Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 780/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2014-11-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 6 ust. 1, art. 10, art. 15 ust. 2
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 993
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Ewa Ibrom,, Sędzia WSA Grzegorz Wałejko, Protokolant Asystent sędziego Dorota Winiarczyk - Ożóg, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 4 listopada 2014 r. sprawy ze skargi M. T. na decyzję Wojewody z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r., znak: [...], po przeprowadzeniu postępowania na wniosek G. T., Burmistrz N. odmówił wymeldowania M. T. z pobytu stałego pod adresem w N. przy ul. A. S. nr [...].

W uzasadnieniu organ wskazał, iż zgromadzony w sprawie materiał nie wskazuje na to, iż M. T. nie zamieszkuje w miejscu stałego zameldowania. Nie została zatem spełniona przesłanka z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 993, ze zm.).

Od powyższej decyzji odwołanie wniosła G. T., zarzucając, że decyzja jest niezgodna ze stanem faktycznym, ponieważ jej mąż nie zamieszkuje w miejscu zameldowania.

Po rozpatrzeniu odwołania decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r., znak: [...], Wojewoda L. uchylił w całości zaskarżoną decyzję i wymeldował M. T. z pobytu stałego w ww. lokalu.

Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ wskazał, że decyzję o wymeldowaniu wydaje się w stosunku do osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad trzy miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Przez opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu należy rozumieć fizyczne nieprzebywanie w lokalu i skoncentrowanie swoich spraw życiowych w innym miejscu.

Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego bezspornie wynika, że M. T. pod adresem stałego zameldowania nie zamieszkuje od 6.10.2013 r. Po opuszczeniu miejsca pobytu stałego, zamieszkał w mieszkaniu córki przy ul. A. G. [...], gdzie jak sam przyznaje zamieszkuje do chwili obecnej. W trakcie składanych zeznań przed organem ewidencyjnym, powyższe fakty potwierdzają zgodnie obie strony postępowania oraz córka i zięć, u których zamieszkuje strona podlegająca wymeldowaniu. Fakt wyprowadzenia się z miejsca stałego zameldowania, potwierdza również sam M. T. w zeznaniach złożonych w Komendzie Powiatowej Policji w P., w rozmowie z pracownikiem socjalnym MOPS w N., w zeznaniach złożonych przed Sądem Rejonowym w P. III Wydział Rodzinny i Nieletnich w sprawie o ustanowienie rozdzielności majątkowej. We wszystkich wyżej przywołanych dowodach strona jako powód wyprowadzenia się z miejsca pobytu stałego, wskazuje ostry konflikt istniejący między nim a wnioskodawczynią jego wymeldowania. Oświadczenia składane przez stronę podlegającą wymeldowaniu przed organem policji i sądem, dają podstawę aby przyjąć, iż opuszczenie miejsca pobytu stałego było dobrowolne - wynikające z woli strony.

Przesłanka opuszczenia lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności jest spełniona także wówczas, gdy opuszczenie to ma charakter wymuszony, ale następnie nie dojdzie do podjęcia przez zainteresowaną stronę kroków prawnych i faktycznych, skutkujących powrotem do mieszkania. Opuszczenie lokalu spowodowane nagannym zachowaniem członka rodziny (żony), nie oznacza, że jest okolicznością wystarczająca do uznania, że opuszczenie lokalu nie miało cech dobrowolności. W rozpatrywanej sprawie strona podlegająca wymeldowaniu od czasu opuszczenia lokalu w dniu 6.10.2013 r., nie podejmowała żadnych czynności prawnych zmierzających do ponownego zamieszkania w miejscu zameldowania (powództwo posesoryjne - art. 344 § 1 KC). Zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa jest to równoznaczne z dobrowolnym opuszczeniem lokalu i rezygnacją z zamieszkania w miejscu stałego pobytu. W sytuacji, gdy strona nie podejmuje żadnych czynności prawnych umożliwiających powrót do lokalu i faktycznie przenosi centrum swoich spraw życiowych do innego lokalu - odmowa wymeldowania byłaby podtrzymywaniem fikcji meldunkowej (narusza to cel i wiarygodność ewidencji ludności).

