Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 2133/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-07-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Umorzenie postępowania
Skarżony organ: Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 96 ust. 1 i 3 i art. 97 ust. 5
journal: Dz.U. 2013 poz 1235
law: Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko - tekst jednolity.
article: par. 3 ust. 1 pkt 86 lit c
journal: Dz.U. 2016 poz 71
law: Rozpozradzenie Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko
article: art. 184
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zofia Flasińska Sędziowie: sędzia NSA Grzegorz Czerwiński sędzia del. NSA Janina Kosowska ( spr) po rozpoznaniu w dniu 4 lipca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej G. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 kwietnia 2016 r. sygn. akt IV SA/Wa 24/16 w sprawie ze skargi G. S. na postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] października 2015 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 5 kwietnia 2016 r., sygn. akt IV SA/Wa 24/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę G. S. (dalej zwanej skarżącą) na postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] października 2015 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie oceny oddziaływania na obszar Natura 2000 dla przedsięwzięcia polegającego na usunięciu 1149 drzew gatunku brzoza brodawkowata, 439 drzew gatunku świerk pospolity, 1099 drzew gatunku olsza czarna, 3 drzew gatunku topola osoka, 4 drzew gatunku dąb szypułkowy, 1 drzewa gatunku wierzba biała i 3 drzew gatunku klon zwyczajny, rosnących na dz. nr ew. [...] obręb S., gmina R..

Wyrok ten został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych kontrolowanej sprawy:

Opisane powyżej postępowanie zostało zainicjowane przez skarżącą, która w dniu 8 czerwca 2015 r., działając zgodnie z postanowieniem Burmistrza Recza z dnia [...] maja 2015 r. wydanym w sprawie zezwolenia na usunięcie oznaczonych powyżej drzew, przedłożyła Regionalnemu Dyrektorowi Ochrony Środowiska w Szczecinie (dalej zwanemu organem I instancji) dokumenty, o których mowa w art. 96 ust. 3 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (tekst jednolity Dz. U. z 2013 r., poz. 1235 ze zm.; dalej jako "u.o.o.ś.").

Postanowieniem z dnia [...] lipca 2015 r. organ I instancji, powołując art. 105, art. 123 i art. 126 ustawy z dnia 14 czerwca 1060 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.; dalej jako "k.p.a.") oraz art. 96 u.o.o.ś., umorzył postępowanie w sprawie oceny oddziaływania na obszar Natura 2000 dla przedmiotowego przedsięwzięcia. W uzasadnieniu tego postanowienia organ I instancji ocenił, że grunt, będący przedmiotem wniosku, jest lasem, a co za tym idzie planowane przedsięwzięcie, zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 86 lit. c) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. Nr 213, poz. 1397 ze zm.; dalej zwanego "rozporządzeniem RM z dnia 9 listopada 2010 r.), należy zakwalifikować jako przedsięwzięcie mogące potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko. Podał przy tym, że zgodnie z art. 96 u.o.o.ś., dla przedsięwzięć, dla których istnieje obowiązek uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, nie przeprowadza się postępowania w sprawie oceny oddziaływania na obszar Natura 2000. W tych okolicznościach uznał, że postępowanie w tej sprawie jest bezprzedmiotowe.

Na skutek zażalenia skarżącej, postanowieniem z dnia [...] października 2015 r. Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji o umorzeniu postępowania podzielając stanowisko tego organu zajęte w niniejszej sprawie.

W skardze na postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skarżąca zarzuciła temu organowi naruszenie: przepisów k.p.a. (art. 19, art. 6-8, art. 11, art. 77, art. 107 § 1), przepisów u.o.o.ś. (art. 96 ust. 1, ust. 2 pkt 4 i ust. 3 i art. 97 ust. 1 i 5), art. 83a ust. 1 ustawy o ochronie przyrody oraz art. 3 pkt 1 ustawy o lasach. W oparciu o te zarzuty wniosła o stwierdzenie nieważności postanowień organów obu instancji, względnie o ich uchylenie, a ponadto o zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.

