Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 505/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2019-09-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6335 Zwrot nienależnego świadczenia
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151, art. 153
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 76 ust. 1 i  ust. 2 pkt 1
journal: Dz.U. 2018 poz 1265
law: Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Sędziowie Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski (spr.) Asesor WSA Jarosław Piątek Protokolant sekr. sąd. Stanisława Maciejewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 września 2019 r. sprawy ze skargi W.T. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] maja 2019 r., nr [...] Wojewoda [...] - działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm. – określanej dalej jako k.p.a.), art. 76 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1265 ze zm. - określanej dalej jako u.p.z.), utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] kwietnia 2019 r., nr [...], orzekającą o obowiązku zwrotu przez W.T. nienależnie pobranego świadczenia w kwocie 978,90 zł (brutto) za okres od dnia [...] października 2016 r. do dnia [...] grudnia 2016 r.

Decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym wynikającym z akt sprawy:

W.T. w dniu [...] sierpnia 2016 r. zarejestrował się w Powiatowym Urzędzie Pracy w [...] jako osoba bezrobotna z prawem do zasiłku od dnia [...] sierpnia 2016 r. Decyzją z dnia [...] września 2016 r., nr [...] Starosta pozbawił stronę statusu osoby bezrobotnej oraz prawa do zasiłku z dniem [...] września 2016 r. z powodu odmowy bez uzasadnionej przyczyny przyjęcia propozycji odpowiedniej pracy. Decyzji tej nadano rygor natychmiastowej wykonalności.

Od tej decyzji strona wniosła odwołanie zarzucając brak podstaw faktycznych i prawnych do jej wydania. Odwołanie to zostało uwzględnione przez Wojewodę, który decyzją z dnia [...] października 2016 r. nr [...] uchylił decyzję organu I instancji i przekazał mu sprawę do ponownego rozpatrzenia. Decyzja ta została doręczona stronie w dniu 27 października 2016 r.

W kontynuowanym postępowaniu organ I instancji decyzją z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] umorzył postępowanie w przedmiocie utraty statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku.

Po wydaniu pierwszej decyzji przez organ I instancji w okresie toczenia się tego postępowania to jest od dnia [...] października 2016 r. skarżący podjął pracę trwającą do dnia [...] grudnia 2016 r.

Następnie Starosta decyzją z dnia [...] grudnia 2016 r., nr [...] orzekł o utracie przez W.T. statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku dla bezrobotnych z dniem [...] grudnia 2016 r. z powodu niestawienia się w powiatowym urzędzie pracy w wyznaczonym terminie. Decyzja została doręczona stronie w dniu 28 grudnia 2016 r. i nie została zaskarżona.

W dniu 24 marca 2017 r. do Powiatowego Urzędu Pracy wpłynęło pismo z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, w którym wskazano, że W.T. w okresie od [...] października 2016 r. do [...] grudnia 2016 r. był zatrudniony na umowę o pracę u pracodawcy zagranicznego.

W związku z powyższym Starosta Powiatu po wznowieniu postępowania decyzją z dnia [...] marca 2017 r., nr [...] uchylił decyzję własną z dnia [...] grudnia 2016 r. w przedmiocie utraty przez stronę statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku z dniem [...] grudnia 2016 r. z powodu nieusprawiedliwionego niestawiennictwa w wyznaczonym terminie i orzekł o utracie przez stronę statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku z dniem [...] października 2016 r. z powodu podjęcia zatrudnienia u pracodawcy zagranicznego.

Strona wniosła od tej decyzji odwołanie. Organ odwoławczy decyzją z dnia [...] lipca 2017 r., nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Decyzja ta nie została zaskarżona do sądu.

Dnia 1 grudnia 2017 r. Starosta zawiadomił stronę o wszczęciu postępowania w sprawie obowiązku zwrotu nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych w kwocie 1501 zł brutto za okres od dnia [...] października 2016 r. do dnia [...] grudnia 2016 r. informując stronę o prawie czynnego udziału w prowadzonym postępowaniu i możliwości zapoznania się z aktami sprawy oraz wnoszenia wniosków i zastrzeżeń. Pismem z dnia [...] stycznia 2018 r. skarżący został poinformowany, że zostały zebrane dowody i materiały niezbędne do wydania decyzji w sprawie nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych oraz pouczony o możliwości wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego w terminie 7 dni od dnia doręczenia niniejszego zawiadomienia. Strona nie skorzystała z przysługującego jej prawa.

