Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2152/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-04-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6462 Wzory użytkowe
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Królikowska - Przewłoka (spr.) Sędzia WSA Andrzej Wieczorek Protokolant Anna Mruk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 kwietnia 2007 r. sprawy ze skargi B. S.A. z siedzibą w B. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] sierpnia 2006 r. Nr [...] w przedmiocie oddalenia sprzeciwu wobec decyzji Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej o udzieleniu prawa ochronnego na wzór użytkowy 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej na rzecz B. S.A. z siedzibą w B. 1.600 (jeden tysiąc sześćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] sierpnia 2006 r. nr [...] podjętą na podstawie art. 77 i 11 ustawy o wynalazczości z dnia 19 października 1972 r. (Dz. U. z 1993 r., Nr 26, poz. 117) w zw. z art. 315 ust. 1 i 3 ustawy Prawo własności przemysłowej z dnia 30 czerwca 2000 r. (Dz. U. z 2003 r., Nr 119, poz. 1117 ze zm.) oraz na podstawie art. 98 k.p.c. w zw. z art. 256 ust. 2 powołanej wyżej ustawy Urząd Patentowy RP działający w trybie postępowania spornego oddalił sprzeciw B. S.A. w B. wobec decyzji Urzędu Patentowego RP z dnia [...] sierpnia 2004 r. o udzielenie na rzecz A. S. i M. K. prawa ochronnego na wzór użytkowy nr Ru 61173 pt. "Sito polimerowe" i przyznał A. S. i M. K. od B. S.A. [...] zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. W w/w sprzeciwie wniesionym w dniu [...] sierpnia 2005 r. B. S.A. stwierdziła, że przedstawione we wzorze użytkowym Ru 61173 rozwiązanie opisuje w istocie ogólnie znane kołki złączne stanowiące element sit polimerowych i nie ujawnia na tle znanego stanu techniki nowych i użytecznych cech sita polimerowego. Jako dowody ze stanu techniki wskazano polski opis patentowy nr 114338, opis patentowy DE 3542635 C1 oraz ulotkę firmy S. z maja 1990 r.

Uprawniony wniósł o oddalenie sprzeciwu w całości. Żadne rozwiązanie z przedstawionych przez składającego sprzeciw nie jest, w jego ocenie, tożsame z chronionym wzorem użytkowym nr Ru 61173. Rozwiązania te zostały powołane w opisie ochronnym tego wzoru w części dotyczącej stanu techniki. Kołki złączne według wzoru Ru 61173 odznaczają się również walorami użytkowymi w porównaniu z rozwiązaniami ze stanu techniki polegającymi na łatwości wymiany pojedynczego sita bez uszkodzenia kołka złącznego, który można wielokrotnie używać oraz wysokiej efektywności przesiewania podawanego na sito surowca.

Wnoszący sprzeciw podtrzymał podniesione w sprzeciwie zarzuty braku nowości i użyteczności wzoru użytkowego Ru 61173 stwierdzając, że kołek złączny, którego górny cylindryczny pierścień jest usytuowany ponad płaszczyzną czołową sita był znany przed datą zgłoszenia tego wzoru z opisu patentowego nr 114338 i nie posiadał w tym momencie cech nowości. Ponadto stwierdził, że rozwiązanie to nie podnosi użyteczności sita polimerowego, ponieważ kołki złączne znane z opisu patentowego nr 114338, w jednym z wariantów, posiadają osadzone odrzutniki wystające ponad płaszczyznę sita, które zapewniają zwiększenie efektywności przesiewania strumienia podawanego materiału oraz mogą być wyjmowane z sita w sposób nieniszczący i nadają się do wielokrotnego użycia.

W/w decyzją z dnia [...].08.2006 r. Urząd Patentowy RP działający w trybie postępowania spornego oddalił sprzeciw. Urząd dokonał oceny warunków wymaganych do uzyskania prawa ochronnego z punktu widzenia ustawy o wynalazczości z 19 października 1972 r. W/w wzór użytkowy został bowiem zgłoszony [...] maja 2000 r.

Dokonując powyższej oceny Urząd Patentowy stwierdził, że rozwiązanie sita polimerowego przedstawione w opisie ochronnym wzoru użytkowego nr Ru 61173 posiada cechy określone w zastrzeżeniu ochronnym niezależnym, które brzmi:

Sito polimerowe w postaci perforowanej elastomerowej płyty zbrojonej z wydrążonymi na dwóch przeciwległych, bocznych krawędziach gniazdami pod montaż elementów nośnych znamienne tym, że w gniazdach (4) umieszczone są kołki złączne (5), których górny cylindryczny pierścień (6) usytuowany jest ponad płaszczyzną czołową (3) sita, a dolna część kołka złącznego (5) w postaci cylindrycznego kołnierza (7) zakończonego zaostrzonym bolcem (8) zakotwiona jest w gnieździe (4).

W świetle przedstawionych przez stronę wnoszącą sprzeciw dowodów nie można, zdaniem Urzędu, uznać zarzutu braku nowości i użyteczności za zasadne. W powołanych dowodach nie opisano bowiem rozwiązania kołka złącznego sita polimerowego, które byłoby objęte w całości przez wszystkie istotne cechy rozwiązania według wzoru użytkowego Ru 61173. Bezzasadny jest również zarzut braku użyteczności, ponieważ kołki złączne spełniają swoją funkcję mocującą elementy sita polimerowego, a ponadto w stosunku do kołków znanych w powołanym stanie techniki dają się łatwo wyjmować z sita nie ulegając przy tym zniszczeniu.

