Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 552/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2016-11-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 136, art. 137
journal: Dz.U. 2015 poz 782
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.

SENTENCJA

Dnia 23 listopada 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Rymaszewska (spr.), Sędzia WSA Jolanta Rosińska, Protokolant Specjalista Anna Kośka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 listopada 2016 roku sprawy ze skarg A. S. i I. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zwrotu pozostałej części z nieruchomości oddala skargi. LS


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...], nr [...], Wojewoda Ł., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016r., poz. 23) – w skrócie: "K.p.a." – utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta P., wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, z dnia [...], nr [...], w przedmiocie odmowy zwrotu pozostałej części z nieruchomości o pow. 2.759,59 m2 położonej w P. przy zbiegu ulic A i B, aktualnie oznaczonej w ewidencji gruntów jako część działki nr 603/1 w obrębie 34 i nr 33/9 w obrębie [...].

Powyższa decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Wnioskiem z dnia 11 sierpnia 2003r. I. S. i A. S. wystąpiły do Prezydenta Miasta P., wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej "o zwrot pozostałej części nieruchomości z działki nr 21 o pow. 2758,59 m2 położonej w P.. przy zbiegu ulic A i B nie wykorzystanej na cel wywłaszczenia". Odrębne wnioski o tej samej treści datowane na dzień 11 sierpnia 2003r. złożyli również: M. Ł. i K. S.-P.. Następnie wnioskiem z dnia 8 lutego 2011r. M. Ł., A. P. i M. Ł., podtrzymali wniosek zmarłego M. Ł. jako jego spadkobiercy.

Dwie decyzje organu I instancji zostały wyeliminowane w trybie nadzoru instancyjnego.

Decyzją z [...] nr [...], Prezydent Miasta P., wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, na podstawie art. 142 ust. 1 w związku z art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 1 oraz art. 216 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2015r., poz. 782 ze zm., dalej u.g.n.), odmówił zwrotu pozostałej części z nieruchomości o pow. 2.758,59 m2 położonej w P.. przy zbiegu ulic A i B, aktualnie oznaczonej w ewidencji gruntów jako część działki nr 603/1 w obrębie [...] i nr 33/9 w obrębie [...]. Organ i instancji uzasadnił, że nieruchomość została wywłaszczona na cel publiczny – budowę i etapu ronda komunikacyjnego.

Od ww. decyzji Prezydenta Miasta P., wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, odwołanie złożyły: K. S.-P., A. S. i I. S., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego, prawidłowego rozpoznania. Strony skarżące zarzuciły niewyjaśnienie w decyzji celu wywłaszczenia, terminu rozpoczęcia realizacji celu, terminu zakończenia realizacji i zakresu zrealizowanego celu wywłaszczenia.

Organ II instancji wyjaśni, że główne zasady zwrotu wywłaszczonej nieruchomości zawarte są w dziale III rozdziale 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami, w cytowanych wcześniej art. 136 i art. 137. Ustawodawca przewidział też w art. 216 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami możliwość zastosowania przepisów rozdziału 6 działu III niniejszej ustawy odpowiednio do nieruchomości nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. z 1974r., Nr 10, poz. 64 i z 1982r., Nr 11, poz. 79).

Wojewoda wskazał, że aktem notarialnym Rep. A Nr [...] z dnia 30 lipca 1969r. Skarb Państwa nabył, w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. z 1961r., Nr 18, poz. 94), od J. S. i M. S. nieruchomość uregulowaną w księdze wieczystej rep. hip. Kw Nr [...], położoną w P. przy ul. C i ul. A, zawierającą obszaru dwadzieścia siedem arów pięćdziesiąt osiem całych i pięćdziesiąt dziewięć setnych metrów kwadratowych (27a 58,59 m2), odrysowaną na mapie złożonej do zbioru dokumentów księgi wieczystej rep. hip. Kw Nr [...].

Na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w P. z dnia 10 grudnia 1991r. sygn. akt Ns [...] spadek po J. S. nabyły: M. S., K. S.-P., I. S. i A. S., a spadek po M. S., na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w P. z dnia 29 września 1998r., sygn. akt I Ns [...], nabyli: M. Ł., I. S., A. S. i K. S.-P.. Spadkobiercami po M. Ł., zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w Ż. z dnia 26 września 2007r., sygn. akt I Ns [...], są: M. Ł., M. Ł. i A. P., a spadkobiercami po M. Ł. – M. Ł. i A. P., co stwierdził Sąd Rejonowy w Ż. w postanowieniu z dnia 19 grudnia 2013r., sygn. akt I Ns [...].

Wojewoda wskazał, że podstawowym warunkiem zwrotu nieruchomości jest jej zbędność na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, oceniana w dacie rozstrzygania przez organ. Istota "zbędności" polega na tym, że cel wywłaszczenia nie jest i nie był zrealizowany. Zaistnienie przesłanki pozytywnej pociąga za sobą orzeczenie o zwrocie nieruchomości, ale tylko wtedy, gdy nie wystąpi żadna przesłanka negatywna. Wówczas bowiem roszczenie o zwrot nie będzie skuteczne.

Następnie organ II instancji wyjaśnił, że decyzja stanowiąca o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości zawiera dwa elementy-rozstrzygnięcie o zasadności zwrotu gruntu oraz rozliczenia w zakresie zwrotu odszkodowania. W pierwszej kolejności należy jednak ustalić, czy zachodzą przesłanki uzasadniające zwrot wywłaszczonego gruntu. By móc orzekać o zwrocie nieruchomości należy odnieść się, na jaki cel nieruchomość została przejęta przez Skarb Państwa, a następnie czy cel ten zrealizowano.

W akcie notarialnym Rep. A Nr [...] z dnia 30 lipca 1969r. podano, że zgodnie z decyzją o lokalizacji szczegółowej z dnia 9 stycznia 1968r. Nr B. [...], wydaną przez Prezydium Budownictwa, Urbanistyki i Architektury, przedmiotowa nieruchomość przeznaczona została pod budowę I - go etapu ronda komunikacyjnego. W akcie notarialnym zawarto nadto zapis, że na nieruchomości znajdują się fundamenty i mury po stacji obsługi, zewnętrzna instalacja wodno-kanalizacyjna i ogrodzenie oraz stacja benzynowa stanowiąca własność [...] Przedsiębiorstwa Obrotu Produktami Naftowymi [...] w Ł.. Tak nazwany cel, jako wyraźnie określony, nie budzi wątpliwości, a zatem należy powtórzyć, że celem nabycia spornego gruntu była budowa ronda komunikacyjnego, czyli w istocie budowa drogi w postaci ronda będącego rodzajem skrzyżowania dróg.

Dalej Wojewoda podkreślił, że stosownie do zapisów decyzji nr [...] o lokalizacji szczegółowej z [...] stycznia 1968r., Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w P. ustaliło lokalizację szczegółową I-go etapu ronda komunikacyjnego w oparciu o ogólny plan zagospodarowania przestrzennego miasta zatwierdzony uchwałą nr 160 PWRN w Ł. z 2 czerwca 1964r. podając, że należy spełnić wszystkie warunki zawarte w uzgodnieniach i warunkach na załączonej mapie. W punkcie 4 powołanej uchwały nr 160 w sprawie zatwierdzenia ogólnego etapowego i perspektywicznego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta P. zalecono Prezydium realizację podstawowych inwestycji komunalnych i komunikacyjnych, w tym między innymi przebudowę węzła komunikacyjnego skrzyżowania trasy W-Z z ulicami: D, B i A. Stosownie do planu zatwierdzonego uchwałą nr 160 sporny teren w całości znajdował się w liniach rozgraniczających dróg.

Organ odwoławczy wyjaśnił dalej, że zgodnie z mapą będącą integralną częścią decyzji o lokalizacji szczegółowej z dnia [...] stycznia 1968r., Nr [...], teren objęty zamierzeniem budowy ronda komunikacyjnego oznaczony został literami A - P i obejmował skrzyżowanie ulic: A, B, M. D, F. Z kolei z mapy nr 148/8/68 z dnia 11 maja 1968r. wynika, że stacja benzynowa już istniała na nabytym terenie. Jednocześnie z analizy porównawczej ww. map wynika bezsprzecznie, że planowana stacja benzynowa (nowo wybudowana, o innych parametrach) miała zostać posadowiona w innym miejscu aniżeli stacja dotychczasowa, ale w granicach terenu objętego nabyciem. Nie może budzić wątpliwości, że zgodnie z mapą stanowiącą załącznik do decyzji o lokalizacji szczegółowej, poza obszarem przewidzianym pod pas jezdni na znacznej część działki uwidocznione zostały elementy służące jako budynki i urządzenia niezbędne dla obsługi ruchu drogowego, składające się na stację benzynową, łącznie z wjazdem i wyjazdem pomiędzy ulicami A i B i ulokowaniem zbiorników z benzyną. Podkreśla się zatem, że w świetle ww. dokumentu, jakim jest mapa stanowiąca integralną część decyzji o lokalizacji szczegółowej, budowa ronda obejmowała nie tylko przebudowę jezdni, ale również wiążącą się z tym przebudowę stacji benzynowej z jej elementami typu np.: wjazd/wyjazd, czy też budynki i zbiorniki na paliwo.

