Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 206/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2020-10-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Opłata skarbowa
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. ab, art. 9
journal: Dz.U. 2018 poz 1044
law: Ustawa z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej.
article: art. 14
journal: Dz.U. 2019 poz 1429
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - tekst jedn.
article: art. 2 par. 1 pkt 3, art. 21 par. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2019 poz 900
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Cezary Koziński (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Bożena Kasprzak, Sędzia WSA Agnieszka Krawczyk, , po rozpoznaniu w dniu 30 października 2020 r. w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi U. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] 2020 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu opłaty skarbowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z [...] r. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy B. z [...] r., odmawiającą U. G. zwrotu opłaty skarbowej.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że wnioskiem z 28 sierpnia 2019 r. U. G. zwróciła się do Wójta Gminy B. o udostępnienie w wersji papierowej odpisu załączników Nr 1, 2 i 4 do uchwały nr XXIV/112/88 Gminnej Rady Narodowej w Bolimowie z 24 marca 1988 r., zaznaczając, że chodzi o kopie dokumentów poświadczonych za zgodność z oryginałem przez podmiot, który go wystawił. W podstawie prawnej żądania wskazała art. 2 ust. 1 i art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jednolity: Dz.U. z 2019 r., poz. 1429; dalej: u.d.i.p.).

Pismem z 9 września 2019 r. Wójt Gminy B. wezwał wnioskodawczynię do uiszczenia opłaty skarbowej od złożonego wniosku w wysokości 530,– zł oraz opłaty za udostępnienie informacji publicznej w wysokości 47,30 zł (to jest za wyszukiwanie informacji oraz sporządzenie kserokopii dokumentów). Ostatecznie 31 października 2019 r. Wójt Gminy B. przekazał stornie kopie żądanych dokumentów, informując o obowiązku uiszczenia jedynie opłaty skarbowej w ww. wskazanej wysokości. Wnioskodawczyni uiściła wskazaną wyżej opłatę skarbową 7 listopada 2019 r.

Następnie pismem z 8 listopada 2019 r. U. G. zażądała zwrotu ww. opłaty skarbowej. W motywach wniosku powołała się na art. 9 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej (tekst jednolity: Dz. U. z 2019 r., poz. 1000 ze zm.; dalej: u.o.s.) oraz art. 76a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz.U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.; dalej: k.p.a.). Jej zdaniem udostępnione odpisy nie zostały sporządzone w formie dokumentu urzędowego, o którym mowa w art. 76a k.p.a., ponieważ nie oznaczono w nich daty sporządzenia poświadczenia.

Wójt Gminy B. decyzją z [...] r., na podstawie art. 9 ust. 1 pkt 1 u.o.s., § 6 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 28 września 2007 r. w sprawie zapłaty opłaty skarbowej (Dz.U. nr 187, poz. 1330) oraz art. 207 i art. 210 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity: Dz.U. z 2019 r. poz. 900 ze zm.: dalej: o.p.), odmówił zwrotu opłaty skarbowej zgodnie z wnioskiem strony.

W uzasadnieniu organ pierwszej instancji wskazał, że czynność, której domagała się strona, została wykonana, bowiem 16 października 2019 r. przesłane zostały kopie dokumentów poświadczonych za zgodność z oryginałem. Opłata skarbowa za poświadczenie zgodności duplikatu, odpisu, wyciągu, wypisu lub kopi dokonane przez organy administracji rządowej lub samorządowej lub archiwum państwowe od każdej strony lub zaczętej strony wynosi 5,00 zł. Skoro w sprawie wydano 106 stron kopi dokumentów, z których każda strona została poświadczona za zgodność z oryginałem, zasadnie nałożono na stronę obowiązek uiszczenia opłaty skarbowej.

Ustosunkowując się do argumentów podniesionych przez stronę, organ pierwszej instancji wskazał, że art. 9 ust. 1 pkt 2 u.o.s., nie znajduje zastosowania w sprawie, ponieważ dotyczy zaświadczeń i zezwoleń. Natomiast art. 76a ust. 2b k.p.a. dotyczy wyłącznie takiej sytuacji, gdy strona w trakcie tego postępowania okazuje pracownikowi organu prowadzącego postępowanie oryginał dokumentu wraz z odpisem i żąda poświadczenia odpisu dokumentu z okazanym oryginałem celem złożenia do akt postępowania tegoż właśnie odpisu. Wtedy istnieje obowiązek zamieszczenia na odpisie: podpisu pracownika organu oraz daty i miejsca sporządzenia poświadczenia.

