Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1430/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-11-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 16 ust. 1 pkt 1 lit. a, art. 107, art. 109 ust. 1
journal: Dz.U. 2011 nr 227 poz 1367
law: Ustawa z dnia 19 sierpnia 2011 r. o przewozie towarów niebezpiecznych.
article: art. 58 § 1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 92a ust. 1 i 6, art. 92c, art. 93 ust. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 1414
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym -  tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aneta Lemiesz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki Protokolant ref. staż. Małgorzata Ciach po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 listopada 2015 r. sprawy ze skargi T. S.A. z siedzibą w D. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę w całości


UZASADNIENIE

Główny Inspektor Transportu Drogowego (w skrócie: "GITD") decyzją z [...] lutego 2015 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r., poz. 267 z późn. zm.), dalej: "k.p.a.", art. 16 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o przewozie towarów niebezpiecznych (Dz.U. z 2011 r. Nr 227, poz. 1367, z późn. zm.), dalej: "p.t.n.", oraz lp. 5.4 pkt 2 załącznika do tej ustawy, po rozpatrzeniu odwołania T. S.A. z siedzibą w Dębicy (dalej: "skarżąca" lub "Spółka") od decyzji Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego (w skrócie: "WITD") z [...] października 2014 r., nr [...], nakładającej karę pieniężną w wysokości 2.000 zł utrzymał w całości w mocy zaskarżoną decyzję.

Do wydania powyższej decyzji doszło w oparciu o następujące ustalenia:

W toku kontroli przeprowadzonej w siedzibie Spółki zakończonej [...] września 2014 r. ustalono, że skarżąca nie przesłała w określonym ustawowo terminie rocznego sprawozdania z działalności uczestnika przewozu towarów niebezpiecznych. W wyniku powyższego [...] września 2014 r. WITD pismem nr [...] zawiadomił Spółkę o wszczęciu postępowania administracyjnego.

Decyzją z [...] października 2014 r. WITD nałożył na Spółkę karę pieniężną w wysokości 2.000 zł, ustalając, że od ustawowego określonego terminu do przesłania sprawozdania upłynęło ponad 14 dni.

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, Spółka złożyła odwołanie, w którym wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania bądź o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Spółka zaskarżonej decyzji WITD zarzuciła naruszenie art. 16 ust. 1 pkt 1 i art. 19 ust. 1 pkt 1 p.t.n., a także wskazała na naruszenie art. 7, art. 8, art. 58 § 1, art. 77 § 1 i art. 9 k.p.a. W uzasadnieniu złożonego odwołania Spółka podniosła, że sprawozdanie z działalności uczestnika przewozu towarów niebezpiecznych, z uwagi na umowę z Pocztą Polską S.A. zostało przesłane w dniu 17 marca 2014 r., o czym w formie ustnych wyjaśnień został poinformowany "dyżurny inspektor Wojewódzkiego Inspektoratu Transportu Drogowego w Rzeszowie".

W ocenie Spółki powyższe zgłoszenie należało traktować jako wniosek o przywrócenie terminu do złożenia sprawozdania z działalności uczestnika przewozu towarów niebezpiecznych. Spółka wskazała także, że w chwili kontroli obowiązek, o którym mowa w art. 16 ust. 1 pkt 1 p.t.n. był dopełniony, a przewidziany przez ustawodawcę cel złożenia sprawozdania został osiągnięty.

Przywołaną na wstępie decyzją z [...] lutego 2015 r. GITD utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że stosownie do postanowień art. 16 ust. 1 pkt 1 lit. a p.t.n. uczestnik przewozu towarów niebezpiecznych jest obowiązany wysłać jeden egzemplarz rocznego sprawozdania z działalności tego uczestnika, w zakresie przewozu towarów niebezpiecznych oraz czynności z nim związanych, w terminie do 28 lutego każdego roku następującego po roku, którego dotyczy sprawozdanie, wojewódzkiemu inspektorowi transportu drogowego właściwemu ze względu na siedzibę lub miejsce zamieszkania uczestnika przewozu towarów niebezpiecznych. Nieprzesłanie w ustawowo określonym terminie rocznego sprawozdania z działalności uczestnika przewozu towarów niebezpiecznych, jeżeli od ustawowo określonego terminu do dnia przesłania sprawozdania upłynęło co najmniej 14 dni, sankcjonowane jest w myśl lp. 5.4 pkt 2 załącznika do ustawy o przewozie towarów niebezpiecznych karą pieniężną w wysokości 2.000 zł.

