Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 641/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2015-01-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 7; art. 11; art. 77 § 1; art. 80; art. 107; art. 156 § 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 3 § 1; art. 134 § 1; art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 6 ust. 1; art. 15 ust. 1 i 2; art. 69
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 993
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych - tekst jedn.
article: art. 1 § 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Wałejko (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal, Sędzia WSA Ewa Ibrom, Protokolant Referent Paulina Nagajek, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 27 stycznia 2015 r. sprawy ze skargi H. K. na decyzję Wojewody z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 25 marca 2014 r., po rozpatrzeniu odwołania H. K. (skarżącego w rozpoznawanej sprawie), Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z dnia 28 stycznia 2014 r. nr [...] o wymeldowaniu z pobytu stałego H. K. z budynku znajdującego się pod adresem [...], gmina [...].

Z akt administracyjnych sprawy wynika, że w innym postępowaniu prowadzonym przez Wójta Gminy [...] na wniosek D. K., organ pierwszej instancji decyzją z dnia 6 marca 2012 r. nr [...] odmówił wymeldowania H. K. z miejsca pobytu pod tym samym adresem w [...]. Według uzasadnienia tej decyzji H. K. od 2000 r. odbywa karę pozbawienia wolności. W związku z tym, że opuszczenie dotychczasowego miejsca zameldowania przez skarżącego nastąpiło ze względu na konieczność wykonania wyroku sądowego, a nie na skutek dobrowolnego wyprowadzenia się, organ uznał, że nie zostały spełnione ustawowe przesłanki wymeldowania. Decyzja została podpisana z upoważnienia Wójta przez asystenta W. K. Z akt sprawy nie wynika, czy decyzja stała się ostateczna.

Następnie D. K. w dniu 22 lipca 2013 r. wniosła o wymeldowanie z pobytu stałego byłego męża H. K. z budynku pod tym samym adresem [...]. Wnioskodawczyni wskazała, że H. K. obecnie przebywa w Zakładzie Karnym w [...]. Wyjaśniła, że od 1997 roku do chwili aresztowania nie mieszkał pod wskazanym adresem. Wnioskodawczyni jak czas aresztowania skarżącego wskazała wrzesień 2001 r.

Decyzją z dnia 4 września 2013 r. Wójt Gminy [...] orzekł o wymeldowaniu skarżącego z pobytu stałego z domu pod adresem [...].

Po rozpatrzeniu odwołania H. K., Wojewoda [...] decyzją z dnia 4 listopada 2013 r. uchylił powyższą decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Wojewoda podniósł, że decyzja Wójta Gminy [...] nie zawiera żadnego uzasadnienia, poza stwierdzeniem, że H. K. przebywa w zakładzie karnym i została spełniona ustawowa przesłanka do wymeldowania z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 z późn. zm.), nie popierając tego stwierdzenia żadnymi dowodami. Organ drugiej instancji na podstawie akt sprawy ustalił, że doszło do faktycznego opuszczenia domu pod adresem [...] przez skarżącego, ponieważ przebywa on od 2002 r. w zakładzie karnym, gdzie odbywa karę pozbawienia wolności, której koniec przypada na 2017 r. Według organu drugiej instancji istotne jest w sprawie ustalenie, czy H. K. opuścił miejsce pobytu stałego jeszcze przed jego aresztowaniem. Takich ustaleń organ pierwszej instancji nie uczynił. W szczególności organ nie sprawdził, czy prawdziwe są twierdzenia D. K., jak i jej syna, że jakoby H. K. przed aresztowaniem we wrześniu 2002 r. wyprowadził się z domu zabierając swoje rzeczy osobiste i zamieszkał u sąsiada. Organ pierwszej instancji naruszył ponadto przepisy art. 79 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm.), dalej powoływanej jako K.p.a., bowiem strony nie zostały powiadomione o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodów z zeznań świadków przynajmniej na siedem dni przed terminem. Organ również nie umożliwił H. K. zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym. Wojewoda nakazał Wójtowi przy ponownym rozpatrzeniu sprawy ustalić w sposób nie budzący wątpliwości miejsce pobytu H. K. w chwili jego aresztowania. W tym celu należało przesłuchać strony i świadków, w tym sąsiada H. K., u którego miał rzekomo zamieszkiwać przed aresztowaniem. Organ odwoławczy nadto nakazał ustalić, gdzie H. K. pozostawił rzeczy osobiste w związku z aresztowaniem.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Wójt Gminy [...] decyzją z dnia 28 stycznia 2014 r. orzekł o wymeldowaniu z pobytu stałego H. K. z budynku mieszkalnego nr [...] w [...]. Wójt wskazał, że została spełniona ustawowa przesłanka do wymeldowania z art. 15 ust. 2 ustawy, bowiem w jego ocenie niewątpliwe jest, że H. K. od czerwca 2000 r. do chwili aresztowania w 2002 roku nie mieszkał w domu pod wymienionym wyżej adresem.

