Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2520/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-01-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6145 Sprawy dyrektorów szkół
6411 Rozstrzygnięcia nadzorcze dotyczące gminy; skargi organów gminy na czynności nadzorcze
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok oraz rozstrzygnięcie nadzorcze
Powołane przepisy: article: art. 36a ust. 5, art. 38
journal: Dz.U. 2004 nr 265 poz 2572
law: Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty - tekst jedn.
article: art. 26 ust. 1 pkt 5 i ust. 2, art. 91c ust. 2
journal: Dz.U. 2006 nr 97 poz 674
law: Ustawa  z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela - tekst jednolity
article: art. 85, art. 91 ust. 1 i 3
journal: Dz.U. 2001 nr 142 poz 1591
law: Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - t. jedn.
article: art. 183 par. 1 i 2, art. 188, art. 203 pkt 1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Borowiec sędzia NSA Jan Paweł Tarno sędzia del. NSA Zygmunt Zgierski (spr.) Protokolant asystent sędziego Andrzej Bieńkowski po rozpoznaniu w dniu 29 stycznia 2013 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Wójta Gminy [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 28 czerwca 2012 r. sygn. akt III SA/Lu 226/12 w sprawie ze skargi Wójta Gminy [...] na rozstrzygniecie nadzorcze Wojewody [...] z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności zarządzenia Wójta Gminy [...] z dnia [...] lutego 2012 r. w sprawie powierzenia [...] pełnienia obowiązków dyrektora Szkoły Podstawowej [...] 1. uchyla zaskarżony wyrok i zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody [...], 2. zasądza od Wojewody [..] na rzecz Wójta Gminy [...] kwotę 1000 (tysiąc) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

I OSK 2520/12

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 28 czerwca 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę Wójta Gminy [...] na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody [...] z dnia [...] marca 2012 r. w przedmiocie stwierdzenia nieważności zarządzenia Wójta Gminy [...] w sprawie powierzenia pełnienia obowiązków dyrektora szkoły podstawowej.

W uzasadnieniu wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne.

Rozstrzygnięciem nadzorczym z dnia [...] marca 2012 r. Wojewoda [...] stwierdził nieważność zarządzenia Wójta Gminy [...] z dnia [...] lutego 2012 r. w sprawie powierzenia [...] pełnienia obowiązków dyrektora Szkoły Podstawowej [...].

W ocenie organu nadzoru zakwestionowany akt powierzenia stanowiska dyrektora Szkoły Podstawowej [...] istotnie naruszał art. 36a ust. 5 ustawy z dnia z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz.U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem do czasu powierzenia stanowiska dyrektora zgodnie z ust. 2 lub 4 organ prowadzący może powierzyć pełnienie obowiązków dyrektora szkoły wicedyrektorowi, a w szkołach, w których nie ma wicedyrektora, nauczycielowi tej szkoły, jednak nie dłużej niż na okres 10 miesięcy.

Zatem czasowe powierzenie obowiązków dyrektora szkoły jest rozwiązaniem doraźnym, stanowiącym etap przejściowy procesu, który ma zakończyć się wyłonieniem dyrektora w drodze konkursu (art. 36a ust. 2 ustawy), a jeśli nie zgłosi się do niego żaden kandydat, albo nie zostanie w jego wyniku wyłoniony, powierzeniem tego stanowiska przez organ prowadzący szkołę ustalonemu przez niego kandydatowi (art. 36a ust. 4). Organ prowadzący może powierzyć pełnienie obowiązków dyrektora szkoły w trybie przewidzianym w art. 36a ust. 5 tylko w sytuacji, gdy stanowisko dyrektora pozostaje nieobsadzone. Tymczasem w niniejszej sprawie nie można mówić o wakacie na stanowisku dyrektora Szkoły Podstawowej [...], gdyż stanowisko to zostało w dniu [...] lutego 2012 r. powierzone B.D. na okres 5 lat szkolnych, to jest do dnia [...] sierpnia 2015 r. W takiej zaś sytuacji przepis art. 36a ust. 5 nie mógł być przez organ prowadzący szkołę w ogóle zastosowany.

