Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 187/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2014-07-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1 pkt 4, art. 17 ust. 1a pkt 2, art. 17 ust. 5 pkt 2 lit.a
journal: Dz.U. 2013 poz 1456
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym Przewodniczący : Sędzia NSA Julia Szczygielska (spr.) Sędziowie : Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński Sędzia WSA Alojzy Wyszkowski Protokolant : st. sekr. sądowy Dorota Hurman po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 1 lipca 2014 r. sprawy ze skargi B. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...]nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...]r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 17 ust. 1 i 1 a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 1456), dalej: ustawa, po rozpatrzeniu odwołania B. O. od decyzji wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta W. przez Zastępcę Kierownika Działu Świadczeń Rodzinnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w W. z dnia [...]r. nr [...]w sprawie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, zakwestionowaną decyzję utrzymało w mocy.

W uzasadnieniu decyzji Kolegium podało, że wnioskiem z dnia 16 grudnia 2013r. strona wystąpiła o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym mężem – K. O..

Organ pierwszej instancji, opisaną wyżej decyzją z dnia 17 grudnia 2013 r., odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia powołując się na fakt, że mąż strony ma córkę z poprzedniego związku małżeńskiego, oraz że osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim.

Od decyzji strona złożyła odwołanie. Wniosła o jej zmianę i przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W uzasadnieniu podniosła, że córka męża wyjechała wiele lat temu za granicę i nie utrzymuje z nim żadnych kontaktów. Jedynym opiekunem męża jest ona, a mąż wymaga stałej opieki i potrzebuje pomocy we wszystkich sprawach życia codziennego. Tym samym nie jest w stanie podjąć jakiejkolwiek pracy.

Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 17 ust. 1 i 1 a ustawy w brzmieniu ustalonym ustawą z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki:

1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

W sprawie bezspornym zdaniem organu odwoławczego jest, że mąż strony ma córkę tj. osobę spokrewnioną w pierwszym stopniu, o jakiej mowa w art. 17 ust. 1a pkt 2 ustawy. Tym samym w świetle wskazanych wyżej unormowań odwołująca się nie może być uznana za osobę, której przysługują uprawnienia do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym mężem.

Na powyższą decyzję strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, zarzucając jej naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, w szczególności art. 6, art. 7, art. 8, art. 12, art. 77 § 2 i art. 80 k.p.a., oraz art. 17 ust. 1 i 1a, ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy, a także niezastosowanie się do postanowienia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 1 czerwca 2010 r., sygn. akt P 38/09 oraz naruszenie art.art. 18, 32 i 71 Konstytucji RP. W uzasadnieniu skargi zarzuciła organom niezastosowanie - przy interpretacji art. 17 ust. 1 i ust. 5 pkt 2 ustawy - wykładni systemowej i celowościowej, a jedynie językowej. (por. wyrok WSA z dnia 4 czerwca 2012 r., sygn. akt II SA/Łd 617/12).

Skarżąca podkreśliła, że mając na uwadze treść regulacji zawartej w art. 17 ustawy przyjąć należy, iż wolą ustawodawcy było wyraźne wykluczenie możliwości przyznawania świadczeń pielęgnacyjnych innym uprawnionym osobom niż małżonek, w sytuacji, gdy osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim. Za takim poglądem przemawiają także przepisy k.r.o., do których odsyła art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy w kwestii ustalenia osób, na których ciąży obowiązek alimentacyjny. Z mocy art. 23 i 27 k.r.o. małżonkowie zobowiązani są do wzajemnej pomocy oraz przyczyniania się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Co więcej, analogicznie, w myśl art. 130 k.r.o. obowiązek jednego małżonka dostarczania środków utrzymania drugiemu małżonkowi po rozwiązaniu lub unieważnieniu małżeństwa albo po orzeczeniu separacji wyprzedza obowiązek alimentacyjny krewnych tego małżonka (por. wyrok WSA w Kielcach z dnia 6 lutego 2013 r., sygn. akt II SA/Ke 6/13, LEX nr 1277977). Organy odmówiły przyznania jej wnioskowanego świadczenia wskazując, że wyłącznym powodem odmowy jego przyznania jest fakt pozostawania w związku małżeńskim, oraz że jej małżonek ma córkę.