Zdaniem Wojewody budowa stacji benzynowej mieściła się w granicach celu wywłaszczenia określonego jako budowa ronda komunikacyjnego, czyli budowa drogi. Zgodnie bowiem z art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 29 marca 1962r. o drogach publicznych (Dz.U. Nr 20, poz. 90) w wersji obowiązującej wg stanu na dzień nabycia terenu przez Skarb Państwa aktem notarialnym z 1969 r., pasem drogowym jest pas gruntu zajęty pod drogę publiczną wraz z jej częściami składowymi i przynależnościami, jak: jezdnia drogi, mosty, wiadukty i przepusty znajdujące się w ciągu drogi, pobocza, skarpy i urządzenia odwadniające, zadrzewienia, drogi letnie, chodniki, ścieżki dla pieszych i rowerzystów, znaki drogowe i urządzenia ostrzegawczo-zabezpieczające i sygnalizacyjne; w pasie drogowym mogą znajdować się budynki i urządzenia związane z utrzymaniem dróg oraz z obsługą ruchu drogowego. Stację benzynową niewątpliwie stanowiły budynki i urządzenia związane z obsługą ruchu drogowego. Prawidłowość tak przyjętego stanowiska potwierdza stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyroku z dnia 2 czerwca 2011r., sygn. akt l OSK 1125/10 w sprawie analogicznej, jak też, co najbardziej istotne, stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Łodzi z dnia 29 czerwca 2001r., sygn. akt II SA/Łd 19/98, wyrażone w związku z postępowaniem zwrotowym dotyczącym przedmiotowej nieruchomości, prowadzonym na podstawie przepisów ustawy z 29 kwietnia 1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. z 1991r., Nr 30, poz. 127 z późn. zm.). W wyroku z dnia 29 czerwca 2001r. Sąd wskazał, że stacja benzynowa jest elementem składowym węzła komunikacyjnego służącym obsłudze ruchu drogowego, niezbędnym do jej utrzymania, co wynika z wyżej cytowanego art. 18 ustawy o drogach publicznych, przy czym stanowisko dotyczy spornej nieruchomości. Analogiczne stanowisko zajął także Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 29 stycznia 2009r. w sprawie sygn. akt I OSK 236/08, podając, że stacja benzynowa z pewnością była urządzeniem związanym z utrzymaniem dróg i obsługą ruchu drogowego, ale i Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 8 lipca 2005r., sygn. akt OSK 1638/04, przesądzając, iż brzmienie przepisu art. 18 "oznacza, że funkcją stacji benzynowej jest właśnie obsługa ruchu drogowego i mogła ona znajdować się w pasie drogowym".

Wojewoda stwierdził, że nawet jeżeli w decyzji o lokalizacji szczegółowej powołano się jedynie na budowę ronda bez wskazania literalnie wprost na stację benzynową, to stacja wyrysowana została na mapie stanowiącej integralną część decyzji. Nieprzywołanie w treści decyzji o lokalizacji szczegółowej, a w ślad za tym brak odpowiedniej wzmianki w akcie notarialnym na temat budowy stacji benzynowej, nie może przesądzać, iż stacja ta nie była przewidywana, skoro została ujęta na mapie stanowiącej integralną część decyzji, a zatem będącej w istocie dokumentem precyzującym w sposób i szczegółowy ogólne wskazania decyzji. Ponadto, fakt posadowienia stacji w pasie drogowym w obrębie ronda i jej przynależności do drogi, wynikającej z definicji ujętej w art. 18 ustawy o drogach z 1962r., łącznie z powstaniem na spornej działce innych elementów drogowych w postaci chodnika łączącego ulicę A przez rondo z ulicą B, wybudowanego pomiędzy stacją a działkami poza pasem drogowym, czy choćby pasa jezdni, nakazuje przyjąć, że takie wykorzystanie nieruchomości stanowi realizację celu wywłaszczenia, nawet gdyby nie było wzmianki o stacji w dokumentach wytworzonych przed nabyciem gruntu przez Skarb Państwa.

Organ odwoławczy podkreślił, że nawet przyjęcie założenia, iż celem wywłaszczenia nie była jako taka budowa stacji benzynowej, ale budowa (przebudowa) ronda komunikacyjnego, czyli części drogi (skrzyżowania dróg), to wybudowanie stacji benzynowej mieściło się w pojęciu budowy drogi, a budowa drogi jest realizacją celu wywłaszczenia.

Organ II instancji wskazał, że w odwołaniu od wymienionej na wstępie decyzji organu I instancji skarżące powołały się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 lipca 2005r. sygn. akt OSK 1638/04, w uzasadnieniu którego podano, że decyzja nr [...] z [...] stycznia 1968r. nie ustalała lokalizacji stacji paliw. Stanowisko Sądu dotyczy jednakże postępowania prowadzonego w oparciu o przepisy ustawy o planowaniu przestrzennym. W niniejszym postępowaniu, mającym za podstawę prawną przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami, brane są natomiast pod uwagę inne przesłanki, wynikające z art. 136 i nast. tej ustawy, a wszak zgodnie z art. 171 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm.), wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku ze skargą stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia. Godzi się też podkreślić, że w postępowaniu zwrotowym organ nie bada prawidłowości aktów administracyjnych wydanych w związku z wywłaszczeniem, ale wykorzystuje zapisy zawarte w tych dokumentach do określenia celu wywłaszczenia. Na uwagę zasługuje też, że decyzja nr [...] nie została wyeliminowana z obrotu prawnego, tzn. w wyniku wszczętego postępowania nie orzeczono jej nieważności (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 lipca 2005r. sygn. akt OSK 1638/04). W świetle powyższego przedstawiona przez wnioskodawczynie opinia dotycząca zgodności decyzji o lokalizacji szczegółowej z 1968r. z ustaleniami planu zagospodarowania przestrzennego, sporządzona na zlecenie zainteresowanych, nie będzie miała decydującego znaczenia w niniejszym postępowaniu zwrotowym. Faktem jest bowiem, że na mapie stanowiącej integralną część decyzji przewidziano stację benzynową, co obliguje organ właściwy w zakresie zwrotu do uwzględnienia w niniejszym postępowaniu. Organ w tym postępowaniu nie bada, czy stacja została wyrysowana na mapie w sposób zgodny z przepisami, to bowiem, jak i skutki ewentualnych nieprawidłowości w omawianym zakresie, mogą być przedmiotem oceny w odrębnych postępowaniach czy to administracyjnych, czy sądowych. Ponadto ww. opinia nosi znamiona dokumentu prywatnego, a więc może być to jedynie dokument o charakterze posiłkowym.

Organ II instancji wskazał, że ewentualna tymczasowość stacji także nie czyni zwrotu zasadnym. Dokumentem, służącym organom prowadzącym postępowanie w przedmiocie zwrotu do dokonania wykładni przepisu art. 18 ust. 1 ustawy z 1962r. o drogach publicznych, definiującego pas drogowy, nie może być również przywołane w odwołaniu pismo Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad z dnia 13 września 2004r, wiążąca jest bowiem wykładnia dokonana przez składy orzekające Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie i Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Łodzi. Co więcej, Generalna Dyrekcja w ww. piśmie nie przytacza przepisu art. 18 ust. 1 w całości, pomijając istotną jego cześć stanowiącą, że "w pasie drogowym mogą znajdować się budynki i urządzenia związane z utrzymaniem dróg oraz z obsługą ruchu drogowego", a to mogło mieć istotny wpływ na treść informacji przekazanej do A. S..

Zdaniem Wojewody nie ma znaczenia w sprawie niniejszej także fakt wydania decyzji o lokalizacji szczegółowej z dnia 15 stycznia 1971r., dotyczącej budowy stacji na spornym terenie. Stacja przewidziana była bowiem już na planie stanowiącym integralną część decyzji nr [...], a oceniając przesłanki ustanowione w przepisach dotyczących instytucji zwrotu nieruchomości - jej budowa mieściła się w pojęciu budowy drogi. Ponadto, organ nie posiada też uprawnień do dokonania oceny zasadności i prawidłowości wydania decyzji z [...] stycznia 1971r.

