Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1873/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-11-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6239 Inne o symbolu podstawowym 623
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 40a ust. 1 pkt 4, oraz pkt. 4, art. 3 pkt 10 lit. b, art. 3 pkt 5, art. 6 ust. 2, art. 46, art.  7 ust. 2 pkt 1
journal: Dz.U. 2005 nr 187 poz 1577
law: Ustawa z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych - tekst jednolity
article: art. 45 ust. 2, art. 46 ust. 1 pkt 1, art. 48 ust. 1
journal: Dz.U. 2006 nr 171 poz 1225
law: Ustawa z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia
journal: Dz.U.UE.L 2002 nr 31 poz 1 art. 16
law: Rzozporządzenie (WE) Nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiające ogólne zasady i wymagania  prawa żywnościowego, powołujące Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiające procedury w zakresie bezpieczeństwa  żywności
article: par. 9
journal: Dz.U. 2007 nr 137 poz 966
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 10 lipca 2007 r. w sprawie znakowania środków spożywczych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Królikowska - Przewłoka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Sędzia WSA Andrzej Wieczorek Protokolant st. sekr. sąd. Karolina Pilecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 listopada 2013 r. sprawy ze skargi J. S.A. z siedzibą w [...] na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wprowadzenie do obrotu artykułu rolno-spożywczego nieodpowiedniej jakości handlowej oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów uchylił w całości decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej w P. z dnia [...] kwietnia 2012 r. wymierzającą J. S.A. z siedzibą w K. (skarżącej w niniejszej sprawie) karę pieniężną w wysokości 1000 zł z tytułu wprowadzenia do obrotu artykułów rolno-spożywczych nieodpowiadających jakości handlowej i wymierzył skarżącej karę pieniężną w wysokości 860 zł z tytułu wprowadzenia do obrotu jednej partii artykułu rolno-spożywczego nieodpowiadającej jakości handlowej o nazwie margaryna półtłusta z dodatkiem masła “D" wyprodukowanej przez U. Sp. z o.o. z siedzibą w W.

Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W toku kontroli przeprowadzonej w dniach od [...] do [...] października 2011 r. przez inspektorów [...] Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej w P. w sklepie "B" w K. należącym do J. S.A. z siedzibą w K. zakwestionowano prawidłowość oznakowania dwóch partii produktów tj.:

- jednej partii Margaryny półtłustej z dodatkiem masła, D. 600 g./op. w ilości 135 opakowań, w cenie sprzedaży 3,39 zł/op., o wartości 457,65 zł, wyprodukowanej przez U. Sp. z o.o.

- jednej partii Margaryny półtłustej z dodatkiem masła, W. z dodatkiem masła, zawartość masła 0,5%, 500 g/op. w ilości 31 opakowań, w cenie sprzedaży 2,39 zł/op., wartości 74,09 zł, wyprodukowanej dla B. przez M. S.A. Oddział w S.

W ww. produktach podano na opakowaniach, w nazwach handlowych oraz w opisach produktów obok nazwy, informację "z masłem", "z dodatkiem masła", podczas gdy produkty zawierały masło na poziomie 0,5%.

Powyższe udokumentowano w protokole kontroli oraz w protokole oględzin, do którego załączono fotokopie skontrolowanych produktów.

[...] Wojewódzki Inspektor Jakości Handlowej pismem z dnia [...] lutego 2012 r. zawiadomił J. S.A. o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie wymierzenia kary pieniężnej za wprowadzenie do obrotu artykułów rolno - spożywczych o niewłaściwej jakości handlowej.

[...] Wojewódzki Inspektor Inspekcji Handlowej decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r. wydaną na podstawie art. 40a ust. 1 pkt 3 oraz ust. 4 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych (Dz. U. z 2005 r., nr 187, poz.1577) i art. 104 § 1 kpa nałożył na J. S.A. z siedzibą w K. karę pieniężną w wysokości 1000 zł za wprowadzenie do obrotu artykułów rolno-spożywczych nieodpowiadających jakości handlowej określonej w przepisach o jakości handlowej, tj.: margaryny półtłustej "D" oraz margaryny półtłustej "W" z uwagi na podanie na opakowaniach, w nazwach handlowych margaryn oraz w opisach produktów obok nazwy, zbędnej informacji "z masłem", "z dodatkiem masła".

