Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 601/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2021-09-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art.17 ust.1-1b,art.17 ust.5
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
article: art.145§1 pkt 1 lit.a i c
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Michał Ruszyński Sędzia WSA Jarosław Piątek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 22 września 2021 r. sprawy ze skargi M.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza z dnia [...]r., nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej M.P. kwotę 480 zł (czterysta osiemdziesiąt) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, III. zwraca ze Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim stronie skarżącej M.P., na jego koszt, kwotę 200 zł (dwieście złotych), tytułem nienależnie uiszczonego wpisu sądowego od skargi.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...], na podstawie art. 2 pkt 2, art.3 pkt 11, art. 17 ust. 1 pkt 4 i ust. 1a - 1b, art. 20 ust. 1-3., art. 23 ust.1 i 2, ust. 4aa, ust. 4b, art. 24 ust. 1 - 2a, 32 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (DZ.U. z 2020 r. poz. 111, dalej - u.ś.r.), rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 lipca 2017 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o przyznanie świadczeń rodzinnych oraz zakresu informacji jakie mają być zawarte we wniosku, zaświadczeniach i oświadczeniach o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych (DZ.U. z 2017 r. poz. 1466) w zw. z art. 104 kpa, Burmistrz odmówił przyznania M.P. świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad ojcem Z.P.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że wnioskiem z dnia [...] stycznia 2021 r. M.P. zwrócił się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym ojcem Z.P., który legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, wydanym przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności na czas określony do dnia [...] września 2022 r.

Z orzeczenia wynika, że niepełnosprawność powstała w 35 roku życia. M.P. zamieszkuje wspólnie z rodzicami. Z.P. pozostaje w związku małżeńskim z E.P.

Z oświadczenia E.P. wynika, że nie może sprawować opieki nad mężem z uwagi na stan zdrowia oraz legitymowanie się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Z oświadczenia braci wnioskodawcy – M.P. i M.P. wynika, że nie są w stanie sprawować opieki nad ojcem z uwagi na odległe miejsce zamieszkania. W toku postępowania ustalono, że Z.P. wymaga pomocy w poruszaniu się, opiekę nad ojcem w zakresie podstawowych potrzeb życiowych sprawuje M.P. Następnie organ przytoczył treść art. 17 ust. 1 i ust. 1a u.ś.r. Organ wskazał, że stosownie do treści art. 128 ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Obwiązek alimentacyjny obciąża zstępnych przed wstępnymi, a wstępnych przed rodzeństwem, jeżeli jest kilku zstępnych lub wstępnych - obciąża bliższych stopniem przed dalszymi ( art. 129 § 1 ). Krewnych w tym samym stopniu obciąża obowiązek alimentacyjny w częściach odpowiadających ich możliwościom zarobkowym i majątkowym (art. 129 § 2 ). Poza tym zgodnie z art. 617 § 1 kro, krewnymi w linii prostej są osoby, z których jedna pochodzi od drugiej, zaś stopień pokrewieństwa określa się według liczby urodzeń, wskutek którego powstało pokrewieństwo. Wśród krewnych w linii prostej rozróżnia się linię wstępną (rodzice, dziadkowie, pradziadkowie itd.) oraz linię zstępną (dzieci, wnuki, prawnuki). W linii bocznej obowiązek alimentacyjny istnieje tylko między rodzeństwem, czyli osobami mającymi choćby jednego wspólnego przodka. Na podstawie art. 129 § 1 obowiązek alimentacyjny obciąża zstępnych przed wstępnymi, a wstępnych przed rodzeństwem. Oznacza to, że gdy osoba potrzebująca pomocy alimentacyjnej ma kilku krewnych należących do tej samej linii, a więc kilku wstępnych lub kilku zstępnych, w takim wypadku obowiązek alimentacyjny obciąża bliższych stopniem przed dalszymi.

Powołując się na przepis art. 17 ust. 1b pkt 2 u.ś.r. organ wskazał, że świadczenie pielęgnacyjny przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1)nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub 2)w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia.

