Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2552/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2020-07-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 73 § 1, § 1a, § 3
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Olga Małgorzata Borowiec Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak (spr.) Sędzia del. WSA Mariusz Kotulski po rozpoznaniu w dniu 14 lipca 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Komendanta Głównego Policji od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 kwietnia 2019 r. sygn. akt II SA/Wa 1644/18 w sprawie ze skargi K. J. na postanowienie Komendanta Głównego Policji z dnia [...] sierpnia 2018 r., nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia akt postępowania oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 4 kwietnia 2019 r., sygn. akt II SA/Wa 1644/18, po rozpoznaniu sprawy ze skargi K. J. (dalej: "skarżący") na postanowienie Komendanta Głównego Policji z [...] sierpnia 2018 r., nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia akt postępowania, uchylił zaskarżone postanowienie oraz utrzymane nim w mocy postanowienie z [...] czerwca 2018 r., nr [...].

W uzasadnieniu Sąd wskazał, że skarżący wnioskiem z [...] kwietnia 2018 r. zwrócił się do Komendanta Głównego Policji, na podstawie art. 73 k.p.a., o udostępnienie do zapoznania się w systemie teleinformatycznym całości akt postępowania, w którym organ wydał postanowienie z [...] czerwca 2017 r., nr [...], po uwierzytelnieniu zgodnie z art. 20 a ust. 1 albo ust. 2 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne, przy wykorzystaniu profilu e-puap wraz z umożliwieniem sporządzenia z tych akt odpisów cyfrowych. W uzasadnieniu podał, że zamieszkuje w miejscowości odległej od siedziby organu, jest inwalidą I grupy i istnieją medyczne oraz psychofizyczne przeszkody w podróży do siedziby organu, co jest ważnym interesem strony.

Komendant Główny Policji postanowieniem z [...] czerwca 2018 r., nr [...] odmówił udostępnienia żądanych akt postępowania.

W uzasadnieniu, po przytoczeniu treści art. 73 k.p.a., organ podał, że strona może m.in. samodzielnie sporządzać kserokopie dokumentów z akt sprawy, nie przysługuje jej natomiast żądanie, aby takie kserokopie wykonywał i dostarczał sam organ administracji. Sporządzenie notatek, czy odpisów z akt postępowania przepisy pozostawiły stronie, niezależnie od rodzaju użytych do tego środków technicznych. Tym samym, w ocenie Komendanta Głównego Policji, wyraźnie zostały rozgraniczone obowiązki organu administracji polegające na umożliwieniu przeglądania akt, sporządzania z nich notatek i odpisów i uprawnienia strony do przeglądania akt oraz sporządzania notatek i odpisów. Jednoznaczne jest więc, że obowiązek umożliwienia stronie przeglądania akt, sporządzania z nich notatek i odpisów nie oznacza, że strona postępowania może żądać, aby sam organ wykonał i dostarczył kserokopie żądanych przez nią dokumentów. Strona postępowania może natomiast domagać się jedynie uwierzytelnienia sporządzonych przez siebie (w różny sposób) odpisów, w tym kserokopii z akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, ale tylko wtedy, gdy uzasadni to swoim ważnym interesem. Z kolei brzmienie art. 73 § 3 k.p.a., wskazuje na fakultatywny charakter tego przepisu, tj. organ może, lecz nie jest z mocy ustawy zobowiązany zapewnić stronie dokonanie czynności, o których mowa w § 1, w swoim systemie teleinformatycznym. Przepis ten ustanawia zatem minimum gwarancji, jakie organ jest zobowiązany zapewnić stronie. Komendant Główny Policji wskazał także, że zapewnienie skarżącemu dokonania przeglądania akt sprawy oraz sporządzania z nich notatek i odpisów w systemie teleinformatycznym, mając na uwadze liczbę spraw zainicjowanych przez niego, wiązałoby się z koniecznością takich działań organizacyjnych i angażowania środków osobowych, które mogłyby zakłócić normalny tok funkcjonowania organu i utrudnić wykonywanie przypisanych mu funkcji. Jednocześnie spełnienie żądania skarżącego nie jest uzasadnione realizacją zasady jawności postępowania, bowiem akta danej sprawy składają się w przeważającej części z dokumentów znanych stronie, tj. przez nią wytworzonych lub jej doręczonych. Ponadto nie budzi wątpliwości, że w trakcie prowadzonego postępowania skarżący miał możliwość skorzystania z wynikającego z art. 73 § 1 i § 1a k.p.a. prawa wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów w lokalu organu administracji publicznej. Prawo to przysługuje również po zakończeniu postępowania. W związku z powyższym ważny interes strony, o którym mowa w art. 73 § 2 k.p.a., mógł i nadal może zostać prawnie zaspokojony bez potrzeby zapewnienia stronie dokonania czynności, o których mowa w § 1, w systemie teleinformatycznym.

