Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 738/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2021-01-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art, 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: par. 6, par. 8, par. 9
journal: Dz.U. 2013 poz 1367
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 8 stycznia 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Nowacki, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak (spr.), , Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski, , po rozpoznaniu w dniu 8 stycznia 2021 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi D.W. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] nr [...] [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny działając na podstawie art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tj. Dz. U. z 2019 r., poz. 59 ze zm.), art. 235' i 2352 Kodeksu Pracy z dnia 26 czerwca 1974 r. (t.j. Dz. U. z 2019r., poz. 1040 ze zm.) i rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (tj. Dz. U. z 2013 r., poz. 1367) oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. (tj. Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.) - po rozpoznaniu odwołania D.W. od decyzji nr [...] Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w T. z [...] o stwierdzeniu u J.R. choroby zawodowej - przewlekłej choroba obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy, lewostronny zespół cieśni w obrębie nadgarstka, wymienionej w poz. 20 pkt 1 wykazu chorób zawodowych - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny.

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w T. wszczął 10 września 2019 r. z urzędu postępowanie w sprawie choroby zawodowej pod postacią przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy - zespół cieśni w obrębie nadgarstka na podstawie zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej u J.R. przez lekarza T.S. z A Sp. z o.o. w C.

W postępowaniu wyjaśniającym ustalono, że J.R. była zatrudniona w firmie "B D.W. Z. 86b, [...] T." od 16 listopada 2010 r. do 1 marca 2019 r. jako pracownik do zbioru pieczarek. Praca polegała na ręcznym zerwaniu grzybów z podłoża, układaniu ich w pojemniku jednostkowym i po jego wypełnieniu odkładaniu go do dużego opakowania zbiorczego.

Zasadniczą czynnością podczas zrywania jest wykręcanie pieczarki z podłoża i obcięcie korzonka nożykiem przed ułożeniem na tackę 500 gramową lub w skrzynce do wagi 2,5 kg, czy 3 kg w zależności od kalibracji grzyba (zrywane są grzyby o średnicy od 2-4 cm do 4,5-5,5 cm) i przekazaniem pracownikowi zbierającemu pełne opakowania. Jest to praca akordowa i średnio - jak wynikało z analizy przeprowadzonej przez właściciela – J.R. zbierała 12-28 kg na godzinę, co przekłada się przy 8 godzinnym dniu pracy przy uwzględnieniu przeznaczenia 35-50% czasu roboczego na zerwanie pieczarki z podłoża i obcinanie korzonka na ok. 3-4 ton na miesiąc. Grzyby w warunkach hodowli rosną przez cały rok.

J.R. została poddana badaniom specjalistycznym, stosownie do § 5 rozporządzenia Rady Ministrów wymienionego na wstępie, w uprawnionej do orzekania o chorobach zawodowych jednostce orzeczniczej I stopnia, tj. Przychodni Konsultacyjno-Diagnostycznej Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Ł. i w ich wyniku uzyskała orzeczenie lekarskie o rozpoznaniu choroby zawodowej - lewostronny zespół cieśni w obrębie nadgarstka. Z ustaleń tej jednostki orzeczniczej wynika, że J.R. pierwsze dolegliwości w obrębie lewego nadgarstka (jest osobą leworęczną) charakterystyczne dla zespołu cieśni pojawiły się w 2017 roku. W 2019 r. rozpoznany został lewostronny zespół cieśni nadgarstka i przeprowadzono leczenie operacyjne. Podczas badań orzeczniczych przedstawiona dokumentacja lekarska z przebiegu leczenia schorzenia, analiza czynności zawodowych w oparciu o szczegółowy chronometraż stanowiska pracy, obraz kliniczny choroby oraz aktualne wyniki badań i konsultacji specjalistycznych, w tym neurologicznej dały podstawę do stwierdzenia, że choroba została spowodowana sposobem wykonywania pracy i upoważnia do rozpoznania jej etiologii zawodowej.

Organ I instancji wskazał, że podstawą do rozpatrzenia niniejszej sprawy są przepisy przytoczonej wyżej ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks Pracy oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. Zgodnie z treścią art. 2351 Kodeksu pracy za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Ponadto, art. 2352 Kodeksu pracy stanowi, że rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych. Do stwierdzenia choroby zawodowej przez właściwego inspektora sanitarnego konieczne jest orzeczenie lekarskie o rozpoznaniu choroby zawodowej wydane przez upoważnioną zgodnie z § 5 ww. rozporządzenia jednostkę orzeczniczą.