Organ przytoczył zeznania wskazanych przez wnioskodawczynię świadków S. K. i M. S., z których wynikało, że skarżący rzadko mieszkał w domu przed rozwodem z wnioskodawczynią, a od rozwodu, który miał miejsce w czerwcu 2000 r. całkowicie opuścił miejsce zameldowania i mieszkał u sąsiadów. Ponadto organ uzyskał informację od Komendy Powiatowej Policji w [...], że H. K. został zatrzymany w 2002 r. pod adresem [...].

W odwołaniu od powyższej decyzji H. K. podniósł, że Wójt nie uwzględnił jego uwag i wniosków dowodowych o przesłuchanie wskazanych przez niego świadków. Ponadto, treść pisma z Komendy Powiatowej Policji z dnia 27 listopada 2013 r. nie była wystarczająca do ustalenia, że zachodzi podstawa do wymeldowania go z pobytu stałego spod wyżej wymienionego adresu. W opinii odwołującego się, organ ustalił stan faktyczny sprawy w oparciu o zeznania jego byłej żony i dwóch synów, których treść jest nieprawdziwa. H. K. podniósł, że jego była żona utrudniała mu zamieszkiwanie w domu pod wskazanym adresem, zamykając drzwi i nie wpuszczając go do domu. Z tych względów zmuszony był do spania w drewutni za domem, od czasu wyjścia z Zakładu Karnego w [...].

Decyzją z dnia 25 marca 2014 r. Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie Wojewoda podniósł, że organ pierwszej instancji prawidłowo ustalił, że H. K. w miejscu stałego zameldowania faktycznie nie mieszka i od 2002 roku przebywa w zakładzie karnym. Przy czym organ drugiej instancji zaznaczył, że pobyt w zakładzie karnym w związku z pozbawieniem wolności w zasadzie nie może być utożsamiany z opuszczeniem miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych i nie może skutkować wymeldowaniem, ale pod warunkiem, że opuszczenie tego miejsca nie nastąpiło przed osadzeniem w zakładzie karnym. Wojewoda stwierdził, że przeprowadzone postępowanie dowodowe wykazało, iż H. K. w miejscu stałego zameldowania nie przebywał także przed osadzeniem go w zakładzie karnym. Z informacji Policji wynika, że H. K. został przez Policję zatrzymany pod adresem [...] i stąd został doprowadzony do zakładu karnego. Jest to miejsce zamieszkania jego sąsiada. Tak więc aresztowanie H. K. zostało dokonane poza miejscem jego stałego zameldowania i po wcześniejszym opuszczeniu przez niego tego miejsca. Fakt niezamieszkiwania H. K. pod adresem w [...] przed aresztowaniem potwierdzają jego synowie w swoich zeznaniach. Dorosły syn w złożonym zeznaniu potwierdził, że ojciec rzadko przebywał w domu nr [...] w [...] jeszcze przed rozwodem rodziców, a od czerwca 2000 r., to jest po orzeczonym rozwodzie, całkowicie opuścił miejsce stałego zameldowania i zamieszkał u sąsiadów. Fakt ten potwierdził w złożonych zeznaniach drugi dorosły syn H. K. Potwierdziła to także jego była żona, dodając, że po dokonanym morderstwie w [...] w 2002 r. jej były mąż nie mieszkał razem z nią i był poszukiwany przez Policję oraz Prokuraturę. Nadto, sam H. K. w swoich wyjaśnieniach na piśmie kierowanych zarówno do Wójta jak i do Wojewody potwierdzał, że przed osadzeniem go w zakładzie karnym mieszkał u różnych ludzi.