Organ II instancji przypomniał, że przed wejściem w życie obowiązującej aktualnie ustawy o gospodarce nieruchomościami zasady zwrotu regulowała ustawa z 29 kwietnia 1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (Dz.U. z 1991r., Nr 30, poz. 127 ze zm.) i w sprawie zwrotu spornej nieruchomości w dobie obowiązywania ustawy z 1985r. stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Łodzi w wyroku z dnia 29 czerwca 2001r., sygn. akt II SA/Łd 19/98, jednoznacznie wskazując na przynależność przedmiotowej stacji paliw do pasa drogowego. Moc wiążąca orzeczenia, określona w art. 170 p.p.s.a., oznacza, że należy przyjmować, iż dana kwestia kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu. Jedynie z uwagi na fakt, że przepisy ustawy z 1985r. utraciły moc z dniem wejścia w życie ustawy z 1997r., prowadzone jest ponowne postępowanie w przedmiocie zwrotu, to jednak należy ocenić, że ustalenia w powyższym zakresie nadal zachowują aktualność w obecnym stanie prawnym.

Dalej Wojewoda stwierdził, że mając zakreślony cel wywłaszczenia należy w kolejnym etapie sprawy dokonać analizy, czy nastąpiła jego realizacja. Podstawą oceny zbędności jest wyłącznie okoliczność zrealizowania celu określonego w decyzji wywłaszczeniowej. Zdaniem organu odwoławczego zgromadzony materiał dowodowy zawiera udokumentowanie wybudowania po wywłaszczeniu i funkcjonowania na spornym terenie zarówno stacji benzynowej, jak i jezdni (pokrytej asfaltem), czy chodnika, składających się na rondo komunikacyjne. Roboty budowlane dotyczące stacji benzynowej rozpoczęto w roku 1971, a z dniem 28 października 1971r. przekazano nowo powstałą stację benzynową do eksploatacji. Zagospodarowanie terenu potwierdzają nadto zdjęcia lotnicze wykonane w latach: 1964, 1973, czy też 1976 i 1983. W świetle powyższych dowodów nie może ulegać wątpliwości, że sporny teren został spożytkowany na urządzenia i budynki stacji benzynowej oraz elementy pasa drogowego, typu jezdnia, chodnik.

Wojewoda podkreślił także, że pomimo rozpoczęcia prac budowlanych w kolejnym roku po nabyciu terenu przez Skarb Państwa, że w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 marca 2014r., sygn. akt P 38/11, utraciła rangę przesądzającą kwestia dotrzymania określonych w art. 137 u.g.n. 7 i 10 letnich terminów realizacji zamierzenia. Przepis bowiem jest niezgodny z Konstytucją o ile realizacja celu miała miejsce przed dniem złożenia wniosku o zwrot, ale nie później niż 22 września 2004r. Organ przypomniał, że wniosek o zwrot nieruchomości złożony został w dniu 11 sierpnia 2003r., a wówczas już sporny grunt był wykorzystany zgodnie z celem wywłaszczenia. Jednocześnie Wojewoda wskazał, że niezależnie od powyższego wyroku, składy orzekające sądów administracyjnych stoją na stanowisku, że nie da się pogodzić z zasadą stabilności porządku prawnego, ani też z zasadą niedziałania prawa wstecz, sytuacji badania terminów określonych w art. 137 u.g.n. w przypadku realizacji celu publicznego na nieruchomości wywłaszczonej parędziesiąt lat przed wszczęciem postępowania zwrotowego, czy też przed wejściem omawianego przepisu w życie z dniem 1 stycznia 1998r. (art. 242 u.g.n.).

Organ odwoławczy zaznaczył, że mając na względzie, że obecnie stacja paliw nie istnieje na spornym terenie, a projekt jej rozbiórki zatwierdzony został decyzją z dnia [...] grudnia 2009r., to wymaga podkreślenia, że w przypadku wykorzystania nieruchomości zgodnie celem wywłaszczenia, a następnie zaprzestania realizacji tego celu zwrot nie jest możliwy. Tym samym też pozostaje nieistotny podniesiony w odwołaniu argument "tymczasowości" stacji benzynowej. Nie można wszak mówić o zbędności na cel wywłaszczenia, gdy nieruchomość po wywłaszczeniu została zagospodarowana i wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia określonym w decyzji, a dopiero później jej przeznaczenie zmieniono. Późniejsze wykorzystanie wywłaszczonej nieruchomości czy też rozporządzanie nią, mające miejsce już po zrealizowaniu celu wywłaszczenia, nie mają znaczenia dla sprawy zwrotu nieruchomości. Nie jest dopuszczalna wykładnia przepisu art. 136 ust. 3 w związku z art. 137 ust. 1 u.g.n., która wyprowadza zbędność nieruchomości ze zdarzeń przyszłych, które nastąpiły po zrealizowaniu celu wywłaszczenia.

Na poparcie przedstawionej argumentacji Wojewoda przytoczył także wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 13 grudnia 2012r., sygn. akt P 12/11, w którym Trybunał orzekł, że art. 137 ust. 1 u.g.n. w zakresie, w jakim nie uznaje za zbędną nieruchomość, na której zrealizowano cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, a następnie nieruchomość tę przeznaczono na realizację innego celu, nie jest niezgodny z art. 21 ust. 2 Konstytucji RP. W uzasadnieniu wyroku Trybunał zaakcentował, że nie można mówić o zbędności nieruchomości i obowiązku jej zwrotu, jeżeli nieruchomość została prawidłowo wykorzystana zgodnie z celem określonym w decyzji o wywłaszczeniu, a następnie tej realizacji zaprzestano lub przeznaczono nieruchomość na inne cele. Jeżeli nieruchomość została wykorzystana na cel wywłaszczenia to wygasła przysługująca byłemu właścicielowi ekspektatywa żądania jej zwrotu i ustała wynikająca z art. 136 u.g.n. więź prawna pomiędzy byłym właścicielem a podmiotem publicznoprawnym.

Wojewoda zauważył również, że oprócz przedstawionych powyżej ustaleń, dołączone do akt sprawy dowody świadczą o realizacji celu w postaci budowy ronda komunikacyjnego, a równocześnie o przynależności spornego terenu do pasa drogowego i oczywiście nie chodzi w tym przypadku jedynie o część stanowiącą pas jezdni. Wiadomym jest, że zgodnie z art. 18 ustawy o drogach publicznych z 1962r. pas drogowy stanowiły wymienione w przepisie elementy, takie jak: jezdnia, chodnik, czy budynki i urządzenia związane z obsługą ruchu drogowego. Przynależność terenu do pasa drogowego potwierdzają choćby zdjęcia lotnicze, na które organ już powoływał się. Wzdłuż granicy działki nr 603/1 z działką nr 603/2 poprowadzony został chodnik (pismo [...] Przedsiębiorstwa Obrotu Produktami Naftowymi [...] z 23 lutego 1971r.). Chodnik ten widoczny jest na zdjęciu lotniczym sporządzonym przez Głównego Geodetę Kraju dnia 13 września 1976r. i stanowi nieprzerwany ciąg pieszy poprowadzony ulicą A, przez rondo i dalej ulicą B. Aktualnie teren po stacji benzynowej jest odpowiednio do potrzeb wyposażony w podłoże (kostka), służąc jako miejsce parkingowe, dalej, w stronę środka ronda jest pas zieleni, a pozostała część działki stanowi pas jezdni. Teren po stacji benzynowej, po jej rozbiórce w 2009r., został zatem odpowiednio zaadaptowany dla potrzeb drogowych. Zrealizowanie inwestycji celu publicznego w postaci położenia jezdni, czy wybudowania chodników bądź innych elementów drogi publicznej, takich jak pas zieleni, czy miejsca postojowe oraz usytuowanie na działce znaków drogowych stanowi przeszkodę realizacji roszczenia o zwrot.

Organ II instancji wyjaśnił, że w dobie obowiązywania przepisów ustawy z 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami szczególnego podkreślenia wymaga niemożność zwrotu terenu stanowiącego część drogi publicznej. Ugruntowane orzecznictwo sądowoadministracyjne wskazuje bezspornie, iż niedopuszczalne jest orzeczenie o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości, która w czasie orzekania o zwrocie jest częścią drogi publicznej w rozumieniu przepisów ustawy o drogach publicznych, nawet jeżeli okazałaby się zbędna na cel wywłaszczenia. Stanowisko takie podyktowane jest faktem, iż zadośćuczynienie roszczeniu o zwrot nieruchomości obecnie zajętej pod drogę publiczną prowadziłoby do skutku sprzecznego z prawem, polegającego na nabyciu przez osobę fizyczną części drogi publicznej.

