Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 2766/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-03-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6209 Inne o symbolu podstawowym 620
Hasła tematyczne: Ochrona zdrowia
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 59 ust 1 pkt 1, art. 64 ust 1-4, art. 65
journal: Dz.U. 2012 poz 159
law: Ustawa z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka ( spr.), , Sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk, Sędzia WSA Izabela Ostrowska, Protokolant st. sekr. sąd. Joanna Piątek-Macugowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 marca 2016 r. sprawy ze skargi (...) na decyzję Rzecznika Praw Pacjenta z dnia (...) września 2015 r. znak (...) w przedmiocie uznania praktyk za naruszające zbiorowe prawa pacjentów oddala skargę


UZASADNIENIE

Rzecznik Praw Pacjenta decyzją z dnia (...) września 2015 r. ((...), na podstawie art. 59 ust. 1 pkt 1, art. 64 ust. 1-4, art. 65 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz. U. z 2012 r., poz. 159 ze zm.), dalej: "ustawa" oraz art. 104 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.) uznał praktyki stosowane 2 i 5 stycznia 2015 r. przez (...), prowadzącą działalność gospodarczą pod nazwą: "(...), polegające na ograniczeniu dostępu do dokumentacji medycznej spowodowanym zaprzestaniem udzielania świadczeń zdrowotnych w wyniku nie zawarcia umowy z Narodowym Funduszem Zdrowia na udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej na 2015 r. i zamknięciem podmiotu leczniczego w związku z prowadzonym protestem lekarzy zrzeszonych w Federacji Związków Pracodawców Ochrony Zdrowia Porozumienie (...), przez co pacjenci nie mogli złożyć wniosków o udostępnienie dokumentacji medycznej w siedzibie podmiotu leczniczego, jako naruszające zbiorowe prawa pacjentów i stwierdził zaniechanie stosowania tych praktyk z dniem (...) stycznia 2015 r.

Organ wskazał, że pismem z dnia (...) stycznia 2015 r. na podstawie art. 61 ust. 1 ustawy, wystąpił do podmiotu leczniczego o przesłanie informacji czy podmiot zaprzestał udzielania świadczeń zdrowotnych pacjentom od (...) stycznia 2015 r. w związku z protestem skutkującym odmową zawarcia umowy z Narodowym Funduszem Zdrowia na udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej na 2015 r., jeśli tak to o wyjaśnienie, czy poinformowano pacjentów o sposobie udostępniania dokumentacji medycznej pacjentom wobec zamknięcia placówki od (...) stycznia 2015 r. oraz jak zorganizowano udostępnianie dokumentacji medycznej po (...) stycznia 2015 r., a także o przesłanie regulaminu organizacyjnego.

W odpowiedzi wyjaśniono, że (...) stycznia 2015 r. placówka nie udzielała świadczeń wobec braku umowy z NFZ na udzielanie świadczeń podstawowej opieki zdrowotnej. Wskazano też, iż poinformowała pacjentów, iż udostępnianie im dokumentacji medycznej może nastąpić po złożeniu stosownego wniosku w formie pisemnej, mailowej bądź telefonicznej. Do powyższych wyjaśnień dołączono kopię regulaminu organizacyjnego.

Po przeprowadzeniu postępowania dowodowego Rzecznik Praw Pacjenta podał, że (...), prowadzi działalność gospodarczą pod nazwą: "(...) jest podmiotem leczniczym, zarejestrowanym w Rejestrze podmiotów leczniczych, prowadzonym przez Wojewodę (...) pod numerem księgi: (...) co wynika z księgi rejestrowej (stan na dzień (...) stycznia 2015 r.).