Od powyższej decyzji Wojewody [...] H. K. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, zarzucając, że decyzja została wydana bez wyjaśnienia okoliczności sprawy. Według uzasadnienia skargi skarżący 24 maja 2002 r. opuścił zakład karny po odbyciu wcześniejszej kary 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności i przed kolejnym pozbawieniem wolności 18 września 2002 r. zmuszony był spać w drewutni, czy też w niewykończonej kuchni "za domem", ponieważ wnioskodawczyni nie chciał go wpuszczać do domu.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

W piśmie procesowym z dnia 27 listopada 2014 r. ustanowiony z urzędu pełnomocnik skarżącego podniósł, że Wojewoda [...] uchylając wcześniejszą decyzję organu pierwszej instancji nakazał sprawdzić miejsce pobytu H. K. w chwili aresztowania, przesłuchać strony i świadków, w tym sąsiada H. K., u którego miał rzekomo zamieszkiwać, a także ustalić, gdzie H. K. pozostawił rzeczy osobiste w związku z aresztowaniem. Pełnomocnik zarzucił, że organ pierwszej instancji ograniczył zbadanie sprawy wyłącznie do ustalenia miejsca pobytu H. K. w chwili aresztowania. Tymczasem ustalenia te nie są wystarczające do stwierdzenia czy skarżący opuścił miejsce swojego zamieszkania dobrowolnie z zamiarem przeniesienia swojego centrum życiowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269, ze zm.), sąd kontroluje zaskarżone akty pod względem ich zgodności z prawem, przy czym nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, lecz granicami danej sprawy - art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270, z późn. zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.". Sąd ma obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu, biorąc pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, nawet jeżeli nie zostały podniesione w skardze. Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, jej zgodność z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Uchylenie decyzji następuje w szczególności w przypadku, gdy zaskarżony akt narusza przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a.).

Skarga w niniejszej sprawie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie z art. 15 ust. 1 i 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych osoba, która opuszcza miejsce pobytu stałego, jest obowiązana wymeldować się w organie gminy, właściwym ze względu na dotychczasowe miejsce jej pobytu, najpóźniej w dniu opuszczenia tego miejsca. Jeżeli tego obowiązku nie dopełni, wówczas organ gminy wydaje na wniosek właściciela lub innego podmiotu dysponującego tytułem prawnym do lokalu lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania takiej osoby. Pobytem stałym, zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy, jest zamieszkiwanie osoby w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Tak rozumiany pobyt stały wiąże się z elementem faktycznego przebywania w danym miejscu z wolą koncentracji w tym miejscu swoich spraw życiowych. Wówczas nieobecności w danym miejscu, nawet jeżeli trwają dłużej, wiążą się ze zwykłymi lub nadzwyczajnymi potrzebami życiowymi, które jednak nie powodują zmiany miejsca koncentracji spraw życiowych, ani nie unicestwiają woli i zamiaru stałego przebywania w miejscu stałego pobytu.

W orzecznictwo sądów administracyjnych przyjmuje się, że co do zasady wymeldowanie uzasadnione jest opuszczeniem dotychczasowego miejsca pobytu, gdy jest ono dobrowolne i trwałe.

Brak cechy dobrowolności nie zawsze jednak stanowi przeszkodę do wymeldowania. W sytuacji gdy opuszczenie lokalu było następstwem zawinionych działań osoby, której dotyczy postępowanie, bez znaczenia jest, czy było ono dobrowolne. W szczególności wola opuszczenia miejsca zamieszkania przez osobę zameldowaną nie ma znaczenia w przypadku skazania tej osoby na karę pozbawienia wolności i wykonywanie wobec niej tego orzeczenia. W tym przypadku wolę opuszczenia miejsca zameldowania zastępuje podlegający wykonaniu wyrok sądu (por. wyrok NSA z dnia 21 marca 2014 r. w sprawie sygn. akt II OSK 2573/12, SIP Lex nr 1488184).