Najbliższym rozwiązaniem ze stanu techniki powołanym przez stronę jest, co podniesiono w uzasadnieniu ww. decyzji, kołek złączny przedstawiony w opisie patentowym nr 114338 na fig. 14. Kołek ten zbudowany jest z główki o kształcie walca stanowiącej jego górną część, na której osadzony jest odrzutnik, który może mieć postać bryły trójkątnej, okrągłej albo cylindrycznej.

Dolną część kołka stanowi szyjka w postaci walca o średnicy mniejszej od średnicy główki, na której znajduje się zgrubienie w postaci pierścienia, pod którym znajduje się końcowa część w postaci stożkowej.

Kołek złączny według wzoru Ru 61173 różni się od kołka według dokumentu nr 114338 tym, że jego dolna część ma gładką powierzchnię walcową, bez pierścieniowego zgrubienia, a górny cylindryczny pierścień wystający ponad płaszczyznę sita jest integralną, nierozłączną częścią całego kołka.

Górny cylindryczny pierścień, poza funkcją poprawiania efektywności przesiewania materiału podobnie jak odrzutnik kołka według stanu techniki spełnia również, w połączeniu z gładką częścią dolną funkcję elementu do wyjmowania kołka z sita przy demontażu. Dzięki tym cechom budowy kołka jego wyjmowanie z otworu w sicie jest łatwe i nie powoduje uszkodzenia uniemożliwiającego jego wielokrotne użycie. W przypadku kołka złącznego według dokumentu nr 114338 jego wyjęcie wymaga użycia stosunkowo dużej siły, ponieważ zgrubienie w dolnej jego części znajduje się w obwodowym rowku w otworze sita, co może spowodować jego zniszczenie podczas wypychania kołka do góry. A zatem rozwiązanie kołka według wzoru Ru 61173 charakteryzuje się, zdaniem organu, lepszymi cechami użytkowymi od rozwiązania przeciwstawionego.

Ponadto, podkreślenia wymaga fakt, iż kołek według wzoru Ru 61173 jest przeznaczony do innego rodzaju sita, a w szczególności innego rodzaju otworów sita niż kołek według opisu nr 114338 i dlatego ich budowa nie jest identyczna.

Rozwiązanie przedstawione w niemieckim opisie patentowym DE 3542635 nie dotyczy budowy kołka złącznego, gdyż przedstawia wyłącznie cechy konstrukcji części sita dla systemu dna sitowego. Opis ten nie przedstawia wystarczających dla znawcy danych do stosowania rozwiązania kołka złącznego przystosowanego do sita będącego przedmiotem tego rozwiązania, a zatem nie może stanowić dowodu na brak nowości wzoru użytkowego Ru 61173.

Natomiast kołek złączny przedstawiony w karcie z prospektu firmy S. GmbH różni się od kołka według wzoru Ru 61173 budową części górnej, która nie ma cylindrycznego pierścienia usytuowanego ponad płaszczyzną sita. Kołek nie wpływa zatem na efektywność przesiewania materiału, a jego usuwanie powoduje całkowite zniszczenie kołka, który nadaje się do jednorazowego użytku. Jego cechy użytkowe są zatem gorsze w porównaniu do kołka według wzoru Ru 61173.

Z tych też względów Urząd Patentowy uznał, iż wzór użytkowy Ru 61173 jest rozwiązaniem nowym i użytecznym w świetle dowodów ze stanu techniki powołanych przez stronę wnoszącą sprzeciw.

W skardze na tą decyzję B. S.A. zarzuciła naruszenie art. 7 k.p.a. przez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego i przyjęcie ustaleń sprzecznych z materiałem dowodowym, art. 77 § 1 k.p.a. z powodu niewyczerpującego się ustosunkowania do zebranego materiału dowodowego, art. 11 i art. 107 § 3 k.p.a. z powodu nieprzedstawienia szerzej faktów, które w pełni zostały udowodnione i niewskazanie dowodów, na których została oparta decyzja z dnia [...] sierpnia 2006 r. a nadto zarzuciła naruszenie art. 77 i 11 ustawy o wynalazczości z dnia 19 października 1972 r. w związku z art. 315 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej przez błędną interpretację przepisów, opartą na ustaleniach nieznajdujących poparcia w materiale dowodowym sprawy.

Podnosząc powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy Urzędowi Patentowemu RP do ponownego rozpoznania i zasądzenie od strony kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zdaniem skarżącej spółki uzasadnienie decyzji po charakterystyce przedmiotu wzoru użytkowego nr Ru 61173 stwierdza tylko ogólnie, że "w świetle przedstawionych przez stronę wnoszącą sprzeciw dowodów nie można uznać zarzutu braku nowości i użyteczności za zasadne".

To stwierdzenie nie jest, zdaniem strony, poparte merytoryczną argumentacją odnoszącą się do przedstawionych dowodów w postaci polskiego opisu patentowego nr 114338 pt. "Pole sita", opisu patentowego DE 3542635 pt. "Część sita dla systemu perforowanego dna sitowego" oraz prospektu firmy S. GmbH. Urząd Patentowy nie ustosunkował się przy tym wprost do argumentacji w zakresie nowości i użyteczności "Sita polimerowego" wg prawa ochronnego nr Ru 61173 przedstawionej w piśmie procesowym skarżącej z dnia [...] sierpnia 2006 r.