W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji odniósł się między innymi do dowodów zgłoszonych w toku postępowania przez stronę, tj. do pism z akt kontroli przeprowadzonej w 2006 r. w zakresie prawidłowości oznakowania "margaryny półtłustej W. z dodatkiem masła". Organ wskazał, że już wówczas zakwestionował ww. produkt ze względu na możliwość wprowadzenia konsumentów w błąd nazwą wyrobu sugerującą, że produkt zawiera masło, podczas gdy jego ilość w przedmiotowym produkcie była minimalna i wynosiła 0,5%. Stwierdził, że istotą sprawy jest pierwsze wrażenie, jakie produkt stwarza w odbiorze klienta, tj. napis "z dodatkiem masła", bez znaczenia jest wtedy uzupełnienie określenia o "0,5%", co nie ma wpływu na jakość produktu, ale wprowadza konsumenta w błąd.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca zarzuciła:

- naruszenie prawa materialnego, tj. art. 46 ust. 1 pkt 1 lit. a) ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia w związku z art. 6 ust. 2 ustawy o jakości handlowej - poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że oznaczenia "z masłem" oraz "z dodatkiem masła" umieszczone na opakowaniach margaryn w sytuacji, gdy zawartość masła wynosi 0,5%, wprowadzają konsumenta w błąd,

- naruszenie przepisów postępowania, tj.:

- art. 7 kpa i art. 77 kpa poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, tj. brak przeprowadzenia koniecznych dla rozstrzygnięcia sprawy dowodów oraz brak wyczerpującego odniesienia się w zaskarżonej decyzji do działań podjętych przez odwołującego się w zakresie oznakowania produktu "margaryna w. z dodatkiem masła" na skutek postępowania prowadzonego przez ten sam organ;

- art. 8 kpa poprzez brak prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, tj. nałożenie kary na odwołującego pomimo, że wcześniejsze zachowanie organu wskazywało, iż działania odwołującego w zakresie zmiany oznakowania produktu "margaryna W. z dodatkiem masła" zostały przez ten organ ocenione jako zgodne z obowiązującym prawem;

- art. 7 kpa oraz art. 107 § 1 i 3 kpa poprzez brak wystarczającego uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz odniesienia się do zarzutów zgłoszonych przez skarżącą w trakcie postępowania,

- art. 10 § 1 kpa poprzez zapewnienie czynnego udziału strony w postępowaniu w sposób jedynie pozorny, polegający na braku odniesienia się do zarzutów zgłoszonych przez odwołującego w trakcie postępowania.

Decyzją z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa, art. 1 ust. 3 i art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o Inspekcji Handlowej (Dz. U. z 2009 r. Nr 151, poz. 1219 z późn. zm.) oraz art. 40a ust. 1 pkt 3 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych, uchylił zaskarżoną decyzję w całości oraz wymierzył skarżącej karę pieniężną w wysokości 860 zł (słownie: osiemset sześćdziesiąt złotych) z tytułu wprowadzenia cło obrotu jednej partii artykułu rolno-spożywczego o nazwie Margaryna półtłusta z dodatkiem masła "D ", 600 g/op., wyprodukowanej przez U. Sp. z o.o. z siedzibą w W., nieodpowiadającej jakości handlowej określonej w przepisach o jakości handlowej.

Organ wskazał, że normy handlowe dla tłuszczów do smarowania zawiera załącznik XV oraz jego dodatek, stanowiące część rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 z dnia 22 października 2007 r. ustanawiającego wspólną organizację rynków rolnych oraz przepisy szczegółowe dotyczące niektórych produktów rolnych ("rozporządzenie o jednolitej wspólnej organizacji rynku") (Dz. U. L 299 z 16.11.2007 s. 1 z późn. zm.). Wyróżniono w nich trzy podstawowe grupy tłuszczów do smarowania:

- grupa A - "Tłuszcze mleczne", tj. produkty pozyskiwane wyłącznie z mleka lub niektórych produktów mlecznych; zasadniczym elementem ich wartości jest tłuszcz; w grupie A zdefiniowano m.in. nazwę handlową "masło",

