Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SAB/Bk 151/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2020-10-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6152 Lokalizacja innej inwestycji celu publicznego
658
Hasła tematyczne: Zagospodarowanie przestrzenne
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Zobowiązano do podjęcia czynności
Powołane przepisy: article: art. 149
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 7 ust. 7 pkt 12, art. 7 ust. 9
journal: Dz.U. 2018 poz 1496
law: Ustawa z dnia 5 lipca 2018 r. o ułatwieniach w przygotowaniu i realizacji inwestycji mieszkaniowych oraz inwestycji towarzyszących

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, Sędziowie sędzia WSA Jacek Pruszyński,, asesor sądowy WSA Barbara Romanczuk (spr.), , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 października 2020 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi K. H. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta Miasta B. w przedmiocie wniosku o lokalizację inwestycji mieszkaniowej 1. Zobowiązuje Prezydenta Miasta B. do nadania biegu wnioskowi z dnia [...] stycznia 2020 r. skarżącego K. H., w terminie 14 dni od daty zwrotu akt organowi, 2. Stwierdza, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, 3. Stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 4. Nie orzeka o wymierzeniu organowi grzywny, 5. Nie przyznaje od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej, 6. Zasądza od Prezydenta Miasta B. na rzecz skarżącego K. H. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu wpisu sądowego.


UZASADNIENIE

Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco:

W dniu [...] stycznia 2020 r. K. H. złożył wniosek o ustalenie lokalizacji inwestycji mieszkaniowej oraz inwestycji towarzyszącej na nieruchomości położonej w B. przy ul. [...] nr ewid. gr. [...], obr. [...] Jako podstawę złożonego wniosku wskazał ustawę z 5 lipca 2018 r. o ułatwieniach w przygotowaniu i realizacji inwestycji mieszkaniowych oraz inwestycji towarzyszących (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1496 ze zm., dalej w skrócie "specustawa mieszkaniowa").

Prezydent Miasta B. pismem z dnia [...] stycznia 2020r. nr [...] zawiadomił skarżącego o pozostawieniu jego wniosku bez rozpatrzenia. Wyjaśniając podstawy wydanego rozstrzygnięcia wskazał, że zgodnie z art. 7 ust. 9 specustawy mieszkaniowej był zobowiązany do sprawdzenia, czy złożony wniosek o ustalenie lokalizacji inwestycji mieszkaniowej spełnia wymogi art. 7 ust. 7 i 8 ustawy, a w przypadku wniosku skarżącego spełnienie wymogu art. 7 ust. 7 pkt 12 tej ustawy, nie było obiektywnie możliwe z uwagi na "zawieszenie" obowiązywania Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta B., uchwalonego uchwałą Nr XII/165/19 Rady Miasta B. z dnia 18 czerwca 2019r. Skarżący w złożonym wniosku zadeklarował wprawdzie niesprzeczność planowanej inwestycji zarówno ze Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta B. z dnia 29 listopada 1999r., jak i ze Studium z 18 czerwca 2019r., ale jak podkreślił organ, Studium z dnia 29 listopada 1999r. przestało obowiązywać, a wykonalność Studium z dnia 18 czerwca 2019r. została wstrzymana, na skutek wydanego przez Wojewodę P. rozstrzygnięcia nadzorczego nr [...]stwierdzającego nieważność uchwały nr XII/165/19 Rady Miasta Białystok z dnia 18 czerwca 2019 r. w sprawie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta B. nr [...]. Jak dalej wyjaśnił organ, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z dnia 5 grudnia 2019 r. sygn. akt II SA/Bk 666/19 uchylił co prawda ww. rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody P., ale z uwagi na fakt, że powyższe orzeczenie nie jest prawomocne, nie było podstaw prawnych do procedowania złożonego wniosku. Prezydent wskazał jednocześnie, że właśnie z uwagi na opisany stan "zawieszenia" obowiązywania Studium, odstąpił od wzywania skarżącego do uzupełniania braków formalnych złożonego wniosku.

