Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 459/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2017-08-31 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 1, art. 3, art. 6, art 7, art. 8, art. 39, art. 41
journal: Dz.U. 2016 poz 930
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity
article: art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Orłowska Sędziowie: Sędzia WSA Alina Dominiak Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak (spr.) Protokolant Starszy sekretarz sądowy Anna Zegan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 sierpnia 2017 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 11 kwietnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 11 kwietnia 2017 r. (nr [...]) Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia 18 stycznia 2017 r. (nr [...]) w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego z przeznaczeniem na pokrycie części kosztów leków i żywności.

W sprawie zaistniały następujące okoliczności faktyczne i prawne:

Wnioskiem z dnia 10 stycznia 2017 r. K. K. (dalej jako: "strona" lub "wnioskodawca") zwrócił się o udzielenie pomocy finansowej w postaci zasiłku celowego na leki i żywność. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że jest osobą bezrobotną i schorowaną; prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe; nie pobiera żadnych świadczeń rentowo-emerytalnych.

Decyzją z dnia 18 stycznia 2017 r. (nr [...]) – działając na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm. – zwanej dalej w skrócie: "k.p.a.") oraz art. 2 ust. 1, art. 8 ust. 1 pkt 2, art. 39 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 106 ust. 1 i ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j.: Dz. U. z 2016 r., poz. 930 ze zm. - zwanej dalej: "u.p.s.") - Prezydent Miasta odmówił stronie przyznania wnioskowanego zasiłku celowego z przeznaczeniem na częściowe pokrycie zakupu leków i żywności.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wyjaśnił, że w dniu 13 stycznia 2017 r. przeprowadził wywiad środowiskowy w miejscu zamieszkania wnioskodawcy. Organ ustalił, że wnioskodawca jest samotnym kawalerem, bez rodziny i dzieci. Legitymuje się lekkim stopniem niepełnosprawności do dnia 30 czerwca 2020 r. (zgodnie z orzeczeniem z dnia 2 sierpnia 2016 r.). Prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z J. Ż. - u której mieszka - i jej niepełnosprawnym synem N. W. Wnioskodawca jest osobą bezrobotną, zarejestrowaną w urzędzie pracy bez prawa do zasiłku dla osób bezrobotnych. Dochód na osobę w rodzinie strony przekracza kryterium dochodowe ustalone zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 2 u.p.s., warunkujące prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Organ ustalił dochody rodziny na kwotę 2.842 zł, co na osobę w trzyosobowej rodzinie daje kwotę 947,34 zł.

Organ wyjaśnił również, iż nie uwzględnił oświadczeń złożonych przez wnioskodawcę i J. Ż. o nieprowadzeniu wspólnego gospodarstwa domowego. Ze zgromadzonej dokumentacji wynika bezspornie, że wnioskodawca ma swobodny dostęp do wszystkich pomieszczeń domowych, a także do wszelkich sprzętów gospodarstwa domowego i urządzeń. Ponadto, został zgłoszony przez J. Ż. do Biura Obsługi Mieszkańców (BOM), jako domownik celem ubiegania się o dodatek mieszkaniowy na trzyosobowe gospodarstwo domowe. Zgodnie z deklaracją, opłaty za użytkowanie lokalu ponosi J. Ż., jednak wnioskodawca pobierał świadczenia z pomocy społecznej z przeznaczeniem na zakup opału. Wnioskodawca deklaruje, że ma swój udział w codziennych czynnościach (wspólne udawanie się do przychodni, zakupy, gotowanie, wykupywanie recept). Organ ustalił, że wnioskodawca nie posiada żadnych dochodów, co oznacza, że nie ma środków na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych we własnym zakresie i nie jest w stanie utrzymać się samodzielnie. Fakt pozostawania na utrzymaniu potwierdziła również J. Ż. Na podstawie przedstawionych faktów organ I instancji przyjął, że wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z J. Ż. i jej synem.

