Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1148/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2012-10-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 6 pkt 10 i 14, art. 38 ust. 1
journal: Dz.U. 2009 nr 175 poz 1362
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Marzenna Linska - Wawrzon (spr.) sędzia NSA Joanna Runge – Lissowska sędzia del. NSA Jerzy Solarski Protokolant asystent sędziego Maciej Stojek po rozpoznaniu w dniu 11 października 2012 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej J. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 7 lutego 2012 r. sygn. akt II SA/Lu 836/11 w sprawie ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia [...] września 2011 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 7 lutego 2012 r., sygn. akt II SA/Lu 836/11, oddalił skargę J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia [...] września 2011 r. w przedmiocie zasiłku okresowego.

Wyrok ten zapadł w następującym stanie prawnym i faktycznym:

Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w Bychawie decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r., wydaną z upoważnienia Burmistrza Bychawy, odmówił J. S. przyznania zasiłku okresowego z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego. Kierownik OPS podkreślił, że wnioskodawczyni prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z matką. Dochód rodziny strony, na który składa się świadczenie emerytalne matki w kwocie 821,35 zł oraz dodatek mieszkaniowy przyznany wnioskodawczyni w kwocie 168,72 zł, wynosi 990,07 zł i przekracza ustawowe kryterium dochodowe wynoszące w tym przypadku 702,00 zł.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie decyzją z dnia [...] września 2011 r., po rozpatrzeniu odwołania J. S., utrzymało powyższą decyzję w mocy.

Kolegium stwierdziło, iż J. S. wraz z matką tworzą rodzinę, mieszkają razem od wielu lat w mieszkaniu, składającym się z 1 pokoju, kuchni i łazienki. J. S. jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Dotychczas robiła ona wspólne zakupy dla siebie i dla matki, dbała o czystość w mieszkaniu oraz przygotowywała posiłki odrębne dla siebie i dla matki. Obecnie twierdzi, że nie pomaga w ogóle matce. Matka wnioskodawczyni jest osobą w podeszłym wieku, wymaga opieki, ma ustalony umiarkowany stopień niepełnosprawności oraz otrzymuje emeryturę wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym w łącznej kwocie 821,35 zł netto. O wspólnym gospodarowaniu strony i jej matki przesądzają, zdaniem Kolegium, wspólne mieszkanie, mały metraż mieszkania, posiadanie stałego dochodu tylko przez matkę wnioskodawczyni i jej stan zdrowia niepozwalający na samodzielne dokonywanie wielu czynności życia codziennego, nawet w sytuacji, gdy ma ona opiekuna w osobie syna. Wnioskodawczyni nie posiadając stałego źródła dochodu, dysponuje jedynie dodatkiem mieszkaniowym, a właściwie ryczałtem na zakup opału w kwocie 68,02 zł miesięcznie, jest więc w stanie zapłacić różnicę w czynszu i co drugi miesiąc rachunek za energię elektryczną. Dlatego sporządziła aneks do umowy użyczenia lokalu i od kwietnia 2011 r. matka płaci 34,50 zł za wodę. Taki podział środków pieniężnych, zdaniem Kolegium, nawet bez fizycznego dysponowania przez odwołującą się emeryturą matki, świadczy o wspólnym gospodarowaniu.

Organ odwoławczy wskazał również, że nie daje wiary stronie, by matka świadczyła na jej rzecz alimenty w wysokości 100,00 zł miesięcznie w okresie od grudnia 2010 r. do lutego 2011 r., co miałoby potwierdzić istnienie odrębnego gospodarstwa domowego. Takie stanowisko Kolegium wynika z faktu, iż po stwierdzeniu przez ten organ w jednej z decyzji, że z kwoty tej trudno będzie utrzymać mieszkanie i zaspokoić niezbędne potrzeby odwołującej się, strona w marcu 2011 r. poinformowała organy, iż w dniu 28 czerwca 2010 r. zawarła z matką umowę pożyczki. Zgodnie z tą umową, matka miała pożyczyć wnioskodawczyni kwotę 1000 zł, wypłacaną w ratach po 200 zł miesięcznie okresie od lipca do listopada 2010 r. Umowa ta – w ocenie Kolegium – rodzi wątpliwości co do jej prawdziwości, skoro została ujawniona tak późno przez stronę. Ponadto w oświadczeniu majątkowym z dnia 2 grudnia 2010 r. odwołująca się stwierdziła, iż nie otrzymuje ani nie otrzymywała żadnych innych dochodów poza środkami z pomocy społecznej oraz dodatkiem mieszkaniowym.

