Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 1628/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2005-04-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6197 Służba Celna
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Gorski Sędzia NSA Anna Orłowska Asesor WSA Krzysztof Gruszecki (spr.) Protokolant - Kinga Czernis po rozpoznaniu w dniu 13 kwietnia 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi M. P . na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia 6 listopada 2003 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby celnej o d d a l a s k a r g ę.


UZASADNIENIE

3 II SA/Gd 1628/03

U z a s a d n i e n i e

Dyrektor Izby Celnej decyzją z dnia 29 października 2003 r. na podstawie art. 25 ust. 1 pkt 8a ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 72, poz. 802 ze zm.) zwolnił ze służby M. P. w związku z wniesieniem przeciwko niemu aktu oskarżenia o umyślne popełnienie przestępstwa, ściganego z oskarżenia publicznego.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że w dniu 19 września 2003 r. Izba Celna w G. otrzymała z Prokuratury Okręgowej w G. informację o postawieniu M. P. zarzutu popełnienia czynu z art. 240 pkt 1 dawnego k.k. i wniesieniu w dniu 31 grudnia 1994 r. do Sądu Okręgowego w G. aktu oskarżenia. Wobec tego zachodzi wymieniona w art. 25 ust. 1 pkt 8a ustawy o Służbie Celnej przesłanka do obligatoryjnego zwolnienia ze służby.

Jednocześnie organ stwierdził, że decyzja podlega rygorowi natychmiastowej wykonalności.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy M. P. zarzucił:

- naruszenie art. 61 § 4 k.p.a. w związku z art. 81 § 2 ustawy poprzez niezawiadomienie go o wszczętym postępowaniu w sprawie zwolnienia ze służby;

- naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. w związku z art. 81 § 2 ustawy poprzez uniemożliwienie mu udziału w postępowaniu dotyczącym zwolnienia ze służby;

- naruszenie art. 7 Konstytucji w związku z art. 6 k.p.a. poprzez nadanie rozstrzygnięciu rygoru natychmiastowej wykonalności;

- naruszenie art. 42 ust. 3 Konstytucji, tj. zasady domniemania niewinności oraz art. 2 Konstytucji, tj. zasady praw nabytych w związku z art. 2 pkt 3 ustawy poprzez podjęcie działań o charakterze represyjnym w postaci zwolnienia ze służby przed wydaniem prawomocnego wyroku skazującego;

- brak rozpatrzenia przy formułowaniu przesłanek do zwolnienia ze służby wątpliwej prawidłowości postępowania prowadzonego przez Prokuraturę w G.

Dyrektor Izby Celnej decyzją z dnia 6 listopada 2003 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podano, że zrzuty odwołania są chybione i pozbawione podstaw prawnych ponieważ:

- zgodnie z art. 81 ust. 1 i ust. 2 ustawy o Służbie Celnej stosowanie przepisów Kpa dotyczących czynnego udziału zainteresowanego w postępowaniu następuje dopiero od chwili złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy,

- zgodnie z treścią art. 81 ust. 1a ustawy o Służbie Celnej złożenie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie wstrzymuje wykonania decyzji, co oznacza, że o terminie jej wykonania decyduje pracodawca, uwzględniając okoliczności sprawy,

- z uwagi na cel przepisu art. 25 ust. 1 pkt 8a ustawy o Służbie Celnej w kontekście zadań Służby Celnej, biorąc pod uwagę stan faktyczny sprawy ze względu na interes społeczny zachodzi konieczność natychmiastowego wykonania decyzji i wobec tego nadano jej rygor natychmiastowej wykonalności.

