Postanowienie WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 520/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2016-06-16 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 16 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. Sp. z o.o. w K. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. Sp. z o.o. w K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 9 marca 2016 r. Nr: [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za lipiec, sierpień, wrzesień i grudzień 2009 r. oraz za okres od stycznia do czerwca 2010 r. p o s t a n a w i a wniosek oddalić


UZASADNIENIE

Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek M. Sp. z o.o. w K. o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie w całości od kosztów sądowych.

Z danych zawartych w formularzu "PPPr" wynika, że przedmiotem działalności strony skarżącej jest handel wyrobami stalowymi. W oświadczeniu o majątku i dochodach podano, że wysokość kapitału zakładowego Spółki wynosi 1.000.000 zł. Spółka nie posiada środków trwałych, a ostatni rok obrotowy został zamknięty stratą w wysokości 31.438,09 zł. Wskazano ponadto, iż Spółka dysponuje rachunkiem bankowym w Banku Pekao S.A., którego stan na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wynosił ok. 25.500 zł, lecz kwota ta została zajęta. Stan magazynu na dzień 31 grudnia 2015 roku wyniósł 57.142,52 zł i został on również zajęty.

W uzasadnieniu wniosku o przyznaniu prawa pomocy podniesiono, iż na skutek zabezpieczenia poczynionego w postępowaniu przed UKS Spółka nie dysponuje środkami pozwalającymi jej uiścić opłat sądowe. W takiej sytuacji wniosek Spółki jest konieczny i uzasadniony.

Do wniosku zostało załączone oświadczenie zarządu o stanie finansów Spółki M. Sp. z o.o., z którego wynika, że jedyny posiadany przez Spółkę rachunek bankowy jest zablokowany od sierpnia 2013 roku, a stan magazynowy Spółki jest zabezpieczony przez organy skarbowe na poczet przyszłych rozliczeń skarbowych. Posiadane przez Spółkę wierzytelności dochodzone były na drodze sądowej, lecz są one nieściągalne, natomiast zadłużenie z tytułu składek w ZUS na dzień 18 stycznia 2016 roku wynosiło 18.590 zł. Wnioskodawca przedłożył dokumenty źródłowe, z których wynika, że za okres od 1 stycznia 2014 roku do 31 grudnia 2014 roku, przychody netto strony w w/w okresie wyniosły 87.570 zł, a koszty działalności operacyjnej 191.499,55 zł, co dało stratę z działalności gospodarczej w wysokości 103.928,65 zł. Za rok 2015 przychody netto strony wyniosły 148.200 zł, a koszty działalności operacyjnej 179.638,09 zł, co dało stratę z działalności gospodarczej w wysokości 31.438,09 zł. Według bilansu za 2015 rok na dzień 31 grudnia 2015 roku Spółka posiadała aktywa obrotowe w wysokości 739.965,22 zł, a jej zobowiązania wobec pozostałych jednostek z tytułu dostaw i usług o okresie wymagalności powyżej 12 m-cy wynosiły 564.089,17 zł.

Według CIT-8 strata za 2014 rok wyniosła 108.635,95 zł przy przychodzie 87.570,90 zł. Za rok 2015 przychody Spółki według CIT-8 wyniosły 148.200 zł, przy kosztach ich uzyskania 199.794,90 zł, co spowodowało zamknięcie roku stratą w wysokości 51.594,90 zł.

Z deklaracji VAT-7K wynika, że podstawa opodatkowania za I kwartał 2016 roku z tytułu dostawy towarów oraz świadczenia usług na terytorium kraju wyniosła 1.950 zł, a wartość netto nabytych w tym okresie towarów i usług pozostałych zamknęła się kwotą 5.583 zł.

Na rachunku bankowym Spółki w Banku Pekao SA na dzień 5 kwietnia 2016 roku była zablokowana kwota 26.474,50 zł. Na rachunku tym odnotowane zostały następujące wpływy: w dniu 7 stycznia 2016 roku kwoty 60 zł i 2.400 zł, a w dniu 1 marca 2016 roku 2.398,50 zł, a w kasie Spółki w dniu 31 grudnia 2015 roku odnotowany został wpływ kwoty 2.460 zł z tytułu faktury sprzedaży.

Strona skarżąca przedłożyła ponadto kopie czterech zawiadomień o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego: z dnia 8 marca 2016 roku na kwotę 20.303,26 zł oraz trzech z dnia 16 marca 2016 roku na kwoty: 2.513,70 zł, 713,70 zł i 101,70 zł, a także kopię pisma Prezydenta Miasta K. z dnia 2 lipca 2014 roku o wszczęciu postępowania egzekucyjnego w celu wyegzekwowania należności w łącznej kwocie 8.065,40 zł.

Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje:

Zgodnie z art. 246 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w określonych przypadkach. W zakresie całkowitym, gdy podmiot ten wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. W zakresie częściowym natomiast, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W niniejszej sprawie strona skarżąca domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.

Użyty w powołanym przepisie zwrot "może być przyznane" wskazuje na fakultatywny charakter orzeczenia Sądu o przyznaniu prawa pomocy osobom prawnym. Przy spełnieniu przesłanek przewidzianych w wymienionym przepisie Sąd bowiem może, a nie musi, przyznać taką pomoc, gdy w oparciu o powyższy przepis uzna, że zachodzi taka potrzeba w świetle zapewnienia stronie realizacji zasady prawa do sądu (vide: postanowienie NSA z dnia 13 lipca 2010 r. sygn. akt I FZ 195/10).

Należy podkreślić, iż udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu postanowienia z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepubl.) stwierdził, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby, czy osób, na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony z obowiązku ich ponoszenia. Wnioskodawca musi zatem wykazać, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły.

