Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 323/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2012-04-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6170 Adwokaci i aplikanci adwokaccy
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Sieńczyło - Chlabicz Sędzia NSA Andrzej Kuba Sędzia del. WSA Dorota Pędziwilk - Moskal (spr.) Protokolant Anna Wojtowicz - Hess po rozpoznaniu w dniu 19 kwietnia 2012 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia [..] października 2010 r. sygn. akt [..] w sprawie ze skargi J. P. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [..] marca 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wpisu na listę adwokatów oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z dnia 18 października 2010r. sygn. akt. V! SA/Wa 1200/10, po rozpoznaniu sprawy ze skargi J. P., uchylił decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] marca 2010r. nr [...] utrzymującą w mocy uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] stycznia 2010 roku, nr [...] utrzymującą w mocy uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej w W. z dnia [...] września 2009 roku o odmowie wpisu J. P. na listę adwokatów oraz stwierdził, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu.

I

Z uzasadnienia wyroku wynika, że za podstawę rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji przyjął następujące ustalenia.

J. P. w dniu 21 września 2005 r. złożył w Okręgowej Radzie Adwokackiej w W., dalej powoływana jako ORA, wniosek o wpis na listę adwokatów. Uchwałą z dnia [...] lutego 2006 r. ORA odmówiła wpisu wnioskodawcy na listę adwokatów uznając, iż kandydat zatrudniony jest w Komendzie Miejskiej Policji, a tym samym zajmuje stanowisko w organach ścigania, co obligowało organ I instancji do podjęcia uchwały o odmowie wpisu. Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej uchwałą z dnia [...] czerwca 2006 r., L.dz. [...] utrzymało w mocy zaskarżoną uchwałę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. po merytorycznym rozpoznaniu skargi wyrokiem z dnia 17 stycznia 2008 r., sygn. akt VI SA/Wa 1600/07 uchylił zaskarżoną uchwałę oraz utrzymaną przez nią w mocy uchwałę ORA w W. z dnia [...] lutego 2006 r. uznając, iż organy samorządowe przedwcześnie stwierdziły brak rękojmi do wykonywania zawodu adwokata przez J.P . - bez wyczerpującej analizy materiału dowodowego.

Od powyższego wyroku Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej złożyło skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, która wyrokiem z dnia 16 grudnia 2008 r., sygn. akt II GSK 594/08 została oddalona. Pismem z dnia 10 lutego 2009 r. skarżący zwrócił się do ORA w W. o podjęcie czynności dotyczących wpisu na listę adwokatów.

Sygn. akt li GSK 323/11

Po ponownym rozpoznaniu sprawy ORA w W. uchwałą z dnia [...] września 2009 r. odmówiła wnioskodawcy wpisu na listę adwokatów, wskazując, iż wobec zmiany stanu prawnego dotyczącego sytuacji osób ubiegających się o wpis na listę adwokatów bez odbycia aplikacji adwokackiej i złożenia egzaminu adwokackiego, wobec skarżącego winny znaleźć zastosowanie przepisy w brzmieniu wynikającym z ustawy z dnia 20 lutego 2009 r. o zmianie ustawy - Prawo o adwokaturze, ustawy o radcach oraz ustawy — Prawo o notariacie, obowiązujące od dnia 25 marca 2009 r. (Dz. U. z 2009 r., Nr 37 poz. 286). Jednocześnie ORA wskazała, że uzasadnienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 kwietnia 2006 r., sygn. akt K 606 (Dz. U. z 2006 r., Nr 75, poz. 529) wskazuje przesłanki warunkujące wpis na podstawie przepisów obowiązujących do dnia 25 marca 2009 r.

Od powyższej uchwały skarżący wniósł odwołanie, wnosząc o uchylenie uchwały ORA w W. i wpisanie go na listę adwokatów. W uzasadnieniu zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 65 pkt 1-4, art. 66 ust. 1 pkt 2 i art. 68 ust. 2-5 ustawy Prawo o adwokaturze, w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy - Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw, przepisów prawa procesowego, tj. art. 153 p.p.s.a, art. 6, art. 7, art. 8 i art. 11 k.p.a. oraz naruszenie art. 2 Konstytucji RP.

Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej uchwałą z dnia [...] stycznia 2010 r., nr [...] utrzymując w mocy zaskarżoną uchwałę, podzieliło w pełni argumentację organu I instancji, podkreślając, że charakter pracy wykonywanej przez wnioskodawcę, tj. funkcjonariusza Policji w Komendzie Miejskiej Policji w O. jak i jego wcześniejsze zatrudnienie w K. W. K. w Ż., nie może być zaliczone na jego korzyść. Charakter pracy wykonywanej przez zainteresowanego nie spełnia bowiem wymogów przepisu art. 66 ust. 1 pkt 4 b Prawa o adwokaturze.

