Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 1215/09
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2009-11-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 145 par 1 pkt 1 lit b, 174 pkt 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 145 a par 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 92 ust 1, 8, 178 ust 1, 184 190 ust 1
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Krystyna Borkowska Sędziowie Sędzia NSA Joanna Banasiewicz (spr.) Sędzia del. WSA Leszek Kamiński Protokolant Anna Jusińska po rozpoznaniu w dniu 9 listopada 2009r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej B. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 20 marca 2009 r., sygn. akt III SA/Wr 717/08 w sprawie ze skargi B. S. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we Wrocławiu z dnia [...] października 2008 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 20 marca 2009 r., sygn. akt III SA/Wr 717/08 oddalił skargę B. S. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w W. z dnia [...] października 2008 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej.

Wyrok został wydany w następujących okolicznościach sprawy:

Decyzją z dnia [...] października 2006 r., nr [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w W. utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w W. z dnia [...] stycznia 2006 r., nr [...], o braku podstaw do stwierdzenia u M. B. choroby zawodowej - obustronnego trwałego ubytku słuchu typu ślimakowego spowodowanego hałasem, wyrażonego podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczonym jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1, 2 i 3 kHz (poz. 21).

Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 6 marca 2007 r. (sygn. akt III SA/Wr 690/06) uchylił decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w W. z dnia [...] października 2006 r. Sąd uznał, że stan faktyczny sprawy nie został ustalony, nie wykorzystano wszelkich środków dowodowych by wyjaśnić rozbieżności. Za niedopuszczalne uznał Sąd automatyczne stwierdzenie przez organy inspekcji sanitarnej braku podstaw do stwierdzenia u M. B. choroby zawodowej uszkodzenia słuchu tylko dlatego, że nie została spełniona przesłanka wykazana - stosownymi badaniami w okresie ostatnich dziesięciu lat zatrudnienia - przekroczenia dopuszczalnych norm higienicznych. Ten wymóg może być brany pod uwagę, gdy takie badania były wykonywane.

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w W. ponownie rozpoznając odwołanie M. B. od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora w W. z dnia 16 stycznia 2006 r. uchylił tę decyzję w całości i stwierdził u M. B. chorobę zawodową obustronnego trwałego ubytku słuchu typu ślimakowego spowodowanego hałasem.

W uzasadnieniu organ II instancji wskazał warunki stwierdzenia choroby zawodowej przez Państwową Inspekcję Sanitarną, wynikające z § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz.U. Nr 132, poz. 1115): choroba musi być rozpoznana przez upoważnioną do tego placówkę służby zdrowia i znajdować się wykazie chorób zawodowych, musi być wywołana czynnikami szkodliwymi znajdującymi się w środowisku pracy. Organ stwierdził, że powyższe warunki zostały w sprawie spełnione. Rozpoznanie kliniczne stwierdzające u M. B. zawodowe uszkodzenie słuchu zostało spowodowane wieloletnią pracą w narażeniu na hałas. Organ wskazał, że w latach 1969-93 odwołujący się przebywał w hałasie dochodzącym do 85 dB, natomiast w latach 1993-2005 przewoził materiały do produkcji z placu i magazynu na halę produkcyjną, gdzie pracowały urządzenia powodujące hałas rzędu 86-96 dB, narażenie na hałas w środowisku pracy M. B. stwarzało ryzyko zawodowego uszkodzenia słuchu. W opinii organu rozpoznanie kliniczne i udokumentowane narażenie na hałas dały podstawy do stwierdzenia związku przyczynowego między narażeniem a stwierdzonym u odwołującego się obustronnym ubytkiem słuchu typu ślimakowego i rozpoznania choroby zawodowej.

Od powyższej decyzji uczestniczka postępowania B. S. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, zarzucając naruszenie przepisów postępowania administracyjnego - art. 7, art. 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a., a także naruszenie prawa materialnego, to jest przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalając zaskarżonym wyrokiem skargę w oparciu o art. 151 p.p.s.a. podniósł, że w rozpoznawanej sprawie znajduje zastosowanie przepis art. 153 p.p.s.a., zgodnie z którym ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.

Zdaniem Sądu organ odwoławczy wypełnił zalecenia zawarte w wyroku tutejszego Sądu z dnia 6 marca 2007 r. (sygn. akt III SA/Wr 690/06), a zaskarżona decyzja nie narusza prawa w sposób wskazany w art. 145 p.p.s.a.

