Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1814/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2006-11-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 618  Wywłaszczanie i zwrot nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Izabela Dobosz ( spr.) Sędziowie WSA Piotr Głowacki AWSA Wojciech Jakimowicz Protokolant Joanna Kłos po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 listopada 2006 r. sprawy ze skargi Z. K. na decyzję Wojewody z dnia 17 czerwca 2003 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości skargę oddala


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] marca 2003 r. Nr [...] Prezydent Miasta K. orzekł o odmowie zwrotu części działki nr [...] o pow. 47,1219 ha, obj. księga wieczystą KW [...], położonej w obrębie [...], jednostka ewidencyjna N. m. K. w granicach byłej parceli katastralnej l. kat. [...], b. gm. kat. B. na rzecz Z. K.. Podstawę prawną decyzji stanowiły przepisy art. 4 pkt 9b1, art. 136 ust. 3, 137, 140, 142, 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r. Nr 46 poz. 543), art. 104 k.p.a. oraz upoważnienia nr 28/2003 Prezydenta Miasta K. z dnia [...] stycznia 2003 r. Była to druga decyzja organu I instancji, bowiem poprzednia została uchylona decyzją Wojewody z dnia [...] października 2002 r. ze względu na stwierdzone braki postępowania dowodowego.

W uzasadnieniu decyzji wskazano na następujące ustalenia faktyczne: parcela l.kat [...] położona w byłej gminie katastralnej B. stanowiąca własność J. K. przejęta została na rzecz Skarbu Państwa orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. Nr [...] z dnia [...] sierpnia 1952 r. z przeznaczeniem na cele budowy Kombinatu N.. Zgodnie z postanowieniem Sądu Powiatowego dla m. K. z dnia [...] kwietnia 1975 r., sygn. akt [...] spadek po J. K. nabyły na podstawie ustawy: A. K. i Z. K. po połowie. Zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego dla K. – N. w K. z dnia [...] sierpnia 1996 r., sygn. akt [...] spadek po A. K. nabyła w całości na podstawie ustawy Z. K.. Wywłaszczona parcela 1. kat. [...] b. gm. kat. B. stanowi obecnie część działki nr [...] o pow. 47,1219 ha, położonej w obrębie [...], jednostka ewidencyjna N.. Działka nr [...] stanowi własność Skarbu Państwa i pozostaje w użytkowaniu wieczystym "P. H. S." S.A. - Oddział Huta im. [...]. Ustalono ponadto, iż zgodnie z aktualnym odpisem rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego (Nr KRS: [...]) Huta im. [...] stanowi oddział "P. H. S. " S.A. z siedzibą w K. - powstałej wskutek połączenia Huty im. [...] S.A. w K. z Hutą K. S.A., Hutą C. S.A. i Hutą F. S.A. oraz przeniesienia całego majątku H[...] na spółkę przejmującą. Huta im. [...] w K. nabyła z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. prawo użytkowania wieczystego nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa składającej się z działki nr [...] o pow. 1705,3753 ha, położonej w obrębie [...], jednostka ewidencyjna N. m. K.. Okoliczność ta została potwierdzona decyzją Wojewody z dnia [...] listopada 1997 r. Nr [...]. Prawo użytkowania wieczystego działki nr [...] (z podziału której powstała działka nr [...]) na rzecz Huty im. [...] zostało ujawnione w księdze wieczystej KW [...] w dniu [...] listopada 1998 r. na wniosek z dnia [...] grudnia 1997 r. Ponieważ na przedmiotowej działce przed dniem l stycznia 1998 r. ustanowione zostało prawo użytkowania wieczystego i prawo to wpisano w odpowiedniej księdze wieczystej, Prezydent Miasta K. - miasta na prawach powiatu powołując się na treść art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami odmówił zwrotu części działki nr [...].

Odwołanie od powyższej decyzji złożyła Z. K. domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji i orzeczenia o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości względnie uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Zarzuciła, że zaskarżona decyzja wydana została z rażącym naruszeniem prawa materialnego, a to art. 229 i 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami, a przy jej wydawaniu nie wyjaśniono całokształtu okoliczności faktycznych, co stanowi naruszenie art. 6 i 7 k.p.a. Doszło również do naruszenia art. 136 i 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez nieorzeczenie o zwrocie nieruchomości, mimo istnienia po temu przesłanek.

