Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 556/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2008-07-31 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 136, art. 137
journal: Dz.U. 2000 nr 46 poz 543
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Szkodzińska Sędziowie: NSA Joanna Tuszyńska WSA Kazimierz Bandarzewski (spr.) Protokolant: Beata Błach po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 lipca 2008r. sprawy ze skargi [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji na decyzję Wojewody z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości skargę oddala.


UZASADNIENIE

W dniu [...] stycznia 1999 r. M. Z. złożył wniosek o zwrot niezabudowanych działek, położonych w K. przy ulicy [...], oznaczonych nr [...] o pow. 437 m2, nr [...] o pow. 312 m2 i nr [...] o pow.[...] m2, objętych księgą wieczystą nr [...].

Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] października 2007 r. znak [...], działając na podstawie art. 4 pkt 9b1, art. 136 ust. 3, art. 137, art. 138, art. 139, art. 140, art. 142 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 z późn. zm.) oraz upoważnienia Prezydenta Miasta z dnia [...].01.2004 r. nr [...] orzekł o zwrocie działki ewidencyjnej nr [...] o pow. [...] m2 obręb [...] jedn. ewid. [...], odpowiadającej wywłaszczonym na rzecz Skarbu Państwa działkom nr [...], nr [...] i nr [...] obr. [...] (mały) [...] na rzecz M. Z. w całości i zobowiązał tą osobę do zwrotu na rzecz Skarbu Państwa zwaloryzowanego odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość w kwocie [...] zł.

W uzasadnieniu tej decyzji podniesiono, że działka nr [...] o pow. 437 m2 obr. [...] (mały) [...] stanowiła własność F. Z. Natomiast działki nr [...] o pow. 312 m2 oraz nr [...] o pow. 3012 m2 stanowiły współwłasność M. Z. i F. Z. Jedynym spadkobiercą po F. i M. Z. jest M. Z.

Działki nr [...], nr [...] i nr [...] wywłaszczone zostały na rzecz Skarbu Państwa na podstawie decyzji Urzędu Dzielnicowego [...] z dnia [...].06.1975 r. nr [...] z przeznaczeniem na cele budowy Ośrodka [...] przy ulicy [...] w [...], zgodnie z decyzją Wydziału Gospodarki Przestrzennej i Ochrony Środowiska Urzędu Miasta z dnia [...].05.1974 r. nr [...] zatwierdzającą plan realizacyjny zagospodarowania terenu obiektów [...].

W toku postępowania ustalono, że działki nr [...], nr [...] i nr [...] wraz z innym działkami utworzyły działkę ewidencyjną nr [...] o pow. [...] m2 obr. [...].

Zgodnie z art. 136 i 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 z późn. zm.) możliwość zwrotu wywłaszczonej nieruchomości istnieje wówczas, gdy łącznie zostaną spełnione następujące przesłanki: o taki zwrot wystąpi poprzedni właściciel lub jego spadkobierca, nieruchomość została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego na podstawie enumeratywnie wyliczonych przepisów prawa, a ponadto istnieje zbędność nieruchomości wywłaszczonej na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, w rozumieniu przepisu art. 137 ww. ustawy, który formułuje legalną definicję stanu zbędności nieruchomości na cele określony w decyzji o wywłaszczeniu.

W tej sprawie o zwrot nieruchomości wywłaszczonej na rzecz Skarbu Państwa wystąpił spadkobierca poprzednich właścicieli. Przedmiotowe nieruchomości zostały wywłaszczone na podstawie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości.

Na podstawie analizy planu ogólnego zagospodarowania bazy [...] z dnia [...].11.1972 r. 1. ks. rób. [...], wykonanego w skali 1:1000, stanowiącego załącznik do decyzji z dnia [...].05.1974 r. nr [...] organ l-instancji ustalił, że na objętych wnioskiem o zwrot działkach nr [...], nr [...] i nr [...] planowano wybudować następujące obiekty: budynek sztabowy o powierzchni kubaturowej [...] m3, budynek klubowy o powierzchni kubaturowej [...] m3 oraz budynek szkoleniowy o powierzchni kubaturowej [...] m3. Ponadto stwierdzono, iż na części nieruchomości będącej przedmiotem wniosku o zwrot zamierzano zrealizować plac alarmowy, natomiast w pozostałej części przedmiotowa nieruchomość przeznaczona została pod budowę ciągów pieszych, parkingów oraz dróg dojazdowych do obiektów.

