Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 975/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-09-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art.7 ust.2
journal: Dz.U. 1945 nr 50 poz 280
law: DEKRET z dnia 26 października 1945 r. o prawie zabudowy.
article: art.29,30,15 poz.718
journal: Dz.U. 2017 poz 718
law: Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości  warszawskich, wydanych z naruszeniem prawa
article: art. 6,7,77,28,75
journal: Dz.U. 1980 nr 9 poz 26
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędziowie: WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.) WSA Bożena Marciniak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 września 2020 r. sprawy ze skarg M. M. i B. Z., Miasta [...] oraz A. K. z udziałem Prokuratora Prokuratury Rejonowej del. do Prokuratury Regionalnej we [...] na decyzję Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. oddala skargę A. K.; 3. zasądza od Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich na rzecz M. M. i B. Z. solidarnie kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 4. zasądza od Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich na rzecz Miasta [...] kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Komisja do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich (dalej-Komisja) decyzją z [...] marca 2018 r. nr [...] uchyliła w całości decyzję Prezydenta [...] z [...] stycznia 2008 r. nr [...] ustanawiającą na [...] lat prawo użytkowania wieczystego do gruntu, stanowiącego działkę ewid. nr [...] w obrębie [...], uregulowanego w KW nr [...] (podwórko), położonego w [...] przy ul. [...], na rzecz A. K. w udziale wynoszącym [...] części i M. M. w udziale wynoszącym [...] części (pkt 1), odmówiła ustanowienia prawa użytkowania wieczystego (pkt 2) oraz nadała decyzji rygor natychmiastowej wykonalności (pkt 3).

Powyższa decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Nieruchomość hipoteczna nr [...], której częścią jest nieruchomość przy ul. [...], płożona na obecnej działce nr [...], należała do K.B. (1/2 udziału) i Z. M. (1/2 udziału). W dniu [...] marca 1948 r. pełnomocnik ww. współwłaścicieli złożył do Zarządu Miejskiego w [...] wniosek o przyznanie prawa własności czasowej nieruchomości załączając zaświadczenie dokumentujące, że tytuł własności uregulowany jest jawnym wpisem na imię K. B. i Z. M. w częściach równych niepodzielnie na podstawie wniosku z [...] grudnia 1928 r.

Prezydium Rady Narodowej w [...] orzeczeniem administracyjnym z [...] sierpnia 1950 r. nr [...] odmówiło dotychczasowym właścicielom przyznania wnioskowanego prawa podnosząc, że zgodnie z opracowywanym planem zagospodarowania przestrzennego, teren ten przeznaczony jest pod użytkowanie publiczne i przydzielony został wykonawcy Narodowych Planów Gospodarczych.

Wojewoda [...] decyzja z [...] kwietnia 1992 r. stwierdził nabycie przez Gminę Dzielnicę [...] z mocy prawa w dniu [...] maja 1990 r. nieodpłatnie własności nieruchomości położonej przy ul. [...] róg [...], ozn. w jedn. ewid. gruntów obręb [...] działka nr [...] o pow. [...] m².

K.B. [...] maja 1997 r. wystąpiła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] o stwierdzenie nieważności orzeczenia z [...] sierpnia 1950 r. podnosząc, że w dacie jego wydania plan zagospodarowania był na etapie opracowania. Oświadczyła ponadto, że jest jedyną spadkobierczynią po matce H. M.. Wskazała również, że żona Z. M., Z., zmarła bezpotomnie [...] maja 1968 r., a jedynym spadkobiercą po niej jest Skarb Państwa.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z [...] grudnia 1999 r. nr [...] stwierdziło nieważność orzeczenia z [...] sierpnia 1950 r. podnosząc, że w dniu wydania orzeczenia obowiązywał plan miejscowy uchwalony w dniu [...] sierpnia 1931 r., zatem to postanowienia tego planu powinny stanowić podstawę do rozstrzygnięcia złożonego wniosku. Wykorzystywanie gruntu przy ul. [...] pod budownictwo mieszkaniowe przez dawnego właściciela dawało się pogodzić z miejscowym planem zagospodarowania.

K.B. [...] września 1999 r. zawarła z M.M. umowę sprzedaży (akt notarialny Rep. A nr [...]), w treści której oświadczyła, że przysługują jej prawa i roszczenia w udziale wynoszącym 1/2 części, do nieruchomości o pow. [...] sążni kwadratowych, znajdującej się przy ul. [...] w [...], oznaczonej nr hip. [...] i [...], a w szczególności do zwrotu opisanej nieruchomości gruntowej. Na mocy zawartej umowy K.B., z przysługującego jej udziału wynoszącego 1/2 części praw i roszczeń do wskazanej nieruchomości, sprzedała M. M. udział wynoszący [...], za cenę w kwocie [...] zł. W § 6 umowy strony ustaliły, że w wypadku uzyskania odszkodowania za przedmiotową nieruchomość przez M.M. - w terminie 1 miesiąca od otrzymania odszkodowania zapłaci on K.B. kwotę równą połowie wysokości otrzymanego odszkodowania.

Sąd Rejonowy dla [...] [...] Wydział Cywilny postanowieniem z [...] stycznia 1993 r. sygn. akt [...], stwierdził nabycie spadku po Z.M. zmarłym [...] maja 1940 r. na mocy ustawy przez żonę Z.M. w 1/4, matkę H.M. w 1/4 i siostrę K.B. z domu M. w 2/4. Postanowieniem z [...] marca 2000 r. sygn. akt [...], sąd ten stwierdził nabycie spadku po K.B. zd. M. zmarłej [...] grudnia 1999 r. na podstawie ustawy przez córkę A.K. w całości.

Sąd Rejonowy dla [...] w [...] [...] Wydział Cywilny postanowieniem z [...] kwietnia 2001 r. sygn. akt [...], stwierdził nabycie spadku po H. M. zmarłej [...] maja 1944 r. na podstawie ustawy, przez córkę K.B. w całości.

M. M. [...] czerwca 2000 r. złożył wniosek o stwierdzenie nabycia spadku przez Skarb Państwa do Sądu Rejonowego dla [...] w [...], który postanowieniem z [...] lipca 2001 r. sygn. akt [...] stwierdził nabycie spadku po Z. M. zmarłej [...] maja 1968 r. przez Skarb Państwa w całości z dobrodziejstwem inwentarza.

Sąd Okręgowy w [...] po rozpoznaniu apelacji A. K. postanowieniem z [...] października 2001 r. sygn. akt [...] uchylił ww. postanowienie i przekazał sprawę Sądowi Rejonowemu dla [...] do ponownego rozpoznania, który postanowieniem z [...] stycznia 2002 r. sygn. akt [...], stwierdził nabycie spadku po Z. M. na podstawie testamentu przez K. B. w całości.

Prezydent [...] decyzją z [...] marca 2006 r. nr [...] zatwierdził wykonany z urzędu podział nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], KW nr [...], którą stanowiła działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [...] o pow. [...] m², na działki ewidencyjne nr [...]o pow. [...] m², nr [...] o pow. [...] m², nr[...] 7/3 o pow. [...] m².

Następnie Prezydent [...] decyzją z [...] stycznia 2008 r. nr [...] ustanowił na [...] lat prawo użytkowania wieczystego gruntu o pow. [...] m², ozn. jako działka nr [...] z obrębu [...] (podwórko) położonego w [...] przy ul. [...] na rzecz A. K. w udziale wynoszącym [...] części oraz M.M. w udziale wynoszącym [...] części, a także ustalił czynsz symboliczny z tytułu ustanowienia prawa użytkowania wieczystego gruntu w wysokości [...] zł. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że wniosek o przyznanie prawa własności jest uzasadniony bowiem nieruchomość położona przy ul. [...] spełnia warunki art. 7 ust. 2 dekretu z 26 października 1945 r. Następnie postanowieniem z [...] lutego 2009 r. nr [...] Prezydent [...], sprostował oczywistą omyłkę w decyzji z [...] stycznia 2008 r., w ten sposób, że w pkt 1 postanowił ustanowić na lat [...] prawo użytkowania wieczystego gruntu o powierzchni [...] m², oznaczonego jako działka ewidencyjna [...] w obrębie [...] (podwórko), położonego przy ul. [...] na rzecz A. K. - w udziale wynoszącym [...] części i M.M. – w udziale wynoszącym [...] części. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że [...] lutego 2009 r. zauważono mylne wyliczenie udziałów.

Miasto [...] umową z [...] marca 2009 r. Rep. A nr [...] oddało nieruchomość gruntową dz. ew. nr [...] z obrębu [...] o pow. [...] m² w użytkowanie wieczyste na rzecz A. K. (udział [...] części) i M.M. (udział [...] części) na okres [...] lat.

A. K. i M. M. umową z [...] grudnia 2011 r. Rep. A nr [...] znieśli współwłasność nieruchomości znajdującej się przy ul. [...] w [...], stanowiącej działkę ewidencyjną [...] o pow. [...] m², w wyniku czego nieruchomość nabył w całości M. M.. Strony umowy oświadczyły, że zniesienia współwłasności dokonały ze spłatą uczynioną przez M.M. na rzecz A.K. w kwocie [...] zł.

Następnie M. M. umową darowizny z [...] października 2016 r. Rep. A nr [...] darował B. Z. udział wynoszący [...] części we własności ww. nieruchomości.

Komisja działając na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z 9 marca 2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich, wydanych z naruszeniem prawa (Dz. U. z 2017 r. poz. 718), postanowieniem z [...] września 2017 r. wszczęła z urzędu postępowanie rozpoznawcze w sprawie o sygn. akt [...] dotyczącej ww. decyzji Prezydenta [...] z [...] stycznia 2008 r.

Komisja opisała szczegółowo podejmowane w sprawie czynności i zaznaczyła, że stan faktyczny ustalony został na podstawie akt otrzymanych z Urzędu [...] dotyczących reprywatyzacji ul. [...], akt postępowania prowadzonego przez SKO w [...], dokumentacji archiwalnej dot. budynku z Archiwum Państwowego, akt cywilnych o stwierdzeniu nabycia spadku sygn. [...] , [...], [...], a także na podstawie opinii biegłej do spraw wyceny nieruchomości z [...] grudnia 2017 r. oraz opinii biegłej do spraw pisma porównawczego z [...] listopada 2017 r.

Uchylając decyzję z [...] stycznia 2008 r. Komisja uznała w sprawie zostały zrealizowane przesłanki z art. 30 ust. 1 pkt 1, 3, 4, 4a, 4b, 5 i 6 ustawy z dnia 9 marca 2017 r.

Zdaniem Komisji Prezydent [...]:

- w sposób rażący naruszył art. 7 w zw. z art. 77 § 1 kpa i w konsekwencji art. 7 ust. 1 dekretu, poprzez prowadzenie postępowania z rażącym uchybieniem zasadom prawdy obiektywnej, rzetelności oraz ochrony interesu społecznego i sprawiedliwości społecznej;

- nie ustalił, czy została spełniona przesłanka "posiadania gruntu", o której mowa w art. 7 ust. 1 dekretu;

- ustalił nieprawidłowy krąg osób uprawnionych do skutecznego wystąpienia z wnioskiem o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego w odniesieniu do 1/8 udziału w prawach i roszczeniach do przedmiotowej nieruchomości, przysługujących pierwotnie H. M. oraz w odniesieniu do 1/8 udziału w prawach i roszczeniach do przedmiotowej nieruchomości, przysługujących pierwotnie Z.M.;

- nie zbadał okoliczności zastosowania Kodeksu Napoleona i dziedziczenia spadku jako wakującego w odniesieniu do nabycia spadku po H.M.. W sprawie wyszły ponadto na jaw nowe okoliczności faktyczne w postaci zakwestionowania autentyczności testamentu Z. M. przez biegłego. Dowód w postaci testamentu Z.M., m.in. na podstawie którego ustalono krąg stron postępowania, okazał się fałszywy;

- dokonał nieprawidłowego wyliczenia wielkości udziału sprzedanego M.M., dokonując nieprawidłowej interpretacji aktu notarialnego Rep. [...] z [...] września 1999 r.

W ocenie Komisji ponadto w następstwie wydania zakwestionowanej decyzji M.M. nabył swój udział w prawach i roszczeniach do przedmiotowej nieruchomości jedynie za ułamek jego realnej wartości. Taka dysproporcja świadczenia wzajemnego (ceny zbytych praw i roszczeń) względem wartości nieruchomości ma charakter rażący i narusza interes społeczny. Wydanie decyzji reprywatyzacyjnej doprowadziło ponadto do skutków rażąco sprzecznych z celem, dla którego ustanowiono użytkowanie wieczyste.

Odnosząc się do poszczególnych zarzutów Komisja podkreśliła, że Prezydent nie zbadał przesłanki posiadania nieruchomości na chwilę złożenia wniosku przez dawnych współwłaścicieli, nie odniósł się w żaden sposób do problemu posiadania gruntu przez K.B. oraz Z.M., dla którego ustanowiono kuratora dla majątku - jego żonę Z.M.. Komisja podniosła, że z jej ustaleń wynika, że K.B. po wojnie zamieszkiwała przy ul. [...], więc jej posiadanie nieruchomości przy ul. [...] nie było wykluczone. Prezydent zaniechał jednak dokonania ustaleń w tym zakresie oraz w zakresie posiadania nieruchomości przez Z.M., zmarłego w [...][...] maja 1940 r., a więc niemal 8 lat przed złożeniem wniosku dekretowego, co stanowi rażące naruszenie prawa.

Komisja zaznaczyła, że wykładnia językowa art. 7 ust. 1 dekretu pozwala na przyjęcie, że przesłanka "posiadania" odnosi się nie tylko do prawnych następców właściciela, lecz również do dotychczasowego właściciela gruntu i stanowi konieczny warunek ustanowienia prawa użytkowania wieczystego .Komisja przytoczyła treść wyroku Trybunał Konstytucyjnego z 19 lipca 2016 r. sygn. akt Kp 3/15 (OTK ZU seria A poz. 66) oraz stanowisko doktryny i orzecznictwa odnoszące się do ww. przesłanki podkreślając, że brak jej ustalenia stanowi zgodnie z art. 30 ust. 1 pkt 4b ustawy z 9 marca 2017 r. samodzielną podstawę uchylenia decyzji reprywatyzacyjnej.

W ocenie Komisji Prezydent [...] nie ustalił ponadto prawidłowego kręgu stron postępowania, przez co rażąco naruszył art. 7, art. 77 § 1 w zw. z art. 7 ust. 1 dekretu oraz art. 50 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2016 r. poz. 446 ze zm.). Prezydent nie podjął jakichkolwiek czynności dowodowych w tym zakresie i wątpliwości budzi czy dopuszczalne było ustanowienie prawa użytkowania wieczystego na rzecz beneficjentów.

Komisja podniosła, że [...] stycznia 2001 r. A. K. złożyła wniosek o stwierdzenie, że spadek po H. M. na podstawie ustawy nabył Skarb Państwa. Pomimo, że postanowieniem z [...] kwietnia 2001 r. Sąd stwierdził, że spadek po H.M. nabyła K. B., Prezydent poprzestał na powyższym nie dokonując żadnej analizy czy w postępowaniu powinien wziąć udział Skarb Państwa ,gdyż uznanie Skarbu Państwa za spadkobiercę niewątpliwie miałoby wpływ na treść decyzji reprywatyzacyjnej.

W ocenie Komisji organ nie był związany treścią postanowień o stwierdzeniu nabycia spadku i aktów notarialnych. Zgodnie z art. 76 § 3 kpa mógł przeprowadzić dowód przeciwko treści dokumentu, czego zaniechał. Nie wynika także z uzasadnienia decyzji czy organ analizował treść aktów notarialnych oraz postanowień spadkowych i ich prawidłowość w świetle innych okoliczności faktycznych, w tym kwestii posiadania przymiotu strony przez B.Z. i M.M..

Komisja zaznaczyła, że Prezydent nie rozważał kwestii zastosowania w niniejszej sprawie przepisów Kodeksu Napoleona dotyczących spadków wakujących i nie występował przed wydaniem decyzji o stwierdzenie nabycia spadku na rzecz Skarbu Państwa. Organ dysponował postanowieniem o stwierdzeniu nabycia spadku po H. M. i mógł jako uczestnik postępowania żądać wznowienia postępowania sądowego w trybie art. 524 kpc lub wydania ponownego orzeczenia w sprawie stwierdzenia nabycia spadku w trybie art. 679 kpa. Miasto [...] miało jako właściciel nieruchomości interes prawny w tych postępowaniach, zwłaszcza że istniało duże prawdopodobieństwo, że roszczenia strony H.M. staną się roszczeniami Skarbu Państwa. Oznacza to, że stroną postępowania o wydanie decyzji reprywatyzacyjnej mogła być osoba, która nie była osobą uprawnioną w rozumieniu art. 7 ust. 1 dekretu.

Komisja wskazała, że przedmiotowej sprawie w kwestii spadku po Z.M. i H.M. należało stosować przepisy dzielnicowego kodeksu cywilnego, wskazanego przepisami ustawy z dnia 2 sierpnia 1926 r. o prawie właściwym dla stosunków prywatnych wewnętrznych (Dz. U. z 1926 r. Nr 101, poz. 580). Po Z.M., wobec okoliczności, że ostatnim jego miejscem zamieszkania było miasto [...] i zastosowanie znajdowały przepisy z byłego zaboru austriackiego, biorąc zaś pod uwagę, że ostatnim miejscem zamieszkania H.M. była [...], do oceny pozostałych po niej praw spadkowych należało stosować obowiązujący w chwili i miejscu jej Kodeks Napoleona. Komisja zaznaczyła, że Prezydent [...] nie podjął czynności celem ustalenia czy spadek po H.M. był spadkiem wakującym w rozumieniu art. 811 Kodeksu Napoleona. Zgodnie zaś z art. 789 w związku z art. 2262 Kodeksu Napoleona, możność przyjęcia lub zrzeczenia się spadku wakującego przedawnia się z upływem czasu wymaganego do najdłuższego przedawnienia praw nieruchomych, tj. w ciągu lat trzydziestu.

