Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 1939/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2006-03-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz M. Geremek Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Asesor sąd. Szymon Widłak ( spr.) Protokolant: ref. staż. Marek Nowak po rozpoznaniu w dniu 1 marca 2006r. sprawy ze skargi K.P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...]r nr [...] w przedmiocie wartości celnej towaru o d d a l a s k a r g ę. /-/ Sz. Widłak /-/ T.M. Geremek /-/ W. Długaszewska


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] roku w sprawie oznaczonej sygn. [...] Dyrektor Izby Celnej utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z dnia z dnia [...] r. nr [...].

W uzasadnieniu podał, iż w dniu [...] roku zgłoszono do procedury dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym samochód osobowy m-ki Audi z silnikiem o pojemności [...] cm3. Pojazd został przedstawiony do odprawy celnej przez R.M. na podstawie zgłoszenia celnego SAD nr [...] z dnia [...]r., do którego załączono wymagane dokumenty, w tym fakturę nr [...] z dnia [...]r.

Decyzją z dnia [...] roku nr [...] Dyrektor Urzędu Celnego uznał wyżej wymienione zgłoszenie za nieprawidłowe i określił wartość celną przedmiotowego towaru na kwotę [...] zł.

Organ I-szej instancji - na podstawie art. 207 § 1 Ordynacji Podatkowej, art. 65 § 4 pkt 2, art., art. 13 § 1, art. 23 § 7, art. 29 § 1, art. 70 § 1 i 2, art. 85 § 1, art.98, art.212§1 pkt 1 w zw. z art. 222§1 i art. 262 Kodeksu Celnego (ustawy z dnia 09 stycznia 1997 Dz. U. z 2001r nr 75 poz 802 z p.zm.) - uznał zgłoszenie celne nr [...] z dnia [...]r., dotyczące samochodu osobowego marki AUDI zgłoszonego do procedury dopuszczenia do obrotu przez R. M. w imieniu K. P., za nieprawidłowe w części dotyczącej wartości celnej towaru jak tez momentu powstania długu celnego. W uzasadnieniu organ I instancji podniósł, iż zakwestionował - na zasadzie art. 23 § 7 Kodeksu Celnego - dołączony do przedmiotowego zgłoszenia celnego dowód zakupu pojazdu, gdyż istniały uzasadnione podstawy do zanegowania jego wiarygodności ze względu na podaną wysokość ceny transakcyjnej, która nie odzwierciedlała rzeczywistej wartości importowanego samochodu. Podana na dokumencie zakupu kwota [...] BEF odbiegała bowiem od wartości podobnych pojazdów sprzedawanych na Europejskim Obszarze Gospodarczym, które publikowane są w katalogu Eurotax Schwacke Liste. Ustalając wartość celną samochodu, organ zastosował przepis art. 29 § 1 Kodeksu Celnego ( tzw. metoda "ostatniej szansy"), wskazując przyczyny, dla których nie jest możliwe ustalenie wartości używanego samochodu na podstawie przepisów art. 25-28 Kodeksu Celnego. Dyrektor Urzędu Celnego powołał się przy tym na opracowanie w formie Studium 1.1 Technicznego Komitetu Ustalania Wartości Celnej Światowej Organizacji Celnej ( WCO ) dotyczące postępowania w kwestii ustalania wartości używanych samochodów, zgodnie z którym w razie zakwestionowania wiarygodności dokumentów organ celny stosuje metodę "ostatniej szansy", przy której może się oprzeć na katalogach lub wyspecjalizowanych czasopismach podających bieżące ceny na rynku kraju importu dla używanych samochodów. Za podstawę wyliczeń wartości celnej zgłoszonego pojazdu organ celny przyjął zatem jako wartość bazową - rynkową wartość pojazdu podaną w ogólnokrajowym katalogu "Eurotax" tj. kwotę [...] PLN. Po odjęciu od tej kwoty podatku VAT ( 22 % ) i podatku akcyzowego ( według stawki 6,4 %) oraz cła (35%) ustalono wartość celną samochodu w wysokości [...] PLN.

Decyzję te zaskarżyła K. P. zarzucając jej, iż jest niezgodna z prawem i narusza zasadę, według której wartość transakcyjna towaru odpowiada jego rzeczywistej wartości, nadto zarzuciła braki formalne decyzji poprzez jej niepodpisanie w sposób właściwy.

Decyzją Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. nr [...] uchylił decyzje organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.

Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego - w toku którego K. P. żądała przyspieszenia postępowania i wniosła o przesłuchanie w charakterze świadka R. M. na okoliczność, iż świadek ten dokonywał zakupu pojazdu za kwotę wynikającą z faktury - kolejną decyzją o sygn. [...] Naczelnik Urzędu Celnego w dniu [...] roku ponownie określił rok produkcji przedmiotowego pojazdu, ustalając, iż wyprodukowany został w 1991 roku, odpowiednio do tego obliczył kwotę długu celnego, moment jego powstania jak też naliczył odsetki on zaległości podatkowych.

Przyjmując zatem za podstawę wyliczeń wartości celnej zgłoszonego pojazdu wartość bazową - rynkową wartość pojazdu podaną w ogólnokrajowym katalogu "Eurotax" tj. kwotę [...] PLN i odjęciu od tej kwoty podatku VAT ( 22 % ) i podatku akcyzowego ( według stawki 6,4 %) oraz cła (35%) - ustalił wartość celną samochodu w wysokości [...] PLN. W ten sposób wyliczył wartość należnego cła na sumę [...]zł. W decyzji zawarł nadto wyjaśnienia o powodach ustalenia wartości celnej na podstawie art. 29§1 Kodeksu Celnego

Pismem z dnia [...] roku K. P. złożyła odwołanie od tejże decyzji podnosząc argumenty zawarte w swym wcześniejszym odwołaniu dotyczące braku podstaw do kwestionowania wiarygodności przedłożonej faktury jak też podnosząc naruszenie przepisów art. 139, 140 141 i 142 Ordynacji Podatkowej polegające na przewlekłości postępowania.

Organ drugiej instancji utrzymał w mocy decyzję Urzędu Celnego z dnia [...] roku, powtarzając w uzasadnieniu argumentację organu pierwszej instancji dotyczącą prawidłowości przeprowadzonego postępowania. Wyjaśnił także powody dla których dla wyliczenia wartości celnej towaru nie przyjęto kwoty figurującej na fakturze zakupu, lecz wyliczono ją w sposób przewidziany w art. 29§1 Kodeksu Celnego. Nadto organ II instancji wyjaśnił, iż żądanie przesłuchania R. M. na okoliczność sumy za jaką zakupił samochód za granicą było bezzasadne, albowiem organy celne nie kwestionowały autentyczności faktury, a jedynie stwierdziły, iż podana tam cena jest niewiarygodnie niska. Odrzucił także zarzut o przewlekłość toczącego się postępowania, wskazując na konieczność przeprowadzenia w tej sprawie czynności wyjaśniających koniecznych dla ustalenia rzeczywistego roku produkcji pojazdu, co w konsekwencji spowodowało obniżenie ustalonej wartości tego samochodu i co odbyło się z korzyścią dla strony.