Następnie Starosta decyzją z dnia [...] lutego 2018 r., nr [...] orzekł o obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia w kwocie 1501 zł (brutto) za okres [...] października 2016 r. do dnia [...] grudnia 2016 r.

Decyzją z dnia [...] maja 2018 r., nr [...] Wojewoda, po rozpoznaniu odwołania W.T. utrzymał w mocy powyższą decyzję Starosty z dnia [...] lutego 2018 r.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że decyzja znajduje oparcie w art. 76 ust. 1 i art. 76 ust. 2 pkt 1 u.p.z. W sprawie zostały spełnione obie przesłanki określone w art. 76 ust. 2 pkt. 1 u.p.z., to jest przesłanka obiektywna, bowiem strona z powodu ostatecznej decyzji Starosty Powiatu [...] z dnia [...] maja 2017 r., nr [...] utraciła status osoby bezrobotnej z dniem [...] października 2016 r., a tym samym również prawo do zasiłku oraz przesłanka subiektywna, gdyż W.T. został prawidłowo poinformowany o okolicznościach powodujących utratę statusu bezrobotnej, a w konsekwencji również świadczeń z tym statusem związanych. Otrzymał bowiem w dniu 1 sierpnia 2016 r. "Informację o uprawnieniach i obowiązkach dla osób rejestrujących się w powiatowym urzędzie pracy". W pouczeniu tym wskazane zostały zarówno przesłanki uznania za bezrobotnego, jak i utraty statusu, a także obowiązki osoby bezrobotnej, w tym m.in. wskazanie, że bezrobotny obowiązany jest w ciągu 7 dni zawiadomić urząd pracy o podjęciu zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej - (rozdział V pkt 4) oraz została przytoczona treść art. 76 u.p.z. czyli przesłanki zwrotu nienależnie pobranego świadczenia (rozdział V pkt 9).

Ponadto organ wskazał, iż w dniu rejestracji strona złożyła oświadczenie, z którego wynika, iż nie jest osobą zatrudnioną lub wykonującą inną pracy zarobkową. Jednocześnie w tym oświadczeniu znajduje się zobowiązanie strony do zawiadamiania powiatowego urzędu pracy osobiście o wszelkich zmianach danych przekazanych w trakcie rejestracji oraz w złożonych oświadczeniach, w terminie 7 dni od dnia ich wystąpienia oraz do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia w przypadku niespełnienia warunków wymienionych w ustawie. Skarżący - pomimo toczącego się w jego sprawie postępowania odwoławczego w dniu [...] października 2018 r. - podjął zatrudnienie u pracodawcy zagranicznego nie informując o tym fakcie urzędu pracy. Wobec powyższego - w ocenie Wojewody - nie sposób zgodzić się z twierdzeniem skarżącego, że podejmując zatrudnienie nie wiedział, iż w dalszym ciągu pozostaje w rejestrze bezrobotnych. Zatem organ I instancji słusznie przyjął, że pobrany zasiłek za okres wskazany w decyzji okres jest świadczeniem nienależnie pobranym i podlega zwrotowi na podstawie art. 76 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 i 4 u.p.z.

W skardze na powyższą decyzję W.T. podniósł, że podjął zatrudnienie z tego powodu, że decyzją Starosty z dnia [...] września 2016 r., opatrzoną rygorem natychmiastowej wykonalności został pozbawiony statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku z dniem [...] września 2016 r. Wskazał, że jego odwołanie nie powodowało natychmiastowego wygaśnięcia rygoru natychmiastowej wykonalności i przywrócenia statusu osoby bezrobotnej, a tym samym praw i obowiązków z takiego statusu wynikających. W związku z tym podejmując pracę w Niemczech w dniu [...] października 2016 r. nie był osobą bezrobotną i nie miał obowiązku informowania o tym fakcie urzędu pracy. Wobec czego w jego ocenie brak jest przesłanek do zwrotu pobranego świadczenia.

Wyrokiem z dnia 29 sierpnia 2018 r., wydanym w sprawie II SA/Go 478/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. uchylił powyższą decyzję Wojewody z dnia [...] maja 2018 r.

