Wyrok NSA oz. w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 452/00
NSA oz. w Lublinie
Data orzeczenia: 2001-03-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Powołane przepisy: article: art. 6 par. 1, art. 64 par. 1
journal: Dz.U. 1991 nr 36 poz. 161
law: Obwieszczenie Ministra Finansów z dnia 26 lutego 1991 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Teza: Wszczęcie administracyjnego postępowania egzekucyjnego wobec dłużników Skarbu Państwa jest ustawowym obowiązkiem urzędu skarbowego, a zatem wierzyciel nie może kierować się własnym uznaniem, czy wszcząć egzekucję.

TEZY

Wszczęcie administracyjnego postępowania egzekucyjnego wobec dłużników Skarbu Państwa jest ustawowym obowiązkiem urzędu skarbowego, a zatem wierzyciel nie może kierować się własnym uznaniem, czy wszcząć egzekucję.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 5 maja 2000 r. Izba Skarbowa w L., na podstawie 138 par. 1 pkt 2 w zw. z art. 144 Kpa oraz art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, po rozpatrzeniu zażalenia PPHU "P." s.c. w L., na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 21 marca 2000 r. w sprawie obciążenia s.c. "P." kosztami egzekucyjnymi w kwocie 3.698,4 zł - uchyliła ww. postanowienie w części dotyczącej kosztów egzekucyjnych w kwocie 710,54 zł przypisanych do tytułów wykonawczych Nr SM 7 i SM 17, ustalonych ostatecznym postanowieniem Izby Skarbowej z dnia 30 lipca 1999 r. i umorzyła postępowanie organu I instancji w tym zakresie; uchyliła postanowienie w pozostałej części i ustaliła obciążające spółkę "P." w L. koszty egzekucyjne w kwocie 2.313,30 zł powstałe w wyniku realizacji tytułów wykonawczych nr SM 7, SM 17, SM 22, SM 24.

W uzasadnieniu swojego postanowienia Izba Skarbowa wskazała, że w stosunku do s.c. "P." w L. prowadzone było postępowanie egzekucyjne na podstawie szeregu tytułów wykonawczych obejmujących zaległości podatkowe, w tym SM 7, SM 17, SM 22 w podatku VAT za III, VI 1998 r. i VI, VII 1999 r. na łączną kwotę 12.597 zł, należne odsetki za zwłokę i koszty upomnienia

Postępowanie egzekucyjne było prowadzone również na podstawie wcześniejszych tytułów wykonawczych. W dniu 28 czerwca 1998 r. zajęto na podstawie tytułów SM 70, 71, 72 samochód Polonez Truck i samochód ciężarowy Awia.

W dniu 16 lipca 1998 r. poborca skarbowy dokonał na podstawie tytułu wykonawczego nr SM 7 zajęcia i odebrania samochodu marki Polonez Truck. Po uregulowaniu przez spółkę wcześniejszych zaległości w podatku VAT, organ egzekucyjny zlecił w dniu 20 lipca komisowi "A." w L. wydanie pod dozór wspólnikowi s.c. "P." - Andrzejowi R. odebranego uprzednio samochodu marki Polonez Truck.

W trakcie czynności egzekucyjnych w dniu 3 listopada 1998 r. na podstawie tytułów wykonawczych SM 7 i SM 17 poborca skarbowy ustalił, że samochód Polonez Truck został sprzedany przez wspólników w dniu 28 września 1998 r. PPT "A." w Z. /faktura VAT nr 1/ST/ i z tego względu dokonał zajęcia i odebrania samochodu ciężarowego IFA.

W dniu 26 listopada 1998 r. samochody "AVIA" i IFA zostały wydane spółce "P." pod dozór celem wykorzystania ich w prowadzonej działalności gospodarczej i umożliwienia spłacenia rozłożonych na raty zaległości podatkowych.

Za czynności egzekucyjne z tytułów wykonawczych SM 7 i SM 17 przypisano koszty egzekucyjne:

SM - 52,40 zł opłata manipulacyjna 314,60 zł - opłata za zajęcie ruchomości.

Za tytuł wykonawczy SM 17:

31,22 opłata manipulacyjna 187,32 - opłata za zajęcie ruchomości 125 zł - opłata za zajęcie ruchomości.

W dniu 19 maja 1999 r. organ I instancji, na żądanie zobowiązanego, wydał postanowienie (...) w sprawie kosztów egzekucyjnych powstałych w trakcie realizacji tytułów wykonawczych SM 796/98, SM 797/98, SM 798/98, SM 1790,98, SM 1791/98, SM 1792/98 obejmujących zaległości w podatku VAT za 1998 r.

Rozstrzygnięcie to zostało utrzymane w mocy postanowieniem Izby Skarbowej w L. z dnia 30 czerwca 1999 r.

