Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 2646/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-05-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 11 ust. 1 i art. 21 ust. 1
journal: Dz.U. 2015 poz 233
law: Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe - tekst jedn.
article: art. 116 par. 1 i 2, art. 121 par. 1, art. 122, art. 191
journal: Dz.U. 2018 poz 800
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Olechniewicz, Sędziowie sędzia WSA Aneta Trochim-Tuchorska, sędzia WSA Anna Zaorska (sprawozdawca), Protokolant starszy sekretarz sądowy Monika Staniszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 maja 2019 r. sprawy ze skargi R. G. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu wraz ze spółką za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za I kwartał 2015 r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. na rzecz R. G. kwotę 997 zł (słownie: dziewięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

1.1. Zaskarżoną decyzją z [...] sierpnia 2018 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. (dalej: "DIAS") utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego W. (dalej: "NUS") z [...] marca 2018 r. w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności podatkowej R. G. (dalej: "Skarżący") z R. sp. z o.o. (dalej: "Spółka") za zaległości podatkowe Spółki z tytułu podatku od towarów i usług za I kwartał 2015 r. wraz z odsetkami za zwłokę oraz kosztami postępowania egzekucyjnego.

1.2. Z akt sprawy wynika, że NUS decyzją z [...] marca 2018 r. orzekł o solidarnej odpowiedzialności podatkowej Skarżącego wraz ze Spółką za zaległości podatkowe Spółki z tytułu podatku od towarów i usług za I kwartał 2015 r. w kwocie 52.628 zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie 11.996 zł oraz kosztami postępowania egzekucyjnego w kwocie 3.301,87 zł.

W ocenie NUS w sprawie zaistniały pozytywne przesłanki do przeniesienia na Skarżącego odpowiedzialności.

Skarżący pełnił funkcję członka zarządu – jak wynika z odpisu z KRS – od dnia [...] marca 2013 r. Natomiast z funkcji tej został odwołany z dniem [...] kwietnia 2015 r., co potwierdza uchwała nadzwyczajnego zgromadzenia wspólników. Organ wskazał również na bezskuteczność egzekucji z majątku Spółki.

W ocenie NUS, nie zaistniały również przesłanki wyłączające odpowiedzialność Skarżącego, czyli tzw. przesłanki egzoneracyjne.

Nie został złożony wniosek o ogłoszenie upadłości Spółki. Z kolei podstawę do złożenia takiego wniosku powinien stanowić art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. z 2015 r. poz. 233, dalej: "P.u.n."), w związku z niewykonywaniem wymagalnych zobowiązań publicznoprawnych. Organ wskazał na zadłużenie Spółki z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych, podatku dochodowego od osób prawnych oraz w podatku VAT, począwszy od 2014 r.

NUS wskazał, że Skarżący nie przedstawił żadnych dokumentów na potwierdzenie, że złożył we właściwym czasie wniosek o ogłoszenie upadłości. Nie wskazał również, że niezłożenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez jego winy.

Zdaniem NUS, nie wystąpiła również druga przesłanka egzoneracyjna. Skarżący nie wskazał mienia Spółki, z którego egzekucja umożliwiałaby zaspokojenie zaległości podatkowych w znacznej części.

1.3. Od powyższej decyzji Skarżący złożył odwołanie, w którym wniósł o uchylenie ww. decyzji, ewentualnie o jej zmianę.

W uzasadnianiu odwołania Skarżący wskazał przede wszystkim na okoliczności związane z jego rezygnacją z funkcji członka zarządu. Do odwołania załączył potwierdzone notarialnie oświadczenie z [...] lutego 2015 r. o rezygnacji z funkcji członka zarządu oraz dwa dowody nadania tego oświadczenia listem poleconym na adres spółki i adres wspólnika – J. D.

Zdaniem Skarżącego, organy błędnie ustaliły, że Skarżący zasiadał w zarządzie spółki do [...] kwietnia 2015 r. wskazując, że mandat ten złożył [...] lutego 2015 r.

Skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodów z dokumentów załączonych do odwołania oraz z zeznań J. D., S. S. i T. R., a także z zeznań samego Skarżącego.