W świetle powyższych przepisów termin końcowy na objęcie spadku po H.M. upłynąłby w 1974 r. Z upływem tego terminu spadkobiercą ipso iure po wspomnianym współwłaścicielu przedmiotowej nieruchomości stałby się Skarb Państwa. W skład spadku wchodziły prawa i roszczenia do 1/8 udziału nieruchomości przy ul. [...] w [...]. Okoliczność ta - której nie ustalił organ wydający decyzję reprywatyzacyjną - miała niewątpliwie istotny wpływ na ustalenie kręgu stron postępowania dekretowego.

Komisja w celu wyjaśnienia rozbieżności pomiędzy pismem K.B. skierowanym do SKO w [...] , w którym oświadczyła ona, że Z.M. zmarła bezpotomnie [...] maja 1968 r., a jedynym spadkobiercą po niej jest Skarb Państwa oraz treścią postanowienia Sądu z [...] stycznia 2002 r. sygn. akt [...], który stwierdził nabycie spadku na jej rzecz, zleciła zbadanie okoliczności ustalenia autentyczności testamentu holograficznego Z.M. biegłemu z zakresu grafologii i badań pisma ręcznego. Przedstawioną w opinii analizę Komisja zinterpretowała wskazując, że autentyczność testamentu holograficznego, sporządzonego [...] grudnia 1966 r., została przez biegłą wprost zakwestionowana.

W ocenie Komisji podjęcie przez Prezydenta [...] właściwych czynności, a w szczególności wyjaśnienie kwestii autentyczności testamentu Z.M. i zawiadomienie organów ścigania o możliwości posłużenia się fałszywym dokumentem w postępowaniu sądowym, doprowadziłoby do wzruszenia postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku, a w konsekwencji do ustalenia właściwego kręgu spadkobierców po Z.M.. Sposób prowadzenia postępowania przez Prezydenta, w tym naruszenia prawa procesowego, skutkujące wadliwym ustaleniem kręgu stron - podmiotów uprawnionych do wystąpienia z wnioskiem, o którym stanowi art. 7 ust. 1 dekretu - są nie do przyjęcia. Nie można bowiem mówić o obiektywizmie i poszukiwaniu przez organ prawdy materialnej.

Komisja przytoczyła ponadto treść art. 50 ustawy o samorządzie gminnym oraz stanowisko doktryny odnoszące się do powołanego przepisu podkreślając, że decyzja z [...] stycznia 2008 r. została wydana rażącym naruszeniem art. 7 kpa w zw. z art. 77 § 1 kpa w zw. z art. 7 ust. 1 dekretu oraz art. 50 ustawy o samorządzie gminnym. Prezydent ustalił nieprawidłowy krąg osób uprawnionych do skutecznego wystąpienia z wnioskiem o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego w odniesieniu do 1/8 udziału w prawach i roszczeniach do nieruchomości, przysługujących pierwotnie H.M. oraz w odniesieniu do 1/8 udziału w prawach i roszczeniach przysługujących pierwotnie Z.M.. Wobec powyższego zaistniały przesłanki z art. 30 ust. 1 pkt 1, art. 30 ust. 1 pkt 3, art. 30 ust. 1 pkt 4 oraz art. 30 ust. 1 pkt 4a ustawy z dnia 9 marca 2017 r.

Komisja uznała ponadto, że Prezydent [...] nieprawidłowo wyliczył wielkość udziałów beneficjentów w decyzji przyznającej prawo użytkowania wieczystego do przedmiotowej nieruchomości.

Opierając się na akcie notarialnym z [...] września 1999 r. rep. [...] organ wyliczył wielkość udziału M.M. jako [...] części praw do gruntu pierwotnie przysługujących K.B.. Tym samym decyzją z [...] stycznia 2008 r. ustanowiono użytkowanie wieczyste na rzecz A.K. w udziale wynoszącym [...] części oraz na rzecz M.M. w udziale wynoszącym [...] części. Organ nieprawidłowo wskazał przy tym nr obrębu [...], a nie [...]. Treść aktu notarialnego zawierała wyraźnie w § 2 sprzedaż z przysługującego K. B. udziału wynoszącego 1/2 części praw i roszczeń do opisanej nieruchomości, udziału wynoszącego [...]. Organ powinien wyliczyć zatem udział beneficjentów uwzględniając powyższy fakt.

Komisja wskazała, że przyjmując, że doszło do skutecznego przeniesienia praw i roszczeń na podstawie ww. aktu notarialnego, Prezydent winien był ustalić udział w części ww. gruntu o pow. [...] m², położonego przy ul. [...], na rzecz M. M. w wysokości [...]. Organ ustanowił natomiast prawo użytkowania wieczystego do przedmiotowej nieruchomości na rzecz M.M. w udziale wynoszącym [...]. Innymi słowy, decyzja reprywatyzacyjna nadawała beneficjentowi M.M. więcej praw, niż faktycznie przysługiwało mu z treści aktu notarialnego. Błędne wyliczenie przysługujących udziałów, jako istotna wada orzeczenia, świadczy o rażącym naruszeniu art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i 80 kpa, a w konsekwencji art. 7 ust. 3 dekretu. Dokonując zaś sprostowania błędnego wyliczenia udziału beneficjentów na etapie ustalenia stanu faktycznego organ nieprawidłowo zastosował art. 113 § 1 kpa. Błąd w wyliczeniu wielkości udziału jest błędem o charakterze istotnym, który nie może podlegać sprostowaniu, bowiem na skutek sprostowania doszłoby do merytorycznej zmiany zapadłej decyzji. Sprostowanie decyzji nr [...] postanowieniem z [...] lutego 2009 r. stworzyło zatem nowy stan faktyczny sprawy. Prezydent powinien był rozważyć uchylenie wadliwej decyzji i na nowo rozpoznać wniosek. Oznacza to zaistnienie przesłanki z art. 30 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 9 marca 2017 r.

W ocenie Komisji ponadto przeniesienie roszczeń do nieruchomości przy ul. [...] nastąpiło w zamian za świadczenie rażąco niewspółmierne do wartości nieruchomości . Okoliczność ta ustalona została na podstawie zebranych w sprawie dokumentów oraz dowodu z opinii biegłego specjalisty z zakresu wyceny nieruchomości z [...] grudnia 2017 r.

Komisja przytoczyła art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. podnosząc, że spoczywa na niej nie tylko obowiązek przywrócenia stanu zgodnego z prawem, ale i usunięcia skutków prawnych godzących w interes społeczny. Jedną z przesłanek uchylenia decyzji reprywatyzacyjnej stanowi rażąca sprzeczność przeniesienia roszczeń do nieruchomości [...] z interesem społecznym. Komisja każdorazowo ocenia zatem przeniesienie roszczeń do nieruchomości [...] przez pryzmat wspomnianego interesu społecznego. Oznacza to w szczególności konieczność badania kwestii ekwiwalentności świadczeń.

Postanowieniem z [...] września 2017 r. Komisja dopuściła dowód z opinii biegłego specjalisty z zakresu wyceny nieruchomości na okoliczność ustalenia wartości udziału wynoszącego [...] przedmiotowej nieruchomości w prawie użytkowania wieczystego gruntu, na dzień [...] września 1999 r., tj. na dzień zawarcia umowy sprzedaży roszczeń pomiędzy K.B. a M. M.

Z opinii tej wynika, że wartość rynkowa wskazanego udziału na dzień [...] września 1999 r. wynosi [...] zł. W dniu [...] września 1999 r. M.M. nabył od K.B. wskazany udział za cenę [...] zł, czyli za cenę o [...] zł niższą od ówczesnej łącznej wartości rynkowej tego udziału. Cena [...] zł ujęta w umowie sprzedaży z [...] września 1999 r. była ceną również za pozostałą część udziału w dawnej nieruchomości hipotecznej nr [...], a więc również za udział wynoszący [...] nieruchomości położonej przy ul. [...] stanowiącej działkę ewidencyjną numer [...] z obrębu [...] w prawie użytkowania wieczystego gruntu oraz we własności posadowionego na tym gruncie budynku ( [...]) oraz [...] nieruchomości położonej przy ul. [...] stanowiącej działkę ewidencyjną numer [...] z obrębu [...] w prawie użytkowania wieczystego gruntu oraz we własności posadowionego na tym gruncie budynku ([...]), nie zaś za sam udział w nieruchomości przy ul. . [...]

Oznacza to, że wspomniana cena [...] zł obejmowała łącznie prawa i roszczenia nie tylko do nieruchomości [...] przy ul. [...], ale i do innych nieruchomości, w tym do nieruchomości [...] przy ul. [...] i [...]. W obu przypadkach Prezydent [...] ustanowił na przedmiotowej nieruchomości na rzecz nabywcy roszczenia - M.M. prawo użytkowania wieczystego w gruncie na tych nieruchomościach (decyzje z [...] stycznia 2008 r. nr [...]; z [...] maja 2012 r. nr [...]; z [...] lutego 2014 r. nr [...]; z [...] września 2012 r. nr [...]).

Zdaniem Komisji powyższe oznacza, że omawiane roszczenia do nieruchomości zostały przeniesione w zamian za świadczenie wzajemne, które w oczywisty sposób nie było adekwatne do wartości tej nieruchomości. Naruszenie zasady ekwiwalentności świadczeń znacząco odbiegało od akceptowalnych uchybień i nie było obiektywnie usprawiedliwione. Dysproporcja pomiędzy ustaloną w umowie ceną sprzedaży, a rzeczywistą wartością nieruchomości miała charakter rażący, bowiem M.M. nabył roszczenia do nieruchomości za ułamek ich realnej wartości. Przeniesienie roszczeń do nieruchomości [...] było w tym zakresie rażąco sprzeczne z interesem społecznym. Tym samym zaistniały przesłanki z art. 30 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 9 marca 2017 r.

Komisja uznała ponadto, że wydanie decyzji reprywatyzacyjnej doprowadziło do skutków rażąco sprzecznych z celem, dla którego ustanowiono użytkowanie wieczyste. Jak ustalono nieruchomość przy ul. [...], położona na obecnej działce nr [...], została zniszczona w latach 1939-1945 w całości.

Komisja przedstawił stanowisko doktryny oraz orzecznictwo sądowoadministracyjne odnoszące się do ogólnych założeń dekretu i podkreśliła, że dokonując wykładni celowościowej art. 7 ust. 1 w związku z art. 5 dekretu, należy przyjąć, że w sytuacji zniszczenia budynku, jego zrujnowania wskutek działań wojennych i konieczności rozbiórki, trudno uznać celowość przyznania prawa na podstawie art. 7 ust. 1. Co najwyżej mogło to uzasadniać przyznanie odszkodowania na podstawie art. 9 dekretu. Wynika to z pierwotnego założenia i celów wprowadzenia rozwiązań dekretowych, tj. wsparcia ze źródeł publicznych właścicieli gruntów [...] w planowym przywracaniu właściwego stanu nieruchomości i umożliwieniu ich zagospodarowania. Z tymi założeniami pozostawała w bezpośrednim związku przesłanka posiadania nieruchomości wskazana wprost w art. 7 ust. 1 dekretu.

Komisja wskazała, że w niniejszej sprawie nie podjęto się odbudowy doszczętnie zniszczonego budynku, również sami dawni właściciele przedmiotowej nieruchomości [...] nigdy nie wykazali inicjatywy jego odbudowy. Decyzja reprywatyzacyjna nie przewidywała ustanowienia prawa zabudowy za opłatą symboliczną.

Ustanowienie użytkowania wieczystego doprowadziło zatem do skutków rażąco sprzecznych z celem, dla którego ustanowiono użytkowanie wieczyste, tj. do zwrotu nieruchomości gruntowej niezabudowanej m.in. cesjonariuszowi, który nabył roszczenie do nieruchomości w zamian za świadczenie rażąco niewspółmierne do wartości nieruchomości oraz następcy prawnemu nieruchomości. Przepisy dekretu miały na celu ułatwienie odbudowy miasta i w takim kontekście należy odczytywać uprawnienie dawnych właścicieli nieruchomości [...] do zgłoszenia wniosku o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do gruntu. W perspektywie czasu ustanowienie użytkowania wieczystego na rzecz dawnych właścicieli na gruncie, na którym budynek został całkowicie wyburzony - utraciło rację bytu, szczególnie że jej warunkiem było zobowiązanie nabywcy prawa do rozpoczęcia i zakończenia budowy w ściśle oznaczonych terminach. W sprawie zaistniała zatem przesłanka z art. 30 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 9 marca 2017 r.

W świetle powyższego Komisja powołując treść art. 29 ust. 1, art. 30 ust. 1, 30 ust. 4 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. stwierdziła, że w sprawie zaistniały podstawy do uchylenia decyzji Prezydenta [...] w całości. Zrealizowane bowiem zostały przesłanki z art. 30 ust. 1 pkt 1, 3, 4, 4a, 4b, 5 i 6 tej ustawy.

Jednocześnie rozpoznając na nowo wniosek dekretowy Komisja uznała, że nie istnieją podstawy do ustanowienia prawa użytkowania wieczystego na rzecz A.K. i M.M., w sprawie nie została bowiem spełniona przesłanka posiadania gruntu przez podmiot uprawniony w chwili złożenia wniosku określona w art. 7 ust. 1 dekretu. W ocenie Komisji zebrany materiał dowodowy nie pozwala na przyjęcie, że dotychczasowi właściciele byli posiadaczami nieruchomości. Brak istnienia pozytywnej przesłanki posiadania nieruchomości przez dotychczasowych właścicieli nieruchomości uniemożliwia przyjęcie zasadności wniosku dekretowego i skutkuje odmową ustanowienia prawa użytkowania wieczystego

Odnosząc się do kwestii ustalenia kręgu stron uprawnionych z art. 7 ust. 1 dekretu, Komisja zaznaczyła, że od dnia [...] maja 1944 r. w obrocie prawnym funkcjonował spadek po H.M.. Prezydent [...] nie ustalił, czy istniały podstawy do przyjęcia, że spadek po ww. był wakujący. W skład spadku wchodził udział w wysokości 1/8 praw i roszczeń do nieruchomości przy ul. [...]. Z tego powodu nie istniały podstawy do przyjęcia, że - w części obejmującej spadek po H.M. - K. B. uzyskała uprawnienia do złożenia wniosku z art. 7 ust. 1 dekretu w zakresie 1/8 praw i roszczeń do nieruchomości. Jeżeli zastosowanie znalazłyby przepisy Kodeksu Napoleona dotyczące spadków wakujących, z upływem trzydziestoletniego terminu przedawnienia, tj. w dniu [...] maja 1974 r., zaistniałyby podstawy do przyjęcia, że spadek po H.M. nabył Skarb Państwa (art. 789 w zw. z art. 2262 tego Kodeksu).

Komisja wskazała, że jako strony postępowania przyjęto beneficjentów decyzji - M.M. i A.K., następcę prawnego - B.Z., Miasto [...] - reprezentowane przez Prezydenta [...] oraz A.K. - na skutek fałszerstwa testamentu Z.M. wykluczoną ze spadkobrania potencjalną spadkobierczynię po Z.M..

Odnosząc się do wniosku świadka J.W z [...] listopada 2017 r. o wyznaczenie innego terminu przesłuchania w związku ze zwolnieniem lekarskim Komisja uznała - nie kwestionując zasadności przebywania świadka na zwolnieniu lekarskim- że jest on bezzasadny, gdyż wystawione zwolnienie usprawiedliwia nieobecności w pracy pracownika, gdy ten nie jest do niej zdolny i nie przesądza o braku możliwości złożenia zeznań w charakterze świadka w sprawie. Uwzględnienie wniosku powodowałby niczym nieuzasadnioną przewlekłość postępowania.

Za bezzasadny Komisja uznała też wniosek M.M. z grudnia 2017 r. o przedłużenie terminu do zapoznania się z materiałem dowodowym sprawy[...], strony miały bowiem możliwość zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenia się co do wszystkich przeprowadzonych w sprawie dowodów, zgodnie z art. 10 § 1 kpa.

Komisja stwierdziła ponadto, że weryfikowana decyzja nie wywołała nieodwracalnych skutków prawnych, w rozumieniu art. 2 pkt 4 ustawy z dnia 9 marca 2017 r., zarówno w zakresie udziału wynoszącego [...] części nieruchomości, do którego prawa nabyły M.M. na mocy umowy zniesienia współwłasności z [...] grudnia 2011 r. od A.K. - adresata decyzji Prezydenta [...] oraz w zakresie udziału wynoszącego [...] części przedmiotowej nieruchomości, do którego prawa nabyła B.Z. na mocy umowy darowizny z [...] października 2016 r. od M.M..

Komisja podniosła, że w myśl wskazanego przepisu, przez nieodwracalne skutki prawne należy rozumieć stan prawny powstały wskutek przeniesienia prawa własności albo prawa użytkowania wieczystego nieruchomości [...] na osobę trzecią, o ile nie nastąpiło ono nieodpłatnie lub na rzecz nabywcy działającego w złej wierze, lub zagospodarowania nieruchomości [...] na cele publiczne, o których mowa w art. 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Wskazana definicja zawiera w sobie dwa elementy, z których jeden konstytuuje zasadę, a drugi wyjątek od niej. Pierwszy określa czynność prawną w postaci przeniesienia prawa własności lub prawa użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej, która co do zasady przesądza o nieodwracalności skutków prawnych. Drugi natomiast statuuje wyjątki od wymienionej zasady. Analiza treści wskazanego przepisu prowadzi do wniosku, że nie można przyjąć istnienia nieodwracalności skutków prawnych, jeśli nabywca nabył rzecz nieodpłatnie albo nabycie nastąpiło w złej wierze.

Komisja przedstawiła rozumienie pojęcia "nieodwracalności skutku prawnego" w płaszczyźnie prawa administracyjnego oraz zaznaczyła, że nie kwestionuje faktu, że w przedmiotowej sprawie doszło do zbycia prawa własności na rzecz osób trzecich, co wyczerpuje dyspozycję części pierwszej definicji pojęcia "nieodwracalnych skutków prawnych" wynikającej z art. 2 ust. 4 ustawy z 9 marca 2017 r.

