Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 780/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2014-11-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 30 ust. 2
journal: Dz.U. 2012 poz 1228
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 25 listopada 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Stępień Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Rosińska (spr.) Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska Protokolant Starszy sekretarz sądowy Anna Kośka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 listopada 2014 roku sprawy ze skargi Z. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego oraz odmowy umorzenia należności z tytuły wypłaconych świadczeń oddala skargę. LS


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] nr SKO [...]Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł.i, po rozpatrzeniu odwołania Z.R., przebywającego w Zakładzie Karnym w P., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...]. nr [...].

Jak wynika z akt administracyjnych sprawy niniejszej decyzją z dnia [...] nr [...] organ I instancji umorzył postępowanie administracyjne w części dotyczącej umorzenia kwoty należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz A.R. w okresie od 01.10.2008 r. do 30.09.2009 r. (pkt 1) oraz odmówił umorzenia kwoty należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz A. R. w okresie od 01.10.2009 r. do 30.09.2013 r. w wysokości 14.400,00 zł. wraz z ustawowymi odsetkami naliczonymi na dzień wydania decyzji w wysokości 4.526,99 zł, co łącznie stanowi kwotę 18.926,99 zł (pkt 2).

W odwołaniu od tej decyzji Z.R. wniósł o pozytywne rozpatrzenie sprawy i podkreślił, że od kilku lat bezskutecznie stara się o podjęcie zatrudnienia w zakładzie karnym, celem spłaty powstałego zadłużenia.

Wskazaną wyżej decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., art. 27, art. 30 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 1228, ze zm.) - utrzymało w mocy decyzję organu I instancji

Wyjaśniając motywy podjętego rozstrzygnięcia Kolegium podniosło, że przyznanie świadczeń w oparciu o normy zawarte w ustawie o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, nie jest pozostawione uznaniu organów administracji publicznej, a wyłącznie uzależnione jest od spełnienia przesłanek określonych w tejże ustawie. Ustawodawca wyraźnie określił warunki przyznania świadczenia alimentacyjnego oraz zasady jego wypłaty. Normy prawne zawarte w powołanej ustawie są normami bezwzględnie obowiązującymi i organ administracji nie może stosować ich inaczej, niż to wynika wprost z literalnego ich brzmienia. Wskazując następnie na brzmienie art. 27 ustawy organ odwoławczy wyjaśnił, że ustawodawca jako zasadę przyjął zwrot należności dłużnika alimentacyjnego z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, natomiast wyjątek stanowi umorzenie tejże należności w myśl art. 30 ust. 1 i ust. 2.

Następnie Kolegium przypomniało, że decyzją Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] orzeczono o zwrocie należności w kwocie 3.600,00 zł wraz z ustawowymi odsetkami naliczonymi na dzień 25.02.2010 r. w wysokości 421,67 zł, co łącznie stanowiło kwotę 4.021,67 zł. z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną A.R. świadczeń z funduszu alimentacyjnego w okresie od 01.10.2008 r. do 30.09.2009 r.

Decyzją Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] orzeczono o zwrocie należności w kwocie 3.600,00 zł wraz z ustawowymi odsetkami naliczonymi na dzień 15.03.2011 r. w wysokości 425,16 zł, co łącznie stanowiło kwotę 4.025,16 zł z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną A.R. świadczeń z funduszu alimentacyjnego w okresie od 01.10.2009 r. do 30.09.2010 r.

Decyzją Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...]orzeczono o zwrocie należności w kwocie 3.600,00 zł. wraz z ustawowymi odsetkami naliczonymi na dzień 19.01.2012 r. w wysokości 374,76 zł, co łącznie stanowiło kwotę 3.974,76 zł. z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną A.R. świadczeń z funduszu alimentacyjnego w okresie od 01.10.2010 r. do 30.09.2011 r.

