Postanowienie WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1946/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2015-04-24 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: ustanowiono radcę prawnego
Powołane przepisy: article: Art. 239 pkt 1 lit. a, art. 246 par. 1 pkt 2 w zw. z art. 245 par. 3
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 24 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. K. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi K. Ś. i K. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 20 października 2014 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia postanawia: przyznać skarżącej K. K. prawo pomocy w zakresie częściowym i ustanowić dla niej radcę prawnego, którego wyznaczy Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych.


UZASADNIENIE

Skarżąca we wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonym na formularzu "PPF" w dniu 18.12.2014 domagała się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. Oświadczyła, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z jakimkolwiek kwalifikowanym pełnomocnikiem.

W rubryce 6 formularza wpisała siebie i dwóch małoletnich synów.

Określając swój majątek podała, że nie posiada nieruchomości, zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych.

Dochody gospodarstwa domowego oszacowała na 212 zł zasiłku rodzinnego i 578 zł zasiłku okresowego.

Wobec tego, że swoje starania o przyznanie prawa pomocy skarżąca podejmowała w związku ze złożoną skargą na postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia zażalenia, wniosek skarżącego przekazano sądowi do rozpoznania w trybie art. 247 ppsa (vide: zarządzenie z 13.02.2015 r.). Z uwagi jednak na stwierdzony brak przesłanek do zastosowania tego przepisu akta przedłożono referendarzowi sądowemu (vide: zarządzenie z 2.04.2015 r.)

Z urzędu stwierdza się, że aktualne skierowano do Referendarza Sądowego 20 wniosków skarżącej (z tego w 13 przypadkach wniosek nie został złożony na urzędowym formularzu i braku tego pomimo wezwania nie uzupełniono). W 2014 r. wnioskodawczyni także ubiegała się przed tutejszym sądem o przyznanie takiego prawa.

Wskazując na powyższe podnieść należy, że w związku z tym okolicznościami znanymi z urzędu pozostaje, iż skarżąca boryka się z problemem ubóstwa i bezrobocia. Jest samotną matką. Jeden z synów uczy się w szkole podstawowej. Drugi uczęszcza do przedszkola. Jest zagrożona eksmisją. Nie reguluje bowiem odszkodowania za bezumowne korzystanie z mieszkania. Opłat za media dokonuje nieregularnie. Ma wykształcenie zawodowe. Korzysta ze świadczeń z ośrodka pomocy społecznej. Wobec tego, że ojciec dzieci pomaga jej w opiece i dokonuje sporadycznych zakupów, nie egzekwuje od niego niskich alimentów.

Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje:

Zacząć należy od tego, że zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. a ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, obowiązek uiszczenia kosztów sądowych nie ciąży na stronie skarżącej działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. Skarżąca korzysta więc z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych co oznacza całkowite zwolnienie strony z obowiązku wnoszenia zarówno opłat sądowych jak i ponoszenia wydatków.

Co się natomiast tyczy żądanego ustanowienia radcy prawnego, to stosownie do art. 252 w związku z art. 246 §1 pkt. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zwanej dalej "ppsa", osoba fizyczna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym o ile nie jest w stanie ponieść tych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny.

Odnosząc te uwagi do realiów niniejszej sprawy należy stwierdzić, że skarżąca złożyła oświadczenia o jakim mowa w art. 252 ppsa. Oświadczenie to uzupełnione informacjami znanymi na zasadzie notorii urzędowej uznać należy za wystarczające. Tworzą bowiem w miarę spójny obraz sytuacji życiowej skarżącej i jej aktualnych możliwości płatniczych. Skarżąca generalnie rzecz biorąc jest osobą ubogą w potocznym tego słowa znaczeniu. Tak bowiem należy postrzegać samotną matkę z dwojgiem małoletnich dzieci w wieku szkolnym i przedszkolnym, bez majątku, zagrożoną eksmisją, nie będącą w stanie regulować odszkodowania za bezumowne korzystanie z mieszkania oraz opłacać mediów. Z zasad doświadczenia życiowego wynika, że niewielkie środki jakie skarżąca ma do dyspozycji wystarczają na opędzenie najpilniejszych potrzeb życia codziennego i pozwalają tylko na skromną egzystencję. Mając więc na uwadze powyższe i przewidując minimalny koszt opłat za czynności radców prawnych w postępowaniu przed sądami administracyjnymi można stwierdzić, że skarżącej nie będzie stać na wynajęcie kwalifikowanego pełnomocnika. Chociaż bowiem obiektywnie są to kwoty niewielkie to jednak relatywnie przekraczają możliwości płatnicze strony.

