Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 3514/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-01-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Przywrócenie terminu
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 133 par. 1 art. 106 par. 3
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 162 par. 1 art. 162 par. 2 art. 194 art. 146 par. 1
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Jolanta Sokołowska (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Krystyna Kleiber, Sędzia WSA Maciej Kurasz, Protokolant referent stażysta Katarzyna Smaga, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi B. A/S z siedzibą w Danii na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] października 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z [...] października 2011 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. odmówił B. A/S z siedzibą w Danii (dalej: "Skarżąca" lub "Spółka") przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z [...] kwietnia 2011 r.

Z motywów zaskarżonego postanowienia wynika, że w dniu 27 września 2010 r. do Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. wpłynął wniosek Spółki o zwrot podatku od towarów i usług za okres od 1 stycznia 2009 r. do 31 grudnia 2009 r. w kwocie 1.156.100,00 zł, w trybie rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 24 grudnia 2009 r. w sprawie zwrotu podatku od towarów i usług niektórym podmiotom (Dz. U. Nr 224, poz. 1801 ze zm.) - dalej: "rozporządzenie w sprawie zwrotu podatku".

Decyzją z [...] kwietnia 2011 r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego W. odmówił dokonania zwrotu wnioskowanej kwoty podatku od towarów i usług za ww. okres. Z pisma Poczty Polskiej z 14 lipca 2011 r. wynika, że decyzja ta została doręczona na adres Spółki wskazany we wniosku o zwrot podatku od towarów i usług w dniu 26 kwietnia 2011 r.

W dniu 16 maja 2011 r. pełnomocnik Skarżącej złożył do Dyrektora Izby Skarbowej w W. wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od ww. decyzji wraz z odwołaniem. W uzasadnieniu wniosku podał, że przedmiotowa decyzja została Spółce doręczona w miejscu prowadzenia przez nią aktualnie działalności w dniu 2 maja 2011 r. Ze względu na konieczność przetłumaczenia decyzji z języka polskiego na duński, Skarżąca zleciła przetłumaczenie odpowiednio wykwalifikowanej osobie. Biorąc pod uwagę powyższe, a także procedury i praktyki dotyczące obiegu korespondencji i dokumentów w Spółce, okres wakacyjny w Danii, wcześniej zaplanowane - poza siedzibą Spółki - obowiązki służbowe osoby odpowiedzialnej za prowadzenie spraw podatkowych Spółki, a także ograniczoną dyspozycyjność ww. osoby w pierwszej dekadzie maja 2011 r., zapoznanie się przez tę osobę z treścią decyzji stało się możliwe dopiero w dniu 13 maja 2011 r. W tym dniu podjęto decyzję o niezwłocznym wniesieniu odwołania. Zdaniem Spółki odwołanie jest wnoszone z zachowaniem 14-dniowego terminu (liczonego od 2 maja 2011 r.), jednak z ostrożności procesowej Spółka wnosi wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania.

W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia z [...] października 2011 r. Dyrektor Izby Skarbowej wyjaśnił, że do przywrócenia terminu dla dokonania określonej czynności konieczne jest kumulatywne spełnienie przesłanek określonych w art. 162 § 1 i § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 8, poz. 60 ze zm.) – dalej: "O.p.", a mianowicie: złożenie wniosku o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminowi, wskazanie przyczyny uchybienia terminu, uprawdopodobnienie braku winy w spowodowaniu przekroczenia terminu, jednoczesne dokonanie czynności, dla której przewidziano termin.

Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, iż w niniejszej sprawie doszło do uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z [...] kwietnia 2011 r. Decyzja ta doręczona została Spółce na adres podany we wniosku o zwrot podatku od towarów i usług w dniu 26 kwietnia 2011 r., co potwierdza pismo Poczty Polskiej z 14 lipca 2011 r. Czternastodniowy termin do wniesienia odwołania upłynął z dniem 10 maja 2011 r., natomiast odwołanie zostało nadane dopiero 16 maja 2011 r., zatem po terminie określonym przepisem art. 223 § 2 pkt 1 O.p.

