Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 1172/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2019-12-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 145 par. pkt 5 w zw., z art. 151 par. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Łucja Franiczek,, Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Protokolant starszy referent Barbara Urban, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia ostatecznej decyzji dotyczącej odpłatności za pobyt członka rodziny w domu pomocy społecznej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Prezydent Miasta C. ustalił J. S. wysokość odpłatności za pobyt jego matki – D. S. w Domu Pomocy Społecznej "A" w L. w okresie od 27 do 31 lipca 2015 r. w kwocie 400,30 zł oraz od 1 sierpnia 2015 r. w kwocie 2.481,83 zł miesięcznie.

W wyniku rozpatrzenia wniesionego przez zobowiązanego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie decyzją z dnia [...] r. nr [...] utrzymało w mocy powyższą decyzję.

Wobec złożenia przez pełnomocnika zobowiązanego wniosku o wznowienie postępowania zakończonego wymienionymi powyżej decyzjami, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie postanowieniem z dnia [...] r. najpierw wznowiło postępowanie, a następnie decyzją z dnia [...] r. nr [...], działając na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 w związku z art. 145 § 1 pkt 5 i art. 150 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, uchyliło w całości decyzję własną z dnia [...] r. nr [...] oraz decyzję Prezydenta Miasta C. z dnia [...] r. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji Kolegium wyjaśniło, że w sprawie stwierdzono istnienie nowej okoliczności, która istniała w dacie orzekania przez organy, a która nie była im znana, a mianowicie istnienie drugiego zstępnego D. S. - P. S., a zatem potwierdzona została przesłanka z art. 145 § 1 pkt 5 Kodeksu postępowania administracyjnego. W związku z powyższym w ocenie orzekającego organu, należało uchylić zarówno decyzję organu pierwszej instancji, jak i decyzję własną oraz przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

W wyniku ponownego postępowania Prezydent Miasta C. wydał nową decyzję z dnia [...] r. Nr [...], mocą której ustalił odpłatność J. S. za pobyt jego matki w Domu Pomocy Społecznej "A" w L. w okresie:

- od 27 lipca 2015 r. do 31 lipca 2015 r. w kwocie 400,30 zł,

– od 1 sierpnia 2015 r. do dnia 31 października 2015 r. w kwocie po 2.481,83 zł miesięcznie,

– od 1 listopada 2015 r. do 30 listopada 2015 r. w kwocie 2.479,68 zł,

– od 1 grudnia 2015 r. do 31 marca 2016 r. po 2.417,43 zł miesięcznie,

– od 1 kwietnia 2016 r. do 31 marca 2017 r. po 2.576,60 zł miesięcznie,

– od 1 kwietnia 2017 r. po 2.594,97 zł miesięcznie.

W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że opłata ustalona została po szczegółowym badaniu sytuacji dochodowej i rodzinnej zobowiązanego oraz po uwzględnieniu, iż w stosunku do P. S. - drugiego zstępnego matki zobowiązanego wydane zostało postanowienie, na podstawie art. 121 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego w brzmieniu obowiązującym w dniu orzekania (tj. [...] r.) o przysposobieniu pełnym, które w świetle obowiązujących przepisów powoduje, iż ustają prawa i obowiązki przysposobionego wynikające z pokrewieństwa względem jego krewnych, jak również prawa i obowiązki tych krewnych względem niego.

Wobec złożonego przez zobowiązanego odwołania kwestionującego powyższą decyzję, rozpatrujące sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie, decyzją z dnia [...] r. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy podzielił ustalenia faktyczne organu pierwszej instancji oraz przyznał zasadność przyjętego rozstrzygnięcia w zakresie ustalenia wysokości odpłatności obciążającej zobowiązanego