Stosując powyższe przepisy organy orzekające zastosowały w ocenie skarżącej błędną, bo literalną wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy. Wykładnia ta nie uwzględnia orzecznictwa sądowoadministracyjnego, jak i stanowiska Trybunału Konstytucyjnego w tym zakresie.

I tak w postanowieniu z dnia 1 czerwca 2010 r., sygn. akt P 38/09 Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że w omawianym zakresie sądy administracyjne przyznały pierwszeństwo wykładni celowościowej i systemowej nad wykładnią językową uznając, że pozostawanie w związku małżeńskim przez osobę wymagającą opieki nie powinno stanowić przesłanki odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Trybunał podzielił pogląd, iż stosowanie wykładni językowej powyższego przepisu jest niedopuszczalne, gdyż pozostaje w sprzeczności z podstawowymi wartościami konstytucyjnymi takimi jak: ochrona małżeństwa i dobra rodziny - art. 18 i art. 71 Konstytucji RP oraz równości wobec prawa - art. 32 Konstytucji RP.

Skarżąca nadmieniła, że jej mąż jest osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności. Od urodzenia choruje na dystrofię mięśniową. Choroba postępuje i z roku na rok coraz bardziej ogranicza jego sprawność ruchową. Od lat porusza się na elektrycznym wózku inwalidzkim. Ręce ma sprawne w niewielkim stopniu. Jedyne czynności, jakie może wykonać sam to jedzenie i ewentualnie obsłużenie klawiatury komputera. Nie utrzyma kubka z napojem , jak i nie wykona innych czynności, które niezbędne są, aby egzystować przez parę godzin samemu. Skarżąca podkreśliła, że pracowała we Wrocławiu, a mąż miał doraźną pomoc siostrzeńca, który niestety wyjechał do pracy za granicę. Musiała wówczas zrezygnować z pracy, mimo że awansowała na stanowisko kierownicze.

Podała, że ich dzień zaczyna się od podniesienia męża za pomocą podnośnika z łóżka i posadzenia na wózek. Potem poranna toaleta, ubieranie, śniadanie. Przeciętnie zajmuje to 2 godziny. Podobnie sytuacja wygląda wieczorem. W ciągu dnia musi być w domu, bo mąż sam nie przygotuje sobie posiłku - nawet, jeśli ma przygotowany to nie jest w stanie go wyjąć z lodówki i podgrzać. Sam nie skorzysta z toalety, a jeśli się przechyli na wózku musi mu ktoś pomóc wrócić do właściwej pozycji. Małżonek wymaga stałej opieki, w związku z czym skarżąca nie ma jak wyjść do pracy na 10 godzin i pozostawić go bez jedzenia, picia i pomocy. W Wałbrzychu nie ma żadnej rodziny. Córka męża wyjechała za granicę wiele lat temu i zerwała kontakty z ojcem inwalidą, ponadto mąż do dnia dzisiejszego płaci na nią alimenty. Życzliwi sąsiedzi mogą udzielić pomocy jednorazowej, ale nie przejąć nad nim całkowitej opieki.

Skarżąca wskazała, że są z mężem w trudnej sytuacji finansowej i społecznej (utrzymują się z renty męża, która wynosi - 1864 zł). Państwo w żaden sposób nie chce pomóc ludziom takim jak oni. "Instytucja" asystenta nie funkcjonuje bądź jest dostępna tylko dla wybranych osób. Po opłaceniu czynszu i pozostałych rachunków niewiele pozostaje im na żywność. Dodatkowo stwierdziła, że mąż choruje na cukrzycę i kamicę nerkową, w związku z tym potrzebuje odpowiedniej diety i leków.

W przekonaniu skarżącej organy orzekające nienależycie rozpoznały materiał dowodowy uznając, że niepełnosprawnym ojcem powinna zająć się córka. Ta zaś nie utrzymuje z nim kontaktów.