W odwołaniu zwrócono uwagę na treść art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, który przewiduje dwie kumulatywne przesłanki wyłączające możliwość zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Są to sprzedaż własności nieruchomości lub ustanowienie na niej prawa użytkowania wieczystego przed wejściem w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami tj. przed 1 stycznia 1998 r. oraz ujawnienie tego prawa w księgach wieczystych przed tą datą. W ocenie skarżącej żadne z tych zdarzeń nie nastąpiło.

Z. K. wywodzi, że przez słowo "ustanowienie" należy rozumieć czynność prawną pomiędzy organem administracji a zainteresowanym podmiotem; określenie to nie obejmuje swoim zakresem powstania użytkowania wieczystego z mocy samego prawa. Ponadto powołany przepis nie chroni nieodpłatnego nabycia nieruchomości. Użytkowanie wieczyste na nieruchomości objętej wnioskiem o zwrot powstało z mocy prawa na podstawie art. 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r. w sprawie zmiany ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. nr 79 poz. 464, z późn. zm.), a zatem użytkownik wieczysty nabył je bezpłatnie. Argumenty te wskazują, że nie doszło do ustanowienia prawa użytkowania wieczystego w rozumieniu art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Ponadto odwołująca się dowodzi, że użytkowanie wieczyste nie zostało ujawnione w księdze wieczystej przed dniem 1 stycznia 1998 r. Zgodnie z przepisami ustawy o księgach wieczystych i hipotece wpis w księdze wieczystej ma moc wsteczną od dnia złożenia wniosku. Ustawa o gospodarce nieruchomościami nie posługuje się jednak pojęciem wpisu do ksiąg wieczystych, a pojęciem ujawnienia prawa w księgach wieczystych. W ocenie skarżącej pojęcia te nie są tożsame. Prawo użytkowania wieczystego Huty im. [...] zostało ujawnione w księgach wieczystych w listopadzie 1998 r. czyli po wejściu ustawy o gospodarce nieruchomościami w życie.

W dalszej części odwołania Z. K. wykazuje, że prawo użytkowania wieczystego w ogóle nie powstało. Powołany wyżej art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1990 r. w sprawie zmiany ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości stanowił, że powstałe z mocy prawa użytkowanie wieczyste nie narusza praw osób trzecich. W odwołaniu podniesiono, że prawem osoby trzeciej w rozumieniu tego przepisu jest prawo właściciela wywłaszczonej nieruchomości do żądania jego zwrotu. Jeżeli więc w dniu 5 grudnia 1990 r. istniało prawo odwołującej (lub jej poprzedników prawnych) do żądania zwrotu, użytkowanie wieczyste nie mogło powstać, gdyż naruszałoby roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Przewidziane tą ustawą nabycie prawa użytkowania wieczystego nie może w ocenie Z. K. spowodować zakwestionowania np. prawa do żądania zwrotu nieruchomości. W świetle faktu, że nieruchomość nigdy od momentu jej wywłaszczenia nie została wykorzystana na żadne cele związane z działalnością obecnej Huty im. [...] można przyjąć, że prawo do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości istniało także na dzień 5 grudnia 1990 r. W takiej sytuacji fakt istnienia uprawnienia odwołującej do żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości stanowi przeszkodę do nabycia prawa użytkowania wieczystego przez Hutę im. [...] istniejącą jeszcze przed jego powstaniem. Powyższego stanu nie zmienia fakt wydania w 1997 r. decyzji Wojewody o stwierdzeniu istnienia prawa użytkowania wieczystego. Jest to bowiem decyzja deklaratoryjna, która co najwyżej potwierdza istnienie danego stanu, jednak sama go nie tworzy. Na poparcie swojego stanowiska odwołująca się wskazała na uchwałę składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 27 stycznia 2000 r. sygn. akt III ZP 14/99, w której przyjęto, że uprawnienie do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości skutecznie wyłącza nabycie z mocy prawa użytkowania wieczystego. Sąd Najwyższy przedstawił też pogląd co do sposobu proceduralnego załatwienia sprawy. Nie jest możliwe, żeby w postępowaniu w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości orzekać o istnieniu lub nieistnieniu nabycia prawa użytkowania wieczystego, niedopuszczalne jest też istnienie prawa użytkowania wieczystego na nieruchomości osoby fizycznej. W takiej sytuacji należy zawiesić postępowanie w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości do momentu rozstrzygnięcia o rozwiązaniu użytkowania wieczystego.

