Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 369/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2022-06-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 153
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Małgorzata Łoboz SWSA Agnieszka Nawara-Dubiel (spr.) SWSA Piotr Fronc po rozpoznaniu w dniu 7 czerwca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 21 stycznia 2022 r. znak [...] w przedmiocie odmowy nakazania przywrócenia gruntu do stanu poprzedniego skargę oddala.


UZASADNIENIE

Wójt Gminy S. decyzją z dnia 3 listopada 2021 r. znak: [...] odmówił wydania nakazu przywrócenia gruntu do stanu poprzedniego na działce nr [...] stanowiącej własność K. i B. W., położonej w S. , obręb geodezyjny S. II, gmina S., poprzez usunięcie odpadów i nieczystości oraz odmówił wydania nakazu przywrócenia do stanu pierwotnego terenu działki nr [...] stanowiącej własność D. S., I. I. oraz Z. I. poprzez usunięcie zgnitych ziemniaków oraz gałęzi a także usunięcia wałka ziemi usypanego wzdłuż granicy działek nr: [...] na długości istniejących słupków ogrodzeniowych.

Po rozpatrzeniu odwołania wniesionego od tej decyzji przez R. K. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 21 stycznia 2022 r., znak [...] - działając na podstawie art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (t.j. Dz. U. 2017, poz. 1121 ze zm.) w zw. z art. 545 ust. 4 ustawy z 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2021 r., poz. 624 ze zm.) oraz art. art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2021 r" poz. 735) - utrzymało zaskarżoną decyzję w całości w mocy.

W jej uzasadnieniu Kolegium wskazało, że zaskarżona decyzja została podjęta w wyniku prowadzonego od szeregu lat postępowania administracyjnego, w trakcie którego dopuszczono dowody z opinii biegłych, którzy sporządzali kolejno opinie hydrologiczne, dowody z przesłuchania świadków przez co można uznać, że zgromadzony przez ten czas materiał dowodowy jest wystarczający do rozstrzygnięcia sprawy.

Wobec aktualnej treści przepisu przejściowego art. 545 ust. 4 ustawy z 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2017r., poz. 1566 ze zm.), do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy (tj. przed 1 stycznia 2018 r.) zastosowanie znajdują przepisy dotychczasowe tj. przepisy ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne (tekst jednolity Dz. U. z 2017, poz. 1121 ze zm., dalej jako "ustawa").

Regulacje art. 29 ustawy z odnoszą się do sytuacji, gdy na skutek pewnych zdarzeń doszło do naruszenia naturalnych stosunków wodnych. Zgodnie z tym przepisem właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może:

1) zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej ani kierunku odpływu wody ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich,

2) odprowadzać wód oraz ścieków na grunty sąsiednie (art. 29 ust. 1 ustawy)

Na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie wskutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich (art. 29 ust.2 ustawy). W przypadku spowodowania przez właściciela gruntu zmian stanu wody na gruncie, które to zmiany szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom (art. 29 ust. 3 ustawy).