Wbrew zatem twierdzeniom strony ponoszenie kosztów utrzymania jej i matki odbywa się choćby częściowo z emerytury matki. Prowadzenie wspólnego gospodarstwa domowego oznacza tylko, że wykonywane są wspólnie, w uzgodnieniu, czynności życia domowego takie jak: korzystanie z pomieszczeń domowych i sprzętu znajdującego się w domu, utrzymywanie czystości, robienie zakupów, przyrządzanie i spożywanie posiłków, gospodarowanie pieniędzmi. Subiektywne przekonanie strony o prowadzeniu odrębnego gospodarstwa domowego nie jest wystarczające dla stwierdzenia, iż taka sytuacja zachodzi w rzeczywistości.

W związku z tym, jak podkreśliło Kolegium, iż dochód rodziny odwołującej się z miesiąca poprzedzającego miesiąc złożenia wniosku, to jest z czerwca 2011 r., przekroczył kryterium dochodowe wynoszące 702,00 zł, zasadnie organ pierwszej instancji odmówił stronie przyznania wnioskowanego przez nią świadczenia.

J. S. w skardze wyraziła swoje niezadowolenie z rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonej decyzji. Zarzuciła, iż wbrew stanowisku organów administracji od kwietnia 2010 r. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Zdaniem skarżącej odmowa przyznania jej wnioskowanego zasiłku okresowego jest przejawem "wykluczenia społecznego". Zarzuciła również, że organy administracji w okresie od 30 listopada 1999 r. do 31 sierpnia 2010 r. przyjmowały, iż prowadzi odrębne gospodarstwo domowe. Nieprawdą jest, jak wskazuje Kolegium, że skarżąca nie posiada dochodu, gdyż jej dochodem jest dodatek mieszkaniowy w kwocie 163,72 zł. Już z tej tylko przyczyny wadliwe było stwierdzenie przez organy administracji, że skarżąca nie prowadzi odrębnego gospodarstwa domowego. W ocenie skarżącej nikt nie może zmuszać jej do opieki nad matką, gdyż stanowiłoby to dla skarżącej zagrożenie jej życia i zdrowia. Skarżąca podkreśliła, iż wszystkie podejmowane przez organy czynności zmierzają do odmowy przyznania wnioskowanych przez nią świadczeń, a tym samym naruszają zasady współżycia społecznego.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku zaznaczył, że pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości (art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.). Rodzaj, forma i rozmiar świadczeń z pomocy społecznej powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, a potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 3 i 4 ustawy). Jedną z form pomocy społecznej jest świadczenie pieniężne w postaci zasiłku okresowego.

Zgodnie z art. 38 ust. 1 w zw. z art. 8 ust. 1 ustawy zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego:

1) osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kwoty 477 zł;

2) osobie w rodzinie, której dochód jest niższy od kwoty 351 zł;

3) rodzinie, której dochód w przeliczeniu na osoby w rodzinie nie przekracza kwoty 351 zł.

Sąd wskazał dalej, że z powołanych przepisów wynika, że zasiłek okresowy zasadniczo nie jest świadczeniem uznaniowym. W przypadku spełnienia przesłanek określonych w art. 38 ust. 1 zasiłek okresowy "przysługuje" wnioskodawcy, a więc winien być mu przyznany. Do oceny organu pozostawiono tylko ustalenie wysokości przyznanego świadczenia, jednakże w ściśle określonych granicach oraz okresu, na jaki to świadczenie ma być przyznane.