Skarżący pismem z dnia 2 lutego 2010 r. odwołał się od wskazanej uchwały do Ministra Sprawiedliwości, wnosząc o jej uchylenie i wpisanie go na listę adwokatów.

Decyzją z dnia [...] marca 2010 r., nr [...] Minister Sprawiedliwości utrzymał w mocy uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] stycznia 2010 r. W uzasadnieniu organ wskazał, iż przyjęcie przez Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej poglądu, iż z uwagi na brak przepisów przejściowych dotyczących wpisu na listę adwokatów - do oceny sytuacji prawnej skarżącego należałoby

Sygn. akt II GSK 323/11

zastosować wyłącznie uregulowania, które weszły w życie z dniem 25 marca 2009 r. - jest niezasadny. Minister stwierdził bowiem, iż w chwili złożenia przez skarżącego wniosku o wpis na listę adwokatów, a więc w dniu 21 września 2005 r., miały zastosowanie kryteria wynikające z ówcześnie obowiązującego art. 66 ust.1 pkt 2 Prawo o adwokaturze w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy - Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw. W przedmiotowej sprawie, gdy wnioskodawca złożył wniosek o wpis na listę adwokatów przed dniem 25 marca 2009 r., tj. dniem wejścia w życie ustawy z dnia 20 lutego 2009 r. o zmianie ustawy - Prawo o adwokaturze, ustawy o radcach prawnych oraz ustawy - Prawo o notariacie, zarówno Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej, jak i ORA w W. obowiązane były, ze względu na brak przepisów przejściowych, rozważyć na tle okoliczności sprawy, które z uregulowań będzie miało zastosowanie, kierując się przy tym zasadą wyboru regulacji korzystniejszej dla wnioskodawcy. Pomimo tego uchybienia w ocenie Ministra Sprawiedliwości zaskarżona uchwała odpowiada prawu i brak jest podstaw do jej zmiany, bądź uchylenia.

Ponadto, jak wskazał organ, Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 19 kwietnia 2006 r., sygn. akt K 6/06 orzekł, że art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa o adwokaturze, w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 7 Sit. a ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy- Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw, jest niezgodny z art. 17 ust. 1 Konstytucji w zakresie, w jakim stwarza możliwość dopuszczenia do wykonywania zawodu adwokata osób, które po złożeniu wskazanych w nim egzaminów nie wykazują się odpowiednią praktyką w zawodzie prawniczym. Trybunał Konstytucyjny stwierdził bowiem, iż może wzbudzać wątpliwości dopuszczenie do zawodu adwokata (analogicznie radcy prawnego) osób z odbytą aplikacją i zdanym egzaminem prokuratorskim, przede wszystkim ze względu na istotną odmienność zakresu przedmiotowego kształcenia oraz zróżnicowanie profilu powinności zawodowych adwokata i prokuratora. Samorząd adwokacki może, a nawet powinien badać, czy konkretna osoba ubiegająca się o wpis na listę adwokatów daje rękojmię należytego wykonywania zawodu. W dniu 8 czerwca 2000r. skarżący ukończył Wydział Prawa na Uniwersytecie w B. Natomiast w okresie od 2000r. do 2003r. odbył pozaetatową aplikację prokuratorską i w dniach 8-9 oraz 14-18 kwietnia 2003r. złożył egzamin prokuratorski z wynikiem pozytywnym. Od dnia 1 stycznia 1991r. J. P. jest funkcjonariuszem Policji w

Sygn. akt II GSK 323/11

Komendzie Miejskiej Policji w O., zaś od dnia 1 listopada 2003r. do chwili obecnej zajmuje stanowisko Naczelnika Sekcji do Walki z Przestępczością Gospodarczą w tej samej Komendzie.

W ocenie Ministra Sprawiedliwości, zakres przedmiotowy czynności związanych z praktycznym stosowaniem prawa przez skarżącego jest bardzo ograniczony. Wykonywanie w okresie zatrudnienia w Komendzie Miejskiej Policji czynności dotyczą jedynie sfery prawa karnego i w zasadzie mają charakter pomocniczy, bez możliwości podejmowania decyzji o sposobie rozwiązywania kwestii prawnych. W ocenie Ministra Sprawiedliwości praktyka zawodowa skarżącego nie mogła być uznana za wystarczającą do stwierdzenia, że daje on rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata. W związku z powyższym, organ odwoławczy stwierdził, iż J. P. nie spełnia przesłanki określonej w art. 65 pkt 1 Prawa o adwokaturze, będącej jedną z podstaw do wpisu na listę adwokatów, a także przesłanek wskazanych w art. 66 ust. 1 pkt 4 Prawa o adwokaturze, który wszedł w życie z dniem 25 marca 2009 r. Ustawa z dnia 20 Sutego 2009 r. o zmianie ustawy - Prawo o adwokaturze, ustawy o radcach prawnych oraz ustawy — Prawo o notariacie zmieniła dotychczasową treść art. 66 Prawa o adwokaturze. Przepis ten uregulował w odmienny sposób kryteria, na podstawie których oceniana jest praktyka kandydata, niezbędna do uzyskania wpisu na listę adwokatów. J. P. co prawda złożył egzamin prokuratorski po 1 stycznia 1991 r., jednakże w okresie 5 lat przed złożeniem wniosku o wpis na listę adwokatów, łącznie przez okres co najmniej 3 lat, nie zajmował stanowiska aplikanta i nie wykonywał wymagających wiedzy prawniczej czynności bezpośrednio związanych ze świadczeniem pomocy prawnej przez adwokata iub radcę prawnego na podstawie umowy o pracę lub umowy cywilnoprawnej w kancelarii adwokackiej, zespole adwokackim lub spółce cywilnej, jawnej, partnerskiej, komandytowej o których mowa w art. 4a ust. 1 lub kancelarii radcy prawnego, spółce cywilnej, jawnej, partnerskiej, komandytowej o których mowa w art. 8 ust.1 ustawy o radcach prawnych.