W dniu [...] stycznia 2020r. skarżący wezwał Prezydenta Miasta B. do usunięcia naruszenia prawa polegającego na nieuprawnionym niezamieszczeniu na stronie BIP złożonego wniosku, co skutkowało niepodjęciem uchwały przez Radę Miasta B. o ustaleniu lokalizacji wnioskowanej inwestycji mieszkaniowej. Skarżący wezwał jednocześnie, aby Prezydent Miasta B. niezwłocznie umieścił prawidłowo złożony, kompletny i prawidłowy pod względem formalnym wniosek z dnia 8 stycznia 2020r. wraz z załącznikami na stronie podmiotowej Biuletynu Informacji Publicznej oraz rozpoczął dalsze procedowanie tego wniosku w terminie jednego dnia od otrzymania wezwania.

W odpowiedzi na powyższe wezwanie Prezydent Miasta B. pismem z dnia [...] stycznia 2020r. poinformował skarżącego, że nowelizacji art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, obowiązująca od 1 czerwca 2017r., wyeliminowała konieczność wcześniejszego wnoszenia wezwania do usunięcia naruszenia prawa przed złożeniem skargi do sądu administracyjnego.

W dniu 14 stycznia 2020 r. skarżący złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta Miasta B. polegające na pozostawieniu bez rozpatrzenia jego wniosku z dnia [...] stycznia 2020 r. o ustalenie lokalizacji inwestycji mieszkaniowej na działce nr [...] (obręb [...]), przy ul. [...] w B., uniemożliwiając tym samym Radzie Miasta B. podjęcie stosownej uchwały w tym zakresie. Skarżący wniósł jednocześnie o stwierdzenie, że Prezydent Miasta B. dopuścił się naruszenia prawa w związku z pozostawieniem bez rozpatrzenia wniosku z dnia [...] stycznia 2020 r. (pkt 2 skargi), przewlekłości z rażącym naruszeniem prawa (pkt 3 skargi), bezczynności z rażącym naruszeniem prawa (pkt 4) oraz że Prezydent ponosi wyłączną winę za przewlekłość i bezczynność (pkt 5 skargi).

Skarżący zwrócił się także do sądu administracyjnego o stwierdzenie, że wniosek z [...] stycznia 2020r. jest poprawny i kompletny pod względem zgodności z przepisami prawa (pkt 6 skargi), zobowiązanie Prezydenta Miasta B. do niezwłocznego umieszczenia wniosku z [...] stycznia 2020 r. na stronie BIP Urzędu Miejskiego w B. oraz do dalszego procesowania wniosku, w terminie dwóch dni roboczych od otrzymania wyroku, pod rygorem zastosowania przez sąd środków dyscyplinujących organ (pkt 7 skargi), a w przypadku nieumieszczenia wniosku w BIP nakazanie przez sąd administracyjny organowi nadzoru jego wykonanie na koszt i ryzyko gminy (pkt 8 skargi), wskazanie, iż organem nadzoru - w przypadku specustawy mieszkaniowej - jest właściwy miejscowo wojewoda, w tym przypadku Wojewoda P. (pkt 9 skargi), oraz nałożenie grzywny na Prezydenta Miasta B. w maksymalnej wysokości tj. 45.850,30 zł (pkt 10 skargi) i przyznanie skarżącemu od Prezydenta Miasta B. sumy pieniężnej w maksymalnej wysokości tj. 22.925,15 zł oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów prowadzonego postępowania sądowego (pkt 11 i 12 skargi).

