Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 2295/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-12-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art 136 ust 3, 137
journal: Dz.U. 2014 poz 518
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran, Sędziowie sędzia WSA Aneta Dąbrowska (spr.), sędzia WSA Anna Sękowska, Protokolant sekr. sąd. Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi P. U. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości oddala skargę


UZASADNIENIE

Wojewoda [...] decyzją z [...] czerwca 2015 r. - zaskarżoną skargą przez P. U. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - utrzymał w mocy decyzję Starosty P. z [...] marca 2015 r., którą nie uznano, że nieruchomość dawniej położona we wsi S. o pow. [...] ha, a obecnie w obrębie S. i O., gm. C., stanowiąca własność Skarbu Państwa, w zarządzie Lasów Państwowych - Państwowego Gospodarstwa Leśnego Nadleśnictwa P., wywłaszczona od K. i W. małż. U. na cele realizacji narodowych planów gospodarczych orzeczeniem o wywłaszczeniu i odszkodowaniu Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w W. z [...] marca 1955 r., stała się zbędna na cel określony w tym orzeczeniu i odmówiono zwrotu wymienionej nieruchomości na rzecz P. U., H. U. i D. U. - spadkobierców byłych właścicieli nieruchomości.

Stan sprawy przedstawia się następująco:

Orzeczeniem o wywłaszczeniu i odszkodowaniu z [...] marca 1955 r. Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w W. orzekło wywłaszczenie na rzecz Państwa na cele realizacji narodowych planów gospodarczych m. in. gruntu o pow. [...] ha [...] m2, położonego we wsi S., gromada D., pow. P., będącego własnością "K. U. s. P. i W.U." i przyznało odszkodowanie (zwanym dalej: "orzeczeniem z 1955 r.").

Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w W. orzeczeniem z [...] czerwca 1955 r. sprostowało oczywistą omyłkę pisarską zaistniałą w wyżej wymienionym orzeczeniu, w ten sposób, że zamiast "K. U. s. P. i W. U." wpisano "U. K. i W. małż."

Z kolei orzeczeniem z [...] czerwca 1955 r. Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w W. ponownie orzekło o wywłaszczeniu za odszkodowaniem nieruchomości o pow. [...] ha, położonej we wsi S., gromada D. (gmina w C., stanowiącej własność K. i W. małż. U., które decyzją Ministra Infrastruktury z [...] lutego 2004 r. utrzymaną w mocy decyzją z [...] listopada 2004 r. uznano za wydane z naruszeniem prawa.

P. U. - działając w imieniu własnym i jako pełnomocnik D. U. i H. U. (pozostałych spadkobierców K. i W. małż. U.) - wniósł o zwrot nieruchomości wywłaszczonej orzeczeniem z [...] marca 1955 r., jego zdaniem niewykorzystanej zgodnie z celem wskazanym w orzeczeniu i zbędnej na ten cel.

Starosta P. decyzją z [...] marca 2015 r. nie uznał, że opisana wyżej nieruchomość wywłaszczona orzeczeniem z 1955 r. od K. i W. małż. U. na cele realizacji narodowych planów gospodarczych, stała się zbędna na cel określony w tym orzeczeniu i odmówił zwrotu wymienionej nieruchomości na rzecz P. U., H. U. i D. U.

Od powyższej decyzji odwołał się P. U.

Wojewoda [...] decyzją z [...] czerwca 2015 r. utrzymał w mocy decyzję Starosty P. z [...]marca 2015 r.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podał, że wywłaszczenie przedmiotowej nieruchomości z przeznaczeniem na realizację narodowych planów gospodarczych, nastąpiło na podstawie przepisów dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości dla realizacji narodowych planów gospodarczych [(Dz.U. z 1952 r., Nr 4, poz. 31) - zwanego dalej: "dekretem"]. Rozpatrzenie wniosku P. U. (działającego również w imienin pozostałych spadkobierców byłych właścicieli nieruchomości) o zwrot opisanej wyżej nieruchomości rozważono na podstawie obowiązujących przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami [(Dz. U. z 2014 r., poz. 518, ze zm.) - dalej w skrócie: "u.g.n."]. Istotą postępowania administracyjnego w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości było ustalenie czy nieruchomość została wykorzystana zgodnie z celem określonym w decyzji o wywłaszczeniu lub czy stała się zbędna w całości lub w części na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Zgodnie bowiem z art. 136 ust. 3 u.g.n. poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do art. 137 stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.

Nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu ( art. 137 ust. 1 pkt 1 u.g.n. ) albo pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany (art. 137 ust. 1 pkt 2 u.g.n.). Natomiast stosownie do ust. 2 art. 137 u.g.n. w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część. Podstawową kwestią wymagającą ustalenia w przedmiotowej sprawie była ocena zasadności roszczenia o zwrot nieruchomości z uwagi na stan zbędności nieruchomości lub nie wykorzystania na cel, na jaki została ona wywłaszczona.

I tak organ ustalił, że:

1) orzeczeniem z [...] marca 1955 r. Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w W. orzekło o wywłaszczeniu za odszkodowaniem nieruchomości położonej we wsi S., gromada D. (gmina C.) o pow. [...] ha, oznaczonej w ewidencji gruntów jako działki o dawnych nr [...] i nr [...], stanowiącej własność małżeństwa K. i W. U. Wywłaszczenie przedmiotowej nieruchomości nastąpiło w celu realizacji narodowych planów gospodarczych, pod tzw. poligon "[...]", (podstawa ustalenia: rejestr pomiarowy wykonany w 1953 r. przez [...] Przedsiębiorstwo Miernicze w W. L. ks.rob. [...], mapa wsi S. sporządzona w 1953 r. do celów wywłaszczenia gruntów pod poligon wojskowy, z oznaczeniem gruntów stanowiących własność K. i W. małż. U.;

2) wywłaszczone grunty, po ich przejęciu na Skarb Państwa, pozostawały w zarządzie i użytkowaniu Ministerstwa Obrony Narodowej, co ustalono na podstawie pisma Zarządu Lotniskowego Wojsk Lotniczych ze stycznia 1964 r. (na posiadanej kserokopii dokumentu nieczytelna dokładna data) do Szefa [...] Terenowego Oddziału Lotniskowego o uregulowanie stanu posiadania gruntów na poligonie "[...]";

3) w oparciu o powyższe wystąpienie oraz decyzję Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z [...] listopada 1963 r. i decyzję Głównego Kwatermistrza Wojska Polskiego z [...] marca 1964 r. w sprawie przekazania - przejęcia obiektu poligonu "[...]", protokołem przekazania - przejęcia spisanym w dniu [...] kwietnia 1964 r. przekazane zostały Lasom Państwowym w zarząd i użytkowanie grunty o pow. [...] ha, stanowiące własność Skarbu Państwa w zarządzie i użytkowaniu MON, pochodzące m. in. z wywłaszczenia gruntów od K. i W. małż. U.;

4) zgodnie z postanowieniami wymienionych decyzji, Lasy Państwowe w trybie art. 14 ust. 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1949 r. o państwowym gospodarstwie leśnym (Dz.U. Nr 63, poz.494) przekazały do terenowego wykorzystania przez MON teren stanowiący całość poligonu o pow. [...] ha;

5) aneksem do protokołu zdawczo - odbiorczego z [...] kwietnia 1964 r., sporządzonym w dniu [...] sierpnia 1975 r. postanowiono m. in. wyłączyć z granic poligonu lotniczego [...] obszar gruntów leśnych położonych w oddziałach [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] oraz części oddziałów [...] i [...] N-ctwa P., obręb J. z dalszego terenowego wykorzystania MON. Po wyłączeniu z obszaru poligonu włączyć je do areału gruntów leśnych N-ctwa P. - obręb J.;

6) Minister Obrony Narodowej pismem z [...] czerwca 1991 r. zgłosił Ministrowi Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa rezygnację z dalszego terenowego wykorzystania gruntów poligonu, przekazanych Lasom Państwowym;

7) protokołem zdawczo-odbiorczym z [...] listopada 1992 r. grunty formalnie zostały przejęte przez Lasy Państwowe - Nadleśnictwo P.;

8) obecnie:

