Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 1057/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2022-02-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 33 par. 2 pkt 1 i 6, art. 34 par. 2 pkt 3 lit. a
journal: Dz.U. 2022 poz 479
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
article: art. 119 pkt 3, art. 120, art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Waldemar Inerowicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Nikodem Sędzia WSA Karol Pawlicki po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 10 lutego 2022 r. sprawy ze skargi A. S.A. w [...] na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie niedopuszczalności zarzutu w sprawie prowadzonej egzekucji administracyjnej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta [...] decyzją z [...] listopada 2020 r., nr [...], określił A. S.A. w [...] (dalej jako: "zobowiązana", "spółka" lub "skarżąca") wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2014 r. na kwotę [...]zł. Decyzja ta została doręczona spółce 19 listopada 2020 r.

Postanowieniem z [...] listopada 2020 r., nr [...], Prezydent Miasta [...] nadał rygor natychmiastowej wykonalności powyższej decyzji. Postanowienie to doręczono spółce 4 grudnia 2020 r.

Brak dobrowolnego uregulowania przez zobowiązaną należności wynikającej z powyższej decyzji spowodował wystawienie przez Prezydenta Miasta [...] tytułu wykonawczego z [...] listopada 2020 r., nr [...]

W toku postępowania egzekucyjnego zawiadomieniami z [...] listopada 2020 r., nr [...], organ egzekucyjny dokonał zajęć wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego, które skierowano do Banku A S.A., Banku B S.A. i Banku C S.A. Zobowiązanej zawiadomienia wraz z odpisem ww. tytułu wykonawczego zostały doręczone 23 listopada 2020 r.

Zobowiązana, pismem z [...] grudnia 2020 r., wniosła zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne na podstawie art. 33 § 2 pkt 1 i 6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 479 - w skrócie: "u.p.e.a.") z uwagi na nieistnienie obowiązku (zobowiązanie określone decyzją uległo przedawnieniu) i brak wymagalności obowiązku objętego egzekucją (postanowienie o nadaniu decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności nie zostało doręczone zobowiązanej przed wszczęciem egzekucji).

Prezydent Miasta [...] postanowieniem z [...] stycznia 2021 r., nr [...], uznał powyższe zarzuty za nieuzasadnione.

W motywach rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, że postanowieniem z [...] listopada 2020 r. został nadany rygor natychmiastowej wykonalności dla decyzji nieostatecznej z [...] listopada 2020 r. W dniu [...] grudnia 2020 r. spółka wniosła zażalenie do SKO [...] na powyższe postanowienie o nadaniu decyzji nieostatecznej rygoru natychmiastowej wykonalności. W związku z tym organ uznał, że uprawdopodobnił, iż zobowiązanie wynikające z decyzji z [...] listopada 2020 r. nie zostanie wykonane przed upływem terminu przedawnienia. W konsekwencji tych ustaleń organ uznał, że zasadne było wszczęcie postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego z [...] listopada 2020 r.

Odnośnie zarzutu z art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a. wskazano, że organ egzekucyjny doręczył bankowi C zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w dniu [...] listopada 2020 r. W tym dniu nastąpił zatem skutek zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego zobowiązanej, a więc przed upływem terminu przedawnienia, który upływał z dniem 23 listopada 2020 r.

W zażaleniu z [...] lutego 2021 r. spółka wniosła o uchylenie powyższego postanowienia zarzucając organowi I instancji naruszenie art. 33 § 2 pkt 6 i art. 34 § 2 u.p.e.a. w zw. z art. 121 i art. 219 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 1540 ze zm. – w skrócie: "o.p.").

Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z [...] sierpnia 2021 r., nr [...], uchyliło w całości postanowienie organu I instancji i orzekło o niedopuszczalności zarzutu w sprawie prowadzonej egzekucji administracyjnej.

W motywach rozstrzygnięcia organ II instancji wskazał, że przedmiot sporu sprowadza się do ustalenia, czy można było wszcząć postępowanie egzekucyjne w dniu wydania postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji, ale przed jego doręczeniem spółce. SKO zaznaczyło, że wskazana sporna kwestia jest przedmiotem rozpatrywania w toku postępowania odwoławczego od decyzji Prezydenta Miasta [...] z [...] listopada 2020 r. Spółka w odwołaniu z [...] grudnia 2020 r. oraz uzupełniającym je piśmie z [...] grudnia 2020 r., podniosła zarzut przedawnienia zobowiązania stwierdzając, że egzekucja była prowadzona bezpodstawnie, ponieważ postanowienie o nadaniu decyzji z [...] listopada 2020 r. rygoru natychmiastowej wykonalności zostało doręczone spółce dopiero 4 grudnia 2020 r. Zajęcie rachunku bankowego spółki nastąpiło natomiast [...] listopada 2020 r.

SKO wskazało, że celem art. 34 § 2 pkt 3 lit. a) u.p.e.a. nie jest ograniczenie zakresu merytorycznych kompetencji organów występujących w podwójnej roli, ale usprawnienie postępowania egzekucyjnego. Przepis ten pozbawia wierzyciela i organ egzekucyjny możliwości merytorycznego badania zarzutu wniesionego w postępowaniu egzekucyjnym, jeśli kwestia ta była lub jest przedmiotem rozpoznania w innym postępowaniu dotyczącym tego samego obowiązku. Stwierdzenie, że taka okoliczność ma miejsce obliguje organ do wydania postanowienia o stwierdzeniu niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu. Organ podkreślił, że przepis art. 34 § 2 pkt 3 lit. a) u.p.e.a. wprowadza zasadę niekonkurencyjności środków prawnych.

Uwzględniając powyższe SKO stwierdziło, że zgłoszony w toku prowadzonego wobec spółki postępowania egzekucyjnego zarzut nieistnienia obowiązku jest niedopuszczalny, gdyż wystąpiły podstawy do zastosowania w sprawie przepisu art. 34 § 2 pkt 3 lit. a) u.p.e.a. SKO podkreśliło, że skoro zgłoszony zarzut (nieistnienia obowiązku) jest przedmiotem oceny w ramach innego postępowania podatkowego, to nie może być on przedmiotem dwukrotnego rozstrzygnięcia.

W skardze z [...] listopada 2021 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skarżąca, reprezentowana przez adwokata, wniosła o uchylenie powyższego postanowienia SKO [...] i poprzedzającego go postanowienia organu I instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzuciła naruszenie:

1) art. 33 § 2 pkt 6 i art. 34 § 2 u.p.e.a. w zw. z art. 212 i art. 219 o.p. poprzez nieuwzględnienie zarzutów w sytuacji braku wymagalności obowiązku objętego egzekucją z uwagi na fakt, że postanowienie w sprawie nadania decyzji z [...] listopada 2020 r. rygoru natychmiastowej wykonalności nie zostało doręczone zobowiązanej przed wszczęciem egzekucji,

2) art. 34 § 2 pkt 3 lit. a) u.p.e.a. poprzez błędne uznanie, że zaistniały podstawy uzasadniające orzeczenie o niedopuszczalności zarzutu w sprawie prowadzonej egzekucji administracyjnej.

W argumentacji skargi skarżąca wskazała, że SKO [...] niezasadnie uznało, iż w sprawie wystąpiły podstawy do zastosowania przepisu art. 34 § 2 pkt 3 lit. a) u.p.e.a. Zdaniem skarżącej, nawet jeśliby - hipotetycznie - podzielić stanowisko SKO w zakresie dotyczącym kwestii przedawnienia zobowiązania podatkowego, to z pewnością nie sposób uznać, że SKO nie mogło rozpatrzeć zażalenia w części dotyczącej kwestii braku wymagalności roszczenia w chwili wszczęcia egzekucji.

Skarżąca podkreśliła, że przedmiot sporu w sprawie sprowadza się do ustalenia, czy można było wszcząć postępowanie egzekucyjne w dniu wydania postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji jeszcze przed jego doręczeniem. Skarżąca zaznaczyła, że wprawdzie zaskarżyła decyzję Prezydenta Miasta [...] z [...] listopada 2020 r., nr [...] - która jest przedmiotem odrębnego postępowania, a osią postępowania zainicjowanego odwołaniem od tej decyzji jest przedawnienie zobowiązania – to jednak w niniejszej sprawie organ winien odnieść się do kwestii braku wymagalności roszczenia w chwili wszczęcia egzekucji, czego jednak nie uczynił, niezasadnie powołując się na art. 34 § 2 pkt 3 lit. a) u.p.e.a.

Ponadto skarżąca zarzuciła, że prowadzenie egzekucji na podstawie decyzji organu I instancji w sytuacji, w której nie doręczono postanowienia o nadaniu tej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności przed wszczęciem egzekucji, powoduje jej niedopuszczalność. Skarżąca, powołując się na wyrok WSA w Poznaniu z [...] września 2021 r., sygn. akt I SA/Po [...], stwierdziła, że fakt, iż postanowienie wydane w określonym dniu podlega doręczeniu oraz to, że z chwilą jego doręczenia stronie organ jest nim związany oznacza tyle tylko, że samo wydanie postanowienia w określonym dniu nie jest wystarczające dla jego skuteczności prawnej. Powyższe stanowisko, zdaniem skarżącej prowadzi do wniosku, że organ administracji publicznej winien był uchylić zaskarżone postanowienie Prezydenta Miasta [...] oraz uznać zarzut z art. 33 § 2 pkt 6 u.p.e.a., gdyż postanowienie w sprawie nadania decyzji z [...] listopada 2020 r. rygoru natychmiastowej wykonalności nie zostało doręczone zobowiązanej przed wszczęciem egzekucji.

SKO [...] w odpowiedzi na skargę podtrzymało dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie wskazać należy, że niniejsza sprawa została rozpoznana przez Sąd w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm. - w skrócie: "p.p.s.a").

W toku sądowej kontroli zaskarżonego postanowienia, przeprowadzonej na podstawie kryterium zgodności z prawem, w kontekście zarzutów sformułowanych przez skarżącą, kluczową i najistotniejszą sporną kwestią w niniejszej sprawie, jest ocena zasadności zastosowania w sprawie przez SKO [...] przepisu art. 34 § 2 pkt 3 lit. a) u.p.e.a. w wyniku stwierdzenia, że kwestia przedawnienia zobowiązania podatkowego spółki w podatku od nieruchomości za 2014 r., a więc podstawa zgłoszonego przez spółkę w postępowaniu egzekucyjnym zarzutu, jest już przedmiotem rozpoznania w innym postępowaniu (dotyczącym zgodności z prawem decyzji Prezydenta Miasta [...] z [...] listopada 2020 r.). Ponadto skarżąca zarzuciła, że SKO powinno się odnieść w zaskarżonym postanowieniu także do drugiego ze zgłoszonych przez nią zarzutów, tj. kwestii braku wymagalności zobowiązania w chwili wszczęcia egzekucji, a więc zarzutu z art. 33 § 2 pkt 6 u.p.e.a.

Na wstępie niniejszych rozważań należy wskazać, że zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym są środkiem prawnym o jednolitym charakterze. Zobowiązany, wnosząc zarzut, kwestionuje możliwość prowadzenia egzekucji, podważając prawidłowość tytułu wykonawczego. Zarzuty te można składać tylko z przyczyn enumeratywnie wymienionych w art. 33 u.p.e.a. Podniesione w nich okoliczności zakreślają granice sprawy rozpoznawanej przez organ egzekucyjny właściwy do rozpoznania tego środka prawnego.

Podstawę zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej stanowi, zgodnie z art. 33 § 2 pkt 1 – 6 u.p.e.a.: nieistnienie obowiązku (pkt 1), określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, dokumentu, przepisu prawa (pkt 2 lit. a-c), błąd co do zobowiązanego (pkt 3), brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane (pkt 4), wygaśnięcie obowiązku w całości lub w części (pkt 5), brak wymagalności obowiązku w przypadku odroczenia terminu wykonania obowiązku, rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej, wystąpienia innej przyczyny (pkt 6 lit. a-c).

Z kolei przepis art. art. 34 § 2 pkt 3 lit. a) u.p.e.a. stanowi, że wierzyciel wydaje postanowienie, w którym stwierdza niedopuszczalność zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, jeżeli zarzut jest albo był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu podatkowym, administracyjnym lub sądowym.

Podkreślenia wymaga, że istotą regulacji z art. 34 § 2 pkt 3 u.p.e.a jest usprawnienie postępowania egzekucyjnego. Regulacja ta jest także wyrazem niekonkurencyjności środków zaskarżenia i jednocześnie podkreśleniem odrębności postępowania podatkowego (wymiarowego) i egzekucyjnego.

Skarżąca zarzuciła organowi egzekucyjnemu naruszenie art. 33 § 2 pkt 3 i 6 u.p.e.a., a więc: nieistnienie obowiązku z uwagi na jego przedawnienie, a także brak wymagalności obowiązku z uwagi na nie doręczenie postanowienia o nadaniu decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności przed wszczęciem egzekucji.

Odnosząc się łącznie do zgłoszonych przez skarżącą zarzutów Sąd stwierdza, że organ odwoławczy trafnie wskazał w zaskarżonym postanowieniu, że tożsame okoliczności, co w zgłoszonych przez skarżącą zarzutach w postępowaniu egzekucyjnym, są już przedmiotem rozpoznania w innym postępowaniu podatkowym. W odwołaniu od decyzji Prezydenta Miasta [...] z [...] listopada 2020 r. określającej jej wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2014 r. skarżąca podniosła zarzut przedawnienia tego zobowiązania podatkowego. Co istotne, skarżąca formułując ten zarzut twierdziła, że egzekucja była prowadzona bezpodstawnie, gdyż postanowienie o nadaniu decyzji określającej zobowiązanie w podatku od nieruchomości za 2014 r. rygoru natychmiastowej wykonalności zostało doręczone skarżącej dopiero 4 grudnia 2020 r., a więc po wszczęciu postępowania egzekucyjnego.

Zestawienie powyższych ustaleń z treścią zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym w sposób jednoznaczny wskazuje, że skarżąca kwestionowała tożsame okoliczności w innym środku zaskarżenia (odwołaniu od decyzji Prezydenta Miasta [...] z [...] listopada 2020 r.), w odrębnym postępowaniu podatkowym.

Uwzględniając powyższe stwierdzić zatem należy, że organ II instancji prawidłowo zastosował w sprawie przepis art. 34 § 2 pkt 3 lit. a) u.p.e.a. i orzekł o niedopuszczalności zarzutu w sprawie prowadzonej egzekucji administracyjnej.

Sąd dostrzegł niespójność uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, albowiem z pewnej części jego treści wynika, jakby SKO odniosło się tylko do jednego ze zgłoszonych przez skarżącą zarzutów (nieistnienia obowiązku). W ocenie Sądu, analiza uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wskazuje jednak, że organ odniósł się do obu zgłoszonych przez skarżącą zarzutów (z art. 33 § 2 pkt 3 i pkt 6 u.p.e.a.), a więc kwestii przedawnienia zobowiązania podatkowego określonego decyzją Prezydenta Miasta [...] z [...] listopada 2020 r., jak i kwestii doręczenia skarżącej postanowienia z [...] listopada 2020 r. o nadaniu ww. decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, i w sposób jednoznaczny wykazał, że są one już przedmiotem rozpoznania w odrębnym postępowaniu podatkowym. W związku z tym Sąd stwierdza, że ww. uchybienie organu nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy.