Odnosząc się do drugiego elementu, tj. istnienia po stronie nabywcy "złej wiary", stanowiącego przesłankę negatywną przyjęcia nieodwracalności skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnej Komisja stwierdziła, że w chwili nabycia w dniach [...] grudnia 2011 r. oraz [...] października 2016 r. praw do nieruchomości przy ul. [...] w [...], nabywcom M.M. i B.Z. nie można było przypisać dobrej wiary. Przeciwnie, pozostawali oni w złej wierze, o czym świadczą okoliczności ustalone w toku postępowania.

Komisja wskazała, że pojęcie "złej wiary" na gruncie art. 2 pkt 4 ustawy z 9 marca 2017 r. nie odwołuje się do żadnego innego przepisu prawa, który miał definiować jego znaczenie, a w szczególności nie odwołuje się do znaczenia terminu określonego w art. 6 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece. Pojęcie "dobrej i złej wiary" stanowi kategorię właściwą dla prawa cywilnego. W literaturze nie ma zgodności co do kwestii, czy pojęcie to należy rozumieć w jednakowy sposób na gruncie całego prawa cywilnego. O braku tożsamości znaczenia pojęcia "dobrej i złej wiary" niewątpliwie świadczą widoczne i istotne różnice w pojmowaniu jego znaczenia na tle poszczególnych instytucji prawnych - art. 169, 172, 231 kc, art. 6 ustawy o księgach wieczystych i hipotece. Ustawodawca zatem w sposób zróżnicowany określa dobrą wiarę i złą wiarę, jak i również okoliczności ją wyłączające. Także orzecznictwo i doktryna różnicują interpretację w zależności od sytuacji, o którą chodzi.

Komisja podniosła, że zjawisko tzw. handlu prawami lub roszczeniami dekretowymi odnosi się do praw majątkowych do nieruchomości. Przesłanka "nabywcy działającego w złej wierze", do której odwołuje się ustawodawca w art. 2 pkt 4 ustawy z 9 marca 2017 r. definiując pojęcie "nieodwracalnych skutków prawnych" nie odwołuje się do definicji zawartej w art. 6 ust. 2 ustawy o księgach wieczystych i hipotece. Oznacza to, że wolą ustawodawcy było nadanie wskazanemu terminowi znaczenia szerszego, nie tylko tego w brzmieniu nadanym przez art. 6 ust 2 tej ustawy.

Komisja przedstawiła stanowisko doktryny oraz stosowne orzecznictwo, odnoszące się do powyższego pojęcia, w tym wydanego na gruncie prawa unijnego, podkreślając, że zarówno na gruncie płaszczyzny prawa unijnego, jak i według treści art. 6 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, należy stwierdzić, że dla przyjęcia dobrej wiary w obiektywnych okolicznościach danego przypadku - podmiot profesjonalny (w tym wypadku - osoba zajmująca się handlem roszczeniami do dawnych nieruchomości [...]) powinien wykazać się należytą (wyższą od przeciętnej) starannością w ustaleniu stanu prawnego nieruchomości. Przy tym przez stan prawny nieruchomości należy rozumieć nie tylko samo istnienie (ustanowienie) danego prawa do nieruchomości, ale również wady prawne, które mogą skutkować niemożnością realizowania czy nawet utratą prawa do tej nieruchomości.

W rozpoznawanej sprawie ustalone zostało, że przed nabyciem prawa do nieruchomości przy ul. [...] M.M. posiadał pełną wiedzę w zakresie stanu prawnego nieruchomości, w szczególności co do sposobu spadkobrania udziałów w nieruchomości oraz w procesie reprywatyzacyjnym, gdyż występował w postępowaniach cywilnych i administracyjnych jako pełnomocnik A.K., a wcześniej także jej matki, K.B..

M.M. nabywał udział w roszczeniach do nieruchomości za rażąco zaniżoną cenę w porównaniu do wartości rynkowej tej nieruchomości. W konsekwencji miał również świadomość, że decyzja reprywatyzacyjna, wydana na rzecz jego i A.K. obarczona była wadą kwalifikowaną mogącą skutkować stwierdzeniem jej nieważności. Jako cesjonariusz wielu roszczeń do nieruchomości miał również dostateczną wiedzę w zakresie uregulowań wprowadzonych dekretem, wobec czego musiał mieć świadomość intencji tych regulacji, jako naprawienia krzywd dawnym właścicielom. M.M. z pełną premedytacją dążył jednak, pomimo tej wiedzy, do przejęcia własności nieruchomości w przedmiotowej sprawie. Nie sposób zatem przypisać mu dobrej wiary w procederze nabywania nieruchomości.

W ocenie Komisji, wiedza posiadana przez M.M. w powyższym zakresie, powinna rzutować na podejmowane przez niego decyzje, które zawierały ryzyko potencjalnej dla niego szkody, wynikającej z ryzyka późniejszego wyeliminowania w trybie nadzoru decyzji Prezydenta [...] z [...] stycznia 2008 r. Było to zachowanie świadczące (w opisywanych warunkach) o braku należytej staranności, niezależnie od tego, czy zaniechania te miały charakter celowy.

Komisja podkreśliła, że istotne znaczenie ma okoliczność, że M.M. nabył nieruchomość za cenę [...] zł (akt notarialny z [...] grudnia 2011 r., rep. [...] nr [...]). Wartość rynkowa udziałów A.K. ([...] części) w nieruchomości przy ul. [...] na dzień [...] września 1999 r. wynosiła tymczasem [...] zł (operat szacunkowy z [...] grudnia 2017 r.). Tak niska cena nabycia nieruchomości powinna w osobie prowadzącej profesjonalny obrót roszczeniami i nieruchomościami, wzbudzić podejrzenia co do stanu prawnego nieruchomości, w szczególności co do ważności umowy cesji roszczeń.

Zdaniem Komisji nie sposób również uznać, by nieodwracalne skutki prawne wystąpiły na etapie przeniesienia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości na rzecz B.Z.. Zawarta [...] października 2016 r. umowa darowizny w formie aktu notarialnego (Rep. [...]), w wyniku której B.Z. nabyła udział wielkości [...] części w prawie użytkowania wieczystego nieruchomości przy ul. [...] była bowiem umową darowizny, a zatem nabycie nastąpiło nieodpłatnie. Tym samym zaistniała kolejna z negatywnych przesłanek stwierdzenia nieodwracalnych skutków prawnych, wskazana w art. 2 pkt 4 ustawy z dnia 9 marca 2017 r.

W ocenie Komisji brak ustaleń dotyczących, co najmniej poważnych wątpliwości w zakresie prawidłowości procesu reprywatyzacji prowadzić może do dwóch wniosków, tj. nabywca M.M. posiadał pełną wiedzę co do wadliwości procesu reprywatyzacji, który nastąpił na skutek cesji roszczeń do dawnej nieruchomości [...] nr hip. [...] w zamian za świadczenie rażąco niewspółmierne oraz przy wadliwym ustaleniu kręgu spadkobierców dawnych właścicieli, co świadczy o jego złej wierze, a ponadto nabycie udziału przez B.Z. nastąpiło nieodpłatnie.

W obu wskazanych przypadkach istnienie złej wiary i nieodpłatne nabycie wyłącza rękojmię wiary publicznej ksiąg wieczystych oraz istnienie nieodwracalnych skutków prawnych określonych w art. 2 pkt 4 ustawy z 9 marca 2017 r.

W świetle powyższego Komisja na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 1,3, 4, 4a, 4b oraz 5 ustawy z 9 marca 2017 r. oraz art. 7 ust. 1 dekretu, orzekła o uchyleniu decyzji z [...] stycznia 2008 r. (pkt 1) oraz o odmowie ustanowienia użytkowania wieczystego, na podstawie art. 7 ust. 1 dekretu (pkt 2).

Skargi na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli M.M. i B.Z., A.K. oraz Miasto [...].

M.M. i B.Z. zarzucili zaskarżonej decyzji rażące naruszenie przepisów prawa, tj.:

* norm ustrojowych zawartych w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej:

- art. 2 i art. 8 ust. 1 i 2 oraz art. 9 Konstytucji RP, poprzez wydanie zaskarżonej decyzji bez zagwarantowania stronie skarżącej prawa do rzetelnego postępowania administracyjnego oraz oparcie rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonej decyzji na przepisach ustawy z 9 marca 2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich, wydanych z naruszeniem prawa, tj. art. 29 ust. 1 pkt 2 i art. 29 ust. 1 pkt 3a w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 1, 3, 4, 4a, 4b, 5, a stojących w sprzeczności z normą art. 2, art. 8, art. 7, art. 9, art. 10 ust. 1 i 2, a także art. 21 i art. 31 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie w jakim przepisy wskazanej ustawy naruszają obowiązujące ww. normy konstytucyjne, tj. zasadę trójpodziału władzy oraz zasadę demokratycznego państwa prawa i wynikającej z nich zasady jednoznaczności prawa, niedziałania prawa wstecz, ochrony praw słusznie nabytych, trwałości decyzji administracyjnych i ochronę nabytej własności,

- art. 9 Konstytucji RP w zw. z art. 1 Protokołu nr 1 do Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, w zakresie, w jakim zaskarżona decyzja pozbawia stronę ochrony nabytego mienia i praw majątkowych nabytych,

- art. 14 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności w zw. z art. 9 Konstytucji RP, w zakresie, w jakim z treści ujawnionych w toku rozprawy odbytej 31 października 2017 r. dowodów, w tym wiadomości sms E.J. do Przewodniczącego Komisji, ujawniono okoliczność świadczącą o dyskryminacji skarżącego M. M. w postępowaniu o wydanie decyzji dotyczącej zwrotu nieruchomości, także w zakresie odnoszącym się do prawowitych spadkobierców dawnej nieruchomości [...].

* rażące naruszenie norm postępowania mającego istotny wpływ na treść zaskarżonej decyzji, tj.:

- art. 6 kpa poprzez orzeczenie o uchyleniu decyzji z [...] stycznia 2008 r. w oparciu o kryteria prawne nieznane obowiązującemu porządkowi prawnemu, a mianowicie w oparciu o art. 30 ustawy z 9 marca 2017 r. obligujący organ do uchylenia ww. decyzji bez względu na podstawy prawne jej wydania, obowiązujące w dacie wydania tej decyzji;

- art. 7 kpa poprzez odstąpienie od obowiązującej zasady dążenia do prawdy obiektywnej, arbitralny dobór świadków w celu udowodnienia z góry założonej tezy oraz ukształtowanie postępowania dowodowego w sposób, w który w całości odbiegał od dążenia do wyjaśnienia stanu faktycznego, dotyczącego podstaw prawnych wydania kwestionowanej decyzji z [...] stycznia 2008 r.;

- art. 7a § 1 kpa i art. 81a § 1 kpa poprzez niezastosowanie w odniesieniu do skarżących tych norm do oceny legalności i ochrony praw słusznie nabytych przez skarżących w wyniku wydanej przez Prezydenta [...] decyzji w stanie prawnym, jaki obowiązywał w dacie wydania tej decyzji;

-art. 8 kpa poprzez wydanie zaskarżonej decyzji w warunkach naruszających zasady wynikające z ww. normy postępowania, poprzez naruszenie zasady proporcjonalności, a także bezstronności i równego traktowania, poprzez przyjęcie jako jedynego kryterium oceny ochronę praw lokatorów i dążenie do przywrócenia ich praw, na warunkach sprzed daty wydania decyzji z [...] stycznia 2008 r.;

- art. 10 § 1 kpa w zw. z art. 75 § 1 kpa i art. 77 § 1 kpa w zw. z art. 80 kpa i art. 81 kpa w zw. z art. 3 ustawy z 9 marca 2017 r. poprzez zaniechanie przeprowadzenia dowodu z przesłuchania w charakterze świadka A.K., co do okoliczności mających dla sprawy istotne znacznie w kontekście podstaw badana decyzji reprywatyzacyjnej, w świetle kryteriów oceny, o których mowa w art. 3 ustawy z 9 marca 2017 r.;

-art. 76 § 1 kpa poprzez odmowę uznania za dokument urzędowy postanowienia z [...] kwietnia 2001 r., wydanego przez Sąd Rejonowy w [...] w sprawie [...] [...], stwierdzającego, że spadek po H.M. nabyła K.B., podczas gdy dokument ten stanowił podstawę do wykazania następstwa prawnego w postępowaniu reprywatyzacyjnym i korzystał z domniemania zgodności z prawem na podstawie art. 361 kpc w zw. z art. 365 kpc i art. 366 kpc, a także stanowił dokument urzędowy w rozumieniu art. 76 § 1 kpa, wiążący Miasto [...] w postępowaniu reprywatyzacyjnym w myśl art. 6 kpa w zw. z art. 76 § 1 kpa, zaś Komisja nie przeprowadziła żadnego dowodu przeciwko treści tego dokumentu, kwestionując jego legalność i urzędowe zaświadczenie stanu prawnego wynikającego z tego dokumentu;

-art. 2 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie czynności notarialne, w zw. z art. 76 § 1 kpa i art. 6 kpa, poprzez bezprawne kwestionowanie przez Komisję aktów notarialnych sporządzonych w przepisanej prawem formie, jako dokumentów urzędowych, które skarżący przedkładali jako dowody w sprawie w postępowaniu o wydanie decyzji reprywatyzacyjnej, które mają charakter dokumentu urzędowego korzystając z domniemania zgodności z prawem danych w nich zawartych, co wyłączało kognicję Komisji w badaniu z urzędu wiarygodności danych w nich zawartych;

-art. 97 § 1 pkt 4 kpa w zw. z art. 77, 78 § 1 kpa w zw. z art. 75 § 1 kpa w zw. z art. 38 ust. 1 ustawy z 9 marca 2017 r., poprzez nieuwzględnienie wniosku pełnomocnika skarżących z [...] grudnia 2017 r. o zawieszenie postępowania, jako przesłanki obligującej Komisję do zawieszenia postępowania w warunkach uzyskania wiedzy w toku postępowania, że Prezydent [...] wystąpi z wnioskiem o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem z [...] kwietnia 2001 r. sygn. akt. [...] w przedmiocie nabycia spadku po H.M., w celu zbadania podstaw nabycia praw do spadku po H.M przez Skarb Państwa, pomimo istniejących i wyrażonych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wątpliwości, jakie prawo należało zastosować do spadku po Z.M. i H.M., tj. Kodeks Napoleona czy przepisy obowiązujące na obszarze zaboru austriackiego;

-art. 79 § 1 kpa w zw. z art. 10 kpa oraz w zw. z art. 77 § 1 kpa i art.75 § 1 kpa, poprzez zaniechanie zawiadomienia strony o terminie i miejscu przeprowadzenia dowodu z udziałem biegłego J.G. na okoliczność zakwestionowania podpisu pod testamentem holograficznym Z.M. z [...] grudnia 1966 r., a także poprzez uniemożliwienie stronie skarżącej zapewnienia czynnego udziału w przeprowadzeniu tego dowodu, jak również brak możliwości zadawania biegłemu pytań oraz zaniechanie wezwania na rozprawę i przesłuchanie biegłego na okoliczność wniosków wynikających z opinii, a także poprzez pozbawienie strony możliwości zadawania biegłemu pytań co do sporządzonej opinii, z której wynikają wnioski przeciwne do przyjętych przez Komisję w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, co do występowania zbieżności występujących w sposobie kreślenia pisma pod testamentem holograficznym podpisanym przez Z.M. z treścią materiału porównawczego;

- art. 30 ust. 1 pkt 1, art. 30 ust. 1 pkt 3, art. 30 ust. 1 pkt 5 i 6) oraz art. 30 ust. 1 pkt 4a ustawy z dnia 9 marca 2017 r. w zakresie, w jakim Komisja błędnie oparła swoje rozstrzygnięcie w oparciu o dowody, fałszywie przyjmując, że okazały się fałszywe, podczas gdy:

1. nie mogły być uznane za fałszywe, gdyż z treści wniosków końcowych opinii biegłej z [...] listopada 2017 r. wynika, że biegła nie zakwestionowała autentyczności podpisów pod testamentem holograficznym Z.M. z [...] grudnia 1996 r.,

2. wyszły na jaw nowe okoliczności faktyczne i dowody istniejące w dniu wydawania decyzji reprywatyzacyjnej, nieznane organowi, który je wydał- podczas gdy dowody takie nie istniały,

3. brak było podstaw do przyjęcia, że decyzja reprywatyzacyjna została wydana bez postawy prawnej lub z naruszaniem prawa, podczas gdy decyzja reprywatyzacyjna została wydana na podstawie obowiązującego prawa i zgodnie z przepisami i przesłankami pozwalającymi na jej wydanie stronie skarżącej,

4. stwierdzono inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności jeżeli stroną postępowania o wydanie decyzji reprywatyzacyjnej była osoba, która nie była osobą uprawnioną w rozumieniu art. 7 ust. 1 dekretu, osobę uprawnioną reprezentował kurator ustanowiony dla osoby nieznanej z miejsca pobytu, a nie było podstaw do jego ustanowienia, ustanowiono kuratora spadku działającego w imieniu osoby nieżyjącej lub z naruszeniem przepisów o dziedziczeniu, w tym dotyczących dziedziczenia spadków wakujących lub nieobjętych lub stwierdzono naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, podczas gdy brak było podstaw do przyjęcia, w świetle istniejących dowodów, że skarżący jako następcy prawni byłych właścicieli nieruchomości, nie spełniali art. 7 ust. 1 dekretu, albowiem przepis ten uprawniał do złożenia wniosku także osoby ich prawa reprezentujące, a w toku postępowania następstwo to nie zostało w trybie prawem przewidzianym zakwestionowane.