Następnie Sąd przypomniał, że postępowanie w sprawie rozpoznania choroby zawodowej u M. B. zostało rozpoczęte po rządami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz.U. Nr 132, poz. 1115 zwanego dalej w skrócie rozporządzeniem) i przepisy zawarte w tym akcie zostały zastosowane w sprawie. Wyrokiem z dnia 19 czerwca 2008 r. w sprawie o sygnaturze akt P 23/07 (Dz.U. z 2008 r. Nr 116, poz. 740) Trybunał Konstytucyjny orzekł, że zarówno art. 237 § 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy w zakresie, w jakim nie określa wytycznych dotyczących treści rozporządzenia, jak i rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłoszenia podejrzenia chorób zawodowych, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach, są niezgodne z art. 92 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Jednakże Trybunał Konstytucyjny orzekł, że ww. przepisy tracą moc obowiązującą z upływem dwunastu miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego został ogłoszony w Dzienniku Ustaw z dnia 2 lipca 2008 r. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z uwagi na odroczenie utraty mocy obowiązującej zaskarżonych do Trybunału przepisów, należy je stosować do dnia wprowadzenia w życie regulacji zgodnej z Konstytucją, do dnia wskazanego w wyroku Trybunału.

Sąd I instancji podniósł, że według § 2 ust. 1 powyższego rozporządzenia Rady Ministrów, przy zgłaszaniu podejrzenia, rozpoznawaniu i stwierdzaniu chorób zawodowych uwzględnia się choroby ujęte w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. Zgodnie z Wykazem chorób zawodowych - stanowiącym załącznik do powołanego rozporządzenia - do chorób zawodowych zalicza się "obustronny trwały ubytek słuchu typu ślimakowego spowodowany hałasem, wyrażony podwyższeniem progu słuchu o wielkość co najmniej 45dB w uchu lepiej słyszącym, obliczonym jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1,2, 3 kHz (poz. 21 załącznika do rozporządzenia). Sąd wskazał, że choroba zawodowa jest pojęciem prawnym oznaczającym zachorowanie, które pozostaje w związku przyczynowym z pracą. Przyczyną ją wywołującą jest wyłącznie sama praca, jej rodzaj, charakter i warunki jej wykonywania. Następnie Sąd przedstawił tryb orzekania w przedmiocie rozpoznawania chorób zawodowych i stwierdził, ze decyzja z dnia 9 października 2008 r., poprzedzona dodatkowymi badaniami przeprowadzonymi przez DWOMP i Instytut Medycyny Pracy w Ł., podjęta została zgodnie z przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r.

Zarzuty skargi uznane zostały za nieuzasadnione, gdyż według oceny Sądu I instancji - szczegółowo uzasadnionej w motywach zaskarżonego wyroku sprawa została rozpoznana zgodnie z wymogami zawartymi w Kodeksie postępowania administracyjnego, nie doszło też do naruszenia prawa materialnego.

Od powyższego wyroku B. S. wniosła skargę kasacyjną. Zaskarżając wyrok w całości zarzuciła:

I. Naruszenie przepisów postępowania, albowiem uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), a to:

1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ w zw. z art. 7 k.p.a. i art. 77 k.p.a. oraz art. 134 § 1 p.p.s.a. - poprzez niewyjaśnienie istoty sprawy, a to okoliczności, na których organ drugiej instancji oparł swoje ustalenia wydając zaskarżoną decyzję, w takim zakresie w jakim naruszenie to objęte zostało zarzutami naruszenia przepisów postępowania administracyjnego podniesionymi w skardze na decyzję administracyjną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego,

2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. b/ p.p.s.a. - poprzez bezzasadne oddalenie skargi, w sytuacji gdy Sąd pierwszej instancji powinien był uwzględnić skargę i uchylić wydane w sprawie decyzje organów obu instancji - wobec stwierdzenia niekonstytucyjności przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz.U. Nr 132, poz. 1115) na mocy wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 czerwca 2008 r., sygn. akt: P 23/07 (Dz.U. z 2008 r. Nr 116, poz. 740), które to przepisy były podstawą do wydania zaskarżonej decyzji administracyjnej,

3) art. 141 § 4 p.p.s.a. - poprzez nieustosunkownie się w merytorycznie wyczerpującej formie w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia do zarzutów podniesionych przez skarżącą w skardze na decyzję organu drugiej instancji, a dotyczących istoty sprawy.

II. Naruszenie prawa materialnego administracyjnego (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.), a to:

rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach - poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w zakresie, w jakim przepisy powołanego rozporządzenia zostały uznane za niezgodne z przepisem art. 92 ust. 1 Konstytucji RP, na mocy wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 czerwca 2008 r., sygn. akt: P 23/07, a które to przepisy były podstawą do wydania decyzji przez Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w W. z dnia [...] października 2008 r. i w konsekwencji uznanie, że decyzja organu drugiej instancji nie podlega uchyleniu, a wniesiona na nią do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarga podlega oddaleniu.