1.4. Postanowieniem z [...] sierpnia 2018 r. DIAS odmówił przeprowadzenia dowodu z zeznań świadka J. D. dla wykazania, że tylko on faktycznie zarządzał Spółką. DIAS w tym zakresie powołał się na formalne rozumienie przesłanki pełnienia obowiązków członka zarządu. Z tych samych względów odmówił również przeprowadzenia dowodu z zeznań S. S. i T. R. dla potwierdzenia, że Skarżący nigdy nie podpisywał w imieniu Spółki żadnych dokumentów. Jednocześnie zauważył, że sprawozdanie finansowe Spółki za 2013 r. zostało podpisane w marcu 2014 roku przez Skarżącego. Co do pozostałych kwestii, a mianowicie dowodu z zeznań Skarżącego – DIAS zauważył, że w toku postępowania Skarżący miał prawo do składania wyjaśnień.

Co do wniosku o przeprowadzenie dowodu z dokumentów załączonych do odwołania, dotyczących rezygnacji z funkcji w zarządzie i potwierdzenia nadania oświadczenia o rezygnacji listem poleconym, DIAS stwierdził, że wypowie się w tej kwestii w decyzji.

1.5. Utrzymując w mocy decyzję NUS, DIAS wskazał, że w przedmiotowym przypadku zostały spełnione przesłanki pozytywne odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe Spółki.

Organ odwoławczy stwierdził, że Skarżący pełnił funkcję członka zarządu Spółki w terminie płatności zobowiązań podatkowych za I kwartał 2015 r., za zaległości z tytułu, których orzeczono jego odpowiedzialność.

To, że Skarżący w terminie płatności przedmiotowych zaległości podatkowych (tj. w dniach od 20 lutego 2014 r. do 31 marca 2015 r.) pełnił funkcję prezesa zarządu Spółki, potwierdzaj a dwa dokumenty: 1) odpis pełny z Krajowego Rejestru Sądowego nr [...] z [...] listopada 2017 r. Z dokumentu tego wynika, że Skarżący pełnił funkcję prezesa zarządu Spółki od dnia [...] marca 2013 r.; 2) uchwała nr 1 Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników Spółki, z której wynika, że Skarżący [...] kwietnia 2015 r. został odwołany z funkcji prezesa zarządu Spółki, a w jego miejsce powołano J. D..

Jednocześnie organ odwoławczy zauważył, że Skarżący przedstawił uwierzytelnioną przez notariusza kopię pisma z [...] lutego 2015 r. stanowiącego jego rezygnację z funkcji prezesa zarządu Spółki z dniem [...] lutego 2015 r. Pismo to zostało wysłane (za pośrednictwem Poczty Polskiej) przez Skarżącego na adres rejestracyjny Spółki oraz do J. D. (wspólnika Spółki).

DIAS wskazał, że rezygnacja nie wymaga przyjęcia jej przez Spółkę, ani tym bardziej odwołania z pełnionej funkcji, gdyż rezygnacja jest jednostronną czynnością prawną. Stwierdził jednak, że jest ona skuteczna dopiero z chwilą dojścia do adresata (Spółki) oświadczenia woli członka organu o rezygnacji. Natomiast w dokumentach przedstawionych przez Skarżącego oraz zebranych przez organ podatkowy brak jest jakiegokolwiek potwierdzenia, że pismo z [...] lutego 2015 r. zostało odebrane przez Spółkę, czy też J. D.. Ponadto podkreślono, że Skarżący miał wiedzę, że uchwałą nr 1 Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników Spółki został zwolniony z funkcji Prezesa zarządu Spółki [...] kwietnia 2015 r.

Organ odwoławczy stwierdził, że została spełniona również druga z pozytywnych przesłanek odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe Spółki, którą jest bezskuteczność egzekucji z majątku Spółki.

DIAS wskazał, że w trakcie prowadzonego wobec Spółki postępowania egzekucyjnego zastosowano czynności zmierzające do wyegzekwowania przedmiotowych zaległości podatkowych. NUS dokonał zajęć w kilku bankach oraz u kontrahentów Spółki.

