Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1021/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-01-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne: Żołnierze zawodowi
Skarżony organ: Minister Obrony Narodowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 111 pkt 6
journal: Dz.U. 2014 poz 1414
law: Ustawa z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kania (spr.), Sędziowie WSA Andrzej Góraj, Adam Lipiński, Protokolant starszy specjalista Małgorzata Plichta, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Dowódcy Generalnego Rodzajów Sił Zbrojnych z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej - oddala skargę -


UZASADNIENIE

Dowódca Generalny Rodzajów Sił Zbrojnych decyzją z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23), dalej: "k.p.a.", w związku z art. 111 ust. 6 i art. 115 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1414 ze zm.), dalej również jako: "ustawa pragmatyczna": (1) uchylił pkt [...] rozkazu personalnego Dowódcy [...] Flotylli Obrony Wybrzeża z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] w części dotyczącej daty zwolnienia [...] K. S. z zawodowej służby wojskowej, którą ustalił na dzień [...] kwietnia 2016 r., (2) w pozostałym zakresie utrzymał w mocy pkt 5 ww. rozkazu personalnego.

W uzasadnieniu powyższej decyzji organ odwoławczy przedstawił dotychczasowy tok postępowania wskazując, co następuje:

[...] K. S. pełni zawodową służbę wojskową w [...] Dywizjonie Okrętów [...] na stanowisku służbowym [...] na podstawie kontraktu z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] zawartego od dnia [...] kwietnia 2011 r. do dnia [...] marca 2017 r., tj. na okres 6 lat.

W dniu [...] września 2015 r. bezpośredni przełożony ww. żołnierza Kierownik Grupy - [...] P. M. sporządził opinię służbową, w której ocenił [...] K. S. na ogólną ocenę niedostateczną. Z opinią służbową, wymienionego zapoznano w dniu [...] września 2015 r.

W dniu [...] września 2015 r. K. S. wniósł odwołanie od opinii służbowej do wyższego przełożonego, który po jego rozpatrzeniu w dniu [...] października 2015 r., utrzymał w mocy przedmiotową opinię. Z opinią tą wymieniony zapoznał się w dniu [...] października 2015 r., wskutek czego stała się ona ostateczna.

Korzystając z przysługującego prawa, K. S. w dniu [...] października 2015 r. wystąpił do Dowódcy [...] Dywizjonu Okrętów [...] z wnioskiem o zweryfikowanie ww. opinii służbowej. W toku postępowania ww. dowódca powołał komisję, o której mowa w art. 26 ust. 15 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Wymieniony nie skorzystał z przysługującego mu prawa do zgłoszenia swojego przedstawiciela do składu komisji.

Komisja w dniu [...] października 2015 r. przedstawiła swoją opinię Dowódcy [...] Dywizjonu Okrętów [...], w której dwóch jej członków wyraziło zdanie o braku zasadności wniosku opiniowanego o weryfikację opinii i podtrzymaniu oceny niedostatecznej, dwóch pozostałych członków wyraziło zdanie o braku zasadności opiniowania i potrzebie uchylenia w całości opinii ze względu na brak podstaw prawnych do jej sporządzenia.

Dowódca [...] Dywizjonu Okrętów [...] nie znalazł podstaw do zmiany opinii i w dniu [...] listopada 2015 r. utrzymał ją w mocy, o czym poinformował opiniowanego oraz opiniującego.

Wnioskiem z dnia [...] grudnia 2015 r. Dowódca [...] Okrętów Dywizjonu [...] wystąpił do Dowódcy [...] Flotylli Obrony Wybrzeża o zwolnienie [...] K. S. z zawodowej służby wojskowej wskutek otrzymania przez ww. żołnierza niedostatecznej ogólnej oceny w opinii służbowej. W uzasadnieniu przedmiotowego wniosku przywołano przebieg procesu opiniowania służbowego prowadzonego wobec żołnierza oraz wskazano na okoliczność jego przebywania na długotrwałym zwolnieniu lekarskim.

Dowódca [...] Flotylli Obrony Wybrzeża pismem z dnia [...] grudnia 2015 r. zawiadomił K. S. o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej.

W piśmie z dnia [...] grudnia 2015 r. żołnierz odniósł się do okoliczności pozostawania na długotrwałym zwolnieniu lekarskim wskazując, że jest to następstwo wypadku pozostającego w związku ze służbą wojskową, którego doznał podczas pełnienia obowiązków służbowych. Wskazał nadto, że opinia służbowa została sporządzona z naruszeniem obowiązujących przepisów, wobec czego nie ma mocy prawnej. Stwierdził, że czuje się "zaszczuty i psychicznie wyczerpany działaniami" jakie są podejmowane wobec jego osoby, na które nie zasłużył. Stwierdził również, że został zaopiniowany przez niewłaściwego przełożonego, co w jego ocenie powoduje nieważność przedmiotowej opinii.

