Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 1120/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2016-12-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 35a ust. 1 pkt 7 lit. d
journal: Dz.U. 2011 nr 127 poz 721
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych - tekst jednolity.
article: art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 par. 1, art. 80 i 107 par. 3
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska Sędzia WSA Małgorzata Malinowska-Grakowicz Protokolant specjalista Jolanta Ryndak po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 7 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi R. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. G. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania dofinansowania ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych uchyla zaskarżoną decyzję w całości.


UZASADNIENIE

Przystępując do rozstrzygania, Sąd przyjął stan faktyczny i prawny sprawy j/n.

We wniosku z [...] stycznia 2015 r., R. F. (dalej: wnioskodawca, strona, skarżący) zwrócił się do Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie (dalej: PCPR)

w B. o dofinansowanie ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej: PFRON, Fundusz) likwidacji barier architektonicznych,

w komunikowaniu się i technicznych, w związku z indywidualnymi potrzebami osób niepełnosprawnych. W ramach likwidacji barier architektonicznych, wnioskodawca wskazał, że istnieje potrzeba remontu łazienki w jego mieszkaniu (chodzi w szczególności o zakup i montaż kabiny prysznicowej wraz z brodzikiem oraz umywalki a także okładzin podłogowych

i ściennych - płytek) i konieczność wymiany wykładziny na panele w jednym z pokoi. Koszt likwidacji barier oszacował na [...] zł. W kwestii likwidacji barier technicznych, podał konieczność zakupu lodówko-zamrażarki "[...]", której koszt oszacował na [...] zł. Odnośnie likwidacji barier w komunikowaniu, za niezbędny uznał zakup krótkofalówki - radiostacji amatorskiej z zasilaczem, której koszt oszacował na [...] zł. Po rozpatrzeniu wniosku - decyzją z [...] października 2015 r. ([...]) - Starosta B. (dalej: Starosta) odmówił dofinansowania. Wskutek wniesionego przez wnioskodawcę odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. (dalej: SKO, Kolegium) - decyzją z [...] listopada 2015 r. (nr [...]), na podstawie art. 138 § 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm. - dalej: K.p.a.), uchyliło decyzję organu I instancji oraz przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. Skarga na tę decyzję została oddalona w całości wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z [...] maja 2016 r. ([...]). W trakcie ponownego rozpatrywania sprawy, do PCPR wpłynął wniosek strony

(z [...] stycznia 2016 r.) o dofinansowanie likwidacji barier architektonicznych,

w komunikowaniu się i technicznych wraz z wymaganą dokumentacją. Do wniosku strona załączyła zaświadczenie lekarskie o stanie zdrowia z [...] grudnia 2015 r., wydane przez lekarza [...], stanowiące uzupełnienie zaświadczenia lekarskiego z [...] grudnia 2014 r., wydanego przez lekarza [...]. Uzupełnienie polegało na sprecyzowaniu konkretnych form likwidacji barier:

- w ramach likwidacji barier architektonicznych: wyrównanie w mieszkaniu poziomów podłóg, przystosowanie łazienki i kuchni;

- w ramach likwidacji barier technicznych: zakup antybakteryjnej lodówki;

- w ramach likwidacji barier w komunikowaniu się: zakup krótkofalówki. Dnia [...] marca 2016 r., wnioskodawca złożył oświadczenie, z którego wynika, że nowy wniosek, tj. wniosek z [...] stycznia 2016 r., jest w istocie aktualizacją wniosku

z [...] stycznia 2015 r., który nie został jeszcze rozpatrzony. Pismem z [...] lutego 2016 r., organ I instancji zwrócił się do wnioskodawcy

o przedstawienie dodatkowych wyjaśnień, zmierzających do ustalenia zasadności udzielenia dofinansowania w zakresie likwidacji barier, określonych we wniosku z [...] stycznia 2015 r., zaktualizowanym podaniem z [...] stycznia 2016 r. Wnioskodawca odniósł się do powyższego wezwania [...] marca 2016 r. Decyzją z [...] kwietnia 2016 r. (nr [...]) - działając na podstawie art. 35a ust. 1 pkt 7 lit. d) ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej

i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2011 r., Nr 127, poz. 721 ze zm. - dalej: ustawa o rehabilitacji) w zw. z § 6 pkt 1 i 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie określenia rodzajów zadań powiatu, które mogą być finansowane ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r., poz. 926 - dalej: rozporządzenie MPiPS) - organ I instancji odmówił dofinansowania. W uzasadnieniu organ I instancji wyjaśnił:

1) odnośnie likwidacji barier architektonicznych:

- brak możliwości wyeliminowania w łazience wnioskodawcy brodzika wystającego ponad poziom podłogi; zakup nowego brodzika w miejsce zniszczonego (w wyniku czego powstały ostre zakończenia) nie spowoduje likwidacji bariery architektonicznej, jaką jest wysoki brodzik, wystający ponad podłoże; pozostanie konieczność pokonania określonej wysokości przy wchodzeniu do brodzika;