Oddalając skargę wniesioną w niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie za prawidłową uznał ocenę organów obu instancji, że planowana przez skarżącą wycinka ponad dwóch i pół tysiąca drzew de facto dotyczy wycinki lasu tj. wylesienia w celu zmiany sposobu użytkowania. Podał, że w świetle § 3 ust. 1 pkt 86 lit. c) rozporządzenia RM z dnia 9 listopada 2010 r., każde wylesienie mające na celu zmianę sposobu użytkowania terenu w granicach obszaru objętego ochroną należy do grupy przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko. Stwierdził, że przedsięwzięciem mogącym potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko będzie zmiana lasu na użytek rolny oraz wylesienie mające na celu zmianę sposobu użytkowania, w przypadku gdy dotyczyć będzie lasu definiowanego zgodnie z art. 3 ustawy o lasach.

Sąd I instancji zauważył, że ani ustawa o ochronie przyrody ani rozporządzenie RM z dnia 9 listopada 2010 r., które posługują się terminami las oraz wylesienie, nie zawierają legalnej definicji tego pojęcia. Wskazał, że taką definicję zawiera art. 3 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach (tekst jednolity Dz. U. z 2014 r., poz. 1153 ze zm.), w świetle którego, lasem jest grunt o zwartej powierzchni co najmniej 0,10 ha, pokryty roślinnością leśną (uprawami leśnymi) - drzewami i krzewami oraz runem leśnym - lub przejściowo jej pozbawiony przeznaczony do produkcji leśnej, chyba że chodzi o lasy w rezerwatach przyrody i w parkach narodowych bądź wpisane do rejestru zabytków, które z istoty swej nie są przeznaczone do produkcji leśnej. Lasem są także grunty związane z gospodarką leśną i wykorzystywane dla potrzeb gospodarki leśnej. Sąd I instancji podzielił przy tym stanowisko zaprezentowane przez organy, a oparte na wyroku Sądu Najwyższego z dnia 28 stycznia 2009 r., sygn. IV CSK 353/08, że podstawą rozróżnienia między "lasem" - jako gruntem pokrytym roślinnością leśną, a "gruntami zadrzewionymi i zakrzewionymi" - jako również gruntem pokrytym roślinnością leśną - jest wyłącznie kryterium obszarowe. Przyjął bowiem, że dodatkowe kryteria dotyczą gruntów o obszarze co najmniej 0,10 ha przejściowo pozbawionych roślinności leśnej. Sąd I instancji uznał więc, że za las, w świetle art. 3 pkt 1 ustawy o lasach, należy uznać także grunt o zwartej powierzchni co najmniej 0,10 ha, pokryty roślinnością leśną (uprawami leśnymi) - drzewami i krzewami oraz runem leśnym, który nie spełnia żadnego dodatkowego kryterium z art. 3 pkt 1 tej ustawy tzn. nie jest przeznaczony do produkcji leśnej, nie stanowi rezerwatu przyrody ani nie został wpisany do rejestru zabytków.

Jednocześnie Sąd I instancji wskazał, iż dla uznania danej formacji za las, obok spełnienia kryterium powierzchniowego, kluczowe jest także ustalenie, czy dany grunt pokryty jest roślinnością leśną - drzewami i krzewami oraz runem leśnym. Wywiódł przy tym, że wobec braku definicji legalnej "roślinności leśnej" konieczne jest wykorzystanie definicji formułowanych w naukach przyrodniczych, a ustalenia w tym obszarze winny być dokonywane przez uprawnione podmioty, czy też organy posiadające specjalistyczną wiedzę tj. organy ochrony przyrody. Podał, że z poczynionych w niniejszej sprawie przez takie właśnie organy ustaleń wynika, że przedmiotem wycinki jest grunt leśny, o czym świadczy skład gatunkowy tych drzew charakterystyczny dla lasu mieszanego, liczba drzew przewidzianych do wycięcia ich rozmiar i wiek (wnioskowane do usunięcia drzewa są okazałe, zaś ich obwody wskazują, iż wiele z nich osiągnęło wiek ok. 50 lat). Zrelacjonował, że: sprawa dotyczy przedsięwzięcia planowanego na powierzchni 6 ha, co stanowi 14 % działki inwestycyjnej w części, która zgodnie z danymi ewidencji gruntów stanowi grunty orne (R IV i RV), łąki (Ł VI) oraz pastwiska (Ps IV); działka ta położona jest w granicach obszaru Natura 2000 Pojezierze [...] [...] oraz Obszaru Chronionego Krajobrazu D (C. D.), a w odległości ok. 700 m od miejsca, z którego mają być usunięte drzewa, znajduje się obszar Natura 2000 Ostoja [...]. Dodał, że przeznaczone do wycinki drzewa z trzech stron graniczą z lasem, zarządzanym przez nadleśnictwo i tworzą zwarty kompleks roślinności; wschodnia granica przedmiotowej działki zatarła się z lasem, o czym świadczy brak wyraźnej strefy ekotonowej. Powyższe ustalenia, w ocenie Sądu I instancji, pozwalały na przyjęcie, tak jak uczyniły to organy, że przedmiotem wycinki jest grunt leśny.