W skardze wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu K. P. podobnie jak w odwołaniu od decyzji organu I -szej instancji wniosła o uchylenie decyzji Dyrektora Izby Celnej w całości, podnosząc zarzuty dotyczące braku podstaw do kwestionowania wiarygodności przedłożonej faktury jak też naruszenia art. 139 - 142 Ordynacji Podatkowej polegające na długotrwałości postępowania. Nadto zakwestionowała ważność zawiadomienia o powstaniu obowiązku podatkowego - tj pisma z [...] roku z uwagi na brak podpisu, jak tez podważyła prawidłowość wydawanych w tej sprawie decyzji z uwagi na brak upoważnienia dla osób wydających je w imieniu organów celnych. Ponadto skarżąca zarzuciła organom celnym niesłuszne odstąpienie od przesłuchania R. M.. Z uzasadnienia skargi wynika także zarzut nieuwzględnienia niejasności lub wątpliwości dotyczących stanu faktycznego na korzyść skarżącej, bezzasadnego kwestionowania dowodu zakupu, naruszenia art. 180 Ordynacji Podatkowej oraz orzecznictwa poprzez pominięcie przy wydawanej decyzji dokumentu unijnego.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, powołując się na argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Ponadto wyjaśnił, że decyzje w toku postępowania wydawane były i podpisywane przez wymienione tam osoby działające zgodnie z przydzielonym im zakresem uprawnień i obowiązków. Nie zgodził się z zarzutem, iż postępowanie trwało w sposób przewlekły, przy czym przesunięcie terminu jego zakończenia - o czym strona była informowana - nie miało wpływu na jego merytoryczne rozstrzygnięcie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Zgodnie z art.1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę decyzji administracyjnych pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, przy czym w myśl art.134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153, poz. 1270 ze zm.) sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Zgodnie z treścią art.85 § 1 Kodeksu Celnego należności celne przywozowe są wymagalne według stanu towaru i jego wartości celnej w dniu przyjęcia zgłoszenia celnego i według stawek w tym dniu obowiązujących. Wartością celną towaru jest zasadniczo wartość transakcyjna - cena faktycznie zapłacona lub należna za towar sprzedany w celu przywozu na polski obszar celny (art. 23 § 1 Kodeksu Celnego), ustalana, o ile jest to konieczne, z uwzględnieniem art.30 i 31 ustawy. Organ celny nie może jednak przyjąć wartości transakcyjnej towaru za jego wartość celną, jeżeli z uzasadnionych przyczyn zakwestionował on wiarygodność i dokładność informacji lub dokumentów służących do określenia wartości celnej, które należy dołączyć do zgłoszenia celnego, albo gdy nie zostaną one przedstawione przez zgłaszającego. Dokumenty takie stają się niewiarygodne w sytuacji, gdy podana w nich cena transakcyjna w oczywisty sposób budzi wątpliwości, albowiem nie odzwierciedla rzeczywistej wartości towaru (ze względu na duże prawdopodobieństwo zaniżenia lub zawyżenia kwoty transakcji), tylko bowiem rzeczywista wartość towaru może stanowić o jego wartości celnej. Należy przy tym zaznaczyć, iż wartość ta jest niezależna od tego, czy importer otrzymał dany towar za darmo, czy też kupił go po okazyjnie niskiej cenie, albowiem opłacalność zakupu towaru za granicą, bądź też jej brak jest indywidualną sprawą importera, która nie może wpływać na ustalenie wartości celnej towaru (patrz m. in. wyrok NSA z dnia 17 stycznia 1995r. , sygn. akt SA/ Ka 1615/94). W rozpoznawanej sprawie organ celny zakwestionował wiarygodność ceny transakcyjnej samochodu, podanej w fakturze zakupu uznając, po porównaniu jej z ceną podobnych pojazdów na europejskim obszarze gospodarczym, że jest ona znacznie zaniżona w stosunku do rzeczywistej jego wartości. W tej sytuacji organ celny był zobowiązany w ramach postępowania wszczętego przez przyjęcie zgłoszenia celnego dokonać weryfikacji dołączonych do niego dokumentów, w tym także faktury dokumentującej wartość transakcyjną towaru (art. 70 Kodeksu Celnego). Przeprowadzenie przewidzianej w tym przepisie weryfikacji zgłoszenia celnego w takim przypadku powoduje, że nie dane zgłoszenia celnego, lecz wyniki weryfikacji tego zgłoszenia stanowią podstawy do zastosowania procedury celnej, którą mają być objęte towary.

Ustalenie wartości celnej towarów w sytuacji, gdy wartość transakcyjna zostaje odrzucona przez organy celne, następuje stosownie do okoliczności przy wykorzystaniu metod, które zostały określone kolejno w art. 25 Kodeksu Celnego czyli (według wartości transakcyjnej identycznych towarów), art. 26 Kodeksu Celnego (według wartości transakcyjnej podobnych towarów), art. 27 Kodeksu Celnego (przyjmując cenę jednostkową towarów przywożonych, bądź identycznych lub podobnych sprzedawanych na polskim obszarze celnym w największych zbiorczych ilościach) lub art. 28 Kodeksu Celnego (według wartości kalkulowanej), a dopiero gdy wartość celna nie może być ustalona na podstawie tych metod jest ona zgodnie z treścią art. 29 §1 Kodeksu Celnego ustalana na podstawie danych dostępnych na polskim obszarze celnym z zastosowaniem środków zgodnych z zasadami i ogólnymi przepisami art. VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994r., Porozumienia w sprawie stosowania tego artykułu oraz przepisami tytułu II, działu III Kodeksu Celnego ("Wartość celna towarów"). Wyjaśnić należy, że postanowienia Kodeksu celnego z 9.01.1997 r. opierały się bezpośrednio na Porozumieniu w sprawie stosowania artykułu VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994r. zwanym "Kodeksem wartości celnej" (publikowane w zał. do Dz. U. z 1995 r. Nr 98, poz. 483). Wydając decyzje w niniejszej sprawie, dotyczącej wartości celnej używanego samochodu, organy celne obowiązane były również uwzględnić tzw. Wyjaśnienia Technicznego Komitetu Ustalania Wartości Celnej Światowej Organizacji Celnej (WCO) do Porozumienia w sprawie stosowania artykułu VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994r. (publikowane w zał. do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15.09.1999r. Wyjaśnienia dotyczące wartości celnej - Dz. U. Nr 80, poz. 908 ze zm., wydanego na podstawie art. 33 Kodeksu Celnego.), a zwłaszcza "Studium 1.1. - Postępowanie wobec używanych pojazdów samochodowych". W świetle powołanych przepisów organy celne miały obowiązek ustalenia wartości zgłoszonego do odprawy celnej używanego samochodu przy zastosowaniu tzw. metody ostatniej szansy (art. 29 § 1 Kodeksu Celnego), co też prawidłowo uczyniły w niniejszej sprawie. Zgodnie z postanowieniami powyższego Porozumienia w sprawie stosowania art. VII Układu Ogólnego, w przypadku korzystania z metody "ostatniej szansy" przy ustalaniu wartości celnej używanych samochodów należy oprzeć się na danych uzyskanych z wyspecjalizowanych katalogów lub czasopism, zawierających ceny rynkowe pojazdów na polskim obszarze celnym.

