Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 130/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2019-05-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6072 Scalenie oraz podział nieruchomości
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 93 ust. 2a, art. 96 ust. 1, art. 98 ust. 1
journal: Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
article: art. 145 par. 1 pkt 4, art. 151 par. 2, art. 156 par. 1 pkt 2 i par. 2
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 135, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a), art. 200, art. 205 par. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 10 maja 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Barbara Rymaszewska, Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Grosińska (spr.), Sędzia WSA Joanna Sekunda - Lenczewska, , Protokolant Pomocnik sekretarza Mariola Kaźmierczak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 maja 2019 roku sprawy ze skargi Województwa [...] - Zarządu Dróg Wojewódzkich w Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...], nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. na rzecz Województwa [...] - Zarządu Dróg Wojewódzkich w Ł. kwotę 200 (dwieście ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. M.K.


UZASADNIENIE

II SA/Łd 130/19

U Z A S A D N I E N I E

Decyzją z dnia [...]r. Wójt Gminy B., na wniosek współwłaścicieli, na podstawie art. 93 ust. 2a i art. 96 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2004 r., Nr 261, poz. 2603 ze zm.), zatwierdził podział nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr 63 o pow. 3,7530 ha, położonej w obrębie geodezyjnym[...], gm. B., na działki: nr 63/1 o pow. 0,0822 ha - pod poszerzenie drogi wojewódzkiej nr 484 (działka nr 250) oraz działki stanowiące nieruchomości rolne: nr 63/2 o pow. 0,3240 ha, nr 63/3 o pow. 0,3407 ha, nr 63/4 o pow. 0,3710 ha, nr 63/5 o pow. 0,3709 ha, nr 63/6 o pow. 0,3293 ha, nr 63/7 o pow. 0,3261 ha, nr 63/8 o pow. 0,3324 ha, nr 63/9 o pow. 0,3248 ha, nr 63/10 o pow. 0,3171 ha, nr 63/11 o pow. 0,3095 ha i nr 63/12 o pow. 0,3100 ha.

Pismem z dnia 17 lutego 2012 r. Zarząd Dróg Wojewódzkich wystąpił do Urzędu Gminy w B. z prośbą o wyjaśnienie stanu prawnego działki o nr ewid. 63/1 w związku z koniecznością wydania decyzji lokalizacyjnej oraz udzielenia prawa dysponowania gruntem działki pasa drogowego drogi wojewódzkiej.

Postanowieniem z dnia [...] r. Wójt Gminy B., powołując się na art. 149 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., wznowił postępowanie zakończone decyzją z dnia [...]r. w sprawie podziału nieruchomości nr 63, wskazując, że w postępowaniu zakończonym ww. decyzją została pominięta strona postępowania – Zarząd Dróg Wojewódzkich w Ł. jako nabywca prawa do działki nr 63/1.

Decyzją z dnia [...] r., wydaną po wznowieniu postępowania, na podstawie art. 151 § 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., Wójt Gminy B. uchylił decyzję Wójta Gminy B. z dnia [...] r. zatwierdzającą projekt podziału nieruchomości położonej w obrębie geodezyjnym [...], gm. B., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr 63 o pow. 3,7530 ha i na podstawie art. 93 ust. 2a, art. 96 ust. 1, art. 98 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami zatwierdził projekt podziału nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr 63 o pow. 3,7530 ha, położonej w obrębie geodezyjnym A., gm. B., na działki: nr 63/1 o pow. 0,0822 ha - pod poszerzenie drogi wojewódzkiej nr 484 (działka nr 250) oraz działki stanowiące nieruchomości rolne: nr 63/2 o pow. 0,3240 ha, nr 63/3 o pow. 0,3407 ha, nr 63/4 o pow. 0,3710 ha, nr 63/5 o pow. 0,3709 ha, nr 63/6 o pow. 0,3293 ha, nr 63/7 o pow. 0,3261 ha, nr 63/8 o pow. 0,3324 ha, nr 63/9 o pow. 0,3248 ha, nr 63/10 o pow. 0,3171 ha, nr 63/11 o pow. 0,3095 ha i nr 63/12 o pow. 0,3100 ha, z jednoczesnym ustanowieniem służebności gruntowej, polegającej na prawie przejazdu, przechodu i przegonu przez nowo powstałą działkę nr 63/2 na rzecz każdoczesnych właścicieli działek nr 63/3, 63/4, 63/5, 63/6, 63/7, 63/8, 63/9, 63/10, 63/11 i 63/12.