- działka oznaczona dawnym nr [...] stanowi część działki nr [...] o pow. [...] ha, obręb [...] S., użytek - Ls, będącej własnością Skarbu Państwa, w zarządzie Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe - Nadleśnictwo P. (wypis z rejestru gruntów oraz wycinek z mapy ewidencyjnej, zaewidencjonowanych w Starostwie Powiatowym w P. pod nr [...]),

- działka oznaczona dawnym nr [...] stanowi część działki nr [...] o pow. [...] ha, obręb [...] O., użytek - [...], będącej własnością Skarbu Państwa, w zarządzie Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe - Nadleśnictwo P. (wypis z rejestru gruntów oraz wycinek z mapy ewidencyjnej, zaewidencjonowanych w Starostwie Powiatowym w P. pod nr [...]);

9) dla nieruchomości w Sądzie Rejonowym w P. prowadzona jest księga wieczysta Nr [...], gdzie w dziale II księgi widnieje wpis: właściciel Skarb Państwa, w zarządzie Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe, Nadleśnictwo P.

W świetle powyższego Wojewoda stwierdził, że wywłaszczona orzeczeniem z [...] marca 1955 r., Nr [...], Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Warszawie nieruchomość o pow. [...] ha, położona we wsi S., gromada D. (gmina C.), została pierwotnie przekazana w zarząd i użytkowanie Ministerstwa Obrony Narodowej - pod wojskowy poligon lotniczy. Poligon ten zwany poligon "[...]" został zgodnie z celem wywłaszczenia utworzony i wykorzystany przez MON. Na mocy decyzji Ministra Leśnictwa i Przemyślu Drzewnego z [...] listopada 1963 r. nastąpiła zmiana praw podmiotów. Zarząd nad przedmiotową nieruchomością przejęły Lasy Państwowe, natomiast Minister Obrony Narodowej zachował prawo do korzystania terenowego z poligonu urządzonego po wywłaszczeniu na podstawie decyzji Głównego Kwatermistrza Wojska Polskiego z dnia [...] marca 1964 r. w sprawie przekazania - przejęcia obiektu ,, [...]" oraz protokołu przekazania - przejęcia spisanego w dniu [...] kwietnia 1964 r. Aneksem do protokołu zdawczo-odbiorczego z [...] kwietnia 1964 r., sporządzonym w dniu [...] sierpnia 1975 r. postanowiono m. in. wyłączyć z granic poligonu lotniczego [...] obszar gruntów leśnych położonych w oddziałach [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] oraz części oddziałów [...] i [...] N-ctwa P., obręb J. z dalszego terenowego wykorzystania MON. Po wyłączeniu z obszaru poligonu włączyć je do areału gruntów leśnych N-ctwa P. - obręb J. Na podstawie załącznika mapowego do wymienionego protokołu (w aktach sprawy wydruk zdjęcia wykonanego przez pracownika Nadleśnictwa P. w dniu [...] kwietnia 2010 r. w Archiwum Sił Powietrznych w N. jako załącznik do protokołu z [...] sierpnia 1975 r., sygn. arch. [...]) ustalono, że wywłaszczone grunty zostały wyłączone z poligonu "[...]" i jednocześnie zostały włączone do zasobu Lasów Państwowych i przekazane im w zarząd i pod zarządem tym pozostają do dnia dzisiejszego.