Nadto organ wskazał, iż nie jest uprawniony do badania zgodności aktów prawnych o niższej mocy z Konstytucją. Ustawodawca prowadzając przepis art. 25 ust. 1 pkt 8a ustawy o Służbie Celnej nie wprowadził przepisów zezwalających na odrębne ocenianie tanów faktycznych powstałych przed jego wejściem w życie. Istotny w sprawie jest wniesiony do sądu akt oskarżenia, który nadal jest rozpatrywany.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego M. P. zarzucił:

1. naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 81 ust. 2 ustawy z dnia 24.07.1999 r. o Służbie Celnej (zwanej dalej Ustawą) poprzez nie wyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia i sprzeczności logiczne w treści uzasadnienia;

2. naruszenie art. 61 § 4 k.p.a. w związku z art. 81 § 2 Ustawy oraz art. 10 § 1 k.p.a. w związku z art. 81 § 2 Ustawy poprzez utrzymanie w mocy decyzji z dnia 29.10.2003 r. wydanej pomimo nie zawiadomienia go o wszczętym postępowaniu w sprawie zwolnienia ze służby oraz uniemożliwienia mu udziału w postępowaniu dotyczącym zwolnienia mnie ze służby,

3. naruszenie art. 7 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej w związku z art. 6 k.p.a. poprzez

nadanie rozstrzygnięciu rygoru natychmiastowej wykonalności,

4. naruszenie art. 2 pkt. 3 Ustawy poprzez zwolnienie ze służby pomimo braku prawomocnego wyroku skazującego za przestępstwo popełnione umyślnie,

5. naruszenie art. 42 ust. 3 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej, tj. zasady domniemania niewinności oraz art. 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej, tj. zasady ochrony praw nabytych poprzez podjęcie działań o charakterze represyjnym w postaci zwolnienia ze służby przed wydaniem prawomocnego skazującego wyroku sądu,

6. naruszenie art. 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej poprzez zastosowanie art. 25 ust. 1 pkt. 8a) Ustawy do zdarzeń zaszłych przed dniem wejścia w życie art. 25 ust. 1 pkt 8a) Ustawy, tj. naruszenia zasady lex retro non agit .

Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego oraz zasądzenie od strony przeciwnej na jego rzecz kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi skarżący podał, że w swoim wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy podniósł kwestie związane z wadliwością postępowania. Tymczasem Dyrektor Izby Celnej jedynie zdawkowo odniósł się do przedstawionych zarzutów arbitralnie stwierdzając, iż są chybione i nie przedstawił żadnego logicznego uzasadnienia swojego stanowiska.

Skarżący wskazał, że w jego przekonaniu decyzja Dyrektora Izby Celnej z dnia 6 listopada 2003 r. naruszyła dyspozycję art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 81 ust. 2 Ustawy. Dyrektor Izby Celnej nienależycie wywiązał się z obowiązku uzasadnienia decyzji.

Jednocześnie skarżący stwierdził, iż krótkie i lakoniczne uzasadnienie skarżonej decyzji zawiera w swej treści sprzeczności. W decyzji wskazane zostało, iż do postępowania w sprawie zwolnienia funkcjonariusza Służby Celnej ze służby nie stosuje się przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, by już w dalszej części przy wyjaśnieniu przesłanek nadania decyzji z dnia 29 października 2003 r. rygoru natychmiastowej wykonalności powoływać się właśnie na przepisy tegoż kodeksu, a dokładnie na art. 108 § 1 k.p.a. Z tego też względu Dyrektor Izby Celnej w zależności od własnego uznania raz stosuje przepisy k.p.a., a raz stwierdza, że nie mają zastosowania. Tymczasem zgodnie z konstytucyjnym obowiązkiem spoczywającym na organach administracyjnych, mogą one działać jedynie w oparciu i w granicach prawa (art. 7 Konstytucji). Niedopuszczalne jest domniemywanie określonych kompetencji.

Nadto skarżący wskazał, że Dyrektor Izby Celnej poprzestał jedynie na stwierdzeniu, iż do postępowania w sprawie zwolnienia ze służby nie stosuje się przepisów kodeksu postępowania, nie wyjaśniając jednocześnie swojego stanowiska, chociaż w decyzji z dnia 29 października 2003 r. jako podstawę prawną swego działania podał właśnie przepisy k.p.a. Zmieniając stanowisko przy wydaniu decyzji na skutek ponownego rozpoznania nie wyjaśnił przyczyn tejże zmiany. Zatem, zdaniem skarżącego uzasadnienie decyzji z dnia 6 listopada 2003 r. nie spełnia wymagań określonych przepisem art. 107 § 3 k.p.a. w takim zakresie w jakim pomija wyjaśnienie podstawy prawnej z przytoczeniem konkretnych przepisów.