Aby uznać pobyt danej osoby za pobyt stały, nieodzowne jest zamieszkiwanie w lokalu oraz wola stałego w nim przebywania, co oznacza realizację podstawowych czynności życiowych w tym lokalu. To, że M. T. przychodzi do tego mieszkania w obecności świadka i przebywa w nim przez krótki okres czasu oraz razem ze świadkiem wychodzi z tego mieszkania - nie jest tożsame z zamieszkiwaniem stałym w rozumieniu art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności. W rozpatrywanej sprawie nie stanowi ujemnej przesłanki do wymeldowania także fakt czasowego zameldowania się strony w innym lokalu, ponieważ opuszczenie spornego lokalu nastąpiło pięć miesięcy przed zameldowaniem czasowym, co w ocenie organu odwoławczego dokonane zostało na potrzeby toczącego się postępowania o wymeldowanie z pobytu stałego. Jeżeli w przyszłości M. T. ponownie zamieszka w przedmiotowym lokalu, będzie miał nie tylko prawo, ale obowiązek ponownie się w nim zameldować.

Z uwagi na to, że prawidłowo zebrany przez organ I instancji materiał dowodowy został błędnie oceniony, zaskarżoną decyzję należało uchylić w całości i wymeldować M. T. z miejsca pobytu stałego.

W skardze do sądu administracyjnego M. T. zarzucił naruszenie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności poprzez jego błędną wykładnię, prowadzącą do uznania, że została spełniona przesłanka dobrowolności opuszczenia lokalu i rezygnacji z zamieszkiwania w miejscu stałego pobytu, podczas gdy okresowe opuszczenie lokalu przez skarżącego zostało wymuszone działaniami jego żony, a skarżący nigdy nie zrezygnował z zamieszkiwania w miejscu stałego zameldowania i pobytu. Skarżący zarzucił także naruszenie przepisów postępowania administracyjnego polegające na przyjęciu, że skarżący nie podejmował żadnych czynności prawnych lub faktycznych zmierzających do zamieszkania w miejscu zameldowania.

W uzasadnieniu skarżący podniósł, że jedynie okresowo nocuje u córki mieszkającej w lokalu położonym nieopodal, w celu zapobieżenia dalszej eskalacji konfliktu z żoną. Okresy te nie przekraczają nigdy trzech miesięcy i są spowodowane wyłącznie konfliktami i interwencjami policji, inicjowanymi przez żonę, dążącą do usunięcia skarżącego ze wspólnego domu. Skarżący codziennie przebywa w swoim domu, który pozostał jego centrum spraw życiowych, nigdy nie wyprowadził się z domu. Oświadczał w postępowaniach przed różnymi organami, że jest zmuszony opuszczać swój dom po awanturach prowokowanych przez żonę. Powroty są utrudnione przez żonę, dążącą do zawładnięcia domem i przejęcie korzyści płynących w wynajmu pokoi mieszczących się w nim. Skarżący pod adresem zameldowania odbiera korespondencje, partycypuje w kosztach utrzymania domu i nieruchomości (m.in. opłaca podatek od nieruchomości).

Skarżący wniósł o ustanowienie rozdzielności majątkowej małżeńskiej oraz o rozwód przeciwko żonie. Po ustaniu wspólności majątkowej ma zamiar wystąpić o podział majątku wspólnego. Skarżący nie mógł wystąpić z powództwem posesoryjnym w badanej sprawie, gdyż nie został pozbawiony posiadania, skoro jego rzeczy znajdują się w lokalu. Ponadto powództwo posesoryjne o przywrócenie współposiadania domu małżonków jest wobec wniesienia sprawy o rozwód niedopuszczalne, co potwierdza orzecznictwo SN.