Zdaniem Sądu I instancji, powyższe stanowisko nie przeciwstawia się zapisom jakie figurują dla tej działki w ewidencji gruntów i budynków. Ocenił bowiem, że o tym czy mamy do czynienia z lasem nie decyduje organ prowadzący ewidencję, gdyż zgodnie z definicją zawartą w art. 2 pkt 8 ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne, ewidencja gruntów i budynków to zbiór informacji (o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz o innych osobach fizycznych lub prawnych władających tymi gruntami, budynkami i lokalami). Wywiódł, że z definicji tej wynika, że zapisy ewidencji mają charakter deklaratoryjny (potwierdzający istniejący stan), a nie konstytutywny (tworzący, kształtujący). Skonstatował, że nie są więc istotne zapisy ewidencji gruntów, ale stan faktyczny (grunt o zwartej powierzchni co najmniej 0,10 ha, pokryty roślinnością leśną).

W związku z powyższym, w ocenie Sądu I instancji, słusznie organy uznały, że planowane przedsięwzięcie należy do katalogu przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko (§ 3 ust. 1 pkt 86 lit. c) rozporządzenia RM z dnia 9 listopada 2010 r.), dla którego wymagane jest (zgodnie z art. 71 ust. 2 u.o.o.ś.) uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Uznał więc, że w niniejszej sprawie nie mogły mieć zastosowania przepisy rozdziału 5 u.o.o.ś., a więc prowadzone w tym zakresie postępowanie w oparciu o art. 97 u.o.o.ś. należało uznać za bezprzedmiotowe, co uzasadniało jego umorzenie.

Odnosząc się natomiast do zarzutów skargi wskazujących na brak kompetencji orzekających w sprawie organów do uznania, czy w sprawie mamy do czynienia z przedsięwzięciem mogącym znacząco oddziaływać na środowisko (art. 71 u.o.o.ś.), czy też przedsięwzięciem, o którym mowa w rozdziale 5 u.o.o.ś., Sąd I instancji wskazał, że organy ochrony przyrody mogą, a nawet powinny dokonać rozważań w przedmiotowym zakresie, w sytuacji gdy od tego zależy zasadność dalszego prowadzenia postępowania - w tym przypadku w sprawie oceny oddziaływania na obszar Natura 2000. Wywiódł przy tym, że obowiązkiem organów jest rozstrzyganie zgodnie z przepisami prawa, a tym samym dbanie o to, by strona nie ponosiła negatywnych konsekwencji związanych z niewłaściwym działaniem organów. Wyjaśnił także, że przedmiotowe postępowanie stanowi odrębną sprawę administracyjną, a zatem ustalenia i ocena stanu faktycznego, dokonane w poprzednio prowadzonych sprawach dotyczących przedmiotowej działki, wbrew zarzutom skargi, nie były wiążące dla orzekających obecnie organów.

Zdaniem Sądu I instancji, również podnoszona przez skarżącą okoliczność, przywołania przez organy błędnej podstawy prawnej tj. art. 96 a nie art. 97 u.o.o.ś., nie mogła mieć wpływu na rozstrzygnięcie, które co podkreślono opierało się o art. 105 k.p.a. Zauważono także, że zaskarżone postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska zostało wydane w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., w toku postępowania zażaleniowego w ramach procedury, określonej w dziale V rozdział 5 u.o.o.ś. (art. 96-103).

