Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 1726/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2015-03-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 77, art. 80, art. 138 §1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: § 2 ust 5
journal: Dz.U. 2009 nr 40 poz 329
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania  pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach  gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.
journal: Dz.U.UE.L 2005 nr 277 poz 1 art. 51
law: Rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz  Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW).
journal: Dz.U.UE.L 2011 nr 25 poz 8 art. 16 ust. 5
law: Rozporządzenie Komisji (UE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr  1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju  obszarów wiejskich.

SENTENCJA

Dnia 4 marca 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ireneusz Fornalik Sędziowie NSA Tadeusz M. Geremek (spr.) WSA Beata Sokołowska Protokolant: st. sekr. sad. Janusz Maciaszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 marca 2015 roku przy udziale sprawy ze skargi Spółki A na decyzję Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia [...] [...] w przedmiocie przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2013 oddala skargę


UZASADNIENIE

W dniu 14 maja 2013r. spółka A złożyła wniosek o dokonanie płatności w ramach pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) na rok 2013. Łączna powierzchnia zadeklarowanych do udzielenia płatności działek rolnych wyniosła: [...] ha w ramach płatności: wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) - strefa nizinna I (powierzchnia deklarowana kwalifikowana [...] ha).

W wyniku kontroli w zakresie wzajemnej zgodności został sporządzony Raport z czynności kontrolnych nr [...], w którym stwierdzono szereg niezgodności z przepisami Rozporządzenia Ministra i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2010 r. w sprawie minimalnych norm (Dz. U. Nr 39, poz. 211) oraz w art. 28 ust. 1 i 6 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2012 r. poz. 1164, z późn. zm.), które sprowadzały się do stwierdzenia, że rolnik nie przeprowadził na łąkach lub pastwiskach wymaganego koszenia i usuwania okrywy roślinnej w terminie lub nie były na nich wypasane zwierzęta. Dodatkowo w gospodarstwie spółki dla sprawy rolnośrodowiskowej przeprowadzono czynności kontrolne, w trakcie których stwierdzono nieprawidłowości dla działek rolnych oznaczonych poszczególnymi literami (raport z czynności kontrolnych nr [...]). Dokumentację rozszerzono przez wykonanie szkicu kontrolowanych działek rolnych sporządzonego na wydrukach ortofotomapy obrazujących lokalizację.

Decyzją z dnia [...] Nr [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu przyznał pomoc finansową w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" na rok 2013, w kwocie [...] zł po potrąceniu kwoty z tytułu stwierdzonych nieprawidłowości w wysokości [...] zł i nakazał spółce A podjęcie działań zmierzających do usunięcia nieprawidłowości stwierdzonych w zakresie spełnienia norm i wymogów w terminie do dnia 30 września 2014 roku (na działce rolnej O stwierdzono brak koszenia i usuwania okrywy roślinnej w terminie).

W treści decyzji uwzględniono ustalenia dokonane w trakcie kontroli terenowej, które stanowiły podstawę do przyznania płatności bezpośrednich w pomniejszonej wysokości i nałożenia sankcji. W decyzji organ w sposób obszerny przywołał treść obowiązujących przepisów prawa unijnego i krajowego.

W odwołaniu spółka A zwróciła uwagę na przesłanki podjęcia zaskarżonej decyzji, które miały być niezgodne ze stanem faktycznym prowadzonego przez spółkę gospodarstwa. Zastrzeżenia spółki dotyczyły ustalonej powierzchni działek zadeklarowanych do płatności, a także zaniechania zadeklarowanych upraw.

Decyzją z dnia [...] Nr [...] Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), w związku z art. 10 ust.l i ust.2 ustawy z dnia 09 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2008 r. Nr 98 poz. 634 z późn. zm.) oraz na podstawie art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2013r. poz. 173 j.t), utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy podkreślił, że przyjął za podstawę swojego rozstrzygnięcia ustalenia dotyczące stanu faktycznego dokonane podczas przeprowadzonej kontroli, co do których nie zostały zgłoszone zastrzeżenia przez osoby reprezentujące spółkę. Organ wyjaśnił, że w przedmiotowej sprawie producent rolny zadeklarował działki rolne, na których jako roślinę uprawną wskazano topolę, podczas gdy płatność ONW nie może być przyznana, jeżeli na działce rolnej prowadzona jest uprawa rośliny energetycznej. W konsekwencji działki zadeklarowane ze wskazaniem na uprawę topoli zostały wyłączone z płatności ONW.

