Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt I SA/Bk 1838/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2018-02-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6040 Wyrób, rozlew i obrót alkoholami
Hasła tematyczne: Przeciwdziałanie alkoholizmowi
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 18 ust. 1, 2, 3a
journal: Dz.U. 2016 poz 487
law: Ustawa z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi - tekst jednolity
article: art. 32
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Andrzej Melezini (spr.), Sędziowie sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz, sędzia WSA Dariusz Zalewski, Protokolant st. sekretarz sądowy Marta Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 7 lutego 2018 r. sprawy ze skargi L. Sp. z o.o. w J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] października 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zezwolenia na sprzedaż alkoholu 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...].08.2017 r., nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. na rzecz strony skarżącej L. Sp. z o.o. w J. kwotę 997 zł (słownie: dziewięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

U podstaw podjętego rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia faktyczne.

Prezydent Miasta Ł., decyzją z dnia [...] października 2016 r. nr [...], wydaną po rozpatrzeniu pięciu wniosków, udzielił W. W., prowadzącej działalność gospodarczą pod nazwą "H." z siedzibą w Ł. przy ul. [...], zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych zawierających powyżej 4,5% do 18% zawartości alkoholu (z wyjątkiem piwa) i zawierających powyżej 18% alkoholu przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży w placówce handlowej w Ł. przy ul. [...] oraz odmówił udzielenia zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych zawierających powyżej 4,5% do 18% alkoholu (z wyjątkiem piwa) i powyżej 18% alkoholu przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży następującym podmiotom: L. Sp. z o.o. z/s w J., Z. K. Firma H. "A.", J. S.A. z/s w K.

Po rozpatrzeniu odwołania L. Spółka z o.o., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z dnia [...] listopada 2016 r., nr [...] utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.

Organ odwoławczy stwierdził, że wszyscy przedsiębiorcy spełnili kryteria określone w punktach 3-5 uchwały nr [...] Rady Miejskiej w Ł. Dodał następnie, że przedsiębiorcy: J. S.A. i L. Sp. z o.o. posiadają już zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych w innych placówkach handlowych położonych na terenie Ł., zatem nie spełniają kryterium: "jeden przedsiębiorca - jeden punkt sprzedaży". W związku z tym rozstrzygającym kryterium była "data wpływu wniosku". Najwcześniej wniosek złożyła W. W.([...] sierpnia 2016) i spełnia ona wszystkie pozostałe kryteria ustalone przez Radę Miejską Ł., dlatego zasadnie organ pierwszej instancji przyznał jej zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych zawierających powyżej 4,5% do 18% zawartości alkoholu (z wyjątkiem piwa) i zawierających powyżej 18% alkoholu przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z dnia 26 kwietnia 2017 r. sygn. akt I SA/Bk 21/17, uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] listopada 2016 r. oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] października 2016 r. Wskazał, że przyjęcie przez organy zamiast ustalonego w załączniku nr 3 do uchwały Rady Miejskiej w Ł. kryterium daty wpływu wniosku, kryterium kolejności wpływu wniosku naruszyło zasadę uznaniowości, tj.: art. 1 i art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz. U. z 2016 r., poz. 487 ze zm., zwanej dalej: "ustawą") w związku z wynikającą

z art. 32 Konstytucji RP zasadą równości. Sąd stwierdził, że skoro jedno z przyjętych kryteriów wyboru odnosi się do daty złożenia wniosku a nie do daty i godziny, to wszystkie wnioski złożone w określonej dacie powinny być rozpatrywane jednakowo. Organ może przyjąć dodatkowe kryteria, lecz nie może zmieniać kryteriów już istniejących. Skoro w ogłoszeniu umieszczonym przez Prezydenta Miasta Ł., zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami, wskazano końcowy termin składania wniosków i strona skarżąca złożyła wniosek w terminie, nie ma podstaw, aby jej wniosek nie był rozpatrywany, bowiem mimo złożenia go w terminie został złożony tego samego dnia tylko później niż inny wniosek. Ponadto za bezpodstawne Sąd uznał twierdzenie, że skarżąca Spółka nie spełniła kryterium "zasada jeden przedsiębiorca jeden punkt sprzedaży napojów alkoholowych". W wykazie przedsiębiorców prowadzących sprzedaż napojów alkoholowych powyżej 4,5% alkoholu (z wyjątkiem piwa) w strefie limitów figuruje L. Sp. z o.o. Sp. k. w J., zatem podmiot inny niż wnoszący o wydanie zezwolenia w tej sprawie, tj. L. Spółka z o.o. w J.