Okoliczność, że niektóre z wcześniejszych wniosków skarżącej oddalono albo przekazywano Sądowi do rozstrzygnięcia w trybie art. 247 ppsa nie stoi takiemu stwierdzeniu w poprzek. Orzekający nie kwestionował bowiem nigdy tego, że skarżąca spełnia przesłanki materialne warunkujące przyznanie prawa pomocy. W ślad za wypowiedzią Naczelnego Sądu Administracyjnego, która znalazła się w opracowanej przez Biuro Orzecznictwa informacji rocznej o działalności sądów administracyjnych za rok 2012 podnoszono tylko, że prawo pomocy stanowiące formę realizacji prawa do sądu, nie powinno być przyznane podmiotowi, który ze swojego prawa czyni nienależyty użytek. Niedopuszczalne jest bowiem używanie uprawnień procesowych do celów innych od tych, które odpowiadają ich przeznaczeniu. Natomiast przekazywanie Sądowi wniosków skarżącej do rozstrzygnięcia w trybie art. 247 ppsa następowało tylko w tych przypadkach, gdy zachodziło prawdopodobieństwo, że skarga może być dotknięta znamieniem oczywistej bezzasadności. Zauważyć jednak trzeba, że w tutejszym Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym większość składów orzekających nie przychyla się do konstrukcji nadużycia przez stronę prawa do sądu lub nadużycia uprawnienia do ustanowienia z urzędu kwalifikowanego zastępstwa procesowego, która umożliwia oddalenie wniosku o prawo pomocy na etapie postępowania przed sądem administracyjnym w pierwszej instancji. Przeprowadzona kwerenda obrazuje, bowiem, że w takich przypadkach po wniesionych sprzeciwach od postanowień referendarskich Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w zdecydowanej większości ustanawiał dla stron adwokata lub radcę prawnego. Problematyczna staje się też kwestia przekazywania Sądowi wniosków z uwagi na oczywistą bezzasadność skargi. Faktem bowiem pozostaje, że Naczelny Sąd Administracyjny uchylał takie postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie (por. postanowienia NSA z 12.03.2015 r. sygn. akt. I OZ 211/15 – 215/15).

Skoro zaś w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Krakowie nie przyjęła się konstrukcja nadużycia przez stronę prawa, która umożliwia oddalenie wniosku o ustanowienie kwalifikowanego zastępstwa procesowego na etapie postępowania przed sądem administracyjnym w pierwszej instancji i jeśli w sprawie brak jest przesłanek do zastosowania przepisu art. 247 ppsa (vide: zarządzenia z 2.04.2015 r.), a jednocześnie nie budzi wątpliwości, że skarżąca nie jest w stanie bez uszczerbku dla swego koniecznego utrzymania opłacić kosztów pełnomocnika z wyboru, to w konsekwencji takiego stanu rzeczy należało udzielić stronie takiej pomocy o którym to prawie traktują przepisy oddziału 2 rozdziału III działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i ustanowić dla skarżącej pełnomocnika, którego rodzaj określiła w rubryce 4 formularza.

Z przytoczonych względów orzeczono więc jak w sentencji na podstawie art. 246 §1 pkt. 2 ppsa w związku z art. 245 §3 ppsa.