Sąd I instancji nie stwierdził także, by przy wydawaniu postanowień organów obu instancji doszło do naruszenia art. 6, art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. Ocenił, że materiał zgromadzony w sprawie był wystarczający do wydania rozstrzygnięcia przez organy, a w toku postępowania organy podjęły szereg działań, które mogły się przyczynić do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego. Stwierdził, że prowadzone przez organy postępowania cechowała wszechstronność, dążność do ustalenia prawdy obiektywnej, wobec czego nie można zarzucić organom, by stanowisko swe sformułowały z naruszeniem art. 11 i art. 107 § 3 k.p.a. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, powołując art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.), oddalił skargę.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wywiodła skarżąca reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika. Zaskarżając ten wyrok w całości skarżąca zarzuciła Sądowi I instancji naruszenie:

- art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez brak jednoznacznego wyjaśnienia stanowiska i występujące w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku sprzeczności w zakresie wskazania podstawy prawnej w oparciu o którą organ, zdaniem Sądu I instancji, był uprawniony do uznania postępowania za bezprzedmiotowe i wydania zaskarżonego postanowienia , co w konsekwencji wyłącza możliwość przeprowadzenia prawidłowej kontroli instancyjnej zaskarżonego wyroku;

- art. 133 § 1, art. 134 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. art. 1 pkt 1 oraz art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 97 u.o.o.ś., polegające na oddaleniu przez Sąd I instancji skargi na skutek błędnego uznania, że organ mógł uznać postępowanie w sprawie wydania opinii w przedmiocie oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000 za bezprzedmiotowe i z tego względu organ był uprawniony wydać postanowienie o umorzeniu tego postępowania na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 97 ustawy u.o.o.ś.;

- art. 133 § 1, art. 134 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 6 i art. 7 k.p.a. w zw. z art. 96 ust. 3 i art. 97 ust. 1 i 5 u.o.o.ś., polegające na niestwierdzeniu naruszenia przez organ przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 6 i art. 7 k.p.a., na podstawie których w zw. z 96 ust. 3 i art. 97 ust. 1 i 5 u.o.o.ś., organ po otrzymaniu dokumentów wskazanych w art. 96 ust. 3 u.o.o.ś., był obowiązany do wydania postanowienia określonego w art. 97 ust. 1 u.o.o.ś. albo postanowienia określonego w art. 97 ust. 5 u.o.o.ś.;

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i art. 151 p.p.s.a., polegające na niestwierdzeniu naruszenia przez organ przepisów prawa materialnego, tj. błędnej wykładni art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach, które skutkowało błędnym uznaniem przez organ, iż zamierzone przez skarżącą przedsięwzięcie w postaci usunięcia drzew z działki rolnej stanowi przedsięwzięcie, o którym mowa w § 3 ust. 1 pkt 86 lit. c) rozporządzenia RM z dnia 9 listopada 2010 r.;

- art. 3 pkt 1 ustawy o lasach, w postaci błędnej wykładni tego przepisu, polegającej na uznaniu, iż za las w rozumieniu tego przepisu, należy uznać także grunt o zwartej powierzchni co najmniej 0,10 ha, pokryty roślinnością leśną (uprawami leśnymi) - drzewami i krzewami oraz runem leśnym, który nie spełnia żadnego dodatkowego kryterium z art. 3 pkt 1 ustawy o lasach, tj. nie jest przeznaczony do produkcji leśnej, nie stanowi rezerwatu przyrody, ani nie został wpisany do rejestru zabytków, podczas gdy według prawidłowej wykładni art. 3 pkt 1 ustawy o lasach, grunt stanowi las w znaczeniu prawa administracyjnego, jeżeli spełnia nie tylko kryterium przyrodnicze (pokrycie roślinnością leśną) i kryterium przestrzenne (zwarta powierzchnia co najmniej 0,10 ha), lecz także jedno z kryteriów przeznaczenia wskazanych wart. 3 pkt 1 lit. a - c ustawy o lasach, tzn. jest przeznaczony do produkcji leśnej (lit. a), stanowi rezerwat przyrody lub wchodzi w skład parku narodowego (lit. b) lub grunt jest wpisany do rejestru zabytków (lit. c).

W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi poprzez uchylenie w całości postanowień organów obu instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania. Ponadto skarżąca oświadczyła, że zrzeka się rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga kasacyjna podlega oddaleniu, gdyż zaskarżony wyrok mimo częściowo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu.

Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.); dalej jako p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek nieważności postępowania, wymieniona w art. 183 § 2 powołanej ustawy, tym samym sprawa ta może być rozpoznana przez Naczelny Sąd Administracyjny w granicach zakreślonych w skardze kasacyjnej, które – zgodnie z art. 176 w zw. z art. 174 powołanej ustawy – tworzą, podnoszone przez strony, zarzuty naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie albo naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wyjaśnić także należy, że w związku z oświadczeniem skarżacej o zrzeczeniu się rozprawy, stosownie do art. 182 § 2 p.p.s.a., skarga kasacyjna podlegała rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym.

W niniejszej sprawie skarga kasacyjna została oparta na obu podstawach kasacyjnych, gdyż Sądowi I instancji zarzucono naruszenie: art. 141 § 4 p.p.s.a.; art. 133 § 1, art. 134 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. art. 1 pkt 1 oraz art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 97 u.o.o.ś.; art. 133 § 1, art. 134 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 6 i art. 7 k.p.a. w zw. z art. 96 ust. 3 i art. 97 ust. 1 i 5 u.o.o.ś.; art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i art. 151 p.p.s.a.; art. 3 pkt 1 ustawy o lasach. Zarzuty te nie mogą jednak odnieść zamierzonego skutku, a większość z nich nie ma także usprawiedliwionych podstaw.

Chybiony jest zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 141 § 4 p.p.s.a. Wbrew bowiem twierdzeniom skarżącej, w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku w dostateczny sposób wskazano podstawę prawną w oparciu o którą organ, zdaniem Sądu I instancji, był uprawniony do uznania postępowania za bezprzedmiotowe i wydania zaskarżonego postanowienia. Na s. 8 tego uzasadnienia Sąd I instancji podkreślił bowiem, że rozstrzygnięcie organów opierało się o art. 105 k.p.a., zaś zaskarżone postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska zostało wydane w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. W świetle natomiast pozostałych wywodów Sądu I instancji, zawartych w tym uzasadnieniu, nie budzi wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego, że odwołanie się przez ten Sąd w tym fragmencie uzasadnienia zaskarżonego wyroku do regulacji zawartych w rozdziale 5 Działu V u.o.o.ś. zatytułowanym "Ocena oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000", a w tym do art. 97 u.o.o.ś., miało na celu jedynie wskazanie postępowania, którego przeprowadzenie w kontrolowanej sprawie stało się bezprzedmiotowe.

Postępowanie w sprawie ocena oddziaływania na obszar Natura 2000, o którym mowa w rozdziale 5 Działu V u.o.o.ś., staje się zaś bezprzedmiotowe m.in. w sytuacji stwierdzenia, tak jak w niniejszej sprawie, że planowane przedsięwzięcie może znaczącą oddziaływać na środowisko. Wówczas bowiem, stosownie do art. 71 ust. 1 i 2 u.o.o.ś., środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia określa się w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Wymaga przy tym podkreślenia, że niebezpieczeństwo znacznego oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko ma skutek szerszy, niż tylko ochronę szczególnie ważnego obszaru Natura 2000. Dlatego też, w odniesieniu do takich przedsięwzięć, wycinkowe postępowanie w sprawie oceny oddziaływania na obszar Natura 2000, uregulowane w rozdziale 5 Działu V u.o.o.ś., zostaje skonsumowane przez postępowanie, którego przedmiotem jest ocena oddziaływania na całe środowisko, a w tym na obszar Natura 2000.

Za konstatacją taką przemawia zresztą samo brzmienie art. 96 ust. 1 i 3 u.o.o.ś., w którym wyraźnie wskazano, że obowiązek rozważenia przez właściwy organ, czy przedsięwzięcie może potencjalnie znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000, a następnie wydania postanowienia w sprawie nałożenia obowiązku przedłożenia stosownych dokumentów właściwemu miejscowo regionalnemu dyrektorowi ochrony środowiska, dotyczy innych przedsięwzięć niż te mogące znacząco oddziaływać na środowisko. Stwierdzić więc należy, że postanowienia, o których mowa w art. 97 ust. 1 i art. 97 ust. 5 u.o.o.ś., mogą być wydawane przez regionalnego dyrektora ochrony środowiska tylko względem przedsięwzięć innych niż przedsięwzięcia mogące znacząco oddziaływać na środowisko. W sytuacji zaś stwierdzenia przez regionalnego dyrektora ochrony środowiska, po otrzymaniu dokumentów wymienionych w art. 96 ust. 3 u.o.o.ś., że przedsięwzięcie należy zaliczyć do takich, które mogą znacząco oddziaływać na środowisko, organ ten winien umorzyć postępowanie w sprawie oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000 w oparciu o art. 105 § 1 k.p.a. W takim bowiem przypadku, co jeszcze raz należy podkreślić, istnieje obowiązek przeprowadzenia innego postępowania, o szerszym zakresie oceny, to jest postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, o której mowa w art. 71 ust. 1 u.o.o.ś.

