Postanowienie WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 818/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2014-09-29 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6111 Podatek akcyzowy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 29 września 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W.G. o zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub części w sprawie ze skargi W.G. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia 6 lutego 2014 r. nr: [...] w przedmiocie pozostawienia odwołania bez rozpatrzenia p o s t a n a w i a wniosek oddalić


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 28 maja 2014 roku W.G zwrócił się z prośbą o udzielenie mu zwolnienia od kosztów sądowych w całości, ze względu na brak możliwości ich uiszczenia.

W związku z tym, że wniosek o przyznanie prawa pomocy złożony został bez zachowania przewidzianej prawem formy, skarżącemu został przesłany urzędowy formularz "PPF" celem jego wypełnienia oraz odesłania do tut. sądu w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania.

W zakreślonym terminie skarżący uzupełnił brak. Z zakreślenia dokonanego w rubryce 4 formularza wynika, że skarżący domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części. We wniosku skarżący oświadczył, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną M.G.. Ich miesięczny dochód wynosi 2.107 zł i stanowi go świadczenie emerytalne skarżącego w wysokości 900 zł netto oraz świadczenie emerytalne jego żony w wysokości 1.207 zł netto. Skarżący nie posiada żadnego majątku. Nie dysponuje oszczędnościami, ani cennymi przedmiotami o wartości powyżej 3.000 euro. Wnioskodawca podał, iż od roku 2002 pozostaje w rozdzielności majątkowej z małżonką.

W uzasadnieniu wniosku W.G. podniósł, iż z powodu bardzo wysokich opłat sądowo-administracyjnych nie ma on możliwości aby je uiścić, gdyż odbiłoby się to w negatywny sposób na rodzinie i zabrakłoby środków na bieżące utrzymanie. Skarżący podał, że urząd wprowadził do egzekucji decyzje podatkowe i nic mu prawie nie zostaje z emerytury. Bieżące koszty utrzymania kształtują się następująco: 200-350 zł miesięcznie energia elektryczna, 468 zł woda i ścieki (za 3 miesiące), 300 zł insulina wnioskodawcy, 130 zł leki żony, 170 zł abonamenty TV i telefon, 30 zł wywóz śmieci, 50 zł kwartalnie podatek od nieruchomości, 300-400 zł to koszty żywności, ubrania i środków czystości na osobę. Dodatkowo potrzebny jest opał na zimę. Skarżący przeszedł operację serca, od maja pozostaje w ciągłym leczeniu, cierpi także na marskość wątroby. Z uwagi na brak środków i rosnące zadłużenie strona nie opłaca rachunków.

W związku z tym, że dane zawarte w złożonym oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach nie miały cechy "dokładności", o której mowa w art. 252 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, W.G.został wezwany do ich uzupełnienia poprzez przesłanie w terminie 7 dni: wyciągów z kont bankowych W.G, M. G., R. G. i M.G. obejmujących operacje z ostatnich trzech miesięcy i ich obecny stan, wyciągów z ich lokat bankowych, zeznania podatkowego W.G, M. G., R. G. i M.G. za 2013 rok lub zaświadczeń z odpowiednich urzędów skarbowych o wysokości uzyskanych przez nich dochodów w 2013 roku, dowodu przekazu lub przelewu emerytury M. G.za ostatni miesiąc, dowodu przekazu lub przelewu emerytury W.G. za ostatni miesiąc, zaświadczenia z zakładu pracy M. G. o wysokości uzyskiwanych przez nią zarobków, dowodu przelewu lub przekazu raty kredytu za ostatni miesiąc, oświadczenia określającego jakie dochody przynosi działka żony (z uwzględnieniem dopłat), oświadczenia określającego, czy córka wnioskodawcy prowadzi z nim wspólne gospodarstwo domowe, zaświadczenia z właściwego Wydziału Ewidencji Pojazdów i Kierowców o samochodach będących własnością W. G. i M. G. (obejmującego ich markę i rok produkcji) lub o ich braku, a także spisu posiadanych przez W. G. i M. G.nieruchomości wraz z podaniem ich wielkości i położenia oraz odpisów z ksiąg wieczystych (lub ich kserokopii) na tę okoliczność.

W odpowiedzi na wezwanie skarżący podał, iż nie ma konta bankowego. Aktualnie nie przebywa z żoną od ponad trzech miesięcy (separacja). Żona ma orzeczone od skarżącego alimenty. Nie udostępniła ona historii swojego konta (jeżeli je ma), ani żadnych innych dokumentów. Wnioskodawca nie posiada lokat. Podał, iż nie mieszka z rodziną i nie dostanie od nich dokumentów. Zasugerował, że jeżeli są one potrzebne, wnosi o zwrócenie się przez sąd do urzędów, gdyż skarżącemu nie zostaną one wydane. Wysokość pobieranej emerytury wynosi 900 zł. Strona nie posiada samochodów, żona też nie miała. W ostatnim okresie czasu zaszły nowe okoliczności, bowiem od skarżącego egzekwowane są alimenty. Aktualnie gospodaruje on sam. Zamieszkiwał w domu córki, jednak z uwagi na konflikt, w większości w sezonie letnim, przebywa poza domem. Opłaca niektóre rachunki, dopóki są na niego. Urząd odrzucił odwołania W.G. i wszczął egzekucję. Na leki i życie pozostaje mu kwota ok. 300 zł. Raty kredytu skarżący przestał płacić i nie ma przekazu. Opłaca je żona. Skarżący podał ponadto, iż nie ma orientacji i wiedzy o numerach KW nieruchomości żony i czy nadal żona posiada te nieruchomości. Z uwagi na całkowity brak środków finansowych oraz groźbę nędzy i bezdomności wnosi o zwolnienie od opłat i kosztów sądowych w całości.

Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje:

Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego.

Instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, którego domaga się skarżący, zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 roku, dalej: p.p.s.a.) przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego należy rozumieć dopiero takie zachwianie sytuacji materialnej i bytowej wnioskodawcy, iż nie byłby on w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt: II FZ 137/05, niepubl.).

Z powyższego wynika, że strona dochodząca swoich praw na drodze sądowej ma prawo do ubiegania się o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu, jednakże dla skuteczności złożonego w tej materii wniosku zobowiązana jest spełnić przesłanki określone przepisami prawa, które regulują instytucję prawa pomocy. Zgodnie z treścią art. 252 § 1 p.p.s.a. wniosek osoby ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Użyte w art. 246 p.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

Aby dokonać rzetelnej, wolnej od wątpliwości oceny możliwości płatniczych strony orzekający musi dysponować dokładnymi informacjami na temat jej sytuacji rodzinnej i majątkowej. Informacje te winien przedstawić wnioskodawca. Brak takich danych lub dane niepełne powodują, że materiał dowodowy w dalszym ciągu jest niekompletny, a zatem niewystarczający do sprawdzenia, czy twierdzenia strony o niemożności poniesienia kosztów postępowania znajdują odzwierciedlenie w rzeczywistości.

W niniejszej sprawie skarżący W.G. nie przekonał orzekającego o niemożliwości uiszczenia przez niego kosztów sądowych we własnym zakresie. Dane zawarte w urzędowym formularzu "PPF" nie miały cech "dokładności", a wezwania do ich uzupełnienia nie zostało przez skarżącego w pełni zrealizowane. Poza złożonymi oświadczeniami, skarżący nie wykonał wezwania w przedmiocie przesłania dokumentów źródłowych, które potwierdziłyby ewentualną trudną sytuację materialną strony. Powołując się na konflikty rodzinne skarżący uchylił się od przesłania dokumentów odnoszących się do stanu majątkowego i dochodów członków rodziny. Nie wyjaśnił natomiast w żaden sposób dlaczego nie jest w stanie przesłać tych dokumentów, które dotyczą tylko wnioskodawcy. Do dokumentów takich należą chociażby dowód przekazu lub przelewu pobieranej emerytury, zeznanie podatkowe za 2013 rok, czy też zaświadczenie z właściwego wydziału ewidencji pojazdów i kierowców o samochodach będących własnością skarżącego, bądź ich braku. Tym samym skarżący uniemożliwił orzekającemu weryfikację prawdziwości składanych przez niego oświadczeń o sytuacji majątkowej.

W kontekście wyjaśnień W.G., iż nie mieszka z rodziną i pozostaje w separacji z żoną niewiarygodnym wydaje się wysokość zadeklarowanych przez niego wydatków związanych z utrzymaniem (200-300 zł miesięcznie energia elektryczna, 468 zł kwartalnie woda). Podane kwoty są niewątpliwie zawyżone w przypadku jednoosobowego gospodarstwa domowego. Ponadto jako wydatek związany z utrzymaniem skarżący deklaruje koszty zakupu leków nasercowych żony w kwocie 130 zł, co w obliczu deklarowanej z żoną separacji także wydaje się mało prawdopodobne. Podobnie deklarowany wydatek na podatek od nieruchomości (50 zł kwartalnie) w sytuacji, gdy skarżący deklaruje, iż nie jest właścicielem żadnego majątku nieruchomego podważa wiarygodność złożonego oświadczenia o sytuacji majątkowej strony. Niespójne jest także oświadczenie skarżącego w przedmiocie opłacania przez niego rachunków. W formularzu "PPF" W.G. podał, iż nie opłaca rachunków z uwagi na brak środków i rosnące zadłużenie. Z kolei w piśmie procesowym z dnia 23 lipca 2014 roku skarżący podał, iż opłaca niektóre rachunki, gdyż póki co są one na niego i musi je opłacać, choćby częściowo. Nie podał przy tym jakie rachunki są przez niego opłacane, a w jakich płatnościach ma zaległości.

Okoliczności te sprawiają, że oświadczenia W.G. o jego sytuacji majątkowej i rodzinnej są niepełne i nie poddają się weryfikacji. Wybiórcze wykonanie skierowanego do skarżącego wezwania nie pozwala na wolną od wątpliwości ocenę jego sytuacji materialnej. Podkreślenia wymaga, że wszystkie dokumenty, których przedłożenia oczekiwał orzekający, miały istotne znaczenie dla oceny przesłanek prawa pomocy. Pozwalałyby one bowiem na zobrazowanie rzeczywistej sytuacji materialnej skarżącego, a nie sytuacji wykreowanej przez wybiórcze przedstawienie niepełnych danych. Orzekanie na podstawie niekompletnych danych nie jest natomiast możliwe, ani dopuszczalne. Prawo pomocy jest bowiem instytucją wyjątkową i jako taka powinno być stosowne tylko w stosunku do osób, które w sposób nie budzący wątpliwości wykazały, że spełniają przesłanki do jego otrzymania.

Skoro w niniejszej sprawie nie zostały spełnione przez skarżącego przesłanki, od których zależy przyznanie prawa pomocy należało orzec jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a.