Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 585/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2014-06-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzje I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 1a ust 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2010 nr 95 poz 613
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 585/14 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 4 czerwca 2014 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Bogusław Wolas (spr.), Sędziowie: WSA Ewa Michna, WSA Jarosław Wiśniewski, Protokolant st. sekretarz: Iwona Sadowska - Białka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 czerwca 2014 r., sprawy ze skarg W. T., na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego, z dnia 9 stycznia 2014r. Nr [...],[...],[...],[...], w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2010, 2011, 2012 i 2013 rok, I. uchyla zaskarżone decyzje oraz poprzedzające je decyzje organu I instancji, II. określa, że wymienione w pkt I decyzje nie mogą być wykonane do chwili prawomocności wyroku, III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego koszty postępowania w kwocie 800 zł ( osiemset złotych).


UZASADNIENIE

W dniu 25 listopada 2010 roku W.T. nabył w drodze zawarcia umowy sprzedaży (akt notarialny Rep. [...] z dnia 25 listopada 2010) lokal niemieszkalny nr [...], położony w budynku przy ulicy K. o pow. 57,07 m2 wraz z udziałem 21/1000 części (17,70 m2) w prawie wieczystego użytkowania działki nr 248/3, położonej w obrębie 4, jednostka ewidencyjna K. W składanych do organu I instancji przez W.T. formularzach "informacjach o nieruchomościach osób fizycznych" ww. nieruchomość została zgłoszona do opodatkowania według stawki przewidzianej dla "lokali niemieszkalnych z odrębną księgą wieczystą" niezwiązanych z prowadzoną działalnością gospodarczą. W wydanych przez organ I instancji prawomocnych decyzjach w sprawie określenia podatku od nieruchomości za 2010, 2011, 2012 oraz 2013 r. od przedmiotowego lokalu zobowiązanie podatkowe zostało ustalone na podstawie złożonych przez podatnika formularzy oraz danych z ewidencji gruntów i budynków. Niemniej jednak, z uwagi na fakt, że organ I instancji w 2013 roku powziął informacje o tym, że W.T.od dnia 1 października 1990 r. prowadzi działalność gospodarczą pod nazwą "W.T. Firma Handlowa B" to postanowił on w oparciu o art. 240 §1 pkt 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja Podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.) wznowić postępowania podatkowe w zakresie ustalenia podatku od nieruchomości od przedmiotowego lokalu za lata 2010, 2011, 2012 oraz 2013. W konsekwencji pierwotne decyzje wymiarowe zostały uchylone, a podatek od nieruchomości został ustalony z uwzględnieniem stawki podatku dla budynków lub ich części związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej. W uzasadnieniach decyzji z dnia 5 września 2013 r. organ I instancji wskazał, że w jego przekonaniu zgodnie z art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. z 2010 r. nr 95, poz. 613 ze zm.) już sam fakt posiadania lokalu niemieszkalnego przez osobę fizyczną prowadzącą działalność gospodarczą skutkuje tym, że lokal taki jest związany z prowadzeniem działalności gospodarczej i taki lokal powinien podlegać opodatkowaniu według stawki właściwej dla budynków lub ich części związanych z prowadzoną działalnością.

Od powyższych decyzji W.T. złożył odwołania domagając się ich uchylenia z uwagi na wadliwe ustalenie wysokości zobowiązania podatkowego, poprzez niewłaściwe zastosowanie stawki podatku od nieruchomości. Podkreślił, że przedmiotowy lokal powinien być zakwalifikowany jako budynki pozostałe, albowiem nie jest i nigdy nie był on częścią przedsiębiorstwa podatnika, gdyż nabył go jako osoba prywatna z majątku odrębnego na cele osobiste. Dodatkowo zaznaczył, że dla stwierdzenia sposobu wykorzystywania lokalu prosił o przeprowadzenie oględzin, jednakże jego prośba nie została uwzględniona w prowadzonych przez organ I instancji postępowaniach podatkowych.