Ponadto organ I instancji rozważył sytuację wnioskodawcy pod kątem zastosowania art. 41 u.p.s. stwierdzając, że zaistniałe w sprawie okoliczności nie stanowią "szczególnie uzasadnionego przypadku", który uzasadniałby przyznanie stronie wnioskowanego zasiłku w oparciu o powołany art. 41 u.p.s.

Wnioskodawca złożył odwołanie od decyzji organu I instancji wskazując, że nie jest prawdą, iż posiada orzeczenie o lekkim stopniu niepełnosprawności. Zostało ono zmienione na stopień umiarkowany przez biegłego sądowego. Ponadto zakwestionował ustalenia organu, że prowadzi z J. Ż. i jej synem wspólne gospodarstwo domowe. Powołał się na brak przepisu mówiącego o tym, że obce osoby (w tym dziecko z porażeniem mózgowym), mają obowiązek utrzymywania strony pomimo zamieszkiwania razem. W mieszkaniu o powierzchni 31 m² nie jest możliwe wstawienie dwóch pralek, lodówek itp. Wskazał, że J. Ż., u której mieszka, i tak wystarczająco już mu pomogła i nie chce nadużywać jej gościnności.

Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 11 kwietnia 2017 r. (nr [...]) utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Organ odwoławczy odnosząc się do zarzutu wnioskodawcy, że prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, stwierdził, iż zgodnie z treścią art. 6 pkt 14 u.p.s., "rodzinę" stanowią osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące. Związek faktyczny, o jakim mowa w tym przepisie oznacza nie tylko zapewnienie dochodu stanowiącego źródło utrzymania, ale także codzienne współdziałanie osób, zmierzające do lepszego zaspokojenia ich potrzeb bytowych, w tym mieszkaniowych, żywnościowych. Źródło utrzymania nie jest więc jedynym czynnikiem stanowiącym o uznaniu osób wspólnie zamieszkujących za rodzinę. Z kolei wspólne zamieszkiwanie jest przesłanką uznania za rodzinę osób zamieszkujących ze sobą, jeżeli równocześnie z tym zamieszkiwaniem występuje element wspólnego gospodarowania, który opiera się na podziale zadań związanych z właściwym prowadzeniem gospodarstwa domowego. Polega on zaś na dzieleniu lokalu mieszkalnego w sposób pozwalający stwierdzić, że koncentruje się w nim aktywność życiowa osoby zamieszkującej. Wspólne gospodarowanie opiera się bowiem na podziale zadań związanych z właściwym prowadzeniem gospodarstwa domowego.

Mając powyższe rozważania na uwadze zasadnym jest uznanie, że zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwalał na uznanie, iż wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z właścicielką mieszkania i jej niepełnosprawnym synem. Ponadto, wnioskodawca nie zadeklarował żadnych własnych dochodów, co oznacza, że faktycznie jest on na całodziennym utrzymaniu p. Ż.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że przywołał treść art. 39 u.p.s. wyjaśniając, że w pierwszej kolejności udzielana w tym trybie pomoc kierowana być powinna do osób i rodzin, u których kryterium dochodu nie przekracza ustawowej kwoty, gdyż prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, 41, 78 i 91 u.p.s., przysługuje w rodzinie u której dochód na osobę w miesiącu nie przekracza kwoty "kryterium dochodowego", przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej. Takim powodem w przypadku odwołującego jest np. niepełnosprawność i bezrobocie.

W sprawie ustalenia kwoty dochodu wnioskodawcy organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji. Organ I instancji ustalił, że strona nie uzyskuje żadnych dochodów, natomiast dochody w łącznej kwocie 2.842 zł uzyskuje wspólnie gospodarująca ze stroną – J. Ż., na które to składają się: renta socjalna - 644 zł, świadczenie pielęgnacyjne – 1.300 zł, alimenty - 500 zł, zasiłek pielęgnacyjny - 153 zł, zasiłek rodzinny - 135 zł i świadczenie rehabilitacyjne - 110 zł. Dochody te należało wliczyć do dochodów trzyosobowej rodziny, co w konsekwencji dało miesięczny dochód na osobę w rodzinie w kwocie 947,34 zł. Taki dochód przekracza ustawowe kryterium dochodu na osobę w rodzinie określone w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy, które w dacie wydania zaskarżonej decyzji wyniosło 514 zł.