* naruszenie norm prawa materialnego, a mianowicie:

- art. 7 ust. 1 i ust. 5 dekretu w zw. z art. 6, art. 7 kpa oraz w zw. z art. 77 § 1 kpa i art. 75 § 1 kpa i art. 80 oraz art. 81 kpa poprzez wprowadzenie kryterium oceny legalności decyzji reprywatyzacyjnej [...] stycznia 2008 r. opartej na zarzucie zaniechania zbadania przez Prezydenta przesłanki posiadania przez A.B. i jej prawowitych spadkobierców nieruchomości przy ul. [...], działka nr [...], podczas gdy z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynikało, że A.B. i jej następcy prawni wykazali przesłankę posiadania nieruchomości i prawo własności do przedwojennej nieruchomości, poprzez fakt zamieszkiwania, czego nie wyklucza nawet Komisja, co potwierdzało fakt posiadania przedmiotowej nieruchomości, a także co do której to przesłanki Komisja zaniechała przeprowadzenia rzetelnego postępowania dowodowego, w szczególności bez przesłuchania na tę okoliczność w charakterze świadków spadkobierców przedwojennych właścicieli, tj. A.K., dowód z przesłuchania którego Komisja, postanowieniem z [...] grudnia 2017 r. oddaliła, uniemożliwiając przeprowadzenie rzetelnego postępowania dowodowego co do tej przesłanki,

- art. 65 § 1 i 2 kc w zw. z art. 3531 kc w zw. z art. 9 Konstytucji RP w zw. z art. 6 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności w zw. z art. 1 i art. 5 Protokołu nr 1 do Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności oraz sprzecznie z normą art. 3 ust. 1 ustawy z 9 marca 2017 r., poprzez nieuprawnioną i pozbawioną podstaw, także ustrojowych, w zakresie wejścia w uprawnienia do orzekania przez Komisję jako organu sądowego (art. 10 Konstytucji RP) w przedmiocie oceny stosunków umownych skarżących z osobami, z którymi stosunki umowne zostały zawarte (umowa z [...] sierpnia 2012 r. oraz [...] września 1999 r.) bez wniosku A.K., występującej także jako następca prawny po K.B., jako strony ww. czynności prawnych, tj. w przedmiocie oceny woli stron tych czynności prawnych, związanych z nabyciem przez skarżącego M.M. praw i roszczeń do przedmiotowej nieruchomości na podstawie zawartych umów i w konsekwencji przez orzeczenie – jako organ (Komisja) do tego niepowołany w rozumieniu art. 10 ust. 2 Konstytucji RP – o ocenie tych stosunków umownych z wyłączeniem woli stron, a także zaniechanie przeprowadzenia w tej materii jakiegokolwiek postępowania dowodowego z udziałem zainteresowanych stron, w tym w szczególności A.K. w charakterze świadka, który to dowód został, postanowieniem Komisji z [...] grudnia 2017 r., oddalony, co uniemożliwiło ocenę przesłanki uchylenia decyzji reprywatyzacyjnej, w oparciu o ocenę w rozumieniu art. 3 ust. 1 ustawy z 9 marca 2017 r., w kontekście uznania tych czynności za rażąco sprzeczne z interesem społecznym, a tym samym z naruszaniem zasad wynikających z art. 6, art. 7 kpa oraz art. 77 § 1 kpa i art. 75 § 1 kpa i art. 80 oraz art. 81 kpa,

-art. 118 kc w zw. z art. 6 kpa w zw. art. 58 § 2 kc w zw. z art. 10 ust. 2 Konstytucji RP poprzez orzeczenie przez organ w zakresie oceny stosunków umownych skarżącego M.M. z prawowitymi spadkobiercami nieruchomości [...] [...] w warunkach, w których nastąpiło przedawnienie możliwości wzruszenia takich umów także z mocy art. 58 § 2 kc z powodu upływu okresu przedawnienia możliwości dokonania oceny takich umów oraz roszczeń z tym związanych

a nadto

- art. 29 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 1, pkt 3, pkt 4 pkt, pkt 4a, pkt 4 b, pkt 5, pkt 6 ustawy z 9 marca 2017 r. w zakresie w jakim normy te stanowiły przesłanki dla Komisji do uchylenia decyzji z [...] stycznia 2008 r. i odmawiającym ustanowienia prawa użytkowania wieczystego - podczas gdy normy te stoją w sprzeczności z normami art. 16 § 1, § 2 i § 3 kpa.

W obszernym uzasadnieniu skargi przytoczono argumenty na poparcie podnoszonych zarzutów i wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania.

A.K. w złożonej skardze wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania podniosła, że Komisja trafnie zwróciła uwagę na nieprawidłowości związane ustalaniem kręgu spadkobierców dawnych właścicieli przedmiotowej nieruchomości, w szczególności w sprawie spadku po Z.M.. Zdaniem skarżącej w świetle zebranego przez Komisję materiału dowodowego, w tym opinii grafologicznej i przywołanego przez Komisję oświadczenia złożonego przez K.B. w ramach postępowania przed SKO w [...], w pełni uzasadnione są zastrzeżenia Komisji w kwestii spadkobrania. Usunięcie nieprawidłowości związanych z ustaleniem kręgu prawowitych spadkobierców winno w ocenie skarżącej poprzedzać merytoryczne rozpoznanie sprawy - tylko bowiem w ten sposób będzie można zapewnić prawowitym spadkobiercom udział w merytorycznym rozpoznaniu sprawy. Skarżąca zaznaczyła, że jeżeli testament, na podstawie którego nastąpiło stwierdzenie spadku po Z. M. jest sfałszowany (na co wszystko wskazuje), to spadek winni nabyć spadkobiercy ustawowi. Skarżąca jest tylko jednym ze spadkobierców ustawowych. Z.M. zmarła bezdzietnie, jej mąż i rodzice zmarli przed nią, a zatem do dziedziczenia dochodzi rodzeństwo. Z.M. miała troje rodzeństwa, w tym matkę skarżącej. Matka skarżącej zmarła, a jej spadkobierczynią jest skarżąca.

W ocenie skarżącej po wykryciu i ustaleniu przez Komisję nieprawidłowości związanych ze stwierdzeniem nabycia spadku, kolejnym działaniem Komisji powinno być podjęcie czynności w celu usunięcia tych nieprawidłowości, a po wydaniu przez sąd cywilny zmienionego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku, zapewnienie prawowitym spadkobiercom udziału w sprawie, czego zdaniem skarżącej zabrakło.

A.K. podniosła ponadto, że zgodnie z ustaleniami Komisja jeden z dawnych właścicieli (Z.M.) zmarł w [...] [...] lat przed złożeniem wniosku dekretowego i oczywiste jest, że nie mógł posiadać przedmiotowej nieruchomości na dzień złożenia wniosku dekretowego. Z istoty współwłasności wynika jednak, że niekoniecznie wszyscy współwłaściciele muszą władać rzeczą wspólną równocześnie. Wystarczające jest wykazanie posiadania przez jednego ze współwłaścicieli, a odmienne zapatrywanie stanowi błędną wykładnię art. 7 ust. 1 dekretu. Posiadanie nieruchomości przez jednego ze współwłaścicieli jest wystarczające do realizacji celów dekretu.

Skarżąca zarzuciła ponadto, że nigdy nie zostało do niej skierowane wezwanie do przedłożenia dowodów na okoliczność posiadania przedmiotowej nieruchomości przez dawnych właścicieli, ani pozostałych okoliczności faktycznych uznanych przez Komisję za istotne. Przed wydaniem zaskarżonej decyzji do skarżącej nie dotarła też żadna informacja ani pouczenie, że Komisja ma zastrzeżenia w zakresie ustalenia przesłanki posiadania. O wskazanych zastrzeżeniach skarżąca dowiedziała się z treści zaskarżonej decyzji. zdaniem skarżącej wątpliwości budzi konstytucyjność regulacji art. 30 ust. 3 ustawy z 9 marca 2017 r. zgodnie z którym w przypadku stwierdzenia, że decyzja reprywatyzacyjna została wydana pomimo nieustalenia posiadania nieruchomości ciężar udowodnienia posiadania spoczywa na osobie, która z tego wywodzi skutki prawne. Można bowiem postawić pytanie, dlaczego osoba, działająca w dobrej wierze, która nie dopuściła się żadnych nieprawidłowości w postępowaniu reprywatyzacyjnym i bez własnej winy nie brała udziału w tym postępowaniu (jak skarżąca) ma być wyłącznie obciążona takim ciężarem dowodu, podczas gdy inna osoba w postępowaniu reprywatyzacyjnym toczącym po raz pierwszy będzie stosownie do ogólnych przepisów kpa wspierana w zakresie udowodnienia tych okoliczności z urzędu przez organ prowadzący postępowanie reprywatyzacyjne. Ponadto powołany art. 30 ust. 3 posługuje się zwrotem "w przypadku stwierdzenia", nie zawiera jednak wskazówek kiedy owo stwierdzenie następuje i w jakiej formie ma to miejsce. W ocenie skarżącej takie stwierdzenie nastąpiło w zaskarżonej decyzji, co oznacza, że dopiero z tą chwilą ma miejsce stwierdzenie wydania decyzji reprywatyzacyjnej mimo nieustalenia posiadania, a zatem w takim przypadku orzeczenie Komisji winno polegać na uchyleniu decyzji reprywatyzacyjnej celem ponownego przeprowadzenia postępowania reprywatyzacyjnego, w ramach którego zgodnie z ciężarem dowodu przewidzianym we wskazanym przepisie dana osoba mogłaby zadośćuczynić temu ciężarowi. Wydanie w takich okolicznościach decyzji uchylającej i odmawiającej ustanowienia użytkowania wieczystego oznacza, że dana osoba z treści tej decyzji dowiaduje się, iż następuje stwierdzenie wydania decyzji reprywatyzacyjnej mimo nieustalenia posiadania i równocześnie ma zamkniętą drogę do wykazania faktu posiadania, skoro decyzja Komisji jest ostateczna.

Miasto [...] wnosząc skargę na uzasadnienie decyzji zarzuciło:

1. naruszenie przepisów art. 107 § 3 kpa w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 1 pkt 6 kpa w zw. z art. 7 ust. 1 i ust. 2 dekretu w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 4 ustawy z 9 marca 2017 r. poprzez niezgodne z prawem zapisy - w punkcie 1. (str. 17 tytuł punktu), w punktach 1.1.-1.3. (str. 17-19); 1.7. (str. 21) i 1.9.-1.10. (str. 22) oraz 6.3 (str. 38 akapity 2-3 od dołu) uzasadnienia - obejmujące rzekome uchybienia Prezydenta [...] w zakresie ustalania posiadania nieruchomości przez jej przeddekretowych właścicieli, w tym w szczególności następujące: "nie zbadał okoliczności istotnej dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy - przesłanki posiadania nieruchomości na chwilę złożenia wniosku przez dawnych współwłaścicieli, (...) zaniechanie pogłębionej analizy w zakresie posiadania nieruchomości przez Z.M. zmarłego w [...] [...] 1940 r. a więc niemal [...] lat przed złożeniem wniosku dekretowego, stanowi rażące naruszenie prawa" oraz "naruszył w sposób rażący powyżej wskazane standardy prowadzenia postępowania administracyjnego, obowiązujące w demokratycznym państwie prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej" czy też "w sposób rażący naruszył przepisy prawa - art. 7 w związku z art. 77 § 1 kpa i w konsekwencji art. 7 ust. 1 dekretu, poprzez prowadzenie postępowania z rażącym uchybieniem zasadom: prawdy obiektywnej, rzetelności, bezstronności i czynnego udziału stron w postępowaniu " oraz "ochrony interesu społecznego i sprawiedliwości społecznej."

- podczas gdy prawidłowa wykładnia przepisu art. 7 dekretu, zgodna z jednolitą linią orzeczniczą prezentowaną od początku obowiązywania dekretu aż do czasów współczesnych przez organy dekretowe (w tym w okresie PRL przez Prezydium Rady Narodowej [...]), organy administracji dokonujące oceny legalności decyzji dekretowych w trybie art. 156-158 Kpa (w tym Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] i właściwych ministrów), jednolitą i utrwaloną linią orzeczniczą sądów administracyjnych, znajdująca także pełne oparcie w poglądach przedstawicieli doktryny prawa, wskazuje, że przesłanka posiadania nieruchomości nie dotyczyła przeddekretowych właścicieli nieruchomości, (stąd nie była badana przy rozstrzyganiu wniosków dekretowych), a jedynym kryterium oceny zasadności wniosków było spełnienie przesłanki zgodności korzystania z gruntu z jego przeznaczeniem w planie zabudowy (zagospodarowania przestrzennego), określonej w art. 7 ust. 2 dekretu - w konsekwencji czego Prezydent [...] nie oceniając tej kwestii i nie zamieszczając rozważań w tym zakresie w uzasadnieniu decyzji reprywatyzacyjnej nie dopuścił się żadnych nieprawidłowości; ponadto wniosku dekretowego nie składał Z.M. ale jego żona jako kurator nad jego majątkiem ustanowiony przez sąd, a zatem stwierdzenie przez Komisję obowiązku Prezydenta [...] badania posiadania przez Z.M. przedmiotowej nieruchomości jest całkowicie chybione; natomiast wskazany przez Komisję przepis art. 107 § 1 pkt 6 kpa nie obowiązywał na dzień wydania decyzji reprywatyzacyjnej a zatem Prezydent [...] nie mógł go naruszyć;

2. naruszenie przepisów art. 107 § 3 w zw. z art. 6, art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1 w zw. z art. 80kKpa w zw. z art. 7 ust. 1 dekretu w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 4 i 4a ustawy z 9 marca 2017 r., poprzez niezgodne z prawem i bezpodstawne w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego stwierdzenia - zawarte w punktach: 2 (str. 22 tytuł punktu) oraz 2.1.-2.8. (str. 22-26) a także 2.11-2.12. (str. 28), 2.14. (str. 30) oraz 6.3. (str. 38 akapit 1. od dołu oraz str. 39 akapit 1. od góry zdania 1-2) uzasadnienia - dotyczące nieprawidłowo prowadzonego przez Prezydenta [...] postępowania administracyjnego, w toku którego rzekomo nieprawidłowo ustalił krąg stron postępowania - w szczególności przez takie stwierdzenia jak: "przebieg spadkobrania nie był w ogóle przedmiotem rozważań Prezydenta [...] ", "organ administracji publicznej nie był związany treścią postanowień o stwierdzeniu nabycia spadku i aktów notarialnych ", "Prezydent [...] nie ustalił, czy (...) spadek po H.M. był spadkiem wakującym w rozumieniu art. 811 Kodeksu Napoleona." "Okoliczność ta - której nie ustalił organ wydający decyzję reprywatyzacyjną - miała niewątpliwie istotny wpływ na ustalenie kręgu stron postępowania dekretowego" oraz "Prezydent ustalając stan faktyczny sprawy oparł się bezkrytycznie na przedstawionym przez strony postanowieniu z dnia [...] stycznia 2002r. sygn. akt [...] wydanym przez Sąd Rejonowy [...] w [...] o stwierdzeniu nabycia spadku po Z.M."

- podczas gdy materiał dowodowy w sprawie reprywatyzacyjnej w zakresie ustalenia kręgu stron postępowania został zebrany zgodnie z przepisami kpa (art. 7, art. 10 § 1, art. 77 § 1 i art. 78 § 1 kpa) a dokumentom urzędowym w postaci zaświadczeń hipotecznych, odpisów orzeczeń sądowych, decyzji administracyjnych czy aktów notarialnych, zgodnie z art. 76 § 1 kpa, służy domniemanie prawdziwości (autentyczności) i zgodności z prawdą; ustalanie kręgu spadkobierców z uwzględnieniem przepisów Kodeksu Napoleona należało w okresie 1945-2008 r. i należy obecnie do właściwości sądów powszechnych (cywilnych) oraz ponadto, od kilku lat, do notariuszy a nie do organów administracji; zgodnie z art. 365 § 1 kpc prawomocne orzeczenie sądu cywilnego wiąże organy administracji publicznej; w sądowym postępowaniu spadkowym po zmarłej w 1968 r. Z. M. interesy majątkowe Skarbu Państwa były reprezentowane przez pełnomocnika Izby Skarbowej w [...], który to fakt został błędnie pominięty milczeniem przez Komisję; ponadto okazało się, że wbrew treści pisma K.B. skierowanego do SKO w [...] z [...] maja 1997 r. jedynym spadkobiercą po Z.M. zmarłej bezpotomnie nie był Skarb Państwa, ale odnaleziona przez Komisję A.K. będąca siostrzenicą w/w osoby.

Przedmiotem administracyjnego postępowania dekretowego było rozpoznanie wniosku dekretowego o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu przedmiotowej nieruchomości złożonego w imieniu jej współwłaścicieli przez ustanowionego w sprawie adwokata B.B. a nie przejmowanie spadku po H.M. (zmarłej w maju 1944 r. w [...]), która była matką Z.M., jednego ze współwłaścicieli nieruchomości (zmarłego w maju 1940 r. w [...]) na Skarb Państwa, z powołaniem się na konstrukcję prawną spadków wakujących, unormowaną w Kodeksie Napoleona z 1804 r. i nie stosowaną przez sądy powszechne po 1989 r. Do kompetencji Prezydenta [...] nie należy też kontrola prawomocnych orzeczeń sądów powszechnych.