Z kolei odnosząc się do zarzutu odwołania, że wywłaszczona nieruchomość nie była wykorzystywana w sposób czynny na cele wojskowe, organ odwoławczy zauważył, że przedmiotowa nieruchomość położona była na obrzeżach poligonu "[...]". Natomiast jak słusznie wskazał organ pierwszej instancji specyfika poligonu lotniczego, jaki został utworzony przez MON na wywłaszczonych nieruchomościach polegała na tym, że wydzielone pola robocze znajdujące się w centralnej części poligonu były celem działalności lotnictwa, zaś pozostałe grunty poligonu jako zapewnienie strefy ochronnej zamkniętej. Oznacza to, że nieruchomości położone na obrzeżach tego poligonu, jaką w tym przypadku była sporna nieruchomość, nie musiały być w sposób czynny wykorzystywane przez wojsko do ćwiczeń. Z dokumentacji archiwalnej mapy wsi S. sporządzonej do celów wywłaszczenia gruntów, rejestru pomiarowego wykonanych w 1953 r. przez [...] Okręgowe Przedsiębiorstwo Miernicze w W. L.ks.rob. [...] i załącznika mapowego do protokołu zdawczo odbiorczego z [...] sierpnia 1975r. jednoznacznie wynika, że wywłaszczone od K. i W. małż. U., działki gruntu oznaczone nr [...] i nr [...] znajdowały się w granicach poligonu do momentu ich wyłączenia, tj. do dnia [...] sierpnia 1975 r. Z załącznika wynika, że wywłaszczona działka nr [...] stanowi obecnie część działki nr [...], natomiast działka nr [...] stanowi obecnie część działki nr [...]. Zatem wbrew twierdzeniu odwołującego się, na podstawie dokumentacji archiwalnej wydobytej z Archiwum Sił Powietrznych w N. ustalono, że wywłaszczona nieruchomość znajdowała się w granicach poligonu "[...]" przez 20 lat i była wykorzystywana przez MON do celów wojskowych. Zgłoszenie rezygnacji przez MON z korzystania z poligonu lotniczego, nie kwalifikuje automatycznie nieruchomości zajętej wcześniej na poligon, jako zbędnej na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu w znaczeniu przepisu art. 137 u.g.n. Zgodnie bowiem z utrwalonym orzecznictwem sądowym oraz stanowiskiem doktryny - nie można mówić o zbędności na cel wywłaszczenia, gdy nieruchomość po wywłaszczeniu została zagospodarowana i wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia określonym w decyzji, a dopiero później jej przeznaczenie zmieniono. W wyroku z 18 kwietnia 1996 r., sygn. akt SA/Lu 1812/95, Naczelny Sąd Administracyjny wraził pogląd, że w sytuacji, gdy nieruchomość została użyta na cel jej przejęcia, a w późniejszym czasie zmienił się sposób jej użytkowania, to nie powstaje obowiązek jej zwrotu. Również badanie zgodności z Konstytucją RP art. 137 u.g.n. przeprowadzone przez Trybunał Konstytucyjny potwierdziło stanowisko zajęte w niniejszej sprawie przez Starostę P. Mianowicie Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 13 grudnia 2012 r. (P 12/11, OTK-A 2012/11/1472) rozwiał pojawiające się w orzecznictwie wątpliwości dotyczące rozumienia zawartego w art. 136 ust. 1 u.g.n. zakazu użycia wywłaszczonej nieruchomości na cel inny niż określony w decyzji o wywłaszczeniu wskazując, że rozważając te kwestie należy zgodnie z literalnym brzmieniem tego przepisu uwzględnić treść art. 137 u.g.n. Wbrew zatem prezentowanemu stanowisku przez skarżącego, po zrealizowaniu na wywłaszczonej nieruchomości celu wywłaszczenia, jakim był poligon wojskowy, nieruchomości tej nie można było uznać za zbędną w rozumieniu art. 136 ust. 3 w związku z art. 137 ust. 1 u.g.n. Przepis ten odnosi się bowiem tylko do tych przypadków, gdy cel na który wywłaszczono nieruchomość nie został zrealizowany. Stanowisko, że nie można mówić o zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia w sytuacji gdy nieruchomość po wywłaszczeniu została zagospodarowana i wykorzystywana zgodnie z celem wywłaszczenia, a dopiero później jej przeznaczenie zmieniono, znajduje także oparcie w orzecznictwie sadowoadministracyjnym (wyrok NSA z 23.12.1999 r., sygn. akt IV SA 2140/97, publ. LEX nr 48695; wyrok WSA w Kielcach z 15.11.2012 r., sygn. akt II SA/Ke 718/12,LEX nr 12408980). W orzecznictwie tym podkreśla się, że w sytuacji realizacji celu wywłaszczenia, późniejsze inne rozporządzenie nieruchomością wywłaszczoną nie mieści się w ustawowym rozumieniu zbędności nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu (wyrok WSA w Krakowie z 11.07.2008 r., sygn. akt II SA/Kr 419/08, LEX nr 499838). Zatem, jeżeli nieruchomość po wywłaszczeniu została wykorzystana na cel określony w decyzji wywłaszczeniowej, to wygasła przysługująca byłemu właścicielowi ekspektatywa prawa żądania jej zwrotu i w ten sposób ostatecznie ustała więź prawna pomiędzy poprzednim właścicielem a Skarbem Państwa, czy jednostką samorządu terytorialnego, który odtąd mógł korzystać z tej nieruchomości i rozporządzać nią bez jakichkolwiek ograniczeń, mających swe źródło w wywłaszczeniowej drodze nabycia nieruchomości (np. wyrok NSA w Warszawie z 6.12.2006 r., sygn. akt I OSK 193/06, publ. LEX nr 291163). W świetle powyższego nie można było uznać, że przedmiotowa nieruchomość stała się zbędna na cel wywłaszczenia jakim był poligon wojskowy i odmówić jej zwrotu na rzecz spadkobierców byłych właścicieli nieruchomości. Stanowisko to potwierdza również wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 13 marca 2014 roku, sygn. akt P 38/11.