Ponownie rozpoznając sprawę, Prezydent Miasta Ł. decyzją z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...]: 1) udzieli W. W., prowadzącej działalność gospodarczą pod nazwą H. z siedzibą w Ł., ul. [...], zezwoleń: na sprzedaż napojów alkoholowych powyżej 4,5% do 18% zawartości alkoholu (z wyjątkiem piwa) oraz na sprzedaż napojów alkoholowych powyżej 18% zawartości alkoholu, przeznaczonych do spożycia poza miejscem, sprzedaży w placówce handlowej położonej w Ł. przy ul. [...], na czas oznaczony od dnia, gdy decyzja stanie się ostateczna do dnia [...] kwietnia 2020 r., 2) odmówił udzielenia zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych powyżej 4,5% do 18 % zawartości alkoholu (z wyjątkiem piwa) i powyżej 18% zawartości alkoholu przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży: • L. Spółka z o.o. z siedzibą w J.; • J. SA z siedzibą w K.; 3) umorzył postępowanie w części dotyczącej udzielenia zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych powyżej 4,5% do 18% zawartości alkoholu (z wyjątkiem piwa) i powyżej 18% zawartości alkoholu przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży: • Z. K. prowadzącemu działalność gospodarczą pod nazwą FIRMA H. "A." • E. T. prowadzącej działalność gospodarczą pod nazwą Sklep S.

Po rozpatrzeniu odwołania L. Spółka z o.o., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z dnia [...] października 2017 r. nr [...] utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.

Kolegium wskazało, że przedmiotowa decyzja została wydana w wyniku wykonania postanowień Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku zawartych w wyroku z dnia 26 kwietnia 2017 r. sygn. akt I SA/Bk 21/17.

Następnie wyjaśniło, że w postępowaniu zakończonym skarżoną decyzją,

o wydanie zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych zawierających powyżej 4,5% do 18% alkoholu (z wyjątkiem piwa) i powyżej 18% alkoholu przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży ubiegało się pięć podmiotów, które złożyły wnioski zgodne z art. 18 ust. 5 i ust. 6 ustawy i uzyskały pozytywną opinię Miejskiej Komisji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych w Ł. (wydaną w formie postanowień odrębnie dla każdego wnioskodawcy). Wskazało, że wniosek W. W. wpłynął w dniu [...] sierpnia 2016 r. o godz. 7.30, wniosek L. Sp. z o.o. wpłynął w dniu [...] sierpnia 2016 r. o godz. 15.23, wniosek J. S.A. wpłynął w dniu [...] sierpnia 2016 r. o godz. 13.49, zaś wniosek E. T. wpłynął w dniu [...] sierpnia 2016 r. o godz. 13.40. Ponadto wszystkie podmioty uzyskały pozytywne opinie właściwych rad osiedla, Straży Miejskiej i Komendy Miejskiej Policji.

