Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1239/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2004-02-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Skarżony organ: Prezes Głównego Urzędu Ceł

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia NSA Wiesław Kisiel Sędziowie : WSA Halina Jakubiec NSA Krystyna Kutzner (spr.) Protokolant : Urszula Ogrodzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 lutego 2004r. sprawy ze skargi [...] "R." s. c. R. R., P. D na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł w [...] z dnia 29 maja 2001r. Nr [...] w przedmiocie długu celnego I/ uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II/ stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana; III/ zasądza od Dyrektora Izby Celnej w [...] na rzecz skarżącego koszty postępowania w kwocie [...] zł ([...] złotych).


UZASADNIENIE

W dniu [...] 2000 r Firma "R." - [...] s.c. R. R., P. D. zgłosiła według dokumentu SAD nr [...] 6 sztuk motocykli różnych marek do objęcia procedurą dopuszczenia do obrotu.

W wyniku weryfikacji dokumentów załączonych do w/w zgłoszenia oraz ocen technicznych rzeczoznawcy, organ celny działając na podstawie art.23 § 7 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r - Kodeks celny (Dz.U. Nr 23, poz. 117 ze zm.) zakwestionował wartość celną motocykla [...] i motocykla [...] zarzucając, iż wartość transakcyjna w/w pojazdów wynikająca z faktur nr [...] i nr [...] - obie z dnia [...].2000 r jest zaniżona w stosunku do ich rzeczywistej wartości.

W związku z powyższym w dniu [...] 2000 r Dyrektor Urzędu Celnego w [...], działając na podstawie art.65 § 4 Kodeksu celnego wydał decyzję, w której uznał przedmiotowe zgłoszenie celne za nieprawidłowe, określił kwotę wynikająca z długu celnego w wysokości [...] PLN oraz wymierzył opłaty manipulacyjne w wysokości [...] PLN.

W uzasadnieniu wydanej decyzji organ celny wyjaśnił, że z uwagi na brak możliwości ustalenia wartości celnej używanych motocykli w oparciu o jedną z metod określonych w art.25 - 28 Kodeksu celnego, wartość ta została ustalona na podstawie art.29 w/w ustawy.

Dyrektor Urzędu Celnego mając na uwadze wynik rewizji oraz oceny techniczne uwzględniające wartość takich motocykli na rynku krajowym w stanie nieuszkodzonym za podstawę wyceny - zgodnie z metodą "ostatniej szansy" - przyjął dla przedmiotowych pojazdów wartości określone w w/w ocenach technicznych pomniejszając w odniesieniu do motocykla [...] o 30%, a w stosunku do drugiego pojazdu - o 40% z tytułu całkowitego stopnia zużycia (uszkodzeń i braków), a następnie w odniesieniu do obu motocykli o 10% z tytułu zwyczajowego zysku, o 22% z tytułu podatku VAT i o 9% z tytułu cła. Wartość celną motocykla [...] ustalono na kwotę [...] CHF, a drugiego pojazdu - na kwotę [...] CHF .

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący zarzucili, że brak było podstaw do zakwestionowania załączonych do zgłoszenia celnego faktur, jak również nieuzasadnione jest przyjęcie przez organ celny zwyczajowego zysku w wysokości 10%, gdyż Firma stosuje zysk ok. 20%. Sprzedawane przez skarżących motocykle objęte są roczną rękojmia, a to oznacza, że każdy motocykl musi przejść kompletny przegląd połączony ze znacznymi wydatkami. Firma z tego tytułu ponosi często wydatki wynikające z napraw gwarancyjnych. Ponadto po sezonie ceny motocykli spadają o ok.20%, co nie zostało uwzględnione w dokonanych kalkulacjach.

Prezes Głównego Urzędu Ceł decyzją z dnia 29 maja 2001 r uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej podstawy prawnej i orzekł, że winno być: art.23 § 7, art.29 § 1, art.65 § 4, art.85 § 1 i art.262 Kodeksu celnego, natomiast w pozostałej części zaskarżone rozstrzygnięcie utrzymał w mocy. Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, iż miał on prawo do odmówienia wiarygodności podanej na rachunkach, zwłaszcza gdy wyliczona zgodnie z metodą "ostatniej szansy" wartość przedmiotowych pojazdów różni się od ceny zawartej w w/w rachunkach.