Rzecznik Praw Pacjenta stwierdził, że kontrolowany podmiot leczniczy w dniach (...) stycznia 2015 r. stosował praktyki - polegające na ograniczeniu dostępu do dokumentacji medycznej spowodowanym zaprzestaniem udzielania świadczeń zdrowotnych w wyniku nie zawarcia umowy z Narodowym Funduszem Zdrowia na udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej na 2015 r. i zamknięciem przychodni w związku z prowadzonym protestem lekarzy zrzeszonych w Federacji Związków Pracodawców Ochrony Zdrowia Porozumienie (...), przez co pacjenci mogli jedynie złożyć wniosek o udostępnienie dokumentacji medycznej przesyłając go na adres pocztowy przychodni, telefonu lub za pośrednictwem poczty elektronicznej - za naruszające zbiorowe prawa pacjentów i stwierdził zaniechanie stosowania tej praktyki w dniu (...) stycznia 2015 r.

Rzecznik Praw Pacjenta wskazał, że w dniu (...) stycznia 2015 r. zostało zawarte porozumienie pomiędzy lekarzami zrzeszonymi w Federacji Związków Pracodawców Ochrony Zdrowia Porozumienie (...) a Ministrem Zdrowia, w wyniku którego protest lekarzy zakończył się, co jest faktem powszechnie znanym, nie wymagającym dowodu.

Biorąc pod uwagę powyższe, po przeprowadzeniu postępowania w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, działając na podstawie art. 64 ust. 3 i 4 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, organ stwierdził, że w dniach (...) stycznia 2015 r. doszło do stosowania w podmiocie leczniczym praktyk naruszających zbiorowe prawa pacjentów, o których mowa w art. 59 ust. 1 pkt 1 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, poprzez ograniczenie dostępu do dokumentacji medycznej.

Organ wskazał, że zgodnie bowiem art. 59 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy, przez praktykę naruszającą zbiorowe prawa pacjentów rozumie się bezprawne, zorganizowane działania lub zaniechania podmiotów udzielających świadczeń zdrowotnych, mające na celu pozbawienie pacjentów praw lub ograniczenie tych praw, w szczególności podejmowane celem osiągnięcia korzyści majątkowej. Nie jest zbiorowym prawem pacjenta suma praw indywidualnych.

Rzecznik Praw Pacjenta, powołując się na treść art. 23 ust. 1 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, wyjaśnił, że pacjent ma prawo do dostępu do dokumentacji medycznej dotyczącej jego stanu zdrowia oraz udzielonych mu świadczeń zdrowotnych. Zgodnie z art. 26 ust. 1 ww. ustawy podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych udostępnia dokumentację medyczną pacjentowi lub jego przedstawicielowi ustawowemu, bądź osobie upoważnionej przez pacjenta.

Powołując się na treść z art. 27 ww. ustawy, Rzecznik Praw Pacjenta wskazał, że dokumentacja medyczna może być udostępniona:

1) do wglądu, w tym także do baz danych w zakresie ochrony zdrowia, w siedzibie podmiotu udzielającego świadczeń zdrowotnych;

2) poprzez sporządzanie jej wyciągów, odpisów lub kopii;

3) poprzez wydanie oryginału za pokwitowaniem odbioru i z zastrzeżeniem zwrotu po wykorzystaniu, jeżeli uprawniony organ lub podmiot żąda udostępnienia oryginałów tej dokumentacji.

Ponadto w myśl § 78 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie rodzajów i zakresu dokumentacji medycznej oraz sposobu jej przetwarzania (Dz. U. Nr 252, poz.1697 ze zm.) udostępnienie dokumentacji medycznej następuje bez zbędnej zwłoki. W przypadku, gdy udostępnienie dokumentacji nie jest możliwe, odmowa wymaga zachowania formy pisemnej oraz podania przyczyny (§ 79 ww. rozporządzenia).

Rzecznik Praw Pacjenta wskazał, że w celu realizacji przedmiotowego prawa pacjent powinien złożyć stosowne żądanie do podmiotu udzielającego świadczeń zdrowotnych o udostępnienie dokumentacji medycznej w wybranej przez siebie formie określonej w art. 27 ww. ustawy. Niemniej jednak przepisy prawa nie określają w jaki sposób pacjent ma skierować powyższe żądanie. Zatem, zdaniem Rzecznika Praw Pacjenta, należy uznać, że może to być dowolny sposób, w szczególności pacjent może udać się do podmiotu udzielającego świadczeń zdrowotnych i ustnie zażądać udostępnienia dokumentacji medycznej. Przy tym podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych leczniczy nie może ograniczać sposobu przyjmowania wniosków o udostępnienie tej dokumentacji jedynie do formy pisemnej bądź elektronicznej.

