Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 712/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-06-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: ART 73 UST. 1-4
journal: Dz.U. 1998 nr 133 poz 872
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną.
article: ART. 32 UST. 1, ART.64 UST. 2
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Łukasz Krzycki, Sędziowie sędzia WSA Anita Wielopolska (spr.), sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran, Protokolant ref. Bartłomiej Grzybowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi G. M. i R. M. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uwzględnienia wniosku w części dotyczącej zlecenia wykonania operatu szacunkowego i ustalenia odszkodowania oddala skargę


UZASADNIENIE

Wojewoda [...] zaskarżoną decyzją z dnia [...] stycznia 2017 r. Nr [...], po rozpatrzeniu odwołania G. i R. małżonków M. od decyzji Starosty P. nr [...] z dnia [...] grudnia 2016 r. o odmowie uwzględnienia wniosku o ustalenie odszkodowania z tytułu nabycia przez gminę Miasto P. , z mocy prawa, z dniem 1 stycznia 1999 r., prawa własności nieruchomości zajętej pod część ulicy [...] w P. , ozn. jako działka ew. nr [...] z obr. [...] o pow. 0,0043 ha, pochodzącej z Kw nr [...] - utrzymał ww decyzję Starosty w mocy.

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2016 r., nr [...] Wojewoda [...] stwierdził nabycie z mocy prawa, z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Gminę Miasto P. , prawa własności ww. nieruchomości działając na podstawie art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną. Wymieniona decyzja stała się ostateczna w dniu 12 września 2016 r.

W dniu 2 września 2016 r. G. i R. małżonkowie M. wystąpili do Urzędu Miasta P. z wnioskiem o ustalenie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. Burmistrz Miasta P. , zgodnie z właściwością, przekazał niniejszy wniosek do rozpoznania Staroście P.

Organ I instancji rozpoznając przedmiotową sprawę uznał, iż w świetle ww przepisu art. 73 ust. 1 cyt. ustawy, złożony wniosek, jako wniesiony po ustawowo przewidzianym terminie, nie może zostać uwzględniony. Starosta wskazał, że zgodnie z jego treścią odszkodowanie za grunty zajęte pod drogi ustala się i wypłaca na wniosek właściciela nieruchomości złożony w okresie od dnia 1 stycznia 2001 roku do dnia 31 grudnia 2005 roku. Po upływie tego terminu roszczenie wygasa. Przedmiotowy wniosek o odszkodowanie został złożony dopiero w dniu 2 września 2016 roku, a więc po upływie ww. terminu określonego ustawowo i był to pierwszy wniosek o odszkodowanie za przedmiotową działkę. Zatem nie mógł odnieść żadnego skutku i tym samym decyzją z dnia [...] grudnia 2016 roku Starosta odmówił jego uwzględnienia.

Ne zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem skarżący wystąpili z odwołaniem do Wojewody [...], który zaskarżoną do Sądu decyzją utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy w całości podtrzymał stanowisko Starosty, uznając, iż w okolicznościach niniejszej sprawy, nie ma absolutnie żadnych podstaw do uwzględnienia wniosku o odszkodowanie. Poza szerokim orzecznictwem sądowo-administracyjnym, przywołał także uchwałę składu 5-ciu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 października 1996r. (sygn. akt OPK 19/96), zgodnie z którą uchybienie terminowi, który ogranicza w czasie dochodzenie przed powołanym do tego organem praw podmiotowych, powoduje wygaśnięcie tego prawa. Do jego przywrócenia nie jest uprawniony ani orzekający w sprawie organ ani też sąd, bowiem nie można tu zastosować przepisów prawa procesowego o przywróceniu terminu (art. 58-60 k.p.a.) ani przepisów kodeksu cywilnego dotyczących przedawnienia roszczeń majątkowych.

Ponieważ wniosek o przyznanie odszkodowania został złożony z uchybieniem terminu przewidzianego w cyt. wyżej art. 73, będącego terminem prawa materialnego, którego upływ powoduje wygaśnięcie roszczenia, w ocenie Wojewody [...] nie było podstaw prawnych do uwzględnienia żądania skarżących.