- grupa B - "Tłuszcze", tj. produkty pozyskiwane ze stałych lub płynnych tłuszczów roślinnych lub zwierzęcych nadających się do spożycia przez ludzi, zawierające nie więcej niż 3% tłuszczu mlecznego w całkowitej zawartości tłuszczu; w grupie B zdefiniowano m.in. nazwy handlowe "margaryna" i "margaryna półtłusta",

- grupa C - "Tłuszcze złożone z produktów roślinnych lub zwierzęcych", tj. produkty pozyskiwane ze stałych lub płynnych tłuszczów roślinnych lub zwierzęcych nadających się do spożycia przez ludzi, zawierające 10% - 80% tłuszczu mlecznego w całkowitej zawartości tłuszczu; w grupie C zdefiniowano m.in. nazwy handlowe "miks tłuszczowy" i "miks tłuszczowy półtłusty".

Normy handlowe dla mleka i przetworów mlecznych określa załącznik XII do rozporządzenia o jednolitej wspólnej organizacji rynku. Przepisy te obejmują ochroną produkty pochodzące z mleka, w celu zapobiegania powstawaniu jakichkolwiek pomyłek między przetworami mlecznymi i innymi produktami spożywczymi, a także w celu zapewnienia uczciwej konkurencji pomiędzy produktami mlecznymi i innymi produktami niepochodzącymi z mleka lub tylko częściowo pochodzącymi z mleka. W myśl art. 17 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołującego Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiającego procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności (Dz. U. L 31 z 01.02.2002 r. s. 1 z późn. zm.) - zwanego dalej "rozporządzeniem 178/2002" - podmioty działające na rynku spożywczym i pasz zapewniają na wszystkich etapach produkcji, przetwarzania i dystrybucji w przedsiębiorstwach będących pod ich kontrolą, zgodność tej żywności lub pasz z wymogami prawa żywnościowego właściwymi dla ich działalności i kontrolowanie przestrzegania tych wymogów.

W ocenie organu odwoławczego zarzuty strony częściowo zasługiwały na uwzględnienie. Zawartość procentowa masła w produkcie o nazwie "W. z dodatkiem masła" podana została nie tylko na spodzie opakowania w wykazie składników, ale również w głównym polu widzenia na wieczku i ściankach opakowania. Informacja ta została co prawda zapisana dwukrotnie mniejszą czcionką niż słowa "z dodatkiem masła", ale konsument mógł ją odczytać i nie zostać wprowadzony w błąd co do rzeczywistej zawartości masła w produkcie.

W przypadku drugiego z zakwestionowanych produktów - "D", informacja o procentowej zawartości masła znajdowała się wyłącznie w wykazie składników na podstawie opakowania, tj. w polu widzenia niewidocznym przy pierwszym spojrzeniu. Na ściankach eksponowanych zwyczajowo w handlu widoczna była deklaracja "z masłem".

Oznakowaniem, które mogło wprowadzić nabywcę w błąd, było wyeksponowane w głównym polu widzenia - na wieczku oraz ścianach bocznych - nazwy fantazyjne "D " oraz "W. z dodatkiem masła" bez podania nazwy rodzajowej środka spożywczego "margaryna półtłusta". Nazwa rodzajowa środka spożywczego (zresztą, jak wykazano powyżej, nieprawidłowa) znajdowała się jedynie na spodzie opakowania, podana znacznie mniejszą czcionką niż nazwa fantazyjna na wieczku. W ocenie organu, całokształt oznakowania nie dostarczał konsumentowi jasnej i zrozumiałej informacji o produkcie, w tym o jego nazwie, rodzaju i składzie. Mógł wręcz wywołać wrażenie, że przedmiotowe produkty są w rzeczywistości czymś lepszym ("extra", "wybornym") niż zwykłe margaryny, od których wyróżnia się zawartością masła. Jak wskazano wyżej, każda margaryna może zawierać do 3% tłuszczu mlecznego. Istnieje również ryzyko, że produkty te mogły być mylone z miksami tłuszczowymi, które posiadają większą zawartość tłuszczu mlecznego niż margaryny półtłuste, bo 10% - 80% w całkowitej zawartości tłuszczu.