Zwrócono uwagę na treść wyroków WSA w Krakowie z dnia 16 października 2012 r. sygn. akt II SA/Kr 635/12, z dnia 5 sierpnia 2016 r. sygn. akt II SA/Kr 1523/15, z dnia 24 lipca 2017 r. sygn. akt II SA/Kr 426/17 oraz z dnia 8 stycznia 2019 r. sygn. akt II SA/Kr 1313/18 zapadłych w przedmiotowej sprawie i zawierających wiążące, w związku z treścią przepisu art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wytyczne i zalecenia co do dalszego postępowania. Szczególnie istotne są zalecenia zawarte w wyroku z dnia 24 lipca 2017 r. sygn. akt II SA/Kr 426/17, Sąd bowiem odniósł się w nim do wyroków wydanych poprzednio i zweryfikował, w jakim zakresie zawarte w tamtych wyrokach zalecenia i wytyczne nie zostały jeszcze zrealizowane. SKO przytoczyło fragmenty uzasadnienia tego wyroku stwierdzając, że organ I instancji do tych wytycznych się zastosował. Zgromadzony materiał dowodowy jest obszerny i w sposób kompleksowy wyjaśnia stan faktyczny w przedmiotowej sprawie. Dotyczy to w szczególności pozyskanej przez organ I instancji opinii biegłego z zakresu hydrologii— mgr inż. I. Ł., która - wraz z wyjaśnieniami poczynionymi przez biegłego w odniesieniu do zarzutów Sądu (uzupełnienie opinii marca 2018 r.) stanowi pełną i wiarygodną analizę okoliczności faktycznych stwierdzonych w sprawie i poparte wiedzą specjalistyczną wyjaśnienia wpływu tych okoliczności faktycznych na stosunki wodne na objętych niniejszym postępowaniem działkach. Kolegium stwierdziło, iż pewne niejasności i sprzeczności z innymi dowodami w sprawie zostały przez biegłego wyjaśnione w sposób przekonujący. Aktualność opinii została potwierdzona w dniu 3 lipca 2019 r. z zastrzeżeniem, że biegły nie prowadził ponownych oględzin w terenie. W szczególności biegły wyjaśnił bowiem, iż posłużenie się ortofotomapa z 1997 r. służyło jedynie zobrazowaniu stanu gruntu sprzed likwidacji tzw. "starej drogi". Mapa ta potwierdza, że wówczas droga biegła innym śladem, niż obecnie, co ma istotne znaczenie dla stanu faktycznego w przedmiotowej sprawie. Wnioski te są zresztą zbieżne z twierdzeniami Skarżącego o tym, że problem z zalewaniem jego stodoły występuje od 2007 r. , a wcześniej nie istniał. Biegły wyjaśnił również, iż mapa sytuacyjno - wysokościowa z 2014 r., co do której Są określił, że jest "niewiadomego pochodzenia" pochodzi z Powiatowego Ośrodka Geodezji i Kartografii w K., na dowód czego biegły posiada rachunek, a wniosek o wydanie mapy został zrejestrowany w Ośrodku w dniu 13 maja 2014 r. pod podanym przez biegłego numerem. Wskazane okoliczności, w ocenie Kolegium, wyjaśniają wątpliwości Sądu skierowane pod adresem dokumentów, jakie posłużyły do sporządzenia wydanej opinii.

W toku postępowania pierwszoinstancyjnego dokonano aktualnych pomiarów geodezyjnych w terenie, które obrazuje sporządzona mapa sytuacyjno - wysokościowa z dnia 5 lutego 2018 r., przyjęta do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 6 marca 2018 r.

Mapa ta potwierdza w ocenie Kolegium, iż prawdziwy jest wniosek biegłego, że obecnie działki nr [...] i [...] nie są "nadsypane" względem działki nr [...], co mogłoby zakłócać stosunki wodne w tym terenie. Mapa nie potwierdza, aby na działce nr [...] został usypany jakikolwiek "wałek ziemny", albo żeby na działce nr [...] wymulisko wzdłuż granicy z działką nr [...] istotnie znajdowało się wyżej niż pozostała część działki. Jedyne, co mapa ta potwierdza, (o, że biegnąca wzdłuż granicy z działką nr [...] "nowa droga" na działce nr [...] stanowi nieznaczne obniżenie temu, z czego logicznie wynika, że to na tę drogą spływają wody opadowe z okolicznych pól. Droga ta jest wyraźnie zaznaczona na ww. mapie z dnia 5 lutego 2018 r. Rzędne terenu drogi wahają się pomiędzy 431,69 m n.p.m najbliżej zabudowań na działce do 432,46 m n.p.m. najdalej od nich. Wyraźnie więc widać, że droga ta posiada spadek w kierunku zabudowań na działce nr [...], przy czym na jej osi znajduje się budynek stodoły oznaczony literą g. Zarówno teren działki nr [...] położony wzdłuż owej drogi, jak i teren sąsiadującej działki nr [...] położone są albo równo z jej poziomem albo nieznacznie wyżej, przy czym w żadnym miejscu działka nr [...] nie znajduje się wyżej od poziomu działki nr [...] (na niektórych fragmentach działki jest wręcz odwrotnie). Również rzędne terenu działki nr [...] nie odbiegają od rzędnych ww. działek. Podkreślić należy, że przy północnych ścianach stodół na działkach nr [...] rzędne terenu działki nr [...] są wyższe niż na działce nr [...]. Z powyższego wynika w ocenie Kolegium jednoznacznie, iż obecnie nie ma na terenie działek nr [...] i [...] sztucznych podwyższeń terenu, które mogłyby naruszać stosunki wodne. Sporządzone pomiary w żaden sposób nie potwierdzają, aby kierunek spływu wód mógł biec w taki sposób, jak to twierdzi Odwołujący. Pomiary te potwierdziły także ustalenia biegłego zobrazowane na załączniku do opinii hydrologicznej z maja 2014 r. (karta 442), że naturalny kierunek spływu wód na terenie działki nr [...] jest co do zasady południkowy, równoległy do granic geodezyjnych działek, a jeśli dochodzi do spływu wód na działki sąsiednie, to ma on kierunek z działki nr [...] na działkę nr [...] i dalej na [...], a nie odwrotnie (który to stan miał być zmieniony poprzez nadsypanie ziemi).

