Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 584/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2009-10-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 12 ust. 1, 4 i 6, art. 13 ust. 1
journal: Dz.U. 2004 nr 6 poz 40
law: Ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru
article: par. 5 ust. 1, par. 6 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2004 nr 114 poz 1191
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Piskozub, Sędziowie Sędzia WSA Ryszard Maliszewski, Sędzia WSA Wojciech Czajkowski (spr.), Protokolant Marika Brzozowiec, po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 22 października 2009 r., sprawy ze skargi M.P. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia "[...]" nr "[...]", w przedmiocie wpisu do ewidencji producentów rolnych Oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia "[...]" Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, po rozpatrzeniu odwołania M.P., utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia "[...]" w przedmiocie wpisu do ewidencji producentów rolnych.

Z akt sprawy wynika, że wniosek o wpis do tej ewidencji M.P. złożyła w Biurze Powiatowym ARiMR dniu 23 grudnia 2004 r., po czym otrzymała numer identyfikacyjny – "[...]", potwierdzony zaświadczeniem z "[...]" tego samego roku. Wniosek ten nie zawierał zgody współmałżonka na wpis do ewidencji producentów. W związku z udzielonym pełnomocnictwem do występowania w imieniu strony w ARiMR – R.P. organy ujawniły zaś, że jest On mężem M. P. Jako producentowi rolnemu został mu nadany numer ewidencyjny "[...]".

Wezwany do złożenia wyjaśnień R.P. oświadczył organowi, iż wraz z żoną nie wyrażają zgody na zawieszenie któregokolwiek numeru ewidencyjnego producentów rolnych, albowiem prowadzą oddzielne gospodarstwa i obowiązuje ich całkowita rozdzielność majątkowa. Jednocześnie przedstawił akt notarialny – umowę majątkową małżeńską z dnia 16 stycznia 2002 r., wyłączającą wspólność majątkową małżonków M. i R.P. Na wniosek strony dołączono do akt sprawy zaświadczenia z Urzędu Gminy o posiadaniu gospodarstwa rolnego o powierzchni 143,9015 ha fizycznych przez M.P. oraz gospodarstwa rolnego o powierzchni 411,7045 ha – przez R.P., a ponadto, wystawione przez każdego z małżonków faktury dokumentujące sprzedaż produktów rolnych, w ramach prowadzonych oddzielnie gospodarstw. W skierowanym do organu oświadczeniu z dnia 7 listopada 2008 r. strona ponownie poinformowała, iż gospodarstwo rolne prowadzi samodzielnie od 16 stycznia 2002r.. W załączeniu przedstawiła zaś m.in. decyzję w sprawie wymiaru M.P., podatku rolnego, leśnego na 2008r. oraz wypisy z rejestru gruntów, według których jest Ona właścicielem gruntów ornych, łąk trwałych i innych użytków na działkach ewidencyjnych o nr "[...]" i "[...]".

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR, działając na podstawie art. 12 ust. 4 i 6 oraz art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2004 r. Nr 10, poz. 76 ze zm.) decyzją z dnia "[...]" anulował numer identyfikacyjny nadany M.P. zaświadczeniem z dnia "[...]" i odmówił Wymienionej wpisu do ewidencji producentów i nadania numeru identyfikacyjnego.

Stanowisko to podtrzymał Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w związku z wniesionym odwołaniem. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał na treść art. 12 ust. 4 i ust. 6 wymienionej wyżej ustawy, zgodnie z którym, w przypadku małżonków oraz podmiotów będących współposiadaczami gospodarstwa rolnego nadaje się jeden numer identyfikacyjny, numer identyfikacyjny nadaje się temu z małżonków lub współposiadaczy, co do którego współmałżonek lub współposiadacz wyrazili pisemną zgodę. W powyższym przypadku do wniosku o wpis do ewidencji producentów dołącza się pisemną zgodę odpowiednio współmałżonka. W okolicznościach sprawy prawidłowo złożony został jedynie wniosek R.P., za zgodą małżonki, a zatem nadanie Jemu numeru było zgodne z w/w przepisami ustawy.

Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR zwrócił uwagę, że w momencie wydania zaświadczenia o nadaniu numeru identyfikacyjnego organ I instancji nie posiadał wiedzy, iż małżonek strony posiada już numer identyfikacyjny. Organ ten powziął powyższą informację dopiero w momencie złożenia przez M.P. upoważnienia dla męża do prowadzenia jej spraw związanych ze składanymi w ARiMR wnioskami. Jeżeli więc zaświadczenie o nadaniu stronie numeru identyfikacyjnego z dnia "[...]" było wadliwe, to należało je usunąć z obrotu prawnego.