Zdaniem organu, przy ocenie możliwości wprowadzenia konsumenta w błąd istotne znaczenie miał również fakt, że tłuszcze do smarowania należą do kategorii towarów codziennego użytku, kupowanych rutynowo, których wyborowi nie poświęca się tak dużo czasu i uwagi, co w przypadku towarów kupowanych okazjonalnie. Okoliczności te sprawiają, że nawet właściwie poinformowany, uważny i spostrzegawczy konsument, jest bardziej podatny na wprowadzenie w błąd i podejmowanie decyzji o zakupie na podstawie pierwszego wrażenia o produkcie.

W oznakowaniu zakwestionowanych margaryn półtłustych "D" oraz "W. z dodatkiem masła" eksponowano informację o dodatku masła, chociaż można było wskazać masło tylko w wykazie składników. Obecność masła w margarynie półtłustej mogła w pewnym stopniu wpływać na smak produktu, lecz w połączeniu z innymi składnikami, których już nie eksponowano w oznakowaniu. Margaryna półtłusta "D" zawierała oprócz masła maślankę w proszku oraz aromat, natomiast "W. z dodatkiem masła" - aromat maślany. W załączniku XV do rozporządzenia o jednolitej wspólnej organizacji rynku określono, że dopiero zawartość tłuszczu mlecznego powyżej 10% w całkowitej zawartości tłuszczu stanowi o tym, żeby tłuszcz zaliczyć do tłuszczów złożonych.

Organ wskazał, że do oznakowania przedmiotowych margaryn półtłustych nie miał zastosowania przepis § 9 rozporządzenia w sprawie znakowania środków spożywczych dotyczący podawania procentowej zawartości składnika. Wynikało to zarówno z rozporządzenia o jednolitej wspólnej organizacji rynku (punktu III ust. 2 akapit 2 załącznika XII), jak i z faktu, że zawartość masła w produkcie nie była istotna dla scharakteryzowania go i odróżnienia od innych środków spożywczych.

W opinii organu w przypadku margaryn półtłustych o nazwach "D" oraz "W. z dodatkiem masła" słowa "masło" użyto ze względów marketingowych, a nie czysto informacyjnych.

Organ odwoławczy uznał za zasadny zarzut naruszenie art. 8 kpa bowiem zgłoszone przez skarżącą dowody z postępowania pokontrolnego w 2006 i 2007 r. wskazują, że organ I instancji otrzymał informację o zleceniu przez J. S.A. zmian oznakowania margaryny półtłustej "Wyborna extra z dodatkiem masła" poprzez dodanie informacji "zawiera 0,5% masła" na tej samej części opakowania, gdzie widnieje napis "z dodatkiem masła", a na tą wiadomość nie zareagował, zatem strona mogła powziąć przekonanie o prawidłowości podjętych działań. Jak wynika z oględzin margaryny półtłustej "W. z dodatkiem masła" dokonanych w toku bieżącej kontroli, zmiany te zostały wdrożone. W świetle powyższych okoliczności [...] WIIH powinien był odstąpić od wymierzenia kary pieniężnej z tytułu wprowadzenia do obrotu margaryny półtłustej "W. z dodatkiem masła", nieodpowiadającej jakości handlowej. Niemniej produkt ten nie odpowiadał jakości handlowej określonej w przepisach o jakości handlowej.

Prezes UOKiK wskazał, że ustalenia faktyczne w odniesieniu do drugiego ze wskazanych produktów - tj. margaryny półtłustej "D", nie budzą wątpliwości, a materiał dowodowy jest kompletny. Zasadne jest więc uchylenie decyzji organu I instancji w całości i orzeczenie co do istoty sprawy, poprzez wymierzenie skarżącej kary pieniężnej z tytułu wprowadzenia do obrotu nieodpowiadającej jakości handlowej partii margaryny półtłustej "D".