Skoro więc nie doszło do nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego, nie może mieć zastosowania wyłączenie roszczenia o zwrot nieruchomości z art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W tej sytuacji wniosek odwołującej winien być merytorycznie rozpoznany, zaś wobec istnienia pozytywnych przesłanek do zwrotu - winien też zostać uwzględniony.

Wojewoda decyzją z 17 czerwca 2003 r. znak [...] wydaną na podstawie art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 46, poz. 534 z 2000 r. - tekst jednolity z późn. zm.) oraz art. 138 § l pkt l k.p.a. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Organ odwoławczy podzielił stanowisko Prezydenta Miasta K., iż w przedmiotowej sprawie zastosowanie ma art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, który stanowi, że roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. Treść tego przepisu wyłącza, niezależnie od zaistnienia przesłanek zbędności, możliwość zwrotu nieruchomości objętej prawem użytkowania wieczystego ustanowionym na rzecz osoby trzeciej, które to prawo powstało przed wejściem w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami i stan taki trwał w dniu jej wejścia w życie (to jest w dniu l stycznia 1998 r.) oraz trwa w dniu orzekania w sprawie zwrotu. Huta im. [...] jest osobą trzecią w rozumieniu art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, a przysługujące jej prawo użytkowania wieczystego działki nr [...] (w skład której wchodzi wywłaszczona parcela katastralna 1. kat. [...] b. gm. kat. B.) zostało wpisane do księgi wieczystej KW [...] w dniu [...] listopada 1998 r. na wniosek nr Dzkw [...] z dnia [...] grudnia 1997 r. Sytuacja taka odpowiada hipotezie art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Organ pierwszej instancji był więc zobowiązany odmówić zwrotu przedmiotowej nieruchomości.

Organ odwoławczy nie podzielił stanowiska przedstawionego w odwołaniu. Wskazał, że weryfikacja decyzji uwłaszczeniowej nie może być przedmiotem postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości. Postępowanie takie może prowadzić jedynie Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast na wniosek strony. Za bezzasadne uznano argument kwestionujący tożsamość pojęć: "ujawnienie prawa w księdze wieczystej" i "wpis prawa do księgi wieczystej". Art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami stanowi o ujawnieniu prawa użytkowania wieczystego w księdze wieczystej. Ujawnienie to następuje w wyniku czynności technicznej w postaci wpisania prawa do odpowiedniego działu księgi wieczystej. Stosownie do przepisu art. 29 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. Nr 19, poz. 147 z późn. zm.) wpis w księdze wieczystej ma moc wsteczną od dnia złożenia wniosku o dokonanie wpisu - czyli w tym przypadku od dnia [...] grudnia 1997 r. Przewidziana zatem przepisem art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami przesłanka "ujawnienia" w księdze wieczystej prawa wieczystego użytkowania, jest spełniona z datą złożenia wniosku o wpis tego prawa. Ustosunkowując się do zarzutu naruszenia art. 136 i art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami przez organ I instancji Wojewoda stwierdził, iż konstrukcja przepisu art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami uniezależnia rozstrzygnięcie w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości od ustaleń w kwestii zbędności nieruchomości. Stwierdzając, iż stan faktyczny i prawny sprawy odpowiada hipotezie art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, orzeczenie o odmowie zwrotu następuje bez względu na fakt, czy wywłaszczona nieruchomość jest zbędna w rozumieniu art. 137 ust. l tejże ustawy.