W wyroku z dnia 21 października sygn. akt K 38/13. Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 17 ust. 1 b u.ś.r. w zakresie w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności jest niezgodny z art., 32 Konstytucji RP. Organ zauważył, że wskazany wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie oznacza jednak usunięcia z ustawy kryterium wieku powstania niepełnosprawności u osoby wymagającej opieki, nie kreuje również prawa do do żądania świadczenia. W ocenie organu stan prawny uniemożliwia pominięcie przesłanki, o której mowa w art. 17 ust. 1b u.ś.r

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] marca 2921 r.nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Organ odwoławczy zakwestionował zastosowanie w sprawie podstawę odmowy przyznania świadczenia tj. 17 ust. 1b u.ś.r., wskazując w tym zakresie na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 20914 r. sygn. akt K 38/13. SKO wskazało na skutki prawne powyższego wyroku, podnosząc że wyrok ten ma charakter zakresowy co oznacza, że wprawdzie nie wywołuje skutku określonego w art. 190 ust. 1 i 3 Konstytucji, tj. utraty mocy obowiązującej zakwestionowanego przepisu, rodzi jednak obowiązek prokonstytucyjnej wykładni tej regulacji, tak aby rezultat tej wykładni nie był sprzeczny ze stanowiskiem wyrażonym w wyroku Trybunału, nawet takiego, który nie wywołał bezpośredniego skutku w zakresie powszechnego obowiązywania analizowanej normy prawnej. Skutkiem powyższego wyroku w odniesieniu do art. 17 ust. 1b u.ś.r. jest stwierdzenie, że opiekunowie dorosłych osób niepełnosprawnych muszą być traktowani przez ustawodawcę jako podmioty należące do tej samej kategorii, nie mogą być traktowani odmiennie. W tym zakresie SKO uznało, że uzasadnienie decyzji organu I instancji jest wadliwe.

Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że w myśl art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Z.P. pozostaje w związku małżeńskim z E.P., która - jakkolwiek niepełnosprawna - legitymuje się umiarkowanym stopniem niepełnosprawności. Organ podniósł, że chociaż w rozpatrywanej sprawie strona sprawuje opiekę nad niepełnosprawnym ojcem – Z.P., który posiada znaczny stopień niepełnosprawności, jednakże ustalenie, że matka strony i małżonka osoby wymagającej opieki – E.P. posiada umiarkowany stopień niepełnsprawności (a nie znaczny stopień niepełnosprawności) wypełnia negatywną przesłankę przyznania stronie wnioskowanego świadczenia.

Od powyższej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego M.P., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł skargę. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił naruszenie:

- prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy tj. art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. poprzez ich błędną wykładnię polegającą na kategorycznym przyjęciu, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje synowi chorego w przypadku, gdy małżonek chorego zobowiązany alimentacyjnie w pierwszym stopniu wobec współmałżonka wymagającego opieki nie posiada orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności z pominięciem innych istotnych okoliczności, mających wpływ na wynik sprawy, tj. stan zdrowia małżonka wykluczający możliwość zajęcia się chorym współmałżonkiem, okoliczność faktycznego sprawowania stałej, ciągłej opieki nad chorym przez jego syna, a także dokonanie interpretacji w.w. przepisu w sposób sprzeczny z konstytucyjną zasadą państwa prawnego.,

- przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 6, art. 7 w zw. z art. 80, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 107 § 3 kpa, poprzez niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności przyjmując, że sam fakt nieposiadania orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności przez żonę chorego skutkuje brakiem prawa strony do świadczenia pielęgnacyjnego i poprzez niepodejmowanie działań zmierzających do wszechstronnego i konstruktywnego wyjaśnienia sprawy.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Sprawa niniejsza rozpoznana została w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. 2019.2325 z późn. zm.) zwana dalej p.p.s.a. Zgodnie z treścią tego przepisu sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Strony wniosły o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga podlegała uwzględnieniu albowiem oparcie odmowy przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego wyłącznie na literalnej wykładni przepisu art. 17 ust. 5 pkt 2a u.ś.r.w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy prowadzi do skutków niedających się pogodzić z konstytucyjnymi zasadami praworządności, równości oraz ochrony i poszanowania więzi rodzinnych.

