Wyrok Sądu Najwyższego, sygn. akt III ARN 34/93
Sąd Najwyższy
Data orzeczenia: 1993-06-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 5 ust. 4
journal: Dz.U. 1979 nr 2 poz. 7
law: Ustawa z dnia 8 lutego 1979 r. o jakości wyrobów, usług, robót i obiektów budowlanych.
journal: M.P. 1984 nr 6 poz. 45 par. 16 ust. 5
law: Uchwała nr 25 Rady Ministrów z dnia 6 lutego 1984 r. w sprawie oznaczania wyrobów państwowymi znakami jakości i znakiem bezpieczeństwa oraz konsekwencji ekonomicznych za nieodpowiednią jakość.
Teza: Przepis par. 16 ust. 5 uchwały nr 25 Rady Ministrów z dnia 6 lutego 1984 r. w sprawie oznaczenia wyrobów państwowymi znakami jakości i znakiem bezpieczeństwa, oraz konsekwencji ekonomicznych za nieodpowiednią jakość /M.P. nr 6 poz. 45/ wydany został z przekroczeniem delegacji ustawowej przewidzianej w art. 5 ust. 4 ustawy z 8 lutego 1979 r. o jakości wyrobów, usług, robót i obiektów budowlanych /Dz.U. nr 2 poz. 7/ i stąd nie może on stanowić podstawy prawnej dla zobowiązania sprzedawcy wyrobów importowanych, który nie uzyskał świadectwa potwierdzającego spełnienie przez nie wymagań ustalonych dla wyrobów oznaczanych znakiem bezpieczeństwa, do odprowadzenia do budżety Państwa kwoty w wysokości dwukrotnej marży, którą uzyskał z tytułu sprzedaży tych wyrobów.

TEZY

Przepis par. 16 ust. 5 uchwały nr 25 Rady Ministrów z dnia 6 lutego 1984 r. w sprawie oznaczenia wyrobów państwowymi znakami jakości i znakiem bezpieczeństwa, oraz konsekwencji ekonomicznych za nieodpowiednią jakość /M.P. nr 6 poz. 45/ wydany został z przekroczeniem delegacji ustawowej przewidzianej w art. 5 ust. 4 ustawy z 8 lutego 1979 r. o jakości wyrobów, usług, robót i obiektów budowlanych /Dz.U. nr 2 poz. 7/ i stąd nie może on stanowić podstawy prawnej dla zobowiązania sprzedawcy wyrobów importowanych, który nie uzyskał świadectwa potwierdzającego spełnienie przez nie wymagań ustalonych dla wyrobów oznaczanych znakiem bezpieczeństwa, do odprowadzenia do budżety Państwa kwoty w wysokości dwukrotnej marży, którą uzyskał z tytułu sprzedaży tych wyrobów.


SENTENCJA

Sąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa Państwowego (...) na decyzję Izby Skarbowej (...) w przedmiocie wymiaru należności budżetowej w postaci sankcji w wysokości dwukrotnej marży ze sprzedaży części samochodowych bez wymaganych świadectw bezpieczeństwa na skutek rewizji nadzwyczajnej Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego (...) od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 kwietnia 1992 r. III SA 2008/92

uchyla zaskarżony wyrok i stwierdza nieważność poprzedzających go decyzji (...).


UZASADNIENIE

W wyniku kontroli przeprowadzonej w czerwcu 1990 r. przez Okręgowy Inspektorat Państwowej Inspekcji Handlowej w B. w Przedsiębiorstwie Państwowym (...) w B. ustalono, że w latach 1989-1990 P.P. (...), będące dystrybutorem części samochodowych importowanych z ZSRR do samochodów produkcji radzieckiej, dokonywało sprzedaży tych części bez dopełnienia wymagań w zakresie oznaczania części znakiem bezpieczeństwa; nie były dopełnione także wymagania w odniesieniu do części zamiennych do samochodów importowanych z krajów RWPG i Jugosławii, a także w odniesieniu do niektórych części do samochodu Fiat 126 p.

Wyniki dokonanych przez siebie ustaleń /wyrywkowych, jeśli chodzi o działalność przedsiębiorstwa/ Okręgowy Inspektorat przekazał do wykorzystania Izbie Skarbowej w B.

W okresie grudzień 1990 r. - maj 1991 r. Izba Skarbowa, w ramach uprawnień wynikających z art. 9 ust. 5 pkt 6 ustawy z dnia 29 grudnia 1982 r. o urzędzie Ministra Finansów oraz urzędach i izbach skarbowych /Dz.U. nr 45 poz. 289 ze zm./ przeprowadziła w P.P. (...) kontrolę finansową. Wynikiem kontroli było ustalenie, że w okresie od dnia 1 stycznia 1990 r. do dnia 31 marca 1991 r. P.P. (...) uzyskało ze sprzedaży części zamiennych do samochodów - nie mających wymaganych świadectw bezpieczeństwa - marżę w wysokości 4.550.118 zł. Pisemnych wyjaśnień do protokołu udzielił Izbie Skarbowej zastępca Dyrektora do Spraw Usług i Handlu, mgr inż. Zdzisław C., dołączając do nich kopie: wystąpienia Dyrektora Zrzeszenia P.P. (...) w W. do Prezesa Polskiego Komitetu Normalizacji, Miar i Jakości z dnia 30 grudnia 1988 r. nr (...) o uchylenie obowiązku posiadania znaków bezpieczeństwa w stosunku do sprzedawanych części samochodowych, własnego wystąpienia z dnia 5 stycznia 1989 r. nr (...) w tej samej sprawie, a także odmownej odpowiedzi Wiceprezesa Komitetu z dnia 25 stycznia 1989 r., do której dołączona była informacja o trybie uzyskiwania świadectw dopuszczenia do obrotu importowanych wyrobów motoryzacyjnych, jak również kopię własnego pisma z dnia 16 lutego 1982 r. nr (...), skierowanego do Przemysłowego Instytutu Motoryzacji w W. - zlecenia przeprowadzenia kwalifikacji i wydania świadectw dopuszczenia do obrotu w zakresie jakości i bezpieczeństwa na wyroby motoryzacyjne importowane z ZSRR, kopię własnego pisma z dnia 19 lipca 1990 r. do Spółki "P.-M." w W. w sprawie obowiązku uzyskiwania świadectw bezpieczeństwa przez importera towarów, zawierającego sugestię, iż w wypadku uchylania się przez "P.-M." od uzyskania świadectw bezpieczeństwa P.P. (...) zaniecha handlu częściami samochodowymi.

Urząd Skarbowy w B., po otrzymaniu kopii wszystkich wyżej wymienionych dokumentów, zawiadomił P.P. (...) o wszczęciu z urzędu postępowania w związku z ustaleniami dokonanymi w czasie kontroli finansowej P.P. (...), informując jednocześnie o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszenia żądań. Po bezskutecznym upływie wyznaczonego, dwutygodniowego, terminu Urząd Skarbowy dokonał oceny posiadanego materiału dowodowego i po stwierdzeniu, że P.P. (...) naruszyło postanowienia par. 14 ust. 1 i 2 uchwały nr 25 Rady Ministrów z dnia 6 lutego 1984 r., ustalił - decyzją z dnia 26 lipca 1991 r. nr (...) - sankcję w wysokości dwukrotnej marży uzyskanej ze sprzedaży, czyli w kwocie 9.102.302.900 zł.

Odwołanie od decyzji Urzędu Skarbowego P.P. (...) wniósł dnia 12 sierpnia 1991 r.

Decyzją z dnia 28 października 1991 r. nr (...) Izba Skarbowa w B. obniżyła należność budżetową /sankcję/ z kwoty 9.102.302.900 zł do kwoty 9.100.236.400 zł w związku z wcześniejszym potraktowaniem jako sprzedaży /w magazynie nr 15/ wewnętrznych przeniesień do innych magazynów części o wartości 3 910.650 zł; utrzymała w mocy decyzję co do jej istoty.

Decyzja Izby została doręczona P.P. (...) dnia 31 października 1991 r. Skarga na tę decyzję, skierowana do Naczelnego Sądu Administracyjnego, została złożona Izbie Skarbowej w B. dnia 27 listopada 1991 r.

W skardze P.P (...) zarzucał decyzji Izby Skarbowej naruszenie zasady prawdy obiektywnej oraz przepisów prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe stosowanie. Z uzasadnienia skargi wynikało, że obciążenie P.P. (...) sankcjami za brak świadectw bezpieczeństwa było bezzasadne, ponieważ nie zrobią tego Państwowa Inspekcja Handlowa, a odpowiedzialny za brak świadectw jest "P.-M. w W., importer części sprzedawanych przez P.P. (...); organy podstawowe naruszyły postanowienia art. 77 Kpa.

Naczelny Sąd Administracyjny, rozpatrując skargę, stwierdził, że bezspornym faktem jest, że w okresie od dnia 1 stycznia 1990 r. do dnia 31 marca 1991 r. skarżący P.P. (...) w B. uzyskał ze sprzedaży części samochodowych, umieszczonych w wykazie wyrobów podlegających oznaczeniu znakiem bezpieczeństwa /Dz. Normalizacji i Miar z 1988 r. nr 6 poz. 25/, nie mających świadectw bezpieczeństwa, marżę w wysokości 4.550.118 zł. Wysokość marży i fakt braku świadectw nie zostały zakwestionowane ani w wyjaśnieniach pokontrolnych, ani w wezwaniu Urzędu Skarbowego w B. z dnia 28 czerwca 1991 r nr (...) zawartym w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania wymiarowego, ani też w skardze i w toku rozprawy przed Sądem.

Brak oznaczeń znakiem bezpieczeństwa sprzedawanych przez P.P (...) części samochodowych jest potwierdzony całą, obfitą, przedstawioną przez skarżącego dokumentacją, mającą służyć jako uzasadnienie kolejnych żądań uchylenia obowiązku uiszczenia kwoty sankcji.

Naczelny Sąd Administracyjny jest powołany do badania zgodności decyzji administracyjnych z obowiązującym prawem. Z tego względu ogólnikowe zarzuty niedoskonałości prawa normalizacyjnego zawarte w uzupełnieniu skargi /pismo z dnia 22 stycznia 1992 r. nr (...)/ oraz treści załączników od tego uzupełnienia - w tym pisma podsekretarza stanu w Ministerstwie Przemysłu i Handlu, zawierającego propozycję rozciągnięcia sankcji na wszystkich sprzedawców - bez względu na ich przynależność do sektora, nie mogły wpłynąć na rozstrzygnięcie przez Sąd konkretnej sprawy.

Zgodnie z par. 14 ust. 1 i 2 uchwały nr 25 Rady Ministrów z dnia 6 lutego 1984 r. w sprawie oznaczania wyrobów państwowych znakami jakości i znakami bezpieczeństwa oraz konsekwencji ekonomicznych za nieodpowiednią jakość, wydanej na podstawie delegacji zawartej w ustawie z dnia 8 lutego 1979 r. o jakości wyrobów, usług, robót i obiektów budowlanych /Dz.U. nr 2 poz. 7/, wyroby importowane, które zgodnie z par. 4 ust. 7 cyt. uchwały podlegałyby obowiązkowi oznaczania znakiem bezpieczeństwa, gdyby były wyrobami krajowymi, podlegają badaniu według wymagań ustalonych dla wyrobów oznaczonych tym znakiem. Dokumentem dopuszczającym wyrób importowany do obrotu jest świadectwo potwierdzające spełnienie wymagań. Jednostkami kwalifikującymi i wydającymi świadectwa są wyłącznie: Przemysłowy Instytut Motoryzacji w Warszawie i Instytut Transportu Samochodowego w Warszawie. Szczegółowe informacje na ten temat zostały skarżącemu przesłane w styczniu i lutym 1989 r. przez Polski Komitet Normalizacji, Miar i Jakości /pismo z dnia 25 stycznia 1989 r./ i "P.-M." /pismo z lutego 1989 r./.

Zgodnie z par. 16 ust. 4 uchwały nr 25 Rady Ministrów z dnia 6 lutego 1984 r. sprzedawca będący jednostką gospodarki uspołecznionej, który przyjął do sprzedaży wyroby przeznaczone na zaopatrzenie ludności, nie oznaczone znakiem bezpieczeństwa, a podlegające oznaczeniu tym znakiem, odprowadza do budżetu Państwa kwotę w wysokości dwukrotnej marży, którą uzyskał ze sprzedaży takich wyrobów. Taki sam obowiązek, na podstawie par. 16 ust. 5 cyt. uchwały, ciąży na sprzedawcy, który przyjął do sprzedaży wyroby importowane wymienione w powołanym wyżej par. 14 ust. 1 cyt. uchwały, jeżeli zostały wprowadzone do obrotu bez uzyskania świadectwa bezpieczeństwa. Powołany przepis /par. 16 ust. 5/ ma zastosowanie do skarżącego.

Skoro P.P. (...) przyjęło do sprzedaży z "P.-M." /i nie tylko/ - części samochodowe nie mające świadectwa bezpieczeństwa i sprzedawało je nie uzyskując - mimo obowiązku - świadectw we własnym zakresie, to organy podatkowe prawidłowo zastosowały wobec niego konsekwencje finansowe określone cytowaną uchwałą Rady Ministrów. Również zarzut naruszenia przez te organy, w toku postępowania, postanowień art. 77 Kpa, jest chybiony. Wbrew twierdzeniom zawartym w skardze, nie ma żadnego materiału dowodowego poza P.P. (...), który pozwalałby na ustalenie wysokości obrotów Przedsiębiorstwa i wysokości marży uzyskanej ze sprzedaży części samochodowych, które powinny mieć świadectwa bezpieczeństwa. Posiadaniem świadectw przekazanych przez dostawcę lub uzyskanych we własnym zakresie mógł legitymować się wyłącznie skarżący. Okoliczności, jakie, zdaniem strony skarżącej, usprawiedliwiają brak świadectw, dostatecznie szeroko ten brak dokumentują.

W związku z pismami Instytutu Transportu Samochodowego z dnia 10 marca 1989 r. nr (...), "P.-M." z dnia 8 sierpnia 1991 r. i "Auto (...)" z dnia 29 sierpnia 1991 r. nr (...), przedstawionymi Izbie Skarbowej w B. wraz z pismem skarżącego Przedsiębiorstwa dnia 28 listopada 1991 r. nr (...), Izba Skarbowa zwróciła się do Prezesa PKNMiJ o stwierdzenie, czy posiadanie świadectwa homologacji jest równoznaczne z posiadaniem świadectwa bezpieczeństwa na części zamienne, jeśli są one produkowane lub dostarczane przez producenta pojazdu i czy posiadanie świadectwa homologacji zwalnia od uzyskania świadectwa bezpieczeństwa.

Pismem z dnia 16 grudnia 1991 r. nr (...) Izba Skarbowa został poinformowana przez adresata, że "świadectwo homologacji jedynie upraszcza procedurę kwalifikacji wyrobów importowanych w ramach państwowego systemu kwalifikacji jakości, nie jest jednak dokumentem, który może być zastosowany zamiast obowiązującego świadectwa dopuszczenia do obrotu". Tak więc organy podatkowe dołożyły należytej staranności w celu ustalenia prawdy materialnej.

Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego zaskarżony został rewizją nadzwyczajną przez Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego, w której trafnie stwierdza się, że podstawową kwestią, jaką powinien ustalić organ administracji przy wydawaniu decyzji administracyjnej i którą powinien sprawdzić również Naczelny Sąd Administracyjny, jest to, czy istniała, a jeżeli tak, to jaka, podstawa ustawowa do wydania decyzji administracyjnej. Jako podstawa nałożenia sankcji na P.P (...) w B. powołany został par. 16 ust. 4 uchwały nr 25 Rady Ministrów z dnia 6 lutego 1984 r. w sprawie oznaczania wyrobów państwowymi znakami jakości i znakiem bezpieczeństwa oraz konsekwencji ekonomicznych za nieodpowiednią jakość /M.P. nr 6 poz. 45/ w związku z par. 16 ust. 5 tej uchwały. Jako upoważnienie do wydania wspomnianej uchwały Rada Ministrów powołała art. 5 ust. 4, art. 13 ust. 2 i art. 14 ust. 2 ustawy z dnia 8 lutego 1979 r. o jakości wyrobów, usług, robót i obiektów budowlanych /Dz.U. nr 2 poz. 7/.

W art. 14 ust. 2 ustawy o jakości (...) Rada Ministrów została upoważniona do określenia zasad i trybu oznaczania wyrobów znakami bezpieczeństwa. Natomiast art. 5 ust. 4 tej ustawy przewiduje, że Rada Ministrów ustala w stosunku do jednostek gospodarki uspołecznionej rodzaje i zakres konsekwencji ekonomicznych w zakresie niezaliczenia wadliwych jakościowo wyrobów, usług, robót i obiektów budowlanych do wykonania planu społeczno-gospodarczego, zmniejszenia funduszu płac i innych funduszów, kształtowania zysku i cen oraz w innym zakresie. Zdaniem rewidującego, literalna wykładnia przepisów zawierających delegację ustawową dla Rady Ministrów prowadzi do wniosku, że organ ten nie został upoważniony do sformułowania konsekwencji ekonomicznych dla jednostek gospodarki uspołecznionej, które wprowadzają do obrotu wyroby nie oznaczone znakami bezpieczeństwa. Oznacza to, że ustawodawca nie przewidział możliwości sankcjonowania kogokolwiek za wprowadzanie do obrotów wyrobów nie oznaczonych znakiem bezpieczeństwa w sytuacji, gdy dane wyroby takim znakiem powinny być oznaczone. Do wprowadzenia takich sankcji nie została upoważniona Rada Ministrów w żadnym przepisie ustawowym. Tym samym też należy uznać, że żaden przepis rangi podstawowej nie upoważnił organów państwowych do nakazania P.P (...) w B. odprowadzenia "dwukrotnej marży" do budżetu Państwa, mimo wykazania, iż Przedsiębiorstwo to w okresie objętym kontrolą Państwowej Inspekcji Handlowej rzeczywiście handlowało wyrobami nie oznaczonymi znakami bezpieczeństwa. Tym samym zasadny jest zarzut, że kwestionowane decyzje wydane zostały bez podstawy prawnej, co nie zostało wzięte pod uwagę przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Rewidujący zarzucił wyrokowi NSA także, że narusza on interes Rzeczypospolitej Polskiej przez obrazę szeregu przepisów Konstytucji RP. Mając na względzie zasadę niezawisłości sędziowskiej i ich podległości tylko ustawom /art. 62 Konstytucji/ Naczelny Sąd Administracyjny mógł całkowicie samodzielnie ocenić zgodność par. 16 ust. 5 uchwały nr 25 Rady Ministrów z dnia 6 lutego 1984 r. z Konstytucją RP i ustawami oraz stwierdzając taką niezgodność, nie będąc związany granicami skargi P.P. (...) w B., unieważnić zaskarżone doń decyzje obu instancji na podstawie art. 207 par. 3 Kpa w związku z art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa. Przy ocenie zgodności z normami ustawowymi przepisu par. 16 ust. 5 uchwały nr 25 Rady Ministrów Naczelny Sąd Administracyjny powinien przy tym mieć na względzie zasadę swobody działalności gospodarczej wszystkich podmiotów /art. 6 Konstytucji RP/ oraz ustawową regułę, że organy państwowe mogą podejmować decyzje w zakresie działalności przedsiębiorstwa państwowego tylko w wypadkach przewidzianych przepisami ustawowymi. Z art. 6 Konstytucji RP wynika zakaz dyskryminacji jakiegokolwiek podmiotu gospodarczego ze względu na formę własności, w jakiej funkcjonuje, tymczasem par. 16 ust. 5 i 6 uchwały nr 25 Rady Ministrów przewiduje jedynie sankcje wobec jednostek gospodarki uspołecznionej za wprowadzenie do sprzedaży wyrobów nie oznaczonych znakiem bezpieczeństwa. W sprawie doszło także do naruszenia art. 1 Konstytucji RP, albowiem wyrok NSA i poprzedzające go decyzje administracyjne stanowią naruszenie zasad sprawiedliwości społecznej, które ma urzeczywistniać Polska jako demokratyczne państwo prawa. Autor rewizji nadzwyczajnej zwrócił także uwagę, że w wypadku sprzedaży samochodów oraz części samochodowych ustawa o jakości (...) nie może być i nie jest właściwie realizowana z powodu wadliwych aktów wykonawczych stawiających niezwykłe, nierealistyczne - w porównaniu np. z krajami EWG - wymagania producentom, sprzedawcom, importerom samochodów i części samochodowych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zarzuty rewizji nadzwyczajnej, zarówno dotyczące naruszenia obowiązującego prawa, jak i interesu Rzeczypospolitej Polskiej, są zasadne. Przede wszystkim prawidłowa jest przedstawiona w niej wykładnia zakresu delegacji ustawowej przewidzianej w art. 5 ust. 4 ustawy o jakości (...). Przepis ten upoważnił Radę Ministrów jedynie do określenia rodzaju i zakresu konsekwencji ekonomicznych w związku z wadliwymi pod względem jakościowym wyrobami, usługami, robotami i obiektami budowlanymi, a tym samym nie ma w nim podstaw do określenia w akcie wykonawczym konsekwencji prawnych za uchybienia polegające na braku oznaczenia znakami bezpieczeństwa towarów wprowadzanych do obrotu. Delegacji do wydania tego typu przepisów nie zawierają także inne normy ustawy o jakości (...). Cały przepis art. 5 tej ustawy odnosi się do zagadnień związanych z jakością wyrobów, usług, robót i obiektów budowlanych, nie zaś do problematyki oznaczenia przedmiotów znakami jakości lub znakami bezpieczeństwa. Dlatego też, między innymi, występującego w art. 5 ust. 3 ustawy o jakości (...) końcowego zwrotu "zmniejszania funduszu płac i innych funduszów, kształtowania zysku i cen oraz w innym zakresie" nie można odrywać od poprzedzającego go fragmentu tego przepisu, który wyraźnie wskazuje, że konsekwencje ekonomiczne mają stanowić następstwo wykonania wadliwych jakościowo wyrobów, usług, robót i obiektów budowlanych, a nie jakichś innego typu naruszeń. Przyjęcie innej wykładni przepisu art. 5 ust. 3 cyt. ustawy prowadziłoby do niemożliwego do zaakceptowania wniosku, że Rada Ministrów została upoważniona do wprowadzania konsekwencji ekonomicznych /sankcji/ za jakiekolwiek naruszenia ustawy o jakości (...), a także innych ustaw. Na rzecz przyjętej tu wykładni przemawiają też w pewnym stopniu względy wynikające z interpretacji systemowej, co słusznie zostało podkreślone w wywodach rewizji nadzwyczajnej, w której autor zwrócił uwagę, że art. 30 i 31 ustawy o jakości (...) przewiduje w związku ze znakami bezpieczeństwa jedynie odpowiedzialność za oznaczanie lub dopuszczenie do oznaczania znakami bezpieczeństwa wyrobów nie odpowiadających wymaganiom ustalonym dla tych wyrobów. Wynika stąd, że ustawodawca uznaje tym samym, że inne naruszenia przepisów o tych znakach nie są społecznie niebezpieczne /w rozumieniu przepisów prawa karnego/. W przepisach tych, podobnie jak i w innych normach ustawy o jakości (...) wyraźnie przy tym oddziela się od siebie zagadnienia /obowiązki/ związane z wymaganiami w zakresie jakości wyrobów, usług, robót i obiektów budowlanych od problematyki znaków bezpieczeństwa, co ma zasadnicze znaczenie dla wyjaśnienia zakresu delegacji przewidzianej w art. 5 tej ustawy. Znaki bezpieczeństwa nie mogą być przy tym zaliczane do kategorii świadectw kwalifikacji jakości, o których mowa w par. 16 ust. 3 uchwały nr 25 Rady Ministrów. Wynika to, między innymi, z zestawienia par. 16 ust. 3 z par. 16 ust. 5 tej uchwały. Pierwszy z nich dotyczy świadectwa kwalifikacji jakości, drugi zaś świadectwa potwierdzającego spełnienie wymagań dla oznaczenia znakiem bezpieczeństwa /par. 14 ust. 2 uchwały nr 25/. W myśl par. 16 ust. 4 uchwały nr 25 zarówno sprzedawca, który przyjął do sprzedaży wyroby /krajowe/ nie oznaczone znakiem bezpieczeństwa lub na które nie uzyskano świadectwa kwalifikacyjnego jakości, jak również gdy przyjął on do sprzedaży wyroby importowane /par. 14 ust. 1 uchwały nr 25/ bez wymaganego dokumentu potwierdzającego spełnienie wymagań w zakresie bezpieczeństwa wyrobu, odprowadza do budżetu Państwa kwotę w wysokości dwukrotnej marży, którą uzyskał z tytułu sprzedaży tego wyrobu.

Upoważnienie do wydania przepisów wykonawczych w zakresie problematyki znaków bezpieczeństwa przewidziane jest w art. 14 ustawy o jakości (...) i obejmuje jedynie określenie zasad oraz trybu oznaczania znakami bezpieczeństwa, co dodatkowo potwierdza wniosek, że w ramach upoważnień ustawowych przewidzianej w tej ustawie nie mieści się kompetencja Rady Ministrów do ustanawiania konsekwencji ekonomicznych za naruszenia wymagań przewidzianych dla znaków bezpieczeństwa. Przeciwko rozszerzającej wykładni delegacji ustawowej zawartej w art. 5 ust. 4 ustawy o jakości (...), która legła - jak można sądzić - u podłoża uregulowania zamieszczonego /między innymi/ w par. 16 ust. 5 ustawy nr 25 przemawia dodatkowo zasada samodzielności przedsiębiorstw państwowych, której szczególnym wyrazem jest przepis art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 25 września 1981 r. o przedsiębiorstwach państwowych /t.j. Dz.U. 1991 nr 18 poz. 80 ze zm./, stanowiący, iż organy państwowe mogą podejmować decyzje w zakresie działalności przedsiębiorstwa państwowego tylko w przypadkach przewidzianych przepisami ustawowymi. W szczególności wynika z niej, że Rada Ministrów nie może nakładać na przedsiębiorstwo państwowe w aktach podustawowych obowiązków, które nie mieszczą się w wyraźnym upoważnieniu ustawowym. Poza względami językowo-logicznymi i systemowymi przeciwko kwestionowanej wykładni rozszerzającej przemawia także to, że "konsekwencje ekonomiczne" w istocie mają charakter sankcji, a wprowadzenie sankcji prawnych w aktach wykonawczych wymaga szczególnie wyraźnej i jednoznacznej podstawy w przepisie ustawowym; w razie wątpliwości należy uznać, że takiej podstawy nie ma. Wspomnieć także należy, że sankcja, polegająca na obowiązku odprowadzenia kwoty w wysokości dwukrotnej marży, wprowadzona została dopiero po kilku latach obowiązywania ustawy o jakości (...), co nie jest bez znaczenia dla oceny jej niezbędności i zasadności z ekonomicznego punktu patrzenia. Uchwała nr 25 Rady Ministrów z dnia 6 lutego 1984 r. w sprawie oznaczania wyrobów państwowymi znakami jakości i znakiem bezpieczeństwa, oraz konsekwencji ekonomicznych za nieodpowiednią jakość /M.P. nr 6 poz. 45/ wydana została z przekroczeniem delegacji ustawowej przewidzianej w art. 5 ust. 4 ustawy z dnia 8 lutego 1979 r. o jakości wyrobów, usług, robót i obiektów budowlanych /Dz.U. nr 2 poz. 7/; dlatego par. 16 ust. 5 tej uchwały nie może stanowić podstawy prawnej do zobowiązania sprzedawcy wyrobów importowanych, który nie uzyskał świadectwa potwierdzającego spełnienie przez nie wymagań ustalonych dla wyrobów oznaczonych znakiem bezpieczeństwa, do odprowadzenia do budżetu Państwa kwoty w wysokości dwukrotnej marży, którą uzyskał z tytułu sprzedaży tych wyrobów.

Sąd Najwyższy podziela równocześnie przytoczoną w rewizji nadzwyczajnej argumentację na rzecz twierdzenia, że doszło do naruszenia przed zapadły w przedmiotowej sprawie wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego interesu Rzeczypospolitej Polskiej. Dla oceny tego naruszenia rozstrzygające jest przy tym to, iż zapadły rozstrzygnięcia organów administracyjnych, które pozbawione były podstawy prawnej, której istnienie - zwłaszcza gdy decyzja leży w rękach organu państwowego - jest elementarnym wymaganiem praworządności.

Z powyższych względów Sąd Najwyższy, na podstawie art. 422 par. 1 Kpc w związku z art. 211 Kpa, orzekł jak w sentencji.