Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 1364/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2022-02-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: par. 32 ust. 1, par. 39  ust. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 361
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Kosewska Sędzia WSA Marek Sachajko Sędzia WSA Walentyna Długaszewska (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 15 lutego 2022 r. sprawy ze skargi J. P. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...] lipca 2021 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu Programu Rolnośrodowiskowego 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...] kwietnia 2021r. nr [...]; 2. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] na rzecz skarżącej kwotę [...]złotych ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych.


UZASADNIENIE

Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] decyzją z dnia [...] lipca 2021 r. utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...]. z dnia [...] kwietnia 2021 r. o ustaleniu J. P. kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego w łącznej wysokości [...] zł.

Wskazane wyżej decyzje zapadły w następującym stanie faktycznym:

W dniu [...] maja 2013 r. [...] Sp. z o.o. złożyła wniosek do Biura Powiatowego ARiMR w [...]. o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2013 r. .Kierownik Biura Powiatowego ARiMR decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r. przyznał wnioskodawczyni płatność rolnośrodowiskową w wysokości [...] zł. Środki zostały przelana w dniu [...] stycznia 2014 r. na wskazany we wniosku rachunek bankowy.

W dniu [...] maja 2014r. wpłynął do organu kolejny wniosek spółki [...] o przyznanie płatności na 2014 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r. przyznał wnioskodawczyni płatność rolnośrodowiskową w wysokości [...] zł. Środki zostały przelana w dniu [...] maja 2015 r. na wskazany we wniosku rachunek bankowy.

W dniu [...] czerwca 2015 r. do biura Powiatowego ARiMR wpłynęło oświadczenie J. P. o przejęciu posiadania działek rolnych lub ich części położonych na obszarach ONW wraz z umową przekazania użytkowania gruntów rolnych oraz zobowiązań rolnośrodwiskowych i ONW, zawartą pomiędzy J. P. i [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...], którą spółka [...] oddała w użytkowanie nieruchomość rolną o numerze ewidencyjnym [...] położoną w Gminie [...] obręb [...] o pow. 55,00 ha.

W dniu [...] czerwca 2015 r. J. P. złożyła wniosek do Biura Powiatowego ARiMR o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2015 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...]. decyzją nr [...] z dnia [...] września 2016 r. odmówił wnioskodawczyni przyznania płatności rolnośrodowiskowej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu ( prawomocnym) wyrokiem wydanym w sprawie o syg. akt III SA/Po 768/17 z dnia [...] stycznia 2018 r. oddalił skargę J. P. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] z dnia [...] lipca 2017 r. , którą organ odwoławczy utrzymał w mocy ww. decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...]. nr [...] z dnia [...] września 2016 r. o odmowie przyznania J. P. płatności rolnośrodowiskowych na 2015 r.

W uzasadnieniu ww. wyroku Sąd wskazał, że zgodnie ze złożonym wnioskiem pomocowym skarżąca wywodzi uprawnienie do otrzymania płatności z kontynuowania wieloletniego programu pomocowego, który realizował jej poprzednik prawny. W takiej sytuacji ocena prawna, co do spełnienia warunków otrzymania płatności w sposób naturalny winna obejmować także lata wcześniejsze, w tym weryfikację uprawnienia w aspekcie sztucznego przejęcia programu pomocowego oraz sztucznego przejęcia użytkowania gruntów rolnych w celu ukrycia podziału gospodarstwa rolnego z naruszeniem prawodawstwa unijnego dotyczącego limitów w zakresie pomocy finansowej dla gospodarstw wielkoobszarowych – motyw 13 preambuły do rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 w związku z art. 11 ust. 4 tego rozporządzenia.

Jak stwierdził Sąd, skarżąca nie dysponuje dowodami dotyczącymi objęcia w posiadanie zależne zgłoszonych do płatności gruntów rolnych. Złożone przez nią wyjaśnienia budzą wątpliwości i samodzielnie nie mogą być wiarygodną podstawą czynienia ustaleń faktycznych zgodnych z prawdą materialną (...) Jak dalej wyjaśnił Sąd, o prawie do płatności rolnośrodowiskowej nie przesądza jedynie deklaracja o posiadaniu gruntów rolnych, czy wpis do ewidencji gospodarstw rolnych. Podmiotem uprawnionym do uczestniczenia w systemie płatności rolnośrodowiskowych jest ten kto faktycznie użytkuje rolniczo grunty rolne dla siebie, czyli w celu osiągania dochodów/pożytków z prowadzenia działalność rolniczej. Z systemu płatności należy wykluczyć producenta rolnego, który tworzy sztuczne warunki w celu pozyskania dofinansowania niezgodnego z celami rolnego prawodawstwa sektorowego. Organy prawidłowo uznały, że skarżąca jest zarejestrowanym producentem rolnym, wobec którego nie zaktualizowały się prawne warunki do wystąpienia z wnioskiem o płatność rolnośrodowiskową odnośnie działki gruntu nr [...] położonej w Gminie [...] obręb [...] o pow. 55,00 ha.