Wojewoda wskazał, że okoliczności tej nie zmienia fakt, że Wójt Gminy [...], zarządzeniem z dnia [...] lutego 2012 r., stwierdził wygaśnięcie z mocy prawa stosunku pracy dyrektora Szkoły Podstawowej [...] - B.D.. Przedmiotowe rozstrzygnięcie Wójta Gminy [...] nie uzyskało bowiem przymiotu wykonalności z uwagi na fakt, że organ nadzoru w dniu [...] lutego 2012 r. wstrzymał wykonanie tego zarządzenia. Z kolei w dniu [...] marca 2012 r. Wojewoda [...] stwierdził nieważność zarządzenia Wójta Gminy [...] z dnia [...] lutego 2012 r. W sytuacji, gdy zarządzenie Wójta Gminy [...] z dnia [...] lutego 2012 r. zostało wyeliminowane z obrotu prawnego, brak jest podstaw prawnych do powierzenia stanowiska dyrektora szkoły innej osobie w trybie art. 36a ust. 5 ustawy o systemie oświaty.

Na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody [...] skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wniósł Wójt Gminy [...], zarzucając mu naruszenie:

1/ art. 6 k.p.a. poprzez wydanie rozstrzygnięcia nadzorczego z naruszeniem przepisów prawa materialnego, jak również przepisów postępowania administracyjnego;

2/ art. 7, 77, 80 k.p.a. w zw. z art. 91 ust. 5 ustawy o samorządzie gminnym poprzez zaniechanie wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego koniecznego do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy i niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, poprzez niedokonanie wszechstronnej oceny okoliczności towarzyszących powierzeniu pełnienia obowiązków dyrektora szkoły na wskazany okres, to jest czy w przedmiotowej sprawie zaistniała konieczność czasowego powierzenia pełnienia obowiązków dyrektora szkoły ze względu na to, że stanowisko dyrektora pozostawało w tym czasie nieobsadzone;

3/ art. 91 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym poprzez stwierdzenie nieważności aktu powierzenia pełnienia obowiązków dyrektora szkoły J.I., pomimo tego, że nie zachodziły przesłanki prawne do wszczęcia postępowania nadzorczego, ani tym bardziej stwierdzenia jego nieważności,

4/ art. 91 ust. 3 ustawy o samorządzie gminnym poprzez niewłaściwe uzasadnienie przedmiotowego rozstrzygnięcia, nadanie mu charakteru zbyt ogólnego, niewskazanie obiektywnych przesłanek braku podstaw czasowego powierzenia obowiązków dyrektora szkoły,

5/ art. 36a ust. 5 ustawy o systemie oświaty poprzez błędne przyjęcie, że Wójt Gminy [...] nie miał podstaw do czasowego powierzenia pełnienia obowiązków dyrektora szkoły J.I., w sytuacji gdy stanowisko dyrektora nie było obsadzone.

Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie stwierdził, że dla rozstrzygnięcia sprawy kluczową kwestią było ustalenie, czy stanowisko dyrektora szkoły podstawowej było obsadzone przez B.D. (jak twierdzi Wojewoda), czy też nie (jak twierdzi skarżący).

Zagadnienie to było ściśle powiązane z kwestią skuteczności (ważności) zarządzenia Wójta Gminy [...] z dnia [...] lutego 2012 r., stwierdzającego wygaśnięcie stosunku pracy dyrektora Szkoły Podstawowej [...] (B.D.), którego nieważność stwierdził Wojewoda [...] swoim rozstrzygnięciem nadzorczym z dnia [...] marca 2012r. Istotny był również fakt, że Wójt Gminy [...] powierzył B.D. stanowisko dyrektora Szkoły na okres 5 lat w dniu [...] lutego 2012 r.

Sąd I instancji podniósł, że omawianą kwestię rozważył już Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w nieprawomocnym wyroku z dnia 28 czerwca 2012 r., III SA/Lu 225/12. Wyrokiem tym oddalona została skarga Wójta Gminy [...] na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody [...] z dnia [...] marca 2012 r., którym stwierdzona została nieważność zarządzenia Wójta Gminy [...] z dnia [...] lutego 2012 r. stwierdzającego wygaśnięcie stosunku pracy dyrektora Szkoły Podstawowej [...] - B.D.