Organ I instancji decyzją z dnia [...] stwierdził u J.R. chorobę zawodową lewostronny zespół cieśni nadgarstka.

W odwołaniu złożonym przez D.W., pracodawca nie zgodził się z jej treścią i wniósł zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. z uwagi na to, że wydanie zaskarżonej decyzji nie zostało poprzedzone dokładnym wyjaśnieniem stanu faktycznego sprawy, a uzasadnienie decyzji zawiera orzeczenie Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Ł., w którym nie odniesiono się do faktycznych warunków pracy J.R. i nie wzięto pod uwagę przy orzekaniu przez lekarza badającego jej dokumentacji medycznej oraz możliwości występowania innych chorób neurologicznych mogących przyczynić się do powstania cieśni nadgarstka. Zdaniem skarżącego błędna jest ocena narażenia zawodowego oraz ogólnego stanu zdrowia byłej pracownicy, co uwidacznia we wniosku o uzupełnienie zgromadzonego materiału poprzez wystąpienie do ZUS o składane tam przez nią zaświadczenia lekarskie i wykonanie ponownych badań orzeczniczych z udziałem lekarza o specjalności neurologii.

Zaskarżoną decyzją [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy powyższe rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu organ wskazał, że odwołanie jest niezasadne. Organ wyjaśnił, że w świetle literatury przedmiotu choroba określana jako zespół cieśni nadgarstka jest zespołem objawów spowodowanych uciskiem nerwu pośrodkowego w kanale nadgarstka. Jego przyczyny mogą być miejscowe lub ogólnoustrojowe. Jedną z przyczyn zmian miejscowych powodujących neuropatię nerwu pośrodkowego jest wykonywanie wielokrotnie w długich okresach czasowych tych samych ruchów w nadgarstku. W odniesieniu do występowania zawodowego zespołu cieśni w obrębie nadgarstka udowodnione ryzyko powstania tej neuropatii stanowią czynności zawodowe, w których wykonywane są monotypowe ruchy wynikające z rodzaju wykonywanej pracy. Są to ruchy zginania i prostowania nadgarstka, odchylenia (zginania) łokciowego promieniowego nadgarstka, nawracania i odwracania ręki, jak również chwytanie palcami (chwyt pęsetowy). Z protokołów z postępowania przeprowadzonego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej, a także z kart oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej (organ l instancji przeprowadził dwukrotnie takie postępowanie wskutek złożonej skargi przez zainteresowaną i ustalenia kontrolne były tożsame) wynika, że J.R. na stanowisku pracownika zbioru pieczarek podczas ich zrywania z podłoża wykonywała czynności mające charakter monotypowy, powtarzane wielokrotnie w trakcie zmiany roboczej powodujące obciążenie kończyn górnych i przeciążenie mięśni prostowników i nadgarstka. Proces zbierania pieczarek posiada na każdym jego etapie swoją specyfikę i konieczne jest zachowanie stosowanej procedury. Od zerwania pieczarki, aż do ułożenia jej w odpowiednim wagowo pojemniku wymagane są określone czynności powtarzane w czasie zmiany roboczej przez znaczną jej część, np. wykręcanie pieczarki z podłoża, obcinanie korzonka - potrzebny jest odpowiedni chwyt, obrót dłoni, przesuwanie grzyba w dłoni, cięcie nożem. Wymaga to bardzo dużej ilości ruchów w nadgarstkach. Praca ponadto odbywała się w akordzie, grzyby były różnej wielkości, co ma również znaczenie i przy mniejszych trzeba ich zebrać więcej na wagową ilość godzinową.

Organ wskazał, że dane z analizy przeprowadzonej przez odwołującego się właściciela zakładu wskazują, że średni wykaz zbioru pieczarek na godzinę u J.R. wynosił 12-28 kg (co dawało ilość 3-4 ton na miesiąc). Przy 8 godzinnym dniu pracy do wykonywania ww. czynności przez pracownika zrywającego procent czasu został określony na 35-50% dnia pracy. Organ wyjaśnił, że powtarzające się czynności powodowały obciążenie kończyn górnych, przeciążenie mięśni prostowników i nadgarstka co prowadzi do powstania stanu zapalnego pochewek ścięgnistych, których obrzęk powoduje ucisk nerwu pośrodkowego w kanale nadgarstka.