Organ odwoławczy podniósł, że zgodnie z definicją zawartą w Załączniku I do rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1444/2002 zmieniającego decyzję Komisji 200/115/WE odnoszącą się do definicji, charakterystyk, wyjątków od definicji oraz regionów i okręgów, dotyczące przeglądów struktury gospodarstw rolnych (Dz. Urz. UE L 2002.216.1), gospodarstwo rolne to samodzielnie zarządzana oraz technicznie i ekonomicznie samodzielna jednostka wytwarzająca produkty rolne. Gospodarstwo rolne może dostarczać również innych dodatkowych (nierolniczych) produktów i usług. Gospodarstwo rolne jest więc definiowane przez następujące kryteria: produkcję produktów rolnych, samodzielne zarządzanie oraz samodzielność techniczną oraz ekonomiczną (użytkowanie siły roboczej i środków produkcji – maszyn, budynków lub ziemi).

Mając na uwadze zebrany materiał dowodowy oraz definicję gospodarstwa rolnego, organ II instancji uznał, że w toku prowadzonego postępowania strona nie udowodniła, iż prowadzi z mężem odrębne gospodarstwa rolne pod względem technicznym oraz ekonomicznym. Nie przedstawiła przy tym żadnego dowodu na okoliczność odrębnego zatrudnienia siły roboczej, posiadania oddzielnego sprzętu technicznego oraz ekonomicznego wyodrębnienia jednostek. Jak podkreślił organ odwoławczy, ustanawiający rozdzielność majątkową małżeńską akt notarialny z dnia 16 stycznia 2002 r., jest jedynie dokumentem potwierdzającym wolę małżonków M. i R. P. oddzielnego prowadzenia swoich spraw majątkowych. Nie stanowi on jednak samodzielnego dowodu potwierdzającego, że małżonkowie prowadzą odrębne technicznie i ekonomicznie gospodarstwa rolne. Podobnie, odrębności tej nie dokumentują dołączone przez stronę: faktury, zaświadczenia Wójta Gminy, decyzja w sprawie wymiaru podatku rolnego na 2008 r. oraz wypisy z rejestru gruntów.

Organ odwoławczy zaznaczył, że numer identyfikacyjny nadawany jest w drodze zaświadczenia, które jest formą oświadczenia wiedzy. Akt ten nie ma charakteru prawotwórczego, albowiem nie tworzy, nie zmienia ani też nie znosi stosunków prawnych. Wprawdzie ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. nie reguluje wprost możliwości wykreślenia z ewidencji producentów, ani pozbawienia numeru identyfikacyjnego, jednak jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyroku z dnia 20 lutego 2008 r. o sygn. akt III SA/Po 608/07, nie może to oznaczać dowolności co do trybu i formy rozstrzygnięcia powyższej kwestii. Wpis do ewidencji producentów jest czynnością materialno – techniczną. Eliminacja tej czynności z obrotu prawnego powinna nastąpić w formie umożliwiającej stronie obronę jej interesów, a zatem poprzez wydanie decyzji o której mowa w art. 13 ust. 1 ustawy.

W związku z zarzutem odwołania, iż składając wniosek o wpis do ewidencji producentów strona uzyskała informację, że w przypadku rozdzielności majątkowej w małżeństwie, nie jest wymagany podpis małżonka, organ podniósł, iż po upływie tak długiego czasu od dnia złożenia wniosku potwierdzenie tych faktów jest niemożliwe, tym bardziej gdy osoba, która przyjmowała dokument nie jest już pracownikiem organu.

Ustosunkowując się natomiast do twierdzeń strony, iż część dokumentów spłonęła w pożarze w 2007 r., organ zauważył, że okoliczności tej nie poparto jakimikolwiek dowodami. M.P. nie wskazała ponadto jakiego rodzaju dokumenty uległy zniszczeniu i jaki mogły mieć one wpływ na treść podjętego rozstrzygnięcia.

W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skardze strona wniosła o uchylenie decyzji organu II instancji w całości, zarzucając jej naruszenie art. 77 § 1 K.p.a. oraz przepisów ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

Uzasadniając skargę ponownie podniosła, że w chwili składania wniosku o wpis do Ewidencji Producentów uzyskała od pracownika organu informację, iż w przypadku ustroju małżeńskiej rozdzielności majątkowej małżonek nie ma obowiązku wyrażania zgody poprzez złożenie podpisu na wniosku. Nie zgodziła się jednocześnie ze stanowiskiem organu, że postępowanie w sprawie anulowania błędnie nadanego numeru identyfikacyjnego nastąpiło po złożeniu pełnomocnictwa do reprezentowania jej przez męża. Na wniosku złożonym w maju 2004 r. przez R.P. widnieje bowiem jej imię i nazwisko oraz podpis wyrażający zgodę na uzyskanie numeru producenta przez małżonka. Wobec powyższego, organ posiadał pełną wiedzę o posiadaniu przez małżonków dwóch odrębnych gospodarstw i ustroju rozdzielności majątkowej.