W uzasadnieniu złożonej skargi jej autor wskazał, że Prezydent Miasta B. nie zamieszczając prawidłowego i kompletnego wniosku na stronie BIP Urzędu Miejskiego w B. w sposób oczywisty naruszył przepisy ustawy z dnia 5 lipca 2018r. o ułatwieniach w przygotowaniu i realizacji inwestycji mieszkaniowych oraz inwestycji towarzyszących, co uzasadniało złożenie skargi na bezczynność organu w trybie art. 101a ustawy o samorządzie gminnym. Skarżący wyjaśnił jednocześnie, że w dniu [...] stycznia 2020 r. otrzymał pismo z Ministerstwa Rozwoju, informujące, że na dzień złożenia wniosku o ustalenie lokalizacji inwestycji mieszkaniowej, obowiązywało w B. "stare" Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego z 1999 r., zatem jego oświadczenie złożone wraz z wnioskiem o braku sprzeczności planowanej inwestycji ze Studium z 1999 roku jest prawdziwe, a sam wniosek nie jest obarczony żadnym brakiem.

W odpowiedzi na skargę Prezydent Miasta B. wniósł o jej odrzucenie ewentualnie o jej oddalenie. Wyjaśniając podstawy przemawiające na odrzuceniem skargi, organ powołał się na art. 14 ustawy z dnia 5 lipca 2018r. o ułatwieniach w przygotowaniu i realizacji inwestycji mieszkaniowych oraz inwestycji towarzyszących, wskazując, skoro do spraw określonych w rozdziale 2 ww. ustawy nie stosuje się przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, to tym samym wyłączona jest możliwość skarżenia do sądu bezczynności, wskazanej art. 3 § 2 pkt 9 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Na potwierdzenie powyższego stanowiska organ przytoczył treść postanowienia WSA we Wrocławiu z dnia 15 maja 2019 r. sygn. akt II SAB/Wr 13/19.

Odnosząc się z kolei merytorycznie do podniesionych w skardze zarzutów, organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 5 ust. 3 specustawy mieszkaniowej, podstawowym warunkiem realizacji inwestycji mieszkaniowej jest niesprzeczność inwestycji ze studium. Badając pod tym kątem wniosek skarżącego o ustalenie lokalizacji inwestycji mieszkaniowej ustalił w dniu jego złożenia, na terenie miasta B. obowiązywało co prawda Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta B. zatwierdzone uchwałą nr Xll/165/19 Rady Miasta Białystok z dnia 18 czerwca 2019r., ale w tym czasie jego wykonalność była wstrzymana. W dniu 25 lipca 2019r. Wojewoda P. wydał bowiem rozstrzygnięcie nadzorcze nr [...] stwierdzające nieważność tejże uchwały. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z dnia 5 grudnia 2019 r. sygn. akt II SA/Bk 666/19 uchylił ww. rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody P., ale z uwagi na fakt, że powyższy wyrok był nieprawomocny w dacie rozpatrzenia wniosku skarżącego, brak było podstaw prawnych do merytorycznego procedowania wniosku. Jak przypomniał bowiem organ, stwierdzenie przez organ nadzoru nieważności uchwały lub zarządzenia organu gminy wstrzymuje ich wykonanie z mocy prawa w zakresie objętym stwierdzeniem nieważności, z dniem doręczenia rozstrzygnięcia nadzorczego (art. 92 ust. 1 u.s.g.). Wstrzymanie wykonania uchwały nie jest jednak równoznaczne z pozbawieniem jej mocy obowiązującej, a stanowi jedynie czasowe zawieszenie jej obowiązywania. Rozstrzygnięcie nadzorcze wywołuje skutki prawne w postaci pozbawienia mocy obowiązującej aktu organu gminy w zakresie objętym orzeczeniem o nieważności dopiero po uzyskaniu waloru prawomocności.

