Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 473/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2011-08-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6343 Świadczenia pieniężne z tytuły pracy przymusowej
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 2 lit.a, art. 4 ust. 1,2,4, art. 5
journal: Dz.U. 1996 nr 87 poz 395
law: Ustawa z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniach pieniężnych przysługujących osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich.
article: art. 6
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Stankowski (spr.) Sędziowie WSA Maciej Jaśniewicz WSA Tomasz Grossmann Protokolant st. sekr. sąd. Laura Szukała po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 03 sierpnia 2011 r. sprawy ze skargi H. S. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...]2011 r., nr [...] w przedmiocie przyznania świadczeń pieniężnych przysługujących osobom deportowanym do pracy przymusowej. oddala skargę


UZASADNIENIE

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] 2011 r. Nr [...] utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] 2011 r. Nr [...] - odmawiającą przyznania H. S. świadczenia na podstawie ustawy z dnia 31 maja 1996 o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich ( Dz.U. nr 87 poz. 395 ze zm.) - za okres - od złożenia pierwszego wniosku w tej sprawie tj. 1 listopada 2004 r.

Powyższe decyzje wydano w następującym stanie faktycznym:

Pismem z dnia [...] 2004 r. H. S. wniósł o przyznanie uprawnienia do świadczenia pieniężnego przysługującego osobom deportowanym do pracy przymusowej, tj. określonego w art. 3 ust. 1 ustawy o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich (k.9 akt adm.).

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] 2005r. odmówił skarżącemu przyznania prawa do wnioskowanego świadczenia (k.11 akt adm.). Z decyzją tą skarżący się nie zgodził i na skutek złożonego przez niego wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy decyzją z dnia [...] 2005 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] 2005 r. o odmowie przyznania prawa do wnioskowanego świadczenia (k.16 akt adm.). Jak wynika z akt sprawy pomimo prawidłowego pouczenia od decyzji tej skarżący nie wniósł skargi do sadu administracyjnego.

Pismem z dnia [...] 2010 r. H. S. ponownie wniósł o przyznanie uprawnienia do świadczenia pieniężnego przysługującego osobom deportowanym do pracy przymusowej, tj. określonego w art. 3 ust. 1 ustawy o świadczeniu pieniężnym (k. 32 akt adm.).

Decyzją z dnia [...] 2010 r., Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił H. S. uchylenia decyzji własnej z dnia [...] 2005r., i utrzymującej ją w mocy decyzji z dnia [...] 2005 r. (k. 34 akt adm.).

W przewidzianym ustawą terminie H. S. wniósł o ponowne rozpoznanie jego sprawy wskazując, że "składając ponowny wniosek o przyznanie świadczenia pieniężnego kierował się przede wszystkim nową linia orzeczniczą sądów, zgodnie z którą do okresu represji zalicza się również okresy prenatalne dziecka urodzonego w czasie pobytu rodziców na deportacji" (k. 36 akt adm.)..

Na skutek złożonego przez skarżącego wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy decyzją z dnia 30 czerwca 2010 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] 2010 r. (k. 39 akt adm.).

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. wniósł H. S. wskazując, iż jego rodzina została wysiedlona do pracy przymusowej w miejscowości R. oraz że w obozie jego rodzina przebywała od 19[...] do 19 [...] r. Skarżący podniósł, iż z zaświadczenia Urzędu Miasta S. bezspornie wynika, że pobyt na przymusowych robotach trwał do [...]maja 1945 r. (k. 40-42 akt adm.).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w P. wyrokiem z dnia 16 grudnia 2010 r. sygn. IV SA/Po 775/10 uchylił zaskarżoną decyzję wskazując, że organ winien jeszcze raz na podstawie art. 154 Kpa zbadać czy w niniejszej sprawie interes społeczny lub słuszny interes strony nie przemawia za zmianą decyzji z dnia [...] 2005 r. (k. 55 akt adm.).

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] 2011 r. Nr [...] uchylił decyzję własną z [...] 2005 r. oraz decyzję ją poprzedzającą z [...] 2005 r. i przyznał skarżącemu uprawnienie do świadczenia pieniężnego za okres od dnia [...] lipca 1944 r. do [..]maja 1945 r. (k. 69 akt adm.).

W przewidzianym ustawą terminie H. S. wniósł o ponowne rozpoznanie sprawy i uzupełnienie decyzji w trybie art. 111 k.p.a. o określenie daty od, której przysługuje mu prawo do świadczenia ustalonego w decyzji. Skarżący wyjaśnił, że w oparciu o decyzję z [...] 2011 r. ZUS przyznał mu świadczenie pieniężne od 01 listopada 2010 r., tymczasem, jak skarżący podkreślił on pierwszy wniosek o przyznanie świadczenia złożył w listopadzie 2004 r. (k. 72 akt adm.).

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] 2011 r. Nr [...] utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] 2011 r. odmawiającą przyznania skarżącemu świadczenia na podstawie ustawy z dnia 31 maja 1996 o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich ( Dz.U. nr 87 poz. 395 ze zmianami ) - za okres - od złożenia pierwszego wniosku w tej sprawie tj. 1 listopada 2004 r. (k. 75 akt adm.).