Decyzją organu I instancji z dnia [...]. orzeczono o zwrocie należności w kwocie 3.600,00 zł wraz z ustawowymi odsetkami naliczonymi na dzień 27.03.2013 r. w wysokości 459,93 zł, co łącznie stanowiło kwotę 4.059,93 zł z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną A. R. świadczeń z funduszu alimentacyjnego w okresie od 01.10.2011 r. do 30.09.2012 r.

Decyzją Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] orzeczono o zwrocie należności w kwocie 3.600,00 zł wraz z ustawowymi odsetkami naliczonymi na dzień 18.12.2013 r. w wysokości 333,44 zł, co łącznie stanowiło kwotę 3.933,44 zł z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną A.R. świadczeń z funduszu alimentacyjnego w okresie od 01.10.2012 r. do 30.09.2013 r.

Wobec powyższego – jak wyjaśniło Kolegium - według stanu na dzień 7 marca 2014 r. kwota zobowiązań Z.R. z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych osobie uprawnionej w okresie od 01.10.2008 r. do 30.09.2013 r. wynosi 18.000,00 zł wraz z ustawowymi odsetkami w wysokości 6.833,49 zł oraz kosztami upomnienia w wysokości 8,80 zł, co łącznie stanowi kwotę 24.842,29 zł.

Dalej Kolegium podniosło, że pismem z dnia 3 lutego 2014 r. Z.R. zwrócił się do organu I instancji z prośbą o umorzenie narosłego zadłużenia. Rzeczone pismo z uwagi na swoją treść zostało potraktowane jako wniosek skierowany do Prezydenta Miasta Ł. o umorzenie kwoty należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz osoby uprawnionej A.R. w okresie od 01.10.2008 r. do 30.09.2013 r. Mając na względzie fakt, że przedmiot wniosku z dnia 3 lutego 2014 r. jest w części tożsamy z treścią wniosku Z.R. z dnia 19 marca 2010 r., w sprawie którego decyzją Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] orzeczono o odmowie umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz A.R. w okresie od 01.10.2008 r. do 30.09.2009 r., a także zważywszy na fakt, iż z analizy akt sprawy wynika, że od dnia wydania powyższej decyzji w sprawie nie zaistniały nowe okoliczności faktyczne, Kolegium stwierdziło, że przedmiotem decyzji mogą by wyłącznie żądania, wobec których nie została wydana ostateczna decyzja administracyjna. Wobec powyższego wniosek Z.R z dnia 3 lutego 2014 r. o umorzenie kwoty należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz A.R. może być merytorycznie rozpatrywany wyłącznie w zakresie dotyczącym umorzenia kwoty należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz A.R. w okresie od 01.10.2009 r. do 30.09.2013 r. Natomiast postępowanie administracyjne w sprawie przedmiotowego wniosku w części dotyczącej świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych na rzecz A. R. w okresie od 01.10.2008 r. do 30.09.2009 r. należało umorzyć jako bezprzedmiotowe na podstawie art. 105 § 1 K.p.a.

Następnie organ odwoławczy wyjaśnił, że według stanu na dzień 7 marca 2014 r. kwota zobowiązań Z.R. z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych na rzecz A. R. w okresie od 01.09.2009 r. (powinno być od 01.10.2009 r.) do 30.09.2013 r. wynosi 14.400,00 zł wraz z ustawowymi odsetkami w wysokości 4.526,99 zł, co łącznie stanowi kwotę 18.926,99 zł.

Przywołując brzmienie art. 30 ust. 2 ustawy Kolegium podniosło, że kwestia możliwości umorzenia zaległości w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego pozostawiona została uznaniu organowi administracyjnemu. Ustawodawca wskazał jednakże, że organ administracji zobowiązany jest do zbadania sytuacji dochodowej i rodzinnej strony ubiegającej się o umorzenie. Instytucja uznania administracyjnego oznacza, iż organ administracyjny może, ale nie musi umorzyć nienależnie pobrane świadczenia z funduszu alimentacyjnego wraz z należnymi odsetkami, co oznacza możliwość negatywnego dla strony rozstrzygnięcia nawet w sytuacji istnienia przesłanek jej umorzenia. Korzystanie z uznania administracyjnego oznacza, iż organ administracji ma prawo wyboru treści rozstrzygnięcia, ale wybór ten nie może być dowolny, musi on wynikać z wszechstronnego i dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy w rozumieniu art. 7 K.p.a.