Kolegium ustaliło, że w dacie wydania zaskarżonej decyzji Prezydent Miasta Ł. dysponował jednym wolnym punktem w limicie ustalonym w ilości 50 punktów przez Radę Miejską Ł. uchwałą nr [...] z dnia [...] marca 2011 r. w sprawie ustalenia liczby punktów sprzedaży napojów alkoholowych zawierających powyżej 4,5% alkoholu (z wyjątkiem piwa), przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży (Dz. Urz. Woj. Podl. z 2003 r., nr 34, poz. 780 ze zm.). Kolegium ustaliło również, że w sytuacji, gdy o 1 wolny punkt sprzedaży napojów alkoholowych o zawartości powyżej 4,5% do 18% alkoholu (z wyjątkiem piwa) oraz powyżej 18% alkoholu przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży ubiegło się 5 przedsiębiorców, Prezydent Miasta Ł. zasadnie zastosował zasady ustalone przez Radę Miejską w Ł. w załączniku nr 4 do Uchwały nr [...] z dnia [...] stycznia 2017 r. w sprawie Ł. Programu Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych oraz innych Uzależnień na 2017 r. (gdyż w dacie wydawania skarżonej decyzji uchwała nr [...] Rady Miejskiej Ł. z dnia [...] grudnia 2015 r. nie obowiązywała), czyli: 1) data wpływu wniosku, w przypadku wniesienia większej liczby wniosków w tym samym dniu decyduje kolejność w pływu wniosków; 2) jeden przedsiębiorca - jeden punkt sprzedaży napojów alkoholowych; 3) brak negatywnych wyników kontroli w zakresie przestrzegania ustawy o wychowaniu w trzeźwości, przeprowadzonych przez MKRPA, Policję, Straż Miejską i inne uprawnione organy; 4) opinia Policji tzn. informacja, że nie podejmowano interwencji w miejscu sprzedaży, sprzedaży i podawania napojów alkoholowych z powodu zakłóceń porządku publicznego w punkcie sprzedaży i najbliższej okolicy; 5) opinia rady osiedla.

Organ odwoławczy zauważył, że wszyscy przedsiębiorcy spełnili kryteria określone w punktach 2-5.

Odnośnie spełnienia kryterium określonego w punkcie 1, Kolegium stwierdziło, że najwcześniej, bo w dniu [...] sierpnia 2016 r. wpłynęły wnioski dwóch przedsiębiorców, tj. W. W. oraz L. Spółka z o.o. z siedzibą w J. W związku z tym, że Prezydent Miasta Ł. dysponował jednym wolnym punktem w limicie o wyłonieniu przedsiębiorcy, któremu zostaną udzielone zezwolenia decydowała kolejność wpływu wniosków. Wniosek W. W. wpłynął do Urzędu Miejskiego w Ł. wcześniej niż wniosek L. Spółka z o.o. z siedzibą w J., dlatego to W. W. Prezydent Miasta Ł. udzielił zezwoleń na: sprzedaż napojów alkoholowych powyżej 4,5% do 18% zawartości alkoholu, (z wyjątkiem piwa) oraz na sprzedaż napojów alkoholowych powyżej 18% zawartości alkoholu, przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży w placówce handlowej położonej w Ł. przy ul. [...], na czas oznaczony od dnia, gdy decyzja stanie się ostateczna do dnia [...] kwietnia 2020 r. Rozdysponowanie jedynego wolnego punktu spowodowało, że pozostałym przedsiębiorcom ubiegającym się o zezwolenia w tym samym postępowaniu odmówiono wydania zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych: L. Spółka z o.o. z siedzibą w J. i J. SA z siedzibą w K. oraz E. T. i Z. K. Organ odwoławczy zaznaczył jednak, że w związku z tym, że E. T. zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej w dniu [...] września 2016 r., natomiast Z. K. uzyskał zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych powyżej 4,5% do 18% zawartości alkoholu (z wyjątkiem piwa) oraz na sprzedaż napojów alkoholowych powyżej 18% zawartości alkoholu, przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży w placówce handlowej położonej w Ł. przy ul. [...], na podstawie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] maja 2017 r., nr [...] umorzył postępowanie z wniosków E. T. i Z. K. z powodu bezprzedmiotowości.

Nie godząc się z takim rozstrzygnięciem skargę do Sądu wywiodła L. Sp.

z o.o. Działający w jej imieniu pełnomocnik zaskarżył w całości decyzję Kolegium

i zarzucił naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na rozstrzygnięcie, jak również przepisów prawa materialnego, tj.:

1) art. 6 k.p.a. w zw. z art. 18 ust. 1 i ust. 3a ustawy, poprzez zastosowanie

w sprawie kryteriów przyznawania zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych określonych w cyt. uchwale nr [...] dnia [...] stycznia 2017 r. podjętej przez Radę Miejską w Ł. w trybie art. 41 ust. 1-2 ustawy, która to uchwala nie stanowi aktu prawa miejscowego, a w konsekwencji nie powinna kształtować praw i obowiązków podmiotów ubiegających się o zezwolenie, a ponadto narzucenie w niej kryteriów udzielania zezwoleń narusza kompetencje Prezydenta Miasta Ł. jako organu właściwego do ich udzielania,