W dniu 14 czerwca 1999 r. poborca skarbowy dokonując czynności na podstawie kolejnych tytułów wykonawczych spisał protokół o udaremnieniu przeprowadzenia egzekucji z zajętych samochodów Ifa i Polonez Truck.

28 września 1999 r. na podstawie m.in. tytułów wykonawczych SM 7 i 17 zajęto szereg ruchomości Spółki, w tym samochód ciężarowy Avia, który odebrano 19 listopada 1999 r.

Przydzielony od egzekucji tytuł wykonawczy SM 22 wyegzekwowany został w dniu 12 października 1999 r., a SM 24 w dniu 21 października 1999 r. w wyniku zastosowania egzekucji z pieniędzy.

Spółka wystąpiła do organu egzekucyjnego o wydanie postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych przypisanych do tytułów wykonawczych SM 7, SM 17, SM 22 i SM 24.

Postanowieniem z dnia 21 marca 2000 r. organ egzekucyjny obciążył Spółkę kosztami w kwocie 3.698,64 zł przypisanymi do ww. tytułów.

Na to postanowienie Spółka wniosła zażalenie, w którym zarzucając błędy merytoryczne i rachunkowe wniosła o jego uchylenie. Podnosiła, że samochody Polonez i Avia były przedmiotem zastawu bankowego, w związku z czym nie mogły zostać zajęte i odebrane w toku czynności egzekucyjnych. Kwestionowała również obciążenie opłatą za spisanie protokołu udaremnienia egzekucji.

Izba Skarbowa rozpatrując zażalenie wskazała, iż przypisane do tytułów wykonawczych SM 7 i 17 koszty zostały ustalone ostatecznym postanowieniem Izby Skarbowej z dnia 30 czerwca 1999 r. Zasadne było zatem uchylenie postanowienia organu I instancji co do kwoty 710,54 zł stanowiącej koszty przypisane do tych tytułów wykonawczych i umorzenie postępowania organu I instancji w tym zakresie.

W pozostałej części zażalenie było bezzasadne, bowiem realizując tytuły wykonawcze SM 7, 17, 22, 24 organ egzekucyjny zastosował środki przewidziane w art. 67 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji tj. egzekucję z pieniędzy i egzekucję z ruchomości.

Zajęcie ruchomości - samochodów Ifa i Avia nastąpiło zgodnie z zasadami wynikającymi z ww. ustawy, a przedmioty te nie podlegały wyłączeniu spod egzekucji. Fakt, że przedmioty te były objęte zastawem bankowym nie stanowił przeszkody do ich zajęcia w celu wyegzekwowania należności innych niż kredyt bankowy /art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 6 grudnia 1996 r. o zastawie rejestrowym i rejestrze zastawów - Dz.U. nr 149 poz. 703/. Zastaw na samochód Polonez Truck wygasa w dniu 28 września 1998 r. - trzy miesiące po zajęciu egzekucyjnym. Pomimo zajęcia Spółka usunęła samochód spod egzekucji. Usunięty też został samochód Ifa. Z tych przyczyn spisany został protokół roztrwonienia tych ruchomości.

Izba Skarbowa wskazała, iż za dokonane czynności egzekucyjne, stosownie do art. 64 par. 1 ww. ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zobowiązanego obciążają opłaty oraz wydatki związane z postępowaniem egzekucyjnym i podlegają one ściągnięciu w trybie egzekucji administracyjnej.

Prawidłowy rachunek kosztów wskazuje, iż kwota kosztów powstałych w toku realizacji ww. tytułów wykonawczych wynosi 2.313,30 zł /według wyliczenia str. 5-6 zaskarżonego postanowienia/, a wynika ona z par. 1 ust. 2, ust. 6, ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 4 lipca 1990 r. w sprawie opłat za czynności egzekucyjne (...) /Dz.U. nr 47 poz. 281 ze zm./.

Koszty upomnienia w kwocie 7,40 zł nie należą do kosztów egzekucyjnych, stąd brak ich w zestawieniu.

Nadpłacona, zdaniem Spółki, kwota 823 zł dotyczy tytułu wykonawczego 796/98, którego koszty egzekucyjne nie były przedmiotem rozpatrzenia w niniejszej sprawie. Ponadto z zestawienia dołączonego do zażalenia wynika, iż zawiera ono dane niezgodne ze stanem faktycznym np. kwit z 12.10.99 r. na kwotę 1.347,58 zł dotyczy tytułów 22 - 191,04 zł, 17 -343,54 /w zestawieniu 1.156,54 zł/, 796-813 zł /w zestawieniu brak tej kwoty/.