Zdaniem Sądu Wojewódzkiego ocena organów obu instancji, iż skarżąca nie jest osobą samotnie gospodarującą, lecz tworzy wraz z matką rodzinę w rozumieniu przepisów ustawy, nie nosi znamion dowolności. Z przepisu art. 6 pkt 14 ustawy wynika, iż osoby spokrewnione ze sobą w myśl przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego stanowią "rodzinę" w rozumieniu ustawy, o ile wspólnie zamieszkują i gospodarują, a także pozostają w związku faktycznym. Faktyczny związek, o jakim mowa w powołanym przepisie, oznacza codzienne współdziałanie osób zmierzające do lepszego zaspokojenia ich potrzeb bytowych, w tym mieszkaniowych, żywnościowych i polegających na zapewnieniu dochodu stanowiącego źródło utrzymania. Wspólne zamieszkiwanie jest przesłanką uznania za rodzinę osób zamieszkujących ze sobą, jeżeli równocześnie z tym zamieszkiwaniem występuje element wspólnego gospodarowania. Polega ono na dzieleniu lokalu mieszkalnego w sposób pozwalający stwierdzić, że koncentruje się w nim aktywność życiowa osoby zamieszkującej. Wspólne gospodarowanie opiera się zaś na podziale zadań związanych z właściwym prowadzeniem gospodarstwa domowego.

Skarżąca, jak wynika z przeprowadzonej aktualizacji wywiadu środowiskowego, mieszka wraz z matką w mieszkaniu matki składającym się z 1 pokoju, kuchni oraz łazienki. Matka skarżącej jest osobą w podeszłym wieku, która wymaga opieki, ma orzeczony znaczny stopień niepełnosprawności na stałe, a jej dochód stanowi emerytura wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym w kwocie netto 821,35 zł. Skarżąca jest natomiast osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, legitymuje się umiarkowanym stopniem niepełnosprawności, może pracować tylko w warunkach pracy chronionej. Do niedawna nie kwestionowała, iż robiła zakupy dla siebie i matki, dbała o czystość w mieszkaniu, przygotowywała odrębne posiłki dla siebie i dla matki (poza obiadem), prała, załatwiała sprawy urzędowe. Skarżąca i jej matka wspólnie korzystają ze sprzętu gospodarstwa domowego, jaki znajduje się w mieszkaniu.

Zdaniem Sądu I instancji prawidłowe jest stanowisko organów administracji, iż skarżąca i jej matka prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Skarżąca pozostaje na utrzymaniu matki, gdyż poza dodatkiem mieszkaniowym w kwocie 168,72 zł, nie ma własnych dochodów. Skarżąca oraz jej matka zmuszone są do opłacenia nie tylko czynszu za mieszkanie, pokrywanego w większej części przez dodatek mieszkaniowy, lecz również pozostałych kosztów związanych z użytkowaniem wspólnego mieszkania, w szczególności za zużycie energii elektrycznej, wody czy gazu.

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 3 listopada 2011 r., I OSK 1061/11, oddalającym skargę kasacyjną J. S. od wyroku WSA w Lublinie z dnia 17 marca 2011 r., II SA/Lu 71/11, wyraził pogląd, iż w istniejących warunkach lokalowych niemożliwym jest, tak jak twierdzi J. S., odrębne gospodarowanie. Nie da się bowiem w żaden sposób wyodrębnić gospodarstwa matki i córki. Mieszkanie, i wszystkie znajdujące się w nim sprzęty służą do użytku dwóch osób. Skarżąca nie może prowadzić jednoosobowego gospodarstwa także dlatego, że nie posiada własnych środków na jego utrzymanie.

Okoliczność, że T. S. – od kwietnia 2011 r. pobiera świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad matką, z którą jednakże nie zamieszkuje, nie wyklucza , zdaniem Sądu Wojewódzkiego, prowadzenia przez skarżącą wspólnego gospodarstwa domowego z matką.

Sąd podkreślił, że prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (w tym zasiłku okresowego), w myśl art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy, przysługuje w razie spełnienia ustawowego kryterium dochodowego, wynoszącego – dla osoby w rodzinie, jaką jest skarżąca – 351 zł na osobę w rodzinie.

Organy administracji prawidłowo ustaliły, że dochód rodziny skarżącej w lutym 2011 r. wyniósł 979,54 zł i przekroczył ustawowe kryterium dochodowe wynoszące 702,00 zł (2 x 351,00 zł). W tej sytuacji wnioskowane świadczenie nie mogło być skarżącej przyznane.