Skargę na decyzję wydaną przez Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w dniu [...] 2011 r. utrzymującą w mocy decyzję z dnia [...] 2011 r. wniósł do sądu administracyjnego H. S. podnosząc, że Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych kierując się wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. z dnia 16 grudnia 2010 r. ( sygn. akt. IV S.A./Po 775/10 ) uchylił swoją decyzję z dnia [...] 2005 r. oraz decyzję ją poprzedzającą z dnia [...] 2005 r. i przyznał mu uprawnienie do świadczenia pieniężnego przewidzianego w powołanej wyżej ustawie za okres od [...]lipca 1944 r. do [...] maja 1945 r. tj. w wymiarze 10 pełnych miesięcy. Jak podkreślił skarżący, Kierownik Urzędu nie określił jednak od kiedy przysługuje mu to świadczenie, w związku z czym ZUS Odział w P. podjął wypłatę tego świadczenia od 1 listopada 2010 r. tj. za okres 3 miesięcy poprzedzających miesiąc w którym skarżący złożył w organie rentowym wniosek o podjęcie wypłaty tego świadczenia.

Skarżący podkreślił, że w zaskarżonej decyzji z [...] 2011 r. Kierownik Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych informując, że wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy sporządzony [...] 2011 r. nie zasługuje na uwzględnienie uzasadnia, iż przepisy powoływanej ustawy nie przewidują przyznania uprawnienia za okres wsteczny. W przekonaniu skarżącego jest to argumentacja chybiona gdyż – jak podkreśla autor skargi – on nie domaga się przyznania mu czegokolwiek za okres wsteczny, a jedynie przyznania mu uprawnienia do świadczenia za okres od złożenia pierwszego wniosku w tej sprawie tj. od 1 listopada 2004 r.

W odpowiedzi na skargę organ wskazał, iż Kierownik Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych w całości podtrzymuje swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wnosi o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji Sąd nie był związany zarzutami i wnioskami złożonej skargi. Stosownie natomiast do art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej ppsa) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji następuje wówczas, gdy Sąd stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a ), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego ( lit. b ), albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy ( lit. c ). Przeprowadzona w ten sposób kontrola legalności zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej wykazała, że odpowiadają one prawu.

Poza sporem w niniejszej sprawie pozostaje, że H. S. dwukrotnie zwracał się do Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych o przyznanie uprawnienia do świadczenia pieniężnego przysługującego osobom deportowanym do pracy przymusowej. Bezspornym pozostaje również i nie budzi wątpliwości Sądu, że skarżący pierwszy wniosek złożył w listopadzie 2004 r., a zainicjowane nim postępowanie zakończyło się wydaniem prawomocnej decyzji odmawiającej przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego. Skarżący nigdy nie złożył skargi na tę decyzję. Kwestią bezsporną pozostaje również, że w kwietniu 2010 r. skarżący ponownie wystąpił o przyznanie uprawnienia do świadczenia pieniężnego przysługującego osobom deportowanym do pracy przymusowej, przy czym zainicjowane tym wnioskiem postępowanie zakończyło się przyznaniem skarżącemu uprawnienia do świadczenia pieniężnego.

Istota sporu dotyczy istnienia po stronie organu, tj. Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych obowiązku określenia daty dotyczącej okresu za który powinna nastąpić wypłata przez organ rentowy kwoty należnej z tytuły przyznania skarżącemu prawa do świadczenia pieniężnego ustalonego decyzją z dnia [...] 2011 r. W ocenie składającego skargę, z tego względu, że Kierownik Urzędu nie określił od kiedy skarżącemu przysługuje świadczenie, ZUS Odział w P. dokonał wypłaty tego świadczenia od 1 listopada 2010 r. tj. za okres 3 miesięcy poprzedzających miesiąc w którym skarżący złożył w organie rentowym wniosek o podjęcie wypłaty tego świadczenia. Tymczasem, w ocenie skarżącego wypłata powinna obejmować okres od listopada 2004 r., kiedy skarżący po raz pierwszy wniósł do Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych o przyznanie świadczenia pieniężnego.

Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy art. 2 ust. 2 lit. a i art. 4 ust. 1,2,4 i art. 5 ust. 1 ustawy z 31 maja 1996r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonych w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich ( Dz. U. Nr 87, poz. 395 ze zm. - zwana dalej Ustawą). Wobec brzmienia powołanych powyżej przepisów wskazać należy, że tryb postępowania związany z ustaleniem i wypłatą świadczeń pieniężnych jest dwuetapowy. Zwrócić przy tym należy uwagę, że pierwszy etap związany jest z - przyznaniem - samego uprawnienia do świadczenia, a drugi etap związany jest z - wypłatą - świadczenia. Przedmiot sprawy i podmiot załatwiający sprawę są rożne.