Skarżąca przyznała, że fig. 14 opisu patentowego 114338 przedstawia, co podniósł Urząd Patentowy, opisywany w uzasadnieniu decyzji kołek złączny. Ta argumentacja uzasadnienia decyzji nie bierze jednak jej zdaniem pod uwagę, że w opisie patentowym nr 114338 przedstawiono pole sita wykonanego ze sztywnej kraty nośnej w postaci ramy, na której w wolnych przestrzeniach ułożone są wielokrotne elementy sitowe z elastycznego materiału, które z płaszczyzną sitową stykają się ze sobą i są ze sobą połączone poprzez kołki złączne (16) osadzone w gniazdach (10), których obrys wewnętrzny jest identyczny jak obrys zewnętrzny kołków (16). Licząc od kolumny 8 opisu patentowego nr 114338 są przedstawione rozwiązania kołka złącznego opisywane na fig. 3, na który powołuje się tekst drugiego akapitu kolumny 14 opisu patentowego. Przykładowo kołek złączny przedstawiony na fig. 5 ma cylindryczną szyjkę. Faktem jest, że kołek złączny przedstawiony na fig. 6 ma zgrubienie wyprężające. Poszczególne alternatywne rozwiązania kołka łącznego zostały przedstawione w tekście opisu patentowego w kolumnach 8, 9, 10, 11, 14, 15 i 16. Te rozwiązania są stosunkowo zróżnicowane i wzajemnie się uzupełniają. Do tych rozwiązań co skarżąca zarzuca Urząd Patentowy nie ustosunkował się.

Zdaniem skarżącej twierdzenie Urzędu Patentowego, że "Kołek złączny według wzoru Ru 61173 różni się od kołka według dokumentu nr 114338 tym, że jego dolna część ma gładką powierzchnię walcową, bez pierścieniowego zgrubienia, a górny cylindryczny pierścień wystający ponad płaszczyznę sita jest integralną, nierozłączną częścią całego kołka", nie jest zgodne z zebranym materiałem dowodowym, bowiem dolna część kołka złącznego według wzoru nr Ru 61173 faktycznie ma pierścieniowe zgrubienie, ale z zastrzeżeń ochronnych i opisu wzoru nie wynika, że ma gładką powierzchnię, na co wskazuje rysunek kołka złącznego wg wzoru, który podobnie jak przeciwstawione kołki złączne ma od samego dołu zbieżność 20, jak to jest podane w opisie patentowym nr 114388. Górny element - cylindryczny pierścień wg wzoru nr Ru 61173 pokrywa się z odrzutnikiem wg opisu patentowego nr 114338, który jest także o postaci cylindrycznej, co przyznaje także Urząd Patentowy. Odrzutnik 20 stanowi nierozłączną część całego kołka, na co wskazuje przykładowo tekst opisu patentowego nr 114338 kolumna 10 od dołu.

Uzasadnienie decyzji na str. 3 w drugim akapicie od dołu podaje, że: "Bezzasadny jest również zarzut braku użyteczności, ponieważ kołki złączne spełniają swoją funkcję mocującą elementy sita polimerowego, a ponadto w stosunku do kołków znanych w powołanym stanie techniki dają się łatwo wyjmować z sita ulegając przy tym zniszczeniu". Dalej uzasadnienie na str. 4 w trzecim akapicie podaje: "Górny cylindryczny pierścień poza funkcją poprawienia efektywności przesiewania materiału podobnie jak odrzutnik kołka według stanu techniki spełnia również, w połączeniu z gładką częścią dolną funkcję elementu do wyjmowania kołka z sita przy demontażu. Dzięki tym cechom budowy kołka... według wzoru Ru 61173 charakteryzuje się lepszymi cechami użytkowymi od rozwiązania przeciwstawionego."

Strona skarżąca nie zgadza się przy tym z wywodami Urzędu Patentowego RP przedstawionymi na str. 3 uzasadnienia (drugi akapit). Urząd nie wziął bowiem pod uwagę treści opisu patentowego nr 114338 kolumny 5, gdzie w ostatnim zdaniu drugiego akapitu podaje się: "... osadzenie kołków złącznych jest bardzo proste, można je lekko ręką wcisnąć, a dla zluzowania elementów sitowych, albo je wybić od dołu z kraty nośnej, albo za pomocą zwykłego narzędzia, wyciągnąć z górnej strony elementów sitowych". Operację wyciągania kołka złącznego bez jego uszkodzenia przedstawiono także w opisie patentowym nr 114338 w kolumnie 8 w przedostatnim akapicie od dołu. Przedstawiając cechy użytkowe w uzasadnieniu decyzji Urząd Patentowy nie wziął pod uwagę, że w pokładzie sitowym pojedyncze sita polimerowe mogą być przy znacznym obciążeniu zluzowane, co w praktyce może spowodować przerwanie procesu przesiewania a niewielkie zgrubienie w postaci pierścienia gwarantuje pewność działania elementu sitowego w pokładzie sitowym pod znacznym obciążeniem, co jest konieczne przy stosowaniu odrzutników także w postaci cylindrycznych pierścieni.