W konsekwencji Sąd Wojewódzki oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

J. S. w skardze kasacyjnej od powyższego orzeczenia wniosła o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.

Zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt. 1 lit c. p.p.s.a, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, przez naruszenie przez organy obu instancji przepisów:

- art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. przez błędne ustalenie stanu faktycznego i przyjęcie, że skarżąca i jej matka zamieszkując wspólnie w mieszkaniu matki prowadzą wspólne gospodarstwo domowe, podczas gdy faktycznie prowadzą osobno gospodarstwa domowe (skarżąca ma odrębny tytuł do lokalu mieszkalnego ponosząc wydatki związane jego utrzymaniem, skarżąca ma własne dochody a matka otrzymuje emeryturę, matką zajmuje się opiekun i otrzymuje obiady ze stołówki, a skarżąca gotuje posiłki wyłącznie dla siebie), co miało istotny wpływ na ustalenie kryterium dochodowego od którego uzależnione jest przyznanie zasiłku okresowego;

- art. 80 k.p.a. przez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów przez przyjęcie, że "gospodarstwo skarżącej liczy dwie osoby", bowiem takie stwierdzenie wynika z decyzji Burmistrza Miasta Bychawy z dnia 1 lipca 2011 r. przyznającej skarżącej dodatek mieszkaniowy, podczas gdy skarżąca posiada odrębny tytuł do lokalu mieszkalnego i dochód, więc prowadzi odrębne jednoosobowe gospodarstwo domowe;

- art. 233 § 1 k.p.c. przez przekroczenie granicy swobodnej oceny dowodów przez Sąd pierwszej instancji przez przyjęcie, że skarżąca - w stanie faktycznym sprawy - nie może być uznana za osobę samotnie gospodarującą w rozumieniu przepisów ustawy o pomocy społecznej i jednocześnie za osobę prowadzącą gospodarstwo domowe z inną osobą w rozumieniu przepisów o dodatkach mieszkaniowych podczas gdy niedopuszczalne jest aby Sąd prezentował ocenę zgodności z prawem stanu faktycznego, nieprawidłowo ocenionego przez organ administracji w sprawie o dodatek mieszkaniowy.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że skarżąca otrzymała dodatek mieszkaniowy w kwocie 163,72 zł. przyznany decyzją Burmistrza Miasta Bychawy z dnia 1 lipca 2011 r., w której organ stwierdził, że gospodarstwo domowe liczy dwie osoby. Na jej podstawie organy nieprawidłowo przyjęły, iż skarżąca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym, które to ustalenia podzielił Sąd Wojewódzki. Podniesiono, że przepis art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy o dodatkach mieszkaniowych wskazuje osoby, którym dodatek mieszkaniowy przysługuje stanowiąc, że uprawnionymi do dodatku są także inne osoby mające tytuł prawny do zajmowanego lokalu mieszkalnego i ponoszące wydatki związane z jego zajmowaniem. Analiza całego przepisu art. 2 ust. 1 ustawy uprawnia do stwierdzenia, że każdy inny, niż wymieniony we wskazanym przepisie w punktach 1 do 3 oraz w punkcie 5 tytuł do lokalu mieszkalnego, może - po spełnieniu pozostałych ustawą przewidzianych przesłanek - upoważnić do uzyskania dodatku mieszkaniowego. Tytułem tym może być również umowa użyczenia lokalu mieszkalnego, skoro ustawa wprost tytułu takiego do lokalu nie wyłącza. Zatem stanowisko negujące ustalenia wynikające z umowy użyczenia, narusza prawo materialne. Zaznaczono, że J. S. ponosi opłaty za mieszkanie zgodnie z postanowieniem umowy użyczenia.

W złożonym wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego wraz z deklaracją o dochodach J. S. nie wykazała matki jako wspólnie prowadzącej gospodarstwo domowe. Stanowisko, że gospodarstwo domowe liczy dwie osoby, przyjęte zostało w decyzji z dnia 1.07.2011 r. wbrew twierdzeniu skarżącej. Do przeliczenia dochodu organ przyjął łączne dochody brutto w dwuosobowym gospodarstwie za miesiące marzec, kwiecień i maj 2011 r. które wyniosły 2.341,86 zł, co zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych uprawniało J. S. do otrzymania dodatku mieszkaniowego.

Z uwagi na inne kryteria przyznawania dodatku mieszkaniowego i inne kryteria przyznawania zasiłku okresowego na rozstrzygnięcie Sądu w niniejszej sprawie i przyjęcie do oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nie powinna mieć wpływu w/w decyzja ani decyzje administracyjne w innych sprawach. Sąd w zakresie swej właściwości winien ocenić tylko zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania decyzji.