Organ odwoławczy nie zgodził się ze stanowiskiem Spółki, iż decyzja organu pierwszej instancji została doręczona dopiero w dniu 2 maja 2011 r. Wskazał na treść art. 144, art. 146 § 1 i art. 151 O.p. Podniósł, że zgodnie z załącznikiem nr 1 do rozporządzania w sprawie zwrotu podatku, wniosek o zwrot podatku od towarów i usług powinien zawierać m.in. dane podmiotu uprawnionego z państw członkowskich Wspólnoty Europejskiej (wnioskodawcy), w tym dokładny adres zamieszkania/siedziby podmiotu uprawnionego. Pod wskazany w tym wniosku adres doręczona została decyzja organu pierwszej instancji. Dopiero z pisma pełnomocnika Spółki z 1 września 2011 r. oraz dołączonych do niego dokumentów przesłanych do organu odwoławczego, wynikało, że z dniem 7 maja 2010 r. Spółka zmieniła swoją dotychczasową nazwę i adres. Spółka nie poinformowała Naczelnika Urzędu Skarbowego W. o zmianie adresu podanego we wniosku. Ponieważ organ pierwszej instancji nie dysponował innym adresem Spółki niż podany we wniosku, ww. decyzję doręczył na adres wskazany we wniosku o zwrot podatku.

Dyrektor Izby Skarbowej uznał, że skoro zgodnie z twierdzeniem pełnomocnika, Spółka zapoznała się z treścią decyzji w dniu 13 maja 2011 r., zaś wniosek o przywrócenie terminu złożyła 16 maja 2011 r., to dochowała terminu przewidzianego w art. 162 § 2 O.p. (7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminowi). Wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania Spółka złożyła odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji, dopełniając czynności dla której był określony termin.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że o spełnieniu przesłanki uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że strona nie mogła przezwyciężyć przeszkody w zachowaniu terminu nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Warunek braku winy, uważa się za spełniony, gdy strona zachowała szczególną staranność przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa.

Poddając ocenie wystąpienie ww. przesłanki w niniejszej sprawie, Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że pełnomocnik Spółki nie wykazał, aby w okresie od 26 kwietnia 2011 r. do 2 maja 2011 r. istniały przeszkody uniemożliwiające podjęcie działań mających na celu ustalenie charakteru i treści przedmiotowej decyzji, których Spółka nie mogłaby przezwyciężyć. Skoro Spółka dowiedziała się, jak podał jej pełnomocnik, o skierowaniu do niej korespondencji od polskiego organu już w dniu 2 maja 2011 r., to powinna dołożyć należytej staranności, aby podjąć niezbędne działania w celu niezwłocznego ustalenia jej charakteru i treści. Takiej zaś staranności Skarżąca nie dołożyła.

Zdaniem organu odwoławczego, za brakiem winy nie przemawia również konieczność przetłumaczenia decyzji z języka polskiego na duński, gdyż nie stanowiła ona trudnej do przewidzenia i przezwyciężenia okoliczności o charakterze nadzwyczajnym, uniemożliwiającej dochowanie terminu. Spółka składając wniosek o zwrot podatku od towarów i usług do polskich organów podatkowych, powinna liczyć się z obowiązkiem porozumiewania się w języku polskim i być przygotowana na ewentualne, niezwłoczne tłumaczenie korespondencji. Ponadto wyjaśnienia pełnomocnika w zakresie tłumaczenia przedmiotowej decyzji są lakoniczne. Nie podał on daty skierowania przez Spółkę przedmiotowej decyzji do tłumaczenia, ani daty otrzymania stosowanego tłumaczenia. Nie wiedząc w jakim dokładnie terminie decyzja została przekazana i odebrana od tłumacza, nie można stwierdzić, że uprawdopodobniono brak winy w uchybieniu terminu.

Okoliczności uprawdopodobniających brak winy w uchybieniu terminu nie stanowi, w ocenie Dyrektora Izby Skarbowej, całokształt funkcjonowania obowiązujących w Spółce procedur dotyczących obiegu korespondencji i dokumentów, okres wakacyjny w Danii oraz wcześniej zaplanowane, poza siedzibą, obowiązki służbowe, czy ograniczona dostępność osoby odpowiedzialnej za prowadzenie spraw podatkowych w Spółce. Pełnomocnik nie wyjaśnił, dlaczego powyższe okoliczności stanowiły przeszkodę uniemożliwiającą wniesienie odwołania w terminie.