Po rozpoznaniu odwołania od tej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił między innymi, że żądanie zwrotu opłaty skarbowej następuje na wniosek, w oparciu o art. 9 u.o.s., w sytuacji gdy mimo zapłacenia opłaty nie dokonano czynności urzędowej. W rozpoznawanej sprawie wniosek strony nie mógł być uwzględniony, ponieważ strona otrzymała kopię dokumentu, o którego poświadczenie wystąpiła.

Organ odwoławczy podzielił też pogląd Wójta, co do tego, że art. 76a k.p.a. nie znajduje zastosowania w sprawie, dotyczy bowiem poświadczenia zgodności odpisu dokumentu z oryginałem przez upoważnionego pracownika prowadzącego postępowanie, któremu został okazany oryginał dokumentu wraz z odpisem. W rozpatrywanej sprawie uwierzytelnienia dokonał organ, nie zaś pracownik prowadzący postępowanie, a wnioskodawczyni nie okazała oryginału dokumentu wraz z odpisem.

Na zakończenie organ wyjaśnił, że w przypadku dostępu do informacji publicznej nie jest zasadą poświadczanie zgodności kopii dokumentów. W niniejszej sprawie poświadczenie nastąpiło jednak na wyraźne żądanie strony. Takie poświadczenie generowało zaś zobowiązanie podatkowe w opłacie skarbowej.

Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi przez U. G. , która wnosząc o uchylenie decyzji organów obu instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania, zarzuciła naruszenie następujących przepisów:

(1) art. 14 u.d.i.p. poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji gdy organ pierwszej instancji nie mógł udostępnić informacji publicznej zgodnie z żądaniem strony;

(2) art. 6 k.p.a. poprzez wybiórcze stosowanie przepisów obowiązującego prawa;

(3) art. 7 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz braku uwzględnienia słusznego interesu strony;

(4) art. 8 k.p.a. poprzez niekierowanie się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania stron w prowadzonym postępowaniu;

(5) art. 9 k.p.a. poprzez nieinformowanie stron o okolicznościach prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw będących przedmiotem postępowania administracyjnego;

(6) art. 15 k.p.a. poprzez nie przeprowadzenie odrębnego postępowania w sprawie;

(7) art. 76a § 2b k.p.a. poprzez uznanie, iż nie znajdzie zastosowania w niniejszej sprawie, w sytuacji gdy przepis ten określa wymogi formalne urzędowego poświadczenia odpisu dokumentu, w tym datę poświadczenia;

(8) art. 9 ust. 1 pkt 2 u.o.s. poprzez niezastosowanie w sytuacji, gdy przepis ten znajdzie zastosowanie w niniejszej sprawie, albowiem organ pierwszej instancji nie dokonał czynności urzędowej zgodnie z wnioskiem skarżącej, ponieważ nieprawidłowo dokonał poświadczenia urzędowego odpisu dokumentu;

(9) art. 138 § 2 k.p.a. poprzez nie uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i nie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji, w sytuacji gdy decyzja organu pierwszej instancji wydana została z naruszeniem przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym art. 9 u.o.s., art. 76 i art. 76a k.p.a.; tym samym zasadnym było uchylenie w całości decyzji organu pierwszej instancji i ponowne rozpoznanie sprawy przez ten organ.

Zdaniem skarżącej w ramach ustawy o dostępie do informacji publicznej nie ma podstaw do udostępniania odpisu dokumentu o mocy równej oryginałowi. W sytuacji, gdy wnioskodawca żąda uwierzytelnionego odpisu dokumentu, czy też poświadczonej kopii dokumentu, wykonanie wniosku powinno nastąpić poprzez sporządzenie kopii (kserokopii). W konsekwencji organ pierwszej instancji nie miał podstaw do wydania dokumentów w trybie art. 73 § 2 k.p.a. lub w trybie art. 178 § 3 o.p., a skarżąca została bezzasadnie obciążona kosztami opłaty skarbowej za te dokumenty, tak jakby była stroną postępowania. W jej ocenie jedynymi kosztami, jakimi mogła być obciążona, były koszty wskazane w treści art. 15 u.d.i.p.

