Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA 2541/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2004-02-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA B. Gorczycka-Muszyńska (spr.), Sędziowie T. Kobylecka, As. WSA W. Zielińska - Baran, Protokolant Grażyna Dalba, po rozpoznaniu w dniu 10 lutego 2004 r. sprawy ze skargi Zakładów Cegielnianych [...] SA W. na decyzję Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia [...] maja 2002 r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia w sprawie stwierdzenia czy nieruchomość podpada pod działanie dekretu o reformie rolnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję tego organu z dnia [...] lutego 2002r. 2. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz skarżącej Spółki kwotę 1200 zł ( tysiąc dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania, 3. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.


UZASADNIENIE

Minister Rolnictwa i Reform Rolnych orzeczeniem z dnia [...] czerwca 1949 r. uchylił na podstawie art. 101 ust. 1 lit.b rozporządzenie Prezydenta RP z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym /Dz.U. Nr 36, poz. 34/ ostateczną decyzję Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w W. z dnia [...] sierpnia 1945 r. stwierdzającą, że nieruchomość oznaczona na planie gruntów "Osada nr [...] kolonia K. oznaczona Nr [...] i [...] o pow. 43,3002 ha stanowiąca własność Spółki oraz nieruchomość oznaczona na tym planie Nr [...] o pow. 48 ha 0084 m 2 stanowiąca własność J. i P. W. nie podlegają przejęciu na podstawie dekretu o reformie rolnej. Jednocześnie w orzeczeniu tym stwierdzono, że nieruchomość Osada Nr [...] Kolonia K. o łącznej pow. 91 ha 3086 m 2 przeszła w dniu [...] września 1944 r. na własność Skarbu Państwa na cele reformy rolnej zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. Z żądaniem o stwierdzenia nieważności orzeczenia z dnia [...] czerwca 1949 r. wystąpił Zarząd Spółki akcyjnej "Zakłady Cegielniane [...]" reprezentowany przez adw. W. S.

W żądaniu zarzucono, że nieruchomość nie była nieruchomością ziemską o charakterze o charakterze rolniczym, lecz na jej terenie prowadzona była działalność przemysłowa. Nie podlegała więc przejęciu na cele reformy rolnej .Zarzucono też, iż bezzasadnie organ naczelny przyjął, że dokonane aktem notarialnym z dnia [...] listopada 1937 r. przeniesienie przez Spółkę własności wydzielonej części nieruchomości na rzecz J. i P. W. jest prawnie nieskuteczne.

Zarzucono nadto, że orzeczenie to zostało wydane z rażącym naruszeniem art. 101 ust. 1 lit b rozporządzenia o postępowaniu administracyjnym. Decyzja ostateczna z dnia [...] sierpnia 1945 r. wydana została na podstawie § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. /Dz.U. RP Nr 10 poz. 51/ a więc bezzasadnie przyjęto, że wydana została bez podstawy prawnej.

Decyzją z dnia [...] lutego 2001 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi umorzył postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia z dnia [...] czerwca 1949 r.

W uzasadnieniu tej decyzji wskazano, że z zaświadczenia Państwowego Biura Notarialnego w W. z dnia [...] listopada 1983 r. wynika, że tytuł własności nieruchomości "Kolonia K." był uregulowany na Zakłady Cegielniane [...] Spółka Akcyjna, pełnomocnik zaś skarżącej Spółki nie przedłożył dokumentu potwierdzającego ciągłość działalności tej Spółki akcyjnej do daty złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności kwestionowanego orzeczenia Nie udokumentował więc, że wymieniona Spółka ma przymiot strony w sprawie dotyczącej om. nieruchomości. Do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w trybie art. 127 § 3 kpa -dołączono odpisy z rejestru handlowego Spółki Zakłady Cegielnicze [...] SA z dnia 6 czerwca 1999 r. i z dnia 26 lutego 2002 i zarzucono, że skoro organ orzekający miał wątpliwości co do tego, czy wniosek pochodzi od podmiotu uprawnionego, to stosownie do art. 64 § 2 kpa powinien wezwać zgłaszającego wniosek do uzupełnienia braków w tym zakresie. Skoro tego nie dokonał to decyzja o umorzenie postępowania jest wadliwa, jako wydana z naruszeniem art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 kpa. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] maja 2002 r. w powołaniu na art.art. 127 § 3, 138 § 1 pkt 3 i art. 105 kpa umorzył " postępowanie administracyjne z art. 127 § 3 kpa w przedmiotowej sprawie".