Kolejną przesłanką, która musi być spełniona, by możliwe było wymeldowanie danej osoby z pobytu stałego jest ustalenie, że osoba ta opuściła miejsce zameldowania trwale, z zaniechaniem koncentrowania swoich spraw życiowych w tym miejscu. Cecha trwałości opuszczenia miejsca zameldowania nie musi występować w chwili opuszczania miejsca stałego pobytu. Ustalenie, że opuszczenie miejsca pobytu jest trwałe może być wynikiem oceny późniejszych okoliczności, które wskazują na utratę przez daną osobę zamiaru stałego przebywania w określonym miejscu. Przykładem takiej okoliczności wskazującej na trwałe opuszczenie miejsca pobytu jest, w przypadku niedobrowolnego opuszczenia lokalu na skutek bezprawnego działania innych osób, zaniechanie zwrócenia się o ochronę prawną w celu przywrócenie posiadania lub współposiadania lokalu.

Sam fakt przebywania w zakładzie karnym w związku z odbywaniem kary pozbawienia wolności sam w sobie nie musi przesądzać o tym, że osoba pozbawiona wolności opuściła swoje dotychczasowe miejsce pobytu trwale z zamiarem nieprzebywania już w tym miejscu. Należy w takim przypadku ocenić, czy okoliczności zmieniające się w związku z upływem czasu przemawiają za ustaleniem, że przebywający w zakładzie karnym trwale opuścił swoje dotychczasowe miejsce pobytu stałego. Na przykład długotrwały, wieloletni pobyt w zakładzie karnym, któremu towarzyszą zmiany w sytuacji osobistej osadzonego, a także zmiany w stanie faktycznym związanym ze statusem czy nawet istnieniem danego mieszkania, może uzasadniać dokonanie wymeldowania, gdy powrót do miejsca zameldowania w świetle zasad doświadczenia życiowego i przepisów prawa, budzi wątpliwości (wyrok WSA w Lublinie z dnia 4 września 2014 r. w sprawie sygn. akt III SA/Lu 138/14, orzeczenia.nsa.gov.pl). Taką sytuacją będzie tworzyć również zaszła w czasie odbywania kary pozbawienia wolności zmiana stosunków osobistych i rodzinnych, która uniemożliwia zamieszkanie skazanego z osobami pozostałymi w lokalu (wyrok NSA z dnia 21 marca 2014 r. w sprawie II OSK 2573/12, SIP Lex nr 1488184). Wprawdzie trwałość opuszczenia miejsca pobytu stałego zwykle nie zależy wyłącznie od długości kary pozbawienia wolności. Jednak przyjmuje się w orzecznictwie, że najwyższy wymiar kary pozbawienia wolności, a nawet kara niższa, lecz długotrwała, w zasadzie przesądza o definitywności opuszczenia miejsca pobytu (wyrok NSA z dnia 11 kwietnia 2013 r. w sprawie II OSK 2407/11, SIP Lex nr 1337360, wyrok NSA z dnia 26 września 2007 r. w sprawie sygn. akt II OSK 1251/06, SIP Lex nr 927461, wyrok NSA z dnia 10 grudnia 2014 r. w sprawie sygn. akt II OSK 1236/13, orzeczenia.nsa.gov.pl). Okolicznością, która może dawać podstawę do oceny charakteru opuszczenia miejsca pobytu jako nietrwałego jest utrzymywanie w lokalu centrum życiowego przez zachowanie więzi z lokalem i z osobami tam zamieszkującymi, na przykład przez powroty do lokalu w czasie przepustek i ewentualnych przerw w odbywaniu kary.

W rozpoznawanej sprawie w pierwszej kolejności należy wskazać na okoliczność, która nie była przedmiotem rozważań organów obydwu instancji, a także nie była podnoszona w skardze do Sądu. Jednakże ze względu na treść art. 134 § 1 P.p.s.a. okoliczność ta musi być rozważona przez Sąd rozpoznający skargę w granicach sprawy.

Z akt sprawy wynika bowiem, że w dniu 6 marca 2012 r., czyli przed złożeniem w dniu 22 lipca 2013 r. kolejnego wniosku przez D. K. i przed wszczęciem postępowania w niniejszej sprawie, organ pierwszej instancji wydał decyzję o odmowie wymeldowania H. K. z miejsca pobytu pod tym samym adresem w [...]. Nie wiadomo, czy decyzja ta stała się ostateczna, ani czy podpisana została przez osobą upoważnioną przez Wójta Gminy [...]. Decyzję tę bowiem podpisał asystent Wójta Gminy, powołując się na jego upoważnienie.