Wojewoda ponownie podkreślił, że na dzień orzekania w przedmiocie zwrotu na spornym terenie znajduje się chodnik łączący przez rondo ulicę A z ulicą B, otoczony krawężnikiem pas zielenie, miejsca postojowe wyłożone kostką z dojazdem od strony ul. A, a także pas jezdni i znaki drogowe pionowe i słupki. Powołując się definicje "pasa drogowego" oraz "drogi", wynikające z art. 4 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 21 marca 1985r. o drogach publicznych (Dz.U. z 2015r., poz. 460 ze zm.), a także na art. 25 ww. ustawy, organ odwoławczy stwierdził, że sporny teren przynależy do terenu dróg krajowych zaliczonych do kategorii dróg publicznych rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 26 czerwca 2015r. w sprawie ustalenia przebiegu dróg krajowych (Dz.U. z 2015r., poz. 941). Z załącznika nr 5 do rozporządzenia wynika, że ulica A i ulica D stanowią odcinki drogi krajowej. Zgodnie z art. 19 ust. 5 ustawy o drogach publicznych, w granicach miast na prawach powiatu zarządcą wszystkich dróg publicznych, za wyjątkiem autostrad i dróg ekspresowych, jest prezydent miasta. Zarządca może wykonywać obowiązki wynikające z ustawy poprzez swoje jednostki powołane do działania w tym zakresie. Pozostałe ulice, w tym bezpośrednio stykająca się ze spornym terenem ulica B, stanowią drogi powiatowe. Ulica B została zaliczona do kategorii dróg powiatowych na mocy uchwały nr [...] Rady Miasta P. z dnia 22 kwietnia 2015r. w sprawie zaliczenia odcinka drogi do kategorii dróg powiatowych (Dz. Urzędowy Województwa [...] z 7 maja 2015r., poz. [...]). Na tle regulacji zawartej w art. 4 pkt 1 ustawy o drogach przyjmuje się, że pasem drogowym jest obiekt korzystający z niezbędnego uprzywilejowania w sferze publicznej w granicach niezbędnych dla właściwego funkcjonowania ruchu związanego z jego prowadzeniem, zabezpieczeniem i obsługą. I taką rolę należy przypisać terenowi objętemu roszczeniem o zwrot. Wojewoda zaznaczył jednocześnie, że o przynależności do drogi nie rozstrzyga się w oparciu o zapisy ewidencji gruntów i budynków, ale zgodnie z faktycznym wykorzystaniem i zagospodarowaniem terenu oraz w oparciu o ustalone w planie zagospodarowania przestrzennego linie rozgraniczające, czy też przewidziane w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego kierunki tego zagospodarowania. Wypis z rejestru gruntów zawiera jedynie informacje dotyczące rodzajów użytków gruntowych (art. 20 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 maja 1989r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2015, poz. 520, ze zm.). Ewidencja gruntów i budynków jest tylko zbiorem informacji i pełni funkcje informacyjno-techniczne, nie rozstrzyga natomiast sporów w tym zakresie. Zgodnie bowiem z art. 2 pkt 8 ww. ustawy ewidencja gruntów to system informacyjny zapewniający gromadzenie danych na temat gruntów.

Następnie organ odwoławczy zaznaczył, że pas drogowy to w świetle art. 4 pkt 1 ustawy o drogach grunt wydzielony liniami granicznymi, które ustala się w oparciu o dokumenty planistyczne. Zgodnie ze studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Miasta P. przyjętym uchwałą nr [...] Rady Miasta w P. z dnia 29 marca 2006r. ze zmianą przyjętą uchwałą nr [...] z dnia 30 listopada 2011r., działki 603/1 i 33/9 znajdują się na terenie przeznaczonym pod komunikację, oznaczonym symbolem Z. Do dróg klasy zbiorczej - Z zaliczony został ciąg F - G - B i ciąg H - A- D. Odnotowano w studium, że na rysunku planu ulice zostały wyrysowane w sposób schematyczny, co nie jest tożsame z określeniem linii rozgraniczających ulic, takie uściślenie powinno nastąpić w planach zagospodarowania przestrzennego lub w decyzji o ustaleniu lokalizacji celu publicznego. Sporny teren graniczy jednak z terenem, dla którego został opracowany miejscowy ogólny plan zagospodarowania przestrzennego miasta P. zatwierdzony uchwałą nr [...] Miejskiej Rady Narodowej w P. z dnia 25 maja 1988r. (Dz. Urzędowy Woj. [...] z 1991r., Nr 14, poz. 128) wraz z późniejszymi zmianami zatwierdzonymi w szczególności uchwałą nr [...] Rady Miejskiej w P. z dnia 8 września 1999r. (Dz. Urzędowy Woj. [...] z dnia 1 grudnia 1999r., Nr 139, poz. 1517). Na marginesie godzi się dodać, że plan obejmuje niewielki fragment działki nr 603/1. Granice opracowania wyznaczają jednocześnie linie rozgraniczające teren o innym, aniżeli określony w planie, przeznaczeniu (tereny zieleni), a to z kolei pozwala wywieźć przynależność do dróg publicznych terenu w rejonie ulicy A poprzez rondo do ulicy B.

Na koniec Wojewoda wskazał, że na wspomnianym fragmencie działki nr 603/1, objętym planem, przebiega chodnik, a zatem nastąpiła realizacja celu publicznego w postaci budowy ronda, jako skrzyżowania dróg, w skład którego w świetle ustawy o drogach publicznych wliczany jest również chodnik, jako ciąg komunikacyjny przeznaczony do ruchu pieszego w rozumieniu ustawy o drogach z 1962r. i z 1985r.

Na ostateczną decyzję Wojewody [...] skargę do sądu administracyjnego złożyły A. S., której skarga została zarejestrowana pod sygn. akt II SA/Łd 552/16 oraz I. S., której skarga została zarejestrowana pod sygn. akt II SA/Łd 553/16.

Skarżące zarzuciły naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 K.p.a. oraz art. 136 i 137 u.g.n., jak i art. 21 Konstytucji RP, polegające po pierwsze na pominięciu treści dokumentów złożonych przy wniosku o zwrot pozostałej części nieruchomości wykazujących merytorycznie, iż wywłaszczenie dotyczyło wyłącznie ronda komunikacyjnego, a nie stacji paliw, będącej inwestycją tymczasową zrealizowaną przez innego inwestora, która to stacja nie była celem publicznym.

Po drugie skarżące zarzuciły sprzeczność ustaleń zawartych w zaskarżonej decyzji z treścią zebranych w sprawie materiałów, a po trzecie w ocenie skarżących błędne rozstrzygnięcie organów administracji jest wynikiem pobieżnego zapoznania się ze zgromadzonym materiałem, a w szczególności z treścią sentencji i uzasadnienia wyroku NSA z dnia 8 lipca 2005r., sygn. akt OSK 1638/04.

Skarżące zakwestionowały stanowisko organów administracji, że ustalenie co było celem wywłaszczenia przesądził już Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia 2 czerwca 2011r., sygn. akt l OSK 1125/10 oraz z 29 czerwca 2001r., sygn. akt II SA/Łd 19/98, a także z dnia 29 stycznia 2009r., sygn.. akt l OSK 236/08, w związku z postępowaniem zwrotowym dotyczącej przedmiotowej nieruchomości, prowadzonym pod rządami poprzednio obowiązujących przepisów tj. ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (Dz.U. z 1991r., Nr 30, poz. 127 ze zm.). Zarówno sprawa będąca przedmiotem wyroku NSA z dnia 2 czerwca 2011r., jak i wyroku z dnia 29 czerwca 2001r. były rozstrzygnięciami w różnych sprawach, na podstawie różnych dokumentów zebranych w tamtych sprawach. W toku postępowania, organy winny stać na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron winny podejmować wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz obiektywnego załatwienia sprawy. W związku z powyższym, uznanie przez organ że celem wywłaszczenia była budowa stacji paliw, jako już osądzony przez ww. sądy administracyjne, jest nieuzasadnione w świetle wyżej opisanych okoliczności faktycznych oraz w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 marca 2014r., sygn. akt P 38/11.