Decyzją nr [...] z dnia [...] września 2019 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...], odmówił J. P. przyznania płatności rolnośrodowiskowej na 2016 r.

Decyzją nr [...] z dnia [...] września 2019 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...], odmówił J. P. przyznania płatności rolnośrodowiskowej na 2017 r.

Jak wynika z akt administracyjnych, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem wydanym w sprawie o syg. akt III SA/Po 23/20 z dnia [...] marca 2020 r. oddalił skargę J. P. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] z dnia [...] listopada 2019 r. , którą organ odwoławczy utrzymał w mocy ww. decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...]. nr [...] z dnia [...] września 2019 r. o odmowie przyznania J. P. płatności rolnośrodowiskowych na 2016 r.

W uzasadnieniu ww. wyroku Sąd wskazał, że organy prawidłowo uznały, że w odniesieniu do gruntów wchodzących w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa warunkiem koniecznym przyznania płatności jest posiadanie tytułu prawnego do gruntów zgłoszonych do płatności. Skarżąca natomiast nie wykazała, że legitymuje się tytułem prawnym do gruntów zgłoszonych do płatności. Prawidłowo tym samym odmówiono skarżącej płatności do nich za 2016 r.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia [...] grudnia 2020 r. wydanym w sprawie o syg. akt I GSK 1092/20 oddalił skargę kasacyjną wniesioną przez J. P. od ww. wyroku.

Kolejnym ( prawomocnym) wyrokiem z dnia [...] października 2020 r. wydanym w sprawie o syg akt III SA/Po 128/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę J. P. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] z dnia [...] grudnia 2019 r. , którą organ odwoławczy utrzymał w mocy ww. decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...]. nr [...] z dnia [...] września 2019 r. którą organ odmówił J. P. przyznania płatności rolnośrodowiskowej na 2017 r. W uzasadnieniu wyroku Sad wskazał, że skarżąca nie wykazała, że legitymuje się tytułem prawnym do gruntów zgłoszonych do płatności. Prawidłowo tym samym odmówiono skarżącej płatności do nich za 2017 r.

W dniu [...] kwietnia 2021 r. ww. decyzją Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...] ustalił J. P. kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego w łącznej wysokości [...] zł.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że producent rolny przystępując do realizacji programu rolnośrodowiskowego miał świadomość, że tym samym zobowiązuje się do realizacji pięcioletniego zobowiązania rolnośrodowiskowego. Zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej w okresie objętym zobowiązaniem powoduje, że wypłacone środki uznaje się za nienależne.

J. P. wniosła odwołanie od ww. decyzji, zarzucając, ze skarżąca nie przejęła zobowiązania, zaś decyzja skierowana została do osoby niebędacej właściwą strona w postępowaniu o ustalenie kwot płatności rolnośrodowiskowych nienależnie pobranych przez [...] sp. z o.o.

Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] utrzymując w mocy decyzję organu I instancji.

Jak wynika z uzasadnienia, organ przyjął , że J. P. zostały wypłacone w środki publiczne za 2013 i 2014 r. w związku przejęciem w 2015 r. zobowiązań od [...] sp. z o.o. Zdaniem organu, w momencie pozytywnego rozpatrzenia wniosku o przejęcie zobowiązań rolnośrodowiskowych, przejmujący zobowiązuje się kontynuować zobowiązanie zgodnie z zasadami, jakie obowiązują w danym pakiecie. W przypadku braku kontynuacji przejmujący zwraca płatności, które pobrał przekazujący. W ocenie organu, przejęcie zobowiązań rolnośrodowiskowych nie jest warunkowane i uzależnione od przyznania płatności.