Granicą uwzględnienia w postępowaniu administracyjnym słusznego interesu strony jest zaistnienie kolizji z interesem społecznym. Powołując się na interes społeczny, organ administracji winien zarazem wskazać o jaki interes chodzi oraz wskazać jego istnienie i znaczenie. Kontrola prawidłowości decyzji podejmowanych w oparciu o tzw. uznanie administracyjne polega przy tym na kontroli, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo prowadzonym postępowaniem, w szczególności zaś czy w toku postępowania podjęto wszelkie kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, czy zebrano wszystkie dowody w celu ustalenia istnienia bądź nieistnienia ustawowych przesłanek decyzji uznaniowej oraz czy podjęta na ich podstawie decyzja nie wykracza poza granice uznania administracyjnego czyli nie nosi cech dowolności.

Z.R. przebywa w Zakładzie Karnym w P. Zgodnie z zaświadczeniem w/w jednostki penitencjarnej z dnia 26 lutego 2014 r., od dnia 20 czerwca 2012 r. odbywa on karę pozbawienia wolności, której przewidywany koniec przypada na dzień 18 kwietnia 2017 r. Z akt sprawy wynika, że także wcześniej strona była osobą pozbawioną wolności. Z.R. stara się o pracę na terenie jednostki penitencjarnej, jednakże obecnie nie jest zatrudniony odpłatnie z uwagi na brak wolnych miejsc odpłatnej pracy. W piśmie z dnia 24 lutego 2014 r. odwołujący wskazał, że jest osobą sprawną fizycznie aczkolwiek z powodu problemów zdrowotnych natury psychicznej jest leczony farmakologicznie.

Oceniając powyższe dowody Kolegium stwierdziło, że nie mogą one stanowić wystarczającej przesłanki uzasadniającej umorzenie zadłużenia. Podkreśliło przy tym, że Z.R. jest osobą w wieku aktywności zawodowej, deklarującą gotowość do podjęcia pracy. Istnieją więc - zdaniem organu II instancji - szanse na to, że podczas odbywania kary pozbawienia wolności, jak również po jej zakończeniu strona znajdzie zatrudnienie, z którego będzie osiągała dochód, co pozwoli na poprawę jej sytuacji bytowej i wywiązanie się ze zobowiązań wobec Skarbu Państwa powstałych w wyniku wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz osoby uprawnionej. Z pisma Dyrektora Zakładu Karnego z dnia 2 października 2013 r. wynika, że Z. R. wyraził zgodę na zatrudnienie nieodpłatne na terenie w/w jednostki penitencjarnej na stanowisku sprzątającego i w związku z powyższym zostały powzięte czynności zmierzające do zatrudnienia nieodpłatnego, co w dalszej perspektywie rokuje możliwością zmiany formy zatrudnienia.

Kolegium zauważyło przy tym, że obowiązek alimentacyjny obciąża rodziców nie tylko wówczas, gdy ich sytuacja materialna jest dobra, ale także wówczas gdy są oni niezamożni lub wręcz ubodzy. W związku z powyższym fakt przebywania Z. R. w zakładzie karnym nie może stanowić przesłanki do zdjęcia z niego odpowiedzialności za zapewnianie środków finansowych na utrzymanie własnego dziecka. Świadczenia z funduszu alimentacyjnego wypłacane są w zastępstwie osób zobowiązanych do alimentacji, które z różnych powodów nie są w stanie swych zobowiązań regulować samodzielnie. Osoby takie zwykle znajdują się w trudnej sytuacji materialnej, nie posiadają dostatecznych środków na wywiązywanie się ze swych zobowiązań wobec dzieci, stąd z czasową pomocą dla ich rodzin wychodzą organy państwa. Pomoc ta udzielana jest w zastępstwie osób zobowiązanych do alimentacji, a nie zamiast tych osób. Wypłata świadczeń alimentacyjnych przez organy państwa stanowi swoisty kredyt udzielany osobom zobowiązanym do alimentacji, który to kredyt winien zostać przez te osoby spłacony. Zwrotność wypłacanych świadczeń stanowi podstawową zasadę pomocy państwa w tym obszarze. Umorzenie należności Z.R. z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych na rzecz osoby uprawnionej oznaczałoby obarczenie wszystkich podatników osobistym długiem strony.