Po stronie skarżącego brak jest zamiaru (wyrażonego choćby w sposób dorozumiany) stałego związania się z nowym miejscem, gdyż jego zachowanie na co dzień przejawia zamiar przeciwny, co przesądza o braku rezygnacji z zamieszkiwania w miejscu stałego pobytu.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda L. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga podlega oddaleniu, gdyż zaskarżona decyzja nie jest obarczona wadami prawnymi, które uzasadniałyby jej uchylenie (stwierdzenie nieważności).

Podstawą prawną wymeldowania z pobytu stałego lub czasowego jest art. 15 ust. 2 ustawy ewidencyjnej, zgodnie z którym organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się.

Na bazie tego przepisu ukształtowała się już stała linia orzecznicza, z której płyną pewne podstawowe dyrektywy interpretacyjne służące właściwemu zastosowaniu instytucji wymeldowania. Należą do nich następujące reguły:

Po pierwsze istotą ewidencji ludności jest dokumentowanie faktów co do pobytu danej osoby pod określonym adresem, a nie ustalanie uprawnień do korzystania z lokalu, czy tym bardziej rozstrzyganie sporów na tym tle.

Po drugie, w związku z powyższym zameldowanie jest tylko czynnością rejestracyjną potwierdzającą fakt przebywania danej osoby pod określonym adresem, a nie daje natomiast prawa do przebywania w tym lokalu. Osoba nieposiadająca uprawnienia do dysponowania lokalem (prawo własności, inne prawa majątkowe) może w nim przebywać za wiedzą i zgodą osoby uprawnionej.

Po trzecie, zameldowanie i wymeldowanie powinno odzwierciedlać rzeczywisty stan rzeczy, czemu sprzeciwia się utrzymywanie fikcji meldunkowej.

Po czwarte, podstawowa dla wymeldowania przesłanka opuszczenia miejsca stałego (czasowego) pobytu jest spełniona wówczas, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne.

Po piąte, trwałość opuszczenia lokalu oznacza przebywanie poza miejscem stałego zameldowania z równoczesnym zerwaniem związków z lokalem dotychczasowym i założeniem w nowym miejscu ośrodka osobistych i majątkowych interesów.

Po szóste, o kwalifikacji pobytu danej osoby w konkretnym lokalu mieszkalnym decyduje nie tylko treść jej oświadczeń, ale przede wszystkim całokształt okoliczności faktycznych sprawy wykazujących to jaki jest rzeczywisty zamiar osoby podlegającej obowiązkowi meldunkowemu.

Po siódme, rezygnacja z przebywania w określonym lokalu może nastąpić w sposób wyraźny, bądź dorozumiany – przez zachowanie, które nie wyraża woli stałego przebywania w miejscu, w którym dotychczas koncentrowały się sprawy życiowe danej osoby.

Z dyrektyw tych płynie podsumowująca konkluzja, że wymeldowanie powinno nastąpić w sytuacji, w której osoba fizyczna nie przebywa w lokalu mieszkalnym, w którym miała zorganizowane centrum życiowe, a nieprzebywanie to jest wynikiem woli tej osoby.

Mechanizm wymeldowania polega na usuwaniu informacji o wymeldowaniu, jeżeli informacja ta przestaje obrazować wynikający z uprzedniego zgłoszenia stan rzeczy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 lutego 2006 r. , sygn. II OSK 561/05 - LEX nr 194344). Stosownie do art. 10 w związku z art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności oraz w związku z art. 25 Kodeksu cywilnego - pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Z definicji zamieszczonej w tym przepisie wynika zatem, że aby uznać pobyt danej osoby za pobyt stały, należy fizycznie zamieszkiwać pod oznaczonym adresem i mieć wolę stałego w nim przebywania, czyli koncentracji spraw życiowych. Przy czym oba te elementy muszą występować łącznie. Trzeba zatem przyjąć, że miejsce pobytu danej osoby to miejsce, w którym osoba ta stale realizuje swoje podstawowe czynności życiowe, a w szczególności mieszka, nocuje, przygotowuje i spożywa posiłki, pierze, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do bytowania, przyjmuje wizyty gości, przyjmuje korespondencję, itp.