W wyniku skargi J. S. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 11 kwietnia 2018 r. sygn. akt IV SA/Gl 1195/17 uchylił decyzję Samorządowego Kolegium z dnia [...] r. oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta C. z dnia [...] r. a także decyzję Samorządowego Kolegium z dnia [...] r. W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził, że tak zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji - Prezydenta Miasta C. naruszają przepisy postępowania administracyjnego w stopniu, który przełożył się na wynik sprawy, a nadto to samo dotyczy również decyzji Kolegium z dnia [...] r. Stwierdził dalej, że kontrolowane postępowanie było postępowaniem nadzwyczajnym zainicjowanym podaniem o wznowienie postępowania w sprawie ustalenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej matki skarżącego. Stąd też po przeprowadzeniu takiego postępowania organ może wydać jedną z decyzji wskazanych w art. 151 Kodeksu postępowania administracyjnego, tzn. 1) odmawiającą uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b, albo 2) uchylającą decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b, wydając jednocześnie nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy. Zatem rozstrzygając sprawę na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego organ powinien wydać nową decyzję, którą uchyli dotychczasową decyzję ostateczną i na nowo rozstrzygnie sprawę. Jest to zatem jedna decyzja zawierającą dwa elementy. Nie jest zatem możliwe na podstawie tego przepisu wydanie decyzji tylko kasacyjnej. Natomiast Kolegium wydając decyzję z dnia [...] r. na podstawie art. 151 §1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, przepis ten naruszyło. Wymienioną decyzją bowiem uchyliło nie tylko własną decyzję z dnia [...] r. (co jest dopuszczalne), ale także, co jest już wadliwe - uchyliło decyzję Prezydenta Miasta C. z dnia [...] r. i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji, gdy tymczasem po wznowieniu Kolegium powinno samo przeprowadzić postępowanie wyjaśniające, w zakresie podanej przesłanki wznowieniowej, tzn. ustalenia czy podniesione nowe okoliczności w postaci pojawienia się drugiego syna D. S., powoduje konieczność zmiany ostatecznej decyzji ustalającej J. S. odpłatność za pobyt w domu pomocy społecznej jego matki. Jednocześnie Sąd wskazał, że z akt administracyjnych wynika, że P. S. został, na podstawie art. 121 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, przysposobiony co w konsekwencji oznacza, że ustały prawa i obowiązki przysposobionego wynikające z pokrewieństwa względem jego krewnych, jak również prawa i obowiązki tych krewnych względem niego. Tym samym, w ocenie Sądu, P. S. nie mógł zostać obciążony obowiązkiem ponoszenia odpłatność za pobyt D. S. w domu pomocy społecznej. W związku z powyższym, w świetle art. 146 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, Kolegium nie miało podstaw prawnych do uchylenia decyzji z dnia [...] r., a tym bardziej decyzji z dnia [...] r. Jednocześnie niezrozumiałe jest dlaczego w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] r. Kolegium w ogóle nie odniosło się do kluczowej kwestii ustalonej przez organ pierwszej instancji, czyli do faktu przysposobienia P. S., którego pojawienie się w sprawie spowodowało wznowienie postępowania.

Zdaniem Sądu, opisane naruszenie art. 151 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego w decyzji Kolegium z dnia [...] r. przełożyło się na wszystkie następne rozstrzygnięcia po tej dacie. Doszło bowiem do niedopuszczalnego rozdzielenia dwóch elementów decyzji wydanej na podstawie tego przepisu - tj. uchylenie decyzji ostatecznej z dnia [...] r. nastąpiło decyzją z dnia [...] r. a orzeczenie merytoryczne innymi decyzjami - czyli decyzjami z dnia [...] r. i [...] r. Dodatkowo Sąd wskazał także na naruszenie art. 24 § 1 pkt 5 Kodeksu postępowania administracyjnego, z uwagi na wydanie decyzji z dnia [...] r., a następnie decyzji z dnia [...]r. w identycznym składzie, a nadto decyzji z dnia [...] r. w składzie, gdzie dwie z trzech osób w składzie orzekały w składzie decyzji z dnia [...] r.

Rozpatrując sprawę ponownie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie decyzją z dnia [...] r. nr [...] odmówiło uchylenia ostatecznej własnej decyzji z dnia [...] r. Nr [...]. W uzasadnieniu najpierw zrelacjonowało dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie odwołując się do wytycznych zawartych w wymienionym powyżej wyroku Sądu stwierdziło, iż w pierwszej kolejności winno przeprowadzić postępowanie wyjaśniające, w celu ustalenia czy okoliczność stanowiąca podstawę wznowienia w postaci pojawienia się drugiego syna D. S., powoduje konieczność zamiany ostatecznej decyzji ustalającej J. S. odpłatność za pobyt jego matki w domu pomocy społecznej. Następnie po przytoczeniu przesłanek wznowienia postępowania wskazanych w art. 145 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego i przytoczeniu reguł postępowania wznowieniowego organ odniósł się od przesłanki wznowieniowej podanej przez stronę - pojawienie się drugiego syna matki J. S. - P. S.. Organ podkreślił, że nowe okoliczności i dowody mogą stanowić podstawę wznowienia postępowania, jeśli spełniają łącznie następujące cechy: są nowe (ale istniały w dacie wydania decyzji dla sprawy (czyli mogły mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy) i nie były znane organowi, który wydał decyzję. Odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych organ podniósł, że w przypadku przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 - chodzi o takie nowe okoliczności, które są istotne w takim znaczeniu, że ich istnienie lub brak bezpośrednio wpływa na treść rozstrzygnięcia. Czyli istotne dla sprawy będą tylko te dowody lub okoliczności faktyczne, których istnienie lub brak będzie wpływać bezpośrednio na treść rozstrzygnięcia w sprawie, a więc gdyby wydano odmienną decyzję od dotychczasowej.