W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że m.in., że w decyzji z dnia [...] r. nie powołano w podstawie prawnej art. 98 u.g.n. i pominięto stronę postępowania, tj. Zarząd Dróg Wojewódzkich w Ł., jako nabywający prawo do wydzielonej pod poszerzenie drogi publicznej wojewódzkiej działki nr 63/1, co jest podstawą do jej uchylenia jako wydanej z naruszeniem prawa. Zatwierdzenie projektu podziału działki nr 63 z uwzględnieniem art. 98 u.g.n. jest podstawą do przeniesienia własności działki nr 63/1 na rzecz Skarbu Państwa - Zarządu Dróg Wojewódzkich w Ł. Wydana decyzja umożliwi również udział stronie w postępowaniu. Postanowieniem z dnia [...] r. organ sprostował omyłkę w ww. decyzji – wskazując jako podmiot, na rzecz którego zostanie przeniesione prawo własności działki nr 63/1 Województwo [...].

Pismem z dnia 21 sierpnia 2018 r. Zarząd Dróg Wojewódzkich w Ł. wystąpił do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. o stwierdzenie, na podstawie art. 156 § l pkt 2 k.p.a., nieważności decyzji Wójta Gminy B. z dnia [...] r. o zatwierdzeniu projektu podziału nieruchomości położonej w obrębie [...] oznaczonej jako działka nr 63 oraz o rozważenie z urzędu stwierdzenia nieważności części decyzji z dnia [...] r. dotyczącej wydzielenia działki nr 63/1 pod poszerzenie drogi wojewódzkiej. Strona podniosła, że w decyzji z dnia [...]r. wskazano, iż działka nr 63/1 o pow. 0,0822 ha wydzielana jest pod poszerzenie drogi wojewódzkiej nr 484, zaś w uzasadnieniu przedmiotowej decyzji podkreślono, iż zatwierdzenie podziału działki nr 63 z uwzględnieniem art. 98 u.g.n. jest podstawą do przeniesienia własności działki nr 63/1 na rzecz Skarbu Państwa - ZDW, a po sprostowaniu na rzecz województwa[...].

Decyzją z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 156 § 1 pkt 2, art. 156 § 2 i art. 158 § 1 i § 2 k.p.a., stwierdziło, że decyzja Wójta Gminy B. z dnia [...] r. w przedmiocie podziału nieruchomości położonej w obrębie [...], gm. B., oznaczonej w ewidencji gruntów nr działki 63 o pow. 3,7530 ha, została wydana z naruszeniem prawa.

