Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1653/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-03-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Irena Jakubiec-Kudiura, Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak (spr.), Sędzia WSA - Izabella Janson, Protokolant specjalista - Izabela Wrembel, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 marca 2018 r. sprawy ze skargi R. M. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia (...)czerwca 2017 r. nr (...) w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranej pomocy finansowej z tytułu ułatwiania startu młodym rolnikom oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną przez R.M. (dalej jako: Skarżąca, Strona) decyzją z [...] czerwca 2017 r., nr [...] Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej jako: Prezes ARiMR) utrzymał w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR (dalej jako: Dyrektor ARiMR) z [...] lutego 2017 r. nr [...] o ustaleniu kwoty 70 500 zł nienależnie pobranych płatności finansowych z tytułu "Ułatwiania startu młodym rolnikom", skierowaną do R.M.

Zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane w następującym stanie faktycznym:

W dniu [...] marca 2012 r. Dyrektor ARiMR wydał decyzję nr [...] o przyznaniu R.M. pomocy finansowej z tytułu "Ułatwiania startu młodym rolnikom" w wysokości 75.000 zł, z zastrzeżeniem dopełnienia warunków, która to pomoc została wypłacona w dniu 3 lipca 2012 r. w kwocie 75.000 zł. Zgodnie z założeniami biznesplanu Skarżący zobowiązał się do wydatkowania 70 % pomocy na inwestycje określone w biznesplanie w okresie 3 lat od dnia wypłaty pomocy.

W dniu 20 sierpnia 2012 r. Dyrektor ARiMR wystosował pisma informujące Stronę o zobowiązaniu do przedłożenia dokumentów potwierdzających realizację zobowiązań zaciągniętych przez Stronę w tym między innymi:

- potwierdzone za zgodność z oryginałem przez pracownika Agencji lub notariusza kopie faktur, dokumentów księgowych o równoważnej wartości dowodowej lub innych dokumentów potwierdzających poniesienie wydatków co najmniej 70 % kwoty pomocy na inwestycje, zgodne z założeniami biznesplanu - po zrealizowaniu każdej z inwestycji i nie później niż do dnia upływu 3 lat od dnia wypłaty pomocy tj. do dnia 3 lipca 2015 r.

W dniu 19 marca 2015 r. R.M. złożył w [...] Oddziale Regionalnym ARiMR m.in.:

- fakturę VAT nr [...] z [...] lipca 2012 r., na kwotę 23 500,00 zł (zakup siewnika zbożowego), wraz z poleceniem przelewu z 17 lipca 2012 r.,

- fakturę VAT nr [...] z [...] lipca 2014 r., na kwotę 7 500,00 zł (zakup owijarki bel),

- fakturę VAT nr [...] z [...] marca 2015 r., na kwotę 8 000,00 zł (zakup agregata uprawowego),

- fakturę VAT nr [...] z [...] marca 2015 r. na kwotę 12 700,00 zł,

- oświadczenie w sprawie niezawierania umów kupna sprzedaży w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" z małżonkiem oraz wstępnymi i zstępnymi swoimi oraz małżonka.

W dniu [...] stycznia 2017 r. Dyrektor ARiMR wystosował do Strony zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego, w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom", a następnie decyzją z [...] lutego 2017 r. ustalił Stronie kwotę nienależnie pobranych płatności w wysokości 70.500 zł.

Organ wskazał przy tym, że w planie rozwoju gospodarstwa, stanowiącego załącznik do wniosku, Beneficjent zaplanował zakup maszyn rolniczych o wartości 55 000,00 zł. Z uwagi na wypłatę środków w dniu 3 lipca 2012 r. beneficjent był zobowiązany w okresie 3 lat od dnia wypłaty pomocy tj. do dnia 3 lipca 2015 r. wydatkować co najmniej 70 % kwoty pomocy. W dniu 16 maja 2012 r. wraz z wnioskiem strona złożyła aktualizację do planu rozwoju gospodarstwa, uwzględniając zmianę w planowanych inwestycjach. Zmianie uległy maszyny, które były przedmiotem inwestycji, natomiast kwota pozostała na poziomie 55 000,00 zł.