Zdaniem Rzecznika Praw Pacjenta stosowana przez przychodnię w dniach (...) stycznia 2015 r. praktyka była bezprawna, gdyż podmiot ten ograniczył sposób przyjmowania od pacjentów wniosków o udostępnienie dokumentacji medycznej umożliwiając wyłącznie złożenie wniosku w trybie pisemnym bądź za pośrednictwem telefonu lub poczty elektronicznej. Ze zgłoszenia w dniu (...) stycznia 2015 r. wynika, że placówka w tym dniu była zamknięta i nie udostępniała dokumentacji medycznej.

Ponadto zamknięcie tego podmiotu, w sytuacji w której istniała pilna potrzeba uzyskania dokumentacji medycznej (np.: dla wystawienia recepty uprawniającej do nabycia leku, przeprowadzenia zabiegu operacyjnego) celem skorzystania ze świadczeń udzielanych przez inny podmiot, stanowiło naruszenie dyspozycji § 78 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie rodzajów i zakresu dokumentacji medycznej oraz sposobu jej przetwarzania, zgodnie z którą udostępnienie dokumentacji następuje bez zbędnej zwłoki.

Rzecznik przytoczył również treść "Regulaminu Udostępniania Dokumentacji Medycznej w Praktyce Lekarza Rodzinnego (...)" i stwierdził, że zapisy: "termin wykonania kopii dokumentacji ustala się na 7 dni roboczych", dokumentację medyczną udostępnia się na pisemny wniosek zainteresowanego, stanowią bezprawne zorganizowane działania naruszające zbiorowe prawa pacjentów.

Zdaniem organu ze wskazanych okoliczności jednoznacznie wynika, iż w rozpatrywanej sprawie spełnione zostały przesłanki z art. 59 ust. 1 pkt 1 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, co obligowało Rzecznika Praw Pacjenta do uznania przedmiotowej praktyki jako naruszającej zbiorowe prawa pacjentów.

Skargę na powyższą decyzję złożyła (...) zarzucając naruszenie:

- art. 59 ust. 1 pkt 1 ustawy w zw. z art. 64 ust. 1-4 oraz art. 65 ustawy poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w oparciu o stwierdzenie, ze forma składania wniosku o wydanie dokumentacji medycznej zapewniona przez skarżącą miała charakter działania/zaniechania w rozumieniu tego przepisu, w sytuacji gdy skarżąca zapewniła możliwość uzyskania pełnego dostępu do dokumentacji medycznej,

- art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy w zw. z art. 64 ust. 1-4 oraz art. 65 ustawy w zw. z art. 23 ust 1.i art. 26 ust 1 ustawy w wyniku błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania polegającego na uznaniu, że udostępnienie dokumentacji medycznej na wniosek złożony korespondencyjnie lub za pośrednictwem środków porozumiewania się na odległość: telefonu bądź poczty elektronicznej, z wyłączeniem formy ustnej żądania stanowi bezprawne działanie/zaniechanie oraz poprzez stwierdzenie, że działanie/zaniechanie skarżącej było zorganizowane, tj. zaplanowane,

– art. d. 59 ust. 1 pkt 1 ustawy w zw. z 78 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie rodzajów i zakresu dokumentacji medycznej oraz sposobu jej przetwarzania, poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że "bez zbędnej zwłoki" oznacza wydanie dokumentacji natychmiast, w chwili złożenia żądania przez pacjenta i tym samym ponowne niewłaściwe zastosowanie art. 59 ust. 1 pkt 1 ustawy, poprzez przyjęcie, że działanie/zaniechanie skarżącej było bezprawne, podczas gdy zastrzeżenie terminu do sporządzenia kopii dokumentacji medycznej nie powoduje naruszenia obowiązku udostępnienia dokumentacji bez zbędnej zwłoki,