Sąd I instancji podzielił to stanowisko. Oznacza to, że zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody [...] z dnia [...] marca 2012 r. było zgodne z prawem. Skoro bowiem nie nastąpiło wygaśnięcie stosunku pracy poprzedniego dyrektora Szkoły Podstawowej [...] (B.D.), gdyż stwierdzono nieważność zarządzenia w tym zakresie, to Wójt Gminy [...] nie mógł skutecznie powierzyć stanowiska dyrektora tej szkoły J.I. w dniu [...] lutego 2012 r. Tego rodzaju zarządzeniu sprzeciwiał się bowiem art. 36 ust. 5 ustawy o systemie oświaty, z którego wynika, że znajduje on zastosowanie jedynie w sytuacji, kiedy na stanowisku dyrektora szkoły istnieje wakat. Nie zmienia tego okoliczność, że zgodność z prawem powierzenia stanowiska dyrektora szkoły J.I., wobec powiązania tego rodzaju zarządzenia ze skutecznością zarządzenia w przedmiocie odwołania poprzedniego dyrektora szkoły, mogła zostać w pełni oceniona dopiero post factum.

Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 28 czerwca 2012 r. skargę kasacyjną złożył Wójt Gminy [...]. Zaskarżając wyrok w całości zarzucił mu naruszenie:

I. Przepisów prawa materialnego:

1/ art. 36a ust. 5 ustawy o systemie oświaty poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w kwalifikowanej formie — polegającej na niezastosowaniu wskazanego przepisu, w sytuacji zaistnienia przesłanek umożliwiających powierzenie pełnienia obowiązków dyrektora Szkoły Podstawowej [...] J.I., tj. istnienia w dniu [...] lutego 2012 r. wakatu na stanowisku dyrektora,

2/ art. 91 ust. 1 w zw. z art. 85 i art. 87 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, poprzez niewłaściwe zastosowanie w sytuacji braku podstaw do wydania rozstrzygnięcia nadzorczego Wojewody [...], w związku z zaistnieniem przesłanek z art. 36a ust. 5 ustawy o systemie oświaty,

3/ art. 85 w zw. z art. 91 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że powierzenie obowiązków dyrektora szkoły J.I. było sprzeczne z prawem i kwalifikowało się do stwierdzenia nieważności przez Wojewodę w sytuacji gdy, akt ten był w pełni legalny i nie naruszał porządku prawnego;

II. Przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy:

1/ art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej p.p.s.a., poprzez nienależyte wykonanie obowiązku kontroli w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. tj. wadliwe uzasadnienie zaskarżonego wyroku, polegające na braku rozpoznania i dokonania oceny prawnej podniesionych przez skarżącego zarzutów, tj. art. 91 ust. 3 ustawy o samorządzie gminnym, art. 6, 7, 77, 80 k.p.a. w zw. z art. 91 ust. 5 ustawy o samorządzie gminnym, a także nieustosunkowanie się przez Sąd I instancji w uzasadnieniu wyroku do tych zarzutów;

2/ art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez bezkrytyczne przyjęcie ustaleń poczynionych w sprawie przed WSA w Lublinie w wyroku z dnia 28 czerwca 2012 r., III SA/Lu 225/12 i powołanie się na nie w niniejszej sprawie, w sytuacji gdy ocena legalności zarządzenia Wójta Gminy [...] z dnia [...] lutego 2012r. nie powinna być oceniana pod kątem ustaleń poczynionych w sprawie zakończonej nieprawomocnym wyrokiem, lecz musi uwzględniać stan faktyczny i prawny, jaki istniał w dacie podejmowania przedmiotowego zarządzenia, co powinno wynikać z samodzielnych ustaleń faktycznych poczynionych przez Sąd i dokonania ich stosownej oceny prawnej;

3/ art. 133 p.p.s.a. poprzez:

a) wydanie wyroku w oparciu o materiał znajdujący się poza aktami sprawy niniejszej – czyli powoływanie się przez Sąd na akta innych spraw sądowych z pominięciem postanowień o dołączeniu choćby akt spraw związanych z rozstrzyganą sprawą,

b) pominięciu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 31 maja 2012 r., I OSK 333/12.