W dniu [...] stycznia 2016 r. ustanowiony w sprawie pełnomocnik strony wniósł zastrzeżenia i wnioski dowodowe. Wystąpił o przeprowadzenie dowodu w postaci uzyskania dokumentów dotyczących oddelegowania K. S. na inny okręt oraz o przesłuchanie w charakterze świadków trzech żołnierzy pełniących służbę w [...] Dywizjonie Okrętów [...].

Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] Dowódca [...] Flotylli Obrony Wybrzeża, działając na podstawie art. 78 § 1 i 2 k.p.a., odmówił uwzględnienia ww. wniosku dowodowego.

Rozkazem personalnym z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] pkt [...] Dowódca [...] Flotylli Obrony Wybrzeża zwolnił [...] K. S. z dniem [...] lutego 2016 r. z zawodowej służby wojskowej wskutek otrzymania ogólnej oceny niedostatecznej w opinii służbowej.

W uzasadnieniu przedmiotowego rozkazu, organ przedstawił przebieg postępowania opiniodawczego prowadzonego wobec żołnierza wskazując, iż okoliczność uzyskania niedostatecznej ogólnej oceny w opinii służbowej wiąże się z koniecznością zwolnienia go z zawodowej służby wojskowej stosownie do art. 111 pkt 6 ustawy pragmatycznej.

W dniu [...] lutego 2016 r. strona złożyła odwołanie od ww. rozkazu personalnego wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zarzuciła:

- naruszenie prawa materialnego, tj. art. 26 pkt 6 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 26 maja 2014 r. w sprawie opiniowania służbowego żołnierzy zawodowych (Dz. U., poz. 764) poprzez wydanie rozkazu o zwolnieniu, mimo braku opinii sporządzonej przez osobę wskazaną w ustawie i wprowadzenie nieznanego ustawie pojęcia "etatowego bezpośredniego przełożonego",

- naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy polegające na naruszeniu zasady praworządności poprzez wydanie decyzji bez dokonania wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego,

- naruszenie przepisów postępowania, a w szczególności art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 k.p.a., poprzez niepodjęcie przez organ wszelkich czynności niezbędnych do wyjaśnienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, a tym samym niewykazanie należytej staranności i dbałości o dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy.

Dowódca Generalny Rodzajów Sił Zbrojnych nie znalazł podstaw do uchylenia zaskarżonego rozkazu personalnego. W motywach powołanej na wstępie decyzji z dnia [...] kwietnia 2016 r. przedstawił procedurę opiniowania żołnierza zawodowego stosownie do art. 26 ustawy pragmatycznej.

Wskazał, iż zgodnie z art. 111 pkt 6 tej ustawy, żołnierza zawodowego zwalnia się z zawodowej służby wojskowej wskutek otrzymania niedostatecznej ogólnej oceny w opinii służbowej. Z kolei w myśl art. 114 ust. 4 pkt 3 w zw. z art. 115 ust. 1 ustawy, zwolnienie z zawodowej służby wojskowej żołnierza pełniącego służbę w korpusie szeregowych zawodowych, następuje w drodze decyzji dowódcy jednostki wojskowej zajmującego stanowisko służbowe zaszeregowane do stopnia etatowego co najmniej pułkownika (komandora).

Organ odwoławczy podkreślił, iż niedostateczna ogólna ocena zawarta w opinii służbowej stanowi przesłankę obligatoryjnego zwolnienia z zawodowej służby wojskowej. Organ zwalniający jest związany wydaną opinią i nie może prowadzić postępowania dowodowego mającego na celu weryfikację jej treści i zawartej w niej oceny. Przedmiotem analizy organu zwalniającego może być jedynie ocena prawidłowości procesu opiniodawczego, a więc w szczególności ocena, czy żołnierz podlegał temu procesowi, czy opinię służbową sporządził właściwy przełożony oraz czy ta opinia służbowa ma charakter ostateczny.

Organ odwoławczy wskazał, iż wobec spełnienia powyższych przesłanek należało utrzymać w mocy pkt [...] rozkazu personalnego nr [...] Dowódcy [...] Flotylli Obrony Wybrzeża z dnia [...] stycznia 2016 r. w części dotyczącej zwolnienia [...] K. S. z zawodowej służby wojskowej, natomiast ze względu na fakt, iż dzień zwolnienia ww. żołnierza z zawodowej służby wojskowej określony w przedmiotowym rozkazie personalnym już upłynął, należało uchylić ów rozkaz w tym zakresie, a datę zwolnienia ustalić na dzień [...] kwietnia 2016 r.

