy do orzekania w sprawach, o których mowa w art. 39 ust. 6 i w art. 44 ust. 1 tej ustawy.

W reformie administracji państwowej w 1990 r., w ustawie z dnia 17 maja 1990 r. o podziale zadań i kompetencji określonych w ustawach szczególnych pomiędzy organy gminy a organy administracji rządowej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 34, poz. 198 ze zm., zwanej dalej ustawą kompetencyjną), sprawy określone w art. 39 ust. 4, a także w art. 45 ust. 1 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, zostały przekazane do organów gminy jako zadania zlecone z zakresu administracji rządowej na podstawie art. 3 pkt 14 ustawy kompetencyjnej. Dlatego też ogólne domniemanie właściwości organów gminy z art. 1 ustawy kompetencyjnej z 1990 r. nie mogło dotyczyć tych spraw, gdyż przejmowanie nieruchomości na własność Państwa nie było zadaniem własnym gminy. W związku z powyższym błędny jest zatem pogląd, iż organem wyższego stopnia właściwym do prowadzenia postępowań weryfikacyjnych, w tym o stwierdzenie nieważności decyzji, w przedmiotowych sprawach jest na podstawie art. 17 k.p.a. samorządowe kolegium odwoławcze, jako organ wyższego stopnia w stosunku do organów jednostek samorządu terytorialnego.

Zasada, że samorządowe kolegia odwoławcze są organem wyższego stopnia także w sprawach decyzji z zakresu administracji rządowej, wprowadzona została dopiero z dniem 1 stycznia 1999 r. przepisem art.2 pkt 7) ustawy z dnia 29 grudnia 1998 r. o zmianie niektórych ustaw w związku z wdrożeniem reformy ustrojowej państwa (Dz.U.1998.162.1126).

Według zaś najnowszej regulacji zawartej w ustawie z dnia 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji rządowej w województwie (Dz.U. Nr 31, poz. 206), która weszła w życie w dniu 1 kwietnia 2009 r., do właściwości wojewody jako organu administracji rządowej w województwie należą wszystkie sprawy z zakresu administracji rządowej w województwie, niezastrzeżone w odrębnych ustawach na rzecz innych organów tej administracji tj. organów administracji rządowej (art. 3 ust. 1 pkt 5). Z kolei zgodnie z art.3 ust. 1 pkt 7 tej ustawy wojewoda jest organem wyższego stopnia w rozumieniu kpa. Jeżeli zatem z odrębnych ustaw nie wynika, który z organów administracji rządowej jest właściwy w określonej sprawie z zakresu administracji rządowej, to organem właściwym w takiej sprawie także jako organ wyższego stopnia, jest wojewoda.

Sąd w składzie orzekającym podziela wyżej przedstawione stanowisko.

Zgodnie z treścią art.2 pkt 4) ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji rządowej w województwie jednostki samorządu terytorialnego i ich związki, wykonują zadania administracji rządowej wtedy, jeżeli wynika to z odrębnych ustaw lub z zawartego porozumienia. Przypomnienia w związku z tym wymaga, że w dacie

podejmowania decyzji z dnia [...] lutego 1956 r. znak: [...] o przejęciu przez Skarb Państwa nieruchomości ziemskich istniała wyłącznie administracja sprawowana przez organy państwowe. Dlatego też sprawa zakończona tą decyzją należała do spraw z zakresu administracji państwowej (rządowej).

Przepis art.2 pkt 4) ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. dotyczy sytuacji, gdy sprawy z zakresu administracji rządowej nie zostały przekazane do właściwości organów jednostek samorządu terytorialnego, wówczas bowiem stosownie do przepisów art.17 pkt 1 kpa i art.2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych organem wyższego stopnia są co do zasady samorządowe kolegia odwoławcze, chyba że ustawy szczególne dotyczące określonego rodzaju spraw, stanowią inaczej.

Dlatego też organem wyższego stopnia do stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z dnia [...] lutego 1956 r. jest wojewoda.

W konsekwencji w sprawie zakończoną zaskarżoną decyzją organem właściwym jest wojewoda a nie samorządowe kolegium odwoławcze. Powyższe przesądza o ziszczeniu się przesłanki z art.156 § 1 pkt 1 kpa.

Pozostałe zarzuty skargi są niezasadne.

Zgodzić się należy ze stanowiskiem organu, że orzeczenie z dnia [...] lutego 1956 r . rażąco narusza art. 75 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym oraz art. 1, art. 2, art. 3 i art. 4 dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. o przejęciu na własność Państwa nie pozostających w faktycznym władaniu właścicieli ziemskich, położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego. Brak określenia w orzeczeniu z dnia [...] lutego 1956 przedmiotu przejęcia nieruchomości ziemskiej należącej do S.M. przesądzą o tym, że decyzja ta rażąco narusza prawo.

Rację miał również organ wydający zaskarżoną decyzję, że stwierdzając nieważność nie orzeka się co do istoty sprawy rozstrzygniętej wadliwą decyzją i dlatego nie jest możliwe ustalenie przez organ nadzoru jaka powinna być treść rozstrzygnięcia zawartego w orzeczeniu PPRN. Prawidłowy jest również pogląd, że orzeczenie z dnia [...] lutego 1956 r. nie wywołało nieodwracalnych skutków-prawnych, gdyż jego jedynym skutkiem prawnym było nabycie własności przez Państwo z równoczesnym pozbawieniem własności dotychczasowego właściciela nieruchomości objętej orzeczeniem. Wszelkie późniejsze zdarzenia nie należą do bezpośrednich skutków

prawnych wywołanych przez przedmiotowe orzeczenie. Podkreślić również należy, że z przepisu art.2 ustawy z dnia 6 lipca 2001 r. o zachowaniu narodowego charakteru strategicznych zasobów naturalnych kraju (Dz.U Nr 97 poz. 1051 z późn.zm.), stanowiącego, że zasoby naturalne wymienione w art.1 (w tym lasy państwowe) własności Skarbu Państwa nie podlegają przekształceniom własnościowym, nie oznacza jeszcze, że niedopuszczalne jest wydanie decyzji o stwierdzeniu nieważności orzeczenia o przejęciu na rzecz Państwa nieruchomości na której następnie urządzony został las państwowy.

Dlatego też, na podstawie art. 145 § 1 pkt.2 oraz art. 135 i art. 200 p.o.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.