Jak uznała skarżąca, w aktualnym stanie prawnym, w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lipca 2008 r., sygn. akt P 27/07 okoliczność, że sprawuje opiekę nad małżonkiem nie stanowi podstawy do odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Wykluczenie małżonka osoby wymagającej opieki z kręgu osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego, obciążonego obowiązkiem alimentacyjnym oraz zdolnego do pracy, a niezatrudnionego ze względu na konieczność opieki nad członkiem rodziny, narusza zdaniem skarżącej konstytucyjną zasadę równości wobec prawa i jest nie do zaakceptowania w Państwie prawa. W doktrynie i w orzecznictwie przyjmuje się, że obowiązek alimentacyjny małżonka wynika z art. 27 k.r.o. obligującego małżonków do pomocy i współdziałania dla dobra rodziny (por. uchwała SN z dnia 5 października 1982 r., sygn. akt II CZP 38/82, OSNCP 1983, nr 2 - 3, poz. 31, wytyczne SN z dnia 16 grudnia 1987 r., OSNCP 1988, nr 4, poz. 42). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w wyroku z dnia 4 lipca 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 728/12 orzekł, że przesłanka negatywna, ujęta w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy, nie dotyczy małżonka osoby wymagającej opieki, spełniającego określone w art. 17 ust. 1 ustawy wymogi do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, ale odnosi się do krewnych osoby o znacznym stopniu niepełnosprawności, którzy ubiegaliby się o świadczenie pielęgnacyjne (lub już je otrzymują) w sytuacji, gdy osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim. Ma to uzasadnienie w przekonaniu ustawodawcy, że zobowiązanym do opieki nad osobą tego wymagającą powinien być w pierwszej kolejności małżonek, chyba że sam jest niepełnosprawnym w stopniu znacznym (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 1 marca 2012 r., sygn. akt IV SA/Wr 857/11).

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co wynika z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a.

Podkreślenia wymaga, że sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

W ocenie Sądu skarga jest zasadna, bowiem zarówno zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.

Przedmiotem zaskarżonej decyzji jest odmowa przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z pracy zarobkowej z powodu opieki nad mężem.

Materialnoprawną podstawę wydanego rozstrzygnięcie stanowił art. 17 ust. 1 i 1a w/w ustawy, w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania zaskarżonej decyzji. Stosownie do ust. 1 tego przepisu, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: matce albo ojcu (pkt 1), opiekunowi faktycznemu dziecka (pkt 2), innym osobom, na których, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. nr 9, poz. 59 ze zm.) ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności (pkt 4), jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Oznacza to, iż świadczenie pielęgnacyjne, może zostać przyznane jedynie na rzecz jednej z osób, wymienionych w powołanym powyżej art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, o ile osoba, nad którą sprawowana jest opieka wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby.

Zgodnie zaś z ust. 1a powołanego przepisu osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki:

1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

3) nie ma osób , o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności

Jednocześnie art. 17 ust. 5 pkt. 2 lit. a ustawy w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej przez nią w mocy decyzji organu I instancji stanowił, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Rozpoznając niniejsza sprawę organy w istocie przyjęły, iż wykładnia cyt. wyżej art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy, wskazuje na istnienie negatywnej przesłanki, uzasadniającej odmowę przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego, albowiem przepis ten wyłącza możliwość przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad mężem, tylko z tego powodu, że o świadczenie ubiega się właśnie małżonek osoby wymagającej opieki, a nadto, że nie zachodzi okoliczność przewidziana w art. 17 ust. 1a pkt 2 ustawy gdyż mąż skarżącej ma córkę.