Organ drugiej instancji ocenił stopień szkodliwości czynu jako średni polegający na wprowadzeniu do obrotu produktu niespełniającego wymagań jakościowych z uwagi na nieuprawnione użycie nazwy "masło" oraz oznakowanie wprowadzające w błąd co do nazwy, rodzaju i składu. Powyższe naruszało w sposób istotny interesy i prawa konsumentów, gdyż utrudniało im dokonanie właściwego wyboru zgodnego z ich oczekiwaniami. Stopień zawinienia określono jako lekkomyślność, gdyż przedsiębiorca mógł przewidzieć, że popełnia czyn podlegający karze, ponieważ miał świadomość, że tego rodzaju oznakowanie jest kwalifikowane przez organ kontroli jako wprowadzające w błąd. Organ stwierdził, że charakter tego naruszenia był istotny z punktu widzenia interesów i praw konsumentów i ocenił go na poziomie znacznym. Uwzględnił również informację że przedsiębiorca był już karany za wprowadzenie do obrotu artykułów rolno-spożywczych niewłaściwej jakości.

W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w części tj. w zakresie nakładającej karę pieniężną.

Wskazała, że w zaskarżonej części decyzja narusza:

- art. 46 ust. 1 pkt 1 a ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia w związku z art. 6 ust. 2 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że oznakowanie produktu Margaryna półtłusta z dodatkiem masła "D. Wprowadza w błąd co do składu produktu pomimo okoliczności, że na liście składników została umieszczona informacja o procentowej zawartości masła w produkcie,

- art. 7 ust. 2 pkt 1 ustawy z o jakości handlowej artykułów rolno- spożywczych w związku z art. 47 ust. 1 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że prawidłową nazwą zakwestionowanego produktu jest "margaryna półtłusta", zaś nazwa "margaryna półtłusta z dodatkiem masła" nie odpowiada dyspozycji przepisów prawa żywnościowego,

- punkt III, ust. 2 Załącznika XII rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 z dnia 22 października 2007 r. ustanawiającego wspólną organizację rynków rolnych oraz przepisy szczegółowe dotyczące niektórych produktów rolnych ("rozporządzenie o jednolitej wspólnej organizacji rynku") poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że masło nie jest podstawowym składnikiem produktu Margaryna półtłusta z dodatkiem masła "D", oraz na przyjęciu, że użycie nazwy handlowej "D" naruszy dyspozycję tego przepisu;

- art. 6 kpa poprzez bezpodstawne przyjęcie, że zawartość masła na poziomie 0,5% wprowadza konsumenta w błąd w sytuacji gdy przepisy nie określają minimalnej zawartości masła w produktach takich jak margaryny czy margaryny półtłuste;

- art. 7 i 77 § 1 i 4 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego poprzez dowolne i niepoparte jakimikolwiek dowodami przyjęcie, że nazwa oraz skład produktu wprowadzają w błąd oraz że konsument margaryn jest bardziej podatny na wprowadzenie w błąd i podejmowanie decyzji o zakupie na podstawie pierwszego wrażenia o produkcie oraz brak poinformowania strony o faktach znanych organowi z urzędu.

W ocenie skarżącej organ w sposób bezpodstawny przyjął, że nazwa oraz skład produktu wprowadzają konsumenta w błąd. Należy bowiem rozróżnić sytuację, kiedy konsument kupuje produkt codziennego użytku po raz kolejny, czyli produkt którego cechy już poznał i wówczas faktycznie można uznać, że jest to zakup rutynowy bez większego zastanowienia, oraz sytuację, w której konsument kupuje towar po raz pierwszy – wówczas konsument zapoznaje się z opakowaniem i informacjami w nim zawartymi. Tak więc wyraźna informacja o maśle jako składniku margaryny nie wprowadzi przeciętnego konsumenta w błąd.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym ta kontrola, stosownie do § 2 powołanego artykułu sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, o ile ustawy nie stanowią inaczej.

Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany wnioskami i zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi p.p.s.a. - Dz. U. z 2012 r., poz. 270).

Kontrolując zaskarżoną decyzję w świetle wskazanych wyżej kryteriów, Sąd uznał, iż skarga nie jest uzasadniona.