W dalszej części uzasadnienia strona poniosła, że właściwie uwierzytelniony dokument musi być opatrzony obligatoryjnymi klauzulami urzędowymi, wskazanymi przez ustawodawcę. Do elementów takiego dokumentu należy między innymi data poświadczenia. Wydane stronie kserokopie załączników uchwały nie zawierały takiej daty. Powołując się na tę okoliczność skarżąca przyjęła, że organ pierwszej instancji nie zachował właściwej formy uwierzytelnienia dokumentów, co oznacza, że nie dokonał czynności urzędowej. W tej sytuacji zachodziła podstawa do żądania zwrotu opłaty skarbowej.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga jest bezzasadna.

W punkcie wyjścia zauważyć należy, że przedmiotem zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. jest wyłącznie kwestia zwrotu opłaty skarbowej, którą U. G. uiściła za wydanie, poświadczonych za zgodność z oryginałem 106 stron załączników Nr 1, 2 i 4 do uchwały nr XXIV/112/88 Gminnej Rady Narodowej w Bolimowie z 24 marca 1988 r.

Podstawą prawną żądania zwrotu opłaty skarbowej jest art. 9 u.o.s. W myśl ust. 1 tego uregulowania opłata skarbowa podlega zwrotowi: 1) od dokonania czynności urzędowej — jeżeli mimo zapłacenia opłaty nie dokonano czynności urzędowej; 2) od wydania zaświadczenia lub zezwolenia (pozwolenia, koncesji) — jeżeli mimo zapłacenia opłaty nie wydano zaświadczenia lub zezwolenia (pozwolenia, koncesji). Zwrot opłaty skarbowej następuje na wniosek (art. 9 ust. 2 u.o.s.). Opłata skarbowa nie podlega zwrotowi po upływie pięciu lat licząc od końca roku, w którym dokonano zapłaty (art. 9 ust. 3 u.o.s.).

Uregulowana w art. 9 u.o.s. instytucja zwrotu opłaty skarbowej znajduje zastosowanie w sytuacjach, w których opłata w chwili, gdy skonkretyzowała się konieczność jej uiszczenia, była świadczeniem należnym, lecz na skutek okoliczności, które nastąpiły ex post, zachodzi konieczność jej zwrotu. Zwrot opłaty skarbowej kwalifikować należy jako czynność materialno-techniczną w działaniu właściwych organów podatkowych (Z. Ofiarski, Komentarz do ustawy o opłacie skarbowej, [w:] Ustawa o opłacie skarbowej. Ustawa o podatku od czynności cywilnoprawnych. Komentarz, WKP 2018, LEX online).

W niniejszej sprawie U. G. wyraźnie w swoim wniosku zażądała wydania poświadczonej za zgodność kopii dokumentów — załączników Nr 1, 2 i 4 do uchwały nr XXIV/112/88 Gminnej Rady Narodowej w Bolimowie z dnia 24 marca 1988 r. Wójt Gminy, jeszcze przed przesłaniem jej informacji w tej formie, wysłał 17 lipca 2019 r. pismo, w którym poinformował stronę, że ze względu na obszerność załączników do uchwały skarżąca ma możliwość zapoznania się z ww. uchwałą w siedzibie organu. Ponadto organ poinformował, że ww. uchwała utraciła moc, oraz że strona może otrzymać wypis i wyrys z Miejscowego Planu Zagospodarowania Przestrzennego dla konkretnej działki. W odpowiedzi skarżąca wybrała formę w jakiej miała otrzymać ww. załączniki do uchwały, to jest ich kopię poświadczoną za zgodność z oryginałem przez podmiot, który ją wystawił (pismo strony z 23 sierpnia 2019 r.). Wójt Gminy wysłał następnie pismo, w którym poinformował stronę o konieczności poniesienia opłaty skarbowej w wysokości 530 zł (pismo z 9 września 2019 r.). Również na tym etapie strona miała możliwość zmodyfikowania swojego żądania (odpisy nie zostały jej jeszcze przesłane). Skarżąca nadal jednak domagała się wydania ww. dokumentów, a nawet wystąpiła do organu wyższego stopnia z ponagleniem na bezczynność organu (pismo strony z 26 września 2019 r.). W rezultacie działań skarżącej Wójt wysłał jej kserokopie załączników do uchwały poświadczone za zgodność z oryginałem. Organ pierwszej instancji spełnił w ten sposób żądanie strony w całości.

