Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1895/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-02-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6271 Ochrona cudzoziemca, w tym nadawanie statusu uchodźcy, azyl, zezwolenie na pobyt tolerowany i ochrona czasowa
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 22 ust 1 pkt 1, art 52
journal: Dz.U. 2012 poz 680
law: Ustawa z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Alina Balicka (spr.), Sędziowie sędzia WSA Aneta Dąbrowska, sędzia WSA Anita Wielopolska-Fonfara, Protokolant sekr. sąd. Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 lutego 2016 r. sprawy ze skargi A. O. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie pozbawienia ochrony uzupełniającej oddala skargę


UZASADNIENIE

Rada do Spraw Uchodźców decyzją z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1i ust 2, art. 52 i art. 89p ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 680) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 - dalej k.p.a.), utrzymała w mocy decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] o pozbawieniu ochrony uzupełniającej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej obywateli [...]: E.K., A.O., A.K., A.K. i wyznaczeniu terminu utraty ochrony uzupełniającej na dzień, w którym decyzja ta stanie się ostateczna.

Powyższa decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym.

W dniu 11 grudnia 2004 r. E.K. złożyła wniosek o nadanie statusu uchodźcy na terytorium RP. Przedmiotowym wnioskiem zostały objęte jej małoletnie wówczas dzieci: A.K. (obecnie O.), A.K., A.K. Prezes Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2005 r. odmówił nadania ww. cudzoziemcom statusu uchodźcy i udzielił zgody na pobyt tolerowany na terytorium RP (jako osobom cywilnym zamieszkującym w wysoce niestabilnej wówczas Republice [...]). Przedmiotowa decyzja z dniem [...] maja 2008 r. stała się z mocy prawa decyzją o udzielaniu ochrony uzupełniającej.

Organ, wobec powzięcia informacji o wyjeździe Cudzoziemców do kraju pochodzenia, wszczął z urzędu postępowania w sprawach pozbawienia ich ochrony. Ponieważ prawa stron w tym postępowaniu wynikają z tego samego stanu faktycznego oraz z tej samej podstawy prawnej i właściwy jest ten sam organ administracji publicznej, zgodnie z art. 62 k.p.a., organ uznał, że można wszcząć i prowadzić jedno postępowanie dotyczące wszystkich stron tego postępowania i wydać jedną decyzję kończącą postępowanie.

W oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy, w tym m. in. protokół przesłuchania E.K. oraz jej pełnoletniego syna A.K., organ I instancji ustalił, że E.K. wraz z dziećmi, tj. A.O. (K.), A.K., A.K. w 2006 roku wyjechali do [...] (Republika [...]), gdzie przebywali do 2008 roku. Następnie E.K. wraz ze starszym synem A. powróciła do Polski, natomiast córka A.O. oraz młodszy syn A.K. pozostali w Republice [...]. We wrześniu 2009 roku E.K. wraz ze starszym synem A.K. ponownie opuściła terytorium Polski udając się przez [...] do M., a następnie do N. ([...]), skąd powrócili na terytorium Polski w dniu 17 listopada 2009 r.

Jednocześnie na podstawie materiałów opisujących sytuację panującą w kraju pochodzenia Cudzoziemców, tj. [...], Szef Urzędu ustalił, że na całym terytorium [...], położenie osób narodowości [...] nie może być generalnie oceniane jako stwarzające zagrożenie dla ich życia, zdrowia lub innych najbardziej podstawowych praw człowieka. Sam fakt przebywania (zamieszkiwania) na terenie Republiki [...], nie naraża osoby cywilnej na doznanie krzywdy, o ile nie zachodzą w jej przypadku dodatkowe okoliczności, takie zagrożenie podnoszące.

Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców w uzasadnieniu swojej decyzji wskazał, że E.K. oraz jej pełnoletnim aktualnie dzieciom: A.O. (K.), A.K., A.K., ochrona uzupełniająca udzielona została w związku z uznaniem za uzasadnioną, subiektywną obawę wnioskodawczyni, że powrót do [...] zagrażać będzie jej oraz jej małoletnim dzieciom - ze względu na sytuację wówczas tam panującą (okres trwającej w sąsiedniej [...] tzw. II wojny [...]), prawom określonym w art. 2, 3 i 5 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. Fakt, że E.K. wraz z dziećmi dobrowolnie wyjechała dwukrotnie do [...], gdzie przebywała łącznie przez okres ponad dwóch lat i gdzie nie byli oni w żaden sposób niepokojeni przez władze ani inne podmioty (oświadczenia dotyczące tej kwestii złożone przez E.K. - str. 174 oraz przez A.K. - str. 250, jednoznacznie wskazują, iż w chwili obecnej wygasła obawa przed doznaniem przez nich krzywdy w kraju pochodzenia, a tym samym, okoliczność, będąca niegdyś podstawą udzielenia w Polsce ochrony przestała istnieć. Ponadto organ wskazał, że pomimo braku przeprowadzonego przesłuchania A.O. (K.), która wg słów matki, pozostała w [...] po jej powrocie do RP, a aktualne miejsce jej pobytu na terytorium Polski nie jest znane, brak jest podstaw do podważania wiarygodności zeznań E.K. w tym zakresie, tj. ich wspólnego wyjazdu i pobytu w kraju pochodzenia. Ponadto organ dysponował kopią paszportu wewnętrznego i zagranicznego (akta str. 225) A.O. (K.). Z zapisów tam zamieszczonych wynika, iż ww. cudzoziemka korzystając z ochrony w Polsce, faktycznie wyjechała do [...] i przebywała tam, na co wskazują dowody w postaci: paszport wewnętrzny wydany w [...] w dniu 13.05.2008 r., paszport zagraniczny wydany na terytorium [...] w dniu 31.07.2008r., potwierdzenie zameldowania na pobyt stały w m. K. - Republika [...] z dnia 24.11.2006 r. Ponadto A.O. (K.) od ponad dwóch lat nie wymieniła nieważnej Karty Pobytu - ostatnia Karta Pobytu została jej wydana w dniu 23 października 2009 r. z dwuletnim okresem ważności (akta str. 281-282), co wskazuje, iż najprawdopodobniej nie przebywa ona w Polsce, a co za tym idzie, faktycznie zaprzestała korzystania z przyznanej jej przez władze polskie ochrony.

Odnosząc się natomiast do małoletniego A.K. organ wskazał, że decyzja dotycząca pozbawienia jego ochrony uzupełniającej, jest pochodną decyzji jego matki, z którą w ostatnich latach podróżował do [...] oraz która jest jego opiekunem faktycznym oraz prawnym.

Odwołanie od decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] marca 2014 r. wniósł adwokat B.P. ustanowiony jako kurator dla nieobecnej A.O.

Rada do Spraw Uchodźców nie znalazła podstaw do uwzględnienia odwołania i w uzasadnieniu decyzji wskazała, że zgodnie z art. 22 ust. 1 pkt. 1 w związku z art. 22 ust. 2. ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP, w sytuacji powrotu cudzoziemców na terytorium [...] i przebywaniem tam przez dłuższy czas należało rozpatrzyć, czy okoliczności, z powodu których była udzielona ochrona uzupełniająca, przestały istnieć lub zmieniły się w taki sposób, że ochrona nie jest już wymagana i czy zmiana okoliczności ma charakter na tyle znaczący i długotrwały, że dalsza obawa przed doznaniem poważnej krzywdy nie jest już uzasadniona.

W ocenie Rady sytuacja w [...] zmieniła się i współcześnie nastąpiła tam poprawa bezpieczeństwa. Dotyczy ona przede wszystkim ludności cywilnej. Istniejące niedogodności związane z życiem w tej republice, mają charakter materialny (ekonomiczny). Istniejące w połowie ubiegłej dekady przesłanki do udzielenia stronom zgody na pobyt tolerowany (a następnie ochrony uzupełniającej) aktualnie nie występują. O braku zagrożenia zaświadcza m.in. fakt dwukrotnej migracji do kraju pochodzenia, tj. w 2006 roku i 2010 roku i różny okres przebywania w [...] poszczególnych członków gospodarstwa domowego.