Reasumując, w ocenie Ministra Sprawiedliwości J. P. nie spełnił przesłanek zarówno w brzmieniu przed nowelizacją określonych w art. 65 pkt 1 i art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa o adwokaturze, jak i wymagań objętych ustawowymi przesłankami wpisu na listę adwokatów wynikających ze znowelizowanego art. 66 ust. 1 pkt 4 Prawa o adwokaturze.

Sygn. akt II GSK 323/11

Na powyższą decyzję J. P. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W., zarzucając w niej naruszenie:

* przepisów prawa materialnego, w szczególności art. 65 pkt 1 - 4 oraz art. 66 ust. 1

pkt 2 i art. 68 ust. 2 -5 Prawa o adwokaturze, w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 30

czerwca 2005 r. o zmianie ustawy - Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw

oraz w oparciu o nieprawidłową interpretację wyroku Trybunału Konstytucyjnego z

dnia 19 kwietnia 2006 r.,

* przepisów postępowania, tj. art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 11 k.p.a. przez

niewyjaśnienie stanu faktycznego i działanie wbrew interesowi strony, a także

poprzez prowadzenie postępowania w sposób naruszający zasadę pogłębiania

zaufania do organów administracji, niewyjaśnienie stronie zasadności przesłanek,

którymi kierował się organ przy załatwianiu sprawy, a także art. 153 p.p.s.a. poprzez

dokonanie oceny zgromadzonego materiału dowodowego w sposób sprzeczny z

oceną prawną i wytycznymi Sądu orzekającego w sprawie o sygn. akt. VI SA/Wa

1600/07,

- art. 2 Konstytucji RP, poprzez naruszenie zasady !ex retro non agit, polegające na

tym, że przy rozpatrywaniu wniosku o wpis na listę adwokatów, złożonego w dniu 21

września 2005r., organ powołał się na orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia

19 kwietnia 2006r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. uchylając na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; powoływana jako "p.p.s.a") zaskarżoną decyzję stwierdził, że Minister Sprawiedliwości dopuścił się przede wszystkim - mającego wpływ na wynik sprawy - naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, a w szczególności art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., a także art. 107 § 3 k.p.a. - polegającego na niewyjaśnieniu wszystkich okoliczności istotnych dla prawidłowego i pełnego rozstrzygnięcia sprawy oraz na dokonaniu dowolnej oceny dowodów, bez wyraźnego wskazania przyczyn nieuwzględnienia twierdzeń i zarzutów strony skarżącej. Tym samym organ administracji, rozstrzygając w niniejszej sprawie, dopuścił się naruszenia przepisu art. 8 k.p.a. i wyrażonej w nim zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa. Sąd podzielił stanowisko zarówno strony skarżącej, jak i Ministra Sprawiedliwości, iż do oceny prawnej wniosku skarżącego o wpis na listę adwokatów,