W uzasadnieniu Sąd stwierdził, iż "nienależnie świadczenie" jest pojęciem obiektywnym i występuje między innymi wówczas, gdy świadczenie zostaje wypłacone bez podstawy prawnej lub gdy taka podstawa odpadła. Zatem pojęcie to nie nawiązuje do świadomości i woli jakiejkolwiek osoby. Natomiast "świadczenie nienależnie pobrane", to świadczenie pobrane przez osobę, której można przypisać określone cechy dotyczące stanu świadomości (woli) lub określone działania (zawinione zaniechania). W przypadku "świadczenia nienależnie pobranego" jego pobraniu towarzyszyć musi zawinione działanie beneficjenta, który działając w złej wierze, ma świadomość nienależności pobrania. Wymaga to zatem od organu wykazania w postępowaniu dowodowym negatywnego zachowania skarżącego, ukierunkowanego na niezgodne z prawem korzystanie ze środków publicznych.

Ponadto Sąd podkreślił, iż do zgodnego z prawem zobowiązania skarżącego do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia konieczne jest zatem ustalenie przesłanki obiektywnej to jest wykazania, że świadczenie wypłacono mimo wystąpienia okoliczności skutkującej utratą prawa do jego pobierania oraz przesłanki subiektywnej – wykazania, że skarżący został prawidłowo pouczony o okolicznościach istotnych dla przyznania świadczenia, w tym także o przesłankach, które w sposób negatywny warunkują pobieranie świadczeń oraz po drugie, że skarżący miał - przy zachowaniu należytej staranności, jakiej można wymagać od osoby z jego wiedzą, wykształceniem - świadomość, że podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, o których ma obowiązek zawiadomić urząd pracy, stanowi okoliczność skutkującą utratą statusu osoby bezrobotnej i obowiązkiem zwrotu świadczenia.

W ocenie Sądu konsekwencje i sankcje związane z naruszeniem obowiązków, które przyjmuje na siebie bezrobotny objęte przesłanką subiektywną wiążą się z prawidłowością pouczenia strony. W orzecznictwie wskazuje się, że obowiązek zwrotu nienależnie pobranego świadczenia wymaga wykazania tego, że bezrobotny został prawidłowo pouczony o okolicznościach powodujących ustanie prawa do jego pobierania w danym przypadku. Nie oznacza to zatem dokonania jakiekolwiek pouczenia, lecz pouczenia zrozumiałego dla adresata. Informacje zbyt złożone, skomplikowane, obszerne, niezrozumiałe, niepełne, wymagające dokonywania swoistych interpretacji ich treści nie stanowią prawidłowego pouczenia,

Odnosząc te stanowiska do kontrolowanej sprawy Sąd wskazał, że skarżący otrzymał blankietowe pouczenie i choć było ono zrozumiałe, w okolicznościach sprawy zachodzą przesłanki wyłączające przynajmniej w częściowym zakresie subiektywną winę strony. Trafnie bowiem skarżący podnosi, że na skutek decyzji Starosty z dnia [...] września 2016 r., nr [...] został pozbawiony statusu osoby bezrobotnej oraz prawa do zasiłku z dniem [...] września 2016 r. z powodu odmowy bez uzasadnionej przyczyny przyjęcia propozycji odpowiedniej pracy. Decyzji tej nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Oznacza to, że z dniem jej wydania status taki utracił, wobec czego nie ciążył na nim obowiązek informacji. Inną kwestią było prawo skarżącego do złożenia odwołania. Zdaniem sądu niedopuszczalna jest wykładnia prezentowana przez organy, że wniesienie odwołania aktualizowało obowiązki nałożone na stronę w decyzji uznającej ją za osobę bezrobotną. Prawo do odwołania jest prawem konwencyjnym i konstytucyjnym oraz wolą strony jest to czy z niego korzysta, a jednocześnie zabezpiecza swoją sytuację prawną i życiową na czas jego rozpatrzenia.

Jak wiadomo odwołanie to zostało uwzględnione przez Wojewodę, który decyzją z dnia [...] października 2016 r., nr [...] uchylił decyzję organu I instancji i przekazał mu sprawę do ponownego rozpatrzenia, co zakończyło się ostatecznie umorzeniem postępowania. Oznacza to, że sytuacja skarżącego została zdestabilizowana przez niezgodną z prawem decyzję organu I instancji. W świetle choćby zasad praworządności i zasady zaufania, negatywne skutki tego błędu nie mogą obciążać strony. Późniejsze wznowienie postępowania i kolejne decyzje z punktu widzenia przesłanek zwrotu świadczenia tego błędu nie sanują.