Kolegium uznało, iż ww. decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa, jednakże nie stwierdzono jej nieważności, gdyż decyzja ta wywołała nieodwracalne skutki prawne. Część wydzielonych tą decyzją działek gruntu została bowiem sprzedana przez dotychczasowych właścicieli. Skutków umowy o charakterze cywilnym nie może odwrócić we własnym zakresie ani Wójt Gminy B., ani Kolegium.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Zarząd Dróg Wojewódzkich podniósł, że możliwe jest stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy B. z dnia [...] r. w części dotyczącej powołania w podstawie prawnej art. 98 u.g.n. oraz w części uzasadnienia wskazującego, że zatwierdzenie podziału działki nr 63, z uwzględnieniem art. 98 u.g.n., jest podstawą do przeniesienia własności działki nr 63/1 na rzecz Województwa [...]. Stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy B. w ww. części nie będzie miało wpływu na zapisy dotyczące wydzielenia działek z działki nr 63 i tym samym sprzedaż części z tych działek nie będzie stanowiła nieodwracalnego skutku prawnego, uniemożliwiającego stwierdzenie nieważności decyzji w części dotyczącej zastosowania przepisów art. 98 u.g.n. Orzeczenie o stwierdzeniu w części nieważności decyzji spowoduje, że działka nr 63/1 nie stanie się własnością Województwa [...]. Jak słusznie wskazano w decyzji Kolegium, podział działki nr 63 w wyniku którego powstała działka nr 63/1, nie znajduje uzasadnienia w przepisach u.g.n. Wyeliminowanie z decyzji Wójta Gminy B. zapisów dotyczących art. 98 u.g.n. pozwoli usunąć najbardziej rażące naruszenie prawa, zawarte w tej decyzji.

Decyzją z dnia [...]r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie własne, podtrzymując stanowisko, że decyzja Wójta Gminy B. z dnia [...] r. w przedmiocie podziału nieruchomości położonej w obrębie[...], gm. B., oznaczonej w ewidencji gruntów nr działki 63 o pow. 3,7530 ha, została wydana z naruszeniem prawa.

Organ wyjaśnił, że stosownie do art. 98 u.g.n., działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne: gminne, powiatowe, wojewódzkie, krajowe - z nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek właściciela, przechodzą, z mocy prawa, odpowiednio na własność gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale prawomocne. Przepis stosuje się odpowiednio przy wydzielaniu działek gruntu pod poszerzenie istniejących dróg publicznych.

Zgodnie z utrwalonym już orzecznictwem sądów administracyjnych, podmiot publicznoprawny (gmina, powiat, województwo, Skarb Państwa), który w wyniku decyzji o podziale nieruchomości stanie się właścicielem działki wyodrębnionej pod drogę publiczną jest stroną postępowania administracyjnego poprzedzającego wydanie takiej decyzji. Okoliczność, że decyzja może orzekać o prawach lub obowiązkach określonego podmiotu czyni właśnie z tego podmiotu stronę postępowania i podmiot ten winien brać udział w postępowaniu administracyjnym.

Decyzją z dnia [...] r., na wniosek współwłaścicieli, zatwierdzony został podział nieruchomości, w wyniku którego została wydzielona, m. in. działka nr 63/1 obręb [...], pod poszerzenie drogi wojewódzkiej nr 484. Decyzja ta dotyczyła interesu prawnego województwa [...] - reprezentowanego przez ZDW i podmiot ten powinien brać udział w postępowaniu. W skierowanym do Wójta Gminy B. piśmie z dnia 17 lutego 2012 r. ZDW zwrócił się wyłącznie "o wyjaśnienie stanu prawnego działki o numerze ewidencyjnym 63/1". W żaden sposób z treści tego pisma nie można wyciągnąć wniosku, że ZDW wystąpił z żądaniem wznowienia postępowania w sprawie zakończonej wydaniem decyzji z dnia [...] r. Wznowienie postępowania przez Wójta Gminy B. i wydanie decyzji z dnia [...] r. nastąpiło więc z rażącym naruszeniem przepisu art. 147 k.p.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., ponieważ organ wznowił postępowanie bez wniosku strony.

Podstawy wznowienia postępowania (ani stwierdzenia nieważności) nie może też stanowić pominięcie w podstawie prawnej decyzji powołania przepisu będącego podstawą działania organu.

Ponadto w podstawie prawnej decyzji z dnia 9 maja 2012 r. Wójt Gminy B. wskazał na przepis art. 151 § 2 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem, w przypadku, gdy w wyniku wznowienia postępowania nie można uchylić decyzji na skutek okoliczności, którym mowa w art. 146 k.p.a., organ administracji publicznej ograniczy się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji. Treść rozstrzygnięcia nie koresponduje z ww. przepisem i nie wskazuje na to, by stanowił on podstawę prawną wydanej decyzji.