Decyzjami z dnia 9 stycznia 2014 r., nr od [...] do [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało zaskarżone decyzje w mocy. W uzasadnieniu organ odwoławczy podkreślił, że zaskarżona decyzja jest słuszna i brak jest podstaw prawnych do jej zmiany bądź uchylenia. Powołując się na przepisy ustawy o podatkach i opłatach lokalnych stwierdził, że budynkami związanymi z prowadzeniem działalności gospodarczej są budynki będące w posiadaniu przedsiębiorcy lub innego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą chyba, że przedmiot opodatkowania nie jest lub nie może być wykorzystywany do prowadzenia działalności ze względów technicznych. Za względy techniczne nie mogą być zaś uznane przemijające przeszkody w prowadzeniu działalności gospodarczej, np. konieczność remontu czy przeprowadzenia określonych prac. Organ odwoławczy zaznaczył, że z akt sprawy wynika, że W.T. jako osoba fizyczna prowadzi działalność gospodarczą od 1 października 1990 r. pod nazwą "W.T. Firma Handlowa B". Zatem winien opłacać podatek od nieruchomości według stawek przewidzianych w odpowiednich uchwałach Rady Miasta K. dla budynków lub ich części związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej. Organ odwoławczy stwierdził, że nie może uwzględnić wyjaśnień podatnika co do nieprzystosowania wynajmowanego lokalu do prowadzonej przezeń podstawowej działalności gospodarczej (t.j. kantoru wymiany walut). Nawet uznanie, że brak było możliwości przystosowania lokalu do działalności "kantorowej", to z uwagi na fakt, że zakres działalności gospodarczej podatnika jest bardzo szeroki mógł on wykorzystać przedmiotowy lokal do innej działalności gospodarczej, mieszczącej się w zakresie działalności jego firmy.

Z powyższymi decyzjami nie zgodził się W.T. i wniósł skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Zarzucił organowi odwoławczemu naruszenie przepisów postępowania skutkujące błędnym ustaleniem stanu faktycznego poprzez pominięcie okoliczności, że nabyty przez niego lokal nie był i nie jest używany w jego działalności gospodarczej oraz niewłaściwe stosowanie prawa poprzez uznanie lokalu za związany z prowadzoną działalność gospodarczą i zastosowanie nieodpowiedniej stawki podatku.

Podtrzymując dotychczasowe stanowisko zaprezentowane w odwołaniach skarżący podkreślił, że organ odwoławczy odrzucił wniosek o przeprowadzenie oględzin przedmiotowego lokalu. Skarżący zwrócił również uwagę, że organ II instancji w uzasadnieniach wydanych decyzji odwoływał się do orzecznictwa sądów administracyjnych, które w przekonaniu skarżącego potwierdzały jego stanowisko, przy czym organy zarówno I jak i II instancji wyciągały z nich wnioski przeciwne.

Odpowiadając na skargi Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o ich oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawach.

Na rozprawie w dniu 4 czerwca 2014 r. Sąd postanowił, działając na zasadzie art. 111§2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012, poz. 270 ze zm.), połączyć sprawy ze skarg na wskazane wyżej decyzje SKO w Krakowie do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia i prowadzić je pod wspólną sygnaturą I SA/Kr 585/14.

Wojewódzki Sad Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Skargi zasługują na uwzględnienie.

Dokonując kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, sąd rozpoznając sprawę bada, czy organy do ustalonego stanu faktycznego zastosowały właściwą normę prawa materialnego oraz czy nie uchybiły przepisom prawa regulującym zasady postępowania, a jeśli dopuściły się takich uchybień, to czy te uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Uchylenie zaskarżonej decyzji następuje bowiem – m.in. wówczas, gdy sąd stwierdzi, że w sprawie doszło do naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź gdy dopuszczono się naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W rozpoznanych sprawach Sąd dopatrzył się takich naruszeń prawa, które skutkuje koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonych decyzji.

Spór między stronami niniejszego postępowania sprowadzał się do ustalenia, według jakich stawek - związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą, czy też według stawek pozostałych - powinien być opodatkowany lokal użytkowy przy ul. K. w K. W ocenie skarżącego W.T. lokal ten powinien być opodatkowany według stawek pozostałych, zaś według organów podatkowych według stawki związanej z prowadzeniem działalności gospodarczej

Analizując powyższy spór Sąd stwierdził, że zaskarżone decyzje naruszają przepis art. 1a ust. 1 pkt 3 w związku z art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy o podatkach i opłatach lokalnych przez błędną ich wykładnię, w zakresie, w jakim nakazują zastosować do posiadanej przez stronę nieruchomości stawkę podatku właściwą dla budynków lub ich części związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej. Z mocy art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, rada gminy określa wysokość stawek podatku od nieruchomości, między innymi dla budynków lub ich części: a) mieszkalnych, b) związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej oraz budynków mieszkalnych lub ich części zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej. Pod pojęciem grunty, budynki i budowle związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, z woli ustawodawcy (art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych) należy rozumieć grunty, budynki i budowle będące w posiadaniu przedsiębiorcy lub innego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, z wyjątkiem budynków mieszkalnych oraz gruntów związanych z tymi budynkami, a także gruntów, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, chyba że przedmiot opodatkowania nie jest i nie może być wykorzystywany do prowadzenia tej działalności ze względów technicznych.