J. P. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, w której domagając się stwierdzenia nieważności, ewentualnie uchylenia zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej, zarzuciła, że decyzja skierowana została do podmiotu niebędącego stroną postępowania w sprawie ustalenia

(podlegających zwrotowi) kwot nienależnie pobranych płatności.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2107 ze zm.), oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) - dalej: p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu oraz, czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Dokonując kontroli zaskarżonych w przedmiotowej sprawie decyzji, Sąd uznał, że skarga jest uzasadniona.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...] lipca 2021 r. utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...]. z dnia [...] kwietnia 2021 r. o ustaleniu J. P. kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego w łącznej wysokości [...] zł.

Spór w niniejszej sprawie dotyczy zasadności ustalenia skarżącej kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego za lata 2013 – 2014.

W ocenie organu, skarżąca przejęła w 2015 roku zobowiązanie rolnośrodowiskowe od [...] sp. z o.o., zobowiązując się kontynuować to zobowiązanie zgodnie z zasadami, jakie obowiązują w danym pakiecie. W sytuacji zaś braku kontynuacji, skarżąca- jako przejmująca ma obowiązek zwrócić płatności, które pobrał przekazujący, tj. [...] sp. z o.o.

Zarówno w skardze jak i w odwołaniu od decyzji organu I instancji strona skarżąca kwestionuje fakt przejęcia przez nią zobowiązania rolnośrodowiskowego, zarzucając, że nigdy nie przystąpiła do programu w ramach zobowiązania rozpoczętego przez [...] sp. z o.o , wskazując na kolejne decyzje organów administracji, które począwszy od 2015 r. odmawiały skarżącej przyznania płatności rolnośrodowiskowych.

Jak wynika z przedstawionych wyżej ustaleń, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...]. decyzjami wydanymi w dniu [...] stycznia 2014 r. oraz [...] kwietnia 2015 r. przyznał [...] Sp. z o.o. płatności rolnośrodowiskowe na 2013 i 2014 r.

W dniu [...] czerwca 2015 r. J. P. złożyła wniosek do Biura Powiatowego ARiMR o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2015 r. wywodząc uprawnienie do otrzymania płatności z kontynuowania wieloletniego programu pomocowego, który realizował jej poprzednik prawny, tj. [...] sp. z o.o.

Kolejne wnioski o przyznanie kontynuacyjnej płatności rolnośrodowiskowej skarżąca składała w 2016 i w 2017 r.

Podstawą prawną określającą warunki i tryb udzielania producentom rolnym płatności rolnośrodowiskowej PROW 2007-2013 jest ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, a także rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy " objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.

Zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 608, z późn. zm.), zwanemu dalej "rolnikiem", jeżeli: 1) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności; 2) łączna powierzchnia posiadanych przez niego działek rolnych w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. c rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009, wynosi, co najmniej 1 ha; 3) realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, z późn. zm.), obejmujące wymogi wykraczające ponad podstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej; 4) spełnia warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu.

W myśl § 4 ust. 2 rozporządzenia, rolnik realizuje zobowiązanie, rolnośrodowiskowe, jeżeli:

1.zachowuje występujące w gospodarstwie rolnym i określone w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałe użytki zielone w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. h rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009, zwane dalej "trwałymi użytkami zielonymi", oraz elementy krajobrazu rolniczego nieużytkowane rolniczo, tworzące ostoje dzikiej przyrody;

2) prowadzi rejestr działalności rolnośrodowiskowej w odniesieniu do gruntów objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym, zawierający wykaz:

a) działań agrotechnicznych wykonywanych w ramach realizowanego pakietu lub jego wariantu, w tym zastosowania nawozów i wykonania zabiegów przy użyciu środków ochrony roślin ze wskazaniem nazwy i dawki zastosowanego nawozu i środka ochrony roślin oraz wykonania koszenia,

b) wypasów zwierząt - w przypadku prowadzenia wypasu - wraz z terminem ich przeprowadzenia, przy czym rejestr ten w zakresie zastosowania nawozów prowadzi się dla całego gospodarstwa rolnego;

3) przestrzega innych wymogów określonych dla danego pakietu lub wariantu.

Jak wynika z § 5 ust 1 rozporządzenia zobowiązanie rolnośrodowiskowe obejmuje obszar gruntów zadeklarowanych we wniosku o przyznanie pierwszej płatności rolnośrodowiskowej w ramach poszczególnych pakietów i ich wariantów, objęty obszarem zatwierdzonym w rozumieniu art. 2 ust. 1 akapit drugi pkt 23 lit. b rozporządzenia nr [...], zwanym dalej "obszarem zatwierdzonym", i zwierzęta ras lokalnych, do których została przyznana pierwsza płatność rolnośrodowiskowa (...).