Dodatkowo wyjaśniono, że skoro wniosek skarżącego w dniu jego złożenia obiektywnie nie spełniał wymogu art. 7 ust. 7 pkt 12 tego przepisu, tj. niesprzeczności wnioskowanej inwestycji ze studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy, a wada wniosku w tym zakresie nie miała charakteru formalnego (z przyczyn obiektywnych nie było bowiem możliwości jej usunięcia), to organ nie miał innego wyjścia, jak pozostawić wniosek skarżącego bez rozpatrzenia. Przy czym, jak podkreślono w odpowiedzi na skargę, organ nie miał podstaw do uprzedniego wezwania skarżącego do usunięcia ww. braku na podstaw w trybie art. 7 ust. 9 tej ustawy. Tym bardziej, że skarżący wiedział o toczącym się postępowaniu sądowoadministarcyjnym dotyczącym rozstrzygnięcia nadzorczego Wojewody P. oraz istniejącym stanie "zawieszenia" obowiązywania Studium. Był bowiem o tym informowany na etapie procedowania wcześniejszego, analogicznego wniosku o ustalenie lokalizacji inwestycji mieszkaniowej na działce nr ewid. gr. [...] w obr. [...] przy ul. [...] w B. w trybie ustawy.

Końcowo Prezydent Miasta B. zwrócił uwagę, że pozostawienie wniosku bez rozpatrzenia nie uniemożliwia skarżącemu ponownego złożenia kompletnego wniosku w momencie, gdy ustanie przeszkoda w jego procedowaniu, a taka przeszkoda aktualnie już ustała.

W piśmie z [...] lutego 2020r. Dyrektor Biura w B. Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorstw wniósł o uwzględnienie skargi i zobowiązanie Prezydenta Miasta B. do opublikowania wniosku o ustalenie lokalizacji inwestycji mieszkaniowe w BIP.

Wyrokiem z 12 marca 2020 r., II SAB/Bk 12/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę K. H. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta Miasta B. w sprawie wniosku o ustalenie lokalizacji inwestycji mieszkaniowej.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł skarżący K. H.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 20 sierpnia 2020 r. wydanym w sprawie II OSK 1555/20 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Białymstoku.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku po ponownym rozpoznaniu sprawy zważył co następuje.

Skarga zasługuje na uwzględnienie w części.

Rozważania dotyczące zasadności skargi w rozpoznawanej sprawie rozpocząć należy od tego, że sprawa ta była już przedmiotem rozstrzygnięcia przed tutejszym sądem oraz Naczelnym Sądem Administracyjnym. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 20 sierpnia 2020 r. wydanym w sprawie II OSK 1555/20, uchylił wyrok WSA w Białymstoku oddalający skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta Miasta B., polegające na pozostawieniu bez rozpatrzenia wniosku skarżącego z [...] stycznia 2020 r. o ustalenie lokalizacji inwestycji mieszkaniowej na działce nr [...] ([...]), przy ul. [...] w B. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Białymstoku.

Wyrok kasacyjny drugiej instancji powoduje określone konsekwencje dla dalszego postępowania w konkretnej sprawie. Zgodnie bowiem z art. 190 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U z 2019 r, poz. 2325 ze zm.; dalej powoływana jako P.p.s.a.), sąd któremu sprawa została przekazana związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Związanie sądu oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z poglądem wyrażonym we wcześniejszym orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego, jak również nie może odstąpić od wskazań co do dalszego postępowania. Oznacza to, że przy niezmienionym stanie faktycznym i prawnym sprawy odstąpienie od wykładni dokonanej przez sąd drugiej instancji jest niedopuszczalne. Podobnie niedopuszczalne jest na nowo rozważanie kwestii, które już wcześniej przesądzono.