Dodatkowo organ odwoławczy stwierdził, że pomimo przekroczenia przez wnioskodawcę kryterium dochodowego organ I instancji słusznie zbadał złożony wniosek pod kątem możliwości przyznania pomocy finansowej na podstawie art. 41 pkt 1 u.p.s., przyznając, że również ten przepis nie mógł zostać zastosowany w przedmiotowej sprawie. Organ odwoławczy wyjaśnił, że przyznawanie świadczeń na podstawie art. 41 pkt 1 u.p.s. ma charakter zupełnie wyjątkowy, ponieważ beneficjenci tych świadczeń nie muszą spełniać ogólnych kryteriów otrzymania pomocy. Odstępstwo od konieczności spełnienia kryterium dochodowego, powyżej którego przyjmuje się możliwość samodzielnego przezwyciężenia trudności, powoduje, że przyznanie pomocy takim osobom i rodzinom wymaga zaistnienia wyjątkowych okoliczności, a szczególnie uzasadniony przypadek to taka sytuacja życiowa osoby lub rodziny, która ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów interpretacyjnych istniejącego stanu rzeczy, pozwala stwierdzić, iż aż tak drastyczne, tak dotkliwe w skutkach i tak daleko ingerujące w plany życiowe zdarzenia, nie należą do zdarzeń codziennych ani nawet do zdarzeń nadzwyczajnych. Specjalny zasiłek celowy winien być traktowany jako wyjątkowa, szczególna pomoc doraźna na konkretny cel bytowy w sytuacji, gdy uzyskiwany dochód przekracza ustawowe kryterium dochodowe. Ponadto zasadnym jest wskazanie, że brak jest w ustawie o pomocy społecznej zapisów dla udzielania pomocy w pełnej wysokości zgodnie z treścią złożonego wniosku. Organ odwoławczy stwierdził, że zebrany w sprawie materiał dowodowy nie pozwala na uznanie, iż w przypadku strony zaistniał przypadek szczególnie uzasadniony.

K. K. zaskarżył decyzję organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku kwestionując stanowisko organów co do wspólnego prowadzenia gospodarstwa domowego z innymi osobami. Zarzucił organom, że przy założeniu prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego brane są wyłącznie dochody, bez uwzględnienia koniecznych wydatków i kosztów ponoszonych na utrzymanie w tym gospodarstwie (w szczególności kosztów ponoszonych przez p. Ż. na utrzymanie niepełnosprawnego syna). W dalszej części skargi skarżący wskazał konkretne wysokości poszczególnych wydatków związanych z miesięcznym utrzymaniem gospodarstwa domowego oraz pielęgnacją syna p. Ż.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2016 r., poz. 1666 ze zm.) oraz art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku stwierdzenia określonych naruszeń prawa sąd administracyjny uwzględniając skargę uchyla zaskarżony akt albo stwierdza jego nieważność lub wydanie z naruszeniem prawa (art. 145 § 1 p.p.s.a.) bądź oddala skargę w razie jej nieuwzględnienia (art. 151 p.p.s.a.). Oznacza to, że sąd nie rozstrzyga sprawy administracyjnej co do jej istoty a jedynie ocenia, czy postępowanie przeprowadzono prawidłowo i czy wydany akt pozostaje w zgodzie z prawem. Sąd administracyjny bada prawidłowość kontrolowanego aktu tylko i wyłącznie pod względem jego zgodności z prawem (czyli legalności), nie zaś pod kątem jego słuszności, celowości czy w kontekście ewentualnego naruszenia przez organy zasad współżycia społecznego. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Sąd nie dopatrzył się w nim naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego eliminacji z obrotu prawnego w oparciu o przesłanki określone w art. 145 § 1 p.p.s.a.