Na etapie przyznania świadczenia właściwy jest Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych. Organ ten, na podstawie zaopiniowanego przez właściwe stowarzyszenie osób poszkodowanych wniosku zainteresowanej osoby, a także w oparciu o dokumenty oraz dowody potwierdzające rodzaj i okres represji przyznaje uprawnienie do świadczenia. W niniejszej sprawie - stosownie do swoich kompetencji - Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] 2011 r. przyznał skarżącemu uprawnienie do świadczenia pieniężnego. Fakt ten pozostaje bezsporny.

Drugi etap to wypłata świadczenia. Do wypłaty świadczenia, w myśl § 1 ust. 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów w sprawie trybu wypłacania świadczenia pieniężnego przysługującego osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz.U. Nr 107, poz. 505) nie jest właściwy Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, ale organ emerytalno-rentowy. Podkreślenia przy tym wymaga, że jak zauważył sam skarżący we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, wypłata świadczeń nie następuje z urzędu, ale na wniosek zgłoszony do właściwego ze względu na miejsce zamieszkania wnioskodawcy oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (§ ust. 1 rozporządzenia). Do wniosku należy dołączyć decyzję stwierdzającą uprawnienie do tego świadczenia (art. 5 ust 1 Ustawy). Stosownie natomiast do treści przepisu art. 5 ust. 2 Ustawy wypłata świadczenia następuje za okres nie dłuższy niż 3 miesiące kalendarzowe poprzedzające miesiąc zgłoszenia stosownego wniosku organowi emerytalno-rentowemu. Tak też się stało w niniejszej sprawie, i fakt ten również pozostaje bezsporny.

W świetle obowiązujących przepisów prawa nie powinno budzić wątpliwości skarżącego, że jakkolwiek Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych był organem właściwym do rozpoznania jego wniosku dotyczącego przyznania samego uprawnienia do świadczenia, to do wypłaty tego świadczenia właściwy jest organ emerytalno-rentowy, który stosownie do treści przepisu art. 5 ust. 2 Ustawy zobowiązany jest do dokonania wypłaty świadczenia za okres - nie dłuższy niż 3 miesiące kalendarzowe - poprzedzające miesiąc zgłoszenia wniosku organowi emerytalno-rentowemu.

Ustosunkowując się do zasadniczego zarzutu skargi wyjaśnić należy, że na Kierowniku Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych ciąży wynikający z art. 7 Konstytucji RP oraz z przepisu art. 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 071 ze zm. – dalej jako: k.p.a.) obowiązek postępowania w myśl zasady praworządności. Oznacza to, że Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych działać może - wyłącznie - na podstawie przepisów prawa. Przepisy te dokładnie precyzują, jakie elementy musi zawierać każda decyzja. Tak zwane elementy obligatoryjne decyzji administracyjnej, a więc takie składniki jej treści, które każda decyzja mieć - musi - wymienione zostały w przepisie art. 107 § 1 k.p.a. i należą do nich: oznaczenie organu administracji publicznej, datę wydania, oznaczenie strony lub stron, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, uzasadnienie faktyczne i prawne, pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie, podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do wydania decyzji (...). Obydwie, kontrolowane na gruncie niniejszej sprawy decyzje Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wskazane elementy obligatoryjne posiadają. Jak wynika natomiast z treści przepisu art. 107 § 2 k.p.a. ewentualne dodatkowe składniki decyzji, jak np. termin, warunek czy zlecenie mogą być zawarte w decyzji - o ile przewidują to przepisy szczególne - a więc gdy przepisy uprawniają organ do ich zamieszczenia w decyzji (por. wyrok NSA z 10 lutego 2009 r., sygn. II GSK 714/08). Tymczasem, żadnych wątpliwości Sądu nie budzi, że przepisy prawa nie nakładają na Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych obowiązku określenia terminu (daty) dotyczącego okresu za który powinna nastąpić wypłata przez organ rentowy kwoty należnej z tytuły przyznania skarżącemu prawa do świadczenia pieniężnego przysługującego deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich. W przepisach Ustawy mowa jest jedynie o samym fakcie przyznania świadczenia a nie o dacie od której się ono należy (por. wyrok WSA z 21.04.2005 r. sygn. II SA/Łd 1053/04 utrzymany w mocy wyrokiem NSA z dnia 27.06.2006 r., sygn. II OSK 943/05; wyrok WSA z 03.11.205 r., sygn. II SA/Bd 497/05). Skoro zatem w wymienionym przepisie nie określono obowiązku wskazania daty od której przysługuje świadczenie, to w decyzji z dnia [...] 2011 r. słusznie nie wskazano dnia, od którego skarżący nabył uprawnienie do tego świadczenia. W świetle powyższego, w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, nie sposób Kierownikowi Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych zasadnie postawić zarzutu naruszenia prawa.

Reasumując, rozpoznając niniejszą sprawę nie stwierdzono naruszenia przepisów prawa materialnego, ani przepisów postępowania, które mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd miał przy tym na uwadze, że ewentualne uchylenie zaskarżonej decyzji z uwagi na naruszenie w niniejszej sprawie przepisów postępowania byłoby możliwe na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa, a więc – jedynie wówczas – jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Rozpoznając niniejszą sprawę nie stwierdzono natomiast naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, które miałoby wpływ na sposób załatwienia niniejszej sprawy.

Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) skarga została oddalona.