W powyższym orzeczeniu NSA wyrażono w sposób jednoznaczny i wiążący ocenę prawną, że art. 7 ust. 9 specustawy mieszkaniowej, przyznaje organowi kompetencję do pozostawienia bez rozpatrzenia wyłącznie wniosku obarczonego brakami formalnymi. Kwestia weryfikacji zgodności "wskazania" niesprzeczności planowanej inwestycji ze studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy z rzeczywistym stanem rzeczy pozostaje poza zakresem kompetencji organu wykonawczego gminy na etapie badania wniosku pod kątem spełnienia warunków formalnych. Jednocześnie stwierdzono, że wstrzymanie wykonania uchwały w sprawie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy nie prowadzi do niemożności spełnienia przez inwestora warunku z art. 7 ust. 7 pkt 12 specustawy mieszkaniowej i w konsekwencji do niedopuszczalności złożenia wniosku o ustalenie lokalizacji inwestycji mieszkaniowej. Wyrażając tę ocenę NSA nakazał sądowi pierwszej instancji w ponownie prowadzonym postępowaniu dokonać oceny, czy organ był uprawniony do pozostawienia wniosku o ustalenie lokalizacji inwestycji mieszkaniowej bez rozpatrzenia, mając na uwadze treść art. 7 ust. 7 specustawy mieszkaniowej i w konsekwencji ocenić, czy w sprawie miała miejsce bezczynność organu. Następnie w przypadku uznania bezczynności albo przewlekłości dokonać oceny, czy bezczynność albo przewlekłość miała charakter rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 149 § 1a P.p.s.a., a także czy zachodzą przesłanki, do uwzględnienia skargi w zakresie wymierzenia organowi grzywny lub przyznania na rzecz skarżącego określonej sumy pieniężnej. Jednocześnie NSA wskazał, iż przy ponownym rozpoznaniu sprawy należy też uwzględnić argumentację przedstawioną w wyroku NSA z dnia 20 sierpnia 2020 r. sygn. II OSK 1491/20 w sprawie z pierwszego wniosku skarżącego z dnia 31 października 2019 r. , biorąc pod uwagę tożsamość podstawy prawnej obu wniosków o ustalenie lokalizacji inwestycji mieszkaniowej. Jednocześnie podkreślił, że o ile przepisy prawa nie dopuszczają prowadzenia przez organ administracji dwóch tożsamych przedmiotowo i podmiotowo spraw, o tyle "załatwieniem wniosku" będzie także umorzenie postępowania.

Przechodząc do meritum rozważań, wskazać należy, że przedmiot sprawy objętej skargą dotyczy bezczynności i przewlekłości postępowania Prezydenta Miasta B. w ustalenia lokalizacji inwestycji mieszkaniowej.

Przystępując do kontroli istoty sprawy, sąd wyjaśnia, że należy odróżnić stan bezczynności organu od przewlekłego prowadzenia postępowania przez organ.

Istotą skargi na bezczynność organu administracji jest zwalczanie braku działania (zwłoki) w załatwianiu sprawy administracyjnej. W doktrynie oraz orzecznictwie powszechnie przyjmuje się, że o bezczynności organu administracji możemy mówić wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadzi postępowanie to - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie kończy go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu, czy też nie podejmuje innej stosownej czynności. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej skargi stwierdzić należy, że w okolicznościach sprawy nie znajduje potwierdzenia stan bezczynności organu, skoro Prezydent Miasta B. w dniu [...] stycznia 2020 r. pozostawił wniosek skarżącego bez rozpatrzenia. Pozostawienie wniosku (podania) bez rozpatrzenia jest formą zakończenia postępowania w sytuacji, gdy strona nie uzupełniła braków podania w terminie, pomimo prawidłowego wezwania i pouczenia o skutkach prawnych. W warunkach rozpoznawanej sprawy oznacza to, że postępowanie w sprawie z wniosku z [...] stycznia 2020 r. zostało zakończone w dniu [...] stycznia 2020 r. W tym więc zakresie zarzuty skargi okazały się nietrafne.