Ustalenie czy wskazana wyżej decyzja o odmowie wymeldowania skarżącego funkcjonuje w obrocie prawnym jest o tyle istotne, że organ powinien na pierwszym miejscu rozstrzygnąć, czy nie zachodzi przeszkoda w merytorycznym rozstrzygnięciu sprawy ze względu na powagę rzeczy osądzonej, której występowanie prowadziłoby do stwierdzenia nieważności decyzji wydanej w nowym postępowaniu (art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a.).

Powaga rzeczy osądzonej ma taki skutek, że organ administracji publicznej nie może ponowne merytoryczne orzekać w tej samej sprawie. Ponowne rozstrzygnięcie sprawy załatwionej wcześniej decyzją ostateczną jest możliwe tylko po uchyleniu pierwotnej decyzji w ustalonym przez prawo trybie. W przeciwnym wypadku decyzja, rozstrzygająca ponownie sprawę wcześniej rozstrzygniętą inną decyzją ostateczną, a nie zawierająca równocześnie rozstrzygnięcia o uchyleniu tej pierwotnej decyzji na podstawie odpowiednich przepisów K.p.a., jest dotknięta wadą nieważności określoną w art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a. Wydanie kolejnej decyzji w sprawie, w której wnioskodawca wystąpił w tożsamej sprawie z wnioskiem tożsamym do wniosku poprzednio złożonego, rozpoznanego i rozstrzygniętego już decyzją organu administracji publicznej, spowodowałoby, że kolejna decyzja wydana w nowym postępowaniu byłaby nieważna na podstawie art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a.

Należy zaznaczyć i podkreślić, że nie jest przesądzone, że w każdym przypadku istnienie w obrocie prawnym ostatecznej decyzji o odmowie wymeldowania z określonego miejsca pobytu stałego w okolicznościach konkretnej sprawy wywołuje niemożliwość ponownego orzekania w sprawie wymeldowania tej samej osoby z tego samego miejsca na wniosek tego samego wnioskodawcy. Przeszkoda taka tylko wówczas miałby miejsce, gdyby okazało się, że zachodzi tożsamość sprawy wszczętej na skutek nowego wniosku o wymeldowanie ze sprawą rozstrzygniętą uprzednio decyzją ostateczną. Tożsamość sprawy zachodzi natomiast tylko w takim przypadku, gdy w prowadzonym postępowaniu występują te same podmioty, ten sam przedmiot i ten sam stan prawny w niezmienionym stanie faktycznym, w stosunku do postępowania już zakończonego decyzją ostateczną (zob. wyrok NSA z dnia 20 stycznia 1999 r., w sprawie sygn. akt III SA 6434/97, SIP Lex nr 37852; wyrok NSA z dnia 4 listopada 2003 r., w sprawie sygn. II OSK 783/08, SIP Lex nr 574330; wyrok WSA w Warszawie z dnia 14 maja 2009 r., w sprawie sygn. akt I SA/Wa 46/09, SIP Lex nr 551896; wyrok WSA w Warszawie z dnia 23 maja 2006 r., w sprawie sygn. akt I SA/Wa 1885/05, Lex nr 232198, wyrok WSA w Łodzi w sprawie sygn. akt II SA/Łd 595/10, SIP Lex nr 755846).

Przy czym tożsamość przedmiotową należy rozumieć szerzej niż tylko jako przedmiot sprawy. Chodzi w tym wypadku zarówno o identyczny przedmiot nowej sprawy w stosunku do sprawy uprzednio ostatecznie rozstrzygniętej, jak i o tożsamość stanu prawnego tej sprawy przy nie zmienionych jej okolicznościach faktycznych (zob. wyrok NSA z dnia 29 kwietnia 1999 r., w sprawie sygn. akt V SA 1942/98, ONSA 2000, nr 2, poz. 76, SIP Lex nr 38062, wyrok NSA z dnia 20 stycznia 1999 r., w sprawie sygn. akt III SA 6434/97, SIP Lex nr 37852).