Skarżące podniosły, że poza wszelką wątpliwością pozostaje, że podstawą sprzedaży spornej części nieruchomości w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości, zgodnie z treścią aktu notarialnego Rep. A Nr [...] z dnia 30 lipca 1969r., była decyzja o lokalizacji szczegółowej z dnia 9 stycznia 1968r., nr B. [...], wydana przez Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w P.. Wydział Budownictwa i Architektury. W przywołanym akcie notarialnym podano, że przedmiotowa nieruchomość przeznaczona została pod budowę l-go etapu ronda komunikacyjnego. Decyzja z dnia [...] stycznia 1968r., jak wynika z akt sprawy, została wydana na podstawie przepisów z zakresu planowania przestrzennego tj. w trybie art. 30 i 31 ustawy z dnia 31 stycznia 1961r. o planowaniu przestrzennym (Dz.U. Nr 7, poz. 47) i zarządzenia Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 20 maja 1966r. w sprawie ustalania lokalizacji szczegółowej inwestycji budowlanych i stref ochronnych oraz wyrażenia zgody na zmianę sposobu wykorzystywania terenu (MP Nr 25, poz. 129) oraz w oparciu o ogólny plan zagospodarowania przestrzennego miasta zatwierdzony uchwałą Nr [...] PWRN w Ł. z dnia 2 czerwca 1964r. W związku z powyższym, interpretacja ww. decyzji winna opierać się na przepisach z zakresu planowania przestrzennego, co umożliwi zarówno na ustalenie celu inwestycji, a także ze względu na postępowania wywłaszczeniowe w których - cel wywłaszczenia był wskazywany właśnie tą decyzją, to również cel wywłaszczenia. W tym celu należy posiadać specjalistyczną wiedzę z tego zakresu. Mimo wniosku skarżących o powołanie biegłego z zakresu urbanistyki (dotyczy postępowania, którego dotyczą wyżej przywołane wyroki sądów administracyjnych), biegły o tej specjalności nie został powołany przez organ administracji.

Wobec powyższego, na zlecenie skarżących została opracowana w maju 2005r. opinia dotycząca zgodności decyzji o lokalizacji szczegółowej [...] z dnia [...] stycznia 1968r. (opracowana przy założeniu, że decyzja ta ustala lokalizację również stacji benzynowej jak to twierdziły organy) z ustaleniami miejscowego ogólnego planu zagospodarowania przestrzennego miasta P.. Jednakże opinia ta nie została uwzględniona przez organy administracji.

Skarżące dodały, że z wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lipca 2005r., sygn. akt OSK 1638/04, stwierdził, że fakt naniesienia w części graficznej załącznika do decyzji z dnia [...] stycznia 1968r. stacji paliw (istniejącej względnie mającej być przebudowywana), w żadnym razie nie uzasadnia wniosku, że decyzja ustala lokalizację tej stacji. Bez wątpienia, organ w przedmiotowym postępowaniu nie bada legalności ww. decyzji, lecz w celu ustalenia co jest przedmiotem tej decyzji, nie może pomijać treści istotnych dokumentów i dokonywać tego w dowolny sposób. Ustalenia dokonane przez organ a dotyczące celu wywłaszczenia nie mogą być sprzeczne z ww. wyrokiem NSA z dnia 8 lipca 2005r., z uwagi na pominięcie istotnych założeń jakie poczynił sąd przy rozpatrywaniu tej sprawy a które zostały opisane w uzasadnieniu wyroku. Ustalenia NSA z dnia 8 lipca 2005r. zostały poczynione właśnie w oparciu o przepisy z zakresu urbanistyki i potwierdzają, że aby decyzja nr [...]/68 mogła być dalej w obrocie prawnym, to należy uznać, że lokalizuje ona jedynie budowę l etapu ronda, a nie stacji benzynowej, co jest zgodne z przedstawioną opinią urbanisty.

Skarżące podkreśliły, że ustalenie celu wywłaszczenia w oparciu o ww. decyzję o lokalizacji szczegółowej, zgodnie z jej osnową, stanowi jedynie budowa l-go etapu ronda komunikacyjnego, gdyż w procedurze administracyjnej (art. 107 § 1 K.p.a.), w odróżnieniu od innych procedur, przyjmuje się, że decyzja administracyjna stanowi jedno rozstrzygnięcie i jest nim zarówno osnowa, jak i uzasadnienie decyzji.

W ocenie skarżących dodatkowym argumentem przemawiającym za tym, że celem wywłaszczenia była jedynie budowa l etapu ronda komunikacyjnego, jest znajdujący się w aktach sprawy wniosek z dnia 6 stycznia 1968r. o wydanie decyzji o lokalizacji szczegółowej złożony przez jedynego inwestora (w rozumieniu przepisów Prawa budowlanego) przyszłej inwestycji, którym było Prezydium Miejskiej Rady Narodowej, Wydział Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej, Miejska Służba Drogowa w P. Natomiast inwestorem przebudowy stacji benzynowej, co wynika również z akt sprawy było [...] Przedsiębiorstwo Obrotu Produktami Naftowymi [...] w Ł.. Decyzja o lokalizacji szczegółowej nie mogła wykraczać poza ramy wniosku z dnia 6 stycznia 1968r. złożonego w tej sprawie.

Skarżące wskazały również, że na potrzeby przebudowy stacji paliw została wydana przez Prezydium Miejskiej Rady Narodowej, Wydział Budownictwa, Urbanistyki i Architektury decyzja o lokalizacji szczegółowej z dnia 15 stycznia 1971r., o której jest mowa w decyzji z dnia [...] marca 1971r. o przekazaniu w odpłatne użytkowanie na czas nieokreślony [...] Przedsiębiorstwu Obrotu Produktami Naftowymi [...] w Ł. między innymi działki nr 21 (stanowiącej przedmiot wywłaszczenia). W przypadku objęcia stacji paliw decyzją nr [...] z dnia 9 stycznia 1968r. o lokalizacji szczegółowej budowy l etapu ronda, wydanie nowej decyzji o lokalizacji szczegółowej dotyczącej tylko stacji paliw, nie byłoby potrzebne.

Ponadto, w ocenie skarżących, w aktach sprawy znajdują się dokumenty świadczące o tymczasowości wszystkich naniesień stanowiących stację paliw, zlokalizowanej w P.. przy zbiegu ul. B i A, w tym między innymi: uzgodnienia na projekcie technicznym linii napowietrznej niskiego napięcia z dn. 25 listopada 1968r., uzgodnienia projektu budowy nawierzchni przy stacji CPN z dnia 27 lutego 1971r., uzgodnienie projektu budowy wiaty z dnia 24 lutego 1972r., pismo Urzędu Miejskiego w P. Wydział Urbanistyki, Architektury i Nadzoru Budowlanego z dnia 17 kwietnia 1987r., znak: [...], skierowane do Centrali Produktów Naftowych, Okręgowej Dyrekcji w Ł., informujące, że stacje przy ul. B, należy traktować jako obiekt tymczasowy, gdyż koliduje on z ustaleniami planu ogólnego i zaprojektowanym węzłem komunikacyjnym.

Według skarżących sam fakt, że stacja paliw, o której mowa powyżej, od jej powstania i w całym okresie użytkowania miała status obiektu tymczasowego, wyklucza możliwość uznania, że przedmiotem lokalizacji szczegółowej decyzji nr [...]/68 jest stacja paliw. W związku z powyższym również i ten argument wskazuje, że przebudowa stacji paliw nie była celem wywłaszczenia.

Skarżące, odwołując się do stanowiska Trybunału Konstytucyjnego wyrażonego w wyroku z dnia 13 marca 2014r., sygn. akt P 38/11, wskazały także na decyzję z dnia [...] marca 1971r. o przekazaniu w odpłatne użytkowanie na czas nieokreślony [...] Przedsiębiorstwu Obrotu Produktami Naftowymi "CPN" w Ł. między innymi spornej działki 21. Fakt ten wskazuje jednoznacznie, że budowa stacji paliw nie była celem publicznym, gdyż władze samorządowe czerpały korzyści z wywłaszczonego gruntu, tym samy stacja ta nie była również celem wywłaszczenia. Natomiast fakt, przekazania w dniu 22 marca 1971r. spornej działki w odpłatne użytkowanie, przesądza o jego zbędności na cel wywłaszczenia już w dniu 22 marca 1971r. O zbędności działki 603/1 na cele publiczne, wg. stanu na dzień rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie tj. 23 maja 2016r. przesądza również fakt, że teren ten nadal jest w odpłatnym użytkowaniu B S.A. oraz, że w związku z tym ZDiUM na dzień dzisiejszy może wykonywać wobec przedmiotowej nieruchomości zadania zarządcy dróg jedynie w granicach udzielonych pełnomocnictw (pismo Zarządu Dróg i Utrzymania Miasta w P.. z dnia 12 czerwca 2013r., znak: [...]/2013).

Skarżące wskazały, że Zarząd Dróg i Utrzymania Miasta w P.., jako jednostka budżetowa Miasta P.., zgodnie z postanowieniami statutu § 3.1 - pełni funkcję zarządcy dróg publicznych i wewnętrznych. W ramach tych zadań, zgodnie § 3.1 pkt 16 statutu, sprawuje nieodpłatny trwały zarząd gruntami pasa drogowego. W związku z powyższym, jeżeli cały teren działki 603/1 jest w odpłatnym użytkowaniu B S.A., a nie zarządcy dróg na terenie miasta P.., to niewątpliwie, teren ten nie stanowi terenu pasa drogowego.