Zdaniem Sądu zaistnienie przesłanki subiektywnej ograniczającej możliwość zwrotu otrzymanego świadczenia dotyczy jednak tylko okresu pomiędzy podjęciem zatrudnienia a doręczeniem decyzji Wojewody z dnia [...] października 2016 r., uchylającej decyzję organu I instancji z dnia [...] września 2016 . Decyzja kasacyjna została skarżącemu doręczona w dniu 27 października 2016 r. i od dnia należy uznać, że skarżący powziął wiedzę o tym, że odzyskał status bezrobotnego wraz z prawami i obwiązkami z tego wynikającymi, w tym w szczególności obowiązkiem poinformowania organu, że podjął zatrudnienie. Oznacza to zatem, że skarżący ma tylko częściowo rację, gdyż nałożony na stronę obowiązek zwrotu świadczenia wypłaconego za okres obliczony z wyłączeniem okresu od [...] października 2016 r. do [...] października 2016 r. jest już zasadny. Inaczej mówiąc obowiązek zwrotu świadczenia przypadającego za okres od dnia [...] października 2016 r. do [...] grudnia 2016 r. jest zgodny z prawem.

Wojewoda decyzją z dnia [...] grudnia 2018 r., nr [...], uchylił w całości decyzję Starosty i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2018 r. Starosta orzekł o obowiązku zwrotu przez stronę nienależnie pobranego świadczenia za okres [...] października 2016 r. do dnia [...] grudnia 2016 r. w kwocie 978,90 zł brutto, jednakże Wojewoda decyzją z dnia [...] lutego 2019 r. nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję z uwagi na uchybienia proceduralne..

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Starosta wydał decyzję z dnia [...] kwietnia 2019 r., nr [...] orzekającą o obowiązku zwrotu przez stronę nienależnie pobranego świadczenia w kwocie 978,90 zł brutto za okres od [...] października 2016 r. do dnia [...] grudnia 2016 r.

W.T. złożył odwołanie od decyzji Starosty, w którym wskazuje że jest ona przedwczesna i niezgodna z prawem. Ponadto strona podtrzymała wszystkie argumenty, jakie przedstawiła w poprzednich odwołaniach podnosząc, że środki wypłacone jej przez PUP w [...] nie są świadczeniem nienależnie pobranym i nie podlegają zwrotowi. Odwołujący wskazał również, że zaskarżona decyzja nie wnosi nic merytorycznego do sprawy. Ponadto strona zarzuciła, że nie wyjaśniono jej dlaczego nie otrzymała zwrotu środków na konto w pełnej kwocie.

W dniu [...] maja 2019 r. Wojewoda wydał wskazaną na wstępie decyzję, w której opisał dotychczasowy przebieg postępowania, zaznaczając, iż organy działały w warunkach związania wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z dnia 29 sierpnia 2018 r. , wydanym w sprawie II SA/Go 478/18.

Organ odwoławczy stwierdził, iż brak jest podstaw do uwzględnienia odwołania strony, ponieważ przedmiotowa decyzja wydana została zgodnie ze stanowiskiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. wyrażonym w powyższym wyroku.

Odnosząc się natomiast do zarzutów strony w przedmiocie: wysokości zwróconej przez PUP kwoty 1.501 zł Wojewoda wyjaśnił, iż na podstawie decyzji z dnia [...] lutego 2018 r. znak: [...] orzekającej o obowiązku zwrotu nienależnie pobranego zasiłku, organ w dniu 10 lipca 2018 r. wysłał do strony upomnienie. W.T. dokonał wpłaty na konto bankowe PUP w łącznej kwocie 1512,60 zł, w tym koszty upomnienia 11,60 zł. W związku z tym, iż powyższa decyzja została uchylona przez Wojewodę organ I instancji dokonał zwrotu dokonanej przez stronę wpłaty pomniejszonej o koszty upomnienia, tj. w wysokości 1501 zł. Zgodnie ustawą z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2018r., poz. 1314 ze zm.) w razie uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku wierzyciel powinien podjąć czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych. Warunkiem wszczęcia postępowania egzekucyjnego jest przesłanie do zobowiązanego pisemnego upomnienia. Koszty upomnienia obciążają zobowiązanego, a obowiązek ich uiszczenia powstaje z chwilą doręczenia upomnienia. Wobec powyższego organ odwoławczy stoi na stanowisku, że PUP zasadnie dokonał pomniejszenia dokonanej przez stronę wpłaty o koszty upomnienia, natomiast zgodność z prawem decyzji orzekającej o obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia nie stanowi kryterium oceny zgodności z prawem wystosowania do strony przedmiotowego upomnienia.

