Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Ka 3079/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2004-02-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 634  Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych

SENTENCJA

Dnia 19 lutego 2004 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA ( del.) Zofia Borowicz Sędziowie: NSA (del.) Szczepan Prax Asesor WSA Beata Kalaga – Gajewska (spr) Protokolant: stażysta Agnieszka Janecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lutego 2004 roku, sprawy ze skargi J. B., na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W., z dnia [...] roku, nr [...], w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich: 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] r.,nr [...]; 2. określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasadza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. na rzecz skarżącego kwotę [...],-zł. ([...] złotych ) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] roku, nr [...], Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych pozbawił J. B. uprawnień kombatanckich, powołując się na treść art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 roku o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 1997 roku, nr 142, poz. 950 z późn. zmianami), zwanej dalej ustawą o kombatantach ... .

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wskazał, że J. B. posiadał uprawnienia kombatanta pełniąc, w okresie zaliczonym przez Związek Bojowników o Wolność i Demokracje, służbę w organach Milicji Obywatelskiej.

Organ orzekający stwierdził, że J. B. uzyskał uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej, a zatem zgodnie z art. 25 ust. 2 pkt 2 cytowanej wyżej ustawy pozbawia się te osoby uprawnień kombatanckich .

Nadto Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wskazał, że nie jest obowiązany do wyjaśnienia czy istnieją inne przesłanki uzasadniające przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu działalności określonej w art. 1 ust. 2, art. 2 i art. 4 ustawy o kombatantach ... .

We wniosku z dnia [...] roku o ponowne rozpatrzenie sprawy, J. B. podniósł, że wprawdzie pełnił służbę w organach Milicji Obywatelskiej przez okres [...] miesięcy, jednak od [...] roku do [...] roku uczestniczył w działalności Związku Walki Zbrojnej, a następnie Armii Krajowej.

J. B. podkreślił także, że od [...] roku jest członkiem Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej oraz, że został odznaczony w [...] roku Krzyżem Armii Krajowej.

Decyzją z dnia [...] roku, nr [...], wydaną w oparciu o przepis art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach ... i art. 138 § 1 pkt 1 i art. 127 § 3 k.p.a. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] roku.

W uzasadnieniu organ orzekający podtrzymał swoją argumentację zawartą we wcześniejszej decyzji wykazując, że wnioskodawca uzyskał uprawnienia kombatanckie tylko z tego tytułu, że uczestniczył w tzw. utrwalaniu władzy ludowej podczas służby w organach Milicji Obywatelskiej, zaś osoby, które uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie na tej podstawie, w myśl art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, tracą posiadane uprawnienia kombatanckie.

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych podniósł także, że rozpatrzenie przez niego wniosku J. B. o przyznanie nowego tytułu uprawnień kombatanckich bez udokumentowanego wniosku i rekomendacji właściwego stowarzyszenia stanowiłoby naruszenie przepisu art. 22 ust. 1 ustawy o kombatantach oraz art. 22 ust. 3 cytowanej ustawy bowiem wnioski o przyznanie uprawnień kombatanckich mogły być kierowane do Urzędu do dnia 31 grudnia 1998 roku.

Na opisaną wyżej decyzję, w ustawowym terminie, skargę wniósł skarżący J. B., podnosząc ponownie argumenty i okoliczności, jak we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz wskazując, że wymagane dokumenty – wniosek i dokumenty potwierdzające fakt działalności skarżącego w Armii Krajowej oraz rekomendacja właściwego stowarzyszenia, zostały przesłane do Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w dniu [...] roku.

Skarżący podniósł, że służył w Armii Krajowej od [...] r. do [...] r., co potwierdzają zeznania świadków i przedłożona pozytywna opinia Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej.

W odpowiedzi na skargę z dnia [...] roku Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o oddalenie skargi, nie znajdując podstaw do zmiany niekorzystnej dla skarżącego decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Na wstępie wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 176 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r.(Dz. U. nr 78, poz.483,z 2001 r. nr 28,poz.319) zostało wprowadzone dwuinstancyjne sądownictwo administracyjne i od 1 stycznia 2004 r. nie obowiązuje ustawa z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym( Dz. U. nr 74,poz.368 z późn. zmianami).

