Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1266/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2017-12-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 29
journal: Dz.U. 2015 poz 469
law: Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jacek Bursa Sędziowie : Sędzia WSA Krystyna Daniel (spr.) Sędzia WSA Mariusz Kotulski Protokolant: Maksymilian Krzanowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 grudnia 2017 r. sprawy ze skargi J. K. i D. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2017 r. znak: [...] w przedmiocie nakazania właścicielowi gruntu przywrócenia stanu poprzedniego skargę oddala.


UZASADNIENIE

Sygn. akt II SA/Kr [...]

U Z A S A D N I E N I E

Wójt Gminy S. decyzją z 13 kwietnia 2017 r., na podstawie art. 29 ust. 3 ustawy z 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (tj. Dz. U. z 2015 r., poz. 469 ze zm.) nakazał J. i D. K. usunięcie usypanego wału ziemnego na działce o nr ewid. [...] w bezpośrednim sąsiedztwie drogi powszechnego korzystania (działka o nr ewid.[...]) położonej w miejscowości S. w celu przywrócenia stanu poprzedniego na gruncie.

W uzasadnieniu organ podał, że w piśmie z 1 sierpnia 2016 r. D. i I. P. - [...] oraz J. B. zwrócili się do Wójta Gminy S. o pomoc w sprawie zablokowania naturalnego odpływu wód, spowodowanego przez usypanie nasypu ziemnego przez J. i D. K. na działce o nr ewid. [...] położonej w S. .

Próby ugodowego załatwienia sprawy nie powiodły się, w związku z czym postanowieniem z 8 listopada 2016 r. organ powołał biegłego z zakresu postępowania wodnoprawnego do wydania opinii w przedmiotowej sprawie.

Organ przyjął na podstawie oświadczenia strony, że przedmiotowy wał ziemny powstał w maju i czerwcu 2016 r. Jak wynika z danych zawartych na mapie stanowiącej załącznik nr [...] opinii wodnoprawnej oraz co potwierdzają fotografie stanowiące dowód w sprawie oraz obserwacje podczas wizji w terenie, główny kierunek nachylenia stoku przebiega generalnie w kierunku wschodnim. Działka o nr ewid. [...] należąca do J. i D. K. znajduje się na wschód od lokalnej drogi (dz. o nr ewid [...]), poniżej tej drogi. Przedmiotowa działka jest zabudowana budynkiem mieszkalnym w jej północnej części. Na południu graniczy z działką o nr ewid. [...] należącą do I. P. na której również zlokalizowany jest budynek mieszkalny w odległości około 6 m od granicy pomiędzy obiema działkami oraz drogą powszechnego korzystania. Kąt nachylenia obu działek w spornym miejscu jest porównywalny. Główny napływ wody w omawianym terenie odbywa się wzdłuż drogi powszechnego korzystania (działka o nr ewid [...]). Następnie woda po osiągnięciu skrzyżowania z drogą położoną na działce o nr ewid [...] (usytuowaną w przybliżeniu pod kątem prostym do niej) rozdziela się w dwóch kierunkach północnym i południowym. Przedmiotem postępowania było zbadanie czy zostały naruszone stosunki wodne na południe od skrzyżowania dróg. Droga którą płynie woda od skrzyżowania obniża się w kierunku południowym przez około 20 m gdzie osiąga najniższy punkt na wysokości działki J. i D. K.. Następnie przedmiotowa droga podnosi się dalej w kierunku południowym poza teren przedmiotowego postępowania. Przedmiotowy nasyp ziemny jest zlokalizowany w zachodniej części działki o nr ewid [...] na odcinku od opisanego wyżej skrzyżowania dróg do granicy z działką o nr ewid. [...].

Organ wskazał, że fundamentalnym dowodem w niniejszej sprawie była opinia biegłego. Biegły w swoich wnioskach kategorycznie stwierdził między innymi, że wykonanie przez J. i D. K. nadsypanie ziemne (wał ziemny), obejmujące swym zasięgiem pas zachodniej części ich działki nr [...], graniczącej z drogą powszechnego korzystania (działka nr [...]) spowodowało zmianę stanu wody na gruncie polegającą na: zmianie naturalnego kierunku spływu wód opadowych tj. z okolicznych terenów położonych na stoku na drogę powszechnego korzystania (działka nr [...]) a poprzez tę drogę również na działkę nr [...] i następne działki poniżej oraz na zablokowaniu napływu tych wód na ww. działkę nr [...] i przekierowaniu wód poprzez drogę powszechnego korzystania (dz. nr [...]) na działkę nr [...] I. P. - K. i D. K., powodując szkody na tej działce oraz w zabudowaniach położonych na niej, jak również utrudniając przejazd oraz przejście drogą powszechnego korzystania (działka nr [...]) w S. - os. B.