Organy celne przyjęły do dokonywanych przez siebie obliczeń informację wynikającą ze specjalistycznego wydawnictwa podającego ceny używanych pojazdów samochodowych na Europejskim Obszarze Gospodarczym wskazane w katalogu "SchwackeListe", jak tez na całym rynku polskim - w katalogu "Eurotax" ( nr [...]), opracowywanego i wydawanego co miesiąc przez wyspecjalizowany podmiot - spółkę z o.o "E" z siedzibą przy ul. J. [...] w W.. Podawane w nim ceny są uśrednione i stanowią wynik analizy prowadzonej na reprezentatywnej próbie samochodów używanych z całego kraju (giełdy i komisy samochodowe), a informacje dotyczące danego modelu uwzględniają spadek ceny spowodowany przez wiek, przebieg i stan techniczny pojazdu. Katalog ten jest wykorzystywany dla szacowania wartości samochodów również przez towarzystwa ubezpieczeniowe oraz urzędy skarbowe. Należy przy tym zauważyć, iż praktyka wykorzystania średnich cen pojazdów na rynku krajowym, publikowanych systematycznie przez specjalistyczne wydawnictwa, znalazła potwierdzenie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ( patrz m. in. wyrok z dnia 18.04.2001r. - sygn. akt I SA/Po 2260/99 oraz z dnia 27.04.2001r. - sygn. I SA/Po 2135/99 ).

Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd stwierdził, że skorzystanie z danych zawartych w przedmiotowym katalogu (stanowiących wypadkową porównania tysięcy notowań danego typu pojazdu) odpowiadało w pełni wymogom art. 29 Kodeksu Celnego, stanowił on bowiem uprawniony środek dowodowy umożliwiający ustalenie rzeczywistej wartości przedmiotowego pojazdu. Korzystanie przez administrację celną z jednego specjalistycznego katalogu jest uzasadnione zasadą równego traktowania prawnego podmiotów importujących ten sam rodzaj towarów. Katalog "Eurotax" podaje przy tym wartość rynkową pojazdu jako wartość uśrednioną, ustaloną w oparciu o dane pochodzące z bardzo wielu źródeł (monitorowanie giełd i komisów motoryzacyjnych na terenie całego kraju). Organy celne korzystając z ww. katalogów w żaden sposób nie naruszyły art. 29 § 1 Kodeksu Celnego, albowiem metoda "ostatniej szansy" jest jedną z metod zawartych w Kodeksie Celnym, która pozwala w sposób jak najbardziej obiektywny ustalić wartość celną towaru i stanowi wypadkową metod przedstawionych w art. 25-28 Kodeksu Celnego.

W dalszej kolejności za bezzasadne należy uznać zarzuty zawarte w skardze dotyczące naruszenia art. 139 - 142 Ordynacji Podatkowej, poprzez przewlekłe prowadzenie postępowania. Przede wszystkim zauważyć należy, iż zgodnie z art. 3§2 Ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 20 września 2002r. nr 152 poz. 1270 z p. zm.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądu administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach m.in. ze skarg na bezczynność organów w sprawach, w których są wydawane decyzje i postanowienia. Przedmiotem kontroli sądu nie jest w takim przypadku określony akt czy też czynność, ale ich brak. W niniejszej sprawie natomiast oceniane były istniejące już decyzje organów administracji państwowej. Sąd stwierdził przy tym, iż czas trwania postępowania przed tymi organami w żaden sposób nie wpłynął na legalność wydanych w tej sprawie decyzji i nie miał znaczenia dla wyniku sprawy. Z tego tez względu zarzut przewlekłości postępowania postawiony przez stronę w skardze nie mógł wpłynąć na końcową decyzje Sądu.