Dalej organ odwoławczy wskazał, iż zgodnie z treścią art. 26 ust. 1 ustawy pragmatycznej wymieniony jako żołnierz zawodowy podlega corocznemu opiniowaniu służbowemu. Zgodnie z treścią pkt [...] rozkazu personalnego nr [...] Dowódcy [...] Dywizjonu Okrętów [...] z dnia [...] listopada 2012 r., [...] K. S. pełni służbę na stanowisku służbowym [...], znajdującym się w strukturach Grupy w Dziale [...], będącego elementem załogi okrętu ([...]). Objęcie przez żołnierza obowiązków na ww. stanowisku służbowym potwierdza pkt [...], ppkt [...] w rozkazie dziennym nr [...] Dowódcy [...] Dywizjonu Okrętów [...] z dnia [...] stycznia 2013 r.

Ustalono, że bezpośrednim przełożonym ww. żołnierza w dniu rozpoczęcia procesu opiniowania, a więc właściwym do sporządzenia opinii służbowej wobec [...] K. S. był Kierownik Grupy [...] P. M. Wyższym przełożonym strony był Szef Działu [...] [...] M. M., natomiast dowódcą jednostki wojskowej, właściwym do weryfikacji opinii służbowej, był Dowódca [...] Dywizjonu Okrętów [...].

Z treści ostatniej opinii służbowej jednoznacznie wynika, iż [...] K. S. został oceniony na ocenę niedostateczną. Łączna liczba punktów za wywiązywanie się z obowiązków lub zadań służbowych oraz za kompetencje i predyspozycje wyniosła 13 (ocena niedostateczna wyrażona punktowo oznacza łączną liczbę punktów niższą niż 25). Przedmiotowa opinia służbowa była także opinią ostateczną w myśl art. 26 ust. 13 ustawy pragmatycznej, która następnie została poddana weryfikacji i utrzymana w mocy przez Dowódcę [...] Dywizjonu Okrętów [...].

Zdaniem organu odwoławczego, nie jest trafny zarzut dotyczący wydania rozkazu o zwolnieniu ze służby pomimo braku opinii sporządzonej przez osobę wskazaną w ustawie i wprowadzenie nieznanego ustawie pojęcia "etatowego bezpośredniego przełożonego". Wprawdzie żołnierz został oddelegowany do wykonywania obowiązków na innym okręcie, ale nigdy nie objął tam obowiązków służbowych ze względu na przebywanie na zwolnieniu lekarskim. Po dokładnej analizie akt postępowania, ponad wszelką wątpliwość ustalono, że opinię służbową sporządził osobiście bezpośredni przełożony żołnierza zawodowego, właściwy w sprawie, tj. Kierownik Grupy - [...] P. M. Wprowadzenie przez organ pierwszej instancji określenia "etatowy bezpośredni przełożony" ocenić należy jako doprecyzowanie definicji bezpośredniego przełożonego żołnierza zawodowego, którego stanowisko służbowe zostało usytuowane w etacie jednostki wojskowej, będącego dokumentem określającym cechy i charakterystykę jednostki (komórki) organizacyjnej, jej wewnętrzną strukturę, liczbę, rodzaje i rangę wszystkich stanowisk w nim ujętych.

W ocenie organu odwoławczego, chybiony jest również zarzut naruszenia przepisów postępowania administracyjnego. Wbrew twierdzeniom pełnomocnika strony, organ pierwszej instancji zgromadził i rozpatrzył w sposób kompletny materiał dowodowy. Ponadto proces opiniowania służbowego oraz samo postępowanie administracyjne w sprawie zwolnienia wymienionego z zawodowej służby wojskowej zostały przeprowadzone prawidłowo, a wszystkie konieczne okoliczności faktyczne do załatwienia sprawy zostały wyjaśnione, czemu organ dał wyraz w uzasadnieniu zaskarżonego rozkazu. Zarówno organ pierwszej instancji, jak i organ odwoławczy nie dysponują w toku przedmiotowego postępowania kompetencją do merytorycznego badania zasadności wystawionej żołnierzowi oceny w opinii służbowej, bowiem przedmiotowa kompetencja jest wyłącznym atrybutem właściwych przełożonych i mieści się w sferze podległości służbowej.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Dowódcy Generalnego Rodzajów Sił Zbrojnych z dnia [...] kwietnia 2016 r. K. S. zarzucił:

- naruszenie prawa materialnego, tj. art. 26 pkt 6 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz § 4 ust. 1 rozporządzenia w sprawie opiniowania służbowego żołnierzy zawodowych, poprzez wydanie decyzji utrzymującej w mocy rozkaz personalny w zakresie zwolnienia ze służby mimo braku opinii sporządzonej przez osobę wskazaną w ustawie i błędnej wykładni pojęcia bezpośredniego przełożonego, jak również poprzez nieuwzględnienie skutków płynących z oddelegowania skarżącego na ORP [...],

- naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy polegające na naruszeniu zasady praworządności poprzez wydanie decyzji bez dokonania wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego,

- naruszenie przepisów postępowania, a w szczególności art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 k.p.a., z uwagi na to, że organ odwoławczy nie podjął wszelkich czynności niezbędnych do wyjaśnienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, przez co nie wykazał należytej staranności i dbałości o dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy.

