Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 2916/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2004-02-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 605  Ewidencja ludności, dowody tożsamości, akty stanu cywilnego, imiona i nazwisko, obywatelstwo, paszporty
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Włodzimierz Zygmont (spr.) Sędzia WSA Maciej Dybowski Asesor sądowy Edyta Podrazik Protokolant st. sekr. sądowy Teresa Matuszewska po rozpoznaniu w dniu 27 lutego 2004r. sprawy ze skargi H.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2001r. Nr [...] w przedmiocie zameldowania I. uchyla decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2001r. Nr [...], z dnia [...] maja 2001r.Nr [...], z dnia [...] października 2000r. Nr [...] oraz decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] lipca 2000r. Nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej kwotę 10 zł tytułem zwrotu kosztów sądowych, III. wstrzymuje wykonanie decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] lipca 2000r. Nr [...]. /-/ E. Podrazik /-/ W. Zygmont /-/ M. Dybowski AR


UZASADNIENIE

Skarżąca H. B. w dniu [...].03.1994r. dokonała zameldowania się na pobyt stały w P. przy ul. [...], natomiast w dniu [...].12.1995r. zameldowania na pobyt stały pod powyższym adresem dokonał L. B. z córkami: K. i A. Skarżąca powołała się na fakt, iż jej matka J.G., inwalidka od 1994r. darowała jej połowę domu za sprawowanie opieki. Ponieważ w 1995r. wspólnie z mężem sprzedała mieszkanie rozpoczęła budowę domu w S., przeto dokonała przemeldowania całej rodziny.

Na wniosek E.C., współwłaścicielki powyższej nieruchomości, wszczęte zostało postępowanie w sprawie uchylenia zameldowań. Wniosek został uzasadniony tym, że osoby zameldowane nie zamieszkały i nic zamieszkują w spornym lokalu - mieszkają w S. przy ul. [...], ponadto zameldowanie nastąpiło bez zgody i wiedzy współwłaścicielki.

Prezydent Miasta decyzją z dnia [...].07.2000r. [...] wydaną na podstawie art. 47 ust. 2 ustawy z dnia 10.04. 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach orzekł o uchyleniu czynności materialno-technicznej polegającej na zarejestrowaniu faktu zameldowania H. B. oraz L. B. z córkami K. i A. na pobyt stały w spornym lokalu. Organ I instancji stwierdził, że mieszkanie wchodzi w skład nieruchomości będącej współwłasnością, a czynność przekraczająca zwykły zarząd winna być podjęta za zgodą wszystkich współwłaścicieli, przy czym w razie braku takiej zgody, na podstawie rozstrzygnięcia sądu (art. 199 k.c).

Od decyzji tej odwołała się H. B. wnosząc o jej uchylenie wskazując, że zameldowała się z rodziną w nieruchomości stanowiącej współwłasność jej i siostry dla sprawowania opieki nad matką. Ponadto stwierdziła, że J. G. - jako darczyńca winna występować jako strona w niniejszym postępowaniu.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...].10.2000r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 12.10.1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych, art. 127 § 2 art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu Kolegium stwierdziło, że organ I instancji prawidłowo ocenił stan faktyczny i prawny sprawy, a decyzja jako zgodna z prawem nie może być uchylona.

Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji z dnia [...].10.2000r. Nr [...] wystąpił B.G. działający w imieniu córki - H. B. We wniosku wskazał, że decyzje obu instancji zapadły z naruszeniem art. 6 do 13 k.p.a., że naruszona została właściwość organów, że brak jest podstawy prawnej decyzji oraz, że decyzje organów obu instancji zapadły z rażącym naruszeniem prawa.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...].03.2001r. Nr [...] na podstawie art. art. 127 § 3, art. 156 § 1 pkt 2, art. 157 § 1, art. 158 § 1 k.p.a. odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji własnej z dnia [...].10.2000r. Nr [...]. Stwierdziło, że brak przyczyn stwierdzenia nieważności decyzji wymienionej w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Potwierdzenia uprawnień do pobytu stałego winni dokonać wszyscy współwłaściciele, gdyż jest to czynność przekraczająca zwykły zarząd. Brak tego potwierdzenia na formularzu meldunkowym ze strony E. C. spowodował wadliwość dokonanej czynności zameldowania.

Do Samorządowego Kolegium Odwoławczego wpłynął wniosek B. G. o ponowne rozpatrzenie sprawy o stwierdzenie nieważności decyzji Kolegium z dnia [...].10.2000r. nr [...] umotywowany tym, iż sprawa ta ma charakter rodzinny i jako takiej nie powinny rozstrzygać organy administracyjne oraz, że decyzja wydana została z naruszeniem zasad konstytucyjnych.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją wydaną dniu [...].05.2001r. Nr [...] podtrzymało stanowisko zawarte w decyzji własnej z dnia [...].03.2001 r. Nr [...] odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji własnej z dnia [...].10.2000r. Nr [...]. Na powyższą decyzję B. G. działając w imieniu swej mocodawczym H. B. wniósł skargę z żądaniem uchylenia zaskarżonej decyzji organu odwoławczego oraz decyzji własnej z dnia [...].10.2000r. Nr [...] utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu skargi twierdził, że decyzje wydane zostały z naruszeniem prawa, zasad współżycia społecznego i powołał się na motywy przedstawiane w toku dotychczasowego postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługiwała na uwzględnienie, aczkolwiek z innych przyczyn aniżeli podane w skardze.