Wskazując na powyższe zarzuty B. S. wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie, w przypadku gdyby zaistniały ku temu przesłanki o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz decyzji Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w W. z dnia [...] października 2008 r., uchylającej w całości decyzję organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania w postępowaniu administracyjnym, albowiem w tym zakresie naruszenie prawa daje podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b/ p.p.s.a.).

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono m.in., że Sąd pierwszej instancji de facto nie odniósł się do argumentacji skarżącego, w zakresie w jakim obowiązany był się odnieść w świetle przepisu art. 141 § 5 p.p.s.a. Sąd pierwszej instancji jedynie w nieznacznym stopniu odniósł się merytorycznie do podniesionych zarzutów. Sąd podał w tej mierze, odnosząc się do zarzutów naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, że orzeczenia wyspecjalizowanych jednostek stwierdzających występowanie chorób zawodowych spełniają wszelkie walory opinii biegłego, są rzetelne oraz nie sposób dopatrzyć się w nich jakichkolwiek nieścisłości i w konkluzji Sąd podał, że organ drugiej instancji nie uchybił żadnym wymogom proceduralnym w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. Tymczasem zdaniem skarżącej kasacyjnie organ II instancji naruszył art. 7 i art. 77 k.p.a., nie wyjaśnił okoliczności, na których oparł swoje ustalenia, w szczególności w kwestiach dotyczących narażenia na hałas w środowisku pracy M. B., które powodowało u niego uszkodzenie słuchu oraz w części dotyczącej ustalenia istnienia związku przyczynowego pomiędzy narażeniem na hałas M. B. w jego środowisku pracy a stwierdzonym u niego obustronnym ubytkiem słuchu.

Wydane przez Sąd pierwszej instancji orzeczenie narusza również przepisy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ w zw. z art. 7 k.p.a. i art. 77 k.p.a. oraz art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd nie wyjaśnił bowiem, podobnie jak i organ drugiej instancji, istoty sprawy pozwalającej na wydanie rozstrzygnięcia, treścią którego stwierdzono występowanie u M. B. choroby zawodowej.

Jak wskazano powyżej, stwierdzenie przez Sąd pierwszej instancji, że organ wydający decyzję nie uchybił żadnym wymogom proceduralnym w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie decyzji z obrotu prawnego, nie może być uznawane za rozstrzygnięcie sprawy w rozumieniu przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ w zw. z art. 7 k.p.a. i art. 77 k.p.a. oraz art. 134 § 1 p.p.s.a. Oceniając ten zarzut, należy dojść do przekonania, że Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu de facto powtórzył skrótowo ustalenia dokonane przez organ drugiej instancji, wskazując że są to ustalenia prawidłowe. Sąd nie podał jednak przy tym merytorycznej argumentacji uzasadniającej przyczyny przyjęcia powyższych ustaleń za prawidłowe. Takie natomiast działanie nie może być uznawane za merytoryczne rozpoznanie skargi na decyzję i rozstrzygnięcie sprawy.

Odnosząc się do zarzutu skargi kasacyjnej (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) naruszenia prawa materialnego podniesiono, że Sąd pierwszej instancji oddalając skargę podał, że stwierdzona przez Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 19 czerwca 2008 r., sygn. akt P 23/07 niekonstytucyjność przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. nie ma w zasadzie znaczenia, bowiem dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy przepisy te należy stosować do dnia wprowadzenia w życie regulacji zgodnej z Konstytucją, tj. do dnia wskazanego w wyroku Trybunału. Z powyższą argumentacją można się zgodzić, ale tylko częściowo. Prawdą jest, że przepisy uznanego mocą wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 czerwca 2008 r. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. zostały uznane za niezgodne z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP, a ich obowiązywanie traci moc z dniem 2 lipca 2009 r., jednakże nie można przy tym tracić z pola widzenia treści przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. b/ p.p.s.a. oraz konstytucyjnej zasady przywileju korzyści.

