Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SAB/Gd 55/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2014-06-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 648  Sprawy z zakresu informacji publicznej i prawa prasowego
658
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 135
journal: Dz.U. 2008 nr 164 poz 1027
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - tekst jednolity.
article: art. 1 ust. 2
journal: Dz.U. 2001 nr 112 poz 1198
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tamara Dziełakowska Sędziowie: Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok (spr.) Sędzia WSA Mariola Jaroszewska Protokolant: Starszy sekretarz sądowy Agnieszka Szczepkowska po rozpoznaniu w dniu 21 maja 2014 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w P. na bezczynność Dyrektora Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z 18 czerwca 2013 r. Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej sp. z o.o. w P. wystąpił do NFZ Oddziału Wojewódzkiego o udostępnienie informacji publicznej w zakresie umowy kontraktu na świadczenia z zakresu położnictwa i ginekologii ZOZ M. sp. z o.o. w poradni przy ul. D. 7, 83-130 P., świadczone do dnia 30 czerwca 2013 r. Wnioskodawczyni wskazała, ze udostępnienie ma nastąpić poprzez wydruk z generatora ofert.

Pismem z 2 lipca 2013 r. Dyrektor Oddziału Wojewódzkiego NFZ poinformował wnioskodawczynię, że dane objęte wnioskiem zostały opublikowane na stronie Funduszu, zatem są ogólnodostępne. Podkreślił, że zgodnie z art. 135 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz. U. z 2008 r., Nr 164, poz. 1027, z późn. zm.) umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej są jawne. Fundusz realizuje zasadę jawności umów przez zamieszczenie na swojej stronie internetowej informacji o każdej zawartej umowie, z uwzględnieniem maksymalnej kwoty zobowiązania Funduszu wobec świadczeniodawcy wynikającej z zawartej umowy, rodzaju, liczby i ceny zakupionych świadczeń albo rodzaju zakupionych świadczeń, liczby jednostek rozliczeniowych (miara przyjęta do określenia wartości świadczenia opieki zdrowotnej w określonym zakresie lub rodzaju, w szczególności: punkt, porada, osobodzień) wyrażających wartość świadczenia oraz cenę jednostki rozliczeniowej, a także maksymalnej kwoty zobowiązania Funduszu wobec świadczeniodawcy wynikającej ze wszystkich zawartych umów. Powyższe informacje umieszczone są pod adresem: https://aplikacie.nfz.gov.pl/umowv/Search.aspx?QW=11.

Dodatkowo Dyrektor NFZ podał, że wzór umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w rodzaju ambulatoryjna opieka specjalistyczna dla ww. okresu stanowi załącznik nr 2 część a, do zarządzenia Nr 71/2012/DSOZ Prezesa NFZ z dnia 7 listopada 2012 r. w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów w rodzaju ambulatoryjna opieka specjalistyczna, i jest jednakowy dla wszystkich podmiotów wyłonionych w postępowaniach o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w rodzaju ambulatoryjna opieka specjalistyczna. Podkreślono też, że wskazany sposób i forma udostępnienia niniejszego wniosku nie dotyczy zakresu przedmiotowego wniosku, a ponadto, nie funkcjonuje w Narodowym Funduszu Zdrowia.

Pismem z 18 czerwca 2013 r. NZOZ sp. z o.o. wniosła skargę na bezczynność organu w przedmiocie wniosku o udzielenie informacji publicznej, wskazując na naruszenie art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP oraz art. 1 ust. 1 w związku z art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 6 września o dostępie do informacji publicznej zgodnie z wnioskiem w określonym terminie.

W odpowiedzi na skargę organ powtórzył argumentacje zawartą w piśmie skierowanym do skarżącej, że żądana informacja jest ogólnodostępna.

Postanowieniem z 16 października 2013 r. Sąd zawiesił postępowanie w sprawie z uwagi na okoliczność, że na wniosek Rzecznika Praw Obywatelskich z dnia 22 maja 2013 r. Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu zostało przedstawione zagadnienie prawne o następującej treści: "czy nałożenie na Narodowy Fundusz Zdrowia obowiązku zamieszczania na stronie internetowej wyłącznie informacji, o których mowa w art. 135 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r., Nr 164, poz. 1027 ze zm.) oznacza, że do informacji niewymienionych w tym przepisie nie stosuję się ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198 ze zm.)".