W ocenie Prezesa Głównego Urzędu Ceł przyjęta na podstawie art.29 Kodeksu celnego wartość celna sprowadzonego towaru nie może być kwestionowana, gdyż jako wartość wyjściową przyjęto cenę z opinii sporządzonej, w której uwzględniono też ubytek wartości z tytułu uszkodzeń powypadkowych; odliczono też narzut i daniny publicznoprawne. Ustalona wartość celna i wymierzone cło nie są w ocenie organu odwoławczego - w żadnej mierze krzywdzące dla skarżących.

Odnośnie 10% marży, Prezes Głównego Urzędu Ceł stwierdził, że jest ona wypadkową wielu czynników kształtujących średnią cenę pojazdu i nie może być rozpatrywana w aspekcie opłacalności z punktu widzenia konkretnego importera. Wysokość marży nie jest regulowana żadnym przepisem, ale została zaakceptowana w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Na powyższą decyzję wpłynęła skarga do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w której skarżący zarzucili, iż organy celne kwestionując zadeklarowaną wartość celną motocykli zakupionych w Szwajcarii nie przeprowadzili - ich zdaniem - żadnego dowodu w tym zakresie. Zakwestionowanie wartości celnej jest dopuszczalne, gdy ceny podane na fakturze rażąco odbiegają od cen w miejscu zakupu. W Szwajcarii istnieją katalogi i czasopisma motoryzacyjne podające w sposób jawny obowiązujące ceny rynkowe motocykli w tym kraju.

Ponadto skarżący podnieśli, że złą praktyką organów celnych jest nakłanianie stron do sporządzania na ich koszt opinii ustalających wartość celną metodą "ostatniej szansy" podczas, gdy w ogóle nie przeprowadza się dowodów ustalających możliwość odstąpienia od reguły określonej w art.23 § 1 Kodeksu celnego.

W odpowiedzi na skargę Prezes Głównego Urzędu Ceł wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie, a dodatkowo podniósł, że zgodnie z art.70 § 1 Kodeksu celnego organ celny może żądać od zgłaszającego przedstawienia innych dokumentów niż załączone do zgłoszenia celnego w celu sprawdzenia prawidłowości danych zawartych w zgłoszeniu.

Odnośnie zarzutu, iż organy celne powinny brać pod uwagę ceny rynkowe i katalogowe w kraju sprzedaży przedmiotowych pojazdów, Prezes Głównego Urzędu Ceł stwierdził, iż podstawę do ustalania wartości celnej towarów mogą stanowić jedynie ceny obowiązujące w Polsce.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

Sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r i postępowanie nie zostało zakończone, zgodnie z art.97 Przepisów wprowadzających ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r , Nr 153, poz.1271 ze zm.), podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Odnosząc się do zarzutów skargi należy stwierdzić, że zasługuje ona na uwzględnienie.

Podstawą wymiaru cła jest wartość celna towaru, która zgodnie z art.23 § 1 Kodeksu celnego jest ceną faktycznie zapłaconą lub należną za towar sprzedany w celu przywozu na polski obszar celny.

Z kolei art.23 § 7 stanowi, że wartość transakcyjna nie może być przyjęta za wartość celną w wypadku, gdy organ celny z uzasadnionych przyczyn zakwestionował wiarygodność i dokładność informacji lub dokumentów służących do określenia wartości celnej, które należy dołączyć do zgłoszenia celnego, albo gdy nie zostaną one przedstawione przez zgłaszającego.

W oparciu o przytoczone przepisy stwierdzić należy, że objęcie towaru procedurą celną składa się z dwóch faz : pierwsza - to przedstawienie stosownych dokumentów wraz z towarem, druga - to weryfikacja przedłożonych dokumentów pod względem formalnym i materialnym.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego jednolity jest pogląd, że art.23 § 7 Kodeksu celnego upoważnia organy celne do oceny przedłożonych dokumentów nie tylko pod względem formalnym, ale również pod względem materialnym dotyczącym informacji w nich zawartych, w celu wyeliminowania przypadków wprowadzania na polski obszar celny towarów o zaniżonej wartości celnej.

W rozpatrywanej sprawie ograny celne nie kwestionując formalnej wiarygodności dokumentów stwierdzających wartość celną przedmiotowych motocykli zakwestionowały zadeklarowaną wartość celną z uwagi na niską cenę wskazaną w fakturach zakupu w stosunku do ich rzeczywistej wartości.