Prawidłowa jest zatem ocena Sądu I instancji, że wobec stwierdzenia przez organy, że planowane przedsięwzięcie należy do katalogu przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko (§ 3 ust. 1 pkt 86 lit. c) rozporządzenia RM z dnia 9 listopada 2010 r.), dla którego wymagane jest (zgodnie z art. 71 ust. 2 pkt 2 u.o.o.ś.) uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, w niniejszej sprawie nie mogły mieć zastosowania przepisy rozdziału 5 Działu V u.o.o.ś., a więc prowadzone w tym zakresie postępowanie w oparciu o art. 97 u.o.o.ś. należało uznać za bezprzedmiotowe, co uzasadniało jego umorzenie. Tym samym, nieuprawnione jest stawianie temu Sądowi w skardze kasacyjnej zarówno zarzutu naruszenia art. 133 § 1, art. 134 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. art. 1 pkt 1 oraz art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 97 u.o.o.ś., jak i zarzutu naruszenia art. 133 § 1, art. 134 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 6 i art. 7 k.p.a. w zw. z art. 96 ust. 3 i art. 97 ust. 1 i 5 u.o.o.ś.

Nie mogą odnieść zamierzonego skutku także pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej, w których wskazano na naruszenie przez Sąd I instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i art. 151 p.p.s.a. oraz art. 3 pkt 1 ustawy o lasach. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, planowane przez skarżącą przedsięwzięcie - polegające na usunięciu ponad dwóch i pół tysiąca drzew, rosnących na gruncie o powierzchni 6 ha, położonym w obszarze Natura 2000 - jest przedsięwzięciem zaliczonym, na mocy § 3 ust. 1 pkt 86 lit. c) rozporządzenia RM z dnia 9 listopada 2010 r., do przedsięwzięć mogących potencjalnie znaczącą oddziaływać na środowisko.

Sąd I instancji, kwalifikując to przedsięwzięcie, dopuścił się jednak błędnej wykładni § 3 ust. 1 pkt 86 lit. c) rozporządzenia RM z dnia 9 listopada 2010 r. uznając, że przedsięwzięciem mogącym potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, w rozumieniu tego przepisu, będzie zmiana lasu na użytek rolny oraz wylesienie mające na celu zmianę sposobu użytkowania, w przypadku gdy dotyczyć będzie lasu definiowanego zgodnie z art. 3 ustawy o lasach. Uszło bowiem uwadze Sądu I instancji, że w § 3 ust. 1 pkt 86 lit. c) rozporządzenia RM z dnia 9 listopada 2010 r. zawarte są dwie odrębne normy prawne, rozdzielone spójnikiem "lub", które dotyczą dwóch różnych rodzajów przedsięwzięć; pierwsza norma dotyczy bowiem "zmiany lasu lub nieużytku na użytek rolny", druga zaś "wylesienia mającego na celu zmianę sposobu użytkowania terenu". Z uwagi na odrębność tych norm prawnych, za nieuprawnione uznać należy odwoływanie się, przy odkodowywaniu znaczenia obu użytych w § 3 ust. 1 pkt 86 lit. c) rozporządzenia RM z dnia 9 listopada 2010 r. terminów ("las" i "wylesienie"), do definicji legalnej lasu zawartej w art. 3 pkt 1 ustawy o lasach.