Sygn. akt ii GSK 323/11

złożonego w dniu 21 września 2005 r. należało zastosować przepisy ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze, w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy z dnia 20 lutego 2009 r. o zmianie ustawy - Prawo o adwokaturze, ustawy o radcach prawnych oraz ustawy - Prawo o notariacie, a więc w brzmieniu sprzed 25 marca 2009 r. Sąd wskazał, że Minister Sprawiedliwości słusznie uznał, powołując się na stanowisko zawarte w uzasadnieniu uchwały składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 kwietnia 2006r., iż niezasadne było przyjęcie przez Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej poglądu, że z uwagi na brak przepisów przejściowych dotyczących wpisu na listę adwokatów - do oceny sytuacji prawnej skarżącego należałoby zastosować wyłącznie uregulowania, które weszły w życie z dniem 25 marca 2009 r. Zdaniem Sądu organy samorządu adwokackiego, oceniając wniosek skarżącego o wpis na listę adwokatów, winny oceniać przesłanki do uzyskania tego wpisu na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 65 pkt 1 ustawy - Prawo o adwokaturze w brzmieniu z daty złożenia wniosku o wpis. W związku z powyższym Sąd uznał, że oceniając kwestię spełniania przez skarżącego przesłanek dotyczących wpisu na podstawie przepisów obowiązujących do dnia 25 marca 2009 r., zasadniczą rolę w ich interpretacji należy powierzyć wyrokowi Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 kwietnia 2006 r, wydanemu w sprawie sygn. akt K 6/06, w którym to orzeczeniu Trybunał stwierdził, iż art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze, w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 7 lit. a) ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy - Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw, w zakresie, w jakim stwarza możliwość dopuszczenia do wykonywania zawodu adwokata osób, które po złożeniu wskazanych w nim egzaminów nie wykazują się odpowiednią praktyką w zawodzie prawniczym, jest niezgodny z art. 17 ust. 1 Konstytucji RP. Sąd podkreślił, że nie ulega wątpliwości, iż zarówno organy samorządu adwokackiego rozstrzygając sprawę wniosku o dokonanie wpisu na listę adwokatów, jak i Minister Sprawiedliwości, kontrolując uchwały tych organów podjęte we wskazanym zakresie, są uprawnieni do dokonania samodzielnej oceny w oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy, czy ubiegający się o wpis kandydat do zawodu adwokata spełnia wszystkie przesłanki z art. 65 pkt 1 ustawy - Prawo o adwokaturze, w tym, czy jest on nieskazitelnego charakteru i swym dotychczasowym zachowaniem daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata. Powyższa przesłanka ma

Sygn. akt li GSK 323/11

charakter uznaniowy, co wynika z dotychczasowego orzecznictwa. Sąd podkreślił, że korzystanie z uznania administracyjnego oznacza, że organ ma prawo wyboru treści rozstrzygnięcia. Wybór taki nie może być jednak dowolny, a więc musi on wynikać z wszechstronnego i dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy. Sąd podzielił zarzut skarżącego, iż Minister Sprawiedliwości, dokonując oceny spełniania przez niego przesłanek koniecznych do udzielenia wpisu na listę adwokatów, wbrew wcześniej wskazanym przez siebie założeniom (wytycznym) tej oceny - nie dokonał wszechstronnej analizy zgromadzonego materiału dowodowego. W ocenie Sądu stanowisko Ministra Sprawiedliwości sprowadza się w istocie do stwierdzenia, że skarżący nie spełnia przesłanek do wpisu na listę adwokatów, ponieważ wykonywane przez pana J. P. w okresie zatrudnienia w Komendzie Miejskiej Policji czynności dotyczą jedynie sfery prawa karnego i w zasadzie mają charakter pomocniczy, bez możliwości podejmowania decyzji o sposobie rozwiązywania kwestii prawnych. W ocenie Sądu Minister Sprawiedliwości nie wziął pod uwagę specyfiki zatrudnienia skarżącego. Sąd wywiódł, że osoba zajmująca się zawodowo zwalczaniem przestępczości gospodarczej ma do czynienia z rożnymi gałęziami prawa zarówno prawa gospodarczego jak również prawa administracyjnego i handlowego. W aktach administracyjnych brak jest zakresu czynności jakie wykonywał skarżący zatem nie można autorytarnie stwierdzić, że "czynności dotyczą jedynie sfery prawa karnego i w zasadzie mają charakter pomocniczy". Zdaniem Sądu powyższe kwestie nie zostały w sposób prawidłowy wyjaśnione przez organ. Organ nie wyjaśnił również, czy udział skarżącego w programach pomocowych dla ofiar przemocy i ludzi dotkniętych patologią alkoholizmu i narkomanii, o czym mowa w załączonej do akt administracyjnych opinii -k 161 nie wiązało się z praktycznym stosowaniem prawa przez skarżącego.

Sąd uznał za przedwczesne stwierdzenie przez Ministra Sprawiedliwości, że skarżący nie jest należycie przygotowany do wykonywania zawodu adwokata z uwagi na jego zakres doświadczenia zawodowego. Sąd zauważył, że Minister stwierdził w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] października 2009 r. (vide: s. 7 in fine uzasadnienia), iż rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata daje osoba, która wykazuje się cechami, od których uzależniona jest prawidłowość świadczenia pomocy prawnej w celu ochrony prawnej podmiotów, na rzecz których jest wykonywana. Oceniając wskazany przymiot, branych jest pod uwagę - zdaniem

Sygn. akt II GSK 323/11

organu - szereg czynników, zaś spośród nich przede wszystkim "odpowiedni poziom" przygotowania, kwalifikacji i wiedzy zawodowej. Jednakże organ nie wyjaśnił w żaden sposób, co rozumie pod pojęciem "odpowiedni poziom" przygotowania do zawodu adwokata.