Stanowisko to jest nie zgodne z przytoczonym wyżej art.23 § 1 Kodeksu celnego, zgodnie z którym wartością celną jest cena faktycznie zapłacona lub należna, a nie cena rynkowa. Ocena prawna zawarta w zaskarżonej decyzji budzi zastrzeżenia. Prezes Głównego Urzędu Ceł utożsamia wartość celną towaru z jego wartością rzeczywistą, która miałaby być wartością rynkową w Polsce. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że niska cena dwóch motocykli podana w załączonych do zgłoszenia celnego fakturach uzasadniała odmowę przyjęcia wartości transakcyjnej z tego powodu, że opinie techniczne różniły się od cen deklarowanych przez skarżących .

Niewiarygodność ceny transakcyjnej uzasadniającej jej odrzucenie na podstawie art.23 § 7 Kodeksu celnego jest dopuszczanie wtedy, gdy okaże się że była ona rażąco niska. Stwierdzenie, że cena była rażąco niska zakłada jej porównanie z innymi cenami. Ustalenie tych "innych" cen nie może być intuicyjne ani dowolne. Ocena w tym zakresie musi być dokonana w oparciu o ceny obowiązujące w kraju sprzedawcy. A zatem w pierwszej kolejności materiałem porównawczym będą ceny zagraniczne. Podkreślić należy, że odrzucenie wartości transakcyjnej nie może nastąpić przez proste porównanie wysokości cen deklarowanych przez importera z wartością ustaloną przez organ celny. Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela wyrażany w orzecznictwie pogląd, że kwestionowanie materialnej wiarygodności informacji i dokumentów powinno następować z uwzględnieniem indywidualnych okoliczności zakupu (wyrok NSA z dnia 20.02.2001 r, sygn. akt I SA/Łd 14/00, ONSA 2002, Nr 2, poz.76).

Faza weryfikacji zgłoszenia celnego w zakresie wartości celnej towaru w pierwszej kolejności musi skutecznie podważyć dane wynikające z przedłożonych dokumentów przy uwzględnieniu cen obowiązujących w miejscu zawarcia transakcji, aby można było ustalić wartość celną towaru w oparciu o jedną z metod wskazanych w Kodeksie celnym.

Rażąco niska cena w stosunku do wartości towaru w kraju eksportera może stanowić podstawę do zakwestionowania wiarygodności dokumentów służących do określenia wartości celnej towaru na podstawie art.23 § 7 Kodeksu celnego, jednak należy podkreślić, że sama rozbieżność z cenami na rynku eksportera nie zawsze przesądza o niewiarygodności deklarowanej ceny. Rzeczą powszechnie wiadomą jest, że na tym samym rynku nie wykluczone jest oferowanie różnych cen przez różnych kontrahentów, a nawet różnych cen przez tego samego kontrahenta w zależności od warunków danej transakcji dotyczących np. wielkości i warunków dostaw, ilości i jakości sprzedawanego towaru, warunków płatności. Wartość transakcyjna towaru zależy od wielu czynników związanych z konkretną transakcją.

W związku z powyższym organ celny zobligowany jest do przeprowadzenia w tym zakresie postępowania i wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności transakcji. Dopiero wtedy, gdy organ celny stwierdzi, że istnieją uzasadnione przyczyny do zakwestionowania zadeklarowanej wartości celnej towaru ustala tę wartość w oparciu o jedną z metod określonych w art.25 - 29 Kodeksu celnego.

Kolejność stosowania tych metod nie jest dowolna i organ celny zobligowany jest do rozważenia możliwości zastosowania konkretnej metody według kolejności określonej w tych przepisach mając na uwadze całokształt okoliczności danej sprawy.

W rozpatrywanej sprawie organy celne ustalając wartość celną metodą "ostatniej szansy" arbitralnie przyjęły w odliczeniu 10% marżę tytułem zwyczajowego zysku. Zarzut skarżących o stosowaniu wyższych marż nie został rozpatrzony; organ celny nie zweryfikował tego twierdzenia i nie przeprowadził w tym zakresie postępowania dowodowego.

Uznając że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego i proceduralnego w zakresie wyżej opisanym, Sąd działając na podstawie art.145 § 1 pkt.1 a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) - orzekł jak w sentencji.

Zgodnie z art.152 w/w ustawy zaskarżona decyzja nie może być wykonana.

Rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się niniejszego wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art.200 w/w ustawy.