Usprawiedliwieniem dla takiego działania nie może być, podnoszony przez Sąd I instancji, brak definicji legalnych tych terminów zarówno w przepisach u.o.o.ś., jak i w przepisach rozporządzenia RM z dnia 9 listopada 2010 r. Pomimo bowiem braku tych definicji, w art. 72 ust. 1 pkt 9 u.o.o.ś. odnaleźć można pewną wskazówkę interpretacyjną dotyczącą przedsięwzięć wymienionych w § 3 ust. 1 pkt 86 lit. c) rozporządzenia RM z dnia 9 listopada 2010 r. Zgodnie z art. 72 ust. 1 pkt 9 u.o.o.ś., wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach następuje przed uzyskaniem decyzji o zmianie lasu na użytek rolny - wydawanej na podstawie ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach (Dz. U. z 2011 r. Nr 12, poz. 59, z późn. zm.). W świetle tej regulacji prawnej, przyjąć należy, że przepis § 3 ust. 1 pkt 86 lit. c) rozporządzenia RM z dnia 9 listopada 2010 r. w zakresie, w jakim odnosi się do przedsięwzięcia polegającego na "zmianie lasu na użytek rolny" dotyczy przedsięwzięcia realizowanego w trybie przepisów ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach. Z takim jednak przedsięwzięciem nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie.

Kontrolowane postępowanie zostało bowiem zainicjowane przez skarżącą w wykonaniu postanowienia Burmistrza Miasta wydanego w sprawie udzielenia zezwolenia na usunięcie ponad dwóch i pół tysiąca drzew prowadzonego w trybie przepisów ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody. Sprawa ta, co znajduje potwierdzenie w aktach administracyjnych, dotyczy przedsięwzięcia planowanego na powierzchni 6 ha, co stanowi 14 % działki inwestycyjnej w części, która zgodnie z danymi ewidencji gruntów stanowi: grunty orne (R IV i RV), łąki (Ł VI) oraz pastwiska (Ps IV); działka ta położona jest w granicach obszaru Natura 2000 Pojezierze [...] oraz Obszaru Chronionego Krajobrazu D (C. D.), a w odległości ok. 700 m od miejsca, z którego mają być usunięte drzewa, znajduje się obszar Natura 2000 Ostoja [...]. Przeznaczone do usunięcia drzewa z trzech stron graniczą z lasem, zarządzanym przez nadleśnictwo i tworzą zwarty kompleks roślinności; wschodnia granica przedmiotowej działki zatarła się z lasem, o czym świadczy brak wyraźnej strefy ekotonowej. Jak wynika natomiast z wniosku skarżącej o wydanie zezwolenia na usunięcie drzew, przyczyną zamierzonego usunięcia tych drzew jest przywrócenie części działki rolnej do użytkowania rolnego.

Przytoczone okoliczności faktyczne i prawne kontrolowanej sprawy wskazują, że w sprawie tej mamy do czynienia z przedsięwzięciem polegającym na wylesieniu gruntów, mającym na celu zmianę sposobu użytkowania terenu na obszarze objętym ochroną przyrody (obszarze Natura 2000), a więc przedsięwzięciem mogącym potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko opisanym w drugiej normie prawnej zawartej w przepisie § 3 ust. 1 pkt 86 lit. c) rozporządzenia RM z dnia 9 listopada 2010 r. Wobec braku definicji legalnej, termin "wylesienie" należy interpretować z uwzględnieniem jego potocznego znaczenia, jako procesu zmniejszania udziału terenów zadrzewionych - ujętych w ewidencji gruntów jako tereny rolne, grunty orne, łąki i pastwiska - w ogólnej powierzchni danego obszaru. Skoro w taki proces wpisuje się planowane przez skarżącą przedsięwzięcie, to mimo częściowo błędnego uzasadnienia, zaskarżony wyrok odpowiada prawu. Prawidłowe było bowiem oddalenie przez Sąd I instancji skargi na postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska utrzymujące w mocy postanowienie organu I instancji o umorzeniu postępowania w sprawie oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000. Planowane przez skarżącą przedsięwzięcie wymaga bowiem wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Zauważyć przy tym należy, że organem właściwym do wydania tej decyzji będzie burmistrz (art. 75 ust. 1 pkt 4 u.o.o.ś.), a nie jak ma to miejsce w przypadku zmiany lasu, niestanowiącego własności Skarbu Państwa, na użytek rolny – regionalny dyrektor ochrony środowiska (art. 75 ust. 1 pkt 1 lit. d) u.o.o.ś.)

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.