Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 927/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-09-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6163 Gospodarowanie nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, Sędziowie sędzia WSA Izabella Janson (spr.),, asesor WSA Marian Wolanin, Protokolant Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 września 2006 r. sprawy ze skargi B. K., J. J. i N. B. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2006 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości - oddala skargę -


UZASADNIENIE

Naczelnik W. decyzją z dnia [...] września 1975 r. nr [...] przejął na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość o powierzchni 1,7709 ha oznaczonej nr [...] położonej w obrębie [...] stanowiącej część nieruchomości uregulowanej w Księdze Wieczystej K.W. [...].

B. K. (następca prawny D. S.) działając w imieniu własnym oraz J. J. i N. B. pismem z dnia [...] kwietnia 2005 r. zwróciła się do Prezydenta W. o zwrot bezzasadnie zabranej w/w nieruchomości. Podniosła, że przedmiotowa nieruchomość została legalnie nabyta na podstawie umowy sprzedaży w dniu [...] lipca 1957 r. przez dziadków skarżącej, a następnie umową darowizny sporządzoną w dniu [...] grudnia 1958 r. przekazana na rzecz J. L., N. B. oraz D. S. – matki skarżącej. Następnie Naczelnik W. decyzją z dnia [...] września 1975 r. przejął na rzecz Skarbu Państwa w/w nieruchomość bez jakiegokolwiek odszkodowania. W wyniku odwołań od przedmiotowej decyzji Prezydent W. decyzją z dnia [...] lipca 1979 r. nr [...] uchylił w/w decyzję w części dotyczącej przejęcia na rzecz Skarbu Państwa udziału D. S. (S.) w przejętej nieruchomości, wynoszącego 9/20 części nieruchomości i stwierdził, iż udział ten nie podlega przejęciu.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2005 r. nr [...] Prezydent W. umorzył postępowanie w sprawie jako bezprzedmiotowe.

W uzasadnieniu podniesiono, że decyzja z dnia [...] września 1975 r. o przejęciu na rzecz Skarbu Państwa w/w nieruchomości została wydana na podstawie ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 27, poz. 250), a art. 216 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 261 poz. 2603 ze zm.) nie wymienia w katalogu ustaw, do których ma zastosowanie rozdział 6 działu III ustawy o gospodarce nieruchomościami określający zwrot wywłaszczonych nieruchomości - ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych. Prezydent W. podkreślił również, że brak jest podstaw prowadzenia postępowań nadzwyczajnych w celu wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji z dnia [...] września 1975 r., ponieważ z art. 63 ust. 2 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (t. j.: Dz. U. z 2004 r. Nr 208, poz. 2128 ze zm.) wynika, iż do ostatecznych decyzji wydanych na podstawie przepisów ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności i uchylenia lub zmiany decyzji.

Od tej decyzji B. K. wniosła odwołanie zarzucając, że Prezydent W. rozpatrując sprawę, naruszył interes prawny i materialny właścicieli nieruchomości oraz podstawy prawa rzeczowego zawartego w Kodeksie Cywilnym. Podniosła również, że postępowanie wywłaszczeniowe było bezzasadne, nie dokonano rekompensaty za zabraną nieruchomość, a całość decyzji wywłaszczeniowej nie miała podstaw prawnych.

Wojewoda [...] po rozpatrzeniu tego odwołania decyzją z dnia [...] marca 2006 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta W.

W uzasadnieniu swojej decyzji Wojewoda [...] podkreślił, że w przedmiotowej sprawie brak jest przepisu ustawy o gospodarce nieruchomościami umożliwiającego merytoryczne rozpatrzenie wniosku o zwrot nieruchomości, co czyni postępowanie wszczęte wnioskiem B. K. z dnia [...] kwietnia 2005 r. w sposób oczywisty bezprzedmiotowym.

Z tych względów Wojewoda [...] za zasadną uznał umarzającą postępowanie decyzję organu I instancji.