- pokrycie płytkami antypoślizgowymi podłogi w łazience oraz wymiana wykładziny podłogowej na panele podłogowe w jednym z pokoi nie wpłynie w znacznym stopniu na ułatwienie wykonywania podstawowych codziennych czynności, gdyż wnioskodawca nie posiada dysfunkcji zdrowotnych uniemożliwiających poruszanie się po zwykłym podłożu;

- zgodnie z § 6 pkt 1 rozporządzenia MPiPS, o dofinansowanie likwidacji barier architektonicznych mogą ubiegać się tylko osoby niepełnosprawne mające trudności

w poruszaniu się a dofinansowanie dopuszczalne jest tylko wtedy, gdy realizacja zadań umożliwi lub w znacznym stopniu ułatwi wykonywanie podstawowych czynności lub kontaktów z otoczeniem;

2) odnośnie likwidacji barier technicznych:

- brak bezpośredniego związku zakupu lodówki bezszronowej z likwidacją bariery technicznej; zgodnie z § 6 pkt 2 rozporządzenia MPiPS, przez bariery techniczne należy rozumieć bariery utrudniające lub uniemożliwiające osobie niepełnosprawnej usprawnianie; likwidacja tej bariery winna powodować sprawniejsze działanie tej osoby w społeczeństwie i umożliwić jej wydajniejsze funkcjonowanie w życiu codziennym;

- według wnioskodawcy, istnieje potrzeba zapewnienia odpowiednich warunków składowania i przygotowania żywności, które gwarantuje zakup bezszronowej lodówki, przy czym nie jest to utrudnienie funkcjonowania w życiu codziennym, stanowiące barierę techniczną; lodówka bezszronowa nie ma nic wspólnego z bakteriobójczymi właściwościami - zapobiega jedynie gromadzeniu lodu lub szronu; dofinansowaniu ze środków PFRON nie podlega sprzęt AGD, gdyż jest to sprzęt przydatny w każdym gospodarstwie domowym, bez względu na to, czy służy osobom niepełnosprawnym, czy pełnosprawnym;

3) odnośnie likwidacji barier w komunikowaniu się:

- skarżący nie wykazał, że zakup krótkofalówki umożliwi mu - bardziej niż aktualnie -swobodne porozumiewanie się i przekazywanie informacji a także spowoduje sprawniejsze funkcjonowanie w życiu codziennym; porozumiewanie się przy pomocy krótkofalówki nie jest powszechnym sposobem komunikacji społecznej i dotyczy bardzo wąskiego kręgu osób; rozmowy osobiste i kontakt słowny, które wnioskodawca chce uzyskać, jest osiągalny za pośrednictwem innych urządzeń, tj. komputer (skype), czy telefon komórkowy, które dotyczą większego grona osób niż krótkofalówka; większość osób ma dostęp do tego typu komunikatorów;

- zgodnie z § 6 pkt 2 rozporządzenia MPiPS, przez bariery w komunikowaniu się należy rozumieć ograniczenia uniemożliwiające lub utrudniające osobie niepełnosprawnej swobodne porozumiewanie się i przekazywanie informacji; likwidacja tej bariery powinna powodować umożliwienie osobie niepełnosprawnej sprawniejsze i bardziej swobodne porozumiewanie się oraz przekazywanie informacji. W odwołaniu, wnioskodawca zarzucił:

1) naruszenie art. 35a ust. 1 pkt 7d ustawy o rehabilitacji przez nieudzielenie zgodnie

- z ustawą - dofinansowania likwidacji w/w barier;

2) naruszenie § 12 w zw. § 10 rozporządzenia MPiPS poprzez brak dofinansowania likwidacji barier oraz przez niedotrzymanie terminów w załatwieniu sprawy;

3) bezczynność organu I instancji;

4) naruszenie art. 7 Konstytucji RP i art. 6 K.p.a. w zw. z art. 69 Konstytucji RP przez działanie bez podstawy prawnej i poza granicami obowiązującego prawa;

5) naruszenie art. 231 § 1 k.k. poprzez przekroczenie uprawnień i niedopełnienie obowiązków przez kierownika PCPR i bezpodstawne odmówienie dofinansowania na likwidację barier;

6) dyskryminację odwołującego i przez to bezpodstawne odmówienie dofinansowania na likwidację barier;

7) błędy w ustaleniach faktycznych, dotyczących możliwości i konieczności likwidacji barier przez pominięcie, że:

a) wyeliminowanie ostrego zakończenia i obniżenie brodzika do możliwego poziomu ułatwi (umożliwi) codzienne funkcjonowanie osoby z dysfunkcją narządu wzroku oraz problemami z poruszeniem się;

b) wymiana wykładziny na panele podłogowe w jednym z pokoi spowoduje likwidację różnicy poziomów podłogi w pomieszczeniach i tym samym ułatwi codzienne funkcjonowanie wnioskodawcy;

c) odwołującemu, z uwagi na stan zdrowia, niezbędne jest posiadanie bezszronowej

i antybakteryjnej lodówki w celu prawidłowego przechowywania żywności;

c) posiadanie krótkofalówki ułatwi i umożliwi kontakty międzyludzkie. Autor odwołania wniósł o stwierdzenie bezczynności organu, przeprowadzenie postępowania dowodowego w oparciu o zebrany materiał, zmianę decyzji i przyznanie dofinansowania. W toku postępowania odwoławczego, organ I instancji - w piśmie z [...] maja