W związku z powyższym Kolegium stwierdziło, że opinia Sądu, zgodnie z którą wymulisko na działce nr [...] i "wałek ziemny" na działce nr [...] powodują spływ wód opadowych na teren działki nr [...], obecnie nie może wiązać organów w przedmiotowej sprawie, bowiem ustalony stan faktyczny jest odmienny od tego, na którym opierał się Sąd. Przepis art. 153 p.p.s.a. stanowi, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. W orzecznictwie ugruntowany jest przy tym pogląd, że obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ciąży na organie oraz na sądzie i może być wyłączony tylko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego. Powszechnie przyjmuje się, że od takiej oceny prawnej można odstąpić np. gdy stan faktyczny sprawy ustalony w wyniku ponownego jej rozpoznania uległ tak zasadniczej zmianie, że do nowo ustalonego stanu faktycznego należy stosować inne przepisy prawa, odmienne od wyjaśnionych w poprzednio wydanym wyroku.

W niniejszej sprawie mamy do czynienia z sytuacją, w której ustalenia faktyczne w sprawie uległy zmianie już po wydaniu wyroku zawierającego wiążące zalecenia Sądu. Obecnie bowiem organy opierają się przy ocenie przesądzonych w wyroku okoliczności na mapie sporządzonej dnia 5 lutego 2018 r., a zatem już po wydaniu wyroku Sądu, w którym zawarto wiążące stanowisko co do wpływu wymuliska i "wałka ziemnego" na stosunki wodne na przedmiotowych działkach. Mapa ta wykazała, że aktualnie stan faktyczny jest odmienny od tego, na którym bazował Sąd. Sąd bowiem przyjął, iż wymulisko na działce nr [...] i "wałek ziemny" na działce nr [...] położony jest wyżej niż teren działki nr [...]. Obecnie wykazano, że jest inaczej. Należy zatem stwierdzić, że powstałe na działce nr [...] wymulisko nie mogło naruszyć stosunków wodnych w przedmiotowym terenie, bowiem nie znajduje się powyżej terenu działki nr [...]. Wpływu takiego obecnie nie może mieć również nadsypanie ziemi na działce nr [...], bowiem aktualnie materiał dowodowy sprawy nie potwierdza jego istnienia. Kolegium stwierdza, że okoliczność zalewania stodoły na działce nr [...] przez spływające wody opadowe związana jest ewidentnie z przebiegiem "nowej drogi" na tejże działce, prowadzącej wzdłuż granicy z działką nr [...], a nie z działaniami właścicieli działek sąsiednich. Drogą tą spływa woda opadowa z terenów położonych wyżej, w szczególności z północnej części działki nr [...], jak i z dalej położonych pól, do których prowadzi. Wniosek ten wynika jednoznacznie z przedłożonego uzupełnienia do opinii biegłego hydrologa z marca 2018 r. Jak wskazał biegły, przy opadach o niewielkim nasileniu woda będzie swobodnie opływała stodołę na działce nr [...] i spływała do rowu oznaczanego na mapie jako "[...]", zgodnie z przebiegiem owej drogi dojazdowej. Niewielkie ilości wody spływać bowiem będą po drodze i nie będą wylewać się poza jej krawędzie. Natomiast przy deszczach nawalnych droga może nie być w stanie odprowadzić całości spływającej wody do rowu. Wówczas to - przelewając się przez krawędzie drogi — woda będzie zalewać stodołę na działce nr [...], która znajduje się na spadku terenu, poniżej osi owej drogi. Droga bowiem skręca przed samą stodołą, aby ją ominąć.

W ocenie Kolegium wnioski te są przekonujące i zgodne z logiką i doświadczeniem życiowym. Wbrew twierdzeniom Odwołującego powyższe nie oznacza, że organy przyjęły, iż droga stanowi ciek wodny. Wody opadowe zanim trafią do cieku wodnego (Wodnika) muszą pokonać obszar, jaki je od niego dzieli. Obszar ten pokonują zgodnie ze spadkiem terenu, przy czym jeżeli na tym obszarze znajdzie się droga gruntowa, to w sposób naturalny to ona będzie wody te zbierać. Droga posiada bowiem koleiny, które kanalizują spływ wody z sąsiednich terenów, poza tym nie jest porośnięta trawą, co również ułatwia spływ wód.