Zawiadomieniem z 26 czerwca 2015 r. na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] NUS dokonał zajęcia rachunku bankowego w [...] S.A. Bank pismem z 16 lipca 2015 r. poinformował o zbiegu egzekucji. Zawiadomienie o zajęciu wraz z odpisem tytułu wykonawczego nr [...] doręczono zobowiązanej Spółce w dniu 22 lipca 2015 r.

Zawiadomieniem z 21 grudnia 2015 r. na podstawie m.in. tytułów wykonawczych nr [...] , [...] , [...] , [...] NUS dokonał zajęcia rachunku bankowego w [...] S.A. Bank pismem z 25 grudnia 2015 r. poinformował o przeszkodzie w realizacji zajęcia spowodowanej brakiem środków na rachunku. Zawiadomienie o zajęciu doręczono zobowiązanej Spółce 12 grudnia 2015 r.

Na pozostałe zajęcia banki i kontrahenci udzielili negatywnych odpowiedzi.

W trakcie prowadzonego postępowania egzekucyjnego NUS na podstawie danych przekazanych z Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców oraz Centralnej Bazy Danych Ksiąg Wieczystych ustalił, że Spółka nie figuruje w Centralnej Ewidencji Pojazdów i nie jest właścicielem nieruchomości (nieruchomość stanowiąca jej własność została zbyta na podstawie umowy deweloperskiej z [...] lutego 2015 r.).

Z uwagi na powyższe, postępowanie egzekucyjne prowadzone w stosunku do zaległości objętych niniejszym postępowaniem zostało umorzone postanowieniem z [...] marca 2016 r., w związku z bezskutecznością prowadzonej egzekucji.

Odnosząc się do przesłanek negatywnych odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe Spółki, DIAS w pierwszej kolejności przeanalizował, czy w czasie pełnienia przez Skarżącego funkcji prezesa zarządu Spółki zaistniały przesłanki do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości oraz jaki był czas właściwy do dopełnienia tychże czynności, stosownie do treści art. 21 w związku z art. 10 i art. 11 P.u.n.

DIAS podał, że z odpisu pełnego z Rejestru Przedsiębiorców KRS, stan na dzień 8 listopada 2017 r. wynika, że wniosek o ogłoszenie upadłości Spółki nie wpłynął, ani nie toczy się postępowanie układowe lub naprawcze wobec ww. Spółki.

Tymczasem Spółka w latach 2014-2015 nie regulowała swoich zobowiązań. Pogłębiające się od 2014 r. ogólne zadłużenie Spółki (nieregulowanie zobowiązań publicznoprawnych) świadczyło o problemach z utrzymaniem płynności finansowej. Zdaniem organu odwoławczego, sytuacja finansowa Spółki była zła, skoro Spółka nie regulowała swoich należności z tytułu podatków, a egzekucja wobec Spółki okazała się bezskuteczna.

Ponadto wskazano, że prócz zaległości podatkowych objętych przedmiotowym postępowaniem Spółka nie uregulowała także zobowiązań podatkowych z tytułu: odsetek od nieuregulowanych w terminie zaliczek na podatek dochodowy od osób prawnych za styczeń, luty, kwiecień 2014 r., I, II, III, IV kwartał 2015 r., podatku dochodowego od osób prawnych za 2014 r., 2015 r., odsetek od nieuregulowanej w terminie zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych za maj 2014 r. oraz z tytułu podatku od towarów i usług za I, II, III, IV kwartał 2014 r., I, II i III kwartał 2015 r.

Dodatkowo podkreślił, że Spółka posiada także zaległości względem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z tytułu nieopłacania składek na FUS – za okresy luty, kwiecień maj, lipiec-grudzień 2014 r., styczeń-grudzień 2015 r., FUZ – za okres styczeń-grudzień 2015 r., FPiFGŚP – za okres lipiec-grudzień 2014 r., styczeń-grudzień 2015 r.