Zgodnie z powołanym przepisem sąd uchyla decyzję administracyjną jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania. Niewątpliwie wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 czerwca 2008 r. stwierdzający niekonstytucyjność przepisów będących podstawą prawną zaskarżonej decyzji, daje podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego na podstawie art. 145a § 1 k.p.a. po upływie 12 miesięcy od dnia ogłoszenia go w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej, tj. od dnia 2 lipca 2008 r. W tym przypadku, mimo że skarga na decyzję rozpatrywana była w czasie obowiązania przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r., w świetle art. 145 § 1 pkt 1 lit. b/ p.p.s.a. oraz konstytucyjnej zasady przywileju korzyści, nie było podstaw do jej oddalenia. Skarżąca kasacyjnie podkreśliła, że zgodnie z wyrokiem składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 stycznia 2006 r. - podstawę uchylenia decyzji, w razie stwierdzenia przez sąd sprzeczności przepisu rozporządzenia z ustawą, stanowi co do zasady przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ lub c/ ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Można także rozważać, czy skoro orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją lub ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego została wydana decyzja administracyjna, stanowi podstawę do wznowienia postępowania (art. 145a k.p.a. i art. 272 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) i uchylenia decyzji, to czy odmowa zastosowania przez sąd przepisu rozporządzenia z powodu jego niezgodności z Konstytucją lub ustawą, który stanowił podstawę wydania zaskarżonej decyzji, mogłaby być kwalifikowana tak jak naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, co uzasadniałoby uchylenie decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b/ Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tak wyrok składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 stycznia 2006 roku, I OPS 4/05, ONSAiWSA 2006, nr 2, poz. 39).

W niniejszej sprawie wobec stwierdzenia niekonstytucyjności przepisów będących podstawą skarżonej decyzji administracyjnej w świetle art. 145 § 1 pkt 1 lit. b/ p.p.s.a. co najmniej skarga została bezzasadnie oddalona.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie.

Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 19 czerwca 2008 r., sygn. akt P 23/07 (OTK-A 2008, nr 5, poz. 82) orzekł, że: I. 1) art. 237 § 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz.U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 ze zm.) w zakresie, w jakim nie określają wytycznych dotyczących treści rozporządzenia, oraz 2) rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz.U. Nr 132, poz. 1115) - są niezgodne z art. 92 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. II. Przepisy powołane w części I tracą moc obowiązującą z upływem dwunastu miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej.

Powyższy wyrok Trybunału Konstytucyjnego ogłoszony został w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 lipca 2008 r. (Dz.U. Nr 116, poz. 740), wobec czego utrata mocy obowiązującej wskazanych w tym wyroku przepisów nastąpiła z dniem 2 lipca 2009 r.

Zaskarżona w rozpoznawanej sprawie decyzja Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w W. z dnia[...] października 2008 r., nr [...] wydana została na podstawie przepisów powołanego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. Jednakże Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu stwierdził, że z uwagi na odroczenie utraty mocy obowiązującej tych przepisów należy je stosować do dnia wprowadzenia w życie regulacji zgodnej z Konstytucją, do dnia wskazanego w wyroku Trybunału i uznając, że decyzja Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w W. z dnia 9 października 2008 r. nie narusza prawa materialnego i procesowego oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a.

Zdaniem natomiast skarżącej kasacyjnie Sąd I instancji powinien był uwzględnić skargę i uchylić wydane w sprawie decyzje organów obu instancji - wobec stwierdzenia przez Trybunał Konstytucyjny niekonstytucyjności przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r., które to przepisy były podstawą wydania zaskarżonej decyzji, a do czego Sąd ten był zobligowany w myśl art. 145 § 1 pkt 1 lit. b/ p.p.s.a. Oddalając w tej sytuacji skargę Sąd naruszył nie tylko przepisy postępowania, w sposób mający wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), ale również prawo materialne (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) poprzez niewłaściwe zastosowanie powołanego rozporządzenia w zakresie w jakim jego przepisy zostały uznane za niezgodne z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP.

Powyższe zarzuty skargi kasacyjnej są usprawiedliwione, należy bowiem podzielić stanowisko, że zaskarżony wyrok wydany został z naruszeniem przepisów postępowania, to jest art. 145 § 1 pkt 1 lit. b/ p.p.s.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z tym przepisem "Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego". Jedną z takich przesłanek reguluje art. 145a § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, który stanowi: "Można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową, lub ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja i taka właśnie sytuacja wystąpiła w rozpoznawanej sprawie.

Zarówno w doktrynie, jak i orzecznictwie sądowym powszechnie aprobowany jest pogląd, zgodnie z którym w procesie kontroli legalności konkretnej decyzji administracyjnej sąd uprawniony jest do badania konstytucyjności aktu podustawowego, co wynika z art. 8, art. 178 ust. 1 i art. 184 Konstytucji RP, a to uprawnienie sądów w żadnym stopniu nie pozostaje w kolizji z rolą Trybunału Konstytucyjnego, który z mocy art. 188 Konstytucji RP jest powołany do orzekania w sprawach zgodności przepisów prawa, wydawanych przez centralne organy państwa z Konstytucją, ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi i ustawami (por. wyrok składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 stycznia 2006 r. sygn. akt I OPS 4/05, ONSAiWSA 2006, nr 2, poz. 39).