Sąd nie podziela stanowiska organów z następujących względów:

I tak w pierwszej kolejności wskazać należy, iż wyrokiem z dnia 18 lipca 2008 r., sygn. akt P 27/07 (OTK 2008 nr 6, poz. 107), Trybunał Konstytucyjny, orzekł, iż art. 17 ust. 1 ustawy w zakresie, w jakim uniemożliwia nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego obciążonej obowiązkiem alimentacyjnym osobie zdolnej do pracy, niezatrudnionej ze względu na konieczność sprawowania opieki nad innym niż jej dziecko niepełnosprawnym członkiem rodziny, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej. Zdaniem Trybunału art. 17 ust. 1 powyższej ustawy, w zakresie, w jakim zawężał w sposób niezgodny z art. 32 ust.1 Konstytucji, krąg osób uprawnionych do nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, powodował pominięcie możliwości nabycia prawa do świadczenia przez osoby rezygnujące z aktywności zawodowej ze względu na konieczność sprawowania opieki nad innym, niż ich dziecko, niepełnosprawnym członkiem rodziny, wobec którego obciążone były obowiązkiem alimentacyjnym. Przypisując ogromne znaczenie usankcjonowanemu prawnie obowiązkowi alimentacyjnemu, Trybunał uznał, iż skoro członek rodziny wywiązuje się ze swych obowiązków zarówno prawnych, jak i moralnych wobec chorego krewnego, co wymaga rezygnacji z zarobkowania, to osoba ta winna otrzymać od Państwa odpowiednie wsparcie. W ocenie Trybunału Konstytucyjnego wybranie spośród osób zobowiązanych do alimentacji jedynie rodziców i przyznanie wyłącznie tej grupie prawa do świadczenia narusza konstytucyjną zasadę równości i sprawiedliwości społecznej, pojmowaną nie w aspekcie socjalno – ekonomicznym, lecz odnoszącą się do społecznego poczucia sprawiedliwości, godząc dodatkowo w konstytucyjne nakazy ochrony i opieki nad rodziną, wyrażone w art. 18 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej. Dodatkowo Trybunał, w wyroku z dnia 15 listopada 2006 r., sygn. akt P 23/05 zwrócił uwagę, iż świadczenie pielęgnacyjne nie tylko stanowi formę wsparcia rodziny pozostającej w trudnej sytuacji materialnej i faktycznej, ale również zdejmuje z Państwa i jego organów obowiązek zapewnienia opieki osobom jej potrzebującym w formach zorganizowanych, zinstytucjonalizowanych. Równocześnie Trybunał podkreślił, iż prawo do ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne musi wywodzić się z obowiązku alimentacyjnego.

Podjęte w wyniku wyroku Trybunału z dnia 18 lipca 2008 r. działania ustawodawcze, których rezultatem była nowelizacja ustawy o świadczeniach rodzinnych dokonana w dniu 17 października 2008 r. nie wprowadziły jednakże zmian dotyczących treści art. 17 ust. 5 pkt. 2 lit. a ustawy, wyłączającego prawo do świadczenia w przypadku, gdy osoba wymagająca opieki pozostawała w związku małżeńskim. W efekcie Trybunał Konstytucyjny postanowieniem z dnia 1 czerwca 2010 r. sygn. akt S 1/10, przedstawił Sejmowi Rzeczypospolitej Polskiej uwagi dotyczące niezbędności działań ustawodawczych, zmierzających do zapewnienia spójności zasad przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego. W uzasadnieniu Trybunał wskazał, iż pożądane byłoby podjęcie działań legislacyjnych mających na celu dostosowania art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy nowego brzmienia jej art. 17 ust. 1 nadanego mocą ustawy z dnia 17 października 2008 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2008 r. nr 233, poz. 1456). Nowelizacji powyższej dokonano ustawą z dnia 19 sierpnia 2011 r. (Dz.U. z 2011 r. nr 205, poz. 1212), która weszła w życie w dniu 14 października 2011 r..

