Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 2711/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2005-10-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Górecka (spr.) Sędzia WSA Aleksandra Łaskarzewska Sędzia WSA Edyta Podrazik Protokolant Sekr. sąd. Kamila Kozłowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 października 2005 r. przy udziale sprawy ze skargi M. i K. J. na decyzję Wojewody z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości; I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] r. Nr [...]; II. zasądza od Wojewody na rzecz skarżących M. i K. J. kwotę 270 zł (dwieście siedemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych; III. określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. /-/ E. Podrazik /-/ M. Górecka /-/ A. Łaskarzewska


UZASADNIENIE

II SA/Po 2711/03

Uzasadnienie

Skarżący K. i M. małżonkowie J., działający poprzez pełnomocnika radcę prawnego P. K. wnieśli skargę na decyzję Wojewody z dnia [...]r., uchylająca decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...]r. w przedmiocie zwrotu skarżącym wywłaszczonej nieruchomości.

Wojewoda decyzją z dnia [...]r., po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez Zarząd Miasta P. od decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia [...]r. orzekającej o zwrocie na rzecz skarżących nieruchomości położonej w P. przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr ½, zapisanej w księdze wieczystej Kw nr [...] , uchylił decyzję i odmówił skarżącym zwrotu opisanej nieruchomości.

Prezydent Miasta P. rozpoznając sprawę podał, że przedmiotowa nieruchomość stanowiąca współwłasność małżonków K. i M. J. została zbyta na rzecz Skarbu Państwa – Kombinatu Państwowych Gospodarstw Ogrodniczych w P.- [...] , aktem notarialnym z dnia [...].1977r. w trybie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. Nr 10/74, poz. 64). Protokołem zdawczo-odbiorczym z dnia [...].10.1991 r. Kombinat przekazał m. in. przedmiotową działkę na rzecz Państwowego Funduszu Ziemi z uwagi na brak możliwości prawidłowego jej wykorzystania. Z kolei decyzją z dnia [...]r. Wojewoda P. przekazał tę nieruchomość nieodpłatnie na rzecz Miasta P. i prawo własności przedmiotowej nieruchomości przysługujące Miastu P. zostało ujawnione w księdze wieczystej Kw nr [...].

Prezydent Miasta P. w swoich ustaleniach oparł się nadto na opinii Wydziału Urbanistyki, Architektury i Nadzoru Budowlanego Urzędu Miasta P. z dnia [...]04. 1998 r. stwierdzającej, iż zgodnie z miejscowym planem ogólnym zagospodarowania przestrzennego m. P. zatwierdzonym uchwałą Rady Miejskiej P. nr X/58/II/94 z dnia [...].12.1994 r. przedmiotowa nieruchomość położona jest na terenie oznaczonym symbolem III. OR1. Tr*1 – teren upraw rolnych z możliwością lokalizacji zakładu utylizacji odpadów komunalnych po wyborze technologii i na oględzinach przeprowadzonych w dniu [...].11.1998 r. , które wykazały, że przedmiotowa działka nr ½ jest użytkowana rolniczo. Nadto według przeprowadzonych w dziale Wydzierżawiania Gruntów Zarządu Geodezji i Katastru Miejskiego " [...]" ustalono, iż działka nr ½ została wydzierżawiona osobom fizycznym na czas nieoznaczony , na cel rolniczy.

Powyższe ustalenia legły u podstaw stwierdzenia, iż istnieje przesłanka zbędności określona w art. 137 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami – co przesądza o tym, że nieruchomość ta podlega zwrotowi na rzecz poprzednich właścicieli.

Odwołanie od powyższej decyzji z dnia [...]r. wniósł Zarząd Miasta P. zarzucając, iż z umowy przenoszącej własność omawianej nieruchomości nie wynika cel wywłaszczeniowy i nie jest wiadomym na jakiej podstawie organ orzekający o zwrocie nieruchomości uznał, że przedmiotowa nieruchomość stała się zbędna na cel określony w umowie.

W wyniku odwołania decyzją z dnia [...]r. Wojewoda uchylił decyzję z dnia [...]r. i odmówił skarżącym zwrotu przedmiotowej nieruchomości .

Na powyższą decyzję została wniesiona skarga przez skarżących do Naczelnego Sądu Administracyjnego, Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu.