Zdaniem strony skarżącej także nietrafne jest podkreślenie uzasadnienia decyzji "... iż kołek według wzoru Ru 61173 jest przeznaczony...w szczególności (do) innego rodzaju otworów sita niż kołek według opisu 114338..." bowiem tak otwór 4 wg rysunku wzoru nr 61173 jak i otwór na kołek złączny przedstawiony na fig. 4 opisu nr 114338 co do kształtu i wystającej części rurowej są identyczne.

W dalszej części uzasadnienia decyzji na str. 4 w piątym akapicie Urząd Patentowy stwierdza, że: "Rozwiązanie przedstawione w niemieckim opisie patentowym DE 3542635 nie dotyczy budowy kołka złącznego, gdyż przedstawia wyłącznie cechy konstrukcji części sita dla systemu dna sitowego. Opis ten nie przedstawia wystarczających dla znawcy danych do stosowania rozwiązania kołka złącznego przystosowanego do sita będącego przedmiotem tego rozwiązania, a zatem nie może stanowić dowodu na brak nowości wzoru użytkowego nr Ru 61173".

Zawarte na str. 4 uzasadnienia (piąty akapit) stwierdzenie zgodne jest z przeciwstawioną publikacją tylko w zakresie, że nie przedstawia na rysunku kołka złącznego jako takiego. Urząd Patentowy nie wziął bowiem pod uwagę konstrukcji sita dla systemu dna sitowego, która jest identyczna z konstrukcją sita polimerowego wg wzoru nr Ru 61173. Tak rysunek wg przeciwstawionego opisu DE 3542635 oraz rysunek wg wzoru nr Ru 61173 są identyczne. Strona skarżąca zwróciła w skardze uwagę na to, że w opisie patentowym DE 3542635 przedstawiono część sita składającego się z korpusu wykonanego z tworzywa sztucznego, który złożony jest z dwóch leżących i obróconych naprzeciw siebie ramion podporowych 2. W obrębie ramion podporowych 2 część sita posiada skierowane do dołu wypusty mocujące 7, które wystają poza dolną część ramion podporowych 2. W położeniu użytkowym część sita razem z ramionami (żebrami) podporowymi 2 jest ułożona na nośnikach (wspornikach) i połączona przy pomocy kołków rozporowych, które są w ich dolnej części rozwarte (rozciśnięte). Dla zamontowania takich zagłębionych kołków rozprężnych ramiona (żebra) podporowe 2 posiadają otwarte ku górze i do ich krawędzi bocznych wgłębienia (wycięcie) 8.

Obrys wewnętrzny wgłębień 8 wg przeciwstawionej publikacji DE 3542635 oraz obrys wewnętrzny wydrążonego gniazda 4 wg wzoru użytkowego nr Ru 61173 są identyczne. Do tego Urząd Patentowy RP się nie ustosunkował. Na rysunku opisu patentowego nr DE 3542635 nie pokazano kołka złącznego, a informacja o nim zamieszczona jest w tekście opisu patentowego DE 3542635. Oczywistym jest, zdaniem strony fakt, że skoro kołek złączny jest osadzony w wgłębieniu 8 w/g opisu DE 3542635, którego kształt jest identyczny z gniazdem 4 jak na rysunku opisu wzoru Ru 61173 to niewątpliwie jego konstrukcja musi być taka sama jak we wzorze nr Ru 61173, gdyż w innym przypadku nie spełniłby swej roli i jest to naszym zdaniem, wystarczająca informacja dla znawcy odnośnie kształtu kołka złącznego, który to kształt jest wymuszony przez kształt określonego wgłębienia czy gniazda, w którym kołek złączny jest osadzony. Tym samym rozwiązanie sita polimerowego wg wzoru nr Ru 61173 w porównaniu z opisem patentowym nr DE 3542635 jest, zdaniem skarżącej, rozwiązaniem odtwórczym, a tym samym znanym przed datą zgłoszenia ze stanu techniki.

Uzasadnienie decyzji na str. 4 w trzecim akapicie od dołu, co skarżąca strona podnosi, stanowi, że: "kołek złączny przedstawiony w karcie prospektu firmy S. GmbH różni się od kołka według wzoru Ru 61173. Budowa części górnej, która nie ma cylindrycznego pierścienia usytuowanego ponad płaszczyzną sita...". Strona przyznaje, że pokazany w prospekcie kołek złączny nie ma cylindrycznego pierścienia, ale ocena użyteczności tego kołka jej zdaniem nie jest zasadna. Podnosi poza tym, że przed datą 2000 r. otrzymała z firmy S. GmbH kołki złączne z cylindrycznym pierścieniem, który wystawał ponad wgłębienie gniazda sita.

Nietrafnym jest także w ocenie skarżącej stwierdzenie Urzędu, iż "wzór użytkowy Ru 61173 jest rozwiązaniem nowym i użytecznym w świetle dowodów ... powołanych przez stronę". Uzasadnienie decyzji bowiem nie określa, w jakim zakresie jest wzór użytkowy nowym rozwiązaniem i użytecznym rozwiązaniem w stosunku do znanego stanu techniki.