Pismem z 17 listopada 2011 r. pełnomocnik Spółki wniósł na powyższe postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze zarzucił naruszenie przepisów:

1) art. 162 § 1 w zw. z art. 146 § 1 w zw. z art. 151 zd. 2 O.p. przez uznanie, że Skarżąca zmieniła adres w toku postępowania przed Naczelnikiem Urzędu Skarbowego oraz że nie zawiadomiła go o swoim aktualnym adresie;

2) art. 162 § 1 w zw. z art. 151 zd. 1 O.p. przez uznanie, że Spółka nie uprawdopodobniła braku winy w dochowaniu terminu do złożenia odwołania oraz nie uwzględnienie okoliczności, że nie doszło do doręczenia decyzji w lokalu siedziby Skarżącej ani w miejscu prowadzenia przez nią działalności - osobie uprawnionej do odbioru korespondencji (decyzja została doręczona w lokalu siedziby zupełnie innej spółki do rąk osoby zatrudnionej w tej innej spółce);

3) art. 162 § 1 w zw. z art. 146 § 2 oraz art. 150 § 1 pkt 1, § 1a i § 2 w zw. z art. 151 zd. 2 O.p. przez nie uwzględnienie okoliczności, że decyzję doręczono osobie trzeciej (zamiast zastosowania procedury tzw. podwójnego awizowania i pozostawienia decyzji w aktach sprawy);

4) art. 162 § 1 O.p. przez uznanie, iż Skarżąca nie uprawdopodobniła, że niedochowanie terminu na złożenie odwołania od decyzji nastąpiło bez jej winy.

Uzasadniając zarzuty skargi pełnomocnik utrzymywał, że Naczelnik Urzędu Skarbowego doręczył decyzję innemu podmiotowi niż Skarżąca, gdyż adres tego podmiotu omyłkowo znalazł się we wniosku Skarżącej o zwrot podatku. Stało się tak, ponieważ adres w elektronicznym formularzu służącym do złożenia wniosku o zwrot podatku od towarów i usług został automatycznie wstawiony z systemu VIES. W systemie tym adresy przedsiębiorców aktualizowane są przez Państwa Członkowskie Unii Europejskiej na podstawie danych zarejestrowanych we właściwych rejestrach. Stąd też aktualizacja danych w systemie VIES, jako systemie wtórnym do podstawowych rejestrów, jest dokonywana z pewnym opóźnieniem. Dania nie zaktualizowała danych adresowych Skarżącej przed złożeniem wniosku o zwrot podatku (mimo zmiany adresu Spółki w dniu 6 maja 2010 r. i zarejestrowania tej zmiany w rejestrze handlowym) i w rezultacie we wniosku znalazł się błędny adres Skarżącej. Zdaniem pełnomocnika Spółki, pomyłki Państw Członkowskich Unii Europejskiej obciążają organy władzy publicznej, a nie obywateli. Dlatego też konsekwencje opóźnienia w aktualizacji danych w systemie VIES przez Danię nie mogą negatywnie wpływać na sytuację prawną Skarżącej.

W ocenie pełnomocnika w niniejszej sprawie nie zaszły przesłanki określone w art. 146 O.p., ponieważ Skarżąca nie zmieniła adresu w trakcie postępowania. Zmiana adresu nastąpiła 6 maja 2010 r., tymczasem postępowanie rozpoczęło wniesienie wniosku o zwrot VAT w dniu 27 września 2010 r. Zrównanie przez organ sytuacji, w której organ omyłkowo otrzymał błędny adres strony z sytuacją zmiany adresu strony w toku postępowania nie znajduje podstawy w przepisach obowiązującego prawa. Ponadto organ zastosował ten przepis błędnie, nie pozostawiając decyzji w aktach sprawy i nie awizując jej, a tylko doręczając podmiotowi, który nie był uprawniony do jej odebrania. Co więcej, Skarżąca powiadomiła Naczelnika Urzędu Skarbowego o swoim aktualnym adresie. Konsekwentne podawanie w kolejnych pismach adresu odmiennego od adresu występującego w pierwszym wniosku o zwrot podatku jest wystarczającym sposobem poinformowania organu o aktualnym adresie.

Pełnomocnik zarzucił również, iż doręczenia decyzji dokonano poza siedzibą Skarżącej, do rąk osoby nieuprawnionej, naruszając tym samym art. 151 O.p. W sytuacji, gdy pod wskazanym adresem nie było osoby uprawnionej do odbioru przesyłki, zgodnie z 150 § 1 pkt 1, § 1a i § 2 O.p. decyzję należało złożyć na poczcie i podwójnie awizować. Nawet zatem przy przyjęciu, że w sprawie zastosowanie miałby art. 146 § 1 O.p. i w konsekwencji art. 146 § 2 O.p., wówczas prawidłowe zastosowanie tych przepisów polegałoby na dokonaniu podwójnego awizowania decyzji, a następnie pozostawienie jej w aktach sprawy, nie zaś na wydaniu decyzji osobie trzeciej. Według pełnomocnika oczywiste uchybienia wynikły z winy poczty, więc Skarżąca nie może ponosić tego konsekwencji.