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j.: Dz. U. z 2016 r., poz. 930 ze zm. – zwanej: "u.p.s.") oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2015 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r., poz. 1058), dalej jako: "rozporządzenie z dnia 14 lipca 2015 r.".

Instytucja zasiłku celowego została uregulowana w art. 39 u.p.s., który stanowi, że w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy (ust. 1), przy czym zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu (ust. 2).

Podkreślić jednak należy, że w myśl art. 2 ust. 1 u.p.s. pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. W myśl art. 3 u.p.s. pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka (ust. 1), natomiast rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy (ust. 3).

Mając powyższe na uwadze wskazać należy, że jedną z okoliczności dających prawo do korzystania z pomocy społecznej jest ustalenie przez organy pomocy społecznej, czy osoba o nią wnioskująca ma możliwość przezwyciężenia (trudnej) sytuacji życiowej w jakiej się znajduje przy wykorzystaniu własnych możliwości i zasobów, np. majątkowych, finansowych.

W tym kontekście należy zwrócić uwagę, że ustawodawca określił wysokość dochodu warunkującą uzyskanie prawa do świadczenia z opieki społecznej oraz zasady ustalania wysokości dochodu w sprawach z zakresu pomocy społecznej. W myśl art. 8 ust. 1 u.p.s. prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, 41, 53a, 78 i 91, przysługuje: 1) osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 634 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej"; 2) osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty 514 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym na osobę w rodzinie"; 3) rodzinie, której dochód nie przekracza sumy kwot kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, zwanej dalej "kryterium dochodowym rodziny" - przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej. Kwoty ww. kryteriów dochodowych zostały ustalone na dzień orzekania na podstawie § 1 pkt 1 rozporządzenia z dnia 12 lipca 2015 r.

Ustawodawca zdefiniował, co na gruncie ustawy o pomocy społecznej należy rozumieć pod pojęciem: "rodziny", "dochodu", "dochodu na osobę w rodzinie" oraz "dochodu rodziny". Pod pojęciem "rodziny" ustawa rozumie osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące (art. 6 pkt 14 u.p.s.); "dochód na osobę w rodzinie" to dochód rodziny podzielony przez liczbę osób w rodzinie (art. 6 pkt 3 u.p.s.), natomiast "dochód rodziny" stanowi sumę miesięcznych dochodów osób w rodzinie (art. 6 pkt 4 u.p.s.). Z kolei za "dochód" – zgodnie z art. 8 ust. 3 u.p.s. - uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób.

Do tak ustalonego dochodu ustawodawca – co wynika z art. 8 ust. 4 u.p.s. - nie wliczył jednak: 1) jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego; 2) zasiłku celowego; 3) pomocy materialnej mającej charakter socjalny albo motywacyjny, przyznawanej na podstawie przepisów o systemie oświaty; 4) wartości świadczenia w naturze; 5) świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych; 5a) świadczenia pieniężnego i pomocy pieniężnej, o których mowa w ustawie z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz. U. poz. 693 i 1220); 6) dochodu z powierzchni użytków rolnych poniżej 1 ha przeliczeniowego; 7) świadczenia wychowawczego, o którym mowa w ustawie z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. poz. 195), oraz dodatku wychowawczego, o którym mowa w ustawie z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2016 r. poz. 575); 8) świadczenia pieniężnego, o którym mowa w art. 8a ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o Karcie Polaka (Dz. U. z 2014 r. poz. 1187, z 2015 r. poz. 1274 oraz z 2016 r. poz. 753).

