Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 3496/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-07-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne: Ubezpieczenia
Skarżony organ: Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 8 pkt 1 lit c, art. 11 ust. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 28 poz 153
law: Ustawa z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym.
article: art. 12 ust. 1, art. 9 ust. 1 pkt 1 lit c i pkt 16, art. 24 ust. 5
journal: Dz.U. 2003 nr 45 poz 391
law: Ustawa z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia.
article: art. 66 ust. 1 pkt 1 lit c, art. 109 ust. 2
journal: Dz.U. 2008 nr 164 poz 1027
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - tekst jednolity.
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 1980 nr 9 poz 26
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Szydłowska Sędziowie Sędzia WSA Aneta Lemiesz (spr.) Sędzia WSA Jakub Linkowski Protokolant st. ref. Katarzyna Zielińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 lipca 2015 r. sprawy ze skargi D. J. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego oddala skargę


UZASADNIENIE

Stan faktyczny sprawy przedstawi się następująco.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Inspektorat w [...] ("ZUS") zwrócił się do Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia ("Dyrektor [...] OW NFZ") z wnioskiem o rozpatrzenie sprawy dotyczącej objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym Pani D. J. ("skarżąca") z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej w okresie od [...] stycznia 1999 r do [...] grudnia 2007 r. Do wniosku dołączono kserokopię informacji z Urzędu Skarbowego w [...] dotyczącą okresu prowadzenia działalności gospodarczej przez Pani D. J. Z ww. dokumentu wynika, że Pani D. J. figuruje w ewidencji tego urzędu jako osoba fizyczna prowadząca "na własne nazwisko" działalność pod nazwą [...] w okresie od [...] października 1994 r. do [...] grudnia 2007 r. (data likwidacji działalności gospodarczej). W dokumentach rejestracyjnych brak jest informacji o przerwach w prowadzeniu działalności gospodarczej. Natomiast przychody z działalności gospodarczej zostały wykazane w rocznych zeznaniach podatkowych składanych za lata 1998 – 2007.

Dyrektor [...] OW NFZ - pismem z dnia [...] stycznia 2013 r. - zwrócił się do skarżącej o dostarczenie wszelkich dowodów potwierdzających okres faktycznego prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w wyszczególnieniem takich dokumentów jak wpis do ewidencji działalności gospodarczej/Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej/KRS, wykreślenia tego wpisu, dokumenty potwierdzające okresy zawieszenia przedmiotowej działalności, zaświadczenia z właściwego urzędu skarbowego potwierdzające okresy zawieszenia przedmiotowej działalności lub wskazujące okresy braku uzyskiwania przychodów i ponoszenia kosztów z tytułu działalności gospodarczej, deklaracje roczne składane w urzędzie skarbowym z tytułu działalności gospodarczej, dokumenty potwierdzające zgłoszenie oraz wyrejestrowanie z ubezpieczenia zdrowotnego składane w ZUS, itp.

Jednocześnie organ zwrócił się do Urzędu Miejskiego w [...] z prośbą o udzielenie informacji, czy Pani D. J. figurowała w ewidencji działalności gospodarczej oraz o podanie daty rozpoczęcia prowadzenia działalności, jej zakończenia oraz ewentualnych okresów zawieszenia. W odpowiedzi Urząd Miejski w [...] wskazał, że Pani D. J. figurowała w ewidencji działalności gospodarczej prowadzonej przez Prezydenta Miasta [...] pod nr ewidencyjnym [...]. Z załączonej decyzji z dnia [...] stycznia 2008 r. wynika, że wpis dotyczący działalności gospodarczej dokonany w dniu [...] października 1994 r., z datą rozpoczęcia działalności - [...] stycznia 1995 r., został wykreślony z ewidencji z dniem [...] grudnia 2007 r.

Pani D. J. w pismach z dnia [...] lipca 2013 r. oraz z dnia [...] września 2013 r. wyjaśniła m.in., że rozpoczęła działalność gospodarczą będąc na stałym świadczeniu rentowym z tytułu częściowej niezdolności do pracy i w związku z tym świadczeniem była zwolniona z urzędu z obowiązku odprowadzenia składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne. Wskazała, że równocześnie wykonywała pracę w zakładzie pracy, który odprowadzał składki na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne. Zatem z uwagi na to, że działalność gospodarcza nie była jej jedynym źródłem dochodu, jak i na to, że zakład pracy, w którym była zatrudniona, odprowadzał składki na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne z urzędu była ustawowo zwolniona z opłacania składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne z tytułu prowadzonej działalności.

