Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 854/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2012-01-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1a, art. 17 ust. 1, art. 17 ust. 5. pkt 2 lit. a
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.
article: art. 128, art. 61(7)
journal: Dz.U. 1964 nr 9 poz 59
law: Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz Sędziowie: Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok Sędzia NSA Krzysztof Ziółkowski (spr.) Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Diana Wojtowicz po rozpoznaniu w dniu 4 stycznia 2012 r. na rozprawie sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 9 września 2011 r., nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Burmistrza z dnia 17 sierpnia 2011 r., nr [...].


UZASADNIENIE

Burmistrz, decyzją z dnia 25 maja 2011 r., nr [...], odmówił przyznania M. K. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu nie podejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym babcią H. N. Decyzja wydana została na podstawie art. 3 i art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 ze zm.).

W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że babcia wnioskodawczyni pozostaje w związku małżeńskim z A. P., który również został zaliczony do znacznego stopnia niepełnosprawności. W ocenie organu okoliczność ta wyklucza przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych. Ponadto organ I instancji wskazał, że H. N. ma osobę spokrewnioną w pierwszym stopniu i uprawnioną do świadczenia pielęgnacyjnego, a jest nią syn – F. B. W ocenie organu pozostawanie w zatrudnieniu, czy też rezygnacja z niego winna mieć charakter obiektywny, a nie być wyłącznie przejawem woli spokrewnionych w pierwszym stopniu. Natomiast obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności, tj. wnuczki, powstaje dopiero w przypadku braku osoby zobowiązanej w bliższej kolejności albo, gdy osoby te nie mogą zadośćuczynić temu obowiązkowi.

M. K. wniosła odwołanie od powyższej decyzji podnosząc, że jej babcia H. N. potrzebuje opieki, ponieważ sama nie wychodzi z domu, chodzi o lasce, musi zażywać stale leki. Podniosła, że jeździ z babcią do lekarza, pomaga jej w czynnościach życia codziennego. Mąż babci również ma znaczny stopień niepełnosprawności, któremu wnioskodawczyni również musi pomagać w czynnościach życia codziennego. Ojciec wnioskodawczyni, F. B. pracuje jako palacz, posiada orzeczenie o lekkim stopniu niepełnosprawności, ponieważ jest alkoholikiem i często zdarza mu się pić, w związku z czym nie może zaopiekować się swoją matką.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, decyzją z dnia 9 września 2011 r., nr [...], utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji.

Kolegium wskazało na treść art. 17 ust. 1 pkt 2 oraz art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Ustaliło, że F. B., syn H. N., pracuje zawodowo i został zaliczony do osób o lekkim stopniu niepełnosprawności. H. N. oraz jej mąż A. P. mają ustalony znaczny stopień niepełnosprawności na stałe. Oboje wymagają stałej opieki, którą niesie im wnuczka, wnioskująca M. K. Zdaniem Kolegium dziadkowie wnioskodawczyni z racji wieku i stopnia niepełnosprawności nie mogą stanowić dla siebie wsparcia, a więc nie jest wykluczone automatycznie przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego innej osobie z nimi spokrewnionej.

Kolegium wskazując na treść art. 17 ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych podniosło, że wnuczka ma prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, jako osoba zstępna, gdy nie ma osób bliżej spokrewnionych (córki, syna) z osobą wymagającą opieki, bądź gdy osoby te same z uwagi na stan zdrowia nie mogą zadośćuczynić obowiązkowi opieki. Niemożność uczynienia zadość swemu obowiązkowi musi mieć przy tym charakter obiektywny (np. niepełnosprawność, lub ciężka choroba, uniemożliwiające sprawowanie opieki nad drugą osobą) i dotyczyć wszystkich osób zobowiązanych do alimentacji. Wskazana niemożliwość uczynienia zadość obowiązkowi opieki nie dotyczy przesłanek, co do których decyduje wola osoby zobowiązanej do alimentacji (np. wykonywanie pracy).

