Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 156/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-07-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Minister Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 1 ust. 2 pkt 1 w zw. z ust. 3, art. 4 ust. 2
journal: Dz.U. 2016 poz 195
law: Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jolanta Dargas, Sędziowie sędzia WSA Przemysław Żmich, sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 1 lipca 2021 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia wychowawczego w postaci dodatku dyferencyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Ministra Rodziny i Polityki Społecznej na rzecz A. K. 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] listopada 2020 roku, znak: [...] Minister Rodziny i Polityki Społecznej, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256, ze zm.), dalej "kpa", art. 4, art. 5 ust. 1, art. 11 ust. 1 pkt 2, art. 13a ust.1, art. 16 ust. 4 i 5 oraz art. 18 ust. 2 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci, ( Dz. U. z 2019r., poz. 2407 ze zm.) dalej ,,ppwd", art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 26 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 924); art. 1 lit. z oraz art. 68 ust. 1 i 2 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. Urz. UE L 166 z 30 kwietnia 2004 r., z późn zm.) dalej ,,rozporządzenie 883/2004", art. 60 ust. 3 oraz art. 90 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 z dnia 16 września 2009 r. dotyczącego wykonywania rozporządzenia (WE) nr 883/2004 (Dz. Urz. UE L 284 z 30 października 2009 r. z późn. zm.), dalej ,,rozporządzenie 987/2009" oraz na podstawie rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 czerwca 2019 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o przyznanie świadczenia wychowawczego oraz zakresu informacji, jakie mają być zawarte we wniosku, zaświadczeniach i oświadczeniach o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego (Dz. U. z 2019 r. poz. 1177), po rozpatrzeniu odwołania A. K., od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2020 r., znak: [...], orzekającej o odmowie przyznania w okresie od [...].10.2019 roku prawa do dodatku dyferencyjnego (w postaci świadczenia wychowawczego) na rzecz dziecka D. J. (ur. [...].05.2019 r.), uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej okresu od [...] kwietnia 2020 r. do [...] maja 2021 r. i umorzył postępowanie pierwszej instancji w tej części oraz utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w pozostałej części.

Stan sprawy przedstawiał się w sposób następujący.

Wnioskiem z dnia [...] października 2019 roku, A. K. wniosła do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] żądanie ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego na rzecz jej małoletniego syna D. J. We wniosku wskazała jednocześnie, że ojciec dziecka – P. J. przebywa za granicą. Powyższe potwierdziła oświadczeniem z dnia [...] październik 2019 roku, w którym ponadto wskazała, że P. J. jest zatrudniony na podstawie umowy o pracę jako pracownik najemny w [...], a więc w państwie, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.

Pismem z dnia [...] października 2019 roku Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w [...], na podstawie art. 16 ust. 1 ppwd przekazał wniosek A. K. [...] Urzędowi Wojewódzkiemu w [...], jako organowi właściwemu w sprawach koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, decyzją z dnia [...] lutego 2020 roku znak: [...] Wojewoda [...] odmówił skarżącej przyznania w okresie od [...] października 2019 roku prawa do dodatku dyferencyjnego (w postaci świadczenia wychowawczego) na rzecz jej małoletniego syna D. J. (ur. [...].05.2019 r.).

Skarżąca złożyła odwołanie.

W toku postępowania odwoławczego A. K. dostarczyła organowi II instancji dokument potwierdzający zakończenie przez P. J. pracy na terytorium [...] z dniem [...] marca 2020 r. oraz dwie umowy zlecenia z dnia [...] kwietnia 2020 r. oraz z dnia [...] maja 2020 r., potwierdzające świadczenie przez P. J. usług na terytorium Polski odpowiednio od [...] kwietnia 2020 r. do [...] kwietnia 2020 r. oraz od [...] maja 2020 r. do [...] maja 2020 r. , a także umowę o pracę zawartą w dniu [...] czerwca 2020 r. pomiędzy P. J., a polskim pracodawcą C. S.C. [...], na okres do [...] czerwca 2020 r.

