Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1327/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2008-11-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6131 Opłaty za korzystanie ze środowiska
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 286, art. 288
journal: Dz.U. 2006 nr 129 poz 902
law: Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 Prawo ochrony środowiska - tekst jedn.
article: art. 21 par. 1 i 3
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
article: art. 7, art. 77, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak, Sędziowie Sędzia WSA Alina Balicka, Sędzia WSA Łukasz Krzycki (spr.), Protokolant Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 listopada 2008 r. sprawy ze skargi "M." Sp. J. z siedzibą w P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] maja 2008 r. nr [...] w przedmiocie opłaty za korzystanie ze środowiska 1. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję Marszałka Województwa [...] z dnia [...] stycznia 2008 r. nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz skarżącego "M." Sp. J. z siedzibą w P. kwotę 717 (siedemset siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Sądu Administracyjnego decyzją z dnia [...] maja 2008 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, na podstawie art. 138 §1 pkt 1 K.p.a., utrzymało w mocy decyzję Marszałka Województwa [...] z dnia [...] stycznia 2008 r., którą w pkt 1 określono dla firmy "M." S.J. (zwanej dalej "Spółką") wysokość opłaty z tytułu korzystania ze środowiska (w zakresie emisji gazów i pyłów do powietrza) w I kwartale 2003 r. na kwotę [...] zł, a w pkt 2 zobowiązano do wpłaty nie wniesionej części należnej opłaty w wysokości [...] zł wraz z odsetkami na wskazane konto. Normą kompetencyjną, przywołaną jako materialnoprawna podstawa orzekania w tym przedmiocie przez organy obu instancji, był art. 288 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2006 r. Nr 129, poz. 902 ze zm.). Organ I. instancji wymienił także art. 21 §. 1 i 3 ustawy - Ordynacja podatkowa.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, iż Spółka przedłożyła wykazy o zakresie korzystania ze środowiska za I. kwartał 2003 roku. Dane zawarte w wykazie wzbudziły zastrzeżenia Marszałka Województwa, w związku z czym dokonał on własnych ustaleń. W ich wyniku określił wysokość opłaty, do której poniesienia była obowiązana Spółka. Wyniki tych ustaleń mają odzwierciedlenie w zgromadzonym materiale dowodowym, m.in. w złożonych deklaracjach, które nie uwzględniały jednak obowiązku poniesienia opłat podwyższonych w myśl art. 292 pkt 1 ustawy - Prawo ochrony środowiska.

Odnosząc się do zarzutów odwołania stwierdzono, iż: Strona nie neguje wysokości ustalonych opłat lecz konieczność zapłaty wskazanej kwoty. W ocenie Kolegium uzasadnione jest wskazanie w decyzji obowiązku zapłaty wyliczonej kwoty, gdyż wcześniej wniesione przez Spółkę sumy [...] zostały zarachowane na inne należności za okres od IV. kwartału 1999 r. do 2003 roku.

W skardze na tą decyzję Spółka podniosła następujące zarzuty:

naruszenie przepisów postępowania (art. 7, 77 §. 1 K.p.a.) - poprzez brak wyjaśnienia czy istniały przesłanki ku wydaniu decyzji (nie zaprezentowano sposobu szczegółowego wyliczenia należności w treści decyzji) jak i nie właściwie wyliczono wysokość zadłużenia,

2

Sygn. akt IV SA/Wa 1327/08

naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez pominięcie treści art. 86 f. ust. 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska (Dz.U. z 1994 r. Nr 49, poz. 196 ze zm.) - w skardze wywodzono, iż przepis ten powinien znaleźć zastosowanie w związku z czym znaczna część opłat należnych na poczet, których naliczono wpłacone wcześniej kwoty, uległa przedawnieniu.

W skardze wniesiono również o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, odwołując się do argumentacji zawartej w zaskarżonej decyzji.

Pismem procesowym (k. 23) Spółka podniosła dodatkowo, iż w toku postępowania nie była właściwie reprezentowana, gdyż pełnomocnictwo dla p. W. S. udzieliła p. G. K. nie zaś Spółka. Skarżący -Spółka - nie uważa p. S. za reprezentującego go w toku postępowania administracyjnego. W tej sytuacji wskazano dodatkowo na naruszenie treści art. 9, 33 § 2 oraz art. 64 § 2 K.p.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, chociaż jedynie w części z przyczyn w niej podniesionych. Sąd, w związku z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi.

Kwestionowane orzeczenie wydano w następującym stanie faktycznym.