W związku z powyższymi zarzutami skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz uchylenie rozkazu personalnego nr [...] Dowódcy [...] Flotylli Wybrzeża z dnia [...] stycznia 2016 r.

W motywach skargi skarżący wskazał w szczególności, że z dniem [...] lutego 2015 r. został oddelegowany do pełnienia służby na ORP [...] i tym samym umieszczony w jego strukturach. O tym fakcie powiadomił go telefonicznie [...] B. pełniący służbę na tym okręcie, który przedstawił się jednocześnie jako jego bezpośredni przełożony. Poinformował go również, że od tego momentu wszystkie sprawy dotyczące przebiegu służby ma załatwiać z nim lub [...] L. z ORP [...]. W tej sytuacji oczywistym i logicznym jest, iż właśnie [...] B. sprawował funkcje dowódcze wobec skarżącego, on wydawał mu polecenia służbowe i występował jako bezpośredni przełożony. On również był powiadamiany przez skarżącego o zwolnieniach lekarskich. Okoliczności te są bezsporne i nie były przez nikogo kwestionowane. Wszystkim wiadomo było, że [...] P. M. w dacie sporządzania opinii nie wykonywał w stosunku do skarżącego żadnych funkcji dowódczych wynikających z tytułu bezpośredniego przełożonego, nie dysponował żadną wiedzą o przebiegu jego służby i wywiązywaniu się przez niego z obowiązków służbowych. Z chwilą oddelegowania skarżącego na inny okręt wyżej wymieniony utracił przymiot bezpośredniego przełożonego.

Z powyższych względów uzasadnione jest stanowisko, że opinia służbowa z dnia [...] września 2015 r. została sporządzona przez osobę, która nie była bezpośrednim przełożonym skarżącego. Z tego względu opinia ta jest wadliwa i nie może stanowić podstawy zwolnienia skarżącego ze służby.

W odpowiedzi na skargę Dowódca Generalny Rodzajów Sił Zbrojnych wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647), dalej: "p.u.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (§ 2).

W ocenie Sądu, skarga analizowana w świetle powyższych kryteriów nie zasługuje na uwzględnienie.

Materialnoprawną podstawę rozwiązania z K. S. stosunku służbowego stanowił art. 111 pkt 6 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1414 ze zm.) zgodnie z którym, żołnierza zawodowego zwalnia się z zawodowej służby wojskowej wskutek otrzymania niedostatecznej ogólnej oceny w opinii służbowej. Szczegółowe warunki i tryb zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej określa rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 12 maja 2014 r. w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej (Dz. U. z 2014 r., poz. 670). Stosownie do § 6 ww. rozporządzenia, w przypadku otrzymania niedostatecznej ogólnej oceny w opinii służbowej dowódca jednostki wojskowej występuje niezwłocznie z wnioskiem do organu zwalniającego o zwolnienie z zawodowej służby wojskowej. Do wniosku dołącza się ostateczną lub zweryfikowaną opinię służbową żołnierza. Jeżeli organem uprawnionym do wystąpienia z wnioskiem jest organ zwalniający, nie sporządza się wniosku o zwolnienie (§ 16 rozporządzenia).

Właściwość organu w przypadku zwolnienia na podstawie powołanego przepisu określa art. 115 ust. 1 ustawy pragmatycznej, zgodnie z którym zwolnienie z zawodowej służby wojskowej w przypadku, o którym mowa m.in. w art. 111 pkt 6, następuje decyzją organu wymienionego w art. 114 ust. 4. Stosownie natomiast do art. 114 ust. 4 pkt 3 w związku z art. 10 pkt 4 ww. ustawy organem właściwym, w odniesieniu do żołnierzy zawodowych pełniących służbę w korpusie szeregowych zawodowych jest dowódca jednostki wojskowej zajmujący stanowisko służbowe zaszeregowane do stopnia etatowego co najmniej pułkownika (komandora), w podległych jednostkach wojskowych. Rozkaz personalny z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] został zatem wydany przez właściwy organ.