Pełnomocnik podniósł, że Skarżąca nie miała obowiązku korzystać z pomocy pełnomocnika przy składaniu wniosku, gdyż skorzystała z prawa dochodzenia zwrotu podatku za pośrednictwem macierzystego urzędu.

Zasadność przywrócenia terminu do wniesienia odwołania Skarżąca upatrywała w art. 23 ust. 2 Dyrektywy Rady 2008/09/WE z dnia 12 lutego 2008 r.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi. Odnosząc się do zarzutów skargi organ podniósł, że zgodnie z pkt 4b) załącznika nr 1 do rozporządzenia w sprawie zwrotu podatku w przypadku, gdy wniosek o zwrot podatku od towarów i usług zawiera nieaktualne dane w zakresie adresu siedziby podmiotu uprawnionego, podmiot ten jest zobowiązany do zmiany nieaktualnych danych poprzez złożenie korekty. Skarżąca zaś nie złożyła korekty przedmiotowego wniosku w celu zmiany nieaktualnych danych w zakresie adresu swojej siedziby. Tym samym organ miał obowiązek doręczania wszelkiej korespondencji na wskazany we wniosku adres siedziby Skarżącej.

Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej polskie organy podatkowe nie mogą ponosić odpowiedzialności za opóźnienie w aktualizacji danych adresowych w systemie VIES spowodowane przez Danię.

Organ odwoławczy nie zgodził się z pełnomocnikiem Skarżącej, iż wielokrotnie w toku postępowania Spółka wskazywała swój aktualny adres. W żadnym bowiem piśmie kierowanym do organu Skarżąca nie wskazała, iż podawany adres jest aktualnym adresem do korespondencji, aktualnym adresem siedziby bądź też miejsca prowadzenia działalności lub zastępuje w jakikolwiek sposób adres podany we wniosku o zwrot podatku od towarów i usług.

Dyrektor Izby Skarbowej podkreślił, iż Ordynacja podatkowa nie określa szczegółowych warunków doręczania korespondencji osobom prawnym mającym siedzibę za granicą. Zasady doręczania korespondencji w sprawach podatkowych reguluje wprost Konwencja o wzajemnej pomocy administracyjnej w sprawach podatkowych (Dz.U. z 1998 r., Nr 141, poz. 913, ze zm.) - dalej "Konwencja". Stronami tej Konwencji pozostają zarówno Polska, jak i Dania zatem ma ona zastosowanie w niniejszej sprawie. W świetle przepisów art. 17 ust. 3 i 4 Konwencji, zgodne z prawem jest doręczanie pism przez organy jednego państwa na terytorium drugiego państwa w sposób bezpośredni wynikający z prawodawstwa państwa, którego organy dokonują doręczenia. Zgodnie z ww. przepisami nie może być uznane za nieskuteczne lub niezgodne z prawem doręczenie w niniejszej sprawie decyzji organu pierwszej instancji za pośrednictwem poczty bezpośrednio na adres Skarżącej w Danii wskazany we wniosku o zwrot podatku.

Organ odwoławczy wskazał, że pismo Poczty Polskiej z 14 lipca 2011 r., jako dokument urzędowy w rozumieniu art. 194 O.p., stanowi dowód tego co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Skarżąca nie przeprowadziła natomiast skutecznego przeciwdowodu przeciwko treści tego dokumentu urzędowego. Nie mogą natomiast zostać uznane za dowód w sprawie same informacje, iż przedmiotowa decyzja została faktycznie otrzymana przez Skarżącą w dniu 2 maja 2011 r.

Dyrektor Izby Skarbowej zauważył, że dotychczasowa korespondencja organu pierwszej instancji była doręczana do rąk pracowników F. ApS, a Skarżąca taki stan akceptowała. Nic nie przemawia za tym, aby przyjąć, że kolejna przesyłka tego organu, tj. decyzja z dnia [...] kwietnia 2011 r została doręczona nieprawidłowo. Zwrócił uwagę, że upoważnienie do odbioru korespondencji nie musi wynikać ze stosunku pracy, może opierać się na faktycznym powierzeniu obowiązków.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga jest niezasadna. W rozpoznanej sprawie zaskarżone zostało postanowienie w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.