Wyrokiem z dnia 29 stycznia 2002 roku Sąd ten orzekł o uchyleniu decyzji Wojewody z dnia [...]r. W uzasadnieniu stwierdził, że w sytuacji gdy treść umowy utrudnia odtworzenie celu wywłaszczenia to skoro wywłaszczenie nastąpiło na rzecz ówczesnego Kombinatu Państwowych Gospodarstw Ogrodniczych w P. a nie na rzecz innego podmiotu, to należy przyjąć, że wywłaszczenie nastąpiło na cele ściśle związane z zakresem działalności Kombinatu. Sąd w udzielonych organowi administracyjnemu wytycznych wskazał, że odtworzenia wymagałby zakres zadań o jakich mowa w piśmie Kombinatu, w szczególności wyjaśnienie czy podmiot ten prowadził działalność wyłącznie o charakterze ściśle ogrodniczym, czy też z zakresu szerzej rozumianej produkcji rolnej.

Biorąc pod uwagę wytyczne zawarte w uzasadnieniu w/ powołanego wyroku, organ administracyjny uwzględniając wnioski dowodowe skarżących, przeprowadził dowód z zeznań wskazanych przez nich świadków: S.G., J. D. i F. G. jak również przeprowadził dowód z dokumentu: projektu urządzenia gospodarczego Wojewódzkiego Biura Projektów Budownictwa Wiejskiego dla Państwowych Gospodarstw Rolnych - Zakład Ogrodniczy P. - [...]- wszystko na okoliczność ustalenia celu na jaki została wywłaszczona przedmiotowa nieruchomość. Organ administracyjny zwrócił się także z pismem do obecnego Gospodarstwa Rolnego Skarbu Państwa w P. o zawnioskowany przez skarżących dokument jak i o wszelkie dokumenty, z których wynikałby zakres zadań wykonywanych przez były Kombinat Państwowych Gospodarstw Ogrodniczych w P. .

W odpowiedzi na to pismo Gospodarstwo Rolne Skarbu Państwa P. , Zakład "A" w P. wskazało, iż były Kombinat w swym zakresie działalności zajmował się w Zakładzie Rolnym S. produkcją roślinną, zwierzęcą oraz warzywniczą, która była w tym okresie stale poszerzana. W udzielonej odpowiedzi została także zawarta informacja, że Kombinat został zlikwidowany decyzją Wojewody P. Nr [...] z dnia [...]r. a majątek przekazany został do Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa protokołem zdawczo- odbiorczym z dnia [...].07.1992 r. oraz, że w skład zasobów zlikwidowanego Kombinatu wchodziły m.in. grunty położone na terenie obrębu K. i S..

W oparciu o powyższe ustalenia i zeznania świadków Wojewoda skarżoną obecnie decyzją z dnia [...]roku uchylił decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...]r. i odmówił K. i M. J. zwrotu nieruchomości wskazanej w treści decyzji z [...].

W uzasadnieniu podał, iż w oparciu o zebrany materiał dowodowy wynika, iż Kombinat Państwowych Gospodarstw Ogrodniczych w P. prowadził działalność wytwórczą w rolnictwie w zakresie produkcji roślinnej i zwierzęcej (dominującym kierunkiem działalności była produkcja warzyw i mleka) , a więc szerzej rozumianą produkcję rolną i wykorzystywana przez Kombinat przejęta przedmiotowa działka nr ½ od momentu przejęcia do dnia jej przekazania na rzecz Państwowego Funduszu Ziemi była wykorzystywana rolniczo. Organ administracyjny wskazał nadto, iż przedmiotowy grunt był użytkowany zgodnie z celem przejęcia przez wchodzący w skład Kombinatu - Zakład Ogrodniczy S. do dnia [...].06.1992 r.t.j. do dnia wydania przez Wojewodę P. decyzji o likwidacji Kombinatu.

Skarżący wnieśli o uchylenie powyższej decyzji oraz o zasądzenie na ich rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Zaskarżonej decyzji zarzucali naruszenie prawa materialnego t.j. art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 ust. 1 pkt 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz przepisów art. 7, 77 § 1, 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a.