Z akt administracyjnych wynika, iż podmiot korzystający ze środowiska (Spółka), na wezwanie organu administracji przedłożyła wykazy o zakresie korzystania ze środowiska za okres, którego dotyczy zaskarżona decyzja (patrz k. 59-62 i k. 73-75 zał. do akt adm.) przy czym wykaz, przesłany przy piśmie z dnia 18 maja 2007 r., został złożony na formularzu zawierającym pouczenie, iż zawarte w nim informacje o wysokości należnych opłat stanowią podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego (k. 75 akt adm.). Wykaz ten obejmował opłatę z tytułu wprowadzania gazów i pyłów do powietrza na kwotę [...] zł. Jak wynika z treści decyzji organu I. instancji kwota, do której wpłaty zobowiązano Spółkę, obejmuje także należność wynikającą z tego wykazu.

3

Sygn. akt IV SA/Wa 1327/08

Jak wynika z wyciągu z konta urzędu marszałkowskiego (k. 95 akt adm.) w dniu 6 stycznia 2006 Strona skarżąca wpłaciła kwotę [...] zł wskazując, iż jest to należność z tytułu korzystania ze środowiska w zakresie emisji do powietrza w okresie IV kwartał 1999 do 2003 r.

Rozpoznając sprawę Sąd miał na uwadze następujące uwarunkowania formalno - prawne.

Sporna należność z tytułu korzystania ze środowiska dotyczy I. kwartału 2003. Do należności tych mają zastosowanie przepisy tytułu V działu 1 i 2 ustawy - Prawo ochrony środowiska, z tym że na mocy art. 13 ustawy z dnia 18 maja 2005 r. o zmianie ustawy - Prawo ochrony środowiska oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 113, poz. 954 ze zm.) stosuje się art. 288 ust. 1 w brzmieniu sprzed nowelizacji. Przepisy działu III. ustawy - Ordynacja podatkowa znajdą w sprawie zastosowania "odpowiednio" (art. 281 ust. 1 ustawy - Prawo ochrony środowiska). W myśl wskazanych przepisów system ponoszenia opłat jest oparty na regule samodzielnego przedkładania wykazów, z których treści wynika wysokość należnej opłaty (art. 286 ust. 1). O ile wykaz przedłożono na formularzu, którego treść określono normatywnie na podstawie art. 286 ust. 3 ustawy - Prawo ochrony środowiska, deklaracja stanowi podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego dla dochodzenia należności, co wynika z art. 286 ust. 1 c tej ustawy oraz art. 3a § 2 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968 ze zm.). Przepis art. 286 ust. 1 c został wprowadzony wprawdzie dopiero nowelą ustawy z 2005 roku, jednak znajdzie zastosowanie w przedmiotowej sprawie, do należności za 2003 rok, z uwagi na treść art. 13 ustawy o zmianie ustawy - Prawo ochrony środowiska oraz niektórych innych ustaw z 2005 r. Przepis przejściowy bowiem wskazuje enumeratywnie przypadki, gdy stosuje się przepisy dotychczasowe do należności wcześniejszych i nie zawiera on zastrzeżenia odnośnie stosowania wskazanej regulacji. W myśl przepisów mających w sprawie zastosowanie, deklaracja o zakresie korzystania ze środowiska powinna być przedłożona w terminie jednego miesiąca po upływie terminu, za który ponoszone są opłaty. Nie oznacza to jednak iż wykaz złożony po tym terminie (jak w rozpatrywanej sprawie) nie rodzi skutków prawnych w postaci możliwości egzekucji należności ujawnionych w wykazie. Zasada taka nie wynika z przepisów ustawy -Prawo ochrony środowiska ani przepisów działu III. ustawy - Ordynacja podatkowa.

4

Sygn. akt IV SA/Wa 1327/08

O ile podmiot nie uiści opłaty lub uiści ją w wysokości nasuwającej zaostrzenia marszałek województwa wymierza opłatę w drodze decyzji (art. 288 ust. 1 ustawy -Prawo ochrony środowiska przed nowelizacją z 2005 roku).