WITD wskazał, że w toku kontroli, a następnie postępowania administracyjnego ustalono, że Spółka nie przesłała rocznego sprawozdania za 2013 r. w terminie określonym w art. 16 ust. 1 pkt 1 p.t.n., a opóźnienie w realizacji tego obowiązku wyniosło więcej niż 14 dni i mniej niż 3 miesiące, co wynikało z książki nadawczej Spółki oraz pisemnych wyjaśnień z 16 września 2015 r. wskazujących, że sprawozdanie zostało przekazane na pocztę 14 marca 2014 r., ale z uwagi na umowę z operatorem pocztowym zostało wysłane dopiero 17 marca 2014 r.

Odnosząc się do zarzutu Spółki, że w chwili kontroli obowiązek, o którym mowa w art. 16 ust. 1 pkt 1 p.t.n. był spełniony, WITD powołał się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 3 września 2014 r., sygn. akt VI SA/Wa 1642/13, i wskazał, że obowiązek terminowego przesłania sprawozdania ma charakter bezwzględny. Ponadto organ podniósł, że Spółka powołując się na poinformowanie "dyżurnego inspektora Wojewódzkiego Inspektoratu Transportu Drogowego w Rzeszowie" o przesłaniu rocznego sprawozdania nie określiła, kto dokładnie został poinformowany, ani nie przedstawiła żadnych dowodów, że taka sytuacja miała miejsce. Zdaniem GITD okoliczność ta nie uprawdopodabniała braku winy Spółki w uchybieniu terminu do przesłania sprawozdania, gdyż skarżąca znała treść umowy z Pocztą Polską S.A. i wiedziała, kiedy przesyłka zostanie nadana. Jednocześnie organ podniósł, że instytucja przywrócenia terminu znajduje zastosowanie wyłącznie do terminów procesowych.

WITD rozpatrując odwołanie, nie dopatrzył się naruszenia przepisów postępowania i wskazał, że dopełniono obowiązków wynikających z art. 7 i 77 k.p.a., a decyzja zawiera wszystkie elementy wymagane art. 107 k.p.a.

Organ nie znalazł również podstaw do zastosowania art. 109 p.t.n. WITD wyjaśnił przy tym, że kwestia winy w zachowaniu Spółki lub jej braku nie miała znaczenia dla ustalenia stanu faktycznego sprawy i wydania decyzji administracyjnej. Zdaniem organu na gruncie zasad odpowiedzialności uczestnika przewozu towarów niebezpiecznych określonych w art. 109 ust. 1 p.t.n. to na uczestniku spoczywa ciężar wykazania, że dołożył należytej staranności, organizując przewóz i nie miał wpływu na naruszenie prawa, przy czym brak wpływu musi istnieć realnie. WITD podniósł, że przez naruszenia, na które uczestnik przewozu towarów niebezpiecznych nie miał wpływu, należy rozumieć zjawiska występujące rzadko, gwałtownie, niespodziewanie, a których wystąpienie nie jest możliwe do zaplanowania i uniknięcia przy dołożeniu należytej staranności przy prowadzeniu działalności gospodarczej.

Organ zauważył także, że zgodnie z obowiązującymi przepisami sankcjonowane jest nieprzesłanie w ustawowo określonym terminie, a nie niesporządzenie sprawozdania w związku z czym sporządzenie sprawozdania w terminie i przekazanie go do operatora pocztowego w określonej dacie nie miało znaczenia dla powstania odpowiedzialności Spółki z tytułu naruszenia obowiązku, o którym mowa w art. 16 ust. 1 pkt 1 p.t.n.