Jednocześnie organ odwoławczy poinformował, że strona może zwrócić się z wnioskiem do Starosty o umorzenie, odroczenie terminu płatności lub rozłożenie na raty nienależnie pobranego świadczenia, do którego zwrotu strona została zobowiązana.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. na powyższą decyzję Wojewody z dnia [...] maja 2019 r. złożył W.T., który wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu strona uznała zaskarżoną decyzje za przedwczesną i niezgodną z prawem. Skarżący powołał się na wyrok NSA z dnia 22 lipca 2010 r., I OSK 620/10, w którym stwierdzono, że nakazanie zwrotu świadczenia nienależnie pobranego nie mogło być orzeczone w tej samej decyzji, co samo uznanie świadczenia za nienależnie pobrane. Dopiero zatem, gdy uprawomocni się decyzja uznająca dane świadczenie za nienależnie pobrane, można o takim świadczeniu mówić i nakazywać jego zwrot. Nie jest natomiast możliwe orzekanie o tych sprawach równocześnie w jednej decyzji.

W ocenie skarżącego niezastosowanie się Starosty i Wojewody do powyższego stanowiska NSA spowodowało, że PUP wystosował do niego bezprawne upomnienie o zwrot 1501 zł wraz z kosztami upomnienia w wysokości 11,60 zł i pieniądze te wpłacił. Po wyroku WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 29 sierpnia 2018 r., sygn. akt II SA/Go 478/18, skarżący wysłał pismo o zwrot wpłaconej kwoty wraz z ustawowymi odsetkami. Zwrot nastąpił dopiero po decyzji Wojewody z dnia [...] lutego 2019 r., ale jedynie w kwocie 1501 zł. Natomiast po decyzji Starosty z dnia [...] kwietnia 2019 r. strona wpłaciła na konto PUP żądaną kwotę, tj. 978,90 zł. Zdaniem W.T. postępowanie organów administracyjnych było bezprawne. Najpierw powinno zostać przeprowadzone postępowanie mające na celu uznanie wypłaconych pieniędzy za świadczenie nienależnie pobrane zakończone prawomocną decyzją, a dopiero po tym decyzja nakazująca zwrot świadczenia, o ile okazałoby się one nienależnie pobranym. Nie byłoby sytuacji przelewania pieniędzy z konta na konto i generowania dodatkowych kosztów.

Ponadto skarżący wskazał, iż podtrzymuje wszystkie argumenty jakie przedstawił w swych odwołaniach oraz w skardze do sądu administracyjnego, podkreślając, że nadal uważa, że środki pieniężne wypłacone mu przez PUP nie są świadczeniem nienależnie pobranym i nie podlegają zwrotowi.

W dalszej części uzasadnienia skarżący podał, iż jego skarga jest implikacją wadliwej decyzji Starosty z dnia [...] września 2016 r., znak: [...], na mocy której został pozbawiony statusu osoby bezrobotnej oraz prawa do zasiłku z dniem [...] września 2016 r. z powodu odmowy bez uzasadnionej przyczyny przyjęcia propozycji odpowiedniej pracy. Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Poinformowano go również, że utrata statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku następuje od dnia odmowy, tj. [...] września 2016 r. przez okres 120 dni, a "odzyskanie statusu osoby bezrobotnej może nastąpić po upływie ww. okresu w wyniku ponownej rejestracji w Powiatowym Urzędzie Pracy".

Skarżący stwierdził, iż nie został powiadomiony, że złożenie przeze niego odwołania skutkować może przywróceniem statusu bezrobotnego bez ponownej rejestracji. W ocenie strony urzędnicy Starosty i Wojewody błędnie twierdzili, że po 5 września 2016 stale był w rejestrze bezrobotnych i ciążyły na stronie wszystkie obowiązki wynikające ze statusu bezrobotnego. Zdaniem W.T. bezspornym już jest, że w chwili podjęcia pracy, tj. [...] października 2016 r. nie miał statusu osoby bezrobotnej i nie miał żadnych praw i obowiązków z tego wynikających w szczególności obowiązku powiadomienia PUP o podjęciu pracy.

W ocenie skarżącego zarówno WSA w Gorzowie Wlkp., jak też organy administracji nie odnieśli się do pouczenia, jakie było zawarte w decyzji Starosty z dnia [...] września 2016r., znak: [...] przytoczonego powyżej. Dalej strona podała, że na jego podstawie żyła ze świadomością, że aby odzyskać status bezrobotnego musi się ponownie zarejestrować bez względu na wynik odwołania od powyższej decyzji. Nie otrzymał żadnego innego pouczenia, z którego by wynikało, że po uchyleniu jej automatycznie zostanę bezrobotnym z wszelkimi prawami i obowiązkami z tego wynikającymi.

