Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 743/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-06-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 2, art. 3, art. 39
journal: Dz.U. 2009 nr 175 poz 1362
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.
article: art. 184
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek Sędziowie: Sędzia NSA Jolanta Rudnicka (spr.) Sędzia del. WSA Ewa Kwiecińska Protokolant starszy asystent sędziego Marcin Rączka po rozpoznaniu w dniu 14 czerwca 2017 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Z. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 17 grudnia 2015 r. sygn. akt II SA/Lu 338/15 w sprawie ze skargi Z. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 17 grudnia 2015r. sygn. akt II SA/Lu 338/15, w pkt I. oddalił skargę Z. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia [...] marca 2015 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego; w pkt II. przyznał adwokat J. C. od Skarbu Państwa wynagrodzenie z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w wysokości 295,20 zł.

Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Z. G. w dniu 5 stycznia 2015 r. skierował do Ośrodka Pomocy Społecznej w M. prośbę o przyznanie zasiłku celowego na zakup leków. Wniosek ten umotywował wysokimi kosztami zakupu leków, które są mu niezbędne. Do wniosku dołączył faktury dokumentujące wydatki na leki.

Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w M., działając z upoważnienia Wójta Gminy M., decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r., nr [...], przyznał stronie zasiłek celowy w kwocie 130,00 zł z przeznaczeniem na zakup leków i leczenie. Organ I instancji stwierdził, że wnioskodawca spełnia przesłanki warunkujące przyznanie pomocy społecznej, w tym spełnia ustawowe kryterium dochodowe.

Z. G. złożył od powyższej decyzji odwołanie wskazując, że przyznana mu kwota świadczenia pieniężnego jest zbyt mała, aby pokryć przynajmniej częściowe koszty zakupu leków. Wyjaśnił, że musi spłacić dług, gdyż pożyczał pieniądze od innych osób oraz stwierdził, że z uwagi na bardzo trudną sytuację zdrowotną i materialną, wydanej decyzji winien zostać nadany na podstawie art. 108 § 1 K.p.a. rygor natychmiastowej wykonalności. Do odwołania załączono zaświadczenia lekarskie wskazujące, iż jest leczony z powodu chorób przewlekłych i wymaga przyjmowania leków, w tym leków wspomagających, oraz stosowania diety wątrobowej.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie decyzją z dnia [...] marca 2015r., nr [...], utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Kolegium podkreśliło, że nie przeczy trudnej sytuacji życiowej skarżącego wskazując jednocześnie, że jest on objęty stałą, systematyczną pomocą Ośrodka Pomocy Społecznej w M. – w miarę posiadanych przez tenże Ośrodek możliwości. Podano, że oprócz zasiłku stałego skarżący otrzymuje comiesięczną pomoc w postaci zasiłków celowych na zaspokojenie różnych potrzeb, głównie na zakup leków i leczenie oraz na zakup żywności. Podano, że w 2014 r. łączna kwota zasiłków celowych przyznanych skarżącemu wyniosła 4.440 zł, w tym przyznano mu 11 zasiłków na zakup leków i leczenie na kwotę 1.650 zł. Ponadto organ zawrócił uwagę na fakt, iż w dniu 15 stycznia 2015 r. wobec strony zostały wydane również inne decyzje (poza zaskarżoną) przyznające świadczenia z pomocy społecznej, a mianowicie: decyzja przyznająca zasiłek celowy w kwocie 24 zł z przeznaczeniem na zakup gazu, decyzja nr przyznająca zasiłek celowy w kwocie 20 zł z przeznaczeniem na zakup środków higieny i czystości, decyzja przyznająca zasiłek celowy w kwocie 30 zł z przeznaczeniem na częściowe pokrycie kosztów naprawy obuwia i decyzja przyznająca zasiłek celowy w kwocie 150 zł z przeznaczeniem na zakup posiłku lub żywności, co – zdaniem organu odwoławczego – dodatkowo świadczy o systematycznej pomocy kierowanej wobec wnioskodawcy.