Odnosząc powyższe do analizowanej sprawy Kolegium przywołało treść art. 61 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej wskazujący kto i w jakim zakresie i okolicznościach ponosi opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej, a następnie po przeprowadzeniu postępowania co do podanej przyczyny wznowienia skład orzekający, uznając zgromadzony materiał dowodowy za pełny i kompletny, przyznał, że wynika z niego, a w szczególności z pisma Urzędu Stanu Cywilnego w C. z dnia [...] r. oraz pisma Sądu Rejonowego w C. z dnia [...] r., że nieznany dotąd syn D. S. - P. S. został przysposobiony mocą postanowienia Sądu

Rejonowego w C. [...] Wydział Rodzinny i Nieletnich na podstawie art. 121 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. W myśl tego przepisu przez przysposobienie powstaje pomiędzy przysposabiającym a przysposobionym taki stosunek, jak między rodzicami a dziećmi, Przysposobiony nabywa prawa i obowiązki wynikające z pokrewieństwa w stosunku do krewnych przysposabiającego. Ustają natomiast prawa i obowiązki przysposobionego wynikające z pokrewieństwa względem jego krewnych, jak również prawa i obowiązku krewnych względem niego (§ 3). Oznacza to, że P. S. został przysposobiony w sposób pełny, skutkiem czego jest powstanie stosunku jak między rodzicami i dziećmi w nowej rodzinie, zaś w przypadku rodziny naturalnej dochodzi do zerwania całkowitego zerwania więzów. Zatem w przypadku przysposobienia pełnego dochodzi do zerwania więzów przysposabianego z rodziną naturalną i powstanie stosunku prawnego (sztucznego pokrewieństwa) z rodziną przysposabiającego.

Skoro zatem P. S. w 1991 r. został przysposobiony w sposób pełny to z dniem uprawomocnienia się postanowienia o przysposobieniu ustały jego obowiązki wynikające z pokrewieństwa z biologicznymi rodzicami, w tym z biologiczną matką. Tym samym nie jest on traktowany jako zstępny D. S. i nie ma obowiązku ponoszenia kosztów za jej pobyt w domu pomocy społecznej.

Organ dodał, że do podobnych ustaleń doszedł Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 11 kwietnia 2018 r.

Uwzględniając zatem powyższe Kolegium stwierdziło, że okoliczność będąca podstawą wznowienia, okazała się nie być istotna dla sprawy, ponieważ na skutek przysposobienia pełnego ustały wszelkie obowiązki wynikające z pokrewieństwa P. S. z D. S.. Tym samym okoliczność, że D. S. w dniu [...] r. urodziła drugiego syna, nie mogła w żadnen sposób wpłynąć na treść rozstrzygnięcia.

W podsumowaniu Kolegium wskazało, że z uwagi na wynikłe w toku postępowania ustalenia, nowa okoliczność faktyczna w sprawie istniejąca w dniu wydania decyzji ostatecznej a nieznana organowi w chwili wydania kwestionowanej decyzji ostatecznej, stanowiąca podstawę wznowienia postępowania, nie była istotna dla sprawy, co w konsekwencji doprowadziło do stwierdzenia, że w rozpatrywanej sprawie nie zaistniała podstawa wznowienia postępowania.

W związku z powyższym przy uwzględnieniu wskazań zawartych w wyroku sygn. akt IV SA/Gl 1195/17 wobec braku stwierdzenia podstawy wznowienia postępowania, Kolegium wydało decyzję na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Pismem z dnia 23 marca 2019 r. , reprezentowany przez pełnomocnika, J. S. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Podniósł, iż nie zostały zrealizowane wytyczne wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 11 kwietnia 2018 r. sygn. akt IV SA/Gl 1195/17 zobowiązujące Kolegium do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia czy okoliczność stanowiąca podstawę wznowienia postępowania w postaci pojawienia się drugiego syna D. S. - P. S. - powoduje konieczność zmiany ostatecznej decyzji ustalającej mu odpłatność za pobyt matki w domu pomocy społecznej, a następnie stosownie do ustaleń wydać decyzję przewidzianą w art. 151 Kodeksu postępowania administracyjnego.