Zgodnie z art. 3 pkt 10 lit. b ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych, artykuł rolno-spożywczy zafałszowany jak produkt, którego skład jest niezgodny z przepisami dotyczącymi jakości handlowej poszczególnych artykułów rolno-spożywczych, albo produkt, w którym zostały wprowadzone zmiany, w tym zmiany dotyczące oznakowania, mające na celu ukrycie jego rzeczywistego składu lub innych właściwości, jeżeli niezgodności te lub zmiany w istotny sposób naruszają interesy konsumentów, w szczególności, jeżeli: w oznakowaniu podano nazwę niezgodną z przepisami dotyczącymi jakości handlowej poszczególnych artykułów rolno-spożywczych albo niezgodną z prawdą.

Zgodnie z art. 3 pkt 5 ww. ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych, jakość handlowa to cechy artykułu rolno-spożywczego dotyczące jego właściwości organoleptycznych, fizykochemicznych i mikrobiologicznych w zakresie technologii produkcji, wielkości lub masy oraz wymagania wynikające ze sposobu produkcji, opakowania, prezentacji i oznakowania nieobjęte wymaganiami sanitarnymi, weterynaryjnymi lub fitosanitarnymi.

Natomiast zgodnie z art. 4 ust. 1 ww. ustawy wprowadzane do obrotu artykuły rolno-spożywcze powinny spełniać wymagania w zakresie jakości handlowej, jeżeli w przepisach o jakości handlowej zostały określone takie wymagania, oraz dodatkowe wymagania dotyczące tych artykułów, jeżeli ich spełnienie zostało zadeklarowane przez producenta.

W związku z tym należy podzielić pogląd organu, iż niespełnienie wymagań w zakresie znakowania artykułu rolno-spożywczego jest niespełnieniem wymagań jakości handlowej.

Stosownie do art. 6 ust. 2 ww. ustawy, do znakowania artykułów rolno spożywczych stosuje się odpowiednio wymagania określone w art. 45 ust. 2, art. 46 ust. 1 pkt 1 i art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz. U. Nr 171 poz. 1225 z późn. zm.).

Zgodnie z art. 45 ust. 2 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia, oznakowanie środka spożywczego obejmuje wszelkie informacje w postaci napisów i innych oznaczeń, w tym znaku towarowego, nazwy handlowe, elementy graficzne i symbole, dotyczące środka spożywczego i umieszczone na opakowaniu, etykiecie, obwolucie, ulotce, zawieszce oraz w dokumentach, które są dołączone do tego środka spożywczego lub odnoszą się do niego.

Natomiast zgodnie z art. 46 tejże ustawy oznakowanie środka spożywczego nie może wprowadzać konsumenta w błąd, a w szczególności, co do charakteru środka spożywczego, w tym jego nazwy, rodzaju, właściwości, składu, ilości, trwałości, źródła lub miejsca pochodzenia, metod wytwarzania lub produkcji.

Ponadto zgodnie z art. 16 rozporządzenia (WE) Nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołującego Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiającego procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności, bez uszczerbku dla bardziej szczegółowych przepisów prawa żywnościowego, etykietowanie, reklama i prezentacja żywności lub pasz, z uwzględnieniem ich kształtu, wyglądu lub opakowania, używanych opakowań, sposobu ułożenia i miejsca wystawienia oraz informacji udostępnionych na ich temat w jakikolwiek sposób, nie może wprowadzać konsumentów w błąd.

Z powyższych przepisów prawa krajowego i wspólnotowego jednoznacznie wynika, iż przepisy prawa żywnościowego sprzeciwiają się każdej praktyce, m.in. dotyczącej znakowania artykułów rolno-spożywczych, mogącej w jakikolwiek sposób wprowadzić w błąd konsumenta.

Zgodnie z art. 40a ust. 1 pkt 4 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych, kto wprowadza do obrotu artykuły rolno–spożywcze zafałszowane, podlega karze pieniężnej w wysokości nie wyższej niż 10% przychodu osiągniętego w roku rozliczeniowym poprzedzającym rok nałożenia kary, nie niższej jednak niż 1000 zł.