Zaznaczyć należy, że użycie w art. 111 pkt 6 ww. ustawy zwrotu "żołnierza zwalnia się ze służby", przesądza o tym, że w razie wypełnienia hipotezy normy w nim zawartej, to jest w razie otrzymania przez żołnierza zawodowego niedostatecznej oceny ogólnej w opinii służbowej, właściwy organ zobowiązany jest do wydania decyzji o zwolnieniu tego żołnierza z zawodowej służby wojskowej. Ustawodawca nie pozostawił w tym przypadku jakiejkolwiek możliwości alternatywnego rozwiązania; nie przyznał organom wojskowym prawa do ewentualnego pozostawienia w służbie niedostatecznie ocenionego żołnierza. Innymi słowy, w sytuacji przewidzianej w art. 111 ust. 6 ustawy, organ nie ma możliwości wyboru rozstrzygnięcia, lecz zobowiązany jest do rozwiązania z żołnierzem stosunku służbowego. Organ zwalniający jest więc związany wydaną opinią.

Z tego względu właściwy organ wojskowy zobowiązany jest jedynie do zbadania, czy zasadniczy element stanu hipotetycznego zapisanego w normie prawnej art. 111 pkt 6 ustawy został spełniony. Ocenia on przy tym wyłącznie, czy opinia służbowa została wydana przez właściwy organ i czy podlega ona wykonaniu, a ponadto czy zawarto w niej niedostateczną ocenę ogólną o opiniowanym. Czynności te mają z oczywistych względów ograniczony zakres i sprowadzają się do ustalenia jedynie czy przedmiotowa opinia spełnia prawem przewidziane warunki formalne, a tym samym czy można jej przypisać wartość dowodu, o jakim mowa w powołanym przepisie ustawy. Brak jest natomiast podstaw do merytorycznego badania trafności ocen zawartych w opinii, jak też sposobu opiniowania. Pogląd ten nie budzi wątpliwości w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 20 grudnia 2013 r. sygn. akt I OSK 2732/12; z dnia 15 czerwca 2012 r. sygn. akt I OSK 2170/11; z dnia 1 grudnia 2016 r. sygn. akt I OSK 2365/15; publ. https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Do zastosowania art. 111 ust. 6 ustawy pragmatycznej w stanie faktycznym niniejszej sprawy, niezbędne było wykazanie, że skarżący podlegał opiniowaniu służbowemu, że otrzymał ogólną ocenę niedostateczną i opinia ta jest ostateczna. Opinia służbowa wydawana jest i podlega kontroli w odrębnym, przypisanym do tego trybie, odbywającym się w ramach wewnętrznych struktur organów wojskowych. Żaden przepis ustawy oraz rozporządzenia wykonawczego nie dopuszcza możliwości kolejnej, dalszej jej weryfikacji w jakimkolwiek innym postępowaniu. Tym samym organ orzekający o zwolnieniu ze służby nie jest uprawniony do prowadzenia dodatkowego postępowania dowodowego celem zbadania zasadności i rzetelności ocen sformułowanych w opinii służbowej. W powołanym wyżej wyroku z dnia 20 grudnia 2013 r. sygn. akt I OSK 2732/12 NSA wskazał, że prawa osób opiniowanych podlegają ochronie wyłącznie przez ustalony w pragmatykach służbowych tryb odwołania się od treści wydanej opinii do właściwych przełożonych wyższego stopnia, bądź przez wynikające z przepisów prawa karnego i cywilnego gwarancje ochrony ich dóbr osobistych. Natomiast sąd administracyjny rozpatrując skargę na decyzję "wykonawczą" w przedmiocie rozwiązania stosunku służbowego, ustala jedynie, czy zachodzi przesłanka zwolnienia oraz czy decyzja została podjęta przez właściwy organ i we właściwym trybie. Sąd nie jest władny samodzielnie oceniać sposobu wykonywania przez żołnierza obowiązków służbowych. Jego kompetencje nie obejmują też badania zasadności ocen podjętych w postępowaniu opiniodawczym. Prawo opiniowania i oceniania żołnierzy oraz funkcjonariuszy innych służb mundurowych jest atrybutem właściwego przełożonego i mieści się w sferze podległości służbowej. Ten zakres władzy służbowej pozostaje poza kontrolą sądową (art. 5 pkt 2 p.p.s.a. i art. 8 ust. 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych).