Skarżąca stwierdziła także, że przepis zobowiązujący do opłacenia składek osoby prowadzące działalność gospodarczą jednocześnie posiadające rentę na ubezpieczenie zdrowotne nie dotyczył osób, które już tę działalność prowadziły, ponieważ one były ustawowo zwolnione z opłacania tych składek. Stąd niezrozumiałe jest zdaniem skarżącej, wskazywanie w chwili obecnej, że nie opłaciła składek na ubezpieczenie zdrowotne.

Skarżąca wniosła również o zwrócenie się do ZUS w [...] o wykazanie, czy w okresie prowadzonej działalności gospodarczej ZUS wypłacał jej świadczenie rentowe, co miałoby by dowodem zwolnienia ustawowego z opłaty składek zdrowotnych, oraz czy w okresie od [...] stycznia 1999 r. do [...] grudnia 2007 r. były odprowadzane składki zdrowotne ze stosunku pracy. Podniosła również "brak właściwości rozpoznawczej przez NFZ", jako że sprawy z zakresu wymierzania i pobierania składek na ubezpieczenie zdrowotne należą do właściwości organów społecznych.

Dyrektor [...] OW NFZ decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r., na podstawie art. 109 oraz art. 66 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r., nr 164, poz. 1027 ze zm.), zwanej dalej "ustawą o świadczeniach", stwierdził podleganie obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego skarżącej z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej od [...] stycznia 1999 r. do dnia [...] grudnia 2007 r.

W wyniku wniesionego przez skarżącą odwołania Prezes NFZ decyzją z dnia [...] lipca 2014 r., utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Przed wydaniem decyzji Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia pismem z dnia [...] marca 2014 r. poinformował Panią D. J. o jej prawach wynikających z art. 10 § 1 k.p.a., a ponadto ponownie wezwał o dostarczenie dowodów mogących mieć wpływ na rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie, tj. świadczących o nieprowadzeniu działalności gospodarczej w spornym okresie np. informacji z właściwego urzędu skarbowego o złożonych zeznaniach podatkowych za poszczególne lata/miesiące, osiągniętych dochodach lub przychodach, odprowadzonym podatku, prowadzonej dokumentacji firmy.

Jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru ww. korespondencja została odebrana przez męża Pani D. J. w dniu [...] marca 2014 r. Ubezpieczona nie ustosunkowała się jednak do ww. pisma i nie przedstawiła żadnych nowych dokumentów.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że w okresie objętym decyzją organu I instancji miały zastosowanie przepisy trzech kolejnych ustaw tj.: art. 8 pkt 1 lit. c i art. 11 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu zdrowotnym, obowiązującej do dnia 31 marca 2003 r., art. 9 ust. 1 pkt 1 lit. c i art. 12 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu w NFZ, zgodnie z którymi obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi oraz art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c i art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach, w brzmieniu obowiązującym do dnia 20 września 2008 r., zgodnie z którymi "obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi, a czas objęcia obowiązkiem ubezpieczenia tych osób, a więc także ubezpieczeniem zdrowotnym jest tożsamy z czasem prowadzenia działalności gospodarczej w oparciu o przepisy o działalności gospodarczej lub inne przepisy szczególne.

Jak zaś wynika z decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] stycznia 2008 r., Pani D. J. posiadała uprawnienia do prowadzenia działalności gospodarczej na podstawie wpisu dokonanego w dniu [...] października 1994 r. pod nr ewidencyjnym [...] od 1 stycznia 1995 r. Wpis został wykreślony z dniem [...] grudnia 2007 r.

Informację dotyczącą okresu prowadzenia działalności gospodarczej przez Panią D. J. potwierdza pismo Urzędu Skarbowego w [...] z dnia [...] listopada 2012 r., gdzie wskazano dodatkowo, że Ubezpieczona wykazała przychody w rocznych zeznaniach podatkowych za lata prowadząc 1998-2007 i że brak jest informacji na temat przerw w prowadzonej działalności.

Jak wskazał organ Ubezpieczona nie przedstawiła żadnych dokumentów potwierdzających występowanie przerw w prowadzeniu działalności czy potwierdzających, iż działalność prowadzona była w innym okresie.

