Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 2436/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-04-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Gronowski Sędzia NSA Zbigniew Czarnik Sędzia NSA Andrzej Kuba (spr.) Protokolant Magdalena Sagan po rozpoznaniu w dniu 12 kwietnia 2016 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Głównego Inspektora Transportu Drogowego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 17 kwietnia 2014 r. sygn. akt VI SA/Wa 3047/13 w sprawie ze skargi J. A. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 21 sierpnia 2013 r. nr . w przedmiocie kary za przejazd pojazdem ponadnormatywnym 1) uchyla zaskarżony wyrok i przekazuję sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W.; 2) zasądza od J. A. na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego 1074 (tysiąc siedemdziesiąt cztery) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z dnia 17 kwietnia 2014 r. sygn. akt VI SA/Wa 3047/13 po rozpoznaniu skargi J. A. uchylił decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 21 sierpnia 2013 r. nr . oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 28 czerwca 2013 r. w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatwnym bez zezwolenia.

Sąd pierwszej instancji za podstawę rozstrzygnięcia przyjął następujące ustalenia faktyczne:

W dniu 1 sierpnia 2012 r. w miejscowości D. – B. na drodze powiatowej nr 143IR, zatrzymano do kontroli pojazd członowy składający się z ciągnika marki Scania o nr rej. . wraz z naczepą marki o nr rej. . Pojazdem członowym kierował P.M., który wykonywał przewóz drogowy piasku w imieniu J. A., dalej "skarżący", prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą Spedycja "Bieszczady" Transport Towarowy. Przebieg kontroli utrwalono protokołem z dnia 1 sierpnia 2012 r. .

Podkarpacki Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia 28 czerwca 2013 r. nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości 8.700 zł.

Podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stanowiło przekroczenie dopuszczalnych nacisków osi na drogach, na których dopuszczony jest ruch pojazdów o naciskach osi do 8 ton dla:

• pojedynczej osi napędowej pojazdów silnikowych o 3,55 ton,

• potrójnej osi pojazdów silnikowych, przyczep i naczep przy odległości pomiędzy osiami składowymi naczep, większej niż 1,3 m i nie większej niż 1,4 m o 0.8 ton ( tj. 22,6 ton przy dopuszczalnym na kontrolowanym odcinku drogi 21,8 ton),

• dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu członowego 40 ton o 0,8 (40,8 ton).

Główny Inspektor Transportu Drogowego, po rozpoznaniu odwołania skarżącego, wspomnianą na wstępie decyzją z dnia 21 sierpnia 2013 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Organ wskazał, że miejsce ważenia legitymuje się protokołem z pomiaru pochylenia równości terenu na stanowisku ważenia pojazdów z dnia 15 maja 2012 r. Kontrolowany pojazd został zważony przenośnymi wagami do wykonywania pomiarów statycznych typu SAW 10C/II o nr fabrycznym 856072 i SAW 10 o nr fabrycznym CH 932532. W dniu kontroli obydwie wagi posiadały świadectwa legalizacji ponownej wydane przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar w Poznaniu z datą ważności do 31 maja 2013 r., (waga SAW 10C) i do 31 grudnia 2012 r. (waga SAW 10C/II). Powyższe dokumenty zostały okazane kontrolowanemu przed dokonaniem ważenia pojazdu. Kierowcę poinformowano o sposobie przeprowadzania pomiarów oraz o przysługujących mu uprawnieniach. Pojazd zważono jednokrotnie, gdyż kierowca nie wnosił o ponowne jego zważenie.

Kontrolowany pojazd członowy składał się z ciągnika marki Scania o nr rej. . wraz z naczepą marki . o nr rej... Zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 3 lit. a) rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. 2003 r. Nr 32 poz. 262) dopuszczalna masa całkowita pojazdu nie może przekraczać w przypadku dwuosiowego ciągnika siodłowego i trzyosiowej naczepy - 40 ton. Wyjątek od powyższej reguły wprowadza przepis § 57 ust. 3 ww. rozporządzenia, który wskazuje, iż dopuszczalna masa całkowita pojazdu członowego lub zespołu złożonego z pojazdu silnikowego i przyczepy, zarejestrowanych po raz pierwszy przed dniem 13 marca 2003 r. może wynosić 42 tony. Jednakże zdaniem organu wspomniany wyjątek nie ma w sprawie zastosowania, gdyż pojazd marki Scania o nr rej. . został wprawdzie zarejestrowany po raz pierwszy w dniu 20 marca 1998 r., lecz naczepa marki JZU o nr rej. . w dniu 22 stycznia 2009 r.