Ponadto skarżąca wskazała, że rozdzielność majątkowa została ustanowiona ze względu na rodzaj prowadzonej przez męża działalności gospodarczej i wykluczała możliwość wspólnego prowadzenia jednego gospodarstwa rolnego. Tymczasem, według orzecznictwa w zakresie nadawania numerów identyfikacyjnych producentom rolnym, w razie istnienia rozdzielności majątkowej małżeńskiej i funkcjonowania dwóch odrębnych majątków, które nie są ze sobą powiązane funkcjonalnie (tj. nie ma między nimi żadnego połączenia w zakresie wspólnej odpowiedzialności majątkowej), każde z małżonków prowadzących własne gospodarstwo rolne należy traktować jako odrębny, niezależny podmiot.

W ocenie strony, złożone przez nią dokumenty potwierdzały funkcjonowanie 2 odrębnych gospodarstw, położonych w różnych częściach Polski, w których prace wykonywane są przy użyciu innych maszyn, sprzętu i osób. Strona podniosła, że dysponuje oświadczeniami osób wykonujących na jej rzecz usługi rolnicze oraz dowodami sprzedaży płodów rolnych. Wskazała, że przedłożyła wypisy z ewidencji gruntów potwierdzające, że jest samodzielnym posiadaczem działek rolnych. Przedstawiła nakazy płatnicze podatku rolnego z gmin, gdzie są położone jej działki. Oświadczyła również, że posiada własny sprzęt rolniczy. W toku postępowania wskazywała zaś, że część dokumentów spłonęła w pożarze gospodarstwa w 2007 r.. Jak podała, dostarczyła organowi dokumenty, o których uzupełnienie była wzywana. Jednakże po przedłożeniu tego materiału dowodowego organ uznał, że dokumenty nie miały wartości dowodowej, potwierdzającej odrębność gospodarstw. Żaden z organów nie wskazał jednak jaki dokument niezbicie odrębność tę potwierdzi.

Nie zgadzając się z decyzją o anulowaniu numeru i wykreśleniu z ewidencji producentów rolnych strona stwierdziła, że działanie takie nie było oparte o istniejące przepisy prawa. Podnosząc powyższe przywołała dokument z dnia 23 marca 2007 r. opracowany przez Prezesa ARiMR pt.: "Zasady postępowania w przypadku stwierdzenia w krajowym systemie ewidencji producentów prowadzonym przez ARiMR posiadania przez małżonków dwóch numerów identyfikacyjnych".

W odpowiedzi Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR, wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu wydanej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd administracyjny uprawniony jest do badania zaskarżonej decyzji wyłącznie pod względem zgodności z prawem, to znaczy ustalenia, czy organy administracji prawidłowo zinterpretowały i zastosowały przepisy prawa w oparciu o należycie ustalony stan faktyczny sprawy (art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm., a także art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., powoływanej dalej jako "p.p.s.a"). Badając zaskarżoną decyzję, w zakresie wyżej wskazanym, Sąd nie stwierdził aby naruszała ona prawo materialne, bądź przepisy postępowania administracyjnego w sposób, który uzasadniałby uchylenie rozstrzygnięcia.

W stanie faktycznym niniejszej sprawy ocena zgodności z prawem anulowanej czynności nadania numeru identyfikacyjnego powinna odbywać się w oparciu o kryterium określone przepisie 12 ust. 4 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz.U. z 2004r., Nr 10, poz. 76 ze zm.). Jak słusznie wskazano w decyzji odwoławczej, nadanie numeru identyfikacyjnego jest czynnością materialno-techniczną organu administracji publicznej. Czynność ta jednak może być dokonana jedynie wówczas, gdy podmiot spełnia warunki przewidziane w przepisach ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów (...).

Jako podstawowy argument przemawiający za anulowaniem nadanego M.P. numeru identyfikacyjnego organ wskazał to, że małżonek strony posiada już numer identyfikacyjny, po wcześniejszym pisemnym wyrażeniu zgody przez współmałżonkę. O powyższym organ dowiedział się zaś dopiero w momencie złożenia przez M.P. upoważnienia dla męża do prowadzenia jej spraw związanych ze składanymi w ARiMR wnioskami.

Stosownie do art. 12 ust. 1 ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, numer identyfikacyjny nadaje się jednocześnie z wpisem do ewidencji producentów. W przypadku małżonków oraz podmiotów będących współposiadaczami gospodarstwa rolnego nadaje się jeden numer identyfikacyjny; numer identyfikacyjny nadaje się temu z małżonków lub współposiadaczy, co do którego współmałżonek lub współposiadacz wyrazili pisemną zgodę (ust. 4 cyt. artykułu).