Z dokumentacji przedstawionej do rozliczenia w dniu 19 marca 2015 r. r. wynika, co podkreślił Dyrektor ARiMR, iż R.M. zakupił maszyny wymienione w tabeli 5.2 Planu Rozwoju Gospodarstwa, lecz na kwotę 51 700,00 zł brutto, a więc niezgodnie z założeniami biznesplanu. Do dnia 3 lipca 2015 r. Beneficjent nie dostarczył zmiany założeń biznesplanu oraz dodatkowych faktur potwierdzających wydatkowanie 70% przyznanej pomocy. Wobec powyższego suma poniesionych wydatków do rozliczenia w kwocie 51 700,00 zł jest niewystarczająca do rozliczenia 70% premii w ramach działania "Ułatwienie startu młodym rolnikom", czyli 52 500,00 zł. Zatem R.M. nie wydatkował w okresie 3 lat od dnia wypłaty pomocy, co najmniej 70% kwoty pomocy na inwestycje określone w biznesplanie.

Organ I instancji wskazał, że zgodnie z § 20 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwienie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. 2014, poz. 201, z późn. zm.) pomoc podlega zwrotowi w całości lub części, jeżeli beneficjent nie spełni warunków, o których mowa w § 18 ust. 1, lub nie przedłoży w Agencji dokumentów, o których mowa w § 19. W przypadku niespełnienia warunku, o którym mowa w § 18 ust. 1 pkt 3 lit b tj. wydatkowania w okresie 3 lat od dnia wypłaty pomocy, co najmniej 70% kwoty pomocy na inwestycje określone W biznesplanie zwrotowi podlega 100% kwoty pomocy - kwota ustalona na podstawie § 20 ust. 3 pkt 1 ww. rozporządzenia.

Po rozpoznaniu odwołania strony, Prezes ARiMR zaskarżoną przed tut. Sądem decyzją utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy podtrzymał stanowisko Dyrektora ARiMR.

Wskazano, iż z dokumentacji zgromadzonej w sprawie wynika, iż Strona została odpowiednio pouczona w decyzji nr [...] o przyznaniu pomocy finansowej z tytułu "Ułatwiania startu młodym rolnikom" o ww. wymienionych obowiązkach.

Jednocześnie stwierdzono, iż uczestnictwo w działaniu "Ułatwianie startu młodym rolnikom" nie jest obowiązkiem, a wszystkie warunki i zobowiązania wynikające z tego uczestnictwa prowadzące do uzyskania płatności z tytułu pomocy finansowej są przyjmowane dobrowolnie. Kluczowym warunkiem, jednakże jest spełnianie celów określonych zarówno w prawie unijnym jak i krajowym. Jednym z takich celów jest wydatkowanie, w okresie 3 lat od dnia wypłaty pomocy, co najmniej 70% , kwoty pomocy na inwestycje określone w biznesplanie, do którego została przyznana pomoc, co w przypadku beneficjenta, stanowi kwotę 52 500,00 zł, na inwestycje określone w biznesplanie, do którego została przyznana pomoc. Strona na podstawie przedstawionych dokumentów wydatkowała kwotę 51 700,00 zł.

Podkreślono, że zgodnie z decyzją nr [...] z [...] marca 2012 r., pomoc finansowa w wysokości 75.000,00 zł, w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" została wypłacona i przekazana na konto bankowe wskazane przez Stronę w dniu 3 lipca 2012 r. Oznacza to, że termin na wydatkowanie i dostarczenie dokumentów upłynął w dniu 3 lipca 2015 r.

Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w powyższym zakresie Prezes ARiMR uznał, iż w sprawie bezsporne są okoliczności stanowiące naruszenie § 18 ust. 1 pkt 3 lit b rozporządzenia wykonawczego, bowiem Skarżący nie wykonał zobowiązań wskazanych w ww. przepisach.

Organ odwoławczy dodał, że - wg art. 47 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 z 15 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. U. UE L z dnia 23 grudnia 2006 r., z późn. zm.), jak też § 22 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego, w sprawie nie wystąpiły żadne okoliczności wskazane w ww. przepisach prawa jako kategorie siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności.