Ze stanu faktycznego sprawy jasno wynika, że takiego stanowiska WSA w Gorzowie Wlkp. nie spodziewali się urzędnicy oraz prawnicy Starosty i Wojewody. Skąd więc on taką wiedzę miał posiąść. Wskazania Sądu, że od dnia 27 października 2016 r. należy uznać, że skarżący powziął wiedzę o tym, że odzyskał status bezrobotnego wraz z prawami i obowiązkami z tego wynikającymi, w tym w szczególności z obowiązkiem poinformowania organu, że podjął zatrudnienie w świetle powyższego, jak też faktów przedstawionych w innych jego pismach, są bezpodstawne. Nie można bowiem od niego wymagać znajomości prawa na poziomie wyższym niż zaprezentowali go urzędnicy i prawnicy organów administracji zajmujący się jego sprawą.

Przedmiotowe wskazanie WSA – zdaniem skarżącego - było niewykonalne. W dniu 27 października 2016 r. był bowiem osobą zatrudnioną i status bezrobotnego mu nie przysługiwał. Osoba zatrudniona nie może mieć obowiązków wynikających ze statusu bezrobotnego. Nie było więc podstaw do informowania PUP o podjęciu pracy, choć "pani M. została o tym poinformowana w rozmowie telefonicznej [...] października 2016 r." Inaczej można by spojrzeć na tę kwestię, zdaniem skarżącego, gdyby w dniu 27 października 2016 r. nie pracował. W ocenie skarżącego logicznym jest, że w okresie od złożenia odwołania do jego rozpatrzenia sytuacja byłego bezrobotnego może ulec zmianie. Ustawodawca nie przewiduje automatycznego nadania statusu bezrobotnego wymaga rejestracji, a to wiąże się ze zbadaniem spełnienia ustawowych kryteriów. Tego nie zrobiono i wypłacono częściowo nienależne świadczenia, ale nie świadczenia nienależnie pobrane.

Ponadto skarżący podkreślił, iż decyzje Wojewody i Starosty zostały oparte jedynie na wytycznych WSA w Gorzowie Wlkp. umieszczonych w ostatnim akapicie punktu 6 uzasadnienia. Natomiast zostały one sformułowane szerzej, a mianowicie Sąd zaznaczył, iż "wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z treści punktów 4 do 6 niniejszego uzasadnienia", nie tylko części punktu 6. Zgodnie z punktem 4 wskazań WSA: w przypadku "świadczenia nienależnie pobranego" jego pobraniu towarzyszyć musi zawinione działanie beneficjenta, który działając w złej wierze, ma świadomość nienależności pobrania. Wymaga to zatem od organu wykazania w postępowaniu dowodowym negatywnego zachowania skarżącego, ukierunkowanego na niezgodne z prawem korzystanie ze środków publicznych Zdaniem skarżącego PUP nie wykazał takiego zachowania z jego strony.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie pod względem legalności była opisana na wstępie decyzja Wojewody z dnia [...] maja 2019 r. utrzymująca w mocy decyzję Starosty z dnia [...] kwietnia 2019 r. orzekającą o obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia przez skarżącego T. w kwocie 978,90 zł (brutto) za okres od dnia [...] października 2016 r. do dnia [...] grudnia 2016 r.

Materialną podstawą powyższych decyzji, powołaną przez organy, stanowił art. 76 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 u.p.z. Zgodnie z pierwszym przepisem osoba, która pobrała nienależne świadczenie pieniężne, jest obowiązana do zwrotu, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji w przedmiocie obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia pieniężnego, kwoty otrzymanego świadczenia wraz z przekazaną od tego świadczenia zaliczką na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składką na ubezpieczenie zdrowotne. W myśl natomiast drugiego przepisu za nienależnie pobrane świadczenie pieniężne uważa się świadczenie pieniężne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do jego pobierania, jeżeli pobierający to świadczenie był pouczony o tych okolicznościach.

Zaskarżona decyzja została wydana w następstwie uchylenia wcześniejszej decyzji Wojewody z dnia [...] maja 2018 r., nr [...] w przedmiocie obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z dnia 29 sierpnia 2018 r. wydanym w sprawie o sygn. akt II SA/Go 478/18.