Skargę do sądu administracyjnego na powyższe rozstrzygnięcie złożyła Z. K. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i zarzucając jej naruszenie art. 136, 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz art. 6 i 7 k.p.a. Skarżąca przedstawiła dotychczasowy przebieg postępowania. Argumenty zmierzające do podważenia zaskarżonej decyzji stanowią niemal dosłowne powtórzenie treści odwołania.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Podkreślono, że w obiegu prawnym jest decyzja Wojewody z dnia [...] listopada 1997 r. nr [...] potwierdzająca istnienie użytkowania wieczystego na przedmiotowej działce. Dopóki nie zostanie ona uchylona, decyzja o zwrocie nieruchomości jej poprzedniemu właścicielowi powodowałaby istnienie prawa użytkowania wieczystego na nieruchomości stanowiącej własność osoby fizycznej, co jest niedopuszczalne w świetle przepisów prawa. Weryfikacja wymienionej decyzji Wojewody nie jest możliwa w postępowaniu o zwrot wywłaszczonej nieruchomości.

Rozpatrując skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Organy administracji w sposób szczegółowy i nie budzący wątpliwości ustaliły stan faktyczny oraz prawidłowo zastosowały art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Jak słusznie zauważył Wojewoda stwierdzenie wymienionych tym przepisem przesłanek tj. istnienia prawa użytkowania wieczystego oraz ujawnienia tego prawa przed 1 stycznia 1998 r. powoduje konieczność wydania decyzji o odmowie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Nie ma przy tym znaczenia sposób wykorzystania tej nieruchomości. Nieprzeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w tym zakresie i nieustalenie sposobu zagospodarowania nieruchomości jest prawidłowe i nie stanowi naruszenia art. 6 i 7 k.p.a. Zarzut niewyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy mógłby odnieść skutek dopiero wówczas, gdyby sąd stwierdził nieprawidłowe zastosowanie art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Naruszenia takie w niniejszej sprawie nie miały jednak miejsca.

Nie jest prawdą, że pojęcie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego obejmuje wyłącznie powstanie tego prawa w drodze umowy. Należy rozróżnić "ustanowienie użytkowania wieczystego" od "oddania w użytkowanie wieczyste". Ustawodawca nie posługuje się tymi dwoma określeniami zamiennie, lecz wyraźnie odnosi pojęcie oddania w użytkowanie wieczyste do umownego powstania tego prawa. Zgodnie z art. 27 ustawy o gospodarce nieruchomościami oddanie w użytkowanie wieczyste nieruchomości gruntowej wymaga zawarcia umowy w formie aktu notarialnego. Również art. 240 kodeksu cywilnego posługuje się określeniem "umowa o oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste". Umowa jest jednym ze sposobów powstania (ustanowienia) tego prawa. Wykładnia taka znajduje również oparcie w brzmieniu art. 234 kodeksu cywilnego, w myśl którego do oddania gruntu (...) w użytkowanie wieczyste stosuje się odpowiednio przepisy o przeniesieniu własności nieruchomości. Z systematyki kodeksu cywilnego wynika zaś, że pod pojęciem przeniesienia własności rozumie się wyłącznie obrót umowny. W tym miejscu należy zwrócić uwagę na fakt, iż art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami w pierwotnym brzmieniu posługiwał się pojęciem oddania nieruchomości w użytkowanie wieczyste. Ustawą z dnia 7 stycznia 2000 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz innych ustaw (Dz. U. Nr 6 poz.70) zmieniono powołany przepis zastępując pojęcie "oddanie w użytkowanie wieczyste" pojęciem "ustanowienie użytkowania wieczystego". Gdyby pod pojęciem "ustanowienie użytkowania wieczystego" należało rozumieć wyłącznie dwustronną czynność prawną, zmiana taka nie miałaby sensu. Zdaniem sądu w rzeczywistości celem tej nowelizacji było właśnie rozszerzenie działania tego przepisu na wszelkie sposoby powstania prawa użytkowania wieczystego. Tak więc w oparciu o wykładnię historyczną art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami powyższy zarzut skarżącej należy uznać za nieuzasadniony.