Według powołanej przez Urząd "Metodyki..." (str. 19) zarzut braku nowości może być skutecznie postawiony, jeżeli wynika z porównania dwóch tylko rozwiązań; badanego i przeciwstawionego, przy czym dowód najczęściej oparty jest na jednym dokumencie, chyba, że takie samo rozwiązanie jest ujawnione w całości w kilku dokumentach. Istotne jest aby to przeciwstawione rozwiązanie było identyczne, tzn. charakteryzowało się takim samym zestawieniem cech technicznych budowy co rozwiązanie badane.

W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy RP wniósł o jej oddalenie. Uznając zarzuty skargi za bezzasadne. Zdaniem Urzędu strona skarżąca nie dokonała pełnego porównania rozwiązań przeciwstawionych z rozwiązaniem kołka według wzoru Ru 61173 pod względem cech ich budowy ograniczając się wyłącznie do porównania części kołków wystających ponad górną powierzchnię sita tzw. odrzutników i na tej podstawie stwierdziła, że kołek złączny według wzoru Ru 61173 był znany przed datą jego zgłoszenia z opisu patentowego nr 114338 i nie posiadał cech nowości.

Urząd Patentowy, po analizie różnych wariantów kołków przedstawionych w opisie patentowym nr 114338 uznał jednak, że najbliższym pod względem budowy rozwiązaniem jest wskazany przez stronę skarżącą kołek z odrzutnikiem pokazany na fig. 14, przy czym kołek wskazany na fig. 8 jest przedstawiony w sposób nie ujawniający dostatecznie jasno i jednoznacznie jego budowy i dlatego nie był brany pod uwagę.

A zatem jeżeli strona skarżąca uznała ten rodzaj kołka (z fig. 14) za rozwiązanie podważające nowość kołka według wzoru Ru 61173, a pozostałe przedstawione w opisie patentowym nr 114338 warianty rozwiązań za cyt. "alternatywne rozwiązania kołka złącznego" oraz cyt. "Te rozwiązania są stosunkowo zróżnicowane i wzajemnie się uzupełniają" to, zdaniem Urzędu Patentowego oznacza, że nie mogą one podważać nowości kołka według wzoru Ru 61173.

Urząd Patentowy z tego powodu uznał zatem wskazane przez stronę skarżącą rozwiązanie za najbliższe, ponieważ różnice między nim a rozwiązaniem według wzoru Ru 61173 były najmniejsze, ale jednak istotne, głównie z uwagi na inny mechanizm działania mocującego wywoływanego przez pierścieniowe zgrubienie na części walcowej kołka przeciwstawianego i całą dolną część walcową kołka według wzoru Ru 61173. W skardze te argumenty są podważane, gdyż strona twierdzi, że dolna część kołka według wzoru Ru 61173 cyt. "faktycznie ma pierścieniowe zgrubienie", a cyt. "Odrzutnik 20 stanowi nierozłączną część całego kołka, na co wskazuje przykładowo tekst opisu patentowego nr 114338 kolumna 10 od dołu".

Urząd, co podniesiono w odpowiedzi na skargę, nie podzielił tych argumentów, ponieważ w uzasadnieniu decyzji wyraźnie rozróżnia się część dolną kołka o kształcie walca i część końcową o kształcie stożka, a pierścieniowe zgrubienie kołka przeciwstawionego występuje na tak określonej części dolnej walcowej, a nie występuje na części dolnej walcowej kołka według wzoru Ru 61173 i dlatego opisano ją jako gładką. Natomiast w powołanym fragmencie opisu patentowego nr 114338 nie ma mowy o tym, w jaki sposób kołki z odrzutnikami są wykonane. Urząd analizując budowę tych kołków wziął, co stwierdził odnosząc się do zarzutów skargi, pod uwagę zastrz. 18 oraz opis kol. 15 wiersze 29-30 i 35-36, z których jednoznacznie wynika, że odrzutniki są osadzone na główkach kołków lub umieszczone na kołkach, a to oznacza, że nie jest to połączenie nierozłączne, przy czym nigdzie w opisie nie ma wzmianki o trwałym łączeniu odrzutników z kołkiem.

Z tych względów wskazane przez stronę skarżącą rozwiązanie kołka według opisu patentowego nr 114338 nie stanowi, zdaniem Urzędu, dowodu na brak nowości rozwiązania kołka według wzoru Ru 61173.

Urząd podtrzymał również twierdzenie, że otwór sita, dla którego przeznaczony jest kołek według wzoru Ru 61173 różni się od otworu sita przedstawionego w opisie patentowym nr 114338. Najbardziej zbliżony kształtem otwór na fig. 4 ma nieco inny zarys wewnętrzny i zewnętrzny ścianek (z wgłębieniem na element 2), a ścianki nie stykają się ze sobą dolnymi krawędziami jak w otworach sita według wzoru Ru 61173 i opisu patentowego DE 3542635 tworząc zamknięty otwór o kształcie stożka.