Jak zatem wykazała ekspertyza biegłego hydrogeologa przed powstaniem przedmiotowego nasypu napływająca woda w najniższym punkcie drogi przelewała się na działkę [...] należącą do J. i D. K.. Następnie w wyniku usypania wału, teren wzdłuż działki podniósł się na tyle aby wody opadowe na całej długości opisanego terenu zostały zablokowane gromadząc się w obniżeniach tej drogi a przy bardzo dużym spiętrzeniu miejsce przelewania się tych wód zostało przesunięte w kierunku działki I. P. –K. , wlewając się na nią, powodując tam szkody (m.in. niszczenie podmurówki ogrodzenia oraz podtopienie budynku mieszkalnego).

Materiałem dowodowym jest także dokumentacja fotograficzna dostarczona przez J. i D. K. przedstawiająca przepływ wód opadowych przed powstaniem budynków mieszkalnych stron (stan pierwotny na gruncie). Wykonane fotografie potwierdzają również, że powstanie nasypu ziemnego miało wpływ na zmianę stosunków wodnych. Pierwsza fotografia obrazuje, że pierwotnie woda płynąca z góry (drogą na działce o nr ewid.[...]) na skrzyżowaniu zmienia kierunek na południe (płynie w prawo) po czym gromadzi się w najniższym punkcie i dalej przelewa się na działkę poniżej drogi. Potwierdza to różnica w barwie wody. Ciemniejsza, powstała w wyniku rozpuszczenia się w niej gliny z wykopu powyżej drogi, stanowi marker przedstawiający kierunek spływu wody na spornym terenie. Na przedmiotowej fotografii widać wyraźnie, że jaśniejsza woda (czysta) znajduje się po obu stronach wody ciemniejszej. Świadczy to o tym, że woda opadowa napływa z jednej i drugiej strony drogi, w związku z powyższym ciemniejsza barwa wody wyznacza najniższy punkt opisywanej drogi. Brak rozprzestrzeniania się wody ciemniejszej wzdłuż drogi świadczy o tym, że woda musi przelewać się właśnie w najniższym punkcie drogi na działkę poniżej należącej do J. i D. K.. Z kolei następne fotografie (w szczególności trzecia) również przedstawiają ślad płynącej wody oraz miejsce w którym przelewała się na działkę poniżej.

Natomiast dostarczone przez I. P. - K. i J. B. fotografie wykonane już po usypaniu wału ziemnego oraz fotografie i nagrania wideo wykonane podczas intensywnych opadów deszczu przez pracownika UG S. przedstawiają wyraźnie, że naturalny odpływ wody z drogi przesunął się w kierunku granicy działek J. i D. K. i I. P. - K. doprowadzając do podtapiania działki tej ostatniej.

Od powyższej decyzji odwołanie wnieśli J. i D. K., domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. i orzeczenia o odmowie stwierdzenia naruszenia stosunków wodnych.

Zaskarżonej decyzji zarzucili:

1. Naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, które mogło mieć wpływ na wydane w sprawie rozstrzygnięcie, a to:

- art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 w zw. z art 107 § 3 k.p.a. poprzez brak wszechstronnego i wyczerpującego ustalenia przez organ stanu faktycznego sprawy, brak ustalenia granic oraz stanu prawnego nieruchomości, na których gromadzi się woda, oraz brak ustalenia daty wykonania przez odwołujących się nasypu ziemnego na działce nr [...], co ma istotne znaczenie dla ustalenia czy spełnione zostały przesłanki do wydania decyzji z art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne tj. że zmiana stosunków wodnych miała szkodliwy wpływ na grunty sąsiednie,

- art. 7 w zw. z art, 77 § 1 w zw. z art. 80 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez ocenę stanu faktycznego opartą na wybranym materiale dowodowym tj. opinii biegłego hydrogeologa, a nie na jego całokształcie,

