Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2984/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2020-07-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 66 ust. 2
journal: Dz.U. 2017 poz 2183
law: Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Mirosław Wincenciak Sędziowie: Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz (spr.) Sędzia del. WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik po rozpoznaniu w dniu 15 lipca 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Rektora [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 10 lipca 2019 r., sygn. akt III SA/Łd 251/19 w sprawie ze skargi M.P. na decyzję Rektora [...] z dnia [...] stycznia 2019 r. w przedmiocie odmowy przyznania stypendium doktoranckiego na rok akademicki 2018/2019 oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 10 lipca 2019 r., sygn. akt III SA/Łd 251/19, po rozpoznaniu sprawy ze skargi M.P. uchylił zaskarżoną decyzję Rektora [...] z dnia [...] stycznia 2019 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Rektora [...] z dnia [...] października 2018 r w przedmiocie odmowy przyznania M.P. stypendium doktoranckiego na rok akademicki 2018/2019 oraz zasądził od organu zwrot kosztów postępowania. W uzasadnieniu wskazano na następujący stan faktyczny i prawny sprawy:

Rektor [...] decyzją z dnia [...] października 2018 r. odmówił przyznania stypendium doktoranckiego M.P. na rok akademicki 2018/2019. W uzasadnieniu decyzji wskazał na § 13 ust. 2 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie studiów doktoranckich i stypendiów doktoranckich (Dz.U. 2017, poz. 1696; dalej jako: "rozporządzenie"), zgodnie z którym stypendium doktoranckie na drugim roku i kolejnych latach studiów doktoranckich może być przyznane doktorantowi, który terminowo realizuje program studiów doktoranckich, wykazuje się zaangażowaniem w prowadzeniu zajęć dydaktycznych w ramach praktyk zawodowych lub realizacji badań naukowych prowadzonych przez jednostkę organizacyjną uczelni albo jednostkę naukową i w roku poprzedzającym złożenie wniosku o przyznanie stypendium doktoranckiego wykazał się znaczącymi postępami w pracy naukowej i w przygotowaniu rozprawy doktorskiej. Następnie organ podkreślił, że stypendium doktoranckie przyznaje w drodze decyzji administracyjnej Rektor, po zaopiniowaniu wniosku doktoranta przez właściwą komisję doktorancką podstawowej jednostki organizacyjnej Uniwersytetu. Komisja Doktorancka Wydziału [...] zaopiniowała w dniu [...] października 2018 r. wniosek o przyznanie stypendium doktoranckiego na rok akademicki 2018/2019 złożony przez M.P. - nie udzielając mu rekomendacji. Doktorant został poinformowany, że na podstawie złożonych dokumentów oraz zgodnie z kryteriami zawartymi w rozdziale 4 załącznika do Zarządzenia Rektora nr 63 z dnia 12 stycznia 2018 r. w sprawie: szczegółowych kryteriów przyznawania stypendiów doktoranckich w Uniwersytecie [...], zdecydowano o przyznaniu za poszczególne osiągnięcia następującą liczbę punktów:

• za postępy w pracy naukowej: 25 punktów na 40 możliwych do uzyskania,

• za postęp w przygotowaniu rozprawy doktorskiej: 0 punktów na 100 możliwych do uzyskania,

• za prowadzenie zajęć dydaktycznych lub uczestnictwo w zajęciach prowadzonych przez innych pracowników katedry/zakładu lub realizację badań naukowych prowadzonych przez jednostkę organizacyjną uczelni albo jednostkę naukową: 5 punktów na 20 możliwych do uzyskania.

Łącznie doktorant uzyskał 30 punktów na 160 możliwych do uzyskania. W decyzji poinformowano doktoranta, że limit stypendiów dla II roku studiów wynosi 5, a po ustaleniu listy rankingowej określono, że został on wyczerpany przy liczbie 31 punktów.

Rektor [...], po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, decyzją z dnia [...] stycznia 2019 r. utrzymał w mocy swoją decyzję. W uzasadnieniu decyzji wskazał, iż problematyka sprawy została unormowana przepisami ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2017 r., poz. 2183 ze zm.; dalej jako: ustawa). Powołując treść art. 200 ust. 1 i 3 ustawy, a także § 12 ust. 1 i 2 i § 13 ust. 2 rozporządzenia wyjaśnił, że ocena spełnienia przez doktoranta przesłanek zawartych we wskazanych przepisach należy do komisji, która opiniuje wniosek o przyznanie stypendium. Komisja składa się z ekspertów - samodzielnych pracowników nauki, doktorów habilitowanych, którzy są w stanie fachowo ocenić każdy ze złożonych wniosków. Nieuwzględnienie przy obliczaniu sumy punktów przyznanych za postęp w osiągnięciach naukowych nagród uzyskanych w konkursach wskazanych we wniosku oraz odbywania aplikacji w Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury wynika z faktu, iż takie osiągnięcia nie zostały przewidziane wśród kryteriów przyznawania stypendiów doktoranckich dla drugiego i wyższych lat studiów doktoranckich - te osiągnięcia są podstawą do ustalania rankingu dla pierwszego roku studiów doktoranckich, w którym to przypadku przy ustalaniu rankingu uwzględniane są bardzo dobre wyniki w postępowaniu rekrutacyjnym (por. § 3 ust. 2 i ust. 3 załącznika do zarządzenia nr 65 Rektora [...] z dnia 12.01.2018 r. "Zasady przyznawania stypendiów doktoranckich w Uniwersytecie [...]" oraz część IV załącznika do zarządzenia nr 63 Rektora [...] z dnia 12.01.2018 r. "Szczegółowe kryteria przyznawania stypendiów doktoranckich w Uniwersytecie [...]"), w ramach którego to postępowania przy ustalaniu rankingu także dla potrzeb przyznawania stypendium uwzględniana i punktowana jest taka aktywność kandydata na doktoranta. Co do treści arkusza oceny doktoranta i umieszczenia w nim rubryki dla wpisania udziału w konkursach i szkoleniach, organ zaznaczył, iż arkusz ten stworzony został dla potrzeb ogólnej ewaluacji postępów w kształceniu doktorantów i dlatego ma charakter zunifikowany dla wszystkich lat studiów doktoranckich. W ramach postępowania stypendialnego Komisja Stypendialna uwzględnia osiągnięcia stosownie do postanowień wskazanych powyżej "Zasad przyznawania stypendiów doktoranckich..." oraz "Szczegółowych kryteriów przyznawania stypendiów doktoranckich...", odpowiednio w przypadku pierwszego roku studiów oraz drugiego i kolejnych lat studiów, zaś doktoranci w ramach wniosku stypendialnego wypełnić winni tylko adekwatne części arkusza. Organ odwoławczy wskazał, że z treści uwag zawartych w uzasadnieniu wniosku wynika, że wnioskodawca miał świadomość faktu, iż wskazane przez niego osiągnięcia nie stanowią podstawy do przyznania punktów w rankingu dla drugiego i kolejnych lat studiów doktoranckich. Zawarte tam zaś uwagi nt. zasady równego traktowania w powyższym kontekście organ uznał za nieuprawnione jeśli się zważy, że zróżnicowanie kryteriów odnosi się do kategorii osób znajdujących się z gruntu w odmiennych sytuacjach: w przypadku pierwszego roku studiów doktoranckich uwzględnia się osiągnięcia kandydatów na studia doktoranckie, uzyskane przed rozpoczęciem tychże studiów; w przypadku drugiego i kolejnych lat studiów uwzględnia się osiągnięcia zgromadzone już w okresie realizacji programu studiów doktoranckich.