W tym miejscu, w odniesieniu do treści skargi, Sąd pragnie wyjaśnić, że ustawodawca - jak wynika z powołanych przepisów - dla określenia sytuacji dochodowej beneficjenta warunkującej jego prawo do przyznania świadczenia z pomocy społecznej przyjął "dochód w sensie prawnym" (tj. po uwzględnieniu pomniejszeń i wyłączeń określonych w art. 8 ust. 3 pkt 1-3 oraz art. 8 ust. 4 u.p.s.), a nie "dochód w sensie faktycznym", będący kwotą pieniężną pozostającą w zasobach rodziny po odliczeniu wydatków koniecznych związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego (beneficjenta czy jego rodziny).

Mając powyższe na uwadze okolicznością istotną (a zarazem sporną) w niniejszej sprawie było ustalenie, czy – w świetle zgromadzonego materiału dowodowego - skarżący jest "osobą samotnie gospodarującą" (jak twierdził), czy jest "osobą w rodzinie" (jak przyjęły organy obu instancji). Z akt sprawy - w szczególności z przeprowadzonego w dniu 13 stycznia 2017 r. wywiadu środowiskowego (rodzinnego) - wynika, że skarżący zamieszkuje we wspólnym mieszkaniu wraz z J. Ż. oraz jej niepełnosprawnym synem – N. W. Pomimo tego, że zarówno p. Ż., jak i skarżący deklarują prowadzenie odrębnego gospodarstwa domowego, to z ustaleń dokonanych w postępowaniu wyjaśniającym wynika, że skarżący został zgłoszony przez p. Ż. do Biura Obsługi Mieszkańców jako jeden z domowników celem ubiegania się o dodatek mieszkaniowy na trzyosobowe gospodarstwo domowe. Co też istotne, zgodnie z deklaracją p. Ż., choć to ona ponosi opłaty za użytkowanie lokalu, to jednak także skarżący pobierał świadczenia z pomocy społecznej m.in. na zakup opału, z którego korzystali wspólnie. Skarżący ma pełny dostęp do wszystkich pomieszczeń i sprzętów znajdujących się w mieszkaniu. Skarżący także deklaruje, że ma swój czynny udział w codziennych czynnościach związanych ze wspólnym prowadzeniem gospodarstwa domowego, tj. wspólne zakupy, gotowanie, udawanie się do przychodni, wspieranie się w zakresie wykupywania recept, pomoc przy niepełnosprawnym synu p. Ż. Skarżący nie posiada żadnych dochodów, co oznacza, że nie ma środków na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych we własnym zakresie i nie jest w stanie utrzymać się samodzielnie, co potwierdziła p. Ż. oświadczając, że skarżący aktualnie przebywa na jej utrzymaniu.

Powyższe ustalenia poczynione w postępowaniu przez organy dawały – w ocenie Sądu – wystarczającą podstawę do uznania, że skarżący wraz z p. Ż. oraz jej synem stanowią rodzinę w rozumieniu art. 6 pkt 14 u.p.s. Bezspornym w sprawie jest, że ww. osoby zamieszkują wspólnie. Wspólne zamieszkiwanie jest jednak przesłanką uznania za rodzinę osób zamieszkujących ze sobą, jeżeli równocześnie z tym zamieszkiwaniem występuje element wspólnego gospodarowania. Na "wspólne gospodarowanie" - jak słusznie wskazywały organy - składają się natomiast różne elementy (okoliczności), takie jak np. ponoszenie kosztów i opłat za mieszkanie, opieka udzielana w chorobie, wykonywanie zwykłych czynności związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego, dysponowanie wspólnym dochodem z przeznaczeniem na zaspokojenie potrzeb życiowych. "Wspólne gospodarowanie" polega na dzieleniu lokalu mieszkalnego w sposób pozwalający stwierdzić, że koncentruje się w nim aktywność życiowa osoby zamieszkującej. "Wspólne gospodarowanie" opiera się na podziale zadań związanych z właściwym prowadzeniem gospodarstwa domowego (por. wyrok NSA z dnia 8 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 1483/16, LEX nr 2240046; wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 24 lutego 2015 r., sygn. akt IV SA/Wr 626/14, LEX nr 1683086). Innymi słowy, cechami charakterystycznymi dla prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego może być udział i wzajemna ścisła współpraca w załatwianiu codziennych spraw związanych z prowadzeniem domu, niezarobkowanie i pozostawanie w związku z tym na całkowitym lub częściowym utrzymaniu osoby, z którą się gospodarstwo domowe prowadzi (por. wyrok NSA z dnia 25 czerwca 2014 r., sygn. akt I OSK 801/13, LEX nr 1497298); wspólne zamieszkiwanie dwóch osób w rozumieniu art. 6 pkt 14 u.p.s., finansowane z dochodu tylko jednej osoby, zawsze będzie oznaczać wspólne gospodarowanie (zob. wyrok WSA w Lublinie z dnia 22 stycznia 2013 r., sygn. akt II SA/Lu 889/12, LEX nr 1348654).