W ocenie wnioskującego Kolegium nie przeprowadziło żadnego postępowania wyjaśniającego, nie podjęło jakiejkolwiek czynności, która miałaby na celu uzyskanie pełnych informacji i pewnych dowodów dotyczących jego brata, w szczególności potwierdzających fakt przysposobienia. Nadto brak powiadomienia wnioskującego o umieszczeniu matki w domu pomocy społecznej, spowodował w konsekwencji znaczne koszty, którymi obciążony został właśnie wnioskujący. Podkreślił, że przed wydaniem decyzji z dnia [...] r. organ nie przeprowadził żadnego postępowania wyjaśniającego w celu ustalenie osób zobowiązanych do ponoszenia opłat za pobyt w domu pomocy społecznej, w związku z czym odwołujący ma prawo domagać się od organu aby ten przeprowadził rzetelne postępowanie w tym zakresie. Wskazał na naruszenie art. 10 Kodeksu postępowania z uwagi na niezawiadomienie o prowadzonym postępowaniu i możliwości zapoznania się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym.

Podniósł, iż w jego ocenie Kolegium błędnie przyjęło, iż brak jest podstaw do uchylenia własnej decyzji z dnia [...] r. Podkreślił, że Kolegium uwzględniło i rozpatrzyło sprawę w oparciu o przepisy Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, podczas gdy obowiązek ponoszenia opłat wynikający z art. 61 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej nie jest obowiązkiem rodzinnym wobec krewnych, ale obowiązkiem administracyjnym. Jego zdaniem P. S. w rozumieniu tej ustawy nadal jest zstępnym D. S. czyli jest zobowiązany do ponoszenia opłat. Nadto zwolnienie J. S. od ponoszenia opłat za pobyt matki w domu pomocy społecznej daje art. 64a ustawy o pomocy społecznej. Prawomocnym wyrokiem rozwodowym Sądu Rejonowego w C. z dnia [...] r. sygn. akt [...] wykonywanie władzy rodzicielskiej nad małoletnim J. S. powierzono jego ojcu J. S., co jest równoznaczne z pozbawieniem władzy rodzicielskiej matki - D. S. Władza ta nie została przywrócona, a stąd decyzja o nałożeniu opłaty nie powinna była być wydana. Należało zatem, w tych okolicznościach ją uchylić.

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie utrzymało własną decyzję z dnia [...] r. W uzasadnieniu po zrelacjonowaniu dotychczasowego przebiegu postępowania Kolegium wskazało, iż pismem z dnia [...] r. wyznaczyło pełnomocnikowi 7-dniowy termin do zapoznania się z aktami sprawy, w wyniku czego pełnomocnik złożył pismo wnioskujące o właściwe udokumentowanie przysposobienia P. S., gdyż dowody z Sądu i Urzędu Stanu Cywilnego nie spełniając tego wymogu. Nadto podniósł, iż jeżeli istnieje możliwość zwolnienia decyzją administracyjną jednego z zobowiązanych zstępnych do ponoszenia opłaty, to ma to wpływ na wysokość opłat ponoszonych przez drugiego zstępnego (nie ponosi on opłat w całości ale w odpowiedniej proporcji), to tym bardziej wyłączenie P. S. z powodu przysposobienia powinno mieć wpływ na proporcjonalne obciążenie drugiego zobowiązanego.

Uwzględniając powyższe Kolegium podniosło, iż w pełni podzieliło stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji z dnia [...] r. Podkreśliło, iż w postępowaniu wznowieniowym kluczowe jest ustalenie, czy faktycznie w sprawie wystąpiła przyczyna wznowienia postępowania. Opierając się na materiale dowodowym zgromadzonym w sprawie - w szczególności piśmie Urzędu Stanu Cywilnego w C. z dnia [...] r. oraz piśmie Sądu Rejonowego w C. z dnia [...] r., Kolegium potwierdziło, że drugi syn D. S. - P. S. został przysposobiony mocą postanowienia Sądu Rejonowego w C. [...] Wydział Rodzinny i Nieletnich na podstawie art. 121 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, a w związku z tym powstały skutki opisane w decyzji pierwszoinstancyjnej. Dalej Kolegium w obecnym składzie podzieliło stanowisko poprzedniego składu, że spowodowało to zerwanie wszelkich więzów przysposobionego z rodzina naturalną. Ustały zatem wszelkie obowiązki przysposobionego w 1991 r. P. S. względem jego naturalnej (biologicznej) matki - D. S..