Element woli osoby opuszczającej miejsce pobytu jest w orzecznictwie akcentowany w sprawach, w których strona podlegająca wymeldowaniu musiała opuszczać lokal na skutek bezprawnych działań innych podmiotów i stanowi element ochrony tych osób. Jak wskazuje się w orzecznictwie, instytucja zameldowania (wymeldowania) nie może sankcjonować samowoli, a więc sytuacji będącej następstwem naruszenia posiadania czy wręcz przestępstwa polegającego na naruszeniu miru domowego; nie można przecież czerpać uprawnień z zachowań sprzecznych z prawem (por. wyroki NSA z 15 mają 2007 r., II OSK 773/06; z 25 września 2008 r., II OSK 1069/07; z 5 lutego 2014 r., II OSK 2145/12; orzeczenia.nsa.gov.pl).

Jak jednak wskazano wyżej – sama wola przebywania w określonym lokalu nie jest wystarczająca do tego, aby być w nim zameldowanym na pobyt stały. Meldunek w danym lokalu w sytuacji, gdy dana osoba nie przebywa w nim i okoliczność ta ma charakter trwały, a nie przejściowy, stanowi fikcję, sprzeczną z istotą i funkcją ewidencji ludności, która ma stanowić urzędowy rejestr umożliwiający ustalanie aktualnego miejsca pobytu danej osoby.

W ocenie organu odwoławczego materiał dowodowy zgromadzony w sprawie świadczy jednoznacznie, że skarżący pod adresem stałego zameldowania nie zamieszkuje od 6 października 2013 r. Ocena ta, zdaniem sądu, jest prawidłowa. W protokole przesłuchania z 29 stycznia 2014 r. (k. 6) znajduje się następujące zeznanie skarżącego: "Faktem jest, że od 6 października 2013 r. przebywam czasowo u córki B. L. (N., ul. A. G. [...]), z powodu pomówień, wzywania policji na mnie, że żona jest prześladowana fizycznie i psychicznie". Skarżący wskazuje również w zeznaniach, że przebywa często w ciągu dnia w spornym domu, trzyma tam swoje rzeczy osobiste. W pozwie z 10 stycznia 2014 r. o ustanowienie rozdzielności majątkowej małżeńskiej (k. 9) skarżący (powód) wskazuje, że w dniu 6 października 2013 r. wyprowadził się ze wspólnego domu. Podobnie w protokole konfrontacji z 13 grudnia 2013 r. (k. 12) odbytej w Komendzie Powiatowej Policji w P. skarżący oświadczył, że wyprowadził się z domu 5 października [2013 r.] i mieszka u córki B. W piśmie skierowanym do Burmistrza N. z dnia 24 lutego 2014 r. skarżący oświadcza, że "czasowo od dnia 06.10.2013 roku przebywa u córki B. L.". Wyjaśnia, że czasowe opuszczenie mojego stałego miejsca zamieszkania spowodowane jest pomówieniami ze strony żony. Do protokołu zeznań świadka T. P. z dnia 25 marca 2014 r. (k. 44) skarżący wniósł uwagi, w których m.in. oświadczył, że w domu bywa codziennie, jednak nie nocuje, gdyż obawia się, że żona dokona samookaleczenia się i pozwie go do sądu. Zięć skarżącego – A. L. zeznał w dniu 28 marca 2014 r. (protokół, k. 50), że skarżący od dnia 6 października 2014 r. czasowo zamieszkuje w domu córki i zięcia. Powodem czasowego opuszczenia stałego miejsca zamieszkania były pomówienia przez G. T. o psychiczne i fizyczne znęcanie się. Podobne zeznania w tym samym dniu złożyła córka skarżącego – B. L. (k. 52). W protokole oględzin spornego domu (k. 62), przeprowadzonych w dniu 11 kwietnia 2014 r. pracownicy organu I instancji stwierdzili, że w łazience nie widać żadnych rzeczy osobistych, przyborów toaletowych, kosmetyków skarżącego. Wskazano, że w łazience nie ma żadnych męskich rzeczy, zaś w pozostałych pokojach nie ma ubrań ani przedmiotów codziennego użytku skarżącego. Skarżący, pomimo prawidłowego zawiadomienia o oględzinach lokalu nie uczestniczył w tej czynności. W notatkach urzędowych sporządzanych przez funkcjonariuszy policji w związku z procedurą wydania tzw. Niebieskiej Karty (k. 63-65) znajdują się stwierdzenia potwierdzające fakt, że M. T. nie mieszka pod spornym adresem, wyprowadził się do córki. W notatce służbowej pracownika MOPS w N. z dnia 7 listopada 2013 r. (k. 78) znajduje się stwierdzenie, że skarżący odmówił spotkania z pracownikiem socjalnym, informując, że wyprowadził się ze spornego domu. W kolejnej notatce – z 23 stycznia 2014 r. (k. 79) pracownik socjalny informuje o rozmowie przeprowadzonej z córką skarżącego – B. L., która potwierdziła, że skarżący zamieszkuje u córki. W protokole rozprawy z dnia 1 kwietnia 2014 r. przed Sądem Rejonowym w P. III Wydział Rodzinny i Nieletnich w sprawie o ustanowienie rozdzielności majątkowej między skarżącym a jego żoną znajdują się m.in. wyjaśnienia skarżącego (powoda w sprawie przed Sądem Rodzinnym). W wyjaśnieniach tych wskazuje, że ostatni raz wspólnie z żoną zamieszkiwał w dniu 6 października 2013 r., następnie zamieszkał u córki obok, czyli na sąsiedniej posesji. Zameldował się tam na pobyt czasowy w lutym 2014 r.