Niezależnie od powyższego skarżący podał, iż stoi na stanowisku, iż do postępowania dotyczącego zwolnienia funkcjonariusza Służby Celnej ze służby stosuje się przez art. 81 ust. 2 Ustawy, przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Natomiast postępowanie w sprawie zwolnienia go ze służby odbyło się z rażącym naruszeniem zasad tego postępowania. Zgodnie bowiem z art. 61 § 4 k.p.a. organ wszczynając postępowanie ma obowiązek powiadomić o tym osobę, której postępowanie dotyczy. Skarżący podniósł, iż nie został poinformowany o toczącym się przeciwko niemu postępowaniu w sprawie zwolnienia ze służby. Co więcej Dyrektor Izby Celnej nie umożliwił mu w żaden sposób wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego oraz przedstawienia stanowiska, tym samym naruszając zasadę wynikającą z art. 10 ust. 1 k.p.a. Jak wskazuje się w literaturze przedmiotu i orzecznictwie, naruszenie tych zasad postępowania administracyjnego stanowi rażące naruszenie prawa, pozwalające na stwierdzenie nieważności wydanej w takim postępowaniu decyzji (art. 156 k.p.a. w związku z art. 81 ust. 2 Ustawy).

Ponadto skarżący podał, że w jego przekonaniu nie znajduje również uzasadnienia nadanie rozstrzygnięciu Dyrektora Izby Celnej rygoru natychmiastowej wykonalności. Decyzja nieostateczna podlega wykonaniu tylko w przypadku nadania jej rygoru natychmiastowej wykonalności stosownie do art. 108 k.p.a., bądź gdy na mocy przepisów odrębnych podlega ona natychmiastowemu wykonaniu. Tymczasem brak jest w samej Ustawie przepisu przewidującego taką możliwość czy powinność. Także brzmienie art. 81 ust. 1a Ustawy nie przyznaje Dyrektorowi Izby Celnej uprawnienia do swobodnego decydowania o jej wykonalności, w zakresie uwzględniającym okoliczności sprawy. W sytuacji wydania decyzji o zwolnieniu ze służby nie mógł znaleźć zastosowania art. 108 k.p.a., który w sposób jednoznaczny określa przesłanki nadania takiego rygoru. Zgodnie z tym przepisem rygor natychmiastowej wykonalności jest nadawany, gdy jest to niezbędne ze względu na ochronę zdrowia lub życia ludzkiego albo dla zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami bądź też ze względu na inny interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony. Z uwagi na fakt, iż wykonanie decyzji nieostatecznej ma charakter wyjątkowy, dlatego też przesłanki nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności nie mogą być interpretowane rozszerzająco, lecz muszą być poddawane wykładni ścisłej. Podstawową przesłanką w odniesieniu do rygoru natychmiastowej wykonalności jest "niezbędność" niezwłocznego wprowadzenia rozstrzygnięcia decyzji w życie. Odwołując się do pojęcia "niezbędności" niezwłocznego działania, ustawodawca uznaje, że może to nastąpić wówczas, gdy w danym czasie i w danej sytuacji nie można się obejść bez wykonania praw lub obowiązków, o których rozstrzyga się w decyzji, ponieważ zwłoka w ich wykonaniu zagraża dobrom chronionym, określonym w art. 108 § 1 kpa. Zagrożenie to musi mieć realny charakter i nie może być tylko prawdopodobne. Z przyczyn podanych wyżej brak było jakiegokolwiek uzasadnienia dla nadania decyzji o zwolnieniu ze służby takiego rygoru. Tym bardziej, iż od 1994 r., tj. od momentu wniesienia przeciwko skarżącemu aktu oskarżenia, do chwili zwolnienia go zaskarżoną decyzją ze służby wykonywał swoje obowiązki nienagannie.