Odnosząc się do natomiast do zgłoszonych przez pełnomocnika zarzutów Kolegium zważyło, że dołączony do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wyrok Sądu Rejonowego w C. z dnia [...] r. sygn. akt [...] znany był orzekającym w sprawie organom. Mocą tego wyroku wykonywanie władzy rodzicielskiej nad małoletnim J. S. Sąd powierzył ojcu - J. S., zastrzegając matce prawo decydowania w istotnych sprawach dziecka. Kolegium nie podzieliło jednak twierdzeń pełnomocnika, że Sąd pozbawił matkę wykonywania władzy rodzicielskiej. Powierzając wykonywanie władzy rodzicielskiej ojcu Sąd ograniczył jedynie władzę rodzicielską matce do określonych obowiązków i uprawnień względem dziecka. Ograniczenie władzy rodzicielskiej w wyroku rozwodowym nie jest równoznaczne z pozbawieniem władzy rodzicielskiej (art. 111 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego) W konsekwencji skoro Sąd nie pozbawił matki władzy rodzicielskiej nad synem, to tym samym w sprawie nie może być zastosowane zwolnienie z ponoszenia opłaty na podstawie art. 64a ustawy o pomocy społecznej.

Ustosunkowując się z kolei do zarzutu niewłaściwego udokumentowania przysposobienia P. S. Kolegium wyjaśniło, że zgromadzone w sprawie dokumenty (w tym wymieniane powyżej pisma Sądu i Urzędu Stanu Cywilnego) stanowią dowód w rozumieniu art. 75 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Potwierdzają one fakt przysposobienia, a z uwagi na tajemnicę przysposobienia Urząd Stanu Cywilnego nie wyda jego aktu urodzenia .

W zakresie twierdzeń o podziale kwoty obciążającej J. S. na dwie osoby, z uwagi na zwolnienie od ponoszenia tych kosztów przez przysposobionego P. S. Kolegium wyjaśniło, że na skutek pełnego przysposobienia nie ciąży na nim obowiązek ponoszenia opłaty za pobyt biologicznej matki w domu pomocy społecznej, a tym samym jedyną osobą zobowiązaną do ich ponoszenia jest obciążony tymi kosztami skarżący.

Pismem z dnia 2 sierpnia 2019 r., reprezentowany przez pełnomocnika J. S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia [...] r. wnosząc o jej uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania.

Rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Wyjaśnił, iż zamiarem skarżącego było wyeliminowanie decyzji -"skasowanie" decyzji Prezydenta Miasta C. z dnia [...] r. Nastąpiło to wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 11 kwietnia 2018 r. sygn. akt IV SA/Gl 1195/17. Jednak postępowanie nadal było prowadzone, a w ocenie skarżącego skasowanie wymienionym wyrokiem decyzji Kolegium nie upoważniało do prowadzenia postępowania w zakresie załatwienia wniosku o wznowienie postępowania, zakończonego decyzją Prezydenta Miasta C. z dnia [...] r. Zdaniem skarżącego postępowanie to powinno zostać umorzone na podstawie art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego jako bezprzedmiotowe.

Na wypadek nie uznania zasadności powyższego zarzutu czyli uznania zasadności prowadzenia postępowania na etapie ponownego rozpoznania wniosku o wznowienie postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] r. skarżący podniósł, iż Kolegium nie przeprowadziło samodzielnego postępowania zgodnie z wytycznymi Sądu w zakresie pojawienia się drugiego syna D. S. i oparło się jedynie na wcześniejszych ustaleniach i dowodach. Skarżący podkreślił, że uznanie całkowitego przysposobienia brata przyrodniego skarżącego winno nastąpić na podstawie uzyskanego przez organ prawomocnego postanowienia Sądu w sprawie takiego przysposobienia. Z powołanych przez organ dokumentów nie wynikają jednoznaczne informacje o przysposobieniu P. S., czego dowodem są dalszego informacje Sądu, iż nie zarejestrowano sprawy z udziałem P. S..

Z powołanych dokumentów, według skarżącego, nie wynika całkowite przysposobienie, o którym wspomina organ. Dlatego skarżący kwestionuje ustalenie Kolegium odnoszące się do faktu pełnego przysposobienia P. S., twierdząc, iż bezpodstawnie ustalono, że doszło do całkowitego przysposobienia. Dodatkowo w jego ocenie przysposobienie takie nie wyłącza go z kręgu osób wskazanych w art. 61 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej do ponoszenia kosztów pobytu w domu pomocy społecznej.