W ocenie organu II instancji Wojewoda [...] prawidłowo wskazał, że zgodnie z art. 16 ppwd w przedmiotowej sprawie znajdą zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, a mianowicie art. 1 lit. z oraz art. 68 ust. 1 i 2 rozporządzenia nr 883/2004 oraz art. 60 ust. 3 oraz art. 90 rozporządzenia nr 987/2009. Minister Rodziny i Polityki Społecznej wskazał, że P. J., ojciec małoletniego D. J. do [...] marca 2019 roku wykonywał pracę najemną na terytorium [...], zaś A. K. pozostawała osobą nieaktywną zawodowo na terytorium Polski, bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych. W związku z tym, państwem właściwym na zasadzie pierwszeństwa, zgodnie z art. 68 ust. 1 lit a rozporządzenia 883/2004, będzie od [...] października 2019 r. do [...] marca 2020 r. [...].

Zdaniem organu odwoławczego, przywołane przez Wojewodę [...] tabele porównawcze MISSOC (Mutual Information System on Social Protection) stanowią podstawowe źródło informacji o wysokości przysługujących w państwach UE, EOG oraz Szwajcarii świadczeń rodzinnych. Z ich treści wynika, że wysokość [...] zasiłku rodzinnego wynosi [...] koron [...] kwartalnie na dziecko w wieku do 2 lat, co stanowi równowartość odpowiednio [...] zł kwartalnie, tj. [...] zł miesięcznie. Tym samym prawidłowo ustalono, że [...] zasiłek rodzinny jest wyższy niż polskie świadczenie wychowawcze, przyznawane w oparciu o przepisy ustawy z dnia 11 lutego 2016 roku o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. z 2019 r. poz. 2407 z późń. zm.)

Jednocześnie, organ odwoławczy ustalił, że P. J., ojciec małoletniego D. J. od [...] kwietnia 2020 roku pracuje na terytorium Polski i tym samym uchylił zaskarżoną decyzję w części i umorzył postępowanie za okres od [...] kwietnia 2020 r. do [...] maja 2021 r., przyjmując, że w tym okresie, nie znajdowały w sprawie zastosowania przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, a właściwym organem do rozpatrzenia wniosku w sprawie ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego będzie organ gminy. W pozostałej części, Minister Rodziny i Polityki Społecznej utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wywiodła skarżąca, zaskarżając decyzję Ministra Rodziny i Polityki Społecznej w części, tj. w zakresie, w jakim Minister orzekł o utrzymaniu w części decyzji Wojewody [...], zarzucając jej naruszenie:

- art. 138§1 pkt 2 i §2 kpa. w zw. z art. 16 ust. 1 i ust. 8 w zw. z art. 4 i 5 ust. 1 ppwd, poprzez ich bezpodstawne niezastosowanie i nieuchylenie decyzji Wojewody [...] również w części dotyczącej okresu od [...] października 2019 roku do [...] marca 2020 r. i nieprzekazanie sprawy organowi właściwemu w celu ustalenia przez tenże organ świadczenia wychowawczego w związku z uprzednim wnioskiem skarżącej, a to w związku z błędnym ustaleniem przez Ministra, że w niniejszej sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, podczas gdy przepisy te nie znajdują zastosowania, albowiem ojciec dziecka we wskazanym okresie nie pobierał za granicą jakiegokolwiek świadczenia na dziecko ewentualnie, w przypadku uznania, że w sytuacji skarżącej, w okresie od [...] października 2019 r. do [...] marca 2020 r., znajdowały zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego:

- art. 138§1 pkt 2 kpa. w zw. z art. 16 ust. 7 w zw. z art. 4 i 5 ust. 1 ppwd w zw. z art. 68 ust. 2 rozporządzenia nr 883/2004, poprzez ich bezpodstawne niezastosowanie i nieuchylenie decyzji Wojewody [...] w części dotyczącej okresu od [...] października 2019 r. do [...] marca 2020 r. i nie orzeczenie w tym zakresie co do istoty sprawy, poprzez przyznanie skarżącej dodatku dyferencyjnego w pełnej wysokości świadczenia wychowawczego należnego zgodnie z prawem polskim, mimo iż ojciec dziecka nie pobrał żadnych należnych świadczeń na dziecko w ramach ustawodawstwa [...] w tymże okresie , zaś celem dodatku dyferencyjnego jest wyrównanie różnicy pomiędzy świadczeniem przyznanym za granicą a świadczeniem przysługującym zgodnie z ustawodawstwem polskim;