- art. 75 k.p.a. poprzez oddalenie wniosku dowodowego J. i D. K. zawartego w piśmie z 19 lutego 2017 r. o włączenie do akt sprawy dowodu w postaci fotografii oraz filmów z monitoringu domowego podczas gdy wskazane dowody przedstawiały fakty istotne, które mogły przyczynić się do wyjaśnienia przedmiotu sprawy,

- art. 86 k.p.a. poprzez oddalenie zawartego w piśmie z 21 marca 2017 r. wniosku dowodowego o przeprowadzenie przez organ dowodu z przesłuchania stron J. i D. K. na okoliczność braku zmiany stanu wody na gruncie podczas gdy okoliczności sprawy nie zostały przez organ dostatecznie wyjaśnione,

- art. 24 § 3 k.p.a. poprzez odmowę wyłączenia pracowników organu od załatwienia niniejszej sprawy w sytuacji, gdy zachodziły okoliczności mogące wywołać wątpliwość co do bezstronności pracowników prowadzących niniejsze postępowanie,

- art. 24 § 1 k.p.a. poprzez niewyłączenie się pracowników organu od udziału w postępowaniu pomimo faktu, iż stroną postępowania powinna być Gmina S. ze względu na położenie w bezpośrednim sąsiedztwie nieruchomości odwołujących się działki będącej we władaniu Gminy,

- art. 28 k.p.a. poprzez nieprawidłowe ustalenie przez organ kręgu stron postępowania i prowadzenie postępowania bez udziału wszystkich osób, których interesu prawnego dotyczyło postępowanie, a dopuszczenie do udziału w postępowaniu w charakterze strony osób, które takiego interesu prawnego nie posiadały.

2. Naruszenie przepisów prawa materialnego a to:

- art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne poprzez wydanie zaskarżonej decyzji w sytuacji, gdy w sprawie nie zostały spełnione kumulatywne przesłanki uzasadniające takie rozstrzygnięcie tj. J. i D. K. swoim działaniem nie doprowadzili do zmiany stosunków wodnych na terenie objętym postępowaniem w sposób szkodliwy dla gruntów sąsiednich,

- art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne poprzez nałożenie na odwołujących obowiązku przywrócenia stanu poprzedniego na gruncie w sposób nieprecyzyjny.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z 25 lipca 2017 r., znak: [...], na podstawie art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. (Dz.U. z 2017 r., poz. 935), utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu l instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, że organ l instancji z należytą starannością i rzetelnie przeprowadził postępowanie dowodowe. Kolegium podzieliło w całości ustalenia dokonane w zaskarżonej decyzji. W szczególności wskazało, że jak wykazała ekspertyza biegłego hydrogeologa, przed powstaniem przedmiotowego nasypu, napływająca woda w najniższym punkcie drogi przelewała się na działkę [...]. Następnie w wyniku usypania wału, teren wzdłuż działki podniósł się na tyle aby wody opadowe na całej długości opisanego terenu zostały zablokowane gromadząc się w obniżeniach tej drogi a przy bardzo dużym spiętrzeniu miejsce przelewania się tych wód zostało przesunięte w kierunku działki I. P. - K. wlewając się na nią powodując tam szkody (min. niszczenie podmurówki ogrodzenia oraz podtopienie budynku mieszkalnego). Materiałem dowodowym w ustaleniu stanu z przed wybudowania wału ziemnego na spornym gruncie jest także pozyskana dokumentacja fotograficzna.

Kolegium stwierdziło, że organ l instancji prawidłowo przyjął, że J. i D. K. nie mogą prowadzić na swoim gruncie takich prac, które powodowałyby naruszenie stosunków wodnych, a w szczególności na spornym terenie gdzie, jak przyznaje ich pełnomocnik, jest duże naturalne nachylenie terenu.

Kolegium nie podzieliło zarzutów odwołania, wskazując, że organ l instancji ustalił datę wykonania nasypu ziemnego na działce nr [...] tj. w okresie maj - czerwiec 2016 r. Organ dokonał również oceny stanu faktycznego sprawy, oprócz opinii biegłego hydrogeologa i późniejszych jego wyjaśnieniach do opinii, na wizji w terenie, w której uczestniczyły wszystkie strony postępowania, na fotografiach dostarczonych przez pełnomocnika J. i D. K., dotyczące stanu na gruncie sprzed usypania wału ziemnego.

