Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1707/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-02-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 145a par. 1, art. 151 par. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński (spr.) Sędziowie: WSA Emilia Lewandowska WSA Iwona Owsińska-Gwiazda Protokolant starszy sekretarz sądowy Aleksandra Borkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lutego 2013 r. sprawy ze skargi E. S. i B. G. na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji oddala skargę.


UZASADNIENIE

Syg. akt I SA/Wa 1707/12

Uzasadnienie

Decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2012 roku Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej biorąc za podstawę art. 138 § 1 w związku z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (DZ.U z 2000 roku, nr 98, poz. 1071 roku ze zm. dalej jako k.p.a.) po rozpatrzeniu wniosku E. S. oraz B. G. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Infrastruktury z dnia [...] marca 2009 roku nr [...] orzekającą – po przeprowadzeniu wznowionego postępowania w sprawie zakończonej ostatecznymi decyzjami Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] września 2001 roku nr [...] i nr [...] o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji wydanych w przedmiocie wywłaszczenia za odszkodowaniem nieruchomości położonych w B. przy ulicy [...] – o odmowie uchylenia decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] września 2001 roku o numerach [...] i [...] – utrzymał w mocy decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] marca 2009 roku nr [...].

Powyższa decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Decyzją ostateczną z dnia [...] września 2001 roku nr [...] Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] kwietnia 2001 roku nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Odwoławczej Komisji Wywłaszczeniowej przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] nr ew. [...] z dnia [...] grudnia 1952 roku utrzymującej w mocy orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] nr [...] z dnia [...] kwietnia 1952 roku o wywłaszczeniu nieruchomości położonej w B. przy ulicy [...], o pow. [...]ha [...] m² oraz nieruchomości o powierzchni [...] ha [...] m²

Wnioskiem z dnia 30 kwietnia 2008 roku B. G. i E. S. – strony postępowania o stwierdzenie nieważności wystąpiły do Ministra Infrastruktury o wznowienie w trybie art. 145a k.p.a. – postępowania zakończonego decyzjami ostatecznymi odmawiającymi stwierdzenia nieważności, powołując się na treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego, syg. akt K 6/05 z dnia 3 kwietnia 2008 roku (DZ.U nr 59, poz. 369).

Postanowieniem z dnia [...] maja 2008 roku Minister Infrastruktury wznowił na wniosek B. G. i E. S. postępowanie zakończone ostatecznymi decyzjami Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] września 2001 roku.

Następnie decyzją z dnia [...] marca 2009 roku nr [...] Minister Infrastruktury odmówił uchylenia decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] września 2001 roku nr [...] i nr [...].

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż nie została spełniona przesłanka określona w art. 145a § 1 k.p.a. gdyż decyzje Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] września 2001 roku nie zostały wydane na podstawie przepisów uznanych przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 3 kwietnia 2008 roku, syg. akt K 6/05 za niekonstytucyjne, a zatem nie ma podstaw do ich uchylenia.

Z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy wystąpiły E. S. i B. G.

Argumentowały, że Minister Infrastruktury niezasadnie przyjął, że skoro decyzje z 1952 roku wydane zostały na podstawie przepisów dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 roku o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych, to rozpatrywanie wszelkich wniosków ich dotyczących powinno odbywać się według stanu prawnego wówczas obowiązującego.

W ocenie skarżących ich wniosek winien być rozpatrywany według stanu prawnego obowiązującego w czasie jego rozpatrywania.

Dokonując oceny prawnej organ odwoławczy zauważył, że organ nadzorczy w postępowaniu o stwierdzenie nieważności bada czy decyzja dotknięta jest jedną z wad enumeratywnie wymienionych w przepisie art. 156 § 1, oceniając zaskarżoną decyzję tylko i wyłącznie pod kątem zgodności z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Wszelka zmiana w stanie prawnym, jak również faktycznym, zaistniała po dacie wydania decyzji nie może stanowić podstawy do stwierdzenia jej nieważności.