Skargę na decyzję Wojewody [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli małżonkowie M. zarzucając naruszenie przepisu: art. 8 k.p.a., art. 9 k.p.a. i art. 10 §1 k.p.a., poprzez nie zapewnienie skarżącym możliwości czynnego udziału w sprawie jak i nie udzielenie skarżącym stosownych informacji na temat toczącego się postępowania, w którym posiadali interes prawny.

Mając na uwadze powyższe zarzuty wnieśli o:

- uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Wojewody [...] oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Starosty P. z dnia [...] grudnia 2016 r.,

- wypłatę należnego odszkodowania;

- zwrotu podatku pobieranego od nieruchomości w części, która z "mocy prawa" od 1998 roku nie jest własnością skarżących;

- zasądzenie na rzecz Skarżących zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

W bardzo obszernym uzasadnieniu skargi m.in. podnieśli, że pierwszą informację o toczącym się postępowaniu administracyjnym dotyczącym stwierdzenia nabycia przez Skarb Państwa własności przedmiotowej nieruchomości powzięli w dniu 3 kwietnia 2014 roku, w którym poinformowano ich o złożonym przez Burmistrza Miasta P. wniosku o nabycie z mocy prawa własności dawnej działki skarżących, wskutek którego została wydana w dniu [...] sierpnia 2016 roku przez Wojewoda powołana decyzja nr [...]. W związku z powyższym, dopiero mając wiedzę o treści decyzji mogli wystąpić ze stosownym o odszkodowanie. Argumentując swoje stanowisko małżonkowie M. podnieśli, iż powodem niedotrzymania ustawowego terminu do złożenia wniosku o odszkodowanie są uchybienia organów w prowadzeniu postępowania administracyjnego - a nie zaniechanie skarżących. Gmina Miasto - P. nie podjęła działań zmierzających do poinformowania skarżących o przejęciu części ich nieruchomości, o wpisaniu do zasobu geodezyjnego w dniu [...] września 2004 roku wydzielonej ww działki oznaczonej, jako działka projektowana nr [...] o pow. 0,0043 ha, zajętej pod część ulicy [...] w P. , a następnie po wpisaniu do ww zasobu, nie dążyła do jej wykupienia ani nie poszukiwała żadnej formy rekompensaty dla właścicieli. W ocenie skarżących Gmina dopuściła się zaniechania prowadzącego do naruszenia art. 1 Protokołu nr 1 do Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, zgodnie z którym "każda osoba fizyczna i prawna ma prawo do poszanowania swojego mienia, nikt nie może być pozbawiony swojej własności".

Wskazali nadto, że faktyczne użytkowanie projektowanej działki [...] przez Gminę P. w okresie od 1 styczna 1999 roku do 23 sierpnia 2016 roku oznaczało wystąpienie stanu samoistnego posiadania tej działki bez tytułu prawnego. Natomiast jednocześnie w okresie od 1 stycznia 1999 roku do 31 grudnia 2016 roku Gmina Miasto - P. pobierało podatki od całej nieruchomości stanowiącej działkę o nr [...] i pow. 0,01369 ha. Takie postępowanie, w sprawie podziału nieruchomości, powinno być prowadzone każdorazowo po poinformowaniu uprawnionych osób i właścicieli zajętej przez Skarb Państwa nieruchomości. Oczywistym jest bowiem, że właściciel, jako główny zainteresowany w sprawie podziału jego nieruchomości ma prawo do zabezpieczenia swoich interesów, a co za tym idzie, ma przede wszystkim prawo do uzyskania odszkodowania z tytułu podziału, a w jego wyniku utraty części swojej nieruchomości. Skarżący wskazali także, że sposób prowadzenia postępowania przez organy administracji państwowej (Starostę, Wojewodę) świadczy o naruszeniu podstawowych zasad zapisanych w kodeksie postępowania administracyjnego tj. - art. 8 k.p.a., 9 k.p.a. i 10 §1 k.p.a. oraz Konstytucji RP art. 64. Niezależnie od powyższego, w księdze wieczystej prowadzonej dla nieruchomości skarżących, nie ma wzmianki w przedmiocie wydzielenia części działki. Powyższe także potwierdza tezę, iż organy wydając decyzję w przedmiotowej sprawie nie przeprowadziły stosownego postępowania z udziałem skarżących, a jedynie próbowały pospiesznie naprawić własne zaniedbania i zaniechania ich kosztem.

