Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 667/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-09-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 51
journal: Dz.U. 2006 nr 156 poz 1118
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski ( spr. ) Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak Sędzia del. NSA Zdzisław Kostka Protokolant asystent sędziego Łukasz Pilip po rozpoznaniu w dniu 23 września 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej [...] S.A. w K. - Oddział w T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 24 listopada 2010 r. sygn. akt II SA/Rz 489/10 w sprawie ze skargi [...] S.A. - Oddział w T. na decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 24 listopada 2010 r. sygn. akt II SA/Rz 489/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę [...] S.A. Oddział w T. – [...] na decyzje Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki.

Jak wynika z akt sprawy, na skutek wniosku S. K., w dniu 5 kwietnia 2001 r. przeprowadzona została kontrola w sprawie legalności budowy przyłącza energetycznego kablowego przebiegającego od działki nr [...] przez działkę nr [...] do budynków mieszkalnych usytuowanych na działkach nr [...] i [...] w miejscowości B. W toku postępowania ustalono, iż przedmiotowe przyłącze wykonane zostało w 1996 r., bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę. W związku z powyższym Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Dębicy decyzją z dnia [...] maja 2001 r., wydaną w oparciu o art. 51 ust. 4 ustawy Prawo budowlane w zw. z art. 50 ust. 1 pkt 1 i 51 ust. 1 pkt 2, nakazał [...] przedłożenie w wyznaczonym terminie inwentaryzacji budowlanej wykonanego przyłącza kablowego oraz orzeczenia technicznego o prawidłowości wykonanych robót celem doprowadzenia przedmiotowej inwestycji do stanu zgodnego z przepisami i uzyskania pozwolenia na jego użytkowanie.

Po złożeniu wymaganej dokumentacji przez [...] S.A. Rejon Dystrybucji w D. oraz wniosku o pozwolenie na użytkowanie skierowanego do Starosty Dębickiego, organ ten decyzją z dnia [...] czerwca 2002 r., Nr [...], utrzymaną w mocy decyzją Wojewody Podkarpackiego z dnia [...] października 2002 r. Nr [...], odmówił udzielenia pozwolenia na użytkowanie przedmiotowego przyłącza energetycznego z uwagi na fakt, iż istniejąca trasa przyłącza kablowego uniemożliwi ewentualną zabudowę działki nr ewid. [...], czym narusza interesy osób trzecich. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uchylił w/w decyzje wyrokiem z dnia 1 lutego 2005 r., sygn. akt SA/Rz 2385/02, wskazując, że zostały wydane przedwcześnie, przed dokonaniem przez organ nadzoru budowlanego oceny, czy istnieje możliwość w związku z zaistniałą samowolą doprowadzenia przyłącza do stanu zgodnego z prawem.

Natomiast Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Dębicy w dniu [...] marca 2004 r., w oparciu o art. 51 ust. 4 Prawa budowlanego, wydał decyzję nakazującą rozbiórkę przyłącza energetycznego kablowego na działkach nr [...],[...],[...] i [...] w B., wybudowanego bez wymaganego prawem pozwolenia i naruszającego interesy osób trzecich. Decyzja ta została uchylona przez Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie decyzją z dnia [...] grudnia 2005 r., a sprawa przekazana organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia, wobec uznania przez organ odwoławczy, że rozbiórka przyłącza w oparciu o art. 51 ust. 4 Prawa budowlanego może być nakazana w sytuacji, gdy inwestor z nałożonego obowiązku przedłożenia dokumentacji nie wywiązuje się, co nie miało miejsca w rozpatrywanej sprawie.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Dębicy, uznając iż wykonane przyłącze pogarsza warunki użytkowe działki nr [...] w B. tj. ogranicza możliwość jej zabudowy, w oparciu o art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 9 tej ustawy, decyzją z dnia [...] czerwca 2006 r. nakazał rozbiórkę przyłącza energetycznego. Również i ta decyzja została uchylona, a sprawa przekazana organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Decyzją Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie z dnia [...] października 2006 r. stwierdził on, że art. 51 ust. 3 Prawa budowlanego w brzmieniu ustalonym nowelizacją z dnia 16.04.2004 r. określa wyraźnie jakie działania w związku z wydaną wcześniej decyzją w trybie art. 51 ust. 1 pkt 2 organ nadzoru może podjąć. Winien sprawdzić wykonanie nałożonego obowiązku i wydać decyzję o stwierdzeniu wykonania obowiązku lub w przypadku jego niewykonania - jedną z decyzji wskazanych w art. 51 ust. 3 pkt 2. Organ wskazał ponadto, że ocena możliwości doprowadzenia samowolnie wykonanego przyłącza do stanu zgodnego z prawem oczywiście winna zawierać sprawdzenie prawidłowości wykonanych robót oraz uwzględniać uzasadnione interesy osób trzecich. Stwierdzenie jednak naruszenia tych interesów musi znajdować konkretyzację w przepisach prawa, w szczególności przepisach techniczno-budowlanych.