Z kolei przewlekłość w prowadzeniu postępowania występuje wówczas, gdy organ nie załatwiając sprawy w terminie, nie pozostaje jednak w bezczynności, a podejmowane przez organ czynności procesowe nie charakteryzują się koncentracją niezbędną w świetle art. 12 K.p.a. ustanawiającego zasadę szybkości postępowania, względnie mają charakter czynności pozornych, nieistotnych dla merytorycznego załatwienia sprawy (por. wyrok NSA z 5 lipca 2012 r., II OSK 1031/12; wyrok NSA z 3 września 2013 r., II OSK 891/13; wyrok NSA z 7 maja 2014 r., I OSK 2595/13, pub. CBOSA). Przez pojęcie "przewlekłego prowadzenia postępowania" należy rozumieć sytuację prowadzenia postępowania w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny. Przy czym, podkreślić należy, że skarga na przewlekłość postępowania, podlega ocenie sądu niezależnie od faktu zakończenia tego postępowania. Przewlekłe prowadzenie postępowania jest bowiem stanem obiektywnym, istniejącym lub nieistniejącym niezależnie od ostatecznego załatwienia sprawy.

Mając powyższe na uwadze sąd stwierdził, że w sprawie niniejszej mamy do czynienia ze stanem przewlekłości postępowania. Błędne pozostawienie przez organ wniosku skarżącego z [...] stycznia 2020 r. bez rozpatrzenia skutkuje tym, że nie został on do chwili obecnej prawidłowo rozpoznany, na co wskazuje wyrok NSA, który zapadł w niniejszej sprawie i w sprawie pierwszego wniosku z dnia 31 października 2019 r. (sprawa II OSK 1491/20). Konsekwencją stwierdzenia przewlekłości w takim zakresie było zobowiązanie organu do nadania biegu przedmiotowemu wnioskowi w terminie 14 dni od daty zwrotu akt organowi (pkt 1 wyroku.). Podkreślić przy tym należy, że z uwagi na tożsamość podmiotową i przedmiotową sprawy z wniosku skarżącego z dnia [...] października 2020 r., która została rozpoznania przed WSA w Białymstoku w dniu 20 października 2020 r. (sprawa sygn. akt II SAB/Bk 152/20) poprzez zobowiązanie Prezydenta Miasta B. do nadania biegu wnioskowi z dnia [...] października 2019 r., w sprawie niniejszej organ powinien rozważyć możliwość umorzenia postępowania, jeśli postępowanie stało się bezprzedmiotowe w całości lub w części (art. 105 § 1 k.p.a.). Na powyższe również wskazał NSA uchylając wyrok wydany w niniejszej sprawie.

Zgodnie z art. 149 § 1a P.p.s.a., sąd uwzględniając skargę jednocześnie stwierdza, czy bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Przy ocenie czy do przewlekłości w załatwieniu niniejszej sprawy doszło z rażącym naruszeniem prawa, należało uwzględnić, że: "rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym bez żadnych wątpliwości i bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, możemy powiedzieć, że naruszono prawo w sposób oczywisty" (vide: wyrok NSA z 21 czerwca 2012 r., I OSK 675/12, publ. CBOSA). Stan faktyczny i prawny winien być przy tym niewątpliwy (vide: wyrok NSA z dnia 13 listopada 2013 r., I OSK 1204/13). W konsekwencji nie każde naruszenie prawa wskutek prowadzenia postępowania w sposób przewlekły, będzie naruszeniem rażącym. Ocena, czy mamy do czynienia z naruszeniem rażącym, powinna być dokonywana w powiązaniu z okolicznościami danej sprawy, rozpatrywanej indywidualnie, wyznaczonej przez wiele elementów zmiennych. Nie jest bowiem możliwe przesądzenie z góry o tym, że dana kategoria naruszeń przybiera postać kwalifikowaną.

W ocenie składu orzekającego, zaistniałej w niniejszym przypadku przewlekłości, ocenianej w kontekście okoliczności i specyfiki sprawy, nie można przypisać postaci kwalifikowanej, o czym orzeczono w punkcie 3 sentencji wyroku. Przyjmując taką ocenę sąd przede wszystkim uwzględnił fakt, że organ pozostawiając wniosek bez rozpatrzenia nie naruszył prawa w sposób oczywisty, albowiem stan prawny sprawy był na tyle wątpliwy, że dopiero NSA dokonał jednoznacznej interpretacji mających zastosowanie w sprawie przepisów.