2) art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a., poprzez przekroczenie granic uznania administracyjnego polegające na wprowadzeniu, już po złożeniu przez przedsiębiorców wniosków

o udzielenie zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych, arbitralnego kryterium kolejności wpływu wniosków, co dawało organowi możliwość faworyzowania lokalnego przedsiębiorcy, któremu organ zdecydował się udzielić zezwolenia, podczas gdy organ powinien był tak określić dodatkowe kryteria by stworzyć przedsiębiorcom równe i uczciwe warunki konkurowania o zezwolenie, dążąc do wypełnienia celów ustawy, a nie bezcelowej realizacji zasady "kto pierwszy, ten lepszy",

3) art. 107 § 3 k.p.a., poprzez brak odniesienia się do zarzutów odwołania wskazujących na to, że w okolicznościach przedmiotowej sprawy przyjęte kryterium "kolejności wpływu wniosków" było dyskryminujące dla przedsiębiorców mających siedzibę poza Ł., m.in. z uwagi na sposób ogłoszenia naboru wniosków, które zostało zamieszczone w piątek w godzinach późno popołudniowych, a nabór wniosków odbywał się od poniedziałku rano, co stawiało w uprzywilejowanej pozycji przedsiębiorców lokalnych mających możliwość dotrzeć do miejsca składania

wniosków już w poniedziałek rano,

4) art. 7, 77 § i 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a., poprzez brak uzasadnienia dla przyjęcia jako dodatkowego kryterium udzielenia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych kryterium "kolejności wpływu wniosków", przy jednoczesnym braku rozważenia innych możliwych kryteriów dodatkowych, które byłyby równe dla wszystkich przedsiębiorców i realizowałyby cele ustawy,

5) art. 1 i art. 18 ust. 1 ustawy w zw. z art. 32 Konstytucji RP, poprzez

udzielenie zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych na podstawie arbitralnie

przyjętego kryterium przyznawania zezwoleń w postaci "kolejności wpływu wniosku",

co stanowi przekroczenie swobody uznania administracyjnego oraz narusza

konstytucyjną zasadę równości wobec prawa, faworyzując przedsiębiorców lokalnych

mających możliwość szybszego dotarcia do miejsca składania wniosków niż

przedsiębiorcy mający siedzibę poza Ł., co było znamienne w okolicznościach

przedmiotowej sprawy, w których ogłoszenie o naborze wniosków zostało

zamieszczone w piątek w godzinach późno popołudniowych, a nabór wniosków

odbywał się od poniedziałku rano.

W związku z powyższym autor skargi wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę, Kolegium podtrzymując stanowisko w sprawie, wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył co następuje.

Skarga okazała się zasadna.

Stosownie do treści przepisu art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 - dalej również jako: p.p.s.a.) sąd administracyjny uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).

Badając legalność zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej Sąd stwierdził naruszenie przez organy administracji przepisów prawa procesowego w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.

Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest ocena prawidłowości udzielenia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych.

Należy podkreślić, że w przedmiotowej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wydał dnia 26 kwietnia 2017 r. wyrok kasacyjny o sygn. akt I SA/Bk 21/17. Zarówno organy administracji, jak i Sąd orzekający w niniejszej sprawie, na mocy art. 153 p.p.s.a. są związane oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w przywołanym wyroku z dnia 26 kwietnia 2017 r. o sygn. akt I SA/Bk 21/17.

Zgodnie z art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Przez ocenę prawną należy rozumieć sąd o prawnej wartości sprawy. Ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego oraz kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania decyzji. Wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencję oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych i wskazanie kierunku, w którym winno zmierzać przyszłe postępowanie (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012 r., s. 397 uw. 1, 2; M. Jagielska, J. Jagielski, R. Stankiewicz, w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011 r., s. 544, Nb 1-3).

Artykuł 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że ani organ administracji publicznej, ani sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane.