W sytuacji gdy skarżąca konsekwentnie twierdzi, że prowadzi osobne gospodarstwo domowe uprawnieniem i obowiązkiem organu jest ustalić, czy i jakie są wzajemne relacje skarżąca i jej matką. Skarżąca posiada orzeczenie o częściowej niezdolności do pracy od dnia 1.11.2002 r. ponieważ stwierdzono u niej stan naruszenia sprawności organizmu powodujący konieczność częściowej pomocy osób drugich oraz zdolność do pracy w warunkach pracy chronionej. Matka skarżącej ma znaczny stopień niepełnosprawności orzeczony na stałe i wymaga stałej pomocy osób drugich. W tej sytuacji skarżąca nie dzieli z matką żadnych zadań gospodarstwa domowego i nie może się nią opiekować ze względu na stan zdrowia.

Skarżąca gotuje posiłki wyłącznie dla siebie, a matka otrzymuje obiady ze stołówki. Matka ma opiekuna, z którym uzgadnia codziennie utrzymanie czystości, robienie zakupów, przyrządzanie posiłków, pranie. Z tytułu sprawowanej opieki opiekun otrzymuje dochód w postaci świadczenia pielęgnacyjnego stanowiącego źródło jego utrzymania /zarobek/. Natomiast skarżąca nie osiąga żadnego zarobku więc nie pozostaje w związku faktycznym z matką. Dowodzi to, że gospodarstwa matki i córki są oddzielne.

Zdaniem autora skargi kasacyjnej w okolicznościach rozpoznawanej sprawy i w świetle zgromadzonych dowodów nie można podzielić stanowiska, iż uznanie skarżącej za osobę prowadzącą gospodarstwo domowe z inną osobą w rozumieniu przepisów o dodatkach mieszkaniowych jednocześnie czyni niemożliwym uznanie jej za osobę samotnie gospodarującą w rozumieniu przepisów ustawy o pomocy społecznej bowiem ocena Sądu zgodności z prawem zaskarżonej decyzji w rzeczywistości dotyczy stanu faktycznego nieprawidłowo ocenionego przez organ administracji w sprawie o dodatek mieszkaniowy.

Naczelny Sąd Administracyjny, zważył co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.

Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270, zwanej dalej "p.p.s.a.") Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę wyłącznie nieważność postępowania, której przesłanki określone zostały w § 2 wymienionego przepisu.

Wobec niestwierdzenia przyczyn nieważności, skargę kasacyjną należało rozpoznać w granicach przytoczonej w niej podstawy dotyczącej naruszenia przepisów postępowania.

Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej, Sąd Wojewódzki – kontrolując legalność zaskarżonej decyzji – prawidłowo ocenił stan faktyczny ustalony w postępowaniu administracyjnym. Przedmiotem rozstrzygnięć organów obu instancji był zasiłek okresowy przewidziany w art. 38 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.), którego przyznania odmówiono skarżącej z uwagi na przekroczenie ustawowego kryterium dochodowego uprawniającego do otrzymania tego świadczenia. W kontekście wymienionej przesłanki – warunkującej przyznanie przedmiotowego zasiłku – istotna była ocena czy skarżąca jest osobą samotnie gospodarująca, czy też tworzy wraz z matką rodzinę w rozumieniu przepisów wymienionej ustawy.

Zaznaczyć należy, że zakres okoliczności podlegających ustaleniu w sprawie determinowany jest przez przepisy stanowiące podstawę prawną rozstrzygania.

Jak słusznie wskazał Sąd Wojewódzki w niniejszej sprawie należało kierować się treścią art. 6 pkt 14 ustawy stanowiącego, iż użyte w ustawie określenie "rodzina" oznacza osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące.

Uzupełniająco należy dodać, że według art. 6 pkt 10 ustawy, określenie "osoba samotnie gospodarująca" oznacza osobę prowadzącą jednoosobowe gospodarstwo domowe.