Na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia [...] marca 2015 r., Z. G. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wskazując, że decyzja o przyznaniu mu "tak niskiej sumy zasiłku celowego" nie posiada "logicznego uzasadnienia". Podniósł ponadto, że nienadanie decyzji organu I instancji klauzuli natychmiastowej wykonalności było niesłuszne.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie powołanym na wstępie wyrokiem z dnia 17 grudnia 2015 r., sygn. akt II SA/Lu 338/15, w pkt I. oddalił skargę, a w pkt II. orzekł o kosztach postępowania.

Zdaniem Sądu poczynione przez organy obu instancji ustalenia co do sytuacji bytowej, materialnej i zdrowotnej skarżącego znajdują oparcie w zgromadzonym materiale dowodowym, w tym w treści zawartego w aktach sprawy protokołu wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 12 stycznia 2015 r. Również wysokość przyznanego skarżącemu w oparciu o powyższe ustalenia świadczenia została dostatecznie uzasadniona. W ocenie Sądu I instancji nie sposób przypisać ustalonej kwocie świadczenia cech dowolności, choć oczywistym jest, że kwota ta nie zaspokaja w całości potrzeb strony. Sąd podkreślił, że w świetle przepisów ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. 2009 r. Nr 175 poz. 1362 – dalej "u.p.s."), pomoc ta ma charakter subsydiarny, a przepis art. 39 ust. 2 tej ustawy wprost zakłada możliwość przyznania zasiłku celowego na pokrycie jedynie części kosztów zgłoszonych potrzeb.

Co do nadania decyzji nieostatecznej klauzuli natychmiastowej wykonalności, o której mowa w art. 108 § 1 k.p.a. Sad podkreślił, że instytucja przewidziana w tym przepisie ma charakter wyjątku od zasady niewykonywania decyzji nieostatecznych, dlatego przesłanki uzasadniające rygor natychmiastowej wykonalności muszą być poddawane ścisłej wykładni. Sąd zaznaczył, że omawiany rygor może być nadany decyzji tylko w sytuacji, gdy jest to niezbędne dla ochrony wartości wskazanych w art. 108 § 1 k.p.a. Niezwłoczne wdrożenie decyzji w życie będzie zatem niezbędne wówczas, gdy nie można się obejść w danym czasie istniejącej sytuacji bez natychmiastowego wykonania praw lub obowiązków, o których rozstrzyga się w decyzji, ponieważ zwłoka w ich wykonaniu zagraża dobrom chronionym w tym m.in. zdrowiu, lub życiu ludzkiemu. Sąd podkreślił przy tym, że zagrożenie, o którym mowa w tym przepisie nie może być tylko prawdopodobne – musi mieć ono charakter realny. W ocenie Sądu na gruncie niniejszej sprawy nie zachodziły podstawy by przyjąć, że natychmiastowe wykonanie decyzji pierwszoistancyjnej przyznającej skarżącemu zasiłek celowy w kwocie 130 zł jest konieczne ze względu na ochronę któregokolwiek z dóbr wymienionych w art. 108 § 1 k.p.a. Skarżący nie jest bowiem osobą pozbawioną środków do życia, lecz stale objęty jest pomocą Ośrodka Pomocy Społecznej. Odstąpienie od nadania wydanej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, tj. w istocie od natychmiastowej wypłaty przyznanego zasiłku, mieściło się zatem w granicach przysługującemu organowi I instancji w tym zakresie uznania administracyjnego.

Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wniósł skarżący, reprezentowany przez adwokata z urzędu, zaskarżając wyrok w całości. Wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz o przyznanie wynagrodzenia tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, które to wynagrodzenie nie zostało uregulowane ani w całości, ani w części.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

1) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) w związku z art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 200 r., nr 153, poz. 1271 – dalej "p.p.s.a"), poprzez wadliwe wykonanie funkcji kontrolnej w zakresie zgodności z prawem skarżonej decyzji i wydanie orzeczenia, którego nie poprzedziła kontrola działania organu administracji polegająca na ocenie, czy organ w sposób wyczerpujący dokonał analizy materiału dowodowego zebranego w postępowaniu oraz czy organ rozważył wszystkie okoliczności podnoszone przez skarżącego, przez co zostały naruszone następujące przepisy:

a) art. 100, art. 101 i art. 103 w związku z art. 132 i art. 133 "p.p.s.a." poprzez wydanie wyroku po zamknięciu rozprawy na podstawie niepełnych akt sprawy, z uwagi na fakt, iż skarżący po zamknięciu w dniu 17 grudnia 2015 r. rozprawy, złożył wniosek o uzupełnienie protokołu tej rozprawy, który to wniosek zarządzeniem z dnia 21 stycznia 2016 r. został uwzględniony, jednak w ocenie skarżącego nie w pełni, czego skutkiem było złożenie odwołania do Sądu z dnia 10 lutego 2016 r. od tego zarządzenia;

b) art. 141 § 4 "p.p.s.a." poprzez błąd w ustaleniach faktycznych, a w konsekwencji dokonanie nieprawidłowej oceny zgromadzonego materiału dowodowego dotyczącego sytuacji materialnej skarżącego m.in. w zakresie wysokości ponoszonych i uzasadnionych wydatków na leki, poprzez przedstawienie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku stanu sprawy niezgodnie ze stanem rzeczywistym – w zakresie, w jakim uznano, iż kwota 130 zł tytułem zasiłku celowego na leki z jednej strony nie zaspokaja w całości potrzeb strony, gdyż skarżący poniósł koszty zakupu leków w wysokości 1545,97 zł a z drugiej, że decyzje organów obu instancji pozostają w zgodzie z przepisami prawa;

c) art. 145 § 1 pkt 1 lit c w zw. z art. 151 "p.p.s.a." w związku z art. 7, art. 77 § 1, art. 107 oraz art. 108 w związku z art. 130 § 1, § 2 i § 3 pkt 1 K.p.a. poprzez oddalenie skargi, pomimo iż w sprawie zostały naruszone przepisy postępowania, a naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie błędnie uznał, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, podczas gdy organ nie zebrał i nie rozpatrzył całego materiału dowodowego i nie wyjaśnił sprawy do rozstrzygnięcia, w tym brak jest weryfikacji i ustaleń, czy faktycznie organ I instancji nie dysponował niezbędnymi środkami finansowymi, aby przyznać skarżącemu zasiłek celowy w kwocie wyższej, niż wynika to z decyzji organu pierwszej instancji, jak i poprzez zaniechanie wyjaśnienia przesłanek przesądzających o przyznaniu świadczenia w określonej wysokości m.in. zaniechanie rozważenia wszystkich okoliczności związanych z osobą skarżącego, a nadto poprzez brak zweryfikowania wszystkich okoliczności składających się na przesłankę "ochrony zdrowia lub życia ludzkiego" w rozumieniu art. 108 k.p.a., w kontekście brzmienia treści art. 130 § 1, § i § 3 pkt 1 K.p.a., co skutkowało bezzasadnym oddaleniem skargi a winno skutkować uchyleniem skarżonej decyzji w całości;

2) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 2, art. 3 oraz art. 39 § 1 i § 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. 2009 r. Nr 175 poz. 1362), poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, iż skarżącemu należy się zasiłek celowy jedynie w kwocie 130 zł mimo uznania, że skarżący zachował kryterium dochodowe, jest osobą niepełnosprawną, zmagającą się z wieloma schorzeniami, w tym chorobami typu przewlekłego, a jego stan zdrowia wymusza ponoszenie systematycznych wydatków na zakup leków i leczenie w sytuacji, gdy pomoc ta ma na celu umożliwić osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości a zadaniem jej jest wspieranie osób i rodzin w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwienie im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że Sąd I instancji pominął przy wyrokowaniu argumenty podnoszone przez skarżącego w jego ustnym wystąpieniu na rozprawie w dniu 17 grudnia 2015 r. Ponadto – w ocenie skarżącego – przy tej kategorii decyzji winien być nadawany rygor natychmiastowej wykonalności, gdyż zwłoka z jej wykonaniem stwarza stan zagrożenia dla zdrowia lub życia ludzkiego. Brak środków na leki i leczenie stwarza taki stan zagrożenia jednemu z tych dóbr, o jakich mowa w art. 108 § 1 k.p.a.

