Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 418/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2008-08-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6332 Należności  przedemerytalne
Hasła tematyczne: Zatrudnienie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i  art. 135
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 7 i 77
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 37 j ust. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 25 poz 128
law: Ustawa z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Ślusarczyk (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora Asesor WSA Bogusław Jażdżyk Protokolant Grażyna Wojtyszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 sierpnia 2008 r. sprawy ze skargi Z.M. na decyzję Wojewody z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie zasiłku przedemerytalnego I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. WSA/wyr.1 – sentencja wyroku


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie przez Z. M. była decyzja Wojewody, którą to organ odwoławczy utrzymał w całości w mocy decyzję Starosty w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku przedemerytalnego.

W dniu 2 stycznia 2001r. Z. M. zarejestrował się w Powiatowym Urzędzie Pracy w "[...]" Filia w "[...]" jako osoba bezrobotna. Decyzją z dnia "[...]", Nr "[...]", Starosta "[...]" przyznał Z. M. prawo do zasiłku przedemerytalnego w wysokości 120% kwoty zasiłku podstawowego.

Pismem z dnia 12 stycznia 2007r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Inspektorat w "[...]" poinformował Powiatowy Urząd Pracy w "[...]", że wyrokiem Sądu Rejonowego w "[...]" II Wydział Karny z dnia 28 listopada 2006r. Z. M. został uznany za winnego posłużenia się sfałszowanym świadectwem pracy oraz świadectwem wykonywania pracy w warunkach szczególnych w Spółdzielni Usługowo – Wytwórczej Kółek Rolniczych w "[...]", z których wynikał okres zatrudnienia od dnia 30 listopada 1967r. do dnia 23 stycznia 1969r.

Biorąc powyższe pod uwagę, Starosta wznowił postępowanie w przedmiocie nabycia przez Z. M. prawa do zasiłku przedemerytalnego, a decyzją z dnia "[...]" uchylił swoją wcześniejszą decyzję z dnia "[...]" przyznającą Z. M. prawo do zasiłku przedemerytalnego oraz orzekł o odmowie przyznania prawa do zasiłku przedemerytalnego.

Powyższa decyzja Starosty z dnia "[...]" została utrzymana, na skutek odwołania Z. M., w mocy przez Wojewodę.

Ne decyzję Wojewody skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie wniósł Z. M. Wyrokiem z dnia 27 września 2007r., sygn. akt II SA/Ol 766/07, Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zakwestionowaną decyzję Wojewody, który następnie decyzją z dnia "[...]" uchylił zaskarżoną decyzję Starosty w całości i przekazał temu organowi sprawę do ponownego rozpoznania.

Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, decyzją z dnia "[...]", znak "[...]", działający z upoważnienia Starosty – Kierownik Działu Świadczeń i Informacji Powiatowego Urzędu Pracy w "[...]", na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 i pkt 2 oraz art. 151 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej jako: k.p.a.) uchylił decyzję Starosty z dnia "[...]" przyznającą Z. M. prawo do zasiłku przedemerytalnego od dnia 3 stycznia 2001r., a także jednocześnie na podstawie art. 6 pkt 6, art. 2 ust. 1 pkt 2 i art. 37 lit. j ustawy z dnia 14 grudnia 1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2001r. Nr 6, poz. 56 ze zm.) orzekł o odmowie przyznania Z. M. od dnia 3 stycznia 2001r. prawa do zasiłku przedemerytalnego. Uzasadniając orzeczenie wskazał, iż uwzględniając zeznania świadków i oświadczenie Z. M., uznaje za wiarygodny okres zatrudnienia Z. M. w Spółdzielni Usługowo – Wytwórczej Kółek Rolniczych w "[...]" w okresie od dnia 1 grudnia 1967r. do dnia 20 marca 1968r. Jednakże kwestionuje, jak wskazał, okres zatrudnienia od 9 maja 1968r. do 4 stycznia 1969r., tj. podczas odbywania kary pozbawienia wolności. Z przedłożonego bowiem przez Z. M. zaświadczenia z Aresztu Śledczego w "[...]" wynika jedynie okres odbywania kary pozbawienia wolności od 9 maja 1968 do 4 stycznia 1969r., a nie okres zatrudnienia podczas odbywania kary pozbawienia wolności. Wskazał, że z zaświadczenia przedłożonego przez świadka A. Z. wynika jedynie okoliczność odbywania kary pozbawienia wolności w okresie odbywania tej kary przez Z. M., jednakże okres odbywania kary przez A. Z. jest znacznie krótszy (od 26 sierpnia 1968r. do 27 październik 1968r.) niż Z. M. Zatem niewiarygodnym jest aby ten świadek mógł potwierdzić okres zatrudnienia Z. M. od dnia 9 maja 1968r. do 4 stycznia 1969r. skoro przebywał w zakładzie karnym w okresie od 26 sierpnia 1968r. do 27 październik 1968r. Z kolei świadek S. N. nie uwiarygodnił zatrudnienia podczas odbywania kary pozbawienia wolności w okresie, w którym Z. M. odbywał karę pozbawienia wolności. Również z dokumentacji otrzymanej z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Inspektorat w "[...]" wynika, że świadek S. N. nie posiada potwierdzenia zatrudnienia podczas odbywania kary pozbawienia wolności. Wskazał, iż ze względu na okoliczność, że zeznania świadków nie stanowią wiarygodnej i spójnej dokumentacji w sprawie, nie może uwzględnić okresu wykonywania przez Z. M. pracy podczas obywania przez niego kary pozbawienia wolności. Dodał, że Z. M. udokumentował okres uprawniający do zasiłku wynoszący 29 lat, 6 miesięcy i 11 dni oraz okres wykonywania pracy w szczególnych warunkach wynoszący 16 lat, 4 miesiące i 8 dni. Zatem warunek udokumentowania co najmniej 15 lat wykonywania prac w warunkach szczególnych został spełniony. Natomiast nie został spełniony warunek udokumentowania wymaganego dla mężczyzn okresu uprawniającego do zasiłku wynoszącego 30 lat. Powyższa okoliczność, jak wskazał, uzasadnia uchylenie decyzji Starosty z dnia "[...]" przyznającej prawo do zasiłku przedemerytalnego i orzeczenie o odmowie przyznania prawa do tego zasiłku.

W odwołaniu od tej decyzji Z. M. zwrócił się o umożliwienie mu, wobec nie uwzględnienia przez organ I instancji zeznań świadków A. Z. i S. N., przedstawienie nowych dowodów mogących udowodnić brakujący okres uprawniający do nabycia prawa do zasiłku przedemerytalnego.

Decyzją z dnia "[...]", Nr "[...]", po rozpatrzeniu odwołania Z. M., Wojewoda, działając na podstawie art. 138 § 1 ust. 1 k.p.a., utrzymał zaskarżona decyzję w całości w mocy. W uzasadnieniu wskazał, iż zgodnie z art. 37j ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu zasiłek przedemerytalny przysługuje osobie spełniającej określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku dla bezrobotnych oraz posiadającej okres uprawniający do emerytury jeżeli:

1. posiada okres uprawniający do zasiłku wynoszący co najmniej 30 lat dla kobiet i 35 lat dla mężczyzn lub

2. posiada okres uprawniający do zasiłku wynoszący co najmniej 25 lat dla kobiet i 30 lat dla mężczyzn, w tym co najmniej 15 lat wykonywania prac uznanych w przepisach emerytalnych za zatrudnienie w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze.

Podniósł, iż z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że skarżący spełnił warunek posiadania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku dla bezrobotnych, posiadał także okres uprawniający do emerytury, a także udokumentował wymagany okres wykonywania pracy w warunkach szczególnych – 16 lat, 4 miesiące i 8 dni. Wątpliwości, jak wskazał, budził okres uprawniający do zasiłku, bowiem świadectwami pracy skarżący udokumentował 29 lat, 2 miesiące i 21 dni okresu uprawniającego do przyznania tego świadczenia wobec wymaganych co najmniej 30 lat. Jednakże na podstawie materiałów uzyskanych z prokuratury, a także zeznań świadków, organ I instancji zaliczył skarżącemu okres zatrudnienia w SKR w "[...]" od dnia 1 grudnia 1967r. do dnia 20 marca 1968r., a tym samym okres uprawniający do zasiłku wzrósł do 29 lat, 6 miesięcy i 11 dni. Ponadto, jak wskazał, organ I instancji prawidłowo ustalił, że okres pracy w SKR nie był świadczeniem pracy w warunkach szczególnych. Podniósł również, że podziela stanowisko organu I instancji dotyczące nie uwzględnienia okresu zatrudnienia od dnia 9 maja 1968r. do dnia 4 stycznia 1969r. , tj. w okresie odbywania przez Z. M. kary pozbawienia wolności. Wskazał, iż zeznania świadków wskazanych przez skarżącego potwierdzają jedynie, że we wskazanym okresie odbywał karę pozbawienia wolności, natomiast nie uwiarygodniają wykonywania przez niego pracy. Również zebrany w sprawie inny materiał dowodowy (pismo z Aresztu Śledczego w "[...]") nie potwierdza, by wskazani przez skarżącego świadkowie również wykonywali pracę podczas odbywania kary pozbawienia wolności.