Ponadto organ odwoławczy zwrócił uwagę, że zmniejszenie przyznanych płatności nastąpiło również z powodu stwierdzenia nieprawidłowości dla działek rolnych [...], [...], [...], [...], dla których podczas kontroli stwierdzono, że są niewykorzystywane do uprawy roślin i znajdują się na nich liczne zakrzaczenia oraz teren, który wskazuje na brak użytkowania (zalanie, teren zniszczony przez zwierzynę). Stwierdzony stan faktyczny został określony w raporcie z czynności kontrolnych i dokumentacji fotograficznej.

Organ odwoławczy zwrócił również uwagę, że producent rolny nie wykazał przesłanek wyłączających odpowiedzialność spółki z tytułu stwierdzonych nieprawidłowości, a ponadto podkreślił, że w sytuacji gdy występują takie nadzwyczajne okoliczności, dopuszczalny jest jedynie brak konieczności zwrotu płatności już wypłaconych.

Odnośnie działek rolnych [...],[...],[...],[...] oraz kwestii nie zachowania trwałych użytków zielonych organ odwoławczy stwierdził, że nie dotyczy to płatności w ramach ONW tylko płatności rolnośrodowiskowych.

Odnośnie działek rolnych [...] oraz [...] organ odwoławczy stwierdził, że nie zostały one zadeklarowane we wniosku o płatność ONW przez co podniesione w tym zakresie w odwołaniu zarzuty nie dotyczyły przedmiotowej sprawy. Na działce rolnej [...], będącej częścią gospodarstwa rolnego spółki A, stwierdzono brak wymaganego koszenia i usuwania okrywy roślinnej w terminie. W konsekwencji dokonanych ustaleń organ stwierdził, że niezgodność wynika z zaniedbania ze strony rolnika, a w konsekwencji zastosował zmniejszenie płatności, które w sprawie spółki A, ustalono na poziomie 3%.

W skardze do WSA spółka A wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i powołała się na naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego poprzez przyjęcie, iż zaistniały podstawy do odmowy przyznania płatności dla skarżącej spółki. Spółka nie wskazała jednak konkretnego naruszenia przepisów prawa ograniczając się do wyrażenia niezadowolenia z rozstrzygnięcia organów administracji.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasową argumentację.

W piśmie procesowym z dnia 3 marca 2015 roku pełnomocnik skarżącej spółki wskazał na naruszenie:

- art. 77 oraz art. 80 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez dokonanie ustaleń niezgodnych ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym polegającym na stwierdzeniu, że skarżąca zaniechała prowadzenia działalności rolniczej na działkach [...],[...],[...],[...],[...],

- art. 138 §1 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji,

- art. 16 ust. 5 rozporządzenia Komisji 65/2011 polegające na jego niewłaściwym zastosowaniu i pomniejszeniu płatności o dwukrotną wykrytą różnicę,

- §2 ust 5 rozporządzenia Ministra Rozwoju i Wsi z dnia 11 marca 2009 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach programu "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" poprzez nieprawidłową jego interpretację i uznanie, że grunty na działkach [...],[...],[...],[...],[...] nie były przez cały rok utrzymywane przez skarżącego zgodnie z obowiązującymi normami,

- rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1166/2008 w sprawie badań struktury gospodarstw rolnych i badania metody produkcji rolnej w odniesieniu do współczynników dotyczących sztuk dużych oraz definicji cech objętych badaniem, poprzez uznanie, że regulacja ta wyklucza płatności w ramach wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) i będącą jego następstwem odmowę przyznania płatności w odniesieniu do zadeklarowanych gruntów, na których prowadzona jest uprawa topoli.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Spór w niniejszej sprawie dotyczy dokonanych w sprawie ustaleń faktycznych będących podstawą przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania za rok 2013.

Zgodnie z § 2 ust 5 rozporządzenia Ministra i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U, Nr 40, poz. 329 ze zm.), płatność ONW przysługuje jeżeli są przestrzegane wymogi i normy określone w przepisach o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, zgodnie z przepisami art. 50a i art. 51 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, s. 1, ze zm.).