Powyższe wnioski korespondują również z ustaleniami, z których wynika, że istnieje koincydencja czasowa pomiędzy powstaniem problemów z zalewaniem stodoły na działce nr [...] oraz faktem zmiany lokalizacji drogi dojazdowej do pól biegnącej po działce nr [...]. Sam Odwołujący potwierdza bowiem, że dawniej - w okresie kiedy przebieg drogi był inny niż obecnie -problemów takich nie było. O ile bowiem "stara droga" biegła wzdłuż granicy z działką [...] (wzdłuż zachodniej krawędzi działki nr [...]), to obecnie przeniesiono ją na drugą stronę działki. Przebieg "starej drogi" nie kolidował z zabudowaniami na działce nr [...], a co za tym idzie pozwalał na swobodny spływ wód opadowych do Wodnika nawet przy znacznych opadach. Obecnie drogi tej już nie ma, co potwierdza aktualna mapa sytuacyjno -wysokościowa. Jak wynika z oświadczenia R. K. nie została ona zlikwidowana fizycznie, poprzez przeprowadzenie prac ziemnych (pismo z dnia 2 lipca 2019 r. w odpowiedzi na wezwanie Kolegium). Jednak nieużytkowana przestała spełniać swoją funkcję odprowadzania wód opadowych, jaką pełniła wcześniej, szczególnie, że powstała droga nowa, która funkcję tę przejęła. Obecnie trasą spływu wód jest "nowa droga", jak wskazano powyżej, o przebiegu kolizyjnym z zabudowaniami gospodarczymi na działce.

Powyższe w ocenie Kolegium czyni uprawnionym wniosek, że to działania właściciela działki nr [...] prowadzone na jej terenie (zmiana przebiegu drogi dojazdowej do pól) stały się przyczyną zalewania stodoły znajdującej się na tej działce. Z aktualnych i archiwalnych map sytuacyjno - wysokościowych wynika, że zmiana taka miała miejsce. Jednocześnie opinia biegłego potwierdza, że przebieg drogi ma istotny wpływ na kierunki spływu wód opadowych, ponieważ drogi poprzez swoje ukształtowanie kanalizują spływ wód w razie gwałtowanych opadów (co nie oznacza, że są ciekami wodnymi). Wynika z tego w ocenie Kolegium w sposób jednoznaczny, że jedyną przyczyną szkód na działce nr [...] wskazywanych we wniosku inicjującym niniejsze postępowanie, były działania R. K., prowadzone w obrębie tejże działki.

Z powyższego wynika zatem, że w niniejszej sprawie nie wykazano, aby na działkach nr [...] i [...] doszło do naruszenia stosunków wodnych ze szkodą dla działki sąsiedniej. W związku z tym nie doszło do ziszczenia podstawowej przesłanki umożliwiającej zastosowanie sankcji z art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne, a to naruszenia stosunków wodnych ze szkodą dla działki sąsiedniej. Za tego względu należało odmówić nałożenia na właścicieli działek nr [...] i [...] obowiązków wskazanych w tym przepisie.

Przeprowadzając ponownie postępowanie, organ I instancji ustalił aktualnych spadkobierców po C. G. oraz E. C.. Postanowieniem z dnia 10.09.2021 r. dopuszczono w charakterze strony nowych właścicieli K. i B. W.. Zawiadomiono wszystkich uczestników postępowania o możliwości zapoznania się z zebranym materiałem i wypowiedzenia się co do zgłoszonych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Tym samym uczyniono zadość zaleceniom Sądu w zakresie prawidłowego ustalenia kręgu stron postępowania i zapewnienia im czynnego udziału w postępowaniu.

Opisaną wyżej decyzję zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie R. K., zarzucając jej

- naruszenie art. 153 ppsa, poprzez odstąpienie w zaskarżonej decyzji od wiążącej oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania, wyrażonej w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wydanego w przedmiotowej sprawie w dniu 5 sierpnia 2016 r., sygn. akt: II SA/Kr 1523/15, w odniesieniu do stanowiska, iż wymulisko na działce nr [...], jak i usypanie wałka ziemnego na działce nr [...] wywołują skutek w postaci szkód na działce [...], a w konsekwencji - przyjęcie, iż ustalenia faktyczne w sprawie uległy zmianie już po wydaniu wyroku zawierającego wiążące ustalenia Sądu, a ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania nie są wiążące dla organu wydającego decyzję;

- naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2017 r. poz. 1121), polegające na przyjęciu, iż na działkach nr [...] i [...] obr. S. II nie nastąpiły zmiany na gruncie powodujące szkody na gruncie sąsiednim - działce nr [...], a w konsekwencji orzeczenie o odmowie nakazania właścicielom działek nr [...] i [...] przywrócenia stanu poprzedniego na terenie ww. działek oraz nakazania właścicielom tych działek wykonania urządzeń zapobiegających szkodom, pomimo spełnienia przesłanek do orzeczenia o uchyleniu zaskarżonej decyzji Wójta Gminy S. z dnia 3 listopada 2021 r., znak: [...] w całości i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez nakazanie przywrócenia gruntu do stanu poprzedniego na działce nr [...] oraz nakazanie przywrócenia do stanu pierwotnego terenu działki nr [...];

- błędne ustalenie stanu faktycznego, polegające na przyjęciu, iż na działce nr [...] nie znajduje się aktualnie nadsyp ziemi ("wałek ziemny"), powodujący spływ wód opadowych na działkę [...] oraz przyjęcie, iż wymulisko na działce nr [...] nie powoduje spływu wód na działkę [...], zaś przyczyną zalewania działki nr [...] jest związana z przebiegiem nowej drogi na tej działce, podczas gdy prawidłowa ocena materiału dowodowego winna prowadzić do ustalenia, iż przebieg drogi po działce nr [...] nie ma żadnego wpływu na spływ wód opadowych, a w szczególności - nie może powodować zalewania tej działki, zaś przyczyną zalewania działki nr [...] jest istniejące wymulisko na działce [...] oraz nadsyp ziemi ("wałek ziemi") na działce nr [...], powstałe w wyniku ingerencji właścicieli wymienionych działek;

- naruszenie art. 6, art. 7, art. 8, art. 12, art. 77, art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 kodeks postępowania administracyjnego w zw. z art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. poprzez rażące naruszenie zasady legalności, zasady prawdy obiektywnej i zasady pogłębiania zaufania polegające na nieprawidłowym zastosowaniu przepisu prawa materialnego, pomimo spełnienia wszelkich przesłanek do wydania decyzji zgodnie z wnioskiem skarżącego.

Na podstawie tych zarzutów skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji wraz z poprzedzającą ja decyzją organu I instancji oraz o zasadzenie kosztów-postępowania.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie i w całości podtrzymało stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Na wstępie należy wyjaśnić, że na mocy § 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. poz. 491 z późn. zm.) w okresie od dnia 20 marca 2020 r. do odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej ogłoszono stan epidemii w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2. Do dnia wyrokowania stan epidemii nie został odwołany. Zgodnie z art. 15zzs4 ust.2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 ze zmianami) w brzmieniu obowiązującym od dnia 3 lipca 2021 r., wprowadzonym art. 4 pkt 3 ustawy z dnia 28 maja 2021 r. (Dz.U.2021.1090), w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID -19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich, wojewódzkie sądy administracyjne przeprowadzają rozprawę wyłącznie przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających prowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym, że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu. W myśl art. 15zzs4 ust.3 ustawy Przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. W rozpoznawanej sprawie strony postępowania zostały wezwane o podanie, czy wnoszą o przeprowadzenie rozprawy zdalnej, a jeżeli tak – to o wskazanie adresu elektronicznego na platformie ePUAP - w terminie 7 dni od dnia doręczenia - pod rygorem przyjęcia, że strona nie ma możliwości technicznych uczestniczenia w rozprawie zdalnej.

Ponieważ strony nie wykonały powyższego wezwania, zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2021 r. poz. 137 z późn. zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm.), dalej zwana p.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Dokonawszy w niniejszej sprawie kontroli zaskarżonej decyzji pod kątem tak określonych kryteriów, Wojewódzki Sąd Administracyjny doszedł do wniosku, że skarga nie jest uzasadniona.

Na wstępie przypomnieć należy, że niniejsza sprawa toczy się od 2007 r., zostało wydanych 19 decyzji administracyjnych oraz 6 wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie.

Dla oceny niniejszego postępowania najistotniejsze znaczenie ma wyrok WSA w Krakowie z dnia 24 lipca 2017 r. sygn. II SA/Kr 426/17. Stosownie bowiem do treści art. 153 p.p.s.a. "ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie".

Przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że ani organ administracji publicznej, ani sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane. Związanie sądu administracyjnego oceną prawną oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, które byłyby sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem (por. wyrok NSA z dnia 1 września 2010 r., sygn. II OSK 518/09, LEX nr 746901).

Pojęcie "ocena prawna" w rozumieniu przepisu art. 153 p.p.s.a. oznacza wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku w związku z rozpoznawaną sprawą. Ocena ta może się odnosić zarówno do przepisów prawa materialnego jak i procesowego. Musi ponadto pozostawać w logicznym związku z treścią orzeczenia sądu administracyjnego, w którym została sformułowana (por., wyrok NSA z dnia 30 listopada 2010 r., sygn. II OSK 1929/09, LEX nr 795206). Wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych. W przypadku zaskarżenia do sądu administracyjnego decyzji zapadłej w wyniku uprzedniego wydania przez sąd wyroku kasacyjnego i wyrażeniu w nim wiążącej oceny prawnej, ponownie rozpoznając sprawę sąd administracyjny obowiązany jest do dokonania kontroli, czy organ administracji prawidłowo uwzględnił wytyczne zawarte w poprzednim wyroku. Podporządkowanie się wytycznym sądu i wyrażonej przezeń ocenie prawnej jest bowiem głównym kryterium poprawności nowowydanej decyzji (por. wyrok NSA z dnia 13 stycznia 2009 r., sygn. II GSK 614/08, LEX nr 528074). Naruszenie przez organ administracji publicznej art. 153 powoduje konieczność uchylenia zaskarżonego aktu. (tak WSA w Krakowie w wyroku z dnia 25 listopada 2015 r., sygn. II SA/Kr 1152/15).

Jak słusznie wskazuje Kolegium, szczególnie istotne są zalecenia zawarte w wyroku z dnia 24 lipca 2017 r. sygn. akt II SA/Kr 426/17. Przypomnieć zatem należy, jakie główne wskazania zawarł Sąd w przywołanym wyżej wyroku sygn. II SA/Kr 426/17. Sąd w uzasadnieniu wskazał między innymi, że:

" Zgodnie z art. 141 § 4 p.p.s.a. przy ponownym postępowaniu organ I instancji powinien przede wszystkim ustalić rzeczywisty stan faktyczny także z uwzględnieniem stanowiska Sądu odnośnie wpływu na stosunki wodne wymuliska na dz. nr [...] oraz wałka naziemnego na dz. nr [...]. W razie potrzeby, a wiec sytuacji, w której organ I instancji nie będzie w stanie samodzielnie ustalić prawidłowego stanu faktycznego sprawy lub nałożyć właściwe obowiązki, należy powołać biegłego celem oceny stanu wody na gruntach. Przeprowadzając oględziny należy sporządzić precyzyjną mapę (najlepiej sytuacyjno-wysokościową z zaznaczonymi granicami działek) obrazującą dotychczasowy kierunek spływu wód i ewentualną zmianę tego kierunku oraz miejsca (jeżeli takowe będą) czynności zmierzających do zmiany kierunku spływu wód. Wydaje się niezbędne przeprowadzenie naoczni w terenie powiązanej z dokładnym pomierzeniem istniejący rzędnych terenu. Jest bowiem prawdopodobne, że powstałe na działce nr [...] doprowadziło do podwyższenia terenu co utrudnia naturalny spływ wody z działki nr [...]. Okoliczności te potwierdza pośrednio także biegły I.. Ł. w uzupełnieniu swojej opinii z października 2016 r. Dopiero na podstawie rzetelnie ustalonego stanu faktycznego, po przeprowadzeniu prawidłowej oceny zabranych w sprawie dowodów oraz dokładnym przeanalizowaniu zarzutów podnoszonych przez skarżącego należy wydać decyzję administracyjną."

Natomiast w wyroku z dnia 5 sierpnia 2016 r. sygn. II SA/Kr 1523/15 Sąd w skazał, że: "Sąd zwraca też uwagę, iż (co wynika z nie tylko ekspertyzy I. Ł. ale też ekspertyz poprzednich oraz uzasadnienia wyroku w sprawie II SA/Kr 1582/14 – do zmiany stosunków wodnych w tym terenie mogło doprowadzić nie tylko działania podjęte na działce nr [...] (usypanie wałka ziemnego) ale też likwidacja tzw. starej drogi. (...)"

Nadto, w wyroku sygn. II SA/Kr 1582/14, przesądzone zostało, iż na działce nr [...] nie doszło do naruszenia stosunków wodnych poprzez naniesienie gałęzi i ziemniaków.