Trafnie zauważył Dyrektor Izby Skarbowej, iż rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania winno być poprzedzone ustaleniami, czy termin ten został przekroczony, szczególnie gdy tak jak w niniejszej sprawie, kwestia ta jest sporna. Organ odwoławczy twierdzi, że decyzja Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] kwietnia 2011 r. w przedmiocie odmowy dokonania zwrotu wnioskowanej kwoty podatku od towarów i usług została doręczona Skarżącej w dniu 26 kwietnia 2011 r., czego dowodem jest zwrotne potwierdzenie odbioru decyzji i pismo Poczty Polskiej z dnia 14 lipca 2011. Natomiast Skarżąca we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania z dnia 16 maja 2011 r. podała, że ww. decyzję otrzymała w dniu 2 maja 2011 r., w miejscu, w którym aktualnie prowadzi swoją działalność. Z kolei w piśmie z dnia 1 września 2011 r. Skarżąca wykazując jej uprawnienia do otrzymania zwrotu podatku od towarów i usług wspomniała, że dokonano zmiany siedziby Spółki.

W skardze do Sądu pełnomocnik Skarżącej podniósł argumenty, które nie były podnoszone przed organem w toku postępowania w sprawie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Otóż pełnomocnik utrzymywał, że ww. decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego została skierowana na niewłaściwy adres, decyzja została doręczona osobie nieuprawnionej, Skarżąca nie miała obowiązku powiadomienia Naczelnika Urzędu Skarbowego o zmianie adresu, ale uczyniła to podając w kolejnych pismach adres odmienny od adresu występującego w pierwszym wniosku o zwrot podatku. Na dowód tych twierdzeń pełnomocnik dołączył do skargi stosowne dokumenty, ale nie wnioskował o przeprowadzenie z nich przez Sąd dowodów. Sąd z urzędu takiego postępowania nie przeprowadził, gdyż zgodnie z art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej zwanej "p.p.s.a.", postępowanie dowodowe przed sądem administracyjnym ma jedynie charakter uzupełniający i nie może prowadzić do samodzielnych i całkiem odmiennych od dokonanych w postępowaniu administracyjnym ustaleń. Przepis art. 106 § 3 p.p.s.a. nie służy do zwalczania ustaleń faktycznych, z którymi strona się nie zgadza. Ponadto, dopuszczenie nowego dowodu z dokumentu jest uprawnieniem, a nie obowiązkiem sądu administracyjnego (vide wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: II FSK 1629/10 z dnia 8 marca 2012 r., LEX nr 1137541, II GSK 185/11 z dnia 29 lutego 2012 r., LEX nr 1145491, II GSK 1127/10 z dnia 13 grudnia 2011 r., LEX nr 1151544, I FSK 108/11 z dnia 9 grudnia 2011 r., LEX nr 1148414, II GSK 1267/10 z dnia 7 grudnia 2011 r., LEX nr 1151600, dostępne też w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: "CBOSA").

Poza tym z treści art. 133 § 1 p.p.s.a. wynika, że sąd administracyjny rozpatruje sprawę na postawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego aktu administracyjnego. Skutkiem zasady określonej w przywołanym przepisie jest to, że sąd administracyjny nie dokonuje ustaleń faktycznych w zakresie objętym sprawą administracyjną. Sąd ten bada, czy ustalenia faktyczne dokonane przez organy administracji publicznej, których rozstrzygnięcia zostały zaskarżone, odpowiadają prawu (por. uwagi do art. 133 p.p.s.a. (w:) B. Dauter i in., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Lex 2009, wyd. III).

Oceniając prawidłowość zaskarżonego postanowienia według stanu faktycznego i prawnego w dniu wydania zaskarżonego postanowienia stwierdzić należy, że Dyrektor Izby Skarbowej prawidłowo uznał, iż decyzja Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] kwietnia 2011 r. została doręczona Skarżącej w dniu 26 kwietnia 2011 r.