W uzasadnieniu podano, że wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy złożony został " w imieniu tego samego podmiotu, na wniosek którego wydana została decyzja o umorzeniu postępowania z dnia [...] lutego 2002 r. Podmiot ten nie wykazał , w ocenie organu naczelnego, że jest stroną w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia [...] czerwca 1949 r. Nie wykazał bowiem, że obecnie działająca spółka jest tą samą spółką akcyjną, która istniała przed 1 września 1999 r. działającą nieprzerwanie od jej założenia do 2002 r. Przedłożone przy wniosku o prawomocne rozpatrzenie sprawy odpisy z rejestru handlowego wskazują , że wpis dotyczący obecnie działającej spółki w rejestrze nastąpił dopiero w 1998 r., a ostatni przed tym wpisem wpis w tym rejestrze datowany jest na 28 września 1943r. Wpis sprzed 1 września 1939 r. datowany jest na 13 kwietnia 1939 r. Fakt odnotowania działalności spółki akcyjnej w 1998 r. w rejestrze handlowym nie oznacza , że spółka ta jest tą samą osobą prawną, która działała 55 lat wcześniej. Wpis ten oznacza tylko ,że skarżąca obecnie spółka akcyjna działa od 1998 r." Skargę na tę decyzję wniosły do Sądu administracyjnego Zakłady Cegielniane [...] SA w W. W skardze zarzucono, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem art. 138 § 1 pkt 3 kpa, zaś poprzedzająca ją decyzja z dnia [...] lutego 2002 r. - z naruszeniem art. 105 § 1 kpa. W odniesieniu do decyzji z dnia [...] lutego 2002 r. podtrzymano zarzuty zawarte we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, zaś w odniesieniu do zaskarżonej decyzji podniesiono ,że byt prawny Spółki rozpoczął się w dniu [...] maja 1935 r. i nie został zakończony. Likwidacja spółki nie była prowadzona a o ciągłości jej bytu prawnego świadczy fakt, że w 1998 r., po 50 latach dokonano wpisu pod tą samą pozycją w rejestrze handlowym. Wpisy, poczynając od pierwszego z 1935 r., do ostatniego z 1998 r. nie zawierają żadnych danych na temat przekształceń spółki, zakończenia działalności czy likwidacji Spółki. Nie ma zatem podstaw, by w świetle danych w rejestrze przyjmować, że byt prawny spółki akcyjnej założonej w 1935 r. został przerwany.

W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej

oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

Skarga jest zasadna.

Postępowanie w sprawie niniejszej wszczęte zostało wnioskiem Zakładów Cegielnianych [...] S.A. w W. i to ta Spółka była adresatem decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi wydanej w dniu [...] lutego 2002 r.. Spółka ta stała się więc stroną postępowania w rozumieniu art. 127 § 1 kpa, której przysługuje środek zaskarżenia, w postaci wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy /art. 127 § 3 kpa/ jeśli nie jest zadowolona z wydanej decyzji. Sytuacja spółki jako podmiotu uprawnionego do wystąpienia z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy jest podobna do sytuacji w której decyzja została błędnie skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie. W obydwu wypadkach adresaci decyzji mają interes prawny w oddaleniu takiej decyzji są więc stroną tego postępowania, a tym samym przysługuje im prawo do skorzystania ze środków zaskarżenia przewidzianych w Kpa. Stosownie od art. 15 kpa ustanawiającego ogólną zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego - sprawa administracyjna jest dwukrotnie rozpoznawana i rozstrzygana. Obowiązek dwukrotnego rozpoznania oznacza , że w postępowaniu odwoławczym, a także w postępowaniu w trybie art. 127 § 3 kpa / do którego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań/ strona ma prawo oczekiwać, że organ rozpoznający wniesiony przez nią środek zaskarżenia ponownie rozpatrzy sprawę, dokonując oceny materiału dowodowego zgromadzonego w aktach i ustosunkowując się do zarzutów podniesionych we wniesionym środku zaskarżenia. Umorzenie postępowania odwoławczego i postępowania prowadzonego w trybie art. 127 § 3 kpa może nastąpić tylko wówczas jeśli podmiot korzystający z tego środka zaskarżenia cofnie odwołanie /wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy/ lub jeśli środek ten wniesiony został przez stronę nie mającą zdolności do czynności prawnych