Na wskazane powyżej orzeczenie pismem z 17 kwietnia 2015 r. Spółka złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę, w której wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji wraz z poprzedzającą ją decyzją i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzuciła naruszenie:

1) prawa materialnego, tj.:

a) art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U. z 2013 r., poz. 1414, z późn. zm.), dalej: "u.t.d.", przez jego zastosowanie pomimo braku po temu podstaw prawnych;

b) art. 16 ust. 1 pkt 1 p.t.n. w zw. z lp. 5.4 pkt 2 załącznika co tej ustawy przez jego błędne zastosowanie;

c) art. 109 ust. 1 pkt 1 p.t.n. oraz art. 92c u.t.d. przez bezpodstawne uznanie, że w sprawie nie zachodzą okoliczności, którym skarżąca nie mogła zapobiec, a które uzasadniają brak nałożenia kary pieniężnej;

d) art. 16 ust. 1 pkt 1 p.t.n. oraz art. 92c u.t.d. przez bezpodstawne uznanie, że w sprawie nie zachodzą okoliczności, którym skarżąca nie mogła zapobiec, a które uzasadniają brak nałożenia kary pieniężnej;

2) przepisów postępowania, mające wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) art. 107 § 1 k.p.a. przez błędne i niekompletne wskazanie w zaskarżonej decyzji podstawy prawnej przez wskazanie wyłącznie przepisów ustawy o przewozie towarów niebezpiecznych przy jednoczesnym pominięciu przepisów ustawy o transporcie drogowym, które jak wynika z sentencji decyzji, stanowiły podstawę wydania decyzji przez organ I instancji;

b) art. 58 § 1 k.p.a. przez nieuzasadnione przyjęcie, że skarżącej nie przysługiwał wniosek o przywrócenie terminu do złożenia rocznego sprawozdania oraz że wniosek ten nie został przez skarżącego skutecznie złożony;

c) art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. przez brak wyczerpującego zgromadzenia i rozpoznania materiału dowodowego w sprawie, dowolność oceny dowodów i ich wybiórczą ocenę oraz brak wyczerpującego wyjaśnienia stanu faktycznego, a w szczególności przez brak ustalenia, jakie okoliczności towarzyszyły zgłoszeniu opóźnienia i czy w związku z tym zgłoszenie to można potraktować jako wniosek o przywrócenie terminu;

d) art. 77 § 1 i art. 220 § 1 k.p.a. przez przerzucenie na Spółkę ciężaru dowodu w postępowaniu administracyjnym i obciążenie jej skutkami niewykazania okoliczności, które organ winien ustalić we własnym zakresie, a których skarżąca wykazać samodzielnie nie mogła;

e) art. 7 i 8 k.p.a. przez działanie GITD w sposób naruszający wyżej powołane przepisy.

W uzasadnieniu złożonej skargi Spółka wyjaśniła, że sprawozdanie uczestnika przewozu towarów niebezpiecznych za 2013 r. zostało sporządzone 20 lutego 2014 r. i 24 lutego 2014 r. zatwierdzone przez uprawnioną osobę. Skarżąca wyjaśniła również, że w wyniku wewnętrznej kontroli stwierdzono, że przedmiotowe sprawozdanie nie zostało przesłane we właściwym terminie, w związku z czym niezwłocznie przekazane zostało do nadania Poczcie Polskiej S.A. Z uwagi na wykonanie tej czynności w dniu 14 marca 2014 r. (piątek) ok. godz. 13.00 sprawozdanie roczne zostało wysłane dopiero w dniu 17 marca 2014 r. (poniedziałek). Skarżąca wskazała, że po uzyskaniu informacji o nadaniu sprawozdania dopiero w dniu 17 marca 2014 r. złożyła wniosek o przywrócenie terminu, przy czym z uwagi na nadanie już przesyłki niemożliwe było jednoczesne spełnienie tych czynności, co spowodowało konieczność zawiadomienia "Dyżurnego u Inspektora Wojewódzkiego Inspektoratu Transportu Drogowego w Rzeszowie".

Skarżąca podkreśliła, że w związku z akceptacją dokonanego zgłoszenia Spółka pozostawała w uzasadnionym przekonaniu, że dochowała wszelkiej staranności w zachowaniu terminu do złożenia sprawozdania, a ustne poinformowanie organu stanowiło wniosek o przywrócenie terminu, o którym mowa w art. 58 k.p.a., gdyż skarżąca nie została poinformowana o konieczności złożenia wniosku o przywrócenie terminu na piśmie.