Skarżący wniósł skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W., zarzucając m.in. dokonanie pomiaru potrójnej osi pojazdu i masy całkowitej pojazdu przy użyciu dwóch różnych wag SAW 10C/II i SAW 10C, niegodnie z instrukcją obsługi tych wag.

Sąd pierwszej instancji wspomnianym na wstępie wyrokiem uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Zdaniem Sądu pierwszej instancji wymienione decyzje naruszały art. 6, art. 7 i art. 8 k.p.a. co do ustaleń faktycznych w zakresie wyników ważenia, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Kontrolowany pojazd został zważony przy pomocy nieautomatycznych przenośnych wag do pomiarów statycznych typu SAW 10C o nr fabrycznych CH932532 oraz wagi SAW 10C/II. Wagi te posiadały ważne świadectwa legalizacji, jednakże sposób ważenia nie odpowiadał wymogom określonym w tym zakresie w instrukcji wag. Zgodnie z instrukcją obsługi SAW/Seria II, naczepa składająca się z trzech osi, powinna być zważona trzema wagami a nie, jak miało to miejsce w rozpoznawanej sprawie, tylko dwoma wagami. Sąd pierwszej instancji podkreślił, że producent w pkt 2-5 instrukcji obsługi wag SAW/Seria II, znanej Sądowi z urzędu, przewidział możliwość realizowania pomiaru nacisku naczepy trzyosiowej przy pomocy trzech wag z użyciem czterech płyt równoważących wysokość. Przy dokonywaniu ważenia samochodu skarżącego nie użyto wymaganych czterech płyt równoważących wysokość.

W ocenie Sądu pierwszej instancji wyjaśnienia organu zawarte w zaskarżonej decyzji odnoszące się do zastosowania dwóch różnych rodzajów wag są niewystarczające. Organ, omawiając tę, kwestię odniósł się do pisma C.Sp. z o.o. z dnia 21 września 2012 r., które nie zostało jednak do akt sprawy włączone. Z treści pisma tego wynika dopuszczalność praktyki ważenia wagami przenośnymi dwóch różnych typów: SAW 10C i SAW 10C/II z uwagi na zastosowanie w nich list spodnich wykonanych z aluminium. Od uzyskanego wyniku pomiaru odjęto możliwą granicę błędu, tj. 2% zaokrągloną o 0,1 t w górę, która została przyjęta wewnętrznym zarządzeniem nr 50/2011 GITD z 16 listopada 2011 r.

W sytuacji stawiania przez skarżącego zarzutu ważenia dwiema różnymi wagami, powoływanie się przez organ na treść pisma, które nie zostało stronie przedstawione w celu umożliwienia odniesienia się do jego treści, narusza art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. Natomiast nie omówienie tej kwestii w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji narusza art. 107 § 3 k.p.a.

Zdaniem Sądu pierwszej instancji uchybienia te miały charakter istotny, gdyż mogły w sposób zasadniczy wpłynąć na rozstrzygnięcie w zakresie nałożenia kary na skarżącego, i to zarówno w odniesieniu do przekroczenia nacisków osi, jak i dopuszczalnej masy całkowitej zespołu pojazdów.

Prawidłowe wyjaśnienie sprawy powinno polegać na ponownym zbadaniu okoliczności ważenia i zgodności zastosowanych procedur z obowiązującymi przepisami prawa. Zdaniem Sądu pierwszej instancji konieczne będzie w tej sytuacji poddanie analizie instrukcji obsługi producenta wag i załączenie jej do akt postępowania administracyjnego. W tym kontekście konieczne będzie zweryfikowanie prawidłowości ważenia zespołu pojazdu składającego się m.in. z naczepy trzyosiowej przy pomocy jednej tylko pary wag oraz użycia dwóch różnych typów wag.

Główny Inspektor Transportu Drogowego wywiódł skargę kasacyjną od powyższego wyroku, w której zarzucił Sądowi pierwszej instancji na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. i art. 133 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 ust. 1, art. 80. i art. 107 § 1 k.p.a. przejawiające się w niczym nieuprawnionym i błędnym przyjęciu przez Sąd pierwszej instancji w zakresie ustaleń faktycznych, że pomiar masy i nacisku osi wielokrotnych kontrolowanego pojazdu mógł być wadliwy, gdyż został przeprowadzony przy pomocy jednej pary wag SAW10 i SAW 10C/II bez użycia wymaganych w takim przypadku czterech płyt równoważących wysokość, co jest niezgodne z pkt 2-5 znanej Sądowi pierwszej instancji z urzędu instrukcji obsługi SAW/Seria II, podczas gdy ze zgromadzonych w sprawie dowodów nie wynika, że płyty takie nie zostały użyte, a strona nie kwestionowała tego faktu na żadnym etapie postępowania.

Według organu bezpodstawne było przyjęcie przez Sąd pierwszej instancji, że podczas ważenia pojazdu przy użyciu wspomnianych wag statycznych nie wykorzystano czterech płyt równoważących wysokość. Omawiane płyty były użyte, co można wywieść chociażby z oświadczenia kierowcy załączonego do protokołu kontroli.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z treścią art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zmianami, powoływanej dalej jako "p.p.s.a.") skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, gdyż stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania.

Skarga kasacyjna w niniejszej sprawie została oparta na podstawie kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., w ramach której skarga kasacyjna zarzuca Sądowi pierwszej instancji naruszenie przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. art. 133 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. i art. 107 § 1 k.p.a.

Istotnym mankamentem zaskarżonego wyroku, co wymaga podkreślenia, było nieuzasadnione zdyskwalifikowanie pomiarów ważenia nacisku osi pojazdu na drogę, dokonanych przez organ za pośrednictwem omawianych wag typu SAW 10C/II o nr fabrycznym.i SAW 10 o nr fabrycznym ., w sytuacji, gdy wagi tego typu, w pierwszej kolejności, przeznaczone są właśnie dla potrzeb dokonywania pomiaru nacisku osi pojazdu na drogę. W szczególności Główny Urząd Miar nie zakwestionował przeznaczenia tych wag do wspomnianych wyżej pomiarów, a także rzetelności wyników pomiaru ze stanem rzeczywistym. Natomiast w świetle pisma Wiceprezesa Głównego Urzędu Miar z dnia 22 kwietnia 2011 r., skierowanego do Głównego Inspektora Transportu Drogowego, dokonywany omawianymi wagami pomiar masy całkowitej pojazdu, może być traktowany wyłącznie jako orientacyjny.

Z powyższych względów nieuzasadnione było zakwestionowanie przez Sąd pierwszej instancji wyniku pomiaru omawianymi wagami dla potrzeb ustalenia kary pieniężnej za przekroczenie nacisku osi pojazdu na drogę, co nastąpiło z naruszeniem wskazanych w skardze przepisów postępowania, w sposób mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w rozumieniu przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.

Ponadto Sąd pierwszej instancji, bez dostatecznego rozważenia wszystkich istotnych okoliczności sprawy, w jej realiach podważył również możliwość ustalenia omawianymi wagami także masy całkowitej pojazdu. Konstrukcja tych wag, posiadających legalizację i dopuszczonych do stosowania, pozwala na dokonywanie za ich pomocą również pomiaru masy całkowitej pojazdu. Uchylając zaskarżoną decyzję, również i w tym zakresie, Sąd pierwszej instancji nie wskazał organowi dostatecznie precyzyjnie, jakie konkretne działania, realne w stanie sprawy, powinny być podjęte dla ustalenia rzeczywistej masy całkowitej omawianego pojazdu dla potrzeb nałożenia kary pieniężnej.

W tym stanie sprawy, podzielając stanowisko zajęte w skardze kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji (art. 185 p.p.s.a.).

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a.