Jednocześnie organ II instancji zaznaczył, że w decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] Z.R. został pouczony, że ze względu na trudną sytuację życiową przysługuje mu prawo wniesienia do sądu pozwu o obniżenie kwoty zasądzonych alimentów. Strona z tej możliwości nie skorzystała, a co za tym idzie świadomie zrezygnowała z podjęcia działań mających na celu poprawę sytuacji bytowej. Ustalony stan faktyczny i prawny uzasadniał - zdaniem Kolegium - utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, który prawidłowo przeprowadził postępowanie w sprawie i nie przekroczył granic uznania administracyjnego, a wydając rozstrzygnięcie uwzględnił sytuację dochodową i bytową wnioskodawcy.

Ponadto Kolegium poinformowało odwołującego o możliwości zwrócenia się do Prezydenta Miasta Ł. z wnioskiem o rozłożenie na raty lub odroczenie terminu spłaty kwoty nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi Z.R. wniósł o pozytywne rozpatrzenie jego sprawy i umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie, argumentując jak w motywach zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – przywoływanej dalej w tekście jako "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej.

W rozpoznawanej sprawie przedmiotem kontroli sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. orzekającą o umorzeniu postępowania administracyjnego w części dotyczącej umorzenia kwoty należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz A.R. w okresie od 01.10.2008 r. do 30.09.2009 r. oraz o odmowie umorzenia skarżącemu zadłużenia z tytułu wypłaconych na rzecz jego córki świadczeń z funduszu alimentacyjnego w okresie od 01.10.2009 r. do 30.09.2013 r. w wysokości 14.400,00 zł wraz z ustawowymi odsetkami naliczonymi na dzień wydania decyzji w wysokości 4.526,99 zł, co łącznie stanowi kwotę 18.926,99 zł.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 1228 ze zm.) – przywoływanej dalej w tekście jako "ustawa".

W rozumieniu art. 30 ustawy, organ właściwy dłużnika może umorzyć należności, o których mowa w art. 28 ust. 1 pkt 1, 2 i 4 ustawy, a wiec przede wszystkim należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych osobie uprawnionej na podstawie ustawy, w łącznej wysokości:

1) 30%, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 3 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów;

2) 50%, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 5 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów;

3) 100% jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 7 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów (ust. 1).

Organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną (ust. 2). Umorzenie należności następuje w drodze decyzji administracyjnej (ust. 3).

Użyty w ustępach 1 i 2 przywołanego wyżej normowania zwrot "może" oznacza, że decyzja administracyjna w sprawie umorzenia należności oparta jest na uznaniu administracyjnym. Zatem, organ administracyjny nawet w przypadku jednoznacznego ustalenia, że spełnione są przesłanki umorzenia nie jest zobligowany do uwzględnienia wniosku w tym przedmiocie. Niezależnie od podjętego w tym zakresie rozstrzygnięcia organ w jego uzasadnieniu zobligowany jest z należytą starannością wyjaśnić, jakie konkretnie przesłanki zadecydowały o takim, a nie innym załatwieniu wniosku. Zakres swobody organu działającego w ramach uznania administracyjnego, wynikający z przepisów prawa materialnego, ograniczony jest ogólnym zasadami postępowania administracyjnego w art. 7 K.p.a. Zgodnie z tą zasadą treść i zakres ochrony słusznego interesu indywidualnego w działaniach organów administracji sięga do granic kolizji z interesem społecznym. Uzasadnienie decyzji uznaniowej zawsze powinno odnosić się do kwestii istnienia bądź nieistnienia w sprawie szczególnych okoliczności uzasadniających sposób załatwienia sprawy oraz wskazywać na okoliczności, które pozwoliłyby sprawę załatwić po myśli wnioskodawcy.