Zgodnie z art. 18 ust. 1 ww. ustawy, jeżeli warunkiem przyznania pomocy jest posiadanie gospodarstwa rolnego lub gruntu i pomoc jest przyznawana do powierzchni gruntu, a grunt ten stanowi przedmiot posiadania samoistnego i posiadania zależnego, pomoc przysługuje posiadaczowi zależnemu gruntu. Zgodnie z ust. 2-3, jeżeli warunkiem przyznania pomocy jest posiadanie gospodarstwa rolnego lub gruntu i pomoc jest przyznawana do powierzchni gruntu, a grunt ten stanowi przedmiot współposiadania, pomoc przysługuje temu współposiadaczowi gruntu, co do którego pozostali współposiadacze wyrazili pisemną zgodę, przy czym zgodę dołącza się do wniosku o przyznanie pomocy. Z kolei, jeżeli warunkiem przyznania pomocy jest posiadanie gospodarstwa rolnego lub gruntu i pomoc jest przyznawana do powierzchni gruntu, to taka pomoc do gruntu wchodzącego w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa przysługuje podmiotowi, który ma do tego gruntu tytuł prawny (ust. 4 ustawy, obowiązujący od dnia 15 marca 2016 r.).

Ponadto, zgodnie z § 32 ust. 1 ww. rozporządzenia rolnośrodowiskowego z dnia 13 marca 2013 r. w przypadku przeniesienia, w wyniku umowy sprzedaży, dzierżawy lub innej umowy, posiadania gruntów lub stada objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym podjętym przez rolnika, które nastąpiło po doręczeniu decyzji w sprawie przyznania pierwszej płatności rolnośrodowiskowej, nowemu posiadaczowi tych gruntów lub stada mogą być przyznane kolejne płatności rolnośrodowiskowe, jeżeli są spełnione warunki określone w art. 25 ust. 2 ustawy.

Jak wynika zaś z ww. przepisu, w razie śmierci beneficjenta, rozwiązania osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, przekształcenia beneficjenta lub innego zdarzenia prawnego, w wyniku których zaistnieje następstwo prawne, albo w razie zbycia całości lub części gospodarstwa rolnego, całości lub części przedsiębiorstwa beneficjenta, po przyznaniu pomocy, następcy prawnemu beneficjenta albo nabywcy gospodarstwa rolnego lub jego części albo przedsiębiorstwa lub jego części pomoc może być przyznana, na jego wniosek, jeżeli:

1) spełnia on warunki przyznania pomocy;

2) nie sprzeciwia się to przepisom, o których mowa w art. 1 pkt 1, oraz istocie i celowi działania, w ramach którego przyznano pomoc;

3) zostaną przez niego przejęte zobowiązania związane z przyznaną pomocą;

4) środki finansowe z tytułu pomocy nie zostały w całości wypłacone.

Jak wynika ze wskazanych wyżej przepisów przejście posiadania gruntów, objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym, na nowego posiadacza, w wyniku umowy sprzedaży, dzierżawy lub innej umowy, jest niezbędną przesłanką przyznania kolejnych płatności rolnośrodowiskowych.

Z kolei, zasady ustalania i odzyskiwania kwot nienależnie pobranych płatności reguluje art. 29 ust. 1 ww. ustawy z dnia 9 maja 2018 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji rolnictwa, zgodnie z którym ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych: 1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej; 2) krajowych, przeznaczonych na: a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej - następuje w drodze decyzji administracyjnej. Właściwym w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych w decyzji, o której mowa w ust. 1, jest organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1 (art. 29 ust. 2).

Szczegółowe warunki i tryb zwracania pomocy w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" określają przepisy ww. rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r.

Jak wynika z § 39 ust. 1 rozporządzenia, płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi jeżeli rolnik nie realizuje całego zobowiązania rolnośrodowiskowego, w szczególności w związku z nieprzestrzeganiem planu działalności rolnośrodowiskowej albo sporządzeniem go niezgodnie z wymogami określonymi w rozporządzeniu, lub nie spełnia innych warunków przyznania płatności rolnośrodowiskowej określonych w rozporządzeniu. Zastosowanie sankcji określonej w § 39 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego możliwe jest jednakże jedynie w sytuacji wcześniejszego stwierdzenia uchybienia w przestrzeganiu przez rolnika wymogów w ramach poszczególnych wariantów pakietu, co następuje w postępowaniu, o którym mowa w § 38 ww. rozporządzenia.