- art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 11, art. 107§3 kpa. w zw. z art. 140 kpa, poprzez ich niezastosowanie i w konsekwencji wydanie rozstrzygnięcia sprzecznego z obowiązująca regulacją prawną, nieuwzględniającego słusznego interesu strony, a nadto niewłaściwe uzasadnionego, w tym w szczególności w związku z niewskazaniem i niewyjaśnieniem przyczyn wyboru reguły kolizyjnego przewidzianej w art. 68 ust. 1 lit. a nr 883/2004, co doprowadziło w konsekwencji do naruszenia przez organ II instancji podstawowych zasad postępowania administracyjnego, a w szczególności zasady praworządności, prawdy obiektywnej, uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, pogłębiania zaufania obywateli do władzy publicznej, udzielania informacji i zasady przekonywania, dwuinstancyjności, a nadto do naruszenia podstawowych praw konstytucyjnych skarżącej i jej rodziny, w tym prawa rodziny do szczególnej ochrony państwa przewidzianej w art. 71 ust. 1 zdanie pierwsze Konstytucji.

W konkluzji skarżąca wniosła o uchylenie decyzji Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia [...] listopada 2020 r. (numer: [...]) w zaskarżonej części i zobowiązanie organu II instancji do wydania w określonym terminie decyzji w przedmiocie uchylenia decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2020 r. w części dotyczącej okresu od [...] października 2019 r. do [...] marca 2020 i umorzenia postępowania pierwszej instancji w tym zakresie, ewentualnie, w przypadku uznania, iż w sytuacji skarżącej, w okresie od [...] października 2019 r. do [...] marca 2020 r., znajdowały zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, do wydania w określonym terminie decyzji w przedmiocie uchylenia decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2020 r. w części dotyczącej okresu od [...] października 2019 r. do [...] marca 2020 i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie skarżącej w tymże okresie dodatku dyferencyjnego w pełnej wysokości świadczenia wychowawczego przewidzianego przez prawo polskie.

Ponadto, skarżąca wniosła o zasądzenie od Ministra Rodziny i Polityki Społecznej na swoją rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, jako kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia praw.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Skarga jest zasadna.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. 2019, poz. 1267, ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325), dalej jako: "ppsa.", sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. Ponadto wskazać należy, że Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą, ale rozstrzyga jedynie w granicach danej sprawy, jak stanowi art. 134 § 1 ustawy ppsa.

Materialnoprawną podstawę wymienionych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. ppwd. Stosownie do treści art. 1 ust. 2 pkt 1 w zw. z ust. 3 ppwd, prawo do świadczenia wychowawczego przysługuje obywatelom polskim, jeżeli zamieszkują na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres, w jakim mają otrzymywać świadczenie wychowawcze, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy międzynarodowe o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej. Zgodnie z art. 4 ust. 2 ppwd świadczenie wychowawcze przysługuje matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka. Świadczenie wychowawcze przysługuje osobom, o których mowa w ust. 2, do dnia ukończenia przez dziecko 18 roku życia - art. 4 ust. 3 ppwd. Świadczenie wychowawcze przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, w wysokości 500 zł miesięcznie na dziecko w rodzinie - art. 5 ust. 1 ppwd.

W postępowaniu zakończonym zaskarżoną decyzją organ odwoławczy utrzymał w części decyzję Wojewody [...], w której ten odmówił przyznania skarżącej za okres od [...] października 2019 r. do [...] marca 2020 r. prawa do dodatku dyferencyjnego (w postaci świadczenia wychowawczego) na jej małoletniego syna D. J., stwierdzając, że w okresie tym świadczenia rodzinne na terenie [...], gdzie pracował ojciec małoletniego są wyższe niż w Polsce.

Powyższe implikuje konieczność odwołania się do art. 16 ust. 1 ppwd, który stanowi, że w przypadku, gdy osoba o której mowa w art. 4 ust. 2 ppwd lub członek rodziny tej osoby przebywa poza granicami Rzeczpospolitej Polskiej będą miały zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Stosownie zaś do art. 2 pkt 15 ppwd przez przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego należy rozumieć rozporządzenie nr 883/2004 oraz rozporządzenie nr 987/2009. Przepisy te mają na celu wyeliminowanie skutków podlegania różnym systemom zabezpieczenia społecznego różnych państw. Kolizja taka może mieć miejsce jedynie wtedy, gdy dochodzi do przyznania świadczeń w ramach różnych systemów zabezpieczenia społecznego. Obowiązek ustalenia, czy mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego obejmuje zatem sprawdzenie, czy przebywający poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej jest uprawniony do pobierania świadczenia. Do momentu powstania uprawnienia do świadczenia na terenie innego państwa członkowskiego zastosowanie ma bowiem wyłącznie ustawodawstwo polskie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 2 lipca 2018 r. sygn. I OSK 390/18, CBOSA).

