Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2093/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-11-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Skarżony organ: Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Sędziowie Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki Sędzia WSA Urszula Wilk (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Gajewiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 listopada 2015 r. sprawy ze skargi J. T. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym oddala skargę w całości


UZASADNIENIE

VISA/WA2093/15

UZASADNIENIE

Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia, działając na podstawie art. 107 ust. 5 pkt 16 w zw. z art. 109 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. Nr 164, poz. 1027 ze zm. – powoływanej dalej jako ustawa o świadczeniach), stwierdził m.in., że J. T. w okresie od dnia [...] maja 2008 r. do dnia [...] września 2011 r. została objęta ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej.

Organ ustalił, że z pisma Urzędu Miasta i Gminy w B. z dnia [...] stycznia 2012 r. wynika, że skarżąca figurowała w ewidencji działalności gospodarczej pod nr ewidencyjnym [...] z datą rozpoczęcia działalności od dnia [...] sierpnia 1998 r. W trakcie prowadzenia działalności gospodarczej nie zgłaszała w organie ewidencyjnym informacji o zawieszeniu wykonywania działalności gospodarczej. Ustalono, że wpis w ewidencji działalności gospodarczej został wykreślony z dniem [...] września 2011 r.

Skarżąca wyjaśniła, że faktycznie działalność gospodarczą prowadziła w okresach: od dnia [...].05.2008 r. do dnia [...].09.2008 r., od dnia [...].11.2008 r. do dnia [...].09.2009 r., od dnia [...].06.2010 r. do dnia [...].10.2010 r., od dnia [...].06.2011 r. do dnia [...].09.2011 r.

Organ podkreślił, że zgodnie przepisami z obowiązującymi od dnia 20 września 2008 r., obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą powstaje od dnia zarejestrowania działalności gospodarczej do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności, z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności zostało zawieszone w trybie przewidzianym w art. 14a ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 155, poz. 1095 ze zm.). Wobec tego, samo zgłoszenie zawieszenia prowadzenia działalności dokonane przez skarżącą w Urzędzie Skarbowym w B. nie daje podstaw do uznania, że działalność ta została formalnie zawieszona na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej.

Po rozpoznaniu odwołania J. T. od powyższej decyzji Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia utrzymał ją w mocy decyzją z dnia [...] lipca 2012 r.

W skardze na decyzję Prezesa NFZ do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca zarzuciła organowi nierozpoznanie zarzutu dotyczącego kwestii zaniechania przekazania przez Urząd Skarbowy w B. zgłoszeń o zawieszeniu działalności gospodarczej, a także niezasadne przyjęcie, że zgłoszenie zawieszenia działalności gospodarczej do organu niewłaściwego nie stanowi zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej.

Wyrokiem z dnia 22 listopada 2013 r. sygn. akt VI SA/Wa 2112/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] maja 2012 r., stwierdził, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu oraz zasądził na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.

Na skutek skargi kasacyjnej wywiedzionej przez Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia, Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 7 maja 2015 r. (sygn. akt II GSK 815/14) uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.

Naczelny Sąd Administracyjny uznając skargę za uzasadnioną podniósł, że Sąd I instancji nie wziął pod rozwagę zmian dotyczących ewidencji działalności gospodarczej, jakie nastąpiły od dnia 20 września 2008 r. za sprawą ustawy z 10 lipca 2008 r. o zmianie ustawy o swobodzie działalności gospodarczej oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2008 r., Nr 141, poz. 888).

Sąd II instancji wskazał, iż w rozpoznawanej sprawie organ stwierdził, że skarżąca podlegała obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej w okresach w decyzji szczegółowo określonych, przypadających po 20 września 2008 r., ponieważ w tym czasie nie zgłosiła w wymaganym trybie faktu zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej. Uwzględnił natomiast deklarowane przez nią przerwy w niewykonywaniu działalności gospodarczej przypadające przed 20 września 2008 r. Naczelny Sąd Administracyjny uznał stanowisko organu w tym zakresie za prawidłowe.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.2014.1647 j.t. ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym ta kontrola stosownie do § 2 powołanego artykułu sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Sąd w ramach swojej właściwości dokonuje zatem kontroli aktów z zakresu administracji publicznej z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnymi jak i prawem procesowym.

Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zw. dalej p.p.s.a. – Dz.U.2012.270 j.t.).

Podkreślenia wymaga również, iż stosownie do powołanych wyżej przepisów Sąd nie bada zaskarżonej decyzji pod względem jej celowości czy słuszności.

W przedmiotowej sprawie przede wszystkim wskazać jednak należy, iż zgodnie z art. 190 p.p.s.a. wojewódzki sąd administracyjny, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Przyjmuje się, iż ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego jest wiążąca w sprawie dla sądu pierwszej instancji zarówno wówczas, gdy dotyczy zastosowania przepisów prawa materialnego, jak również przepisów postępowania administracyjnego. Oznacza to, że wojewódzki sąd administracyjny jest obowiązany rozpatrzyć sprawę ponownie, stosując się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku, bez względu na poglądy prawne wyrażone w orzeczeniach sądowych w innych sprawach. Nawet w przypadku sporu co do stanu faktycznego będącego podstawą subsumcji prawa, a więc i oceny prawnej lub odmiennej interpretacji prawa albo nawet możliwości niezgodności oceny sądu z prawem obowiązującym, zapatrywania prawne wynikające z oceny prawnej NSA mają moc wiążącą, zaś odmienna ocena materiału dowodowego stanowi prawnie niedopuszczalną polemikę z prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego.

Przez ocenę prawną rozumie się powszechnie wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie, zaś wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych.

Niewątpliwie ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak i kwestii zastosowania określonego przepisu prawa, jako podstawy do wydania właśnie takiej decyzji. Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego ciążący na wojewódzkim sądzie administracyjnym, może być wyłączony tylko w wyjątkowych sytuacjach, w szczególności w przypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego (tak również: m.in. H. Knysiak-Molczyk /w:/ T. Woś (red.), H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydanie 2, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2008, s. 681-682 i powołane tam orzecznictwo).

Pamiętać należy przy tym, iż ocena prawna, w rozumieniu art. 190 p.p.s.a., to wyjaśnienie przez NSA istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku, a więc nie tylko sama wykładnia w ścisłym tego słowa znaczeniu.

W konsekwencji należy uznać, iż związanie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w rozumieniu art. 190 p.p.s.a., oznacza, iż nie może on formułować nowych ocen prawnych - sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, a zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania poprzez treść nowego wyroku.

Mając na względzie powyższe zauważyć trzeba, iż w niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie związany był oceną prawną i wskazaniami zawartymi w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 maja 2015 r., sygn. akt II GSK 815/14.

W orzeczeniu tym Sąd drugiej instancji zarzucił Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, rozstrzygającemu sprawę w postępowaniu zakończonym wyrokiem z dnia 22 listopada 2013 r., sygn. akt VI SA/Wa 2112/12, iż nie wziął pod rozwagę zmian dotyczących ewidencji działalności gospodarczej, jakie nastąpiły od dnia 20 września 2008 r. za sprawą ustawy z 10 lipca 2008 r. o zmianie ustawy o swobodzie działalności gospodarczej oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2008 r., Nr 141, poz. 888).

Sąd II instancji wskazał, iż w rozpoznawanej sprawie organ stwierdził, że skarżąca podlegała obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej w okresach w decyzji szczegółowo określonych, przypadających po 20 września 2008 r., ponieważ w tym czasie nie zgłosiła w wymaganym trybie faktu zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej. Uwzględnił natomiast deklarowane przez nią przerwy w niewykonywaniu działalności gospodarczej przypadające przed 20 września 2008 r. Naczelny Sąd Administracyjny uznał stanowisko organu w tym zakresie za prawidłowe.

Naczelny Sąd Administracyjny wywodził, że wspomnianą ustawą zmieniającą z dnia 10 lipca 2008 r. wprowadzono instytucję zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej (art. 14a ust. 1 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej). Zawieszenie może nastąpić na wniosek przedsiębiorcy. Informacja o zawieszeniu oraz o wznowieniu wykonywania działalności gospodarczej podlega wpisowi do ewidencji działalności gospodarczej Przedsiębiorca, który zamierza zawiesić działalność gospodarczą jest obowiązany dokonać zgłoszenia o tym zawieszeniu do ewidencji działalności gospodarczej. Ustawą zmieniającą znowelizowano również przepisy ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Według nowego brzmienia art. 13 pkt 4 tej ustawy ubezpieczeniowej obowiązkowi ubezpieczenia społecznego podlegają osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą - od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności gospodarczej do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności, z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności zostało zawieszone na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej. Przepis art. 36 ust. 2 tej ustawy stanowi natomiast, że zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej wywiera skutki prawne w zakresie ubezpieczeń społecznych od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym przedsiębiorca dokonał zgłoszenia zawieszenia działalności gospodarczej, do ostatniego dnia miesiąca, w którym przedsiębiorca dokonał zgłoszenia wznowienia wykonywania działalności gospodarczej.