Uzasadniając złożoną skargę, Spółka podniosła, że decyzja organu I instancji nie zawiera prawidłowo wskazanej podstawy prawnej, gdyż jako podstawę wskazuje jedynie przepisu ustawy o przewozie towarów niebezpiecznych i pomija przepisy ustawy o transporcie drogowym. Skarżąca zwróciła przy tym uwagę na fakt, że w ramach dwuinstancyjnego postępowania administracyjnego organ odwoławczy powinien rozpatrzyć sprawę w takim samym zakresie jak organ I instancji, a następnie wskazała, iż WITD zbadał przesłanki wynikające z przepisów obu wskazanych powyżej ustaw, podczas gdy GITD ograniczył się do zbadania przesłanek wynikających z ustawy o przewozie towarów niebezpiecznych.

Odnosząc się do stanowiska organu w sprawie zastosowania art. 58 k.p.a., skarżąca podniosła, że literalna wykładnia tego przepisu nie zawiera takiego ograniczenia. Zdaniem Spółki celem tego przepisu jest ochrona praw strony postępowania administracyjnego, w związku z czym wykładnia ograniczająca uprawnienia przyznane stronie ma niedopuszczalny, zawężający charakter. Ponadto skarżąca nie zgodziła się z oceną organu wskazującą, że przedstawione przez Spółkę okoliczności nie uprawdopodabniają, iż do uchybienia doszło bez winy skarżącej i podniosła, że oceniając brak winy przy uchybieniu terminowi przez osobę prawną, należy zawsze oceniać stopień winy osoby legitymowanej do dokonania czynności. Skarżąca stwierdziła także, że nawet w przypadku uznania, iż zgłoszenie opóźnienia w przesłaniu rocznego sprawozdania z działalności uczestnika przewozu towarów niebezpiecznych nie stanowi wniosku o przywrócenie terminu, to zaistniały podstawy do odstąpienia od ukarania Spółki na podstawie art. 109 p.t.n.

W uzasadnieniu skargi Spółka podniosła, że nie doszło do ujawniania przez organ kontrolujących uchybienia w postaci naruszenia obowiązków, o których mowa w art. 16 ust. 1 pkt 1 p.t.n., gdyż skarżąca dopełniła obowiązku złożenia rocznego sprawozdania za 2013 r. przed przeprowadzeniem kontroli, a samo sprawozdanie zostało sporządzone w terminie. Skarżąca stwierdziła, że z uwagi na fakt, iż złożenie sprawozdania rocznego dopiero 17 marca 2014 r. nie nastąpiło z winy Spółki, stanowisko organu wskazujące, że okoliczność ta nie realizuje znamion art. 109 ust. 1 pkt 1 p.t.n., nie zasługuje na uwzględnienie. W opinii skarżącej rozwiązanie zawarte w przywołanym przepisie ma na celu ochronę podmiotów, które dopuściły się uchybień przepisów bez własnej winy na skutek okoliczności, na które nie mają wpływu. Jednocześnie Spółka stwierdziła, że kary pieniężne za niedopełnienie przez uczestników przewozu towarów niebezpiecznych określonych obowiązków w tym terminowego składania rocznego sprawozdania nie są celem samym w sobie, a jedynie środkiem mającym doprowadzić do zapewnienia właściwego stanu środowiska przez właściwe zabezpieczenie przewozu towarów niebezpiecznych, wskazując, że zachowała normy dotyczące ochrony środowiska.

Spółka zarzuciła, że postępowanie dowodowe zarówno w I, jak i II instancji zostało przeprowadzone w sposób wybiórczy, z pogwałceniem prawdy materialnej przez odstąpienie od ustalenia okoliczności zgłoszenia opóźnienia właściwemu organowi. Doprowadziło to zdaniem skarżącej do nieustalenia, czy zgłoszenie rzeczywiście miało miejsce, kto je przyjął i jakie informacje podano. Spółka zauważyła również, że organ odwoławczy twierdząc, iż skarżąca nie przedstawiła żadnych dowodów na dokonanie zgłoszenia opóźnienia, przerzucił na nią ciężar dowodu, pomimo że miał możliwości ustalenia tych okoliczności we własnym zakresie.