W tym miejscu należy zauważyć, że świadczenie wychowawcze w ramach przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego należy traktować jako świadczenie rodzinne. Stosownie do rozporządzenia nr 883/2004 określenie ,,świadczenie rodzinne" oznacza wszelkie świadczenia rzeczowe lub pieniężne, które mają odpowiadać wydatkom rodziny, z wyłączeniem zaliczek z tytułu świadczeń alimentacyjnych oraz specjalnych świadczeń porodowych i świadczeń adopcyjnych wspomnianych w załączniku I. Definicja ta jest bardzo szeroka i swoim zakresem obejmuje nie tylko świadczenia, które zostały umiejscowione w polskim prawie w ustawie o świadczeniach rodzinnych, ale również inne świadczenia, które mają odpowiadać wydatkom rodziny.

Niewątpliwie takim świadczeniem jest świadczenie wychowawcze, które ma wspomóc rodzinę w wychowywaniu dzieci i którego celem jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim

i zaspokojeniem jego podstawowych potrzeb życiowych. Świadczenie wychowawcze podlega koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, tak jak świadczenia rodzinne wymienione w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych ( Dz. U. z 2020 r., poz. 111 ze zm.) Zauważyć należy, że po myśli art. 3 ust. 1 lit. j rozporządzenia 883/2004 stosuje się do całego ustawodawstwa odnoszącego się do następujących działów zabezpieczenia społecznego, które dotyczą świadczeń rodzinnych. Określenie ,,świadczenia rodzinne" oznacza w myśl art. 1 lit. z rozporządzenia nr 883/2004 - wszelkie świadczenia rzeczowe lub pieniężne, które mają odpowiadać wydatkom rodziny, z wyłączeniem zaliczek z tytułu świadczeń alimentacyjnych oraz specjalnych świadczeń porodowych i świadczeń adopcyjnych.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że skarżąca wnioskiem z dnia [...] października 2019 r., złożonym w Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej w [...], ubiegała się o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na rzecz małoletniego syna D. J. We wniosku skarżąca podała, że członek rodziny małoletniego, a mianowicie jego ojciec P. J. przebywa poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej, a mianowicie w państwie, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Ponadto, w oświadczeniu z dnia [...] października 2019 roku skarżąca wskazała, że P. J. jest zatrudniony na podstawie umowy o pracę w [...].

W wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono, że P. J. od [...] października 2019 roku w zakresie świadczeń rodzinnych podlega ustawodawstwu [...] i na mocy przepisów wspólnotowych jest uprawniony właśnie tam do ubiegania się o świadczenia rodzinne w odniesieniu do członków swojej rodziny, którzy zamieszkują w innym państwie członkowskim, tak jak gdyby zamieszkiwali oni na terytorium tego państwa.