W tej sytuacji i na podstawie przytoczonych przepisów prawa Izba Skarbowa orzekła jak w postanowieniu.

Na ww. postanowienie Izby Skarbowej w L. PPHU "P." s.c. Andrzej R. i Jan S. złożyła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

W skardze tej Spółka wnosiła u uchylenie zaskarżonego postanowienia lub stwierdzenia jego niezgodności z prawem, zarzucając naruszenie przez organ egzekucyjny art. 6 par. 1 oraz 8 par. 1 pkt 9 oraz art. 30 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym, bowiem w ocenie skarżącej organ egzekucyjny mógł zastosować łagodniejsze środki egzekucyjne, a niewyłączenie spod egzekucji samochodu Polonez Truck stanowiło naruszenie przepisów ustawy o zastawie rejestrowym i rejestrze zastawów. Ponadto w ocenie skarżącej Spółki czynnościom organu egzekucyjnego przyświecał cel unicestwienia zobowiązanego, a nie zaspokojenia Skarbu Państwa, co stanowi naruszenia art. 7-9, art. 10 par. 1 i art. 11 Kpa.

W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa wnosiła o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zaskarżonego postanowienia.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest nieuzasadniona.

Brak jest podstaw do przyjęcia, iż organ egzekucyjny naruszył art. 6 par. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zgodnie z którym w razie uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku wierzyciel powinien podjąć czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych. Zaległości podatkowe objęte tytułami egzekucyjnymi w niniejszej sprawie dotyczą podatku VAT, który podlega samoobliczeniu i wpłacie do właściwego urzędu skarbowego w ustawowo określonym terminie, którego spółka nie dotrzymywała.

Podatek VAT jest dochodem budżetu Państwa.

W tej sytuacji na wierzycielu spoczywał obowiązek podjęcia czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych. Wszczęcie administracyjnego postępowania egzekucyjnego wobec dłużników Skarbu Państwa jest ustawowym obowiązkiem urzędu skarbowego, a zatem wierzyciel nie może kierować się własnym uznaniem, czy wszcząć egzekucję.

Nie jest również trafny zarzut naruszenia art. 30 cyt. ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Przepis ten ma zastosowanie, gdy egzekucja prowadzona jest na wniosek innego, niż urząd skarbowy wierzyciela.

Zasadnie podnosi Izba Skarbowa, iż podstawowym celem postępowania egzekucyjnego jest doprowadzenie do wykonania ciążącego na zobowiązanym obowiązku. Wybór stosowanych środków egzekucyjnych musi uwzględniać ten cel. Zobowiązany, który uważa, że zastosowany wobec niego środek egzekucyjny jest zbyt uciążliwy, ma prawo bronić swych interesów, jednak w zawitym terminie 7 dni od dnia doręczenia pouczenia o prawie zgłoszenia zarzutów /art. 32 par. 1 w zw. z art. 33 pkt 7 ww. ustawy/. Zarzutów takich skarżąca nie składała.

Brak jest też podstaw do uznania, że zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem art. 8 par. 1 pkt 9 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zasadnie podniesiono w zaskarżonym postanowieniu, że fakt objęcia przedmiotu zastawem rejestrowym nie zwalnia od egzekucji administracyjnej tego przedmiotu /art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 6 grudnia 1996 r. o zastawie rejestrowym i rejestrze zastawów/. Obciążenie Spółki kosztami spisania protokołu udaremnienia egzekucji oraz oszacowania, w okolicznościach sprawy, było zatem uzasadnione.

W zaskarżonym postanowieniu przytoczone zostały w sposób prawidłowy przepisy prawa, które uzasadniają obciążenie zobowiązanego kosztami egzekucyjnymi - opłatami i wydatkami /art. 64 par. 1 cyt. ustawy oraz rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 4 lipca 1990 r. w sprawie opłat za czynności egzekucyjne (...) - Dz.U. nr 47 poz. 281 ze zm./, a zastosowane stawki odpowiadają tym przepisom.

Stosownie do art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kpa.

Zarzut naruszenie zasad ogólnych postępowania administracyjnego wyrażonych w art. 7-11 Kpa nie został sprecyzowany. Należało także wziąć pod uwagę, ze administracyjne postępowanie egzekucyjne uregulowane jest w odrębnej ustawie i ma na celu przymusowe wyegzekwowanie określonego obowiązku przez zobowiązanego, a tryb postępowaniu organów egzekucyjnych, udział w czynnościach zobowiązanego i sposób jego obrony regulowany jest przepisami tej ustawy.

W tej sytuacji podniesione w skardze zarzuty uznać należało za bezzasadne, a zaskarżone postanowienie za zgodne z prawem, co stosownie do art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ prowadziło do oddalenia skargi i orzeczenia jak w sentencji.