Autor skargi kasacyjnej wskazał że wydając decyzję w sprawie organ winien ocenić całokształt sytuacji strony i jej rodziny, mającej wpływ na zakres zaspokojenia potrzeb, w tym wiek, stan zdrowia, możliwości zarobkowania, wysokość uzyskiwanych dochodów itp., uwzględniając przy tym sytuację ogólną, czyli podopiecznych danego ośrodka pomocy społecznej i posiadane środki, a więc analizując czynniki subiektywne i obiektywne, a przede wszystkim mając na uwadze cele pomocy społecznej. Taka ocena na gruncie niniejszej sprawy nie została – w ocenie skarżącego – dokonana. Podniesiono ponadto, że WSA w Lublinie dokonał błędnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego uznając jednocześnie, że dokonane przez organ II instancji zebranie, rozpatrzenie i przeprowadzenie postępowania dowodowego było prawidłowe, naruszając tym samym art. 141 § 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Powyższe miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż ukształtowało treść wyroku. WSA oddalił skargę pomimo, że postawione przez skarżącego zarzuty naruszenia prawa tj. przepisów postępowania i prawa materialnego winny skutkować odmiennym rozstrzygnięciem tj. uwzględnieniem skargi i uchyleniem decyzji w całości.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie będącej przedmiotem rozpoznania nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

Skarga kasacyjna złożona w niniejszej sprawie, oparta na obydwu podstawach określonych w art.174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., zarzuca zarówno naruszenie przepisów postępowania, jak również norm prawa materialnego. W tej sytuacji w pierwszej kolejności podlegają ocenie zarzuty procesowe.

Podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych nie mogły odnieść skutku, gdyż są to przepisy ustrojowe. Przepisy te mogą stanowić samodzielną podstawę kasacyjną jedynie w drodze wyjątku, gdy sąd dokonał kontroli w sprawie w oparciu o inne kryterium, niż kryterium legalności, czy też orzekał w sprawie, która nie podlega rozpoznaniu przez sądy administracyjne. Taka sytuacja nie miała miejsca w rozpoznawanej sprawie. Usprawiedliwionych podstaw nie ma również zarzut naruszenia art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 p.p.s.a. Przepis ten stanowi, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki przewidziane w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W rozpatrywanej sprawie Sąd pierwszej instancji przeprowadził kontrolę działalności organów administracji publicznej oraz zastosował środek przewidziany w ustawie, oddalając skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a. To, że skarżący kasacyjnie nie podziela motywów zaskarżonego orzeczenia nie oznacza, że Sąd naruszył wskazane wyżej przepisy. Przepis ten mógłby stanowić zasadną podstawę kasacyjną, gdyby Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w ogóle nie wywiązał się z powinności dokonania kontroli administracji publicznej z zastosowaniem dopuszczalnych środków procesowych. Taka sytuacja w niniejszej sprawie nie miała jednak miejsca. Natomiast to, że Sąd Wojewódzki orzekł inaczej niż oczekiwał skarżący nie może stanowić naruszenia wskazanych przepisów. W tej sytuacji przywołanie w podstawach kasacyjnych art. 1 § 1 i § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych w związku z art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 art. 3 § 1 p.p.s.a. jest oczywiście bezzasadne.