W trakcie rozprawy administracyjnej połączonej z oględzinami terenu, przeprowadzonej w dniu [...] sierpnia 1999 r., dokonano opisu faktycznego sposobu zagospodarowania wnioskowanych do zwrotu działek nr [...], nr [...] i nr [...]. Stwierdzono, iż ww. działki stanowią teren porośnięty wysokimi chwastami, krzakami malin i ostrężnic, krzewami dzikiego bzu, natomiast w zachodniej części działki, wzdłuż ogrodzenia graniczącego z posesją, będącą własnością wnioskodawcy rośnie rząd wysokich [...]. Teren jest nierówny, nienoszący śladów jakiejkolwiek inwestycji.

W trakcie kolejnej rozprawy przeprowadzonej w dniu [...] maja 2006 r. ustalono, iż granicę zachodnią nieruchomości wnioskowanej do zwrotu wyznacza ogrodzenie na podmurówce betonowej, natomiast pozostałe granice są niewidoczne w terenie. Działka jest nieużytkiem porośniętym chwastami, nieskoszoną trawą i kępami drzew. Ponadto stwierdzono, iż działka jest zaśmiecona oraz nigdy nie była zabudowana lub zagospodarowana.

Na podstawie tak dokonanych oględzin terenu organ l-instancji stwierdził, że zamierzona inwestycja, tj. budowa bazy [...] w [...] nigdy nie powstała i brak jest jakichkolwiek dowodów świadczących o rozpoczęciu budowy obiektów na terenie, będącym przedmiotem wniosku o zwrot. Tym samym działki nr [...], nr [...] i nr [...], stanowiące część działki ewidencyjnej nr [...], pozostają od daty wywłaszczenia niezabudowane i niezagospodarowane, stały się zbędne na cel wywłaszczenia, zgodnie z przesłankami zawartymi w art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami i tym samym zachodzi konieczność dokonania podziału działki nr [...] w celu wydzielenia części odpowiadającej wywłaszczonej nieruchomości.

Przeprowadzono postępowanie mające na celu wydzielenie działek, które mogły być zwrócone wnioskodawcy i zgodnie z planem podziału wykonanym przez Przedsiębiorstwo "A.", przyjętym do zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu [...].04.2007 r., pod nr [...], zatwierdzonym ostateczną decyzją Prezydenta Miasta z dnia [...].07.2007 r. nr [...], działka nr [...] o pow. [...] m2 podzieliła się na działki nr [...] o pow. [...] m2, nr [...] o pow. [...] m2 i nr [...] o pow. [...] m2. Zgodnie z wykazem synchronizacyjnym z dnia [...].12.2006 r. nr ks. rób. [...] działka nr [...] o pow. [...] m2 odpowiada wywłaszczonym działkom nr [...], nr [...] i nr [...] obr. [...]. Organ l-instancji ustalił, że na tych działkach nie ma infrastruktury technicznej, poza liniami kablowymi elektroenergetycznymi średniego napięcia i stacją [...]. Określono sposób waloryzacji odszkodowania, które wypłacono poprzednim właścicielom i do zwrotu którego zobowiązane wnioskodawcę w tej sprawie. Istniejące na tych nieruchomościach prawo trwałego zarządu ustanowionego na rzecz Komendy Wojewódzkiej Policji w [...] wygaśnie z dniem uprawomocnienia się tej decyzji, zgodnie z art. 138 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Decyzję tą doręczono Komendzie Wojewódzkiej Policji w dniu [...].11.2007 r. i dnia [...].11.2007 r. Komendant Wojewódzki Policji w [...] wniósł od tej decyzji odwołanie do Wojewody, domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji i umorzenia postępowania w sprawie, zarzucając naruszenie art. 136 i art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami, a także art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 K.p.a. poprzez nie wykazanie, że nieruchomość ta stała się zbędna na cel określony w decyzji Urzędu Dzielnicowego z [...].06.1975 r. nr [...] na cele budowy ośrodka [...] przy ul. [...] w [...].