Należy przypomnieć, za wyrokiem Sądu Sąd o sygn. akt I SA/Bk 21/17, że podstawę materialnoprawną przedmiotowych decyzji stanowią przepisy art. 18 ust. 1, ust. 2, ust. 3 pkt 2 i 3 i ust. 3a ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Zgodnie z art. 18 ust. 1 wskazanej ustawy sprzedaż napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia w miejscu lub poza miejscem sprzedaży może być prowadzona tylko na podstawie zezwolenia wydanego przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta), właściwego ze względu na lokalizację punktu sprzedaży. Zezwolenie to wydaje się na podstawie wniosku przedsiębiorcy (art. 18 ust. 2 ww. ustawy), oddzielnie na następujące rodzaje napojów alkoholowych: 1) do 4,5% zawartości alkoholu oraz na piwo; 2) powyżej 4,5% do 18% zawartości alkoholu (z wyjątkiem piwa); 3) powyżej 18% zawartości alkoholu (art. 18 ust. 3 ww. ustawy), po uzyskaniu pozytywnej opinii gminnej komisji rozwiązywania problemów alkoholowych o zgodności lokalizacji punktu sprzedaży z uchwałami rady gminy, o których mowa w art. 12 ust. 1 i 2 (art. 18 ust. 3a ww. ustawy). Zgodnie zaś z treścią art. 12 ust. 1 i ust. 2 ustawy rada gminy ustala, w drodze uchwały, dla terenu gminy (miasta) liczbę punktów sprzedaży napojów zawierających powyżej 4,5% alkoholu (z wyjątkiem piwa), przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży, jak i w miejscu sprzedaży, oraz zasady usytuowania na terenie gminy miejsc sprzedaży i podawania napojów alkoholowych. W przedmiotowej sprawie liczbę punktów sprzedaży napojów alkoholowych zawierających powyżej 4,5% alkoholu (z wyjątkiem piwa) przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży ustaliła Rada Miejska Ł. określając ten limit na 50 punktów (uchwały Nr [...] z dnia [...] marca 2003 r. zmieniona uchwałą Nr [...] z dnia [...] czerwca 2011 r.). W związku z tym, że rozdysponowano już 49 z takich zezwoleń, pozostało ostatnie, o które ubiegało się w rozpatrywanym przypadku pięciu przedsiębiorców.

Z przytoczonych regulacji prawnych nie wynika tryb procedowania w sytuacji, w której o mniejszą ilość zezwoleń na sprzedaż alkoholu związaną z limitowaniem uchwałami rad gmin ilości punktów sprzedaży, ubiega się większa ilość (od ilości punktów sprzedaży) podmiotów. Skoro każdy przedsiębiorca może złożyć pisemny wniosek o wydanie zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych i zezwolenie takie wydaje organ zezwalający po uzyskaniu pozytywnej opinii gminnej komisji rozwiązywania problemów alkoholowych o zgodności lokalizacji punktu sprzedaży z ww. uchwałami rady gminy, to tym samym w sytuacji wydania przez taką komisję pozytywnej opinii w stosunku do wszystkich wnioskujących, organ zezwalający powinien rozpatrzyć wniosek każdego przedsiębiorcy w trybie i w sposób, który byłby dla ubiegającego się o zezwolenie, przejrzysty i oparty na równych kryteriach wyboru. Procedura dokonania wyboru powinna być transparentna, a więc jasna, klarowna oraz oparta na jednakowych zasadach wyboru. Jest to szczególnie niezbędne ze względu na to, że decyzja w przedmiocie udzielenia zezwolenia na obrót napojami alkoholowymi, wydawana w sytuacji ograniczonej limitem liczby zezwoleń, jest decyzją o ograniczonym prawem zakresie uznania administracyjnego. Pogląd o takim charakterze owej decyzji wyraził NSA w uchwale z 18 września 1995 r. sygn. akt VI SA 10/95, (ONSA 1995, z. 4, poz. 152). Zawarte w art. 18 ust. 2 i 3 ww. ustawy przesłanki dopuszczalności wydania takiego zezwolenia - liczba punktów sprzedaży ustalona dla terenu gminy oraz zasady usytuowania na terenie gminy miejsc sprzedaży - nie kwalifikują takiej decyzji jako decyzji w pełni związanej. Wyznaczają one materialnoprawne granice uznania organu wydającego decyzję. Nie może on wydać zezwolenia, jeśli doprowadziłoby to do przekroczenia ustalonej przez radę gminy liczby punktów sprzedaży napojów alkoholowych lub było niezgodne z określonymi przez radę gminy zasadami usytuowania miejsc sprzedaży alkoholu. Natomiast nie ma on obowiązku prawnego wydać zezwolenia tylko dlatego, że nie zachodzą powyższe przeszkody. Granice przysługującego organowi uznania administracyjnego wyznaczają nie tylko przepisy art. 18 ust. 2 i 3 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, lecz także ogólna zasada uwzględniania przy załatwianiu spraw indywidualnych interesu społecznego

