Postanowienie NSA, sygn. akt I GSK 240/06
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2006-06-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Hasła tematyczne: Celne postępowanie
Celne prawo
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Odrzucono skargę o wznowienie postępowania sądowego
Powołane przepisy: article: art. 280 par. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący : sędzia NSA Małgorzata Korycińska po rozpoznaniu w dniu 26 czerwca 2006 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi [...] Spółki z o.o. w Warszawie o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 marca 2005 r., sygn. akt I GSK 54/05 ze skargi kasacyjnej [...] Spółki z o.o. w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 września 2004 r., sygn. akt V SA 1295/03 w sprawie ze skargi [...] Spółki z o.o. w Warszawie na decyzję Dyrektora Izby Celnej Port Lotniczy w Warszawie z dnia 25 lutego 2003 r., nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe postanawia: odrzucić skargę o wznowienie postępowania


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 19 stycznia 2006 r. [...] Sp. z o.o. wniosła skargę o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 marca 2005 r., sygn. akt I GSK 54/05, oddalającym skargę kasacyjną na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 września 2004 r., sygn. akt V SA 1295/03.

Na podstawie art. 270, art. 271 pkt 1, art. 272 § 1, art. 275, art. 175 w zw. z art. 276 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, dalej: p.p.s.a.) skarżąca wniosła o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego oraz zmianę wyroku NSA poprzez wydanie orzeczenia uchylającego wyrok WSA z dnia 10 września 2004 r.

Opierając się na art. 272 § 1 p.p.s.a., jako podstawę uzasadniającą żądanie skarżąca podała wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 grudnia 2005 r., sygn. akt SK 53/04, w którym Trybunał orzekł, że:

- art. 18 p.p.s.a. jest zgodny z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP oraz nie jest niezgodny z art. 2, art. 10 ust. 1 i art. 178 ust. 1 Konstytucji RP;

- art. 19 p.p.s.a. w zakresie, w jakim ogranicza przesłankę wyłączenia sędziego jedynie do stosunku osobistego, pomijając inne okoliczności, które mogą mieć wpływ na ocenę bezstronności sędziego, jest niezgodny z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP;

- art. 19 p.p.s.a. nie jest niezgodny z art. 2, art. 10 ust. 1 i art. 178 ust. 1 Konstytucji.

Z ostrożności procesowej skarżąca zażądała również wznowienia postępowania na podstawie art. 271 pkt 1) p.p.s.a. z uwagi na fakt, iż w składzie orzekającym w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie orzekał sędzia, co do którego przesłanki wyłączenia zawarte są w ustawie, a strona nie mogła domagać się wyłączenia przed uprawomocnieniem się orzeczenia z uwagi na niekonstytucyjne brzmienie art. 19 p.p.s.a. stwierdzone wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 grudnia 2005 r., sygn. akt SK 53/04.

W uzasadnieniu skarżąca podała, że w składzie orzekającym Sądu I instancji zasiadała sędzia Ewa Jóźków, która będąc Wiceprezesem Głównego Urzędu Ceł miała wpływ na wynik postępowań celnych prowadzonych w stosunku do importerów farmaceutyków, a w dniu 17 stycznia 2002 r. wydała na potrzeby tych postępowań pismo z niekorzystną dla firm farmaceutycznych wykładnią przepisów celnych. Zdaniem skarżącej, udział sędzi Ewy Jóźków w rozpoznawaniu przedmiotowej sprawy przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie stanowi naruszenie art. 19 p.p.s.a., a także narusza art. 45 Konstytucji RP.

Skarżąca wskazała również, że Trybunał Konstytucyjny wydając wyrok 13 grudnia 2005 r. rozpatrywał skargę konstytucyjną złożoną przez podmiot z branży farmaceutycznej w kontekście udziału w składzie orzekającym Sądu I instancji sędzi Ewy Jóźków. Skarżąca zauważyła, że stan faktyczny niniejszego postępowania jest tożsamy ze stanem faktycznym, który był podstawą do wniesienia skargi konstytucyjnej i wydania przez Trybunał Konstytucyjny orzeczenia o niekonstytucyjności art. 19 p.p.s.a.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Według art. 280 § 1 p.p.s.a. sąd na posiedzeniu niejawnym odrzuca skargę o wznowienie postępowania, jeżeli została wniesiona po terminie lub nie opiera się na ustawowej podstawie wznowienia.