Przepis art. 17 ust. 5 pkt 2a u.ś.r. do negatywnych przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego zalicza pozostawanie osoby wymagającej opieki w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowane jest stanowisko o potrzebie celowościowej i systemowej wykładni przepisu art. 17 ust. 5 pkt 2a u.ś.r., albowiem zastosowanie przy jego interpretacji jedynie wykładni gramatycznej prowadzi do wniosków, które nie dają się pogodzić z zasadami konstytucyjnymi. Sądy zajęły stanowisko, że pozostawanie w związku małżeńskim przez osobę wymagającą opieki nie powinno być uważane za przesłankę odmowy świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, gdy współmałżonek tej osoby nie jest w stanie takiej opieki sprawować. Powyższe wyprowadzano interpretując przepis art. 17 ust. 1 i ust. 5 pkt 2a u.ś.r. łącznie z odpowiednimi przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (art. 23, 27 i 130). Składy orzekające uznawały, że przepis art. 17 ust. 5 pkt 2a u.ś.r. rozumiany celowościowo umożliwia uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego osobie zobowiązanej do alimentacji niepełnosprawnego w związku ze sprawowaniem nad nią opieki, nawet jeśli niepełnosprawny pozostaje w związku małżeńskim z osobą nieposiadającą orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, ale tylko wówczas, gdy drugi małżonek - nielegitymujący się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności - nie może tej opieki sprawować z przyczyn obiektywnych, niezależnych od niego i od jego woli. Chodzi głównie o takie sytuacje, gdy zobowiązany do sprawowania opieki współmałżonek ze względu na stan zdrowia czy wiek nie jest zdolny tej opieki wykonywać, a jego sytuacja materialna nie pozwala na zastąpienie świadczeń osobistych pomocą finansową pozwalającą na pokrycie kosztów opieki przez inną osobę. Należy bowiem mieć na uwadze, że obowiązek sprawowania opieki stanowiący element obowiązku alimentacyjnego ze względu na który ustala się krąg podmiotów uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego (w dalszej i bliższej kolejności), nie ogranicza się wyłącznie do osobistych starań, ale może przybrać formę świadczeń pieniężnych. Oznacza to, że jeśli małżonek niepełnosprawnego nie może lub nie chce sprawować nad nim osobistej opieki, ale jest w stanie (np. pozostając w zatrudnieniu) wspomagać go finansowo i opłacać tę opiekę - należy uznać, że w taki sposób, obiektywnie oceniając, może, a nawet powinien obowiązek swój realizować. Natomiast gdy obiektywnie nie może tej opieki sprawować w jakikolwiek sposób, a czyni to krewny uprawniony (najczęściej zstępny) - nie powinien on tracić uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego. W rzetelnie przeprowadzonym postępowaniu dowodowym zachodzi możliwość wykazania obiektywnego braku zdolności małżonka do sprawowania opieki nad niepełnosprawnym współmałżonkiem, natomiast ocena nie może być dorozumiana i interpretowana liberalnie (vide wyroki w sprawach: I OSK 2086/12 z dnia 23 maja 2013 r., I OSK 46/13 z dnia 20 września 2013 r., II SA/Ke 106/14 z dnia 13 marca 2014 r., II SA/Bk 987/12 z dnia 4 kwietnia 2013 r., II SA/Ol 1391/12 z dnia 22 stycznia 2013 r., IV SA/Po 571/13 z dnia 14 sierpnia 2013 r. i inne, CBOSA).