W związku z tym w rozpatrywanej sprawie zachodzi sytuacja przewidziana w art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.- określanej dalej jako p.p.s.a.), zgodnie z którym ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

Przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, a tym samym organ nie może formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz obowiązany jest do podporządkowania się jemu w pełnym zakresie (por. wyroki NSA z dnia: 1 września 2010 r., sygn. II OSK 518/09, Lex nr 746901, z 30 lipca 2009 r., II FSK 451/08, Lex 526493, z 23 września 2009 r., I FSK 494/09, Lex 594010, z 13 lipca 2010 r., I GSK 940/09, Lex 594756). Przez ocenę prawną, o której mowa w art. 153 p.p.s.a. rozumie się powszechnie wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie. Ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego oraz kwestii zastosowania określonego przepisu prawa do ustalonego stanu faktycznego. Natomiast wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencję oceny prawnej i dotyczą sposobu działania w toku ponownego rozpoznawania sprawy (por. wyrok NSA z dnia 9 października 2014 r., II FSK 2523/12, Lex nr 1588086). Kwestia, czy po ponownym rozpatrzeniu sprawy organ podporządkował się wskazaniom sądu i jego ocenie prawnej stanowi główne kryterium kontroli poprawności nowowydanej decyzji (por. wyrok NSA z dnia 20 kwietnia 2011 r.,II OSK 729/10). Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej może być wyłączony tylko w przypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego (por. A. Skoczylas, P. Szustakiewicz (red.), P.p.s.a. Komentarz, C.H. Beck 2016, t. 6 do art. 153 i powołane tamże orzecznictwo).

W kontrolowanej sprawie nie doszło ani do zmiany prawa ani też stanu faktycznego po wydaniu wyroku z dnia 29 sierpnia 2018 r., która uzasadniałaby odstąpienie do powyższego związania.

W konsekwencji, dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji Wojewody i poprzedzającej ją decyzji Starosty wydanych na skutek ponownego rozpatrzenia sprawy przez te organy w wyniku uchylenia poprzednich decyzji, Sąd był zobligowany przede wszystkim skontrolować, czy organy administracji prawidłowo uwzględniły ocenę prawną i wytyczne co do dalszego postępowania zawarte w wyroku wydanym w sprawie o sygn. akt II SA/Go 478/18, mając na uwadze, że te kwestie, które były przedmiotem oceny sądu administracyjnego, których strona nie zakwestionowała przez zaskarżenie powyższego orzeczenia, ponownie oceniane być już nie mogą (por. wyrok NSA z dnia 16 listopada 2010 r., I GSK 468/09).

Zdaniem Sądu organy w sposób prawidłowy zastosowały się do oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania zawartych w uzasadnieniu powyższego wyroku. Podkreślić bowiem należy, iż w sposób jednoznaczny tut. Sąd orzekając poprzednio w sprawie przesądził, iż jedynie świadczenie w postaci zasiłku dla bezrobotnych za okres od dnia [...] października 2016 r. do dnia [...] grudnia 2016 r. należało uznać za nienależnie pobrane w rozumieniu art. 76 ust. 2 pkt 1 u.p.z. i tylko w tej części możliwie było wydanie decyzji na podstawie art. 76 ust. 1 u.p.z. Sąd bowiem wskazał, iż "zaistnienie przesłanki subiektywnej ograniczającej możliwość zwrotu otrzymanego świadczenia dotyczy jednak tylko okresu pomiędzy podjęciem zatrudnienia a doręczeniem decyzji Wojewody z dnia [...] października 2016 r., uchylającej decyzję organu I instancji z dnia [...] września 2016 . Decyzja kasacyjna została skarżącemu doręczona w dniu 27 października 2016 r. i od dnia należy uznać, że skarżący powziął wiedzę o tym, że odzyskał status bezrobotnego wraz z prawami i obwiązkami z tego wynikającymi, w tym w szczególności obowiązkiem poinformowania organu, że podjął zatrudnienie. Oznacza to zatem, że skarżący ma tylko częściowo rację, gdyż nałożony na stronę obowiązek zwrotu świadczenia wypłaconego za okres obliczony z wyłączeniem okresu od [...] października 2016 r. do [...] października 2016 r. jest już zasadny. Inaczej mówiąc obowiązek zwrotu świadczenia przypadającego za okres od dnia [...] października 2016 r. do [...] grudnia 2016 r. jest zgodny z prawem". W takim też tylko zakresie została wydana decyzja przez organ I instancji nakazująca skarżącemu zwrot nienależnie pobranego świadczenia, utrzymana w mocy zaskarżoną decyzją Wojewody. Stwierdzenie - na które powołuje się skarżący - zawarte w ostatnim zadaniu uzasadnienia powyższego wyroku, iż "wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z treści punktów 4 do 6", nie oznacza, aby organy administracji orzekając ponownie były uprawnione do dokonania odmiennej oceny co do zasadności zwrotu pobranego przez skarżącego świadczenia za okres od dnia [...] października 2016 r. do [...] grudnia 2016 r. Wyjaśnienie bowiem pojęcia "nienależnie pobranego świadczenia" w rozumieniu art. 76 ust. 2 pkt 1 u.p.z. nastąpiło w pkt 4 uzasadnienia, jednakże odniesienie tego pojęcia do stanu faktycznego w kontrolowanej sprawy Sąd poczynił w pkt 6, w którym wyraził wspomniane wiążące stanowisko. Skarga jest w dużej mierze polemiką z uzasadnieniem prawomocnego wyroku z dnia 29 sierpnia 2018 r. i próbą wykazywania błędności dokonanych przez Sąd ocen w sposób pozostający w sprzeczności ze związaniem wynikającym z art. 153 p.p.s.a.