Należy podkreślić, że wbrew stanowisku strony, ocenie podlega całość oznakowania środka spożywczego, a nie tylko jego fragment ograniczony do wykazu składników. Informacja o zawartości masła w zakwestionowanym produkcie została wyeksponowana w oznakowaniu, sugerując, że jest to cecha wyróżniająca ten produkt. W głównym polu widzenia (na wieczku oraz ścianach bocznych) użyto nazwy fantazyjnej "D" bez podania nazwy rodzajowej środka spożywczego "margaryna półtłusta", zaś zamieszczona na spodzie opakowania nazwa rodzajowa (również podkreślała dodatek masła ("margaryna półtłusta z dodatkiem masła"). Nazwę środka spożywczego i wykaz składników zamieszczono jedynie na spodzie opakowania.

Zastosowanie konstrukcji nazwy fantazyjnej, w której użyta została nazwa rodzajowa innego środka spożywczego niż oferowany produkt - masła (którego nazwa jest zastrzeżona dla produktów zawierających nie mniej niż 80% i nie więcej niż 90% tłuszczu mlecznego), bez podania rzeczywistej nazwy rodzajowej produktu, miała na celu podkreślenie cechy, której nie można uznać za podnoszącą jakość margaryn. Wskazanie w wykazie składników rzeczywistej zawartości masła w produkcie nie mogło zostać uznane za wystarczające, by konsument nie został wprowadzony w błąd co do nazwy, rodzaju i składu produktu. Zatem za chybioną należy uznać argumentację strony, że oznakowanie przedmiotowych margaryn półtłustych jest prawidłowe i spełnia wymagania przepisu § 9 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 10 lipca 2007 r. w sprawie znakowania środków spożywczych (Dz. U. Nr 137, poz. 966).

Sąd odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 7 ust. 2 pkt 1 ustawy o jakości handlowej, w związku z art. 47 ust. 1 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia poprzez błędną wykładnie polegającą na przyjęciu, że prawidłową nazwą zakwestionowanego produktu jest "margaryna wyjaśnia, że na podstawie art. 7 ust. 2 pkt 1 ustawy o jakości handlowej, w związku z art. 47 ust. 1 i 5 ustawy o bezpieczeństwie żywności, nazwa środka spożywczego powinna odpowiadać nazwie ustalonej dla danego rodzaju środków spożywczych w przepisach prawa żywnościowego, a dopiero w przypadku braku takich przepisów powinna być nazwą zwyczajową środka spożywczego lub składać się i opisu tego środka spożywczego lub sposobu jego użycia, tak aby umożliwić konsumentowi rozpoznanie rodzaju i właściwości środka spożywczego oraz odróżnienie go od innych produktów. Nazwa, pod którą środek spożywczy jest wprowadzany do obrotu, nie może być zastąpiona znakiem towarowym, nazwą marki lub nazwą handlową.

Zastosowana nazwa, wraz z szatą graficzną opakowania sugerowała, że jest to coś innego niż margaryna półtłusta. Konsument mógł zostać wprowadzony w błąd co do nazwy, rodzaju i składu produktu z uwagi na możliwie skojarzenie z zupełnie inną grupą tłuszczów do smarowania, tj. tłuszczów złożonych np. z margaryny i masła, które posiadają większą zawartość tłuszczu mlecznego niż margaryny półtłustej, bo 10% - 80% w całkowitej zawartości tłuszczu. Nawet gdyby konsument miał świadomość, że dany produkt jest faktycznie margaryną półtłustą, a nie tłuszczem złożonym, mógł odnieść wrażenie, że "margaryna półtłusta z dodatkiem masła" jest czymś lepszym niż zwykłe margaryny półtłuste, od których wyróżnia się zawartością masła. Margaryna półtłusta "D" zawierała według deklaracji w oznakowaniu 0,5% masła, co po przeliczeniu wskazuje na zawartość masła w tłuszczu ogółem na poziomie 1,2%.