Odnosząc się do zarzutów odwołania, Rada zakwestionowała zasadność badania uwarunkowań ubezpieczeniowych Cudzoziemców - niezależnie od rozmaitych okoliczności związanych z pobytem na terytorium RP, osoby składające wniosek o nadanie statusu uchodźcy mają obowiązek i są o nim pouczone, informować o aktualnym miejscu swego pobytu.

Rada nie znalazła uzasadnienia do ustalenia faktu przekroczenia granicy RP przez A.O. po 2008 r., skoro niekwestionowany fakt migracji do kraju pochodzenia, w przypadku deklarowania rzekomego zagrożenia, jest przesłanką do stwierdzenia braku zagrożenia po reemigracji.

Rada odmówiła również wystąpienia o pomoc prawną w niniejszej sprawie do organów [...]. Podyktowane jest to ochroną informacji w sprawie cudzoziemców aplikujących w Polsce o udzielenie ochrony międzynarodowej.

Po dokonaniu oceny sytuacji E.K. na tle sytuacji w jej kraju pochodzenia Rada uznała, że okoliczności, z powodu których ochrona została udzielona przestały istnieć, co wyczerpuje przesłanki do jej pozbawienia wymienione w art. 22 ust. 1 pkt. 1. ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] lipca 2015 r. wniosła A.O. Skarżąca zaskarżonej decyzji zarzuciła:

- błąd w ustaleniach faktycznych i naruszenie art. 22 ust. 1 pkt. 1 i art. 22 ust. 2 pkt. 2 ustawy z 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej poprzez przyjęcie, że okoliczności, z powodu których ochrona uzupełniająca została udzielona przestały istnieć lub zmieniły się w taki sposób, że ochrona nie jest już wymagana i zmiana tych okoliczności ma charakter na tyle znaczący i długotrwały, że dalsza obawa cudzoziemca przed doznaniem krzywdy nie jest uzasadniona;

- naruszenie art. 7 k.p.a. poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego.

W konsekwencji powyższego skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu skargi, skarżąca wskazała, że organ wydając decyzję o pozbawieniu ochrony uzupełniającej w stosunku do niej, oparł swoje twierdzenia na zebranym w spawie materiale dowodowym, w którym nie znajdują się żadne informacje uzyskane bezpośrednio od cudzoziemki A.O. Materiał dowodowy zawiera jedynie protokoły przesłuchań jej matki E.K. i brata A.K. Oświadczenia matki i brata cudzoziemki o tym, że nie byli w żaden sposób niepokojeni podczas pobytu w [...] przez władze lub inne podmioty mogą ewentualnie wskazywać na fakt, iż w stosunku do nich wygasła obawa przed doznaniem krzywdy w kraju pochodzenia. Nie jest niczym uzasadnione wnioskowanie jakoby obawa przed doznaniem krzywdy w kraju pochodzenia, która to stanowiła podstawę udzielenia ochrony, w odczuciu A.O. także wygasła. Nie można zatem oświadczeń E.K. i A.K. traktować Jako oświadczeń cudzoziemki A.O.

Rada do Spraw Uchodźców w odpowiedzi na skargę wniosła o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2014 r. poz. 1647) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270, ze zm.) dalej "p.p.s.a.", uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej ma stwierdzić, że doszło nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Sąd dokonując kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Prezes Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców decyzją z dnia [...] czerwca 2005 r. nr [...] orzekł o odmowie nadania statusu uchodźcy w Rzeczypospolitej Polskiej E.K. i jednocześnie udzielił jej zgody na pobyt tolerowany. Decyzja ta obejmowała również małoletnie dzieci E.K., tj. A.K. ur. [...] stycznia 1990 r., A.K. ur. [...] października 1991 r., A.K. ur. [...] listopada 1996 r. Nabyte na podstawie ww. decyzji prawo do pobytu tolerowanego, które z dniem [...] maja 2008 r. z mocy prawa stało się prawem do ochrony uzupełniającej, jest prawem osobistym nabytym i przysługującym każdej osobie indywidualnie wymienionej w tej decyzji. Okolicznością uzasadniającą przyznanie E.K. i jej dzieciom ochrony międzynarodowej w postaci pobytu tolerowanego, była jej obawa przed powrotem do kraju pochodzenia z uwagi na agresywne zachowanie męża w stosunku do niej i dzieci.