Skarżąca podniosła także, że postępowanie odwoławcze toczyło się od [...] listopada 2014 r. do [...] lutego 2015 r., co naruszało przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego w kontekście traktowania obywateli i przedsiębiorców w sytuacji, w której bez złej woli i zawinienia spóźnili się ze złożeniem sprawozdania. Zdaniem Spółki nakładanie kary w takiej sytuacji jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego i nie służy pogłębianiu zaufania przedsiębiorcy do Państwa ani praworządności.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2014 r. poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym ta kontrola stosownie do § 2 powołanego artykułu sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Sąd w ramach swojej właściwości dokonuje zatem kontroli aktów z zakresu administracji publicznej z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnymi, jak i prawem procesowym.

Sąd zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270, z późn. zm.), dalej: "p.p.s.a.", rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Stosownie do art. 145 § 1 p.p.s.a. Sąd uwzględnia skargę tylko wówczas, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (pkt 1 lit. b), inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit c), a także wówczas, gdy stwierdza nieważność decyzji (postanowienia) z przyczyn określanych w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach bądź z tych przyczyn stwierdza wydanie decyzji (postanowienia) z naruszeniem prawa.

Podkreślenia wymaga również, że stosownie do powołanych wyżej przepisów Sąd nie bada zaskarżonej decyzji pod względem jej celowości czy słuszności.

Badając skargę według powyższych kryteriów, Sąd uznał, że nie zasługuje ona na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja i decyzja utrzymana nią w mocy nie naruszają prawa w sposób uzasadniający ich uchylenie.

Kwestia sporna w niniejszej sprawie w pierwszej kolejności sprowadza się do oceny, czy termin na złożenie rocznego sprawozdania z działalności uczestnika przewozu towarów niebezpiecznych, jest terminem, w stosunku do którego przysługuje wniosek o jego przywrócenie, a następnie czy kara pieniężna została prawidłowo nałożona na Spółkę. W związku z tym przede wszystkim należało rozważyć, czy termin ten jest terminem procesowym podlegającym przywróceniu, czy też terminem prawa materialnego, do którego instytucja przywrócenia terminu nie ma zastosowania.

Stosownie do treści art. 16 ust. 1 pkt 1 lit. a p.t.n. uczestnik przewozu towarów niebezpiecznych jest obowiązany wysłać jeden egzemplarz rocznego sprawozdania z działalności tego uczestnika, w zakresie przewozu towarów niebezpiecznych oraz czynności z nim związanych w terminie do dnia 28 lutego każdego roku następującego po roku, którego dotyczy sprawozdanie wojewódzkiemu inspektorowi transportu drogowego właściwemu ze względu na siedzibę lub miejsce zamieszkania uczestnika przewozu towarów niebezpiecznych - w zakresie przewozu drogowego towarów niebezpiecznych.

Nieprzesłanie w ustawowo określonym terminie rocznego sprawozdania z działalności uczestnika przewozu towarów niebezpiecznych w myśl lp. 5.4 załącznika do ustawy o przewozie towarów niebezpiecznych w zw. z art. 107 tej ustawy podlega karze pieniężnej w wysokości:

1) 200 zł, jeżeli od ustawowo określonego terminu do dnia przesłania sprawozdania nie upłynęło 14 dni,

2) 2.000 zł, jeżeli od ustawowo określonego terminu do dnia przesłania sprawozdania upłynęło co najmniej 14 dni albo

3) 5.000 zł, jeżeli od ustawowo określonego terminu przesłania sprawozdania upłynęły co najmniej 3 miesiące.

Jednocześnie zgodnie z art. 58 § 1 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy.