Nie do przyjęcia są również argumenty strony skarżącej dotyczące dowodu braku nowości, który jej zdaniem stanowi dokument DE 3542635. Strona twierdzi, że na podstawie rysunku otworu sita przeznaczonego do umieszczenia kołka złącznego znawca mógł dojść do rozwiązania kołka identycznego jak opisany we wzorze Ru 61173. Faktem jest, że kołek ten jest przeznaczony do stosowania do tego samego typu sita polimerowego jak opisany w dokumencie DE 3542635, ale jak wynika chociażby z opisu patentowego nr 114338 do jednego rodzaju otworu mogą być stosowane różne rodzaje kołków, ponieważ kształt kołka nie musi być dokładnym odwzorowaniem kształtu otworu. Z tych powodów przedstawiony w opisie DE 3542635 kształt otworu nie dostarcza wystarczających dla znawcy jednoznacznych danych do stosowania rozwiązania kołka przystosowanego do tego rodzaju sita. W treści tego opisu, na str. 5 tłumaczenia (poz. 21 akt) nie opisano budowy kołka do sita, ograniczając się jedynie do stwierdzenia (str. 5 akapit 5), że kołki są w ich dolnej części rozwarte (rozciśnięte).

Strona skarżąca zgadza się, że kołek opisany w prospekcie firmy S. GmbH różni się budową od kołka według wzoru Ru 61173, stosowanego do takiego samego otworu, a twierdzenie, że strona otrzymała od tej firmy kołki z cylindrycznym pierścieniem wystającym ponad wgłębienie gniazda sita nie może być brane pod uwagę jako dowód ze stanu techniki.

W odpowiedzi na skargę wskazano, że oceniając użyteczność rozwiązania kołka Urząd Patentowy opierał się również na interpretacji przedstawionej w "Metodyce badania zgłoszeń wynalazków i wzorów użytkowych", która definiuje użyteczność jako pojęcie obejmujące stosowalność rozwiązania oraz jego funkcjonalność. Funkcjonalność wzoru użytkowego polega na możliwości zaspokajania określonej potrzeby dotychczas niezaspokojonej lub też zaspokojenia tej potrzeby w większym stopniu, niż to było możliwe za pomocą dotychczas istniejących przedmiotów tego samego rodzaju. Taką analizę odnosić jednak należy do oceny tej właśnie określonej potrzeby, a nie do stwierdzenia czy dany przedmiot według wzoru jest w ogóle "lepszy".

Użyteczność wzoru użytkowego może być podważona tylko wtedy, jeśli nie zaspokaja on żadnej potrzeby w stopniu większym niż jakiekolwiek dotychczasowe rozwiązanie, przy czym porównanie powinno być dokonane z jednym określonym rozwiązaniem.

Kołek złączny według wzoru Ru 61173 nadaje się do stosowania w sitach polimerowych przedstawionych w opisie tego wzoru użytkowego jako przystosowany do kształtu otworu tego sita, który jak wykazano powyżej różni się od otworu sita według opisu patentowego nr 114338. Jego funkcjonalność oceniano pod względem łatwości usuwania kołka z otworu w sposób nieniszczący podczas demontażu sita i związanej z tym jego trwałości. Nie brano pod uwagę łatwości osadzania kołków ani ich funkcji mocowania elementów sita.

Kołek według wzoru Ru 61173 porównywano z typem kołka opisanego w opisie patentowym nr 114338 wskazanym przez stronę skarżącą w piśmie procesowym (str. 3 akapit 1, 2 i 4), ponieważ Urząd zgodził się, że są to rozwiązania pod tym względem porównywalne. Nie ulega wątpliwości, że usuwanie z otworu sita kołka według wzoru Ru 61173 jest łatwiejsze i wymaga użycia mniejszej siły, niż kołka według opisu patentowego nr 114338 posiadającego zgrubienie na części walcowej oznaczone 19 na fig. 6, 11, 13, 14 i 16. Zgrubienie to tworzy po wciśnięciu kołka w otwór sita rowek w ściance otworu, co musi powodować większy opór przy przesuwaniu kołka w górę, niż przy wypychaniu w górę kołka według wzoru Ru 61173, którego gładka część walcowa nie powoduje takiego oporu. Powołany przez stronę skarżącą w skardze fragment opisu patentowego nr 114338 (kol. 8, przedostatni akapit od dołu), świadczy również o trudnościach i pracochłonności usuwania kołków z otworów. Dla znawcy jest również oczywiste, że przy usuwaniu tego rodzaju kołków może ulec zniszczeniu lub uszkodzeniu pierścieniowe zgrubienie 19, co spowoduje konieczność ich wymiany. Takie zjawisko nie występuje w przypadku kołków według wzoru Ru 61173.

Z tych oczywistych względów nie porównywano użyteczności kołka według wzoru Ru 61173 z nie ujawnionym w opisie patentowym DE 3542635 rozwiązaniem kołka.

Natomiast nie można się zgodzić z argumentem strony skarżącej na str. 6 skargi dotyczącym oceny użyteczności kołka według karty prospektu firmy S., która według niej nie jest zasadna. Dla znawcy jest ewidentne, że sposób usuwania kołka z otworu sita przez przebijanie w dół, zilustrowany na rysunku karty prospektu powoduje zniszczenie kołka.

Usterki redakcyjne wymienione na str. 6, ostatni akapit skargi nie stanowią przesłanek do oceny nowości i użyteczności wzoru.

Urząd Patentowy uznał zatem, że w uzasadnieniu decyzji wykazano, że strona skarżąca nie udowodniła braku nowości i użyteczności wzoru użytkowego Ru 61173, natomiast dokonane przez Urząd porównanie tego rozwiązania ze stanem techniki wskazanym przez stronę wykazało, że spełnia ono ustawowe warunki według art. 77 i 11 w związku z art. 82 powołanej ustawy do udzielenia prawa ochronnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 sierpnia 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany wnioskami i zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi dalej p.p.s.a.).