Wbrew twierdzeniom Skarżącej, decyzja ta została skierowana na właściwy adres, którym jest adres podany we wniosku Skarżącej "o zwrot podatku VAT za okres od 1.01.2009 do 31.12.2009". Zgodnie z § 6 ust. 4 rozporządzenia w sprawie zwrotu podatku informacje, jakie powinien zawierać wniosek o zwrot podatku od towarów i usług, oraz sposób opisu niektórych informacji, określa załącznik nr 1 do rozporządzenia. Według załącznika nr 1 wniosek taki powinien zawierać m.in. dane podmiotu uprawnionego z państw członkowskich Wspólnoty Europejskiej (wnioskodawcy), w tym dokładny adres zamieszkania/siedziby podmiotu uprawnionego (pkt 4 lit. b)). Zatem adres wskazany we wniosku jest adresem, na który organ podatkowy kieruje korespondencję, chyba że wnioskodawca wskaże inny adres do korespondencji. Skarżąca do czasu wydania decyzji Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] kwietnia 2011 r. nie poinformowała tego organu o zmianie adresu swojej siedziby lub o tym, że adres podany we wniosku jest nieaktualny. Zmiany adresu organ podatkowy nie może domniemywać z pism podatnika, w których jest podawany inny adres niż wcześniej wskazany jako adres do korespondencji. Wola podatnika o kierowaniu pism na inny adres niż wcześniej podany musi być wyrażona wprost, w sposób bezpośredni (a nie pośrednio poprzez wskazanie w kolejnym piśmie innego adresu). W przypadku podmiotów uprawnionych z państw członkowskich Wspólnoty Europejskiej wskazanie dokładnego adresu siedziby jest szczególnie ważne, dlatego prawodawca oprócz istniejących regulacji w tym zakresie w Ordynacji podatkowej, zamieścił szczególną regulację w rozporządzeniu w sprawie zwrotu podatku. Prawidłowo więc organy podatkowe obu instancji przyjęły, że korespondencję do Skarżącej należy wysyłać na adres wskazany we wniosku o zwrot podatku od towarów i usług. Trafnie zauważył Dyrektor Izby Skarbowej w odpowiedzi na skargę, że organ pierwszej instancji nie miał żadnych podstaw, by powziąć choćby wątpliwość co do prawidłowości kierowania pism na adres wskazany w ww. wniosku, ponieważ Skarżąca pisma do niej kierowane na ten adres w toku postępowania odbierała i udzielała na nie odpowiedzi, nie informując przy tym, iż winny być one wysyłane na inny adres.

Nie można zgodzić się z pełnomocnikiem, iż organ odwoławczy błędnie powołał się na treść art. 146 § 1 O.p., który stanowi, że w toku postępowania strona oraz jej przedstawiciel lub pełnomocnik mają obowiązek zawiadomić organ podatkowy o zmianie swojego adresu, w tym adresu elektronicznego, jeżeli wniesiono o zastosowanie takiego sposobu doręczania albo wyrażono na to zgodę.

Jeżeli bowiem strona jest zobowiązana do zawiadomienia organu podatkowego o zmianie swojego adresu w toku postępowania, to tym bardziej jest ona zobowiązania do podania właściwego adresu, jeśli z jakiejś przyczyny strona lub podmiot działający w jej imieniu, wcześniej podał adres niewłaściwy (np. nieaktualny). Taki obowiązek ciążył na Skarżącej, ponieważ to w jej wniosku inicjującym postępowanie w sprawie zwrotu podatku od towarów i usług został wskazany adres, który zdaniem pełnomocnika Skarżącej był nieaktualny już w dacie wykazania go we wniosku. Pełnomocnik Skarżącej wyjaśnił, iż winę za wykazanie niewłaściwego adresu ponosi duński urząd, jednak to w interesie Skarżącej leżało sprostowanie tej omyłki, tym bardziej że docierały do niej pisma z polskiego Urzędu Skarbowego kierowane na adres, który według skargi był nieaktualny. Zatem, jeśli nawet był to błąd duńskiego urzędu, to Skarżąca miała wiedzę o jego popełnieniu, chociażby poprzez korespondencję do niej kierowaną przez polski Urząd Skarbowy.

Zgodzić się należy z pełnomocnikiem Skarżącej, iż nie powinna ona ponosić konsekwencji za błędy popełnione przez organy władzy publicznej, ale trzeba mieć na uwadze, że błąd został popełniony przez organ duński, a nie polski, więc regres Skarżąca może mieć do organu duńskiego. Polski organ podatkowy nie dopuścił się nieprawidłowości wysyłając decyzję na adres wskazany we wniosku o zwrot podatku, to raczej Skarżąca nie dopilnowała swoich interesów, gdyby przyjąć linię obrony prezentowaną w skardze. Ta ostatnia uwaga jest o tyle zasadna, że we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania Skarżąca uprawdopodobniając brak winy w uchybieniu terminowi wskazała na procedury i praktyki dotyczące obiegu korespondencji i dokumentów w Spółce, okres wakacyjny w Danii, wcześniej zaplanowane - poza siedzibą Spółki - obowiązki służbowe osoby odpowiedzialnej za prowadzenie spraw podatkowych Spółki, a także ograniczoną dyspozycyjność ww. osoby w pierwszej dekadzie maja 2011 r. Mając na uwadze owe wyjaśnienia oraz brak reakcji Skarżącej w toku postępowania w zakresie dotyczącym adresu, uznać raczej można, iż Skarżąca przyjęła taki obieg dokumentów i procedury z nim związane, że korespondencja była doręczana na adres wskazany we wniosku i za zgodą Skarżącej odbierana była pod tym adresem, tyle że to wydłużało czas dotarcia korespondencji do osoby odpowiedzialnej za sprawy podatkowe Skarżącej.