3. naruszenie przepisów art. 107 § 3 w zw. z art. 19 i art. 20 kpa w zw. z art. 50 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym w zw. z art. 7 ust. 2 dekretu w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 4 i 4a ustawy z 9 marca 2017 r. poprzez nieuprawnione zastosowanie - w pkt 2.13. (str. 28-30) uzasadnienia - do oceny postępowania i wydanej w jego wyniku decyzji reprywatyzacyjnej przepisu art. 50 w/w ustawy o samorządzie gminnym, który nie ma zastosowania w sprawach dekretowych, zamiast: 1) art. 7 ust. 2 dekretu, który stanowił podstawę działania Prezydenta [...], jako organu administracji w sprawach dekretowych oraz jednocześnie merytoryczną podstawę rozpoznania wniosku dekretowego decyzją z [...] stycznia 2008 r., 2) art. 156 § 1 pkt 2 kpa w zw. z art. 7 ust 2 dekretu, który stanowił podstawę wydania decyzji przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] z [...] grudnia 1999 r. nr [...] stwierdzającej nieważność orzeczenia administracyjnego z [...] sierpnia 1950 r. nr [...], którego skutkiem była m.in. konieczność ponownego rozpatrzenia wniosku dekretowego z [...] marca 1948 r., co leżało w zakresie kompetencji Prezydenta [...];

4. naruszenie przepisów tj. art. 107 § 3 kpa w zw. z art. 6, art. 7, art. 8 ust. 1-2 kpa w zw. z art. 7 ust. 1 i ust. 2 w zw. z art. 5 dekretu w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 6 ustawy z 9 marca 2017 r. poprzez bezpodstawny zapis - w tytule punktu . (str. 34) oraz w punkcie 6.3 (str. 39 akapit 4 od góry) - o treści: "wydanie decyzji reprywatyzacyjnej doprowadziło do skutków rażąco sprzecznych z celem, dla którego ustanowiono użytkowanie wieczyste" oraz w punktach 5.1.-5.7. w całości (str. 35-36) uzasadnienia - poprzez wskazanie błędnej, rzekomo celowościowej, wykładni przepisu art. 7 ust. 1 w zw. z art. 5 dekretu, polegającej na wskazaniu, że "w sytuacji zniszczenia budynku, jego zrujnowania wskutek działań wojennych i konieczności rozbiórki, trudno uznać celowość przyznania prawa na podstawie art. 7 ust. 1, a co najwyżej mogło to uzasadniać przyznanie odszkodowania na podstawie art. 9 dekretu" a "w niniejszej sprawie nie podjęto się odbudowy doszczętnie zniszczonego budynku" oraz że "użytkowanie wieczyste (wieczysta dzierżawa) miało na celu przywrócenie nieruchomości zabudowanej dawnemu właścicielowi (przy ewentualnej konieczności naprawy budynku), a dodatkowo prawo zabudowy miało przysługiwać dotychczasowym właścicielom nieruchomości gruntowych, na terenie których dawne budynki zostały doszczętnie zniszczone" a "Decyzja reprywatyzacyjna nie przewidywała ustanowienia prawa zabudowy za opłatą symboliczną", a także " W perspektywie czasu ustanowienie użytkowania wieczystego na rzecz dawnych właścicieli na gruncie, na którym budynek został całkowicie wyburzony - utraciło rację bytu, szczególnie że jej warunkiem było zobowiązanie nabywcy prawa do rozpoczęcia i zakończenia budowy w ściśle oznaczonych terminach "

- podczas gdy taka wykładnia przepisów dekretu, całkowicie sprzeczna z ich brzmieniem i rzeczywistym ratio legis tego aktu prawnego, dotychczas, tj. w okresie przeszło 72-ch lat ich obowiązywania, nie była znana; nie była (bodaj) nigdy prezentowana przez organy dekretowe (w tym Prezydium Rady Narodowej [...]), ani przez organy administracji rządowej prowadzące w latach 1990- 2018 r. postępowania nieważnościowe względem odmownych decyzji dekretowych wydanych przez w/w Prezydium, ani przez sądy administracyjne lub cywilne orzekające w sprawach dekretowych lub z nimi związanych ani przez Sąd Najwyższy czy Trybunał Konstytucyjny; również dostępna literatura naukowa dotycząca kwestii związanych z obowiązywaniem dekretu, tak historyczna jak i aktualna, nie dostarczyła wypowiedzi wskazującej nawet na hipotetyczne argumenty przemawiające za tego rodzaju wykładnią (z wyjątkiem jednej zdawkowej wypowiedzi na blogu konstytucyjny.pl, która została przywołana przez Komisję jako źródło jej inspiracji). Ponadto Komisja nie wzięła pod uwagę, że możliwość ustanowienia prawa zabudowy, które jej zdaniem winien ewentualnie przyznać Prezydent [...] w decyzji dekretowej, w wyniku zmian stanu prawnego ustała z dniem 1 stycznia 1947 r. a ponadto ustalenie, że budynek położony na gruncie dawnej nieruchomości hipotecznej nr [...] został doszczętnie zniszczony pozostaje w sprzeczności z ustaleniami Komisji zawartymi w decyzji z [...] marca 2018 r. nr [...], z których wynika, że część tego budynku zachowała się, co było jedną z przyczyn umieszczenia tego budynku w gminnej ewidencji zabytków.

W obszernym uzasadnieniu skargi przytoczono argumenty na poparcie podnoszonych zarzutów i wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji w części dotyczącej uzasadnienia w zakresach wskazanych powyżej oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargi Komisja wniosła o ich oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym postanowieniem z 12 lipca 2018 r. sygn. akt I SA/Wa 975/18, po rozpoznaniu wniosku M.M. i B.Z. odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w zakresie pkt 3.

Następnie postanowieniami z 6 września 2018 r. wydanymi w sprawach o sygn. akt I SA/Wa 1013/18 i I SA/Wa 1014/18 Sąd postanowił połączyć sprawy z ww. skarg do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia i prowadzić je pod jedną sygnaturą I SA/Wa 975/18.

W piśmie z [...] lipca 2018 r. B.Z. i M.M. przedstawili wnioski dowodowe obejmujące następujące dokumenty:

1. Protokół z [...] kwietnia 1945 r. z wystawienia Wojewódzkiego Oddziału Tymczasowego Zarządu Państwowego zaświadczający przekazanie w posiadanie K.A. z M., nieruchomości położnej w [...] przy ul. [...] co do połowy nieruchomości nr hip. [...] i [...], składającej się z murowanego domu mieszkalnego częściowo zniszczonego,

2. pełnomocnictwo sporządzone w formie notarialnej przez E.K. Notariusza przy Wydziale Hipotecznym Ziemskim we [...] Repertorium [...], z wystawienia K.B. dla jej męża B.B., z treści którego wynika upoważnienie do podejmowania wszelkich czynności faktycznych związanych z objętą w posiadanie nieruchomością przy ul. [...], w tym do jej odbudowy i wykonywania wszelkich czynności prawnych związanych z przedmiotową nierównością, w tym zarzadzaniem,

3. pismo Prezydium Rady Narodowej w [...] z [...] listopada 1950 r., z którego wynika żądanie przekazania nieruchomości przy ul. [...] przez Prezydium Rady Narodowej,

4. decyzja Prezydium Rady Narodowej w [...] z [...] listopada 1950 r. adresowana do pełnomocnika K.B. i Z.M., właścicieli nieruchomości przy [...] w [...], w sprawie rozbiórki budynku,

5. zarządzenie Zarządu Miejskiego w [...] Wydział Inspekcji Budowlanej z [...] lutego 1947 r. oraz zarządzenie z [...] czerwca 1947 r. adresowane do właściciela nieruchomości przy ul. [...], w sprawie stwierdzenia stanu technicznego budynku przy [...] i jej uporządkowania,

6. pismo Prezydium Rady Narodowej w [...] z września 1959 r. adresowane do K.B. w sprawie sposobu załatwienia sprawy w trwającym postępowaniu dotyczącym nieruchomości przy ul. [...],

na okoliczność wykazania, że K.B. (poprzednik prawny A.K. i strony M.M.), w związku z zakończeniem działań wojennych objęła w posiadanie nieruchomość przy ul. [...], jako właściciel wykonywała wszelkie czynności faktyczne związane z jej posiadaniem i zarządzaniem, także na okoliczność, że A.B. legitymowała się przesłanką posiadania nieruchomości i spełniała przesłankę, o której mowa w art. 7 ust. 1 dekretu, a także na okoliczność wykazania, że ustalenia Komisji nastąpiły z rażącą obrazą norm postępowania tj. art. 75 § 1 oraz 76 § 1 kpa, art. 77 § 1 kpa art. 80 kpa, a także z obrazą normy art. 8 § 1 kpa, co do zaniechania przeprowadzenia rzetelnego procesu dowodowego dotyczącego sytuacji faktycznej i prawnej nieruchomości przed wydaniem decyzji dekretowej, jak i po jej uchyleniu przez SKO a także poprzez bezpodstawne oddalenie wniosku dowodowego pełnomocnika skarżących z [...] listopada 2017 r. o przesłuchanie w charakterze świadka A.K., na okoliczności mające znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, w szczególności dotyczącej stanu prawnego nieruchomości przy ul. [...] , a także zakresie związanym z postępowaniem reprywatyzacyjnym.

W piśmie z [...] września 2018 r. Komisja wniosła o oddalenie ww. wniosków.

Miasto [...] w piśmie z [...] stycznia 2019 r. przedstawiło dodatkowe argumenty na poparcie podnoszonych w skardze zarzutów dotyczących naruszenia art. 107 § 3, art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 1 pkt 6 kpa w zw. z art. 7 ust. 1 i 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. oraz wniosło o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z opinii [...] K. Z. adw. H. R. oraz adw. S. Z. z [...] września 2017 r. pt. "Analiza art. 7 dekretu warszawskiego w zakresie przesłanki posiadania" na okoliczność, że przesłanka posiadania wymieniona w art. 7 ust. 2 dekretu odnosiła się wyłącznie do następców prawnych dotychczasowych właścicieli.

Na rozprawie przeprowadzonej 17 stycznia 2019 r. Sąd postanowił dopuścić Stowarzyszenie Wolne Miasto [...] do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania. Następnie postanowieniem z 24 września 2019 r. Sąd postanowił dopuścić do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania [...] – Stowarzyszenie Właścicieli Lokali w [...].

Na rozprawie w dniu 25 września 2019 r. Sąd dopuścił dowód z dokumentów załączonych do pisma z [...] czerwca 2018 r., a następnie rozprawę odroczył z uwagi na złożenie przez Miasto Stołeczne [...] wniosku o zawieszenie postępowania do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia sprawy o sygn. akt [...] przez Sąd Rejonowy dla [...].

Prokuratura Regionalna we [...] przy piśmie z [...] października 2019 r., na wezwanie Sądu, nadesłała akt oskarżenia w sprawie [...] wraz z uzasadnieniem, wystosowany do Sądu Rejonowego dla [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 19 listopada 2019 r., po rozpoznaniu wniosku Miasta [...] i zapoznaniu się z ww. aktem oskarżenia, odmówił zawieszenia postępowania sądowego.

Komisja pismem z [...] lutego 2020 r. (data prezentaty Sądu) wniosła o przeprowadzenie dowodu z protokołu z rozprawy, która odbyła się przed Sądem w sprawie z aktu oskarżenia wniesionego przez Prokuraturę Regionalną we [...] o sygn. akt [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie 13 lutego 2020 r. wystąpił do Sądu Okręgowego w [...] [...] Wydział Karny (do którego sprawę przekazano z Sądu Rejonowego dla [...]) o nadesłanie odpisów protokołów z posiedzeń tego Sądu, które odbyły się w dniach [...] grudnia 2019 r., [...] stycznia 2020 r. i [...] lutego 2020 r. w sprawie o sygn. akt [...] (dotyczącej aktu oskarżenia wniesionego przez Prokuraturę Regionalną we [...] o sygn. akt [...]). Odpisy powyższych protokołów wpłynęły do Sądu [...] lutego 2020 r.

Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zarządzeniem z 8 czerwca 2020 r., w związku z obowiązywaniem stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19, mając na uwadze treść art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.), dodanego art. 46 pkt 21 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz.U. z 2020 r. poz. 875), uznając rozpoznanie sprawy za konieczne, w szczególności z uwagi na datę wpływu skarg do sądu i dotychczasowy okres oczekiwania stron na zakończenie postępowania sądowego, skierował niniejszą sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym, gdyż z uwagi na liczbę stron postępowania (w szczególności w sprawie o sygn. akt I SA/Wa 976/18, a której rozpoznanie jest konieczne łącznie ze sprawami o sygn. akt I SA/Wa 972/18 - 975/18) przeprowadzenie rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku.

Komisja pismem procesowym z [...] czerwca 2020 r. podtrzymała swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie, wniosła o reasumpcję zarządzenia Przewodniczącej Wydziału I o skierowaniu sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym oraz wystąpiła o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentów, o który wnosiła w piśmie z [...] lutego 2020 r. Wystąpiła również o zawieszenie postępowania w związku z ujawnieniem w aktach sprawy okoliczności świadczących o popełnieniu przestępstw mających wpływ na ważność decyzji reprywatyzacyjnej będącej przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie.

[...] – Stowarzyszenie Właścicieli Lokali pismem z [...] lipca 2020 r. wniosło o oddalenie skarg.

Sąd postanowieniem z 15 lipca 2020 r. odmówił zawieszenia postępowania sądowego, a następnie zarządzeniem z 15 lipca 2020 r., w związku z dalszym obowiązywaniem stanu epidemii sprawę skierowano na posiedzenie niejawne w dniu 29 września 2020 r.

Postanowieniem z 29 września 2020 r. sygn. akt I SA/Wa 975/18 Sąd, po rozpoznaniu wniosku organu o dopuszczenie dowodów z dokumentów opisanych w piśmie procesowym z [...] lutego 2020 r., dopuścił dowody zgodnie z wnioskiem.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 2107 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów stwierdzić należy, że skargi B.Z., M.M. i Miasta [...] zasługują na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja narusza prawo w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. W odniesieniu do skargi A.K. podlega ona oddaleniu z uwagi na brak po jej stronie interesu prawnego do bycia stroną postępowania.

Przedmiotem kontroli jest w sprawie niniejszej decyzja Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich z dnia [...] marca 2018r. nr [...], mocą której Komisja uchyliła decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] stycznia 2008r., sprostowaną postanowieniem tego organu z dnia [...] lutego 2009r., o ustanowieniu prawa użytkowania wieczystego gruntu stanowiącego działkę nr [...] przy ul. [...] w [...] i ustaleniu czynszu symbolicznego oraz odmówiła ustanowienia opisanego prawa i nadała decyzji rygor natychmiastowej wykonalności.

Wbrew stanowisku Komisji zawartemu w odpowiedzi na skargę Miasta [...] Sąd ocenił, że wszystkie wniesione skargi są dopuszczalne. Zostały wniesione w ustawowym terminie, przez podmioty, których uprawnień lub obowiązków dotyczy zakwestionowana decyzja, a tym samym mające w sprawie przymiot strony, w rozumieniu art. 28 k.p.a. Przed przejściem do omówienia istoty sporu zaistniałego w stanowisku Skarżących zaprezentowanym w skargach oraz w stanowisku Komisji przedstawionym w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji , Sąd stwierdza, że w sprawie niniejszej nie budzi wątpliwości, że Miasto [...] ma prawo do wniesienia skargi i bycia stroną postępowania zakończonego wydaniem zaskarżonej do tutejszego Sądu decyzji. Wynika ono bowiem wprost z zapisu art.16 ust.2 ustawy z dnia 9 marca 2017r. o szczególnych zasadach usuwania skutków decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości [...] wydanych z naruszeniem prawa, który nakazuje Komisji powiadomienie Miasta [...] o wszczęciu postępowania. Także między innymi art. 29 ust 1 tej ustawy wskazuje na możliwość wydania określonych rozstrzygnięć wobec decyzji reprywatyzacyjnej, zaś art. 31 pozwala Komisji na przyznanie Miastu dodatkowych uprawnień np. zwrotu równowartości nienależnego świadczenia.

Jako dopuszczalną Sąd uznał także samą możliwość zaskarżenia do sądu administracyjnego jedynie uzasadnienia decyzji lub jego części, z uwagi na rolę jaką spełnia ono w ramach dokonanego przez organ rozstrzygnięcia. Podkreśla się , że już w orzecznictwie zaistniałym pod rządami ustawy z dnia 31 stycznia 1980r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym oraz o zmianie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, była ona powszechnie akceptowana, co ma miejsce także w obecnie funkcjonującym stanie prawnym. Powyższe nie zmienia jednakże faktu, że brak jest dotychczas pełnej zgodności co do określenia zakresu (przedmiotu) zaskarżenia w takim przypadku, a także powiązanego z nim zakresu kompetencji kasacyjnych sądu w razie uwzględnienia skargi. Istota rozbieżności w poglądach sprowadza się do kwestii, czy jest dopuszczalne wniesienie skargi skierowanej jedynie przeciwko uzasadnieniu decyzji administracyjnej – z wyłączeniem kwestionowania samego rozstrzygnięcia, a w rezultacie czy jest dopuszczalne uchylenie przez sąd administracyjny decyzji w części obejmującej wyłącznie jej uzasadnienie. (zob. Turski, "Uchylenie przez sąd administracyjny decyzji w części obejmującej wyłącznie uzasadnienie lub jego fragmenty". ZNSA 1 (70)/2017). Sąd w składzie orzekającym w sprawie niniejszej odrzuca koncepcję, że w razie uznania za zasadną skargi o zakresie zaskarżenia zawężonym przez skarżącego tylko do uzasadnienia danej decyzji bądź jego części, sąd jest władny uchylić tę decyzję wyłącznie w części dotyczącej uzasadnienia, pozostawiając w obrocie prawnym osnowę decyzji. Zdaniem Sądu ani rozstrzygnięcie, ani uzasadnienie nie mogą bowiem funkcjonować w obrocie prawnym samodzielnie, niezależnie od siebie. Uzasadnienie nie może więc być wyeliminowane z tego obrotu przez sąd administracyjny bez jednoczesnego wyeliminowania rozstrzygnięcia. Takie orzeczenie rodziłoby niemożliwe do zaakceptowania skutki prawne. Istotnym jest także, że wniesienie skargi przeciwko uzasadnieniu decyzji zawsze oznacza zaskarżenie decyzji jako całości, której poszczególne elementy są ze sobą nierozerwalnie związane i stanowią integralną całość. W konsekwencji uwzględnienie skargi z powodu wadliwości wyłącznie uzasadnienia zawsze skutkuje uchyleniem decyzji jako całości decyzji administracyjnej.( por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 27 listopada 2018r. sygn. akt I SA/Wa 920/18). W ocenie Sądu skarga skierowana tylko przeciwko części uzasadnienia decyzji może być oddalona jedynie w przypadku, gdy wady zakwestionowanego uzasadnienia nie mają wpływu na wynik sprawy.

W rozpoznawanej sprawie zaistniała odmienna sytuacja, bowiem obok uzasadnionej skargi M.M. i B.Z. zarzucane przez Miasto błędne uzasadnienie zaskarżonej decyzji ma istotny wpływ na wynik sprawy aczkolwiek zawiera się w zakresie zaskarżenia w/w skargi osób fizycznych. Powyższe skutkuje zaś jej uchyleniem.