i słusznego interesu obywateli (art. 7 kpa).

W wyroku z 6 czerwca 2012 r. sygn. akt II GSK 575/11 NSA wskazał z kolei, że uznaniowy charakter takiej decyzji nie może prowadzić do dowolności rozstrzygnięcia. W każdym przypadku jej wydanie powinno być poprzedzone wyjaśnieniem wszystkich okoliczności faktycznych, istotnych dla rozpatrzenia sprawy konkretnego podmiotu ubiegającego się o takie zezwolenie, z zachowaniem wymogów proceduralnych, w tym art. 7,8,11,15, a także art. 107 § 3 kpa. Poszczególne kryteria zastosowane przy udzielaniu zezwolenia powinny zostać poddane wyczerpującemu porównaniu przy ocenie wniosku o udzielenie zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych (wyrok dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - CBOSA).

Również w orzecznictwie WSA w Białymstoku, stwierdzono już, że w przypadku większej liczby wnioskodawców od wolnych punktów w limicie - w sytuacji gdy organ zezwalający dysponuje ograniczoną i niepodzielną ilością pewnych dóbr (zezwoleń) - o przydziale tych dóbr orzeka w formie jednej decyzji uznaniowej, rozstrzygającej w przedmiocie wszystkich złożonych wniosków o uzyskanie zezwolenia. W wyniku złożenia w tym samym czasie większej ilości wniosków niż przewidywany limit wolnych punktów sprzedaży alkoholu, zasadnym jest przyjęcie dodatkowych kryteriów wyboru, w tym kryteriów "daty wpływu wniosku", "jeden przedsiębiorca - jeden punkt sprzedaży alkoholu", czy też kryterium "kontynuacji prowadzenia sprzedaży alkoholu w danym punkcie" (zob. np. wyroki z 11 marca 2008 r. sygn. akt II SA/Bk 891/07 i z 28 stycznia 2010 r. sygn. akt II SA/BK 705/09 dostępne w CBOSA).

Sąd w wyroku o sygn. akt I SA/Bk 21/17 wskazał, że decyzja zezwalająca na sprzedaż alkoholu powinna zawierać uzasadnione kryteria uznaniowości, sprowadzające się do równego traktowania podmiotów gospodarczych. Obowiązek równego traktowania podmiotów prawa w obrębie określonej klasy (kategorii) był wielokrotnie podkreślany w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego. Wszystkie podmioty prawa, charakteryzujące się w równym stopniu daną cechą istotną (relewantną), powinny być traktowane równo, a więc według jednakowej miary, bez zróżnicowań, zarówno dyskryminujących, jak i faworyzujących. Podmioty różniące się mogą być natomiast traktowane odmiennie (orzeczenie TK z dnia 9 marca 1988 r. sygn. U 7/87, wyrok TK z dnia 18 lipca 2008 r. sygn. P 27/07). Samo odstępstwo od równego traktowania nie prowadzi jeszcze do uznania wprowadzających je przepisów za niekonstytucyjne. Nierówne traktowanie podmiotów nie musi oznaczać dyskryminacji lub uprzywilejowania, a w konsekwencji niezgodności z art. 32 czy też art. 2 Konstytucji RP. Konieczna jest jeszcze ocena kryterium, na podstawie którego dokonano zróżnicowania (wyrok z 12 maja 1998 r. sygn. U. 17/97). Pamiętać zatem trzeba, że odstępstwo od nakazu równego traktowania podmiotów podobnych musi zawsze znajdować podstawę w odpowiednio przekonywujących argumentach.