Odnosząc się do powołanego w skardze wyroku tutejszego Sądu z [...] września 2021 r., sygn. akt I SA/Po [...], którym oddalona została skarga skarżącej na postanowienie SKO [...] z [...] marca 2021 r., nr [...], którym utrzymano w mocy postanowienie Prezydenta Miasta [...] z [...] listopada 2020 r., nr [...], nadające rygor natychmiastowej wykonalności nieostatecznej decyzji z [...] listopada 2020 r., Sąd stwierdza, że skarżąca zacytowała wyrwany z kontekstu fragment wyroku, wypaczając w ten sposób wywód Sądu i na tej podstawie całkowicie bezzasadnie uznała, że samo wydanie postanowienia o nadaniu decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności w określonym dniu nie jest wystarczające dla jego skuteczności prawnej. W powołanym wyroku Sąd orzekł, że "(...) wydane w określonym dniu postanowienie wywiera skutek w postaci natychmiastowej wykonalności nieostatecznej decyzji już w dniu wydania, jeżeli spełnione zostaną dodatkowe warunki, w tym przede wszystkim warunek w postaci doręczenia postanowienia. Przyjęcie odmiennego stanowiska, tj. że skutek w postaci natychmiastowej wykonalności nieostatecznej decyzji powstaje w dacie doręczenia postanowienia prowadziłoby do nieracjonalnego wniosku, gdyż w przypadku zaistnienia przesłanki z art. 239b § 1 pkt 4 o.p. organ podatkowy nie mógłby wydać postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności, z tego tylko powodu, że termin przedawnienia może upłynąć po wydaniu postanowienia, a przed dniem doręczenia tego postanowienia stronie.". Podkreślenia wymaga, że w konkluzji wyroku z [...] września 2021 r. Sąd stwierdził, że "(...) nie można zatem podzielić stanowiska skarżącej, że skoro postanowienie o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności doręczono jej w dniu 4 grudnia 2020 r. to dopiero w tym dniu postanowienie to weszło do obrotu prawnego. Wbrew twierdzeniom skarżącej postanowienie Prezydenta Miasta [...] z [...] listopada 2020 r. o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności weszło w życie w dniu jego wydania, a więc [...] listopada 2020 r., a nie jak błędnie wywodzi skarżąca w dniu [...] grudnia 2020 r. W związku z tym należy uznać, że postanowienie to weszło do obrotu prawnego i wywołało określone skutki prawne przed upływem terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego określonego skarżącej w decyzji Prezydenta Miasta [...] z [...] listopada 2020 r.".

W związku z powyższym należy stwierdzić, że powołany przez skarżącą wyrok nie tylko nie potwierdza jej stanowiska, co do zasadności zarzutu z art. 33 § 2 pkt 6 u.p.e.a., ale wprost przeciwnie, całkowicie je neguje.

Abstrahując od powyższego Sąd stwierdza, że treść wyroku z 23 września 2021 r. potwierdza prawidłowość zaskarżonego postanowienia, albowiem z wyroku tego jednoznacznie wynika, że kwestia daty wejścia w życie postanowienia z [...] listopada 2020 r. o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji Prezydenta Miasta [...] z [...] listopada 2020 r. była już przedmiotem rozpoznania w innym postępowaniu podatkowym i sądowo administracyjnym. Okoliczność ta, w ocenie Sądu, potwierdza zatem poprawność stwierdzenie przez SKO w zaskarżonym postanowieniu, że zgłoszony przez skarżącą zarzut z art. 33 § 2 pkt 6 u.p.e.a. jest niedopuszczalny.

W podsumowaniu sądowej kontroli zaskarżonego postanowienia Sąd uznał, że odpowiada ono prawu, albowiem przy jego wydaniu nie doszło do naruszenia zarówno przepisów prawa materialnego, jak i przepisów prawa procesowego, które mogłyby lub miały istotny wpływ na wynik sprawy.

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 w zw. z art. 119 pkt 3

i art. 120 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.