- art. 59 ust. 1 pkt 1 ustawy w zw. z art. 64 ust. 1-4 oraz art. 65 ustawy poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w sytuacji, gdy nie występuje przesłanka działania/zaniechania skarżącej, mającego na celu pozbawienie pacjentów praw lub ich ograniczenie,

Błędną wykładnię art. 27 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, poprzez stwierdzenie, że podmiot udzielający świadczeń nie może określić formy składania wniosku przez pacjenta o udostępnienie dokumentacji medycznej oraz sposobu jej przetwarzania poprzez uznanie, że udostępnianie pacjentom odpisów, wypisów lub kopii dokumentacji medycznej jedynie na pisemny wniosek osoby uprawnionej oraz załatwianiu wniosków w sprawie udostępnienia dokumentacji medycznej w przeciągu 7 dni roboczych od daty jego złożenia stanowi bezprawne zorganizowanie działania skarżącej mające na celu ograniczenie praw pacjentów do dokumentacji medycznej, podczas gdy zastrzeżenie w "Regulaminie Udostępniania Dokumentacji Medycznej w Praktyce Lekarza Rodzinnego (...)", terminu wykonania kopii dokumentacji medycznej na 7 dni roboczych oraz konieczności złożenia pisemnego wniosku przez pacjenta jest zgodne z prawem i ma na celu jedynie zabezpieczenie prawidłowego toku pracy podmiotu leczniczego oraz realizację zawartego w ww. przepisach obowiązku stosownego prowadzenia, przechowywania, przetwarzania i ochrony danych zawartych w dokumentacji medycznej przez podmiot leczniczy, a w przedmiotowym regulaminie wprost przewidziano możliwość bezzwłocznego udostępnienia pacjentowi dokumentacji medycznej pacjentowi.

W skardze narzucono również naruszenie przepisów postępowania wskazując: art. 6, 7 i 8 k.p.a. poprzez przyjęcie, że bezsporną okolicznością jest, iż skarżąca uczestniczyła w proteście lekarzy rodzinnych zrzeszonych w Federacji Związków Pracodawców Ochrony Zdrowia, a ponadto że forma udostępnienia dokumentacji medycznej była zorganizowanym, zaplanowanym działaniem mającym na celu ograniczenie praw pacjentów, w sytuacji braku jakichkolwiek dowodów na tę okoliczność oraz zapewnienia przez skarżącą możliwości złożenia wniosku za pośrednictwem poczty, poczty elektronicznej oraz telefonicznie, jak również, że forma złożenia wniosku i "zamknięcie podmiotu" uniemożliwiało wydanie dokumentacji medycznej bez zbędnej zwłoki w sytuacji braku jakichkolwiek dowodów na tę okoliczność, w szczególności braku jakichkolwiek skarg pacjentów na nie wydanie im dokumentacji, ponadto przyjęciu, ze skarżąca udostępnia pacjentom odpisy, wypisy lub kopie dokumentacji medycznej jedynie na pisemny wniosek oraz rozpatruje wnioski w tym względzie w przeciągu 7 dni roboczych pomimo nieudowodnienia faktycznego zaistnienia takich zdarzeń i braku skarg pacjentów na ww. tryb udostępniania dokumentacji medycznej przez skarżącą oraz zastrzeżenie "Regulaminie Udostępniania Dokumentacji Medycznej w Praktyce Lekarza Rodzinnego (...)" możliwości uzyskania szybszego dostępu do dokumentacji medycznej.

Skarżąca wniosła m.in. o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. .

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał przedstawione stanowisko.

Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.

Ponadto, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U z 2012 r., poz. 270 ze zm.), cyt. dalej p.p.s.a.

W świetle powyższych kryteriów skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja odpowiada przepisom prawa.

Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji stanowił art. 59 ust. 1 pkt 1 i art. 64 ust. 1-4 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta. Zgodnie z tymi przepisami w przypadku wydania przez Rzecznika decyzji o uznaniu praktyki za naruszającą zbiorowe prawa pacjentów nakazuje on jej zaniechanie, a w przypadku zaprzestania stosowania tych praktyk wydaje decyzję o uznaniu praktyki za naruszającą zbiorowe prawa pacjentów i stwierdzającą zaniechanie jej stosowania. Decyzji nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności. Organ może także nałożyć na podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych obowiązek składania w wyznaczonym terminie informacji o stopniu realizacji działań niezbędnych do zaniechania stosowania takich praktyk.

