Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 168/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2006-06-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6210 Dodatek mieszkaniowy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski, Sędziowie Sędzia NSA Janusz Nowacki (spr.), Asesor Ewa Alberciak, Protokolant Asystent sędziego Jarosław Szkudlarek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 czerwca 2006 r. przy udziale - - - - sprawy ze skargi J. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Ł. Nr [...] z dnia [....], 2. orzeka, że zaskarżona decyzja podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] Nr [...] Prezydent Miasta Ł. po rozpatrzeniu wniosku J. B. na podstawie art. 2, 3, 5, 6, 7 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 roku o dodatkach mieszkaniowych /Dz.U. z 2001 r., Nr 71, poz. 734 ze zm./, art. 104 K.p.a. oraz art. 39 ustawy z dnia 8 marca 1990 roku o samorządzie gminnym /Dz.U. z 1996 r., Nr 13, poz. 74 ze zm./ przyznał wnioskodawcy dodatek mieszkaniowy na okres od 1 grudnia 2005 roku do 31 maja 2006 roku w wysokości 107,77 złotych miesięcznie.

Od powyższej decyzji odwołał się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. J. B. kwestionując wysokość przyznanego dodatku mieszkaniowego. Odwołujący wskazał, iż w wyliczeniach niesłusznie uwzględniono jednorazowy dodatek pieniężny który otrzymał w sierpniu 2005 roku, co miało wpływ na wysokości dochodu miesięcznego, który winien wynosić 557,14 zł, a nie jak to przyjął organ I instancji 680,59 zł. W konkluzji odwołania skarżący wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Decyzją z dnia [...] Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. po rozpatrzeniu odwołania J. B. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...]. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, iż z dniem 1 stycznia 2002 roku weszła w życie ustawa z dnia 21 czerwca 2001 roku o dodatkach mieszkaniowych /Dz.U. Nr 71, poz. 734 ze zm./ oraz przepisy wykonawcze, wydane na jej podstawie - rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001 roku w sprawie dodatków mieszkaniowych /Dz.U. Nr 156, poz. 1817/. Zgodnie z art. 3 ust. 3 wymienionej ustawy za dochód uważa się wszelkie przychody po odliczeniu kosztów ich uzyskania oraz po odliczeniu składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz na ubezpieczenie chorobowe, określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych, chyba że zostały już zaliczone do kosztów uzyskania przychodu. Do dochodu nie wlicza się dodatków dla sierot zupełnych, zasiłków pielęgnacyjnych, zasiłków okresowych z pomocy społecznej, jednorazowych świadczeń pieniężnych i świadczeń w naturze z pomocy społecznej oraz dodatku mieszkaniowego. Z przeprowadzonego postępowania administracyjnego, wynika, że J. B. w okresie trzech miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego, czyli od sierpnia do października 2005 roku utrzymywał się z renty wraz z jednorazowym dodatkiem wypłaconym w sierpniu 2005 roku. Łączny dochód w wymienionym okresie wyniósł 2.041,78 zł. Organ I instancji w sposób prawidłowy wyliczył kwotę dodatku mieszkaniowego, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 21 czerwca 2001 roku o dodatkach mieszkaniowych oraz przepisów wykonawczych do ustawy. Przepis art. 6 ust. 1 powoływanej ustawy stanowi, iż wysokość dodatku stanowi różnicę pomiędzy wydatkami przypadającymi na normatywną powierzchnię użytkową zajmowanego lokalu mieszkalnego, a kwotą stanowiącą wydatki poniesione przez osobę otrzymującą dodatek w wysokości 15% dochodów gospodarstwa w gospodarstwie jednoosobowym, a takim jest gospodarstwo strony. Zgodnie z § 2 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001 roku w sprawie dodatków mieszkaniowych do podstawy obliczenia dodatku mieszkaniowego przyjmuje się wydatki w wysokości 90% naliczonych i ponoszonych wydatków. Ustawa z dnia 21 czerwca 2001 roku o dodatkach mieszkaniowych stanowi w art. 6 ust. 7, że jeżeli lokal mieszkalny nie jest wyposażony w instalację doprowadzającą energię cieplną do celów ogrzewania, w instalację ciepłej wody lub gazu przewodowego z zewnętrznego źródła znajdującego się poza lokalem mieszkalnym, osobie uprawnionej do dodatku mieszkaniowego przyznaje się ryczałt na zakup opału stanowiący część dodatku mieszkaniowego. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001 roku w sprawie dodatków mieszkaniowych określa wysokość ryczałtu za brak centralnego ogrzewania, ciepłej wody i gazu przewodowego, i tak jeżeli lokal mieszkalny nie jest wyposażony w instalację doprowadzającą energię cieplną do celów ogrzewania, za wydatek, stanowiący podstawę obliczania ryczałtu na zakup opału, uznaje się równowartość 5 kilowatogodzin energii elektrycznej według rachunku za ostatni okres rozliczeniowy, z wyłączeniem opłaty abonamentowej oraz stałych opłat miesięcznych, na m2 normatywnej powierzchni użytkowej, o której mowa w art. 5, z uwzględnieniem art. 6 ust. 9 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 roku o dodatkach mieszkaniowych /§ 3 ust. 1/, jeżeli lokal mieszkalny nie jest wyposażony w instalację ciepłej wody, za wydatek, stanowiący podstawę obliczania ryczałtu na zakup opału, uznaje się równowartość 20 kilowatogodzin energii elektrycznej według rachunku za ostatni okres rozliczeniowy, z wyłączeniem opłaty abonamentowej oraz stałych opłat miesięcznych, na każdego członka gospodarstwa /§ 3 ust. 2/, jeżeli lokal mieszkalny nie jest wyposażony w instalację gazu przewodowego, za wydatek, stanowiący podstawę obliczania ryczałtu na zakup opału, uznaje się równowartość 10 kilowatogodzin energii elektrycznej w gospodarstwie jednoosobowym według rachunku za ostatni okres rozliczeniowy, z wyłączeniem opłaty abonamentowej i stałych opłat miesięcznych, oraz równowartość 2 kilowatogodzin na każdą dodatkową osobę /§ 3 ust. 3/.