Organ podkreślił, że uprawniona jednostka orzecznicza upoważniona do orzekania o chorobach zawodowych - WOMP w Ł. w wydanym orzeczeniu nr [...] z dnia [...] marca 2020 r. stwierdziła u J.R. chorobę zawodową pod postacią przewlekłej choroby układu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy - lewostronny zespół cieśni w obrębie nadgarstka. Stwierdzenie w zaistniałym schorzeniu choroby zawodowej oparte zostało o informacje dotyczące narażenia zawodowego, analizę przebiegu i charakteru choroby, dokumentację medyczną z przebiegu leczenia i aktualnie wykonane badania i konsultacje specjalistyczne, w tym konsultację neurologiczną, których wyniki jednoznacznie wskazują na związek dolegliwości z wykonywaną pracą na stanowisku pracownika zbioru pieczarek.

Zdaniem organu kliniczne objawy choroby, potwierdzenie zależności pomiędzy narażeniem na czynnik sprawczy (tutaj jest to sposób wykonywania pracy) a wykonywaną pracą, dają podstawę, aby z wysokim prawdopodobieństwem rozpoznać u J.R. ww. chorobę zawodową.

Odnośnie pozostałych zarzutów strony skarżącej ŁPWIS zauważył, że różnorodność przyczyn tej choroby (na rozwój zespołu cieśni nadgarstka mają wpływ zarówno czynniki zawodowe jak i pozazawodowe pochodzenia zapalnego, urazowego, endokrynnego, zwyrodnieniowego) nakłada na lekarzy ustalających rozpoznanie obowiązek przeprowadzenia wnikliwej diagnostyki różnicowej i jednocześnie zależnej od oceny warunków pracy oraz uzyskanych wyników badań orzeczniczych. Jednakże rolę decydującą w rozpoznaniu zespołu cieśni nadgarstka jako choroby zawodowej ma ocena sposobu wykonywania pracy. W każdym przypadku podejrzenia zawodowego podłoża stwierdzanych zmian konieczna jest dokładna analiza przebiegu pracy, uwzględniająca rodzaj czynności wykonywanych przez pracownika, przyjmowana pozycję ciała, częstość powtórzeń ruchów, okres narażenia.

Z ustaleń WOMP w Ł., który orzekał w niniejszym postępowaniu wynika, że zespół cieśni nadgarstka rozpoznany u J.R. ma związek przyczynowy z pracą wykonywaną w firmie "B D.W.".

Organ wskazał, że za przyjęciem takiego stanowiska przemawia ocena warunków pracy, z której wynika, że wykonywane przez nią czynności na stanowisku pracownika zbioru pieczarek miały charakter monotypowy i czynnikami przyczyniającymi się do stwierdzonego u niej schorzenia była duża powtarzalność ruchów, szybkie tempo pracy i praca ta wykonywana była w systemie akordowym. Organ podkreślił, że analiza zmian w stanie zdrowia wykazała, że wystąpienie dolegliwości charakterystycznych dla zespołu cieśni nadgarstka ma powiązanie czasowe z ekspozycją zawodową w tej firmie. Pierwsze objawy pojawiły się w 2017 r. i dotyczyły lewej ręki i rozpoznany lewostronny zespół cieśni nadgarstka był leczony operacyjnie w 2019 r. - zatem miało to miejsce w okresie trwania narażenia zawodowego w firmie "B D.W.". Organ wskazał odnośnie wniosku strony skarżącej o uzupełnienie zgromadzonego materiału poprzez wystąpienie do ZUS o składane tam zaświadczenia lekarskie przez J.R., ponowne przedłożenie dokumentacji medycznej z przebiegu leczenia schorzenia i kolejne wykonanie badań orzeczniczych, w tym przez lekarza o specjalności neurologa, że jest bezpodstawny.