Ponownie prowadząc postępowanie organ wykonał zalecenia i wskazówki Sądu zawarte w przywołanych wyrokach.

W szczególności biegły mgr inż. I. Ł. w marcu 2018 r., w opinii uzupełniającej odniósł się do wszystkich wątpliwości Sądu wyrażonych w uzasadnieniu wyroku II SA/Kr 426/17, w tym w szczególności wyjaśnił, że ortofotomapa z 1997 r., którą się posłużył, miała jedynie zobrazować stan gruntu sprzed likwidacji tzw. "starej drogi". Mapa ta potwierdza, że wówczas droga biegła innym śladem, niż obecnie, co ma istotne znaczenie dla stanu faktycznego w niniejszej sprawie. Biegły wskazał tez, że jest to zbieżne z twierdzeniami skarżącego o tym, że problem zalewania stodoły występuje od 2007 r., podczas gdy wcześniej go nie było. Biegły wyjaśnił też źródło z którego pozyskał kwestionowaną przez Sąd mapę sytuacyjno – wysokościową (Powiatowy Ośrodek Geodezji i Kartografii w K.). Aktualność opinii została potwierdzona w dniu 3 lipca 2019 r. z zastrzeżeniem, że biegły nie prowadził ponownych oględzin w terenie.

Wykonane zostały także szczegółowe pomiarów geodezyjnych w terenie, które obrazuje sporządzona mapa sytuacyjno - wysokościowa z dnia 5 lutego 2018 r., przyjęta do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 6 marca 2018 r.

Mapa ta potwierdza, że obecnie działki nr [...] i [...] nie są "nadsypane" względem działki nr [...], co mogłoby zakłócać stosunki wodne w tym terenie. W szczególności zaś z mapy tej nie wynika, że na działce nr [...] został usypany jakikolwiek "wałek ziemny", albo żeby na działce nr [...] wymulisko wzdłuż granicy z działką nr [...] istotnie znajdowało się wyżej niż pozostała część działki.

Mapa ta natomiast potwierdza, że "nowa droga" na działce nr [...](usytuowana przy granicy z działka nr [...]) stanowi nieznaczne obniżenie terenu, z czego logicznie wynika, że to na tę drogą spływają wody opadowe z okolicznych pól. Droga została zaznaczona na mapie z dnia 5 lutego 2018 r., a rzędne jej terenu wahają się pomiędzy 431,69 m n.p.m najbliżej zabudowań na działce, do 432,46 m n.p.m. najdalej od nich.

Jednoznacznie zatem droga opada w kierunku zabudowań na działce nr [...], przy czym na jej osi znajduje się budynek stodoły oznaczony literą "g".

Zarówno teren działki nr [...] położony wzdłuż owej drogi, jak i teren sąsiadującej działki nr [...] położone są albo równo z jej poziomem albo nieznacznie wyżej, przy czym w żadnym miejscu działka nr [...] nie znajduje się wyżej od poziomu działki nr [...] (na niektórych fragmentach działki jest wręcz odwrotnie).

Również rzędne terenu działki nr [...] nie odbiegają od rzędnych ww. działek. Podkreślić należy, że przy północnych ścianach stodół na działkach nr [...] rzędne terenu działki nr [...] są wyższe niż na działce nr [...].

Z powyższego wynika, że nie ma na terenie działek nr [...] i [...] sztucznych podwyższeń terenu, które mogłyby naruszać stosunki wodne. Pomiary te potwierdziły także ustalenia biegłego zobrazowane na załączniku do opinii hydrologicznej z maja 2014 r., że naturalny kierunek spływu wód na terenie działki nr [...] jest co do zasady południkowy, równoległy do granic geodezyjnych działek, a jeśli dochodzi do spływu wód na działki sąsiednie, to ma on kierunek z działki nr [...] na działkę nr [...] i dalej na [...], a nie odwrotnie (który to stan miał być zmieniony poprzez nadsypanie ziemi).

Rację ma zatem Kolegium wskazując, że poprzednio wyrażony pogląd Sądu, zgodnie z którym wymulisko na działce nr [...] i "wałek ziemny" na działce nr [...] powodują spływ wód opadowych na teren działki nr [...], obecnie nie może wiązać organów w przedmiotowej sprawie, bowiem ustalony stan faktyczny jest odmienny od tego, na którym opierał się Sąd.

W orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ciąży na organie oraz na sądzie i może być wyłączony tylko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego. W niniejszej sprawie mamy do czynienia z sytuacją, w której ustalenia faktyczne w sprawie uległy zmianie już po wydaniu wyroku zawierającego wiążące zalecenia Sądu.