Oceniając stan faktyczny sprawy, Sąd Wojewódzki zaakceptował ustalenie organów obu instancji co do tego, że skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo z matką, z którą wspólnie zamieszkuje. Wnioskowanie w tym zakresie oparte zostało na analizie całokształtu okoliczności dotyczących stanu majątkowego, warunków życia oraz wspólnego zamieszkiwania skarżącej z jej matką, a także ich wzajemnych relacji.

W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd zaznaczył, że skarżąca mieszka z matką w lokalu składającym się z jednego pokoju, kuchni i łazienki. Matka skarżącej jest osobą w podeszłym wieku o znacznym stopniu niepełnosprawności, wymagająca opieki. Skarżąca jest natomiast osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, legitymująca się umiarkowanym stopniem niepełnosprawności, mogącą pracować tylko w warunkach pracy chronionej. Matka skarżącej ma dochód w postaci emerytury z dodatkiem pielęgnacyjnym w kwocie 821 zł, natomiast skarżąca otrzymuje dodatek mieszkaniowy w wysokości 168 zł oraz okresowo zasiłki celowe. Skarżąca i jej matka wspólnie korzystają ze sprzętu gospodarstwa domowego. Wspólnie też mają obowiązek ponoszenia opłat mieszkaniowych (czynsz, energia, woda, gaz). Ponadto Sąd przyjął, że skarżąca pozostaje na utrzymaniu matki, gdyż poza dodatkiem mieszkaniowym nie ma stałych własnych dochodów, które pokryłyby wydatki związane z zaspakajaniem podstawowych potrzeb życiowych (żywność, leki, odzież, środki czystości). Powyższe ustalenia faktyczne wynikają z materiału dowodowego zebranego i ocenionego zgodnie z regułami proceduralnymi.

Argumentacja zawarta w uzasadnieniach orzeczeń podjętych przez organy administracyjne oraz Sąd Wojewódzki jest wyczerpująca i przekonująca. Zaznaczyć należy, że zasadniczo istotne w sprawie okoliczności dotyczące sytuacji majątkowej i rodzinnej skarżącej nie były sporne. Trudno też zakwestionować wnioskowanie organów administracji oraz Sądu co do tego, że emerytura uzyskiwana przez matkę skarżącej przeznaczana jest również na utrzymanie skarżącej. W świetle zasad logiki i doświadczenia życiowego prawidłowa była zatem ocena, że warunki mieszkaniowe oraz zależność istniejąca między skarżącą i jej matką stwarzają obiektywnie stan wskazujący na to, że prowadzą one wspólne gospodarstwo domowe. Odmienne przekonanie strony oraz fakt sprawowania opieki nad matką przez syna, pobierającego świadczenie pielęgnacyjne, nie wykluczają stwierdzenia, że skarżąca i jej matka prowadzą wspólne gospodarstwo domowe.

W konsekwencji należało uznać, że przyjęta w sprawie faktyczna podstawa rozstrzygnięć ustalona została z uwzględnieniem wymogów wynikających z przepisów art. 7, 77 § 1 i 80 K.p.a.

Sformułowane więc w tym zakresie zarzuty kasacyjne okazały się niezasadne. Dodać przy tym należy, że do oceny materiału dowodowego zebranego w postępowaniu administracyjnym nie ma zastosowania art. 233 § 1 K.p.c., powoływany przez autora skargi kasacyjnej.

Odnosząc się do argumentacji zawartej w uzasadnieniu skargi kasacyjnej zauważyć trzeba, że częściowo wykracza ona poza zarzuty przytoczone w ramach podstawy dotyczącej naruszenia przepisów postępowania. Ocena bowiem Sądu Wojewódzkiego, akceptująca stanowisko organów obu instancji: "iż skarżąca nie jest osobą samotnie gospodarującą, lecz tworzy wraz z matką rodzinę w rozumieniu przepisów ustawy" – dotyczy subsumcji ustaleń faktycznych do przepisów art. 6 pkt 10 i pkt 14 w zw. z art. 38 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej.

W tym jednak zakresie zarzuty nie zostały postawione. Nie było zatem możliwe wypowiedzenie się przez Sąd Kasacyjny co do prawidłowości dokonanej w sprawie wykładni i zastosowania przepisów prawa materialnego, w tym regulacji zawartej w ustawie z 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych, do której nawiązał Sąd Wojewódzki w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.

Z tych wszystkich względów skarga kasacyjna podlegała oddaleniu na podstawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.