W świetle powyższego przepisu rolnikowi przysługuje płatność jeśli utrzymuje wszystkie grunty rolne zgodnie z normami oraz przestrzega wymogów przez cały rok kalendarzowy, w który został złożony wniosek o przyznanie płatności.

W rozpoznawanej sprawie cała powierzchnia działek rolnych zadeklarowanych do uzyskania płatności została skontrolowana przez uprawniony organ administracji. Przedmiotem kontroli było określenie zastanego stanu faktycznego na dzień przeprowadzania kontroli. Na kontrolowanych działkach stwierdzono zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej. Przeprowadzone w sprawie kontrole zostały wykonane prawidłowo, a sporządzone raporty pokontrolne zawierały wszystkie niezbędne elementy, analizy sporządzonych zdjęć oraz pełną dokumentację z wywiadu terenowego dla wszystkich kontrolowanych działek rolnych. Dokumentacja została sporządzona w ramach kontroli na miejscu w gospodarstwie spółki A, a stan stwierdzony na działkach oraz stwierdzone powierzchnie działek znalazły odzwierciedlenie w zaskarżonej decyzji. Czynności kontrolne dokonane przez inspektorów terenowych w gospodarstwie skarżącej spółki miały miejsce w obecności przedstawicieli spółki, którzy nie wnieśli zastrzeżeń do ustaleń zawartych w raportach, co spowodowało, że organ zasadnie przyjął twierdzenie, że producent rolny zgodził się z ustalonym stanem faktycznym wskazanym w sporządzonym sprawozdaniu z czynności kontrolnych.

Niezasadne są w tym zakresie twierdzenia spółki kwestionujące konstrukcję samego raportu z przeprowadzonych czynności kontrolnych w sposób wskazujący na trudności w jego zrozumieniu uniemożliwiające zgłoszenie przez spółkę zastrzeżeń. W sprawie nie ma wątpliwości, że spółka posiadała prawo do złożenia zastrzeżeń względem ustaleń dokonanych przez organy administracji w wyznaczonym terminie. Natomiast trudności ze zrozumieniem treści sporządzonego raportu pozostają kwestią poszczególnych osób reprezentujących skarżącą spółkę na zewnątrz. W żaden sposób nie mogą one wpływać na zasadność kwestionowania przyznanego prawa do zgłaszania zastrzeżeń względem dokonanych ustaleń faktycznych w określonym terminie. Przy czym nie wyklucza to możliwości składania oświadczeń i wyjaśnień w trakcie prowadzonego postępowania podlegających ocenie organów administracji.

W oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy z płatności wyłączono działki rolne, na których stwierdzono brak użytkowania rolniczego. W raporcie z kontroli działki rolne zostały opisane wraz z wykrytymi nieścisłościami. Ustalenia dokonane podczas kontroli dotyczyły obszaru zadeklarowanego do uzyskania płatności, który nie był użytkowany rolniczy, o czym świadczyły wieloletnie chwasty oraz zakrzaczenia i tereny zalane. Ponieważ płatności są przyznawane wyłącznie do gruntów kwalifikujących się do objęcia płatnościami, utrzymanych w dobrej kulturze rolnej, organy administracji nie były uprawnione do przyznania płatności w wysokości odpowiadającej zadeklarowanym we wniosku działkom i wymagała zredukowania w myśl art. 51 Rozporządzenia Rady (WE) Nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, zgodnie z którym, jeżeli w jakimkolwiek momencie w ciągu danego roku kalendarzowego nie są przestrzegane podstawowe wymogi w zakresie zarządzania lub zasady dobrej kultury rolnej zgodnej z ochroną środowiska i jeżeli jest to wynikiem działania lub zaniechania, które można bezpośrednio przypisać beneficjentowi składającemu w danym roku kalendarzowym wniosek o płatność, wtedy na podstawie szczegółowych zasad, redukuje się całkowitą kwotę płatności, która została lub zostanie przyznana temu beneficjentowi na dany rok kalendarzowy, lub wyklucza się z niej beneficjenta. W tym kontekście uwzględnia się rozmiar, zasięg, trwałość i powtarzanie się stwierdzonej niezgodności.