Uchwałą z dnia 9 grudnia 2013 r. sygn. I OPS 8/13 w składzie siedmiu sędziów NSA podjął uchwałę następującej treści: "nałożenie na Narodowy Fundusz Zdrowia obowiązku zamieszczenia na stronie internetowej wyłącznie informacji, o których mowa w art. 135 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r., Nr 164, poz. 1027 ze zm.) nie oznacza, że do informacji niewymienionych w tym przepisie nie stosuje się ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198 ze zm.)".

W uzasadnieniu uchwały wskazano, na szczególny charakter ustawy o dostępie do informacji publicznej i obowiązek traktowania wyjątków od tej ustawy w sposób ścisły. Art. 135 ust. 2 ustawy o świadczeniach nie wyłącza stosowania ustawy o dostępie do informacji publicznej. Określa on jedynie dodatkowy sposób urzędowego upubliczniania niektórych informacji zawartych w umowach zawieranych przez Narodowy Fundusz Zdrowia. Przepis ten wskazuje, że informacje o wybranych elementach takich umów podlegają ogłaszaniu na stronie internetowej Funduszu, co stanowi jedną z form realizacji zasady jawności tych umów. Zasady jawności umów nie sprowadza jednak jedynie i tylko do tego typu informacji, nie wyłącza zatem z katalogu informacji publicznych podlegających udostępnieniu na wniosek, tych treści dotyczących umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, które nie zostały wysłowione we wskazanym przepisie, bądź które wbrew temu przepisowi nie zostały udostępnione. Ma zatem ten przepis jedynie charakter szczególny i uzupełniający w stosunku do ustawy o dostępie do informacji publicznej.

Oznacza to, że informacje nieobjęte katalogiem art. 135 ust. 2 ustawy o świadczeniach, zarówno te ujęte w treści zawartych umów, jak i inne posiadane czy wytworzone przez Narodowy Fundusz Zdrowia, będące informacjami publicznymi, udostępniane mogą być w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej, w tym w trybie informacji udzielanej na wniosek. Jednocześnie zakres informacji umieszczanych na stronie internetowej Narodowego Funduszu Zdrowia nie wyczerpuje wszystkich przykładowych elementów umowy wskazanych w art. 136 ustawy o świadczeniach. Nie zawiera choćby tak istotnego z punktu widzenia realizacji konstytucyjnego prawa do ochrony zdrowia i równego dostępu do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (art. 68 ust. 1 i 2 Konstytucji RP) elementu umowy jak warunki udzielania przez świadczeniodawcę świadczeń opieki zdrowotnej. Nie obejmuje on też swoim zakresem informacji publicznych wytworzonych czy posiadanych przez NFZ, a nie dotyczących treści zawartych umów. Ograniczenie prawa do informacji musi zaś posiadać wyraźną podstawę w ustawie i nie może być oparte na domniemaniu. Musi też posiadać materialną legitymację, a więc jego wprowadzenie jest możliwe jedynie z uwagi na konieczność ochrony wartości wymienionych w art. 61 ust. 3 Konstytucji RP.