P. U. w skardze na decyzję Wojewody [...] z [...] czerwca 2015 r. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji Starosty P. z [...] marca 2015 r. Zarzucił wydane zaskarżonej decyzji z naruszeniem art. 7, art. 8, art. 12, art. 75, art. 77 i art. 107 K.p.a. oraz art. 136 i art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Według skarżącego wywłaszczona od K. i W. U. nieruchomość nie została użyta na cel, na jaki została wywłaszczona. Teren ten nigdy nie był faktycznie przejęty przez wojsko, zawsze był powszechnie dostępny. Skarżący wskazał, że wniósł o przesłuchanie na tę okoliczność świadków. Jednak Starosta stwierdził, że fakt użycia nieruchomości na cel na jaki została wywłaszczona nie budzi wątpliwości zatem zbędne jest przesłuchiwanie świadków. W czasie postępowania nie poczyniono żadnych ustaleń dotyczących tej konkretnej nieruchomości, o której zwrot ubiegał się skarżący. Zdaniem skarżącego decyzje zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania oraz prawa materialnego. Organy całkowicie zlekceważyły zasady postępowania administracyjnego. Mimo, że skarżący wystąpił o przeprowadzenie dowodu z zeznań wskazanych przeze niego świadków organ pierwszej instancji odmówił ich przesłuchania. Jego decyzja miała charakter całkowicie arbitralny. Działanie takie niewątpliwie naruszało art. 7, art. 8, a także art. 77 § 1 i 2 K.p.a. Organ pierwszej instancji nie podjął też żadnych działań w celu odnalezienia innych świadków - osób które pracowały na poligonie albo zamieszkiwały w tym czasie w sąsiednich miejscowościach. Podstawą do wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego było zezwolenie Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego z dnia [...] lutego 1953 r. Zgodnie z tym zezwoleniem przy wydawaniu decyzji o wywłaszczeniu miało nastąpić szczegółowe oznaczenie wywłaszczanej powierzchni - z uwzględnieniem rzeczywistych potrzeb inwestora w oparciu o przedstawioną przez inwestora dokumentację techniczną. Obowiązkiem organu było dotarcie do tej dokumentacji technicznej - czego organ nie uczynił. Doprecyzowanie celu wywłaszczenia powinno nastąpić w oparciu o analizę całej dostępnej dokumentacji powstałej przed wywłaszczeniem. Celem postępowania w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości jest ustalenie, czy konkretna wywłaszczona nieruchomość stanowiąca w przeszłości własność wnioskodawcy postępowania o zwrot nieruchomości (lub własność jego poprzedników prawnych) została użyta na cel, na jaki została nabyta. W przypadku, gdy wywłaszczona nieruchomość stanowiła tylko część terenu inwestycji ustalenie, czy została ona użyta na cel, na który została nabyta musi dotyczyć przede wszystkim terenu tej nieruchomości. W sprawie bowiem nie ma decydującego znaczenia fakt realizacji inwestycji jako całości. Z samego brzmienia art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami wynika, iż przedmiotem postępowania o zwrot może być także część nieruchomości - jeżeli nie została użyta zgodnie z pierwotnym przeznaczeniem. W niniejszym przypadku organy orzekające w ogóle nie zajęły stanowiska co do tego, czy nieruchomość o której zwrot wniósł skarżący została wykorzystana dla potrzeb poligonu.