Regulację w zakresie opiniowania żołnierzy zawodowych zawiera art. 26 ustawy pragmatycznej. Zgodnie z ust. 1 i 2 tego artykułu, żołnierz zawodowy podlega corocznemu opiniowaniu służbowemu, które przeprowadza się w okresie od dnia 15 sierpnia do 15 października. Opinię służbową sporządza osobiście bezpośredni przełożony żołnierza zawodowego (art. 26 ust. 6). Jego obowiązkiem jest doręczenie, za pokwitowaniem, potwierdzoną kopię opinii służbowej żołnierzowi, którego ona dotyczy, w terminie czternastu dni od dnia jej sporządzenia. Koniecznym elementem opinii jest pouczenie o przysługującym żołnierzowi zawodowemu prawie do wniesienia odwołania od opinii do wyższego przełożonego w terminie czternastu dni od dnia jej doręczenia (art. 26 ust. 9 i 11). Wyższy przełożony w terminie trzydziestu dni od dnia otrzymania odwołania, może zaskarżoną opinię służbową: (1) utrzymać w mocy, (2) zmienić lub uzupełnić, (3) uchylić i wydać nową, (4) uchylić, jeżeli brak było podstaw prawnych do jej sporządzenia. Opinia służbowa wydana wskutek odwołania jest ostateczna (art. 26 ust. 12 i 13). Żołnierz zawodowy może wystąpić do dowódcy jednostki wojskowej z wnioskiem o zweryfikowanie opinii służbowej, w której uzyskał ogólną ocenę niedostateczną. Dowódca jednostki wojskowej, w przypadku wystąpienia z takim wnioskiem, może powołać komisję w celu zbadania zasadności wniosku i po zapoznaniu się z opinią komisji, w terminie trzydziestu dni od dnia otrzymania wniosku, może ostateczną opinię: (1) utrzymać w mocy, (2) zmienić lub uzupełnić, (3) uchylić i wydać nową, (4) uchylić, jeżeli brak było podstaw prawnych do jej sporządzenia.

W rozporządzeniu Ministra Obrony Narodowej z dnia 26 maja 2014 r. w sprawie opiniowania żołnierzy zawodowych (Dz. U. poz. 764) unormowano natomiast szczegółowy tryb opiniowania służbowego oraz sposób oceniania żołnierza zawodowego, doręczania i zapoznawania go z treścią opinii służbowej, wnoszenia i rozpatrywania od niej odwołania oraz weryfikowania opinii ostatecznych. Określono także wzór opinii służbowej (załącznik do rozporządzenia). W § 9 rozporządzenia sprecyzowano obowiązek doręczenia opinii służbowej, stanowiąc, że opiniujący podpisuje oryginał opinii służbowej i wpisuje datę jej sporządzenia. Przełożony zapoznaje żołnierza z opinią służbową podczas rozmowy oraz doręcza potwierdzoną kopię opinii służbowej (ust. 1 i 2). Z kolei w § 10 rozporządzenia uregulowano tryb wnoszenia i rozpoznawania odwołań, stanowiąc między innymi, że odwołanie od opinii służbowej żołnierz wnosi na piśmie do wyższego przełożonego, przy czym opiniujący w terminie 7 dni od dnia otrzymania odwołania, przesyła opinię służbową wraz z odwołaniem i swoim stanowiskiem w sprawie, do wyższego przełożonego (ust. 1 i 2). Przełożony rozpatrujący odwołanie, w przypadku utrzymania w mocy odwołania, dokonuje w arkuszu adnotacji o sposobie rozpatrzenia odwołania, potwierdzając ten fakt własnoręcznym podpisem i datą (ust. 3). Przepis § 11 rozporządzenia określa tryb weryfikacji ostatecznej opinii służbowej stanowiąc, iż wniosek o zweryfikowanie ostatecznej opinii służbowej, opiniowany może złożyć w terminie 7 dni od dnia doręczenia mu ostatecznej opinii służbowej. W przypadku powołania komisji, o której mowa w art. 26 ust. 15 ustawy pragmatycznej, opiniowany ma prawo zgłoszenia swojego przedstawiciela do jej składu. Dowódca jednostki wojskowej informuje opiniowanego oraz opiniującego o sposobie zweryfikowania opinii służbowej i doręcza opiniowanemu - za pokwitowaniem - potwierdzoną za zgodność z oryginałem kopię zweryfikowanej opinii służbowej (ust. 3, 5, 8).

Analiza powyższych przepisów prowadzi do wniosku, że mają one charakter gwarancyjny. Ich rolą jest ochrona opiniowanego żołnierza przed niesumiennym, czy też stronniczym działaniem przełożonego dokonującego oceny. W kontekście związania organu - prowadzącego postępowanie w sprawie zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej - niedostateczną ogólną oceną zawartą w opinii służbowej, potrzeba ustalenia takich okoliczności, jak: doręczenie opinii służbowej, pouczenie żołnierza o przysługującym odwołaniu i trybie jego wniesienia, czy też sporządzenie opinii w przepisanym terminie, jest zatem uzasadniona. Ocena zawarta w opinii nieodpowiadającej przedstawionym wyżej wymaganiom, nie jest bowiem oceną, o której mowa w art. 111 pkt 6.