Odnosząc się do zarzutu nieuwzględnienia przy ustalaniu rankingu opinii prof. UŁ dr hab. M.G. organ wskazał, że wynika to z faktu, iż zgodnie z powołanymi wyżej regulacjami zawartymi w załącznikach do zarządzeń Rektora [...] nr 63 i 65, podmiotem uprawnionym do oceny osiągnięć doktoranta w trakcie postępowania o przyznanie stypendium jest wyłącznie opiekun naukowy albo promotor pracy doktorskiej (§ 2 ust. 4 lit. b "Zasad przyznawania stypendiów doktoranckich..." oraz część IV § 7 ust. 1 "Szczegółowych kryteriów przyznawania stypendiów/ doktoranckich...") - opiekę naukową w okresie pierwszego roku studiów nad mgr. M.P. sprawował prof. zw. dr hab. W.K. Uwzględnienie opinii innej osoby w takim przypadku przy ustalaniu postępów doktoranta w przygotowaniu rozprawy doktorskiej stanowiłoby oczywiste i rażące naruszenie przytoczonych regulacji. Za wadliwy organ uznał także rozumowanie doktoranta, jakoby opiekę naukową mógł sprawować nad doktorantem dowolnie wybrany przez niego pracownik Uczelni, spełniający formalne wymagania do powierzenia takiej funkcji. Sprawa powierzenia funkcji opiekuna naukowego powiązana jest z odpowiedzialnością zarówno podmiotu organizującego kształcenie doktorantów, jak i samego opiekuna naukowego, co powoduje, iż tryb ustanawiania takiej opieki ma charakter sformalizowany. Taki wniosek potwierdzają przepisy § 9 rozporządzenia. Tym samym organ uznał, że poza przytoczonym przez stronę § 25 ust. 1 "Regulaminu studiów doktoranckich" uwzględnić należy jeszcze § 12 ust. 2 tego dokumentu, w którym określono tryb ustanawiania pierwszego opiekuna naukowego oraz § 25 ust. 5, gdzie określono ewentualne konsekwencje nieuprawnionej rezygnacji z opieki naukowej przez doktoranta. Tym samym w ocenie organu, dopiero z chwilą podjęcia przez kierownika jednostki organizacyjnej uczelni decyzji o zmianie opiekuna naukowego możliwe było wykonywanie tych czynności przez prof. UŁ dra hab. M.G. - co dokonało się już po rozliczeniu przez doktoranta roku akademickiego 2017/2018. Rektor wskazał przy tym, iż zarzucana przez wnioskodawcę zwłoka w dokonaniu czynności zmiany opiekuna naukowego wynika każdorazowo z konieczności ustalenia zasadności takiej czynności - zatem co najmniej z potrzeby zapoznania się z opiniami wszystkich zainteresowanych oraz z konieczności uwzględnienia, że dokonywana przez opiekuna ewaluacja postępów doktoranta dokonana będzie przez osobę, mającą możność oceny tych postępów w okresie całego roku akademickiego (czego opiekun ustanowiony w ostatnim miesiącu roku akademickiego nie mógłby już dokonać z właściwą starannością i zachowaniem wymagań procesu dydaktycznego i wychowawczego).

Na powyższą decyzję M.P. wniósł skargę do WSA w Łodzi.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, a następnie w replice na odpowiedź na skargę skarżący podkreślił, iż podtrzymuje i ponawia wnioski zawarte w skardze z dnia 12 lutego 2019 r.;

Powołanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej: P.p.s.a.), uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Sąd pierwszej instancji wskazał, że w rozpoznawanej sprawie zastosowanie miały przepisy ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, gdyż zgodnie z art. 279 ust. 1 ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. poz. 1669), studia doktoranckie rozpoczęte przed rokiem akademickim 2019/2020 prowadzi się na zasadach dotychczasowych, jednak nie dłużej niż do dnia 31 grudnia 2023 r. Skarżący zaś rozpoczął studia doktoranckie przed tą datą. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowi art. 200 ust. 1-3 ustawy, zgodnie z którym uczestnik stacjonarnych studiów doktoranckich może otrzymywać stypendium doktoranckie. Decyzja w sprawie przyznania stypendium doktoranckiego jest tzw. decyzją uznaniową, o czym świadczy brzmienie cytowanego przepisu: "może otrzymywać". Korzystanie z uznania administracyjnego oznacza, że organ ma w sprawie prawo wyboru treści rozstrzygnięcia, jednakże wybór taki nie może być dowolny, a więc musi być poparty zebranym w sprawie materiałem dowodowym, a także zostać właściwie uzasadniony. Przepis art. 207 ust. 1 ustawy obliguje organy uczelni, aby do podejmowanych decyzji w indywidualnych sprawach doktorantów, stosować odpowiednio przepisy k.p.a. Przyznanie stypendium uczestnikom studiów doktoranckich należy niewątpliwie do kategorii spraw, o których mowa w tym przepisie. Odpowiednie stosowanie przepisów k.p.a. oznacza natomiast konieczność zachowania przez organ minimum procedury administracyjnej, niezbędnej do załatwienia sprawy i zagwarantowania ustawowych uprawnień strony. Chociaż w świetle wyrażonej w art. 77 ust. 5 Konstytucji RP zasady autonomii szkół wyższych decyzje organów uczelni nie muszą spełniać tak surowych kryteriów jak decyzje organów administracji publicznej, to jednak, skoro zostały poddane kontroli prowadzonej przez sądy administracyjne pod względem zgodności z prawem (art. 207 ust. 1 ustawy), muszą one spełniać wymogi umożliwiające przeprowadzenie takiej kontroli. Oznacza to, że organy uczelni w postępowaniu w sprawie przyznania stypendium doktoranckiego winny przestrzegać ogólnych zasad postępowania administracyjnego i respektować podstawowe założenia procedury administracyjnej. Powinny zatem poczynić ustalenia w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, zgodnie z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., a następnie podjęte rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania bądź odmowy przyznania stypendium doktoranckiego uzasadnić zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. Natomiast kontrola sądowa rozstrzygnięć podejmowanych w ramach uznania administracyjnego ogranicza się do tego, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo prowadzonym postępowaniem z zachowaniem procedury administracyjnej, zwłaszcza szczegółowym ustaleniem stanu faktycznego. Ocena pod kątem kryteriów słuszności i celowości prowadzona jest wyłącznie w zakresie ustalenia, czy organy nie przekroczyły granic uznania administracyjnego, albowiem podejmowanie decyzji uznaniowej nie może oznaczać dowolności i arbitralności.

Tryb przyznawania stypendiów doktoranckich określony został w § 12 rozporządzenia. Stypendium doktoranckie przyznaje rektor uczelni albo dyrektor jednostki naukowej, po zaopiniowaniu wniosków o przyznanie stypendium przez doktorancką komisję stypendialną jednostki organizacyjnej uczelni albo jednostki naukowej. W § 13 ust. 2 rozporządzenia określono, że stypendium doktoranckie na drugim roku i kolejnych latach studiów doktoranckich może być przyznane doktorantowi, który: 1) terminowo realizuje program studiów doktoranckich, 2) wykazuje się zaangażowaniem w prowadzeniu zajęć dydaktycznych w ramach praktyk zawodowych albo realizacji badań naukowych prowadzonych przez jednostkę organizacyjną uczelni albo jednostkę naukową, 3) w roku akademickim poprzedzającym złożenie wniosku o przyznanie stypendium doktoranckiego wykazał się postępami w pracy naukowej i w przygotowywaniu rozprawy doktorskiej. Analogiczne kryteria zostały określone w § 3 ust. 3 załącznika do zarządzenia nr 65 Rektora [...] z dnia 12 stycznia 2018 r. "Zasady przyznawania stypendiów doktoranckich w Uniwersytecie [...]" oraz w § 2 części IV (Wydział [...]) załącznika do zarządzenia nr 63 Rektora [...] z dnia 12 stycznia 2018 r. "Szczegółowe kryteria przyznawania stypendiów doktoranckich w Uniwersytecie [...]".

Zdaniem WSA w Łodzi spór w sprawie sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy prawidłowym było działanie Komisji Stypendialnej Wydziału [...] oraz Rektora [...], polegające na:

1. nieuwzględnieniu przy obliczaniu sumy punktów przyznanych skarżącemu za postęp w osiągnięciach naukowych:

• zajęcia II miejsca w konkursie ogólnopolskim XX edycja konkursu organizowanego przez Wolters Kluwer Polska Sp. z o.o. i Redakcję miesięcznika "Przegląd Prawa Handlowego" na najlepsze prace magisterskie z dziedziny prawa handlowego, obronione w roku ak. 2016/17;

• wyróżnienia w I Edycji Konkursu o nagrodę Prezesa Prokuratorii Generalnej RP za najlepszą pracę doktorską i najlepszą pracę magisterską z zakresu prawa sądowego;

• odbywania aplikacji sędziowskiej w Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury.

2. nieprzyznaniu punktów za postępy w przygotowywaniu rozprawy doktorskiej.

W replice na odpowiedź na skargę Mateusz M.P. zaznaczył również, iż rozpatrując sprawę organ pominął, że wyróżnienie w konkursie o nagrodę Prezesa Prokuratorii Generalnej RP wiązało się dodatkowo z odbyciem miesięcznego stażu w Prokuratorii Generalnej RP w lutym 2018 roku, co potwierdza załączone do repliki zaświadczenie o odbyciu stażu z dnia 28 maja 2019 r.

W odniesieniu do nieuwzględnienia przez organy Uczelni przy obliczaniu sumy punktów przyznanych skarżącemu za postęp w osiągnięciach naukowych udziału w opisanych wyżej konkursach oraz odbywania aplikacji i stażu, Sąd podzielił stanowisko Rektora, że takie osiągnięcia nie zostały przewidziane wśród kryteriów przyznawania stypendiów doktoranckich dla drugiego i wyższych lat studiów doktoranckich. Jak zaznaczono wyżej, z § 13 ust. 2 wynika wprost, iż: "stypendium doktoranckie na drugim roku i kolejnych latach studiów doktoranckich może być przyznane doktorantowi, który: 1) terminowo realizuje program studiów doktoranckich, 2) wykazuje się zaangażowaniem w prowadzeniu zajęć dydaktycznych w ramach praktyk zawodowych albo realizacji badań naukowych prowadzonych przez jednostkę organizacyjną uczelni albo jednostkę naukową, 3) w roku akademickim poprzedzającym złożenie wniosku o przyznanie stypendium doktoranckiego wykazał się postępami w pracy naukowej i w przygotowywaniu rozprawy doktorskiej". Powyższe oznacza, że przy ustalaniu listy rankingowej osób uprawnionych do stypendium doktoranckiego na drugim roku tych studiów organy Uczelni winny przyznawać stosowną punktację wyłącznie za:

• realizację programu studiów doktoranckich,

• prowadzenie zajęć dydaktycznych,

• realizację badań naukowych,

• postępy w pracy naukowej,

• postępy w przygotowaniu rozprawy doktorskiej.

W postępowaniu o przyznanie tego stypendium nie są zatem brane pod uwagę żadne inne kryteria, co oznacza, iż brak jest podstaw prawnych do uwzględniania innych aktywności doktoranta przy przyznawaniu punktów do uzyskania stypendium doktoranckiego na II roku studiów.

W rozporządzeniu nie ma mowy o wszelkich osiągnięciach naukowych czy zawodowych doktorantów drugiego i kolejnych lat, ale tylko o tych, które są ściśle związane z działalnością naukowo-dydaktyczną realizowaną w ramach studiów doktoranckich. Treść przywołanych powyżej przepisów, statuujących przesłanki przyznania stypendium doktoranckiego na II roku, jednoznacznie przesądza, że inne niż wskazane w tych przepisach okoliczności związane z rozwojem zawodowym, czy naukowym nie kreują po stronie doktoranta uprawnienia do ubiegania się o stypendium; innymi słowy nie mogą mieć wpływu na decyzję rektora o przyznaniu stypendium. W tym zakresie rektor nie działa w ramach uznania administracyjnego, lecz związany jest przepisami o charakterze imperatywnym, statuującymi przesłanki wydatkowania przez niego środków publicznych. Ocena rektora dotycząca osiągnięć doktoranta, a wpływająca na rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania stypendium, nie może opierać się na innych przesłankach niż te które wskazano w powołanych powyżej przepisach rozporządzenia. Nieuwzględnienie przy obliczaniu sumy punktów przyznanych za postęp w osiągnięciach naukowych nagród uzyskanych w konkursach wskazanych przez skarżącego we wniosku oraz odbywania aplikacji w Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury wynika zatem z faktu, iż takie osiągnięcia nie zostały przewidziane wśród kryteriów przyznawania stypendiów doktoranckich dla drugiego i wyższych lat studiów doktoranckich - te osiągnięcia mogą być podstawą do ustalania rankingu dla pierwszego roku studiów doktoranckich, w którym to przypadku przy ustalaniu rankingu uwzględniane są bardzo dobre wyniki w postępowaniu rekrutacyjnym (§ 3 ust. 2 i ust. 3 załącznika do zarządzenia nr 65 Rektora [...] z dnia 12.01.2018 r. "Zasady przyznawania stypendiów doktoranckich w Uniwersytecie [...]" oraz część IV załącznika do zarządzenia nr 63 Rektora [...] z dnia 12.01.2018 r. "Szczegółowe kryteria przyznawania stypendiów doktoranckich w Uniwersytecie [...]"). W orzeczeniu podkreślono iż zarówno z treści rozporządzenia, jak i Zasad będących załącznikiem do zarządzenia nr 65 Rektora [...] z dnia 12.01.2018 r. wynika wprost, że przy przyznawaniu stypendium doktoranckiego dla studentów II roku punktowane są postępy w pracy naukowej, natomiast za co konkretnie w ramach tego kryterium Komisja przyznaje punkty, wynika z części IV § 6 ust. 1 Szczegółowych kryteriów przyznawania stypendiów doktoranckich w Uniwersytecie [...] (zał. do zarządzenia nr 63 Rektora [...] z dnia 12.01.2018 r.). Stosownie do tej regulacji: "Za postępy w pracy naukowej doktorant może uzyskać nie więcej niż 40 punktów, które przysługują za publikacje oraz udział w życiu naukowym". W ust. 2 tego przepisu wskazany został z kolei sposób przyznawania punktów za postępy w pracy naukowej.

Sąd pierwszej instancji podniósł, że z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, iż stosownie do § 6 ust. 2 pkt 1b i pkt 2a i 2b skarżącemu przyznano - zgodnie z załączonym do wniosku o stypendium "Arkuszem oceny doktoranta" - za postępy w pracy naukowej 25 punktów, tj. za publikacje 15 pkt (autorstwo rozdziału w 3 monografiach naukowych - 3 x 5 pkt) oraz 10 pkt za udział w 3 konferencjach naukowych polegających na wygłoszeniu referatu (2 konferencje ogólnopolskie - łącznie 6 pkt i 1 międzynarodowa - 4 pkt). Zgodzić się należy ze skarżącym, że liczba punktów przyznanych za poszczególne osiągnięcia naukowe powinna wynikać wprost z uzasadnienia decyzji organu, tymczasem Rektor ograniczył się do przywołania regulacji zawartych w "Zasadach przyznawania stypendiów doktoranckich w Uniwersytecie [...]" i części IV załącznika do zarządzenia nr 63 Rektora [...] z dnia 12.01.2018 r. "Szczegółowe kryteria przyznawania stypendiów doktoranckich w Uniwersytecie [...]" oraz do podania ogólnej liczby przyznanych punktów za działalność naukową doktoranta, jednak wobec braku sporu co do tego, ile punktów i za co zostało skarżącemu w ramach tego kryterium przyznane, Sąd uznał, iż jest to uchybienie procesowe pozostające bez wpływu na wynik sprawy.

W sprawie nie doszło do naruszenia zasady wynikającej z art. 139 § 1 k.p.a., poprzez wydanie decyzji odwoławczej na niekorzyść strony, w ten sposób, że organ odwoławczy przyjął, że osiągnięcia w postaci udziału w konkursach i odbywania aplikacji nie podlegają uznaniu jako osiągnięcia istotne z punktu widzenia przyznania stypendium doktoranckiego, mimo wyrażonego w decyzji l - instancyjnej uwzględnienia wszystkich osiągnięć naukowych zgłoszonych przez kandydata, a zatem także udziału w konkursach i odbywania aplikacji. W ocenie Sądu, stanowisko organu wyrażone w decyzji z dnia [...] października 2018 r. oraz [...] stycznia 2019 r. jest w omawianym zakresie tożsame, czego potwierdzeniem jest okoliczność, iż po ponownym rozpatrzeniu sprawy Rektor utrzymał w mocy własne rozstrzygnięcie. W decyzji Rektora z dnia [...] października 2018 r. faktycznie znalazło się stwierdzenie, iż "w zakresie postępów w pracy naukowej uwzględniono wszystkie osiągnięcia i przyznano 25 punktów", jednak zdaniem Sądu stwierdzenie to należy odnieść do uwzględnienia przez organ wszystkich osiągnięć, za które doktorantom drugiego roku studiów przyznawane są punkty - stosownie do rozporządzenia w sprawie studiów doktoranckich i stypendiów doktoranckich, "Zasad przyznawania stypendiów doktoranckich w Uniwersytecie [...]" oraz "Szczegółowych kryteriów przyznawania stypendiów doktoranckich w Uniwersytecie [...]". Wobec tego, że z powyższych regulacji nie wynika, aby na II roku studiów doktoranckich udział w konkursach na najlepszą pracę magisterską i odbywanie aplikacji sędziowskiej mogły zostać zaliczone do postępów naukowych doktoranta na Uczelni, za prawidłowe uznać należy stanowisko organu o braku podstaw do przyznania skarżącemu przy obliczaniu sumy punktów do stypendium doktoranckiego na rok ak. 2018/2019, punktów za:

• zajęcie II miejsca w konkursie ogólnopolskim XX edycja konkursu organizowanego przez Wolters Kluwer Polska Sp. z o.o. i Redakcję miesięcznika "Przegląd Prawa Handlowego" na najlepsze prace magisterskie z dziedziny prawa handlowego, obronione w roku ak. 2016/17;

• wyróżnienie w I Edycji Konkursu o nagrodę Prezesa Prokuratorii Generalnej RP za najlepszą pracę doktorską i najlepszą pracę magisterską z zakresu prawa sądowego;

• odbywanie aplikacji sędziowskiej w Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury.

Skoro, zgodnie z zapisami rozporządzenia, na drugim roku studiów przy rankingu do stypendium doktoranckiego winny być uwzględniane postępy w pracy naukowej doktoranta, to trzeba przyznać rację organowi, iż udział w konkursie na najlepszą pracę magisterską czy też odbywanie aplikacji sędziowskiej nie należy do osiągnięć naukowych związanych ze studiami doktoranckimi, chociaż niewątpliwie są to znaczące sukcesy zawodowe.

Na uwzględnienie nie zasługuje również zarzut, iż organ przeinaczył zarzuty kierowane względem zaskarżonych decyzji, co do uzyskanych przez niego osiągnięć związanych z Prokuratorią Generalną RP, gdyż skarżący powoływał się w tym zakresie na dwa osiągnięcia: po pierwsze na uzyskanie wyróżnienia w konkursie ogólnopolskim organizowanym przez PGRP, a po drugie na odbycie miesięcznego stażu w PGRP w lutym 2018 roku, będącym rezultatem otrzymania wyróżnienia. Z Arkusza oceny doktoranta za rok akademicki 2017/18 nie wynika, aby skarżący umieścił w punkcie "Inne osiągnięcia naukowo-dydaktyczne" informację o odbytym stażu w Prokuratorii Generalnej RP. Zarzut nieuwzględnienia przez organ tego stażu przy ustalaniu punktacji do stypendium doktoranckiego nie pojawił się również we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, ani też w skardze do Sądu. Natomiast zaświadczenie o tym, iż skarżący odbywał w lutym 2018 r. staż w Prokuratorii Generalnej RP załączone zostało dopiero do repliki z dnia 18 czerwca 2019 r. Trudno jest zatem stawiać Rektorowi zarzut, iż nie odniósł się do omawianej okoliczności, skoro nie była ona podnoszona przez skarżącego w toku postępowania o przyznanie stypendium. Ponadto, w ocenie Sądu, staż w Prokuratorii Generalnej RP, podobnie jak udział w konkursach na najlepszą pracę magisterską i odbywanie aplikacji sędziowskiej, nie podlega zaliczeniu i punktacji w ramach postępów w pracy naukowej doktoranta na uczelni przy ocenie realizacji pierwszego roku studiów doktoranckich.

WSA w Łodzi uznał, że na gruncie Zasad Przyznawania Stypendiów Doktoranckich, stanowiących Załącznik do zarządzenia nr 65 Rektora [...] z dnia 12.01.2018 r., staż organizowany w departamencie współpracy międzynarodowej PGRP, jest osiągnięciem wymienionym expressis verbis wśród osiągnięć, podlegających uwzględnieniu przy ustalaniu uprawnienia do otrzymania stypendium doktoranckiego (zgodnie z § 2 ust. 4e) § 2 "Zasad Przyznawania Stypendiów Doktoranckich w Uniwersytecie [...]" stanowi, iż:

"1. Stypendium doktoranckie przyznaje się na udokumentowany wniosek uczestnika stacjonarnych studiów doktoranckich. Wzór wniosku o przyznanie stypendium na pierwszym roku określa załącznik nr 1, a wzór wniosku o przyznanie stypendium na wyższych latach - załącznik nr 2.

2. Z zastrzeżeniem ust. 3, wniosek o przyznanie w danym roku akademickim stypendium doktoranckiego składa się do Rektora [...] za pośrednictwem kierownika studiów doktoranckich w terminie do 30 września we właściwym dziekanacie. W przypadku wykorzystania w danym roku akademickim środków na powyższe świadczenie, wnioski złożone po terminie rozpatrywane będą odmownie.

3. W przypadku osób przyjętych na pierwszy rok studiów doktoranckich wniosek o przyznanie w danym roku akademickim stypendium doktoranckiego składa się wraz z wnioskiem o przyjęcie na studia.

4. Do wniosku należy dołączyć, w formie elektronicznej lub papierowej, jeden komplet dokumentów poświadczających osiągnięcia w minionym roku akademickim, które będą podstawą sporządzenia listy rankingowej. Są to w szczególności: [...]

e) zaświadczenia o odbytych stażach i szkoleniach z wyraźnie określonym czasem ich trwania [...]".

Cytowany przepis nie zmienia kryteriów przyznawania stypendiów doktoranckich na drugim roku studiów, bowiem te wynikają wprost z § 13 ust. 2 rozporządzenia, jak również z § 3 pkt 3 tych Zasad, lecz reguluje wyłącznie tryb i termin składania wniosku o stypendium doktoranckie oraz sposób potwierdzania zawartych we wniosku osiągnięć, uzyskanych w minionym roku akademickim. Jeżeli zatem staż w Prokuratorii Generalnej RP, czy też aplikacja sędziowska - w myśl rozporządzenia, "Zasad przyznawania stypendiów doktoranckich w Uniwersytecie [...]" oraz "Szczegółowych kryteriów przyznawania stypendiów doktoranckich w Uniwersytecie [...]" podlegałyby punktacji do stypendium na II roku studiów w ramach oceny postępów w pracy naukowej doktoranta, to obowiązkiem składającego wniosek o takie stypendium byłoby załączenie dokumentów w formie wynikającej z § 2 ust. 4e "Zasad przyznawania stypendiów doktoranckich w Uniwersytecie [...]". Wobec tego jednak, że zgodnie z przedstawioną wcześniej argumentacją, za staże i szkolenia niemające związku z pracą naukową doktoranta na Uczelni, nie są przyznawane punkty rankingujące do stypendium doktoranckiego na II roku studiów (§ 6 Szczegółowych kryteriów przyznawania stypendiów doktoranckich w Uniwersytecie [...]), to zapis § 2 ust. 4e "Zasad przyznawania stypendiów doktoranckich w Uniwersytecie [...]" w istocie nie ma do skarżącego zastosowania.

Co do zarzutu, iż w treści Arkusza oceny doktoranta, umieszczona została rubryka: "Inne osiągnięcia naukowo-dydaktyczne (np. osiągnięcia w konkursach naukowych, odbyty staż naukowy krajowy lub zagraniczny, odbyte szkoły letnie, ukończone studia podyplomowe)", WSA w Łodzi podniósł, że Arkusz oceny doktoranta stworzony został dla potrzeb ogólnej ewaluacji postępów w kształceniu doktorantów i dlatego ma charakter zunifikowany dla wszystkich lat studiów doktoranckich. Stosownie bowiem do § 1 ust. 1 uchwały nr [...] Rady Wydziału [...] podjętej na posiedzeniu w dniu [...] czerwca 2018 r. w sprawie sposobu dokonywania oceny realizacji programu studiów doktoranckich, zasad prowadzenia zajęć lub uczestniczenia doktoranta w ich prowadzeniu, formy rozprawy doktorskiej, warunków przeprowadzania egzaminów doktorskich oraz treści recenzji rozpraw doktorskich i sporządzania protokołów z publicznych, obron rozpraw doktorskich: "Dokumentowanie przebiegu studiów doktoranckich, a w szczególności zatwierdzanie sposobu dokonywania oceny realizacji programu studiów doktoranckich oraz prowadzenia badań naukowych przez doktorantów, na Wydziale [...] dokonywane jest w karcie okresowych osiągnięć doktoranta, w postaci wydruków elektronicznych potwierdzonych podpisem kierownika studiów doktoranckich, w protokole tworzonym w systemie USOSweb oraz w arkuszu oceny doktoranta. Egzaminy i zaliczenia objęte programem studiów doktoranckich wymagają wpisania do karty okresowych osiągnięć." Arkusz oceny doktoranta stanowi jedynie załącznik do wniosku o przyznanie stypendium doktoranckiego, a w ramach postępowania stypendialnego Komisja Stypendialna bierze pod uwagę osiągnięcia umieszczone przez doktoranta w Arkuszu, z uwzględnieniem postanowień rozporządzenia oraz wskazanych powyżej "Zasad przyznawania stypendiów doktoranckich w Uniwersytecie [...]" oraz "Szczegółowych kryteriów przyznawania stypendiów doktoranckich w Uniwersytecie [...]", odpowiednio w przypadku pierwszego roku studiów oraz drugiego i kolejnych lat studiów. Wykładnia, którą przyjął skarżący została niesłusznie i jednostronnie oparta o treść Arkusza oceny doktoranta, całkowicie w oderwaniu od celu, któremu pierwotnie służy ten Arkusz i wtórnej roli, jaką odgrywa on w ramach postępowania o przyznanie stypendium doktoranckiego oraz w oderwaniu od istoty samego systemu przyznawania tego stypendium. Doktorant ubiegający się o przedmiotowe stypendium jest faktycznie zobowiązany do złożenia ww. Arkusza, jednak nie można abstrahować od faktu, że arkusz ten, jako załącznik do uchwały nr [...] Rady Wydziału [...] z dnia [...].06.2018 r., ma w założeniu inny cel i służy - na co wskazuje m.in. początkowy fragment tytułu tej uchwały - dokonywaniu oceny realizacji programu studiów doktoranckich, natomiast w postępowaniu stypendialnym ma on wyłącznie charakter pomocniczy, dlatego zamieszczone w nim rubryki i instrukcja pomocnicza nie może zyskiwać nadrzędnego - normatywnego charakteru wobec normy wyrażonej wprost w § 13 ust. 2 rozporządzenia oraz § 3 ust. 3 "Zasad przyznawania stypendiów doktoranckich w Uniwersytecie [...]".

Za zasadne Sąd pierwszej instancji uznał natomiast zarzuty odnoszące się do naruszenia przez organ art. 80 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. poprzez nieoparcie podjętej w sprawie decyzji o całokształt zebranego materiału dowodowego, dokonanie dowolnej oceny dowodów i naruszenie zasady prawdy obiektywnej, co wyrażało się w tym, że przyjęte zostało, iż postęp doktoranta w sporządzeniu pracy doktorskiej wyniósł 0%. W tym zakresie doszło również do naruszenia art. 107 § 3 k.p.a., poprzez niepełne uzasadnienie podjętych decyzji, w szczególności nieodniesienie się do części zarzutów skarżącego.

Z uzasadnienia zaskarżonych decyzji wynika, iż organ przyjął, że zgodnie z regulacjami zawartymi w załącznikach do zarządzeń nr 63 i 65 Rektora [...], podmiotem uprawnionym do oceny osiągnięć doktoranta w trakcie postępowania o przyznanie stypendium jest wyłącznie opiekun naukowy albo promotor pracy doktorskiej (§ 2 ust. 4 lit. b "Zasad przyznawania stypendiów doktoranckich..." oraz część IV § 7 ust. 1 "Szczegółowych kryteriów przyznawania stypendiów doktoranckich..."). Wobec tego natomiast, że opiekę naukową w okresie pierwszego roku studiów nad mgr. M.P. sprawował prof. zw. dr hab. W.K., brak było podstaw do uwzględnienia innej opinii przy ustalaniu postępów doktoranta w przygotowaniu rozprawy doktorskiej, gdyż zdaniem organu stanowiłoby oczywiste i rażące naruszenie przytoczonych regulacji.

Sąd zgodził się ze stanowiskiem i argumentacją organu, że w roku akademickim 2017/2018 opiekę naukową nad doktorantem sprawował prof. zw. dr hab. W.K., a zatem jego opinia winna być brana pod uwagę do oceny osiągnięć doktoranta w trakcie postępowania o przyznanie stypendium oraz przy ustalaniu postępów doktoranta w przygotowaniu rozprawy doktorskiej. Tym niemniej, stosownie do art. 80 k.p.a. w zw. z art. 207 ust. 1 ustawy i zgodnie z nimi, organ prowadzący postępowanie ma obowiązek dokonania oceny, czy dana okoliczność została udowodniona, na podstawie całokształtu materiału dowodowego. Przepis art. 80 k.p.a. wymaga zatem, aby ocena uznania danej okoliczności za udowodnioną była oparta na całokształcie materiału dowodowego, zebranego w sprawie. Innymi słowy, przesłanką prawidłowości swobodnej oceny dowodów jest to, aby organ administracji publicznej ocenił nie tylko każdy dowód z osobna, ale wszystkie dowody w łączności. Podkreślić przy tym należy, że kwestia ta nigdy nie budziła wątpliwości w polskim postępowaniu administracyjnym. Jedynie zgromadzenie całokształtu materiału dowodowego umożliwia organowi administracji publicznej stwierdzenie, w jakim zakresie materiał ten jest spójny. W przypadku, który wyniknął w rozpoznawanej sprawie, a więc gdy wyniki postępowania dowodowego zawierają sprzeczne ustalenia, organ ma obowiązek ustosunkowania się do tych sprzeczności poprzez wskazanie dowodów, które przyjął jako faktyczną podstawę rozstrzygnięcia, oraz uzasadnienie, dlaczego innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej.

W ocenie Sądu pierwszej instancji Rektor nie sprostał powyższym obowiązkom w uzasadnieniu zaskarżonych decyzji, gdyż nie wyjaśnił przekonywująco, dlaczego nie uwzględnił przy ocenie postępów skarżącego w rozprawie doktorskiej załączonego przez doktoranta do wniosku o przyznanie stypendium planu i zarysu rozprawy doktorskiej "Procedura Resolution w systemach prawnych amerykańskim i europejskim. Analiza efektywności regulacji" oraz stanowiska prof. UŁ dra hab. M.G. zawartego w opinii z dnia 1 października 2018 r., iż objętość rozprawy doktorskiej napisana w ocenianym roku akademickim wynosi 5%. Zaznaczyć trzeba, iż z akt administracyjnych oraz argumentacji podnoszonej zarówno przez skarżącego jak i organ wynika, że współpraca doktoranta z wyznaczonym na rok ak. 2017/2018 opiekunem naukowym w ostatnich miesiącach roku akademickiego 2017/2018 nie układała się w sposób "perfekcyjny", czego ostatecznym wyrazem był wniosek strony z 17 września 2018 r. o zmianę seminarium doktorskiego prowadzonego przez prof. zw. dr hab. W.K. na seminarium prowadzone przez prof. dr hab. M.G., a zarazem zmianę osoby promotora rozprawy doktorskiej. Z dokumentów załączonych przez skarżącego do repliki odpowiedzi na skargę wynika również, iż z uwagi na zaistniałą sytuację Dziekan [...] zgodziła się na załączenie do Arkusza oceny doktoranta za rok ak. 2017/18 oprócz opinii opiekuna naukowego również opinii prof. dr hab. M.G. Ponadto, z pisemnych wyjaśnień składanych przez skarżącego w toku postępowania o przyznanie stypendium wynikało, iż od końca miesiąca sierpnia 2018 r. nie spotykał się już z wyznaczonym opiekunem naukowym w celu modyfikacji sporządzonego w maju 2018 r. planu pracy doktorskiej, natomiast w okresie sierpień - wrzesień 2018 r. dokonał 5% postępu w sporządzeniu pracy doktorskiej pod kierownictwem prof. dr hab. M.G.

Zasady przyznawania punktów z tytułu postępów doktoranta w przygotowaniu rozprawy doktorskiej dla potrzeb postępowania w przedmiocie przyznania stypendium doktoranckiego określa § 7 części IV "Szczegółowych kryteriów przyznawania stypendiów doktoranckich w Uniwersytecie [...]" (zał. do zarządzenia nr 63 Rektora [...] z dnia 12.01.2018 r.), który stanowi, iż:

"1. Z tytułu oceny postępów doktoranta w przygotowaniu rozprawy doktorskiej, doktorant może uzyskać nie więcej niż 100 punktów w całym okresie studiów. Opinie w sprawie postępów w przygotowaniu rozprawy doktorskiej sporządza opiekun naukowy albo promotor pracy doktorskiej.

2. Przy opisie postępów doktoranta w przygotowaniu rozprawy doktorskiej w roku poprzedzającym złożenie wniosku opiekun naukowy albo promotor powinien uwzględnić następujące reguły przyznawania punktów: za przygotowanie tekstu obejmującego 1% rozprawy - 1 punkt (łącznie nie więcej niż 100 punktów w całym okresie studiów).

3. Dokonana w danym roku procentowa ocena postępów doktoranta w przygotowaniu rozprawy doktorskiej, o której mowa w ust. 2, nie podlega korekcie w latach kolejnych.

4. Przyznanie punktów za postępy w przygotowywaniu rozprawy doktorskiej jest uzależnione od przedłożenia przez doktoranta - oprócz opinii, o której mowa w ust. 2 - także stosownych fragmentów albo całej rozprawy.

5. Ocena postępów doktoranta w przygotowaniu rozprawy doktorskiej w kolejnym roku akademickim dokonywana jest z uwzględnieniem stopnia zaawansowania pracy w latach poprzednich.

6. Określone w ust. 1-5 zasady oceny postępów doktoranta w przygotowaniu rozprawy doktorskiej stosuje się odpowiednio, jeżeli rozprawa doktorska ma formę spójnego tematycznie zbioru artykułów publikowanych w czasopismach naukowych."

Z przywołanego już wcześniej § 2 ust. 4 lit. g "Zasad przyznawania stypendiów doktoranckich w Uniwersytecie [...]" (zał. do zarządzenia nr 65 Rektora [...] z dnia 12.01.2018 r.), wynika ponadto, iż:

"4. Do wniosku należy dołączyć, w formie elektronicznej lub papierowej, jeden komplet dokumentów poświadczających osiągnięcia w minionym roku akademickim, które będą podstawą sporządzenia listy rankingowej. Są to w szczególności: [...]

b) opinia opiekuna naukowego/promotora; [...]

g) materiały poświadczające postęp w przygotowaniu rozprawy doktorskiej, w szczególności opis koncepcji pracy doktorskiej lub dotychczas napisaną część rozprawy doktorskiej (preferowana forma elektroniczna); [...]"

Przedstawione wyżej zasady muszą być uwzględnione przez Rektora w procesie oceny całokształtu materiału dowodowego, zebranego w sprawie. Wynika z nich jasno, iż opinia opiekuna naukowego doktoranta nie jest wyłączną podstawą do dokonywania przez organ oceny postępów w przygotowaniu pracy doktorskiej, skoro oprócz opinii doktorant zobowiązany jest do przedłożenia fragmentów lub całej rozprawy doktorskiej.

Nie ulega natomiast wątpliwości, że załączony przez skarżącego do wniosku o przyznanie stypendium doktoranckiego na rok ak. 2018/19 plan i zarys pracy doktorskiej świadczą o tym, iż postęp doktoranta w przygotowaniu rozprawy doktorskiej w roku akademickim 2017/18 nie mógł wynosić 0%.

Bezspornym jest również fakt, że z opinii opiekuna naukowego zawartej w Arkuszu oceny doktoranta - załączonego do wniosku o przyznanie stypendium doktoranckiego na II roku, wynika jedynie, iż obowiązek doktoranta związany z przygotowaniem rozprawy nie został w r. akad. 2017/2018 wykonany w wystarczającym stopniu. Doktorant dostarczył krótko przed wakacjami schemat swojego wyobrażenia co do przygotowania ustalonego wcześniej tematu doktoratu, jednak schemat ten wymagał zasadniczej zmiany pod względem formy i treści. Została ona dokonana po kolejnej rozmowie i po zaproponowaniu promotora pomocniczego, jednak rodzaj zmian znowu rozmijał się z materią prawną, którą zajmuje się wybrana przez doktoranta katedra prawa prywatnego. Opiekun naukowy stwierdził także w opinii, że "Przedstawione wyniki pracy nad rozprawą doktorską nie pozwalają we wskazanych okolicznościach na pozytywną ocenę pierwszego roku studiów doktoranckich". Z przedstawionych fragmentów opinii opiekuna naukowego skarżącego nie wynika zatem wcale, że postęp skarżącego w pracy doktorskiej wynosi 0%, a jedynie że rozprawa nie została przygotowana w wystarczającym stopniu.

Zdaniem WSA w Łodzi oczywiste jest, że przy rozstrzyganiu kwestii postępów doktoranta w sporządzeniu rozprawy doktorskiej organ musi wziąć pod uwagę opinię opiekuna naukowego doktoranta, jednak zobowiązany jest przy tym do dokonania oceny całokształtu materiału dowodowego sprawy. Powinien zatem wziąć w tym zakresie pod uwagę również załączone przez skarżącego do wniosku fragmenty pracy doktorskiej, jak również opinię prof. dr hab. M.G., który mimo, iż nie był opiekunem naukowym doktoranta w roku akademickim 2017/18 to jednak w sierpniu i wrześniu 2018 roku prowadził z doktorantem rozmowy na temat planu i zarysu pracy doktorskiej. Opinia prof. dr hab. M.G. winna podlegać merytorycznej ocenie organu, tak jak każdy inny dowód w postępowaniu administracyjnym. Realia sprawy wskazują bowiem jednoznacznie na istniejący konflikt personalny między skarżącym a jego opiekunem naukowym, stąd też opinia opiekuna nie powinna być jedynym dowodem w sprawie, uzasadniającym wydanie zaskarżonych rozstrzygnięć (co de facto miało miejsce w niniejszym postępowaniu), zwłaszcza zważywszy na okoliczność, iż doktorant załączył do wniosku o przyznanie stypendium fragmenty pracy doktorskiej, a z samej treści opinii opiekuna naukowego wynika, że doktorant przedstawił przed wakacjami schemat pracy doktorskiej. Uznaniowy charakter decyzji implikuje jednocześnie istnienie szczególnego obowiązku po stronie organu zgromadzenia i wszechstronnego zbadania materiału dowodowego i przekonującego uzasadnienia takiej decyzji. Tymczasem organ nie zważył chociażby na podnoszoną przez skarżącego okoliczność, iż przed zaistnieniem konfliktu - w lipcu 2018 r. otrzymał od prof. zw. dr hab. W.K. ocenę bardzo dobrą z seminarium doktorskiego. Rektor nie dokonał również obiektywnej oceny przedłożonych przez skarżącego fragmentów pracy doktorskiej ani nie odniósł się merytorycznie do załączonej opinii prof. dr hab. M.G., chociaż skarżący uzyskał formalną zgodę Dziekana [...], aby załączyć taką opinię do wniosku o przyznanie stypendium doktoranckiego wraz z opinią prof. zw. dr hab. W.K.

Uznaniowość rozstrzygnięcia w przedmiocie przyznania stypendium doktoranckiego, wynikająca z istniejącego wobec skarżącego władztwa zakładowego organów uczelni, nie może przesądzać jednoczesnej jego arbitralności i musi znajdować uzasadnienie w okolicznościach faktycznych sprawy i odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. W przeciwnym wypadku przekroczenie granic uznaniowości rozstrzygnięcia stanowi nadużycie tego władztwa. Prawidłowe uzasadnienie decyzji uznaniowej winno więc zawierać wyczerpującą analizę stanu prawnego oraz faktycznego, co do poczynionych przez doktoranta (lub nie) postępów w przygotowaniu rozprawy doktorskiej. Dopiero taka analiza może być punktem wyjścia do oceny w niniejszej sprawie, czy zasadnie organ przyznał skarżącemu za postępy w przygotowaniu rozprawy doktorskiej 0 punktów przy ustalaniu rankingu do stypendium doktoranckiego na II roku studiów. W realiach niniejszej sprawy, Rektor ograniczył się w tym zakresie jedynie do wskazania, iż opiekun naukowy doktoranta w roku akademickim 2017/18 ocenił postępy w pracy doktorskiej na 0%, chociaż jak zaznaczono wyżej, taka informacja wprost z opinii prof. zw. dr hab. W.K. nie wynika i przeczą temu inne załączone przez skarżącego do wniosku o stypendium dokumenty. Zaznaczyć trzeba, iż Sąd ma świadomość, iż w pkt II Arkusza oceny doktoranta (z zamieszczoną opinią prof. zw. dr hab. W.K.) zostało wpisane w rubryce "Objętość rozprawy doktorskiej napisana w ocenianym roku akademickim wyrażona procentowo (% rozprawy doktorskiej napisanej w ocenianym roku) - "0%", jednak brak jest w tym miejscu podpisu osoby, która dokonała takiej adnotacji. Natomiast z opisu informacyjnego umieszczonego w tym samym Arkuszu, do rubryki "Opinia opiekuna naukowego/promotora" wynika, iż: "Przy opisie postępów doktoranta w przygotowaniu rozprawy doktorskiej w ocenianym roku opiekun naukowy albo promotor powinien wskazać o ile procent (%) rozprawy doktorskiej przybyło doktorantowi w ocenianym roku akademickim". Jak zaznaczono wyżej, w treści opinii prof. zw. dr hab. W.K. taki procent nie został jednak podany, wynika z niej natomiast, iż rozprawa nie została przygotowana w wystarczającym stopniu.

Tak więc organ nie odniósł się do argumentów i zarzutów skarżącego podnoszonych w zakresie dokonanej oceny i przyznanej punktacji za postępy w pracy doktorskiej, zarówno na etapie postępowania przed wydaniem decyzji z dnia [...] października 2018 r. jak i z dnia [...] stycznia 2019 r. Organ nie przeprowadził w sprawie wystarczającego postępowania wyjaśniającego, które pozwoliłoby na wszechstronne ustalenie stanu faktycznego sprawy. Rzecz jasna organy uczelniane nie są stricte organami administracji publicznej; zostały na mocy ustawy powołane do wykonywania określonych zadań publicznych, tj. pełnią funkcję organów administrujących (organów administracji publicznej w znaczeniu funkcjonalnym), jednak do postępowań w sprawach indywidualnych studentów i doktorantów na mocy odesłania z art. 207 ust. 1 ustawy, stosuje się odpowiednio przepisy k.p.a. Przyjąć więc trzeba, że również zasady ogólne postępowania administracyjnego winny być stosowane odpowiednio w niniejszym postępowaniu. Przypomnieć należy, że organ administracji winien prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej i w tym celu powinien przede wszystkim dążyć do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Zgodnie bowiem z art. 7 i art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a., organ administracji publicznej zobowiązany jest do wszechstronnego i wyczerpującego ustalenia stanu faktycznego sprawy oraz oceny jej okoliczności na podstawie całokształtu materiału dowodowego. Ponadto zgodnie z treścią art. 7 k.p.a., w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek strony podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Zasada prawdy obiektywnej jest naczelną zasadą postępowania administracyjnego. Wynika z niej obowiązek organu administracji publicznej wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą.