Wyjaśniono też, że przypadki siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności są zgłaszane przez Beneficjenta lub przez upoważnioną przez niego osobę na piśmie właściwemu organowi, wraz z odpowiednimi dowodami wystarczającymi dla właściwych organów, w ciągu 10 dni roboczych od dnia, w którym Beneficjent lub upoważniona osoba są w stanie dokonać tej czynności (zgodnie z art. 47 ust. 2 ww. rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006), co w sprawie nie miało miejsca. Zdaniem Prezesa ARiMR argumenty podnoszone w odwołaniu są bezpodstawne i nie zasługują na uwzględnienie. Trudno jest bowiem uznać wyjaśnienia strony dotyczące potwierdzenia wydatkowania 70% kwoty pomocy, w związku z załączoną fakturą korygującą nr [...] z 14 marca 2015 r. (do faktury [...] z [...] marca 2015 r.), podwyższająca kwotę z pierwotnej faktury o koszt usługi transportowej, gdyż nie stanowi dowodu, który można uznać do rozliczenia 70 % premii w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" i pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie. Kwota w wysokości 52 500,00 wynika ze ściśle określonych inwestycji wymienionych w biznesplanie. Takim wydatkiem nie jest usługa transportowa.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zwrot kosztów postępowania według norm przepisanych.

Rozstrzygnięciu organu z [...] czerwca 2017 r. zarzucił obrazę przepisów prawa w postaci:

1) § 18 ust. 1 pkt. 3) lit. c rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. (t.j. Dz. U. z 2014 r. poz. 201 dalej: rozporządzenie wykonawcze) poprzez niewłaściwe jego zastosowanie;

2) art. 21 ust. 2 pkt. 2 ustawy z 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007- 2013. (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 1387 z późn. zm.);

3) art. 8 k.p.a., poprzez wydanie przez organy decyzji sprzecznej z zasadą budowania zaufania do administracji;

4) art. 11 k.p.a. poprzez wydanie przez organy obu instancji decyzji, które nie poruszają wszystkich istotnych dla sprawy kwestii, przez co nie realizują funkcji przekonywania;

5) art. 107 § 3 k.p.a., poprzez wydanie przez organ II instancji decyzji zawierającej uzasadnienie, które nie porusza zagadnień o podstawowym znaczeniu dla niniejszej sprawy.

W uzasadnieniu skargi wskazano na fakt, że na mocy decyzji nr [...] o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności kwota przyznana R.M. została pomniejszona o 6%, tj. 4 500 zł. Kwota przyznanej płatności ukonstytuowała się więc wraz z uprawomocnieniem się na poziomie 70 500 zł. Zatem w opinii Skarżącego nie ulega wątpliwości, że wskazane w przepisie 70% odnosi się do całości do przyznanej pomocy, już po przeprowadzeniu wszystkich potrąceń. W przedmiotowej sprawie końcowa kwota przyznana beneficjentowi wyniosła 70 500 zł i to w odniesieniu niej powinna być liczona ostateczna wymagana wartość inwestycji rozumieniu przepisów rozporządzenia. Takiej wykładni, co podkreślono nie przeprowadziły organy, nie odniosły się do kwestii pomniejszenia przyznanej pomocy -beneficjentowi w trakcie realizowania inwestycji. Tymczasem w przedmiotowej sytuacji jest to zagadnienie szczególnie istotne, ponieważ w odniesieniu do kwoty ostatecznie przyznanej pomocy w wys. 70 500 zł konieczna wartość inwestycji w myśl § 18 ust. 1 pkt. 1 rozporządzenia wynosi 49 350 zł, toteż dokumenty przedstawione przez podmiot w toku postępowania weryfikacyjnego, potwierdzające realizację inwestycji na kwotę 51 700 zł potwierdzają wypełnienie przez beneficjenta wymogu ze spornej przesłanki oraz z § 19 ust. 2 rozporządzenia.