Jednak skoro w myśl mających w sprawie zastosowanie przepisów ujawnione w deklaracji należności powinny być egzekwowana bezpośrednio (deklaracja stanowi podstawę wystawienia tytułu wykonawczego) nie dopuszczalne jest orzekanie obecnie o obowiązku wniesienia opłaty, w zakresie w jakim została zadeklarowana w wykazie. Wydana decyzja stanowi bowiem również bezpośrednio podstawę do wydania tytułu wykonawczego do egzekucji wynikającego z niej obowiązku. Wprawdzie norma prawna uwzględniająca te uwarunkowanie wprost, przy orzekaniu w przedmiocie opłat, została wprowadzona do ustawy - Prawo ochrony środowiska dopiero nowela z 2005 roku (art. 288 ust. 1 pkt 2 po nowelizacji), jednak orzekające w sprawie organy administracji, przy ustalaniu należności za okres przed wejściem w życie wskazanej regulacji muszą uwzględnić obowiązywanie w sprawie art. 286 ust. 1 c ustawy - Prawo ochrony środowiska. Nie do przyjęcia byłaby bowiem sytuacja, gdy w obiegu prawnym pozostawałyby dwa dokumenty stanowiące podstawę do egzekwowania tej samej należności (przedłożony wykaz i prawomocna decyzja organu administracji). Podstawą dla orzeczenia o obowiązku uiszczenia należności objętej przedłożonym przez stronę wykazem, który stanowi podstawę do egzekwowania konkretnych należności, nie może być również przywołany przez organ I. instancji art. 21 § 1 lub 3 ustawy - Ordynacja podatkowa.

Odnosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy należy wskazać, iż utrzymując w mocy decyzje Marszałka Województwa [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie uwzględniło powyższych uwarunkowań, co skutkowało naruszeniem przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Utrzymaną w mocy decyzją o ustaleniu określonej należności zobowiązano bowiem Stronę również do wpłaty kwoty objętej wykazem złożonym w dniu 18 maja 2007 r. (kwota [...]). W tej sytuacji obowiązek wpłaty tej kwoty wynika dla Spółki z dwu tytułów.

Zasadny jest jednocześnie zarzut skargi, co do naruszenia treści art. 7 i 77 § 1 K.p.a. w zakresie braku wyjaśnienia przez organ odwoławczy, na jakiej podstawie określono wysokość należności. Z treści decyzji tego organu wynika, że ustalając te należności oparto się na informacjach o zakresie korzystania ze środowiska zawartych

5

Sygn. akt IV SA/Wa 1327/08

w wykazach przedłożonych przez Stronę. Jednocześnie wskazano, iż Strona w deklaracji nie uwzględniła opłat podwyższonych, co prowadziło do przyjęcia, iż przedłożone dane nasuwały zastrzeżenia. Jak wynika z kolei z treści uzasadnienia decyzji organu I. instancji przesłanką wydania decyzji był fakt nie uiszczenia należnych opłat. Nie kwestionowano w niej wyliczeń zawartych w przedłożonych wykazach. Wynika stąd, iż organ odwoławczy, wbrew obowiązkowi nie rozważył faktycznie powtórnie, co do meritum kwestii zasadności ustalenia opłat w określonej wysokości, skoro musiałoby to znaleźć odzwierciedlenie w treści uzasadnienia opisującego m.in. precyzyjnie ustalony stan faktyczny (naruszenie przepisów postępowania - art. 7, 77 § 1 i art. 107 § 3 K.p.a., które mogło mieć wpływ na wynik sprawy).

Konieczność orzeczenia ponownie, co do meritum odnośnie należnej opłaty oraz pełnego uzasadnienia wysokości należności uzasadnia, zgodnie z zasada dwuinstancyjności postępowania (art. 15 K.p.a.) uchylenie decyzji organów obu instancji.

Natomiast odnosząc się do zarzutów, iż nie zasadne było zobowiązanie Spółki do wpłaty pełnej kwoty należności (pkt2 decyzji organu I. instancji) z uwagi na wpłatę kwoty [...] zł w dniu 6 stycznia 2006 r. należy wskazać iż jest on niezasadny, o ile prawidłowo ustalono należną opłatę (patrz wyżej).

Z przestawionych Stronie zestawień należności (patrz pismo dnia 13 czerwca 2007 r., k. 78-80 akt adm.) wynika, iż wpłacona kwota deklarowana jako należność z tytułu korzystania ze środowiska od IV kwartału 1999 roku została zarachowana zgodnie ze wskazaniem Strony na poczet należności począwszy od IV kwartału 1999 roku wraz z odsetkami. Kwota ta wystarczyła na pokrycie należności do III. kwartału 2001. Organ administracji stosując odpowiednio przepisy ustawy - Ordynacja podatkowa, prawidłowo zaliczyły wpłatę dokonaną przez skarżącą Spółkę na poczet najwcześniejszych deklarowanych należności (z odsetkami), jednocześnie zobowiązując ją decyzją do wpłaty należnej nie uiszczonej opłaty za I kwartał 2003 roku.