W okolicznościach rozpoznawanej sprawy (skarżący pozostawał na zwolnieniach lekarskich od dnia [...] grudnia 2012 r. i nie wykonywał obowiązków służbowych wynikających z zajmowanego stanowiska - k. 31 akt admin.) na podkreślenie zasługuje, że przepisy dotyczące opiniowania żołnierza zawodowego nie dają możliwości odstąpienia od sporządzenia opinii. Zgodnie bowiem z art. 26 ust. 1 i 2 ustawy pragmatycznej żołnierz zawodowy podlega corocznemu opiniowaniu służbowemu w okresie od dnia 15 sierpnia do dnia 15 października, bez względu na to, czy w badanym okresie żołnierz mógł, czy nie mógł realizować obowiązków z usprawiedliwionych przyczyn, skoro stanowisko to zajmuje. Do takiej interpretacji przekonuje treść art. 26 ust. 5 pkt 1 ustawy, zgodnie z którym opiniowanie służbowe żołnierza zawodowego ma ocenić jego wywiązywanie się z obowiązków na stanowisku służbowym. Fakt, że ustawodawca nakłada obowiązek corocznego opiniowania żołnierzy zawodowych, w określonych ustawowo terminach, wskazuje na to, że osoby pozostające w zawodowej służbie wojskowej podlegają temu opiniowaniu, a celem jego jest ustalenie aktualności przydatności do służby na danym stanowisku. Zważyć też należy, że ustawodawca nie przewidział żadnych wyjątków, które pozwalałyby na odstąpienie od opiniowania żołnierza w terminach ustawowo określonych. Jest to stanowisko słuszne i zrozumiałe, bowiem w innym wypadku żadna osoba, która przebywa przez dłuższy czas na zwolnieniu lekarskim, nie mogłaby podlegać ocenie. Tym samym niezależnie od tego jak wykonywałaby swoje obowiązki i choćby nie była zupełnie przydatna do służby, nie mogłaby być nie tylko oceniona, ale i zwolniona. Nie można pominąć również tego, że żołnierz przebywający na zwolnieniu lekarskim, pomimo zwolnienia z zajęć służbowych, nadal pozostaje na zajmowanym stanowisku.

Przenosząc powyższe uwagi na stan niniejszej sprawy Sąd uznał, że organy obu instancji prawidłowo ustaliły, że niedostateczna ogólna ocena zawarta w opinii służbowej z dnia [...] września 2015 r. stanowi przesłankę obligatoryjnego zwolnienia skarżącego z zawodowej służby wojskowej, o której mowa w art. 111 pkt 6 ustawy pragmatycznej, bowiem opinia ta została sporządzona zgodnie z wymogami proceduralnymi określonymi w art. 26 tej ustawy oraz przepisach rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 26 maja 2014 r.

Sporządził ją osobiście bezpośredni przełożony skarżącego (Kierownik Grupy [...] P. M.), w przepisanym terminie i odpowiedniej formie. Opiniowany został prawidłowo zapoznany z jej treścią i w ustawowym terminie wniósł od niej odwołanie, które zostało rozpatrzone przez wyższego przełożonego (Szefa [...]) w przepisanym, trzydziestodniowym terminie. Wyższy przełożony rozstrzygnął ostatecznie sprawę, utrzymując zaskarżoną opinię służbową w mocy. Dokonał na oryginale opinii stosownej adnotacji o sposobie rozpatrzenia odwołania, potwierdzając ten fakt własnoręcznym podpisem, czym zadośćuczynił wymogom przewidzianym w § 10 ww. rozporządzenia. Powyższa opinia ostateczna została poddana weryfikacji i utrzymana w mocy przez właściwego przełożonego (Dowódcę [...] Dywizjonu Okrętów [...]), co potwierdza dokonana adnotacja na oryginale opinii (§ 11 ww. rozporządzenia). W toku postępowania weryfikacyjnego powołana została komisja, o której mowa w art. 26 ust. 15 ustawy pragmatycznej. Skarżący nie skorzystał z przysługującego mu prawa do zgłoszenia swojego przedstawiciela do składu komisji. Wobec nieobecności skarżącego w jednostce wojskowej, kopię zweryfikowanej opinii przesłano na adres zamieszkania i doręczono w dniu 9 listopada 2015 r.