W rozpoznawanej sprawie Kolegium słusznie zauważyło, w realiach rozpoznawanej sprawy nie zachodziły przesłanki do zastosowania art. 30 ust. 2 ustawy.

W orzecznictwie sądów administracyjnych, które zresztą skład orzekający w tej sprawie w pełni aprobuje dominuje stanowisko, zgodnie z którym umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego w trybie art. 30 ust. 2 ustawy powinno mieć miejsce tylko wówczas, gdy sytuacja dochodowa zobowiązanego lub jego rodziny nie pozwala mu na wywiązanie się z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego. Stan taki powinien być jednak efektem czynników obiektywnych, na które zobowiązany nie ma wpływu, gdyż tylko takie przesłanki mogą uzasadniać umorzenie jakichkolwiek zaliczek alimentacyjnych. Okolicznością taką nie jest odbywanie kary pozbawienia wolności, gdyż stanowi ona efekt zabronionych z punktu widzenia prawa działań zobowiązanego (por. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego: w Warszawie z dnia 13 marca 2013 r. sygn. akt VIII SA/Wa 847/12 – Lex nr 1303189, w Olsztynie z dnia 27 listopada 2012 r. sygn. akt II SA/Ol 1196/12 – Lex nr 1241109, w Poznaniu z dnia 5 sierpnia 2010 r. sygn. akt IV SA/Po 119/10 – Lex nr 737864). W wyroku z dnia 20 października 2011 r. sygn. akt I OSK 881/11 (Lex nr – 1149451) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego nie uzasadnia pobyt w zakładzie karnym, chęć podjęcia po jego opuszczeniu nowego życia bez obciążenia długami powstałymi przed i podczas pobytu w zakładzie karnym, zamiar podjęcia nowego życia po opuszczeniu zakładu karnego, nie będąc obarczonym długami czy też zgłaszane zastrzeżenia co do prawidłowości systemu udzielania świadczeń osobom uprawnionym do alimentów. Z kolei, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w wyroku z dnia 15 września 2010 r. sygn. akt II SA/Sz 411/10 (Lex nr 754769) stwierdził, że fakt skazania osoby na karę dożywotniego pozbawienia wolności nie przesądza o tym, że nie będzie ona miała możliwości spłaty długu, który na niej ciąży, albowiem nie można wykluczyć, że podejmie ona pracę nawet w warunkach odbywania kary. W zakładzie karnym ma zapewnione całodobowe utrzymanie i stąd też przyszłe zarobki, nawet gdyby miała je uzyskać za kilka lat, mogą zostać przeznaczone na spłatę zaległości. Umorzenie należności i zwolnienie tym samym z obowiązku uregulowania długu w trybie art. 30 ust. 2 ustawy byłoby przedwczesne i niewątpliwie nie wpłynęłoby pozytywnie na działania resocjalizacyjne podejmowane wobec tej osoby.