Cały powyższy materiał dowodowy utrwalony w aktach sprawy potwierdza ustalenia organu, że skarżący wyprowadził się ze spornego domu w październiku 2013 r. i od tego czasu zamieszkuje u swojej córki B. L. Upada zatem pierwsza z przesłanek zameldowania pod spornym adresem – skarżący fizycznie tam nie zamieszkuje.

Odnosząc się do elementu woli należy stwierdzić, że wyprowadzka skarżącego była ewidentnie spowodowana ostrym konfliktem z żoną. Działanie skarżącego miało charakter wolicjonalny – używając kolokwialnego sformułowania wyprowadził się "dla świętego spokoju", aby uniknąć eskalacji konfliktu z żoną. Całokształt okoliczności sprawy, w tym oświadczeń samego skarżącego, wskazuje, że z uwagi na charakter konfliktu nie ma możliwości, aby skarżący zamieszkał wspólnie z żoną pod spornym adresem. Nie oznacza to, że skarżący pogodził się z zaistniałą sytuacją, jak sam niejednokrotnie wskazywała, co potwierdzając podjęte kroki prawne, ma zamiar powrócić do spornego domu, po rozstrzygnięciu kwestii relacji majątkowych z żoną przez sąd rodzinny.

Zasadnicze argumenty skarżącego opierają się na wykazaniu, że opuszczenie przez niego miejsca dotychczasowego pobytu nie było dobrowolne, nie zachodzą więc przesłanki do jego wymeldowania. W ocenie sądu taka argumentacja nie jest uzasadniona w okolicznościach badanej sprawy. We wskazanej wyżej linii orzeczniczej, w której kładziono nacisk na kwestie dobrowolności opuszczenia lokalu chodziło o ochronę osób, które opuszczają miejsce zameldowania na skutek bezprawnych działań drugiej strony sporu. Taka sytuacja nie ma miejsca w niniejszej sprawie. Jak wskazano wyżej – skarżący wyprowadził się ze spornego domu z własnej woli, chcąc uniknąć eskalacji konfliktu z żoną, choć oczywiście nie porzucił zamiaru powrotu, po rozstrzygnięciu sporu z żoną.