Uprawniona jednostka orzecznicza upoważniona do orzekania o chorobach zawodowych – WOMP w Ł. w wydanym orzeczeniu nr [...] z dnia [...] marca 2020 r. stwierdziła u J.R. chorobę zawodową lewostronny zespół cieśni w obrębie nadgarstka. Stwierdzenie w zaistniałym schorzeniu choroby zawodowej oparte zostało o informacje dotyczące narażenia zawodowego, analizy przebiegu i charakteru choroby, jej dokumentacji lekarskiej, specjalistycznych badań diagnostyczno-orzeczniczych, których wyniki jednoznacznie wskazują na związek dolegliwości z wykonywaną pracą na stanowisku pracownika zbioru pieczarek. Kliniczne objawy choroby, potwierdzenie zależności pomiędzy narażeniem na czynnik sprawczy - sposób wykonywania pracy i zaistniała choroba, dają podstawę, aby z wysokim prawdopodobieństwem rozpoznać u J.R. ww. chorobę jako chorobę zawodową ujętą w poz. 20.1 wykazu chorób zawodowych.

Organ wskazał, że zgodnie z § 6 ust. 1 powołanego wyżej rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania wydaje się na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego. Właściwymi do rozpoznawania chorób zawodowych, zgodnie z przepisem § 5 ust. 1-3 ww. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, są lekarze posiadający specjalistyczne kwalifikacje, zatrudnieni w poradniach chorób zawodowych, klinikach chorób zawodowych i w innych wymienionych w tym przepisie jednostkach medycznych, posiadający wiedzę i doświadczenie w zakresie medycyny pracy. Na wiedzę tę składają się wieloletnie obserwacje w zakresie skutków biologicznych, jakie w zdrowiu człowieka wywołuje wykonywanie pracy zawodowej w narażeniu na określony czynnik szkodliwy, które dają typowy dla tych skutków obraz kliniczny choroby. Choroba zawodowa jest nie tylko pojęciem prawnym, ale jest także pojęciem medycznym oznaczającym, że - określone w wykazie chorób zawodowych schorzenie, z co najmniej wysokim prawdopodobieństwem zostało spowodowane przez czynnik szkodliwy występujący w środowisku pracy. Biorąc zatem pod uwagę, że o rozpoznaniu choroby zawodowej decydują względy medyczne, inspektor sanitarny nie może kwestionować rozpoznania zawartego w orzeczeniu lekarskim, jeśli nie budzą one wątpliwości, a tak jest w niniejszej sprawie.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że choroby wymienione w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do ww. rozporządzenia są chorobami, które mogą występować również w populacji ogólnej i bez związku z warunkami pracy, zatem mogą wystąpić niezależnie od charakteru pracy i warunków w jakich praca ta jest wykonywana, gdyż przyczyny sprawcze tych chorób są różnorakiej natury. Z tego powodu prawodawca w art. 2351 Kodeksu pracy uzależnił możliwość stwierdzenia choroby zawodowej od wykazania bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych występujących w środowisku pracy i ma to odniesienie do rozpatrywanej sprawy.

Zatem ŁPWIS podkreślił, że organ wydający decyzję związany jest z treścią orzeczenia lekarskiego, które określa, czy rozpoznane schorzenie odpowiada wymienionemu w wykazie chorób zawodowych, a także ocenia czy warunki pracy miały wpływ na powstanie tego schorzenia. Takie orzeczenie lekarskie stanowi podstawowy środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej.

W ocenie ŁPWIS, analiza materiału dowodowego, w tym orzeczenia lekarskiego Przychodni Konsultacyjno-Diagnostycznej Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Ł. nr [...] z dnia [...] marca 2020 r. o rozpoznaniu choroby zawodowej wskazuje, że w przypadku J.R. istnieje z wysokim prawdopodobieństwem związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy wykonywaną pracą a zaistniałą chorobą, tak więc zostały spełnione wszystkie przesłanki. określone w art. 2351 Kp.