Prawo do ochrony uzupełniającej przyznane ww. osobom jest prawem osobistym, którego utrata przez jedną osobę, w sytuacji gdy zasada jedności rodziny mogła mieć zastosowanie jedynie do małoletniego A.K., bo pozostałe dzieci uzyskały pełnoletność, pozostaje bez wpływu na uprawnienia pozostałych osób. Mimo, że organ I instancji na podstawie art. 62 k.p.a. orzekł o pozbawieniu E.K., A.O., A.K. i A.K. ochrony uzupełniającej jedną decyzją, to faktycznie rozstrzygnął tą decyzją indywidualnie o osobistym prawie każdego z nich.

W przedmiotowej sprawie kontroli Sądu podlegała decyzja Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] lipca 2014 r., utrzymująca w mocy decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] marca 2014 r. w zakresie w jakim pozbawiła skarżącą A.O. ochrony uzupełniającej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz wyznaczyła termin utraty ochrony uzupełniającej.

Materialnoprawną podstawę kwestionowanej decyzji stanowi art. 22 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 22 ust. 2 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2012 r., poz. 680). Zgodnie ze wskazaną regulacją, cudzoziemca pozbawia się ochrony uzupełniającej, w przypadku gdy okoliczności, z powodu których była udzielona, przestały istnieć lub zmieniły się w taki sposób, że ochrona nie jest już wymagana, przy czym pozbawienie ochrony uzupełniającej może nastąpić wyłącznie wtedy, gdy zmiana okoliczności ma charakter na tyle znaczący i długotrwały, że dalsza obawa cudzoziemca przed doznaniem poważnej krzywdy nie jest uzasadniona.

Zgodnie z art. 52 ust. 1 i 2 ustawy, w decyzji o pozbawieniu statusu uchodźcy lub ochrony uzupełniającej określa się termin, z którym następuje utrata tego statusu lub ochrony, uwzględniając konieczność załatwienia przez cudzoziemca niezbędnych spraw osobistych, rodzinnych i majątkowych, związanych z opuszczeniem terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

W kontrolowanej przez Sąd sprawie przesłanką do cofnięcia ochrony uzupełniającej na terytorium RP była zmiana okoliczności, które zdecydowały o przyznaniu tej ochrony cudzoziemce. Udzielając ochrony uzupełniającej matce skarżącej (która obejmowała wówczas również małoletnie dzieci tj. A.K., A.K. i A.K.) organy kierowały się sytuacją w kraju pochodzenia. W decyzji Prezesa Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców z dnia [...] czerwca 2005 r. wskazano, że E.K. jako cywilny mieszkaniec [...] jest uprawniona do uzyskania zgody na pobyt tolerowany, gdyż wydalenie jej do kraju pochodzenia narażało by ją na łamanie jej praw obywatelskich. Jak już wyżej wskazano, powodem opuszczenia kraju pochodzenia przez E.K. i jej dzieci było agresywne zachowanie jej męża w stosunku do niej i dzieci.

E.K. w toku przesłuchania do protokołu w dniu 20 maja 2010 r. zeznała, że jej mąż zmarł w 2006 r. i wróciła w 2006 roku do [...] z powodu śmierci męża. W latach 2006-2008 przebywała z dziećmi w [...]. Nie miała tam żadnych problemów, jedynie syna A. chcieli zabrać do wojska i dlatego ponownie przyjechała do Polski w 2008 r. A.K. w dniu 8 listopada 2006 r. zawarła związek małżeński z R.O. Po opuszczeniu w 2008 r. przez matkę [...], A.O. nadal pozostała w [...]. Fakt przebywania A.O. w [...] potwierdza również zameldowanie jej na pobyt stały w mieście K. z dnia 24 listopada 2006 r., otrzymanie paszportu wewnętrznego wydanego w [...] w dniu 13 maja 2008 r., jak również uzyskanie paszportu zagranicznego wydanego na terytorium [...] w dniu 31 lipca 2008 r. Paszport ten w dniu 3 lipca 2009 r. został odebrany A.O. w Placówce Straży Granicznej w [...] i przekazany do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców, skąd skarżąca odebrał go z depozytu w dniu 16 października 2009 r. Powyższe wskazuje, że skarżąca powróciła do Polski w lipcu 2009 r. Potwierdzają to również zeznania A.K. złożone do protokołu w dniu 1 czerwca 2011 r., który zeznał, że siostra z mężem i dziećmi wyjechali do [...] w 2006 r. razem z nami, mieszkali tam dłużej niż my. Kiedy wyjeżdżaliśmy oni jeszcze zostali w [...] w K. Powyższe wskazuje, że w latach 2006-2009 skarżąca z mężem i dziećmi przebywała w [...].