Decyzje Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] września 2001 roku dotyczyły oceny legalności decyzji w przedmiocie wywłaszczenia za odszkodowaniem nieruchomości, wydanych na podstawie przepisów dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 roku o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (DZ.U z 1952 roku, nr 4, poz.31).

Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3 kwietnia 2008 roku, syg. akt K 6/05 odnosi się do przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami z dnia 21 sierpnia 1997 roku (DZ.U z 2004 roku, nr 141, poz. 1492 ze zm.) oraz do ustawy z 28 listopada 2003 roku o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych innych ustaw (DZ.U z 2004 roku, nr 141, poz. 1492 ze zm.).

Wyrok ten dotyczył przepisów, które nie stanowiły podstawy do orzekania przez Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast.

Wskazywał, że po pierwsze przepisy te nie obowiązywały w dacie wydawania zaskarżonych decyzji wywłaszczeniowo-odszkodowawczych, a po drugie dotyczyły innego trybu postępowania, tj. postępowania o zwrot wywłaszczonych nieruchomości.

Skargę na decyzję organu wniosły B. G. oraz E. S.

Skarżące wnosiły o:

1) uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji;

2) zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi wskazywały, że celem ich działania było wzruszenie dwóch decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] kwietnia 2001 roku. W datach wydania decyzji obowiązywały przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami i w ich ocenie oczywistym być powinno, że przedmiot spraw w tym postępowaniu będzie oceniany według przepisów wówczas obowiązujących. Skoro w okresie rozpatrywania spraw wszczętych przez skarżące, przepisy z okresu 1951-1953 nie obowiązywały, nie sposób oczekiwać, że Prezes Urzędu Mieszkalnictwa postępować będzie zgodnie z nieobowiązującymi przepisami.

Podnosiły, że konstrukcja prawna ich wniosku - oparcie się na przepisie art. 145a k.p.a. wynikała z faktu, że przepisy zakwestionowane przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 3 kwietnia 2008 roku leżały u podstaw decyzji organu. Zasadnym zatem było oczekiwanie, że decyzje te zostaną wzruszone, a przedmiot spraw zakończonych owymi decyzjami zostanie przeanalizowany z uszanowaniem zasady wyrażonej w art. 7 k.p.a.

Nadto skarżące wskazywały, że powoływanie się przez organ na art. 16 k.p.a. jest niezrozumiałe i lekceważy interes strony. Nie ulega wątpliwości, że orzeczenia z lat 1951-1953 wydane w sprawach objętych tym postępowaniem były obciążone wadami je dyskwalifikującymi, a decyzje Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast oceniające owe orzeczenia opierały się na przepisach prawa, które zostały uznane za niekonstytucyjne.

W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas zaprezentowaną argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Ocenie Sądu podlega zatem zgodność aktów administracyjnych (w tym przypadku decyzji) zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i procesowego. Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się więc do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Ocena ta dokonywana jest według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu.

Zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 dalej jako p.p.s.a.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba, że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.

Sąd dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji przeprowadza ocenę zgodności decyzji z prawem. W szczególności istotne jest ustalenie, czy w postępowaniu przed organami administracyjnymi zostały dostatecznie i w sposób prawidłowy wyjaśnione okoliczności faktyczne istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Ustalenie, iż okoliczności te nie zostały w sposób prawidłowy wyjaśnione uniemożliwia dokonanie oceny, czy zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, w szczególności, czy nastąpiło naruszenie przepisów prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy (por. wyrok NSA z dnia 10 lutego 1981 roku, syg. akt S.A. 910/80, ONSA 1981, nr 1, poz. 7).

Decyzja jest zgodna z prawem, jeżeli odpowiada przepisom postępowania administracyjnego, jak też uregulowaniom prawa materialnego (por. wyrok NSA z 7 października 2002 roku, syg. akt II SA 2554/04, LEX nr 77 220).

W ocenie Sądu zarzuty skargi w żaden sposób nie podważyły prawidłowych ustaleń faktycznych poczynionych przez organ administracji publicznej oraz dokonanej oceny prawnej.

Należy zauważyć, że zgodnie z art. 145a § 1 k.p.a. można żądać wznowienia postępowania również w przypadku gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja.