Odróżnienie środka spożywczego od innych produktów bierze się pod uwagę tylko w przypadku, gdy brak jest przepisów ustalających nazwę dla danego rodzaju środków spożywczych. W niniejszej sprawie takie przepisy istnieją. Zgodnie bowiem z dodatkiem do załącznika XV rozporządzenia nr 1234/2007 dla produktów w formie stałej, miękkiej emulsji, zasadniczo typu woda w oleju, pozyskiwanych ze stałych lub płynnych tłuszczów roślinnych lub zwierzęcych nadających się do spożycia przez ludzi, zawierających nie więcej niż 3% tłuszczu mlecznego w całkowitej zawartości tłuszczu i zawierających nie mniej niż 39% i nie więcej niż 41% tłuszczu, w przepisach prawa żywnościowego została ustalona nazwa handlowa "margaryna półtłusta". Oceniony w niniejszej sprawie produkt odpowiada ustalonej w przepisach prawa definicji "margaryny półtłustej", w związku z czym, zgodnie z przepisami ustawy o jakości handlowej właśnie ta nazwa powinna być zastosowana w oznakowaniu, zaś użyta w oznakowaniu przedmiotowego produktu nazwa margaryna półtłusta z dodatkiem masła nie odpowiada nazwie ustalonej w przepisach prawa.

W ocenie Sądu bezpodstawne jest stwierdzenie skarżącej, że w oznakowaniu zakwestionowanej margaryny półtłustej mógł zostać uwypuklony fakt zawartości masła w produkcie w celu "opisania jego podstawowych surowców". Należy mieć na uwadze, że przepisy załącznika XII do rozporządzenia nr 1234/2007 zostały wprowadzone w celu poprawy pozycji mleka i przetworów mlecznych na rynku oraz zapewnienia uczciwej konkurencji mlecznych i niemlecznych tłuszczów do smarowania, z korzyścią dla producentów i konsumentów (motyw 51 preambuły). Wskazany przez skarżącą punkt III ust. 2 załącznika XII do rozporządzenia nr 1234/2007 także należy czytać w połączeniu z ogólną zasadą ustanowioną w punkcie II ust. 3 tego samego załącznika, tj. "termin "mleko" oraz nazwy stosowane do przetworów mlecznych mogą być stosowane również w połączeniu ze słowem lub słowami oznaczającymi przetwory złożone, których żadna część nie zastępuje ani nie ma w zamierzeniu zastępować żadnego składnika mleka i w których mleko lub produkt mleczny są częścią zasadniczą - zarówno w kategoriach ilości, jak i charakterystyki produktu". Według ustawodawcy, mleczne i niemleczne tłuszcze do smarowania stanowią względem siebie produkty konkurencyjne. Niedopuszczalne jest zatem stosowanie nazwy masło w połączeniu z nazwą margaryna półtłusta. Punkt III ust. 2 ww. załącznika XII faktycznie zezwala zastosowanie zastrzeżonej nazwy produktu mlecznego w oznakowaniu produktu konkurencyjnego (w tym przypadku margaryny półtłustej), ale jedynie do opisania jego podstawowych surowców i wymienienia jego składników. Nie uprawnia on jednak do stosowania nazwy "margaryna półtłusta z dodatkiem masła" i oznakowania uwypuklającego dodatek masła do tego typu produktu konkurencyjnego. "Opis podstawowego surowca", o którym mowa w tym przepisie to deklaracja, że dany surowiec pozyskano z mleka lub jego przetworu. Należy podkreślić, że masło nie może zostać w żadnych okolicznościach uznane za podstawowy składnik margaryny półtłustej. Dopiero 10-procentowy udział tłuszczu mlecznego w tłuszczu do smarowania uprawnia do nazwania produktu tłuszczem złożonym, np. miksem półtłustym z masłem.

Należy przy tym podkreślić, iż wbrew przekonaniu strony nie doszło do naruszenia reguł procedury administracyjnej. Organ prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy i umożliwił stronie czynny udział w postępowaniu, należycie informował o przebiegu postępowania, a w wydanej decyzji swoje stanowisko uzasadnił zgodnie z wymogami art. 107 § 3 kpa zasadnie, jak wyżej wskazano uznając, iż zachodzą w świetle art. 40a ust. 1 pkt 4 powołanej ustawy przesłanki do nałożenia kary pieniężnej objętej zaskarżoną decyzją.

Z tych względów Sąd uznał, iż zarzuty skargi tak co do naruszenia wskazanych przepisów prawa materialnego, jak i prawa procesowego są niezasadne i na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.