Skarżące zaznaczyły również, że w księdze wieczystej o nr [...] - stan na dzień 6 marca 2015r. - znajduje się zapis dotyczący działki 603/1 mówiący o sposobie korzystania: inne tereny zabudowane (Bl), a więc o użytkowaniu innym niż droga (dr).

Skarżące podkreśliły także, że sporny teren nie jest objęty miejscowym ogólnym planem zagospodarowania przestrzennego miasta P., zatwierdzonego uchwałą nr [...]/88 (Dz. Urzędowy Woj. [...] z 1991r., Nr 14 poz. 128 wraz ze zm.) jak to wskazał organ w zaskarżonej decyzji. Wywód jakoby teren ten przynależał do dróg publicznych pozbawiony jest sensu. Znajdujący się na terenie działki 603/1 chodnik (wzdłuż wschodniej granicy), nie jest chodnikiem publicznym, gdyż jest to pozostałość po stacji paliw, która była zlokalizowana na działce: 603/1, 603/2 w obrębie [...] oraz części działki nr 33/9 w obrębie [...]. Chodnik ten, zlokalizowany przy drodze wewnętrznej, stanowił wewnętrzną komunikację na terenie stacji paliw i znajdował się w strefie zagrożenia wybuchem. Ze względu na powyższe chodnik ten nie stanowił chodnika publicznego. Obecnie chodnik, o którym mowa powyżej, znajduje się nadal na działce 603/1 wzdłuż drogi wewnętrznej bez wylotu na ul. B, zakończonej miejscami postojowymi. Wyżej opisany chodnik jest zlokalizowany na działce pozostającej w dalszym ciągu w odpłatnym użytkowaniu przez B S.A. - podmiot prywatny, który nie może zgodnie z obowiązującymi przepisami zarządzać drogami publicznymi - art. 19 ustawy o drogach publicznych z dnia 21 marca 1985r. (Dz.U. z 2015r., poz. 460 ze zm.). Organ nie wskazał w motywach odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, w pasie której drogi publicznej znajduje się działka 603/1. W związku z powyższym ustalenia organu II instancji poczynione w ww. zakresie, jakoby działka 603/1 znajdowała się w pasie drogowym, są sprzeczne ze stanem faktycznym.

Zdaniem skarżących w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie wskazano żadnego przepisu prawa, który wskazywałby jaka winna być szerokość pasa drogowego ronda komunikacyjnego, jak również w aktach sprawy nie znajduje się żaden wiarygodny dokument, na podstawie którego można by było w sposób jednoznaczny stwierdzić, że działka 603/1 jest w pasie drogowym. Obecne plany inwestycyjne miasta P.., związane z Rondem [...], przewidują budowę chodnika publicznego wraz z ścieżką rowerową po północno - zachodnim skraju działki 603/1.

Skarżące podkreśliły także, że zgodnie ze złożonym wnioskiem z dnia 11 sierpnia 2003r. o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, wszyscy spadkobiercy poprzednich właścicieli zgodnie wnieśli o zwrot pozostałej części z nieruchomości o powierzchni 2.758,59 m2, położonej w P. przy zbiegu ulic A i B, a nie wykorzystanej na cel wywłaszczenia, aktualnie oznaczonej w ewidencji gruntów jako części działek nr 603/1 w obrębie [...] i nr 33/9 w obrębie [...]. W treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji Wojewody [...] brak jest natomiast podania motywów odmowy zwrotu części działki 33/9 w obrębie [...]. Tym samym odwołanie skarżących z dnia 9 września 2015r. od decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia [...], znak: [...], w części dotyczącej działki 33/9 nie zostało rozpatrzone.

Na tej podstawie skarżące wniosły o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i w związku z tym wniósł o oddalenie skargi.

W piśmie z dnia 26 września 2016r., skarżące na poparcie twierdzenia, że działka 603/1 nie znajduje się w pasie drogowym, wniosły o dołączenie do akt sprawy kopii wniosku z dnia 23 marca 2016r. o wydanie decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, złożonego przez Prezydenta Miasta P. (korekta) oraz kopii wniosku z dnia 12 maja 2016r. o wydanie decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, złożonego przez Prezydenta Miasta P. (korekta II).

Skarżące podniosły, że zarówno we wniosku z dnia 23 marca 2016r. jak i z dnia 12 maja 2016r. znajduje się zapis, że: "działki wchodzące w całości, położone poza istniejącym pasem drogowym będące własnością Skarbu Państwa w użytkowaniu wieczystym: obręb [...] działka nr ewid. 603/1". Z treści tych wniosków jednoznacznie wynika, że działka 603/1 (postępowanie o wydanie decyzji na realizację inwestycji drogowej) - jest położona poza istniejącym pasem drogowym (z uwagi na fakt, że jest w użytkowaniu B S.A.), zaś w przypadku postępowania o zwrot nieruchomości byłym właścicielom - ta sama działka 603/1 jest określana jako działka leżącą w pasie drogowym. W tym miejscu należy nadmienić że, obydwa postępowania toczą się w tym samym czasie i w tych samych Urzędach: Urząd Miejski w P. i Urzędzie Wojewódzkim w Ł. Oba ww. ustalenia, sprzeczne w swej treści, Prezydenta Miasta P., a za nim tę samą tezę powtarza organ II instancji w postępowaniu o zwrot między innymi przedmiotowej działki byłym właścicielom. W zależności od potrzeb jakim ma to służyć, raz działka ta jest w pasie drogowym innym razem zaś nie jest w pasie drogowym.

Na rozprawie w dniu 9 listopada 2016r. skarżąca I. S. podważyła prawdziwość niektórych dokumentów znajdujących się w aktach sprawy i w związku z tym wniosła o zawiadomienie Prokuratury o toczącym się postępowaniu oraz o przedstawienie akt sprawy Prokuraturze celem ich zbadania. Skarżąca złożyła również 2 kopie map, przedstawiające w sposób odmienny granice terenu planowanej inwestycji i oświadczyła, że być może istniały inne mapy, na których wyłączono z inwestycji teren stacji benzynowej.

Pełnomocnik uczestnika postępowania B S.A. wniósł o oddalenie skargi.

Postanowieniem z dnia 9 listopada 2016r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi połączył sprawę ze skargi I. S. (sygn. akt II SA/Łd 553/16) ze sprawą ze skargi A. S. (sygn. akt II SA/Łd 552/16) celem ich łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skargi okazały się pozbawione skutecznych zarzutów, powodujących konieczność wyeliminowania z obrotu zaskarżonych decyzji. nie są zasadne. Dla oceny zasadności zaskarżonych rozstrzygnięć fundamentalne znaczenie ma fakt, iż żądanie zwrotu spornej nieruchomości zostało rozstrzygnięte ostateczną decyzją odmawiającą zwrotu, której prawidłowość zweryfikował Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Łodzi, oddalając skargi wyrokiem z dnia 29 czerwca 2001r., sygn. akt II SA/Łd 19/98. Zgodnie bowiem z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016r., poz. 718 ze zm.) – w skrócie: "P.p.s.a." – ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

Bez wątpienia NSA OZ w Łodzi w sprawie II SA/Łd 19/98 kontrolował decyzje o odmowie zwrotu nieruchomości wydane w trybie ustawy o gospodarce nieruchomościami i wywłaszczaniu nieruchomości z dnia 29 kwietnia 1985 roku, zatem w innym stanie prawnym. Jednakże nie każda zmiana przepisów prawa powoduje, że wyrok wydany na podstawie poprzednio obowiązującego stanu prawnego staje się nieaktualny. Jeżeli bowiem ocenie podlegają te same okoliczności faktyczne, które nie uległy zmianie, a zmienione przepisy prawne nie wprowadziły odmiennych zasad oceny stanu faktycznego, to nie można powiedzieć, że wyrok wydany w poprzednim stanie prawnym jest bez znaczenia dla rozpoznania sprawy w zmienionym stanie prawnym.

Pogląd prawny i ocena stanu faktycznego w zakresie zrealizowania celu wywłaszczenia nie zdezaktualizowały się w zmienionym stanie prawnym.

Przypomnieć należy, że w uzasadnieniu wyroku z dnia 29 czerwca 2001 roku sprawie II SA/Łd 19/98 NSA OZ w Łodzi zawarł ocenę prawną decyzji podjętej na podstawie art. 69 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. nr 30 z 1991r., poz. 127 ze zm.). Zgodnie z powołanym przepisem nieruchomość wywłaszczona lub jej część podlegała zwrotowi na rzecz poprzedniego właściciela lub jego następcy prawnego na jego wniosek, jeżeli stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Obecnie obowiązująca ustawa o gospodarce nieruchomościami z 1998 roku (u.g.n.) również przewiduje zwrot nieruchomości wywłaszczonej w celu realizacji inwestycji celu publicznego (art. 137 ), o ile nieruchomość dla tego celu stała się zbędna.