We wniosku z [...] czerwca 2018 r. skarżący zwrócił się do Komendanta Głównego Policji o ponownie rozpatrzenie sprawy.

Komendant Główny Policji postanowieniem z [...] sierpnia 2018 r., nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie i w uzasadnieniu powołał się na zawartą w nim argumentację.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skarżący wniósł o "wyeliminowanie zaskarżonych orzeczeń w całości".

W odpowiedzi na skargę, Komendant Główny Policji wniósł o jej oddalenie, wskazując na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w zaskarżonym wyroku stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Sąd pierwszej instancji zwrócił uwagę, że organ dokonał błędnej interpretacji wniosku skarżącego. Podniósł, że skarżący nie wnioskował o wykonanie oraz dostarczenie kserokopii żądanych dokumentów i nie domagał się uwierzytelnienia odpisów, w tym kserokopii z akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów.

Następnie Sąd wyjaśnił, że art. 73 § 3 k.p.a., odróżnia przeglądanie akt sprawy, sporządzanie z nich notatek, kopii lub odpisów (art. 73 § 1) od uwierzytelnienia odpisów i kopii z akt sprawy (art. 73 § 2). W pierwszym wypadku strona zapoznaje się z aktami sprawy, tj. przegląda dokumenty włączone do akt sprawy, odczytuje ich treść, zapisuje swoje spostrzeżenia dotyczące akt sprawy, kopiuje dokumenty w całości lub w części itp. Strona może to uczynić zarówno w siedzibie organu, jak i poprzez system teleinformatyczny organu. Z kolei uwierzytelnienie nie ma na celu zapoznania się przez stronę z treści akt sprawy. Uwierzytelnienie polega na dostarczeniu stronie sporządzonego przez organ i uwierzytelnionego odpisu z akt sprawy lub tylko na umieszczeniu przez ten organ adnotacji o zgodności z oryginałem kopii lub odpisu sporządzonego przez stronę. Strona może zapoznawać się oraz sporządzać odpisy i kopie, a także żądać wydania uwierzytelnionych odpisów wszystkich dokumentów znajdujących się w aktach sprawy. Jednakże skarżący nie wnioskował o dokonanie czynności przewidzianych w art. 73 § 2 k.p.a.

Sąd pierwszej instancji podniósł, że art. 73 § 3 k.p.a. nakłada na organ administracji obowiązek udostępnienia stronie akt do wglądu oraz umożliwienia sporządzania z nich notatek, kopii i odpisów i strona nie może być zobowiązana do wskazania powodów, dla których chce przeglądać akta sprawy. Nie można również odmówić stronie wydania odpisu lub kopii dokumentu z akt, powołując się na to, że uprzednio został jej wydany odpis tego dokumentu, co oznacza również, że organ nie może uzasadniać odmowy – jak w niniejszej sprawie – liczbą spraw zainicjonowanych przez skarżącego, trudnościami organizacyjnymi związanymi z zaangażowaniem środków osobowych, czy też faktem, że akta danej sprawy składają się w przeważającej części dokumentów znanych skarżącemu, chociaż z drugiej strony nie wskazano, jakie dokumenty organ ma na myśli. Sąd wskazał, że strona może przeglądać akta sprawy w każdym stadium postępowania. Zatem argumentacja organu jest – w ocenie Sądu – nieprzekonywująca i niewystarczającą.