W ramach podstawy określonej w art.174 pkt 2 p.p.s.a. zarzucono również naruszenie art. 100, art. 101 i art. 103 w związku z art. 132 i art. 133 "p.p.s.a., art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1 oraz 80 k.p.a. polegające na wydaniu wyroku po zamknięciu rozprawy na podstawie niepełnych akt sprawy. Wskazane przepisy zawierają regulacje dotyczące sporządzania protokołu i żądania sprostowania protokołu. Przepisy te nie zostały naruszone. Bezpośrednio po przeprowadzeniu rozprawy Sąd Wojewódzki wydał wyrok. Natomiast po złożeniu wniosku o sprostowanie protokołu Sąd rozpoznał ten wniosek. Nastąpiło to już po wydaniu wyroku, co nie oznacza, że Sąd – jak twierdzi skarżący – procedował na podstawie niepełnych akt sprawy. Wymaga przypomnienia, że Sąd pierwszej instancji orzeka wedle stanu obowiązującego w dniu wydania zaskarżonej decyzji.

Nietrafny jest także zarzut naruszenia art.141 §4 p.p.s.a. Przepis ten określa, jakie elementy powinno zawierać uzasadnienie wyroku, a mianowicie uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. Wszystkie wymienione elementy zawiera uzasadnienie zaskarżonego wyroku. Za pomocą zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie można kwestionować ustaleń stanu faktycznego, co powinno być podważane za pomocą innych przepisów związanych ze sferą dowodową i aktami sprawy, na podstawie których orzekał sąd administracyjny. W innym wypadku zarzut skargi kasacyjnej zawiera wadę konstrukcyjną, która uniemożliwia jego uwzględnienie przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Kolejny zarzut procesowy dotyczy naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit c w zw. z art. 151 "p.p.s.a." w związku z art. 7, art. 77 § 1, art. 107 oraz art. 108 w związku z art. 130 § 1, § 2 i § 3 pkt 1 k.p.a. Przede wszystkim wskazano na dwie normy procesowe wzajemnie się wykluczające, bowiem art.145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a., stanowi o tym, że sąd administracyjny uchyla decyzję, zaś art.151 p.p.s.a. stanowi podstawę prawną oddalenia skargi. Art.145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. Sąd pierwszej instancji nie stosował, a zatem nie mógł tego przepisu naruszyć. Odnośnie do zarzutu naruszenia art.108 § 1 k.p.a. Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wyraził stanowisko i je należycie uzasadnił. Stanowisko to podziela Naczelny Sąd Administracyjny i dlatego nie zachodzi potrzeba czynienia na ten temat dalszych wywodów, tym bardziej że w skardze kasacyjnej nie przedstawiono nowych argumentów dotyczących naruszenia wskazanego przepisu. Nietrafny jest także zarzut naruszenia art.7 i 77 §1 k.p.a., gdyż uzasadnienie zaskarżonej decyzji jest wyczerpujące, w sposób dostateczny wyjaśniające stronie powody wydania decyzji określonej treści. Nietrafne są zatem zarzuty zmierzające do wykazania wadliwości w zakresie dokonanych przez organy a zaakceptowanych przez Sąd ustaleń faktycznych mających wpływ na wysokości przyznanego zasiłku celowego na zakup leków.

Odnośnie do zarzutów opartych na podstawie określonej w art.174 pkt 1 p.p.s.a. należy zauważyć, że zgodnie z art. 2 ustawy o pomocy społecznej, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości (ust. 1). W myśl art. 3 tej ustawy, pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka (ust. 1). Zadaniem pomocy społecznej jest zapobieganie sytuacjom, o których mowa w art. 2 ust. 1, przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem (ust. 2). Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy (ust. 3). Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (ust. 4). Jednym z rodzajów świadczeń z zakresu pomocy społecznej jest zasiłek celowy, który w zgodzie z treścią art. 39 ustawy o pomocy społecznej, może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej (ust. 1). Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu (ust. 2). Decyzja o przyznaniu pomocy w formie zasiłku celowego wydawana jest w ramach uznania administracyjnego, o czym przesądza użyty w art. 39 ust. 1 ustawy zapis, że tego rodzaju zasiłek "może być przyznany". Jednocześnie zasiłek celowy jest jednym ze świadczeń z pomocy społecznej uzależnionych od kryterium dochodowego, które dla osoby samotnie gospodarującej według stanu prawnego na dzień wydania zaskarżonej decyzji wynosiło 542 zł. ( dochód strony wynosił 529 zł, a zatem spełnione było kryterium dochodowe).