Odnosząc się do zarzutów odwołania organ odwoławczy wskazał, że w dniu [...] stycznia 1999 r. utraciły moc prawną przepisy ustawy z dnia 18 grudnia 1976 r. o ubezpieczeniu społecznym osób prowadzących działalność gospodarczą oraz ich rodzin (Dz. U. z 1989 r. Nr 46, poz. 250 z późn. zm.), zgodnie z którymi ubezpieczeniu nie podlegały osoby prowadzące działalność, które były równocześnie pracownikami zatrudnionymi w wymiarze czasu pracy nie niższym niż połowa wymiaru obowiązującego w danym zawodzie albo były objęte odrębnymi przepisami w zakresie zaopatrzenia emerytalnego lub ubezpieczenia społecznego.

Organ wskazał również, że w stanie prawnym przed dniem 20 września 2008 r., a więc okresu, który odpowiada niniejszej sprawie, nie istniała formalna możliwość zgłoszenia zawieszenia działalności gospodarczej. W rezultacie wpisy dotyczące działalności gospodarczej w organie ewidencyjnym wywołują domniemanie, że działalność gospodarcza była prowadzona w terminach w tej ewidencji określonych, zaś ciężar dowodu wystąpienia przesłanek uzasadniających ustanie obowiązku ubezpieczenia społecznego (rzeczywistego zaistnienia przerwy w prowadzeniu działalność) obciąża tę stronę, która z faktu tego wywodzi skutki prawne w zakresie ustania obowiązku ubezpieczenia.

Pan D. J. nie kwestionuje jednak samego faktu prowadzenia działalności gospodarczej w badanym okresie.

W skardze do Sądu na powyższą decyzję skarżąca zarzuciła błędne ustalenie stanu faktycznego poprzez błędną interpretację zastosowanego przepisu prawa, jak i błędne zastosowanie do osoby, która rozpoczęła prowadzenie działalności gospodarczej [...] października 1994 r. mając stale świadczenie rentowe i będąc z urzędu zwolniona z obowiązku opłaty składki zdrowotnej do świadczenia rentowego. Nowa ustawa, która nakładała obowiązek opłaty składki zdrowotnej, nie miała do skarżącej zastosowania, bo zgodnie z Konstytucją prawo nie działa wstecz.

Wskazała także, że zapoznając się w 1994 r. z przepisami prawa dowiedziała się, że mając świadczenie rentowe jest z urzędu zwolniona z obowiązku odprowadzania składek na ubezpieczenie społeczne i żadna nowa ustawa w tym zakresie jej nie dotyczy.

Skarżąca wniosła po pierwsze o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, po drugie o przeprowadzenie "dowodu z zaskarżenia i że prawo nie działa wstecz do prawa nabytego, nawet jak zmieni się ustawa podstawowa to w tym przypadku dotyczy osób które rozpoczynają działalność gospodarcza mając świadczenia rentowe, a do tych którzy maja świadczenia rentowe okresowe do czasu upływu okresu przyznania świadczenia", i po trzecie o orzeczenie wyrokiem iż skarżąca nie podlegała ubezpieczeniu zdrowotnemu w związku z nową ustawą i utratą mocy poprzedniej ze względu na to, że miała trwale nabyte prawo do zwolnienia w związku ze stałym świadczeniem rentowym.

W odpowiedzi na skargę Prezes NFZ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą zaskarżonym aktem z punktu widzenia kryterium legalności, to jest zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania prawa materialnego.

Sąd nie bada zaskarżonej decyzji pod względem jej celowości czy słuszności.

Nadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (U. z 2012 roku, poz. 270 z późn. zm., dalej p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną.

Dokonując oceny zaskarżonej decyzji z uwzględnieniem powyższych kryteriów Sąd uznał, że skargę D. J.należało oddalić.

Ramy prawne rozpoznawanej sprawy wyznaczały przepisy trzech kolejnych ustaw regulujących obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego, tj. ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym, obowiązującej do dnia 31 marca 2003 r. (Dz. U. Nr 28, poz. 153 ze zm.), ustawy z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia, obowiązującej do dnia 30 września 2004 r. (Dz. U. Nr 45, poz. 391 ze zm.) oraz ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz. U. z 2008 r., nr 164, poz. 1027 ze zm.).