Kolegium podzieliło stanowisko organu l instancji, iż oddalenie dowodu w postaci fotografii oraz filmów z monitoringu domowego z listopada i grudnia 2016 r., a więc kilku miesięcy po usypaniu wału i wszczęciu postępowania, wobec zebranych już innych dowodów, nie miało znaczenia w ustaleniu, czy wał ziemny ma wpływ na przepływ wody.

Za nietrafny organ odwoławczy uznał zarzut o oddaleniu wniosku dowodowego z przesłuchania stron J. i D. K. na okoliczność braku zmiany stanu wody na gruncie, ponieważ od wszczęcia postępowania strony miały zapewniony czynny udział w postępowaniu i brały w nim udział, mając możliwość bieżącego wypowiadania się w sprawie.

Z kolei zarzut niewyłączenia się pracowników organu od udziału w postępowaniu pomimo faktu, iż stroną postępowania powinna być Gmina S. ze względu na położenie w bezpośrednim sąsiedztwie nieruchomości odwołujących się działki będącej we władaniu Gminy tj. drogi powszechnego korzystania - działka o nr ewid.[...] nie znajduje uzasadnienia ani w przepisie prawa ani w orzecznictwie sądów administracyjnych. Stosownie do art. 25 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej podlega wyłączeniu od załatwienia sprawy dotyczącej interesów majątkowych: po pierwsze, jego kierownika lub osób pozostających z tym kierownikiem w stosunkach określonych w art. 24 § 1 pkt 2 i 3; po drugie, osoby zajmującej stanowisko kierownicze w organie bezpośrednio wyższego stopnia lub osób pozostających z nim w stosunkach określonych w art. 24 § 1 pkt 2 i 3. Powołane wyżej reguły wyłączania pracownika oraz organu w ocenie kolegium nie znajdą zastosowania w odniesieniu do postępowania dot. stosunków wodnych na gruntach prowadzonych w oparciu o art. 29 ustawy prawo wodne, w odniesieniu do nieruchomości, której gmina jest właścicielem bądź użytkownikiem. Rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie nie może mieć wpływu na "prawa i obowiązki" Wójta. To oddziaływanie jest sytuowane w płaszczyźnie materialnoprawnej. Przepis art. 24 § 1 pkt 1 k.p.a. nie powinien być wykorzystywany w sytuacjach, w których chodzi o pozostawanie ze stroną w stosunku prawnym innym niż materialnoprawny. Podejmowanie zatem przez Wójta decyzji administracyjnych w sprawach, w których zostało mu to powierzone wprost przepisem ustawy i jest wyrazem administracyjnej funkcji powoduje, że taka pozycja organu wyłącza możliwość równoczesnego występowania w charakterze strony kierującej się własnym interesem w sytuacji gdy stroną jest Gmina.

Organ II instancji podkreślił, że wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom jedynie wtedy, gdy po pierwsze stwierdzi naruszenie stosunków wodnych na gruncie oraz, po drugie szkodliwy wpływ na grunty sąsiednie. Związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy zmianą stanu wody na gruncie, a szkodliwym wpływaniem na grunty sąsiednie jest wymagany. Zmiana stosunków wodnych na gruncie może polegać także na zmianie kierunku odpływu wód opadowych. Z kolei szkodliwe wpływanie na grunty oznacza powstanie konkretnej szkody na gruncie sąsiednim spowodowanej zmianą stosunków wodnych na gruncie. Istotą art. 29 ust. 3 ustawy prawo wodne jest ogólny zakaz dokonywania przez właściciela działki jakichkolwiek zmian stanu wody na gruncie oraz kierunku jej spływu, ze szkodą dla gruntów sąsiednich, oraz obowiązek prawny usunięcia wszelkich przeszkód oraz zmian powstałych na jego działce, jeżeli szkodliwie wpływają one na grunty sąsiednie. Ta szkoda ma być rzeczywista a nie potencjalna tzn., że może zaistnieć w przyszłości. Ponadto art. 29 ust. 3 prawa wodnego ma zastosowanie wówczas, gdy zmiany stanu wody na gruncie wynikała z działań nie dotyczących istniejących urządzeń wodnych, a jedynie przy okazji wpływają na stosunki wodne w otoczeniu.