Co więcej, we wspomnianej linii orzeczniczej podkreśla się, że nie można mówić o niedobrowolnym opuszczeniu miejsca zameldowania, w sytuacji, gdy podmiot, którego to dotyczy nie podjął kroków prawnych celem przeciwstawienia się bezprawnym działaniom drugiej strony sporu (w szczególności przez wniesienie powództwa posesoryjnego, o ochronę posiadania). Skarżący podnosi, że wytoczenie przez niego powództwa posesoryjnego byłoby bezcelowe z dwóch względów. Po pierwsze, nie utracił posiadania, ponieważ ma dostęp do lokalu i codziennie w nim przebywa. Po drugie, powództwo takie jest niedopuszczalne w sytuacji, gdy między małżonkami trwa postępowanie w sprawie o rozwód. Odnosząc się do tych argumentów należy stwierdzić, że pierwszy z nich podważa treść oświadczenia skarżącego zawartego w piśmie procesowym z 26 września 2014 r., w którym skarżący wnosi o przyspieszenie terminu rozprawy, ponieważ musiał zamieszkać w domku letniskowym, gdyż G. T. wymieniła zamki w drzwiach, przez co nie ma dostępu do lokalu. Ponadto usunęła jego rzeczy osobiste z lokalu do garażu. W tej sytuacji, wbrew argumentom podniesionym w skardze należy stwierdzić, że skarżący utracił posiadanie spornego lokalu. Po drugie argument dotyczący niedopuszczalności wytoczenia powództwa posesoryjnego w sytuacji gdy toczy się sprawa rozwodowa, nie ma oparcia w obowiązujących przepisach i aktualnym orzecznictwie. Ani art. 445 Kodeksu postępowania cywilnego, ani uchwała Sądu Najwyższego z 21 września 1971 r. (III CZP 43/71), na które powołuje się skarżący nie odnoszą się do powództwa posesoryjnego. Ponadto, choć o sposobie korzystania ze wspólnego mieszkania orzeka sąd w wyroku rozwodowym i w nim może nakazać eksmisję jednego z małżonków (art. 58 § 2 k.r.o.), to jednak może w drodze zabezpieczenia powództwa orzec o sposobie korzystania z mieszkania na czas trwania procesu rozwodowego. Ponadto orzecznictwo dopuszcza wytoczenie odrębnego powództwa o eksmisję, także w toku sprawy rozwodowej (por. uchwała SN z 12 czerwca 2008 r., III CZP 41/08; OSNC 2009/7-8/94). Nie ma zatem racjonalnych powodów, aby wyłączać w tych przypadkach możliwość korzystania z ochrony posesoryjnej, której skutki są zdecydowanie mniejsze. Teza o niemożności podjęcia środków prawnych celem przywrócenia posiadania utraconego przez skarżącego nie jest zatem uzasadniona.

W ocenie sądu dalsze utrzymywanie meldunku skarżącego pod spornym adresem prowadziłoby do utrzymywania tzw. fikcji meldunkowej – skarżący nadal byłby zameldowany w spornym domu, choć już od ponad roku w nim nie mieszka. Meldunek opierałby się wyłącznie na elemencie wolicjonalnym – zamiarze powrotu do tego domu, po uregulowaniu sporu prawnego z żoną odnośnie korzystania z majątku wspólnego. Jak wskazano wyżej, sama wola, zamiar zamieszkiwania pod określonym adresem nie może stanowić wystarczającej przesłanki zameldowania, jeśli nie towarzyszy mu element fizycznego przebywania w tym miejscu.

W tych okolicznościach zdaniem sądu Wojewoda prawidłowo uchylił decyzję organu I instancji i orzekł merytorycznie w sprawie – o wymeldowaniu skarżącego. Zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego oznacza dwukrotne, merytoryczne rozpatrzenie sprawy w postępowaniu, co do zasady przez różne organy. Stąd organ odwoławczy ma kompetencje do orzekania merytorycznego. Materiał dowodowy zgromadzony w sprawie był wystarczający do wydania rozstrzygnięcia, należało tylko dokonać prawidłowej jego oceny.