Kolegium zauważyło również, że zgodnie zaś z art. 93 ust. 1 u.g.n., podziału nieruchomości można dokonać, jeżeli jest on zgodny z ustaleniami planu miejscowego. Jak wyżej wskazano, decyzją z dnia [...] r., wydaną na skutek wznowienia postępowania, Wójt Gminy B. uchylił wcześniejszą decyzję z dnia [...] r. oraz zatwierdził projekt podziału nieruchomości położonej w obrębie geodezyjnym [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr 63, w wyniku którego powstała m.in. działka nr 63/1 o pow. 0,0822 ha, przeznaczona na poszerzenie drogi wojewódzkiej nr 484 (pkt II).

W myśl art. 98 ust. 1 zd. 1 u.g.n., działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne: gminne, powiatowe, wojewódzkie, krajowe - z nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek właściciela, przechodzą z mocy prawa odpowiednio na własność gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna, a orzeczenie o podziale prawomocne.

Wyżej cyt. przepis art. 98 ust. 1 u.g.n. nie reguluje podziału nieruchomości, lecz określa następujące z mocy prawa i w określonych w nim przypadkach cywilnoprawne skutki decyzji administracyjnej o podziale nieruchomości, o wystąpieniu których nie orzekają organy administracji publicznej. Sformułowanie tego przepisu daje podstawę do wniosku, że przejście własności następuje z mocy prawa. Dlatego też organ w decyzji zatwierdzającej projekt podziału nieruchomości nie może orzekać o stanie własności działek wydzielonych pod drogi. Gdy zachodzą okoliczności określone w art. 98 ust. 1 u.g.n., w decyzji należy wskazać działki wydzielone pod drogi publiczne, aby było wiadomo, w stosunku do których działek nastąpi skutek prawny w postaci przejścia ich własności na rzecz właściwej jednostki samorządu terytorialnego lub Skarbu Państwa. Natomiast brak jest podstawy prawnej do orzekania w tej kwestii w drodze decyzji administracyjnej.

Kolegium zwrócił uwagę, że na własność gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa przechodzą jednak wyłącznie drogi, których istnienie przewiduje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. W niniejszej sprawie nieruchomość ulegająca podziałowi położona jest w terenie, dla którego nie obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. Nic nie wskazuje również na to, aby była wydana decyzja o lokalizacji inwestycji celu publicznego polegającej na poszerzeniu istniejącej drogi wojewódzkiej o przydrożne rowy.

Zdaniem Kolegium działka nr 63/1 o powierzchni 0,0822 ha została wydzielona wyłącznie dlatego, że taki projekt podziału nieruchomości (działki nr 63) sporządził geodeta. Natomiast podział taki nie znajduje uzasadnienia w przepisach u.g.n.