Materialnoprawną podstawę wskazanego wyżej rozstrzygnięcia Komisji z dnia [...] marca 2018r. stanowił art. 29 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 1, 3, 4, 4a, 4b i 5 ustawy z 9 marca 2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości [...].

Z jego uzasadnienia wynika, że zasadniczymi powodami wydania decyzji było ustalenie, w oparciu o zgromadzony w aktach materiał dowodowy, że kontrolowana decyzja Prezydenta [...] zapadła z naruszeniem wskazanych przez Komisję przepisów prawa, w szczególności z powodu niezbadania przez Prezydenta przesłanki posiadania nieruchomości w dacie składania wniosku dekretowego - stosownie do treści art. 7 ust.1 dekretu oraz wadliwego ustalenia kręgu osób uprawnionych do ubiegania się o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego gruntu w oparciu o ust. 2 wskazanego przepisu. Komisja zarzuciła ponadto, że przeniesienie roszczeń dekretowych miało w tej sprawie miejsce z naruszeniem zasady ekwiwalentności świadczeń, wydanie decyzji reprywatyzacyjnej doprowadziło do skutków rażąco sprzecznych z celem dla którego ustanowiono użytkowanie wieczyste, jak również Prezydent [...] nieprawidłowo wyliczył udziały w ustanowionym przez siebie prawie użytkowania wieczystego, a następnie z naruszeniem prawa dokonał ich sprostowania w ramach postępowania o sprostowanie oczywistej omyłki pisarskiej.

Przechodząc do oceny zarzutów zawartych w skargach Sąd w pierwszej kolejności zauważa , że Komisja w uzasadnieniu swojego stanowiska uznała, że Prezydent [...] wydając kwestionowaną decyzję reprywatyzacyjną dopuścił się rażącego naruszenia art. 6, 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, poprzez nieustalenie przesłanki posiadania nieruchomości w dacie złożenia wniosku dekretowego.

Takie stanowisko organu nie zasługuje, zdaniem Sądu, na aprobatę.

Zasadniczym celem dekretu [...], który wszedł w życie 21 listopada 1945r. i nieprzerwanie obowiązuje nadal było, umożliwienie racjonalnego przeprowadzenia powojennej odbudowy i dalszej rozbudowy stolicy państwa. Dla jego realizacji niezbędne było szybkie dysponowanie terenami i właściwe ich wykorzystanie. W tej sytuacji grunty na obszarze [...] stały się z mocy prawa z dniem jego wejścia w życie własnością gminy [...] (art. 1 in fine dekretu). Akt ten stanowił jednocześnie podstawę dla przepisania we właściwych księgach hipotecznych na rzecz gminy (a po likwidacji gmin na rzecz Skarbu Państwa) tytułów własności tych gruntów (art. 2 dekretu). Budynki zaś na nich posadowione nadal pozostawały własnością dotychczasowych właścicieli, który to stan utrwalał się w przypadku uwzględnienia wniosku. Na własność gminy (od 1950 r. Skarbu Państwa) przechodziły dopiero z chwilą bezskutecznego upływu określonego w art. 7 ust. 1 terminu złożenia wniosku o ustanowienie dzierżawy wieczystej albo prawa zabudowy, bądź z chwilą prawomocnego oddalenia takiego wniosku (art. 8 dekretu).

Obejmowanie nieruchomości [...] w posiadania przez gminę miało wyłącznie charakter formalny. Zgodnie z art. 7 ust. 1 ww dekretu dotychczasowy właściciel gruntu, prawni następcy właściciela, będący w posiadaniu gruntu, lub osoby prawa jego reprezentujące, a jeżeli chodzi o grunty oddane na podstawie obowiązujących przepisów w zarząd i użytkowanie - użytkownicy gruntu mogli w ciągu 6 miesięcy od dnia objęcia w posiadanie gruntu przez gminę zgłosić wniosek o przyznanie na tym gruncie jego dotychczasowemu właścicielowi prawa wieczystej dzierżawy z czynszem symbolicznym lub prawa zabudowy za opłatą symboliczną.

Istota zagadnienia, zasadza się na interpretacji przesłanki posiadania wymienionej w cytowanym wyżej art. 7 ust. 1 dekretu dla potrzeb rozpoznania wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do spornej nieruchomości , w dacie złożenia wniosku dekretowego. Art. 29 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 4b ustawy z dnia 9 marca 2017r. o szczególnych zasadach usuwania skutków decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości [...] wydanych z naruszeniem prawa stanowi bowiem, że w postępowaniu rozpoznawczym prowadzonym w oparciu o przepisy tej ustawy Komisja wydaje decyzję, w której uchyla decyzję reprywatyzacyjną w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi, który wydał ostateczną decyzję reprywatyzacyjną, jeżeli decyzja reprywatyzacyjna została wydana pomimo nieustalenia przesłanki posiadania nieruchomości [...] przez dotychczasowego właściciela lub jego następców prawnych, o której mowa w art. 7 ust. 1 dekretu.

W pierwszej kolejności zaznaczyć należy, że zakres zastosowania art. 30 ust.1pkt 4b ustawy z dnia 9 marca 2017r., będącego podstawą do wydania decyzji nadzorczej komisji zależy od uprzedniego wyjaśnienia treści art.7 ust.1 dekretu warszawskiego. Wykładni art. 7 ust. 1 dekretu nie można zaś dokonywać z perspektywy art. 30 ust.1 pkt.4b cytowanej ustawy. Celem nadzoru judykacyjnego w postępowaniu rozpoznawczym jest wyjaśnienie nieprawidłowości i uchybień jakie miały miejsce w postępowaniu przeprowadzonym przez prezydenta [...] ,który to organ wydał decyzję reprywatyzacyjną. W żadnym razie art. 30 ust.1 pkt.4b cytowanej wyżej ustawy , jako przepis stanowiący podstawę prawną decyzji nadzorczej nie może być traktowany jako wprowadzający dodatkowe, inne przesłanki, od których spełnienia zależy rozpatrzenie sprawy z zastosowaniem przesłanek przewidzianych treścią art. 7 ust.2 dekretu.

Sąd zwraca uwagę, że jeżeli chodzi o dekret prawodawca zaniechał jego nowelizacji, mimo istotnych zmian przepisów prawa, jakie były na przestrzeni lat wprowadzane do obowiązującego porządku prawnego. Dlatego też art. 7 ust. 1 dekretu nie można interpretować kierując się tylko literalnym brzmieniem tego przepisu. Wyjaśnienie jego treści nie może bowiem abstrahować od przyczyn wydania dekretu, jego kontekstu politycznego, społecznego oraz w szczególności treści regulacji prawnych współistniejących - przyjętych w innych obowiązujących wówczas przepisach prawa, które wspólnie tworzyły powojenny porządek prawny. Ówczesny ustawodawca wskazując w treści art. 7 ust.1 dekretu podmioty uprawnione do składania wniosków o ustanowienie prawa własności czasowej musiał mieć bowiem na uwadze , że z chwilą wejścia w życie dekretu nastąpi wspomniana wyżej komunalizacja gruntów [...], stanowiąca jednocześnie podstawę do ujawnienia tej zmiany własnościowej w zapisach ksiąg wieczystych. Zaistniała zatem potrzeba wprowadzenia takiego rozwiązania prawnego, które umożliwi osobom uprawnionym wykazanie swoich praw , wobec braku możliwości ich hipotecznego ujawnienia , a tym samym udokumentowanie posiadania przymiotu strony w postępowaniu dekretowym oraz w postępowaniu toczącym się w oparciu o przepisy dekretu o rozbiórce i odbudowie budynków zniszczonych i uszkodzonych w czasie wojny.

Wobec powyższego podkreślenia wymaga, że w dacie wejścia w życie dekretu warszawskiego, na terenie [...] - w zakresie regulacji stosunków prawnorzeczowych – obowiązywały przepisy zawarte w Kodeksie Napoleona oraz prawo o ustaleniu własności dóbr nieruchomych, o przywilejach i hipotekach z dnia 26 kwietnia 1818r. ( Dz.U. RP z 1928 r. Nr 53, poz. 510).

Z ich treści wynika, że przeddekretowy właściciel nieruchomości ujawniony w księdze hipotecznej mógł udowodnić swoje prawo jako strona w postępowaniu dekretowym, przez złożenie stosownego dokumentu z księgi hipotecznej w postaci świadectwa wystawionego przez Wydział Hipoteczny Sądu Okręgowego w [...]. Także osoby reprezentujące prawa dotychczasowego właściciela np: pełnomocnik lub kurator dla osoby nieobecnej , mogły wykazać swe prawa w dekretowym postępowaniu administracyjnym poprzez złożenie dokumentu pełnomocnictwa lub orzeczenia sądowego stosownie do art. 11 i art. 13 rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 22 marca 1928r. o postępowaniu administracyjnym (Dz. U. Nr 36, poz. 41 ze zm.).

Jednakże zauważenia wymaga , że w sytuacji gdy wnioski dekretowe składali prawni następcy właściciela nieruchomości, którzy nie mogli już ujawnić swych praw własnościowych do nieruchomości zapisanej w księdze hipotecznej, po wejściu w życie dekretu, sytuacja wymagała odrębnego postępowania.

W ówczesnych przepisach dotyczących spraw spadkowych istniała instytucja tzw. objęcia spadku zawarta w art. 724 Kodeksu Napoleona w zw. z art. 29, art. 41 § 1, art. 557 § 2 Kodeksu postępowania cywilnego z dnia 29 listopada 1930r. (Dz.U. z 1932 r. Nr 112, poz. 934 ze zm.).

Z kolei porządek dziedziczenia był uzależniony od tego, do jakiej kategorii spadkobierców należał prawny następca właściciela nieruchomości.

Pozycję uprzywilejowaną mieli tzw. dziedzice prawi, którzy obejmowali spadek z mocy samego prawa na podstawie art. 724 Kodeksu Napoleona, podobnie jak dziedzice uprawnieni do majątku na mocy zapisu testamentowego o którym mowa w art. 1004 tego Kodeksu.

Pozycja małżonka zmarłego właściciela , jego dzieci naturalnych oraz Państwa jako tzw. spadkobierców nieporządkowych była słabsza.

Ta druga kategoria osób mogła objąć spadek pod warunkiem uzyskania orzeczenia sądu o wprowadzeniu w posiadanie , zgodnie z art. 724 Kodeksu Napoleona.

Analogicznie w przypadku osób zyskujących zapis ogólny, którzy nie byli dziedzicami testatora także należało uzyskać sądowy nakaz o wprowadzeniu w posiadanie (art. 1006 w zw. z art. 1008 Kodeksu Napoleona).

Wobec opisanego wyżej stanu prawnego istniejącego na terenie [...] w dacie wejścia w życie dekretu [...] w zakresie praw spadkowych, ustawodawca dekretowy zasadnie założył, że w sytuacji, gdy wnioski dekretowe obok właścicieli złożą osoby, które będą podawały się za spadkobierców dotychczasowego właściciela nieruchomości lub następcę prawnego singularnego, zostaną one zweryfikowane przez organ rozpatrujący te wnioski pod katem bycia stroną tego postępowania jeżeli udowodnią swe prawa do spadku właśnie poprzez przedłożenie stosownego orzeczenia sądu o wprowadzeniu w posiadanie .

Miało to wówczas uzasadnienie bowiem brak wprowadzenia prawnego następcy w posiadanie spadku mógł świadczyć o tym, że spadek ma status tzw. spadku wakującego w rozumieniu art. 811 Kodeksu Napoleona , który wprowadzał domniemanie, że spadek opuszczony jest spadkiem wakującym. Analogiczna sytuacja dotyczyła prawnych następców singularnych właściciela nieruchomości, którzy po wejściu w życie dekretu, a przed złożeniem wniosku dekretowego, nabyli roszczenia dekretowe do nieruchomości niezabudowanej albo roszczenia dekretowe do nieruchomości zabudowanej budynkiem nadającym się do naprawy wraz z prawem własności budynku przeddekretowego. Jeżeli chodzi o te osoby prawodawca założył, że organ administracji uczyni stroną postępowania te z nich, które wykażą, że nabyły te prawa od dotychczasowego właściciela i że przedmiot tychże praw został im wydany ( patrz art. 711 Kodeksu Napoleona w zw. z art. 300 § 2 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 27 października 1933r. - Kodeks zobowiązań (Dz. U. Nr 82, poz. 598 ze zm.).

W ocenie Sądu, z założenia, dekretowe postępowanie administracyjne miało w pierwszej kolejności wyjaśnić, czy istnieje osoba legitymowana do nabycia objętego wnioskiem dekretowym prawa jako strona postępowania, a jeżeli tak, to w drugiej kolejności rozstrzygnąć, czy planistyczne przeznaczenie gruntu pozwoli na ustanowienie tego prawa na rzecz ubiegającego się podmiotu poprzez zawarcie w późniejszym czasie stosownej umowy.

Brak jest zdaniem Sądu wątpliwości, że treść art. 7 dekretu warszawskiego świadczy o tym, że w pierwszym etapie postępowania o ustanowienie prawa zabudowy, czy wieczystej dzierżawy zasadnicze znaczenie miało udokumentowanie przez prawnego następcę właściciela nieruchomości przesłanki "posiadania" w rozumieniu posiadania przez niego legitymacji do bycia stroną w postępowaniu zainicjowanym w oparciu o wskazany przepis nie zaś wykazanie faktycznego władania rzeczą.

Na marginesie zaznaczyć można także, że z prawnego punktu widzenia w dacie wejścia w życie dekretu [...] istotnym było aby prawny następca właściciela nieruchomości posiadał stosowne dokumenty potwierdzające jego prawo - np. w postaci prowadzenia w posiadanie - także z uwagi na inne okoliczności skutkujące jego udziałem w licznych postępowaniach administracyjnych.

W ówczesnych realiach, jeżeli nie żył dotychczasowy właściciel gruntu, jego prawny następca był adresatem licznych wystąpień organu. Jeżeli na gruncie był budynek mieszkalny nadający się do zamieszkiwania, brał udział w procedurze przydziału mieszkań (dekret PKWN z dnia 7 września 1944 r. o komisjach mieszkaniowych – Dz. U. Nr 4, poz. 18). Brał udział w procedurze protokolarnego obejmowania gruntu przez gminę [...] (§ 5 rozporządzenia Ministra Odbudowy z dnia 7 kwietnia 1946r. w sprawie obejmowania gruntów w posiadanie przez gminę [...] – Dz.U. Nr 16, poz. 112), mógł być adresatem czynności i aktów władzy, jeżeli chodzi o zabranie przedmiotów znajdujących się na gruncie, usunięcie gruzu z gruntu, rozbiórkę budynku zniszczonego, naprawę budynku uszkodzonego [art. 2, art. 6 dekretu, art. 2, art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o rozbiórce i naprawie budynków zniszczonych i uszkodzonych wskutek wojny (Dz. U. Nr 50, poz. 281).

Oczywistym jest zatem, że prawny następca dotychczasowego właściciela, już na etapie składania wniosku dekretowego, winien wykazać - w oparciu o stosowne dokumenty - swoją czynną legitymację do bycia stroną tego postępowania w rozumieniu art. 9 ust.2 rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 22 marca 1928r. o postępowaniu administracyjnym. Brak wykazania przez wnioskodawcę swego interesu prawnego powodował wydanie decyzji głównej kończącej sprawę w danej instancji, ale nierozstrzygającej o istocie sprawy stosownie do art. 72 ust. 2 tego rozporządzenia.

W ocenie Sądu na tym etapie administracyjnego rozpoznania sprawy nie mogła być zatem rozpatrywana przesłanka posiadania, rozumiana w sensie cywilistycznym. Uwzględnienie przez organ gminy w postępowaniu administracyjnym wniosku o przyznanie prawa zabudowy, czy wieczystej dzierżawy nie było tym samym determinowane wykazaniem faktycznego władania gruntem. Gdyby tak było przesłanka posiadania byłaby wymieniona w art. 7 ust. 2 dekretu, jako jedna z merytorycznych przesłanek rozstrzygnięcia.

Powyższe wywody prowadzą do jednoznacznego wniosku, że posiadanie nieruchomości przez następcę prawnego przeddekretowego właściciela nieruchomości przesądzało o jego legitymacji procesowej i byciu stroną postępowania zainicjowanego wnioskiem dekretowym. Wprowadzenie w posiadanie stanowiło instytucję potwierdzającą prawo własności a nie stricte posiadanie w sensie cywilistycznym. Zamysłem ustawodawcy było zatem, że posiadanie dekretowe, o którym mowa w art. 7 ust. 1 odnosiło się do prawnych następców dotychczasowego właściciela w celu wykazania się przez nich stosownymi dokumentami o wprowadzeniu ich w posiadanie gruntu, nie zaś do fizycznego władania gruntem.

Takie rozumienie posiadania oraz wprowadzenia w posiadanie usankcjonowało późniejsze prawodawstwo, po 1 stycznia 1947r. Przesłanka "posiadania" z art. 7 ust. 1 dekretu została pominięta nawet jako wymóg dopuszczalności złożenia wniosku dekretowego.

W dniu 1 stycznia 1947r. nastąpiła unifikacja prawa cywilnego. Radykalnej zmianie uległy przepisy z zakresu prawa spadkowego i prawa rzeczowego. Skutkiem tej zmiany była likwidacja ścisłej zależności między posiadaniem i nabyciem praw spadkowych oraz między posiadaniem i nabyciem oraz wykonywaniem prawa rzeczowego do gruntu.

Z art. IX i art. XXI dekretu z dnia 8 października 1946r. – Przepisy wprowadzające prawo spadkowe (Dz. U. Nr 60, poz. 329) oraz art. 186 dekretu z dnia 8 listopada 1946r. – o postępowaniu spadkowym (Dz. U. Nr 63, poz. 346) wynikało, że wprowadzenie spadkobiercy w posiadanie na podstawie Kodeksu Napoleona zastąpione zostało stwierdzeniem przez sąd spadku praw do spadku w postępowaniu spadkowym.