Jak stanowiły przepisy art. 8 pkt 1 lit. c) i art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym oraz art. 9 ust. 1 pkt 1 lit. c) i art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia, obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegały osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które były wówczas osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi. Z kolei zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c) ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, w brzmieniu obowiązującym do dnia 20 września 2008 r. - czyli obowiązującym w stanie faktycznym sprawy - obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegały osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które były wówczas osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi.

Na podstawie art. 13 pkt 4 ustawa z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - obowiązującym do 19 września 2008 r. - obowiązek ubezpieczenia dla osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą, powstawał od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności. Zatem obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegały osoby, które prowadziły działalność gospodarczą - od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania jej wykonywania

We wskazanym okresie obowiązywały także kolejno trzy ustawy określające zasady podejmowania i wykonywania działalności gospodarczej na terenie Polski, zawierające podobne unormowania, tj. w art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 41, poz. 324 ze zm.) obowiązującej do dnia 31 grudnia 2000 r., art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. - Prawo działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 101, poz. 1178 ze zm.) i w art.14 ust. 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U z 201 u i Nr 220, poz. 1447 ze zm.), zgodnie z którymi dopuszczono możliwość podjęcia działalności gospodarczej przez przedsiębiorcę będącego osobą fizyczną dopiero po uzyskaniu wpisu do ewidencji działalności gospodarczej (według ustawy o działalności gospodarczej - po zgłoszeniu działalności do takiej ewidencji).

Reasumując, w każdym przedstawionym wyżej stanie prawnym obowiązek w zakresie ubezpieczeń zdrowotnych powiązany był z objęciem ubezpieczeniami społecznymi, które z kolei związane jest m.in. z prowadzeniem pozarolniczej działalności gospodarczej. Zatem podleganie obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu jest związane wprost z prowadzeniem pozarolniczej działalności gospodarczej.

Zadaniem organów w tej sprawie było więc ustalenie, kiedy działalność ta przez skarżącą była prowadzona.

Rolą strony było zaś ewentualne wykazanie, że w spornym okresie nie prowadziła działalności gospodarczej, zatem nie podlegała ubezpieczeniu społecznemu ani zdrowotnemu.

Sąd orzekający podzielił w sprawie pogląd wyrażony w orzecznictwie sądowym odnośnie stanu prawnego obowiązującego w zakresie ubezpieczeń zdrowotnych przed 20 września 2008 r. (m. in. w wyroku NSA z dnia 24 lutego 2015 r., sygn. akt II GSK 2411/13, w którym Sąd oparł się na wyroku Sądu Najwyższego z 11 lutego 2010r., I UK 221/09), tj. że obowiązek ubezpieczenia osoby prowadzącej pozarolniczą działalność - w tym działalność gospodarczą - wynika z faktycznego prowadzenia tej działalności, a zatem o zaprzestaniu prowadzenia działalności gospodarczej, powodującej wyłączenie z tego ubezpieczenia, decyduje faktyczne zaprzestanie tej działalności.

Tak więc wpis do ewidencji działalności gospodarczej rodzi wprawdzie domniemanie faktyczne podjęcia przez przedsiębiorcę działalności gospodarczej w okresie z ewidencji tej wynikającym, niemniej jednak nie zwalnia to organów administracji publicznej - stosownie do art. 109 ust. 6 ustawy o świadczeniach - z obowiązków wynikających z przepisów k.p.a., a w szczególności zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego na okoliczność faktycznego prowadzenia lub nieprowadzenia przez przedsiębiorcę działalności gospodarczej.

Organ w tej sprawie uczynił zadość tym obowiązkom, zgromadził bowiem dowody, które - uzupełniając się wzajemnie - pozwalają na ustalenie, kiedy skarżąca prowadziła działalność gospodarczą. Zarówno organ I i II instancji wzywał przy tym skarżącą do dostarczenia wszelkich dowodów potwierdzających okres faktycznego prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, w szczególności takich dokumentów jak wpis do ewidencji działalności gospodarczej/Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej/KRS, wykreślenie tego wpisu, dokumentów potwierdzających okresy zawieszenia przedmiotowej działalności, zaświadczenia z właściwego urzędu skarbowego potwierdzającego okresy zawieszenia działalności lub wskazujące okresy braku uzyskiwania przychodów i ponoszenia kosztów z tytułu działalności gospodarczej, deklaracje roczne składane w urzędzie skarbowym z tytułu działalności gospodarczej, dokumentów potwierdzających zgłoszenie oraz wyrejestrowanie z ubezpieczenia zdrowotnego składane w ZUS, itp.