Kontrolując zaskarżoną decyzję z punktu widzenia powyższych kryteriów Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja narusza bowiem prawo w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.

Stosownie do art. 246 ust. 1 p.w.p. każdy może wnieść umotywowany sprzeciw wobec prawomocnej decyzji Urzędu Patentowego RP o udzielenie prawa ochronnego – w ciągu 6 miesięcy od opublikowania w "Wiadomościach Urzędu Patentowego" informacji o udzieleniu prawa. Podstawę sprzeciwu stanowią okoliczności uzasadniające unieważnienie prawa ochronnego. Jeżeli uprawniony w odpowiedzi na zawiadomienie Urzędu o wniesieniu sprzeciwu podniesie zarzut, iż sprzeciw jest bezzasadny, sprawa podlega rozpatrzeniu przez Urząd Patentowy RP w trybie postępowania spornego jako sprawa o unieważnienie prawa ochronnego na skutek złożenia sprzeciwu uznanego przez uprawnionego za bezzasadny (art. 247 ust. 2 p.w.p. w zw. z art. 255 pkt 9 p.w.p.) i Urząd Patentowy RP uznając, iż przesłanki o których wyżej mowa zostały spełnione rozpoznał sprawę w powyższym trybie.

Prawo ochronne na wzór użytkowy może być unieważnione, jeżeli nie zostały spełnione ustawowe warunki wymagane do jego uzyskania. Te ustawowe warunki ocenia się, stosownie do art. 315 ust. 3 p.w.p. wg przepisów obowiązujących w dacie zgłoszenia wzoru, co oznacza, iż w zakresie oceny zdolności ochronnej spornego wzoru, należy uwzględnić przepisy ustawy z dnia 19 października 1972 r. o wynalazczości. Wzór użytkowy został bowiem zgłoszony w dacie [...] maja 2000 r., a zatem pod rządami powołanej ustawy.

Takiej oceny, z punktu widzenia ustawy o wynalazczości, Urząd Patentowy RP działający w trybie postępowania spornego dokonał tyle, że rozstrzygnął sprawę z naruszeniem obowiązujących reguł prawa procesowego skutkującym wadliwością zaskarżonej decyzji i w konsekwencji uwzględnieniem skargi.

Nie wymaga szczególnego wywodu stwierdzenie, iż Urząd Patentowy był związany rygorami procedury administracyjnej. Z art. 256 ust. 1 p.w.p. wynika bowiem, iż w sprawach nieuregulowanych w ustawie stosuje się do postępowania spornego odpowiednio przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Związanie rygorami tej procedury oznacza, iż Urząd Patentowy jest zobligowany do przestrzegania ogólnych zasad postępowania statuowanych przepisami k.p.a. w tym zasad ustanowionych w art. 7, 8 k.p.a. W realizacji tych zasad konieczne jest ścisłe przestrzeganie prawa zwłaszcza w zakresie dokładnego wyjaśnienia sprawy i konkretnego ustosunkowania się do twierdzeń i zarzutów strony. Natomiast z art. 77 i art. 80 k.p.a. wynika obowiązek wyczerpującej oceny zgromadzonego materiału dowodowego. Ocena ta, co w sprawie wymaga podkreślenia winna znaleźć, w świetle wymogów określanych w art. 107 § 3 k.p.a. pełne odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Uzasadnienie jest bowiem źródłem informacji dotyczącej sposobu rozumowania organu podejmującego decyzję, jak również przyjętych przez ten organ założeń stanowiących podstawę rozstrzygnięcia. Jego zadaniem jest zatem wszechstronne wyjaśnienie rozstrzygnięcia objętego częścią dyspozytywną decyzji.

Sporządzając uzasadnienie decyzji organ winien mieć zatem na uwadze szczególną funkcję, jaką przepisy k.p.a. wyznaczają tej części decyzji i wymogi (określone w art. 107 § 3 k.p.a.), którym powinno ono odpowiadać. Zawarte w uzasadnieniu motywy rozstrzygnięcia są bowiem istotne dla strony, która korzystając z przysługującego jej prawa zaskarżenia decyzji będzie mogła ocenić i ustosunkować się do argumentów organu wydającego decyzję, ale także, co w rozpoznawanej sprawie także należy podkreślić, ich treść pozwala sądowi na dokonanie oceny co do prawidłowości przeprowadzonego postępowania i jego skutku w postaci decyzji.

Uzasadnienie decyzji, stosownie do art. 107 § 1 k.p.a., stanowi jej integralną część i kontroli sądu podlega decyzja, jako całość, a więc łącznie z uzasadnieniem (por. wyrok NSA sygn. I SA/Gd 668/98). Uzasadnienie decyzji dopiero przy spełnianiu wymogów z art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu dostatecznym motywuje rozstrzygnięcie i pozwala na poznanie i ocenę toku rozumowania organu poprzedzającego konkluzję stanowiska organu znajdującą swój wyraz w rozstrzygnięciu. Uzasadnienie decyzji tych wymogów nie spełnia. Wnoszący sprzeciw podnosił zarzut braku nowości i użyteczności rozwiązania objętego spornym wzorem. Urząd Patentowy stwierdził, iż rozwiązanie spełnia te ustawowe, określone w art. 77 powołanej ustawy, warunki wymagane do udzielenia prawa ochronnego. Jednakże z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, iż stanowisko Urzędu w tym względzie oparte jest na pobieżnej ocenie przedstawionych w sprawie dowodów bez pełnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.