Z akt administracyjnych wynika także, że skarżąca w lipcu 2006 roku odebrała kartę pobytu ważną do 18 lipca 2007 r. Wniosek o następną kartę pobytu złożyła dopiero 3 sierpnia 2009 r., którą odebrała w dniu 23 października 2009 r., ważną do 23 października 2011 r. Następnych wniosków o wymianę karty pobytu skarżąca nie składała.

Brak skarżącej, A.K., w toku przesłuchania do protokołu w dniu 1 czerwca 2011 r. zeznał, że siostra A.O. z mężem i dziećmi od 2010 roku przebywają na [...] i mieszkają we [...].

Z powyższego wynika, że z chwilą wyjścia skarżącej za mąż w 2006 roku oraz z chwilą śmierci jej ojca w 2006 roku, ustały przesłanki z powodu których została ona objęta ochroną uzupełniającą na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Odpadła bowiem obawa co do agresywnego zachowania jej ojca w stosunku do niej.

Jak już wyżej wskazano, cudzoziemca pozbawia się ochrony uzupełniającej w przypadku gdy okoliczności z powodu których była udzielona, przestały istnieć lub zmieniły się w taki sposób, że ochrona nie jest już wymagana. Zatem są to dwie niezależne przesłanki uzasadniające cofnięcie tej ochrony. Po pierwsze jest nią ustanie okoliczności, które spowodowały udzielenie takiej ochrony, po drugie zmiana tych okoliczności i to na tyle znacząca i długotrwała, że dalsza obawa cudzoziemca przed doznaniem poważnej krzywdy nie jest uzasadniona.

Powyższe przesłanki zostały spełnione w stosunku do skarżącej, która po wyjściu za mąż i po śmierci ojca w 2006 roku wyjechała z rodziną do [...] gdzie przebywała do 2009 r. Zasadnie w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy organy orzekające uznały, iż obawy i występujące wcześniej zagrożenia są obecnie nieaktualne, a postępowanie skarżącej świadczy o tym, że nie obawia się ona powrotu do kraju pochodzenia.

Powyższe, w ocenie Sądu, świadczy o tym, iż nastąpiła zmiana okoliczności, które warunkowały przyznanie ochrony uzupełniającej, o których mowa w art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy o ochronie. Okoliczności te zmieniły się na tyle znacząco i długotrwale, że trzyletni pobyt skarżącej w [...] nie wiązał się z aktami zagrażającymi jej życiu, jednocześnie korzystając z uprawnień obywatelskich jakimi jest choćby rejestracja zawartego związku małżeńskiego, zameldowanie na pobyt stały w mieście K., otrzymanie paszportu wewnętrznego, jak również uzyskanie paszportu zagranicznego. Przebieg pobytu skarżącej w kraju pochodzenia świadczy o tym, że ochrona uzupełniająca nie jest wymagana. W ocenie Sądu spełnione zostały zatem warunki wymagane do jej cofnięcia. Dodatkowo należy wskazać, że ochrona uzupełniająca na terytorium RP nie jest potrzebna skarżącej, gdyż od 2010 r. przebywa ona z rodziną na [...]. Za bezzasadne Sąd uznał zatem zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego.

Sąd nie znalazł także podstaw, aby zarzucić postępowaniu wyjaśniającemu prowadzonemu przez organy administracyjne nieprawidłowości, w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik postępowania, stąd zarzuty skargi naruszenia art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 k.p.a. nie mogły odnieść zamierzonego skutku.

Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.