Nie można również zgodzić się, że art. 229 chroni wyłącznie odpłatne nabycie użytkowania wieczystego. Przepis ten wymienia obok siebie sprzedaż nieruchomości i ustanowienie na niej użytkowania wieczystego jako dwie alternatywne przesłanki wykluczające możliwość zwrotu nieruchomości. Odpłatność niewątpliwie jest cechą konstytutywną umowy sprzedaży, jednakże w odniesieniu do użytkowania wieczystego ustawodawca w art. 229 w ogóle nie porusza kwestii odpłatności. Próba dowodzenia, że mówiąc o sprzedaży nieruchomości ustawodawca chciał pojęcie odpłatności odnieść również do powstania użytkowania wieczystego jest niedopuszczalną wykładnią rozszerzającą powołanego przepisu. W prawie polskim nie ma bowiem generalnej zasady ochrony czynności prawnych odpłatnych. Ochrona takich czynności wynika wyłącznie z kilku konkretnych przepisów i nie może być rozszerzana na inne sytuacje prawne, zwłaszcza jeśli sytuacje te wykraczają poza domenę prawa cywilnego.

Zarzut nieujawnienia prawa użytkowania wieczystego przed 1 stycznia 1998 r. także nie może odnieść skutku. Wbrew twierdzeniom skarżącej w ustawie z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece słowa "wpis" i "ujawnienie" występują zamiennie. W szczególności chodzi tu o art. 35 ustawy: "właściciel nieruchomości jest obowiązany do niezwłocznego złożenia wniosku o ujawnienie swego prawa w księdze wieczystej". Wniosek, o którym mowa jest w rzeczywistości wnioskiem o wpis prawa własności do księgi wieczystej. Utożsamienie tych dwóch pojęć następuje również w art. 34: "wpis może nastąpić, gdy osoba, której prawo ma być wpisem dotknięte, jest lub zostaje jednocześnie wpisana do księgi wieczystej jako uprawniona. Jednakże do ujawnienia właściciela wystarcza, aby następstwo prawne po osobie wpisanej jako właściciel zostało wykazane odpowiednimi dokumentami". Zaproponowana przez skarżącą próba rozdzielenia opisanych pojęć jest sztuczna i niemożliwa do przyjęcia także ze względu na potoczne rozumienie słowa "ujawnienie". Niezwłocznie po zarejestrowaniu wniosku w dzienniku ksiąg wieczystych zaznacza się w odpowiednim dziale księgi wieczystej numer wniosku czyniąc wzmiankę o wniosku (art. 6267 § 2 k.p.c.). W ten sposób następuje faktyczne ujawnienie prawa objętego wnioskiem w księdze wieczystej.

W tym miejscu warto przywołać wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 maja 2002 r. sygn. akt I SA 2683/00 (LEX nr 82657), który zapadł na tle zbliżonego stanu prawnego. W sprawie, o której mowa wniosek o wpisanie prawa użytkowania wieczystego został złożony w dniu 20 grudnia 1996 r., zaś wpisu do księgi wieczystej dokonano 8 marca 2000 r. W wyroku stwierdzono, że wpis ten obowiązuje z chwilą złożenia wniosku, a zatem i termin z art. 229 cyt. ustawy o gospodarce nieruchomościami został zachowany. Teza tego wyroku brzmi: "powoływanie się na treść przepisu art. 27 ustawy z 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, jako przyczyny decydującej o braku wystąpienia w sprawie przesłanek z art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. nie jest trafne. Przepis ten bowiem mówi jedynie o konieczności uzyskania wpisu w księdze wieczystej. Nie wyłącza on wszakże stosowania przepisu art. 29 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych w hipotece (tj. Dz. U. z 2001 r. Nr 124, poz. 1361 ze zm.), który w swej treści stanowi, że wpis w księdze wieczystej ma moc wsteczną od chwili złożenia wniosku o dokonanie wpisu".