Podstawową przesłanką pozostaje zatem niezmiennie przesądzenie, czy wywłaszczenie nieruchomości było związane z inwestycją celu publicznego oraz czy został on zrealizowany. Organy, rozpoznając pierwszy wniosek o zwrot spornej nieruchomości ustaliły, że sporna nieruchomość została wywłaszczona pod inwestycję celu publicznego – budowę ronda komunikacyjnego - i cel ten został zrealizowany, zaś Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Łodzi ustalenia te zaakceptował w uzasadnieniu powoływanego wyroku w sprawie II SA/Łd 19/98 . Dla przypomnienia sąd wówczas uznał, że "działka obejmująca stację benzynową objęta została planowaną inwestycją budowy ronda. Zgodnie z art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 29 marca 1962r. o drogach publicznych, pasem drogowym jest pas gruntu zajęty pod drogę publiczną wraz z jej częściami składowymi i przynależnościami, jak jezdnia, drogi, mosty, wiadukty i przepusty znajdujące się w ciągu drogi, pobocza, skarpy i urządzenia odwadniające, zadrzewienie, drogi letnie, chodniki, ścieżki dla pieszych i rowerzystów, znaki drogowe i urządzenia ostrzegawczo zabezpieczające oraz sygnalizacyjne; w pasie drogowym mogą znajdować się budynki i urządzenia związane z utrzymaniem dróg oraz z obsługą ruchu drogowego. Za powyższym rozumieniem węzła komunikacyjnego, który obejmuje stację benzynową, przemawia również, zdaniem Sądu, okoliczność, iż poza sporem jest zrealizowanie ciągu komunikacyjnego oznaczonego na załączniku graficznym do decyzji o lokalizacji szczegółowej z dnia 9 stycznia 1968 r. literami ABEF. Jak bowiem wynika z akt sprawy znajduje się tam chodnik dla pieszych ułożony z płyt betonowych, stanowiący jedyny ciąg pieszy łączący ulicę A z B. Natomiast w myśl treści wskazanego wyżej art.18 ust.1 ustawy o drogach publicznych pasem drogowym jest m.in. pas gruntu zajęty pod chodniki i ścieżki dla pieszych. Dlatego też granica chodnika dla pieszych łączącego ulicę A z B wytycza jednocześnie granice nieruchomości, co do której zrealizowany został cel wywłaszczenia."

Innymi słowy NSA uznał, że sporna część nieruchomości, na której znajdowała się stacja benzynowa, także wchodziła w skład szeroko rozumianej budowy węzła komunikacyjnego, była więc objęta inwestycją celu publicznego, dla którego to celu dokonano wywłaszczenia. Wybudowanie ronda wraz z niezbędną infrastrukturą drogową oznacza również, ze cel wywłaszczenia został zrealizowany. Tym poglądem sąd weryfikujący obecnie zaskarżone decyzje jest związany.

Ponadto wskazać można na art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 27 listopada 1961r. o bezpieczeństwie i porządku ruchu na drogach publicznych (Dz.U. Nr 53, poz. 295), zgodnie z którym wszelkie urządzenia służące do ułatwienia i obsługi ruchu drogowego, jak stacje benzynowe, parkingi, garaże, punkty naprawy oraz obsługi pojazdów itp., powinny być tak usytuowane, aby nie przyczyniały się do tamowania ruchu lub nie zmniejszały widoczności drogi. Powyższy przepis nie pozostawia już żadnych wątpliwości, że stacje benzynowe, w dacie wywłaszczenia, były traktowane, jako urządzenia służące do ułatwienia i obsługi ruchu drogowego. Bez żadnego wpływu na ocenę zrealizowania celu publicznego w przedmiotowej sprawie mają argumenty skarżących, że sporna stacja była obiektem tymczasowym. Skoro bowiem stacja miała pełnić funkcję uzupełniającą w stosunku do zasadniczego celu wywłaszczenia, jakim była budowa ronda, to oczywistym jest to, że w razie potrzeby jego przebudowy, być może zachodziłaby również potrzeba przebudowy, a nawet likwidacji stacji. Dlatego właśnie m.in. w pozwoleniu na budowę wiaty stacji z dnia 28 lutego 1972r. zastrzeżono możliwość jej rozbiórki w wypadku rozbudowy lub modernizacji ronda komunikacyjnego. Podkreślono tym samym funkcję zależną stacji od funkcji wiodącej węzła komunikacyjnego. Poza tym, jak wynika z akt sprawy, stacja benzynowa funkcjonowała do 2003r., a więc przez ponad trzydzieści lat. Trudno jest więc uznać ją za obiekt tymczasowy.

Podkreślić także należy, że na załączniku graficznym decyzji lokalizacyjnej z dnia [...] stycznia 1968r. pogrubionymi liniami koloru ciemnego (fioletowego) wyrysowano projektowaną rozbudowę infrastruktury drogowej w ramach budowy ronda komunikacyjnego. Z załączonej do akt mapy jednoznacznie wynika, że granicę inwestycji, na nieruchomości objętej wnioskiem o zwrot, wyznaczał ciąg komunikacyjny – chodnik – łączący ulicę A z ulicą B. Chodnik ten zlokalizowany był na tyłach spornej stacji benzynowej, co oznacza, że lokalizacja stacji była ujęta w projekcie budowy ronda, choć jej rozbudowa i modernizacja nie musiała być realizowana jednocześnie z budową ww. węzła komunikacyjnego. Wbrew twierdzeniom skarżących, chodnik o którym mowa nie stanowił wyłącznego elementu infrastruktury "wewnętrznej komunikacji" stacji benzynowej, służącej jedynie do poruszania się na terenie stacji. Z załączonego do akt sprawy zdjęcia lotniczego, wykonanego w 1976r. wyraźnie wynika, że ww. chodnik był jedynym łącznikiem komunikacji pieszej między ulicą A i B, a więc stanowił element infrastruktury drogowej całego skrzyżowania.

Reasumując za okoliczność przesądzoną należy uznać obecnie fakt, iż sporna nieruchomość, zwrotu której domagają się obecnie skarżące, również została objęta wywłaszczeniem pod inwestycję celu publicznego i celo ten został zrealizowany. Bezskuteczne muszą zatem pozostać próby podważenia powyższych ustaleń i wniosków.

Nie ma przy tym znaczenia, że obecnie działka nr 603/1 znajduje się poza pasem drogowym, jak również to, że stacja benzynowa była w użytkowaniu przedsiębiorstwa A. Fakt użytkowania stacji przez inny podmiot niż zarządca drogi nie zmieniał funkcji stacji, jako obiektu przeznaczonego do ułatwienia i obsługi węzła komunikacyjnego Natomiast to, że na skutek późniejszego podziału nieruchomości wywłaszczonej działka nr 603/1 znalazła się poza pasem drogowym nie ma większego znaczenia, gdyż jak to już zostało zaznaczone, lokalizacja stacji była uwzględniona na etapie lokalizacji ronda komunikacyjnego, a z chwilą jej rozbudowy i modernizacji cel wywłaszczenia nieruchomości (na części objętej wnioskiem o zwrot) został zrealizowany. Sporna stacja była zatem uzupełnieniem zasadniczego celu publicznego, a więc również pełniła funkcję inwestycji publicznej. Dlatego nie można zgodzić się ze skarżącymi, że ten pogląd sprzeczny jest ze stanowiskiem Trybunału Konstytucyjnego, wyrażonym w wyroku z dnia 13 marca 2014r., sygn. akt P 38/11., na co wskazywał już sąd w sprawie II SA/Łd 19/98.

Co istotne, podnoszone obecnie przez skarżące argumenty dotyczące późniejszych losów nieruchomości, zwłaszcza związane z późniejszym stanem prawnym nieruchomości, nie mają znaczenia. Jak trafnie zauważa Wojewoda w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, "nie można wszak mówić o zbędności na cel wywłaszczenia, gdy nieruchomość po wywłaszczeniu została zagospodarowana i wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia określonym w decyzji, a dopiero później jej przeznaczenie zmieniono. Późniejsze wykorzystanie wywłaszczonej nieruchomości czy też rozporządzanie nią, mające miejsce już po zrealizowaniu celu wywłaszczenia, nie mają znaczenia dla sprawy zwrotu nieruchomości. Nie jest dopuszczalna wykładnia przepisu art. 136 ust. 3 w związku z art. 137 ust. 1 u.g.n., która wyprowadza zbędność nieruchomości ze zdarzeń przyszłych, które nastąpiły po zrealizowaniu celu wywłaszczenia".