W ocenie referendarza sądowego M. Sp. z o.o. w K. nie spełnia przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy. Podkreślić należy, że zasadność wniosku strony skarżącej rozpatrywana była w dwóch aspektach, mianowicie z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie musi ona ponieść w niniejszym postępowaniu, a z drugiej strony biorąc pod uwagę jej aktualne możliwości finansowe. Orzekający uwzględnił fakt, że łącznie ze skargą w niniejszej sprawie strona złożyła do tut. Sądu skargę w sprawie o sygn. akt I SA/Kr 521/16, a suma wpisów sądowych – jedynego na obecnym etapie postępowania elementu kosztów sądowych – w tych dwóch sprawach, liczona od zadeklarowanej przez stronę skarżącą wartości przedmiotu sporu, wynosi 32.033 zł (odpowiednio 29.317 zł + 2.716 zł).

Jak wynika z akt sprawy skarżąca jest spółką z ograniczoną odpowiedzialnością funkcjonującą w obrocie prawnym od lipca 2009 roku, a zainicjowane przez nią postępowanie sądowe dotyczy prowadzonej działalności gospodarczej. Pomimo sygnalizowanych problemów finansowych i zajęciu jej konta bankowego Spółka nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym. Jest w stanie wygospodarować środki, z których finansowane jest wynagrodzenie fachowego pełnomocnika. Tak więc koszty sądowe, które strona skarżąca jest obowiązana ponieść w niniejszej sprawie winny być traktowane na równi z innymi jej zobowiązaniami, wynikającymi z prowadzonej działalności gospodarczej.

W orzecznictwie przyjmuje się, że przedsiębiorstwo, które nie wykazało, że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (zob. postanowienie NSA z dnia 1 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OZ 208/08). Na gruncie rozpoznawanej sprawy nie mamy do czynienia z takim przypadkiem. Spółka nie utraciła płynności finansowej skoro jej przychód w 2015 roku wyniósł 148.200 zł, w pierwszym kwartale 2016 roku podstawa opodatkowania z tytułu dostawy towarów oraz świadczenia usług na terytorium kraju opodatkowane stawką 22% albo 23% wyniosła 1.950 zł, a wartość netto nabytych towarów wyniosła 5.583 zł. Skarżąca posiada również bardzo wysoki kapitał zakładowy w wysokości 1.000.000 zł. Ponadto Spółka nie wskazała by rozważano jej likwidację, czy też ogłoszenie jej upadłości. W takiej sytuacji nie ma podstaw do traktowania skarżącej Spółki w szczególny sposób w stosunku do innych podmiotów prowadzących działalność gospodarczą.

Zdaniem orzekającego wykazana przez M. Sp. z o.o. w K. strata za ostatni rok obrotowy w wysokości -31.438,09 zł nie musi oznaczać utraty przez stronę płynności finansowej i nie przesądza automatycznie o konieczności przyznania jej wsparcia ze środków publicznych. Strata jest bowiem wynikiem bilansowym nadwyżki kosztów nad przychodami, spowodowanym np. nakładami inwestycyjnymi, czy odpisami amortyzacyjnymi i nie jest równoznaczna z fiaskiem prowadzonej działalności gospodarczej (por. postanowienie NSA z dnia 12 kwietnia 2011 r., sygn. akt I GZ 92/11).

Za zwolnieniem strony skarżącej nie przemawia też fakt prowadzenia egzekucji z jej majątku i zajęcie rachunku bankowego. Przy ocenie przesłanek prawa pomocy badaniu podlega bowiem całokształt sytuacji majątkowej wnioskodawcy, a nie tylko aktualnie posiadane przez stronę kwoty pieniężne. W postanowieniu z dnia 30 maja 2008 roku sygn. akt I FZ 66/09 Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że ani zerowy (bądź ujemny) na dzień złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy stan rachunków bankowych czy kasy, ani sam fakt obciążenia komorniczego rachunków bankowych strony nie są wystarczające dla uznania, iż strona spełnia przesłanki do przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

Podkreślić również należy, że osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich, mimo, iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (por. postanowienie NSA z dnia 29 marca 2011 roku, sygn. akt I OZ 191/11). Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 12 stycznia 2012 roku, sygn. akt II FZ 796/11, zwrócił uwagę na możliwość pozyskania przez spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością środków finansowych w szczególny sposób, jakim jest zobowiązanie wspólników do dopłat. Zgodnie z art. 177 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych (Dz.U. z 2013 r., poz. 1030) umowa spółki może zobowiązywać wspólników do dopłat w granicach liczbowo oznaczonej wysokości w stosunku do udziału. Jak podkreśla się w doktrynie, dopłaty mogą być wnoszone w związku z czasowymi trudnościami finansowymi spółki, potrzebą jej dokapitalizowania, koniecznością poniesienia dodatkowych nakładów inwestycyjnych (por. Kidyba A., Kodeks spółek handlowych. Komentarz. Tom I. Komentarz do art. 1-3000 K.s.h., wyd. VII). Ze względu na fakt, że dopłata jest formą wewnętrznej przymusowej pożyczki wspólników na rzecz spółki, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż może być ona wykorzystana także na pokrycie kosztów sądowych w sprawach prowadzonych przez spółkę. Stanowisko takie zostało zaaprobowane przez orzecznictwo sądowoadministracyjne, m. in. w postanowieniach NSA z dnia 11 kwietnia 2012 r., sygn. akt II GZ 123/12, z dnia 14 kwietnia 2015 r. sygn. akt II FZ 228/05, z dnia 10 marca 2015 r. sygn. akt II FZ 84/15, postanowieniu WSA w Poznaniu z dnia 4 marca 2015r. sygn. akt I SA/Po 1072/14 (publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Mając na uwadze powyższe orzeczono jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a.