W uzasadnieniu podali, że organ administracyjny nie zbadał przesłanek zwrotu nieruchomości w oparciu o art. 136 i 137 ustawy , oparł się jedynie na dokumentacji technicznej- projekcie urządzenia gospodarstwa PGR – Zakładu Ogrodniczego P. -[...] i na tej podstawie uznał, iż dominującym kierunkiem całego przedsięwzięcia była produkcja warzyw i mleka. Z kolei przesłuchiwani świadkowie wyraźnie zeznali, ze nieruchomość została przejęta w celu produkcji ogrodniczej. Zdaniem skarżących, organ administracyjny podał w uzasadnieniu skarżonej decyzji dlaczego odmówił wiarygodności zeznaniom świadków a w tej sytuacji należy uznać, iż organ wydał decyzje dowolnie traktując materiał dowodowy i naruszając tym samym art. 7,8.77 § 1 i 107 § 3 k.p.a. Zdaniem skarżących w świetle zgromadzonego w toku postępowania materiału dowodowego należało uznać, iż cel wywłaszczenia jakim była produkcja ogrodnicza nie był realizowany a tym samym organ administracyjny bezpodstawnie odmówił zastosowania art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 ust. 1 pkt 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o oddalenie skargi, zaś w uzasadnieniu podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z postanowieniami art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) – sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Jedynie w przypadku wpisu i innych kosztów sądowych mają zastosowanie w takich sprawach przepisy poprzednio obowiązujące a mianowicie odpowiednie postanowienia ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.).

W postępowaniu sądowo-administracyjnym obowiązuje zasada oficjalności, mająca obecnie umocowanie i określone granice w przepisach art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Zgodnie z zasadą oficjalności, sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, zawartą w skardze argumentacją – zobowiązany jest natomiast do oceny praworządności zachowań organów administracji w danej sprawie. Granice rozpoznania skargi przez sąd są z jednej strony wyznaczone przez kryterium legalności działań organów w konkretnej i zaskarżonej sprawie, z drugiej natomiast strony przez zakaz pogarszania sytuacji prawnej skarżącego.

W ocenie Sądu orzekającego - Skarga zasługuje na uwzględnienie, jednakże z innych względów niż wskazane przez skarżącego.

Bezspornym w sprawie jest, iż przedmiotowa nieruchomość stanowiąca współwłasność małżonków K. i M. J. została zbyta na rzecz Skarbu Państwa – Kombinatu Państwowych Gospodarstw Ogrodniczych w P . - [...] , aktem notarialnym z dnia [...].1977 r. w trybie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. Nr 10/74, poz. 64). Protokołem zdawczo-odbiorczym z dnia [...]10.1991 r. Kombinat przekazał m. in. przedmiotową działkę na rzecz Państwowego Funduszu Ziemi z uwagi na brak możliwości prawidłowego jej wykorzystania. Z kolei decyzją z dnia [...]r. Wojewoda P. przekazał tę nieruchomość nieodpłatnie na rzecz Miasta P. i prawo własności przedmiotowej nieruchomości przysługujące Miastu P. zostało ujawnione w księdze wieczystej Kw nr [...].

Tak więc rzeczona nieruchomość jest własnością miasta i prezydent tego miasta jako organ wykonawczy miasta i reprezentujący je na zewnątrz oraz także jako pracownik urzędu miasta podlega wyłączeniu na podstawie przepisu art. 24 § 1 pkt 1 i 4 k.p.a.

Sąd orzekający w całej rozciągłości rozpoznając niniejszą sprawę oparł się na uchwale 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19.05.2003 (OPS 1/03, ONSA 2003/4/115) . W uzasadnieniu tejże uchwały NSA szczegółowo zbadał zagadnienie dotyczące wyłączenia prezydenta miasta od udziału w sprawach o zwrot wywłaszczonej nieruchomości będącej własnością miasta na prawach powiatu.

Rozważania powyższe znajdują w pełni uzasadnienie w omawianej sprawie i nie zachodzi potrzeba szczegółowego ich omówienia.

Dlatego Sąd orzekający wobec uznania, że decyzja została wydana przez pracownika organu administracji publicznej podlegającego wyłączeniu od udziału w postępowaniu, nie badał sprawy merytorycznie.

Biorąc powyższe pod uwagę na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c , art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) orzeczono jak w sentencji wyroku.

E. Podrazik /-/ M. Górecka /-/ A. Łaskarzewska

Brak podpisu sędziego spowodowany jest jego nieobecnością.

/-/ A. Łaskarzewska