Nietrafny jest zarzuty skargi naruszenia przez organy obu instancji art. 86 f ust. 1 ustawy - o ochronie i kształtowaniu środowiska poprzez jego niezastosowanie i zaliczenie wpłaconej w dniu 6 stycznia 2006r. kwoty [...] zł na poczet zaległości od 1999 roku do III kwartału 2001 r. wraz z odsetkami, z tego powodu, że obowiązek wniesienia opłaty za ten okres uległ przedawnieniu.

6

Sygn. akt IV SA/Wa 1327/08

Zaskarżona decyzja dotyczyła ustalenia wysokości i zobowiązania do zapłaty należnej opłaty za emisję do powietrza w I kwartale 2003 roku. Z materiału dowodowego sprawy wynika, że wpłata dokonana w dniu 6 stycznia 2006r, została zaliczona zgodnie z dyspozycją skarżącej jako należną opłatę za korzystanie ze środowiska (w zakresie emisji do powietrza) w okresie od IV kwartału 1999 roku. Jeżeli, zdaniem skarżącej opłata za ten okres uległa przedawnieniu, to może zwrócić się do organu z wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty i wskazać na poczet jakich należności organ stwierdzoną nadpłatę ma zaliczyć. Orzekanie w tym przedmiocie następuje w odrębnym postępowaniu. Natomiast jeżeli chodzi o należności z tytułu emisji do powietrza w 2003 roku Strona skarżąca uiściła kwotę [...] zł (wpłata w dniu 21 maja 2007 r. - patrz k. 93 akt administracyjnych). Kwota ta nie była wystarczająca na pokrycie należności za I kwartał 2003 roku (wraz z odsetkami). Została ona zarachowana jako część należności za I kwartał 2003 roku (patrz ww. pismo-k. 78-80).

Z kolei trafny jest zarzut skargi uchybienia wymogom art. 9, 33 § 2 oraz art. 64 § 2 K.p.a., w zakresie przedłożenia przez stronę odpowiednio precyzyjnego pełnomocnictwa. Interpretując literalnie treść pełnomocnictwa zawartego w aktach administracyjnych (k. 99) należałoby przyjąć iż dotyczy ono reprezentowania G. K. (patrz część wstępna). Jednocześnie jednak, zauważyć należy, iż pełnomocnictwo to zostało udzielone przez p. G. K. jako wspólnika "M." Sp.J. (patrz pieczęć przy podpisie mocodawcy). Z kolei, jak wynika z treści KRS (k. 6 akt sądowych) upoważnionym do reprezentowania całej Spółki jest każdy ze wspólników. Stąd p. G. K. była uprawniona do umocowania p. W. S. zarówno do reprezentowania jej osobiście jak i całej Spółki. W tej sytuacji z treści upoważnienia wywodzić można także, iż skoro pełnomocnictwo zostało udzielone określonej osobie jako pełnomocnikowi wspólnika w sprawie dotyczącej całej Spółki, dotyczy ono zakresu uprawnień, jakie przysługują wspólnikowi w tej Spółce. Jednocześnie w dalszym toku postępowania mocodawczymi, uprawniona do reprezentowania jednoosobowo całej Spółki nie cofnęła pełnomocnictwa p. W. S. (na okoliczność taką nie powołuje się Strona a także brak jest stosownego dokumentu w tej kwestii w aktach sprawy) a Strona skarżąca nie wskazuje szczególnych następstw, jakie wynikały z jej reprezentowania na podstawie nie precyzyjnego

7

Sygn. akt IV SA/Wa 1327/08

upoważnienia (dopiero na końcowym etapie postępowania sądowego Strona ogólnikowo oświadczyła, iż nie uważa p. S. za swego pełnomocnika - patrz pismo z dnia 19 listopada 2008 r. - k. 23). Nie można zatem uznać, aby uprawdopodobniono, iż uchybienie, polegające na posługiwaniu się niezbyt precyzyjnym upoważnieniem przez pełnomocnika, mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w myśl art. 145 §. 1 pkt 1 lit c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wskazana ocena Sądu w sprawie indywidualnej, nie oznacza, iż generalnie dopuszczalne jest aby w sprawie uczestniczyły osoby na podstawie upoważnień, które nie wskazują odpowiednio precyzyjnie mocodawcy.

Z przytoczonych wyżej przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 135 i art. 145 § 1 pkt 1 lite ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji. O zwrocie kosztów orzeczono na podstawie art. 200 ustawy.

Orzekając ponownie w sprawie Marszałek Województwa [...] uwzględni ocenę prawną zawartą w niniejszym orzeczeniu.