Postanowienie NSA, sygn. akt I OZ 233/09
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2009-03-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 648  Sprawy z zakresu informacji publicznej i prawa prasowego
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Prokurator
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 246
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Anna Łukaszewska - Macioch (spr.) po rozpoznaniu w dniu 19 marca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia P. J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 6 lutego 2009 r., sygn. akt II SO/Sz 9/08 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z wniosku P. J. o wymierzenie grzywny Prokuratorowi Okręgowemu w Szczecinie postanawia: oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 6 lutego 2009 r. sygn. akt II SO/Sz 9/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odmówił P. J. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie z jego wniosku o wymierzenie grzywny Prokuratorowi Okręgowemu w Szczecinie wobec nieprzekazania do Sądu skargi na bezczynność tego organu w odniesieniu do wniosku o udzielenie informacji publicznej .

W uzasadnieniu Sąd wskazał, że P. J. w złożonym wniosku o przyznanie prawa pomocy wykazuje niskie dochody, jednakże w ocenie Sądu oświadczenie złożone na urzędowym druku oraz dane wynikające z dokumentów źródłowych nie są pełne i nie odzwierciedlają rzeczywistej sytuacji materialnej skarżącego.

Istotne bowiem znaczenie ma całokształt okoliczności dotyczących szeroko pojmowanej działalności skargowej, w świetle której wyżej postawiona teza, co do rzeczywistej sytuacji materialnej skarżącego jest uzasadniona. Mianowicie tylko w okresie od 1 października 2008r. do 5 lutego 2009r. P. J. wniósł ogółem 265 skarg i wniosków o wymierzenie grzywny, w tym samym zaś okresie od innych podmiotów wpłynęło 12 skarg na bezczynność i jeden wniosek o wymierzenie grzywny. Powyższe - w ocenie Sądu świadczy o tym, że P. J. wnosząc skargi do sądu nie działa w imię ochrony swych praw, lecz korzysta z nich w sposób nadmierny i bez żadnej, logicznie uzasadnionej potrzeby. Domaganie się przez skarżącego przyznania prawa pomocy, a zatem domaganie się przerzucenia kosztów postępowań sądowych w jego sprawach na Skarb Państwa, stanowi przejaw dążności do nadużywania tego prawa i kłóci się z ratio legis instytucji prawa pomocy.

P. J. złożył zażalenie na to postanowienie, jako całkowicie pozbawione logiki procesowej i zasad doświadczenia życiowego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie ma usprawiedliwionej podstawy.

Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym, następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Zatem to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek przedstawiania wszelkich istotnych okoliczności dotyczących jego sytuacji materialnej, której analiza umożliwia rozpatrzenie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Niewątpliwie taką istotną okolicznością, mającą wpływ na ocenę, czy w sprawie zostały spełnione przesłanki określone w art. 246 § 1 pkt 1 cytowanej ustawy, jest fakt prowadzenia - jak wskazał Sąd I instancji - szeroko pojmowanej działalności skargowej P. J. Liczba wniesionych przez stronę skarg oraz zażaleń - niewątpliwie wymagająca pewnych nakładów - wskazuje bowiem, że skarżący jest w stanie ponosić koszty postępowania. Należy bowiem mieć na uwadze, że instytucja przyznania prawa pomocy stanowi odstępstwo od zasady określonej w art. 199 powołanej ustawy, zgodnie z którym koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie ponoszą strony. Stąd strona zobowiązana jest - składając wniosek o przyznanie przedmiotowego prawa - przedstawić wszelkie okoliczności dowodzące, że mimo podjęcia wszelkich starań, nie jest w stanie, ze względu na swoją sytuację majątkową i rodzinną, ponieść jakichkolwiek, czy też pełnych kosztów postępowania.

W związku z powyższym, należy podzielić stanowisko Sądu I instancji, który w zaskarżonym postanowieniu stwierdził, że skarżący nie wykazał, aby nie był w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Biorąc bowiem pod uwagę prowadzoną przez P. J. działalność skargową zasadnym wydaje się przyjęcie, że strona jest w stanie ponieść koszty niniejszego postępowania, zważywszy że jest w stanie ponosić koszty wnoszonych przez siebie liczny skarg i zażaleń, mimo że jak podała, utrzymuje się z dochodu w kwocie 538 zł brutto. Okoliczność ta - jak podniesiono w zaskarżonym postanowieniu - wskazuje, że składane przez wnioskodawcę oświadczenia o stanie majątkowym nie odzwierciedlają jego rzeczywistej sytuacji finansowej. Tymczasem - co podkreślono powyżej - to właśnie na wnioskodawcy spoczywa obowiązek przedstawienia wszelkich okoliczności mających znaczenie dla rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy.

Trafnie Wojewódzki Sąd Administracyjny, przytaczając własne ustalenia dotyczące wnoszonych skarg i wniosków, wysnuwa wniosek o podejmowanych przez skarżącego próbach nadmiernego korzystania z prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów postępowania.

Te spostrzeżenia Sądu I instancji znajdują także potwierdzenie w postępowaniach prowadzonych przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. W okresie od 12 lutego 2009 r. w sprawach z zażaleń skierowanych do tego Sądu przez P. J. zarejestrowanych zostało aż 78 spraw dotyczących zagadnienia prawa pomocy.

Nadto dodać należy, iż między innymi w sprawach o sygn. akt I OZ 182/09 do I OZ 197/09 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenia wnoszone przez skarżącego, podzielając argumentację Sądu I instancji.

W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.