Jak już wcześniej powiedziano, prawidłowość zaskarżonego postanowienia jest oceniana według stanu faktycznego i prawnego z dnia wydania zaskarżonego postanowienia, zaś w tym czasie Skarżąca nie podnosiła argumentu dotyczącego skierowania decyzji na niewłaściwy adres i doręczenia jej osobie nieuprawnionej i ta okoliczność nie była rozważana przez Dyrektora Izby Skarbowej. Niemniej jednak słusznie Dyrektor Izby Skarbowej wskazał w odpowiedzi na skargę, że w tym zakresie dokumentem miarodajnym jest pismo Poczty Polskiej z dnia 14 lipca 2011 r., która na skutek postępowania reklamacyjnego uzyskała informację od operatora pocztowego Danii, że reklamowana przesyłka, czyli decyzja Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] kwietnia 2011 r. została doręczona w dniu 26 kwietnia 2011 r. Należy przyjąć, iż informacja ta oznacza, że przesyłka została doręczona zgodnie z procedurą obowiązującą w Danii. U podstaw takiego założenia leżą regulacje prawne zawarte w Konwencji o wzajemnej pomocy administracyjnej w sprawach podatkowych, gdzie unormowane zostały m.in. kwestie związane z doręczaniem korespondencji osobom mającym miejsce zamieszkania za granicą. I tak art. 1 ust. 2 lit. c) tej Konwencji stanowi, że pomoc administracyjna obejmuje dostarczanie dokumentów. Natomiast Zgodnie z art. 17 ust. 3 i 4 Konwencji strona może dostarczyć dokumenty w drodze bezpośredniej przesyłki pocztowej pod adresem osoby na terytorium drugiej Strony (ust.3). Żadne postanowienie konwencji nie będzie rozumiane jako powodujące nieważność dostarczenia dokumentów przez Stronę, dokonanego zgodnie z jej ustawodawstwem (ust. 4).

Trafny jest też argument Dyrektora Izby Skarbowej, iż pismo Poczty Polskiej z dnia 14 lipca 2011 r. jest dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 194 O.p., zatem stanowi dowód tego co w nim stwierdzone. Dokument urzędowy korzysta z domniemania prawdziwości, które to domniemanie nie zostało w niniejszej sprawie obalone żadnym przeciwdowodem.

Zapis na kserokopii przesłanych przez Pocztę Polską dokumentów o treści "F.", sam w sobie nie musi oznaczać, że korespondencja została doręczona osobie nieuprawnionej. Przede wszystkim to duński operator pocztowy (jego pracownik) zobowiązany jest upewnić się, czy przekazuje korespondencję osobie upoważnionej. Wobec braku jakichkolwiek dowodów, iż operator ten dopuścił się nieprawidłowości przy doręczaniu korespondencji, nie ma podstaw, by przyjąć, iż takowe nieprawidłowości miały miejsce.

Raz jeszcze podkreślić trzeba, że zważywszy na wyjaśnienia pełnomocnika Skarżącej zawarte we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, decyzja Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] kwietnia 2011 r. została doręczona zgodnie z przewidzianymi przez Skarżącą procedurami dotyczącymi obiegu korespondencji. Jak już to wcześniej podano, Skarżąca jako okoliczność mającą wykazać brak winy w uchybieniu terminu wskazała na procedury i praktyki dotyczące obiegu korespondencji i dokumentów w Spółce. Słuszna jest uwaga Dyrektora Izby Skarbowej, że upoważnienie do odbioru korespondencji nie musi wynikać ze stosunku pracy, może opierać się na każdym upoważnieniu, w tym faktycznym.

Reasumując ten wątek sprawy, stwierdzić należy, że decyzja Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] kwietnia 2011 r. została doręczona Skarżącej w dniu 26 kwietnia 2011 r., a ponieważ odwołanie zostało wniesione w dniu 16 maja 2011 r., to prawidłowo organ odwoławczy uznał, iż zostało ono wniesione z uchybieniem terminu, o którym mowa w art. 223 § 2 pkt 1 O.p.

W sprawie przywrócenia terminu mają zastosowanie normy wynikające z przepisów art. 162 § 1 i § 2 O.p. Zgodnie z powołanymi przepisami w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin. Z przytoczonych przepisów wynika, że istnieją cztery przesłanki warunkujące przywrócenie terminu oraz że przesłanki te muszą być spełnione kumulatywnie. Pierwszą przesłanką jest uprawdopodobnienie przez stronę braku swojej winy, drugą jest wniesienie przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu. Trzecią jest dochowanie siedmiodniowego terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu - od dnia ustania przyczyny jego uchybienia. Czwartą przesłanką warunkującą przywrócenie terminu jest dopełnienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu czynności, dla której określony był termin.