Definicję praktyk naruszających zbiorowe prawa pacjentów zawiera art. 59 ust. 1 ww. ustawy - przez praktykę naruszającą zbiorowe prawa pacjentów rozumie się dwa rodzaje zachowań: bezprawne zorganizowane działania lub zaniechania podmiotów udzielających świadczeń zdrowotnych oraz stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu zorganizowanie wbrew przepisom o rozwiązywaniu sporów zbiorowych akcji protestacyjnej lub strajku przez organizatora strajku - mające na celu pozbawienie pacjentów praw lub ograniczenie tych praw, w szczególności podejmowane celem osiągnięcia korzyści majątkowej. Nie jest zbiorowym prawem pacjentów suma praw indywidualnych.

Naruszenie zbiorowych praw pacjenta wymaga zatem spełnienia określonych przesłanek: bezprawności, zorganizowanego działania lub zaniechania podmiotu udzielającego świadczeń zdrowotnych, w celu pozbawienia pacjenta praw lub ich ograniczenia. Natomiast bezprawność to zachowanie sprzeczne z ww. ustawą i innymi ustawami określającymi prawa pacjenta i zobowiązania podmiotów udzielających świadczeń zdrowotnych lub niedopełnienie obowiązku wynikającego z norm określonych we wskazanych przepisach. Dopuszczalne jest przyjęcie, że odpowiedzialność na podstawie przywołanego przepisu zachodzi również w przypadku działania w innym celu i przewidywanie możliwości pozbawienia pacjenta praw lub ich ograniczenia. Tym samym nie jest ważny skutek, tylko sam fakt określonego zachowania, co oznacza, że działania bądź zaniechania nie muszą w istocie doprowadzić do pozbawienia lub ograniczenia praw pacjenta. W powyższym przepisie chodzi bowiem o zapewnienie szczególnej ochrony w zakresie udzielania świadczeń zdrowotnych pacjentom jako zbiorowości, grupie, niezależnie od podstawy prawnej świadczenia zdrowotnego. Dla zakwalifikowania praktyki jako naruszającej zbiorowe prawa pacjentów, konieczne jest więc wykazanie, że dochodzi do naruszenia praw nieoznaczonej z góry większej liczby pacjentów. Naruszenie zbiorowych praw pacjentów wymaga powtarzalności zachowania, wskazującej na stałość postępowania. Praktyka określona w art. 59 ust. 1 pkt 1 ma polegać na zachowaniu bezprawnym oraz zorganizowanym. Bezprawność to zachowanie sprzeczne z prawem, zasadami współżycia społecznego lub niedopełnienie obowiązku wynikającego z normy prawnej, orzeczenia sądowego lub zobowiązania (zob. wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 2014 r., sygn. akt II OSK 2826/12, treść dostępna w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Dyspozycja art. 59 ust. 1 pkt 1 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, wskazuje na zorganizowany charakter działania lub zaniechania podmiotu udzielającego świadczeń zdrowotnych, które mają na celu pozbawienie praw pacjentów. Przesłanka zachowania zorganizowanego kładzie nacisk przede wszystkim na zaplanowanie czegoś i przeprowadzenia jakiegoś działania lub powstrzymanie się od jakiegoś działania. Do uznania "celowości" działania lub zaniechania wystarczy, że podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych co najmniej przewiduje, iż jego zachowanie doprowadzi do naruszenia praw pacjentów i na to się godzi. Zakaz stosowania praktyk naruszających zbiorowe prawa pacjentów ma charakter bezwzględny i wynika z samej ustawy (art. 59 ust. 2 ww. ustawy).