Wskazując na powyższe naruszenia autor skargi kasacyjnej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, a w razie zaistnienia przesłanek z art. 188 p.p.s.a. - o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i uchylenie w całości rozstrzygnięcia nadzorczego Wojewody [...] z dnia [...] marca 2012 r., a także o zasądzenie kosztów postępowania.

Autor skargi kasacyjnej wniósł ponadto o przyjęcie do akt sprawy oświadczenia Wójta Gminy [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r. uchylającego w całości akt powierzenia B.D. stanowiska dyrektora Szkoły Podstawowej [...] z dnia [...] lutego 2012 r. (B.D. otrzymała pismo w dniu [...] sierpnia 2012 r.), a także o dołączenie do akt sprawy niniejszej akt sprawy rozstrzygniętej przez NSA w wyroku z dnia 31 maja 2012 r., I OSK 333/12, na dowód faktu, że powierzenia stanowiska dyrektora B.D. dokonano na podstawie nieważnego konkursu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z treścią art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 270), dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 ustawy, przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Dlatego też, przy rozpoznawaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

Biorąc po uwagę tak uregulowany zakres kontroli instancyjnej sprawowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny, stwierdzić należy, że skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy, choć nie wszystkie zawarte w niej zarzuty zasługują na uwzględnienie.

Na wstępie należy stwierdzić, że choć autor skargi kasacyjnej wskazał obie podstawy jej wniesienia, określone w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., to Naczelny Sąd Administracyjny za zasadne uznać mógł jedynie zarzuty naruszenia prawa materialnego.

Po pierwsze uzasadnienie zarzutów art. 3 § 1 i art. 141 § 4 p.p.s.a. dotyczy w rzeczywistości niedostrzeżenia i następnie niewyartykułowania w uzasadnieniu wyroku faktu, że powierzenie stanowiska dyrektora szkoły J.I. na okres 1,5 miesiąca było konsekwencją uprzedniego oświadczenia Wójta Gminy [...] stwierdzającego wygaśnięcie stosunku pracy poprzedniego dyrektora (będącego oświadczeniem z zakresu prawa pracy). Należało zatem uznać, że uzasadnienie zarzutów naruszenia tych przepisów postępowania stanowi jedynie wzmocnienie uzasadnienia zarzutów naruszenia przepisów materialnych, co oznacza z kolei, że uchybienia przez Sąd I instancji wskazanym przepisom p.p.s.a. autor skargi kasacyjnej dopatruje się jedynie w niewłaściwym zastosowaniu oraz błędnej wykładni odpowiednich przepisów prawa materialnego. To z kolei powoduje, że tylko na zarzucie naruszenia tych właśnie przepisów skoncentrują się rozważania Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Nie mógł przynieść oczekiwanego rezultatu także zarzut naruszenia art. 133 p.p.s.a. poprzez wydanie wyroku w oparciu o materiał nie znajdujący się w aktach sprawy. Skoro bowiem argumentacja skarżącego opierała się w przeważającej mierze na uznaniu, że istniał wakat na stanowisku dyrektora szkoły, bowiem pismem z dnia [...] lutego 2012 r. Wójt Gminy [...] stwierdził wygaśnięcie stosunku pracy poprzedniego dyrektora szkoły – B.D., to Sąd I instancji musiał odnieść się do tego faktu. Wskazując na nieprawomocny wyrok z dnia 28 czerwca 2012 r., III SA/Lu 225/12, podzielił zawartą w nim ocenę prawną, że pismo to (na które przecież skarżący konsekwentnie się powoływał) było zarządzeniem o odwołaniu B.D. z funkcji dyrektora. Skoro zatem zakwalifikował to pismo tak jak we wskazanym (choć nieprawomocnym) wyroku, to nie mógł wydać innego rozstrzygnięcia, jak wyłącznie oddalić skargę na zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze. Nie było jednak tak, że Sąd oparł swój wyrok o materiał znajdujący się poza aktami sprawy. Dokonał bowiem jedynie oceny prawnej powołanego przez stronę skarżącą pisma z dnia [...] lutego 2012 r., a ocena ta była zbieżna z dokonaną w nieprawomocnym wyroku w sprawie III SA/Lu 225/12.