Urząd Patentowy RP odniósł się wprawdzie do dowodów przedstawionych przez wnoszącego sprzeciw tj. uwzględnił w swojej ocenie opis patentowy nr 114338 i DE 3542635 C1 i ulotkę firmy S.z maja 1990 r. tyle, że owe ustalenia co do bezskuteczności tych dowodów poczynił bez koniecznej w tym przypadku szczegółowej i wieloaspektowej analizy technicznej rozwiązań (pod względem nowości i użyteczności) objętych ww. opisami patentowymi, całkowicie, co zasadnie zarzuca skarżąca, pomijając twierdzenia i zarzuty szczegółowo uzasadnione przez skarżącą w piśmie procesowym z dnia [...] sierpnia 2006 r. Urząd Patentowy przytoczył tylko część zawartych w piśmie argumentów, ale w istocie do nich się nie ustosunkował czyniąc zasadnym zarzut nieuwzględnienia w swej ocenie całości ujawnionych w ww. dowodach rozwiązań. Stąd też zawarte w skardze zarzuty odnoszące się do niezgodności poczynionych ustaleń ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym.

Urząd Patentowy RP uznał, iż najbliższym pod względem budowy rozwiązaniem jest kołek z odrzutnikiem pokazany na fig. 14 opisu nr 114338. Brak jednak pełnej analizy różnych wariantów kołków ujawnionych w tym opisie. Być może taka analiza, jak twierdzi Urząd Patentowy została przeprowadzona ale nie znalazła stosownego wyrazu w uzasadnieniu ww. decyzji, a skarżący ustalenie w powyższym zakresie kwestionuje twierdząc, że przeciwstawione cechy budowy kołków łącznych są przedstawione nie tylko na fig. 14 ale także na fig. 8 i w tekście opisu patentowego. Brak wskazania sposobu rozumowania skutkującego powyższym ustaleniem uniemożliwia kontrolę rozstrzygnięcia. Sąd będąc związany przepisami ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie może bowiem czynić własnych istotnych dla rozstrzygnięcia ustaleń. Jego rzeczą jest jedynie kontrola zaskarżonego aktu. Taka pełna kontrola w przypadku naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. (a taka sytuacja w sprawie zachodzi) jest jednak niemożliwa.

Uczestnik postępowania wnoszący o oddalenie skargi podnosi, że wszystkie odmiany kołka złącznego opisane patentem nr 114338 zostały w trakcie rozprawy szczegółowo omówione, z przytoczeniem kwestii dotyczących konstrukcji kołków każdej z odmian, popartych cytowanymi fragmentami opisu patentowego, zastrzeżeniami patentowymi oraz ich ilustracjami, pokazanymi na fig. 1 do 17, i w celu ułatwienia odczytania istoty konstrukcji kołków posiłkowano się demonstracją specjalnie pokolorowanych rysunków, każdy szczegół konstrukcji kołków został poparty materiałem ilustracyjnym i omówiony z odwołaniem się do zapisów według numeru kolumny i wiersza opisu patentowego. Omówiono też walory użytkowe wszystkich odmian kołków i na tej podstawie wykazano zalety kołka wg spornego wzoru.

Sposób i zakres rozpoznania sprawy na rozprawie chociaż dla zapadłego rozstrzygnięcia jest zawsze istotny, może być jednak przez Sąd wzięty pod uwagę tylko w przypadku, gdy znajdzie swój wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Ocenie Sądu, jak wyżej wskazano, podlega bowiem decyzja, której uzasadnienie jest integralną częścią, a z uzasadnienia decyzji nie wynika, by w taki szczegółowy sposób kwestie istotne dla rozstrzygnięcia sprawy zostały przez Urząd rozważone.

Z odpowiedzi na skargę wynika, iż organ także dostrzegł stwierdzoną wyżej wadliwość uzasadnienia i w tej odpowiedzi podjął próbę rozwinięcia motywów jakimi kierował się podejmując zaskarżoną decyzję. Jednakże takie działanie jest spóźnione i nieskuteczne. Późniejsze czynności organu – podejmowane po podjęciu decyzji nie podlegają bowiem ocenie organu w ramach przedmiotowego postępowania i nie konwalidują wadliwości, do jakich przy rozpoznaniu sprawy doszło.

Urząd Patentowy RP ponownie rozpoznając sprawę winien zatem uwzględnić ogólne zasady postępowania administracyjnego, w tym art. 7, 8, 77 § 1 k.p.a. i swemu rozstrzygnięciu dać wyraz w uzasadnieniu przedstawiając jego motywy w sposób pełny i jednoznaczny odpowiadający wymogom art. 107 § 3 k.p.a.

W tym stanie rzeczy Sąd uznając, iż naruszenie wskazanych przepisów prawa procesowego mogło mieć wpływ na wynik sprawy stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. orzekł, jak w pkt 1 sentencji, zaś o kosztach orzeczono po myśli art. 200 p.p.s.a.