W niniejszej sprawie w skardze o wznowienie postępowania powołany został, jako jej podstawa, art. 272 § 1 p.p.s.a. oraz art. 271 pkt 1 p.p.s.a. w powiązaniu z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 grudnia 2005 r. sygn. akt SK 53/04 (Dz. U. Nr 250, poz. 2118), stwierdzającym niezgodność art. 19 p.p.s.a. z art. 45 ust. 1 Konstytucji w zakresie, w jakim ogranicza przesłankę wyłączenia sędziego jedynie do stosunku osobistego, pomijając inne okoliczności, które mogą mieć wpływ na ocenę bezstronności sędziego.

Wyrok ten został ogłoszony w dniu 21 grudnia 2005 r. w Dz. U. Nr 250, poz. 2118, zaś skarga o wznowienie została wniesiona w dniu 20 stycznia 2006 r. (poniedziałek), a zatem z zachowaniem miesięcznego terminu określonego w art. 272 § 2 w zw. z art. 83 § 2 p.p.s.a. oraz art. 112 k.c. w zw. z art. 83 § 1 p.p.s.a.

Jeżeli chodzi natomiast o drugą przesłankę dopuszczalności skargi o wznowienie postępowania, tj. oparcie jej na ustawowej podstawie wznowienia, to w pierwszym rzędzie podkreślić należy, że z przepisów art. 272 § 1 w zw. z art. 270 p.p.s.a. wynika, że orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego tylko wówczas może być podstawą żądania wznowienia postępowania, jeżeli stwierdza niezgodność przepisu prawa, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądu. Chodzi tu więc o ścisły związek między przepisem uznanym za niezgodny z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą (dalej zwanym przepisem "niekonstytucyjnym"), a wydanym orzeczeniem.

W niniejszej sprawie w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie, jako sądem pierwszej instancji, jak i przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, jako sądem kasacyjnym, przepis art. 19 p.p.s.a. nie był stosowany, gdyż nie było ani żądania sędziego o jego wyłączenie od rozpoznania sprawy ani wniosku strony o wyłączenie sędziego, jak też w skardze kasacyjnej nie było zarzutu naruszenia art. 19 p.p.s.a. przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w postępowaniu sądowoadministracyjnym przy wydawaniu wyroku, przez to, że w rozpoznaniu sprawy brał udział sędzia, który winien być wyłączony na własne żądanie lub na wniosek strony z uwagi na wątpliwości co do jego bezstronności. Należy w tym miejscu zaznaczyć, że tylko w razie naruszenia art. 18 p.p.s.a. sąd kasacyjny bierze to naruszenie z urzędu pod rozwagę, jako przesłankę nieważności postępowania, określoną w art. 183 § 2 pkt 4 p.p.s.a. – w rozpoznaniu sprawy brał udział sędzia wyłączony z mocy ustawy. Natomiast wyłączenie, o którym mowa w art. 19 p.p.s.a. nie jest wyłączeniem z mocy samej ustawy, lecz może nastąpić na żądanie sędziego lub na wniosek strony. Jeżeli zatem nie było żądania sędziego ani wniosku strony i wobec tego nie było wydane postanowienie w przedmiocie wyłączenia sędziego na podstawie art. 19 p.p.s.a., to kwestia naruszenia tego artykułu mogłaby być rozważana w postępowaniu kasacyjnym tylko na zarzut strony wnoszącej kasację, z uwagi na związanie sądu granicami skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 p.p.s.a.). Ewentualna skuteczność tego zarzutu uzależniona byłaby, stosownie do art. 20 § 2 p.p.s.a., od wykazania przez stronę, że o przyczynie wyłączenia dowiedziała się po przystąpieniu do rozprawy przed sądem pierwszej instancji, a nawet po ogłoszeniu lub doręczeniu jej nieprawomocnego orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie przed tym sądem.