Zgodnie z treścią art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przepisy art. 1, 3 § 1, 16 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) i art. 3, 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270) w związku z § 1 pkt 4 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003 roku w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz. U nr 72, poz. 652) mają zastosowanie do przedmiotowej skargi z uwagi na datę wniesienia skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego ([...] roku) i podlega ona rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Stosownie do art. 1, 2 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270) i art. 1 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) Sąd ten sprawuje między innymi kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem oraz orzeka także w sprawach ustaw szczególnych i stosuje środki określone w tych przepisach (sprawy sądowo-administracyjne).

W niniejszym postępowaniu kontroli w aspekcie zgodności z prawem, na podstawie art. 1 ustawy z dnia 15 lipca 2002 roku prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269), podlega wyłącznie zaskarżona decyzja o pozbawieniu uprawnień kombatanckich.

Sąd bada zatem czy nie doszło do naruszenia prawa i to zarówno materialnego, jak i procesowego, w zakresie, w jakim stosował go Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych.

Zaskarżonej decyzji można przypisać cechy niezgodności z prawem, dlatego skarga zasługuje na uwzględnienie.

Skarżący J. B., w okresie od [...] roku do dnia [...] roku pełnił służbę w organach Milicji Obywatelskiej, co wynika z zaświadczenia wydanego w dniu [...] r. przez Naczelnika Wydziału Archiwum Komendy Wojewódzkiej Milicji Obywatelskiej we W., na którego podstawie Zarząd Wojewódzki Związku [...] w K. w zaświadczeniu nr [...] z dnia [...] r. przyznał J.B., uprawnienia kombatanckie z tytułu walki o utrwalenie władzy ludowej MO w okresie od [...] r. do [...] r.

Stanowisko Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, który stosownie do art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach ... pozbawił J.B. uprawnień kombatanta, albowiem uzyskał on takie uprawnienia wyłącznie z tytułu działalności w charakterze uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej, nie jest prawidłowe.

W sytuacji, gdy skarżącemu przyznano uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu "utrwalania władzy ludowej", w postępowaniu weryfikacyjnym należało ustalić czy skarżącemu mogą przysługiwać także uprawnienia z innej podstawy prawnej wymienionej w ustawie o kombatantach ...( wynika to wprost z art.25 ust.2 pkt 2 tej ustawy ).

W świetle art. 1 ust. 1 o kombatantach... , kombatantami są osoby, które brały udział w wojnach, działaniach zbrojnych i powstaniach narodowych, wchodząc w skład formacji wojskowych lub organizacji walczących o suwerenność i niepodległość Rzeczypospolitej Polskiej.

Ustęp 2 cytowanego artykułu oraz art. 2 określają działalność kombatancką oraz działalność równorzędną z kombatancką.

Prowadząc postępowanie weryfikacyjne Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych pominął fakt, iż J. B. przedstawił szereg dokumentów wskazujących, że posiada innych tytuł do uprawnień kombatanckich – działalność w Związku z Walki Zbrojnej i Armii Krajowej w okresie od [...] roku do [...] roku. Na tę okoliczność skarżący przedłożył złożone w dniu [...] r. oświadczenia dwóch świadków, życiorys i oświadczenie z dnia [...] r. oraz opinię Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej z dnia [...] r. i załączniki do deklaracji członkowskiej. Jednakże organ orzekający nie wziął pod uwagę zawnioskowanych przez skarżącego dokumentów przy wydaniu decyzji w dniu [...] r.

Problem posiadania przez stronę innego tytułu kombatanckiego, którego potwierdzenie umożliwiłoby zachowanie uprawnień, zdaniem Sądu, powinien być rozpoznany i rozstrzygnięty w postępowaniu weryfikacyjnym w sprawie o pozbawienie uprawnień kombatanckich, bowiem nie jest to postępowanie w nowej sprawie, ale w granicach tej samej sprawy administracyjnej.

Również w wyrokach Sądu Najwyższego z dnia 27 marca 2002 r., sygn. akt III RN 207/01 i III RN 211/01 wyrażono pogląd, że w sytuacji, gdy kombatant posiada uprawnienia kombatanckie z takiego tytułu, że możliwe jest pozbawienie go tych uprawnień na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach, a jednocześnie materiał dowodowy pozwala ustalić działalność kombatancką z innego tytułu (nie potwierdzoną przez ZBOWiD w postaci wyszczególnienia w zaświadczeniu o posiadaniu uprawnień kombatanckich), to przed ostatecznym rozstrzygnięciem pozbawiającym taką osobę uprawnień kombatanckich z dotychczasowego tytułu należałoby się wypowiedzieć, czy uprawnienia te nie mogą być zachowane z innego, wskazanego przed dniem 31 grudnia 1998 r. tytułu.