Nabycie przez Hutę im. [...] użytkowania wieczystego nastąpiło na mocy art. 2 ust. 1 zd. 1 i 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r. w sprawie zmiany ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. nr 79 poz. 464) o treści "grunty stanowiące własność Skarbu Państwa lub własność gminy (związku międzygminnego), z wyłączeniem gruntów Państwowego Funduszu Ziemi, będące w dniu 5 grudnia 1990 r. w zarządzie państwowych osób prawnych innych niż Skarb Państwa stają się z tym dniem z mocy prawa przedmiotem użytkowania wieczystego. Nie narusza to praw osób trzecich". Kolejny argument skarżącej, oparty na zacytowanym przepisie, zmierza do wykazania, że użytkowanie wieczyste Huty im. [...] nigdy nie powstało. Skarżąca powołuje się przy tym na uchwałę 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 27 stycznia 2001 r. sygn. akt III ZP 14/99 (OSNP 2000/8/294), w której rozpatrywano problem kolizji między uprawnieniami byłego właściciela do zwrotu nieruchomości wywłaszczonej a uprawnieniami państwowej osoby prawnej do nabycia prawa użytkowania wieczystego tej nieruchomości. Uchwała ta zapadła wprawdzie na tle art. 69 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, niemniej zasadniczo zachowała swoją aktualność.

Wbrew twierdzeniom skarżącej powołana uchwała uzasadnia oddalenie skargi, a nie jej uwzględnienie. Sama skarżąca zauważa, że "nie jest możliwe, żeby w postępowaniu w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości orzekać o istnieniu lub nieistnieniu nabycia prawa użytkowania wieczystego. Niedopuszczalne też jest istnienie prawa użytkowania wieczystego na nieruchomości osoby fizycznej". Równocześnie skarga zmierza do przekonania sądu - orzekającego w przedmiocie decyzji odmawiającej zwrotu nieruchomości - że użytkowanie wieczyste nie istnieje. Uwzględnienie skargi w chwili obecnej i wydanie decyzji zgodnych z żądaniem skarżącej doprowadziłoby do sytuacji, w której użytkowaniem wieczystym obciążona byłaby nieruchomość stanowiąca własność osoby fizycznej. W obrocie prawnym nadal bowiem funkcjonuje decyzja Wojewody z dnia [...] listopada 1997 r. Nr [...], a prawo użytkowania wieczystego jest wpisane do księgi wieczystej.

Organ orzekający w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości nie jest uprawniony do weryfikowania prawidłowości decyzji stwierdzającej nabycie użytkowania wieczystego z mocy prawa. Sąd administracyjny wprawdzie decyzją taką nie jest związany, jednakże nie może doprowadzić do sytuacji, w której w obrocie prawnym będą pozostawały dwie sprzeczne z sobą ostateczne decyzje administracyjne (o zwrocie nieruchomości osobie fizycznej oraz o stwierdzeniu nabycia użytkowania wieczystego na tej samej nieruchomości).

Należy wskazać również na inną niekonsekwencję skarżącej. Cytując orzeczenie Sądu Najwyższego sugeruje zawieszenie postępowania o zwrot nieruchomości do czasu zakończenia postępowania o rozwiązanie użytkowania wieczystego, a z drugiej strony nie zrobiła nic by uchylić, wycofać z obrotu prawnego decyzję Wojewody z dnia [...] listopada 1997 r. Kodeks postępowania administracyjnego przewiduje pewne procedury umożliwiające unicestwienie decyzji ostatecznej. Skarżąca nie podjęła jednak żadnych czynności celem ustalenia, że użytkowanie wieczyste na przedmiotowej nieruchomości nie istnieje. Skoro nie zostało wszczęte żadne postępowanie w przedmiocie uchylenia wskazanej decyzji Wojewody, nie było również podstaw do zawieszenia postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie. Argument skarżącej dotyczący kwestii zawieszenia postępowania nie może więc zostać uwzględniony.

Kierując się zasadą trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych należy stwierdzić, że do czasu wycofania z obrotu prawnego decyzji Wojewody z dnia [...] listopada 1997 r. stwierdzającej nabycie prawa użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości przez Hutę im. [...] nie jest możliwe wydanie decyzji o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości na rzecz Z. K. ze względu na dyspozycję art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Nie ma przy tym znaczenia podnoszona przez skarżącą okoliczność, że decyzja ta miała wyłącznie charakter deklaratoryjny. Dopiero kiedy decyzja ta przestanie funkcjonować będzie możliwe zbadanie istnienia przesłanek zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.

Biorąc powyższe pod uwagę skargę Z. K. należało oddalić na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.).