W skardze pełnomocnik D.W. zarzucił naruszenie:

1) przepisów prawa materialnego, które miały wpływ na wynik sprawy w postaci:

a) § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych przez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że stwierdzona u J.R. choroba jest chorobą zawodową;

b) art. 235 zn 1 i art. 235 zn 2 Kodeksu pracy oraz § 2 i § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych poprzez błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że stwierdzona u J.R. choroba cieśni lewego nadgarstka jest chorobą zawodową, podczas gdy wydanie zaskarżonej decyzji nie zostało poprzedzone dokładnym wyjaśnieniem stanu faktycznego sprawy, a przedstawione w niej uzasadnienie rozstrzygnięcia pomija całkowicie logikę uznaną w medycynie; poprzez nieodniesienie się w orzeczeniu Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy Centrum Profilaktyczno-Lecznicze w Ł. do faktycznych warunków pracy, którą wykonywała J.R. oraz dokumentacji medycznej, a tym samym niewzięcie przez lekarza badającego pracownika występowania innych chorób (w tych innych chorób neurologicznych, boleriozy), które mogły przyczynić się do powstania cieśni nadgarstka. Tym samym przed wydaniem przedmiotowej decyzji organy administracji winny podjąć czynności niezbędne do uzupełnienia materiału dowodowego.

2) naruszenia przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy w postaci:

a) art. 7, 77, 107 § 3 k.p.a. poprzez ogólnikowość uzasadnienia decyzji, pominięcie istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności w szczególności występujących u J.R. innych chorób współwystępujących - neurologicznych, w tym boleriozy oraz brak wyczerpującego rozpatrzenia całego zebranego w sprawie materiału dowodowego, niepodjęcie przez organ przed wydaniem przedmiotowej decyzji czynności niezbędnych do uzupełnienia materiału dowodowego, co przyczyniło się do uznania, że stwierdzona u J.R. choroba jest chorobą zawodową.

Pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie decyzji I i II instancji oraz umorzenie postępowania w sprawie określenia występowania choroby zawodowej u J.R., ewentualnie o uchylenie decyzji organów I i II instancji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Skarżący wniósł także o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że analiza czynności zawodowych błędnie wykazała, że na zajmowanym stanowisku pracy J.R. wykonywała ruchy, które mogłyby się przyczynić do rozwoju choroby układu ruchu (wielokrotnego prostowania, odwracania nadgarstka). Zdaniem skarżącego treść protokołu z postępowania przeprowadzonego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej stoją w sprzeczności z treścią wydanej decyzji, w której to organ I instancji wskazał, że "("') pacjentka w trakcie zmiany roboczej wykonywała czynności, wielokrotnie powtarzane powodujące obciążenie kończyn górnych, przeciążenie mięśni prostowników i nadgarstków. (... ) Analiza charakteru i chronometrażu pracy J.R. pozwalają na przyjęcie, że w przedmiotowym przypadku występowały opisane powyżej obciążenia. ( ... ) Choroba została spowodowana sposobem wykonywania pracy, co upoważnia do rozpoznania jej etiologii zawodowej. (... )".

Z kolei w uzasadnieniu orzeczenia lekarskiego z dnia [...] marca 2020 r. stwierdzono m.in., że ,,(... ) według wywiadu oraz danych o narażeniu zawodowym uzyskanych przez upoważniony organ Inspekcji Sanitarnej, wykonywane przez badaną czynności zawodowe miały charakter monotypowy i obciążały nadgarstki (... ) Jak wynika z karty oceny narażenia zawodowego, pacjentka w trakcie zmiany roboczej wykonywała czynności, wielokrotnie powtarzalne, powodując obciążenie kończyn górnych, przeciążenie mięśni prostownika i nadgarstków (...). Analiza dokumentacji medycznej oraz wykonana aktualnie w jednostce orzeczniczej konsultacja neurologiczna, pozwalają na potwierdzenie rozpoznania lewostronnego zespołu cieśni w obrębie nadgarstka. (...) ".