2016 r. - podał w wątpliwość autentyczność zaświadczenia lekarskiego z [...] grudnia 2015 r., jakie wnioskodawca przedłożył na okoliczność potrzeby dofinansowania likwidacji barier. W piśmie z [...] czerwca 2016 r., wnioskodawca ustosunkował się do stanowiska organu, zaprzeczając wątpliwościom co do autentyczności zaświadczenia. Po rozpatrzeniu sprawy w trybie odwoławczym - decyzją z [...] czerwca 2016 r. (nr [...]) - SKO utrzymało decyzję organu I instancji w mocy. W uzasadnieniu, SKO - w pierwszej kolejności - wyjaśniło, że podstawę prawną przyznawania świadczeń pieniężnych i rzeczowych dla osób niepełnosprawnych, w celu likwidacji barier architektonicznych, w komunikowaniu się i technicznych stanowi przepis art. 35a ust. 1 pkt 7d ustawy o rehabilitacji i wydane na jej podstawie przepisy rozporządzenia MPiPS. Wskazało, że - zgodnie z § 2 pkt 4 tego rozporządzenia - ze środków PFRON mogą być finansowane w części lub całości zadania w zakresie likwidacji barier architektonicznych, w komunikowaniu się i technicznych, w związku

z indywidualnymi potrzebami osób niepełnosprawnych. Podniosło, że w/w przepisy nie określają katalogu sprzętów, przedmiotów, czy robót, które mogą być dofinansowane. Wyłożyło, że bierze się to z faktu, że wynikające z niepełnosprawności potrzeby są bardzo różne. Stwierdziło, że o pomoc mogą ubiegać się osoby niepełnosprawne, pod warunkiem, że uzyskana pomoc umożliwia lub w znacznym stopniu ułatwia tej osobie wykonywanie podstawowych - codziennych - czynności lub kontaktów z otoczeniem. Zaakcentowało, że pomoc nie może prowadzić tylko do podwyższenia standardu życia osoby niepełnosprawnej lecz musi się wiązać z konkretną barierą. Zauważyło, że

- w myśl § 6 rozporządzenia MPiPS - o dofinansowanie mogą ubiegać się osoby, jeżeli jest to uzasadnione potrzebami wynikającymi z ich niepełnosprawności. Zastrzegło, że należy jednak pamiętać, że wprawdzie sam fakt posiadania przez osobę ubiegającą się

o dofinansowanie orzeczenia o niepełnosprawności stawia tę osobę w szerokim kręgu osób uprawnionych, to jednak ten krąg uprawnionych jest zawężony określeniem: "jeżeli jest to uzasadnione potrzebami wynikającymi z niepełnosprawności" W opinii SKO, z orzeczenia o niepełnosprawności nie zawsze wynika wprost, że osoba napotyka na bariery w komunikowaniu się (związane z ułomnością fizyczną - ograniczeniami ruchowymi, mową, słuchem) i że w orzeczeniu tym nie ma ustawowego wymogu w rodzaju: "stwierdza się/nie stwierdza się bariery w komunikowaniu się".

Zdaniem SKO, w takim postępowaniu, jedynym dowodem - mogącym przesądzić

o istnieniu takowych barier - może być dokumentacja medyczna, tj. zaświadczenia

i opinie lekarskie, wypisy z leczenia szpitalnego itp. Dokumenty te podlegają jednak, jak każdy inny dowód w sprawie, ocenie organu administracyjnego, co oznacza, że są one poddawane konfrontacji z innymi zgromadzonymi dowodami, w tym z informacjami, jakich udziela wnioskodawca i zebranymi przez pracownika socjalnego. Prowadzone

- w tym przedmiocie - postępowanie wyjaśniające zmierza do ustalenia, czy przyznanie finansowania w danym zakresie jest uzasadnione rodzajem niepełnosprawności. Kolegium podniosło, że - w niniejszej sprawie - orzeczenie o niepełnosprawności wnioskodawcy, potwierdzające jego znaczny stopień niepełnosprawności, nie daje wprost wytycznych odnoszących się do barier mogących go napotkać, czy też go dotykających. Określa przyczyny medyczne niepełnosprawności (04-0 - choroby narządu wzroku oraz 11-1 - inne, w tym schorzenia: endokrynologiczne, metaboliczne, zaburzenia enzymatyczne, choroby zakaźne i odzwierzęce, zeszpecenia, choroby układu krwiotwórczego) oraz odwołuje się wprost do wskazań medycznych odnośnie zaopatrzenia odwołującego w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze

i pomoce techniczne, ułatwiające jego funkcjonowanie. Zdaniem Kolegium, pomocne

w załatwieniu sprawy jest zaświadczenie lekarskie z [...] grudnia 2014 r., zawierające informację o potrzebie zapewnienia odpowiednich warunków higieniczno-sanitarnych oraz warunków pozwalających zabezpieczyć warunki składowania i przygotowania żywności. W zaświadczeniu tym zostało również podane, że w przypadku wystąpienia barier architektonicznych i technicznych w miejscu zamieszkania, wskazana jest ich likwidacja. Kolegium podniosło poza tym, że wnioskodawca mieszka samotnie. Odnosząc się do pierwszej z barier, jaką do likwidacji wskazał odwołujący się, SKO podniosło, że do katalogu elementów likwidujących osobom niepełnosprawnym bariery architektoniczne można zaliczyć - w stosunku do osoby z dysfunkcją narządu wzroku - m. in. likwidację progów, czy posadzki antypoślizgowe. Stwierdziło, że w tym katalogu nie mieści się jednak wymiana kabiny prysznicowej z brodzikiem i umywalki, ponieważ nadal - z przyczyn technologicznych, co przyznał sam wnioskodawca