Sądy administracyjne dopuszczały możliwość wykładni celowościowej uwzględniając stanowisko Trybunału Konstytucyjnego. W wyroku z dnia 18 lipca 2008 r. w sprawie P 27/07 Trybunał uznał, że brzmienie art. 17 ust. 1 u.ś.r. w zakresie, w jakim uniemożliwia nabycie prawa do świadczenia osobie zdolnej do pracy, niezatrudnionej ze względu na konieczność sprawowania opieki nad innym niż jej dziecko niepełnosprawnym członkiem rodziny, narusza zasadę równości (art. 32 ust. 1 Konstytucji). Zmiana polegała na poszerzeniu kręgu uprawnionych do świadczenia o wszystkie osoby rezygnujące z pracy z powodu konieczności sprawowania opieki nad osobą, wobec której mają obowiązek alimentacyjny. Z uwagi jednak na to, że pozytywne skutki powyższej zmiany ograniczało brzmienie art. 17 ust. 5 pkt 2a u.ś.r. (w którym jako negatywną przesłankę przyznania tego wsparcia wymieniono pozostawanie przez osobę wymagającą opieki w związku małżeńskim) Trybunał Konstytucyjny postanowieniem z dnia 1 czerwca 2010 r. w sprawie S 1/10 przedstawił Sejmowi uwagi dotyczące niezbędności działań ustawodawczych, zmierzających do zapewnienia spójności zasad przyznawania świadczeń pielęgnacyjnych (OTK-A 2010/5/54). W wyniku tego postanowienia ustawą z dnia 19 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych i ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. Nr 205, poz. 1212) dokonano nowelizacji wskazanego przepisu. W obecnym brzmieniu, obowiązującym od dnia 14 października 2011 r., wyklucza on przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sprawowania opieki nad osobą pozostającą w związku małżeńskim, jeśli jej współmałżonek nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W uzasadnieniu postanowienia w sprawie S 1/10 Trybunał Konstytucyjny polecił rozważenie, czy "nie należy wprost wprowadzić do tej ustawy zasady (...), że pozostawanie osoby wymagającej opieki w związku małżeńskim nie stanowi negatywnej przesłanki dostępu do świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, gdy małżonek tej osoby również jest osobą niepełnosprawną, a opiekunami obojga jest ich dziecko". Również w uzasadnieniu postanowienia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 1 czerwca 2010 r. w sprawie P 38/09 wskazano, że "osoby pozostające w związku małżeńskim, których małżonkowie z uwagi na wiek lub stan zdrowia nie są w stanie sprawować nad nimi opieki, powinny być traktowane jednakowo, jak osoby, które w związku małżeńskim nie pozostają. Obydwie kategorie osób w jednakowym stopniu wymagać będą opieki osób trzecich" (OTK-A 2010/5/53). Z powyższego wynika, że sygnalizując władzy ustawodawczej potrzebę wprowadzenia zmian w art. 17 ust. 5 pkt 2a u.ś.r. Trybunał Konstytucyjny wskazywał, aby w wyniku nowelizacji z kręgu osób uprawnionych do świadczenia nie były wykluczone osoby ubiegające się o oświadczenie na niepełnosprawnego małżonka, jeśli jego współmałżonek faktycznie nie jest w stanie takiej opieki sprawować.

Analiza stanowiska Trybunału Konstytucyjnego wskazuje, że w jego ocenie poszerzenie kręgu uprawnionych do świadczenia przede wszystkim o osoby z rodziny niepełnosprawnego, aby w jak najszerszym zakresie to rodzina (dzieci, współmałżonek) sprawowały nad nim opiekę, uzasadnione jest zarówno z uwagi na konstytucyjną zasadę ochrony i poszanowania więzi rodzinnych (art. 71 ust. 1 Konstytucji), jak i z uwagi na mniejsze koszty społeczne takiego rozwiązania.

W uzasadnieniu wyroku w sprawie I OSK 46/13 NSA stwierdził, że przełamanie rezultatów językowej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 2a u.ś.r. jest konieczne, aby treść norm prawnych regulujących sprawy świadczeń pielęgnacyjnych była zgodna z konstytucyjnymi zasadami praworządności oraz ochrony i poszanowania więzi rodzinnych i zasadny jest wyrażany w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, że art. 17 ust. 5 pkt 2a u.ś.r. przed nowelizacją, jak i po nowelizacji, nie należy interpretować zgodnie z jego literalną treścią, lecz z uwzględnieniem wykładni celowościowej przy uwzględnieniu wartości wynikających z art 18 i 32 Konstytucji RP, tj. równości wobec prawa oraz ochrony małżeństwa i dobra rodziny.

Nie można bowiem zaakceptować takiego rozumowania, według którego, gdy stan zdrowia obydwojga małżonków uniemożliwia im bycie dla siebie wzajemnie oparciem, pozostali członkowie rodziny, którzy chcą - a jednocześnie również mają obowiązek sprawować nad nimi opiekę - nie mogą uzyskać świadczenia, mimo że mogliby być do niego uprawnieni. Nie znajduje uzasadnienia kwestionowanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad niepełnosprawnymi, wobec których są zobowiązane do alimentacji, jeśli niepełnosprawni pozostają w związku małżeńskim z osobą faktycznie (z uwagi na stan zdrowia lub wiek) niezdolną do zapewnienia im niezbędnej opieki, nawet nieposiadającą orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności.