Przesłanka posiadania nie miała także wpływu na późniejsze prawodawstwo odnośnie gruntów warszawskich , orzecznictwo organów administracji i sądów administracyjnych , o czym szerzej w wyroku tutejszego sądu z dnia 22 maja 2019r. sygn. I SA/Wa 2145/18.

Ocenić zatem należy, że złożenie przez właściciela lub jego następcę prawnego - w terminie określonym w art. 7 ust. 1 dekretu - wniosku, w sposób oczywisty nie mogło być zakwestionowane ze względu na przesłankę posiadania gruntu. Z tych właśnie przyczyn zbędne było podejmowanie w toku postępowania dekretowego dodatkowych czynności dowodowych pod kątem oceny jego zaistnienia. Pogląd ten znajduje pełne odzwierciedlenie w kilkudziesięcioletnim orzecznictwie organów administracji, które rozpoznawały wnioski dekretowe na przestrzeni lat, koncentrując się przy ich rozstrzyganiu na zagadnieniu związanym z przeznaczeniem danej nieruchomości w planie miejscowym zagospodarowania przestrzennego. Wskazana praktyka orzecznicza , że przesłanka posiadania powinna być badana tylko w odniesieniu do następców prawnych byłych właścicieli i to na datę złożenia wniosku dekretowego, była w pełni aprobowana przez sądy z powołaniem na stanowisko doktryny prawa.

Niezależnie od powyższego, stwierdzenie w realiach niniejszej sprawy, że decyzja reprywatyzacyjna naruszyła prawo z uwagi na niezbadanie przesłanki posiadania jest oczywiście niezasadne także z tej przyczyny, że sama Komisja powołując się na stanowiące zgromadzony materiał dowodowy dokumenty, wprost potwierdziła, że współwłaścicielka spornej nieruchomości - K.B. - składająca za pośrednictwem swojego pełnomocnika, w dniu [...] marca 1948r. wniosek dekretowy – " zamieszkiwała przy ul. [...] , więc jej posiadanie nieruchomości przy ul. [...] nie było wykluczone".

Odnosząc się do treści art. 30 ust. 1 pkt 4b ustawy z 9 marca 2017r. zauważyć także należy, że stanowi on samodzielną podstawę uchylenia decyzji reprywatyzacyjnej z uwagi na brak ustalenia przez organ wydający decyzję reprywatyzacyjną przesłanki posiadania nieruchomości dekretowej zarówno przez jej właścicieli jak i następców prawnych tych właścicieli. Interpretacja tego przepisu musi jednakże odbywać się kontekście celu w jakim został on sformułowany.

Celem zaś ustawy stanowiącej podstawę zaskarżonej decyzji, a tym samym celem działania Komisji ds. reprywatyzacji, jest wyeliminowanie skutków prawnych wydanych wcześniej decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości [...], jeśli analiza materiału dowodowego spraw w których one zapadły będzie wskazywała, że zostały wydane z naruszeniem prawa. W praktyce powyższe będzie zatem zmierzało do weryfikacji tych decyzji w przypadkach nieprawidłowego ustalenia przez organ reprywatyzacyjny kręgu osób uprawnionych, posłużenia się przez ten organ wadliwą dokumentacją np. co do planów, map lub wniosków dekretowych jak również zaistnienia pokrzywdzenia lokatorów.

Nie może budzić wątpliwości, że intencją ustawodawcy nie było poddanie weryfikacji wszystkich decyzji reprywatyzacyjnych , ale jedynie tych, które zapadły z naruszeniem prawa. Trafnie wskazuje się, że przesłanka z pkt 4b art.30 ust.1 wydania decyzji pomimo nieustalenia posiadania ma charakter formalny, skoro odnosi się do zaniechania tego ustalenia bez względu na to czy było to posiadanie czy też nie. Skoro tak to interpretowana w oderwaniu od celu ustawy powinna stanowić podstawę uchylenia wszystkich decyzji reprywatyzacyjnych bez względu na prawidłowość ich wydania. Takiego natomiast rodzaju działania nie można bez wątpienia przypisać racjonalnemu ustawodawcy, w szczególności jeśli wziąć pod uwagę wszystkie dotychczas wydane decyzje prawidłowe merytorycznie, a zatem spełniające warunek interesu społecznego.

Zdaniem Sądu wskazana interpretacja pkt 4b art.30 ust.1 ustawy, w związku z jej celem oraz zasadą ogólną lex retro non agit powinna być uznana za odzwierciedlającą zarówno cel ustawodawcy jak i poczucie sprawiedliwości społecznej.

Powyższe zaś oznacza, że warunkiem rozstrzygnięcia w oparciu o ten przepis powinno być uprzednie wykazanie przez Komisję, że niezbadanie przesłanki posiadania przez organ dekretowy miało wpływ na treść wydanej przez ten organ decyzji reprywatyzacyjnej, co w sprawie niniejszej nie miało miejsca.

Przyjęcie bowiem stanowiska Komisji, zgodnie z którym w sytuacji, w której wniosek o przyznanie prawa własności czasowej składał właściciel i jednocześnie z akt sprawy nie wynikało, by właściciel ten nie miał możliwości posiadania nieruchomości oznaczałoby, że kwestia ustalenia posiadania o której mowa w art. 30 ust. 1 pkt 4b ustawy z 9 marca 2017 r. ma charakter wyłącznie formalny. Nie można zaś na podstawie przesłanki wyłącznie formalnej uchylać ostatecznej decyzji administracyjnej, gdyż w sposób niedopuszczalny godziłoby to wprost w wynikającą z art. 16 k.p.a. zasadę trwałości decyzji administracyjnych.

Przechodząc do omówienia kolejnego zarzutu skargi Miasta [...] Sąd ocenia, że wbrew stanowisku Komisji zawartemu w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wydając decyzję reprywatyzacyjną Prezydent [...] nie naruszył rażąco art. 7 , 77 § 1 k.p.a. w zw. z art.7 ust.1 dekretu warszawskiego oraz art.50 ustawy o samorządzie gminy z powodu nieustalenia prawidłowego kręgu stron postępowania .

Przeciwnie, ocenić należy, że dokonując ustaleń faktycznych w tym przedmiocie organ posłużył się dokumentami urzędowymi w postaci m.in.: zaświadczenia Wydziału Hipotecznego Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] lutego 1948r.; postanowienia Sądu Rejonowego [...] z dnia [...] stycznia 1993r. o stwierdzeniu nabycia spadku po Z.M., który mocy ustawy nabyła żona zmarłego Z.M., matka H.M. i siostra K.B.; postanowienia Sądu Rejonowego [...] w [...] z dnia [...] kwietnia 2000r. o stwierdzeniu nabycia, na podstawie ustawy, spadku po H.M. zmarłej w dniu [...] maja 1944r. przez córkę K.B.; postanowienia Sądu Rejonowego [...] z dnia [...] stycznia 2002r. sygn. akt [...] o stwierdzeniu nabycia spadku po Z.M., z którego wynika, że spadek po niej nabyła K.B. w całości na podstawie testamentu oraz aktów notarialnych o sprzedaży praw i roszczeń do nieruchomości przez spadkobierczynie dawnych właścicieli na rzecz tzw. beneficjentów decyzji. Prezydent [...] posłużył się ponadto treścią decyzji komunalizacyjnej, decyzją uchylającą tą decyzję jak również decyzją stwierdzającą nieważność odmownego orzeczenia dekretowego wydanego przez Prezydium Rady Narodowej w [...].

Podkreślić należy, że z art. 76 § 1 k.p.a. wynika, że dokumenty urzędowe sporządzone w przepisanej formie przez organy państwowe do tego powołane w zakresie ich działania , stanowią dowód tego co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Doktryna prawa formułuje zaś pogląd o domniemaniu ich prawdziwości, o czym w szczególności obszernie wypowiada się B.A. Komentarz str.362. Także T.E. w komentarzu do Kodeksu postępowania cywilnego str. 457 podkreśla, że prawidłowo sporządzony dokument urzędowy korzysta z domniemania prawdziwości oraz zgodności z prawdą tego co zostało w nim urzędowo zaświadczone. Domniemanie to wyłącza potrzebę dowodu, że dokument pochodzi od wskazanego w nim organu.

Odmiennie niż to wskazano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Sąd ocenia, że Prezydent [...] trafnie uznał zbywalność praw i roszczeń dekretowych w następstwie czego ustalił następstwo prawne podmiotów biorących udział w postępowaniu w oparciu o treść orzeczeń sądowych potwierdzających przejście praw do spadku po poprzednikach prawnych stron postępowania oraz aktów notarialnych stanowiących dowód obrotu roszczeniami.

Za niezrozumiały w świetle art. 2 § 2 w zw. z art. 80 i 81 ustawy z 14 lutego 1991r. prawo o notariacie należy uznać przede wszystkim pogląd Komisji, że organ dekretowy nie był związany treścią przedłożonych do akt sprawy aktów notarialnych. Wskazane przepisy przesądzają bowiem, że dokumenty notarialne mają walor dokumentów urzędowych a obowiązkiem sporządzającego je notariusza jest przede wszystkim dbałość o respektowanie obowiązujących przepisów prawa oraz dbałość o zabezpieczenie słusznego interesu wszystkich stron danego aktu. Sama natomiast ocena ważności umowy notarialnej pozostaje poza kompetencją organów administracji.

Nie znajduje także prawnego uzasadnienia istota zastrzeżeń Komisji skierowanych pod adresem Prezydenta [...] z powodu wydania decyzji dekretowej w oparciu o sądowe postanowienia potwierdzające nabycie praw do spadku po H.M. , z ustawy oraz po Z.M., z mocy testamentu własnoręcznego - przez K.B..

Zdaniem Komisji organ dekretowy analizując wskazane postępowania spadkowe powinien zauważyć, że H.M. zmarła [...] maja 1944r. a to oznacza, że spadek po niej mógł nabyć Skarb Państwa w oparciu o obowiązujące w dacie otwarcia spadku przepisy Kodeksu Napoleona. W niniejszej sprawie Prezydent [...] nie ustalił, czy spadek po H.M. był spadkiem wakującym w rozumieniu art. 811 tego Kodeksu. Zgodnie zaś z art. 789 w związku z art. 2262 Kodeksu Napoleona możność przyjęcia lub zrzeczenia się spadku wakującego przedawniała się z upływem lat trzydziestu, termin końcowy na objęcie spadku po H.M. upłynąłby w roku 1974. Z upływem tego terminu spadkobiercą po H.M. stałby się Skarb Państwa. Skoro w skład spadku wchodziły prawa i roszczenia do 1/8 udziału w spornej nieruchomości to, zdaniem Komisji, organ bezzasadnie nie żądał wznowienia postępowania sądowego zakończonego wydaniem omawianego postanowienia spadkowego.

W przypadku postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po Z.M. Komisja zarzuciła Prezydentowi, że bezzasadnie i bezkrytycznie oparł się na wskazanym dokumencie potwierdzającym nabycie praw do spadku na podstawie testamentu własnoręcznego na rzecz K.B., podczas gdy Prezydent dysponował znajdującym się w aktach sprawy pismem K.B. skierowanym do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] maja 1997 r., w którego treści K.B. oświadczyła, że Z.M. zmarła bezpotomnie w dniu [...] maja 1968 r., a jedynym spadkobiercą po niej jest Skarb Państwa.

Na potwierdzenie wadliwości ustaleń organu dekretowego Komisja dopuściła dowód z opinii grafologa. Podkreśliła, że w następstwie analizy testamentu , biegła stwierdziła, że wypowiedzenie się co do autentyczności testamentu holograficznego Z.M. wymaga większej liczby niekwestionowanych próbek pisma i podpisów, przy czym wskazała, że testament oraz próbki pisma K.B. wskazują na zbieżności w sposobie kreślenia, co może prowadzić do wniosku , że testament ten został sfałszowany. Zdaniem Komisji podjęcie przez Prezydenta [...] właściwych czynności, w szczególności wyjaśnienie kwestii autentyczności testamentu Z.M. i zawiadomienie organów ścigania o możliwości posłużenia się fałszywym dokumentem w postępowaniu sądowym, doprowadziłoby do wzruszenia postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku, a w konsekwencji do ustalenia właściwego kręgu spadkobierców po Z.M.

Wskazana argumentacja jest zdaniem Sądu całkowicie nieuzasadniona.

Podkreślić należy, że ustalenie kręgu spadkobierców jak również wykazanie istnienia praw do spadku po osobie zmarłej, pozostaje w wyłącznej kompetencji sądów powszechnych, orzekających w oparciu o właściwe przepisy prawa spadkowego w ramach procedury cywilnej, których to sądów organy administracji nie mogą zastępować.

Dowodem potwierdzającym nabycie praw do spadku po osobie zmarłej może być postanowienie właściwego sądu powszechnego lub sporządzony przez notariusza i zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia. Wskazane dokumenty stanowią dowód nabycia praw wynikających z dziedziczenia i są skuteczne erga omnes do chwili ich ewentualnego wzruszenia i wyeliminowania z obrotu prawnego. Zgodnie z art. 1025 § 2 k.c. "domniemywa się, że osoba, która uzyskała stwierdzenie nabycia spadku, jest spadkobiercą".

Zgodnie zaś z bezwzględnie obowiązującym art. 365 § 1 k.p.c. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sad, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.

Powyższe oznacza, że Prezydent [...] był związany treścią prawomocnych postanowień sądowych o stwierdzeniu nabycia praw do spadku, które zostały przedłożone do akt administracyjnych sprawy i nie mógł dokonywać żadnych własnych ustaleń w przedmiocie ich treści.

W nawiązaniu do podniesionej przez Komisję kwestii zastosowania w sprawie spadkobrania po H.K. przepisów Kodeksu Napoleona Sąd zauważa, że pozostawała ona w wyłącznej kompetencji sądu spadku, który stosownie do treści art. 670 k.p.c. z urzędu bada, kto jest spadkobiercą w oparciu o przepisy prawa obowiązujące w dacie otwarcia spadku. Stosowne rozstrzygnięcie podlega weryfikacji w toku kontroli instancyjnej lub na podstawie art. 679 k.p.c. w ramach postępowania o uchylenie lub zmianę postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku a nie ustaleń organów administracji.

Jednocześnie podkreślenia wymaga, że trafne są zawarte w skargach zarzuty, że stwierdzenie rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § pkt 2 k,p.a. w stosunku do przepisów prawa procesowego może być uznane, co do zasady, za dopuszczalne jedynie w przypadkach szczególnych gdyby organ w sposób oczywisty nie poczynił żadnych ustaleń faktycznych lub gdyby całkowicie uchylił się od rozpatrzenia materiału dowodowego sprawy. Taka sytuacja w sprawie niniejszej nie zaistniała . Organ zgromadził postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku i na ich podstawie ustalił krąg spadkobierców, co oznacza, że poczynił ustalenia odnośnie stron postępowania. Istotnym jest także, że nawet w przypadku ustalenia, iż organ administracji w ramach swoich kompetencji mógłby zainicjować postepowanie mające na celu sprawdzenie prawidłowości omawianych postanowień spadkowych, to zaniechanie powyższego nie może być ocenione jako rażąco naruszające prawo.

Przechodząc do wskazanego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zarzutu Komisji odnośnie naruszenia przez Prezydenta [...], przy wydawaniu kontrolowanej decyzji prywatyzacyjnej, art. 50 ustawy o samorządzie gminnym Sąd zauważa, że jest on całkowicie nieuzasadniony. Zgodnie z treścią wskazanego przepisu obowiązkiem osób uczestniczących w zarzadzaniu mieniem komunalnym, jest zachowanie szczególnej staranności przy wykonywaniu zarządu zgodnie z przeznaczeniem tego mienia i jego ochrona. Analiza stanowiska Komisji pozwala przypuszczać, że intencją przyjętej argumentacji było uczynienie organowi dekretowemu zarzutu, że będąc ustawowo zobowiązanym do ochrony i dbałości o powierzone mu mienie uchybił temu obowiązkowi prowadząc postępowanie w tej sprawie. W następstwie powyższego organ wydał kontrolowaną decyzję z dnia [...] stycznia 2008r. w której użytkowanie wieczyste opisanej w decyzji nieruchomości ustanowił w sposób wadliwy na rzecz osób nieuprawnionych do skutecznego wystąpienia z wnioskiem o ustanowienie tego prawa.

Pogląd ten nie zasługuje na aprobatę. W szczególności podkreślenia wymaga, że poza sporem jest, że Prezydent [...] rozpoznając wniosek dekretowy złożony przez poprzedników prawnych obecnych beneficjentów decyzji reprywatyzacyjnej orzekał w oparciu o art. 7 dekretu [...] jako organ administracji publicznej prowadzący postepowanie administracyjne , w tym przypadku dekretowe.

Tymczasem, jak słusznie podniosło Miasto [...] w swojej skardze, art. 50 ustawy o samorządzie gminnym odnosi się do Prezydenta jako organu wykonawczego gminy a nie prezydenta jako organ administracji publicznej i nie ma zastosowania do spraw dekretowych. Jest skierowany do podmiotów uczestniczących w zarządzaniu mieniem komunalnym tu: Prezydenta jako organu wykonawczego gminy w sferze dominium, a nie Prezydenta – organu administracji publicznej prowadzącego postępowanie w sferze imperium, które w żadnym razie nie dotyczy zarządu mieniem komunalnym. Co istotne, z przepisów ustawy stanowiącej podstawę prawną rozstrzygnięcia Komisji nie wynika aby odnosiły się one kontrolowania przez ten organ działania gminy w zakresie zarządzania mieniem, co oznacza, że Komisja w tej części wykroczyła poza posiadane przez siebie kompetencje.

Odnosząc się do kwestii zweryfikowania przez Prezydenta [...] decyzji reprywatyzacyjnej z dnia z dnia [...] stycznia 2008r. w zakresie obliczenia przyznanych uprawnionym określonych udziałów w prawie użytkowania wieczystego opisanej w decyzji nieruchomości w drodze sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej, na podstawie art. 113 § 1 i 3 k.p.a., Sąd dostrzega, że nastąpiło ono w sposób nieprawidłowy i stanowiło naruszenie prawa, skoro element istotny merytorycznej części decyzji organu został zmieniony jego postanowieniem. Poza sporem jest, że takie działanie . stosownie do ugruntowanego orzecznictwa sądowego i stanowiska doktryny jest oceniane jako wadliwe. Wadliwość ta jednakże nie miała, zdaniem Sądu, charakteru rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art.156 k.p.a.