Zdaniem Sądu, w świetle tak sformułowanego przepisu małżonkowie powinni otrzymywać jeden numer identyfikacyjny, niezależnie od tego czy współposiadają lub wspólnie prowadzą gospodarstwo, czy nie. Ustawodawca nie zróżnicował bowiem sytuacji małżonków, którzy wspólnie prowadzą gospodarstwo rolne z tymi małżonkami, którzy posiadają odrębne gospodarstwa rolne niezwiązane ze sobą funkcjonalnie, organizacyjnie, ekonomicznie. Rozstrzygającym w tej materii jest fakt istnienia związku małżeńskiego. Przepis art. 12 ust. 4 omawianej ustawy nie odwołuje się w swojej regulacji do stosunków majątkowych istniejących między małżonkami.

Na tle wykładni tej normy wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 8 lipca 2009r. o sygn. akt: II GSK 1092/08. W wyroku tym Sąd podniósł, iż kwestię statusu producenta rolnego, jego prawa i obowiązki normują obowiązujące w tej mierze prawa wspólnotowego i krajowego. Kwestia wpisu do ewidencji producentów oraz nadania numeru identyfikacyjnego, a to dla celów ubiegania się producenta rolnego o świadczenia objęte programami pomocowymi przewidzianymi w Unii Europejskiej normowana jest zasadniczo bezwzględnie obowiązującymi przepisami prawa publicznego. Przepisy prawa prywatnego mogłyby znaleźć zastosowanie tylko wówczas, jeżeli wyraźnie tak stanowiłby odpowiedni przepis normujący kwestie związane z przynależnością rolnika w omawianych programach pomocowych, mający charakter normy prawa publicznego. W odniesieniu do skarżącej, (której w stanie faktycznym sprawy o sygn. II GSK 1092/08 również odmówiono wpisu do ewidencji, z uwagi na wpis małżonka), taka sytuacja nie występuje.

W stanie faktycznym niniejszej sprawy organy prawidłowo przyjęły, że istniejąca pomiędzy małżonkami rozdzielność majątkowa oraz posiadanie odrębnego majątku w postaci gospodarstwa rolnego ze strony współmałżonka producenta rolnego, który wpisany jest do ewidencji producentów i legitymuje się numerem identyfikacyjnym - po wyrażeniu pisemnej zgody przez małżonkę - nie uprawnia współmałżonka posiadającego odrębne gospodarstwo, do ubiegania się o wpis do ewidencji producentów i nadania numeru identyfikacyjnego.

Skład orzekający w sprawie podzielił wyrażone na tle podobnych jak w niniejszej sprawie okoliczności faktycznych stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w cytowanym wyżej wyroku, iż brak jest przepisu prawa, który w wymienionej sytuacji pozwalałby uwzględnić wniosek producenta o wpis do ewidencji i nadanie numeru ewidencyjnego. Uchylając wyrok Sądu I instancji, (którym przyjęto dopuszczalność nadania osobnych numerów identyfikacyjnych małżonkom, jeżeli istnieje pomiędzy nimi rozdzielność majątkowa, bądź którzy prowadzą odrębne gospodarstwa rolne, stanowiące majątek odrębny każdego z małżonków) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż: "Nie sposób przy tym uznać, aby brak odpowiedniej regulacji prawnej, która uwzględniałaby racje skarżącej, był wynikiem niedopatrzenia ze strony ustawodawcy. Tak nie jest. Zasadą jest bowiem, że wszelkie świadczenia z tytułu uczestnictwa w programach obejmują również prowadzącego gospodarstwo rolne współmałżonka rolnika. Widoczne jest to w szczególności w kwestiach socjalnych. I tak, małżonkowie mogą otrzymać tylko jedną, wspólną rentę strukturalną z tytułu zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego (por. § 5 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich; Dz. U. Nr 114, poz. 1191 ze zm.). Co więcej, współmałżonek producenta rolnego, który jest adresatem decyzji w przedmiocie przyznania renty strukturalnej, obowiązany jest przekazać następcy posiadane gospodarstwo rolne (por. § 6 ust. 1 pkt 1 powołanego wyżej rozporządzenia)".

W świetle powołanego wyżej 12 ust. 4 cyt. wyżej ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, zaświadczenie o nadaniu M.P. numeru identyfikacyjnego z dnia "[...]" było wadliwe. Wydając zaskarżoną decyzję organy prawidłowo usunęły je zatem z obrotu prawnego i odmówiły skarżącej wpisu do ewidencji.

Mając powyższe na uwadze należało stwierdzić, że wymieniona na wstępie decyzja z dnia "[...]" nie narusza prawa. Dlatego, na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a. skargę należało oddalić .