w odwołaniu - brodzik wystawałby ponad poziom podłogi łazienki. Uznało, że faktycznie prowadziłoby to nie do likwidacji bariery, ale tylko do wymiany osprzętu łazienki na nowy w celu podniesienia standardu życia wnioskodawcy. Podobnie SKO oceniło likwidację ostrej krawędzi brodzika, skoro taki stan funkcjonuje już 20 lat. Jako likwidacji bariery architektonicznej SKO nie uznało także wymiany okładzin ściennych. Odnośnie wymiany - w jednym z pokoi - wykładziny na panele podłogowe, SKO wskazało, że

oględziny mieszkania wnioskodawcy nie potwierdziły, aby istniały bariery w poruszaniu się po mieszkaniu i że wystąpiła konieczność likwidacji opisywanej przez wnioskodawcę bariery. W zakresie przyznania dofinansowania na likwidację bariery technicznej, która miałaby polegać na zakupie lodówki-zamrażarki bezszronowej ([...]), Kolegium zauważyło, że z zaświadczenia lekarskiego z [...] grudnia 2014 r. wynika informacja

o potrzebie zapewnienia stronie odpowiednich warunków higieniczno-sanitarnych oraz warunków pozwalających zabezpieczyć warunki składowania i przygotowania żywności. Podniosło, że w kwestionowanym - co do jego autentyczności - zaświadczeniu z [...] grudnia 2015 r. zawarto informację o potrzebie przechowywania przez stronę żywności np. w lodówce antybakteryjnej. SKO zgodziło się z organem I instancji, że żądanie strony, aby przyznać jej środki na zakup bezszronowej lodówko-zamrażarki, nie ma wprost powiązania z potrzebą zapewnienia jej odpowiednich warunków higieniczno-sanitarnych i warunków pozwalających zabezpieczyć składowanie i przygotowywanie żywności. Uznało, że urządzenie bezszronowe w pewnym stopniu może poprawić warunki przechowywania żywności lecz nie zagwarantuje właściwości antybakteryjnych. Stwierdziło, że nie można więc przyjmować, że przez ten zakup doszłoby do likwidacji bariery technicznej umożliwiającej lub w znacznym stopniu ułatwiającej stronie wykonywanie podstawowych, codziennych czynności. Ustosunkowując się do likwidacji bariery w komunikacji, polegającej na zakupie krótkofalówki, SKO podniosło, że żądanie wnioskodawcy nie wyeliminuje tej bariery. Wskazało, że niepełnosprawność wnioskodawcy nie pozwala na stwierdzenie, aby miał on trudności w komunikowaniu się, rozumianym jako nawiązywanie kontaktu słownego z innymi ludźmi, w tym również na odległość. Przypomniało, że wnioskodawca posiada

i użytkuje urządzenia elektroniczne przeznaczone do komunikacji zdalnej, tj. monitor, tablet i laptop, dofinansowane zresztą ze środków PFRON. Zauważyło, że po stronie wnioskodawcy nie ma przeszkód w użytkowaniu telefonu, czy to stacjonarnego, czy komórkowego, które - w powiązaniu z internetem - są we współczesnym świecie podstawowym i powszechnym środkiem komunikacji ludzi na odległość. Nie zgodziło się z wnioskodawcą, że użytkowanie przez niego krótkofalówki - radiostacji amatorskiej z zasilaczem, której koszt oszacował on na [...] zł, miałoby ułatwić i umożliwić mu kontakty międzyludzkie. Dodało, że - obecnie - komunikacja między ludźmi nie odbywa się powszechnie za pomocą radiostacji i że krąg użytkowników tego typu urządzenia jest ograniczony. Kolegium poinformowało, że naruszenia przepisów ustawy karnej, kwestie dotyczące przewinień pracowników organu I instancji i bezczynności, czy przewlekłości w postępowaniu, wykraczają poza ramy niniejszej sprawy i mogą być przedmiotem odrębnych postępowań.