Sąd stwierdził także, że organ przede wszystkim winien, uwierzytelnić skarżącego w sposób określony w art. 20a ust. 1 albo 2 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalność podmiotów realizujących zadania publiczne.

Komendant Główny Policji złożył na powyższy wyrok skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w której wniósł o jego uchylenie w całości i oddalenie skargi (w przypadku uznania, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona), względnie o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. Jednocześnie wniósł o zwrot kosztów postępowania sądowego-kasacyjnego, w tym zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Oświadczył także, że zrzeka się rozprawy.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie:

1) art. 141 § 4 w zw. z art. 133 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") w zw. z art. 73 § 1, 1a, 2 i 3 k.p.a., przez niedostateczne wyjaśnienie powodów dla których Sąd pierwszej instancji przyjął, iż postanowienia Komendanta Głównego Policji nr [...] z [...] sierpnia 2018 r. oraz nr [...] z [...] czerwca 2018 r. były wadliwe, w tym niewyjaśnienie w jaki sposób organ ma zastosować dyspozycję art. 73 § 3 k.p.a. bez ustalenia, czy dysponuje odpowiednim do tego systemem teleinformatycznym oraz pominięcie faktu, że z art. 73 § 3 k.p.a. wynika jedynie możliwość takiego zachowania - udostępnienia akt w ww. formie, a nie obowiązek organu i, że dana norma prawna jednoznacznie wskazuje, iż rozstrzygnięcie w danym zakresie jest wydawane w warunkach uznania administracyjnego, co skutkowało niezasadnym uwzględnieniem skargi, a zatem miało istotny wpływ na wynik sprawy;

2) art. 141 § 4 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz art. 134 p.p.s.a., przez wewnętrzną sprzeczność zapadłego na gruncie przedmiotowej sprawy wyroku, a także błędnie wskazanie przez Sąd pierwszej instancji jako podstawy rozstrzygnięcia wyłącznie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., podczas gdy z treści uzasadnienia wynika, że Sąd ten stwierdził także naruszenie przepisów prawa procesowego (Sąd wskazał, iż organ nie sprostał zasadzie należytego uzasadniania rozstrzygnięć, co ewidentnie jest związane z treścią art. 107 § 3 k.p.a.,), o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., co miało istotny wpływ na wynik sprawy;

3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. i art. 73 § 3 k.p.a. w związku z art. 73 § 1 w związku z art. 73 § 1a k.p.a., przez bezpodstawne przyjęcie, iż art. 73 § 3 k.p.a. nakłada na organ administracji publicznej obowiązek udostępnienia stronie całości akt sprawy, w tym dokumentów elektronicznych w sytuacji, kiedy z danego przepisu wynika jedynie, iż organ administracji publicznej może zapewnić stronie dokonanie czynności, o których mowa w § 1, w swoim systemie teleinformatycznym;

4) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. i art. 73 § 3 w zw. z art. 73 § 1 w zw. z art. 73 § 1a k.p.a., przez bezpodstawne przyjęcie, iż zapis "może zapewnić stronie dokonanie czynności, o których mowa w art. 73 § 1 k.p.a., w swoim systemie teleinformatycznym, po uwierzytelnieniu strony w sposób określony w art. 20a ust. 1 albo 2 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne", należy rozumieć jako obowiązek wykonania przez organ administracji publicznej skanów całości akt postępowania administracyjnego prowadzonego w wersji tradycyjnej (papierowej) i ich przesłanie na skrzynkę ePUAP strony.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej organ przedstawił argumentację mająca na celu wykazanie zasadności podniesionych w niej zarzutów.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżący wniósł o jej oddalenie w całości wskazując, iż zaskarżony wyrok odpowiada prawu. Jednocześnie zwrócił się o przyznanie mu od organu kosztów postępowania kasacyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd drugiej instancji, który w odróżnieniu od sądu pierwszej instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.