W ocenie Sądu, nieuzasadniony jest zarzut skarżącego, że opinia służbowa została sporządzona przez osobę nieuprawnioną. Zgodnie z treścią pkt [...] rozkazu personalnego nr [...] Dowódcy [...] Dywizjonu [...] z dnia [...] listopada 2012 r. - [...] K. S. pełnił służbę na stanowisku służbowym [...], usytuowanym w strukturach Grupy w Dziale [...], będącego elementem załogi okrętu (ORP [...]). Objęcie przez żołnierza obowiązków na ww. stanowisku służbowym potwierdza pkt [...], ppkt [...] w rozkazie dziennym nr [...] Dowódcy [...] Dywizjonu Okrętów [...] z dnia [...] stycznia 2013 r. Z jego treści wynika, że skarżący objął obowiązki służbowe na ww. stanowisku z dniem [...] grudnia 2012 r. Skarżący został wprawdzie oddelegowany do wykonywania obowiązków służbowych na ORP [...] na okres od dnia [...] lutego 2015 r. do dnia [...] grudnia 2016 r., co wynika z rozkazu dziennego Dowódcy Jednostki Wojskowej nr [...] nr [...] z dnia [...] lutego 2015 r., jednak nigdy nie objął tam obowiązków służbowych z uwagi na przebywanie na zwolnieniu lekarskim. Nie można zatem podzielić stanowiska skarżącego, że oddelegowanie go na inny okręt do wykonywania obowiązków skutkowało "automatyczną zmianą bezpośredniego przełożonego". W aktach sprawy brak jest dowodu potwierdzającego objęcie przez skarżącego obowiązków służbowych na ORP [...]. Okoliczności tej nie kwestionuje również skarżący. Natomiast wbrew twierdzeniom skarżącego zawartym w motywach skargi, skarżący objął obowiązki na ORP [...], co wynika z ww. rozkazu dziennego z dnia [...] stycznia 2013 r.

Ponadto, jak zasadnie wskazał organ, oddelegowanie skarżącego na inny okręt nastąpiło w ramach tej samej jednostki wojskowej w formie ww. rozkazu dziennego, a nie rozkazu personalnego, z jednoczesnym pozostawieniem skarżącego na dotychczasowym stanowisku służbowym w dotychczasowej strukturze etatowej jednostki. Skoro skarżący pozostawał na dotychczasowym stanowisku służbowym "[...]" na ORP [...], to właściwym do wydania opinii był dotychczasowy przełożony Kierownik Grupy - [...] P. M., co potwierdza znajdujący się w aktach sprawy dokument "Obsada etatowa - [...] Dywizjon Okrętów [...] - komórka [...]".

W tej sytuacji zasadne jest stanowisko organów orzekających, że bezpośrednim przełożonym skarżącego, właściwym do sporządzenia przedmiotowej opinii służbowej, był Kierownik Grupy - [...] P. M.

Nie można również zgodzić się ze skarżącym, że orzekając w przedmiotowej sprawie organy dopuściły się naruszenia zasady praworządności (art. 6 k.p.a.), czy zasady prawdy obiektywnej (art. 7, art. 77 § 1 k.p.a.). Organy orzekały na podstawie i w granicach obowiązującego prawa, na podstawie materiału dowodowego odzwierciedlającego wszystkie okoliczności faktyczne, istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Postępowanie administracyjne w sprawie zwolnienia skarżącego z zawodowej służby wojskowej zostało przeprowadzone prawidłowo, a stan faktyczny sprawy został wyjaśniony. Z akt sprawy wynika również, że organ I instancji rozpoznał wnioski dowodowe skarżącego stosownie do art. 78 § 1 i 2 k.p.a., wydając w dniu [...] stycznia 2016 r. postanowienie nr [...] w sprawie odmowy uwzględnienia żądania dowodowego. Swe stanowisko w tym przedmiocie organ przedstawił w uzasadnieniu rozkazu personalnego z dnia [...] stycznia 2016 r. Podkreślił przy tym, że okoliczność delegowania skarżącego do wykonywania obowiązków na innym okręcie jest bezsporna, tak jak bezsporna jest również okoliczność nieobjęcia przez skarżącego obowiązków służbowych w następstwie tego delegowania. Stąd brak było podstaw do przeprowadzenia wnioskowanego dowodu z dokumentów dotyczących oddelegowania skarżącego na inny okręt oraz o przesłuchanie w charakterze świadków żołnierzy pełniących służbę w [...] Dywizjonie Okrętów [...].

Ponadto, wbrew twierdzeniom skarżącego, uzasadnienia obu wydanych w sprawie decyzji spełniają wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a., zawierają bowiem adekwatne umotywowanie prawnych i faktycznych podstaw podjętego rozstrzygnięcia. Jak już wyżej wskazano, organ orzekający w sprawie zwolnienia żołnierza zawodowego ze służby w trybie art. 111 pkt 6 ustawy pragmatycznej jest związany wydaną opinią służbową, która w rozpoznawanej sprawie nie jest niezgodna w obowiązującymi przepisami. Organ ten nie może prowadzić postępowania dowodowego mającego na celu weryfikację treści opinii służbowej i zawartej w niej oceny. Przedmiotowa kompetencja w zakresie opiniowania służbowego jest wyłącznym atrybutem właściwych przełożonych i mieści się w sferze podległości służbowej. Ma ona zapewnić prawidłową politykę kadrową i umożliwić przełożonym podejmowanie w przyszłości racjonalnych działań dotyczących zajmowania przez żołnierza dotychczasowego stanowiska lub innych stanowisk służbowych oraz przydatności do pełnienia przez niego służby.

W tym stanie rzeczy uznając, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, zaś zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.