Na powyższą decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2006 r. nr [...] B. K. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji.

W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że decyzja z dnia [...] września 1975 r. dotknięta jest wadą nieważności, ponieważ została oparta na nieprawidłowej ustawie. Wskazała również na, na liczne błędy w przywoływaniu przepisów w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, poprzez wskazanie w pierwszej części uzasadnienia, iż przejęcie nieruchomości nastąpiło na podstawie ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych, a w części końcowej, na podstawie ustawy z dnia 24 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych. Skarżącą jednocześnie podniosła, że decyzja dotknięta jest wadą nieważności również z uwagi na brak do dnia dzisiejszego celu wywłaszczenia, któremu miałoby służyć przejęcie nieruchomości. Powołuje również przepisy art. 20, 21 pkt 1 i 2 oraz 22 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o oddalenie skargi podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Na podstawie art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz.1270 ze zm.) do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona

Natomiast zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz.1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania.

Rozpatrywana pod tym względem skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W ocenie Sądu organy I i II instancji słusznie uznały, że w stosunku do przejętych nieruchomości rolnych na podstawie decyzji Naczelnika Urzędu W. z dnia [...] września 1975 r. nr [...] nie można zastosować przepisów o zwrocie wywłaszczonych nieruchomości, jak również przepisów statuujących odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość.

Jak słusznie zauważyły organu obu instancji przedmiotowy zakres nieruchomości podlegających zwrotowi nieruchomościami określają ust. 3 i 4 art. 136 oraz art. 216 tej ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Artykuł 136 ust. 3 tej ustawy stanowi, że zwrotowi podlega nieruchomość wywłaszczona lub jej część. Z kolei art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami rozszerza zakres stosowania instytucji zwrotu na nieruchomości nabyte lub przejęte na rzecz Skarbu Państwa na podstawie ustaw określonych taksatywnie w tym przepisie oraz przejętych na rzecz określonych podmiotów. Konstrukcja art. 136 ust. 3 i 4 oraz art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami determinuje wykładnię pojęcia "nieruchomość wywłaszczona", zawartego w ust. 3 art. 136 tej ustawy. Przez pojęcie to należy rozumieć wyłącznie nieruchomości, w stosunku do których Skarb Państwa lub określona jednostka samorządu terytorialnego nabyła prawo rzeczowe w drodze instytucji wywłaszczenia rozumianej sensu stricto, a więc na podstawie indywidualnej (w znaczeniu podmiotowym) i konkretnej (w sensie przedmiotowym) decyzji administracyjnej, wydanej w postępowaniu administracyjnym na podstawie obowiązujących ustaw (i dekretów z mocą ustaw), regulujących ogóle zasady i tryb przymusowego odjęcia lub ograniczenia własności lub innych praw rzeczowych na nieruchomości za odszkodowaniem (zob. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 3 czerwca 2004 r. sygn. akt II SA/Bk 156/04 niepubl.).

Rozszerzenie możliwości zwrotu nieruchomości w trybie i na zasadach przewidzianych w art. 136 ust. 3 i nast. ustawy o gospodarce nieruchomościami również na nieruchomości, których własność nabył Skarb Państwa w trybie i na zasadach nie mieszczących się w konstrukcji wywłaszczenia sensu stricto i które nie mogłyby być zwrócone na podstawie tych przepisów, zawiera art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Przepis ten w sposób taksatywny wylicza kategorie nieruchomości przejęte lub nabyte przez Skarb Państwa, zrównane z nieruchomością wywłaszczoną w rozumieniu art. 136 ust. 3 tej ustawy.