Istotnym jest bowiem, że stwierdzenie nieważności decyzji jest wyjątkiem od zasady trwałości decyzji ostatecznych ( art.16 k.p.a.) co determinuje obowiązek zawężającego stosowania tej instytucji. O rażącym naruszeniu prawa można mówić zatem tylko wtedy, gdy kontrolowane w trybie nadzoru rozstrzygnięcie jest w sposób oczywisty sprzeczne z treścią, niebudzącej wątpliwości i mającej zastosowanie w danej sprawie, normy prawnej. Ponadto zwraca się też uwagę, że o rażącym naruszeniu prawa decydują nie tylko oczywistość naruszenia prawa, ale i charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne i gospodarcze, czyli skutki, które kontrolowana decyzja wywołała. Przyjmuje się przy tym, że skutki wywołane przez decyzję obarczoną kwalifikowaną wadą, to skutki gospodarcze lub społeczne, niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności.

W sprawie niniejszej ten warunek nie został, zdaniem Sądu, spełniony. Jakkolwiek bowiem sprostowania wielkości udziałów beneficjentów decyzji reprywatyzacyjnej ustalającej prawo użytkowania wieczystego spornej nieruchomości przy ul [...] Prezydent dokonał w drodze postanowienia z dnia [...] lutego 2009r., to jednak nie powstały na skutek powyższego skutki gospodarcze lub społeczne, niemożliwe do zaakceptowania w praworządnym państwie prawa. Dokonane sprostowanie doprowadziło bowiem do ujawnienia rzeczywistego ułamka przypadającego na rzecz każdego z uprawnionych , zgodnie ze stanem faktycznym i prawnym sprawy. Okoliczność ta przesądza, że stanowisko Komisji w tym przedmiocie uznać należy za bezzasadne.

Jako uzasadniony Sąd ocenił także zarzut naruszenia przez Komisję przy wydawaniu zaskarżonej decyzji art. 30 pkt 1 ust. 5 ustawy o szczególnych zasadach usuwania skutków decyzji reprywatyzacyjnej.

Zgodnie z jego treścią, gdy wydanie decyzji reprywatyzacyjnej doprowadziło do skutków rażąco sprzecznych z interesem społecznym, a w szczególności gdy nastąpiło za świadczenie rażąco niewspółmierne do wartości nieruchomości Komisja uchyla decyzje reprywatyzacyjną i w tym zakresie orzeka co do istoty lub umarza postępowanie.

W odniesieniu do powyższego zagadnienia podkreślenia wymaga przede wszystkim ,że istnieje zasadnicza rozbieżność pomiędzy podstawą rozstrzygnięcia dokonywanego przez organ dekretowy – Prezydenta [...] przy wydawaniu decyzji reprywatyzacyjnej w oparciu o art.7 ust.2 dekretu warszawskiego i art. 214a u.g.n., a treścią art. 30 pkt 1 ust. 5 ustawy o szczególnych zasadach usuwania skutków decyzji reprywatyzacyjnej, której celem jest weryfikacja tej decyzji pod kontem ewentualnego naruszenia interesu społecznego.

Sąd zauważa, że w przeciwieństwie do Komisji działającej na podstawie ustawy z dnia 9 marca 2017r. Prezydent [...] nie był i nadal nie jest upoważniony do badania kwestii ekwiwalentności świadczeń przy obrocie roszczeniami dekretowymi. Jego obowiązkiem przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa własności czasowej jest bowiem ścisłe zastosowanie wskazanych wyżej przepisów dekretu warszawskiego i u.g.n., które nie mają charakteru uznaniowego. Konsekwencją zaistnienia przesłanek w tych przepisach wymienionych jest obowiązek uwzględnienia wniosku bez możliwości odmiennego rozstrzygnięcia z uwagi na przesłankę interesu społecznego, słusznego interesu obywateli lub np. potrzeby zapewnienia lokatorom mieszkań komunalnych.

Powyższe nakazuje zatem rozważenie jakie konsekwencje dla organu dekretowego rodzi dokonanie przez Komisję ustaleń, jak w sprawie niniejszej, co do zaistnienia faktu nabycia roszczeń dekretowych w zamian za świadczenie rażąco niewspółmierne, w drodze dopuszczenia dowodu z opinii biegłego rzeczoznawcy majątkowego.

Zdaniem Sądu opisane wyżej ustalenia Komisji w tym przedmiocie pozostają bez wpływu na status osób domagających się ustanowienia na ich rzecz prawa użytkowania wieczystego danej nieruchomości, które opisane roszczenia dekretowe nabyły w drodze zakwestionowanej przez Komisję umowy. Ich skuteczne wyeliminowanie z postępowania dekretowego może nastąpić wyłącznie w następstwie stwierdzenia nieważności tejże umowy przez sąd powszechny w drodze postępowania cywilnego, na podstawie art. 58 k.c. i uzyskania w ten sposób prejudykatu w postaci prawomocnego wyroku tego sądu.

Komisja jako organ administracji publicznej, nie jest uprawniona do czynienia wiążących ocen w tym zakresie. Uprawnienia takiego nie zawierają ani przepisy stanowiącej podstawę jej działania ustawy z 9 marca 2017 r., ani także przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, do którego ustawa się odwołuje. Uprawnień tych nie sposób doszukiwać się w szczególności ani w literalnej treści omawianego przepisu, ani także w ustalonej przez ustawodawcę w art. 27 regule ustalenia wartości nieruchomości w postępowaniu rozpoznawczym przed Komisją. Trafnie podkreśla się, że ten pogląd jest tym bardziej uzasadniony, że gdyby chcieć ją zastosować w sposób tym przepisem określony, należałoby przyjąć założenie, że ustaloną w umowie cenę roszczenia winno się zestawić z wartością nieruchomości z daty zawierania umowy, ale ustalaną już z uwzględnieniem stanu tejże nieruchomości istniejącego kilka lat później.

To zaś oznacza, że dopiero uzyskanie opisanego wyżej orzeczenia pozwoliłoby Prezydentowi [...] rozpoznanie wniosku z udziałem prawidłowego kręgu stron postępowania a w przypadku braku zakwestionowania ważności umów przenoszących roszczenia dekretowe, organ ten nadal związany będzie wynikającym z nich następstwem prawnym.

W celu dokonania stosownych ustaleń przez Komisję, co do zgodności umowy przenoszącej roszczenia dekretowe z zasadami współżycia społecznego, ustawodawca, nowelizując ustawę o szczególnych zasadach usuwania skutków decyzji reprywatyzacyjnych wydanych z naruszeniem prawa przyznał Komisji niektóre kompetencje przynależne prokuratorowi stosownie do art. 7 k.p.c., w tym uprawnienie do żądania wszczęcia postępowania w każdej sprawie, jak również wzięcia udziału w każdym toczącym się już postępowaniu, jeżeli wymaga tego ochrona praworządności, praw obywateli lub interesu społecznego.

Poza sporem jest natomiast, że w rozpoznawanej sprawie prejudykatem stwierdzającym rażącą sprzeczność przeniesienia roszczeń dekretowych, przez K.B. na rzecz M.M. umową notarialną z dnia [...] września 1999r., z interesem społecznym Komisja nie dysponowała.

Jako nietrafny Sąd ocenił także pogląd Komisji, że w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy wydanie decyzji reprywatyzacyjnej przez Prezydenta [...] w dniu [...] stycznia 2008r. doprowadziło do skutków rażąco sprzecznych z interesem społecznym lub skutków sprzecznych z celem, dla którego ustanowiono użytkowanie wieczyste, co dodatkowo uzasadniało jej uchylenie na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 2-4 w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 9 marca 2017r.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że wskazanego wyżej skutku sprzecznego z celem, dla którego ustanowiono użytkowanie wieczyste Komisja upatruje z jednej strony w fakcie dokonania decyzją reprywatyzacyjną zwrotu niezabudowanej nieruchomości [...] na rzecz nabywcy roszczeń dekretowych , który nabył je za świadczenie rażąco niewspółmierne do wartości tej nieruchomości. Z drugiej zaś strony , zdaniem Komisji przepisy dekretu miały na celu ułatwienie odbudowy miasta, co oznacza, że ustanowienie użytkowania wieczystego na gruncie na którym budynek został całkowicie wyburzony "utraciło rację bytu".

W odniesieniu do pierwszego zagadnienia Sąd odwołuje się do rozważań przedstawionych wyżej, w treści niniejszego uzasadnienia.

W odniesieniu zaś do wykładni przepisu art. 7 ust.1 w zw. z art. 5 dekretu w zakresie poglądu, że w sytuacji zniszczenia lub potrzeby rozbiórki budynku posadowionego na gruncie dekretowym za niecelowe należało uznać ustanowienie prawa własności czasowej, a co najwyżej istniały podstawy do przyznania odszkodowania na podstawie art. 9 dekretu, Sąd ocenia ją jako wadliwą.

W szczególności podkreślenia wymaga, że nie była ona znana ani prezentowana w kilkudziesięcioletnim dorobku orzeczniczym organów dekretowych, sądów, Trybunału Konstytucyjnego oraz stanowisku doktryny ( z wyjątkiem pojedynczego poglądu prof. E.L. przywołanego przez Komisję). Sąd podziela pogląd Miasta [...] zawarty w skardze, że przyjęta przez Komisję wykładnia w tym przedmiocie musi być oceniona jako dokonana sprzecznie z konstytucyjnymi zasadami ochrony prawa własności i praw rzeczowych, równości i demokratycznego państwa prawnego. Trafnie skarżące Miasto zarzuciło, że jej przyjęcie prowadziłoby do uznania, że właściciele budynków zniszczonych w wyniku działań wojennych – w przeciwieństwie do właścicieli domów zachowanych w dobrym stanie - zostaliby dodatkowo ukarani przez prawodawcę dekretowego, poprzez odmówienie im prawa do gruntu na którym ich budynki były wzniesione.

Wskazana przez Komisję teza pozostaje zatem w całkowitej sprzeczności z powszechnie dotychczas prezentowanym rozumieniem i oceną przepisów dekretowych. Ich treść, zdaniem Sądu, nie pozostawia wątpliwości, że dekret Bieruta za swój zasadniczy cel przyjmował cele planistyczne tj. miał za zadanie ułatwić sprawną odbudowę stolicy. Z analizy jego literalnej treści nie wynika, że zmierzał do wywłaszczenia właścicieli budynków. Oczywistym jest, że w zastanej sytuacji powojennego gruzowiska poczynienie i przeprowadzenie koniecznych rozwiązań urbanistycznych ze wszystkimi problemami zaprojektowania i odbudowy miasta w warunkach koniecznych uzgodnień w właścicielami składających się na tkankę miasta nieruchomości, musiało być uznane za praktycznie niemożliwe do przeprowadzenia. Zwłaszcza w sytuacji gdy wielki procent ludności [...] zginął lub został zaginiony. Za kluczowe w tej materii Sąd uznaje stanowisko Sądu Najwyższego, który wielokrotnie, m.in. w wyroku z dnia [...] lipca 2004r. [...], podkreślał, że nacjonalizacja gruntów [...] nie obejmowała wzniesionych na tych gruntach budynków, bez względu na to w jakim stanie się one znajdowały. W uzasadnieniu Sąd odwołał się do kluczowej i powszechnie obecnie aprobowanej kwestii, że co do zasady żadne przepisy nacjonalizacyjne, " które wprowadziły rewolucyjne ograniczenia prawa własności", nie powinny być interpretowane rozszerzająco.

Rozpoznanie wniosku dekretowego na podstawie art. 7 tego dekretu w żadnym razie nie było więc, wbrew stanowisku Komisji, uzależnione od stanu budynku istniejącego na gruncie.

W ostatniej kolejności wyjaśnienia wymaga, że Sąd oddalił skargę A.K. z uwagi na brak po jej stronie interesu prawnego do występowania w sprawie w charakterze strony. Komisja bezzasadnie bowiem uczyniła ją stroną postępowania zakończonego wydaniem zaskarżonej decyzji z dnia [...] marca 2018r.

Zaznaczyć trzeba, że zgodnie z art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Przepis ten nie stanowi jednak samoistnej normy prawnej do uznania danej osoby za stronę postępowania, gdyż ustalenie interesu prawnego lub obowiązku prawnego może nastąpić tylko w związku z normą prawa materialnego. Pojęcie "interes prawny", na którym oparta jest legitymacja procesowa strony w postępowaniu administracyjnym, należy ustalać według norm prawa materialnego, a mieć interes prawny znaczy to samo, co ustalić powszechnie obowiązujący przepis prawa, na którego podstawie można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby, albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danego podmiotu - strony postępowania.

Od tak pojmowanego interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, to jest sytuację, w której dany podmiot jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa mającego stanowić podstawę skierowanego żądania w zakresie podjęcia stosownych czynności.

Podkreślić należy, że w kontrolowanej sprawie A.K. była uczestniczką postępowania przed Komisją jako ustawowa spadkobierczyni Z.M. pomimo, że w obrocie prawnym pozostaje prawomocne postanowienie Sądu Rejonowego [...] z dnia [...] stycznia 2002r. sygn. [...], zgodnie z którym spadek po Z.M. na podstawie testamentu nabyła K.B..

Wskazane orzeczenie jest prawomocne , na podstawie art.365 § 1 k.p.c. wiąże wszystkie strony postępowania, organy administracji, w tym Komisję oraz sądy.

Komisja nie może wkraczać w kompetencje sądu powszechnego w zakresie zmiany tego postanowienia na podstawie art. 679 k.p.c. natomiast w aktach sprawy brak jest informacji o wszczęciu takiego postępowania przez Komisję lub za pośrednictwem Prokuratury. Istotnym z punktu widzenia złożenia takiego wniosku przez statio fisci Skarbu Państwa jest także, iż w omawianym postępowaniu spadkowym zakończonym wydaniem postanowienia z dnia [...] stycznia 2002r. brał udział Skarb Państwa reprezentowany przez Izbę Skarbową w [...] .

Niezależnie od powyższego i jedynie na marginesie Sąd zauważa, że zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wnioski Komisji co do treści opinii biegłego specjalisty badania pisma ręcznego w osobie K.G. pozostają w sprzeczności z ocenami zawartymi w tej opinii. Biegła grafolog podsumowała bowiem, że brak jest w aktach sprawy materiału porównawczego , którego ocena pozwoliłaby na skuteczne podważenie testamentu w oparciu o który wydane zostało omawiane postanowienie spadkowe. Wskazana konkluzja , w przypadku jej podtrzymania w toku postępowania przed sądem powszechnym , w wyniku rozpoznania wniosku o zmianę postanowienia stwierdzającego nabycie praw do spadku po Z.M. , uzasadniałaby zatem oddalenie a nie uwzględnienie tego wniosku. Powyższe oznacza, że istniejący stan rzeczy może więc zmienić jedynie prawomocne postanowienie o zmianie postanowienia o stwierdzeniu nabycia praw do spadku po w/w.

Do czasu zatem ewentualnego uzyskania wskazanego wyżej postanowienia o zmianie postanowienia stwierdzającego nabycie praw do spadku po Z.M. przez K.B., interes A.K. w analizowanym postępowaniu ma charakter wyłącznie faktyczny, a nie prawny. Istnienia takiego interesu prawnego w swojej skardze Skarżąca także nie wykazała.

Wskazane oceny uzasadniają zdaniem Sądu uchylenie pkt.1 zaskarżonej decyzji jako wydanej z naruszeniem wymienionych wyżej przepisów prawa. To oznacza, że w obrocie prawnym pozostaje sprostowana postanowieniem, co do wielkości udziałów, decyzja reprywatyzacyjna Prezydenta [...] o oddaniu spornego gruntu w użytkowanie wieczyste z dnia [...] stycznia 2008r. Powyższe determinuje zatem potrzebę uchylenia także pkt. 2 i 3 decyzji, w którym Komisja rozpoznając wniosek dekretowy odmówiła – nie precyzując adresata - przyznania wnioskowanego prawa użytkowania wieczystego oraz nadała swojemu orzeczeniu rygor natychmiastowej wykonalności. Mając to na uwadze Sąd uznał zatem za niecelowe odnoszenie się do powodów odmowy ustanowienia użytkowania wieczystego i do kwestii związanych z skutkami prawnymi decyzji organu.

Rozpoznając ponownie sprawę Komisja, mając na względzie ocenę prawną sformułowaną w niniejszym wyroku, rozważy zasadność skorzystania z uprawnień przewidzianych w art. 3 pkt 4 ustawy z 9 marca 2017 r. w jego aktualnym brzmieniu, pod kątem możliwości uzyskania prejudykatów istotnych z punktu widzenia rozpoznania sprawy, co do ważności umów przenoszących roszczenia do przedmiotowej nieruchomości. Następnie zaś, uwzględniając poczynione w ww. zakresie ustalenia oraz ewentualnie pozyskane nowe dowody, podejmie stosowne rozstrzygniecie, którego obecnie skład orzekający nie przesądza.

Mając te okoliczności na uwadze Sąd uwzględniając skargę M.M. i B.Z. oraz [...] na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), uchylił zaskarżoną decyzję w całości. W przedmiocie kosztów postępowania orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 202 § 2 i art. 205 § 2 p.p.s.a.

Skargę A.K. Sąd oddalił na podstawie 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i orzekł jak w sentencji.

Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nastąpiło w związku z obowiązywaniem stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19. Zgodnie bowiem z art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.), dodanego art. 46 pkt 21 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz.U. z 2020 r. poz. 875), przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Taka zaś sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, bowiem rozpoznanie sprawy stało się konieczne z uwagi na datę wpływu skarg do sądu i dotychczasowy okres oczekiwania stron na zakończenie postępowania sądowego. Z uwagi jednak na wzrost wykrytych zakażeń w całym kraju, w tym na [...] oraz objęcia Warszawy strefą zagrożenia oraz z uwagi na liczbę stron postępowania przeprowadzenie rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących, a nie można było 9przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku.