Wyrok NSA, sygn. akt IV SA 998/96
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1998-04-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 613  Ochrona środowiska i ochrona przyrody
Powołane przepisy: article: art. 30, art. 86, art. 86a, art. 86b ust. 7
journal: Dz.U. 1994 nr 49 poz. 196
law: Obwieszczenie Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z dnia 21 marca 1994 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska.
Teza: Przepisy art. 86, art. 86a i art. 86b ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska /Dz.U. 1994 nr 49 poz. 196/ zostały oparte na konstrukcji przesłanek obiektywnych-skutkowych, których istnienie warunkuje w sposób bezwzględny określona w tych przepisach konsekwencja, niezależnie od braku po stronie danej jednostki organizacyjnej, ponoszącej opłaty za gospodarcze korzystanie ze środowiska, zawinienia w zakresie niezłożenia wykazu, o którym mowa w art. 30 /art. 86b ust. 7/.

TEZY

Przepisy art. 86, art. 86a i art. 86b ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska /Dz.U. 1994 nr 49 poz. 196/ zostały oparte na konstrukcji przesłanek obiektywnych-skutkowych, których istnienie warunkuje w sposób bezwzględny określona w tych przepisach konsekwencja, niezależnie od braku po stronie danej jednostki organizacyjnej, ponoszącej opłaty za gospodarcze korzystanie ze środowiska, zawinienia w zakresie niezłożenia wykazu, o którym mowa w art. 30 /art. 86b ust. 7/.


SENTENCJA

oddala skargę w przedmiocie wymierzenia opłaty za gospodarcze korzystanie ze środowiska w IV kwartale 1994 r.


UZASADNIENIE

Wojewoda O. decyzją z dnia 14 lutego 1995 r., oparta na przepisach art. 86, art. 86a, art. 86b i art. 86g ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska oraz na przepisach rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 grudnia 1993 r. w sprawie opłat za gospodarcze korzystanie ze środowiska i wprowadzanie w nim zmian /Dz.U. nr 133 poz. 638/, ustalił za 4 kwartał 1994 r. dla Huty M. S.A. w O. opłatę w kwocie 23.960,55,-zł za emisję zanieczyszczeń, w tym zwyżka za brak decyzji o dopuszczalnej emisji w kwocie 6.098,77,-zł oraz w kwocie 45.388,00,-zł za składowanie odpadów.

Decyzja ta, zakwestionowana w odwołaniu Huty M. S.A. w O., została utrzymana w mocy decyzja Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z dnia 14 lipca 1995 r. W jej uzasadnieniu zostało stwierdzone, że zgodnie z art. 86 ust. 7 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska jednostki organizacyjne nie posiadające decyzji, o której mowa w art. 30 ponoszą opłatę za wprowadzanie zanieczyszczeń do powietrza podwyższoną o 100 procent. Przepis ten w tym brzmieniu obowiązuje od dnia 2 kwietnia 1993 r. i został ogłoszony ustawą z dnia 2 kwietnia 1993 r. o zmianie ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska oraz ustawy - Prawo wodne /Dz.U. nr 40 poz. 183/. W przedmiotowej sprawie data złożenia przez stronę wniosku o wydanie decyzji o emisji dopuszczalnej jest nieistotna, ponieważ korzystanie ze środowiska miało miejsce w IV kwartale 1994 r. w związku z czym należało wymierzyć opłatę według przepisów zawartych w wyżej wymienionej ustawie i obowiązujących w dacie korzystania ze środowiska. Z akt sprawy wynika, że przedmiotowa opłata naliczona została na podstawie informacji podanych przez strone. zgodnie z przepisami obowiązującymi w tym zakresie. Fakt posiadania przez stronę decyzji o emisji dopuszczalnej od dnia 3 listopada 1994 r. został uwzględniony, ponieważ oplata ze zwyżką została naliczona za okres od dnia 1 października 1994 r. do dnia 2 listopada 1994 r.

Przepisy z zakresu ochrony środowiska nie przewidują możliwości umorzenia części prawidłowo naliczonej opłaty.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego na tę decyzje, uzupełnionej w piśmie z dnia 1 sierpnia 1997 r., Huta M. S.A. w O. domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji w części dotyczącej zwyżki opłat w kwocie 6.098,77 zł za brak decyzji o dopuszczalnej emisji zanieczyszczeń do powietrza w IV kwartale 1994 r.

Skarżąca Huta zarzuciła, że wniosek o wydanie decyzji o dopuszczalnej emisji został złożony przez skarżąca jeszcze przed wejściem w życie art. 86b ust. 7 ustawy z dnia 3 kwietnia 1993 r. O wydanie tej decyzji skarżąca ubiegała się od 1991 r. Zgodnie z obowiązującym wówczas stanem prawnym, zawartym w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 25 czerwca 1990 r. w sprawie opłat za gospodarcze korzystanie ze środowiska i wprowadzanie w nim zmian /Dz.U. nr 42 poz. 245 ze zm. /, podwyższona opłata nie była naliczona, jeżeli jednostka organizacyjna złożyła wniosek o wydanie wyżej wymienionej decyzji. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 1991 r., obowiązujące do dnia 31 grudnia 1993 r. utrzymało mocy powyższą zasadę. Skoro skarżąca złożyła wniosek o wydanie decyzji o dopuszczalnej emisji zanieczyszczeń do powietrza w dniu 5 maja 1993 r. to nie mogą mieć zastosowania wobec niej postanowienia art. 1 pkt 11 ustawy z dnia 3 kwietnia 1993 r. o zmianie ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska oraz ustawy Prawo wodne. Przepisy tej ustawy zaczęły obowiązywać dopiero od dnia 3 czerwca 1993 r. Zatem według skarżącej, przewidziane w art. 86b ust. 7 ustawy sankcje w postaci 100 procent zwyżki opłat za brak decyzji o dopuszczalnej emisji zostały zastosowane niesłusznie. Obarczenie odpowiedzialnością i konsekwencjami opóźnienia w uzyskaniu decyzji o dopuszczalnej emisji, tylko i wyłącznie skarżącej Huty jest aktem zbyt jednostronnym.

W świetle art. 35 Kpa opóźnienie wydania decyzji o dopuszczalnej emisji, nie powinno wywoływać ujemnych konsekwencji dla strony.

Takie też stanowisko zostało wyrażone w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.

Dodatkowo podniósł, że data złożenia przez stronę wniosku o wydanie decyzji o emisji dopuszczalnej jest nieistotna, ponieważ korzystanie ze środowiska miało miejsce w IV kwartale 1994 r., wobec czego należało wymierzyć opłatę według przepisów zawartych w ustawie w wersji obowiązującej w dacie korzystania ze środowiska. Przyczyna wydłużenia terminu w sprawie wydania decyzji o emisji dopuszczalnej było nie przedstawienie przez Hutę przy wniosku niezbędnej dokumentacji i konieczność wzywania jej do składania uzupełnień.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest nieuzasadniona. Przepisy art. 86, art. 86a i art. 86b ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska zostały oparte na konstrukcji przesłanek obiektywnych - skutkowych, których istnienie warunkuje w sposób bezwzględny określone w tych przepisach konsekwencje, niezależnie od braku po stronie danej jednostki organizacyjnej, ponoszącej opłaty za gospodarcze korzystanie ze środowiska, zawinienia w zakresie niezłożenia wykazu, o którym mowa w art. 86b ust. 6 lub nie posiadania decyzji, o której mowa w art. 30 /art. 86b ust. 7/. Taka intencja ustawodawcy wynika w sposób wyraźny zwłaszcza z obowiązującego w dacie orzekania w sprawie niniejszej, a także w okresie, za który naliczono przedmiotową opłatą, art. 86b ust. 7 ustawy w brzmieniu :"Jednostki organizacyjne nie posiadające decyzji, o której mowa w art. 30, ponoszą opłatę za wprowadzanie zanieczyszczeń do powietrza podwyższona o 100 procent, w zestawieniu z obowiązującym do dnia 1 stycznia 1992 r. Par. 4 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 25 czerwca 1990 r. w sprawie opłat za gospodarcze korzystanie ze środowiska i wprowadzanie w nim zmian /Dz.U. nr 42 poz. 245/ o następującej treści. "Osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą oraz jednostki organizacyjne nie posiadające decyzji, o której mowa w art. 30 (...) ponoszą - do czasu przedstawienia wojewodzie danych niezbędnych do wydania takiej decyzji - opłaty za wprowadzanie zanieczyszczeń do powietrza ustalone przy zastosowaniu stawek o 100 procent wyższych niż przewidziane w załączniku nr 1 do rozporządzenia". Zatem art. 86b ust. 7, wprowadzony ustawą z dnia 3 kwietnia 1993 r. o zmianie ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska oraz ustawy Prawo wodne /Dz.U. nr 40 poz. 183/, pominął jako okoliczność zwalniającą jednostkę organizacyjną od obowiązku poniesienia opłaty podwyższonej o 100 procent sam fakt przedstawienia przez nią wojewodzie danych niezbędnych do wydania decyzji, o jakiej mowa w art. 30. Stąd emitowanie przez jednostkę organizacyjna substancji zanieczyszczających powietrze bez uzyskania wymaganej decyzji, o której mowa w art. 30, nie może zwolnić tej jednostki od ponoszenia opłaty, podwyższonej o 100 procent także wówczas, gdy przyczyna braku takiej decyzji jest zawiniona przez właściwy organ administracji zwłoka w załatwieniu wniosku jednostki organizacyjnej o wydanie decyzji ustalającej rodzaje i ilość substancji zanieczyszczających powietrze, dopuszczonych do wprowadzania do powietrza.

Określone przepisami Działu V ustawy środki ekonomiczne ochrony środowiska nie mogą bowiem zostać uszczuplone m.in. przez wadliwe funkcjonowanie organów administracji publicznej. Wpływy z tytułu opłat za gospodarcze korzystanie ze środowiska stanowią dochody Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej i mają służyć finansowaniu ochrony środowiska i gospodarki wodnej /art. 87, art. 87a i art. 87b/. Skoro zatem jednostka organizacyjna, w ramach swojej działalności gospodarczej, powoduje pogorszenie stanu środowiska i czyni to z naruszeniem wymogu określonego w art. 30 ustawy to musi z tego tytułu ponosić przewidziane art. 86b ust. 7 konsekwencje. Jeżeli zaś konsekwencje te byłyby wynikiem zawinienia organów administracji publicznej to do naprawienia zaistniałej szkody, stanowiącej równowartość podwyższonej o 100 procent opłaty, właściwe byłyby przepisy Kodeksu cywilnego i droga przed sądem powszechnym.

Z tych przyczyn oraz z mocy art. 27 ust. 1 ustawy o NSA /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ należało orzec jak w sentencji.