Skarżący ostatecznie podnieśli, iż nie złożyli wniosku o odszkodowanie w ww. terminie tylko z powodu niewiedzy w zakresie przejęcia/nabycia przez Gminę - Miasto P. części ich działki. Przy czym niewiedza w tym zakresie wynikała wyłącznie z braku informacji ze strony Gminy - Miasta P. lub innego organu, a którą winni byli otrzymać.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu. Sąd dokonał kontroli zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zbadał, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu, mając na uwadze całokształt prowadzonego przez organy obu instancji postępowania administracyjnego, należało uznać, iż nie uchybiły one powołanym wyżej przepisom. Rozpoznając przedmiotową sprawę należy zauważyć, że jej przedmiotem jest ustalenie i wypłacenie odszkodowania za zajętą pod część ulicy [...] w P. , ozn. jako działka ew. nr [...] z obr. [...] o pow. 0,0043, stanowiącą własność skarżących, w trybie ww art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną. Zgodnie z jego treścią odszkodowanie, o którym mowa w ust. 1 i 2 za nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, które z dniem 1 stycznia 1999 r. stały się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego jest ustalane i wypłacane według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości, na wniosek właściciela nieruchomości złożony w okresie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r. Po upływie tego okresu roszczenie wygasa. Z regulacji tej wynika, że powyższy termin do zgłoszenia roszczenia odszkodowawczego ma charakter materialnoprawny, a jako taki nie podlega przywróceniu. Przy czym nie ma żadnego znaczenie powód (zawiniony, niezawiniony), dla którego taki wniosek przez uprawniony podmiot nie został zgłoszony. Z akt sprawy, w tym również z twierdzeń samych skarżących składanych w toku postępowania administracyjnego (odwołanie, skarga) bezsprzecznie wynika, że w ustawowym okresie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r. wniosek ten nie został przez nich złożony. Oznacza to, że roszczenie o odszkodowanie wygasło. W tym stanie rzeczy organy administracyjne obydwu instancji zasadnie odmówiły ustalenia odszkodowania za nieruchomość ww oznaczoną która została przejęta pod drogę publiczną, część ul. [...] w P. .

W tym miejscu należy też przywołać treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 września 2009 roku w sprawie o sygn akt P 33/07, zgodnie z którym powyższy przepis art. 73 ust. 4 cyt. ustawy w zakresie, w jakim określa termin wygaśnięcia roszczenia o odszkodowanie bez powiązania z faktem i datą wydania decyzji, o której mowa w art. 73 ust. 3 tej ustawy, jest zgodny z art. 2, art. 32 ust. 1 i art. 64 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Także, wbrew stanowisku skarżących wypada wskazać, co istotne, iż decyzja dotycząca przejęcia z mocy prawa przez Gminę lub Skarb Państwa nieruchomości pod drogę publiczną, wydana w powyższym trybie, ma charakter deklaratoryjny czyli wywołuje ten skutek, że nie tworzy nowej sytuacji prawnej, a jedynie stwierdza i sankcjonuje istniejący już stan rzeczy. A zatem w sprawie niniejszej stwierdza, że przedmiotowa część nieruchomości skarżących przeszła z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 roku na rzecz Gminy Miasto P. Nie ma żadnego znaczenia, kiedy decyzja sankcjonująca opisany stan prawny została wydana. W tym zakresie nie ma bowiem żadnej regulacji stanowiącej o cezurze czasowej do jej podjęcia. Oczywiście skarżący mogą uznać postępowanie organów administracji za wadliwe, opieszałe, niedbale prowadzone, jednakże nawet takie stwierdzenia nie rzutują na zasadność przedmiotowego żądania.

Na marginesie należy wskazać także na brak podstawy prawnej do żądania w niniejszym trybie (zarzut skargi), nakazania organowi zwrotu nadpłaconego przez skarżących podatku od nieruchomości. Z takim wnioskiem skarżący winni wystąpić bezpośrednio do organu naliczającego ten podatek (Gmina Miasto - P. ) celem wyjaśnienia powstałych nieścisłości.

Wobec powyższego zarzuty skargi jako niezasadne nie mogły zostać uwzględnione. Stąd też Sąd działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.