W tym miejscu należy wyjaśnić, że instytucja przywrócenia terminu jest instytucją prawa procesowego i na jej podstawie mogą być przywracane terminy przewidziane przepisami należącymi do prawa procesowego, a nie prawa materialnego. Instytucja przywrócenia uchybionego terminu ma bowiem na celu usunięcie ujemnych następstw procesowych, wynikłych w następstwie uchybienia terminu procesowego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 listopada 1994 r., sygn. akt SA/Ka 1230/94). Zgodnie z uchwałą składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 października 2012 r., sygn. akt II GPS 3/12, podstawowy podział terminów na gruncie prawa to podział na terminy materialne i terminy procesowe, zaś zasadniczym kryterium tego podziału jest sfera prawna, w której realizują się skutki prawne związane z tym terminem. Jeżeli termin (jego niezachowanie) ma wpływ na sytuację materialnoprawną podmiotu, którego dotyczy, przez to, że np. powoduje wygaśnięcie lub ograniczenie jego praw lub obowiązków o charakterze materialnoprawnym, to mamy do czynienia z terminem materialnym. Z kolei terminy procesowe są terminami dotyczącymi czynności procesowych, podejmowanych przez podmioty postępowania administracyjnego (sądowego), w celu wywołania określonych skutków dla tego postępowania (procesu).

Kierując się powyższymi wskazaniami, Sąd doszedł do wniosku, że termin, o którym mowa w art. 16 ust. 1 pkt 1 p.t.n. jest terminem materialnym, tj. terminem nieprzywracalnym na podstawie instytucji opisanej w art. 58 k.p.a. Zauważyć bowiem należy, że niedochowanie tego terminu niewątpliwie nie oddziałuje na sytuację procesową adresata obowiązku, ale wpływa na jego zakres praw i obowiązków w postaci konieczności poniesienia kary pieniężnej w wysokości uzależnionej od przekroczenia ustawowego terminu złożenia rocznego sprawozdania.

W konsekwencji powyższego organ administracji nie był obciążony obowiązkiem ustalania czy telefoniczne zgłoszenie opóźnienia przesłania rocznego sprawozdania dokonane przez skarżącą 17 marca 2014 r. należy uznać za wniosek o przywrócenie terminu oraz sprawdzenia, czy wniosek ten wpłynął i komu został zgłoszony. Na marginesie powyższego należy jedynie odnotować, że Kodeks postępowania administracyjnego w myśl zapisanej w art. 14 § 1 k.p.a. zasady pisemności, co do zasady, nie przewiduje załatwiania spraw ustnie. Wyjątek od tej zasady został wprawdzie zapisany w art. 14 § 2 k.p.a., ale w myśl tego przepisu treść i istotne motywy ustnego załatwienia sprawy powinny być utrwalone w aktach w formie protokołu lub podpisanej przez stronę adnotacji, co nie jest możliwe w przypadku załatwiania spraw na odległość.

Z uwagi na powyższe Sąd uznaje za nieuzasadniony zarzut naruszenia art. 58 § 1 k.p.a.

W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że Spółka nie dochowała terminu wysłania rocznego sprawozdania do właściwego wojewódzkiego inspektora transportu drogowego. Skarżąca nie przeczy temu faktowi w składanych pismach procesowych, a jedynie wskazuje na wystąpienie okoliczności zwalniających ją z odpowiedzialności za to naruszenie. Nie ulega bowiem wątpliwości, że odpowiedzialność z tytułu niedochowania terminu określonego w art. 16 ust. 1 pkt 1 p.t.n. nie ma charakteru absolutnego. Przepis art. 109 ust. 1 p.t.n. wskazuje bowiem, że nie nakłada się kary pieniężnej, o której mowa w art. 107, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że uczestnik przewozu nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek działania osób trzecich lub wskutek zdarzeń i okoliczności, którym podmiot nie mógł zapobiec. Tym samym zdaniem Sądu do obowiązków organu nie należało wyjaśnienie okoliczności związanych z telefonicznym zgłoszeniem opóźnienia dokonane 17 marca 2014 r. przez skarżącą, ale ustalenie, czy w sprawie nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 109 ust. 1 p.t.n.