Podstawą przeprowadzonego przez organy administracyjne rozumowania jest art. 68 ust. 1 rozporządzenia nr 883/2004. Stosownie do tego przepisu w przypadkach, w których na podstawie ustawodawstwa więcej niż jednego Państwa Członkowskiego udzielane są świadczenia w tym samym okresie i dla tych samych członków rodziny, mają zastosowanie następujące zasady pierwszeństwa: a) w przypadku świadczeń wypłacanych przez więcej niż jedno Państwo Członkowskie z różnych tytułów, kolejność pierwszeństwa jest następująca: w pierwszej kolejności prawa udzielane z tytułu zatrudnienia lub pracy na własny rachunek, w drugiej kolejności prawa udzielane z tytułu otrzymywania emerytury lub renty i w ostatniej kolejności prawa uzyskiwane na podstawie miejsca zamieszkania, b) w przypadku świadczeń wypłacanych przez więcej niż jedno Państwo Członkowskie z tego samego tytułu, kolejność pierwszeństwa ustalana jest poprzez odniesienie do następujących kryteriów dodatkowych: i) w przypadku świadczeń uzyskiwanych z tytułu zatrudnienia lub pracy na własny rachunek: miejsce zamieszkania dzieci, pod warunkiem że taka praca jest wykonywana i, dodatkowo, w odpowiednim przypadku, najwyższa kwota świadczeń przewidzianych przez kolidujące ustawodawstwa. W tym ostatnim przypadku koszt świadczeń dzielony jest według kryteriów określonych w rozporządzeniu wykonawczym; ii) w przypadku świadczeń uzyskiwanych na podstawie otrzymywania emerytur lub rent: miejsce zamieszkania dzieci, pod warunkiem że emerytura lub renta jest wypłacana na podstawie jego ustawodawstwa i, dodatkowo, w odpowiednim przypadku, najdłuższy okres ubezpieczenia lub zamieszkania na podstawie kolidujących ustawodawstw; iii) w przypadku świadczeń uzyskiwanych na podstawie miejsca zamieszkania: miejsce zamieszkania dzieci. Z kolei ust. 2 tego przepisu stanowi, że w przypadku zbiegu uprawnień, świadczenia rodzinne udzielane są zgodnie z ustawodawstwem wyznaczonym jako mające pierwszeństwo na podstawie przepisów ust. 1. Uprawnienia do świadczeń rodzinnych z tytułu innych kolidujących ustawodawstw są zawieszane do kwoty przewidzianej przez pierwsze ustawodawstwo i, w odpowiednim przypadku, określany jest dodatek dyferencyjny dla sumy, która przekracza tę kwotę. Jednakże taki dodatek dyferencyjny nie musi być przewidziany dla dzieci zamieszkujących w innym Państwie Członkowskim, kiedy uprawnienie do przedmiotowego świadczenia wynika wyłącznie z miejsca zamieszkania.

Organ odwoławczy, podzielając co do zasady zapatrywania organu I instancji stwierdził, że w przedmiotowej sprawie krajem właściwym do wypłaty świadczeń rodzinnych na podstawie art. 68 ust. 1 lit. a rozporządzenia nr 883/2004 był kraj właściwy ze względu na miejsce wykonywania działalności zawodowej przez ojca dziecka, a więc [...] i rozważył na zasadzie art. 68 ust. 2 rozporządzenia nr 883/2004 kwestię dodatku dyferencyjnego, dokonując przeliczeń wysokości otrzymanego w [...] świadczenia na podstawie przelicznika walut Europejskiego Banku Centralnego na dzień 2 września 2019 r., stosownie do przepisu art. 90 rozporządzenia nr 987/2009. Ze zgromadzonego w aktach administracyjnych sprawy materiału dowodowego wynika, że świadczenie rodzinne w [...], dla dziecka do dwóch lat wynosiło [...] [...] (koron [...]) kwartalnie, co według ww. przelicznika daje kwotę [...] zł kwartalnie ([...]zł miesięcznie). Tym samym świadczenie zagraniczne było wyższe od świadczenia wychowawczego, przyznawanego w Polsce w kwocie 500 zł miesięcznie. W konsekwencji uznano, iż skarżącej nie przysługiwało prawo do świadczenia wychowawczego w wysokości dodatku dyferencyjnego na dziecko mieszkające w Polsce, gdyż wysokość świadczenia wychowawczego w Polsce jest niższa od kwoty świadczenia rodzinnego przysługującego w [...].

Jednakże zdaniem Sądu, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozwala na kategoryczne stwierdzenie, że w niniejszej sprawie mamy do czynienia ze zbiegiem uprawnień do świadczeń rodzinnych (do których zaliczyć należy świadczenie wychowawcze), przysługujących zarówno według prawa polskiego, jak i prawa [...].