Sprawa została rozpatrzona przez organy administracyjne na podstawie przepisu, który następnie uznany został za niekonstytucyjny. Na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27.05.2002r., K 20/01 (Dz. U. Nr 78, poz. 716) z dniem 19.06.2002r. przepis art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych utracił moc, wobec niezgodności tego przepisu z art. 52 ust. 1 i art. 83 w związku z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Po tym wyroku do wydania decyzji o zameldowaniu określonej osoby na pobyt stały wystarczające jest potwierdzenie przez osoby wymienione w art. 29 ust. 1 ustawy faktu pobytu tej osoby w określonym lokalu.

Nie ma obecnie w ustawie o ewidencji ludności i dowodach osobistych wymogu wykazywania przy zameldowaniu (na pobyt stały lub czasowy trwający ponad 2 miesiące) potwierdzenia uprawnienia do przebywania w lokalu (pomieszczeniu), w którym ma nastąpić zameldowanie.

Niezbędna jest zatem w osądzanej sprawie restytucja stanu zgodnego z Konstytucją, co wynika z art. 190 ust. 4 Konstytucji wskazującego na wyraźną wolę ustawodawcy, aby sprawa już rozstrzygnięta na podstawie przepisu niezgodnego z Konstytucją, była załatwiona, i to bez niekonstytucyjnego przepisu. Chociaż brak przesłanek do wznowienia postępowania w niniejszej sprawie, to na tle powyższego przepisu Konstytucji autonomiczne i reglamentowane wypadki wznowienia postępowania, nie mogą być uznane za wyczerpujące możliwości dokonania takiej restytucji. Sądy mogą bowiem wykorzystywać w tym celu wszelkie nadzwyczajne instrumenty proceduralne, stojące w dyspozycji organów stosujących prawo (art. 8 § 2 Konstytucji).

Sąd przyjął pogląd, że możliwym do zastosowania w osądzanej sprawie w celach restytucyjnych, jest nadzwyczajny instrument proceduralny uruchomiony przez skarżącą - wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji. W efekcie uznał, że mógł wyjść poza granice skargi i zająć się oceną decyzji wydanych dotychczas w postępowaniu administracyjnym. Pozwala na to sądowi przepis art. 135 o p.s.a., który stanowi, że sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla jej końcowego załatwienia. W sposób wyraźny pojęcie "w granicach sprawy, której dotyczy skarga" określone zostało przez materialnoprawne granice sprawy.

W konsekwencji Sąd wyeliminował z obrotu prawnego wszystkie decyzje "w granicach sprawy, której dotyczy skarga" i otworzył drogę do końcowego załatwienia sprawy już bez niekonstytucyjnego przepisu. Nie zastosował jednak rygoru nieważności decyzji (decyzje uchylił) bowiem organy administracyjne nie są upoważnione do badania niekonstytucyjności przepisów.

Rzeczą organów administracyjnych będzie obecnie dokonanie ustalenia, czy osoby ubiegające się o zameldowanie na pobyt stały spełniły przesłankę faktycznego przebywania w spornym lokalu. Ustalenia takiego nie poczyniono programowo zawężając postępowanie dowodowe (naruszając art. 7 k.p.a.); organy administracyjne obu instancji przyjęły bowiem, że brak potwierdzenia uprawnienia do przebywania w lokalu przez współwłaściciela jest okolicznością wystarczającą do uchylenia czynności materialno-technicznej (zameldowania) i w takim przypadku nie zachodzi potrzeba badania faktu pobytu osób w lokalu, w którym ma nastąpić ich zameldowanie. Sąd administracyjny nie dokonuje ustaleń faktycznych (art. 106 § 3 ustawy o p.s.a.).

Organ I instancji skierował do H. B. w dniu [...].11.2000r. upomnienie w sprawie dopełnienia obowiązku meldunkowego, wzywając aby w tym celu, w terminie 7 dni od daty doręczenia upomnienia, zgłosiła się w organie I instancji, z zagrożeniem, że w przypadku niewykonania obowiązku zostanie wobec niej wszczęte postępowanie egzekucyjne. Wobec tego Sąd w kwestii wykonalności tego aktu orzekł na podstawie art. 152 powyższej ustawy.

Dlatego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 litera "a" i "c" i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) orzekł Sąd jak w sentencji wyroku.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 powyższej ustawy.

/-/ E. Podrazie /-/ W. Zygmont /-/ M. Dybowski

EW