W uzasadnieniu odwołania podniesiono, że nie zbadano, czy na terenie działki nr [...] nie ma infrastruktury podziemnej stanowiącej własność Komendy Wojewódzkiej Policji w [...], a taka infrastruktura tam się znajduje: instalacja wodociągowa Ø 150 znajdująca się w południowo-wschodnim narożu działki nr [...] i stanowiąca awaryjne zasilanie wszystkich obiektów Policji na tym obszarze, a ponadto instalacja kanalizacyjna Ø 200 odprowadzająca ściekli do sieci miejskiej. Przez działkę nr [...] przebiega elektroenergetyczna linia kablowa średniego napięcia, która jest doprowadzona do stacji [...] będącej własnością Policji i z tej stacji prowadzone są linie kablowe niskiego napięcia zasilające tymczasowe budynki Policji oraz tereny Policji.

Przez tą działkę przebiega droga żwirowa będąca komunikacją wewnętrzną Oddziałów Prewencji Policji dochodząca do ul. [...]. Tym samym wprawdzie ta działka została inaczej zagospodarowana niż wynikało to z decyzji wywłaszczeniowej, ale ten inny sposób zagospodarowania jest trwały i w związku z tym nie można orzec o jej zwrocie. To trwałe zagospodarowanie to sieć infrastruktury podziemnej i droga wewnętrzna. Ponadto aktualnie Komendant Główny Policji zatwierdził ramowy program zadania inwestycyjnego związanego z zapewnieniem przy ul. [...] w K. docelowych siedzib wraz z infrastrukturą dla jednostek Komendy Powiatowej Policji w [...], Oddziału Prewencji Policji w [...] oraz Samodzielnego Pododdziału Antyterrorystycznego Policji w [...].

Po rozpoznaniu odwołania, Wojewoda decyzją z dnia [...]r. znak [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta.

W uzasadnieniu tej decyzji uznano, że organ l-instancji prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy. Opisano dotychczasowy przebieg postępowania administracyjnego. Organ odwoławczy wyjaśnił, że działki nr [...], [...] i [...] zostały wywłaszczone w 1975 r. z przeznaczeniem na cele budowy Ośrodka [...] przy ul. [...] w [...], zgodnie z decyzją Wydziału Gospodarki Przestrzennej i Ochrony Środowiska Urzędu Miasta z dnia [...] maja 1974 r. nr [...], zatwierdzającą plan realizacyjny zagospodarowania terenu obiektów [...] i tego wywłaszczenia dokonano na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r., Nr 10, poz. 64). Zgodnie z załącznikiem do decyzji z dnia [...] maja 1974 r. na przedmiotowych nieruchomościach miały powstać obiekty bazy [...] w postaci m.in. budynku szkoleniowego, budynku klubowego oraz budynku sztabowego wraz z wewnętrznymi drogami dojazdowymi. Dokonane w 1999 r. oględziny tych nieruchomości pozwoliły na ustalenie, że tereny te są porośnięty wysokimi chwastami, krzakami malin i ostrężnic, krzewami dzikiego bzu, a w zachodniej części działki, wzdłuż ogrodzenia graniczącego z posesją będącą własnością wnioskodawców, rośnie rząd wysokich [...]. Na tym terenie nie ma śladów jakichkolwiek inwestycji. Wojewoda podniósł również, że taki stan faktyczny pozwala na zastosowanie art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, zgodnie z którym nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. Okoliczność, że na tym terenie znajduje się "uzbrojenie podziemne" oraz przebiegają przez nią "elektroenergetyczne linie kablowe średniego napięcia", nie skutkuje niedopuszczalnością zwrotu tej nieruchomości. Zgodnie bowiem z wyrokiem NSA z dnia 30 czerwca 2000 r. sygn. akt. I SA 1088/99, "budowa infrastruktury technicznej w postaci kanalizacji wraz z przyłączami - z natury rzeczy -nie koliduje ze zwrotem nieruchomości na rzecz dawnych właścicieli.".

Realizacja sieci przesyłających wodę, prąd czy gaz, jak również budowę kanalizacji można uznać za realizację celu wywłaszczenia o tyle, o ile zrealizowana została główna jego część. Nie można więc twierdzić, iż zrealizowanie samych tylko urządzeń potrzebnych do prawidłowego korzystania z danej - stanowiącej cel wywłaszczenia (w tym przypadku budynek szkoleniowy, budynek klubowy, czy budynek sztabowy wraz z drogami dojazdowymi) - infrastruktury, jest wystarczającą przesłanką do wydania decyzji o odmowie zwrotu nieruchomości.