Zdaniem Kolegium pozostawanie dziadków wnioskodawczyni w związku małżeńskim nie stanowi przeszkody do przyznania świadczenia. Jednak H. N. ma pracującego syna, którego obowiązek alimentacyjny wyprzedza obowiązek alimentacyjny wnuczki, wnioskującej M. K. Zatrudnienie nie wyłącza obowiązku opieki. Oceny tej nie zmienia lekki stopień niepełnosprawności ojca wnioskodawczyni, który nie wyklucza zatrudnienia. Podstawą stwierdzenia lekkiego stopnia niepełnosprawności stanowią choroby układu oddechowego i krążenia oraz zaburzenia głosu, mowy i choroby słuchu w stopniu lekkim. Stwierdzony lekki stopień niepełnosprawności, ww. choroby, jak tez brak przeciwwskazań do podjęcia zatrudnienia nie potwierdza przesłanek wyłączających możliwość podjęcia opieki nad rodzicami w wypadku rezygnacji z pracy. Podobnie nadużywanie alkoholu przez tę osobę nie zwalnia jej od obowiązku opieki.

Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wniosła M. K., podnosząc, że jej ojciec F. B. nie jest w stanie zapewnić dziadkom skarżącej prawidłowej opieki, ponieważ pracuje, zaliczony jest do lekkiego stopnia niepełnosprawności oraz jest osobą uzależnioną od alkoholu. W okresie od dnia 7 lutego 2009 r. do dnia 3 kwietnia 2009 r. przebywał na leczeniu odwykowym, jednak po powrocie z ośrodka wrócił do nałogu. W Sądzie rejonowym w dniu 4 października 2011 r. odbyła się sprawa dotycząca obowiązku poddania się przez niego leczeniu odwykowemu. Skarżąca podniosła, że ustawa o świadczeniach rodzinnych nie podaje na czym ma polegać niemożność sprawowania opieki przez osobę spokrewnioną w pierwszym stopniu.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Sąd administracyjny orzeka na podstawie materiału sprawy zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym. Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego spoczywa na organie administracji publicznej, a sąd administracyjny nie może zastąpić organu w wypełnianiu tego obowiązku.

W ocenie Sądu zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa materialnego polegającym na błędnej wykładni art. 17 ust. 1a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 ze zm.) oraz z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowił przepis

art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) innym osobom, na których zgodnie z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego ciąży obowiązek alimentacyjny, a także 3) opiekunowi faktycznemu dziecka - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Obowiązek alimentacyjny jest pojęciem prawnym, uregulowanym w Dziale III ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 ze zm.). Stosownie do art. 128 kro obowiązek alimentacyjny polega na dostarczaniu środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania i ciąży na krewnych w linii prostej oraz rodzeństwie. Zgodnie z art. 617 kro krewnymi w linii prostej są osoby, z których jedna pochodzi od drugiej (§ 1 zd. 1), zaś stopień pokrewieństwa określa się według liczby urodzeń, wskutek których powstało pokrewieństwo (§ 2). Wśród krewnych w linii prostej rozróżnia się linię wstępną (rodzice, dziadkowie, pradziadkowie, itd.) oraz linię zstępną (dzieci, wnuki, prawnuki, itd.). Zgodnie zaś z art. 17 ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobie innej niż spokrewniona w pierwszym stopniu, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, w przypadku gdy nie ma osoby spokrewnionej w pierwszym stopniu albo gdy osoba ta nie jest w stanie sprawować opieki, o której mowa w ust. 1.

W niniejszej sprawie pozostaje niesporne, że H. N., w związku z opieką nad którą skarżąca ubiegała się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, jest osobą z ustalonym znacznym stopniem niepełnosprawności ze wskazaniem dotyczącym konieczności stałej lub długotrwałej opiek lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. H. N. ma syna F. B., który pracuje, zaliczony jest do lekkiego stopnia niepełnosprawności, u którego nadto stwierdzono zespół uzależniania od alkoholu. Mąż H. N. – A. P. również jest zaliczony do znacznego stopnia niepełnosprawności ze wskazaniem dotyczącym konieczności stałej lub długotrwałej opiek lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Skarżąca M. K. jest wnuczką H. N.