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Dębicy decyzją z dnia [...] czerwca 2007 r., nr [...], na podstawie art. 51 ust. 3 pkt 1 Prawa budowlanego stwierdził wykonanie obowiązku nałożonego własną decyzją z dnia [...] maja 2001 r., a dotyczącego przedłożenia przez właściciela przyłączą wymienionych w decyzji dokumentów. Organ wskazał, iż zobowiązany przedłożył wymagane dokumenty tj. inwentaryzację budowlaną zasilania budynków mieszkalnych H. J. i W. i K. S. oraz orzeczenie techniczne, z których wynikało, że przyłącze kablowe został wybudowany zgodnie z obowiązującymi przepisami i normami oraz nie narusza interesów osób trzecich. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...].

Następnie decyzją z dnia [...] marca 2008 r., nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Dębicy umorzył postępowanie w sprawie rozbiórki przyłącza energetycznego kablowego na działkach ewid. [...] i [...],[...] i [...] w B. W uzasadnieniu organ I instancji powołał się na decyzję stwierdzającą wykonanie obowiązku nałożonego przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Dębicy, która zakończyła postępowanie w sprawie legalności i prawidłowości budowy przyłącza energetycznego, dlatego też zasadnym jest na zasadzie art. 105 § 1 k.p.a. umorzenie jako bezprzedmiotowego postępowania w sprawie rozbiórki.

S. K. - reprezentowany przez K. K. wniósł o uchylenie w/w decyzji podnosząc, iż od początku prowadzenia postępowania administracyjnego w sprawie, tj. od 2001 r. organy konsekwentnie uznawały jego rację, natomiast w zaskarżonej decyzji wskazały, że przyłącze kablowe zostało wykonane zgodnie z obowiązującymi przepisami i normami, opierając się na sprzecznych dokumentach. Ponadto organy administracji nie zastosowały się do nakazu zawartego w wyroku WSA w Rzeszowie z dnia 1 lutego 2005 r., sygn. SA/Rz 2385/02 odnośnie prowadzenia dalszego postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu pominięta została także kwestia "niezgodnego wykonania i badania przyłącza elektrycznego z wymogami PN-76/E-05125".

Po rozpatrzeniu odwołania Podkarpacki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie decyzją z dnia [...] sierpnia 2008 r., utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] marca 2008 r. wskazując, iż w związku ze stwierdzeniem wykonania w 1996 r. bez wymaganego pozwolenia na budowę przyłącza energetycznego od słupa usytuowanego na działce nr [...] przez działkę nr [...] do budynków mieszkalnych na działkach nr [...] i [...] w miejscowości B., Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Dębicy prowadził postępowanie naprawcze w trybie art. 51 Prawa budowlanego. Ostateczną decyzją z dnia [...] maja 2001 r. nakazał przedłożenie określonych dokumentów. Obowiązujące w dacie budowy przyłącza przepisy techniczno - budowlane nie określały wymogów co do przebiegu przyłączy kablowych na działce ani też nie precyzowały ich odległości od granic nieruchomości, stąd też w tym aspekcie trasa spornego przyłącza nie narusza interesów osób trzecich. Ewentualne naruszenie prawa własności należy natomiast do sfery spraw cywilnych rozstrzyganych przez sądy powszechne. Ponadto organ II instancji podniósł, iż z aktualnie obowiązujących przepisów Prawa budowlanego nie wynika konieczność uzyskania pozwolenia na użytkowanie przedmiotowego przyłącza. Postępowanie o udzielenie pozwolenia na użytkowanie wszczęte wnioskiem inwestora (taki obowiązek ciążył w myśl obowiązujących wcześniej przepisów) zostało decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Dębicy z dnia [...] marca 2008 r. umorzone.

Skargę na powyższą decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie z dnia [...] sierpnia 2008 r., do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie złożył S. K. Sąd wyrokiem z dnia 18 lutego 2009 r. sygn. akt II SA/Rz 672/08 uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Dębicy z dnia [...] marca 2008 r. nr [...] oraz uchylił decyzje: Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Dębicy z dnia [...] marca 2008 r. nr [...], Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Dębicy z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...], decyzje: Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie z dnia [...] października 2006 r. nr [...] i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Dębicy z dnia [...] czerwca 2006 r. nr [...], decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie z dnia [...] grudnia 2005 r. nr [...] i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Dębicy z dnia [...] marca 2004 r. nr [...] oraz decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Dębicy z dnia [...] maja 2001 r. nr [...].