W niniejszej sprawie skarga kasacyjna została oparta na podstawie określonej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Istota podniesionych w niej zarzutów naruszenia określonych przepisów prawa sprowadza się do zakwestionowania stanowiska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który dokonując wykładni art. 73 § 1 i § 1a k.p.a., a przede wszystkim art. 73 § 3 k.p.a. przyjął, że Komendant Główny Policji był zobowiązany do uwzględnienia wniosku skarżącego z [...] kwietnia 2018 r. o udostępnienie do zapoznania się w systemie teleinformatycznym KGP całości akt dotyczących postępowania, po którym organ wydał postanowienie z [...] czerwca 2017 r., nr [...], po uwierzytelnieniu zgodnie z art. 20 a ust. 1 albo ust. 2 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne, przy wykorzystaniu profilu ePUAP, wraz z umożliwieniem sporządzenia z tych akt odpisów cyfrowych – przez zapewnienie mu dokonania ww. czynności we wnioskowanej formie.

W konsekwencji spór prawny koncentruje się na wyjaśnieniu, czy w świetle powołanych wyżej przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego organ miał obowiązek zachować się w sposób określony w art. 73 § 3 k.p.a.

W doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się, że prawo wglądu w akta sprawy stanowi istotny przejaw zasady jawności postępowania, umożliwia stronom czynny udział w postępowaniu administracyjnym, a przez to prawo do obrony. Znajomość akt zapewnia realną sposobność składania wniosków dowodowych, co w konsekwencji pozwala wyjaśnić stan faktyczny sprawy zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej. Możliwość rzetelnego zapoznania się z materiałem zebranym w aktach sprawy jest istotnym uprawnieniem procesowym gwarantującym stronie czynny udział w postępowaniu (art. 10 § 1 k.p.a.), a w efekcie podejmowanie inicjatywy dowodowej, co ma istotne znaczenie w dochodzeniu do prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.), pogłębia zaufanie obywatela do władzy publicznej (art. 8 k.p.a.), stanowiąc jednocześnie obowiązek organu informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy (art. 9 k.p.a.). Określając relacje podmiotu uprawnionego do korzystania z akt oraz organu administracji akcentuje się konieczność ich współdziałania celem zapewnienia efektywnego prowadzenia postępowania, zgodnie z obowiązującymi współcześnie standardami dobrej administracji. To na organie ciąży obowiązek stworzenia warunków gwarantujących stronie realną możliwość zapoznania się z materiałem dowodowym zgromadzonym w aktach administracyjnych i jego wykorzystania w ramach uprawnień procesowych (por. uchwała siedmiu sędziów NSA z 8 października 2018 r., I OPS 1/18 oraz powołane tam stanowisko doktryny i orzecznictwa).

Stosownie do treści art. 73 § 1 k.p.a., strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów. Prawo to przysługuje również po zakończeniu postępowania. Czynności określone w § 1 są dokonywane w lokalu organu administracji publicznej w obecności pracownika tego organu (art. 73 § 1a k.p.a.). Strona może żądać uwierzytelnienia odpisów lub kopii akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony (art. 73 § 2 k.p.a.). Organ administracji publicznej może zapewnić stronie dokonanie czynności, o których mowa w § 1, w swoim systemie teleinformatycznym, po uwierzytelnieniu strony w sposób określony w art. 20a ust. 1 albo 2 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (art. 73 § 3 k.p.a).