W pierwszej kolejności, organ odwoławczy nie wyjaśnił w sposób wyczerpujący i przekonujący, do czego był zobligowany normą art. 11 kpa, dlaczego uznał, iż świadczenia rodzinne przewidziane w [...] i Rzeczpospolitej Polskiej wypłacane są z różnych tytułów, a tylko takie ustalenie daje podstawę do zastosowania reguły kolizyjnej z art. 68 ust. 1 lit. a rozporządzenia nr 883/2004. W przypadku bowiem świadczeń wypłacanych z różnych tytułów pierwszeństwo lokuje się po stronie ustawodawstwa państwa zatrudnienia lub wykonywania pracy na własny rachunek. Natomiast w przypadku świadczeń wypłacanych z tego samego tytułu pierwszeństwo prawa państwa zatrudnienia lub wykonywania pracy na własny rachunek występuje jedynie w przypadku, gdy państwo zatrudnienia jest równocześnie państwem zamieszkania dzieci - co w niniejszej sprawie nie występuje, gdyż małoletni D. J. zamieszkuje w Polsce. Z decyzji organu odwoławczego nie wynika jakie to są świadczenia rodzinne, a w szczególności jaki jest tytuł ich przyznawania. Organ nie ustalił także, czy P. J. faktycznie pobierał jakiekolwiek świadczenie rodzinne na rzecz swojego małoletniego syna, a jeżeli tak, to w jakiej wysokości. Minister Rodziny i Polityki Społecznej przyznał jedynie, że w okresie od [...] października 2019 roku do [...] marca 2020 r. P. A. wykonywał pracę na terytorium [...] i w związku z tym państwem właściwym na zasadzie pierwszeństwa, zgodnie z powołanym wyżej przepisem będzie miejsce wykonywania pracy.

W wyroku z 17 stycznia 2018 r. (sygn. I OSK 972/16, opubl. w CBOSA) dotyczącym wprawdzie interpretacji art. 23a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że samo ustalenie, iż w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego nie jest równoznaczne z tym, że osoba podlega ustawodawstwu w zakresie świadczeń rodzinnych w innym państwie. Użyte w art. 23a ust. 5 i 6 ustawy pojęcie "podleganie ustawodawstwu innego państwa" należy rozumieć w taki sposób, że marszałek województwa (obecnie wojewoda) w celu ustalenia faktu i okresu podlegania temu ustawodawstwu przez osobę uprawnioną lub członka jej rodziny, musi zbadać sam te okoliczności. W szczególności zaś powinien wyjaśnić, z jakich świadczeń dana osoba może skorzystać lub korzysta w państwie obcym. W praktyce zatem organ powinien wskazać przepis uprawniający obywatela polskiego pracującego na terenie państwa, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji, do pobierania świadczenia rodzinnego w tym państwie, albo akt (rozstrzygnięcie, czynność) organu lub instytucji państwa obcego, która przyznała świadczenie rodzinne wskutek skonkretyzowania takiego właśnie przepisu (wyrok NSA z 21 lipca 2010 r., sygn. I OSK 556/10, dostępny w CBOSA). W konsekwencji, marszałek województwa (obecnie wojewoda) nie może ustalić faktu podlegania obcemu ustawodawstwu jedynie na podstawie informacji o podjęciu zatrudnienia, ani nawet ubieganiu się o świadczenia rodzinne przez wnioskodawcę, czy członka rodziny wnioskodawcy w innym państwie. Takie okoliczności pozwalają marszałkowi województwa (obecnie wojewodzie) jedynie na ustalenie, że w danej sytuacji mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. W dalszej kolejności organ ten powinien przystąpić do zbadania, które unijne przepisy dotyczące ustawodawstwa mają zastosowanie, zgodnie z ogólnymi zasadami wyrażonymi w art. 11-16 rozporządzenia nr 883/2004 i szczególnymi normami dotyczącymi świadczeń rodzinnych, między innymi na podstawie art. 67-69 tego rozporządzenia. Z uwagi na zastosowanie tych samych regulacji prawnych i treść art. 16 ust. 6 i 7 ppwd powyższe uwagi mają zastosowanie także w rozpoznawanej sprawie.

W podobnym tonie wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 czerwca 2011 r., sygn. akt I OSK 295/11 (LEX nr 990242): ,,aby w ogóle można było zastosować przepisy rozporządzeń dotyczące zbiegu świadczeń, czy też zakresu ich kumulacji, organy administracyjne powinny w sposób jednoznaczny, niebudzący wątpliwości i zrozumiały dla stron postępowania, ustalić charakter oraz rodzaj uzyskanych świadczeń z państwa członkowskiego, w którym jest zatrudniony ojciec dzieci". Pomimo zmiany stanu prawnego pogląd ten także zachowuje aktualność w przedmiotowej sprawie.