Orzeczenia zawarte w pkt 4 i 5 wyroku odnoszą się do pozostałych żądań skargi, w tym do wymierzenia organowi grzywny i przyznania od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej.

Zgodnie z art. 149 § 2 P.p.s.a. sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Instytucja ta jest dodatkowym środkiem dyscyplinująco-represyjnym, który powinien być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy, gdy oceniając całokształt działań organu można dojść do przekonania, że noszą one znamiona celowego unikania podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie. Zastosowanie omawianej regulacji zasadniczo warunkowane jest celem skargi na bezczynność, którym jest zwalczenie tych stanów mających miejsce w postępowaniu i doprowadzenie do jego zakończenia. Istotna jest również funkcja prewencyjna, mająca na celu zapobieganie aby w przyszłości organ administracji nie dopuszczał do powstania stanu bezczynności (przewlekłości) w postępowaniu. Środki wskazane w art. 149 § 2 P.p.s.a. są środkami dyscyplinująco-represyjnymi o charakterze dodatkowym, które powinny być stosowane z rozwagą, a więc w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy. Odnosić je należy do sytuacji, gdy oceniając całokształt działań organu można dojść do przekonania, że działania te noszą znamiona celowego unikania podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez tej dodatkowej sankcji organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z przepisów prawa. Takich okoliczność w sprawie nie stwierdzono.

W ocenie sądu w rozpoznawanej sprawie brak było podstaw do zastosowania dodatkowych środków dyscyplinujących organ. Przede wszystkim dlatego, że nie można zarzucić organowi celowej przewlekłości. Wniosek został pozostawiony bez rozpatrzenia wskutek wątpliwości dotyczącej wykładni przepisów mających zastosowanie w sprawie. Nadmienić przy tym należy, że rozstrzygnięcie o pozostawieniu wniosku bez rozpatrzenia zostało wydane dwa dni po wpłynięciu tego wniosku. Organ zatem działa w sprawie szybko w granicach ustawowych terminów załatwienia sprawy. Przewlekłość postępowania w sprawie niniejszej wynika z wadliwego przyjęcia przez organ, że wniosek nie spełniał warunków formalnych. Kwestia charakteru braków wniosku została zaś przesądzona dopiero na etapie postępowania przed NSA. Stąd sąd stwierdził, że w sprawie nie zachodzą podstawy do wymierzenia organowi grzywny. Tym samym nie zachodzą także podstawy do zasądzenia od organu sumy pieniężnej. Odnośnie tego środka podać należy, że zasadniczą rolą instytucji przyznania sumy pieniężnej jest zrekompensowanie stronie uszczerbku wynikającego z nieterminowego działania organu. W skardze nie powołano się przy tym na jakiekolwiek okoliczności uzasadniające przyznanie skarżącemu od organu określonej sumy pieniężnej. Pomimo sformułowania wniosku w tym zakresie, skarżący nie wykazał, aby poniósł obiektywnie jakąkolwiek krzywdę, którą należałoby zrekompensować, jak również nie wyjaśnił ani nie uprawdopodobnił, jakiego to uszczerbku doznał, podczas gdy – jak wskazuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych – wniosek o przyznanie sumy pieniężnej winien zawierać uzasadnienie, w którym skarżący powinien nawiązać do uszczerbku wywołanego bezczynnością lub przewlekłością postępowania (vide: wyrok NSA z 11 sierpnia 2020 r., I OSK 3271/19, pub. CBOSA). Oceny tej nie zmienia przewidziana w art. 149 § 2 P.p.s.a. możliwość przyznania przez sąd sumy pieniężnej z urzędu.

W punkcie 6 sentencji wyroku sąd, zgodnie z art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a., zasądził od organu na rzecz skarżącego koszty postępowania, obejmujące kwotę uiszczonego wpisu sądowego od skargi w wysokości 100 zł