Mając powyższe na uwadze, należy wskazać, że organ odwoławczy przeprowadził w tym zakresie odpowiednie postępowanie, którego wyniki wskazał w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ bowiem podniósł, że okoliczności wskazane w art. 109 ust. 1 p.t.n. obejmują takie zjawiska, które występują rzadko, gwałtownie i niespodziewanie, a ich wystąpienie nie jest możliwe do zaplanowania i uniknięcia przy dołożeniu ze strony uczestnika przewozu towarów niebezpiecznych należytej staranności przy prowadzeniu działalności gospodarczej (por. str. 5 zaskarżonej decyzji). Sąd podziela to stanowisko i przyjmuje je za własne. Uznać bowiem należy, że zdarzenia i okoliczności, którym podmiot nie mógł zapobiec, obejmują kategorię zdarzeń nadzwyczajnych, których wystąpienia nie można przewidzieć w normalnym toku czynności, a ich skutkom nie można zapobiec normalnymi działaniami i czynnościami wchodzącymi w zakres realizowanej działalności gospodarczej.

Jednocześnie w niniejszej sprawie zdaniem Sądu nie sposób przyjąć, że na powstanie naruszenia Spółka nie miała wpływu i wynikało ono wskutek działania osób trzecich. W tym miejscu należy przypomnieć, że naruszenie terminu wysłania sprawozdania rocznego nie wynikało z jego nieterminowego sporządzenia czy zatwierdzenia, ale z nieprzesłania podpisanego dokumentu do właściwego organu, a następnie przekazanie sprawozdania do przesyłki w okolicznościach niegwarantujących natychmiastowego jego przesłania, co wpłynęło na wydłużenie okresu naruszenia obowiązku wskazane w art. 16 ust. 1 pkt 1 lit. a) p.t.n. W ocenie Sądu zarówno nieprzekazanie w terminie zatwierdzonego sprawozdania do wysyłki oraz przekazanie go w terminie powodującym, że złożony dokument mógł zostać przesłany zgodnie z umową łączącą skarżącą z Pocztą Polską S.A. w innym terminie, są zdarzaniami wynikającymi z czynności Spółki, a nie osób trzecich. Spółka jako osoba prawna jest bowiem bytem jurydycznym, który do wykonywania swoich czynności zarówno prawnych, jak i faktycznych musi posługiwać się osobami fizycznymi w tym jej pracownikami. Tym samym naruszenie terminu wysyłki przez pracownika Spółki bądź inną osobę działającą w jej imieniu jest działaniem samej skarżącej.

Artykuł 109 ust. 1 p.t.n. jest przepisem wyjątkowym, odnoszącym się do szczególnych sytuacji i to takich, których doświadczony i profesjonalny podmiot wykonujący przewóz drogowy, przy zachowaniu najwyższej staranności i przezorności nie był w stanie przewidzieć. Dlatego przepis ten podlega wykładni zawężającej (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 16 stycznia 2014 r., sygn. akt VI SA/Wa 1643/13).

Jednocześnie należy wyjaśnić, że zapewnienie prawidłowych warunków przewozu towarów niebezpiecznych nie wpływa na możliwość nałożenia kary pieniężnej za naruszenie terminu przesłania sprawozdania rocznego. Zauważyć bowiem należy, że kara pieniężna wskazana w pl. 5.4 załącznika do ustawy o przewozie towarów niebezpiecznych nakładana jest za naruszenie obowiązku określonego w art. 16 ust. 1 pkt 1 p.t.n., a nie za niezapewnienie warunków przewozu towarów niebezpiecznych. Nienaruszenie warunku przewozu tych towarów nie znalazło się również wśród przesłanek zwalniających z odpowiedzialności za naruszenie wskazanego powyżej obowiązku. Dodatkowo należy podkreślić, że przesłanie sprawozdania rocznego nie zwalnia organu z obowiązku nałożenia kary pieniężnej. Czyn opisany w lp. 5.4 załącznika do ustawy o przewozie towarów niebezpiecznych polega bowiem nie na nieprzesłaniu rocznego sprawozdania w ogóle, ale na nieprzesłaniu tego dokumentu w określonym terminie, przy czym wielkość opóźnienia wpływa na wysokość nakładanej kary pieniężnej.

Mając powyższe na uwadze, Sąd za nieuzasadniony uznał również zarzut naruszenia art. 109 ust. 1 p.t.n. i nałożenia na Spółkę kary pieniężnej w wyniku błędnego zastosowania art. 16 ust. 1 pkt 1 p.t.n w zw. z lp. 5.4 załącznika do ustawy o przewozie towarów niebezpiecznych. W przypadku bowiem stwierdzenia wystąpienia naruszenia, po stronie organu powstał obowiązek nałożenia sztywno określonej kary pieniężnej.