W kontrolowanej sprawie, jak wynika z ustaleń organów oraz materiału zgromadzonego w aktach administracyjnych, kwestia braku spełnienia przez skarżącą warunków przyznania płatności rolnośrodowiskowej stanowiła przedmiot postępowania zakończonego wydanymi – wyżej wskazanymi decyzjami organów ARiMR, w sprawach prowadzonych z wniosku J. P. o przyznanie jej płatności rolnośrodowiskowych. Przy czym, co należy podkreślić, w wyniku prowadzonych postępowań wyjaśniających, ustalono, że skarżąca nie dysponuje dowodami dotyczącymi objęcia w posiadanie zgłoszonych do płatności gruntów rolnych, wobec czego organy uznały, że wobec skarżącej nie zaktualizowały się prawne warunki do wystąpienia z wnioskiem o płatność rolnośrodowiskową na 2015 r. odnośnie działki nr [...] położonej w Gminie [...] obręb [...] o pow. 55,00 ha. Po czym, w kolejnych latach okazało się, że ww. działka, wskazana we wniosku skarżącej , stanowi własność Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa, a skarżąca nie posiada na dzień 31 maja tytułu prawnego do jej użytkowania. Nie budzi zaś wątpliwości, na co wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w ww. wyroku, że w przypadku działek wchodzących w skład ZWRSP, rolnik musi legitymować się tytułem prawnym, przez który należy rozumieć np.: zawartą z ANR umowę dzierżawy, użytkowania wieczystego, użyczenia lub inną umowę, na podstawie której rolnik korzysta z gruntu, albo umowę lub decyzję, na podstawie której działka została przekazana rolnikowi w trwały zarząd. Powyższe skutkowało wydaniem przez organ decyzji odmawiających przyznania skarżącej płatności rolnośrodowiskowych.

W świetle powyższego, nie ulega zatem wątpliwości, że wskazanymi wyżej decyzjami zostało prawomocnie przesądzone, że skarżąca nigdy nie objęła w posiadanie gruntów zadeklarowanych we wniosku o przyznanie pierwszej płatności rolnośrodowiskowej. Tym samym zaś, mając na uwadze wskazane wyżej przepisy, nie sposób uznać, że doszło do skutecznego przejęcia przez skarżącą płatności i zobowiązań ciążących na [...] sp. z o.o., w związku z przekazaniem w dniu [...] maja 2015 r. gruntów rolnych, zadeklarowanych do uzyskania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2015 i kolejne lata.

W ocenie Sądu organy błędnie uznały, że skarżąca przystąpiła do realizacji programu rolnośrodowiskowego, przejmując zobowiązanie podjęte w 2013 r. przez spółkę [...]. O ile bowiem ma rację organ odwoławczy, że przejęcie zobowiązań rolnośrodowiskowych nie jest warunkowane i uzależnione od przyznania wnioskodawcy płatności, to niewątpliwie jednak uwarunkowane jest spełnieniem wskazanych - w powołanych wyżej przepisach warunków, w tym warunku posiadania gruntów, czy legitymowania się tytułem prawnym do gruntu wchodzącego w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa - i to niezależnie od składanych przez stronę oświadczeń. Warunek ten nie został przez skarżącą spełniony, co – jak wskazano wyżej – zostało ostatecznie przesądzone w decyzjach organu odmawiających skarżącej przyznania płatności rolnośrodowiskowej.

Reasumując, brak skutecznego przejęcia przez J. P. płatności i zobowiązań ciążących na [...] sp. z o.o., w związku z przekazaniem w dniu [...] maja 2015 r. gruntów rolnych zadeklarowanych do uzyskania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2015 i kolejne lata, został prawomocnie rozstrzygnięty wskazanymi wyżej decyzjami organów administracji. W związku z powyższym, błędnie organ przyjął, że skarżąca jest zobowiązana do zwrotu płatności wypłaconych w latach 2013 i 2014 [...] sp. z o.o.

Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 145 § 1 ust 1 lit a) i c) i art. 200 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

M.Sachajko M.Kosewska W.Długaszewska