W świetle art. 17 ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych osobie innej niż spokrewniona w pierwszym stopniu, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy nie ma osoby spokrewnionej w pierwszym stopniu albo gdy osoba ta nie jest w stanie sprawować opieki, o której mowa w ust. 1. Zatem przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego dla skarżącej wnuczki mogło nastąpić wyłącznie w razie ustalenia, że syn H. N. nie jest w stanie sprawować stałej opieki nad matką, natomiast skarżąca w rzeczywistości taką opiekę sprawuje. Wnuczka, jako krewna w linii prostej, ma obowiązek alimentacyjny wobec babci wówczas, gdy nie ma dzieci babci lub dzieci te nie są w stanie dopełnić swego obowiązku alimentacyjnego wobec rodzica. W taki sam sposób – przy braku dzieci lub braku możliwości sprawowania przez nich opieki nad matką otwiera się uprawnienie wnuczki do świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji sprawowania faktycznej opieki nad babcią wymagającą takowej (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 21 czerwca 2011 r. sygn. akt III SA/Kr 1048/10, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W ocenie Sądu, organy obu instancji, ustalając stan faktyczny sprawy, nie zbadały prawidłowo przesłanek wynikających z treści art. 17 ust. 1 i 1a ustawy. Orzekające w sprawie organy administracji publicznej, jako podstawę odmowy przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego, wskazały istnienie osób spokrewnionych z H. N. w pierwszym stopniu i przyjęły, że jej syn F. B. jest w stanie sprawować opiekę nad matką. W ocenie Sądu materiał dowodowy sprawy nie został rozpatrzony w sposób zgodny z przepisami prawa.

Z materiału dowodowego zgromadzonego przez organy wynikało, że F. B. pracuje i cierpi na zespół uzależnienia od alkoholu. W ocenie organów obu instancji powyższe okoliczności nie stanowiły przeszkody w podjęciu opieki nad H. N., przy czym okoliczność uzależnienia F. B. od alkoholu była rozpatrywana tylko przez Kolegium, albowiem została ona podniesiona przez skarżącą dopiero w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Ocena faktu uzależnienia alkoholowego przez Kolegium została oparta na błędnej wykładni art. 17 ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Podkreślić należało, co słusznie podnosiła skarżąca w skardze, że przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych nie określają, w jakich przypadkach należy przyjąć, iż osoba spokrewniona w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki nie jest w stanie tej opieki świadczyć. Oceny tej okoliczności dokonują zatem organy administracji zgodnie z logiką i zasadami doświadczenia życiowego. Nie ulega jednak wątpliwości, że przesłanka ta dotyczy okoliczności uniemożliwiających w sposób obiektywny, a więc niezależny od woli osób spokrewnionych w pierwszym stopniu z osoba niepełnosprawną, sprawowanie przez te osoby opieki nad chorym krewnym. W orzecznictwie sądowodministracyjnym przyjmuje się, że przez niemożność sprawowania opieki należy rozumieć okoliczności o charakterze obiektywnym w postaci braku fizycznej możliwości sprawowania opieki spowodowanej stanem zdrowia. Chodzi tu o taką sytuację, gdy żadna z pozostających przy życiu osób powołanych w pierwszej kolejności do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego nie może z uwagi na stan zdrowie sprawować stałej opieki nad inną osobą. Sytuacja taka wystąpi, gdy krewny bliższy stopniem będzie osobą niepełnosprawną legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo osobą ciężko chorą przez długi okres czasu, niebędącą w stanie samodzielnie wykonywać podstawowych czynności życiowych, to jest gdy sam będzie wymagał stałej opieki ze strony innej osoby (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 26 lipca 2011 r., sygn. akt II SA/Bd 639/11, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Niewątpliwie zły stan zdrowia osób spokrewnionych w pierwszym stopniu może stanowić przeszkodę w sprawowaniu przez nich opieki, co umożliwia starania o świadczenie pielęgnacyjne osób zobowiązanych do alimentacji w dalszej kolejności. Niemniej jednak, ustawodawca nie wykluczył jako przeszkody w opiece nad osobą tego wymagającą innych przyczyn, w tym pozostawania w zatrudnieniu lub innej pracy zarobkowej osób zobowiązanych do alimentacji w pierwszej kolejności, co z kolei mogłoby otworzyć drogę do starań o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego osobom zobowiązanym do alimentacji w dalszej kolejności, oczywiście po warunkiem, że osoby te faktycznie świadczą osobistą opieką w takim zakresie, która uniemożliwia im podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie

z dnia 21 czerwca 2011 r., sygn. akt III SA/Kr 1048/10, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela ponadto stanowisko wyrażone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z dnia 7 grudnia 2010 r.w sprawie o sygn. akt III SA/Kr 931/10 (Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl), zgodnie z którym, gdy osoba spokrewniona w pierwszym stopniu, z powodu jakichkolwiek okoliczności, a więc nie tylko z powodu jej stanu zdrowia, "nie jest w stanie sprawować opieki", pozostali członkowie rodziny, którzy chcą - a jednocześnie mają również obowiązek - sprawować opiekę, nie mogą zostać pozbawieni możliwości uzyskania świadczenia, które uzyskaliby gdyby innych członków rodziny nie było. Inna interpretacja – zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - byłaby w sprzeczności z przepisami art. 18 i art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, które doprowadziły do wydania orzeczeń w zakresie świadczenia pielęgnacyjnego przez Trybunał Konstytucyjny, w szczególności: wyroku z dnia 15 listopada 2006 r., sygn. akt P 23/05, wyroku z dnia 18 lipca 2008 r. sygn. akt P 27/07, postanowienia z dnia 1 czerwca 2010 r., P 38/09 czy też postanowienia sygnalizacyjnego z dnia 1 czerwca 2010 r. sygn. S 1/10.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd orzekający w niniejszej sprawie uznał, iż oba organy rozstrzygające sprawę naruszyły art. 17 ust. 1a ustawy oświadczeniach rodzinnych przez jego błędną wykładnię, albowiem przyjąć należało, że okoliczności zatrudnienia oraz uzależnienia od alkoholu F. B. uzasadniają stwierdzenie, że nie jest on w stanie sprawować opieki nad swoją matką H. N. Ustalenia w tym zakresie znalazły ponadto potwierdzenie w dokumentach załączonych do skargi, które Sąd, w trybie art. 106 § 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zaliczył do materiału dowodowego sprawy. Wynikało z nich jednoznacznie, że choroba alkoholowa, na którą cierpi F. B., stanowi istotną przeszkodę w wypełnieniu obowiązku sprawowania opieki nad matką. Mimo bowiem odbycia leczenia odwykowego w 2009 roku, wszczęto wobec niego postępowanie w sprawie ponownego zastosowania obowiązku poddania się temu leczeniu, zaś posiedzenie Sądu Rejonowego w tym przedmiocie zostało wyznaczone na dzień 4 października 2011 r.

Również okoliczność zatrudnienia syna wymagającej opieki H. N. nie mogła stanowić podstawy do odmowy przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego. Wskazać bowiem należy, jak to już wyżej podkreślono, że literalna wykładnia art. 17 ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych, sprowadzająca ustawową przesłankę, że osoba spokrewniona w pierwszym stopniu "nie jest w stanie sprawować opieki", wyłącznie do istnienia obiektywnych przesłanek uniemożliwiających sprawowanie tej opieki, w postaci niepełnosprawności lub ciężkiej choroby osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, jest niewystarczająca na gruncie wartości konstytucyjnych. Negatywna przesłanka w art. 17 ust. 1a ustawy, rozumiana w taki zawężający sposób, wywołuje daleko idące negatywne konsekwencje dla rodziny i opieki nad osobą faktycznie tej opieki wymagającą. Gdy osoba spokrewniona w pierwszym stopniu z powodu jakichkolwiek okoliczności, a więc nie tylko z powodu jej stanu zdrowia, "nie jest w stanie sprawować opieki", pozostali członkowie rodziny, którzy chcą - a jednocześnie mają również obowiązek - sprawować opiekę, nie mogą zostać pozbawieni możliwości uzyskania świadczenia, które uzyskaliby gdyby innych członków rodziny nie było. Tak rozumiany przepis oznaczałby bowiem swoistą sankcję dla osób wymagających opieki, a mających kilku członków rodziny, z których zobowiązani w pierwszej kolejności nie sprawują nad nimi opieki. Taka interpretacja w istocie niweczyłaby cel ustawowej regulacji przepisów o pomocy społecznej w postaci świadczenia pielęgnacyjnego, byłaby sprzeczna z ratio legis ustawy i jednocześnie z powołanymi powyżej przepisami Konstytucji RP. Osoby posiadające krewnych pierwszego stopnia zobowiązanych do świadczeń alimentacyjnych, lecz z powodu jakichkolwiek okoliczności, a więc nie tylko z powodu ich stanu zdrowia "nie będących w stanie sprawować opieki", powinny być traktowane jednakowo, tak jak osoby, które takich krewnych nie mają. Obydwie bowiem kategorie osób w jednakowym stopniu wymagać będą opieki osób trzecich (analogiczną tezę wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 grudnia 2009 r., I OSK 722/09 na tle zróżnicowania osób pozostających w związku małżeńskim, Baza Orzeczeń Lex nr 582493).