DIAS wskazał również, że Spółka posiadała liczne zobowiązania względem innych wierzycieli, o czym świadczy chociażby pismo: [...] S.A. z 21 grudnia 2016 r., z którego wynika, że na rachunku bankowym prowadzonym przez [...] wystąpił zbieg egzekucji z NUS, komornikiem sądowym przy Sądzie Rejonowym w G. , komornikiem sądowym przy Sądzie Rejonowym W. oraz komornikiem sądowym przy Sądzie Rejonowym K. ; [...] S.A. z 23 października 2016 r., z którego wynika, że na rachunku bankowym prowadzonym przez [...] wystąpił zbieg egzekucji z Naczelnikiem Urzędu Skarbowego W. , komornikiem sądowym przy Sądzie Rejonowym w G. , komornikiem sądowym przy Sądzie Rejonowym W. oraz komornikiem sądowym przy Sądzie Rejonowym w L. .

W świetle powyższego DIAS wskazał, że podstawa do wystąpienia z wnioskiem o ogłoszenie upadłości, z uwagi na nieregulowanie zobowiązań podatkowych wystąpiła w marcu 2014 r. bowiem w tym okresie skala i rozmiar nieregulowanych zobowiązań przybrały charakter trwały.

Organ odwoławczy wskazał, że Spółka w ww. okresie posiadała co najmniej dwóch wierzycieli, którym nie regulowała należności (tj. NUS oraz ZUS). Ponadto pojawienie się kolejnych wierzycieli Spółki, w tym wierzycieli publicznoprawnych w 2014 r. i latach następnych było dodatkowym sygnałem świadczącym o niewypłacalności Spółki.

Zdaniem DIAS w rozpatrywanej sprawie nie wystąpiła żadna z przesłanek określonych w art. 116 § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r., poz. 800 ze zm., dalej: "O.p.") pozwalających na skuteczne uwolnienie się Skarżącego od odpowiedzialności za zaległości Spółki.

DIAS wskazał, że w toku postępowania podatkowego zarówno przed organem pierwszej, jak i drugiej instancji Skarżący nie wykazał, że niezgłoszenie we właściwym czasie wniosku o upadłość Spółki nastąpiło bez jego winy. O braku winy Skarżącego w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie o upadłości Spółki można byłoby mówić w sytuacji, gdyby nie miał możliwości złożenia takiego wniosku z przyczyn od niego niezależnych, a nie jak to miało miejsce w niniejszej sprawie, w której taką możliwość miał jednak z niej nie skorzystał.

Zauważono również, że w trakcie prowadzonego postępowania Skarżący nie wskazał żadnych składników majątkowych należących do Spółki, z których możliwe byłoby przeprowadzenie skutecznej egzekucji.

2. Nie zgadzając się z ww. decyzją Skarżący złożył skargę do sądu administracyjnego, w której zarzucił naruszenie:

- art. 61 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1025 ze zm., dalej: "K.c.") w związku z art. 202 § 4 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1577 ze zm., dalej: "K.s.h."), poprzez błędne ustalenie, że Skarżący w zarządzie Spółki zasiadał do dnia 30 kwietnia 2015 r.;

- art. 180 § 1, art. 187 § 1, art. 188 oraz art. 229 O.p., poprzez bezzasadne odmówienie przeprowadzenia dowodu z zeznań świadka J.D.;

- art. 180 § 1, art. 181, art. 187 § 1, art. 188 oraz art. 229 O.p., poprzez bezzasadne odmówienie przeprowadzenia dowodu z zeznań świadków S.S.i T.R. ;

- art. 180, art. 187, art. 199 oraz art. 229 O.p., poprzez bezzasadne odmówienie przeprowadzenia dowodu z zeznań Skarżącego;

- art. 180, art. 181, art. 187, art. 199 oraz art. 229 O.p., poprzez bezzasadne odmówienie przeprowadzenia dowodu z akt prowadzonego przeciwko Skarżącemu postępowania karno-skarbowego.

Mając na względzie podniesione w skardze zarzuty i przedstawioną na ich poparcie argumentację Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji NUS oraz przeprowadzenie przed Sądem dowodu ze sprawozdania finansowego Spółki z 17 marca 2015 r. dla wykazania, że w chwili jego sporządzania i podpisywania Skarżący nie był już członkiem zarządu.