W uzasadnieniu uchwały wskazano ponadto, że art. 135 ustawy o świadczeniach nie wyłącza też prawa do uzyskania w trybie wnioskowym informacji objętych jego zakresem w sytuacji, gdyby nie doszło do ich ogłoszenia na stronie internetowej Funduszu. W takim przypadku nie mamy bowiem do czynienia z istnieniem informacji ogólnie dostępnej. Obowiązek udostępnienia informacji publicznej przez władze publiczne i inne podmioty wykonujące zadania publiczne nie dotyczy zaś informacji ogólnodostępnej bądź informacji będącej już w posiadaniu wnioskującego o jej udostępnienie. Wniosek zainteresowanego rodzi zatem po stronie dysponenta informacji obowiązek jej udostępnienia wtedy, gdy informacja ta nie została wcześniej udostępniona i nie funkcjonuje w publicznym obiegu, a więc zainteresowany nie może się z nią zapoznać inaczej, niż składając wniosek o udzielenie informacji do organu władzy publicznej. Ograniczenie dostępu do informacji publicznej w trybie wnioskowym realizowanym na podstawie ustawy o dostępie do informacji publicznej, zgodnie z art.61 ust. 3 Konstytucji RP i art.1 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej, wymagałoby bowiem wyraźnego, nie budzącego wątpliwości postanowienia ustawy, a takiej regulacji nie zawiera art. 135 ustawy o świadczeniach. Nie wyłącza on trybu wnioskowego dostępu do informacji publicznej, a jedynie przewiduje dodatkowy sposób urzędowego upubliczniania części informacji wynikających z zawartych umów o świadczenia opieki zdrowotnej. Tam zaś gdzie dana sprawa uregulowana jest tylko częściowo, lub w ogóle nie jest uregulowana w ustawie szczególnej, zastosowanie mają odpowiednie przepisy ustawy o dostępie, przy czym w pierwszym przypadku stosowane są uzupełniająco, w drugim zaś stanowią wyłączną regulację prawną w danym zakresie.

Treść podjętej uchwały oznacza, że w niniejszej sprawie Sąd zobowiązany jest do skontrolowania zasadności skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W myśl przepisu art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z przepisem art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. nr 112, poz. 1198 ze zm.), każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu i ponownemu wykorzystywaniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie. Natomiast ust. 2 powołanego przepisu stanowi, że przepisy ustawy nie naruszają przepisów innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi. Niewątpliwie żądana przez skarżącą Spółkę informacja o treści umowy świadczenia usług z zakresu położnictwa i ginekologii zawartej pomiędzy Dyrektorem Pomorskiego Oddziału NFZ a ZOZ Medical sp. z o.o. w P. na okres do dnia 30 czerwca 2013 r., jest informacją publiczną.

Wnioskując z przytoczonej powyżej uchwały NSA organ NFZ zobowiązany jest do udostępnienia informacji dotyczącej zawartych umów w takim zakresie, w jakim nie została treść czy zawartość tej umowy udostępniona na stronie internetowej właściwego oddziału wojewódzkiego NFZ.

Na podstawie przedłożonych na rozprawie przez pełnomocnika organu wydruków ustalić można, że ogólnodostępny jest druk obowiązującej umowy na udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w zakresie ambulatoryjnej opieki specjalistycznej, że dla firmy M. zawarto umowy ambulatoryjnej opieki specjalistycznej w różnych dziedzinach, że także w zakresie położnictwa i ginekologii, zostały wskazane sumaryczne liczby kontraktu dla produktu, sumaryczne kwoty kontraktu dla produktu oraz średnia cena produktu.

Oceniając zasadność skargi należało uznać ją za bezzasadną, gdyż we wniosku wskazane zostało, że skarżąca domaga się wydruku umowy na świadczenia. Nie zostało wskazane jakich konkretnie danych związanych z tą umową domaga się skarżąca, oprócz danych opublikowanych na stronach Funduszu. Bezspornie zaś dane związane z tą umową są udostępnione na stronie internetowej Pomorskiego Oddziału Wojewódzkiego NFZ. Z treści wniosku nie wynika, aby skarżąca domagała się innych informacji dotyczącej kontraktu M. sp. z o.o. z NFZ poza te, jakie są ogólnodostępne. Tym samym w żaden sposób nie można uznać, że wniosek dotyczy informacji, które nie zostały zamieszczone na stronie internetowej. Tymczasem w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej skutecznie domagać można się takich danych, jakich oddział NFZ nie udostępnił na swoich stronach internetowych.

Powyższe powoduje, że w przedmiotowej sprawie żądanie udostępnienia skarżącej wydruku umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, bez wskazania zakresu żądanej informacji, wykraczającego poza treść opublikowaną na stronie Funduszu, nie znajduje oparcia w ustawie o dostępie do informacji publicznej.

Skoro więc na Dyrektorze Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia nie ciąży obowiązek udostępniania informacji publicznej w tym zakresie, nie można mu zarzucić bezczynności w postaci nierozpoznania wniosku skarżącej z 2 lipca 2013 r., a skargę należy ocenić jako bezzasadną.

Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.