Skarżący jest przekonany, że nie ma przy tym znaczenia, że kwota pomocy uległa redukcji po upływie 3-letniego terminu od dnia jej wypłaty. Organ administracji, wydając decyzję, bierze pod uwagę stan faktyczny i prawny obowiązujący w dacie wydania decyzji. W niniejszej sprawie decyzja została wydana w dniu [...] lutego 2017 r., a w tej dacie kwota pomocy wynosiła 70 500 zł.

W odpowiedzi na skargę Prezes ARiMR wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w skardze.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.; zwanej dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż zadaniem wojewódzkiego sądu administracyjnego jest zbadanie legalności zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem, to znaczy ustalenie, czy organy orzekające w sprawie prawidłowo zinterpretowały i zastosowały przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego.

Realizując powyższe uprawnienia Sąd stwierdził, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem w sprawie nie doszło do naruszenia zastosowanych przepisów prawa materialnego, zaś w działaniach organów nie sposób dopatrzyć się uchybień proceduralnych, które mogłyby skutkować uchyleniem decyzji.

W sprawie organy prawidłowo wskazały, że zgodnie z § 18 ust. 1 pkt 3 lit b rozporządzenia wykonawczego, beneficjent powinien zrealizować do dnia upływu 5 lat od dnia wypłaty pomocy założenia biznesplanu, w szczególności wydatkować, w okresie 3 lat od dnia wypłaty pomocy, co najmniej 70% kwoty pomocy na inwestycje określone w biznesplanie i stosownie do § 19 pkt 2 rozporządzenia wykonawczego beneficjent powinien przedłożyć potwierdzone za zgodność z oryginałem przez pracownika Agencji lub notariusza kopie faktur, dokumentów księgowych o równoważnej wartości dowodowej lub innych dokumentów potwierdzających poniesienie wydatków co najmniej 70% kwoty pomocy na inwestycje, zgodne z założeniami biznesplanu - po zrealizowaniu każdej z inwestycji i nie później niż do dnia upływu 3 lat od dnia wypłaty pomocy (w przypadku Skarżącego w terminie do dnia 3 lipca 2015 r.). Na podstawie § 20 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia wykonawczego, w przypadku niespełnienia warunku, o którym mowa w § 18 ust. 1 pkt 1, pkt la, pkt 3 lit. b, pkt 5, pkt 6, pkt 7 lub pkt 8 - zwrotowi podlega 100% kwoty pomocy.

Powołane przepisy określają zobowiązania jakie beneficjent musi wykonać, aby mógł skorzystać z otrzymanej pomocy, bez konieczności jej zwrotu. Do spełnienia tych warunków skarżący zobowiązał się już we wniosku o przyznanie pomocy zaznaczając odpowiednie rubryki w XIII punkcie wniosku. Obowiązki te wskazano również w decyzji z [...] marca 2012 r. przyznającej Skarżącemu pomoc z tytułu "Ułatwianie startu młodym rolnikom", zaznaczając, że beneficjent jest zobligowany do wywiązania się z nich.

Realizacja założeń biznesplanu w zakresie planowanej inwestycji na kwotę co najmniej 70% pomocy, w określonym przez rozporządzenie czasie, jest jednym z takich zobowiązań. Już biznesplan na etapie składania wniosku musi przewidywać określone inwestycje na kwotę co najmniej 70% pomocy. Jest to warunek otrzymania pomocy zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 3 lit. c rozporządzenia, który stanowi, że pomoc finansowa w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem, jest przyznawana osobie fizycznej jeżeli plan rozwoju gospodarstwa (biznesplan) przewiduje inwestycje na kwotę co najmniej 70% pomocy, z zastrzeżeniem § 18 ust. 3 rozporządzenia wykonawczego.

Zatem - biorąc pod uwagę te regulacje - wskazać należy, że aby wywiązać się z zobowiązań wynikających z § 18 i § 19 rozporządzenia i nie narazić się na konieczność zwrotu pomocy na podstawie § 20 rozporządzenia, należy w ciągu 3 lat od otrzymania pomocy wydatkować co najmniej 70% kwoty pomocy na inwestycje określone w biznesplanie i przedłożyć w określonym czasie dokumenty potwierdzające ten fakt. Jeżeli beneficjent chce przeznaczyć uzyskaną kwotę na inną inwestycję niż wskazana w biznesplanie załączonym do wniosku, to najpierw musi zwrócić się do organu o wyrażenie zgody, gdyż jest to zmiana warunków na jakich pomoc została udzielona. Ma na to 3 lata, gdyż w wciągu 3 lat musi wydatkować co najmniej 70% pomocy.