Literalne odczytanie znowelizowanego, a cyt.wyżej przepisu art. 17 ust. 5 pkt. 2 lit. a ustawy, prowadzi do sprzeczności z powołanym wyżej wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lipca 2008 r. Przyjęcie literalnej wykładni tegoż przepisu prowadzić by musiało do wniosku, że małżonek ubiegający się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sprawowania opieki nad swoim współmałżonkiem sam musiałby być osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności. W konsekwencji powstałaby sytuacja , w której świadczenie ustanowione w celu zapewnienia wsparcia osobie sprawującej opiekę nad wymagającym opieki współmałżonkiem mogłoby być przyznane tylko takiej osobie, która sama również wymaga opieki, bo jest niepełnosprawna w stopniu znacznym. Powyższe stało by także w oczywistej sprzeczności z brzmieniem art. 17 ust. 1 pkt 4 in fine wyłączającym osoby o znacznym stopniu niepełnosprawności z kręgu podmiotów uprawnionych do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego.

Skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela prezentowany w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego pogląd, że podstawą prawną dla osoby pozostającej w związku małżeńskim do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego, należnego z tytułu opieki nad niepełnosprawnym w znacznym stopniu współmałżonkiem jest przepis art.17 ust.1 pkt 4 omawianej ustawy. Nie można w ocenie Sądu uznać, że ustawa o świadczeniach rodzinnych, posługując się w art.17 ust.1 pkt 4 –pojęciem "innych osób, na których zgodnie z przepisami ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności", nie dotyczy współmałżonków.(por. wyrok NSA z dnia 20 września 2013r., sygn..akt I OSK 2796/12 , CBOSA).

Podobny pogląd zaprezentował Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 20 września 2013r., sygn..akt I OSK 2623/12, przyjmując, ze podstawa prawną dla osoby pozostającej w związku małżeńskim do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego, należnego z tytułu opieki nad niepełnosprawnym w znacznym stopniu współmałżonkiem jest art. 17 ust.1 pkt 2 ( w rozpatrywanej sprawie –pkt 4 wg stanu prawnego obowiązującego w dniu wydania zaskarżonej decyzji).,

Reasumując uznać należy, iż uprawnioną do świadczenia pielęgnacyjnego jest osoba, która zrezygnowała z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym w znacznym stopniu małżonkiem, a zarazem na której ciąży obowiązek alimentacyjny wobec małżonka, a która nadto nie jest niepełnosprawna w stopniu znacznym, czyli nie dotyczy jej wyjątek, o jakim mowa w pkt 4 ust. 1 art. 17 ustawy (por. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 5 czerwca 2012 r., sygn. II SA/Po 249/12, z dnia 16 maja 2012 r., sygn. II SA/Po 248/12 i z dnia 5 lipca 2012 r., sygn. IV SA/Po 342/12, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 lipca 2012 r., sygn. I SA/Wa 728/12 i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 27 kwietnia 2012 r., sygn. III SA/Kr 328/12, wszystkie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

W świetle powyższych ustaleń, stwierdzić należy, iż organy dokonały wadliwej wykładni przepisu prawa materialnego, stosując w niniejszej sprawie przepis art.17 ust.1a pkt.2 a także art.17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy, a które to naruszenie prawa materialnego, miało wpływ na wynik sprawy i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit." a" p.p.s.a. w związku z art. 135 p.p.s.a. uzasadniało uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji organu I instancji.

Ponownie rozpoznając sprawę organy zobligowane są dokonać oceny zasadności wniosku w kontekście przesłanek, o których mowa w art. 17 ustawy z uwzględnieniem wskazań Sądu dotyczących wykładni art. 17 ust. 1 pkt 4 i art.17 ust.5 pkt 2 lit. a tej ustawy. W szczególności organ winien zbadać w postępowaniu wyjaśniającym i procesowo udokumentować, czy skarżąca sprawuje deklarowaną opiekę nad mężem w rozumieniu tego przepisu i tylko z tego powodu nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

W sytuacji gdy organ potwierdzi zakres opieki sprawowanej przez skarżącą nad jej mężem, uniemożliwiającym podjęcie przez nią pracy zarobkowej, to nie może odmówić przedmiotowego świadczenia opiekuńczego, wskazując na okoliczność pozostawania osoby wymagającej opieki w związku małżeńskim, jak i tym, że skarżący posiada córkę.

W tym stanie rzeczy, na podstawie wyżej powołanych przepisów Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.