Ponadto, co wymaga podkreślenia, ustawa o pomocy społecznej nie określa wysokości zasiłku celowego i nie podaje kryteriów ustalenia tej wysokości. Uznanie administracyjne w tym przedmiocie daje więc organowi prawo do załatwienia sprawy zgodnie ze słusznym interesem obywatela, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny oraz możliwości organu związane z posiadanymi uprawnieniami i środkami. Uznanie administracyjne oznacza jednocześnie, że nie zawsze osoba spełniająca ustawowe kryteria do przyznania świadczenia, świadczenie takie otrzyma, a także, że otrzyma je w oczekiwanej formie i wysokości. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że uznanie administracyjne pozwala organowi administracyjnemu na wybór rozstrzygnięcia, które uważa za najbardziej właściwe przy uwzględnieniu celów pomocy społecznej, możliwości finansowych organu oraz liczby osób wnioskujących o udzielenie tej formy świadczenia. Organ nie ma obowiązku spełnienia każdego żądania osoby ubiegającej się o pomoc, gdyż uwzględnienie wszystkich okoliczności faktycznych oznacza z jednej strony uwzględnienie sytuacji materialnej, rodzinnej i zdrowotnej świadczeniobiorcy, z drugiej zaś uwzględnienie możliwości finansowych organu pomocy społecznej. Natomiast kontrola legalności rozstrzygnięcia opartego o uznanie administracyjne dokonywana przez Sąd polega na zbadaniu, czy w procesie dochodzenia do tej decyzji właściwy organ uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych mających wpływ na podjęte rozstrzygnięcie oraz czy w ramach swego uznania nie naruszył zasady swobodnej oceny dowodów.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego - wbrew zarzutom skargi kasacyjnej - wynik przeprowadzonej w niniejszej sprawie przez Sąd pierwszej instancji kontroli działalności organów administracji uprawniał do stwierdzenia, że Kolegium prawidłowo rozstrzygnęło sprawę z punktu widzenia zasad postępowania określonych w przepisach k.p.a., zaś podjęte rozstrzygnięcie nie przekracza granic uznania administracyjnego. Z akt sprawy wynika, że organy dokonały wszelkich niezbędnych ustaleń dotyczących sytuacji osobistej i materialnej skarżącego. Ustalono, że skarżący jest osobą samotną, utrzymującą się z zasiłku stałego, cierpi na liczne schorzenia i wymaga przyjmowania leków. Jednocześnie wskazano, że w 2014 r. łączna kwota zasiłków celowych przyznanych wnioskodawcy wynosiła 4.440 zł, w tym na zakup leków i leczenie wypłacono 1650 zł. Również w styczniu 2015 r. OPS przyznał skarżącemu pomoc finansową na zakup gazu, zakup środków czystości, naprawę obuwia, a także na zakup posiłku lub żywności. Zatem skarżącemu udzielana jest systematycznie pomoc w ramach możliwości posiadanych przez organy pomocy społecznej. Natomiast przyznanie pomocy na zakup leków w kwocie 130 zł., która nie pokrywa w całości kosztów ich zakupu, nie oznacza, że decyzja jest wadliwa. Pomoc społeczna zaspokaja bowiem potrzeby beneficjentów w miarę możliwości i środków finansowych. W ocenie Sądu roszczenia skarżącego wynikają z jego przekonania, że świadczenia z pomocy społecznej mają mu zapewnić zaspokojenie zasadniczych potrzeb życiowych i być podstawowym źródłem utrzymania. Z takim poglądem nie można się jednak zgodzić, gdyż przeczy temu istota i charakter świadczeń udzielanych w ramach pomocy społecznej.

Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art.184 p.p.s.a. orzekł, jak w wyroku. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, zgodnie z regulacjami ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeka właściwy wojewódzki sąd administracyjny.