Z przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego wynikało, iż mieszkanie J. B. pozbawione jest centralnej ciepłej wody. W rozpatrywanym przypadku przysługuje ryczałt za brak wymienionych mediów, według rachunku za ostatni okres rozliczeniowy, z wyłączeniem opłaty abonamentowej oraz stałych opłat miesięcznych. Organ I instancji wyliczył kwotę ryczałtu, która wynosi 7,02 zł. i została ona uwzględniona przy wyliczaniu wysokości dodatku mieszkaniowego.

Z dniem 8 listopada 2004 roku weszła w życie ustawa z dnia 8 października 2004 roku o zmianie ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Zgodnie z art. 1 ust. 5 znowelizowanej ustawy o dodatkach mieszkaniowych art. 6 ust. 4 ustawy otrzymał nowe brzmienie. Zgodnie z nim, wydatkami poniesionymi przez osobę ubiegającą się o dodatek mieszkaniowy są świadczenia okresowe ponoszone przez gospodarstwo domowe związane z zajmowaniem lokalu mieszkalnego. Wydatkami tymi są: 1) czynsz, 2) opłaty związane z eksploatacją i utrzymaniem nieruchomości w częściach przypadających na lokale mieszkalne w spółdzielni mieszkaniowej, 3) zaliczki na koszty zarządu nieruchomością wspólną, 4) odszkodowanie za zajmowanie lokalu bez tytułu prawnego, 5) inne niż wymienione w pkt 1-4 opłaty za używanie lokalu mieszkalnego, 6) opłaty za energię cieplną, wodę, odbiór nieczystości stałych i płynnych, 7) wydatek stanowiący podstawę obliczenia ryczałty na zakup opału.