Niezależnie od powyższego należy zauważyć, że zaskarżona decyzja została prawidłowo wydana na podstawie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego oraz ustawy o przewozie towarów niebezpiecznych. W analizowanej sprawie nie znajdowały bowiem zastosowania przepisy ustawy o transporcie drogowym, w tym jej art. 92c i art. 93 ust. 1. Przepisy te w sposób wyraźny w swej treści odsyłają do kar pieniężnych, o których mowa w art. 92a ust. 1 u.t.d., a nie ustawy o transporcie towarów niebezpiecznych. Zauważyć jednocześnie w tym miejscu należy, że w myśl art. 92a ust. 6 u.t.d. wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa w ust. 1 tego artykułu, oraz wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik nr 3 do ustawy. Podkreślenia przy tym wymaga, że w załączniku tym nie znalazły się obowiązki i warunki oraz odpowiadające im kary za naruszenie obowiązków związanych z przewozem towarów niebezpiecznych, gdyż obowiązki te i kary zostały określone w załączniku do odrębnej ustawy, jaką jest ustawa o przewozie towarów niebezpiecznych.

Z uwagi na powyższe Sąd za bezzasadne uznał zarzuty zastosowania art. 93 ust. 1 u.t.d., który nie został wskazany w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji, oraz niezastosowania art. 92c u.t.d.

Odnosząc się z kolei do zarzutów natury procesowej, Sąd uznaje je również za nieznajdujące uzasadnienia w rozpatrywanej sprawie.

Jak wyjaśniono powyżej, przepisy ustawy o transporcie drogowym nie znajdują zastosowania do nakładania kar za nieprzestrzeganie obowiązków związanych z przewozem towarów niebezpiecznych, w związku z czym w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji prawidłowo nie wskazano przepisów tej ustawy, korygując omyłkę popełnioną przez organ I instancji. Tym samym zarzut naruszenia art. 107 § 1 k.p.a. należało uznać za bezpodstawny.

W zakresie zarzutów związanych z prowadzeniem postępowania wyjaśniającego należy ponownie wskazać, że czynności organu w rozpatrywanej sprawie ograniczały się do ustalenia wystąpienia okoliczności, o których mowa w art. 109 ust. 1 p.t.n. i nie obejmowały warunków, w jakich 17 marca 2014 r. zostało złożone zawiadomienie o opóźnieniu w przekazaniu sprawozdania rocznego. Warunki te podlegałyby ustaleniu jedynie w przypadku, gdyby termin, o którym mowa w art. 16 ust. 1 pkt 1 p.t.n. był terminem procesowym, do którego stosuje się instytucję przywrócenia terminu uregulowaną art. 58 k.p.a., co jak wyjaśniono powyżej, nie ma miejsca. W ocenie Sądu uczestnik przewozów jest zobligowany wykazać występujące w jego ocenie okoliczności, o których mowa w art. 109 ust. 1 pkt 1 p.t.n. Dla oceny naruszeń art. 16 ust. 1 pkt 1 p.t.n. oraz skutków tego naruszenia, istotne jest natomiast, że skarżąca nie przesłała sprawozdania za 2013 r. w terminie określonym w tym przepisie (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 16 stycznia 2014 r., sygn. akt VI SA/Wa 1643/13).

Z uwagi na powyższe Sąd za nieuzasadnione uznał zarzuty naruszenia art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 220 k.p.a.

Niezależnie od powyższego odnosząc się do zarzutu przewlekłości prowadzenia postępowania odwoławczego, należy przyznać rację, że jego ramy czasowe rzeczywiście wykraczały poza okres wyznaczony przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego. Niemniej jednak uchybienie to nie miało wpływu na prawidłowość decyzji wydanej przez organ odwoławczy. Zaznaczyć przy tym należy, że obowiązujące przepisy regulują kwestię przewlekłości postępowania i przyznają w tym zakresie określone uprawnienia stronom postępowania, z których jak wynika z akt sprawy administracyjnej, skarżąca nie skorzystała.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę jako bezzasadną.