Kolejnym zarzutem jest naruszenie art. 61 ust. 1 pkt 2 cytowanej ustawy, polegające na odwołaniu się do przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego ustawy jako zwalniających z opłatności, podczas gdy obowiązek ponoszenia opłat wynikający z art. 61 ust. 1 pkt 3 jest obowiązkiem administracyjnym., publicznoprawnym a nie obowiązkiem wobec krewnych. Stąd zobowiązany do ponoszenia tej opłaty może ubiegać się o zastosowanie zwolnienia przewidzianego w art. 64 i art. 64a ustawy o pomocy społecznej. Tym samym w ocenie skarżącego, P. S. mógł być zwolniony z obowiązku ponoszenia opłaty z powodu całkowitego pozbawienia nad nim władzy rodzicielskiej D. S., jednak powinien być brany pod uwagę przy ustaleniu wysokości opłat, gdyż miałoby to wpływ na wysokość opłat ustalonych dla skarżącego.

W końcu zarzucono naruszenie art. 24 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez udział w składzie orzekającym Kolegium osoby, która uczestniczyła w składzie Kolegium wydającym rozstrzygnięcie z dnia [...] r., uchylone następnie wymienionym powyżej wyrokiem z dnia 11 kwietnia 2018r. Zdaniem skarżącego winna zatem być wyłączona od orzekania w ponownym postępowaniu.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi. Nie podzieliło podnoszonych w skardze zarzutów, uznając je za niezasadne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpatrują sprawę zważył, co następuje.

W myśl art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w treści ustawy. Kryterium kontroli wykonywanej przez te sądy określa art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 2167), stanowiący, że jest ona sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zatem kontrola sądów polega na zbadaniu, czy kwestionowana decyzja nie uchybia przepisom prawa materialnego lub procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy albo dającym podstawę do wznowienia postępowania bądź mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądy badają również, czy organ administracji publicznej nie dopuścił się uchybień skutkujących nieważnością decyzji (art. 145 § 1 cytowanej ustawy). Jednakowoż sądy administracyjne – w myśl art. 134 § 1 tej ustawy rozstrzygają w granicach danej sprawy, nie będąc związanymi zarzutami i wnioskami skargi, a zatem oceniają legalność decyzji również z urzędu.

Wskazać także przyjdzie, iż sprawa powyższa nie jest rozpatrywana pierwszy raz, lecz była już przedmiotem wyrokowania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. W wyroku z dnia 11 kwietnia 2018 r. sygn. akt IV SA/Gl 1195/17 Sąd uchylił poprzednio wydane w sprawie rozstrzygnięcia tak Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie (decyzję zaskarżoną z dnia [...] r. oraz wcześniejszą decyzję z dnia [...] r.) oraz decyzje Prezydenta Miasta C. z dnia [...] r. Analiza uzasadnienia tego wyroku musi doprowadzić do stwierdzenia, że zostało w nim przesądzone, że z akt administracyjnych wynika, że P. S. został, na podstawie art. 121 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, przysposobiony, co w konsekwencji oznacza, że ustały prawa i obowiązki przysposobionego wynikające z pokrewieństwa względem jego krewnych, jak również prawa i obowiązki tych krewnych względem niego. Tym samym, w ocenie Sądu, P. S. nie mógł zostać obciążony obowiązkiem ponoszenia odpłatność za pobyt D. S. w domu pomocy społecznej.

Trzeba przy tym pamiętać, że przepis art. 153 cytowanej już powyżej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowi, że ocena prawna i wskazania co dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność była przedmiotem zaskarżenia.

Rozpoznając zatem ponownie sprawę tak organ administracji jak i Wojewódzki Sąd Administracyjny nie może formułować ocen prawnych sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem i zobowiązany jest do podporządkowania się tym poglądom w pełnym zakresie. Wyłączenie bezwzględnego obowiązku zastosowania się w niniejszej sprawie przez Sąd i organy administracji do poglądu prawnego i wynikających z niego wytycznych, co do dalszego biegu postępowania mogłoby zajść jedynie wówczas, gdyby doszło po wydaniu wyroku do istotnej zmiany stanu faktycznego lub zmiany stanu prawnego - zmiany przepisów prawa. W przedmiotowym przypadku taka okoliczność nie zachodzi.

W tej sytuacji znaczenie powołanego powyżej wyroku dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy jest wiążące.

Dokonując więc oceny postępowania organu, które doprowadziło do wydania zaskarżonej decyzji należy zatem dokonać oceny, czy orzekające w sprawie organy odniosły się i zastosowały do wskazań zawartych w tym wyroku.

W ocenie Sądu rozpatrując ponownie sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze dostosowało się do wskazań zawartych w wymienionym powyżej wyroku.