W innym z kolei fragmencie swojego uzasadnienia Minister wskazał, rękojmię prawidłowego wykonywania tego zawodu daje ta osoba, która wykazuje się cechami, od których uzależniona jest prawidłowość świadczenia pomocy prawnej w celu ochrony prawnej podmiotów, na rzecz których jest wykonywana, przy czym ochrona a dotyczy różnych dziedzin prawa. W tym przypadku organ również nie wyjaśnia w jakikolwiek sposób, rozumieć co rozumie pod pojęciem "cechy" od których uzależniona jest prawidłowość świadczenia pomocy prawnej. Mając na względzie powyższe Sąd uznał, że Minister Sprawiedliwości nie rozważył należycie i wszechstronnie całokształtu materiału dowodowego i z naruszeniem art 80 k.p.a. ustalił, że skarżący nie posiada odpowiedniego poziomu przygotowania do zawodu adwokata a w wyniku tych wadliwości postępowania przedwcześnie, a zatem błędnie, ustalił brak spełniania przez stronę przesłanek do wpisu na listę adwokatów.

W tej sytuacji Sąd uznał, że organ, dokonując analizy zgromadzonego materiału dowodowego, nie powinien ograniczać się tylko i wyłącznie do stwierdzenia faktu, że skarżący nie spełnia przesłanek do wpisu na listę adwokatów, ponieważ w ramach swojego zatrudnienia wykonywał jedynie czynności dotyczące sfery prawa karnego lecz winien dokonać szczegółowej i pełnej oceny wszystkich okoliczności podniesionych przez skarżącego dla wykazania podstaw do wpisu na listę adwokatów, a następnie nie tylko przedstawić dowody przeciwne do twierdzeń strony, ale również szczegółowo i precyzyjnie uzasadnić, dlaczego podważają one stanowisko strony skarżącej.

Zdaniem Sądu organ nie wyjaśnił w sposób precyzyjny, dlaczego pominął okoliczności podnoszone przez stronę skarżącą w toku postępowania, z których wynikać miało, że spełnia ona przesłanki konieczne do wpisu na listę adwokatów z uwagi na odpowiednie doświadczenie (praktykę) w zawodzie prawniczym.

W ocenie Sądu brak pełnego odniesienia się przez organ do przedłożonego przez stronę skarżącą materiału dowodowego i wysnutych z niego argumentów, istotnych dla oceny zastosowania norm prawa materialnego, nie dało tej stronie możliwości ustosunkowania się do zarzutów (stanowiska) organu. Z tej przyczyny

Sygn. akt II GSK 323/11

Sąd uznał, że uchybienia formalne poczynione w toku niniejszego postępowania przez organ, uniemożliwiły prawidłowe ustosunkowanie się do zarzutów skargi.

W ocenie Sądu, aby rozstrzygnięcie organu administracji ocenić w sposób prawidłowy i odpowiedzialny, Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. musi dysponować stanowiskiem organu zawierającym odniesienie do wszystkich istotnych elementów (przesłanek oceny), które należy sprawdzić, analizując, czy dana osoba ubiegająca się o wpis daje rękojmię należytego wykonywania zawodu adwokata, który to warunek stawia art. 65 pkt 1 ustawy - Prawo o adwokaturze.

W ocenie Sądu, uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie spełnia wymogów zawartych w art. 107 § 3 k.p.a., albowiem uzasadnienie tego rozstrzygnięcia nie zawiera pełnych wyjaśnień okoliczności branych pod uwagę przy wydawaniu decyzji w przedmiocie wpisu na listę adwokatów.

Mając powyższe na względzie Sąd wskazał, iż w toku ponownego postępowania Minister Sprawiedliwości zobowiązany będzie dokonać jeszcze raz pogłębionej analizy całego materiału dowodowego, która pozwoli na podjęcie właściwej decyzji, zgodnej z treścią art. 65 pkt 1 w zw. z art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze, w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy nowelizacyjnej z dnia 20 lutego 2009 r., kierując się stosownymi wytycznymi wskazanymi m.śn. w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 kwietnia 2006 r. Minister winien przy tym ustosunkować się szczegółowo do wszystkich argumentów skarżącego, mających - w jej ocenie - świadczyć o występowaniu wszelkich przesłanek do dokonania wpisu na listę adwokatów.

II.

Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej zaskarżyło skargą kasacyjną powyższy wyrok w całości, domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, a także zasądzenia kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Powołując się na podstawę kasacyjną określoną w art. 174 pkt 1 p.p.s.a strona wnosząca skargę kasacyjną zarzuciła Sądowi pierwszej instancji niewłaściwe zastosowanie art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy z 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze w brzmieniu sprzed nowelizacji z 20 Sutego 2009 r, poprzez przyjęcie, iż wskazany przepis znajduje zastosowanie do sprawy dotyczącej wpisu J. P. na listę adwokatów.