Decyzjami ostatecznymi z dnia [...] września 2001 roku nr nr [...] i [...] Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast utrzymał swoją wcześniejszą decyzję odmawiającą stwierdzenia nieważności dwóch orzeczeń Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] grudnia 1955 roku oraz [...] kwietnia 1952 roku .

Skarżące podstawę wznowienia upatrywały w treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3 kwietnia 2008 roku, syg. akt K 6/05 ogłoszono w dniu 9 kwietnia 2008 roku (DZ.U nr 59, poz. 369).

Wskazany wyżej wyrok Trybunału Konstytucyjnego stwierdził niezgodność przepisów art. 136 ust. 6, art. 136 ust. 1 -5, art. 137 ust.2, art. 229a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami oraz art. 15 ustawy z dnia 28 listopada o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych innych ustaw (DZ.U z 2004 roku, nr 141, poz. 1492 ze zm.) z odpowiednimi przepisami Konstytucji RP.

Należy przyznać rację organowi administracji publicznej, iż wskazany wyrok Trybunału Konstytucyjnego w zakresie jakim stwierdził niekonstytucyjność przepisów ustawy o gospodarce nieruchomości nie należały do przepisów na podstawie których zostały wydane przedmiotowe decyzje.

Decyzje z dnia [...] września 2001 roku zostały wydane przez Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast w ramach postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] grudnia 1952 roku, nr [...] oraz z dnia [...] grudnia 1955 roku, nr [...].

Postępowanie to przeprowadziło kontrolę wyżej wskazanych decyzji w kontekście zajścia przesłanek z art. 156 § 1 k.p.a., ze szczególnym uwzględnieniem przesłanki rażącego naruszenia prawa. Przepisy wyżej wskazanego art. 156 k.p.a. nie były przedmiotem badania przed Trybunałem Konstytucyjnym.

Należy zauważyć, że przedmiotem postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest sprawa procesowa- rozpoznanie i rozstrzygnięcie w trybie unormowanym przepisami prawa procesowego sprawy administracyjnej materialnej, jej prawidłowości pod kątem kwalifikowanych wad prawnych decyzji kończącej postępowanie zwykłe lub nadzwyczajne.

W przeciwieństwie do pozostałych dwóch trybów postępowania nadzwyczajnego w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji przedmiot tego postępowania został ograniczony wyłącznie do rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy procesowej (B.Adamiak – Przedmiot postępowania w sprawie o stwierdzenie nieważności postępowania decyzji administracyjnej – PIP 2001, z.8, str. 31).

Należy zauważyć, że przedmiotem postępowania zakończonego decyzjami z 2001 roku nie był zwrot wywłaszczonych nieruchomości na podstawie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomości, a odmowa stwierdzenia nieważności decyzji wydanych w 1952 i w 1955 roku.

Trybunał Konstytucyjny badał konstytucyjność właśnie przepisów rozdziału 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami – art. 136 – 137 i przepisów z nimi powiązanych.

Tak więc wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 3 kwietnia 2008 roku, syg. akt K 6/05 nie odnosił się do przepisów, które były podstawą wydania decyzji z 2001 roku, o których wznowienie i zmianę wnosiły skarżące.

Sam fakt, iż w 2001 roku gdy organ wydawał przedmiotowe decyzje odmawiające stwierdzenia nieważności obowiązywały przepisy ustawy 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami i niektóre z nich zostały uznane przez Trybunał Konstytucyjny uznane w 2008 roku za niekonstytucyjne, nie mogą stanowić dostatecznej podstawy do uchylenia decyzji po wznowieniu postępowania.

Wskazywane zarzuty w przedmiocie naruszenia przepisu art. 16 k.p.a. nie znajdują żadnego uzasadnienia. Wskazany przepis obrazuje zasadę trwałości decyzji oraz możliwości sądowej kontroli aktów administracyjnych i w żądnym aspekcie nie doszło do jego naruszenia przez organ administracji publicznej.

Z tego też względu biorąc za podstawę art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak na wstępie.