Wbrew zarzutom skargi brak było podstaw do zastosowania w sprawie art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Wszak skarżący w dniu 21 października 2015 r., działając przez pełnomocnika, złożył wniosek o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta C. z dnia [...] r. ustalająca skarżącemu odpłatność za pobyt matki w domu pomocy społecznej. Skoro wyrokiem z dnia 11 kwietnia 2018 r. sygn. akt IV SA/Gl 1195/17 uchylono decyzję Kolegium z dnia [...]r. i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta C. z dnia [...] r. a także decyzję Kolegium z dnia [...] r., to złożony wniosek nie został rozpatrzony i wymagał dalszego procedowania, czyli ponownego merytorycznego rozpatrzenia.

Z kolei ponownie rozpatrując ten wniosek o wznowienie postępowania Samorządowe Kolegium Odwoławcze zasadnie samodzielnie, zgodnie z wytycznymi zawartymi w wymienionym wyroku, rozpatrzyło złożony wniosek o wznowienie postępowania, prawidłowo dokonując oceny zgłoszonej we wniosku przesłanki wznowieniowej – tj. przesłanki wskazanej w art. 145 § 1 pkt 5 Kodeksu postępowania administracyjnego – wyjście na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, a nieznanych organowi, który wydał decyzję. W ocenie Sądu Kolegium przeprowadziło prawidłową ocenę wskazanej przesłanki, zasadnie uznając, że podstawą wznowienia postępowania mogą być tylko takie nowe okoliczności i dowody, które są nowe (ale istniały w dacie wydania decyzji dla sprawy), mogły mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy i nie były znane organowi, który wydał decyzję. Chodzi bowiem o takie nowe okoliczności, które są istotne w takim znaczeniu, że ich istnienie lub ich brak bezpośrednio wpływa na treść rozstrzygnięcia. Dokonując zaś oceny zgłoszonej przesłanki w podany sposób zasadnie uznało, że nowa okoliczność w postaci pojawienia się drugiego syna matki skarżącego nie mogło mieć wpływu na treść wydanych w sprawie rozstrzygnięć.

Mając bowiem na uwadze treść art. 61 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, który wskazuje kto i w jakim zakresie i okolicznościach ponosi opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej, podzielić trzeba twierdzenia orzekającego organu, że drugi syn matki skarżącego nie mieści się w dyspozycji przywołanego przepisu. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, który uznać należy za pełny i kompletny, wynika bowiem w sposób bezsporny, że ustały wszelkie więzy P. S. z jego biologiczna matką i pozostałą rodziną. Wbrew twierdzeniom skargi, dołączone do akt sprawy pisma: Urzędu Stanu Cywilnego w C. z dnia [...] r. oraz Sądu Rejonowego w C. z dnia [...] r., potwierdzają jednoznacznie, że nieznany dotąd syn D. S. - P. S. został przysposobiony mocą postanowienia Sądu Rejonowego w C. [...] Wydział Rodzinny i Nieletnich na podstawie art. 121 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Na podstawie tego przepisu przez przysposobienie powstaje pomiędzy przysposabiającym a przysposobionym taki stosunek, jak między rodzicami a dziećmi, a sam przysposobiony nabywa prawa i obowiązki wynikające z pokrewieństwa w stosunku do krewnych przysposabiającego. Ustają natomiast prawa i obowiązki przysposobionego wynikające z pokrewieństwa względem jego krewnych, jak również prawa i obowiązku krewnych względem niego (§ 3). Skoro w powyższych pism wynika, że P. S. został przysposobiony w sposób pełny, to skutkiem tego jest powstanie stosunku jak między rodzicami i dziećmi w nowej rodzinie. Z kolei w przypadku rodziny naturalnej dochodzi do całkowitego zerwania więzów. Skoro więc z załączonej do akt dokumentacji wynika, że w 1991 r. P. S. został przysposobiony w sposób pełny to z dniem uprawomocnienia się postanowienia o przysposobieniu ustały jego obowiązki wynikające z pokrewieństwa z biologicznymi rodzicami, w tym z biologiczną matką. Tym samym nie może być on traktowany jako zstępny D. S., a zatem nie ma on obowiązku ponoszenia kosztów za jej pobyt w domu pomocy społecznej.

Stanowisko takie zaprezentował zresztą Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 11 kwietnia 2018 r. sygn. akt IV Sa 1195/17.