Wojewoda [...] - w odpowiedzi na skargę - wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [(Dz. U. z 2012r., poz. 270, ze zm.) - dalej w skrócie: P.p.s.a.j, sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.

Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, nie będąc jednak związany - stosownie do art. 134 P.p.s.a. - zarzutami i wnioskami skargi, nie uwzględnił skargi. W konsekwencji uznał, że decyzja Wojewody [...] z [...] czerwca 2015 r. i utrzymana nią w mocy decyzja Starosty P. z [...] marca 2015 r. nie naruszają prawa w stopniu dającym podstawy do wyeliminowania ich z obrotu prawnego. Tym samym nie stwierdzono przywołanych w treści skargi naruszeń przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 8, art. 75, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 K.p.a., które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy i naruszeń prawa materialnego, tj. art. 136 i art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami [(Dz. U. z 2014 r., poz. 518, ze zm.) - dalej w skrócie: "u.g.n."], które miało wpływ na wynik sprawy. Sąd nie dopatrzył się także innych naruszeń, które byłby zobowiązany wziąć pod uwagę z urzędu.

Stosownie do art. 136 ust. 3 u.g.n., poprzedni właściciel nieruchomości lub jego spadkobiercy mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, jeżeli w rozumieniu art. 137 u.g.n., nieruchomość stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Zgodnie z art. 137 ust. 1 u.g.n. nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu (pkt 1) albo pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna cel ten nie został zrealizowany (pkt 2).

Inaczej ujmując, zwrot wywłaszczonej nieruchomości na rzecz ówczesnych właścicieli nieruchomości lub ich spadkobierców jest możliwy w przypadku zbędności tej nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu (art. 136 ust. 3 u.g.n.). Z kolei przesłanki zbędności wywłaszczonej nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu określa art. 137 u.g.n. I tak za zbędną uznaje się:

- po pierwsze nieruchomość, w przypadku której nie rozpoczęto prac związanych z realizacją celu określonego w decyzji o wywłaszczeniu, a upłynęło 7 lat

od uzyskania przez decyzję o wywłaszczeniu przymiotu ostateczności;

- po drugie nieruchomość, w przypadku której cel określony w decyzji o wywłaszczeniu nie został zrealizowany, a upłynęło 10 lat od uzyskania przez decyzję o wywłaszczeniu przymiotu ostateczności.

W ocenie Sądu, organy rozstrzygające w sprawie, prawidłowo uznały, że nie ma podstaw do zwrotu wnioskowanej przez skarżącego nieruchomości, a to z racji niezaistnienia żadnego z warunków dopuszczających taki zwrot. Na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, przywołanego w wydanych w postępowaniu "zwrotnym" decyzjach, niewątpliwie można było ustalić cel wywłaszczenia, którym było wykorzystanie przedmiotowej nieruchomości do narodowych planów gospodarczych i bez wątpienia cel ten został zrealizowany. Organy prawidłowo bowiem wskazały, że działki o dawnych numerach ewidencyjnych [...] i [...], które obecnie stanowią odpowiednio część działki nr [...] i część działki nr [...], po przejęciu na rzecz Państwa, zgodnie z celem wywłaszczenia zostały przeznaczone pod wojskowy poligon lotniczy, tzw. poligon "[...]", utworzony i wykorzystywany przez Ministerstwo Obrony Narodowej. Sporna nieruchomość zaraz po jej przejęciu na Skarb Państwa (wywłaszczeniu) została więc przeznaczona na określony wyżej cel wywłaszczeniowy, co oznacza, że pierwszy z wymienionych warunków do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, a to wobec natychmiastowego przystąpienia do realizacji celu wywłaszczenia, odpadł już na wstępie. Zatem dla sprawy kluczowe pozostało ustalenie, że wymienione grunty (wywłaszczona nieruchomość), od momentu przejęcia na rzecz Państwa, znajdowały się w granicach poligonu "[...]" przez 20 lat i była wykorzystywana przez Ministerstwo Obrony Narodowej do celów wojskowych, tj. do dnia [...] sierpnia 1975 r., w którym nastąpiło ich wyłączenie z poligonu "[...]" oraz włączenie do zasobu Lasów Państwowych i przekazanie im w zarząd, pod którym pozostają do dnia dzisiejszego. Co z kolei oznacza, że wskazany cel wywłaszczenia został zrealizowany zgodnie z art. 137 ust. 1 pkt 2 u.g.n. i to przed upływem 10 lat od momentu, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna. W konsekwencji odpadły podstawy do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości opartego na regulacjach ustawy o gospodarce nieruchomościami.