Ponadto wskazano, że w przedmiotowej sprawie organ I instancji w pierwszej wydanej karcie oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej nie stwierdził występowania na terenie zakładu pracy skarżącego czynników mających wpływ na powstanie choroby zawodowej. Karta oceny narażenia zawodowego została zmieniona w zakresie ustalenia występowania ryzyka wystąpienia choroby zawodowej po skardze J.R. Z wydanego orzeczenia nr [...] o rozpoznaniu choroby zawodowej przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy wynika, że ośrodek ten na podstawie przesłanej drugiej karty oceny narażenia zawodowego z 13 listopada 2019 r. oraz po przeprowadzonym wywiadzie z J.R., stwierdził, że u badanej choroba zawodowa wystąpiła. Skarżący nie może zgodzić się z wydaną decyzją, w zakresie w jakim jednostka ta stwierdziła wystąpienie istotnego narażenia w pracy zawodowej na czynniki przeciążające układ ruchu w obrębie nadgarstka, a za przyjęciem zupełnie odwrotnego stanowiska przemawiała zarówno ocena warunków z dnia 7 października 2019 r. i charakter wykonywanej pracy przy zbiorze pieczarek u skarżącego. Skarżący wskazał, że w każdym przypadku podejrzenia zawodowego podłoża stwierdzanych zmian konieczna jest dokładna analiza przebiegu pracy, uwzględniająca rodzaj czynności wykonywanych przez pracownika, przyjmowaną pozycję ciała, częstość powtórzeń ruchów oraz okres narażenia. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie z karty oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej z dnia 7 października 2019 r. nie wynika, że uprawniona jednostka potwierdziła zawodową etiologię stwierdzonego u J.R. schorzenia. W aktach sprawy rzeczywiście znajduje się druga karta oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej z dnia 13 listopada 2019 r. przygotowana przez innego pracownika organu I instancji i sporządzona po skardze J.R. z dnia 28 października 2019 r. Ocenę z 13 listopada 2019 r., zdaniem skarżącego, nie można uznać za rzetelną. Zaskakującym bowiem dla skarżącego jest, że po interwencji J.R. nagle została zmieniona karta oceny narażenia zawodowego. Dlatego skarżący w dalszym ciągu podnosi, że J.R. w trakcie kariery zawodowej wykonywała zróżnicowane czynności obciążające różne grupy mięśniowe, nie wykonywała ciężkiej pracy fizycznej wymagającej powtarzalnych ruchów nawracania odwracania nadgarstka.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. dalej: "p.p.s.a."), który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji (postanowienia) następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

W ocenie Sądu zaskarżona decyzja odpowiada wymogom przewidzianym w przepisach obowiązującego prawa.

W rozpoznawanej sprawie skarżący przekonywał, że rozpoznane u J.R. schorzenie w postaci cieśni w obrębie nadgarstka nie mogło być spowodowane wykonywaniem pracy, oraz że organy pominęły istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności w szczególności występowanie u uczestniczki innych chorób współwystępujących - neurologicznych, w tym boleriozy oraz brak wyczerpującego rozpatrzenia całego zebranego w sprawie materiału dowodowego, niepodjęcie przez organ przed wydaniem przedmiotowej decyzji czynności niezbędnych do uzupełnienia materiału dowodowego, co przyczyniło się do uznania, że stwierdzona u J.R. choroba jest chorobą zawodową.

Stanowisko skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 235¹ Kodeksu pracy, za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych - art. 2352 Kodeksu pracy. Wykaz chorób zawodowych wraz z okresem, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym, określa załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 1367). Podkreślenia wymaga przy tym, że przepisy tego rozporządzenia mają charakter szczególny w stosunku do przepisów k.p.a.

Zgodnie z § 8 ust. 1 powyższego rozporządzenia, decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Z powyższej regulacji wynika związanie organów inspekcji sanitarnej treścią opisanego wyżej orzeczenia w zakresie poczynionych w nim ustaleń dotyczących stwierdzonego u skarżącej schorzenia i jego przyczyn. Organ nie ma zatem prawa do dokonania samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do zaprzeczenia wynikom badań lub zdiagnozowania odmiennego schorzenia. Zaznaczyć przy tym należy, że związanie organu inspekcji sanitarnej orzeczeniem kompetentnej placówki medycznej nie jest oczywiście tożsame z bezkrytyczną akceptacją zawartych w nim informacji, jako że podlega ono ocenie, jak każdy dowód w postępowaniu. Jeżeli zatem taki dowód w postaci opinii właściwej jednostki orzeczniczej (uznawany za opinię biegłego w rozumieniu art. 84 § 1 k.p.a.) nie został należycie uzasadniony i zawiera sprzeczne ze sobą informacje, to wówczas powinien zwrócić się do tej jednostki (w trybie § 8 ust. 2 rozporządzenia) o uzupełnienie wydanej opinii, wskazując, jakie jej elementy budzą wątpliwości, bądź jakie jeszcze elementy stanu faktycznego powinny zostać przez tę jednostkę uwzględnione przy wydawaniu orzeczenia.