Przypomnieć należy, że Skarżącemu została wypłacona pomoc z tytuł "Ułatwiania startu młodym rolnikom" w dniu 3 lipca 2012 r., a więc datą graniczną na wydatkowanie w okresie 3 lat 70% kwoty pomocy na inwestycje określone w biznesplanie, w przypadku skarżącego, to dzień 3 lipca 2015 r.

Skarżący w tym terminie, co zdaniem Sądu jest bezsporne był zobowiązany do wydatkowania zgodnie z biznesplanem we wskazanym terminie kwoty pomocy w wysokości 52 500,00 zł. Tymczasem Skarżący przedstawił do rozliczenia faktury w łącznej kwocie 51 700,00 zł, która nie jest wystarczająca do rozliczenia 70% premii w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom". W konsekwencji, w ocenie Sądu nie można uznać, że beneficjent wydatkował w okresie 3 lat od dnia wypłaty pomocy, co najmniej 70% kwoty pomocy na inwestycje określone w biznesplanie.

W tym stanie faktycznym i prawnym należy podzielić w pełni stanowisko organu, wyrażone przez organ w zaskarżonej decyzji, który prawidłowo przyjął, że Skarżący nie zrealizował zobowiązania zawartego w § 18 ust. 1 pkt 3 lit. b rozporządzenia wykonawczego.

Na podstawie okoliczności niniejszej sprawy nie można przyjąć, aby Skarżący niejako uzupełnił tę kwotę przedkładając fakturę korygującą z [...] marca 2015 r. wystawioną do wcześniejszej faktury z [...] marca 2015 r. powiększoną o koszty transportu maszyny rolniczej (agregatu ścierniskowego). Podwyższenie pierwotnej kwoty o koszt transportu nie stanowi jednak dowodu, który można dodać do rozliczenia 70 % premii w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom".

Przy tym Sąd nie podziela argumentu Skarżącego dotyczącego ustalenia ostatecznej wymaganej wartość inwestycji od kwoty 70 500 zł, z uwagi na fakt, że decyzją nr [...] pomniejszono kwotę płatności przyznanej R.M. o 6%, tj. 4 500 zł. Wskazać należy, że zmniejszenie w wysokości 6 % kwoty pomocy w ramach decyzji z [...] sierpnia 2016 r. nr [...] stanowiło sankcję nałożoną, z uwagi na nieterminowe złożenie dokumentów potwierdzających uzupełnienie wykształcenia oraz brak przedłożenia sprawozdania, co jednak nie zmienia faktu, iż Skarżący pierwotnie otrzymał pomoc finansową w wysokości 75 000 zł. Tak więc konieczność odpowiedniego udokumentowania poniesionych wydatków dotyczyła w jego przypadku kwoty 52 500 zł, a nie jak wskazuje Skarżący kwoty 51 700 zł.

W tym stanie rzeczy nie doszło do naruszenia treści żadnego ze wskazywanych przez Skarżącego przepisów prawa, wymienionych w skardze, Sąd nie dopatrzył się naruszenia przez organ przepisów, które uzasadniałyby uwzględnienie skargi.

W ocenie Sądu, organy obu instancji podjęły wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w prowadzonym postępowaniu. Uznać także należy, że prawidłowo został zebrany i rozpatrzony cały materiał dowodowy. W trakcie prowadzonego postępowania nie doszło do naruszenia zasady zaufania do organów oraz zasady przekonywania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie. A tok rozumowania organu został ujęty w prawidłowo sporządzonym uzasadnieniu decyzji.

Sąd nie stwierdził ponadto żadnego innego naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź innych przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności.

Mając powyższe na względzie, należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu i skarga podlega oddaleniu jako niezasadna.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.