Przepis art. 73 § 3 k.p.a. w ww. brzmieniu został wprowadzony ustawą z dnia 10 stycznia 2014 r. o zmianie ustawy o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2014 r., poz. 183). W uzasadnieniu projektu do tej ustawy (druk Nr 1637 z dnia 21 sierpnia 2013 r., Sejm VII Kadencji) wskazano, że: "W art. 73 § 3 k.p.a. rozszerza się zakres elektronicznego wglądu w akta sprawy. W obecnym stanie prawnym dostęp on-line do akt sprawy zawężony pozostaje jedynie do "pism w formie dokumentu elektronicznego wnoszonych do organu administracji publicznej lub przez niego doręczanych". Wyłącza to możliwość zapewnienia dostępu w pozostałym zakresie akt sprawy, w tym elektronicznego dostępu do metryki sprawy (art. 66a k.p.a.). Projekt nowelizacji dopuszcza elektroniczny wgląd w akta sprawy w pełnym zakresie, co zwalnia obywatela z konieczności stawiania się w siedzibie organu w celu realizacji tego uprawnienia. W organach, które wdrożyły system elektronicznego zarządzania dokumentami, nowe rozwiązanie umożliwi, dzięki funkcjonalnościom tego systemu, dostępność informacji związanych z prowadzonym postępowaniem nie tylko dla urzędnika, ale także dla obywatela, będącego adresatem działań organu".

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, analiza treści ww. przepisu, jak również powołanego uzasadnienia do projektu ww. ustawy nowelizującej, prowadzi do wniosku, że celem ustawodawcy było zapewnienie stronie bezpośredniego dostępu do akt sprawy, bez konieczności osobistego stawiennictwa w siedzibie organu, co w istocie należy odczytywać jako realizację wyrażonej w art. 12 k.p.a. zasady szybkości i prostoty postępowania.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w rozpoznawanej sprawie autor skargi kasacyjnej zasadnie wskazał na błędne uznanie przez Sąd pierwszej instancji, iż przepis art. 73 § 3 k.p.a. wprowadza bezwzględny obowiązek organu do zapewnienia stronie dokonania czynności określonych w art. 73 § 1 k.p.a. za pomocą systemu teleinformatycznego. Przepis art. 73 § 3 k.p.a. nie jest – wbrew twierdzeniu Sądu – uzupełnieniem art. 73 § 1a k.p.a. co do bezwzględnego prawa strony wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów wynikającego z art. 73 § 1 k.p.a. Jest on jedynie przepisem określającym jeden ze sposobów zapewnienia stronie tego prawa. Przy czym ustawodawca w tym przypadku posługuje się zwrotem "może zapewnić". Oznacza to fakultatywny charakter tego konkretnego (za pomocą systemu teleinformatycznego) sposobu na wyegzekwowanie przyznanego stronie uprawnienia. W konsekwencji uznać należy, iż art. 73 § 3 k.p.a. nie nakłada na organ obowiązku udostępnienia stronie akt sprawy administracyjnej przez prowadzony system teleinformatyczny.

W świetle art. 73 § 3 k.p.a. organ administracyjny może zapewnić stronie dokonywanie pewnych czynności tj. wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów, w sposób przewidziany tym przepisem, o ile:

- ma własny system teleinformatyczny przeznaczony do realizacji tych zadań publicznych,

- akta sprawy są prowadzone w całości postaci elektronicznej lub poszczególne dokumenty żądane przez stronę mają taką postać,

- nastąpiło uwierzytelnienie strony kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym, ewentualnie przy zastosowaniu innych technologii uwierzytelniania w systemie teleinformatycznym.