W uzasadnieniu skargi Skarżący wskazał, że spór dotyczy tylko jednej kwestii, a mianowicie daty ustania jego członkostwa w zarządzie. Argumentował, że w rzeczywistości członkiem zarządu przestał być znacznie wcześniej, albowiem mandat złożył w dniu [...] lutego 2015 r. Zdaniem Skarżącego, DIAS stoi na błędnym stanowisku, że oświadczenie Skarżącego z [...] lutego 2015 r. w przedmiocie rezygnacji z członkostwa w zarządzie Spółki okazała się bezskuteczne, albowiem nie zostało odebrane, ani przez Spółkę, ani przez wspólników.

Skarżący podniósł m.in. że skutecznie złożył oświadczenie z [...] lutego 2015 r. o rezygnacji z członkostwa w zarządzie Spółki, gdyż oświadczenie to wysłał listami poleconymi na adres rejestrowy spółki i adres zamieszkania wspólnika. Obydwa podmioty mogły oświadczenie odebrać i zapoznać się z nim, co oznacza, że oświadczenie woli rezygnacji z funkcji członka zarządu zostało złożone skutecznie w rozumieniu art. 61 K.c. i jako czynność jednostronna, stosownie do art. 202 § 4 i § 5 K.s.h., skutkowało wygaśnięciem mandatu członka zarządu. Skarżący zakwestionował stanowisko organu, że ww. przesyłki nie zostały doręczone, wskazując, że ww. korespondencja nie wróciła do niego jako niepodjęta.

3. W odpowiedzi na skargę DIAS podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

4. Na rozprawie w dniu 30 maja 2019 r. Sąd odmówił przeprowadzenia dowodu z dokumentu załączonego do skargi tj. dowodu ze sprawozdania finansowego spółki z dnia [...] marca 2015 r. dla wykazania, że w chwili jego sporządzania i podpisywania Skarżący nie był już członkiem zarządu. Dokument ten znajduje się już bowiem w aktach administracyjnych sprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje.

5.1. Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja została bowiem wydana z naruszeniem przepisów postępowania tj. art. 121 § 1, art. 122, art. 187 § 1, oraz art. 191 O.p. w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 122 O.p., w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. W myśl natomiast art. 187 § 1 O.p., organ podatkowy jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Przepisy art. 191 O.p. stanowi, że organ podatkowy ocenia na podstawie całego zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Nie ma przy tym wątpliwości, że przez "cały zebrany materiał dowodowy", o którym mowa w tym przepisie należy rozumieć ten zgromadzony w sposób wyczerpujący, o czym mowa w art. 187 § 1 O.p., a nie cały, faktycznie zgromadzony w aktach. Jest to zasadnicza różnica. Z kolei przepis art. 121§ 1 O.p. stanowi zasadę ogólną, zgodnie z którą, postępowanie podatkowe powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych.

5.2. Istota sporu w sprawie dotyczy tego, czy Skarżący w okresie kiedy powstały zaległości Spółki, za które przeniesiono na niego odpowiedzialność, pełnił funkcję członka jej zarządu.

Zgodnie bowiem z art. 116 § 2 O.p. odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu, oraz zaległości wymienione w art. 52 O.p. powstałe w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu. Zgodnie natomiast z art. 116 § 4 O.p. przepisy § 1-3 stosuje się również do byłego członka zarządu.

5.3. W pierwszej kolejności należy podkreślić, że ciężar wykazania pozytywnych przesłanek przeniesienia na Skarżącego odpowiedzialności spoczywa na organie podatkowym. Jedną z takich przesłanek jest właśnie pełnienie funkcji członka zarządu, w okresie, w którym powstały zaległości, za które odpowiedzialność jest przenoszona.

Wprawdzie z odpisu pełnego z KRS oraz z uchwały zgromadzenia wspólników wynika, że Skarżący pełnił tę funkcję od [...] lutego 2014 r. do[...] kwietna 2015 r., tj. w okresie kiedy ta zaległość powstała. Niemniej jednak nie są to okoliczności niepodważalne innymi dowodami.