Niezależnie od powyższych zarzutów dotyczących postępowania w sprawie zwolnienia ze służby celnej, skarżący wskazał, iż materialna podstawa wydania zarówno decyzji z dnia 29 października 2003 r., jak i decyzji z dnia 6 listopada 2003 r., tj. art. 25 ust. 1 pkt. 8a) Ustawy stoi w jawnej sprzeczności z konstytucyjną zasadą domniemania niewinności każdego obywatela (art. 42 ust. 3 Konstytucji RP ). Z domniemania tego każdy obywatel, w tym także funkcjonariusz służby celnej, korzysta, aż do momentu stwierdzenia jego winy prawomocnym karnym wyrokiem sądu. Dopiero moment uprawomocnienia się takiego wyroku uzasadnia zastosowanie wobec obywatela określonych przepisami prawa sankcji w postaci utraty przysługujących mu praw. Dlatego też przepisy pozwalające na stosowanie wobec obywatela sankcji karnych czy jakiejkolwiek innej formy represji przed zapadnięciem wobec niego prawomocnego wyroku karnego, jako sprzeczne z Konstytucją, nie mogą znaleźć ani uzasadnienia ani zastosowania. Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego, jak również Sądu Najwyższego, nie pozostawia wątpliwości, iż usytuowanie zasady domniemania niewinności wśród przepisów dotyczących wolności i praw człowieka i obywatela oznacza rozszerzenie zakresu jej stosowania w innych postępowaniach, jak również w zakresie uprawnień takiej osoby. Tymczasem stosowanie art. 25 ust. 1 pkt. 8a) Ustawy powoduje pozbawienie funkcjonariusza Służby Celnej prawa do pełnienia tej funkcji z chwilą wniesienia przeciwko niemu aktu oskarżenia, a zatem jeszcze długo przed zaistnieniem wyroku skazującego.

Następnie skarżący stwierdził, że w kontekście powyższego wyłania się również sprzeczność zapisów art. 25 ust. 1 pkt. 8a) Ustawy z art. 2 pkt. 3 Ustawy, który wprost przewiduje, iż "w Służbie Celnej może pełnić służbę osoba, która nie była karana za przestępstwo popełnione umyślnie". Przepis ten jednoznacznie przyznaje prawo do pełnienia służby osobie niekaranej za przestępstwo umyślne i jednocześnie stanowi gwarancję tego prawa dla każdego niekaranego wyrokiem sądu za przestępstwo umyślne funkcjonariusza Służby Celnej. Cytowany wyżej zapis stanowi zatem, na gruncie podstawowej dla Służby Celnej ustawy, jednoznaczne potwierdzenie konstytucyjnej zasady domniemania niewinności i ustanawia tę zasadę jako jedną z zasad rządzących stosunkami wynikającymi ze stosunków służby celnej. Zasada ta znajduje ponad to swoje wyraźne potwierdzenie w instytucji zawieszenia w pełnieniu obowiązków służbowych funkcjonariusza Służby Celnej w sytuacji wszczęcia przeciwko niemu postępowania karnego. To jest bowiem środek służący sprawowaniu nadzoru i kontroli nad prawidłowością wykonywania służby, z którą niewątpliwie wiąże się problematyka zaufania publicznego. Natomiast art. 25 ust. 1 pkt. 8a Ustawy, który jak wskazano wyżej, w rzeczywistości pozbawia funkcjonariusza Służby Celnej prawa do pełnienia służby w momencie wniesienia przeciwko niemu aktu oskarżenia, obejmuje swoim zakresem również szerszą grupę przypadków, a mianowicie również przypadki dotyczące przestępstw popełnionych nieumyślnie. Z tego też względu obowiązywanie art. 25 ust. 1 pkt. 8a) Ustawy pozbawia całkowicie znaczenia art. 2 pkt. 3 Ustawy i wynikające z tego przepisu prawo funkcjonariusza Służby Celnej do pełnienia służby do momentu wydania przeciwko niemu prawomocnego wyroku skazującego za przestępstwo umyślne.

Z tego też względu, w przekonaniu skarżącego, stosowanie w/w art. 25 ust. 1 pkt. 8a Ustawy, budzi również poważne wątpliwości w świetle zasady praw nabytych wyrażonej w art. 2 Konstytucji. Bowiem, nawet gdyby stanąć na stanowisku, iż przyjęte przez ustawodawcę rozwiązanie umożliwiające zwolnienie funkcjonariusza ze służby w przypadku wniesienia przeciwko niemu aktu oskarżenia nie naruszało konstytucyjnej zasady domniemania niewinności, to zwolnienie w oparciu o art. 25 ust 1 pkt. 8a) Ustawy ze służby funkcjonariusza, który stanowisko to uzyskał przed wejściem w życie kwestionowanego przepisu i uzyskał również ochronę przewidziana art. 2 pkt. 3 Ustawy, stanowi oczywiste naruszenie zasad praw nabytych.