Sygn. akt II GSK 323/11

Zdaniem Prezydium NRA, do sprawy dotyczącej wpisu J. P. na listę adwokatów winny mieć zastosowanie przepisy wprowadzone ustawą nowelizującą z 20 lutego 2009 r. Wynika to z faktu, że ustawodawca w ustawie tej wskazał dokładnie, w jakich sytuacjach winny być stosowane dotychczasowe przepisy, i m.in. w art. 6 stwierdził, że postępowania w sprawach wniesionych do Ministra Sprawiedliwości na podstawie art. 46 ust. 2 i art. 68 ust. 6a w związku z art. 79 ust. 3 ustawy, o której mowa w art. 1, przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy i niezakończone do dnia wejścia w życie tej ustawy prowadzone są na dotychczasowych zasadach. Skarżąca zwróciła uwagę, że w ustawie nowelizującej ustawodawca nie wskazał, iż dla osób, które złożyły wniosek o wpis na listę adwokatów w chwili obowiązywania starych przepisów, stosuje się dotychczasowe przepisy ustawy. Stosowanie starych przepisów ustawy, które wskutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego zostały uznane za niezgodne z Konstytucją, byłoby sprzeczne wykładnią celowościową przepisów.

A contrario - do postępowania wszczętego przez uczestnika postępowania wnioskiem o wpis z dnia 3 października 2005 roku, stosuje się obecnie przepisy ustawy Prawo o adwokaturze w brzmieniu nadanym po nowelizacji ww. ustawy. Na mocy tych przepisów uczestnik postępowania nie spełnia przesłanek uzyskania wpisu na listę adwokatów. Strona skarżąca podniosła, że wprawdzie J.P. zdał egzamin prokuratorski po dniu 1 stycznia 1991 roku to zatrudnienie na stanowisku funkcjonariusza Policji w Komendzie Miejskiej Policji w O. jak i jego wcześniejsze zatrudnienie w K. W. K w Ż nie mogą być zaliczone na jego korzyść. Charakter wykonywanej tam pracy nie pokrywa się bowiem z wymogami art. 66 ust. 1 pkt 4 lit b ustawy Prawo o adwokaturze.

Strona skarżąca podkreśliła, że powoływana przez Ministra Sprawiedliwości jak i Sąd uchwała NSA z dnia 10 kwietnia 2006 roku sygn. akt I OPS 1/06 nie dotyczy stanu faktycznego analogicznego do niniejszej sprawy, a kwestii opłaty za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia. Teza w niej zawarta nie odnosi się do sytuacji będącej przedmiotem niniejszej skargi.

Zdaniem autora skargi kasacyjnej do osób, które złożyły wniosek o wpis na listę adwokatów pod rządami starych przepisów należy stosować przepisy nowe - które wykluczyły z porządku prawnego przepisy sprzeczne z Konstytucją. Takie uznanie, nie łamie także zasady ochrony praw nabytych, gdyż pod rządami starych przepisów

Sygn. akt II GSK 323/11

J. P., nie nabył żadnego prawa a jego wpis na listę adwokatów objęty był uznaniową decyzją.

Reasumując, strona skarżąca stwierdziła, że do sprawy dotyczącej wpisu J. P. na listę adwokatów, winny mieć zastosowanie przepisy wprowadzone ustawą z dnia 20 lutego 2009 roku o zmianie ustawy Prawo o adwokaturze, ustawy o radcach prawnych oraz ustawy prawo o notariacie. W świetle tych przepisów nie ulega wątpliwości, iż J. P. nie spełnia przesłanek wskazanych w art. 66 ust. 1 pkt 4 obecnie obowiązującej ustawy Prawo o adwokaturze.

Na marginesie autor skargi kasacyjnej zauważył, że Minister Sprawiedliwości rozważył sytuację prawną J. P. przez pryzmat przepisów obowiązujących przed dniem 25 marca 2009r. i na ich podstawie również uznał, iż uczestnik nie posiada doświadczenia zawodowego wystarczającego do stwierdzenia, że posiada praktykę dająca rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata.

III. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż jest pozbawiona usprawiedliwionych podstaw.

Na wstępie rozważań wskazać należy, iż Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., a zatem w zakresie wyznaczonym w podstawach kasacyjnych przez stronę wnoszącą środek zaskarżenia, z urzędu biorąc pod rozwagę tylko nieważność postępowania, której przesłanki w sposób enumeratywny wymienione zostały w art. 183 § 2 tej ustawy, a które w niniejszej sprawie nie występują.

Autor skargi kasacyjnej podniósł zarzut naruszenia art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo o adwokaturze (w brzmieniu obowiązującym przed dniem 25 marca 2009 r.) przez jego niewłaściwe zastosowanie, a w konsekwencji przyjęcie, iż przepis ten znajduje zastosowanie do sprawy dotyczącej wpisu uczestnika postępowania na listę adwokatów. Zdaniem kasatora do oceny prawnej wniosku uczestnika o wpis na listę adwokatów winny mieć zastosowanie przepisy wprowadzone ustawą nowelizującą z 20 lutego 2009 r.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzut ten jest niezasadny.