Prawidłowości oceny organu nie podważa powoływany fakt czasowego zameldowania skarżącego u córki pod adresem ul. A. G. [...], N. (k. 19).

Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności pobytem czasowym jest przebywanie bez zamiaru zmiany miejsca pobytu stałego w innej miejscowości pod oznaczonym adresem lub w tej samej miejscowości, lecz pod innym adresem. Z kolei w myśl art. 8 ust. 1 ustawy osoba zameldowana na pobyt czasowy i przebywająca w tej samej miejscowości nieprzerwanie dłużej niż 3 miesiące jest obowiązana zameldować się na pobyt stały, chyba że zachodzą okoliczności wskazujące na to, iż pobyt ten nie utracił charakteru pobytu czasowego.

Z regulacji tych wynika jednoznacznie, że zameldowanie na pobyt czasowy jest uzależnione od zmiany faktycznego miejsca przebywania, bez zamiaru zmiany miejsca pobytu stałego. Dotyczyć to może wyżej przytoczonych przykładów wyraźnie wskazujących na czasowe opuszczenie miejsca pobytu stałego. Nie ma natomiast mowy o czasowym pobycie w takiej sytuacji, jak w sprawie skarżącego, gdzie mamy do czynienia z trwałym skoncentrowaniem już od kilku miesięcy podstawowych czynności życiowych w zupełnie innym miejscu i jedynie czasowych, sporadycznych powrotach do miejsca meldunku stałego.

W orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowane są dwa stanowiska odnoszące się do wpływu zameldowania czasowego na możliwość wymeldowania danej osoby z miejsca pobytu stałego.

Według pierwszego z nich, nie można orzekać o wymeldowaniu z pobytu stałego w sytuacji, gdy aktualne pozostaje zameldowanie w innymi miejscu tej samej osoby na pobyt czasowy. Organ ewidencyjny w postępowaniu o wymeldowanie z pobytu stałego w oparciu o art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności jest związany stanowiskiem innego organu wyrażonym poprzez czynność materialno-techniczną lub decyzję o zameldowaniu osoby pod określonym adresem na pobyt czasowy (tak np. wyroki NSA z 31 stycznia 2007 r., II OSK 263/06 oraz z 22 października 2009 r., II OSK 1612/08, orzeczenia.nsa.gov.pl).

W świetle drugiego z poglądów organ, przed którym toczy się postępowanie o wymeldowanie z pobytu stałego osoby zameldowanej na pobyt czasowy, może samodzielnie ocenić rzeczywisty charakter pobytu pod innym adresem niż adres zameldowania na pobyt stały, pod którym to innym adresem osoba ta jest zameldowana na pobyt czasowy.