Skargę na powyższą decyzję Wojewody wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie Z. M. żądając jej uchylenia. W uzasadnieniu podniósł, iż podjął starania w wyjaśnieniu przyczyny zniszczenia dokumentów, które potwierdzałyby zatrudnienie podczas odbywania kary pozbawienia wolności w Ośrodku Pracy należącym do Aresztu Śledczego. Wskazał ponadto, iż w jego przekonaniu w orzeczeniach Wojewody występują sprzeczności, bowiem organ stwierdza, że okres pracy w Ośrodku Pracy mógłby być zaliczony do okresu uprawniającego nabycie prawa do zasiłku przedemerytalnego, a w innym orzeczeniu wskazuje, że można byłoby zaliczyć wyłącznie okres pracy w SKR.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie w całości podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), stanowiąc w art. 1 ust. 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. W ramach kontroli sąd stosuje środki przewidziane w art. 145-150 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej w skrócie P.p.s.a. Powyższe oznacza, że zaskarżony akt może być wzruszony przez sąd tylko wówczas, gdy narusza prawo w sposób określony w powołanej ustawie, w przeciwnym razie skarga podlega oddaleniu. Sąd uchyla zaskarżoną decyzję, jeżeli stwierdzi, że wydano ją z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub z naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy – art. 145 § 1 lit. "a" i lit. "c" P.p.s.a. Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W tak określonym zakresie kognicji Sąd uznał, że w niniejszej sprawie nastąpiło naruszenie prawa skutkujące koniecznością uwzględnienia skargi i uchylenia zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji.

Istotą niniejszej sprawy jest stwierdzenie czy skarżący posiada okres zatrudnienia uprawniający do przyznania mu zasiłku przedemerytalnego na dzień 3 stycznia 2001 r. Stosownie do art. 37 j ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (tj. Dz. U. z 1997 r. Nr 6, poz. 56 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym na dzień 3 stycznia 2001 r., zasiłek przedemerytalny przysługuje osobie spełniającej określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku oraz posiadającej okres uprawniający do emerytury jeżeli posiada okres uprawniający do zasiłku wynoszący 25 lat dla kobiet i 30 lat dla mężczyzn, w tym co najmniej 15 lat wykonywania prac uznanych w przepisach emerytalnych za zatrudnienie w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Na podstawie zebranego dotychczas materiału dowodowego organy I i II instancji uznały, że skarżący spełnia wszystkie wyżej wskazane przesłanki do uzyskania zasiłku przedemerytalnego, oprócz wymogu 30 lat zatrudnienia. Organy te uznały, że skarżący posiada jedynie okres 29 lat, 6 miesięcy i 11 dni, bowiem nie uznał za udowodniony okres pracy skarżącego w Areszcie Śledczym w "[...]" od 9 maja 1968 r. do 4 stycznia 1969 r. Organy uznały, że złożone przez skarżącego dokumenty i zawnioskowani dwaj świadkowie nie uprawdopodobnili, że skarżący w czasie odbywania kary pozbawienia wolności w tym okresie, pracował. Zdaniem Sądu, rzeczywiście na podstawie zgromadzonego dotychczas, materiału dowodowego taką ocenę organów administracji należałoby uznać za uprawnioną. Jednak Sąd doszedł do przekonania, że materiał dowodowy w sprawie nie został zebrany w sposób wyczerpujący. Zgodnie z art. 7 i 77 kpa w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Organ jest zobowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzeć cały materiał dowodowy.