W skardze na decyzję SKO, skarżący zarzucił:

1) wykroczenie poza posiadane kompetencje, zarówno przez SKO, jak i Kierownika PCPR, polegające na dokonaniu ustaleń niezgodnych ze stanem faktycznym i wbrew opinii lekarskiej oraz wbrew orzeczeniu o znacznym stopniu niepełnosprawności, które

- w punkcie 9 zaleceń - zawiera informację o jego znacznych trudnościach w poruszaniu się i przysługującej mu - w związku z tym - karcie parkingowej, w odniesieniu do uzasadnienia likwidacji u niego barier architektonicznych i technicznych;

2) naruszenie art. 32, art. 68 pkt 2 i art. 69 Konstytucji RP, tj. jego dyskryminację, jako osoby niepełnosprawnej - niewidomej, ze względu na miejsce zamieszkania i rodzaj niepełnosprawności, w sytuacji, gdy w innych powiatach dofinansowanie likwidacji progów w mieszkaniu, dofinansowanie przystosowania łazienki do potrzeb osoby niepełnosprawnej (w tym obniżenie brodzika o łagodnym zakończeniu, wymiana glazury na antypoślizgową) oraz dofinansowanie zakupu krótkofalówki dla osoby samotnie zamieszkałej i niewidomej ma miejsce; zatem, takie samo dofinansowanie jest należne mieszkańcowi powiatu b.;

3) naruszenie art. 107 § 3 K.p.a., tj. nieodniesienie się do zaleceń Pełnomocnika Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych, które - przy rozpatrywaniu spraw dotyczących dofinansowania likwidacji barier architektonicznych, w komunikowaniu i technicznych ze środków PFRON - nakazuje organom bazowanie na orzeczeniu o niepełnosprawności

i na danych dotyczących np. samotnego zamieszkiwania, poziomu dochodów; brak ustosunkowania się do przedstawionego w skardze pisma; podanie w uzasadnieniu decyzji nieprawdziwych i przekraczających kompetencje urzędnika bez wykształcenia medycznego twierdzeń;

4) naruszenie art. 6, art. 7 i art. 8 K.p.a. przez sprzeniewierzenie się zasadzie zaufania strony do organów państwa, niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, pominięcie słusznego interesu strony i powodowanie nieuzasadnionej przewlekłości postępowania, a tym samym narażanie zdrowia i życia skarżącego. Tak stawiając zarzuty, skarżący wniósł o:

1) zmianę zaskarżonej decyzji i stwierdzenie, że posiada on prawo do uzyskania dofinansowania ze środków PFRON na likwidację barier architektonicznych,

w komunikowaniu się i technicznych, w łącznej kwocie [...] zł, zgodnie z jego wnioskiem z [...] stycznia 2015 r., uaktualnionym [...] stycznia 2016 r.;

2) przeprowadzenie dowodów z akt sprawy, w tym dowodów z obecnej skargi i ze skargi na decyzję PCPR (nr [...] z [...] października 2015 r.), na okoliczności opisane przy dowodach oraz w treści odwołania do SKO;

3) przeprowadzenie postępowania w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy (bez konieczności udziału skarżącego). W odpowiedzi na skargę, SKO wniosło o jej oddalenie. W piśmie procesowym z [...] listopada 2016 r., skarżący odniósł się do stanowiska SKO zawartego w odpowiedzi na skargę. Wyjaśnił, że jego wniosek dotyczył likwidacji bariery architektonicznej w postaci zbyt wysokiego brodzika prysznicowego z kabiną (ponad 20 cm wysokości, z ostrymi metalowymi zakończeniami powodującymi upadki i okaleczenia) i wymiany na brodzik niski, którego montaż - ze względów technicznych -będzie możliwy i jednocześnie brodzik obły, zaokrąglony, aby nie powodował okaleczeń ciała u osoby niewidomej. Stwierdził, że w zdecydowany, logiczny i oczywisty sposób ułatwi to osobie niepełnosprawnej codzienne funkcjonowanie. Wskazał, iż - dodatkowo - wnioskował o wymianę glazury podłogowej na antypoślizgową i - w obrębie brodzika, po obniżeniu brodzika i wymianie kabiny prysznicowej - wymianę płytek ściennych. Zauważył, że jest to dofinansowanie stosowane z powodzeniem w większości polskich powiatów wobec osób niepełnosprawnych z wadą narządu wzroku i że odmienne stanowisko jest formą dyskryminacji, braku logicznego myślenia i uprzedzenia urzędników do osób niewidomych. Także wymiana wykładziny na panele podłogowe, czyli wyrównanie poziomów podłogi jednego z pokoi z pozostałymi pomieszczeniami mieszkania jest - zdaniem skarżącego - w sposób logiczny i oczywisty likwidacją bariery architektonicznej dla osoby niewidomej, gdyż ułatwi codzienne funkcjonowanie takiej osoby. Likwidacja bariery technicznej w postaci dofinansowania zakupu lodówki bezszronowej i antybakteryjnej wynika - w opinii skarżącego - wprost z zaświadczenia lekarskiego i służy zarówno jako ułatwienie codziennego funkcjonowania dla osoby niewidomej (brak konieczności częstego odmrażania i mycia lodówki), jak i likwiduje barierę techniczną dla osoby niepełnosprawnej w stopniu znacznym o symbolu II-I, czyli takiej jak on, z uwagi na transplantację [...]. Skarżący zaznaczył, że do końca życia będzie przyjmował leki [...], będąc - tym samym - narażonym na infekcje, bakterie, odrzucenie przez organizm przeszczepionych organów i w rezultacie śmierć. Dodał, że lodówka bezszronowa i antybakteryjna umożliwi mu normalne funkcjonowanie i przechowywanie żywności w warunkach zapobiegających rozwojowi bakterii, grzybów i tym podobnych. Skarżący uzasadnił również konieczność sfinansowania zakupu krótkofalówki, argumentując jak dotychczas. Do pisma skarżący załączył kartę informacyjną leczenia szpitalnego