Nie można również uznać za uzasadniony zarzut pominięcia przez Sąd I instancji wyroku NSA z dnia 31 maja 2012 r., I OSK 333/12. Przecież Sąd odniósł się do ww. wyroku stwierdzając, że nie miał on wpływu na wynik niniejszej sprawy, dotyczył bowiem kwestii prawidłowości przebiegu konkursu na stanowisko dyrektora szkoły przeprowadzonego w 2010 r. Twierdzenie to należy podzielić, dodając przy tym, że sąd administracyjny dokonuje kontroli legalności aktu administracyjnego z daty jego podjęcia. Skoro rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody [...] wydane zostało w dniu [...] marca 2012 r., to oceniając jego zgodność z prawem, Sąd I instancji nie mógł wziąć pod uwagę zdarzeń prawnych mających miejsce po tej dacie. Z tego też względu za niezasadne należy uznać żądanie autora skargi kasacyjnej, by do akt sprawy dołączyć akta sprawy zakończonej przywoływanym wyrokiem NSA oraz pismo Wójta Gminy [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r., informujące B.D. o wydanym przez NSA rozstrzygnięciu i o uchyleniu aktu powierzenia jej stanowiska dyrektora.

Tym niemniej, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaskarżony wyrok nie może pozostać w obrocie prawnym.

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do ustalenia charakteru i skutków prawnych, jakie wywołało pismo Wójta Gminy [...] z dnia [...] lutego 2012 r. Od tej oceny zależy bowiem ustalenie, czy w dacie wydania zarządzenia Wójta z dnia [...] lutego 2012 r. o powierzeniu obowiązków dyrektora szkoły J.I., stanowisko dyrektora rzeczywiście było nieobsadzone. Niewątpliwie bowiem jedynie w sytuacji, gdy jest wakat na stanowisku dyrektora szkoły, możliwe jest powierzenie obowiązków dyrektora w trybie art. 36a ust. 5 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz.U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 ze zm.), w myśl którego do czasu powierzenia stanowiska dyrektora zgodnie z ust. 2 lub 4 organ prowadzący może powierzyć pełnienie obowiązków dyrektora szkoły wicedyrektorowi, a w szkołach, w których nie ma wicedyrektora, nauczycielowi tej szkoły, jednak nie dłużej niż na okres 10 miesięcy.

Zatem uznanie, że stwierdzenie wygaśnięcia stosunku pracy z B.D. (poprzednim dyrektorem) było skuteczne, ma taką oto konsekwencję, że zaistniała prawna możliwość powierzenia nowej osobie funkcji dyrektora na czas nie dłuższy niż 10 miesięcy. Stwierdzenie wygaśnięcia stosunku pracy na mocy art. 26 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela (Dz.U. z 2006 r. Nr 97, poz. 674 ze zm.) jest bowiem aktem deklaratoryjnym, stwierdzającym jedynie, że dane zdarzenie prawne (w tym przypadku wygaśnięcie stosunku pracy) miało już miejsce, a samo oświadczenie organu prowadzącego szkołę nie kreuje tego zdarzenia.

W ocenie Sądu I instancji i organu nadzoru pismo to stanowiło zarządzenie organu prowadzącego szkołę podstawową o odwołaniu nauczyciela z funkcji dyrektora szkoły, które wydane zostało wbrew przesłankom umożlwiającym takie odwołanie, wprost określonym w art. 38 ustawy o systemie oświaty. Skoro bowiem skutkiem pisma organu prowadzącego szkołę było pozbawienie B.D. stanowiska dyrektora szkoły, a przyczyną tego stanu rzeczy nie były okoliczności wymienione w art. 38 ustawy o systemie oświaty, a tylko w przypadkach tam wskazanych możliwe jest odwołanie ze stanowiska dyrektora szkoły - to organ nadzoru miał obowiązek, na podstawie art. 91 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.), stwierdzić nieważność zarządzenia z dnia 14 lutego 2012 r. To z kolei spowodowało, że nie wygasł stosunek pracy B.D. i nadal pełniła ona funkcję dyrektora, co uniemożliwiało powierzenie obowiązków dyrektora J.I..