Z kolei, naruszenie zbiorowych praw pacjenta wymaga spełnienia dwóch przesłanek: bezprawności działania lub zaniechania i naruszenia zbiorowego interesu konsumentów mające na celu pozbawienie pacjentów praw lub ograniczenie tych praw, w szczególności podejmowane celem osiągnięcia korzyści majątkowej.

Prawo pacjenta do dokumentacji medycznej zostało szczegółowo uregulowane w rozdziale 7 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta. Zgodnie z art. 23 ust. 1 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, pacjent ma prawo do dostępu do dokumentacji medycznej dotyczącej jego stanu zdrowia oraz udzielonych mu świadczeń zdrowotnych. W art. 26 ust. 1 ustawy, wskazano, że podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych udostępnia dokumentację medyczną pacjentowi lub jego przedstawicielowi ustawowemu, bądź osobie upoważnionej przez pacjenta. Po śmierci pacjenta, prawo wglądu w dokumentację medyczną ma osoba upoważniona przez pacjenta za życia (art. 26 ust. 2 ustawy).

Prawidłowo Rzecznik Praw Pacjenta wskazał, że zgodnie z art. 27 ww. ustawy, dokumentacja medyczna może być udostępniona:

1) do wglądu, w tym także do baz danych w zakresie ochrony zdrowia, w siedzibie podmiotu udzielającego świadczeń zdrowotnych;

2) poprzez sporządzanie jej wyciągów, odpisów lub kopii;

3) poprzez wydanie oryginału za pokwitowaniem odbioru i z zastrzeżeniem zwrotu po wykorzystaniu, jeżeli uprawniony organ lub podmiot żąda udostępnienia oryginałów tej dokumentacji.

Ponadto w myśl § 78 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia (...) grudnia 2010 r. w sprawie rodzajów i zakresu dokumentacji medycznej oraz sposobu jej przetwarzania (Dz. U. Nr 252, poz.1697 ze zm.), udostępnienie dokumentacji medycznej następuje bez zbędnej zwłoki. W przypadku, gdy udostępnienie dokumentacji nie jest możliwe, odmowa wymaga zachowania formy pisemnej oraz podania przyczyny (§ 79 rozporządzenia).

I tak, kierując się powyższym i kontrolując wskazaną decyzję Rzecznika Praw Pacjenta, mając przy tym na względzie tak zarzuty sformułowane w skardze, jak i akta sprawy, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja prawa nie narusza. Zdaniem Sądu, Rzecznik Praw Pacjenta prawidłowo bowiem przyjął, iż w dniach (...) stycznia 2015 r. (...), prowadząca działalność gospodarczą pod nazwą: "(...) Praktyka Lekarza Rodzinnego Lecznica" (...) naruszyła zbiorowe prawa pacjentów poprzez ograniczenie dostępu do dokumentacji medycznej umożliwiając pacjentom złożenie wniosku o udostępnienie dokumentacji medycznej jedynie za pośrednictwem poczty, telefonu bądź poczty elektronicznej za naruszające zbiorowe prawa pacjentów i prawidłowo stwierdził zaniechanie stosowania tej praktyki w dniu (...) stycznia 2015 r.

Sąd podzielił ocenę Rzecznika Praw Pacjenta przedstawioną w zaskarżonej decyzji, że w celu realizacji przedmiotowego prawa pacjent powinien złożyć stosowne żądanie do podmiotu udzielającego świadczeń zdrowotnych o udostępnienie dokumentacji medycznej w wybranej przez siebie formie, określonej w art. 27 ww. ustawy, a zatem przez udostępnienie dokumentacji do wglądu, w tym także do baz danych w zakresie ochrony zdrowia, poprzez sporządzanie jej wyciągów, odpisów lub kopii, czy poprzez wydanie oryginału za pokwitowaniem odbioru. Przepisy prawa nie określają jednak w jaki sposób pacjent może złożyć powyższy wniosek. Zatem, zdaniem Sądu, należy uznać, że wniosek o udostępnienie dokumentacji medycznej może zostać złożony w dowolny sposób, w szczególności pacjent może udać się do podmiotu udzielającego świadczeń zdrowotnych i osobiście złożyć taki wniosek. Podkreślić należy, że podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych leczniczy nie może ograniczać sposobu przyjmowania wniosków o udostępnienie tej dokumentacji jedynie do formy pisemnej bądź elektronicznej.