Jak słusznie wskazywał Naczelny Sąd Administracyjny obowiązek podlegania ubezpieczeniu społecznemu jest ścisłe powiązany z wpisem prowadzenia działalności do ewidencji działalności gospodarczej. Powstaje od dnia rozpoczęcia wykonywania tej działalności. Chodzi tu jednak o podaną przez przedsiębiorcę datę rozpoczęcia wykonywania działalności, podlegającą obowiązkowi wpisania do ewidencji działalności gospodarczej, nie zaś o datę faktycznego podjęcia działalności (art. 25 ust. 1 pkt 7 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej). Obowiązek ubezpieczenia podlega zawieszeniu na okres zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej, jednakże pod warunkiem, że przedsiębiorca wystąpił z wnioskiem o wpisanie do ewidencji informacji o zawieszeniu prowadzenia działalności gospodarczej.

Naczelny Sąd Administracyjny podnosił, że omawiane przepisy wiążą zatem ustalenie wykonywania działalności gospodarczej dla potrzeb ustalenia podlegania ubezpieczeniu społecznemu z treścią wpisu do ewidencji działalności gospodarczej, nie zaś z faktycznym, rzeczywistym wykonywaniem tej działalności. Stąd też nakładają na przedsiębiorcę zarówno obowiązek określenia we wniosku o wpis do ewidencji daty rozpoczęcia działalności, jak i obowiązek zgłoszenia zawieszenia tej działalności. A zatem stanowisko, że o podleganiu ubezpieczeniu społecznemu rozstrzyga ostatecznie podlegający dowodzeniu fakt wykonywania działalności, nie zaś wpis do ewidencji, ponieważ ten wpis tworzy jedynie obalalne domniemanie prowadzenia działalności, prowadzi po pierwsze, do ignorowania omawianych obowiązków przedsiębiorcy dotyczących wpisów do ewidencji, w tym wpisów o zawieszeniu działalności, po drugie - w skrajnych przypadkach otwiera drogę do ubiegania się o objęcie ubezpieczeniem społecznym z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej osobom, które w ogóle nie były wpisane do ewidencji działalności gospodarczej.

Naczelny Sąd Administracyjny wskazał też, że wpis do ewidencji działalności gospodarczej rzeczywiście stanowi podstawę do domniemania, że taka działalność jest faktycznie prowadzona. Z treści art. 33 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej wynika jednakże, że nie podlegają weryfikacji te dane zawarte w ewidencji, które zostały wpisane na podstawie wniosku przedsiębiorcy. W tym więc zakresie domniemanie prawdziwości danych zawartych we wpisie jest niewzruszalne. Stąd konkluzja, że przedsiębiorca nie ma podstaw do domagania się uznania, że w pewnym okresie zawiesił działalność gospodarczą, jeżeli z ewidencji wynika, że nie zgłaszał zawieszenia tej działalności.

W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w pełni podzielając przytoczone wyżej wywody i przyjmując je za własne uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie bowiem organ wydając zaskarżoną decyzję nie dopuścił się naruszeń prawa materialnego, które miałyby wpływ na wynik sprawy, ani uchybień formalnoprawnych w stopniu, w jakim mogłoby to mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organ stwierdził, że skarżąca podlegała obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej w okresach w decyzji szczegółowo określonych, przypadających po 20 września 2008 r., ponieważ w tym czasie nie zgłosiła w wymaganym trybie faktu zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej. Uwzględnił natomiast deklarowane przez nią przerwy w wykonywaniu działalności gospodarczej przypadające przed 20 września 2008 r. Naczelny Sąd Administracyjny uznał stanowisko organu w tym zakresie za prawidłowe.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.