Skarżący zgadzając się z sentencją wspomnianego wyroku, a nie podzielając w całości argumentacji zawartej w jego uzasadnieniu winien był wywieść skargę kasacyjną. W przypadku bowiem, gdy strona nie zgadza się z częścią uzasadnienia wyroku sądu I instancji może je zakwestionować tylko wyłącznie poprzez zaskarżenie całego orzeczenia (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 marca 2006 r. I FSK 750/05, ONSAiWSA 2006, nr 5, poz. 126). W takiej sytuacji, weryfikując zasadność przesłanek rozstrzygnięcia, na których oparł się wojewódzki sąd administracyjny, Naczelny Sąd Administracyjny może orzec na podstawie art. 184 in fine p.p.s.a., taką skargę kasacyjną wprawdzie oddalając, ale weryfikując motywy rozstrzygnięcia pierwszoinstancyjnego, w tym wyrażoną w nim ocenę prawną oraz wskazania co do dalszego postępowania (por. wyrok NSA z 3 października 2017 r., II FSK 2331/15,). Skarżący tego jednak nie uczynił, tym samym obecnie nie może zwalczać ocen zawartych w prawomocnym wyroku z dnia 29 sierpnia 2018 r., II SA/Go 478/18.

Nietrafne jest powoływanie się przez skarżącego na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lipca 2010 r., I OSK 620/10, dotyczy on bowiem zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych na podstawie art. 30 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. oświadczeniach rodzinnych i to w brzmieniu wynikającym z t.j. Dz.U z 2006 r. nr 139, poz. 992 ze zm., aktualnie już nieobowiązującym. Na gruncie u.p.z. brak jest podstaw do odrębnego orzekania o uznaniu świadczenia za nienależnie pobrane oraz o obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia. Wydawana jest jedynie na podstawie art. 76 ust. 1 u.p.z. decyzja w przedmiocie obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia. Warunkiem wydania tej decyzji jest uprzednie uchylenie lub zmiana decyzji, na podstawie której to świadczenie zostało przyznane (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 26 listopada 2008 r., sygn. akt II SA/Gd 711/08, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 18 października 2007 r., sygn. akt IV SA/Po 903/06, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 21 sierpnia 2008 r., sygn. akt IV SA/Po 673/07, wyrok WSA w Warszawie z dnia 6 grudnia 2005 r., sygn. akt I SA/Wa 331/05), co w kontrolowanej sprawie nastąpiło. Starosta Powiatu po wznowieniu postępowania decyzją z dnia [...] marca 2017 r., nr [...] uchylił bowiem decyzję własną z dnia [...] grudnia 2016 r. w przedmiocie utraty przez stronę statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku z dniem [...] grudnia 2016 r. z powodu nieusprawiedliwionego niestawiennictwa w wyznaczonym terminie i orzekł o utracie przez stronę statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku z dniem [...] października 2016 r. z powodu podjęcia zatrudnienia u pracodawcy zagranicznego.

Bez znaczenia natomiast dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie pozostawały okoliczności podnoszone w skardze dotyczące wystosowania do niego upomnienia i potrącenia z kwoty stanowiącej dokonany przez niego zwrot nienależnie pobranego zasiłku kosztów tego upomnienia. Nie mają bowiem żadnego związku z przesłankami, które w świetle powołanego art. 76 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 u.p.z. uzasadniają wydanie decyzji o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia.

Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.