Sąd zauważa, że zgodnie z art. 202 § 4 K.s.h. mandat członka zarządu wygasa m.in. w skutek rezygnacji. Przy czym rezygnacja ta jest skuteczna z chwilą jej dojścia do zgromadzenia wspólników.

Rezygnacja jest zatem jednostronną czynnością prawną, skuteczną z chwilą dojścia do spółki.

W toku postępowania Skarżący usiłował wykazać, że skutecznie złożył rezygnację z funkcji członka zarządu.

Do odwołania załączył potwierdzone notarialnie oświadczenie z [...] lutego 2015 r. o rezygnacji z funkcji członka zarządu oraz dwa dowody nadania tego oświadczenia (w dniu [...] lutego 2015 r.) listem poleconym na adres spółki i adres wspólnika – J.D. (zob. k. 31-33, tom IV akt admin.).

Mając na uwadze, że postępowanie podatkowe wszczęte zostało po upływie dwóch lat od nadania powyższych przesyłek, Skarżący nie miał już możliwości wystąpienia do operatora pocztowego o potwierdzenie daty ich odbioru. Przy czym Skarżący oświadczył, że nie uzyskał zwrotu przesyłek od operatora pocztowego.

5.4. W tym miejscu należy wskazać, że kwestia adresata rezygnacji z funkcji w zarządzie jedynego członka zarządu została rozstrzygnięta uchwałą Sądu Najwyższego z dnia 31 marca 2016 r. sygn. akt III CZP 89/15.

W uchwale tej SN wskazał, że: oświadczenie o rezygnacji doręczone pod adres spółki dochodzi do skutku z chwilą uzyskania przez pozostałego członka zarządu lub prokurenta możliwości zapoznania się z treścią tego oświadczenia w zwykłym toku czynności, a oświadczenie członka zarządu jednoosobowego lub ostatniego członka zarządu wieloosobowego albo wszystkich członków zarządu wieloosobowego rezygnujących jednocześnie – z chwilą doręczenia na adres spółki w sposób umożliwiający podjęcie niezbędnych działań związanych z rezygnacją.

W związku z powyższym jeszcze raz wskazać należy, że Skarżący przedstawił potwierdzoną notarialnie rezygnację ze sprawowania funkcji w zarządzie datowaną na [...] lutego 2015 r. oraz dwa potwierdzenia nadania przesyłki poleconej (z tej samej daty) skierowane na adres Spółki oraz na adres wspólnika Spółki – J. D..

DIAS w tym zakresie przyjął, że w dokumentach przedstawionych przez Skarżącego oraz zebranych przez organ podatkowy nie ma potwierdzenia, że to oświadczenie zostało odebrane przez Spółkę, czy też przez J. D.. Tym samym nie można przyjąć, że oświadczenie o rezygnacji zostało skutecznie złożone.

Sąd nie zgadza się z powyższym stanowiskiem DIAS.

Należy bowiem zauważyć, że Skarżący w dniu [...] lutego 2015 r. nadał przesyłki polecone rejestrowane zawierające oświadczenie o rezygnacji. Jak twierdzi Skarżący, nie otrzymał on informacji, że korespondencja nie została podjęta przez adresatów.

W tym zakresie Sąd podziela stanowisko SN (zob. wyrok z dnia 17 marca 2010 r. w sprawie II CSK 454/09), zgodnie z którym: operator pocztowy przyjmując przesyłkę rejestrowaną i pobierając z góry opłatę zobowiązuje się do jej doręczenia. Brak potwierdzenia odbioru przesyłki rejestrowanej nie oznacza, że przesyłka ta nie została doręczona. Przesyłka rejestrowana, nieodebrana w terminie odbioru, zwracana jest nadawcy. Jeżeli nadawca przesyłki rejestrowanej uiścił opłatę, otrzymał potwierdzenie nadania, a operator nie zwrócił mu tej przesyłki, można domniemywać, że została doręczona adresatowi. Dowód nadania przesyłki rejestrowanej stanowi domniemanie doręczenia jej adresatowi, który może je obalić, wykazując, że nie miał możliwości zapoznania się z jej treścią.