W ocenie Sądu pierwszej instancji nie można było uznać, aby organ uczelni, rozpoznając powyższą sprawę, zachował należytą staranność i wyjaśnił wszystkie jej aspekty w zakresie poczynionych przez skarżącego postępów w przygotowaniu rozprawy doktorskiej w roku akademickim 2017/18. Rektor, podejmując zaskarżone decyzje, nie wyjaśnił w pełni stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy oraz nie dokonał wszechstronnej oceny zebranego materiału dowodowego do czego był zobowiązany na podstawie art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. Motywy decyzji powinny bowiem odzwierciedlać rację decyzyjną i wyjaśniać tok rozumowania prowadzący do zastosowania konkretnego przepisu prawa materialnego do ustalonej sytuacji faktycznej.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ powinien zatem dokonać wszechstronnej oceny materiału dowodowego sprawy, uwzględniając uwagi zawarte w uzasadnieniu i wydać decyzję spełniającą wymogi określone w art. 107 k.p.a. Stanowisko organu musi być oparte na analizie wszystkich elementów prawidłowo zebranego materiału dowodowego (art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.) w ich wzajemnym powiązaniu. W uzasadnieniu decyzji organ przedstawi w sposób klarowny tok rozumowania ze wskazaniem faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej oraz wyjaśni podstawę prawną decyzji, z przytoczeniem znajdujących zastosowanie w ustalonym stanie faktycznym przepisów prawa. Obowiązkiem organu będzie też wyczerpujące odniesienie się do wszystkich zarzutów i wniosków strony.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył Rektor [...], wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku oraz oddalenie skargi, a w razie uznania, iż istnieją w sprawie okoliczności wymagające dalszego wyjaśnienia - przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji oraz zasądzenia zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj.:

1. art. 76 § 1 k.p.a. w związku z § 7 części IV "Szczegółowych kryteriów przyznawania stypendium doktoranckich na Uniwersytecie [...]" stanowiącym załącznik do zarządzenia nr 63 Rektora [...] z dnia 12.01.2018 r. poprzez uznanie, iż opinia prof. Dra hab. M.G. powinna być uwzględniona przy ocenie postępów pracy doktorskiej doktoranta, mimo iż nie spełniała ona wymogów zarządzenia nr 63, a co za tym idzie nie była dokumentem urzędowym poświadczającym informacje w nim zawarte w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a.

2. art. 145 § 1 pkt 1 lit c P.p.s.a. w związku z art. 80 k.p.a., art. 77 k.p.a., art. 7 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. przez uznanie, że organ nie oparł podjętej w sprawie decyzji o całokształt zebranego materiału dowodowego, dokonał dowolnej oceny dowodów i naruszył zasadę prawdy obiektywnej, co zostało wyrażone w ocenie postępów doktoranta w zakresie sporządzenia pracy doktorskiej na poziomie 0% - uznając tę okoliczność jako mogącą mieć istotny wpływ na wynik sprawy - mimo że organ w tym zakresie dopełnił wszelkich spoczywających na nim obowiązków i swoją decyzję oparł na obowiązujących powszechnie przepisach prawa, jak również na przepisach wewnętrznych uczelni regulujących procedurę udzielania stypendium doktoranckiego.

W odpowiedzi na skargę M.P. wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zaważył co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając skargę kasacyjną, związany jest jej granicami. Z urzędu bierze pod rozwagę wyłącznie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie żadna z enumeratywnie wymienionych w art. 183 § 2 P.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania nie zachodzi, stąd NSA rozpoznał skargę kasacyjną w jej granicach.

Zarzuty skargi kasacyjnej dotyczą w istocie kwestii wykładni przepisów statuujących postępowanie dowodowe w sprawie przyznania stypendium doktoranckiego na Uniwersytecie [...]. W tym zakresie kwestie dowodowe są rozstrzygane przez zarówno wymienione w skardze kasacyjnej przepisy k.p.a. jak i załącznika do Zarządzenia Rektora [...] z dnia 12 stycznia 2018 r. "Zasady przyznawania stypendiów doktoranckich w Uniwersytecie [...]". Zdaniem skarżącego kasacyjnie opinia dr hab. M.G., który nie był opiekunem naukowym M.P. nie powinna być brana pod uwagę przy ocenie postępu pracy doktorskiej doktoranta, ponieważ nie spełnia ona warunków określonych w przepisach wewnętrznych [...] określających zasady przyznawania stypendiów. W tym zakresie zasadnicze znaczenie miała opinia opiekuna naukowego, tj. prof. dr hab. W.K., którą jak wynika z uzasadnienia skargi kasacyjnej organ uznaje za dokument urzędowy.

Wskazać należy, że aby dokument mógł być uznany za dokument urzędowy i korzystać z domniemania prawdziwości, o którym mowa w art. 76 §1 k.p.a. powinien posiadać łącznie następujące cechy: 1) jest sporządzony przez organ państwowy; 2) organ ten działała w ramach swej właściwości; 3) dokument posiada formę wyznaczoną przez prawo. W tym zakresie opinia sporządzona przez opiekuna naukowego doktoranta nie jest dokumentem urzędowym, ponieważ opiekun naukowy nie jest organem administracji publicznej. Nie można do niego również zastosować art. 75 § 2 k.p.a., wedle którego domniemanie z art. 76 § 1 stosuje się odpowiednio do dokumentów urzędowych sporządzanych przez organy jednostek organizacyjnych lub podmioty nie będących organami administracji publicznej w zakresie poruczonych im spraw, ponieważ opiekun naukowy doktoranta nie jest organem szkoły wyższej. Organem takim zgodnie z art. 66 ust. 2 i 6 ustawy w publicznych szkołach wyższych był senat, konwent lub inny organ kolegialny przewidziany przez statut uczelni – jako organy kolegialne oraz organy jednoosobowe - rektor i kierownicy podstawowych jednostek organizacyjnych z tym, że kierownikiem wydziału był dziekan. Opiekun naukowy doktoranta nie jest zatem wymieniony jako organ uczelni wyższej. Brakuje mu zatem jednego elementu pozwalającego na uznanie, że sporządzona przez niego opinia może korzystać z domniemania, o którym mowa w art. 76 § 1 k.p.a.

Szczegółowy tryb postępowania stypendiów doktoranckich został określony w załącznikach do wydanych na postawie art. 66 ust. 2 ustawy zarządzeniach Rektora. W tym zakresie zasadnicze znaczenie, na co słusznie zwrócił uwagę Sąd pierwszej instancji, posiada § 2 ust. 4 załącznika "Zasady przyznawania stypendiów doktoranckich w Uniwersytecie [...] do Zarządzenia nr 65 z dnia 12 stycznia 2018 r. Rektora [...]. Przepis ten określa katalog dokumentów poświadczających osiągnięcia w minionym roku akademickim doktoranta. Ww. przepis nie wymienia zamkniętej liczby dowodów, które stanowią o osiągnięciach naukowych doktoranta. Wskazuje na to wyrażanie "w szczególności" poprzedzające wyliczenie dokumentów, które powinna przestawić osoba ubiegająca się o przyznanie stypendium doktoranckiego. W tym miejscu należy przypomnieć, że zgodnie z § 153 ust. 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" (Dz. U z 2016 r., poz. 283), zwrot "w szczególności" stosuje się, gdy wyliczenie wszystkich elementów zakresu definiowanego pojęcia w jednym przepisie prawnym nie jest możliwe. Tak więc Rektor dopuścił, aby osiągnięcia naukowe doktoranta za dany rok akademicki były oceniane przez inne dokumenty niebezpośrednio wymienione w § 2 ust. 4 załącznika "Zasady przyznawania stypendiów doktoranckich w Uniwersytecie [...] do Zarządzenia nr 65 z dnia 12 stycznia 2018 r. Rektora [...]. W takiej sytuacji, gdy w trakcie roku akademickiego doktorant w istocie zaczął pracować pod kierunkiem innego samodzielnego pracownika naukowego i to pod jego kierunkiem zaczął przygotowywać rozprawę doktorską dopuszczalne jest wzięcie pod uwagę przygotowanej przez niego opinii o postępach naukowych doktoranta. Wobec powyższego pominięcie w toku postępowania o przyznanie stypendium doktoranckiego opinii wystawionej M.P. przez dr hab. M.G. jest, na co zwrócił uwagę WSA w Łodzi, istotnym naruszeniem zasad postępowania dowodowego zawartych w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.

Biorąc zatem pod uwagę, że skarga kasacyjna nie zawierała usprawiedliwionych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.