Z uzasadnienia decyzji wydanych w tej sprawie wynikało, że oprócz warunków wynikających z ustawy organ uwzględnił również dodatkowe kryteria ustalone uchwałą nr [...] Rady Miejskiej w Ł., tj. a) data wpływu wniosku, b) zasada jeden przedsiębiorca jeden punkt sprzedaży napojów alkoholowych, c) opinia Rady Osiedla, d) brak negatywnych wyników kontroli w zakresie przestrzegania ustawy o wychowaniu w trzeźwości, e) opinia Policji tzn. informacja, że nie podejmowano interwencji w miejscu sprzedaży lub w miejscu sprzedaży i podawania napojów alkoholowych z powodu zakłóceń porządku publicznego w punkcie sprzedaży i jego najbliższej okolicy.

Sąd w wyroku o sygn. akt I SA/Bk 21/17 podzielił wątpliwości wyartykułowane w skardze, dotyczące przyjęcie w tej konkretnej sprawie zamiast ustalonego w załączniku nr 3 do uchwały Rady Miejskiej w Ł. kryterium daty wpływu wniosku, kryterium kolejności wpływu wniosku. Powyższe naruszyło zdaniem Sądu zasadę uznaniowości, tj.: art. 1 i art. 18 ust. 1 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi w związku z wynikającą z art. 32 Konstytucji RP zasadą równości. Orzekający w tej sprawie Sąd w pełni podzielił pogląd wyrażony w prawomocnym wyroku tut. Sądu z dnia 12 października 2016 r. I SA/Bk 252/16. Skoro zatem jedno z przyjętych kryteriów wyboru odnosi się do daty złożenia wniosku a nie do daty i godziny, to wszystkie wnioski złożone w określonej dacie powinny być rozpatrywane jednakowo. Organ może przyjąć dodatkowe kryteria, lecz nie może zmieniać kryteriów już istniejących. Skoro w ogłoszeniu umieszczonym przez Prezydenta Miasta Ł., zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami, wskazano końcowy termin składania wniosków i strona skarżąca złożyła wniosek w terminie, nie ma podstaw, aby jej wniosek nie był rozpatrywany, bowiem mimo złożenia go w terminie został złożony tego samego dnia tylko później niż inny wniosek.

Ponownie rozpatrując sprawę Sąd wskazał, że organy muszą mieć na uwadze, że nie ma przeszkód, aby w sytuacji przyznawania dóbr reglamentowanych organ administracji publicznej działając w ramach uznania administracyjnego wprowadzał kryteria pozaustawowe. Istotne jest jednak, aby przyjęte wymagania zostały zastosowane w stosunku do wszystkich stron postępowania i aby ocena spełnienia ustalonych kryteriów uwzględniała w pierwszym rzędzie hierarchię celów wynikających z art. 2 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Kryteria owe powinny być obiektywne, czytelne, racjonalne i możliwe do weryfikacji. Nie mogą także naruszać konstytucyjnie chronionych wartości, m.in. takich, jak zasada równości.

Biorąc powyższe pod uwagę oraz oceniając ponownie rozpatrzoną sprawę przez organy w ocenie Sądu, wbrew treści art. 153 p.p.s.a. organy obu instancji błędnie odniosły się do wyznaczeń wskazanych przez Sąd w cytowanym wyroku o sygn. akt I SA/Bk 21/17.

W ocenie Sądu należy w pełni zgodzić się ze stanowiskiem Skarżącej, z którego wynika brak możliwości zmiany w toku prowadzonego postępowania administracyjnego kryteriów bądź modyfikacji czy też doprecyzowywania istniejących kryteriów, na których spełnienie przedsiębiorcy ubiegający się o zezwolenie nie mieliby w żaden sposób wpływu, z uwagi na to, że wnioski już zostały złożone.