w W.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej (...). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2). Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 u.p.p.s.a., uwzględnienie skargi następuje w przypadku: a) naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Kognicję Sądu doprecyzowuje art. 134 § 1 u.p.p.s.a., zgodnie z którym, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany wskazanymi przez stronę skarżącą zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Podkreślenia wymaga, że art. 133 § 1 u.p.p.s.a. stanowi, iż sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy /.../. Skarga okazała się uzasadniona, chociaż nie wszystkie postawione w niej zarzuty zasługiwały na uwzględnienie. Po dokonaniu kontroli zaskarżonej decyzji, mając na uwadze stan faktyczny

i prawny sprawy, sformułowane w skardze zarzuty i wspierające je argumenty, Sąd stwierdza, że wystąpiły podstawy do zakwestionowania stanowiska organu wyrażonego

w tej decyzji. Jej wydanie bowiem poprzedziło postępowanie, w którym uchybiono regułom procesowym. Zgodnie z art. 35a ust. 1 pkt 7 lit. d) ustawy o rehabilitacji, do zadań powiatu należy likwidacja barier architektonicznych, w komunikowaniu się i technicznych,

w związku z indywidualnymi potrzebami osób niepełnosprawnych. Szczegółowy tryb postępowania i zasady dofinansowania zostały określone w wydanym na podstawie tej ustawy rozporządzeniu MPiPS. Z treści § 1 ust. 1 pkt 3) tego rozporządzenia wynika, że określa ono tryb postępowania i zasady dofinansowania zadań ze środków PFRON.

W § 6 stwierdzono, że o finansowanie na likwidację barier architektonicznych mogą ubiegać się osoby niepełnosprawne, które mają trudności w poruszaniu się (pkt 1);

o finansowanie na likwidację barier w komunikowaniu się i technicznych - osoby niepełnosprawne, jeżeli jest to uzasadnione potrzebami wynikającymi

z niepełnosprawności (pkt 2). Analiza powołanych przepisów wskazuje, że krąg osób uprawnionych do otrzymania dofinansowania jest zawężony. Z samego orzeczenia o niepełnosprawności nie zawsze wynika, że osoba niepełnosprawna napotyka na bariery architektoniczne, techniczne, czy w komunikowaniu się (związane z ułomnością fizyczną - ograniczeniami ruchowymi, mową lub słuchem...), a w samym orzeczeniu o niepełnosprawności nie ma ustawowego wymogu zawarcia takiego stwierdzenia. Słusznie wywodzi SKO, że

- w takim postępowaniu - jedynym dowodem mogącym przesądzić o istnieniu takowych barier może być dokumentacja medyczna - zaświadczenia i opinie lekarskie, wypisy

z leczenia szpitalnego itp. Dokumenty te podlegają jednak - jak każdy inny dowód

w postępowaniu - ocenie organu administracyjnego, co oznacza, że podlega on konfrontacji z innymi dowodami zgromadzonymi w sprawie, w tym z informacjami, jakich udziela o sobie wnioskodawca oraz zgromadzonymi przez pracownika socjalnego, co także trafnie wskazuje SKO. Postępowanie wyjaśniające prowadzone w tym zakresie winno zmierzać do ustalenia, czy przyznanie dofinansowania w danym zakresie jest uzasadnione rodzajem niepełnosprawności. Ustawodawca przyjął założenie, że powiat refunduje tylko te zadania, które umożliwiają osobie niepełnosprawnej wykonywanie codziennych czynności i nawiązanie kontaktu z otoczeniem a nie podnoszących standard życia. Jak wskazało SKO w skarżonej decyzji, ani z orzeczenia organu I instancji, ani

z akt sprawy nie wynika, aby PCPR w B. określiło zasady dofinansowania ze środków PFRON. Organ odwoławczy przyjął, że o dofinansowanie na likwidację barier architektonicznych mogą ubiegać się osoby niepełnosprawne, które mają trudności

w poruszaniu się oraz że do likwidacji tychże barier można zaliczyć np.: przystosowanie łazienki do potrzeb osób niepełnosprawnych, likwidacja progów, wykonanie podjazdu, wyrównanie podłoża i położenie posadzki antypoślizgowej lub paneli albo wykładziny, poszerzenie otworów drzwiowych. W odniesieniu do pojęcia "barier w komunikowaniu się", ustawodawca ich nie zdefiniował. Zgodnie z językowym znaczeniem, "bariera" oznacza m.in. naturalną przeszkodę, która utrudnia lub uniemożliwia przemieszczanie się i rzecz, która utrudnia powstanie jakiegoś zjawiska lub sytuacji; "komunikowanie się" oznacza utrzymywanie

z kimś kontaktu, porozumiewanie się oraz udzielanie się (patrz: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 października 2015 r., II GSK 2123/14). O dofinansowanie na likwidację barier w komunikowaniu się i technicznych mogą ubiegać się osoby niepełnosprawne, jeżeli jest to uzasadnione potrzebami wynikającymi z niepełnosprawności, potwierdzonymi zaświadczeniem lekarskim. Przez bariery techniczne należy rozumieć bariery utrudniające lub uniemożliwiające osobie niepełnosprawnej usprawnianie. Likwidacja tej bariery powinna powodować sprawniejsze działanie tej osoby w społeczeństwie i umożliwić jej wydajniejsze funkcjonowanie. Wskazać w tym miejscu również trzeba, że decyzja organu administracji publicznej w przedmiocie dofinansowania likwidacji barier architektonicznych,