Oczywistym jest, iż w drodze ustawy można określać i zmieniać warunki zajmowania określonych stanowisk czy wykonywania określonej pracy. Jednakże w demokratycznym państwie prawa, zmiana w zakresie takich warunków wymaga jednocześnie regulacji odnoszącej się do osób, które już nabyły prawo do zajmowania określonego stanowiska czy wykonywania określonej pracy. Wskazać bowiem należy, iż zasada lex retro non agit stanowi właśnie podstawę do ochrony praw już nabytych przez obywatela. Jak wielokrotnie wskazywał Trybunał Konstytucyjny odstępstwo od zasady lex retro non agit możliwe jest tylko wówczas, gdy jest to uzasadnione "zupełnie wyjątkowymi okolicznościami" lub gdy tak wprowadzane przepisy nie wprowadzają niekorzystnych zmian dla obywateli. W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości fakt, iż wprowadzona art. 25 ust. 1 pkt 8a) Ustawy zmiana znacząco pogorszyła sytuację obywateli, którzy w chwili wejścia w życie tego przepisu byli funkcjonariuszami Służby Celnej, a w szczególności tych funkcjonariuszy w stosunku, do których prowadzone było postępowanie karne - zwłaszcza już po wniesieniu aktu oskarżenia. Z dnia na dzień bowiem funkcjonariusze stracili uprawnienie do pełnienia wykonywania dotychczasowej pracy. Charakterystycznym jest również fakt, iż zaistnienie kwestionowanego przepisu przerzuciło na tych funkcjonariuszy Służby Celnej skutki przewlekłości sądowych postępowań karnych i niewydolności polskiego wymiaru sprawiedliwości.

Skarżący wskazał, że w jego przypadku akt oskarżenia został wniesiony w roku 1994, a sprawa do dnia wniesienia skargi nie została zakończona prawomocnym wyrokiem. Gdyby natomiast postępowanie karne przebiegło sprawnie i postępowanie zakończono prawomocnym wyrokiem, wówczas - w przypadku prawomocnego wyroku zarówno uniewinniającego, jak i skazującego - przepisy art. 25 ust. 1 pkt 8a) Ustawy nie znalazłby w stosunku do jego osoby zastosowania. Nie do przyjęcia w demokratycznym państwie prawa są takie rozwiązania prawne, które obciążają obywateli negatywnymi skutkami niesprawnej organizacji instytucji sprawowania władzy przez państwo.

W ocenie skarżącego na podkreślenie zasługuje również okoliczność, iż decyzja Dyrektora Izby Celnej z dnia 6 listopada 2003 r. oraz utrzymana przez nią decyzja z dnia 29 października 2003 r. wyprowadzają konsekwencje ze zdarzeń, które zaszły jeszcze przed wejściem w życie kwestionowanego przepisu. Pomijając już kwestię zgodności treści samego art. 25 ust. 1 pkt 8 Ustawy z Konstytucją, nieuregulowanie stosunku wchodzącego w życie przepisu do zdarzeń zaszłych (w tym praw nabytych) wcześniej, w świetle orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego, budzi wątpliwości co do jego zgodności z Konstytucją, tj. art. 2. Winien on bowiem zawierać przepisy przejściowe regulujące wprost przedmiotowe zagadnienia. Również z przedmiotowego punktu widzenia kwestionowany zapis nie może znajdować zastosowania, jako naruszający zagwarantowane Konstytucją prawa nabyte.

Dyrektor Izby Celnej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Skarżący w piśmie z dnia 11 kwietnia 2005 r. wniósł o przedstawienie w trybie art. 3 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym pytania prawnego Trybunałowi Konstytucyjnemu o stwierdzenie, że art. 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 2 kwietnia 2003 r. o zmianie ustawy Kodeks celny oraz o zmianie ustawy o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 120, poz. 1122) wprowadzający do ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej art. 25 ust. 1 pkt 8a jest niezgodny z art. 2 i art. 7 Konstytucji i wynikających z niej zasad "lex retro non agit" oraz zaufania obywatela do państwa.

Stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Podstawę prawną zwolnienia skarżącego ze służby stanowi przepis art. 25 ust. 1 pkt 8a ustawy o Służbie Celnej, wprowadzony ustawą z dnia 23 kwietnia 2003 r. o zmianie ustawy - Kodeks celny oraz o zmianie ustawy o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 120, poz. 1122), która weszła w życie z dniem 10 lipca 2003 r.

W pierwszej kolejności należy stwierdzić, iż Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 19 października 2004 r. K 1/04 (OTK-A 2004/9/93) uznał, że art. 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 2003 r. o zmianie ustawy - Kodeks celny oraz o zmianie ustawy o Służbie Celnej jest zgodny z art. 32 oraz nie jest niezgodny art. 42 ust. 3 w związku z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu wyroku Trybunał Konstytucyjny wyraźnie stwierdził, iż przedmiotem swoich rozważań uczynił przepisy art. 25 ust. 1 pkt 8a i 8b oraz art. 61 ust. 2 ustawy o Służbie Celnej, w brzmieniu nadanym przez art. 2 pkt 1 i 2 cytowanej wyżej ustawy. Wobec tego, że orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne (art. 190 ust. 1 Konstytucji) kwestia konstytucyjności przepisu art. 25 ust. 1 pkt 8a ustawy o Służbie Celnej została rozstrzygnięta. Zatem zarzuty skarżącego dotyczące sprzeczności przedmiotowego przepisu z Konstytucją i wyrażoną w niej zasadą domniemania niewinności należy uznać w świetle powołanego wyżej wyroku Trybunału za bezpodstawne.

W świetle powyższego orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego również za bezzasadny należało uznać zarzut naruszenia zasady praw nabytych. Dodatkowo należy stwierdzić, że funkcjonariusz Służby Celnej uzyskując mianowanie na stanowisko nie nabywa prawa do tego, że nie zostanie zwolniony ze służby w związku wystąpieniem okoliczności uznanych, przez ustawodawcę za uzasadniające takie zwolnienie w okresie po podjęciu służby. Nadto przepisy ustawy Służbie Celnej nie przewidywały, że funkcjonariusz Służby Celnej nie może zostać zwolniony ze służby z uwagi na wniesienie przeciwko niemu aktu oskarżenia o umyślne przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego do czasu prawomocnego skazania przez sąd. Wręcz przeciwnie podstawienie zarzutu popełnienia przestępstwa, wniesienie aktu oskarżenia mogło uzasadniać zwolnienie ze służby w przyczyn wskazanych w art. 26 pkt 10-12 ustawy o Służbie Celnej. Wprawdzie nie była to przyczyna samoistna, jednakże wprowadzenie jako obligatoryjnej, samoistnej przyczyny zwolnienia ze służby - "wniesienia aktu oskarżenia o umyślne popełnienie przestępstwa, ściganego z oskarżenia publicznego"- nie oznacza naruszenia praw nabytych gdyż nie doszło do nabycia żadnych praw w tym zakresie.

Przepis art. 25 ust. 1 pkt 8a ustawy o Służbie Celnej stanowi, że funkcjonariusza celnego zwalnia się ze służby w wypadku wniesienia aktu oskarżenia o umyślne popełnienie przestępstwa, ściganego z oskarżenia publicznego.

Polski proces karny skonstruowany jest według skargowego modelu procesu, co oznacza, że żądanie uprawnionego podmiotu, czyli skarga, stanowi warunek wszczęcia i prowadzenia postępowania oraz rozstrzygnięcia sprawy przez sąd. Wyrazem tej zasady jest art. 14 § 1 k.p.k., w myśl którego wszczęcie postępowania sądowego następuje na żądanie uprawnionego oskarżyciela lub innego uprawnionego podmiotu. Podmiotem uprawnionym do wniesienia aktu oskarżenia jest prokurator, który jest oskarżycielem publicznym przed wszystkimi sądami (art. 45 § 1 i 2 k.p.k.).

