Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 288/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-05-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6331 Zasiłek dla bezrobotnych
Hasła tematyczne: Bezrobocie
Skarżony organ: Minister Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 8 ust. 2, art. 71 ust. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 674
law: Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 152, art. 132
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 166 poz 1  art. 61 ust. 2, art. 65 ust. 2 i 5
law: Rozporządzenie  Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia  społecznego (Tekst mający znaczenie dla EOG i dla Szwajcarii).
journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 284 poz 1  art. 11, art. 12 , art. 54
law: Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) NR 987/2009 z dnia 16 września 2009 r. dotyczące wykonywania rozporządzenia (WE)  nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Tekst mający znaczenie dla EOG i dla Szwajcarii).

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Andrzej Kołodziej Sędzia WSA – Sławomir Fularski Sędzia WSA – Stanisław Marek Pietras (spraw.) Protokolant – starszy sekretarz sądowy Sylwia Mikuła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 maja 2014 r. sprawy ze skargi I. M. na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...] października 2013 r. nr [...], 2. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości.


UZASADNIENIE

Skarżąca I. M. zarejestrowała się w Powiatowym Urzędzie Pracy w R. (PUP) w dniu [...] stycznia 2013 r. i tego samego dnia do Wojewódzkiego Urzędu Pracy w K. wpłynął jej wniosek o przyznanie prawa do zasiłku dla bezrobotnych z uwzględnieniem okresu pracy w [...] i [...] ([...]) do okresu uprawniającego do zasiłku dla bezrobotnych w Rzeczypospolitej Polskiej, na zasadach określonych przepisami o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego państw członkowskich Unii Europejskiej. Do wniosku skarżąca dołączyła oświadczenie z dnia [...] stycznia 2013 r. dotyczące jej sytuacji życiowej podczas pobytu w [...], a także dokumenty od [...] pracodawcy, mające potwierdzić okresy jej pracy w tym państwie. Z uwagi na fakt, że w aktach sprawy nie znajdował się dokument urzędowy potwierdzający wszystkie okresy ubezpieczenia, zatrudnienia lub pracy na własny rachunek spełnione przez skarżącą w [...], organ wystąpił dnia [...] stycznia 2013 r. do [...] instytucji właściwej o wydanie urzędowego dokumentu.

Dnia [...] września 2013 r. do WUP wpłynął z właściwej [...] instytucji dokument SED U002 potwierdzający spełnione przez skarżącą I. M. w tym państwie: okres ubezpieczenia z tytułu zatrudnienia od 2 lutego 2009 r. do 2 grudnia 2012 r., a także okres pracy na własny rachunek, który nie był uznawany za okres ubezpieczenia, od 2 lutego 2009 r. do 16 maja 2009 r.

W tej sytuacji Marszałek Województwa [...] decyzją z dnia [...] października 2013 r. nr [...], działając na podstawie art. 61 i 65 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. Urz. UE L 166 z dnia 30 kwietnia 2004 r. z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 5, t. 5 z późn. zm.), art. 11 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 z dnia 16 września 2009 r. dotyczącego wykonywania rozporządzenia nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. Urz. UE L 284 z dnia 30 października 2009 r. z późn. zm.), art. 8 ust. 1 pkt 8 lit. c) ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 674 z późn. zm.), § 2 ust. 1 i 4 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 18 sierpnia 2009 r. w sprawie szczegółowego trybu przyznawania zasiłku dla bezrobotnych, stypendium i dodatku aktywizacyjnego (Dz. U. Nr 136, poz. 1118 z późn. zm.) oraz art. 104 k.p.a., odmówił przyznania skarżącej I. M. prawa do zasiłku dla bezrobotnych i w uzasadnieniu wskazał, że wymieniona nie spełniła ostatniego okresu ubezpieczenia na terytorium Polski, a także nie może zostać uznana za pracownika, który podczas pracy za granicą zachował miejsce zamieszkania w Polsce.

W odwołaniu z dnia [...] października 2013 r. do Ministra Pracy i Polityki Społecznej skarżąca nie zgodziła się z zaskarżoną decyzją i stwierdziła, że "w okresie, kiedy przebywała za granicą wykupiła mieszkanie w R. (kwiecień 2010 r.), utrzymywała je (opłaty), robiła remonty celem powrotu do kraju". Dalej podała, że "do Polski przyjeżdżała na urlopy, częstsze przyjazdy nie były możliwe, gdyż podróże były kosztowne" oraz podniosła, iż "w miarę możliwości pomagała swojej mamie i siostrze, gdyż ich sytuacja była trudna", a ponadto "w Polsce miała i nadal ma rachunek bankowy".