w komunikowaniu się i technicznych jest wynikiem uznania administracyjnego. Oznacza to, że zadaniem organu jest wszechstronna ocena sytuacji wnioskodawcy, rozpatrzenie okoliczności przemawiających za lub przeciw przyznaniu świadczenia. W niniejszej sprawie, w orzeczeniu o niepełnosprawności skarżącego jest określona przyczyna medyczna niepełnosprawności (04-0 - choroby narządu wzroku oraz 11-1 - inne, w tym schorzenia: endokrynologiczne, metaboliczne, zaburzenia enzymatyczne, choroby zakaźne i odzwierzęce, zeszpecenia, choroby układu krwiotwórczego) oraz zostało zawarte wprost odwołanie do wskazań medycznych odnośnie zaopatrzenia skarżącego w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze oraz pomoce techniczne, ułatwiające jego funkcjonowanie. W pkt 9 podano, że skarżącego obejmują wskazania dotyczące spełniania przez osobę niepełnosprawną przesłanek określonych w art. 8 ustawy Prawo o ruchu drogowym, co oznacza, że skarżący ma znacznie ograniczone możliwości samodzielnego poruszania się. Zaświadczenie lekarskie z [...] grudnia 2014 r. wskazuje natomiast na ograniczenia ruchowe czuciowe w kończynach ze względu na neurologiczne powikłania [...] i zawiera informację

o potrzebie zapewnienia skarżącemu odpowiednich warunków higieniczno-sanitarnych oraz warunków pozwalających zabezpieczyć warunki składowania i przygotowania żywności. W zaświadczeniu tym ogólnie zostało podane, że w przypadku wystąpienia barier architektonicznych i technicznych w miejscu zamieszkania, wskazana jest ich likwidacja. Powyższe potwierdza, że skarżący należy do osób niepełnosprawnych, które mają trudności z poruszaniem się (dysfunkcję narządów ruchu) i które - w związku

z tym - mogą ubiegać się o dofinansowanie ze środków PFRON na likwidację barier architektonicznych, zgodnie z § 6 pkt 1 rozporządzenia MPiPS. Do likwidacji barier architektonicznych, jak podaje SKO, można zaliczyć np.: przystosowanie łazienki do potrzeb osób niepełnosprawnych i położenie posadzki antypoślizgowej. Podzielając powyższe zapatrywanie SKO, Sąd stwierdza, że dowolna jest ocena organu w kontekście możliwości sfinansowania spornego wydatku - jako likwidującego barierę architektoniczną - w sytuacji skarżącego. Mianowicie, nie sposób podzielić stanowiska organu, że w przypadku skarżącego nie istnieją możliwości techniczne dla likwidacji bariery architektonicznej, tj. brodzik dalej wystawałby ponad poziom podłogi. Zdaniem Sądu, także obniżenie poziomu wysokości brodzika - na co wskazuje skarżący - stanowiłoby likwidację bariery architektonicznej, powodując sprawniejsze działanie osoby niepełnosprawnej. Tym samym, w sprawie nie chodzi tylko o wymianę osprzętu łazienki na nowy i poprawę standardu życia skarżącego, co sugeruje organ. Zatem organ ponownie winien ocenić wydatki na remont łazienki skarżącego (obejmujące wymianę kabiny prysznicowej z obniżonym poziomem brodzika, położenie posadzki antypoślizgowej...), jako wydatki likwidujące bariery architektoniczne w mieszkaniu skarżącego i kwalifikujące się do sfinansowania ze środków PFRON. Powyższe stanowi o naruszeniu w sprawie regulacji art. 80 K.p.a. Podjęte w sprawie ustalenia wskazują natomiast, że za wydatek kwalifikowany na likwidację barier architektonicznych nie może być uznany wydatek na sfinansowanie wymiany - w jednym z pokoi - wykładziny podłogowej na panele podłogowe, w celu wyrównania poziomu podłogi w stosunku do innych pomieszczeń. Sąd zauważa, że przeprowadzona w mieszkaniu skarżącego wizja lokalna potwierdziła brak progów oraz fakt samodzielnego poruszania się skarżącego w obrębie lokalu. To zaś stanowi, że owa wykładzina (jej stan) nie stanowi bariery architektonicznej. Zatem wymiana tej wykładziny - faktycznie znajdującej się w "nienajlepszym" stanie, co potwierdza dokumentacja zdjęciowa - polepszyłaby tylko standard życia skarżącego, nie stanowiąc jednak likwidacji bariery architektonicznej. Odnośnie likwidacji bariery technicznej, organ II instancji wskazał, że żądanie zakupu lodówki bezszronowej - [...] nie ma bezpośredniego powiązania