W konsekwencji skład orzekający w sprawie niniejszej stwierdza, że przepis art. 17 ust. 5 pkt 2a u.ś.r. należy wykładać w ten sposób, że rozstrzygnięcie o zasadności wniosku zstępnego osoby niepełnosprawnej o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z pracy w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym rodzicem zależy od jednoznacznego ustalenia, czy przedmiotową opiekę jest zdolny sprawować współmałżonek rodzica, a nie wyłącznie od ustalenia, że niepełnosprawny pozostaje w związku małżeńskim, a współmałżonek legitymuje się (nie legitymuje się) orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Wprawdzie systemowa i celowościowa wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 2a u.ś.r. wykracza poza językowe brzmienie przepisu, to jednak szersza wykładnia uzasadniona jest koniecznością takiego odczytywania norm prawnych, aby ich treść nie pozostawała w sprzeczności z Konstytucją RP. W konsekwencji za nieuprawnioną uznać należy taką wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 2 lit.a w związku z art. 17 ust.1 u.ś.r., w myśl której osoba sprawująca opiekę, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, o którym mowa w art.128 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 1964 r. Nr 9, poz. 59 z późn. zm.) traci prawo do świadczenia z uwagi na fakt pozostawania osoby, nad którą sprawuje opiekę w związku małżeńskim z tego tylko powodu, że małżonek tej osoby nie legitymuje orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności i bez względu na to, czy małżonek tej osoby również takiej opieki wymaga.

W okolicznościach niniejszej sprawy organy obu instancji pominęły obiektywne okoliczności wykazane orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności E.P. z dnia [...] sierpnia 2020 r. Z treści orzeczenia wynika, że E.P. zaliczona została do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, orzeczenie wydane zostało na stałe. W orzeczeniu stwierdzono konieczność zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze oraz pomoce techniczne ułatwiające funkcjonowanie osoby (pkt 5), ponadto stwierdzono, że E.P. wymaga korzystania z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji, przez co rozumie się korzystanie z usług socjalnych, opiekuńczych terapeutycznych (..., pkt 6). Z oświadczenia złożonego przez E.P. w dniu 15 stycznia 2021 r. wynika, że stan zdrowia nie pozwala jej na opiekę nad mężem. Okoliczności wynikające z w.w. dowodów mają istotne znaczenie dla oceny możliwości sprawowania opieki nad mężem przez E.P. Jednakże, kierując się treścią art. 17 ust. 5 pkt 2a, w ocenie Sądu, zasadnym było podjęcie dalszych czynności wyjaśniających w celu ustalenia aktualnego stanu zdrowia E.P., pod kątem możliwości sprawowania osobistej opieki nad mężem, ewentualnie pokrycia kosztów finansowych sprawowania takiej opieki przez osobę trzecią. Stwierdzenie braku takiej zdolności będzie znosić negatywną przesłankę przyznania świadczenia z art. 17 ust. 5 pkt 2a u.ś.r. na równi z orzeczeniem o ustaleniu znacznego stopnia niepełnosprawności.

Co do drugiej przeszkody do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, trafnie nie podzielonej przez Kolegium a upatrywanej w treści art. 17 ust. 1b u.ś.r., Sąd akceptuje jednolitą linię orzecznictwa sądów administracyjnych, pojmujących konsekwencje prawne zakresowej niekonstytucyjności przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., jako niemożność upatrywania w jego treści, przeszkody dla przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego opiekunowi dorosłej osoby niepełnosprawnej, której niepełnosprawność stwierdzona została po ukończeniu 18 czy 25 roku życia.

Przy ponownym rozpatrzeniu wniosku skarżącego organy winny wdrożyć ocenę prawną sprawy dokonaną przez sąd i zaprezentowaną w uzasadnieniu wyroku i podjąć działania wyjaśniające w kierunku zweryfikowania możliwości E.P. w aspekcie wypełnienia przez nią osobistych czynności opiekuńczych nad mężem, bądź pokrycie wydatków związanych z opłaceniem opiekuna zewnętrznego. Do tej pory w postępowaniu administracyjnym nie badano kwestii, czy sytuacja materialna współmałżonki niepełnosprawnego nie pozwala na zastąpienie świadczeń osobistych pomocą finansową pozwalającą na pokrycie kosztów opieki przez inną osobę a w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy jedynie ustalenia w tym zakresie mogłyby mieć wpływ na sposób rozstrzygnięcia wniosku.

Mając powyższe na uwadze sąd orzekł o uchyleniu decyzji organów obu instancji (art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" p.p.s.a.)