Także w motywach uchwały 7 Sędziów Sądu Najwyższego z dnia 21 grudnia 1993 r., II UZP 25/93 (OSNC 1994 Nr 11, poz. 200 ) Sąd Najwyższy przyjął możliwość rozpatrywania uprawnień kombatanckich z tytułu innego niż dotychczas uznawany za okres utrwalania władzy ludowej, jeżeli kombatant powołuje się na posiadanie uprawnień z tytułów wymienionych w przepisach art. 1 ust. 2, art. 2 i art. 4 ustawy o kombatantach.

Nie bez znaczenia dla oceny przez Sąd zaskarżonej decyzji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych jest fakt, że wszelkie dokumenty, które dla Urzędu byłyby podstawą do określenia tytułu uprawnień kombatanckich, J. B.złożył w dniu [...] roku, co wynika z przedłożonych przez skarżącego kserokopii oraz akt postępowania weryfikacyjnego. Dlatego też za błędne należy uznać stanowisko Kierownika Urzędu wyrażone w uzasadnieniu do zaskarżonej decyzji, o nie zachowaniu terminu do złożenia wniosku i braku rekomendacji właściwego stowarzyszenia, wymaganych na podstawie art. 22 ust. 1 i ust. 3 ustawy o kombatantach ... .

W tym miejscu wskazać należy, że z dniem 29 kwietnia 2003 r. utracił moc powołany art. 22 ust. 3 ustawy o kombatantach, gdyż na podstawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 kwietnia 2003 r. został uznany za niezgodny z art. 2 oraz art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej ( Dz. U. z 2003 r., nr 72, poz. 658 ).

Mając na uwadze powyższe okoliczności i uwzględniając zarzuty podniesione przez skarżącego należało uznać, że podjęte w sprawie rozstrzygnięcie nie odpowiada prawu, gdyż narusza przepisy prawa materialnego, jak i procesowego. Obowiązkiem organu orzekającego było wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego, dotyczącego podnoszonych przez skarżącego okoliczności zachowania przez niego uprawnień z innego tytułu, wynikających z uczestniczenia w formacjach wojskowych walczących o suwerenność i niepodległość Rzeczypospolitej Polskiej, które podnosił zarówno w odwołaniu, jak i w skardze.

Nie rozpoznanie tych zarzutów zgłoszone w trakcie postępowania weryfikacyjnego stanowiło naruszenie nie tylko art. 1 ust.1 i 2, art 4 ust. 1 pkt 1 lit. a oraz art. 21 ust. 1 ustawy o kombatantach ... , ale także art. 7, 70, 77 § 1 , 80 i 107 § 3 kpa, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Na przeszkodzie przyznania uprawnień kombatanckich z innego tytułu nie może stać służba skarżącego w organach Milicji Obywatelskiej.

W uzasadnieniu wyroku z dnia 15 kwietnia 2003 r. sygn. SK 4/02 ( publ. OTK – A 2003/4/31 i Dz.U. z 2003 r.,nr 72,poz.658 ) Trybunał Konstytucyjny uznał, za zasadne umożliwienie przeprowadzenia postępowania o przyznanie statusu kombatanta tym kombatantom, którzy starają się o ponowne przyznanie uprawnień z innego tytułu niż tylko "utrwalanie władzy ludowej".

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ orzekający winien zatem poczynić ustalenia czy skarżący spełnia wymogi do uzyskania uprawnień wynikających, w szczególności z art. 1 ust.2 pkt 3 ustawy o kombatantach ... Dopiero na tej podstawie możliwe będzie stwierdzenie , czy zachodzą przesłanki do pozbawienia skarżącego uprawnień kombatanckich, przyznanych na podstawie przepisów dotychczasowych .

Uwzględnienie skargi wpływa na wykonanie zaskarżonej decyzji, dlatego też decyzja ta nie może być wykonana przed uprawomocnieniem się niniejszego wyroku, z uwagi na fakt, że organ orzekający tą decyzją pozbawił stronę uprawnień kombatanckich.

Wobec powyższego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270) w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1271 z późn. zm.) orzeczono, jak w punkcie 1 i 2 sentencji.

Stosownie do art. 200 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w punkcie 3 sentencji, orzeczono o zwrocie kosztów postępowania.