Minister Pracy i Polityki Społecznej decyzją z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...], mając za podstawę art. 8 ust. 2 oraz art. 71 ust. 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 674 z późn. zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i art. 61 ust. 2 oraz art. 65 ust. 2 i 5 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. Urz. UE L 166 z dnia 30 kwietnia 2004 r. z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 5, t. 5 z późn. zm.), a także § 2 ust. 1 i 4 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 18 sierpnia 2009 r. w sprawie szczegółowego trybu przyznawania zasiłku dla bezrobotnych, stypendium i dodatku aktywizacyjnego (Dz. U. Nr 136, poz. 1118 z późn. zm.) w zw. z art. 11, art. 12 ust. 1 i art. 54 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 z dnia 16 września 2009 r. dotyczącego wykonywania rozporządzenia (WE) nr 883/2004 (...) (Dz. Urz. UE L 284 z dnia 30 października 2009 r. z późn. zm.), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podał, że zgodnie z art. 61 ust. 1 i 2 rozporządzenia nr 883/2004, bezrobotny ubiegający się o świadczenia z tytułu bezrobocia ma prawo do uwzględnienia, w koniecznym zakresie, okresów ubezpieczenia przebytych pod działaniem ustawodawstw innych państw członkowskich UE pod warunkiem spełnienia ostatniego okresu ubezpieczenia na terytorium kraju, w którym bezrobotny ubiega się o zasiłek dla bezrobotnych. W rozpatrywanej sprawie skarżąca ubiega się o prawo do zasiłku dla bezrobotnych na terytorium Polski. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika jednak, że ostatni okres ubezpieczenia spełniła ona na terytorium [...]. W związku z powyższym zgodnie z art. 61 ust. 2 rozporządzenia, okresy jej pracy za granicą nie mogą być, co do zasady, uwzględnione przy ustalaniu prawa do zasiłku dla bezrobotnych na terytorium Polski. Podobne stanowisko w tej kwestii zajął Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (ETS) w orzeczeniu w sprawie C-272/90 - van Noorden (ECR 1991/5/1-02543) dotyczącym wykładni art. 67 ust. 3 rozporządzenia nr 1408/71, który to przepis odpowiada co do istoty treści art. 61 ust. 2 rozporządzenia 883/2004. W wyroku tym ETS orzekł, że prawo unijne, a w szczególności art. 67 ust. 3 rozporządzenia nr 1408/71 nie zabrania, aby państwo członkowskie odmówiło przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych na rzecz bezrobotnego, który nie spełnił ostatnio okresów ubezpieczenia lub zatrudnienia w tym państwie. Wyjątek od powyższej zasady wprowadza art. 65 ust. 2 i 5 rozporządzenia, stanowiący, że bezrobotny, który w okresie swojego ostatniego zatrudnienia lub pracy na własny rachunek zamieszkiwał w innym państwie członkowskim niż państwo wykonywania pracy, i który nadal mieszka w tym państwie lub powróci do tego państwa, pozostaje w dyspozycji służb zatrudnienia państwa zamieszkania oraz korzysta ze świadczeń zgodnie z ustawodawstwem tego państwa tak, jakby był tam ostatnio zatrudniony. Jednakże, aby bezrobotny mógł korzystać ze świadczeń dla bezrobotnych w państwie, w którym nie był ostatnio zatrudniony na podstawie powyższych przepisów, musi on nie tylko oddać się do dyspozycji służb zatrudnienia, ale także udokumentować fakt zamieszkania w tym państwie podczas zatrudnienia w innym państwie członkowskim UE. Stanowisko takie potwierdził ETS w orzeczeniu w sprawie C-128/83 - Guyot (ECR 1984/9/03507) dotyczącym wykładni art. 71 rozporządzenia nr 1408/71, który to przepis odpowiada co do istoty treści art. 65 ust. 2 i 5 rozporządzenia nr 883/2004. W wyroku tym ETS wyraźnie stwierdził, że art. 71 rozporządzenia nr 1408/71 nie ma zastosowania do osoby bezrobotnej, która w trakcie wykonywania ostatniej pracy mieszkała w państwie miejsca zatrudnienia. Z kolei zgodnie z art. 11 ust. 1 rozporządzenia nr 987/2009, przy ustalaniu miejsca zamieszkania danej osoby należy w pierwszej kolejności porównać czas trwania i ciągłość pobytu danej osoby w obu państwach, a także dokonać analizy sytuacji osobistej tej osoby, na którą składają się: charakter i specyfika jej pracy, jej więzi rodzinne, prowadzenie jakiejkolwiek działalności o charakterze niezarobkowym, jej sytuacji mieszkaniowej oraz państwo, w którym dana osoba uważana jest za rezydenta dla celów podatkowych. W myśl art. 11 ust. 2 rozporządzenia dopiero w przypadku, gdy powyższe kryteria nie pozwolą na jednoznaczne ustalenie miejsca zamieszkania danej osoby, należy brać pod uwagę zamiar tej osoby oraz cel jej wyjazdu do innego państwa. Tymczasem ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego – tj. treści, złożonego pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań oświadczenia z dnia [...] stycznia 2013 r., skarżąca I. M. przed wyjazdem za granicę przez 26 lat nieprzerwanie zamieszkiwała w Polsce. Odnosząc się do swojej sytuacji mieszkaniowej w [...] wpisała w oświadczeniu, że zamieszkiwała w tym państwie w wynajmowanym pokoju. W odniesieniu do swojej sytuacji mieszkaniowej w Polsce podczas pobytu za granicą wpisała natomiast, że w 2010 r. wykupiła mieszkanie. Informację tę skarżąca potwierdziła również w treści odwołania. W świetle powyższej informacji uznano, że sytuacja mieszkaniowa skarżącej w Polsce podczas pobytu za granicą była bardziej stabilna niż jej sytuacja mieszkaniowa w [...]. Okoliczności te mogłyby sugerować, że nie przebywała za granicą na stałe. Jednakże, treść jej oświadczenia wskazuje, że przebywała w [...] od listopada 2008 r. do grudnia 2012 r., tj. przez ponad cztery lata, a jej kontakty z Polską podczas tego okresu ograniczały się do przyjazdów od jednego do dwóch razy do roku na okresy od jednego do trzech tygodni ponieważ – jak podała w odwołaniu – podróże były kosztowne. Zatem niezależnie od przyczyn takiego stanu rzeczy, nie ulega wątpliwości, że skarżąca przebywała w Polsce jedynie okazjonalnie i w konsekwencji jej pobyt w [...] był pobytem ciągłym. W treści oświadczenia stwierdziła również, że podczas pobytu w [...] była zatrudniona w tym państwie na podstawie trzech umów o pracę zawartych na czas nieokreślony. Co więcej, w treści dokumentu SED U002 [...] instytucja właściwa potwierdziła nieprzerwany niemal czteroletni okres ubezpieczenia w tym państwie. Na podstawie powyższych okoliczności uznać należy, że praca skarżącej w [...] miała charakter stały. Ponadto w treści odwołania skarżąca podnosi również, że "w miarę możliwości pomagała swojej mamie i siostrze, gdyż ich sytuacja była trudna". Jednak w oświadczeniu, jako najbliższego członka rodziny wymieniła swojego męża, który przebywał wraz z nią w [...], a także zaznaczyła, że podczas pracy za granicą nie przekazywała środków finansowych na utrzymanie zamieszkujących w Polsce członków rodziny, z którymi prowadziłaby wspólne gospodarstwo domowe. Oznacza to, że podczas pobytu w [...] silniejsze więzi rodzinne łączyły ją z jej mężem również przebywającym w tym państwie. Dalej wskazano, że w treści oświadczenia skarżąca zaznaczyła, że nie podlegała w Polsce obowiązkowi podatkowemu od dochodów uzyskanych za granicą, co oznacza, że podczas pobytu w [...] nie miała ona w Polsce miejsca zamieszkania do celów podatkowych (rezydencji podatkowej). Wszystkie te okoliczności wskazują, że miejscem zwykłego zamieszkania skarżącej podczas pracy za granicą była [...]. W oświadczeniu skarżąca zaznaczyła, że podczas pobytu za granicą nie prowadziła działalności niezarobkowej w [...] i zaznaczyła, że podczas pracy w [...] była w Polsce zameldowana na pobyt stały. Jednakże utrzymywanie w danym kraju miejsca zameldowania nie jest równoznaczne z utrzymywaniem w tym kraju miejsca zamieszkania. W treści oświadczenia jako powód, który skłonił ją do wyjazdu do [...] wpisała "trudna sytuacja finansowa", a także zaznaczyła, że nie przebywała w [...] z zamiarem stałego pobytu. Jednakże, po analizie całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego uznano, że w świetle większości obiektywnych kryteriów wymienionych w art. 11 ust. 1 rozporządzenia nr 987/2009, miejscem zamieszkania skarżącej podczas ostatniego okresu ubezpieczenia była [...] i w tym stanie rzeczy nie jest możliwe odwoływanie się do kryteriów subiektywnych wymienionych w art. 11 ust. 2 rozporządzenia, tj. powodów, które skłoniły wymienioną do wyjazdu do [...], ani jej zamiaru. W dalszej części wskazano, że w odwołaniu poinformowała, iż podczas pobytu za granicą "w Polsce miała i nadal ma rachunek bankowy". Jednakże zgodnie z art. 11 rozporządzenia nr 987/2009, kwestia państwa, w którym zainteresowany inwestował lub gromadził środki finansowe nie została uznana za kryterium ustalania miejsca zamieszkania w rozumieniu przepisów rozporządzenia nr 883/2004 i w związku z powyższym należy uznać, że powyższa informacja zawarta w odwołaniu nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. Reasumując, skarżąca nie może być traktowana jako osoba utrzymująca podczas pracy za granicą miejsca zamieszkania w Polsce, a w konsekwencji nie może skorzystać z uprawnień określonych w art. 65 ust. 2 i 5 rozporządzenia nr 883/2004. W istocie bowiem przyjeżdżając do Polski, zmieniła miejsce zamieszkania. Zgodnie z art. 71 ust. 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, prawo do zasiłku dla bezrobotnych przysługuje bezrobotnemu, który w okresie 18 miesięcy poprzedzających dzień rejestracji w PUP, był zatrudniony lub ubezpieczony łącznie przez co najmniej 365 dni. W myśl art. 61 ust. 2 rozporządzenia nr 883/2004 uwzględnienie przy ustalaniu prawa do zasiłku dla bezrobotnych na terytorium Polski okresów ubezpieczenia spełnionych przez skarżącą na obszarze [...], jest możliwe tylko pod warunkiem spełnienia przez nią ostatniego okresu ubezpieczenia w Polsce albo zastosowania wobec niej przepisu art. 65 ust. 2 i 5 ww. rozporządzenia. Tymczasem jak wykazano powyżej, wymieniona nie może być uznana za osobę zachowującą podczas pracy na terytorium [...] miejsce zamieszkania w Polsce, a tym samym nie może zostać objęta postanowieniami preferencyjnego przepisu art. 65 ust. 2 i 5 rozporządzenia nr 883/2004. Ponadto nie spełniła również ostatniego okresu ubezpieczenia na terytorium Polski. Biorąc pod uwagę ww. okoliczności, a także fakt, że nie udokumentowała żadnych, spełnionych w okresie 18 miesięcy poprzedzających dzień rejestracji w PUP na terytorium Polski okresów uprawniających do zasiłku dla bezrobotnych w rozumieniu art. 71 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, nie jest możliwe przyznanie jej prawa do zasiłku dla bezrobotnych.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skarżąca I. M. powołała się na swoją trudną sytuację życiową, wskazując, że samotnie wychowuje syna, nie ma żadnych dochodów i korzysta z pomocy socjalnej, bowiem nie może liczyć na pomoc rodziny.

W odpowiedzi na skargę Minister Pracy i Polityki Społecznej wniósł o jej oddalenie, wskazując na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Skarga analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie. Na samym wstępie stwierdzić należy, że bezspornym jest, iż skarżąca I. M. zarejestrowała się w Powiatowym Urzędzie Pracy w R. w dniu [...] stycznia 2013 r., natomiast ostatni okres ubezpieczenia związany z płatnym zatrudnieniem spełniła na terytorium [...] w okresie od 2 lutego 2009 r. do 2 grudnia 2012 r.

Zgodnie z przepisem art. 61 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. Urz. UE L 166 z dnia 30 kwietnia 2004 r. ze zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydania specjalne, rozdz. 5, t. 5 ze zm.), zwanego dalej "rozporządzenie 883/2004", bezrobotny ubiegający się o świadczenie z tytułu bezrobocia ma prawo do uwzględnienia, w koniecznym zakresie, okresów ubezpieczenia przebytych pod działaniem ustawodawstw innych państw członkowskich Unii Europejskiej (UE). Natomiast w myśl art. 61 ust. 2 powołanego rozporządzenia, uwzględnienie okresów ubezpieczeń społecznych za granicą może nastąpić wyłącznie pod warunkiem spełnienia przez bezrobotnego ostatniego okresu ubezpieczenia na terytorium państwa, w którym ubiega się on o zasiłek, a wyjątek od powyższej zasady przewidziano w przepisie art. 65 ust. 2 i ust. 5a rozporządzenia nr 883/2004. Mianowicie całkowicie bezrobotny, który w okresie swojego ostatniego zatrudnienia lub pracy na własny rachunek miał miejsce zamieszkania w innym państwie członkowskim niż właściwe państwo członkowskie, i który nadal mieszka w tym państwie lub powróci do tego państwa, pozostaje w dyspozycji urzędów zatrudnienia państwa członkowskiego, w którym ma miejsce zamieszkania (art. 65 ust. 2 zd. 1). Bezrobotny, o którym mowa w ust. 2 zdanie pierwsze i drugie, otrzymuje świadczenie zgodnie z ustawodawstem państwa członkowskiego, w którym ma on miejsce zamieszkania, tak jak gdyby podlegał temu ustawodawstwu w okresie swojego zatrudnienia lub pracy na własny rachunek. Świadczenia te udzielane są przez instytucję miejsca zamieszkania (art. 65 ust. 5a).

Warunkiem uzyskania przez bezrobotnego świadczeń dla bezrobotnych w państwie, w którym nie był on ostatnio zatrudniony na podstawie powyższych przepisów, jest oddanie się do dyspozycji służb zatrudnienia tego państwa oraz udokumentowanie zamieszkania w tym państwie w okresie zatrudnienia w innym państwie członkowskim UE.

Stanowisko takie, jak trafnie stwierdził organ, wyraził Europejski Trybunał Sprawiedliwości w orzeczeniu w sprawie C-128/83 – Guyot (ECR 1984/9/03507), dotyczącym co prawda wykładni art. 71 rozporządzenia nr 1408/71, który jednakże co do istoty odpowiada treści art. 65 ust. 2 i 5 rozporządzenia nr 883/2004. Stwierdził on mianowicie, że art. 71 rozporządzenia nr 1408/71 nie ma zastosowania do osoby bezrobotnej, która w trakcie wykonywania ostatniej pracy mieszkała w państwie miejsca zatrudnienia.

Interpretacją przepisu art. 65 ust. 2 i 5 rozporządzenia nr 883/2004 zajęła się również Komisja Administracyjna ds. Koordynacji Systemów Zabezpieczenia Społecznego, która zgodnie z jego art. 72 lit. a, odpowiada za rozpatrywanie wszelkich spraw administracyjnych lub dotyczących wykładni, wynikających z przepisów rozporządzenia (WE) nr 883/2004 i rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 z dnia 16 września 2009 r. dotyczącego wykonywania rozporządzenia (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. Urz. UE L 284 z dnia 30 października 2009 r. ze zm.), dalej "rozporządzenie nr 987/2009" w decyzji nr U2 z dnia 12 czerwca 2009 r. w sprawie zakresu art. 65 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004, dotyczącego uprawnienia do zasiłków dla bezrobotnych osób całkowicie bezrobotnych innych niż pracownicy przygraniczni, które w okresie ich ostatniego zatrudnienia lub pracy na własny rachunek, miały miejsce zamieszkania na terytorium państwa członkowskiego innego niż właściwe państwo członkowskie (Dz. Urz. UE C 2010.106.43).

W przedmiotowej decyzji Komisja, mając na uwadze m.in. okoliczność, iż pomimo, że praktyka taka jest obecnie dopuszczalna w przypadku pracowników przygranicznych i pewnych kategorii pracowników, którzy także zachowują bliskie więzi z ich krajami pochodzenia, nie byłoby już dopuszczalne, aby poprzez zbyt szeroką wykładnię pojęcia "zamieszkanie", zakres stosowania art. 65 rozporządzenia (WE) nr 883/2004, został rozszerzony w celu objęcia nim wszystkich osób, które są stale zatrudnione lub stale wykonują pracę na własny rachunek w państwie członkowskim, lecz które pozostawiły ich rodziny w państwie ich pochodzenia, postanowiła, iż do celów stosowania niniejszej decyzji ustalenie państwa miejsca zamieszkania następuje zgodnie z art. 11 rozporządzenia (WE) nr 987/2009.

Z kolei stosownie do art. 11 ust. 1 rozporządzenia nr 987/2009, przy ustalaniu miejsca zamieszkania danej osoby należy ustalić ośrodek interesów życiowych zainteresowanego w oparciu o ogólną ocenę wszystkich dostępnych informacji dotyczących istotnych okoliczności, które mogą obejmować, w stosownych przypadkach:

a) czas trwania i ciągłość pobytu na terytorium zainteresowanych państw członkowskich,

b) sytuację danej osoby, w tym: charakter i specyfikę wykonywanej pracy, w szczególności miejsce, w którym praca ta jest zazwyczaj wykonywana, jej stały charakter oraz czas trwania każdej umowy o pracę, jej sytuację rodzinną i więzi rodzinne, prowadzenie jakiejkolwiek działalności o charakterze niezarobkowym, w przypadku studentów – źródło ich dochodu, jej sytuację mieszkaniową, zwłaszcza informację, czy sytuacja ta ma charakter stały, państwo członkowskie, w którym osoba uważana jest za mającą miejsce zamieszkania dla celów podatkowych.

Natomiast, stosownie do art. 11 ust. 2 powołanego rozporządzenia, w przypadku, gdy uwzględnienie poszczególnych kryteriów w oparciu o istotne okoliczności wymienione w ust. 1 nie doprowadzi do osiągnięcia porozumienia przez zainteresowane instytucje, zamiar danej osoby, taki jaki wynika z tych okoliczności, a zwłaszcza powody, które skłoniły ją do przemieszczenia się, są uznawane za rozstrzygające dla ustalenia jej rzeczywistego miejsca zamieszkania.

W ocenie organu w rozpoznawanej sprawie przytłaczająca większość obiektywnych kryteriów wymienionych w art. 11 ust. 1 rozporządzenia nr 987/2009 wskazuje, że miejscem zamieszkania skarżącej podczas pracy na terytorium [...] był właśnie ten kraj, ponieważ jej pobyt w ww. kraju przez ponad 4 lata miał charakter ciągły, a pobyty w Polsce od jednego do dwóch razy w roku po 1 do 3 tygodni, miały charakter okazjonalny. Ponadto – jak podała w odwołaniu – co prawda przekazywała środki finansowe rodzinie mieszkającej w Polsce (matce i siostrze), bowiem ich sytuacja finansowa była trudna, jednakże w oświadczeniu jako najbliższego członka rodziny wymieniła swojego męża. W ocenie organu oznacza to, że silniejsze więzi łączyły ją z mężem, który w tym czasie również przebywał w [...]. Niezależnie od powyższego jej praca miała charakter stały. Powyższe – zdaniem organu – świadczy, że w świetle większości obiektywnych kryteriów wymienionych w art. 11 ust. 1 rozporządzenia, miejscem zamieszkania skarżącej podczas ostatniego okresu ubezpieczenia była [...].

Z tym stanowiskiem organu – w ocenie Sądu – nie sposób się zgodzić, gdyż określone w art. 11 ust. 1 rozporządzenia 987/2009 kryteria obiektywne nie pozwalają na jednoznaczne ustalenie miejsca zamieszkania skarżącej podczas jej zatrudnienia za granicą.

W szczególności organ nie dokonał analizy oraz nie wyjaśnił wyczerpująco celu przebywania przez skarżącą w [...] przez okres ponad 4 lat, jak i jej przyjazdów w okresach urlopu do kraju. Przecież w oświadczeniu wymieniona podała, że powodem wyjazdu za granicę była jej "trudna sytuacja finansowa" i jeśli dodatkowo zważy się, iż – jak podała w oświadczeniu oraz w odwołaniu – w tym czasie pomagała matce i siostrze, a co najważniejsze za uzyskane w [...] środki finansowe zakupiła w Polsce w roku 2010 mieszkanie własnościowe i do końca swojego pobytu w [...] ponosiła wszelkie koszty związane z jego utrzymaniem, to powstają wątpliwości i których organ nie podjął się wyjaśnienia, co do celowości okresu trwania i ciągłości pobytu w [...]. Innymi słowy mówiąc, organ wyciągnął zbyt pośpieszne wnioski, nie badając tej sprawy dostatecznie wnikliwie, stwierdzając, iż powyższe kryteria przemawiają za [...], jako miejscem zamieszkania skarżącej. Wszak rzeczą oczywistą jest i notoryjnie znaną, że będąc w trudnej sytuacji finansowej, osoba kupująca w kraju mieszkanie własnościowe musi pracować będąc za granicą przez określony czas i ograniczać swoje przyjazdy do kraju, aby w ten sposób zaoszczędzić środki finansowe na ten cel. Ponadto organ nie podjął się w żadnej mierze oceny, o czym skarżąca podała w odwołaniu, że częstsze przyjazdy do Polski nie były możliwe, ponieważ zarobione w [...] pieniądze przeznaczała na remont wykupionego mieszkania w Polsce oraz na leczenie. Niezależnie od powyższego organ całkowicie gołosłownie stwierdził, że "silniejsze więzi rodzinne łączyły ją z jej mężem również przebywającym w tym państwie". Tymczasem skarżąca w oświadczeniu podała, że z mężem "Od [...]. 2012 jesteśmy w separacji, nie mieszkaliśmy razem i nie prowadziliśmy wspólnego gosp. domowego". Nie dość, że organ nie uwzględnił tego faktu, a wręcz odwrotnie – o czym wskazano już wyżej – ocenił więzi rodzinne skarżącej z mężem na "silniejsze", to ponadto nie wyjaśnił, czy nie mieszkali oni razem oraz nie prowadzili wspólnego gospodarstwa domowego od chwili separacji, czy też od chwili zawarcia związku małżeńskiego, bowiem z literalnie brzmiącego oświadczenia skarżącej nie sposób tego dociec. Dodać ponadto należy, na co organ również nie zwrócił uwagi, że początek jej pobytu w [...] nie pokrywa się z datą ślubu, bowiem – jak wynika z oświadczenia – został on zawarty [...] września 2009 r. W dalszej części zauważyć należy, że badając przesłanki z art. 11 ust. 1 rozporządzenia, organ w żaden sposób nie zbadał, jaki był charakter pracy skarżącej i jej specyfika oraz nie podjął się oceny faktu, że nie prowadziła ona jakiejkolwiek działalności o charakterze niezarobkowym, jak podała w oświadczeniu. Tymczasem owa analiza jest o tyle istotna, że atrakcyjność wykonywanej pracy i ewentualne możliwości awansowania, a w konsekwencji większe wynagrodzenie i konkurencyjność do pracy w Polsce, jak również prowadzenie działalności o charakterze niezarobkowym może świadczyć o zamiarze zamieszkania w kraju wykonywania pracy, a co najważniejsze fakty te podlegają obligatoryjnemu badaniu i czego organ absolutnie nie dokonał. Analizując w dalszym ciągu rozpoznawaną sprawę zwrócić należy uwagę na okoliczność, że organ żadnym stopniu nie podjął się, będąc do tego zobowiązany, analizy sytuacji mieszkaniowej skarżącej w [...], a wymieniona podała, iż zamieszkiwała w wynajmowanym pokoju. Ma to o tyle istotne znaczenie, że inny jest status i zamiar co do miejsca zamieszkania osoby będącej w sytuacji skarżącej, a inny wynajmującej mieszkanie, lub gdy je posiada.

Mając na uwadze powyższe uwagi uznać należy za przedwczesną – zdaniem Sądu – konstatację organu, iż "Jednakże po analizie całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego należy jednoznacznie stwierdzić, że w świetle większości obiektywnych kryteriów wymienionych w art. 11 ust. 1 rozporządzenia 987/2009, miejscem zamieszkania Pani I. M. podczas ostatniego okresu ubezpieczenia była [...]".

Zatem rozpoznając sprawę, organ winien uwzględnić wszystkie wymienione powyżej uwagi i wątpliwości Sądu oraz dokonać brakującej analizy kryteriów, wyszczególnionych w tych rozważaniach, a mających właśnie źródło w art. 11 ust. 1 rozporządzenia nr 987/2009.

W tym stanie rzeczy, na mocy art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) w zw. z art. 152 i art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), należało orzec, jak w sentencji wyroku.