Tym samym z treści art. 73 § 3 k.p.a. nie wynika obowiązek organu administracyjnego przekształcania akt administracyjnych sprawy lub ich części (poszczególnych dokumentów) prowadzonych w postaci papierowej do postaci cyfrowej w celu ich udostępnienia stronie w tej formie, jak również obowiązek ich udostępniania w ogóle za pomocą jakichkolwiek środków komunikacji elektronicznej (np. poczty elektronicznej), lecz tylko za pośrednictwem własnego sytemu teleinformatycznego. W grę wchodzą zatem wdrożone w konkretnym organie narzędzia informatyczne i systemy kancelaryjne, tzw. systemy obiegu dokumentów (włącznie z elektronicznym zarządzeniem dokumentacją, EZD), które umożliwiają udostępnienie akt w postaci elektronicznej, jak również umożliwiają elektroniczne komunikowanie się ze stroną na wskazany przez nią adres elektroniczny.

Nie oznacza to jednak, że organ może odmówić stronie powyższego sposobu wglądu do akt sprawy, nie uzasadniając w sposób dostateczny swojego stanowiska w tym zakresie. Organ odmawiając stronie udostępnienia wglądu do akt sprawy w formie określonej w art. 73 § 3 k.p.a., przede wszystkim ma obowiązek podania, czy posiada własny system teleinformatyczny, a w konsekwencji techniczną możliwość zapewnienia stronie elektronicznego dostępu do akt sprawy w takim systemie oraz czy akta danej sprawy są w tym systemie prowadzone. W przypadku, gdy ww. wymogi są spełnione, w uzasadnieniu rozstrzygnięcia winien wykazać, dlaczego – mimo potencjalnej możliwości zapewnienia stronie dokonania czynności określonych w art. 73 § 1 k.p.a. w omawianej elektronicznej formie – odmawia stronie realizacji przysługującego jej prawa. Przy czym organ takie rozstrzygnięcie musi uzasadnić dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami, w taki sposób, aby nie można mu było zarzucić dowolności.

W konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że w przedmiotowej sprawie Komendant Główny Policji był uprawniony do nieuwzględnienia wniosku skarżącego, to jednak uznał, że uzasadnienie podjętego rozstrzygnięcia nie spełnia podanych wyżej standardów. Organ nie uzasadnił bowiem swojej odmowy ani względami technicznymi, ani innymi racjonalnymi przesłankami, które mogłyby dać się pogodzić z istotą omawianej instytucji, na co częściowo prawidłowo zwrócił uwagę również Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wskazując, że argumentacja organu jest w tym zakresie nieprzekonywująca i niewystarczająca.

Autor skargi kasacyjnej zarzucił Sądowi pierwszej instancji, że w ogóle nie zbadał i nie ustalił, czy Komendant Główny Policji dysponuje systemem teleinformatycznym, a przede wszystkim aktami prowadzonymi w formie elektronicznej, przyjmując a priori, że udostępnienie skarżącemu żądanych przez niego akt sprawy jest technicznie możliwe. Tymczasem zauważyć należy, iż Komendant Główny Policji w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia w żaden sposób nie zakwestionował możliwości przekazania akt sprawy za pomocą posiadanego systemu teleinformatycznego. Zwrócił jedynie uwagę na dużą liczbę spraw zainicjowanych przez skarżącego przed organami Policji różnego szczebla, co wiązałaby się z koniecznością podjęcia takich działań organizacyjnych i angażowania środków osobowych, które mogłyby zakłócić normalny tok funkcjonowania organu i utrudnić wykonywanie przypisanych mu funkcji. Także w samej skardze kasacyjnej, pomimo czynienia ww. zarzutu, organ nie stwierdza, że nie posiada stosownego systemu teleinformatycznego. W związku z tym należy założyć, iż z technicznego punktu widzenia realizacja wniosku skarżącego jest dla Komendanta Głównego Policji możliwa, gdyż w innym przypadku wyraźnie na tę okoliczność powołałby się w pierwszej kolejności.