Sąd administracyjny obowiązany jest uwzględnić orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego została wydana decyzja zaskarżona do sądu administracyjnego. Wątpliwości interpretacyjne budzi zagadnienie jakie znaczenie prawne w sprawie rozpoznawanej przez sąd ma stwierdzenie przez Trybunał, że przepis rozporządzenia, który ma być podstawą oceny legalności zaskarżonego do sądu aktu administracyjnego, jest niezgodny z Konstytucją, przy czym Trybunał orzekł na podstawie art. 190 ust. 3 Konstytucji, że przepis ten traci moc obowiązującą z dniem określonym przez Trybunał. W takiej sytuacji, zdaniem Trybunału Konstytucyjnego, do nadejścia wskazanego terminu, uznany za niezgodny z Konstytucją przepis zachowuje moc obowiązującą, a zatem musi być przestrzegany i stosowany przez wszystkich jego adresatów. Zgodnie bowiem z art. 190 ust. 1 Konstytucji takie rozstrzygniecie zamieszczone w tekście orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego jest nie tylko ostateczne, ale i ma moc powszechnie obowiązującą. Trybunał Konstytucyjny wskazuje, że obowiązywanie prze określony czas niekonstytucyjnego przepisu stawia przed sądem możliwość wyboru takiego środka proceduralnego, który najlepiej pozwoli na osiągnięcie efektu najbliższego nakazowi wykładni i zastosowania prawa w zgodzie z Konstytucją (tak wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 października 2004 r. sygn. akt SK 1/04 (OTK-A 2004, nr 9, poz. 96). W takich przypadkach należy brać pod uwagę przedmiot regulacji objętej niekonstytucyjnym przepisem, przyczyny naruszenia i znaczenie wartości konstytucyjnych naruszonych takim przepisem, powody, dla których Trybunał odroczył termin utraty mocy obowiązującej niekonstytucyjnego przepisu, a także okoliczności rozpoznawanej przez sąd sprawy i konsekwencje stosowania lub odmowy zastosowania niekonstytucyjnego przepisu (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 lutego 2006 r. sygn. akt II OSK 1403/05, "Wokanda" 2006, nr 5, poz. 35).

Jak się wydaje w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego powszechnie przyjmowany jest pogląd, że sąd może odmówić zastosowania przepisu prawa (także przepisu rozporządzenia) niezgodnego z Konstytucją RP również w okresie odroczenia utraty mocy obowiązującej tego przepisu orzeczonej wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego (tak Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w: powołanym wyroku z dnia 23 lutego 2006 r., wyroku z dnia 28 listopada 2008 r. sygn. akt II OSK 1435/08, Lex nr 507802; wyroku z dnia 9 kwietnia 2009 r. sygn. akt II OSK 28/09, niepubl.; wyroku z dnia 11 maja 2009 r. sygn. akt II OSK 115/09, niepubl.).

Po ogłoszeniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 czerwca 2008 r. sygn. akt P 23/07 przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r., na podstawie których została wydana zaskarżona decyzja utraciły domniemanie konstytucyjności, od dnia ich wejścia w życie. Powstała więc nowa sytuacja prawna, którą musiał wziąć pod uwagę Sąd I instancji przy kontroli tej decyzji. Norma prawna uznana za niekonstytucyjną (w tym przypadku wszystkie przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych...) stanowi wadliwą podstawę prawną, w konsekwencji więc wydana na takiej podstawie decyzja uznana być powinna za wadliwą. Słusznie więc skarżący kasacyjnie zarzucił, że wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wydany został z naruszeniem wskazanych wcześniej przepisów, bowiem mimo odroczenia przez Trybunał Konstytucyjny mocy obowiązującej rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. - przepisy te nie mogły stanowić podstawy prawnej zaskarżonego wyroku.

W powyższej sytuacji nie podlegały rozważeniu zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące uchybień w należytym wyjaśnieniu sprawy - zgodnie z przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r., skoro ten akt prawny, jako niekonstytucyjny nie mógł stanowić podstawy materialnoprawnej orzekania w przedmiocie stwierdzenia u M. B. choroby zawodowej.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu, który przy ponownym rozpoznaniu sprawy winien uwzględnić ocenę prawną wyrażoną w niniejszym wyroku.