Tym samym realizacja prawa do dostępu do dokumentacji medycznej nie może być w żaden sposób pacjentom ograniczana, czy utrudniana przez podmiot leczniczy również w przypadku zaprzestania udzielania świadczeń zdrowotnych. Prawo to służy bowiem nie tylko ochronie zdrowia, ale nie rzadko decyduje o ochronie życia (nagła operacja, konieczności kontynuowania ściśle określonego leczenia, opisanego w dokumentacji medycznej) .

Zatem należy zgodzić się z Rzecznikiem Praw Pacjenta, że w dniach (...) stycznia 2015 r. przychodnia naruszyła zbiorowe prawa pacjentów poprzez ograniczenie sposobu składania wniosków o udostępnienie dokumentacji medycznej, bowiem pacjent nie mógł złożyć takiego wniosku bezpośrednio w placówce przychodni, a zważywszy, że udostępnienie dokumentacji nie jest z reguły czynnością wymagającą skomplikowanych procedur, pacjent nie mógł zrealizować swojego prawa "bez zbędnej zwłoki", co w standardowych warunkach może oznaczać niezwłocznie, w myśl § 78 ust. 1 rozporządzenia z dnia 21 grudnia 2010 r.

Zauważyć również należy, że samo zamknięcie przychodni, niezależnie z jakiego powodu – czy jest to protest, strajk, czy nawet w sytuacji zaprzestania udzielania świadczeń zdrowotnych w wyniku nie zawarcia umowy z Narodowym Funduszem Zdrowia – nie ma znaczenia w kontekście naruszenia zbiorowych praw pacjentów przez brak lub ograniczenie dostępu do dokumentacji medycznej. Działanie polegające na zamknięciu podmiotu leczniczego jest działaniem celowym, przewidywalnym, a bezpośrednią konsekwencją celowego działania polegającego na jego zamknięciu było również świadome naruszenie zbiorowych praw pacjentów polegające na ograniczeniu dostępu do dokumentacji medycznej, czy też zaniechaniu jej udostępnienia w prawem przewidzianej formie.

Przychodnia lekarska nie jest typowym podmiotem gospodarczym o charakterze biznesowym, który w dowolnym momencie można zamknąć. W przypadku podmiotu gospodarczego będącego podmiotem leczniczym należy mieć na uwadze, że w czasie gdy jest zamknięty nadal istnieją obowiązki wobec aktualnych lub byłych pacjentów – do których należy między innymi udostępnianie dokumentacji medycznej. A zatem, należy tak zorganizować działalność, jej zakończenie, czy też choćby chwilowe zamknięcie żeby pacjenci mogli mieć dostęp do swojej dokumentacji medycznej, a wniosek o jej udostępnienie mogli złożyć w dowolny sposób, a nie jedynie w formie pisemnej, czy też mailowej.

Decydując się na prowadzenie podmiotu gospodarczego będącego podmiotem leczniczym należy mieć na względzie, że podmiot ten - w państwie prawa - będzie podlegał regulacjom ustawowym, a zatem należy liczyć się z odpowiedzialnością prawną jaka została przez ustawodawcę stworzona zarówno w celu ochrony praw podmiotu leczniczego jako podmiotu gospodarczego, jak również dla ochrony praw jego pacjentów.

Z tych też przyczyn Sąd uznał, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Jednocześnie Sąd wyjaśnia, iż nie podzielił zarzutów w niej podniesionych uznając je za chybione. Zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem materialnym, tj. art. 59 ust. 1 pkt 1, art. 64 ust. 3 i 4, art. 65 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta. Sąd nie stwierdził również naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, które dawałoby podstawę do wyeliminowania rozstrzygnięcia z obrotu prawnego.

Organ podjął wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz jej załatwienia, w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy.

Z tych wszystkich przyczyn, podzielając w całości ocenę dokonaną w sprawie przez Rzecznika Praw Pacjenta, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji.