Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 599/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2013-02-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 41 pkt 1
journal: Dz.U. 2009 nr 175 poz 1362
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Krupiński Sędziowie Sędzia WSA Ewa Janowska Sędzia WSA Daria Sachanbińska – spr. Protokolant Sekretarz sądowy Mariola Krzywda po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 26 lutego 2013 r. sprawy ze skargi T. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 29 października 2012 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

W wyniku rozpatrzenia wniosku T. R. z dnia 13 kwietnia 2012 r. o przyznanie pomocy finansowej, Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej w Nysie, działający z upoważnienia Burmistrza Nysy, decyzją z dnia 8 maja 2012 r., nr [...], przyznał T. R. specjalny zasiłek celowy w wysokości 40 zł na zakup żywności, leków, odzieży, obuwia, środków higieny osobistej i środków czystości oraz pokrycie części opłat, jednocześnie odmawiając przyznania zasiłku celowego. Decyzja wydana została na podstawie art. 2, art. 8, art. 39 i art. 41 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.), zwanej dalej ustawą. Przedstawiając stan faktyczny sprawy organ podał, że na podstawie zaktualizowanego wywiadu środowiskowego ustalono, iż T. R. prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe i utrzymuje się z renty inwalidzkiej, która po odliczeniu alimentów w marcu 2012 r. wynosiła 598,26 zł. Ponadto w marcu 2012 r. wnioskodawca poniósł wydatki na telefon i internet w wysokości 136,50 zł, energię w wysokości 70,71, gaz - 53,73 zł oraz wydatki na leki w kwocie 13,62 zł. Uznając, że dochód strony przekracza kryterium dochodowe ustalone zgodnie z art. 8 ustawy, które wynosi 477 zł, organ stwierdził, że T. R. nie kwalifikuje się do otrzymania pomocy w formie zasiłku celowego. Brak spełniania przesłanek do otrzymania zasiłku celowego, nie wyłącza jednak możliwości przyznania specjalnego zasiłku celowego, a to w oparciu o uregulowanie zawarte w art. 41 pkt 1 ustawy. W ocenie organu, sytuacja życiowa wnioskodawcy uzasadnia przyznanie specjalnego zasiłku celowego, gdyż posiada on orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności oraz choruje. Przytaczając treść art. 3 ust. 4 ustawy, organ podkreślił, że jest mu dobrze znana sytuacja życiowa T. R., bowiem co najmniej od roku 1994 jest on objęty pomocą finansową, a od 2004 r. otrzymuje pomoc w formie zasiłku celowego lub specjalnego zasiłku celowego, pomoc w formie nieodpłatnych usług opiekuńczych, a do czerwca 2011 r. korzystał również z pomocy w postaci nieodpłatnych posiłków. Dalej organ podał, że w kwietniu 2012 r. wpłynęło 480 podań o udzielenie pomocy w postaci zasiłku celowego. Z tej formy pomocy skorzystało 471 osób, w tym 10 osób otrzymało specjalny zasiłek celowy. Wysokość zasiłków celowych w kwietniu 2012 r. kształtowała się w granicach od 30 zł do 150 zł, w zależności od indywidualnej sytuacji osoby/rodziny oraz w zależności od finansowych możliwości Ośrodka. Następnie organ wskazał, że w 2012 r. na zasiłki celowe dysponuje kwotą 41667 zł miesięcznie. W kwietniu 2012 r. do organu wpłynęło 630 podań o udzielenie pomocy, zaś w maju 2012 r. (na dzień wydania decyzji) wpłynęło 144 podań. Organ zaakcentował, że nie może rozdzielić posiadanych środków finansowych na liczbę złożonych podań w danym miesiącu, albowiem nie można w sposób automatyczny przyznać zasiłku celowego w takiej samej wysokości zarówno osobie samotnej z dochodem, jak i osobie samotnej bez dochodu, czy też rodzinie z dwójką lub czwórką dzieci, utrzymującej się tylko z zasiłku dla bezrobotnych i zasiłku rodzinnego. Natomiast T. R. jest osobą samotną, posiadającą stały dochód i nie może być tak samo traktowany jak osoby samotne bez dochodu, czy też jak rodziny z dziećmi, które utrzymują się np. tylko z zasiłku dla bezrobotnych i zasiłku rodzinnego. Wobec powyższego organ stwierdził, że sytuacja wnioskodawcy na tle innych rodzin objętych pomocą społeczną jest w miarę dobra, zwłaszcza że posiada on dochód w formie stałej, comiesięcznej renty. Końcowo organ podkreślił, że większość osób samotnych korzystających z pomocy społecznej to osoby o bardzo niskim dochodzie lub w ogóle bez dochodu.

Od powyższej decyzji T. R. wniósł odwołanie, w którym domagał się jej uchylenia, jako naruszającej prawo materialne oraz przepisy procesowe. Podniósł, że kwestionowana decyzja nie odnosi się do orzecznictwa WSA w Opolu oraz stanowiska organu odwoławczego, wskazującego na wymogi płynące z art. 2, art. 3 i art. 41 ustawy. Zarzucił, że organ pierwszej instancji przyznając mu specjalny zasiłek celowy w wysokości 40 zł na zakup żywności, środków higienicznych, leków i na dokonanie opłat nie wskazał, jak ma rozdysponować posiadane środki na wymienione cele, a nadto pominął problem konserwacji mieszkania tytułem drobnych napraw, czy zakupu odzieży i bielizny oraz obuwia stosownego do jego niepełnosprawności. Nadto organ nie poruszył kwestii ciążącego na nim zadłużenia czynszowego oraz nie odniósł się do sytuacji, w jakiej znalazł się odwołujący w związku z orzeczoną eksmisją z mieszkania. Dla T. R. niezrozumiałe są przyczyny obniżenia udzielanej mu pomocy materialnej, podczas gdy bezrobocie maleje. Odmawia się mu również pomocy w formie ciepłego posiłku i usług opiekuńczych oraz paczek żywnościowych.

W wyniku rozpatrzenia odwołania, decyzją z dnia 29 października 2012 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu organ odwoławczy przedstawił stan faktyczny sprawy, a następnie odwołał się do treści przepisów prawa materialnego mających w niniejszej sprawie zastosowanie, w tym art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1, 3 i 4, art. 8 ust. 1 pkt 1 i ust. 3, art. 39 ust. 1 i 2 oraz art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej. Organ stwierdził, że z ustaleń poczynionych w drodze wywiadu środowiskowego oraz innych zebranych dokumentów wynika, iż T. R. jest osobą samotną, prowadzącą jednoosobowe gospodarstwo domowe, bierną zawodowo, niepełnosprawną w stopniu znacznym. Ma zaległości z tytułu czynszu za mieszkanie. Utrzymuje się z renty przyznanej w związku z niezdolnością do pracy, która po potrąceniach z tytułu alimentów w marcu 2012 r. wyniosła 598,26 zł. Oznacza to, że wnioskodawca nie spełnia ustawowych warunków do otrzymania pomocy pieniężnej w formie zasiłku celowego, albowiem jego dochód z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku przekracza kwotę kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, wynoszącą 542 zł. Może być mu jednak przyznany specjalny zasiłek celowy, o którym mowa w art. 41 pkt 1 ustawy i dlatego prawidłowo rozpoznano wniosek strony pod kątem uregulowań zawartych w tym przepisie. Zgadzając się z twierdzeniami, że sytuacja życiowa strony jest sytuacją szczególną z uwagi na stan zdrowia, niepełnosprawność, całkowitą niezdolność do pracy i samodzielnej egzystencji oraz korzystanie z usług opiekuńczych, za zasadne organ odwoławczy uznał przyznanie T. R. specjalnego zasiłku celowego. Odnosząc się do wysokości przyznanego świadczenia stwierdził, że organ pierwszej instancji nie naruszył granic uznania administracyjnego. Wyjaśnił bowiem szczegółowo, jakimi kryteriami się kieruje przy przyznawaniu świadczeń i dlaczego przyznał stronie świadczenie w takiej, a nie w innej wysokości. W tym zakresie wskazał kwotę środków przeznaczonych w 2012 r. na realizację zadań własnych, m.in. na wypłaty zasiłków celowych, podał przeciętną i górną wysokość przyznawanych zasiłków oraz zasady ich przyznawania w takich wysokościach, a także wskazał liczbę podań złożonych w kwietniu i maju 2012 r. Ponadto organ pierwszej instancji dostrzegł, że T. R. jest wprawdzie osobą samotną i niepełnosprawną, lecz posiada stały, comiesięczny dochód w postaci renty i dlatego nie można porównać jego sytuacji z sytuacją osoby samotnej bez dochodu, czy też rodziny z dziećmi. W ocenie Kolegium, słusznie też odnotowano w zaskarżonej decyzji, że nie bez znaczenia jest również i to, iż odwołujący regularnie korzysta z usług opiekuńczych. W tych okolicznościach nie można organowi pierwszej instancji czynić zarzutu, że nie podejmuje działań zmierzających do poprawy sytuacji strony. Dalej, powołując się na przepis art. 3 ust. 3 i 4 ustawy, Kolegium wywodziło, że wysokość świadczenia z pomocy społecznej nie zależy tylko od potrzeb zgłoszonych przez stronę we wniosku, ale też od liczby osób uprawnionych do otrzymania pomocy i środków finansowych Ośrodka. Wobec powyższego, organ nie ma obowiązku przyznawania świadczenia w wysokości, która w całości pokrywa żądanie zawarte we wniosku. Co do zarzutów odwołania Kolegium argumentowało, że kwestia przyczyn przyznania świadczenia w określonej wysokości została przez organ pierwszej instancji wyjaśniona w sposób wyczerpujący. Tak więc, przyznając T. R. zasiłek nieznacznie przekraczający minimalną kwotę, w jakiej przyznawane były zasiłki celowe, organ pierwszej instancji nie przekroczył granic uznania administracyjnego. Z kolei, zagadnienie podjęcia działań w związku z eksmisją nie zostało objęte zaskarżoną decyzją, gdyż wykracza ono poza granice sprawy. Dalej organ odwoławczy dostrzegł, że odwołujący od lat korzysta ze świadczeń z pomocy społecznej, zatem niezrozumiały jest zarzut dotyczący pozbawienia go prawa do usług opiekuńczych, ciepłego posiłku, czy też pomocy w dotarciu do placówek medycznych. Ponadto zaskarżoną decyzją przyznano pomoc na cele wskazane we wniosku, dlatego rozdysponowanie tego świadczenia zależy od uznania strony. Końcowo, za nieuzasadniony uznano zarzut odwołania o pominięciu kwestii konserwacji mieszkania (drobnych napraw) czy zakupu odzieży i bielizny oraz obuwia stosownego do niepełnosprawności strony, ponieważ właśnie na te cele została udzielona pomoc.

Z treścią powyższej decyzji nie zgodził się T. R., który w skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu domagał się uchylenia rozstrzygnięcia Kolegium w całości. Zwrócił się również o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Jego zdaniem, organ pierwszej instancji nie odniósł się do wskazywanego przez niego orzecznictwa, a ponadto dla potwierdzenia informacji dotyczących "możliwości płatniczych" organu nie przedstawiono list poszczególnych wypłat z ostatnich dwunastu miesięcy, co czyni dane wskazane w decyzji niewiarygodnymi. W tych okolicznościach, nie posiadając pełnych informacji, Kolegium postanowiło utrzymać zaskarżoną decyzję. Końcowo skarżący podkreślił, że wskutek działań OPS popada "w zadłużenie i ubóstwo".

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało dotychczasową argumentację.

Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 21 grudnia 2012 r. ustanowiono dla skarżącego adwokata.

W piśmie procesowym z dnia 11 lutego 2013 r. pełnomocniczka skarżącego podtrzymała skargę, wnosząc jednocześnie o zasądzenie kosztów świadczonej pomocy prawnej z urzędu. Dodatkowo wskazała, że - zdaniem skarżącego - nie rozważono w sposób dostateczny całokształtu jego sytuacji zdrowotnej i materialnej. Natomiast przyznana kwota zasiłku jest niewystarczająca i istnieje obawa, że nie zostaną zaspokojone niezbędne potrzeby życiowe skarżącego oraz nastąpi zagrożenie warunków odpowiadających godności człowieka. Ponadto decyzja organu pierwszej instancji podjęta w ramach uznania administracyjnego nosi cechy dowolności.

Na rozprawie sądowej pełnomocniczka skarżącego podtrzymała skargę oraz wnioski zawarte w piśmie procesowym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne powołane są m.in. do sprawowania kontroli nad działalnością administracji publicznej, pod względem jej zgodności z prawem. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Sąd przy rozpatrywaniu sprawy nie bada zatem ani celowości, ani słuszności zaskarżonego rozstrzygnięcia, a ogranicza się do stwierdzenia, czy w świetle ustalonego stanu faktycznego oraz obowiązującego stanu prawnego dopuszczalne było wydanie zaskarżonego aktu.

W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a.

Przedmiotem oceny w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 29 października 2012 r., utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Nysy z dnia 8 maja 2012 r., którą przyznano T. R. specjalny zasiłek celowy w wysokości 40 zł z przeznaczeniem na zakup żywności, leków, odzieży, obuwia, środków higieny osobistej i środków czystości oraz pokrycie części opłat oraz odmówiono przyznania zasiłku celowego.

Przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności wykazała, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja pierwszoinstancyjna odpowiadają przepisom prawa.

Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.), zwanej dalej ustawą. Podkreślić przyjdzie, że stosownie do treści art. 2 ust. 1 ustawy, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy, pomoc społeczna służy wspieraniu osób i rodzin w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwieniu im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Rodzaj, forma i rozmiar świadczeń z pomocy społecznej powinny być jednak odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, a potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 3 i 4 ustawy). W myśl art. 3 ust. 2 ustawy, zadaniem pomocy społecznej jest zapobieganie sytuacjom, o których mowa w art. 2 ust. 1, przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem. Zgodnie z przepisem art. 7 ustawy, pomocy udziela się osobom i rodzinom w szczególności z powodu ubóstwa, sieroctwa, bezdomności, bezrobocia, niepełnosprawności, długotrwałej lub ciężkiej choroby, przemocy w rodzinie, potrzeby ochrony ofiar handlu ludźmi, potrzeby ochrony macierzyństwa lub wielodzietności, bezradności w sprawach opiekuńczo-wychowawczych i prowadzenia gospodarstwa domowego, zwłaszcza w rodzinach niepełnych lub wielodzietnych, trudności w integracji cudzoziemców, którzy otrzymali w RP status uchodźcy lub ochronę uzupełniającą, trudności w przystosowaniu do życia po zwolnieniu z zakładu karnego, alkoholizmu lub narkomanii, zdarzenia losowego i sytuacji kryzysowej, klęski żywiołowej lub ekologicznej.

Powołane przepisy określają ogólne zasady pomocy społecznej, z których wynika, że przyznanie pomocy społecznej jest zależne od całokształtu sytuacji życiowej osoby bądź rodziny, a także zakresu środków przeznaczanych na ten cel. Oznacza to, że przyznanie świadczenia z pomocy społecznej dla osoby znajdującej się w trudnej sytuacji życiowej, nawet jeśli jest ona związana z którąkolwiek okolicznością określoną w art. 7 ustawy, nie jest prawem bezwarunkowym i nie wiąże się z przerzuceniem wszelkich kosztów utrzymania na organy pomocy społecznej będących dysponentami środków publicznych, przeznaczonych na realizację zadań pomocy społecznej.

W świetle powyższego należy uznać, że T. R., jako osoba samotnie gospodarująca, niepełnosprawna oraz bierna zawodowo, był uprawniony do ubiegania się o przyznanie pomocy społecznej. W złożonym wniosku domagał się on udzielenia pomocy społecznej w postaci zasiłku celowego, ewentualnie specjalnego zasiłku celowego. Stosownie do żądania skarżącego dostrzec treba, że w myśl art. 39 ust. 1 i ust. 2 ustawy, zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Przyznanie tego rodzaju zasiłku w każdym przypadku uzależnione będzie jednak od spełnienia obligatoryjnej przesłanki, jaką jest uzyskanie dochodu niższego od kryterium dochodowego, wynikającego z art. 8 ust. 1 ustawy oraz § 1 pkt 1 lit. a obowiązującego w dacie orzekania przez organ odwoławczy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2012 r., poz. 823). W myśl tych regulacji, prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, 41, 53a, 78 i 91 ustawy, przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 542 zł, stanowiącej tzw. kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej, przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 ustawy lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej. Niespełnienie wskazanego wymogu bezwzględnie wyłącza możliwość przyznania pomocy w formie zasiłku celowego, co oznacza, że niezależnie od zaistniałych trudności życiowych i istnienia "niezbędnej potrzeby bytowej" organ obowiązany będzie odmówić przyznania zasiłku celowego osobie samotnie gospodarującej, jeśli jej dochód przekroczy ustawowe kryterium dochodowe.

Forma pomocy społecznej w postaci specjalnego zasiłku celowego uregulowana została natomiast w art. 41 pkt 1 ustawy, który stanowi, że w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi. Na gruncie tej regulacji wskazać należy, że przyznawanie świadczeń na specjalnych zasadach ma charakter wyjątkowy, ponieważ beneficjenci nie muszą spełniać ogólnych kryteriów otrzymania pomocy. Nie wymaga się bowiem, aby ich dochód nie przekroczył limitów wskazanych w przepisie art. 8 ustawy. Sytuacja osób ubiegających się o te specjalne świadczenia jest o tyle lepsza, że o ile co do zasady powinni oni samodzielnie przezwyciężyć powstałe trudności, to jednak wyjątkowość zaistniałych okoliczności czyni zasadnym ich wnioski. Odstępstwo od konieczności spełnienia kryterium dochodowego powoduje, że przyznanie pomocy takim osobom i rodzinom, w sytuacji ograniczonych środków finansowych i dużej liczby uprawnionych oraz osób oczekujących na wsparcie, wymaga zaistnienia wyjątkowych okoliczności. Organ pomocy społecznej jest więc zobowiązany do badania sytuacji życiowej osoby ubiegającej się o pomoc pod kątem wystąpienia "przypadku szczególnie uzasadnionego". Wyjątkowość tej sytuacji życiowej powinna być jednak niezwiązana z wysokością uzyskiwanego przez nią dochodu.

Rozstrzygnięcie wniosku o przyznanie tej formy pomocy zapada w ramach tzw. uznania administracyjnego, o czym przesądza treść art. 39 ust. 1 i art. 41 ustawy. Wedle tych przepisów omawiane zasiłki mogą być przyznane odpowiednio "w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej" albo w innych "szczególnie uzasadnionych przypadkach", zatem dają one organowi możliwość załatwienia sprawy zgodnie ze słusznym interesem obywatela, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny oraz zgodnie z możliwościami organu w zakresie posiadanych uprawnień i środków.

Różnica pomiędzy wymienionymi wyżej zasiłkami polega na tym, że udzielenie pomocy społecznej na podstawie przepisu art. 39 ust. 1 ustawy jest uzależnione od spełnienia warunku w postaci nieprzekroczenia przez wnioskodawcę wskazanego wyżej kryterium dochodowego. Wykazanie, że dochód strony postępowania przekracza kwotę 542 zł czyni niemożliwym przystąpienie przez organ do badania, czy w danej sprawie wystąpiła ocenna przesłanka w postaci konieczności zaspokojenia niezbędnej potrzeby życiowej, takiej jak: pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Z tego też względu Sąd podzielił stanowisko organu, że skoro dochód T. R. wynosił w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku 598,26 zł, a zatem przekroczone zostało kryterium dochodowe, to należało odmówić przyznania zasiłku celowego na podstawie art. 39 ust. 1 ustawy.

Kontrolując natomiast legalność zaskarżonej decyzji w zakresie przyznanego skarżącemu specjalnego zasiłku celowego, Sąd miał na uwadze, że rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania takiego świadczenia wydawane jest w ramach uznania administracyjnego, co pozwala organowi na wybór rozstrzygnięcia, które uważa za najwłaściwsze, w świetle celów określonych omawianą ustawą. O ile działanie w granicach uznania administracyjnego nie pozwala na dowolność w załatwianiu sprawy, ponieważ organ związany jest zarówno przepisami procedury administracyjnej, jak i przepisami ustawy, oznacza ono pewną swobodę organu przy podejmowaniu decyzji. Dokonując kontroli legalności rozstrzygnięcia opartego o uznanie administracyjne, Sąd badał, czy w procesie dochodzenia do tej decyzji właściwy organ uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych mających wpływ na podjęte rozstrzygnięcie oraz, czy w ramach uznania nie naruszył zasady swobodnej oceny dowodów. Inaczej mówiąc, Sąd oceniał, czy podjęte przez organ rozstrzygnięcie nie jest dowolne. Zważyć bowiem trzeba, że nawet przy wydawaniu decyzji uznaniowej organ administracyjny jest obowiązany do przestrzegania przepisów postępowania administracyjnego oraz ustawy o pomocy społecznej.

W świetle poczynionych uwag, zdaniem Sądu, w kontrolowanej sprawie organy obu instancji zgodnie z przedstawionymi wyżej wymogami dokonały prawidłowych ustaleń co do stanu faktycznego oraz przeprowadziły jego prawidłową ocenę, która uzasadniała przyznanie specjalnego zasiłku celowego w wysokości 40 zł. Organy szczegółowo przeanalizowały sytuację wnioskodawcy związaną z orzeczoną niepełnosprawnością, samotnym gospodarowaniem, biernością zawodową. Trafnie uznały, działając w ramach uznania administracyjnego, że sytuacja w jakiej znalazł się T. R. stanowi "szczególny przypadek", o jakim mowa w art. 41 pkt 1 ustawy. Ustalając natomiast wysokość świadczenia organy zbadały sytuację finansową wnioskodawcy, mając na uwadze uzyskiwane, stałe dochody oraz fakt korzystania przez niego z innych form pomocy. Wbrew zarzutom skargi, organ pierwszej instancji podał w sposób zrozumiały informację dotyczącą wielkości środków pieniężnych jakimi dysponuje w skali miesiąca, podał także liczbę wnioskodawców domagających się pomocy. Ponadto przedstawił kryteria jakimi kieruje się przy rozdziale posiadanych środków finansowych. Wskazał też, że wysokość zasiłków celowych w kwietniu 2012 r. kształtowała się w granicach od 30 zł do 150 zł, w zależności od indywidualnej sytuacji osoby/rodziny oraz w zależności od finansowych możliwości Ośrodka, zatem przyznane skarżącemu świadczenie mieści się w tych granicach. Ponadto zgodzić się trzeba z argumentacją o braku możliwości rozdzielenia posiadanych pieniędzy na liczbę złożonych podań w danym miesiącu, ponieważ nie można w sposób automatyczny przyznać zasiłku celowego w takiej samej wysokości zarówno osobie samotnej z dochodem, jak i osobie samotnej bez dochodu, czy też rodzinie z dwójką lub czwórką dzieci utrzymującej się tylko z zasiłku dla bezrobotnych i zasiłku rodzinnego.

W ocenie Sądu, Samorządowe Kolegium Odwoławcze dokonało powtórnej oceny i analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz szczegółowo, zgodnie z wymogami art. 107 § 3 K.p.a., przedstawiło w uzasadnieniu decyzji okoliczności oraz fakty przemawiające za uznaniem decyzji pierwszoinstancyjnej za zgodną z prawem. W sposób dostateczny wyjaśniło też skarżącemu, że wpływ na wysokość przyznanego zasiłku miała ograniczona wysokość środków finansowych jakimi dysponował Ośrodek, duża ilość osób wymagających pomocy, jak również fakt, iż skarżący korzysta z innych form pomocy społecznej.

Stwierdzić zatem trzeba, że z zaskarżonej decyzji, podobnie jak i z decyzji pierwszoinstancyjnej wyraźnie wynika, jakie czynniki zadecydowały o przyznaniu T. R. zasiłku w wysokości 40 zł, a to wyklucza możliwość postawienia organom zarzutu przekroczenia granic uznania administracyjnego i dopuszczenia się dowolności przy rozpatrywaniu wniosku. W uzasadnieniach kontrolowanych decyzji w sposób szczegółowy ustalono sytuację wnioskodawcy związaną z orzeczonym stopniem niepełnosprawności oraz jego chorobami, a także samotnym gospodarowaniem oraz uzyskiwanymi dochodami i ponoszonymi wydatkami w zestawieniu z możliwościami finansowymi Ośrodka Pomocy Społecznej w Nysie.

Dlatego też, zdaniem Sądu, niezasadny jest zarzut skarżącego, że organ nie wykazał, opierając się o materiał dowodowy, wysokości posiadanych środków finansowych oraz tego, że z uwagi na ograniczone środki nie jest możliwe udzielenie skarżącemu pomocy w większym wymiarze. Dostrzec bowiem należy, że organ pierwszej instancji nie ma obowiązku przedstawiania szczegółowego rozliczenia środków pieniężnych, jakimi dysponuje. Żadne przepisy prawa nie zobowiązują również organu do przedkładania stronie postępowania dowodów w zakresie posiadanych środków finansowych i kosztów związanych z działalnością Ośrodka. Odnotować ponadto trzeba, że oceniając legalność decyzji o przyznaniu świadczenia z pomocy społecznej, Sąd nie bada prawidłowości gospodarowania środkami pieniężnymi przez organ. Natomiast kwestie związane z ciążącym na stronie wyrokiem o eksmisję, bądź dotyczące prawidłowości działań organów w zakresie przyznania pomocy w formie usług opiekuńczych bądź gorących posiłków, nie mogły mieć wpływu na rozstrzygnięcie, ponieważ wykraczają poza granice sprawy o przyznanie zasiłku celowego lub specjalnego zasiłku celowego i mogą stanowić przedmiot rozpoznania w odrębnych postępowaniach.

Tak więc, odnosząc się do żądania przedstawienia list poszczególnych wypłat z ostatnich dwunastu miesięcy, powtórzyć raz jeszcze trzeba - podzielając przy tym pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 28 kwietnia 2010 r. - że brak jest przepisów, z których wynikałby obowiązek organu udowadniania kosztów związanych z jego działalnością. Ponadto, wobec kontrolnych uprawnień Sądu ograniczonych tylko do legalności decyzji, badanie - w sposób oczekiwany przez skarżącego - możliwości finansowych organu, jak również sposobu rozdysponowywania środków, wykraczałaby poza kognicję Sądu wyznaczoną przepisem art. 3 § 1 i 2 pkt 1 P.p.s.a. oraz art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (por. wyrok sygn. akt I OSK 116/10, zamieszczony na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Reasumując, skonstatować należy, że organy orzekające w niniejszej sprawie wnikliwie oceniły materiał dowodowy, dokonując jego oceny zgodnie z zasadami regulującymi postępowanie przed organami administracji publicznej, a więc zgodnie z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Z uwagi na poczynione ustalenia prawidłowo też przyznały skarżącemu specjalny zasiłek celowy w kwocie 40 zł. Natomiast wydane akty zostały wyczerpująco uzasadnione, zgodnie z wymogami określonymi w art. 107 § 3 K.p.a. Odnotowania także wymaga, że organ odwoławczy, stosownie do wymogów ostatnio wskazanego przepisu, odniósł się do wszystkich zarzutów odwołania i zajął w tym zakresie trafne stanowisko. Zdaniem Sądu, organom obu instancji nie można również postawić zarzutu dowolności i przekroczenia granic uznania administracyjnego.

W tym stanie rzeczy, wobec braku uzasadnionych podstaw skargi, na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji wyroku. O kosztach pełnomocnika z urzędu orzeknie referendarz sądowy na podstawie art. 258 § 1 pkt 8 P.p.s.a.