Decyzję Wojewody doręczono Komendantowi Wojewódzkiemu Policji [...] kwietnia 2008 r., który w dniu [...] maja 2008 r. wniósł od tej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z żądaniem uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, a także zasadzenia kosztów postępowania według norm przepisanych.

Skarżący zarzucił organowi administracji naruszenie art. 136 ust. 3 i art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, poprzez błędne przyjęcie, że przedmiotowa nieruchomość stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że działka nr [...] pozostaje w trwałym zarządzie Komendy Wojewódzkiej Policji w [...]. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji może wprowadzać w błąd, jakoby cała działka nr [...] stanowiła teren niezagospodarowany, a tak nie jest. Skarżący podniósł, że na tej działce zostało jej wywłaszczeniu wybudowanych [...] budynków koszarowych, budynki infrastruktury (zaplecze magazynowo-garażowe, stacja [...], stołówka, stacja benzynowa, portiernia). Są tam urządzone drogi dojazdowe i plac apelowy. W tych obiektach funkcjonuje Oddział Prewencji Policji oraz Komenda Powiatowa Policji i te obiekty muszą mieć zapewniony dostęp do instalacji wodociągowej, kanalizacyjnej i elektroenergetycznej.

Przez działkę nr [...] przebiegają linie instalacji wodociągowej łączącej sieć miejską z budynkami oraz awaryjna instalacja wodociągowa do istniejącej studni głębinowej; instalacja kanalizacyjna oraz elektroenergetyczne linie kablowej średniego napięcia, a także została urządzona utwardzona droga żwirowa stanowiąca komunikację wewnętrzną i dochodząca do ul. [...] w K.

Tym samym nie można uznać, że działka nr [...] jest zbędna dla realizacji celu wywłaszczenia jakim było wybudowanie Ośrodka [...]. Działka nr [...] stanowi integralną część z pozostałym terenem i dokonanie oceny stopnia zagospodarowania tej działki nie może być prawidłowo dokonane bez oceny zagospodarowania działek sąsiednich.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, w całości podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Ustosunkowując się do zarzutów skargi podniósł, że istotne znaczenie w tej sprawie ma realizacja celu inwestycji, jakim była budowa na tej działce budynku szkoleniowego, budynku klubowego, budynku sztabowego z drogami dojazdowymi i taki cel nie został osiągnięty. Teren tej działki nigdy nie był zagospodarowany zgodnie z celem wywłaszczenia. Sama zaś istniejąca infrastruktura techniczna nie stanowi przeszkody przed zwrotem wcześniej wywłaszczonego terenu.

Na rozprawie pełnomocnik strony skarżącej podtrzymał argumentację zawartą w skardze, a uczestnik M. Z. wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Skarżący Komendant Wojewódzki Policji w dniu [...] maja 2008 r. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję Wojewody z dnia [...]r., doręczoną skarżącemu [...] kwietnia 2008 r. Skarga została wniesiona z zachowaniem ustawowego 30-dniowego terminu.

Właściwym rzeczowo do rozpoznania niniejszej skargi jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, który w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I-instancji nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 P.p.s.a.).

Właściwość miejscowa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie w tej sprawie wynika stąd, że Wojewoda, którego decyzja została zaskarżona, ma siedzibę w [...]. Z art. 13 § 2 P.p.s.a. wynika, że do rozpoznania sprawy właściwym miejscowo jest ten wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Zgodnie z § 1 pkt 5 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz.U. z 2003 r. Nr 72, poz. 652 z późn. zm.) obszar właściwości Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie obejmuje obszar Województwa.

Skarga Komendanta Wojewódzkiego Policji nie może zostać uwzględniona, gdyż decyzje organów pierwszej i drugiej instancji nie naruszają prawa.

Zgodnie z art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie "u.g.n." poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137 u.g.n., stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z wnioskiem o zwrot nieruchomości lub jej części występuje się do starosty (prezydenta miasta na prawach powiatu), wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, który zawiadamia o tym właściwy organ. Warunkiem zwrotu nieruchomości jest zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę odszkodowania lub nieruchomości zamiennej stosownie do art. 140 u.g.n.

Stosownie zaś do art. 137 u.g.n. możliwość zwrotu wywłaszczonej nieruchomości istnieje wówczas, gdy łącznie zostaną spełnione następujące przesłanki: a) o taki zwrot wystąpi poprzedni właściciel lub jego spadkobierca; b) nieruchomość została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego na podstawie enumeratywnie wyliczonych przepisów prawa; c) istnieje zbędność nieruchomości wywłaszczonej na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, przy czym pod pojęciem zbędności rozumie się następującą sytuację:

1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo

2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany (art. 137 ust. 1 u.g.n.).