W związku z tym należy uznać, że dowód nadania przesyłki rejestrowanej stanowi domniemanie doręczenia jej adresatowi, który może je obalić, wykazując, że nie miał możliwości zapoznania się z jej treścią.

5.5. W związku z powyższym, ponieważ to organ zobowiązany jest do wykazania pozytywnych przesłanek odpowiedzialności, obowiązany on będzie dokonać ponownej oceny, czy doszło do skutecznej rezygnacji przez Skarżącego z funkcji pełnionej w zarządzie w okresie kiedy zaległość powstała.

Mając na uwadze powołaną uchwałę i orzeczenie SN zasadne będzie:

- przesłuchanie w charakterze świadka J. D. na okoliczność doręczenia mu oświadczenia o rezygnacji Skarżącego oraz posiadania wiedzy w tym zakresie przez Spółkę,

- wyjaśnienia, kto w lutym 2015 r. urzędował w siedzibie Spółki w W. , kto taką przesyłkę adresowaną do Spółki mógł odebrać i uzyskanie w tym zakresie wyjaśnień Skarżącego i J. D., a także ewentualnie innych ustalonych toku postępowania osób.

W sytuacji, w której przeprowadzone postępowanie nie doprowadzi do obalenia domniemania dojścia oświadczenia o rezygnacji do Spółki należałoby przyjąć, że Skarżący skutecznie zrezygnował z funkcji w zarządzie.

Niezależnie od powyższego Sąd zauważa, że okolicznością, która może potwierdzać dojście do adresata rezygnacji z funkcji w zarządzie przez Skarżącego jest podpisanie sprawozdania finansowego z 15 marca 2015 r. przez J.D. i niewykazanie w tym sprawozdaniu Skarżącego jako członka zarządu (niezależnie od prawidłowości złożenia, czy też podpisania tego sprawozdania – co podnosi DIAS). Z powyższego może wynikać, że w tej dacie to już J. D., poczuwał się i faktycznie pełnił rolę w zarządzie.

W ocenie Sądu, o ile doszłoby do skutecznej rezygnacji przez Skarżącego z funkcji członka zarządu, w związku ze złożonym oświadczeniem, to nie mogło dojść do odwołania Skarżącego z tej funkcji dopiero w dniu [...] kwietnia 2015 r. Nie można bowiem odwołać z funkcji kogoś, kto już tej funkcji nie pełni.

Oczywiście, o ile uzasadnione wątpliwości może budzić tak długie zwlekanie przez wspólników z podjęciem uchwały dotyczącej powołania nowego prezesa zarządu, niemniej jednak należy mieć na uwadze, że przepis art. 202 § 4 K.s.h. (w brzmieniu obowiązującym do 1 marca 2019 r.) jest jednoznaczny w swej treści i nie uzależnia skuteczności rezygnacji jedynego członka zarządu od podjęcia działań mających na celu powołanie w jego miejsce następcy.

5.6. Z tych wszystkich względów, jak już wyżej wskazywano, konieczne jest ponowne przeprowadzenie postępowania w zakresie ustalenia, czy doszło do skutecznej rezygnacji przez Skarżącego z funkcji członka zarządu i czy miało to miejsce przed powstaniem zaległości, za które przeniesiono na niego odpowiedzialność.

Zasada zaufania, zasada dążenia do ustalenia prawdy materialnej, a przede wszystkim to, że obowiązek wykazania pełnienia funkcji członka zarządu w okresie, w którym powstały zaległości, spoczywa na organie podatkowym, wymagały jednak podjęcia skutecznych działań w tym zakresie również przez organ podatkowy.

Powyższego w rozpoznawanej sprawie zabrakło.