W ocenie autora skargi kasacyjnej spornego pisma Wójta Gminy [...] z dnia [...] lutego 2012 r. w żaden sposób nie można było zakwalifikować do aktu z zakresu administracji publicznej. Pismo to było bowiem jedynie oświadczeniem organu prowadzącego szkołę podstawową, stwierdzającym wygaśnięcie stosunku pracy łączącego B.D., jako nauczyciela dyplomowanego, ze szkołą. Pismo to wskazywało wprost podstawę prawną – art. 26 ust. 1 pkt 5 ustawy – Karta Nauczyciela. W ocenie skarżącego fakt, że nauczyciel pełnił jednocześnie funkcję dyrektora nie ma znaczenia dla oceny prawnej pisma stwierdzającego wygaśnięcie stosunku pracy. Oczywiste jest bowiem, że wygaśnięcie stosunku pracy nauczyciela musi spowodować jednocześnie, że pozbawiony on będzie dyrektorskiej funkcji. Skoro zaś sporne pismo dotyczyło wprost stosunku pracy, a nie samej funkcji kierowniczej – właściwy do oceny tego pisma jest jedynie sąd powszechny (pracy).

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego ocena pisma Wójta Gminy [...] z dnia [...] lutego 2012 r., dokonana przez Sąd I instancji, była niewłaściwa. Przesądził już z resztą tę kwestię Naczelny Sąd Administracyjny w prawomocnym wyroku z dnia 29 stycznia 2013 r., I OSK 2519/12.

W wyroku tym Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że pismo Wójta Gminy [...] z dnia [...] lutego 2012 r. nie dotyczyło odwołania B.D. ze stanowiska dyrektora. Było to bowiem niewątpliwie oświadczenie organu prowadzącego szkołę podstawową o stwierdzeniu wygaśnięcia stosunku pracy łączącego B.D. ze szkołą, w wyniku czego przestała ona równocześnie pełnić funkcję dyrektora. O takim rozumieniu tego pisma przesądza jego niebudząca wątpliwości treść, powołane w nim przepisy prawa, na których Wójt się oparł, jak również wskazana w nim możliwość dochodzenia swych praw przed sądem pracy.

Stosownie bowiem do treści art. 26 ust. 1 pkt 5 w związku z ust. 2 ustawy – Karta Nauczyciela stosunek pracy nauczyciela wygasa z mocy prawa w razie stwierdzenia, że nawiązanie stosunku pracy nastąpiło na podstawie fałszywych lub nieważnych dokumentów albo zostało dokonane z naruszeniem warunków określonych w art. 10 ust. 5 pkt 1-5, z zastrzeżeniem art. 10 ust. 9. W piśmie z dnia 14 lutego 2012 r. Wójt Jastkowa szczegółowo wyjaśnia, dlaczego uznał, że nawiązanie stosunku pracy z B.D. nastąpiło z naruszeniem warunków określonych w Karcie Nauczyciela. Z kolei art. 26 ust. 2 stanowi, że wygaśnięcie stosunku pracy w przypadkach określonych w ust. 1 stwierdza dyrektor szkoły, a w stosunku do dyrektora szkoły - organ prowadzący szkołę. Istnieje zatem norma wprost umożliwiająca organowi prowadzącemu szkołę stwierdzenie wygaśnięcia stosunku pracy nauczyciela pełniącego funkcję dyrektora.

Zarówno w orzecznictwie sądowym, jak i doktrynie przyjmuje się, że powierzenie stanowiska dyrektora placówki nauczycielowi stanowi jedynie powierzenie dodatkowej funkcji osobie już pozostającej w stosunku pracy. Zdarzenie to wywołuje niewątpliwie skutki w sferze stosunku pracy nauczyciela, jednak nie jest aktem nawiązania stosunku pracy. Tak samo należy oceniać skutki odwołania ze stanowiska dyrektora na podstawie art. 38 ustawy o systemie oświaty. Nie jest to czynność rozwiązująca stosunek pracy. Powoduje bowiem jedynie pozbawienie tego stanowiska, a nie zatrudnienia na stanowisku nauczyciela (uchwała 7 sędziów NSA z dnia 16 grudnia 1996 r., OPS 6/96).

B.D., będąc zatrudniona w Szkole Podstawowej [...] na stanowisku nauczyciela dyplomowanego, objęła funkcję dyrektora na podstawie zarządzenia Wójta Gminy [...] z dnia [...] lutego 2012 r. Jak już wcześniej wyjaśniono objęcie funkcji dyrektora nie wiązało się nawiązaniem nowego stosunku pracy. B.D. wciąż była zatrudniona w szkole na stanowisku nauczyciela dyplomowanego. Z objęciem funkcji kierowniczej wiązało się jedynie powierzenie jej dodatkowych zadań. Niewątpliwie powierzenie funkcji kierowniczej wiązało się w jej przypadku z faktem uprzedniego zatrudnienia na stanowisku nauczyciela dyplomowanego. Zgodnie bowiem z art. 36 ust. 1 ustawy o systemie oświaty szkołą lub placówką kieruje nauczyciel mianowany lub dyplomowany, któremu powierzono stanowisko dyrektora. Jeśli zatem organ prowadzący szkołę, korzystając z kompetencji wprost przyznanych mu w art. 26 ust. 2 ustawy – Karta Nauczyciela, stwierdził wygaśnięcie stosunku pracy nauczyciela pełniącego funkcję dyrektora, to trudno przyjąć, by osoba ta, nie będąc już nauczycielem w rozumieniu ustawy – Karta Nauczyciela i nie będąc w stosunku pracy ze szkołą, nadał pełniła funkcję dyrektora.

Oczywiście prawo przewiduje możliwość pełnienia funkcji dyrektora przez osobę niebędącą nauczycielem – art. 36 ust. 2 ustawy o systemie oświaty. Jednakże w takim przypadku dopiero powołanie na stanowisko dyrektora jest podstawą nawiązania stosunku pracy (por. wyrok SN z dnia 19 maja 2011 r., I PK 267/10). W niniejszej sprawie tak nie było – funkcję dyrektora powierzono osobie znajdującej się już w stosunku pracy. Konsekwencją takiego rozróżnienia jest okoliczność, że w przypadku stwierdzenia wygaśnięcia stosunku pracy nauczyciela, osoba taka przestaje również pełnić funkcję dyrektora.

W myśl art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, ale również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.

Oznacza to, że skoro Naczelny Sąd Administracyjny w prawomocnym wyroku z dnia 29 stycznia 2013 r., I OSK 2519/12, przesądził, że stwierdzenie wygaśnięcia stosunku pracy z B.D. spowodowało, że przestała ona również pełnić funkcję dyrektora szkoły i uchylił jednocześnie rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody [...] z dnia [...] marca 2012 r. w tym przedmiocie – to zaistniała sytuacja, w której w dniu [...] lutego 2012 r. stanowisko dyrektora Szkoły Podstawowej [...] nie było obsadzone. Istniała zatem prawna możliwość powierzenia obowiązków dyrektora tej szkoły J.I..

Z kolei skoro organ nadzoru oparł swoje rozstrzygnięcie z dnia [...] marca 2012 r. wyłącznie na błędnym uznaniu, że B.D. nadal pełniła w dniu [...] lutego 2012 r. funkcję dyrektora, to naruszył niewątpliwie wskazane w skardze kasacyjnej przepisy ustawy o samorządzie gminnym, regulujące postępowanie nadzorcze. Nie mógł bowiem w oparciu o takie wadliwe przekonanie stwierdzić nieważności zarządzenia Wójta Gminy [...] z dnia [...] lutego 2012 r.

Mając zatem na uwadze, że wskazane w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia prawa materialnego okazały się zasadne, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a.