Odnosząc się do podniesionych przez organ w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia argumentów dotyczących dużej liczby spraw zainicjowanych przez skarżącego przed organami Policji różnego szczebla, i zakłócenia przez to normalnego toku funkcjonowania organu, wskazać należy, iż przedmiotem wniosku były akta administracyjne konkretnej sprawy, będące w posiadaniu organu i o ile były one dostępne w formie elektronicznej, to wymienione przez organ powody nie uzasadniały odmowy ich udostępnienia stronie we wskazanej formie. Tym bardziej, że skarżący w swoim wniosku wyraźnie zaznaczył, iż ta konkretna forma realizacji jego prawa związanego z wglądem w akta sprawy jest uzasadniona faktem, że zamieszkuje on w miejscowości odległej od siedziby organu, jest inwalidą I grupy i istnieją medyczne, jak i psychofizyczne przeszkody w podróży do siedziby organu. Do tej argumentacji skarżącego organ w żaden sposób się nie odniósł, a ma to istotne znaczenie z punktu widzenia prawa strony zagwarantowanego jej w art. 73 § 1 k.p.a. Ponadto zauważyć należy, iż celem wprowadzenia przepisu art. 73 § 3 k.p.a. w jego obecnym brzmieniu było właśnie odciążenie organów administracji publicznej od angażowania ich pracowników odnośnie realizacji prawa strony wynikającego z art. 73 § 1 k.p.a. w jego tradycyjnej formie, skoro udostępnienie wglądu do akt miało odbywać za pomocą systemu teleinformatycznego. Niezależnie od powyższego, podkreślić należy, iż skoro art. 73 k.p.a. nie limituje określonych w nim uprawnień strony, a nawet dopuszcza ich realizację po zakończeniu postępowania, to organ administracji publicznej nie jest uprawniony do dokonywania oceny tego, czy żądanie strony jest uzasadnione zasadą jawności, jak również czy na akta postępowania składają się dokumenty znane czy nieznane stronie. Przepis art. 73 § 3 k.p.a. w odróżnieniu od regulacji zawartej w art. 73 § 2 k.p.a., nie uzależnia skorzystania z wprowadzonej w nim możliwości, od wykazywania jakiegokolwiek interesu strony.

Reasumując, przyjąć należy, iż wprawdzie Komendant Główny Policji, wbrew twierdzeniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, miał prawo odmówić uwzględnienia wniosku skarżącego złożonego w oparciu o art. 73 § 3 k.p.a., to jednak uzasadnił tę odmowę w sposób dowolny, co naruszało art. 7 oraz art. 107 § 3 w zw. z art. 126 k.p.a. i musiało skutkować uchyleniem obu wydanych w sprawie postanowień na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., a nie jak przyjął Sąd pierwszej instancji – na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżony wyrok, pomimo częściowo błędnego uzasadnienia, odpowiada prawu i w oparciu o art. 184 w zw. z art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.

Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do zasądzenia na rzecz skarżącego kosztów postępowania kasacyjnego. Zgodnie z art. 204 pkt 2 p.p.s.a. w razie oddalenia skargi kasacyjnej strona, która wniosła skargę kasacyjną, obowiązana jest zwrócić niezbędne koszty postępowania kasacyjnego poniesione przez skarżącego, jeżeli zaskarżono skargą kasacyjną wyrok sądu pierwszej instancji uwzględniający skargę. Do niezbędnych kosztów postępowania prowadzonego przez stronę osobiście lub przez pełnomocnika, który nie jest adwokatem lub radcą prawnym, zalicza się poniesione przez stronę koszty sądowe, koszty przejazdów do sądu strony lub pełnomocnika oraz równowartość zarobku lub dochodu utraconego wskutek stawiennictwa w sądzie (art. 205 § 1 p.p.s.a.). W okolicznościach niniejszej sprawy, skarżący nie poniósł kosztów sądowych w postępowaniu kasacyjnym, a innych kosztów postępowania nie wykazał, brak było zatem podstaw do uwzględnienia jego wniosku o zasądzenie tych kosztów, zwłaszcza w sytuacji, gdy odpowiedź na skargę kasacyjną sporządził osobiście.