Artykuł ten zawiera wyliczenie wydatków, które powinny być brane pod uwagę przez organ administracji załatwiający wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego. W rozpoznawanej sprawie, organ I instancji uwzględnił ponoszone przez stronę wydatki, zgodnie z wymienionym katalogiem wydatków. Organ pierwszej instancji przedstawił w decyzji etapy matematycznego wyliczenia dodatku. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. stwierdziło, że wyliczenie to jest wyliczeniem prawidłowym, przeprowadzonym zgodnie z ustawą o dodatkach mieszkaniowych oraz z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001 roku . Ponadto Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. podniosło, iż zgodnie z dyspozycja zawartą w art. 3 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, za dochód uważa się wszelkie przychody po odliczeniu kosztów ich uzyskania oraz po odliczeniu składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe oraz na ubezpieczenie chorobowe, określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych, chyba że zostały już zaliczone do kosztów uzyskania przychodu. Do dochodu nie wlicza się dodatków dla sierot zupełnych, zasiłków pielęgnacyjnych, zasiłków okresowych z pomocy społecznej, jednorazowych świadczeń pieniężnych i świadczeń w naturze z pomocy społecznej oraz dodatku mieszkaniowego. W rozpatrywanej sprawie, jednorazowy dodatek pieniężny wypłacony przez ZUS jest dochodem J. B. i nie mógł być pominięty przy wyliczaniu kwoty dodatku mieszkaniowego. Zgodnie z dyspozycją zawartą w art. 3 ust. 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, dodatek mieszkaniowy przysługuje osobom, o których mowa w art. 2 ust. 1, jeżeli średni miesięczny dochód na jednego członka gospodarstwa domowego w okresie 3 miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego nie przekracza 175% kwoty najniższej emerytury w gospodarstwie jednoosobowym i 125% tej kwoty w gospodarstwie wieloosobowym, obowiązującej w dniu złożenia wniosku, z zastrzeżeniem art. 6 ust. 8. W rozpoznawanej sprawie 3 miesiące poprzedzające datę złożenia wniosku to: sierpień, wrzesień i październik 2005 roku. Jednorazowy dodatek został wypłacony w wymienionym okresie, a więc zgodnie z dyspozycją art. 3 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych został prawidłowo doliczony do dochodu J. B.. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. podkreśliło, że przepisy ustawy z dnia 21 czerwca 2001 roku o dodatkach mieszkaniowych posiadają charakter obligatoryjny i z tego względu nie jest możliwe np. przyznanie dodatku mieszkaniowego z pominięciem warunków wymienionych w przepisach ustawy i pomimo ich niespełnienia. Przepisy powołanej ustawy nie dają podstaw do uznaniowego przyznania dodatku mieszkaniowego.

Na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. złożył skargę do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego J. B., w której powtórzył argumentację wyrażoną w odwołaniu od decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...].

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

Skarga J. B. jest uzasadniona aczkolwiek z innych przyczyn niż podniesione w skardze.

Zgodnie z treścią art.1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych/Dz.U. nr 153 poz.1269/ sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.

W myśl zaś art.1 § 2 wymienionej ustawy kontrola o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie z treścią art.3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/Dz.U. nr 153 poz.1270/ sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

W myśl zaś art.145 § 1 wymienionej ustawy sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1./ uchyla decyzje lub postanowienie w całości lub w części jeżeli stwierdzi:

a./ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy

b./ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego

c./ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy

2./ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art.156 kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach

3./ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.

W myśl zaś art.145a § 1 kpa można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja.

Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji czy jest ona zgodna z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Zaskarżona decyzja podlega zaś uchyleniu między innymi w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego.

W rozpoznawanej sprawie podstawą prawną wydania decyzji organów administracji obu instancji był między innymi przepis art.9 ust.1 pkt.1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001r. o dodatkach mieszkaniowych(Dz.U. nr 71 poz.734 z późn. zm.) oraz przepis § 2 ust.2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001r. w sprawie dodatków mieszkaniowych(Dz.U. nr 156 poz.1817 z późn. zm.). Wprawdzie w części wstępnej decyzji organów obu instancji nie powołano wymienionych przepisów lecz z uzasadnień obu rozstrzygnięć wynika, iż dodatek mieszkaniowy został wyliczony w sposób określony w § 2 ust.2 rozporządzenia z 28 grudnia 2001r. zaś rozporządzenie to zostało wydane w oparciu o upoważnienie ustawowe określone w art.9 ust.1 pkt.1 ustawy z 21 czerwca 2001r. Można zatem uznać, iż decyzje organów obu instancji zostały wydane między innymi na podstawie art.9 ust.1 pkt.1 wymienionej ustawy oraz § 2 ust.2 cytowanego rozporządzenia.

Zgodnie z treścią art.9 ust.1 pkt.1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001r., w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji, Rada Ministrów w drodze rozporządzenia określi szczegółowy wykaz i wysokość wydatków za zajmowany lokal mieszkalny, stanowiących podstawę obliczania dodatku mieszkaniowego.