Wbrew twierdzeniom skargi, organ nie mógł w inny sposób udokumentować pełnego przysposobienia P. S., a to z uwagi na tajemnicę przysposobienia. Nazwisko to nie pojawiło się w rejestrach sądowych wobec wejścia do nowej rodziny. Dołączone do akt sprawy pisma Sądu i Urzędu Stanu Cywilnego stanowią dowód w rozumieniu art. 75 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego i potwierdzają one fakt przysposobienia, co jest wystarczające dla sprawy. W świetle powyższego brak podstaw do uwzględnienia P. S. w sprawie, jako osoby zobowiązanej do ponoszenia opłaty za pobyt D. S. w domu opieki społecznej.

Nie jest też zasadny zarzut skargi, iż pomimo przysposobienia drugi zstępny winien być uwzględniony, gdyż ma to wpływ na wysokość opłat ponoszonych przez skarżącego – mianowicie nie ponosi on opłat w całości ale w odpowiedniej proporcji, a także zarzut nie uwzględnienia możliwości zastosowania w przypadku skarżącego zwolnienia przewidzianego w art. 64 i art. 64a ustawy o pomocy społecznej, z uwagi na pozbawienie matki skarżącego władzy rodzicielskiej.

Jak podkreśliło Kolegium z wyroku Sądu Rejonowego w C. z dnia [...] r. sygn. akt [...] , wynika, że wykonywanie władzy rodzicielskiej nad małoletnim J. S. Sąd powierzył ojcu - J. S., zastrzegając matce prawo decydowania w istotnych sprawach dziecka. Nie jest to jednak jednoznaczne, jak twierdzi pełnomocnik skarżący, że Sąd pozbawił matkę skarżącego wykonywania władzy rodzicielskiej. Powierzając wykonywanie władzy rodzicielskiej ojcu Sąd ograniczył jedynie władzę rodzicielską matki do wykonywania określonych obowiązków i uprawnień względem dziecka. Nie jest to jednak równoznaczne z pozbawieniem władzy rodzicielskiej (art. 111 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego). Zatem skoro Sąd nie pozbawił matki skarżącego władzy rodzicielskiej nad synem, to tym samym w sprawie nie może być zastosowane zwolnienie z ponoszenia opłaty na podstawie art. 64a ustawy o pomocy społecznej.

W końcu odnosząc się do ostatniego zarzutu skargi, naruszenia art. art. 24 § 1 pkt 24 Kodeksu postępowania administracyjnego należy uznać go za niezasadny. Wskazany przepis stanowi, że pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji. W myśl przywołanych przepisów dla wyłączenia pracownika od udziału w sprawie decydujący jest zatem fakt, że pracownik ten brał udział w wydaniu nie jakiejkolwiek decyzji, lecz decyzji zaskarżonej, tj. od której ma być rozpatrzone odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Przepis ten wyłącza zatem od orzekania w sprawie polegającej na kontroli decyzji administracyjnej osobę, która w przeszłości wydała tę zaskarżoną pozostającą w obrocie prawnym decyzję, będącą obecnie przedmiotem kontroli. Natomiast w niniejszej sprawie taka sytuacja nie zachodzi. W świetle powołanych wyżej uregulowań prawnych orzekanie przez samorządowe kolegium odwoławcze po uchyleniu poprzedniej decyzji tego organu przez sąd administracyjny nie mieści się w dyspozycji art. 24 § 1 pkt 5 w związku z art. 27 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Z dnia [...] r. Po uchyleniu decyzji Kolegium z dnia [...] r. wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego nie ma przeszkód prawnych, aby w składach orzekających Kolegium ponownie rozpoznających tę sprawę, czyli m.in. w składzie wydającym decyzję z dnia [...] r. ponownie rozpoznającym wniosek skarżącego uczestniczyła wymieniona w skardze członek Kolegium Stanisława Dróżdż. Ponowne rozpoznanie sprawy nie jest bowiem udziałem w »wydaniu zaskarżonej decyzji«".

Tym samym w ocenie składu orzekającego organy słusznie przyjęły, że w przedmiotowej sprawie, nowa okoliczność stanowiąca podstawę wznowienia postępowania, nie była istotna dla sprawy, co w konsekwencji doprowadziło do stwierdzenia, że w rozpatrywanej sprawie nie zaistniała podstawa wznowienia postępowania powołana we wniosku o wznowienie przesłanka postępowania – tj. z art. 145 § 1 pkt 5 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zatem zgodnie z art. 151 § 1 pkt 1 tego Kodeksu brak jest podstaw do uchylenia decyzji dotychczasowej.

Mając na względzie powyższe argumenty, nie stwierdzając naruszenia prawa skutkującego uznaniem skargi za zasadną Wojewódzki Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw prawnych do uwzględnienia skargi i dlatego na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – oddalił skargę.