Zdaniem organu drugiej instancji, skoro z wpisu do ewidencji działalności gospodarczej prowadzonej dla skarżącego wynika, że prowadzi on działalność gospodarczą w szerokim zakresie, to nabyta nieruchomość może być wykorzystywana w działalności gospodarczej skarżącego. Powinna być zatem opodatkowana według stawki jak dla budynków związanych z działalnością gospodarczą. Zdaniem natomiast strony skarżącej, gdy osoba fizyczna kupuje zabudowaną nieruchomość to o tym czy budynek ten jest wykorzystywany w prowadzonej przez tę osobę fizyczną działalność gospodarczą świadczyć może ustalony w danej sprawie stan faktyczny. Strona podkreśla, że prowadzi działalność gospodarczą w formie kantoru wymiany walut a także prowadzi w drobnym zakresie działalność handlową. Przedmiotowa nieruchomość została nabyta z majątku osobistego nie obciążając kosztów prowadzonej działalności gospodarczej skarżącego i nie wchodzi w skład jego przedsiębiorstwa. Jak podkreśla strona w złożonych skargach, budynki i grunty stanowiące własność osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą nie zawsze powinny być opodatkowane najwyższymi stawkami. Skoro lokal nigdy nie był przeznaczony do działalności gospodarczej i nie był do tej działalności wykorzystywany, nie wchodził w skład przedsiębiorstwa skarżącego, to nie sposób przyjąć, że z samego faktu, że jest w posiadaniu osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą winien być opodatkowany najwyższą stawką jak dla budynków lub ich części związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej.

Rozpoznając problem jaki jest istotą niniejszej sprawy należy wskazać, że wykładnia przepisów mających w tej sprawie zastosowanie nie budzi wątpliwości - stawka podatku od nieruchomości jest wyższa w przypadku gdy grunty, budynki i budowle są związane z prowadzeniem działalności gospodarczej a to oznacza, że są w posiadaniu przedsiębiorcy. Jak jednak podkreśla zasadnie L. Etel, S. Presnerowicz, G. Dudar w: Podatki i opłaty lokalne. Podatek rolny. Podatek leśny. Komentarz (Wyd. ABC, 2008) opodatkowanie osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą powoduje w praktyce występowanie licznych problemów interpretacyjnych. Nie zawsze bowiem wiadomo czy grunt, budynek, budowla kupione zostały przez osobę fizyczną jako przedsiębiorcę i są związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, a więc czy nieruchomość wchodzi w skład przedsiębiorstwa osoby fizycznej w rozumieniu art. 551 Kodeksu cywilnego. Nie jest wobec tego problemem kto jest podatnikiem (bo jest nim zawsze właściciel), ale problemem jest konieczność dokonania ustaleń kto jest jej posiadaczem – czy osoba fizyczna czy też osoba fizyczna występująca jako przedsiębiorca. Sąd zwraca w związku z tym uwagę, że budynki i grunty stanowiące własność osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą nie zawsze będą opodatkowane stawkami podwyższonymi - dotyczy to sytuacji, gdy nieruchomości te nie są wykorzystywane do działalności gospodarczej, a przez to nie wchodzą w skład przedsiębiorstwa. Nieruchomości będące w posiadaniu osoby fizycznej, które nie wchodzą w skład przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 551 Kodeksu cywilnego, powinny być opodatkowane wg stawki podstawowej. Wobec tego, że zarówno organ I instancji na etapie postępowania wyjaśniającego powinien był zbadać czy przedmiotowy lokal wchodził w skład przedsiębiorstwa, to opodatkowanie stawką właściwą dla "budynków lub ich części związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej" mogłoby nastąpić jedynie w przypadku ustalenia, że lokal niemieszkalny służył prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej. Za zasadne wobec tego należy przyjąć również zarzuty skargi w zakresie naruszenia przepisów postępowania, bowiem stan faktyczny sprawy nie został ustalony w wystarczającym zakresie pozwalającym na ustalenie czy przedmiotowa nieruchomość jest związana z prowadzeniem działalności gospodarczej. Organy podatkowe nie dokonały bowiem ustaleń czy przedmiotowa nieruchomość wchodziła w skład przedsiębiorstwa, prowadzonego przez skarżącego "W.T. Firma Handlowa B.", tym samym przy ponownym rozpoznaniu sprawy konieczne będzie ustalenie czy właściciel przedmiotowej nieruchomości, którym jest osoba fizyczna nabył przedmiotową nieruchomość do majątku osobistego czy też jest ona własnością przedsiębiorcy i jest związana z prowadzeniem działalności gospodarczej w rozumieniu art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, art. 2 ust. 1 pkt 3, art. 4 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 4 ust. 5 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych oraz art. 551 Kodeksu cywilnego. Należy w związku z tym ustalić między innymi czy skarżący wprowadził przedmiotową nieruchomość do ewidencji środków trwałych, czy amortyzuje zakupiony budynek, czy zakupiony budynek wykorzystuje do prowadzenia działalności gospodarczej (np. zawarł umowy, w których ustala miejsce wykonania umowy w zakupionym budynku etc.), czy obciąża koszty uzyskania przychodów z prowadzonej działalności gospodarczej wydatkami związanymi z utrzymaniem budynku, remontami tam przeprowadzanymi czy też modernizacją budynku, czy obciąża poczet kosztów pośrednich odpisami amortyzacyjnymi. To oznacza, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy należy mieć na względzie konieczność analizy ewidencji księgowo-podatkowej skarżącego oraz analizę zawartych przez skarżącego kontraktów. Gdyby skarżący ujął w tejże ewidencji odpisy amortyzacyjne, wydatki na utrzymanie zakupionego budynku – w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, to wówczas organ podatkowy winien zebrać takie dane, dokonać ich analizy – w aspekcie ustalenia wyższej stawki podatku od nieruchomości, bowiem budynek wchodzi w skład przedsiębiorstwa.