Obecnie oprzeć się należy na ustaleniach dokonanych już po wyroku z 24 lipca 2017 r. (II SA/Kr 426/17) tj. na faktach ustalonych i utrwalonych na mapie sporządzonej dnia 5 lutego 2018 r., która jednoznacznie wskazuje, że obecny stan faktyczny jest odmienny od tego, na którym bazował Sąd w 2017 r., kiedy to przyjął, że wymulisko na działce nr [...] i "wałek ziemny" na działce nr [...] położony jest wyżej niż teren działki nr [...].

Należy zatem stwierdzić, że powstałe na działce nr [...] wymulisko nie może naruszać stosunków wodnych w przedmiotowym terenie, bowiem nie znajduje się powyżej terenu działki nr [...]. Wpływu takiego obecnie nie może mieć również nadsypanie ziemi na działce nr [...], bowiem aktualnie materiał dowodowy sprawy nie potwierdza jego istnienia.

Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela pogląd Kolegium, że okoliczność zalewania stodoły na działce nr [...] przez spływające wody opadowe związana jest z przebiegiem "nowej drogi" na tejże działce, prowadzącej obecnie wzdłuż granicy z działką nr [...] (poprzednio umiejscowiona była przy granicy z działka nr [...]).

Drogą tą spływa woda opadowa z terenów położonych wyżej, w szczególności z północnej części działki nr [...], jak i z dalej położonych pól, do których prowadzi. Wniosek ten wynika jednoznacznie z przedłożonego uzupełnienia do opinii biegłego hydrologa z marca 2018 r. Jak wskazał biegły, przy opadach o niewielkim nasileniu woda będzie swobodnie opływała stodołę na działce nr [...] i spływała do rowu oznaczanego na mapie jako "Wodnik", zgodnie z przebiegiem owej drogi dojazdowej. Niewielkie ilości wody spływać bowiem będą po drodze i nie będą wylewać się poza jej krawędzie. Natomiast przy deszczach nawalnych droga może nie być w stanie odprowadzić całości spływającej wody do rowu. Wówczas to - przelewając się przez krawędzie drogi — woda będzie zalewać stodołę na działce nr [...], która znajduje się na spadku terenu, poniżej osi owej drogi. Droga bowiem skręca przed samą stodołą, aby ją ominąć.

Powyższe wnioski korespondują również z ustaleniami, z których wynika, że istnieje koincydencja czasowa pomiędzy powstaniem problemów z zalewaniem stodoły na działce nr [...] oraz faktem zmiany lokalizacji drogi dojazdowej do pól biegnącej po działce nr [...]. Przebieg "starej drogi" nie kolidował z zabudowaniami na działce nr [...], a co za tym idzie pozwalał na swobodny spływ wód opadowych do wodnika nawet przy znacznych opadach. Obecnie drogi tej już nie ma, co potwierdza aktualna mapa sytuacyjno -wysokościowa. Jak wynika z oświadczenia R. K. nie została ona zlikwidowana fizycznie, poprzez przeprowadzenie prac ziemnych (pismo z dnia 2 lipca 2019 r. w odpowiedzi na wezwanie Kolegium). Jednak nieużytkowana przestała spełniać swoją funkcję odprowadzania wód opadowych, jaką pełniła wcześniej, szczególnie, że powstała droga nowa, która funkcję tę przejęła.

Powyższe oznacza, że to działania właściciela działki nr [...] (zmiana przebiegu drogi dojazdowej do pól) stały się przyczyną zalewania stodoły znajdującej się na tej działce. Z aktualnych i archiwalnych map sytuacyjno - wysokościowych wynika, że zmiana taka miała miejsce. Jednocześnie opinia biegłego potwierdza, że przebieg drogi ma istotny wpływ na kierunki spływu wód opadowych, ponieważ drogi poprzez swoje ukształtowanie kanalizują spływ wód w razie gwałtowanych opadów (co nie oznacza, że są ciekami wodnymi). Wynika z tego, że jedyną przyczyną szkód na działce nr [...] wskazywanych we wniosku inicjującym niniejsze postępowanie, były działania R. K., prowadzone w obrębie tejże działki.

Wobec powyższego niezasadne okazały się zarzuty skargi zarówno w zakresie w jakim dotyczą naruszenia prawa materialnego, jak i prawa procesowego, a zatem skarga uległa oddaleniu na zasadzie art. 151 p.p.s.a.