Tożsamość stanu faktycznego sprawy zamknięta jest datą wydania poprzedniej decyzji ostatecznej niezależnie od tego czy wszystkie okoliczności faktyczne istotne dla sprawy zostały wówczas przez organ rozważone. Okoliczności faktyczne, które obiektywnie istniały, ale nie zostały rozważone lub nie były organowi znane nie mogą być samodzielną podstawą faktyczną do ponownego merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy bez naruszenia powagi rzeczy osądzonej. Wyjście na jaw nowych istotnych dla sprawy okoliczności istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi, który wydał decyzję, może być co najwyżej podstawą do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a.

Co do wspomnianego wyżej zagadnienia tożsamości sprawy związanej z "niezmienionymi okolicznościami faktycznymi" wskazać należy, że wykładnia przepisów ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych nie pozostawia wątpliwości, że ustawodawca wiąże podstawę faktyczną wymeldowania z upływem określonego czasu, w którym to przedziale czasowym zaszły nowe okoliczności istotne dla dokonania oceny zaistnienia przesłanek warunkujących wymeldowanie danej osoby spod oznaczonego adresu. Czynność wymeldowania ma charakter ewidencyjny, a więc ma odzwierciedlać aktualny stan faktyczny. Musi zatem podlegać stałej aktualizacji.

W związku z tym złożenie ponownego wniosku o wymeldowanie danej osoby z określonego miejsca pobytu nie będzie wszczynać postępowania w sprawie osądzonej ("res iudicata"), jeżeli podstawa faktyczna sprawy zostanie wzbogacona o nowe okoliczności, które zaistniały w związku z upływem określonego czasu od daty wydania poprzedniej ostatecznej decyzji. Ocena tych nowych okoliczności może być dokonywana w powiązaniu z okolicznościami istniejącymi wcześniej. Jednak te wcześniejsze okoliczności nie mogą być samodzielną podstawą decyzji o wymeldowaniu bez naruszenia powagi rzeczy osądzonej. Okoliczności, które istniały w dacie wydania poprzedniej decyzji mogą być brane pod uwagę bez wzbogacenia okolicznościami późniejszymi, tylko w razie rozpatrywania sprawy w trybie wznowieniowym, jako istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne istniejące w dniu wydania decyzji, o ile były nieznane organowi, który wydał decyzję (art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a.).

W rozpoznawanej sprawie decyzja z dnia 6 marca 2012 r. o odmowie wymeldowania H. K. wydana z upoważnienia Wójta Gminy [...] w uzasadnieniu dotyczącymi podstawy faktycznej rozstrzygnięcia odnosi się tylko do okoliczności, że skarżący od 2000 r. odbywa karę pozbawienia wolności i że w związku z tym opuszczenie dotychczasowego miejsca zameldowania nie było dobrowolne. Było to w ocenie organu wystarczające do odmowy wymeldowania.

Natomiast decyzja Wójta Gminy [...] z dnia 28 stycznia 2014 r. i zaskarżona w niniejszej sprawie decyzja organu odwoławczego oparte są na ustaleniu, że skarżący przebywający obecnie w zakładzie karnym opuścił miejsce pobytu stałego przebywając na wolności, jeszcze przed mającym miejsce we wrześniu 2002 r. zatrzymaniem i osadzeniem w zakładzie karnym.

Należy zauważyć, że wymienione decyzje, choć zawierają w podstawie faktycznej rozstrzygnięcia różne elementy stanu faktycznego sprawy, uznane przez organy za istotne dla rozstrzygnięcia, to oparte są w rzeczywistości na tej samej podstawie faktycznej, czyli na okolicznościach, które miały miejsce przed wydaniem pierwszej z tych decyzji, to jest przed 6 marca 2012 r. Wprawdzie żadna z tych decyzji nie opisuje w sposób kompletny stanu faktycznego i w każdej z nich inne elementy stanu faktycznego uznane są za istotne, tym niemniej – jak wcześniej wyjaśniono - podstawą faktyczną, która decyduje o istnieniu lub braku "res iudicata" są wszystkie obiektywnie istniejące okoliczności faktyczne, które powstały przed wydaniem pierwszej decyzji, niezależnie od tego czy były brane pod uwagę przez organy, a nawet niezależnie od tego, czy były tym organom znane.

Mimo takiego ustalenia Sąd nie stwierdził nieważności zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, uznając takie rozstrzygnięcie za przedwczesne.