Interpretacja przepisów prawa nie może być dokonywana wbrew konstytucyjnie zagwarantowanym prawom obywateli, zatem Sąd zobligowany był w niniejszej sprawie odejść od literalnego brzmienia normy art. 17 ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych i uwzględnić rezultaty wykładni celowościowej. Wykładnia sądowa musi, bowiem zmierzać do rezultatu wynikającego z takiego rozmienia prawa, które zapewnia jego spójność oraz konstytucyjność. Dlatego też Sąd zobowiązany jest wybrać taką interpretację normy ustawowej, która umożliwia najpełniejsze urzeczywistnienie norm, zasad i wartości konstytucyjnych (por. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 26 lutego 2009 r. sygn. akt I OSK 533/08, Baza Orzeczeń Lex nr 518238).

Uwzględniając powyższe rozważania należało stwierdzić, iż przepis

art. 17 ust.1a ustawy o świadczeniach rodzinnych nie wyklucza jako przeszkody w sprawowaniu opieki nad osobą niepełnosprawną pozostawania w zatrudnieniu lub innej pracy zarobkowej osób zobowiązanych do alimentacji w pierwszej kolejności, a tym samym umożliwia przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego osobom zobowiązanym do alimentacji w dalszej kolejności, oczywiście pod warunkiem, że osoby te faktycznie świadczą osobistą opiekę w takim zakresie, który uniemożliwia im podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Taka wykładnia, zdaniem składu orzekającego, jest zgodna z celem świadczenia pielęgnacyjnego, jakim jest materialne wsparcie osób, którzy rezygnują z zarobkowania w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny.

Odnośnie zaś, słusznie rozstrzygniętej przez Kolegium odmiennie niż w decyzji organu I instancji, kwestii dotyczącej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych, wskazać należało, że w uzasadnieniu wyroku

z dnia 17 maja 2011 r. (sygn. akt I OSK 232/11), Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż "bezwzględny zakaz przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej osobom, na których ciąży obowiązek alimentacyjny w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, w sytuacji, gdy osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, przy czym drugi z małżonków również legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, nie zasługuje na aprobatę na gruncie wartości konstytucyjnych. Przepis

art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) rozumiany w sposób bezwzględny oznacza pewnego rodzaju sankcję dla osób pozostających w związku małżeńskim i w konsekwencji taka wykładnia nie może się ostać w świetle art. 18 Konstytucji RP. Powyższe potwierdza również analiza treści art. 71 Konstytucji RP, w myśl którego państwo w swojej polityce społecznej i gospodarczej uwzględnia dobro rodziny. Z podobnych przyczyn literalna wykładnia spornego przepisu kłóci się z treścią art. 32 Konstytucji RP, w myśl którego wszyscy są wobec prawa równi oraz wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne. Zatem osoby pozostające w związku małżeńskim, których małżonkowie z uwagi na wiek lub stan zdrowia nie są w stanie sprawować nad nimi opieki, powinny być traktowane jednakowo jak osoby, które w związku małżeńskim nie pozostają" (por. wyrok NSA z dnia 17 maja 2011 r., sygn. akt I OSK 232/11, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Podobne stanowisko Naczelny Sąd Administracyjny zajął w wyrokach z dnia 7 grudnia 2009 r.(sygn. akt I OSK 722/09 i I OSK 723/09) oraz z dnia 30 kwietnia 2010 r. (sygn. akt I OSK 115/10 - opubl. jak wyżej).

Sąd w pełni podziela wyrażony w powołanym wyżej wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego pogląd o konieczności dokonywania takiej wykładni przepisu

art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych, którą da się pogodzić z przyjętym systemem wartości konstytucyjnych, dlatego też uznaje, że okoliczność pozostawania H. N. w związku małżeńskim nie mogła być przyczyną odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, gdy jej małżonek A. P. również legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności i nie jest w stanie sprawować nad nią opieki. Na marginesie wskazać należy, że przepis art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) ustawy w aktualnym brzmieniu, obowiązującym od dnia 14 października 2011 r., uwzględnia stanowisko orzecznictwa stanowiąc, iż świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organy rozstrzygną o zasadności wniosku skarżącej w oparciu o ocenę prawną wyrażoną w niniejszym uzasadnieniu, uwzględniając wykładnię przepisów art. 17 ust. 1, ust. 1a oraz ust. 5 pkt 2 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych zaprezentowaną przez Sąd. Organy zobowiązane będą do wzięcia pod uwagę niemożność sprawowania opieki przez współmałżonka a przede wszystkim chorobę alkoholową F. B. (w oparciu o dowody złożone przez M. K.), która uniemożliwia systematyczną i właściwą opiekę nad swoją matką.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz art. 135 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.