Właściwym do orzekania w zakresie chorób zawodowych jest lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach wydanych na podstawie art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o służbie medycyny pracy, zatrudniony w jednej z jednostek orzeczniczych, o których mowa w § 5 ust. 2 i 3 rozporządzenia (§ 5 ust. 1 rozporządzenia). Jednostkami orzeczniczymi I stopnia są: 1) poradnie chorób zawodowych wojewódzkich ośrodków medycyny pracy; 2) kliniki i poradnie chorób zawodowych uniwersytetów medycznych (akademii medycznych); 3) poradnie chorób zakaźnych wojewódzkich ośrodków medycyny pracy albo przychodnie i oddziały chorób zakaźnych poziomu wojewódzkiego - w zakresie chorób zawodowych zakaźnych i pasożytniczych; 4) podmioty lecznicze, w których nastąpiła hospitalizacja - w zakresie rozpoznawania chorób zawodowych u pracowników hospitalizowanych z powodu wystąpienia ostrych objawów choroby. Jednostkami orzeczniczymi II stopnia od orzeczeń wydanych przez lekarzy zatrudnionych w jednostkach orzeczniczych I stopnia są instytuty badawcze w dziedzinie medycyny pracy. Lekarz, o którym mowa powyżej, wydaje orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania, zwane "orzeczeniem lekarskim", na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego (§ 6 ust. 1 rozporządzenia).

W niniejszej sprawie decyzja Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Ł. z dnia [...] utrzymująca w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w T. z dnia [...] o stwierdzeniu u J.R. choroby zawodowej - przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy - lewostronny zespół cieśni w obrębie nadgarstka, wymienionej w poz. 20 pkt 1 wykazu chorób zawodowych, została oparta - stosownie do wymogu z § 8 ust. 1 rozporządzenia - na wyczerpująco zebranym materiale dowodowym, w tym przede wszystkim na orzeczeniu lekarskim jednostki I szczebla, tj. na orzeczeniu Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Ł. nr [...] z dnia [...] marca 2020 r.

Jednostka medyczna dysponowała oceną narażenia zawodowego uczestniczki postępowania, z której wynikał rodzaj czynności wykonywanych na zajmowanym stanowisku pracy. Z uzasadnienia orzeczenia wynika, że rozpoznanie choroby zawodowej u uczestniczki postępowania nastąpiło na podstawie analizy narażenia zawodowego, przebiegu klinicznego choroby, dokumentacji medycznej oraz wyników badań i konsultacji specjalistycznych.

Przedmiotem analizy przy rozpoznaniu choroby zawodowej powinny być warunki pracy. W myśl § 6 ust. 2 pkt 5 cytowanego rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych - narażenie zawodowe podlega ocenie, przy dokonywaniu której uwzględnia się w odniesieniu do sposobu wykonywania pracy - określenie stopnia obciążenia wysiłkiem fizycznym oraz chronometraż czynności, które mogą powodować nadmierne obciążenie odpowiednich narządów lub układów organizmu ludzkiego. Przepis ten wskazuje, co należy uwzględnić przy ocenie sposobu wykonywania pracy, ale nie wymaga od organu przeprowadzania szczegółowych pomiarów co do stopnia obciążenia wysiłkiem fizycznym lub chronometrażu czynności danego pracownika. Czas w jakim realizowane są czynności powtarzalne czy ocena stopnia obciążenia wysiłkiem fizycznym mogą zostać ustalone w oparciu o różne źródła dowodowe.

Znaczenie dla rozstrzygnięcia ma stwierdzenie występowania czynników szkodliwych w środowisku pracy albo sposób wykonywania pracy. W przypadku potwierdzenia ekspozycji na narażenie z uwzględnieniem specyfiki schorzenia, można przyjąć wysokie prawdopodobieństwo zawodowego podłoża choroby. Występowanie czynnika narażającego na powstanie schorzenia także poza środowiskiem zawodowym nie przesądza o tym, że rozpoznana choroba zawodowa nie może być stwierdzona. W wyroku z dnia 21 listopada 2017 r., sygn. akt II OSK 138/17 (publ. na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że występowanie warunków szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy, które powodują określone schorzenie, stwarza domniemanie istnienia związku między warunkami pracy, a chorobą. Jest to domniemanie zwykłe wzruszalne, które nie wyłącza wykazania, że pomimo pracy w warunkach narażających na chorobę, jej powstanie w konkretnym przypadku nastąpiło z innych przyczyn, niezwiązanych z zatrudnieniem. NSA wyjaśnił, że nie oznacza to jednak obowiązku poszukiwania takich przyczyn przez organ administracji publicznej. Takie działanie organu wykraczałoby bowiem poza zakres postępowania prowadzonego w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej, którego celem - w przypadku rozpoznania choroby wymienionej w wykazie chorób zawodowych - jest ustalenie istnienia lub nieistnienia związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy zdiagnozowanym schorzeniem, a wykonywaniem pracy w warunkach narażenia zawodowego.