W tym wszystkim również bez znaczenia: - po pierwsze jest fakt niewykorzystywania w sposób czynny na cele wojskowe wywłaszczonej nieruchomości, jako położonej na obrzeżach poligonu "[...]", skoro specyfika utworzonego przez Ministerstwo Obrony Narodowej poligonu lotniczego polegała na czynnym wykorzystywaniu do działalności lotniczej tzw. pola roboczego znajdującego się w centralnej części poligonu, zaś jego obrzeży jako strefy ochronnej;

- po drugie okoliczność rezygnacji przez Ministerstwo Obrony Narodowej z korzystania z poligonu wojskowego, jako niekwalifikująca automatycznie nieruchomości zajętej uprzednio na poligon jako zbędnej na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu w rozumieniu art. 137 u.g.n. Jak słusznie organy podkreśliły, o zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia nie można mówić wówczas, gdy nieruchomość po wywłaszczeniu została zagospodarowana i wykorzystana na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, a później zmieniono jej przeznaczenie. Innymi słowy, zaprzestanie wykorzystywania nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, wobec zrealizowania celu wywłaszczenia zgodnie z dyspozycją art. 137 ust. 1 pkt 2 u.g.n., nie daje podstaw do przyjęcia zbędności nieruchomości.

Ponadto zrealizowanie celu wywłaszczenia na nieruchomości objętej wnioskiem skarżącego o zwrot zostało już potwierdzone w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 grudnia 1997 r. (sygn. akt IV SA 1423/96). Ówcześnie orzekający Sąd stwierdził bowiem, że grunty poprzedników prawnych skarżącego zostały zgodnie z celem wywłaszczenia przekazane, zużyte i zagospodarowane pod poligon wojskowy "[...]" użytkowany, wykorzystywany przez Ministerstwo Obrony Narodowej.

Powyższe dowodzi nietrafności zarzutów postawionych w skardze, a dotyczących naruszenia prawa materialnego, tj. art. 136 i 137 u.g.n.

Dalej należy także odeprzeć zarzuty skargi związane z naruszeniem przepisów postępowania. Z przedstawionego przed rozważaniami Sądu stanu sprawy i akt administracyjnych sprawy wynika, że organy w trakcie postępowania administracyjnego podjęły wszelkie czynności prowadzące do zgromadzenia materiału dowodowego w sprawie. W jego skład, w szczególności weszła dokumentacja archiwalna będąca w zasobie archiwalnym Starostwa i Archiwum Sił Powietrznych w N. Tak zgromadzony materiał dał wystarczające podstawy do poczynienia wykazanych wyżej ustaleń i wywiedzionej na ich podstawie oceny co do braku przesłanek do zwrotu nieruchomości wywłaszczonej objętej wnioskiem skarżącego, jednocześnie zaakceptowanych przez Sąd. W przedmiotowej sprawie, jak słusznie podkreśliły organy, istotne było odtworzenie historycznego stanu zagospodarowania działki i w tym celu organy zgromadziły niezbędny materiał dowodowy. Zgromadzony materiał dowodowy był wystarczający do ustalenia, że w sprawie nie zachodzi żadna z materialnych podstaw do zwrotu wnioskowanej przez skarżącego nieruchomości. Dalsze postępowanie w tym zakresie nie miałoby na celu nic innego, jak tylko przedłużenie postępowania administracyjnego. Tymczasem organy administracji mają obowiązek podejmować czynności, przeprowadzać dowody - niezbędne, mogące przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, nie zaś wszelkie możliwe czynności (dowody), w tym i dowody, którymi mogą być zeznania świadków.

Sąd, wobec wykazanej zgodności z prawem zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji organu pierwszej instancji, na mocy art. 151 P.p.s.a. oddalił skargę.