5.7. Niezasadne są natomiast zarzuty skargi dotyczące oddalenia wniosków dowodowych z zeznań świadków na okoliczność tego, że to J.D. faktycznie zarządzał Spółką. Nie można bowiem zgodzić się ze stanowiskiem Skarżącego, zgodnie z którym, odpowiedzialności na podstawie art. 116 O.p. nie podlega osoba, która formalnie była członkiem zarządu, ale faktycznie nie pełniła obowiązków członka zarządu spółki. Przesłanka pełnienia funkcji członka zarządu w rozumieniu art. 116 § 2 O.p. rozumiana jest formalnie. Przepisy Ordynacji podatkowej nie uzależniają pełnienia tej funkcji od zakresu faktycznie wykonywanych czynności i nie pozwalają na wyinterpretowanie z nich, że członek zarządu, który faktycznie nie zajmował się prowadzeniem spółki lub nie posiadał wystarczających kwalifikacji nie ponosi odpowiedzialności za zaległości podatkowe. Orzekanie o odpowiedzialności członków zarządu nie jest oparte na zasadzie winy i dlatego nie ma znaczenia ustalenie stopnia ich zaangażowania w działalność spółki i przyczynienia się do powstania zaległości podatkowych. Odpowiedzialność ta ma bowiem charakter obiektywny, niezależny od zawinienia.

Z drugiej natomiast strony, pamiętać należy, że osoba, która faktycznie pełniła funkcję członka zarządu w okresie, w którym powstały zobowiązania podatkowe, nie może powoływać się na okoliczność, że jej mandat wygasł dla uwolnienia się od odpowiedzialności za zaległości podatkowe, którą ponosi na podstawie art. 116 O.p. (por. wyrok NSA z 16 października 2014 r., sygn. akt I FSK 1575/13).

Dlatego też, jeżeli w ponownie przeprowadzonym postępowaniu organ ustaliłby, że po rezygnacji, Skarżący w dalszym ciągu podejmował jeszcze działania w imieniu Spółki i jako członek zarządu np. złożył w imieniu Spółki deklarację VAT-7 za I kwartał 2015 r. lub podpisał inne dokumenty, wystawiał faktury, to w takiej sytuacji, należałoby przyjąć, że w okresie kiedy zaległość powstała Skarżący, mimo rezygnacji, funkcję tę faktycznie pełnił.

5.8. Poza sporem w sprawie pozostaje natomiast kwestia bezskuteczności egzekucji prowadzonej w stosunku od Spółki oraz niewskazania przez Skarżącego mienia Spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych Spółki w znacznej części.

W tym zakresie Sąd podziela ustalenia organów podatkowych.

Kwestia natomiast drugiej przesłanki egzoneracyjnej związanej z wykazaniem braku winy w niezłożeniu wniosku o ogłoszenie upadłości jest ścisłe związana z ustaleniem, czy Skarżący był w ogóle w określonym czasie członkiem zarządu Spółki.

Niewątpliwe podzielić należy stanowisko organu, że już w pierwszej połowie 2014 r. wystąpiła przesłanka do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości określona w art. 11 ust. 1 P.u.n., z uwagi na zaprzestanie płacenia należnych zobowiązań publicznoprawnych. Spółka nie uregulowała bowiem zobowiązań podatkowych z tytułu: odsetek od nieuregulowanych w terminie zaliczek na podatek dochodowy od osób prawnych za styczeń, luty, kwiecień 2014 r., I, II, III, IV kwartał 2015 r., podatku dochodowego od osób prawnych za 2014 r., 2015 r., odsetek od nieuregulowanej w terminie zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych za maj 2014 r. oraz z tytułu podatku od towarów i usług za I, II, III, IV kwartał 2014 r., I, II i III kwartał 2015 r. Spółka posiada także zaległości względem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z tytułu nieopłacania składek na FUS – za okresy luty, kwiecień, maj, lipiec-grudzień 2014 r., styczeń-grudzień 2015 r., FUZ – za okres styczeń-grudzień 2015 r., FPiFGŚP – za okres lipiec-grudzień 2014 r., styczeń-grudzień 2015 r.

Niemniej jednak, ewentualne ustalenie, że Skarżący skutecznie zrezygnował z funkcji członka zarządu, zbędnym czyni badanie wykazania przez Skarżącego przesłanek egzoneracyjnych.

5.9. Mając powyższe na uwadze Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.) uchylił zaskarżoną decyzję. O kosztach postępowania, na które złożyły się kwota uiszczonego wpisu od skargi w wysokości 500 zł, koszty zastępstwa procesowego w kwocie 480 zł oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł, Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 oraz art. 209 powołanej ustawy.