W myśl zaś § 2 ust.2 rozporządzenia z dnia 28 grudnia 2001r., w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji, do podstawy obliczenia dodatku mieszkaniowego przyjmuje się wydatki, o których mowa w ust.1, w wysokości 90% naliczonych i ponoszonych wydatków.

Zgodność przepisu art.9 ust.1 pkt.1 ustawy z 21 czerwca 2001r. z Konstytucją oraz zgodność przepisu § 2 ust.2 rozporządzenia z 28 grudnia 2001r. z art.6 ust.1 ustawy z 21 czerwca 2001r. była rozpatrywana przez Trybunał Konstytucyjny. Wyrokiem z dnia 9 maja 2006r. w sprawie P 4/05 Trybunał uznał, iż art.9 ust.1 pkt.1 ustawy z 21 czerwca 2001r. jest niezgodny z art.92 ust.1 Konstytucji zaś przepis § 2 ust.2 rozporządzenia z 28 grudnia 2001r. jest niezgodny z art.6 ust.1 ustawy z 21 czerwca 2001r. Sentencja wyroku została ogłoszona w dniu 18 maja 2006r. w Dzienniku Ustaw nr 84 poz.587. Następstwem tego wyroku jest utrata mocy obowiązującej z dniem 18 maja 2001r. przepisu art.9 ust.1 pkt.1 wymienionej ustawy oraz przepisu § 2 ust.2 cytowanego rozporządzenia.

W myśl art.190 ust.4 Konstytucji orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczna decyzja administracyjna lub rozstrzygnięcie w innych sprawach, stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonych w przepisach właściwych dla danego postępowania.

W dacie rozpatrywania sprawy przez sąd art.9 ust.1 pkt.1 ustawy z 21 czerwca 2001r. oraz przepis § 2 ust.2 rozporządzenia z 28 grudnia 2001r. już nie obowiązywały. Oznacza to, iż organy administracji publicznej obu instancji wydały swoje decyzje w oparciu o przepis niezgodny z Konstytucją oraz przepis niezgodny z ustawą. Zastosowano więc nieprawidłową podstawę prawną w obu decyzjach. Stwierdzenie przez Trybunał Konstytucyjny niezgodności art.9 ust.1 pkt.1 ustawy z 21 czerwca 2001r. z Konstytucją oraz niezgodności § 2 ust.2 rozporządzenia z 28 grudnia 2001r. z art.6 ust.1 ustawy z 21 czerwca 2001r. stanowi podstawę do wznowienia postępowania, o której mowa w art.145a § 1 kpa. Uzasadnia to uchylenie przez sąd zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji zgodnie z treścią art.145 § 1 ust.1 pkt.1b.) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.

Pogląd, iż stwierdzenie przez Trybunał Konstytucyjny niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją lub ustawą jest podstawą do wznowienia postępowania administracyjnego i uzasadnia to uchylenie zaskarżonej decyzji mimo, że orzeczenie Trybunału zostało wydane już po wydaniu zaskarżonej decyzji, jest powszechnie przyjęty w orzecznictwie sądowym Pogląd taki wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 27 października 2003r. w sprawie V SSA 2058/03(Lex nr 149681), z 24 kwietnia 2002r. w sprawie II SA/Gd 375/00(Lex nr 76114), z 2 września 1999r. w sprawie IV SA 1360/97(Lex nr 47852) i z 11 sierpnia 1999r. w sprawie II SA 1294/99(Lex nr 46246). Sąd w obecnym składzie podzielił poglądy wyrażone w wymienionych wyrokach.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art.145 § 1 ust.1 pkt.1b.) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...].

Z uwagi na to, iż skarga została uwzględniona zaś skarżącemu przyznane zostało prawo do dodatku mieszkaniowego, na podstawie art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r., sąd orzekł, iż zaskarżona decyzja podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy administracji winny ponownie rozpatrzyć wniosek skarżącego opierając się na stanie prawnym obowiązującym po wydaniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 maja 2006r. Należy również wyjaśnić z jakiego tytułu i przez kogo został wypłacony skarżącemu dodatek pieniężny. W deklaracji o wysokości dochodów z dnia 7 listopada 2005r. J. B. podał, iż otrzymał dodatek pieniężny – 370,36 zł. Z akt administracyjnych nie wynika jednak kto go wypłacił i z jakiego tytułu został on wypłacony.