Wobec nieprzedstawienia przez skarżącą jakichkolwiek dowodów nieprowadzenia działalności gospodarczej w spornym okresie, organ zasadnie ustalił obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego na podstawie - przedstawionych w części historycznej uzasadnienia - informacji uzyskanych z Urzędu Miejskiego w [...] o dacie zarejestrowania i wyrejestrowania działalności gospodarczej przez skarżącą oraz z Urzędu Skarbowego w [...] o tym, że skarżąca korzystała ze zwolnienia w podatku VAT, a podatek dochodowy od osób fizycznych w związku z prowadzoną działalnością rozliczała na zasadach ogólnych (wykazując przychody w zeznaniach podatkowych składanych za lata 1998-2007) oraz że w dokumentach rejestracyjnych brak informacji o przerwach w prowadzonej działalności gospodarczej.

Nie ma racji skarżąca twierdząc, że obowiązek w zakresie ubezpieczeń społecznych uchyla okoliczność pobierania przez nią stałego świadczenia rentowego.

Należy bowiem wskazać, że art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 18 grudnia 1975 r. o ubezpieczeniu społecznym osób prowadzących działalność gospodarczą oraz ich rodzin (Dz.U. z 1989 r. Nr 46, poz. 250 ze zm.) stanowiący, że ubezpieczeniu społecznemu nie podlegają osoby prowadzące działalność określoną w art. 1, które mają ustalone prawo do emerytury lub renty, chyba że zgłoszą wniosek o objęcie ubezpieczeniem, utracił moc z dniem 1 stycznia 1999 r. Przesądził o tym jednoznacznie art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Nowe przepisy nie wprowadziły zaś podobnych w skutkach regulacji prawnych, ani regulacji odnoszących się wprost do osób korzystających dotąd z rozwiązania wynikającego z art. 2 ustawy z dnia 18 grudnia 1975 r. o ubezpieczeniu społecznym osób prowadzących działalność gospodarczą oraz ich rodzin.

Oznacza to, że do skarżącej zastosowanie miały - na ogólnych zasadach - akty prawne kolejno regulujące kwestie ubezpieczeń zdrowotnych. Zgodnie bowiem z zasadą bezpośredniego działania nowego prawa od chwili wejścia w życie nowych norm prawnych należy je stosować do wszystkich stosunków prawnych, zdarzeń czy stanów rzeczy danego rodzaju, zarówno tych, które dopiero powstaną, jak i tych, które powstały wcześniej, przed wejściem w życie nowych przepisów, ale które trwają w czasie dokonywania zmiany prawa. Wszyscy znajdujący się w określonych sytuacjach prawnych, z chwilą wejścia w życie nowej regulacji prawnej, traktowani są więc jednakowo, według tych samych – nowych norm. Rozwiązanie takie odpowiada zazwyczaj przeświadczeniu prawodawcy, że nowe normy są bardziej dostosowane do aktualnych warunków i potrzeb niż prawo, które uchylono.

Tak więc za prawidłową należało uznać ocenę Prezesa NFZ, że ustalone prawo Skarżącej do renty, nie wyłączyło podlegania przez nią obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej.

I tak, zgodnie z art. 22 ust. 1 ustawy o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym jeżeli spełnione zostały przesłanki do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia, o którym mowa w art. 8, z więcej niż jednego tytułu, składka na ubezpieczenie zdrowotne powinna być opłacana z każdego z tych tytułów odrębnie, z zastrzeżeniem ust. 3-7.

Takie również unormowanie znalazło się w przepisie art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia.

Odpowiednikiem zaś tego przepisu jest obecna regulacja w art. 82 ust. 1 ustawy o świadczeniach zdrowotnych z 2004 r., który stanowi, iż w przypadku, gdy ubezpieczony uzyskuje przychody z więcej niż jednego tytułu do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, o którym mowa w art. 66 ust. 1, składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana jest z każdego z tych tytułów odrębnie.

W myśl art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c) ustawy o świadczeniach zdrowotnych - w brzmieniu obowiązującym w stanie faktycznym sprawy - obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi. W kręgu osób podlegających obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego ustawodawca w ust. 1 pkt 16 art. 66 ustawy o świadczeniach wymienił również osoby pobierające rentę.