W tej sprawie jest poza sporem, że o zwrot wywłaszczonej na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości wystąpiła uprawniona do tego osoba. M. Z. jest bowiem jedynym następcą prawnym (spadkobiercą) byłych właścicieli tej nieruchomości.

Przedmiotowa nieruchomość stanowiąca obecnie działkę nr [...], a w dacie wywłaszczenia działki nr [...], [...], [...] - została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa mocą decyzji Urzędu Dzielnicowego z dnia [...].06.1975 r. nr [...] z przeznaczeniem na cele budowy Ośrodka [...] przy ulicy [...] w [...], zgodnie z wcześniejszą decyzją Wydziału Gospodarki Przestrzennej i Ochrony Środowiska Urzędu Miasta z dnia [...].05.1974 r. nr [...] zatwierdzającą plan realizacyjny zagospodarowania terenu obiektów [...]. Plan ten, na który wprost powołano się w decyzji wywłaszczeniowej, wyraźnie przewidywał na przedmiotowym terenie realizację konkretnych inwestycji: budynku sztabowego o powierzchni kubaturowej [...] m3, budynku klubowego o powierzchni kubaturowej [...] m3 oraz budynku szkoleniowego o powierzchni kubaturowej [...] m3, a dodatkowo na części tej nieruchomości zamierzano zrealizować plac alarmowy, ciągi piesze, parkingi oraz drogi dojazdowe do planowanych obiektów. Dokładny plan realizacyjny znajduje się w aktach sprawy (akta postępowania administracyjnego, karta nr 128).

Jest również poza sporem, że żadnych budynków na ww. działkach nie zrealizowano i tą okoliczność organy administracji udowodniły w toku postępowania przeprowadzając w dniach [...] sierpnia 1999 r. i [...] maja 2006 r. oględziny nieruchomości. Treści ustaleń tych oględzin żadna ze stron nie kwestionowała.

Na tej podstawie zasadnie organy obu instancji stwierdziły, że wywłaszczony w 1975 r. teren na cele budowy obiektów na potrzeby ówczesnych jednostek [...] stał się zbędny, skoro obiektów tych nie zrealizowano.

Strona skarżąca częściowo nie zgadza się z tymi ustaleniami i twierdzi, że cel wywłaszczenia, jakim było budowa budynków na potrzeby jednostek [...] został zrealizowany, a treść zaskarżonej decyzji sugeruje, że żaden cel wywłaszczenia nie został zrealizowany, a ponadto na terenie działki nr [...] znajduje się instalacja wodociągowa, kanalizacyjna, linie energetyczne oraz przebiega utwardzona droga żwirowa, co również musi prowadzić do stwierdzenia, że także i ten teren nie jest zbędny na cel wywłaszczenia. Ponadto teren ten jest wykorzystywany przez Policję i Oddziały Prewencji Policji, a brak jego zagospodarowania w postaci budowy budynków był związany z brakiem środków finansowych, ale będzie w przyszłości zagospodarowany zgodnie z decyzjami, które mają być podjęte przez Komendanta Głównego Policji.

Ustosunkowując się do tak podniesionych argumentów należy wyjaśnić, iż nie mogą one stanowić argumentu na rzecz wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji.

Okoliczność, że na tym terenie mogą być w przyszłości wybudowane jakieś budynki nie ma żadnego znaczenia w tej sprawie, której przedmiotem jest orzekanie o zwrocie już wywłaszczonej nieruchomości. Istotą wywłaszczenia było i jest odebranie właścicielowi (wbrew jego woli) własności nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa (od 1990 r. również jednostki samorządu terytorialnego) ale tylko wtedy, gdy pozbawienie właściciela jego nieruchomości uzasadnione było realizacją celu publicznego (społecznego). Takim celem w tej sprawie była budowa konkretnych obiektów (budynków), a nie planowanie w nieokreślonej przyszłości budowę jakiś obiektów. Ustawodawca precyzyjnie przesądził pojęcie zbędności wywłaszczone nieruchomości wyraźnie wskazując na kryterium czasowe 7 lub 10 lat. Jeżeli więc po upływie 10 lat od daty wywłaszczenia nie została zrealizowana taka inwestycja, pod budowę której daną nieruchomość wywłaszczono – tym samym uznaje się ją za zbędną na cel wywłaszczenia. W tej zaś sprawie nie wybudowano żadnego obiektu budowlanego, pod budowę którego wywłaszczono tą nieruchomość.