D. K. i J. K. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenia kosztów postępowania.

Zaskarżonej decyzji zarzucili:

1. naruszenie art. 7 w zw. z art. 77 kpa, poprzez:

zaniechanie dokonania w postępowaniu odwoławczym zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego zebranego w sprawie

niewykazanie należytej dbałości i staranności o dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy poprzez m.in. brak precyzyjnego ustalenia szkody, stanu wód przed wykonaniem nasypu, rozminięcie się przedmiotu postępowania, gdyż wszczęto i prowadzono w kierunku zalewania i uszkodzenia drogi a zakończono na niczym nie wykazanym uszkodzeniem budynków,

- oparcie rozstrzygnięcia sprawy wyłącznie na dowodzie z opinii biegłego bez poddawania go należytej ocenie,

2. naruszenie art. 107 § 3 w zw. z art. 140 kpa poprzez:

brak należytego uzasadnienia decyzji i wyjaśnienia zasadności przesłanek

kierował się organ wydając zaskarżoną decyzję,

całkowitym pominięciu w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wymaganych

elementów, w tym wskazania szkody, związku przyczynowego, co utrudni.

prawidłowości zaskarżonego rozstrzygnięcia organu wyższego stopnia,

3. naruszenie art. 8 i art. 15 kpa poprzez niewypowiedzenie się w przedmiocie zarzutów przedstawionych w odwołaniu od decyzji organu I instancji co skutkuje praktycznym pozbawieniem strony prawa do rozpatrzenia sprawy w drugiej instancji;

4. naruszenie art. 75 k.p.a. oraz 86 kpa poprzez:

oddalenie wniosku dowodowego J. i D. K. zawartego w piśmie z

19 lutego 2017 r. o dopuszczeniu dowodu w postaci fotografii oraz filmów z

ringu domowego, podczas gdy wskazane dowody przedstawiały fakty istotne,

które mogły przyczynić się do wyjaśnienia przedmiotu sprawy,

oddalenie zawartego w piśmie z 21 marca 2017 r. wniosku dowodowego o

przeprowadzenie przez organ dowodu z przesłuchania stron J. i D. K. na okoliczność braku zmiany stanu wody na gruncie, podczas gdy okoliczności sprawy nie zostały przez organ dostatecznie wyjaśnione,

nierozpoznanie wniosku dowodowego J. B. i D. K. oraz I.

P. [...] z 25 listopada 2016 r. o dopuszczeniu dowodu z przesłuchania wszystkich strona oraz wymienionych w nim świadków,

naruszenie art. 28 k.p.a. poprzez nieprawidłowe ustalenie przez organ kręgu

stron postępowania i prowadzenie postępowania bez udziału wszystkich osób, których

interesu prawnego dotyczyło postępowanie, a dopuszczenie do udziału w postępowaniu w charakterze strony osób, które takiego interesu prawnego nie posiadały,

naruszenie art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne poprzez nałożenie na skarżących obowiązku przywrócenia stanu poprzedniego na gruncie w sposób nieprecyzyjny, co powoduje iż nie jest on możliwy do wykonania.

7. naruszenie art. 142 w z w. z art. 84 k.p.a., polegające na nierozpatrzeniu przez organ

II instancji zarzutów zgłoszonych wobec postanowienia o dopuszczeniu dowodu z opinii.

W uzasadnieniu opisane wyżej zarzuty zostały rozwinięte.

W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało swoje stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:

Stosownie do przepisu art. 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., 270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., sądy administracyjne są powołane do kontroli administracji publicznej, w tym w zakresie legalności decyzji administracyjnych i stosują środki określone w ustawie (art. 1 i art. 3 ustawy p.p.s.a). W ramach swej kognicji sąd bada czy przy wydawaniu aktu administracyjnego ni e doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja nie zawiera uchybień uzasadniających jej wzruszenie.

Przedmiotem zaskarżenia w przedmiotowej sprawie jest wydana na podstawie art. 29 ust. 3 ustawy z 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2015 r., poz. 469 ze zm. – dalej jako "Prawo wodne") w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania skarżonej decyzji - decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 25 lipca 2017 r,. utrzymująca w mocy decyzję Wójt Gminy S. z 13 kwietnia 2017 r., w której nakazano J. i D. K. usunięcie usypanego wału ziemnego na działce ewid. Nr [...] w bezpośrednim sąsiedztwie drogi powszechnego korzystania (działka ewid. Nr [...]) położonej w miejscowości S., w celu przywrócenia stanu poprzedniego na gruncie.