Reasumując Kolegium wskazało, że kwestionowana decyzja Wójta Gminy B. została wydana z rażącym naruszeniem prawa, jednak w myśl art. 156 § 2 k.p.a. nie można stwierdzić jej nieważności z uwagi na zaistnienie nieodwracalnych skutków prawnych. W rozpatrywanej sprawie po dokonanym podziale nieruchomości oznaczonej jako działka nr 63 obręb [...], jej współwłaściciele – E. i R. U. oraz M. i R. U. sprzedali część powstałych w wyniku podziału działek i powstały nowe nieruchomości. Wskutek nabycia praw do nieruchomości przez inną osobę w trybie cywilnoprawnym, wystąpiły nieodwracalne skutki prawne w rozumieniu art. 156 § 2 k.p.a., gdyż ani organ pierwszej instancji, ani Kolegium nie mogą we własnym zakresie odwrócić skutków umowy o charakterze cywilnym.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi Województwo [...]– Zarząd Dróg Wojewódzkich podniosło zarzut naruszenia art. 156 § 2 k.p.a. poprzez uznanie, że decyzją z dnia 9 maja 2012 r. wywołała nieodwracalne skutki prawne, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] r. oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [....] r. Skarżąca strona podniosła, iż możliwe jest stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy B. z dnia [...] r. przynajmniej w części dotyczącej powołania w podstawie prawnej art. 98 u.g.n. oraz w części uzasadnienia wskazującego, że zatwierdzenie podziału działki nr 63 z uwzględnieniem art. 98 ustawy jest podstawą do przeniesienia własności działki nr 63/1 na rzecz Województwa [...]. Stwierdzenie nieważności ww. decyzji w części nie będzie miało wpływu na zapisy dotyczące wydzielenia działek z działki nr 63 i tym samym sprzedaż części z tych działek nie będzie stanowiła nieodwracalnego skutku prawnego uniemożliwiającego stwierdzenie nieważności decyzji w części. Ponadto decyzja z dnia [...] r. uchyliła wcześniejszą decyzję Wójta Gminy B. z dnia [...] r., zatem stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] r. spowodowałoby powrót do stanu wprowadzonego decyzją z dnia [...] r., którą zatwierdzono podział działki nr 63 na działki nr: 63/1, 63/2, 63/3, 63/4, 63/5, 63/6, 63/7, 63/8, 63/9, 63/10, 63/11 i 63/12. W tej decyzji wskazano jedynie, że działka nr 63/1 zostaje wydzielona pod poszerzenie drogi wojewódzkiej. Zapisy decyzji z dnia [...] r. nie spowodowały skutku w postaci zmiany z mocy prawa właściciela działki nr 63/1. Jednocześnie już tą decyzją wydzielono z działki nr 63 działki, które następnie zostały sprzedane. Stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] r. nie wiązałoby się z koniecznością odwrócenia skutków prawnych sprzedaży wyodrębnionych działek gruntu. W rejestrze ewidencji gruntów i księgach wieczystych nie zaistniałaby konieczność przywrócenia działki nr 63 położonej w obrębie [...]. Według skarżącego możliwe i uzasadnione jest stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] r., mimo sprzedaży części działek wydzielonych z działki nr 63.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko jak w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem.

W świetle art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku kontroli decyzja może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.).

Przeprowadzając taką kontrolę stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.

Przenosząc określone w przepisach p.p.s.a. kryteria oceny zaskarżonego aktu administracyjnego na grunt przedmiotowej sprawy, Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji naruszają przepisy prawa, w stopniu dającym podstawę do ich uchylenia.

Przedmiotem kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi stała się decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] r. utrzymująca w mocy decyzję własną z dnia [...] r. stwierdzającą, że decyzja Wójta Gminy B. z dnia [....] r. w sprawie podziału nieruchomości położonej w obrębie [...], gm. B., oznaczonej w ewidencji gruntów nr 63 o powierzchni 3,7530 ha została wydana z naruszeniem prawa.

Decyzją z dnia [...] r., wydaną po wznowieniu postępowania, na podstawie art. 151 § 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., Wójt Gminy B. uchylił decyzję Wójta Gminy B. z dnia [...] r. zatwierdzającą projekt podziału nieruchomości położonej w obrębie geodezyjnym [...], gm. B., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr 63 o pow. 3,7530 ha i na podstawie art. 93 ust. 2a, art. 96 ust. 1, art. 98 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami zatwierdził projekt podziału nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr 63 o pow. 3,7530 ha, położonej w obrębie geodezyjnym[...], gm. B., na działki: nr 63/1 o pow. 0,0822 ha - pod poszerzenie drogi wojewódzkiej nr 484 (działka nr 250) oraz działki stanowiące nieruchomości rolne: nr 63/2 o pow. 0,3240 ha, nr 63/3 o pow. 0,3407 ha, nr 63/4 o pow. 0,3710 ha, nr 63/5 o pow. 0,3709 ha, nr 63/6 o pow. 0,3293 ha, nr 63/7 o pow. 0,3261 ha, nr 63/8 o pow. 0,3324 ha, nr 63/9 o pow. 0,3248 ha, nr 63/10 o pow. 0,3171 ha, nr 63/11 o pow. 0,3095 ha i nr 63/12 o pow. 0,3100 ha, z jednoczesnym ustanowieniem służebności gruntowej, polegającej na prawie przejazdu, przechodu i przegonu przez nowo powstałą działkę nr 63/2 na rzecz każdoczesnych właścicieli działek nr 63/3, 63/4, 63/5, 63/6, 63/7, 63/8, 63/9, 63/10, 63/11 i 63/12.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze Kolegium uznało, iż ww. decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa, jednakże nie stwierdzono jej nieważności, gdyż decyzja ta wywołała nieodwracalne skutki prawne. Część wydzielonych tą decyzją działek gruntu została bowiem sprzedana przez dotychczasowych właścicieli. Skutków umowy o charakterze cywilnym nie może odwrócić we własnym zakresie ani Wójt Gminy B., ani Kolegium.