Uzasadniając powyższą kwestię Sądy wskazują, że wzajemna relacja między przepisami art. 15 ust. 2 oraz art. 7 ust. 1 i art. 8 ust. 1 i 2 ustawy o ewidencji ludności nie może być rozumiana w sposób prowadzący do wniosku, iż organ gminy w postępowaniu o wymeldowanie osoby z pobytu stałego jest bezwzględnie związany faktem zameldowania tej osoby w innym lokalu na pobyt czasowy. W postępowaniu o zameldowanie na pobyt czasowy organ meldunkowy nie rozstrzyga czy doszło do opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego, gdyż kwestia ta pozostaje poza sferą zainteresowania tego organu. Skoro tak, to konsekwentnie trzeba przyjąć, że w postępowaniu o wymeldowanie z pobytu stałego organ meldunkowy ustalając czy osoba opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego bez dopełnienia obowiązku wymeldowania się, a zatem czy spełnione są okoliczności uzasadniające wymeldowanie z pobytu stałego na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy, władny jest ocenić charakter pobytu czasowego pod innym adresem, lecz nie w celu zakwestionowania faktu zameldowania na pobyt czasowy, ale w kontekście spełnienia przesłanki opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego, gdyż ma to znaczenie dla wyniku tej sprawy. Nie można bowiem wykluczyć sytuacji, że po zerwaniu więzi w sposób trwały i zupełny z dotychczasowym miejscem pobytu stałego bez dopełnienia obowiązku wymeldowania się, późniejsze zameldowanie na pobyt czasowy pod innym adresem może mieć charakter pozorny. W takim wypadku uznanie, że organ meldunkowy w sprawie o wymeldowanie z pobytu stałego związany jest faktem zameldowania tej samej osoby na pobyt czasowy w innym lokalu nie byłoby do pogodzenia z podstawowym celem ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, jakim jest zapewnienie zgodności faktu pobytu, w tym co do charakteru pobytu pod określonym adresem, z rzeczywistym stanem rzeczy. Z tych względów brak również racjonalnych argumentów na poparcie tezy, że organ meldunkowy winien wstrzymać się z załatwieniem sprawy o wymeldowanie z pobytu stałego do czasu ewentualnego uchylenia czynności materialno-technicznej zameldowania na pobyt czasowy, skoro kwestia ta nie ma charakteru prejudycjalnego dla wyniku postępowania o wymeldowanie z pobytu stałego. Tym bardziej, gdy z materiału dowodowego wynika, że opuszczenie miejsca zameldowania na pobyt stały nastąpiło na wiele lat przed zameldowaniem się na pobyt czasowy w innym miejscu, istnieje podstawa do uznania, że meldunek czasowy pozostaje bez związku z zameldowaniem na pobyt stały. Okoliczność zameldowania na pobyt czasowy jest zatem jednym z elementów stanu faktycznego sprawy o wymeldowanie z miejsca pobytu stałego, podlegającym rozpatrzeniu przez organ wydający decyzję w takiej sprawie (zob. wyrok NSA z 6 grudnia 2011 r., II OSK 1762/10; wyrok WSA w Poznaniu z 6 marca 2013 r., IV SA/Po 1123/12, orzeczenia.nsa.gov.pl); wyroki WSA we Wrocławiu z 27 stycznia 2010 r., IV SA/Wr 459/09, LEX nr 600357; z 10 lipca 2008 r., III SA/Wr 565/07, LEX nr 512286 oraz z 22 września 2010 r., IV SA/Wr 54/10, LEX nr 759183).

Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela w pełni drugi z wyżej przytoczonych poglądów. Zameldowanie na pobyt czasowy nie może stanowić przesłanki wyłączającej a priori możliwość wymeldowania z pobytu stałego. Kluczowe w tej ostatniej kwestii jest ustalenie przesłanek z art. 15 ust. 2 ustawy. Dlatego jeśli przesłanki te wystąpią (trwałe opuszczenie miejsca stałego pobytu) należy wydać decyzję o wymeldowaniu, niezależnie od podjętej przez inny organ ewidencyjny czynności zameldowania na pobyt czasowy. Przyjęcie tego poglądu pozwala uniknąć sytuacji, gdy strona samym tylko zameldowaniem się na pobyt czasowy, dokonanym nawet już w toku postępowania administracyjnego dotyczącego wymeldowania z pobytu stałego, w istocie uniemożliwia wymeldowanie z pobytu stałego (por. wyrok WSA w Lublinie z 20 lutego 2014 r., III SA/Lu 821/13). Analiza akt sprawy wskazuje, że taka sytuacja miała właśnie miejsce w badanej sprawie. Skarżący zamieszkuje u córki od momentu wyprowadzenia się ze spornego lokalu, tj. od października 2013 r. Zameldowania na pobyt czasowy dokonał już po wszczęciu postępowania w sprawie wymeldowania go z pobytu stałego, w lutym 2014 r.

W świetle powyższego, w ocenie sądu, organ prawidłowo ustalił, że skarżący trwale i dobrowolnie opuścił miejsce stałego zameldowania, co oznaczało spełnienie przesłanek do wydania decyzji o wymeldowaniu, na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności.

Mając powyższe na uwadze sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.).