Gdyby jednak potwierdziło się twierdzenie skarżącego prezentowane w postępowaniach podatkowych od roku 2010 – że zakupiony budynek nie jest ujęty jako element przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 551 Kodeksu cywilnego – to wówczas należy prowadzić dalsze postępowanie dowodowe i dokonać ustalenia czy nabyty grunt i budynek są (czy też nie są) potrzebne i przydatne z punktu widzenia prowadzonej przez skarżącego – jako przedsiębiorcę - działalności gospodarczej. W przypadku ustalenia, że nabyty grunt i budynek nie służą realizacji określonych zadań gospodarczych, jeżeli nabyty grunt i budynek nie wchodzą w skład przedsiębiorstwa - to nie mogą zostać uznane za znajdujące się w posiadaniu przedsiębiorcy, bowiem ich właścicielem i posiadaczem jest osoba fizyczna, która nie musi jej wykorzystywać do jakiejkolwiek działalności. Co oznaczałoby takie ustalenie – że nieruchomość będąca w posiadaniu osoby fizycznej (tu: strony skarżącej), która nie wchodzi w skład przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 551 Kodeksu cywilnego, powinna być opodatkowane wg stawki podstawowej – i w tym zakresie należy dokonać ustaleń czy jest podstawa do uznania zakupionego budynku jako budynki pozostałe w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 2e ustawy o podatkach i opłatach lokalnych.

W wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 lipca 2009 r., sygn. akt II FSK 460/08 (opubl. LEX nr 513322), podkreśla się, że nie jest wystarczające dla prawidłowego prowadzenia postępowania dowodowego ustalenie przez organ podatkowy, że grunt, budynek czy budowla znajdują się w posiadaniu przedsiębiorcy. Innymi słowy, okoliczność, że budowla znajduje się w posiadaniu przedsiębiorcy, nie jest wystarczająca do stwierdzenia, że budowla ta jest związana z prowadzeniem działalności gospodarczej i nie uzasadnia opodatkowania podatkiem od nieruchomości z zastosowaniem stawki właściwej dla budowli związanych z działalnością gospodarczą. Dopiero stwierdzenie, że budowla (lub jego część) jest zajęta na prowadzenie działalności gospodarczej uzasadnia zastosowanie stawki podatku właściwej dla budowli związanych z działalnością gospodarczą.

W tym stanie rzeczy Sąd kierując się przedstawionymi wyżej względami na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. skargi, jako uzasadnione, uwzględnił i uchylił zaskarżone decyzje wraz z poprzedzającymi je decyzjami organu I instancji. Orzeczenie z pkt II wyroku znajduje podstawę w treści art. 152 p.p.s.a.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a., zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Co należy do nich zaliczyć określa natomiast art. 205 wyżej powołanej ustawy. Na tej podstawie zasądzono zwrot kosztów obejmujący uiszczony w każdej ze spraw wpis od skargi w wysokości 200 zł (łącznie 800 zł).