Nie pozostaje między stronami sporne, że decyzja Wójta Gminy B. obarczona jest szeregiem wad, których wystąpienie daje podstawy do uznania, że decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego w tym zakresie tut. Sąd podziela w całej rozciągłości. Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się natomiast do odpowiedzi na pytanie, czy organ trafnie powołał się na fakt wystąpienia nieodwracalnych skutków prawnych, o których mowa w art. 156 § 2 k.p.a.

Rozważenia zatem wymaga, jakie skutki pociąga za sobą decyzja Wójta Gminy B.z dnia [...]r.

Jak już wielokrotnie wyjaśniał Naczelny Sąd Administracyjny (m.in. w wyroku z dnia 2 sierpnia 2016 r., sygn. akt I OSK 848/16), bezpośrednim skutkiem prawnym podziału nieruchomości jest utworzenie nowych bytów ewidencyjnych - nowych odrębnych działek gruntu o określonych numerach i granicach. Dopóki właścicielem nowotworzonych działek pozostaje jedynie właściciel (lub współwłaściciele) działki podlegającej podziałowi, nie ma podstaw, aby przyjąć, że skutek prawny decyzji podziałowej ma charakter nieodwracalny. Ewentualne wycofanie decyzji podziałowej z obiegu prawnego prowadzi bowiem do przywrócenia poprzedniej numeracji oraz poprzedniego wpisu do ewidencji podziałowej działki, bez wpływu na istotę przysługującemu właścicielowi prawa własności. Jednakże odmiennie przyjdzie ocenić skutki prawne decyzji podziałowej, jeżeli w efekcie dalszego obrotu prawnego poszczególne działki stały się własnością różnych podmiotów, zwłaszcza jeśli nabywców chroni rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych. Przyjęcie, że stwierdzając nieważność decyzji podziałowej, organ administracji publicznej mógłby pozbawić nowych właścicieli własności nabytych przez nich konkretnych działek i ewentualnie uczynić z nich współwłaścicieli w bliżej nieokreślonych udziałach działki pierwotnej, stanowi oczywiste naruszenie konstytucyjnie chronionego prawa własności, którego nie sposób uzasadnić na gruncie zasady praworządności. Dlatego w przypadku zmiany stosunków własnościowych dotyczących podzielonych działek, skutek prawny decyzji podziałowej należy uznać za nieodwracalny w rozumieniu art. 156 § 2 k.p.a. Brak jest, bowiem możliwości odwrócenia skutków prawnych decyzji podziałowej i powrotu do sytuacji, w której przedmiotowe nieruchomości stanowiły jedną nieruchomość (tak też WSA w Gliwicach w wyroku z dnia 31 stycznia 2018 r., II SA/Gl 1142/17, WSA w Bydgoszczy w wyroku z dnia 8 sierpnia 2018 r., sygn. akt II SA/Bd 156/18). Nieodwracalność skutków prawnych decyzji podziałowej nie dotyczy zatem skutków wynikających z faktu wydania decyzji nieważnej, lecz wynika z podjęcia kolejnej czynności prawnej dokonanej w związku ze skutkami decyzji obarczonej wadą nieważności.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazując na nieodwracalność skutków prawnych powołuje się na fakt sprzedaży części działek, które powstały w wyniku podziału nieruchomości. Oceniając jednak ewentualne skutki wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji Wójta Gminy B. z dnia [...] r. nie można jednak tracić z pola widzenia faktu, że została ona wydana w wyniku wznowienia (wadliwego) postępowania zakończonego decyzją tegoż organu z dnia [...]r. o podziale działki nr 63.