Mając powyższe na uwadze – w ocenie Sądu – organy na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego prawidłowo wywiodły, że skarżący wspólnie zamieszkuje i gospodaruje wraz z p. Ż. i jej synem, tworząc trzyosobowe gospodarstwo domowe, co w sposób oczywisty przekłada się na wysokość dochodu na osobę w rodzinie, determinującą – w świetle art. 8 ust. 3 pkt 2 u.p.s. – prawo do świadczeń z pomocy społecznej, m.in. przyznania skarżącemu zasiłku celowego. Z okoliczności sprawy bezspornie bowiem wynika, że miesięczny dochód 3-osobowej rodziny, tj. 2.842 zł, w przeliczeniu na osobę w rodzinie daje kwotę 947,34 zł, a zatem przekracza ustawowe kryterium dochodu na osobę w rodzinie określone w art. 8 ust. 1 pkt 2 u.p.s. w wysokości 514 zł.

Zaznaczyć należy także, że organy w niniejszej sprawie dodatkowo dokonały oceny sytuacji skarżącego przez pryzmat art. 41 pkt 1 u.p.s., który stanowi, że w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi. W ocenie organów okoliczności sprawy nie wskazywały jednak na szczególnie uzasadnioną (wyjątkową) sytuację skarżącego uzasadniającą przyznanie "szczególnej pomocy na doraźny cel bytowy". Należy zgodzić się z takim stanowiskiem organów, mając w szczególności na uwadze, że z ustalonych w sprawie okoliczności, nie wynika, by w sytuacji skarżącego - jakkolwiek życiowo trudnej - zaszły jakieś nadzwyczajne (losowe) zdarzenia uzasadniające przyznanie szczególnej, celowej pomocy.

Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja została wydana po prawidłowym przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, a do ustalonego stanu faktycznego trafnie zastosowano odpowiednie przepisy ustawy o pomocy społecznej, zaś uzasadnienie decyzji spełnia wymogi z art. 107 § 3 k.p.a., ponieważ pozwala na zapoznanie się z dokonanymi przez organ ustaleniami oraz motywami podjętego rozstrzygnięcia. Podkreślić trzeba też, że odmowa przyznania wnioskowanego przez skarżącego zasiłku celowego oparta została na konkretnych ustaleniach co do jego sytuacji bytowej (materialnej). W ocenie Sądu, w kontrolowanym postępowaniu organy pomocy społecznej działały w granicach przyznanego im przez ustawodawcę uznania administracyjnego i nie przekroczyły granicy tego uznania. Należy raz jeszcze podkreślić, że uprawnienia wynikające z przepisów ustawy o pomocy społecznej mają charakter subsydiarny, tj. uzupełniający własne środki, możliwości i uprawnienia osób objętych systemem świadczeń z pomocy społecznej. Pamiętać należy, że ośrodki pomocy społecznej przyznają pomoc finansową w ramach posiadanych środków i możliwości, a udzielając takiej pomocy muszą kierować się zarówno potrzebami wszystkich osób ubiegających się o pomoc, jak też potencjalnymi możliwościami wnioskodawców zaspakajania potrzeb we własnym zakresie.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na mocy art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.