Wobec powyższego należy stwierdzić, że wniesienie aktu oskarżenia powoduje wszczęcie postępowania sądowego, tzn. stan zawisłości sprawy przed sądem karnym, który trwa do czasu prawomocnego zakończenia sprawy zainicjowanej jego wniesieniem. Zatem w cytowanym przepisie art. 25 ust. 1 pkt 8a ustawy o Służbie Celnej nie chodzi wyłącznie o samo wniesienia aktu oskarżenia jako czynność procesową, która miała miejsce w określonym dniu, lecz o wniesienie aktu oskarżenia, jako czynność procesową skutkującą wszczęciem postępowania sądowego. Stan ten trwa, jak wyżej wskazano, do czasu zakończenia procesu karnego prawomocnym orzeczeniem sądu. Dlatego też, w ocenie Sądu, przepis art. 25 ust. 1 pkt 8a cytowanej ustawy ma zastosowanie również do tych funkcjonariuszy celnych, przeciwko którym wniesiono akty oskarżenia, określone tym przepisem, przed dniem jego wejścia w życie, tj. przed dniem 10 lipca 2003 r., jeżeli nadal trwa postępowanie karne zainicjowane ich wniesieniem. Istotne dla możliwości zastosowania przedmiotowego przepisu, jako podstawy prawnej zwolnienia ze służby, jest czy wniesiony został akt oskarżenia o określonej treści przeciwko funkcjonariuszowi służby celnej, tj. czy doszło do wszczęcia postępowania sądowego o umyślne popełnienie przestępstwa, ściganego z skarżenia publicznego oraz czy nadal trwa stan zawiłości sprawy przed sądem, zainicjowany jego wniesieniem. W takiej sytuacji nie mamy do czynienia z działaniem prawa wstecz lecz z bezpośrednim jego działaniem w związku z istnieniem stanu faktycznego (zawisłości sprawy karnej przed sądem wskutek wniesienia aktu oskarżenia o określonej treści) w dacie obowiązywania przedmiotowego przepisu.

Przyjęcie interpretacji dokonanej przez skarżącego naruszałoby art. 2 pkt 5 ustawy o Służbie Celnej, zgodnie z którym funkcjonariusz celny musi cieszyć się nieposzlakowaną opinią. Podkreślenia w tym miejscu wymaga szczególny charakter służby celnej oraz zadania mające prowadzić do zapewnienia zgodności z prawem przywozu towarów na polski obszar celny oraz wywozu towarów z tego obszaru (art. 1 ust. 1 cytowanej ustawy w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji). Specyfika Służby Celnej nie uzasadnia zróżnicowania sytuacji prawnej funkcjonariuszy celnych, wobec których toczy się po dniu 10 lipca 2003 r. postępowanie sądowe, wszczęte wniesieniem aktu oskarżenia o umyślne popełnienie przestępstwa, ściganego z oskarżenia publicznego w zależności od daty wniesienia aktu oskarżenia.

Jak wynika z akt administracyjnych w przedmiotowej sprawie Dyrektor Izby Celnej pismem z dnia 10 września 2003 r. zwrócił się do Prokuratury Okręgowej w G. o podanie informacji, dotyczącej postępowania karnego prowadzonego wobec skarżącego i pismem z dnia 15 września 2003 r. został poinformowany o toczącym się postępowaniu sądowym, wszczętym aktem oskarżenia o popełnienie czynu z art. 240 pkt 1 dawnego k.k., wniesionym do Sądu Okręgowego w G. w dniu 31 grudnia 1994 r. Zatem postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte po dniu 10 lipca 2003 r., kiedy obowiązywał już przepis art. 25 ust. 1 pkt 8a ustawy o Służbie Celnej. Oznacza to, że organ prawidłowo zastosował podstawę zwolnienia skarżącego ze służby, obowiązującą w dacie wszczęcia postępowania i wydania decyzji administracyjnej.

Wobec powyższego w ocenie Sądu nie zachodziła sytuacja wymagająca zwrócenia się do Trybunału Konstytucyjnego w trybie art. 3 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym o co wnosił skarżący w piśmie z dnia 11 kwietnia 2005 r.