Zgodnie z art. 29 ust. 1 Prawa wodnego właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może:

1) zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej, ani kierunku odpływu ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich;

2) odprowadzać wód oraz ścieków na grunty sąsiednie.

Zgodnie natomiast z art. 29 ust. 3 Prawa wodnego, jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom.

Z treści zacytowanego przepisu wynika zatem ogólny zakaz dokonywania przez właściciela działki jakichkolwiek zmian stanu wody na gruncie oraz kierunku jej spływu, ze szkodą dla gruntów sąsiednich, oraz obowiązek prawny usunięcia wszelkich przeszkód oraz zmian powstałych na jego działce, jeżeli szkodliwie wpływają one na grunty sąsiednie. W rozpoznawanej sprawie toczącej się od sierpnia 2016 r. poza sporem jest, że skarżący zrealizowali wał ziemny wzdłuż granicy należącej do nich działki nr ewid. Nr [...] w bezpośrednim sąsiedztwie drogi powszechnego korzystania na działce Nr [...]. Przyznają to sami skarżący, m. in. w piśmie reprezentującego ich pełnomocnika z 25 października 1916 r. w którym wskazano, że nasyp ten wykonali pod ogrodzenie, zakupionej wcześniej działki nr [...]. W ocenie organów w rozpoznawanej sprawie zostało wykazane, że w wyniku wykonania na działce nr [...] walu ziemnego od strony działki drogowej nr ewid.[...] położonej w m. S. – jak podają skarżący pod ogrodzenie działki - dokonano zmiany kierunku wód opadowych ze szkodą dla gruntów sąsiednich tj. działki nr [...]. Szkoda ta, jak wynika z dokumentów przedłożonych do akt administracyjnych sprawy a także z uzasadnienia skarżonej decyzji i decyzji I instancji polega na zalewaniu gruntów działki nr [...] oraz niszczeniu podmurówki ogrodzenia oraz podtopień znajdującego się na niej budynku mieszkalnego. W ocenie skarżących kwestia zalewania wodami opadowymi działki nr [...] nie została wyjaśniona, a wykonanie przedmiotowego wału ziemnego na wpływa negatywnie na stan wody na gruncie ww. działki.

Oceniając powyższe, sporne stanowiska należy wskazać, że Sąd podziela stanowisko organów. I tak, w ocenie Sądu, w brew zarzutom skargi prawidłowo i w sposób wyczerpujący zebrany został materiał dowodowy, przy czym, co należy podkreślić, przedmiotem tych ustaleń było przede wszystkim zbadanie czy wykonany przez skarżących wał ziemny "wpłynął na zmianę stanu wody na gruncie ze szkodą dla gruntów sąsiednich obejmujących przede wszystkim działkę ewid. nr [...] w związku ze zmianą kierunku odpływu wód opadowych gromadzących się na drodze nr [...].

Trzeba nadto zauważyć, że w rozpoznawanej sprawie przedmiotem sprawy nie jest kompleksowa regulacja stosunków wodnych w obszarze spływu wód z terenu drogi powszechnego użytku (działka nr [...]), drogi lokalnej, określanej też jako droga powszechnego użytku (działka nr [...]) oraz działek sytuowanych na wschód od ww. drogi lokalnej, w tym przede wszystkim działki skarżących o nr [...] i działki graniczącej z nią od strony południowej o numerze [...] wraz z propozycjami uregulowania tych stosunków, ale przedmiotem sprawy jest stan wód powstały na gruncie działki nr [...] i [...] związany z wykonaniem na gruncie działki nr [...] przedmiotowego wału ziemnego i szkody z nim związane. Jest to zgodne m.in. treścią notatki służbowej sporządzonej w dniu 31 sierpnia 2016 r. z wizji na gruncie (przedłożonej do akt administracyjnych na karcie 26). Powyższe wynika także z treści postanowienia Wójta Gm. S. z 8 listopada 2016 r. o powołaniu biegłego hydrologa z zakresu postepowania wodnoprawnego, w sprawie toczącego się postępowania o naruszenie stosunków wodnych na działce ewid. Nr [...] ze szkodą dla działki nr [...] oraz drodze powszechnego korzystania w ich bezpośrednim sąsiedztwie. W ww. postanowieniu wskazano, że "przedmiotem opinii ma być w szczególności wpływ usypania wału ziemnego na działce nr ewid. [...] wzdłuż drogi powszechnego korzystania na swobodny przepływ wody na przedmiotowym terenie", a organ y skoncentrowały się na działce nr [...], na której zwiększył się napływ wody opadowej z ternu przylegającej ww. drogi, powodując szkodliwą zmianę.