W poprzednio obowiązującej za ustawie, tj. ustawie z 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia, stanowiły o tym przepisy art. 9 ust. 1 pkt 1 lit c) i pkt 16, a w ustawie z 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym – przepisy art. 8 pkt 1 lit. c) oraz pkt 10.

Należy zauważyć przy tym, że regulacje prawne zawarte w rozdziale 2 Działu IV- zasady podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu (art. 82 ust. 1 i art. 82 ust. 8) ustawy o świadczeniach wskazują, że w przypadku uzależnienia podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu od spełnienia warunków do objęcia ubezpieczeniem społecznym z określonego tytułu - składka na ubezpieczenie zdrowotne odprowadzana jest zarówno wówczas, gdy ubezpieczenie społeczne z danego tytułu jest obowiązkowe jak i wówczas, gdy określona osoba spełnia jedynie warunki do podlegania z danego tytułu dobrowolnemu ubezpieczeniu społecznemu. Istotny jest bowiem sam fakt podlegania ubezpieczeniu społecznemu z danego tytułu, to jest wypełnienie ustawowych warunków do skorzystania z tego ubezpieczenia, niezależnie od tego czy ubezpieczenie jest w tej sytuacji obowiązkowe czy dobrowolne i niezależnie od tego czy dana osoba złożyła wniosek o objęcie jej z danego tytułu dobrowolnym ubezpieczeniem społecznym (por. K. Baka, G. Machulak, A. Pietraszewska-Machała, A. Sidorko Komentarz ABC 2010 r. do ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych).

Oznacza to, że jeśli skarżąca prowadziła pozarolniczą działalność gospodarczą (a ten fakt nie był przez skarżącą kwestionowany) i jednocześnie pobierała rentę to tym samym podlegała obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego zarówno jako rencista jak i jako osoba prowadząca działalność gospodarczą.

Jednocześnie należy zauważyć, iż zgodnie z art. 82 ust. 8 ustawy o świadczeniach oraz art. 24 ust. 5 ustawy z 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia (analogicznie - art. 22 ust. 4 ustawy o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym), składka na ubezpieczenie zdrowotne nie jest opłacana przez osobę, której świadczenie emerytalne lub rentowe nie przekracza miesięcznie kwoty minimalnego wynagrodzenia, od tytułu do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, o którym mowa w art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c (prowadzenie działalności gospodarczej), w przypadku, gdy osoba ta:

- uzyskuje dodatkowe przychody z tego tytułu (z działalności gospodarczej) w wysokości nieprzekraczającej miesięcznie 50% kwoty najniższej emerytury lub

- opłaca podatek dochodowy w formie karty podatkowej.

Jak zatem wynika z cytowanego przepisu emeryt lub rencista, uzyskujący dodatkowe przychody z tytułu działalności gospodarczej, nie przestał być objęty ubezpieczeniem zdrowotnym, lecz może być zwolniony z obowiązku opłacania składki. W tej kwestii jednakże orzeka Zakład Ubezpieczeń Społecznych, gdyż w zakresie kompetencji Prezes NFZ leży jedynie ustalenie, czy skarżąca była objęta obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym. Ustalenie tej okoliczności przez Fundusz jest kwestią niejako wstępną dla Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, który dopiero po stwierdzeniu przez NFZ objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym ubezpieczonego może ustalać należną składkę i ewentualną jej wysokość. Zgodnie bowiem z art. 109 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, sprawy z zakresu wymierzania i pobierania składek na ubezpieczenie zdrowotne należą do właściwości organów ubezpieczeń społecznych.

W ocenie Sądu organ prawidłowo ustalił okres podlegania przez skarżącą obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzonej pozarolniczej działalności gospodarczej. Organy administracji prowadząc postępowanie nie naruszyły przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania administracyjnego, w tym w szczególności art. 7, 77 § 1 oraz 80 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem podjęły wszelkie możliwe i niezbędne zarazem czynności celem pełnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w oparciu o zebrany w sposób wyczerpujący materiał dowodowy. Ponadto poprzez pełne - w ocenie Sądu - uzasadnienie faktyczne obu zaskarżonych decyzji organ nie naruszył normy postępowania administracyjnego wskazanej w przepisie art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu, który miałby istotny wpływ na wynik sprawy.

Wobec niezasadności zarzutów skargi oraz niestwierdzenia przez Sąd z urzędu tego rodzaju uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, które sąd ma obowiązek badać z urzędu - skargę, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało oddalić.