Dyrektor Izby Skarbowej uznał, że Skarżąca zapoznała się z ww. decyzją w dniu 13 maja 2011 r., a ponieważ stanowisko to jest korzystne dla Skarżącej, Sąd nie kwestionuje go, przez wzgląd na treść art. 134 § 2 p.p.s.a. Przyjąć więc trzeba, że wniosek o przywrócenie terminu został wniesiony w ustawowym terminie. Wraz z ww. wnioskiem zostało wniesione odwołanie. Rozważyć pozostaje, czy Skarżąca uprawdopodobniła brak winy w uchybieniu terminowi.

Wyjaśnić należy, że uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym dowodu w znaczeniu ścisłym, niedającym pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie. Jest to środek zwolniony od ścisłych formalności dowodowych. Jak wynika z ugruntowanego w tej mierze orzecznictwa i to zarówno Naczelnego Sądu Administracyjnego, jak i Sądu Najwyższego, brak winy w uchybieniu terminowi powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy (vide orzeczenie Sądu Najwyższego z 9 sierpnia 1974 r., II CZ 149/74 OSPiKA 1975/2/39, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 października 2011 r., II FSK 731/10, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Zgodnie z poglądami doktryny kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie nie jest więc dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa (B. Adamiak. J. Borkowski. R. Mastalski, J. Zubrzycki, Ordynacja podatkowa. Komentarz 2003, UNIMEX Oficyna Wydawnicza, wyd. 1). Brak winy można przyjąć tylko wtedy, gdy wnioskodawca nie mógł przezwyciężyć przeszkody w zachowaniu terminu, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez stronę zalicza się np. przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar (wyrok NSA z dnia 1 marca 1999 r. II SA/Wa 45/99). Ponadto Sąd zauważa, że kryterium braku winy, o jakim mowa w art. 162 § 1 O.p. należy wiązać z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowych, niewielkie nawet niedbalstwo wyklucza możliwość uwzględnienia żądania o przywrócenie uchybionego terminu.

W niniejszej sprawie pełnomocnik jako przyczynę uprawdopodobniającą brak winy Skarżącej w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania wskazał na konieczność przetłumaczenia decyzji z języka polskiego na język duński oraz wielokrotnie już powyżej wskazywane procedury i praktyki dotyczące obiegu korespondencji i dokumentów w Spółce, okres wakacyjny w Danii, wcześniej zaplanowane - poza siedzibą Spółki - obowiązki służbowe osoby odpowiedzialnej za prowadzenie spraw podatkowych Spółki, a także ograniczoną dyspozycyjność ww. osoby w pierwszej dekadzie maja 2011 r.

Wszystkie wskazane przez Skarżącą przyczyny uchybienia terminu do wniesienia odwołania są skutkiem organizacji pracy w Skarżącej Spółce. Ani konieczność przetłumaczenia decyzji, ani przyjęty obieg dokumentów u Skarżącej, czy też okres wakacji nie mogą być utożsamiane z niemożliwą do przezwyciężenia przeszkodą, o której mowa powyżej. Jak słusznie podniósł Dyrektor Izby Skarbowej, Skarżąca powinna mieć na uwadze wystąpienie konieczności przetłumaczenia korespondencji z języka polskiego na duński, skoro wszczęła własnym wnioskiem postępowanie w polskim urzędzie skarbowym. Tłumaczenie dokumentu nie jest przeszkodą niemożliwą do przezwyciężenia. Zresztą Skarżąca nie twierdziła, że dołożyła należytej staranności, aby decyzja została przetłumaczona we właściwym czasie, a z przyczyn zupełnie od niej niezależnych czynność ta nie została wykonana w tym czasie. Według wyjaśnień Skarżącej przyczyną uchybienia terminowi był splot okoliczności, ale zdaje się, że najistotniejszą była ograniczona dostępność w pierwszej dekadzie maja 2011 r. do osoby odpowiedzialnej za sprawy podatkowe.

W ocenie Sądu podane przez Skarżącą wyjaśnienia wskazują na brak należytej staranności w organizacji pracy, które przełożyły się na brak staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. W tych okolicznościach stwierdzić należy, że organ odwoławczy prawidłowo przyjął, że Skarżąca nie uprawdopodobniła, iż uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Oznacza to, że zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem.

Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.