W aktach rozpoznawanej sprawy znajdują się dwie karty oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej. Jedna sporządzona w dniu 7 października 2019 r., a druga sporządzona w związku ze skargą J.R. w dniu 13 listopada 2019 r. W ocenie Sądu, karta oceny narażenia zawodowego z dnia 13 listopada 2019 r. została sporządzona w wyniku bardziej pogłębionej charakterystyki wykonywanej pracy przez uczestniczkę postępowania - punkt 12 karty oraz poprzez opisanie w punkcie 14 karty sposobu wykonywania pracy (w karcie z 7 października 2019 r. nie został wypełniony) - monotypowość ruchów w wykonywaniu rutynowych, powtarzających się niezmiennych ruchów nadgarstka podczas pracy. Okres narażenia zawodowego na czynniki, które wskazuje się jako przyczynę choroby zawodowej od 16 sierpnia 2010 r. do 1 marca 2019 r. (pkt 15 karty). Ponadto w pkt 18 lit. b karty wskazano, że z karty informacyjnej z C Sp. z o.o. Oddział Chirurgii Urazowo - Ortopedycznej z dnia 9 lipca 2019 r. wynika, że u pracownika rozpoznano "Zespół cieśni kanału nadgarstka lewego". W tym miejscu wskazać również należy, że w karcie z 7 października 2019 r., na którą powołuje się skarżący w skardze (pkt 18 lit. b karty) wskazano, że były orzekane u J.R. przeciwwskazania do wykonywania pracy od 19 grudnia 2018 r. (podejrzenie powstania choroby zawodowej).

W świetle powyższego, stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie organy inspekcji sanitarnej w zakresie swojej właściwości wyczerpująco zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy, zasadnie przyjmując, że istnieje wysokie prawdopodobieństwo, iż rozpoznana u uczestniczki postępowania choroba - przewlekła choroba obwodowego układu nerwowego wywołana sposobem wykonywania pracy - zespół cieśni w obrębie nadgarstka - wywołana została sposobem wykonywania pracy. Wbrew zarzutom skargi nie doszło do naruszenia powołanych w niej przepisów k.p.a. i art. 2351 kodeksu pracy.

Nie doszło również do naruszenia § 8 ust. 2 rozporządzenia, którego naruszenie zarzucił skarżący, bowiem przepis ten nie miał w ogóle zastosowania w niniejszej sprawie, gdyż oba organy orzekające nie miały wątpliwości co do słuszności stanowiska Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Ł. przedstawionego w orzeczeniu z dnia [...] marca 2020 r. Uprawniona jednostka orzecznicza I stopnia rozpoznała u uczestniczki chorobę zawodową. Lekarz specjalista medycyny pracy uwzględnił miejsce zatrudnienia pracownika, sposób i rodzaj wykonywanej pracy, symptomy choroby, jej przebieg i wyjaśnił dlaczego uznał schorzenie za chorobę zawodową. Wywód lekarza jest spójny, logiczny i ma oparcie w zgromadzonym materiale dowodowym. Ani sąd, ani organy orzekające nie posiadają wiadomości specjalnych, którymi dysponuje biegły. Nie mogą w związku z tym wkraczać w merytoryczną zasadność orzeczenia lekarskiego. Mogą oceniać orzeczenie lekarskie jedynie pod względem formalnym. Tym samym nie ma podstaw do negowania stanowiska jednostki orzeczniczej.

Podstawę do rozpoznania niniejszej sprawy na posiedzeniu niejawnym stanowił art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, dalej "ustawa COVID-19", zgodnie z którym przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1842 ze zm.).

Z powyższych względów, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.

k.ż.