Po pierwsze, nie jest wystarczająco jasne jaki jest status decyzji z dnia 6 marca 2012 r. wydanej z upoważnienia Wójta Gminy [...]. Żaden z organów w uzasadnieniach swoich decyzji, które były przedmiotem osądu w niniejszej sprawie, nie odniósł się do decyzji z dnia 6 marca 2012 r. Na podstawie akt sprawy, w których znajduje się jedynie kopia omawianej decyzji dołączona do pisma skarżącego z dnia 4 sierpnia 2013 r., nie sposób stwierdzić, czy decyzja ta stała się ostateczna, czy została wyeliminowana w trybie odwoławczym lub w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji, na przykład po zbadaniu czy asystent Wójta, który podpisał się pod decyzją, był rzeczywiście osobą upoważnioną do wydania decyzji. Ustalenie, czy decyzja z dnia 6 marca 2012 r. pozostaje w obrocie prawnym jest kluczowe w rozpoznawanej sprawie.

Po drugie, nawet gdyby okazało się, że decyzja z dnia 6 marca 2012 r. pozostaje w obrocie prawnym, nie można tylko na podstawie tej okoliczności przesądzać o niemożności merytorycznego orzekania w sprawie o wymeldowanie skarżącego na skutek ponownego wniosku D. K. Wprawdzie argumentacja tego wniosku odnosi się wyłącznie do okoliczności, które miały miejsce przed wydaniem decyzji z dnia 6 marca 2012 r., ale nie zwalnia to organu od wyjaśnienia, czy po wydaniu decyzji ostatecznej z dnia 6 marca 2012 r. (jeżeli pozostaje ona w obrocie) pojawiły się nowe okoliczności faktyczne, które zmieniają (rozszerzają) podstawę faktyczną sprawy, pozwalając na orzekanie bez naruszenia powagi rzeczy osądzonej.

Jak wcześniej wyjaśniono, złożenie ponownego wniosku o wymeldowanie danej osoby z określonego miejsca pobytu nie będzie wszczynać postępowania w sprawie osądzonej ("res iudicata"), jeżeli podstawa faktyczna sprawy zostanie wzbogacona o nowe okoliczności, które zaistniały w związku z upływem określonego czasu od daty wydania poprzedniej ostatecznej decyzji. Ocena tych nowych okoliczności może być dokonywana w powiązaniu z okolicznościami istniejącymi wcześniej.

Zaskarżona decyzja została wydana z pominięciem wyjaśnienia opisanych wyżej okoliczności, a więc z mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy naruszeniem przepisów postępowania (art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a.).

Zgodnie z art. 69 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2010 r. Nr 217, poz. 1427 z późn. zm.), obowiązującej od dnia 1 marca 2015 r., organ, ponownie rozpatrując sprawę, postępowanie będzie prowadził na podstawie nowej ustawy, co nie zmienia przedstawionej wyżej oceny prawnej.

W pierwszej kolejności organ wyjaśnić, czy decyzja Wójta Gminy [...] z dnia 6 marca 2012 r. pozostaje w obrocie. Jeżeli decyzja ta nie została wyeliminowana, to wówczas istotne będzie ustalenie czy po wydaniu tej decyzji pojawiły się nowe okoliczności faktyczne, pozwalające na merytoryczne orzekanie w sprawie bez naruszenia powagi rzeczy osądzonej. Rozstrzygnięcie sprawy powinno wówczas uwzględniać przedstawioną wyżej ocenę prawną dotyczącą możliwości wymeldowania z pobytu stałego osoby osadzonej w zakładzie karnym.

Jeżeli nowych okoliczności faktycznych istotnych dla sprawy, powstałych po dniu 6 marca 2012 r., organ nie ustali, wówczas, biorąc pod uwagę powagę rzeczy osądzonej, powinien rozważyć umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego.