W rozpoznawanej sprawie należy zgodzić się z organem odwoławczym, że na wnioskodawcy spoczywał obowiązek informowania Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa o wszelkich zmianach wykorzystywania gruntów rolnych, co wynikało z punktu IX (oświadczenia i zobowiązania) przedmiotowego wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich, który złożyła spółka.

Wprawdzie spółka podniosła, że sygnalizowała organom administracji, że to działalność bobrów doprowadziła do zalewania jej nieruchomości, ale należy podkreślić, że działania podejmowane przez spółkę nie przybrały żadnej formalnej postaci, która znajdowałyby odzwierciedlenie w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym. Ponadto należy podkreślić, że to na spółce spoczywał obowiązek utrzymania zadeklarowanych działek w dobrej kulturze rolnej i w konsekwencji na niej spoczywał obowiązek starannego utrzymania posiadanych działek w należytym stanie uprawniającym do otrzymania dopłat. Szczególnie, że możliwość skorzystania przez producenta rolnego ze środków przeznaczonych na realizację programów pomocowych wiąże się z obowiązkiem spełnienia wszystkich warunków uprawniających do otrzymania pomocy finansowej. W konsekwencji nie można było w żaden sposób przyjąć za zasadne twierdzeń strony, że na skutek nieuwzględnienia okoliczności podniesionych przez spółkę niezasadnie przyjęto w sprawie, że działki [...], [...], [...], [...], [...] nie spełniały warunków uprawniających do przyznania płatności.

Nieuzasadnione w świetle zebranego materiału dowodowego pozostają również podniesione przez stronę argumenty dotyczące zaniechania terminowego koszenia i usuwania okrywy roślinnej na działce [...] ze względu na utrudnienia spowodowane zniszczeniami terenu przez dziki. Podobnie jak wcześniej należy zaznaczyć, że to na spółce spoczywał obowiązek zapewnienia należytego stanu dobrej kultury rolnej na zadeklarowanych działkach. Dobór właściwych form ochrony zgłoszonych do uzyskania wsparcia finansowego terenów, w granicach określonych obowiązującym prawem, należał w tym zakresie do spółki.

W ocenie składu orzekającego w sprawie nie można stwierdzić naruszenia przepisów rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1166/2008 w sprawie badań struktury gospodarstw rolnych i badania metody produkcji rolnej w odniesieniu do współczynników dotyczących sztuk dużych oraz definicji cech objętych badaniem, poprzez uznanie, że regulacja ta wyklucza płatności w ramach wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) i będącą jego następstwem odmowy przyznania płatności w odniesieniu do zadeklarowanych gruntów, na których prowadzona jest uprawa topoli.. W tym względzie organ wyjaśnił, że w przedmiotowej sprawie producent rolny zadeklarował działki rolne, na których jako roślinę uprawną wskazał topolę, podczas gdy płatność ONW nie może być przyznana, jeżeli na działce rolnej prowadzona jest uprawa rośliny energetycznej. W konsekwencji działki zadeklarowane ze wskazaniem na uprawę topoli zostały wyłączone z płatności ONW.

W ocenie sądu nie można również stwierdzić naruszenie art. 16 ust. 5 rozporządzenia Komisji nr 65/2011 ze względu na prawidłowe jego zastosowanie i przyznanych płatności w pomniejszonej wysokości.

Skład orzekający w niniejszej sprawie nie znalazł także argumentów potwierdzających twierdzenia strony, że organy administracji w sposób nieprawidłowy przeprowadziły postępowanie administracyjne, a w szczególności w sposób nieprawidłowy zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy przyjmując w jego świetle za udowodnione okoliczności przytoczone w zaskarżonej decyzji. W rezultacie nie stwierdzono w sprawie naruszenia przepisów art. 77, art. 80, art. 138 §1 kodeksu postępowania administracyjnego.

W konsekwencji Sąd uznał za bezzasadne podniesione przez spółkę zarzuty oraz złożone wyjaśnienia, które nie potwierdziły użytkowania spornych działek przez cały rok kalendarzowy, które umożliwiałoby przyznanie płatności w wyższej kwocie.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) należało oddalić przedmiotową skargę.