z wynikającą z zaświadczenia lekarskiego potrzebą zapewnienia skarżącemu odpowiednich warunków higieniczno-sanitarnych i warunków pozwalających zabezpieczyć warunki składowania i przygotowania żywności. Powyższego stanowiska SKO nie sposób uznać za prawidłowe w kontekście ewidentnych sprzeczności, zawartych w uzasadnieniu skarżonej decyzji. I tak, SKO nie kwestionuje faktu, że niepełnosprawność skarżącego wymaga odpowiednich warunków higieniczno-sanitarnych oraz warunków pozwalających zabezpieczyć składowanie

i przygotowywanie żywności. SKO zebrało informacje dotyczące tego typu urządzeń

i wyjaśniło, że system [...] polega przede wszystkim na ciągłym kontrolowaniu poziomu wilgotności w urządzeniu, cyrkulacji zimnego powietrza i w efekcie osuszaniu wnętrza lodówki. Urządzenia z systemem [...] nie wymagają rozmrażania. Usunięcie wilgoci z wnętrza lodówki sprawia, że produkty mogą być dłużej przechowywane. Powołując się dalej na informacje z Wikipedi, SKO podaje (str. 10 skarżonej decyzji), że producenci pokrywają wnętrze lodówek specjalną powłoką, która ma zagwarantować urządzeniu właściwości antybakteryjne, czyli sprzyjające hamowaniu rozwoju bakterii i mikroorganizmów (eliminujące szkodliwe drobnoustroje). Po czym, z niezrozumiałych dla Sądu powodów, SKO wywodzi, że urządzenie bezszronowe w pewnym stopniu może poprawić warunki przechowywania żywności, lecz nie zagwarantuje właściwości antybakteryjnych. Twierdzi, że nie sposób przyjąć, że poprzez zakup lodówki bezszronowej - [...] miałoby dojść do likwidacji bariery technicznej umożliwiającej lub w znacznym stopniu ułatwiającej skarżącemu wykonywanie podstawowych codziennych czynności (zapewnienia odpowiednich warunków higieniczno-sanitarnych i warunków pozwalających zabezpieczyć warunki składowania i przygotowania żywności). Powyższe sprzeczności (z jednej strony wskazujące na właściwości antybakteryjne spornej lodówko-zamrażarki, z drugiej kwestionujące te właściwości) potwierdzają, że ocena kwalifikowalności do sfinansowania spornego wydatku, jako likwidującego barierę techniczną, jest całkowicie dowolna i wymaga powtórzenia. To zaś stanowi o naruszeniu w sprawie art. 7, art. 8, art. 11, art. 77, art. 80 i 107 § 3 K.p.a. K.p.a. W odniesieniu do sfinansowania zakupu krótkofalówki, to słusznie przyjmuje organ odwoławczy, że ów zakup nie doprowadzi do likwidacji bariery w komunikacji. Zgodzić trzeba się z organem, że niepełnosprawność skarżącego nie pozwala na stwierdzenie, aby miał on trudności w komunikowaniu się, rozumianym jako nawiązywanie kontaktu słownego z innymi ludźmi, w tym również na odległość. Jednocześnie, z uzasadnienie zaskarżonej decyzji wynika, że skarżący posiada

i użytkuje urządzenia elektroniczne przeznaczone do komunikacji zdalnej, tj. monitor, tablet, laptop - dofinansowane zresztą ze środków PFRON. Po stronie skarżącego nie ma także przeszkód w użytkowaniu telefonu, czy to stacjonarnego, czy komórkowego. Wobec tego, organ odwoławczy prawidłowo zakwestionował fakt, że użytkowanie przez skarżącego krótkofalówki - radiostacji amatorskiej z zasilaczem, miałoby w sposób oczywisty ułatwić i umożliwić mu kontakty międzyludzkie. Trafnie zauważa także SKO, że krótkofalówka, jako urządzenie radiowe, jest - co wynika z art. 2 pkt 45 ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. - Prawo telekomunikacyjne - urządzeniem telekomunikacyjnym, które celowo emituje lub odbiera fale radiowe na potrzeby radiokomunikacji lub radiolokacji, lub urządzeniem telekomunikacyjnym, które musi zostać uzupełnione o dodatkowy element, aby mogło celowo emitować lub odbierać fale radiowe na potrzeby radiokomunikacji lub radiolokacji. Przy takim charakterze tego urządzenia nie sposób nie pominąć tego aspektu, że współcześnie komunikacja między ludźmi wcale nie odbywa się powszechnie za pomocą radiostacji

a krąg użytkowników tego typu urządzenia jest ograniczony. To ograniczenie wynika chociażby z faktu, że zgodnie z art. 143 ust. 1 Prawa telekomunikacyjnego - co do zasady - używanie urządzenia radiowego wymaga posiadania pozwolenia radiowego. Bez znaczenia przy tym pozostaje, że inne powiaty finansują zakup krótkofalówki, jako likwidujący barierę w komunikowaniu się. Nie dopatrzył się Sąd również w tym znaczeniu dyskryminacji skarżącego. Z uwagi na stwierdzone naruszenia przepisów prawa procesowego, Sąd - uwzględniając regulację art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 u.p.p.s.a. - uchylił skarżoną decyzję w całości. Rozpoznając ponownie sprawę, SKO winno uwzględnić stanowisko Sądu.