Rada Miejska Ł. doprecyzowała bowiem w załączniku nr 4 do uchwały nr [...] z dnia [...] stycznia 2017 r. jak należy stosować kryterium "data wpływu wniosku" w przypadku, gdy tak jak miało to miejsce w rozpoznawanej sprawie, w tej samej dacie wpłynęły wnioski kilku przedsiębiorców a do rozdysponowania jest jeden wolny punkt sprzedaży napojów alkoholowych w ustalonym przez Radę limicie. Stanowisko organu odwoławczego, w którym podkreśla, że poprzez dokonanie doprecyzowania zlikwidowana została niepewność podmiotów ubiegających się o zezwolenia, któremu z nich zostanie wydane zezwolenie w przypadku, gdy w tym samym dniu wpłynie więcej wniosków niż liczba wolnych punktów sprzedaży napojów alkoholowych w określonych w limicie jest niedopuszczalne w sytuacji, kiedy organ posiadał wiedzę, kto i w jakiej godzinie złożył dany wniosek. Uszczegółowienie i dodanie nowych wytycznych do obowiązującego kryterium w toku prowadzonego postępowania o wydanie zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych jest bezpodstawne, pozbawione obiektywności, bowiem w żaden sposób podmioty ubiegające się o pozytywne rozstrzygnięcie sprawy nie mają możliwości dostosowania się do postanowień, wynikających z uszczegółowionego kryterium, co z kolei prowadzi do jednoznacznego wniosku o naruszeniu przez organy art. 32 Konstytucji RP (zasady równości wobec prawa i zakazu dyskryminacji) oraz art. 18 ust 2 i 3 w zw. z art. 12 u.w.t.p.a. Tym samym doszło również do przekroczenia granic uznania administracyjnego, przy naruszeniu art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.

Skoro w sprawie doszło już do naboru wniosków i organ posiada wiedzę o kolejności wpływu poszczególnych wniosków to w żaden sposób organ nie może w toku prowadzonego postępowania manipulować ustalonymi kryteriami w jakich podmioty mogą ubiegać się o wydanie zezwolenia. Procedura dokonania wyboru w niniejszej sprawie utraciła cechę transparentności, a więc jasności, klarowności oraz nie była oparta na jednakowych dla wszystkich zasadach wyboru.

Biorąc powyższe pod uwagę, w ocenie Sądu, przeprowadzone postępowanie z punktu widzenia procesowego należy uznać za wadliwe. Powyższe prowadzi też do wniosku, że nie można było przyjąć, że organy administracji w pełni i prawidłowo wykonały zalecenia zawarte w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 26 kwietnia 2017 r. o sygn. akt I SA/Bk 21/17. Organy administracji dopuściły się więc również naruszenia art. 153 p.p.s.a. polegającego na nieprawidłowym wykonaniu wskazań zawartych w ww. wyroku. Już tylko to uchybienie skutkować musiało przyjęciem, że doszło do naruszenia przepisów postępowania mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a w konsekwencji uchyleniem zaskarżonej decyzji i decyzji ja poprzedzającej.

Należy ponownie przytoczyć wytyczne Sądu, w których wskazano, że organy muszą mieć na uwadze, że nie ma przeszkód, aby w sytuacji przyznawania dóbr reglamentowanych organ administracji publicznej działając w ramach uznania administracyjnego wprowadzał kryteria pozaustawowe. Są jednak podkreślał, że istotne jest jednak, aby przyjęte wymagania zostały zastosowane w stosunku do wszystkich stron postępowania i aby ocena spełnienia ustalonych kryteriów uwzględniała w pierwszym rzędzie hierarchię celów wynikających z art. 2 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Kryteria owe powinny być obiektywne, czytelne, racjonalne i możliwe do weryfikacji. Nie mogą także naruszać konstytucyjnie chronionych wartości, m.in. takich, jak zasada równości.

Konieczność zmiany, uszczegółowienia, doprecyzowania kryteriów bezsprzecznie wymaga przeprowadzenia nowego postępowania w taki sposób, aby wszelkie podmioty chcące brać w nim udział były w pełni świadome wymogów stawianych im przez organ wydający zezwolenie na sprzedaż alkoholu. Co więcej nowe postępowanie powinno bezwzględnie spełniać wymogi, o których mowa w wytycznych Sądu, zawartych w wyroku o sygn. akt I SA/Bk 21/17.

Mając powyższe na uwadze, w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) orzeczono jak w sentencji.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 ww. ustawy oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1804 ze zm.).