W tym miejscu trzeba też wskazać, że organy prawidłowo wydały skarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję I instancji stosując jako materialnoprawną podstawę przepis art. 29 ust. 3 Prawa wodnego. Zawarte w nim sformułowanie "lub" wskazuje, że od uznania organu zależy, czy strona zostanie zobowiązana do przywrócenia stanu poprzedniego, czy też do wykonania urządzeń zapobiegających szkodom. Ustawodawca wskazał bowiem dwa rozwiązania tj. przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegającym szkodom, nie preferując żadnego z tych rozwiązań, pozostawiając wybór uznaniu organu administracyjnego. Wybrane rozwiązanie, powinno zapewnić skuteczne rozwiązanie problemu, ale też nie powinno w sposób zbędny obciążać właściciela, który dokonał zmiany stanu wody na gruncie. Przyjęte rozwiązanie powinno zapewniać realizację interesu właściciela, na którego grunt szkodliwie wpłynęła zmiana. W rozpoznawanej sprawie w oparciu o poczynione ustalenia organy zasadnie nałożyły na skarżących, którzy są inwestorami przedmiotowego wału ziemnego, obowiązek przywrócenia stanu poprzedniego na gruncie przez usunięcie wału ziemnego na działce nr [...] w bezpośrednim sąsiedztwie drogi nr [...].

Nie można się także zgodzić z zarzutem skargi, że nałożony na skarżących obowiązek przywrócenia stanu poprzedniego na gruncie jest "nieprecyzyjny i nie jest możliwy do wykonania". Mając na uwadze, że brak dobrowolnego wykonania nałożonego obowiązku przez o jest ostateczna i prawomocna, naraża właściciela gruntu na podjęcie działań w trybie ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz. U. z 2017 r., poz. 1201) właściwych dla egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym należy wskazać, iż nałożony w decyzji organu I instancji i utrzymany w mocy przez organ odwoławczy obowiązek jest sformułowany precyzyjnie, gdyż jak wynika z sentencji decyzji organu I instancji obejmuje on "usunięcie usypanego wału na działce skarżących w bezpośrednim sąsiedztwie drogi powszechnego korzystania (działka o nr ewid.[...]) położonej w miejscowości S. w celu przywrócenia stanu poprzedniego na gruncie". Nakaz ten nie obejmuje zatem części przedmiotowego wału, lecz jednoznacznie określa, że nakazem objęty jest wał ziemny przylegający do drogi, a znajdujący się działce skarżących. W związku z takim stanem faktycznym nie było potrzeby dokonywania pomiarów długości i szerokości przedmiotowego wału i umieszczania tych danych w sentencji decyzji. Należy przypomnieć, że w sprawie poza sporem jest kto zrealizował przedmiotowy wał i gdzie został on zrealizowany. Spór między stronami dotyczył natomiast szkodliwego wpływu przedmiotowego wału na stosunki wodne na działkach sąsiednich w tym przede wszystkim na działce nr [...]. Podsumowując, kwestionowana decyzja nadaje się do wykonania w trybie przymusowym, gdyż obowiązek w niej określony w sposób nie budzący wątpliwości wskazuje do czego są zobowiązani skarżący i nawet gdyby nie wykonali nałożonego na nich obowiązku to jest on tak sformułowany, że może zostać wykonany w wyniku wykonania zastępczego.