Należy także nadmienić, że w sytuacji, gdy zostało wydane postanowienie sądu o nieuwzględnieniu żądania sędziego lub wniosku strony o jego wyłączenie z przyczyny określonej w art. 19 p.p.s.a., to z uwagi na treść art. 272 § 1 w zw. z art. 270 p.p.s.a., dopuszczalność skargi o wznowienie postępowania na podstawie art. 272 p.p.s.a. byłaby uzależniona od prawomocnego uchylenia tego postanowienia i wyłączenia sędziego przy zastosowaniu przepisów o wznowieniu postępowania (por. orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego: postanowienie z dnia 2 marca 2004 r. sygn. akt S 1/04-OTK-A 2004 r., nr 3, poz. 24 oraz wyrok z dnia 27 października 2004 r. sygn. akt SK 1/04-OTK-A 2004 r., nr 9, poz. 96, które to orzeczenia wskazują na kierunek konstytucyjnej wykładni odnośnych przepisów k.p.c. o wznowieniu postępowania tj. ich zgodności z art. 190 ust. 4 Konstytucji RP, a także por. do znowelizowanych, w uwzględnieniu stanowiska Trybunału Konstytucyjnego wyrażonego w powyższych orzeczeniach co do znaczenia art. 190 ust. 4 Konstytucji, przepisów art. 403 § 4 i art. 4161 k.p.c.).

W niniejszej sprawie jest oczywiste, co wynika z samej treści skargi o wznowienie postępowania, że w postępowaniu zakończonym prawomocnym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1marca 2005 r., sygn. akt I GSK 54/05 nie zostało wydane, wobec braku żądania sędziego lub wniosku strony, postanowienie w przedmiocie wyłączenia sędziego Ewy Wrzesińskiej – Jóźków, a także jest oczywiste, co wynika z samej treści skargi kasacyjnej wniesionej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 września 2004 r., sygn. akt V SA 1295/03, że w skardze tej nie było zarzutu wydania tego wyroku z naruszeniem art. 19 p.p.s.a. przez udział sędzi Ewy Wrzesińskiej – Jóźków w jego wydaniu.

Jak to już wyżej wskazano, z przepisu art. 272 § 1 wynika, że orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego jest przesłanką wznowienia postępowania zakończonego prawomocnym orzeczeniem sądu tylko wówczas, jeżeli orzeczenie sądu zostało wydane na podstawie przepisu prawa uznanego przez Trybunał Konstytucyjny za niekonstytucyjny. Musi zachodzić zatem adekwatny związek przyczynowy między podstawą prawną orzeczenia sądu, a przepisami prawa, których niekonstytucyjność stwierdził Trybunał Konstytucyjny.

W konsekwencji, brak ustawowej przyczyny wznowienia, określonej w art. 272 § 1 p.p.s.a. zachodzi także wówczas, gdy w skardze o wznowienie powołano się wprawdzie na orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego, stwierdzające niezgodność określonych przepisów prawa z Konstytucją, lecz przepisy te nie były stosowane na żadnym etapie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym orzeczeniem sądu.

Jak to przedstawione zostało wyżej, w postępowaniu zakończonym prawomocnym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 marca 2005 r., sygn. akt I GSK 54/05 przepis art. 19 p.p.s.a. ani art. 18 p.p.s.a. nie był stosowany przez sądy obu instancji na żadnym etapie postępowania.

Nie można zgodzić się ze skarżącą, że zaistniała również podstawa do wznowienia postępowania z art. 271 pkt 1 p.p.s.a., gdyż ustawa p.p.s.a. określa w art. 271 – 273 przesłanki wznowienia postępowania w sposób rozdzielny, co oznacza, że jedna i ta sama okoliczność (w tym przypadku wyrok Trybunału Konstytucyjnego) nie może stanowić przedmiotu odniesienia dwóch różnych przepisów prawnych (art. 271 pkt 1 i art. 273 § 2). Ponadto skarżąca w uzasadnieniu nie rozwinęła szerzej tej podstawy wznowienia postępowania.

Tak więc, w niniejszej sprawie skarga o wznowienie postępowania, jako nie oparta na żadnej z ustawowych podstaw wznowienia, określonych w przepisach art. 270 – 273 p.p.s.a. podlega odrzuceniu na posiedzeniu niejawnym na mocy art. 280 § 1 w zw. z art. 16 § 2 p.p.s.a.