Taka sytuacja w sprawie niniejszej nie zachodzi. Organ naczelny nie miał więc podstaw do umorzenia postępowania o ponowne rozpatrzenie sprawy w trybie art. 127 § 3 kpa. Obowiązany był natomiast do dokonania we własnym zakresie oceny, czy skarżąca Spółka Akcyjna posiadała legitymację do występowania z wnioskiem o stwierdzenie nieważności orzeczenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia [...] czerwca 1949 r. i stosownie do wyniku tej oceny obowiązany był utrzymać w mocy swoją poprzednią decyzję albo ją uchylić do ponownego rozpatrzenia /art. 138 § 1 pkt 1 i 2 kpa/. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że organ orzekający dokonał takiej oceny i ocena ta pokrywała się z oceną wyrażoną w decyzji z dnia [...] lutego 2002 r. Zgodnie więc do art. 138 § 1 pkt 1 kpa rozstrzygnięcie stosowne dla takiej oceny powinno mieć formę decyzji o utrzymaniu w mocy poprzednio wydanej decyzji z dnia [...] lutego 2002 r., a nie decyzji o umorzeniu postępowania " z art. 127 § 3 w przedmiotowej sprawie" .Niezależnie od tego istotnego uchybienia-Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że zawarte w uzasadnieniu decyzji oceny i stwierdzenia są całkowicie dowolne i nie znajdują oparcia w prawie.

Skarżąca spółka akcyjna przedłożyła odpis z rejestru handlowego, z którego wynika, że wpisana została do rejestru w dniu [...] kwietnia 1935 r.. Wpis do rejestru handlowego ma charakter konstytucyjny. Z chwila dokonania wpisu skarżąca spółka akcyjna uzyskała osobowość prawną. Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. kodeks spółek handlowych /Dz.U. Nr 94, poz. 1037 ze zmianami/ domniemywa się, że dane wpisane do Rejestru są prawdziwe Taka zasada obowiązywała także wg kodeksu handlowego z 1934 r. /Dz.U. RP 57/1934, poz. 502 art. 23 w związku z art. 24, 16 i 10/. Jak trafnie podniesiono w skardze- rejestr handlowy jest podstawowym i jedynym źródłem informacji i dowodem na temat działalności spółki akcyjnej, jej przekształceń, zmian w składzie organów itp.

Jak wynika z przedłożonego przez spółkę odpisu z rejestru handlowego-Spółka Zakłady Cegiełniane [...] SA utworzona w 1935 r. została wpisana do rejestru handlowego w dniu [...] maja 1935 r. pod Nr RHB [...] i z rejestru tego nie została wykreślona do chwili obecnej. W kolumnie 7 rejestru "Likwidacja, Upadłość, Odroczenie wypłat, Postępowanie układowe, Zbycie, Wydzierżawienie, Połączenie, Przekształcenie nie ma żadnych wpisów, któryby dowodziły, że byt prawny spółki ustał przed zgłoszeniem wniosku w sprawie niniejszej. Odwrotnie zatem, niż podał to organ w motywach zaskarżonej decyzji; - treść wpisu w rejestrze handlowym oznacza, że spółka występująca w sprawie niniejszej jest tą samą osobą prawną, która wpisana została do rejestru handlowego w 1935 r. i że nie ma żadnych podstaw do uznania, że byt prawny tej spółki został przerwany. Jako całkowicie dowolna i nie znajdująca oparcia w przepisach prawa handlowego należy ocenić stwierdzenie organu orzekającego, że dokonany w 1998 r. w kolumnie 4 rejestru handlowego " Imiona i nazwiska osób upoważnionych do reprezentowania spółki" wpis zmiany danych uprzednio zarejestrowanych /w miejsce E. W. L. W. łącznie z T. C. lub A. W. wpisano P. A. W., R. M. W., J. T. W. i R. E. M. / " oznacza tylko, że skarżąca obecnie spółka akcyjna działa od 1998 r."

Biorąc powyższe pod uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 lit a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270/ uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] lutego 2002 r. orzekając o kosztach postępowania na podstawie art. 200 powołanej ustawy.