W tym miejscu przypomnieć należy, że zakresem przedmiotowym opłaty skarbowej, w sprawach indywidualnych z zakresu administracji publicznej, objęte są między innymi czynności urzędowe, dokonane na podstawie zgłoszenia lub na wniosek oraz wydanie zaświadczeń na wniosek (art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. a–b u.o.s.). Stawka opłaty za poświadczenie zgodności kopii dokumentu została określona w załączniku nr 1 do ustawy. Opłata skarbowa za poświadczenie zgodności duplikatu, wyciągu, wypisu lub kopii, dokonane przez organy administracji rządowej lub samorządowej lub archiwum państwowe wynosi 5 zł i jest liczona od każdej pełnej lub zaczętej strony (część II punkt 4 załącznika nr 1 do ustawy o opłacie skarbowej). Zobowiązanie do uiszczenia opłaty skarbowej powstaje z mocy prawa z chwilą zaistnienia sytuacji, z którymi ustawa wiąże powstanie obowiązku zapłaty opłaty skarbowej. Jest to zatem sposób powstawania zobowiązań podatkowych uregulowany ogólnie w art. 21 § 1 pkt 1 o.p.

W niniejszej sprawie skarżąca otrzymała — zgodnie z jej wnioskiem — odpisy załączników do uchwały gminnej rady narodowej, a zatem powstało publicznoprawne zobowiązanie podatkowe w opłacie skarbowej. W skardze strona podnosi, że wydane jej dokumenty zostały uwierzytelnione w sposób wadliwy, ponieważ nie zawierały wszystkich wymaganych prawem elementów (nie posiadały daty poświadczenia za zgodność). W konsekwencji — zdaniem strony — czynność urzędowa, za którą uiściła opłatę skarbową, nie została wykonana. Zarzut ten, w ocenie Sądu, nie jest zasadny. Rację ma organ odwoławczy podnosząc za orzecznictwem, że uwierzytelnieniem jest umieszczenie na odpisie lub kserokopii dokumentu, oświadczenia zaopatrzonego podpisem zawierającego stwierdzenie jego zgodności z oryginałem (wyrok NSA z 9 sierpnia 2006 r., I OSK 1112/05, dostępny: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/ – dalej: CBOSA). Poza określeniem "urzędowo poświadczony przez ten organ odpis dokumentu" użytym w art. 76a § 1 k.p.a. ustawodawca nie definiuje go, a zatem nie wymienia warunków, które musi spełniać poświadczenie dokonane przez organ. Oznacza to, że brak daty obok poświadczenia organu za zgodność nie pozbawia mocy prawnej takiego dokumentu. Strona, która domaga się umieszczenia daty poświadczenia, może zwrócić się do organu o uzupełnienie poświadczenia, organ zaś — kierując się zasadą zaufania (art. 8 § 1 k.p.a.) — powinien takie żądanie uwzględnić.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 14 u.d.i.p., poprzez bezpodstawne pobranie opłaty skarbowej za udostępnienie informacji publicznej, zauważyć należy, że nie jest rzeczą Sądu wypowiadanie się co do tego, czy w stanie faktycznym sprawy organ powinien wydać skarżącej wyłącznie kserokopię wskazanych przez nią załączników do uchwały, czy też ich odpis poświadczony za zgodność z oryginałem. Przedmiotem sprawy jest zwrot opłaty skarbowej, a nie to czy opłata była należna. Jeżeli strona twierdzi, że opłata została uiszczona nienależnie może żądać stwierdzenia nadpłaty, a nie jej zwrotu. Instytucji zwrotu opłaty skarbowej, przewidzianej w art. 9 ust. 1 u.o.s., nie można utożsamiać ze stwierdzeniem nadpłaty w opłacie skarbowej (por. wyrok WSA z 27 maja 2014 r., I SA/Kr 330/14, CBOSA).

Odnosząc się na zakończenie do zarzutów naruszenia przepisów k.p.a. wskazać należy, że w sprawie wniosku o zwrot opłaty skarbowej zastosowanie mają przepisy Ordynacji podatkowej nie zaś Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 2 § 1 pkt 3 O.p.). W tej sytuacji organ podatkowy nie mógł naruszyć wskazanych w sprawie zasad postępowania administracyjnego (pkt 2–6 skargi) ani też zasad orzekania przez organ odwoławczy w przedmiocie złożonego odwołania (pkt 9 skargi).

W tym stanie sprawy skarga, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), podlega oddaleniu.

mko