Sygn. akt II GSK 323/11

Przedstawiony w skardze kasacyjnej problem stanowi przedmiot prawa międzyczasowego. Kwestie jaki przepis powinien obowiązywać w razie zmiany prawa, powinien unormować prawodawca. Jeżeli tego nie czyni lub czyni w sposób zawiły (budzący wątpliwości), problem ten musi rozstrzygnąć organ stosujący prawo. Zauważyć przy tym wypada, że na gruncie prawa administracyjnego brak jest reguł dla rozwiązywania problemów międzyczasowych. Podstawową zasadą, od której istnieją wyjątki, jest tutaj zasada niedziałania prawa wstecz. Zasadę tę można wyprowadzić z przepisu art. 2 Konstytucji RP, statuującego konstrukcję państwa prawa. Orzecznictwo i piśmiennictwo podjęło próbę ustalenia zasad prawa międzyczasowego jednakże żadna z tych zasad nie ma charakteru absolutnego. W literaturze prezentowany jest także pogląd, że milczenie ustawodawcy w zakresie przepisów międzyczasowych zakłada - co do zasady- powinność stosowania nowego prawa, przy czym każdorazowo podejmując decyzję o bezpośrednim stosowaniu nowego prawa organ winien rozważyć czy nie doprowadzi do skutków nie dających się zaakceptować z punktu widzenia konstytucyjnych zasad porządku prawnego. Należy podkreślić, że bezpośrednie stosowanie nowego prawa w praktyce niesie liczne zagrożenia w postaci naruszenia zasady zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa wynikającej z konstytucyjnej klauzuli demokratycznego państwa prawnego. Z zasady tej płynie wniosek, że adresat prawa powinien, jak stwierdził Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 7 lutego 2001 r.,sygn.akt K 27/00 " układać swoje sprawy w zaufaniu, iż nie naraża się na skutki prawne, których nie mógł przewidzieć w momencie podejmowania decyzji i działań (...)".W orzecznictwie, przede wszystkim w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 kwietnia 20Q6r, sygn. akt. I OPS 1/08 (ONSA i WSA 2006,z.3,poz.71), wyrażono pogląd, że w sytuacji gdy nowa ustawa nie reguluje kwestii intertemporalnych, "lukę" tę powinny wypełnić w drodze wykładni organy stosujące prawo.

Reasumując, odpowiedź na pytanie czy dać pierwszeństwo zasadzie dalszego działania przepisów dotychczasowych czy też zasadzie bezpośredniego działania ustawy nowej, musi każdorazowo wynikać z konkretnej sprawy i charakteru przepisów podlegających zmianie, przy czym należy brać pod uwagę skutki jakie może wywołać przyjęcie jednej lub drugiej zasady.

Sygn. akt II GSK 323/11

W kontrolowanym wyroku Sąd pierwszej instancji podzielił stanowisko Ministra Sprawiedliwości, iż do oceny prawnej wniosku uczestnika o wpis na listę adwokatów, złożonego w dniu 21 września 2005 r. należało zastosować przepisy ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze, w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy z dnia 20 lutego 2009 r. o zmianie ustawy - Prawo o adwokaturze, ustawy o radcach prawnych oraz ustawy - Prawo o notariacie, a więc w brzmieniu sprzed 25 marca 2009 r. Sąd pierwszej instancji stwierdził, że organy samorządu adwokackiego, oceniając wniosek uczestnika o wpis na listę adwokatów, winny oceniać przesłanki do uzyskania tego wpisu na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 65 pkt 1 ustawy - Prawo o adwokaturze w brzmieniu z daty złożenia wniosku o wpis, przy czym oceniając kwestię spełniania przez uczestnika przesłanek dotyczących wpisu na podstawie przepisów obowiązujących do dnia 25 marca 2009 r., zasadniczą rolę w ich interpretacji należy powierzyć wyrokowi Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 kwietnia 2006 r., wydanemu w sprawie sygn. akt K 6/06.

Naczelny Sąd Administracyjny stanowisko Sądu pierwszej instancji w pełni podziela.

W stanie prawnym obowiązującym przed dniem 25 marca 2009 r. przepis art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa o adwokaturze stanowił, że wymogu odbycia aplikacji adwokackiej i złożenia egzaminu adwokackiego nie stosuje się do osób, które zdały egzamin sędziowski, prokuratorski, radcowski lub notarialny.

Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 19 kwietnia 2006 r., K 6/06 stwierdził, że art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa o adwokaturze, w zakresie w jakim stwarza możliwość dopuszczenia do wykonywania zawodu adwokata osób, które po złożeniu wskazanych w nim egzaminów nie wykazują się odpowiednią praktyką w zawodzie prawniczym, jest niezgodny z art. 2 i art. 17 ust. 1 Konstytucji RP. W powołanym wyroku stwierdzono, że mankamentem regulacji art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa o adwokaturze jest brak "(...) ustawowego wymogu jakiegokolwiek stażu zawodowego, a nadto - nieokreślenie maksymalnego okresu, jaki upłynął od momentu złożenia -przez ubiegającego się o wpis na listę adwokatów - innego niż adwokacki egzaminu prawniczego". TK uznał, że umożliwienie dostępu do zawodu adwokata osobom bez jakiegokolwiek praktycznego doświadczenia prawniczego, w tym - profilującej umiejętności praktyczne aplikacji zakończonej egzaminem "(...) stwarza niebezpieczeństwo nienależytego wykonywania zawodu". Z powyższego wynika, że

Sygn. akt II GSK 323/11

TK wiązał praktyczne doświadczenie prawnicze z przesłanką rękojmi należytego wykonywania zawodu adwokata.

Wbrew zarzutom autora skargi kasacyjnej Sąd pierwszej instancji zasadnie w sprawie nawiązał do uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 kwietnia 2006 r, I OPS 1/06. Jak już wskazano na wstępie rozważań, w wypadku zmiany regulacji i braku przepisów intertemporalnych, każdy przypadek należy rozpoznawać indywidualnie. Ocenie podlega to, czy korzystniejsze są dla zainteresowanego przepisy materialnoprawne obowiązujące w dacie złożenia wniosku, czy też obowiązujące w dacie orzekania przez organ administracji.

Wprawdzie ww. uchwała nie dotyczy stanu faktycznego analogicznego do niniejszej sprawy to wyrażony w jej uzasadnieniu pogląd, że w sytuacji gdy nowa ustawa nie reguluje kwestii intertemporalnych, "lukę" tę powinny wypełnić w drodze wykładni organy stosujące prawo - Naczelny Sąd Administracyjny w całości podziela,

W kontrolowanym wyroku Sąd pierwszej instancji trafnie uznał, iż zarówno organy samorządu adwokackiego rozstrzygając sprawę wniosku o dokonanie wpisu na listę adwokatów, jak i Minister Sprawiedliwości, kontrolując uchwały tych organów podjęte we wskazanym zakresie, są uprawnieni do dokonania samodzielnej oceny w oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy, czy ubiegający się o wpis kandydat do zawodu adwokata spełnia wszystkie przesłanki z art. 65 pkt 1 ustawy - Prawo o adwokaturze, w tym, czy jest on nieskazitelnego charakteru i swym dotychczasowym zachowaniem daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata. Słusznie Sąd pierwszej instancji stwierdził, że przesłanka ta ma charakter uznaniowy, a korzystanie z uznania administracyjnego oznacza, że organ ma prawo wyboru treści rozstrzygnięcia. Wybór taki nie może być jednak dowolny, a więc musi on wynikać z wszechstronnego i dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu pierwszej instancji, iż Minister Sprawiedliwości, dokonując oceny spełniania przez uczestnika przesłanek koniecznych do udzielenia wpisu na listę adwokatów, wbrew wcześniej wskazanym przez siebie założeniom (wytycznym) tej oceny - nie dokonał wszechstronnej analizy zgromadzonego materiału dowodowego. Trafnie Sąd wskazuje, że stanowisko Ministra Sprawiedliwości sprowadza się w istocie do stwierdzenia, że skarżący nie spełnia przesłanek do wpisu na listę adwokatów, ponieważ wykonywane przez

Sygn. akt II GSK 323/11

J. P. w okresie zatrudnienia w Komendzie Miejskiej Poiicji czynności dotyczą jedynie sfery prawa karnego i w zasadzie mają charakter pomocniczy, bez możliwości podejmowania decyzji o sposobie rozwiązywania kwestii prawnych. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego zasadnie Sąd pierwszej instancji uznał, że organ, dokonując analizy zgromadzonego materiału dowodowego, nie powinien ograniczać się tylko i wyłącznie do stwierdzenia faktu, że skarżący nie spełnia przesłanek do wpisu na listę adwokatów, ponieważ w ramach swojego zatrudnienia wykonywał jedynie czynności dotyczące sfery prawa karnego lecz winien dokonać szczegółowej i pełnej oceny wszystkich okoliczności podniesionych przez skarżącego d!a wykazania podstaw do wpisu na listę adwokatów, a następnie nie tylko przedstawić dowody przeciwne do twierdzeń strony, ale również szczegółowo i precyzyjnie uzasadnić, dlaczego podważają one stanowisko strony skarżącej.

W tym stanie sprawy, skoro zaskarżone orzeczenie odpowiada prawu, skarga kasacyjna podlegała oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a.

s. A. Kuba s. J. SieńczyłoiChlabicz s. D.Pędziwilk-Moska!