Ustosunkowując się do pozostałych zarzutów skargi należy w pierwszej kolejności wskazać, iż uchyleniem decyzji skutkować może wyłącznie takie naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.).

Jak wynika z treści art. 81 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 72, poz. 802 ze zm.) postępowanie w sprawach dotyczących zwolnienia ze służby funkcjonariusza celnego jest postępowaniem administracyjnym, gdyż stosunek służbowy jest stosunkiem administracyjnoprawnym i do jego rozwiązania dochodzi w drodze decyzji administracyjnej. Wobec tego wbrew twierdzeniom organu przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego mają zastosowanie do postępowania w przedmiocie zwolnienia ze służby od samego początku, a nie dopiero od chwili złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Przepis art. 81 ust. 2 cytowanej ustawy stanowi, iż do postępowania, o którym mowa w ust. 1, stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Przepis niniejszy odnosi się do wszystkich postępowań, określonych w ustępie 1, a nie jedynie do postępowania po złożeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wykładnia niniejszego przepisu dokonana przez organ w zaskarżonej decyzji jest nieprawidłowa, gdyż stoi w sprzeczności z istotą postępowania administracyjnego.

Wobec powyższego należy stwierdzić, iż do wszczęcia postępowania w przedmiocie zwolnienia skarżącego ze służby miały zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.

Jednakże należy mieć na względzie, iż w przedmiotowej sprawie przyczynę zwolnienia skarżącego ze służby stanowiło wniesienie przeciwko niemu aktu oskarżenia o umyślne popełnienie przestępstwa, ściganego z oskarżenia publicznego. Wobec tego jedyną okolicznością wymagającą ustalenia w niniejszym postępowaniu była kwestia, czy przeciwko skarżącemu taki akt oskarżenia został wniesiony i czy w związku z jego wniesieniem toczy się postępowanie przed sądem. Okoliczność ta z całą pewnością jest okolicznością znaną skarżącemu. Należy mieć na względzie, iż skarżący otrzymał decyzję o zwolnieniu ze służby i wnosząc o ponowne rozpatrzenie sprawy przez Dyrektora Izby Celnej w pełni skorzystał z prawa udziału w postępowaniu i zachował prawo do podniesienia wszystkich zarzutów, dotyczących podstawy zwolnienia. Zatem brak zawiadomienia skarżącego o wszczęciu postępowania w przedmiocie zwolnienia go ze służby nie stanowi uchybienia, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Również Sąd nie dopatrzył się takiego naruszenia art. 107 § 3 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Faktem jest, iż uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie jest obszerne, jednakże odnosi się do zarzutów stawianych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Z treści art. 27 ustawy o Służbie Celnej wynika, że zawiadomienie o zwolnieniu ze służby celnej doręcza się funkcjonariuszowi z odpowiednim wyprzedzeniem, w przypadkach zwolnienia z przyczyn określonych w art. 25 ust. 1 pkt 9 i 11 oraz w art. 26. Oznacza to, że ustawodawca przewidział swego rodzaju okres wypowiedzenia stosunku służbowego w ściśle określonych przypadkach. W konsekwencji w pozostałych przypadkach dochodzi do natychmiastowego rozwiązania stosunku służbowego, nie wymagającego odpowiedniego wyprzedzenia. Wobec tego do rozwiązania stosunku służbowego dochodzi automatycznie po wydaniu decyzji o zwolnieniu ze służby, co oznacza, iż nie ma potrzeby badania na podstawie art. 108 k.p.a., czy zachodzi konieczność szybkiego jej wykonania. Dlatego też nadanie zaskarżonej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności w oparciu o art. 108 k.p.a. pozostaje bez wpływu na wykonalność decyzji od razu po jej wydaniu, wynikającą z ustawy o Służbie Celnej. Zatem nie można mówić, aby doszło w tym przypadku do naruszenia przepisów postępowania, mającego istotny wpływ na wynik sprawy. Natychmiastowy skutek decyzji wynika z przepisów prawa, co oznacza, iż organ działał na podstawie i w granicach prawa w rozumieniu art. 7 Konstytucji RP oraz art. 6 k.p.a.

Mając powyższe na względzie Sąd na mocy art. 151 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.