Jeżeli okaże się, że decyzja z dnia 6 marca 2012 r. została usunięta z obrotu prawnego, rozstrzygnięcie sprawy powinno opierać się na ocenie całokształtu stanu faktycznego sprawy, począwszy od okoliczności, które miały miejsce przed wcześniejszym osadzeniem skarżącego w zakładzie karnym w 2000 r. Wówczas w pierwszej kolejności organ powinien ustalić, czy skarżący opuścił miejsce pobytu stałego dopiero w związku z zatrzymaniem w dniu 18 września 2002 r., czy też wcześniej. Jeżeli okaże się, że miało to miejsce wcześniej, ustalenia powinny być na tyle precyzyjne co do czasu i okoliczności opuszczenia miejsca pobytu, aby można było ustalić, czy opuszczenie to miało cechę trwałości jeszcze przed osadzeniem skarżącego w zakładzie karnym. Ustalenia przedstawione w zaskarżonej decyzji, w ślad za nieprecyzyjnym wnioskiem i lakonicznymi zeznaniami świadków, są niedokładne i nie pozwalają na odtworzenie chronologii zdarzeń. Pominięte zostało, co wynika z akt sprawy, że skarżący przed osadzeniem w zakładzie karnym we wrześniu 2002 r. przebywał na wolności tylko przez około 4 miesiące, bowiem wcześniej do 24 maja 2002 r. odbywał karę 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności. Istotne jest zatem ustalenie, czy skarżący opuścił miejsce stałego pobytu już w 2000 r. jeszcze przed wcześniejszym osadzeniem w zakładzie karnym, np. po rozwodzie, o którym wspomina syn skarżącego, czy też opuszczenie miejsca pobytu wynikało z osadzenia w zakładzie karnym w 2000 r. i zaniechania powrotu do poprzedniego miejsca pobytu po zwolnieniu z tego zakładu w maju 2002 r.

Organ odwoławczy, orzekając po raz pierwszy kasatoryjnie, słusznie polecił organowi pierwszej instancji zweryfikowanie wyjaśnień wnioskodawczyni i zeznań jej synów między innymi przez wyjaśnienie gdzie skarżący pozostawił swoje rzeczy osobiste oraz przez przesłuchanie w charakterze świadka sąsiada skarżącego, u którego skarżący miał przebywać przed aresztowaniem. Zeznania te pozwoliłyby ustalić, czy pobyt u tej osoby lub być może również u innych osób, był wynikiem trwałego opuszczenia poprzedniego miejsca stałego pobytu. Nie wiadomo z jakiej przyczyny organ pierwszej instancji polecenia tego nie wykonał, a organ odwoławczy to zaakceptował. Informacja Policji, że skarżący został zatrzymany pod adresem wskazującym na dom znajdujący się w niedalekim sąsiedztwie miejsca stałego pobytu, choć może być istotna w powiązaniu z innymi okolicznościami, to sama w sobie niczego nie przesądza.

Inna niż ustalił to organ, przyznawana przez skarżącego okoliczność, że od maja 2002 r. spał w drewutni, czy też w letniej kuchni "za domem", bowiem nie był wpuszczany do domu, nie świadczyłaby o opuszczeniu miejsca pobytu stałego pod określonym adresem, ponieważ przebywanie w innych budynkach niż dom mieszkalny na tej samej nieruchomości jest nadal przebywaniem w miejscu stałego pobytu pod tym samym adresem zameldowania.

Organ odwoławczy w uzasadnieniu swojej decyzji wskazał, że H. K. w swoich pismach kierowanych zarówno do Wójta jak i do Wojewody potwierdzał, że przed osadzeniem go w zakładzie karnym mieszkał u różnych ludzi. Jednakże organ nie przytoczył tych wyjaśnień, które uznał za istotne, mimo że pisma skarżącego nie są wystarczająco jasne w swojej treści. Przede wszystkim organ nie wyjaśnił jednak dlaczego pobyty skarżącego u innych osób uznaje za przejaw opuszczenia miejsca stałego pobytu, a nie za uzasadnione jedynie wykonywaniem pracy sezonowej w różnych miejscach, na co zdaje się wskazywać skarżący.

Ewentualne ustalenie, że skarżący przed zatrzymaniem w dniu 18 września 2002 r. nie opuścił trwale miejsca stałego pobytu nie pozbawia organu możliwości ustalenia istnienia podstaw do wymeldowania skarżącego, jeżeli, biorąc pod uwagę przedstawioną wyżej ocenę prawną dotyczącą możliwości wymeldowania z pobytu stałego osoby osadzonej w zakładzie karnym, organ ustali, że osadzenie w zakładzie karnym spowodowało opuszczenie miejsca pobytu stałego z cechą trwałości.

Z przytoczonych wyżej przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a.