Z zebranego materiału dowodowego wynika, że skarżący przebywał w Oddziale Zewnętrznym (ośrodku pracy) Aresztu Śledczego w "[...]" od 9 maja 1968 r. do 4 stycznia 1969 r. Upływ prawie 40 lat spowodował, że akta osobowe skazanego (skarżącego) zostały, zgodnie z przepisami, wybrakowane. Dlatego do wykazania faktu pracy skarżącego w tym okresie mogą być użyte wszystkie inne środki dowodowe, w szczególności dowody z zeznań świadków. Wskazanie tych dowodów należy do skarżącego ale ze względu na opisane wyżej okoliczności i wskazaną treść art. 7 i 77 kpa, także organ administracji rozpatrując niniejszą sprawę powinien dołożyć wszelkich starań aby dotrzeć do wszystkich istniejących dowodów i szczegółowo je przeanalizować. Trzeba też mieć na uwadze, że skarżący nie jest osobą o wysokim wykształceniu, a działa bez pełnomocnika zawodowego. Należy tu też zaznaczyć, że dostęp do niektórych środków dowodowych uniemożliwiają skarżącemu przepisy o ochronie danych osobowych, nie są one jednak przeszkodą dla uzyskania tych danych przez organ rozpoznający sprawę. Z wyjaśnień skarżącego złożonych na rozprawie wynika, że zna nazwiska innych osób, poza już zawnioskowanymi, które pracowały z nim w Areszcie Śledczym w "[...]" i osób które nadzorowały tę pracę, jednak areszt śledczy odmówił mu podania dokładnych danych osobowych, które umożliwiłyby ich przesłuchanie w charakterze świadków. Dlatego o dane te powinien wystąpić do aresztu śledczego sam organ rozpoznający sprawę. Najważniejszym jednak jest aby dodatkowo w sposób wyczerpujący przesłuchać przesłuchanych już świadków, ewentualnych nowych świadków i skarżącego, to dopiero pozwoli na ocenę ich wiarygodności. Dotychczasowe ich przesłuchania, ograniczające się do wypełnienia formularza, na rzetelną ocenę ich wiarygodności nie pozwalają. W przesłuchaniach tych należy dodatkowo ustalić jak najwięcej szczegółów dotyczących charakteru i wyglądu ośrodka pracy w którym przebywał skarżący, jak wyglądał pobyt w tym ośrodku, czy był przymus pracy i jakie konsekwencje ponosili skazani odmawiający pracy, ile godzin dziennie i tygodniowo pracowano, jakie czynności wykonywał skarżący, na jakich konkretnie budowach pracował (miejscowość, ulica, obiekt), jakie otrzymywał wynagrodzenie, kto nadzorował pracujących skazanych. Skarżący i świadkowie powinni także wskazać nazwiska osób pracujących z nimi i nadzorujących ich. Domniemanych pracujących ze skarżącym świadków należy także zapytać o to, czy jakikolwiek organ (ZUS) lub sąd zaliczył im okres pobytu w ośrodku pracy do okresu zatrudnienia i ewentualnie gdzie znajdują się dokumenty to potwierdzające.

Wypełniając obowiązki wskazane w art. 7 i 77 kpa organ rozpoznając sprawę powinien też z urzędu przesłuchać świadka S. J. O. (karta 26 akt administracyjnych), który to zeznając w sprawie uprawnień emerytalnych S. N. potwierdził, że pracował z nim odbywając karę pozbawienia wolności w Areszcie Śledczym w "[...]" od 15 marca 1968 r. do 10 kwietnia 1969 r. tj. w okresie, kiedy w tym areszcie przebywał skarżący.

Należy także zauważyć, że organ administracji oceniając wiarygodność świadków i skarżącego powinien mieć na uwadze ówcześnie obowiązujące przepisy dotyczące wykonania kary pozbawienia wolności – w kwestii ewentualnego obowiązku pracy osób przebywających w Oddziale Zewnętrznym Aresztu Śledczego w "[...]". W tym celu organ rozpoznający ponownie sprawę rozważy konieczność zwrócenia się do tegoż aresztu o wskazanie tychże przepisów ( także wewnętrznych) oraz podanie jaka była wówczas praktyka zatrudniania skazanych przebywających w Oddziale Zewnętrznym na ulicy "[...]". Ustalenia w tym zakresie niewątpliwie umożliwiłyby rzetelniejszą ocenę osobowych środków dowodowych.

Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że przy wydaniu zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji doszło do naruszenia przepisów postępowania, które mogą mieć istotny wpływ na wynik sprawy, dlatego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" i 135 P.p.s.a. uchylił tę decyzję, a na podstawie art. 152 P.p.s.a. orzekł, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana do czasu uprawomocnienia się wyroku.

-----------------------

6