W rozpoznawanej sprawie, jak trafnie ustaliły organy obu instancji, skarżący Z. R. odbywał karę pozbawienia wolności w Zakładzie Karnym w P., której koniec przypada na dzień 18 kwietnia 2017 r. Dłużnik niewątpliwie podejmuje bezskuteczne działanie celem podjęcia odpłatnego zatrudnienia na terenie jednostki penitencjarnej. Jest osobą pełnosprawną i zdolną do podjęcia zatrudnienia i - jak trafnie zauważyło Kolegium – okoliczność wyrażenia przez skarżącego zgody na zatrudnienie nieodpłatne na terenie jednostki penitencjarnej na stanowisku sprzątającego, daje mu realne szanse na zmianę formy zatrudnienia z nieodpłatnego na odpłatne. Nie można również - w przekonaniu sądu – wykluczyć sytuacji, że skarżący po opuszczeniu zakładu karnego podejmie zatrudnienie, dzięki któremu będzie mógł skutecznie spłacać powstałe zadłużenie. Zastosowanie ulgi wobec Z.R., prowadziłoby w istocie do nagrodzenia jego sprzecznych w prawem działań i kłóciłoby się z zasadą sprawiedliwości społecznej i praworządności. W istocie bowiem to społeczeństwo ponosiłoby ciężar zobowiązań dłużnika alimentacyjnego.

Zobowiązania alimentacyjne rodziców względem dzieci, wynikające z art. 133 § 1 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 788 ze zm.) mają charakter obligatoryjny i zwolnić się z nich można tylko w szczególnie wyjątkowych sytuacjach. Podobnie rzecz się przedstawia jeśli chodzi o umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Z akt sprawy nie wynika natomiast, aby takie szczególne okoliczności w przypadku skarżącego miały miejsce. Jak zasadnie podkreśliło Kolegium świadczenia z funduszu alimentacyjnego wypłacane są w zastępstwie osób zobowiązanych do alimentacji, które z różnych powodów nie są w stanie swych zobowiązań regulować samodzielnie. Osoby takie zwykle znajdują się w trudnej sytuacji materialnej, nie posiadają dostatecznych środków na wywiązywanie się ze swoich zobowiązań wobec dzieci i dlatego też z czasową pomocą dla ich rodzin wychodzą organy państwa. Pomoc ta udzielana jest w zastępstwie osób zobowiązanych do alimentacji, a nie zamiast tych osób. Wypłata świadczeń alimentacyjnych przez organy państwa stanowi swoisty kredyt udzielany osobom zobowiązanym do alimentacji, który to kredyt winien zostać przez te osoby spłacony. Zwrotność wypłacanych świadczeń, i to zwrotność wraz z odsetkami, stanowi podstawową zasadę pomocy państwa w tym obszarze.

Podsumowując sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja Kolegium nie narusza granic uznania administracyjnego i odpowiada przepisom obowiązującego prawa. W motywach kwestionowanego rozstrzygnięcia organ II instancji rzeczowo i logicznie, odnosząc się do zgromadzonego materiału dowodowego wyjaśnił jakie to okoliczności zadecydowały o nieuwzględnieniu wniosku skarżącego o umorzenie należności z tytułu wypłaconych na rzecz jego córki świadczeń z funduszu alimentacyjnego w okresie od 01.10.2009 r. do 30.09.2013 r. i z jakiego powodu umorzył postępowanie administracyjne w części dotyczącej umorzenia kwoty należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz córki skarżącego w okresie od 01.10.2008 r. do 30.09.2009 r.

Odnosząc się do treści skargi wyjaśnić nadto trzeba, że sąd nie posiada kompetencji i co za tym idzie prawnych możliwości orzekania w zastępstwie organów administracyjnych w sprawach umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Rolą sądu administracyjnego, o czym była mowa na wstępie rozważań jest wyłącznie ocena legalności podjętych w toku postępowania aktów administracyjnych, co też skład orzekający w tej sprawie uczynił.

Na marginesie poczynionych wyżej uwag godzi się wskazać za organem orzekającym, że skarżący celem poprawy trudnej sytuacji życiowej w jakiej się znajduje powinien rozważyć możliwość wystąpienia do sądu z pozwem o obniżenie kwoty zasądzonych alimentów bądź też ewentualnie zwrócić się do organu I instancji z wnioskiem o rozłożenie na raty bądź odroczenie terminu spłaty powstałego zadłużenia.

Z tych wszystkich powodów sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.

IB