W uzasadnieniu Sąd stwierdził, że wykonanie przyłącza energetycznego przez działki nr ewid. [...] i [...] w B. do budynków na działkach nr ewid. [...] i [...] nastąpiło w 1996 r. oraz fakt jego wykonania bez uzyskania stosownego pozwolenia, wymienionego przepisami ustawy Prawo budowlane, w brzmieniu ówcześnie obowiązującym. Zwrócił uwagę, że nałożenie obowiązku dostarczenia określonych dokumentów nie jest merytorycznym rozstrzygnięciem sprawy w rozumieniu art. 104 k.p.a., jest zaś uzupełnieniem materiału dowodowego i dlatego właściwa jest tu forma postanowienia, a nie decyzji. Podniósł, że w niniejszej sprawie organ wydając decyzję z dnia [...] maja 2001 r., nakładającą obowiązek dostarczenia dokumentów, zablokował sobie de facto możliwość dalszego orzekania na tej podstawie, a tym samym prowadzenia postępowania w trybie legalizacji samowoli budowlanej w sposób zgodny z przepisami prawa. Sąd wskazał, że w sprawie wydane zostały przedwczesne decyzje o umorzeniu postępowań w sprawie rozbiórki przyłącza i w sprawie uzyskania pozwolenia na jego użytkowanie, co musiało skutkować uchyleniem wskazanych w sentencji decyzji.

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Dębicy ponownie rozpoznając sprawę decyzją z dnia [...] listopada 2009 r., nałożył na [...] S.A. obowiązek wykonania robót budowlanych w celu doprowadzenia przedmiotowego przyłącza energetycznego do stanu zgodnego z prawem, polegających na przełożeniu odcinka kabla istniejącego przyłącza energetycznego zasilającego budynki mieszkalne na działkach o nr ewid. [...] i [...], przebiegającego przez działkę o nr ewid. [...] i ułożeniu go równolegle do istniejącego na działce o nr ewid. [...] przewodu gazowego w odległości 1,0 m od osi gazociągu, po jego zachodniej stronie oraz w odległości 0,5 m wzdłuż granicy z działką o nr ewid. [...] w kierunku istniejącego słupa elektrycznego na działce o nr ewid. [...].

W uzasadnieniu organ wskazał, że wziął pod uwagę zalecenia Sądu w w/w wyroku. Wyjaśnił, że przedmiotowe przyłącze stanowi urządzenie budowlane w rozumieniu art. 3 pkt 9 Prawa budowlanego. tj. urządzenie instalacyjne związane z obiektem budowlanym, zapewniającym możliwość użytkowania obiektu zgodnie z przeznaczeniem, a w rozpatrywanym przypadku zapewnienie zasilenia w energię elektryczną dwóch budynków mieszkalnych użytkowanych oraz podnoszoną przez wnoszącego okoliczność, że tak wykonane przyłącze energetyczne pogarsza warunki użytkowe działki nr ewid. [...], podjęto o zastosowaniu przepisów art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego w zw. z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 80 poz. 718 z 2003 r. ze zm.).

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł S. K. wskazując, że z treści decyzji nie wynika, czy to jest przyłącze z daty zakończenia budowy 4 czerwca 1996 r., czy też z daty późniejszej, co ma związek ze stosowaniem odpowiedniej wersji Prawa budowlanego. Podaje, że określenie przebiegu trasy przełożenia kabla nie jest sformułowane w sposób jednoznaczny. Zarzucił, że w decyzji objętej odwołaniem nie uwzględniono wyroku WSA w Rzeszowie z dnia 18 lutego 2009 r.

Podkarpacki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie decyzją z dnia [...] marca 2010 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 51 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 w zw. z art. 51 ust. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlanego (Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.) uchylił decyzję organu I instancji w całości i jednocześnie: nakazał właścicielowi [...] S.A. Oddział w T. rozbiórkę przyłącza kablowego energetycznego przebiegającego od słupa usytuowanego na działce nr [...] w B. przez działkę o nr ewid. [...] w B. do złącza przy budynku mieszkalnym na działce o nr ewid. [...] w B.; w części dotyczącej odcinka przyłącza kablowego energetycznego od złącza przy budynku mieszkalnym na działce o nr ewid. [...] do złącza przy budynku mieszkalnym na działce o nr ewid. [...] w B. stwierdził brak podstaw do nałożenia obowiązków na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 i art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego.

W uzasadnieniu wskazano, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nakazując przełożenie odcinka przyłącza przebiegającego przez działkę skarżącego i wskazując nową trasę przebiegu przyłącza przekroczył swoje kompetencje. Stanowiąc de facto o nowym przebiegu przyłącza energetycznego -poza zakresem swoich uprawnień "zadysponował" własnością skarżącego. Naprowadził,że w niniejszej sprawie kierunek postępowania w trybie art. 51 Prawa budowlanrgo został już przesądzony, a wymieniony przepis należy stosować w brzmieniu aktualnie obowiązującym. Stosując się do zaleceń WSA w Rzeszowie zawartych w w/w wyroku z dnia 18 lutego 2009 r. i oceniając możliwość legalizacji spornego przyłącza, zwłaszcza w podkreślonym kontekście konstytucyjnej zasady równości podmiotów wobec prawa (art. 32 Konstytucji RP) i wyrażonej dezaprobaty na sanowanie popełnionej samowoli budowlanej metodą faktów dokonanych - uznając, że przebiegające przez działkę nr [...] w B. przyłącze - odcinek od słupa na działce nr [...] do złącza przy budynku na działce nr [...] wprowadza trwałe ograniczenie co do możliwości zagospodarowania tego terenu w sposób naruszający zasadę wyrażoną w art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego. W związku z tym stwierdził, że nie jest możliwa legalizacja tego odcinka przyłącza - a właściwym rozstrzygnięciem, w tej części będzie rozstrzygniecie na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego usuwające skutki samowoli budowlanej przez rozbiórkę tego odcinka przyłącza. Natomiast odcinek przyłącza od złącza przy budynku na działce nr [...] do budynku mieszkalnego na działce nr [...] mimo wykonania w sposób podpadający pod hipotezę normy zawartej w art. 50 ust.1 pkt 1 Prawa budowlanego nie narusza standardów prawa, w tym przepisów techniczno-budowlanych jak również w aspekcie wyżej rozważanym, nie powoduje zagrożenia bezpieczeństwa ludzi i mienia. W związku z tym w tej części nie zachodzi potrzeba podejmowania działań w oparciu o wskazane wyżej przepisy art. 51 ust. 1 pkt 1 lub pkt 2 Prawa budowlanego.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, na powyższą decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2010 r. wniosła spółka [...] S.A. z siedzibą w K. – Oddział w T.

Wyrokiem z dnia 24 listopada 2010 r. sygn. akt II SA/Rz 489/10 WSA w Rzeszowie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - dalej p.p.s.a., oddalił skargę [...] S.A. Oddział w T. – [...] na decyzję PWINB w Rzeszowie z dnia [...] marca 2010 r.

W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że objęta skargą sprawa była rozpoznawana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie który prawomocnym wyrokiem z dnia 18 lutego 2009r sygn. akt II SA/Rz 672/08, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a przy zastosowaniu art. 135 p.p.s.a. uchylił rozstrzygnięcia podjęte w granicach sprawy. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że ponownie rozpoznając sprawę organ dokona analizy wykonanego samowolnie przyłącza energetycznego pod kątem legalizacji i w zależności od wyników tej oceny - wyda jedną z decyzji o których mowa w art. 51 ust. 1 pkt 1 lub 2 ustawy Prawo budowlane, a w dalszej kolejności kontynuację postępowania w trybie art. 51. W wyroku tym Sąd wskazał na konieczność uwzględnienia przy dokonywanej ocenie przepisu art. 5 - zasady ogólnej Prawa budowlanego, określającej jakie wymagania powinien spełniać obiekt budowlany wraz ze związanymi z nim urządzeniami, w szczególności w aspekcie poszanowania występujących w obszarze oddziaływania obiektu uzasadnionych interesów osób trzecich, a przede wszystkimi właściciela sąsiedniej nieruchomości wykonującego prawo własności w granicach określonych art. 140 i 144 k.c. Nadto, Sąd podniósł, że dokonana w sprawie samowola ogranicza możliwości zabudowy działki nr [...] a okoliczność ta nie może być pominięta przy ocenie przez organ nadzoru budowlanego możliwości legalizacji przyłącza konkludując, że niczym nieuzasadnione promowanie popełnionej samowoli budowlanej i sanowanie metodą faktów dokonanych prowadziłoby do naruszenia art. 32 Konstytucji RP.

Zdaniem Sądu, mając na uwadze ocenę i wskazania Sądu co do dalszego postępowania Podkarpacki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie, decyzją z dnia [...] marca 2010 r. nakazał właścicielowi [...] S.A. Oddział w T. rozbiórkę przyłącza kablowego energetycznego przebiegającego od słupa usytuowanego na działce nr [...] w B. przez działkę o nr ew. [...] w B. do złącza przy budynku mieszkalnym na działce o nr ew. [...] w B. nie znajdując podstaw do nałożenia obowiązków na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 Prawa budowlanego w części dotyczącej odcinka przyłącza kablowego energetycznego od złącza przy budynku mieszkalnym na działce nr ew. [...] do złącza przy budynku mieszkalnym na działce nr ew. [...]. Uzasadniając swoje stanowisko organ wskazał, że mając na uwadze zalecenia Sądu zawarte w wyroku z dnia 18 lutego 2009 r. sygn. akt II SA/Rz 672 i oceniając pod tym kątem możliwość legalizacji spornego odcinka przyłącza, stwierdził brak możliwości legalizacji tego odcinka. Przyłącze to wprowadza bowiem trwałe ograniczenie co do możliwości zagospodarowania tego terenu. W związku z powyższym jedynym rozstrzygnięciem może być tylko decyzja wydana w oparciu o treść art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego usuwające skutki samowoli budowlanej poprzez rozbiórkę tego odcinka przyłącza. Dla pozostałej części przyłącza jako że nie narusza norm Prawa budowlanego, brak jest podstaw do wydania w tym zakresie decyzji w oparciu o treść art. 51 ust. 1 pkt 1 lub pkt 2 Prawa budowlanego. Takie rozstrzygniecie jest zgodne z zaleceniami zawartymi w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 18 lutego 2009 r. sygn. akt II SA/Rz 672/08 zgodnie z art. 153 p.p.s.a.

Powyższe oznacza, że Sąd nie podzielał zarzutów skarżącej spółki odnośnie naruszenia przez orzekający w sprawie organ przepisu art. 51 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 Prawa budowlanego albowiem przywołanym wyżej wyrokiem Sąd przyjął, że datą wykonania przyłącza energetycznego przez działki nr [...] i [...] w B. do budynków na działkach [...] i [...] jest 1996 r. oraz dokonanie tego przyłącza bez wymaganego zezwolenia. Te ustalenia Sądu przemawiają za tym, że niezasadny jest zarzut naruszenia art. 7 i 77 § 1 k.p.a. poprzez nie wzięcie pod uwagę przez orzekający organ pisemnej zgody poprzedniego właściciela działki zezwalającej na przeprowadzenie przez działkę [...] elektrycznego przewodu kablowego w ziemi. Sąd nie podzielił również zarzutu skargi o naruszeniu przez orzekający w sprawie organ uzasadnionego interesu osób trzecich - pozbawienia dostaw energii elektrycznej skutkiem wykonania decyzji. W wyroku bowiem z dnia 18 lutego 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że ochrona interesów osób trzecich dotyczy w "pierwszym,, rzędzie właściciela sąsiedniej nieruchomości i wiąże się z wykonaniem prawa własności w granicach określonych przepisami Kodeksu cywilnego, w szczególności art. 140 i 144 a brak jest uzasadnienia dla promowania popełnionej samowoli budowlanej. W wyroku tym również Sąd wskazał, że wykonanie przyłącza zgodnie z przepisami obecnie obowiązującymi wymaga sporządzenia planu sytuacyjnego albo zgłoszenia właściwemu organowi, który może nałożyć obowiązek uzyskania pozwolenia na wykonanie tego przyłącza, jeśli jego realizacja może wprowadzić, utrwalić bądź zwiększyć ograniczenia lub uciążliwości dla terenów sąsiednich. Ważąc interes właściciela działki nr [...] oraz interes osób działających niezgodnie z prawem trudno orzekającemu organowi, w świetle wiążącego go wyroku z dnia 18 lutego 2009 r. zarzucić naruszenie przepisu art. 153 p.p.s.a. i zgodzić się z zarzutami skargi. Zdaniem Sądu rację ma skarżąca spółka podnosząc, że tor przebiegu kabla energetycznego między budynkami posadowionymi na działkach o numerach ew. [...] i [...] nie był przedmiotem sprawy i w tym zakresie organ winien postępowanie umorzyć. Nie mniej jednak, mając na uwadze sformułowanie rozstrzygnięcia w tym zakresie "stwierdzającego brak podstaw do nałożenia obowiązków na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 i art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy prawo budowlane" - uchybienie to nie miało istotnego wpływu na rozstrzygniecie w sprawie.

Pismem z dnia 25 stycznia 2011 r. skargę kasacyjną od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 24 listopada 2010 r. sygn. akt II SA/Rz 489/10 złożyła spółka [...] S.A. z siedzibą w K. zaskarżając wyrok w całości. W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego:

1. art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2 w zw. z art. 3 pkt 1, 3, i 9 Prawa budowlanego oraz art. 47 § 1 i § 2 i art. 49 § 1 k.c. na skutek błędnej wykładni i w konsekwencji niewłaściwego zastosowania, poprzez uznanie, że część składowa przyłącza kablowego w postaci odcinka przewodu elektrycznego jest obiektem budowlanym (lub jego częścią), skutkiem czego wyrokiem Sądu została utrzymana w mocy decyzja organu administracyjnego nakazująca skarżącemu rozbiórkę części składowej przedmiotowego przyłącza;

2. art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego w związku z art. 153 p.p.s.a. na skutek błędnej wykładni tych przepisów, skutkiem czego nastąpiło przekroczenie zakresu upoważnienia ustawowego, poprzez uznanie, iż Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Dębicy przekroczył swoje kompetencje nakładając na skarżącego [...] S.A. obowiązek przełożenia (przebudowy) odcinka przewodu kablowego przyłącza energetycznego na działce o nr ew. [...], a to w celu doprowadzenia przedmiotowego przyłącza do stanu zgodnego z prawem, bowiem w ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie kierunek postępowania w trybie art. 51 Prawa budowlanego został już przesądzony, skutkiem czego wyrokiem utrzymana została w mocy decyzja o uchyleniu decyzji wydanej przez organ administracyjny I instancji i jednocześnie nakazująca skarżącemu rozbiórkę części składowej kablowego przyłącza energetycznego;

3. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 4 i art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne (Dz. U. z 2006 r. Nr 89, poz. 625 ze zm.) oraz art. 140 k.c. na skutek błędnej wykładni i w konsekwencji niezastosowania tych przepisów, poprzez orzeczenie w zakresie nie będącym przedmiotem sprawy i tym samym naruszenie interesu społecznego oraz słusznego interesu obywateli, w konsekwencji czego operator systemu dystrybucji, jakim jest skarżący, został pozbawiony możliwości wykonywania ustawowego obowiązku dostarczania energii elektrycznej jej odbiorcom, a z kolei odbiorcy ci wskutek utrzymania w mocy decyzji organu II instancji zostaną pozbawienie dostaw tej energii, jak również zostaną zmuszeni do znoszenia na gruncie stanowiącym ich własność czynności związanych z likwidację części podziemnego kablowego przyłącza energetycznego, która to okoliczność nie była przedmiotem postępowania administracyjnego.

Dodatkowo zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie art. 133 § 1 p.p.s.a. poprzez pominięcie wynikającego z akt sprawy naruszenia przez organ II instancji przepisów art. 7, art. 75 § 1 art. 77 i art. 80 k.p.a. polegające na niepodjęciu przez ten organ wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy z uwzględnieniem słusznego interesu skarżącego i innych uczestników postępowania oraz nierozpatrzeniu w sposób wyczerpujący całego zebranego w sprawie materiału dowodowego.

Skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 24 listopada 2010 r. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że brak jest podstawy prawnej do nakazania skarżącemu rozbiórki części rozbiórki kabla przyłącza energetycznego ponieważ nie jest to rozbiórką obiektu budowlanego lub jego częściej w rozumieniu przepisów Prawa budowlanego. Przyłącze energetyczne jest urządzeniem technicznym, związanym z obiektem budowlanym, zapewniającym możliwość użytkowania takiego obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem. Natomiast kabel energetyczny jest jedynie częścią składową takiego przyłącza w rozumieniu przepisów Kodeksu Cywilnego. Zdaniem autora skargi kasacyjnej organ administracyjny wydając decyzje II instancji pominął fakt uzyskania przez skarżącą spółkę pisemnej zgody na przeprowadzenie przez działkę ewidencyjną nr [...] "elektrycznego przewodu kablowego w ziemi". Wskazano, że ocena prawna wyrażona w wyroku Sadu z dnia 18 lutego 2009 r. nie kierunkowała prowadzonego postępowania w stronie orzekania bezwarunkowej rozbiórki odcinka kabla i tym samym nie uprawniała PWINB do wydania zaskarżonej decyzji orzekającej o nakazie rozbiórki. Autor skargi kasacyjnej podkreślił również, że przedsiębiorstwo energetyczne jako operator systemu dystrybucji, w przypadku rozbiórki przyłącza kablowego energetycznego, zostało pozbawione możliwości wykonywania ustawowego obowiązku dostarczania energii jej odbiorcom, co stanowi naruszenie przepisów Prawa energetycznego i jest działaniem na szkodę obywateli.

Na rozprawie w dniu 23 września 2011 r. pełnomocnik skarżącego kasacyjnie złożył pismo informujące o zmianie nazwy skarżącej kasacyjnie Spółki na [...] S.A. w K. Oddział w T.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 1 w związku z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje środki odwoławcze od orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych w granicach ich zaskarżenia, a z urzędu bierze jedynie pod rozwagę nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek nieważności postępowania, wymienionych w art. 183 § 2 cytowanej wyżej ustawy, tym samym sprawa ta mogła być rozpoznana przez Naczelny Sąd Administracyjny w granicach zakreślonych w skardze kasacyjnej.

Skarga kasacyjna analizowana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie.

Przede wszystkim zwrócić należy uwagę, że ocena zasadności zarzutów skargi kasacyjnej musi uwzględniać to, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, wydając zaskarżony wyrok, był związany zgodnie z art. 153 p.p.s.a. oceną prawną zawartą w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 18 lutego 2009 r., sygn. akt II SA/Rz 672/08. Trafnie więc wskazano w zaskarżonym wyroku na konsekwencje tego orzeczenia dla orzeczeń wydawanych po wydaniu prawomocnego wyroku przez sąd. Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania prawne co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działania lub bezczynności były przedmiotem postępowania. Stwierdzenie, że "ocena prawna wyrażona w orzeczeniu wiąże w sprawie ten sąd" oznacza, że ilekroć dana sprawa jest przedmiotem rozpoznania przez ten sąd, jest on związany oceną prawną wyrażoną w tym orzeczeniu, jeżeli nie zostanie ono uchylone lub nie ulegną zmianie przepisy.

Przez "ocenę prawną" rozumie się wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawa i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie. Pojęcie to obejmuje zarówno krytykę sposobu zastosowania normy prawnej w zaskarżonym akcie, jak i wyjaśnienie dlaczego stosowania tej normy przez organ, który wydał ten akt zostało uznane za błędne. Ocena prawna wynika z uzasadnienia wyroku sądu i dotyczy wykładni przepisów prawa oraz sposobu ich zastosowania w rozpoznawanej sprawie. Związanie sądu administracyjnego oceną prawną oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, które byłyby sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz jest zobowiązany do podporządkowania się temu poglądowi w pełnym zakresie. Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego ciążącej na organie administracyjnym i sądzie może być wyłączony tylko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego, a także po wzruszeniu pierwotnego wyroku.

W prawomocnym wyroku z dnia 18 lutego 2009 r. sygn. akt II SA/Rz 672/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie przesądził, iż postępowanie w przedmiotowej sprawie jest prowadzone na podstawie art. 51 Prawa budowlanego. Zdaniem Sądu w przedmiotowej sprawie możliwe jest wydanie tylko 2 rodzajów rozstrzygnięć - albo decyzji o stwierdzeniu wykonania obowiązku (art. 51 ust. 3 pkt 1) albo - w przypadku niewykonania obowiązku - decyzji nakazującej zaniechanie dalszych robót budowlanych albo decyzji o rozbiórce obiektu lub jego części, albo też decyzji nakazującej doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego (art. 51 ust. 3 pkt 2). Jednocześnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wskazał, że podnoszona przez skarżącego okoliczność ograniczenia możliwości zabudowy jego działki nr [...] na skutek wykonanej samowoli nie może być pominięta przy dokonywanej przez organ nadzoru budowlanego ocenie możliwości legalizacji przyłącza, zwłaszcza w kontekście konstytucyjnej zasady równości podmiotów wobec prawa (art. 32 Konstytucji RP). Wykonanie przyłącza zgodnie z przepisami obecnie obowiązującymi wymaga bowiem sporządzenia planu sytuacyjnego (art. 29 a) albo zgłoszenie właściwemu organowi (art. 30 ust. 1), który może nałożyć obowiązek uzyskania pozwolenia na wykonanie tego przyłącza, jeśli jego realizacja może wprowadzić, utrwalić bądź zwiększyć ograniczenia lub uciążliwości dla terenów sąsiednich (art. 30 ust. 7). Niczym nieuzasadnione "promowanie" popełnionej samowoli budowlanej i sanowanie jej metodą faktów dokonanych prowadziłoby do naruszenia wspominanego art. 32 Konstytucji RP. Mając powyższe na uwadze Podkarpacki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie decyzją z dnia [...] marca 2010 r. nakazał rozbiórkę przyłącza kablowego energetycznego przebiegającego od słupa usytuowanego na działce nr [...] w B. przez działkę o nr ew. [...] w B. do złącza przy budynku mieszkalnym na działce o nr ew. [...].

Rozpoznając skargę [...] S.A. w K. - Oddział w T., Sąd I instancji związany w/w prawomocnym wyrokiem z dnia 18 lutego 2009 r. prawidłowo orzekł, iż decyzja Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie z dnia [...] marca 2010 r. odpowiada prawu, co jednocześnie świadczy o tym, iż zarzuty naruszenia art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2 w zw. z art. 3 pkt 1, 3, i 9 Prawa budowlanego i art. 47 § 1 i § 2 i art. 49 § 1 k.c. oraz art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego w związku z art. 153 p.p.s.a. należy uznać za bezzasadne.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie można zarzucić Sądowi I instancji dokonania niewłaściwej oceny rozstrzygnięć organów nadzoru budowlanego poprzedzonych postępowaniem wyjaśniającym zakończonym wydaniem wskazanych wyżej decyzji w trybie art. 133 § 1 p.p.s.a. oraz przepisów art. 7, art. 75 § 1, art. 77 i art. 80 k.p.a. Zauważyć należy, iż stosownie do art. 7 i 77 § 1 k.p.a., w toku postępowania organy administracji publicznej zobowiązane są do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Na nich zatem spoczywa obowiązek przeprowadzenia całego postępowania co do wszystkich istotnych okoliczności rozpoznawanej sprawy i oceny, na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.). W przedmiotowej sprawie autor skargi kasacyjnej podnosi, że zarówno organy administracji jak i Sąd I instancji nie wzięli pod uwagę znajdującej się w aktach administracyjnych pisemnej zgody poprzedniego właściciela działki na przeprowadzenie elektrycznego przewodu kablowego w ziemi. Jednakże jak wynika z pisma J. K. z dnia 6 lipca 1994 r. wyraził on zgodę na przeprowadzenie elektrycznego przewodu kablowego w ziemi, ale z zastrzeżeniem położenia go jak najbliższej odległości równolegle do przewodu gazowego. Natomiast przedmiotowy kabel elektryczny został położony w poprzek działki skarżącego to jest niezgodnie z oświadczeniem J. K., przez co doprowadziło to do ograniczenia możliwości zagospodarowania działki nr [...].

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 7 k.p.a. w zw. z art. 4 i art. 7 ust. 1 ustawy Prawo energetyczne oraz art. 140 k.c. poprzez orzeczenie w zakresie nie będącym przedmiotem sprawy i tym samym naruszenie interesu społecznego oraz słusznego interesu obywateli, w konsekwencji czego operator systemu dystrybucji, jakim jest skarżący, został pozbawiony możliwości wykonywania ustawowego obowiązku dostarczania energii elektrycznej jej odbiorcom, a z kolei odbiorcy ci wskutek utrzymania w mocy decyzji organu II instancji zostaną pozbawienie dostaw tej energii, jak również zostaną zmuszeni do znoszenia na gruncie stanowiącym ich własność czynności związanych z likwidację części podziemnego kablowego przyłącza energetycznego należy wskazać, iż również one nie zasługują na uwzględnienie. Zgodnie z art. 4 ust. 1 Prawa energetycznego przedsiębiorstwo energetyczne zajmujące się przesyłaniem lub dystrybucją paliw lub energii, (...) oraz (ust. 2) zajmuje się przesyłaniem lub dystrybucją paliw gazowych lub energii jest obowiązane zapewnić wszystkim odbiorcom oraz przedsiębiorstwom zajmującym się sprzedażą paliw gazowych lub energii, na zasadzie równoprawnego traktowania, świadczenie usług przesyłania lub dystrybucji paliw gazowych lub energii, na zasadach i w zakresie określonym w ustawie; (...). Natomiast zgodnie z art. 7 ust. 1 Prawa energetycznego przedsiębiorstwo energetyczne zajmujące się przesyłaniem lub dystrybucją paliw gazowych lub energii jest obowiązane do zawarcia umowy o przyłączenie do sieci z podmiotami ubiegającymi się o przyłączenie do sieci, na zasadzie równoprawnego traktowania, jeżeli istnieją techniczne i ekonomiczne warunki przyłączenia do sieci i dostarczania tych paliw lub energii, a żądający zawarcia umowy spełnia warunki przyłączenia do sieci i odbioru. Jednakże w/w uprawnienia przedsiębiorstwa energetycznego muszą być wykonywane w granicach obowiązujących przepisów prawa i nie mogą naruszać interesu właścicieli nieruchomości, przez które przedsiębiorstwo energetyczne prowadzi instalacje energetyczne w celu zapewniania dostawy energii elektrycznej osobom drugim. Natomiast w rozpoznawanej sprawie przewód elektryczny na działce nr [...] został położony bez pozwolenia na budowę oraz brak jest możliwości legalizacji samowoli budowlanej, o czym przesądził WSA w Rzeszowie prawomocnym wyrokiem z dnia 18 lutego 2009 r. sygn. akt II SA/Rz 672/08.

Z uwagi na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.