Również bezzasadne okazały się zarzuty naruszenia art. 180 Ordynacji Podatkowej, zarzuty strony pominięcia dowodu z belgijskiego dokumentu zakupu jak też nieuwzględnienia niejasności na korzyść strony. Zdaniem Sądu wartość rzeczywista pojazdu została, jak wyżej wskazano, ustalona prawidłowo dowodem w postaci notowań podobnych pojazdów jak ten, który był przedmiotem importu wg katalogu Eurotax, a w związku z tym przeprowadzenie dowodu z przesłuchania R. M., o co wnioskowała strona okazało się nieuzasadnione. Zaznaczyć przy tym należy, iż organy celne mają pełną swobodę w kształtowaniu postępowania wyjaśniającego mając na względzie, że zebrany materiał dowodowy ma doprowadzić do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i do załatwienia sprawy. Skoro więc organy celne wystarczająco wyjaśniły kwestę wartości przedmiotowego samochodu innym dowodem - w tym wypadku dowodem notowań cen z ogólnodostępnych katalogów: Eurotax (ceny rynku krajowego) i Schwackeliste (ceny rynku krajowego) oraz zaświadczeniami o przeprowadzonym badaniu technicznym nr [...] z [...]r. i wraz z załącznikiem jak też protokołem z przeprowadzonej rewizji celnej - to mogły uznać wnioski dowodowe zgłoszone przez stronę za bezzasadne.

Zauważyć należy, iż Organy celne zarówno I jak i II instancji nie podważyły autentyczności przedmiotowego rachunku, ani autentyczności oświadczeń w kwestii ceny pojazdu, stwierdziły jedynie, iż podana w rachunku cena transakcyjna jest niewiarygodnie niska. Organy celne trafnie zaznaczyły, iż wartość transakcyjna towaru powinna odzwierciedlać rzeczywistą jego wartość i tylko taka wartość jest wartością celną towaru w rozumieniu art. 23§ 1 i art. 85§ 1 Kodeksu Celnego. Dla organów celnych wartość ta jest niezależna od tego czy importer otrzymał "za darmo" towar wprowadzony na polski obszar celny, czy też kupił go po wyjątkowo "okazyjnej" z różnych względów cenie. Z tego względu nie można w ogóle mówić o niejasnościach czy wątpliwościach, albowiem przy obliczeniach wartości celnej pojazdu sprowadzonego przez K.P. takowe nie występowały.

Za nieuzasadnione należy uznać także zarzuty strony o wydawaniu decyzji w przedmiotowej sprawie przez osoby nieupoważnione.

Jest oczywiste, iż w postępowaniu administracyjnym niezwykle często decyzje sporządzane i wydawane są przez osoby zatrudnione w określonym organie administracji publicznej działające z odpowiednim umocowaniem i w imieniu tego organu. W niniejszej sprawie decyzje w imieniu Urzędu Celnego podpisał Naczelnik tego urzędu, a w imieniu organu II instancji decyzje podpisał Naczelnik Wydziału Wartości Celnej działając z upoważnienia Dyrektora Izby Celnej. Sąd nie podzielił zatem stanowiska strony, aby osoby te działały poza zakresem swoich uprawnień.

Przedstawiony przez stronę zarzut nieważności z uwagi na brak podpisu sporządzonego w tej sprawie zawiadomienia o powstaniu obowiązku podatkowego - pisma z dnia [...] roku - nie mógł skutecznie podważyć legalności wydawanych w tej sprawie decyzji. Zauważyć należy, iż pismo to stanowiło jedynie zawiadomienie o powstaniu wyszczególnionego tam obowiązku i nie miało istotnego wpływu na wynik postępowania. Właściwe znaczenie miała jedynie dopiero wydana w tej sprawie decyzja z tej samej daty, uchylona z resztą zgodnie z żądaniem strony przez organ drugiej instancji z uwagi na brak podpisu.

Biorąc pod uwagę powyższe Sąd stwierdził, iż zarzuty przedstawione przez stronę okazały się bezzasadne i z tych względów na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) należało orzec jak w sentencji.

/-/ Sz. Widłak /-/T.M. Geremek /-/W. Długaszewska