Zgodnie z art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami przepisy rozdziału 6 działu III niniejszej ustawy stosuje się odpowiednio do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64 i z 1982 r. Nr 11, poz. 79), ustawy z dnia 22 maja 1958 r. o terenach dla budownictwa domów jednorodzinnych w miastach i osiedlach (Dz. U. Nr 31, poz. 138, z 1961 r. Nr 7, poz. 47 i Nr 32, poz. 159 oraz z 1972 r. Nr 27, poz. 192), ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. o terenach budowlanych na obszarach wsi (Dz. U. z 1969 r. Nr 27, poz. 216, z 1972 r. Nr 49, poz. 312 i z 1985 r. Nr 22, poz. 99), art. 22 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. z 1969 r. Nr 22, poz. 159, z 1972 r. Nr 27, poz. 193 oraz z 1974 r. Nr 14, poz. 84), ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach (Dz. U. Nr 27, poz. 192, z 1973 r. Nr 48, poz. 282 i z 1985 r. Nr 22, poz. 99) oraz do nieruchomości wywłaszczonych na rzecz państwowych i spółdzielczych przedsiębiorstw gospodarki rolnej, jak również do gruntów wywłaszczonych na podstawie odrębnych przepisów w związku z potrzebami [...] Parku Narodowego.

Przepisy rozdziału 6 działu III stosuje się również odpowiednio do nieruchomości nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie:

1) art. 5 i art. 13 ustawy z dnia 25 czerwca 1948 r. o podziale nieruchomości na obszarach miast i niektórych osiedli (Dz. U. Nr 35, poz. 240 oraz z 1957 r. Nr 39, poz. 172);

2) art. 9 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. z 1952 r. Nr 4, poz. 31);

3) ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127, z późn. zm.).

Wśród tych nieruchomości nie wymienia się takich, które zostały przejęte na rzecz Skarbu Państwa na podstawie ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych.

W związku z takim ukształtowaniem treści art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami /enumeratywne wyliczenie ustaw i przepisów poszczególnych ustaw/ nie budzi wątpliwości, że normy prawne zawarte w tym przepisie mają charakter wyjątkowy, rozszerzający jedynie pojęcie nieruchomości wywłaszczonej, do którego odwołuje się art. 136 ust. 3 tej ustawy i jako takie nie mogą być interpretowane w sposób rozszerzający (zob. T. Woś: Wywłaszczanie i zwrot nieruchomości /Warszawa 1998, str. 176-177/).

Za ścisłą interpretacją przepisu art. 216 ustawy przemawia orzecznictwo, m.in. wyrok NSA z dnia 5 maja 2000 r. I SA 537/99 /nie publ./, czy wyrok WSA w Białymstoku z 13 maja 2004 r. sygn. akt II SA/Bk 30/04 / nie publ./.

W przypadku zgłoszenia roszczenia o zwrot nieruchomości nabytych lub przejętych na podstawie innych aktów prawnych, aniżeli wymienione w art. 216 ustawy, organ orzekający w sprawach zwrotu, zobowiązany jest wydać decyzję o umorzeniu postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości, bowiem brak jest w takiej sytuacji materialnoprawnej podstawy do jego prowadzenia, a więc prowadzenie postępowania administracyjnego nie jest dopuszczalne. A zatem zaskarżona decyzja o umorzeniu postępowania jest prawidłowa.

Również zarzut skarżącej, że Wojewoda [...] w uzasadnieniu podał dwie różne podstawy przejęcia przedmiotowej nieruchomości, tj. ustawę z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych oraz ustawę z dnia 24 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych, nie zasługuje na uwzględnienie. Skarżąca błędnie podnosi, że są to dwie różne ustawy, ponieważ jest to jedynie oczywista omyłka pisarska, ponieważ sam tytuł ustawy wskazuje, że jest to ta sama ustawa, a ustawa o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych nosi datę 26 października 1971 r.

Wobec jednoznacznego brzmienia przepisu art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami, brak jest podstaw do stwierdzenia naruszenia art. 20, 21 pkt 1 i 2 oraz 22 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Skoro zatem Sąd nie dopatrzył się w zaskarżonej decyzji, jak również w decyzji ją poprzedzającej naruszenia prawa, skarga podlega oddaleniu, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.