Nie można się także zgodzić z zarzutem oparcia rozstrzygnięcia wyłącznie na dowodzie z opinii biegłego, przy czym trzeba wskazać, że w sprawach z zakresu naruszenia stosunków wodnych, które dla ich wyjaśnienia najczęściej wymagają wiedzy specjalistycznej z zakresy hydrologii, hydrogeologii oraz z zakresu postepowań wodnoprawnych - opinie biegłych stanowią podstawowy środek dowodowy. I tak, w rozpoznawanej sprawie organy uwzględniły spójne ustalenia poczynione w opinii wykonanej na zlecenie organu I instancji przez hydrogeologa mgr inż. M. P. biegłego, w zakresie postępowania wodnoprawnego (nr upr. CUG 050 791), wykonanej w grudniu 2016 r. W opinii tej, uzupełnionej załącznikami mapowymi, fotograficznymi i kopiami wybranych dokumentów z akt adm. wskazano, że wykonany na dz. Nr [...] przedmiotowe nadsypanie ziemi (wał ziemny) graniczące z drogą na dz. Nr [...] spowodowało zmianę stanu wody na gruncie, polegającą na zmianie naturalnego kierunku spływu wód opadowych tj. z okolicznych terenów położonych na stoku spływ wód opadowych na drogę powszechnego korzystania (działka Nr [...]), a poprzez tę drogę również na działkę ewid. nr [...] i następnie działki poniżej oraz na zablokowanie napływu tych wód na działkę ewid. Nr [...] i co najistotniejsze - przekierowaniu tych wód - poprzez drogę (działka ewid. Nr [...]) - na działkę ewid. Nr [...] stanowiącą własność I. P. i D. K.. W konsekwencji powoduje to szkody na działce nr [...] oraz zabudowaniach położonych na niej, jak również utrudnia przejazd i przejście drogą powszechnego korzystania (działka nr [...]). Należy podkreślić, że ustalenia poczynione ww. opinii, w szczególności wskazujące na zablokowanie – po wykonaniu przedmiotowego wału - dotychczasowego odpływu wód opadowych zgodnie z nachyleniem stoku poprzez drogę na działkę skarżących, są spójne z materiałem dowodowym zebranym w postępowaniu, w tym z treścią pisma pełnomocnika skarżących z 25 .10. 2016 r. z którego wynika, że ze względu na ww. spływ wód opadowych na działkę nr [...] skarżący – nie mogąc się doczekać na kompleksowe uregulowanie stosunków wodnych wykonali przedmiotowy nasyp (określany przez organy jako wał ziemny). Z kolei z przedłożonych map wysokościowych nie ulega wątpliwości, że naturalne nachylenie stoku kieruje spływ wód z zachodu na wschód oraz, że działka nr [...] jest położona nieco niżej od działki skarżących. Materiałem dowodowym w sprawie była także dokumentacja fotograficzna dostarczona m. in. przez pełnomocnika skarżących jak i właścicieli działki nr [...]. Z obszernego materiału fotograficznego - jak ustaliły organy – wynika również, że wykonanie wału ziemnego wpłynęło na zmianę stosunków wodnych na gruncie – co dokładnie opisano w uzasadnieniu decyzji organów obu instancji.

Jako chybiony trzeba uznać zarzut nierozpatrzenia zarzutów odwołania przez organ II instancji, a prze to naruszenie zasady z art. 15 k.p.a. W ocenie Sądu organ odwoławczy ponownie rozpatrzył całość sprawy podzielając stanowisko organu I instancji o konieczności sporządzenia opinii przez biegłego, poczynił też ustalenia w oparciu o ww. opinię wraz załącznikami (mapy i fotografie). Uzasadnił też dlaczego oddalił wnioski dowodowe, w tym dotyczące przesłuchania skarżących i uwzględnienie kolejnego dowodu z fotografii wskazując, iż skarżący brali aktywny udział w całym postępowaniu, a dodatkowe zdjęcia wykonane po usypaniu wału nie wnoszą nic nowego do sprawy. Nadto odniósł się szczegółowo do zarzutu naruszenia w postepowaniu przed organem I instancji normy z art. 24 pa. 1 pkt 1k.p.a.

Co do zarzutu w zakresie nieprawidłowego ustalenia kręgu stron należy wskazać, że w postępowaniu brali udział zarówno właściciele działki nr [...] działający samodzielnie i przez fachowego pełnomocnika, jak i właściciele działki nr [...], dla których powyższa zmiana stosunków wodnych stała się szkodliwa powodując większy spływ wody na działkę ewid. Nr [...]. W odniesieniu do zarzutu braku udziału wszystkich stron zainteresowanych uregulowaniem stosunków wodnych w obszarze dróg na działkach nr [...] należy wskazać, że stronom pominiętym w postepowaniu administracyjnym przysługuje żądanie wznowienia postępowania, natomiast fakt, ze w postępowaniu brała udział osoba nie będąca stroną postępowania nie stanowi uchybienia procesowego mającego istotny wpływ na wynik sprawy.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.