Z zaskarżonej decyzji nie wynika, żeby organy administracji orzekały o zbędności jakiegokolwiek innego terenu poza zawnioskowanym przez M. Z. do zwrotu. Tym samym Sąd nie może oceniać, czy jest zasadnym zwrot jakiej innej jeszcze nieruchomości na tym terenie. Poza przedmiotem sprawy jest również ocena, czy zrealizowano cel wywłaszczenia budując na innych działkach obiekty budowlane.

W ocenie Sądu również istniejąca na terenie przedmiotowej nieruchomości sieć wodociągowo-kanalizacyjna i energetyczna, jak również droga żwirowa nie stanowią przesłanki uzasadniającej w tej sprawie odmowę zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Przede wszystkim celem wywłaszczenia, jak zostało to już wskazane, nie była budowa sieci wodociągowej, kanalizacyjnej czy elektroenergetycznej. Samo istnienie infrastruktury technicznej w postaci sieci przesyłowych nie uniemożliwia korzystanie z danej nieruchomości przez jej byłego właściciela lub inną uprawnioną osobę. Co najwyżej osoba, której taka nieruchomość jest zwracana, może być ograniczona w możliwości pełnego jej zagospodarowania, ale nie odbiera to możliwości samego zwrotu. Sieci przesyłowe były i są budowane na nieruchomościach o zróżnicowanym statucie własnościowym, a okolicznością notoryjną, nie wymagającą przeprowadzania dowodu jest fakt, że w szczególności sieci energetyczne zostały wybudowane w bardzo wielu przypadkach na nieruchomościach nie będących własnością Skarbu Państwa. Urządzenia służące do doprowadzania lub odprowadzania płynów, pary, gazu, energii elektrycznej oraz inne urządzenia podobne nie są częściami składowymi nieruchomości, o ile wchodzą w skład przedsiębiorstwa (art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego). Prawo cywilne pozwala na uregulowanie relacji między właścicielem gruntu, a właścicielem sieci (urządzeń pozwalających na przesyłanie energii, cieczy, gazów, itp.). Tym samym nie ma przeszkód przed zwrotem nieruchomości, na której wybudowano urządzenia infrastruktury technicznej na rzecz byłego właściciela, a ustalenie sposobu i warunków korzystania z takich sieci między właścicielem nieruchomości a odbiorcą (właściwym komendantem Policji) jest poza przedmiotem tej sprawy.

Sąd w tej sprawie akceptuje identyczne stanowisko zajmowane przez inne sądy administracyjne (np. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 20.06.2000 r., sygn. akt I SA 1088/99 zawarł tezę, zgodnie z którą "budowa infrastruktury technicznej w postaci kanalizacji wraz z przyłączami - z natury rzeczy - nie koliduje ze zwrotem nieruchomości na rzecz dawnych właścicieli", analogiczne stanowisko zajął Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 12.07.2006 r., sygn. akt I SA/Wa 777/06, opub. w LEX nr 258375).

Wbrew stanowisku strony skarżącej istniejąca na przedmiotowej działce droga żwirowa nie jest trwałym zagospodarowaniem danej nieruchomości. Jak podnosi to Komendant Wojewódzki Policji ma ona charakter wewnętrzny i służy tylko do wewnętrznej komunikacji. Tym samym istnienie takiej drogi również nie stanowi przesłanki do odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Sądy administracyjne rygorystycznie interpretują pojęcie trwałego zagospodarowania terenu i przykładowo w wyroku z dnia 22.03.2006 r., sygn. akt I OSK 623/05 Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że nie jest trwałym zagospodarowaniem budowa boiska szkolnego, ogrodzenia i słupów oświetleniowych. Takim nietrwałym zagospodarowaniem jest również budowa drogi żwirowej.

Konkludując powyższe należy uznać, że zaskarżona decyzja nie zawiera naruszeń prawa uzasadniających jej uchylenie bądź stwierdzenie nieważności.

Tym samym działając na podstawie art. 151 P.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie orzekł jak w sentencji wyroku i skargę oddalił.