Tym samym stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy B. z dnia [...] r., którą uchylono decyzję Wójta Gminy B. z dnia [...] r. zatwierdzającą projekt podziału nieruchomości położonej w obrębie geodezyjnym [...], gm. B., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr 63 o pow. 3,7530 ha i na podstawie art. 93 ust. 2a, art. 96 ust. 1, art. 98 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami zatwierdzono projekt podziału nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr 63 o pow. 3,7530 ha, położonej w obrębie geodezyjnym [...], gm. B., na działki: nr 63/1 o pow. 0,0822 ha - pod poszerzenie drogi wojewódzkiej nr 484 (działka nr 250) oraz działki stanowiące nieruchomości rolne: nr 63/2 o pow. 0,3240 ha, nr 63/3 o pow. 0,3407 ha, nr 63/4 o pow. 0,3710 ha, nr 63/5 o pow. 0,3709 ha, nr 63/6 o pow. 0,3293 ha, nr 63/7 o pow. 0,3261 ha, nr 63/8 o pow. 0,3324 ha, nr 63/9 o pow. 0,3248 ha, nr 63/10 o pow. 0,3171 ha, nr 63/11 o pow. 0,3095 ha i nr 63/12 o pow. 0,3100 ha wywołałoby ten skutek, że w obrocie prawnym nadal funkcjonowałaby decyzja Wójta Gminy B. z dnia [...] r. zatwierdzającą projekt podziału nieruchomości położonej w obrębie geodezyjnym [...], gm. B., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr 63 o pow. 3,7530 ha na działki: nr 63/1 o pow. 0,0822 ha - pod poszerzenie drogi wojewódzkiej nr 484 (działka nr 250) oraz działki stanowiące nieruchomości rolne: nr 63/2 o pow. 0,3240 ha, nr 63/3 o pow. 0,3407 ha, nr 63/4 o pow. 0,3710 ha, nr 63/5 o pow. 0,3709 ha, nr 63/6 o pow. 0,3293 ha, nr 63/7 o pow. 0,3261 ha, nr 63/8 o pow. 0,3324 ha, nr 63/9 o pow. 0,3248 ha, nr 63/10 o pow. 0,3171 ha, nr 63/11 o pow. 0,3095 ha i nr 63/12 o pow. 0,3100 ha.

Jak wynika z powyższego nie doszłoby do przywrócenia poprzedniej numeracji oraz poprzedniego wpisu do ewidencji podziałowej działki, a stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy B. z dnia [...]r. pozostawałoby bez wpływu na istotę prawa własności przysługującego nowym właścicielom wydzielonych działek, niezależnie od tego, kiedy miała miejsce sprzedaż działek.

Mając na uwadze powyższe należy uznać, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. naruszyło art. 156 § 2 k.p.a. poprzez jego zastosowanie w sytuacji, gdy z okoliczności sprawy wynika, że nie wystąpiły nieodwracalne skutki prawne.

W ponownie prowadzonym postępowaniu Kolegium rozpatrzy kwestię stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy B. z dnia [...] r. z uwzględnieniem poczynionych przez Sąd rozważań odnośnie do zaistnienia nieodwracalnych skutków prawnych.

Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w związku z art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 wyroku. W kwestii kosztów Sąd orzekł na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 1 p.p.s.a.

A.B.