Podzielając zatem pogląd wyrażony w wyroku z dnia 29 czerwca 2001r., sygn. akt II SA/Łd 19/98, stwierdzić należy jednoznacznie, że celem wywłaszczenia spornej nieruchomości była przede wszystkim budowa ronda komunikacyjnego, co obejmowało również związaną z tym infrastrukturę drogową, w ramach tej inwestycji została uwzględniona również istniejąca stacja benzynowa, która po rozbudowie i modernizacji, miała pełnić funkcję uzupełniającą, polegającą na obsłudze ruchu drogowego, co wynikało z art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 29 marca 1962r. o ruchu drogowym. Sporna stacja benzynowa stanowiła więc element składowy węzła komunikacyjnego. Stanowisko to było zaprezentowane nie tylko w powołanym wyżej wyroku z dnia 29 czerwca 2001r., ale także w innych wyrokach, na które powoływano się w toku postępowania – wyroku NSA z dnia 8 lipca 2005r. sygn. akt OSK 1638/04, wyroku NSA z dnia 29 stycznia 2009r., sygn. akt I OSK 236/08 i wyroku NSA z 2 czerwca 2011r., sygn. akt I OSK 1125/10. Ponadto w powołanych wyżej wyrokach jednoznacznie stwierdzono, że wydanie decyzji o lokalizacji szczegółowej z dnia [...] stycznia 1971r., dotyczącej rozbudowy i modernizacji stacji benzynowej, nie pozostawało w sprzeczności z decyzją lokalizacyjną ronda komunikacyjnego z dnia [...] stycznia 1968r., a w szczególności nie miało wpływu na ocenę zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia. Skarżące błędnie natomiast interpretują uzasadnienie wyroku z dnia 8 lipca 2005r. sygn. akt OSK 1638/04, w którym stwierdzono, że decyzja lokalizacyjna z [...] czerwca 1968r. nie ustalała lokalizacji spornej stacji benzynowej. Z powyższego wyroku wcale nie wynika, aby sąd uznał, że celem wywłaszczenia nie była objęta również stacja benzynowa, bowiem sąd nie badał wówczas przesłanek zwrotu nieruchomości. Objęcie stacji załącznikiem graficznym do decyzji z 1968r. należy więc analizować wyłącznie pod kątem tego jaki był cel wywłaszczenia w ujęciu szerokim i czy można było ustalić związek budowy ronda z rozbudową i modernizacją stacji w ujęciu funkcjonalnym. Natomiast fakt, że dla rozbudowy i modernizacji stacji wymagana była odrębna decyzja lokalizacyjna w żadnym wypadku nie przekreśla celu wywłaszczenia nieruchomości objętej wnioskiem o zwrot.

W związku z tym przyjęcie przez sąd w wyroku o sygn. akt II SA/Łd 19/98, że cel wywłaszczenia został zrealizowany na gruncie poprzednio obowiązujących przepisów, determinuje w zasadzie rozstrzygnięcie na podstawie obecnie obowiązującej ustawy. I choć wskazany wyżej wyrok nie ma powagi rzeczy osądzonej, na gruncie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami, w rozumieniu art. 170 i 171 P.p.s.a., to jednak ocena prawna w nim zawarta nie mogła zostać pominięta ani przez organy administracji, ani przez sąd orzekający w niniejszej sprawie

Tak więc z uwagi na to, że oceny prawna zrealizowania celu wywłaszczenia należało dokonać na dzień orzekania o wywłaszczeniu, wnioski i poglądy zawarte w wyroku w sprawie II SA/Łd 19/98 pozostają aktualne.

Natomiast rozważenia wymagają pozostałe przesłanki zwrotu nieruchomości, unormowane w ustawie o gospodarce nieruchomościami z 1997 roku, bowiem w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami poprzedni właściciele wywłaszczonych nieruchomości lub ich spadkobiercy ponownie uzyskali prawo do żądania ich zwrotu w całości albo w części także wtedy, gdy wcześniej występowali o zwrot wywłaszczonych nieruchomości na podstawie przepisów ustawy z dnia 29 kwietnia 1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, a postępowanie w tym przedmiocie zakończyło się ostateczną decyzją odmowną (art. 136 ust. 3 w zw. z art. 216 ust. 2 pkt 3 u.g.n.).

Zarówno w poprzednim stanie prawnym, jak i obecnym, podstawową przesłanką warunkującą możliwość zwrotu nieruchomości jest jej zbędność na cel wywłaszczenia. Istotną zmianą w stanie prawnym jest zawarcie w ustawie o gospodarce nieruchomościami z 1997 roku definicji legalnej stanu zbędności nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Art. 137 u.g.n. stanowi, że za zbędną uważa się nieruchomość, na której: 1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo 2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.

Konieczne jest zatem określenie okresu, który upłynął od dnia wywłaszczenia (w naszej sprawie od dnia nabycia nieruchomości), do dnia rozpoczęcia prac związanych z realizacją inwestycji, a jeżeli prace te zostały rozpoczęte – do dnia ich zakończenia. Ocena ww. okoliczności ma istotne znaczenie zwłaszcza w sytuacji, gdy inwestycja realizowana jest etapami, albo gdy cel wywłaszczenia został zakreślony bardzo szeroko, a ostatecznie nie wszystkie jego założenia zostały zrealizowane. Jeżeli bowiem w terminie 10 lat od wywłaszczenia, cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część (art. 137 ust. 2 u.g.n.).

Jak wynika z akt rozpoznawanej sprawy rozbudowa i modernizacja stacji została zrealizowana w latach 1970-1972. Z tego wniosek, że prace związane z rozbudową i modernizacją stacji rozpoczęto przed upływem 7 lat od wywłaszczenia i zakończono je przed upływem 10 lat od dnia wywłaszczenia. Nie został zatem spełniony żaden z warunków umożliwiających zwrot nieruchomości objętej wnioskiem skarżących, o których mowa w art. 137 u.g.n.

Reasumując w świetle powyższych rozważań stwierdzić należy, że rozbudowa i modernizacja spornej stacji benzynowej nie tylko wchodziła w zakres inwestycji polegającej na budowie ronda komunikacyjnego, a więc była objęta celem wywłaszczenia, to na dodatek inwestycja ta została zrealizowana, co definitywnie uniemożliwia zwrot nieruchomości w części objętej wnioskiem skarżących. W toku postępowania organy administracji obu instancji podejmowały wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. W sprawie zgromadzono obszerny materiał dowodowy zwłaszcza w zakresie materiałów archiwalnych, do których dostęp jest zazwyczaj bardzo utrudniony, a czasami wręcz niemożliwy. Na każdym etapie postępowania strony miały możliwość zapoznania się z tymi dokumentami. Uzasadnienia wydanych przez organy decyzji wskazują na fakty, które organy uznały za udowodnione, dowody, na których się oparły, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówiły wiarygodności i mocy dowodowej. Zawierały również wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa materialnego. Błędy postępowania, popełniane przez organ I instancji były eliminowane kolejnymi decyzjami organu odwoławczego, co w ostateczności poskutkowało wydaniem decyzji odpowiadającej prawu. Dlatego w ocenie sądu zarzut skarżących, co do naruszenia przez organy art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a., a także art. 136 i art. 137 u.g.n. oraz art. 21 Konstytucji RP jest nieuzasadniony.

Odnośnie zarzutów skarżących dotyczących pewnych nieścisłości w dokumentacji sprawy (różnych wersji tych samych dokumentów) zaznaczyć należy, że nie mają one wpływu na wynik sprawy. Jak już zostało wielokrotnie podkreślone zgromadzona dokumentacja pozwalała na dokonanie oceny, że cel wywłaszczenia został zrealizowany. Jeżeli jednak skarżące uważają, że zachodzi przesłanka, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a., to winny w tym zakresie zwrócić się do organu administracji z wnioskiem o wznowienie postępowania.

Na koniec należy przyznać skarżącym rację, że organ odwoławczy w zasadzie skupił się wyłącznie na uzasadnieniu, że cel wywłaszczenia został zrealizowany na części działki nr 603/1, podczas gdy przedmiotem wniosku skarżących o zwrot nieruchomości była również działka nr 33/9. Nie ma to jednak większego znaczenia dla rozpoznania niniejszej sprawy, bowiem działka nr 33/9 w całości znajduje się w granicach pasa drogowego ulicy B, a więc jej zwrot jest po prostu niedopuszczalny. Fakt ten potwierdza m.in. decyzja Prezydenta Miasta P. z dnia [...] maja 2004r., nr IMN.I. 72244/1/2004, zgodnie z którą działka nr 33/2 (z której wydzielono działkę nr 33/9), jako zajęta pod drogę krajową nr 12, została przekazana w trwały zarząd Miejskiemu Zarządowi Dróg i Komunikacji w P.

W tym stanie rzeczy sąd oddalił skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a.

JK