Mając powyższe na względzie Sąd stwierdza, że doszło do naruszenia art. 7 kpa., art. 77 § 1 kpa oraz art. 80 kpa, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Wyrażona w art. 7 k.p.a. zasada prawdy obiektywnej oznacza, że na organ administracji publicznej nałożony jest obowiązek wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą w celu ustalenia stanu faktycznego zgodnego z rzeczywistością. Stosownie natomiast do przepisów art. 77 § 1 i art. 80 kpa. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy i na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona. Wspomnieć też tu należy, wprawdzie organ jest zobowiązany do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, jednakże strona nie jest zwolniona z obowiązku współdziałania w wyjaśnianiu okoliczności faktycznych sprawy, powinna złożyć wszystkie informacje niezbędne do ustalenia jej stanu faktycznego, jak też dowody, w jej ocenie mające znaczenie w sprawie. Ocena dowodów powinna być, zgodnie z powołanym wyżej art. 80 kpa., oparta o wszechstronną analizę całokształtu materiału dowodowego. Dokonane na tej podstawie ustalenia powinny znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji odpowiadającym warunkom określonym w art. 107 § 3 kpa.

Lektura akt administracyjnych i uzasadnienia zaskarżonej w części decyzji prowadzi do wniosku, że organ II instancji nie respektował w pełni obowiązków wynikających ze wspomnianych wyżej przepisów, mimo że już w odwołaniu od decyzji organu I instancji skarżąca podnosiła celne zarzuty co do całości decyzji.

Powyższe implikowało zaś Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji, zgodnie z wnioskiem skarżącej. Rozpoznanie pozostałych zarzutów skarżącej, w tym także tych o charakterze ewentualnym, z uwagi na treść rozstrzygnięcia okazało się przedwczesne.

W ponownie prowadzonym postępowaniu konieczne będzie dokonanie jednoznacznych ustaleń dotyczących tego, czy P. J., w okresie od [...] października 2019 r. do [...] marca 2020 r. faktycznie uzyskiwał jakiekolwiek świadczenia rodzinne na terytorium [...]. W razie odpowiedzi twierdzącej, organ ustali tytuł przyznania tych świadczeń, w aspekcie zarówno ich pobierania, charakteru oraz wysokości (tytułu w rozumieniu przepisów wspólnotowych – rozporządzenia nr 883/2004). Ustalenia te powinny natomiast opierać się na współpracy krajowych instytucji państw członkowskich i polegać na wymianie danych niezbędnych do ustalenia praw i obowiązków ubezpieczonych oraz świadczeniobiorców. Wprost stanowi o tym art. 11 ust. 4 ppwd., zgodnie z którym wojewoda wymienia dane w zakresie świadczenia wychowawczego w ramach Systemu Elektronicznej Wymiany Informacji dotyczących Zabezpieczenia Społecznego, o którym mowa w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 z dnia 16 września 2009 r. dotyczącym wykonywania rozporządzenia (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, za pośrednictwem punktu kontaktowego, o którym mowa w art. 12 ust. 2 ustawy. Przypomnieć raz jeszcze należy organowi, że do momentu powstania uprawnienia do świadczenia na terenie innego państwa członkowskiego zastosowanie ma bowiem wyłącznie ustawodawstwo polskie.

Dalsze postępowanie w sprawie będzie konsekwencją tych ustaleń.

Z tych względów i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c i 135 ppsa Sąd orzekł jak w pkt I wyroku.

Orzeczenie o kosztach postępowania sądowego uzasadnia treść art. 200 ppsa. Wysokość stawki z tytułu udziału profesjonalnego pełnomocnika w postępowaniu ustalono, w oparciu o treść §14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800).

Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym miało miejsce w związku z obowiązywaniem stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19. Zgodnie bowiem z art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.), dodanego art. 46 pkt 21 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz.U. z 2020 r. poz. 875), przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Taka zaś sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, bowiem rozpoznanie sprawy stało się konieczne z uwagi na datę wpływu skargi do sądu i dotychczasowy okres oczekiwania stron na zakończenie postępowania sądowego. Z uwagi jednak na wzrost wykrytych zakażeń w całym kraju, przeprowadzenie rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących, a nie można było przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku.