Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 117/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2014-07-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 4-5
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 59, art. 61
journal: Dz.U. 2013 poz 182
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosława Rozbicka - Ostrowska Sędziowie Sędzia NSA Julia Szczygielska Sędzia WSA Wanda Wiatkowska – Ilków (spr.) Protokolant specjalista Jolanta Pociejowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 3 lipca 2014 r. sprawy ze skargi P.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r. po rozpatrzeniu odwołania P. P. od decyzji nr [...] z dnia [...] października 2013 r. wydanej przez działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta L. Kierownika Działu Usług Społecznych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. w sprawie:

1) uchylenia decyzji ostatecznej nr [...] z dnia [...] grudnia 2011 r. w sprawie ustalenia odpłatności za pobyt ojca E. P. w Domu Opieki "[...]" w L.,

2) ustalenia tej odpłatności za pobyt ojca E. P. w Domu Opieki "[...]" w okresie od lipca 2011 r. do 24 września 2013 r. w określonej w decyzji wysokości,

3) ustalenia terminu zwrotu kwoty 33.918,56 zł do dnia 28 lutego 2014 r. – 1. uchyliło zaskarżoną decyzję w pkt 3 rozstrzygnięcia i w tej części umorzyło postępowanie pierwszej instancji,

2. w pozostałej części (tj. w punkcie 1 i 2 rozstrzygnięcia) zaskarżoną decyzję utrzymało w mocy.

W uzasadnieniu decyzji podano, że decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r. Nr [...] działający z upoważnienia Prezydent Miasta L., Kierownik Działu Usług Społecznych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. ustalił P. P. odpłatność za pobyt ojca – E. P. w Domu Opieki "[...]" w L. w okresie od 1 lipca 2011r. do 31 lipca 2011r. w wysokości 1.693,39 zł, w okresie od 1 sierpnia 2011r. do 31 sierpnia 2011r. w wysokości 1.145,53 zł i w okresie od 1 września 2011r. w wysokości 1.468,32 zł miesięcznie.

Decyzja ta była dwukrotnie awizowana. Pomimo tego adresat nie odebrał przesyłki. Nastąpił więc skutek doręczenia decyzji z dniem 4 stycznia 2012r., zgodnie z art. 44 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Pismem z dnia 10 maja 2012r. P. P. wniósł, na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 Kodeksu postępowania administracyjnego, o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego powyższą decyzją.

W uzasadnieniu podania wskazał, że z informacji jakie uzyskał wynika, że nie włączono do postępowania dzieci z pierwszego małżeństwa – M., E. i K.. Przy czym pozostała trójka dzieci nie jest wnioskodawcy znana. W związku z tym strona wniosła o ustalenie miejsca zamieszkania tych osób i włączenia ich do tego postępowania jako dzieci. Nadto zarzucił, że nie sprawdzono na etapie postępowania administracyjnego sytuacji osobistej, rodzinnej ojca i decyzję wydano bez sprawdzenia wszystkich okoliczności dotyczących sytuacji prawno - rodzinnej. Wskazał, że ojciec jest alkoholikiem, który żyje w niedostatku z własnej winy. Nigdy nie płacił alimentów na dzieci. Jak dalej wskazał wnioskodawca ma na utrzymaniu żonę i dwójkę dzieci, zaś w dniu 27 kwietnia 2012r. otrzymał pismo o zajęciu wynagrodzenia, co drastycznie spowodowało pogorszenie sytuacji materialnej rodziny. Sytuacja ta doprowadzi do utraty majątku strony i w efekcie utraty domu. W takiej sytuacji obciążanie wnioskodawcy przedmiotową opłatą jest niezgodne z zasadami współżycia społecznego.

W dniu 14 maja 2012r. P. P. oświadczył, że po odebraniu kopii decyzji Nr [...]z dnia [...] grudnia 2011r. przez jego siostrę w dniu 9 maja 2012r. dowiedział się, iż w postępowaniu administracyjnym pominięto, sześcioro dzieci E. P. z pierwszego małżeństwa i dwoje dzieci ze związku pozamałżeńskiego.

W związku z powyższym, postanowieniem z dnia [...] maja 2012r. nr [...] działający z upoważnienia Prezydenta Miasta L., Kierownik Działu Usług Społecznych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L., wznowił na wniosek strony postępowanie administracyjne zakończone decyzją ostateczną nr [...]z dnia [...] grudnia 2011r. W uzasadnieniu podania wskazano, iż składając wniosek o wznowienie postępowania strona wskazała art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. i powołała się na nowe okoliczności istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi administracji publicznej wydającemu decyzję. Strona wskazała, że o decyzji i nowych okolicznościach sprawy dowiedziała się w dniu 9 maja 2012r. Wobec tego należało uwzględnić wniosek strony.

Decyzją z dnia nr [...] z dnia [...] lipca 2013r., działający z upoważnienia Prezydenta Miasta L., Kierownik Działu Usług Społecznych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. uchylił decyzję ostateczną nr [...] z dnia [...] grudnia w sprawie ustalenia odpłatności za pobyt ojca E. P. w Domu Opieki "[...]" w L oraz ustalił tą odpłatność w nowej wysokości począwszy od 1 lipca 2011r.

Na skutek złożonego odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L., decyzją z dnia [...] sierpnia 2013r. nr [...] uchyliło powyższe rozstrzygnięcie i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Ponownie rozpoznając sprawę organ I instancji decyzją z dnia [...] października 2013r. nr [...] 1) uchylił ostateczną decyzję nr [...] z dnia [...] grudnia 2011 r. w sprawie ustalenia P. P. odpłatności za pobyt ojca E. P. w Domu Opieki "[...]" w L., 2) ustalił stronie odpłatności za pobyt ojca E. P. w Domu Opieki "[...]" w L. w następujący sposób:

od 1 lipca 2011 r. do 31 lipca 2011 r. - 1.456,15 zł /słownie: jeden tysiąc czterysta pięćdziesiąt sześć złotych, piętnaście groszy/;

od 1 sierpnia 2011 r. do 31 sierpnia 2011 r. - 1.528,39 zł /słownie: jeden tysiąc pięćset dwadzieścia osiem złotych, trzydzieści dziewięć groszy/;

od 1 września 2011r. do 30 września 201 r. - 1.572,17 zł /słownie: jeden tysiąc pięćset siedemdziesiąt dwa złote, siedemnaście groszy/;

od 1 października 2011r. do 31 października 201 r. - 1.213,98 zł /słownie: jeden tysiąc dwieście trzynaście złotych, dziewięćdziesiąt osiem groszy/;

od 1 listopada 2011r. do 30 listopada 201 r. - 1.411,99 zł /słownie: jeden tysiąc czterysta jedenaście złotych, dziewięćdziesiąt dziewięć groszy/;

od 1 grudnia 2011r. do 31 grudnia 201 r. - 1.533,78 zł /słownie: jeden tysiąc pięćset trzydzieści trzy złote, siedemdziesiąt osiem groszy/;

od 1 stycznia 2012r. do 31 stycznia 2012r. - 1.088,17 zł /słownie: jeden tysiąc osiemdziesiąt osiem złotych, siedemnaście groszy/;

od 1 lutego 2012r. do 29 lutego 2012r. - 1.678,37 zł /słownie: jeden tysiąc sześćset siedemdziesiąt osiem złotych, trzydzieści siedem groszy/;

od 1 marca 2012r. do 31 marca 2012r. - 1.203,94 zł /słownie: jeden tysiąc dwieście trzy złote, dziewięćdziesiąt cztery grosze/;

od 1 kwietnia 2012r. do 30 kwietnia 2012r. - 1.083,53 zł /słownie; jeden tysiąc osiemdziesiąt trzy złote, pięćdziesiąt trzy grosze /;

od 1 maja 2012r. do 31 maja 2012r.- 1.269,88 zł / słownie: jeden tysiąc dwieście sześćdziesiąt dziewięć złotych, osiemdziesiąt osiem groszy/;

od 1 czerwca 2012r. do 30 czerwca 2012r. - 1.207,93 zł /słownie: jeden tysiąc dwieście siedem złotych, dziewięćdziesiąt trzy grosze/;

od 1 lipca 2012r. do 31 lipca 2012r. - 1.092,36 zł /słownie: jeden tysiąc dziewięćdziesiąt dwa złote, trzydzieści sześć groszy/;

od 1 sierpnia 2012r. do 31 sierpnia 2012r. - 917,11 zł /słownie: dziewięćset siedemnaście złotych, jedenaście groszy/;

od 1 września 2012r. do 30 września 2012r. - 1.370,90 zł /słownie: jeden tysiąc trzysta siedemdziesiąt złotych, dziewięćdziesiąt groszy/;

od 1 października 2012r. do 31 października 2012r. - 1.228,27 zł /słownie: jeden tysiąc dwieście dwadzieścia osiem złotych, dwadzieścia siedem groszy/;

od 1 listopada 2012r. do 30 listopada 2012r. - 1.136,20 zł /słownie: jeden tysiąc sto trzydzieści sześć złotych, dwadzieścia groszy/;

od 1 grudnia 2012r. do 31 grudnia 2012r. - 1.722,32 zł /słownie: jeden tysiąc siedemset dwadzieścia dwa złote, trzydzieści dwa grosze/;

od 1 stycznia 2013r. do 31 stycznia 2013r. - 1.030,89 zł /słownie: jeden tysiąc trzydzieści złotych, osiemdziesiąt dziewięć groszy/;

od 1 lutego 2013r. do 28 lutego 2013r. - 1.422,92 zł /słownie: jeden tysiąc czterysta dwadzieścia dwa złote, dziewięćdziesiąt dwa grosze/;

od 1 marca 2013r. do 31 marca 2013r. - 1.081,38 zł /słownie: jeden tysiąc osiemdziesiąt jeden złoty, trzydzieści osiem groszy;

od 1 kwietnia 2013r. do 30 kwietnia 2013r. - 804,23 zł /słownie; osiemset cztery złote, dwadzieścia trzy grosze/;

od 1 maja 2013r. do 31 maja 2013r. - 1.207,91 zł / słownie: jeden tysiąc dwieście siedem złotych, dziewięćdziesiąt jeden groszy/;

od 1 czerwca 2013r. do 30 czerwca 2013r. - 1342,02 zł / słownie: jeden tysiąc trzysta czterdzieści dwa złote, dwa grosze/;

od 1 lipca 2013r. do 31 lipca 2013r. - 1.257,99 zł / słownie: jeden tysiąc dwieście pięćdziesiąt siedem złotych, dziewięćdziesiąt dziewięć groszy/, od 1 sierpnia 2013r. do 31 sierpnia 2013r. - 1.130,73 zł / słownie: jeden tysiąc sto trzydzieści złotych, siedemdziesiąt trzy grosze/;

od 1 września 2013r. do 24 września 2013r. - 925,05 zł / słownie: dziewięćset dwadzieścia pięć złoty, pięć groszy/;

W punkcie 3 rozstrzygnięcia organ I instancji ustalił P. P. termin zwrotu kwoty 33.918,56 zł do dnia 28 lutego 2014r.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji opisał dotychczasowy przebieg sprawy. Wskazał, iż mając na uwadze zalecenia Kolegium zawarte w decyzji z dnia 19 sierpnia 2013r. zwrócono się do P. P. o złożenie wyjaśnień, kiedy dowiedział się o posiadaniu sześciorga przyrodniego rodzeństwa. Strona została także poinformowana, iż zachodzi konieczność aktualizacji rodzinnego wywiadu środowiskowego, o przeprowadzenie którego zwrócono się do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w L.

W złożonym oświadczeniu z dnia 10 września 2013r. P. P. wskazał, że o istnieniu sześciorga dzieci E. P. z innego związku dowiedział się w dniu 9 maja 2012r. a więc w tym samym dniu, w którym odebrał decyzję.

Jak dalej stwierdził organ I instancji, okoliczność posiadania przez E. P. innych dzieci ma cechę "nowości" bowiem nie była ona znana zarówno stronie jak i organowi prowadzącemu postępowanie, w dacie podejmowania rozstrzygnięcia z dnia 16 grudnia 2011 r. Zważywszy na fakt, iż zachowany został termin, o którym mowa w art. 148 §1 kpa zasadne było wznowienie postępowania.

Jako dowody w sprawie dopuszczono wywiady środowiskowe z dnia 5 czerwca 2012r., 28 maja 2013r. oraz 24 września 2013r., oświadczenia oraz zaświadczenia składane w trakcie prowadzonego postępowania.

W trakcie postępowania P. P. zgłosił, że ojciec prawdopodobnie popełnił bigamię, gdyż zawierając drugie małżeństwo miał żonę i 6- ro dzieci. Z dokonanych przez organ pomocy społecznej ustaleń wynika, że E. P. pierwsze małżeństwo zawarł 19 lutego 1960r. z J. S.. W odpisie skróconego aktu małżeństwa w adnotacjach brak jest zapisu o ustaniu, unieważnieniu lub separacji małżeństwa. Kolejne małżeństwo zostało zawarte przez E. P. 17 lutego 1973r. z M., Z. A.. Małżeństwo to zostało rozwiązane przez rozwód Wyrokiem Sądu Rejonowego w L. z dnia 17 maja 1983r. sygn. akt R III C [...].

W trakcie postępowania ustalono, iż zainteresowany zamieszkuje wraz z żoną i dwójką dzieci prowadząc wspólne gospodarstwo domowe. Dochód rodziny stanowi praca zarobkowa strony. Żona nie pracuje. Opiekuje się dwójką małoletnich dzieci. Dochód rodziny w myśl obowiązujących przepisów przedstawiał się następująco:

• w miesiącu czerwcu 2011r. - 10.120,91 zł (w przeliczeniu na osobę w rodzinie 2.530,23 zł) i był wyższy niż 300 % kryterium dochodowego rodziny o kwotę 4.648,91 zł;

• w miesiącu lipcu 2011r. - 10.926,43 zł (w przeliczeniu na osobę w rodzinie 2.731,61 zł) i był wyższy niż 300 % kryterium dochodowego rodziny o kwotę 5.454,43 zł;

• w miesiącu sierpniu 2011r. - 11.898,60 zł (w przeliczeniu na osobę w rodzinie 2.974,65 zł) i był wyższy niż 300 % kryterium dochodowego rodziny o kwotę 6.426,60 zł;

• w miesiącu wrześniu 2011r. - 8.636,08 zł (w przeliczeniu na osobę w rodzinie 2.159,02 zł) i był wyższy niż 300 % kryterium dochodowego rodziny o kwotę 3.164,08 zł;

• w miesiącu październiku 2011r. - 9.647,47 zł (w przeliczeniu na osobę w rodzinie 2.411,87 zł) i był wyższy niż 300 % kryterium dochodowego rodziny o kwotę 4.175,47 zł;

• w miesiącu listopadzie 2011r. - 11.310,12 zł (w przeliczeniu na osobę w rodzinie 2.827,53 zł) i był wyższy niż 300 % kryterium dochodowego rodziny o kwotę 5.838,12 zł;

• w miesiącu grudniu 2011r. - 8.490,11 zł (w przeliczeniu na osobę w rodzinie 2.122,53 zł) i był wyższy niż 300 % kryterium dochodowego rodziny o kwotę 3.018,11 zł;

• w miesiącu styczniu 2012r. - 20.466,59 zł (w przeliczeniu na osobę w rodzinie 5.116,65 zł) i był wyższy niż 300 % kryterium dochodowego rodziny o kwotę 14.994,59 zł;

• w miesiącu lutym 2012r. - 9.477,50 zł (w przeliczeniu na osobę w rodzinie 2.369,38 zł) i był wyższy niż 300 % kryterium dochodowego rodziny o kwotę 4.005,50 zł;

• w miesiącu marcu 2012r. - 8.437,63 zł (w przeliczeniu na osobę w rodzinie 2.109,41 zł) i był wyższy niż 300 % kryterium dochodowego rodziny o kwotę 2.965,63 zł;

• w miesiącu kwietniu 2012r. - 9.255,20 zł (w przeliczeniu na osobę w rodzinie 2.313,80 zł) i był wyższy niż 300 % kryterium dochodowego rodziny o kwotę 3.783,20 zł;

• w miesiącu maju i czerwcu 2012r. - 8.468,09 zł (w przeliczeniu na osobę w rodzinie 2.117,02 zł) i był wyższy niż 300 % kryterium dochodowego rodziny o kwotę 2.996.09 zł;

• w miesiącu lipcu 2012r. - 8.042,06 zł (w przeliczeniu na osobę w rodzinie 2.010,52 zł) i był wyższy niż 300 % kryterium dochodowego rodziny o kwotę 2.570,06 zł;

• w miesiącu sierpniu 2012r. - 9.085,17 zł (w przeliczeniu na osobę w rodzinie 2.271,29 zł) i był wyższy niż 300 % kryterium dochodowego rodziny o kwotę 3.613.17 zł;

• w miesiącu wrześniu 2012r. - 9.192,31 zł (w przeliczeniu na osobę w rodzinie 2.298,08 zł) i był wyższy niż 300 % kryterium dochodowego rodziny o kwotę 3.720,31 zł;

• w miesiącu październiku 2012r. - 9.099,10 zł (w przeliczeniu na osobę w rodzinie 2.274,77 zł) i był wyższy niż 300 % kryterium dochodowego rodziny o kwotę 3.627.10 zł;

• w miesiącu listopadzie 2012r. - 16.879,33 zł (w przeliczeniu na osobę w rodzinie 4.219,83 zł) i był wyższy niż 300 % kryterium dochodowego rodziny o kwotę 11.407,33 zł;

• w miesiącu grudniu 2012r. - 8.360,72 zł (w przeliczeniu na osobę w rodzinie 2.090.18 zł) i był wyższy niż 300 % kryterium dochodowego rodziny o kwotę 2.888,72 zł;

• w miesiącu styczniu 2013r. - 13.712,27 zł (w przeliczeniu na osobę w rodzinie 3.428,07 zł) i był wyższy niż 300 % kryterium dochodowego rodziny o kwotę 8.240,27 zł;

• w miesiącu lutym 2013r. - 7.902,68 zł (w przeliczeniu na osobę w rodzinie 1.975,67 zł) i był wyższy niż 300 % kryterium dochodowego rodziny o kwotę 2.430,68 zł;

• w miesiącu marcu 2013r. - 7.562,29 zł (w przeliczeniu na osobę w rodzinie 1.890,57 zł) i był wyższy niż 300 % kryterium dochodowego rodziny o kwotę 2.090,29 zł;

• w miesiącu kwietniu 2013r. - 7.392,71 zł (w przeliczeniu na osobę w rodzinie 1.848,18 zł) i był wyższy niż 300 % kryterium dochodowego rodziny o kwotę 1.920,71 zł;

• w miesiącu maju 2013r. - 7.019,03 zł (w przeliczeniu na osobę w rodzinie 1.754,76 zł) i był wyższy niż 300 % kryterium dochodowego rodziny o kwotę 1.547,03 zł;

• w miesiącu czerwcu 2013r. - 14.658,83 zł (w przeliczeniu na osobę w rodzinie 3.664,71 zł) i był wyższy niż 300 % kryterium dochodowego rodziny o kwotę 9.186,83 zł;

• w miesiącu lipcu 2013r. - 7.287,25 zł (w przeliczeniu na osobę w rodzinie 1.821,81 zł) i był wyższy niż 300 % kryterium dochodowego rodziny o kwotę 1.815,25 zł;

• w miesiącu sierpniu 2013r. - 7.584,07 zł (w przeliczeniu na osobę w rodzinie 1.896,02 zł) i był wyższy niż 300 % kryterium dochodowego rodziny o kwotę 2.112,07.

W dalszej części uzasadnienia organ I instancji przywołał treść z art.61 ust 2 pkt 2 lit.b ustawy o pomocy społecznej i stwierdził, że w przypadku skarżącego dochód w poszczególnych miesiącach był wyższy niż 300 % kryterium dochodowego na osobę w rodzinie.

W trakcie prowadzonego postępowania strona złożyła pisemne wyjaśnienie, z którego wynika, że odmawia podpisania umowy cywilnoprawnej i oczekuje rozstrzygnięcia sprawy odpłatności w formie decyzji administracyjnej.

Według twierdzeń organu I instancji E. P., jako mieszkaniec Domu, za pobyt w w/w placówce wnosił odpłatność w wysokości 70 % swojego dochodu miesięcznie tj. 744,97 zł. Do pełnego kosztu utrzymania brakuje kwota 3.155,03 zł, którą zastępczo wniosła Gmina Miejska L. W okresie od lipca 2011r. do września 2013r. Gmina Miejska L. dopłaciła do pobytu E. P. kwotę 77.717,78 zł.

Do kręgu osób zobowiązanych należy ośmioro dzieci z dwóch związków. Wobec córki M. i syna E. nie ustalono odpłatności z uwagi na fakt, iż osiągany dochód na osobę w rodzinie był niższy niż 300 % kryterium dochodowego osoby w rodzinie tj. 1.368 zł.

Pozostałych sześcioro dzieci osiąga dochód który jest wyższy niż 300 % obowiązującego kryterium dochodowego i kwalifikuje się do odpłatności. Odpłatność synów pensjonariusza M. i S. ustalono w wysokości poniżej 30 % w stosunku do odpłatności obliczonej zgodnie z art.61 ust 2 pkt 2 ustawy. Ich decyzje są ostateczne.

Obecnie toczy się postępowanie w sprawie ustalenia odpłatności za pobyt ojca strony w Domu Opieki "[...]" w L. u pozostałych osób zobowiązanych tj. córek E. i M. oraz syna W..

Odpłatność u odwołującego za okres od lipca 2011r. do stycznia 2012r. ustalono w wysokości różnicy pomiędzy średnim miesięcznym kosztem utrzymania osoby w Domu Opieki "[...]", a opłatami wnoszonymi przez mieszkańca oraz synów – S. i M., bowiem córka E., syn W. i córka M. w tym okresie osiągali dochód, który był niższy niż 300 % kryterium dochodowego osoby w rodzinie tj. 1.368 zł i osoby samotnie gospodarującej tj. 1.626 zł. Odpłatność ta kształtuje się w wysokości od 24 % do 36 % w stosunku do odpłatności obliczonej zgodnie z art.61 ust 2 pkt 2 ustawy.

Jak podano, w aktach Ośrodka znajduje, się dokumentacja potwierdzająca sytuację dochodową pozostałych dzieci pensjonariusza tj. E., W. i M. w okresie od czerwca 2011 r. do maja 2013r., która została uwzględniona przy ustalaniu odpłatności, wobec skarżącego.

Odpłatność od miesiąca lutego 2012r. u dzieci pensjonariusza oraz u E., W. i M. została wstępnie ustalona na jednakowym poziomie procentowym i przedstawia się następująco

od 1 lutego 2012r. do 29 lutego 2012r. w wysokości 11,19 % w stosunku do odpłatności obliczonej zgodnie z art.61 ust 2 pkt 2 ustawy.

od 1 marca 2012r. do 31 marca 2012r. w wysokości 30,06 % w stosunku do odpłatności obliczonej zgodnie z art.61 ust 2 pkt 2 ustawy.

od 1 kwietnia 2012r. do 30 kwietnia 2012r. w wysokości 36,54 % w stosunku do odpłatności obliczonej zgodnie z art.61 ust 2 pkt 2 ustawy.

od 1 maja 2012r. do 31 maja 2012r. w wysokości 33,57 % w stosunku do odpłatności obliczonej zgodnie z art.61 ust 2 pkt 2 ustawy.

od 1 czerwca 2012r. do 30 czerwca 2012r. w wysokości 40,32 % w stosunku do odpłatności obliczonej zgodnie z art.61 ust 2 pkt 2 ustawy.

od 1 lipca 2012r. do 31 lipca 2012r. w wysokości 36,46 % w stosunku do odpłatności obliczonej zgodnie z art.61 ust 2 pkt 2 ustawy.

od 1 sierpnia 2012r. do 31 sierpnia 2012r. w wysokości 35,68 % w stosunku do odpłatności obliczonej zgodnie z art.61 ust 2 pkt 2 ustawy.

od 1 września 2012r. do 30 września 2012r. w wysokości 37,94 % w stosunku do odpłatności obliczonej zgodnie z art.61 ust 2 pkt 2 ustawy.

od 1 października 2012r. do 31 października 2012r. w wysokości 33,02To w stosunku do odpłatności obliczonej zgodnie z art.61 ust 2 pkt 2 ustawy.

od 1 listopada 2012r. do 30 listopada 2012r. w wysokości 31,33 % w stosunku do odpłatności obliczonej zgodnie z art.61 ust 2 pkt 2 ustawy.

od 1 grudnia 2012r. do 31 grudnia 2012r. w wysokości 15,10 % w stosunku do odpłatności obliczonej zgodnie z art.61 ust 2 pkt 2 ustawy.

od 1 stycznia 2013r. do 31 stycznia 2013r. w wysokości 35,69 % w stosunku do odpłatności obliczonej zgodnie z art.61 ust 2 pkt 2 ustawy.

od 1 lutego 2013r. do 28 lutego 2013r. w wysokości 17,27 % w stosunku do odpłatności obliczonej zgodnie z art.61 ust 2 pkt 2 ustawy.

od 1 marca 2013r. do 31 marca 2013r. w wysokości 44,49 % w stosunku do odpłatności obliczonej zgodnie z art.61 ust 2 pkt 2 ustawy.

od 1 kwietnia 2013r. do 30 kwietnia 2013r. w wysokości 38,47 % w stosunku do odpłatności obliczonej zgodnie z art.61 ust 2 pkt 2 ustawy.

od 1 maja 2013r. do 31 maja 2013r. w wysokości 62,89 % w stosunku do odpłatności obliczonej zgodnie z art.61 ust 2 pkt 2 ustawy.

od 1 czerwca 2013r. do 30 czerwca 2013r. w wysokości 86,75 % w stosunku do odpłatności obliczonej zgodnie z art.61 ust 2 pkt 2 ustawy.

od 1 lipca 2013r. do 31 lipca 2013r. w wysokości 13,69 % w stosunku do odpłatności obliczonej zgodnie z art.61 ust 2 pkt 2 ustawy.

od 1 sierpnia 2013r. do 31 sierpnia 2013r. w wysokości 62,26 % w stosunku do odpłatności obliczonej zgodnie z art.61 ust 2 pkt 2 ustawy.

od 1 września 2013r. do 24 września 2013r. w wysokości 54,75 % w stosunku do odpłatności obliczonej zgodnie z art.61 ust 2 pkt 2 ustawy.

Organ stwierdził, że po uiszczeniu opłaty stronie pozostaje do dyspozycji kwota znacznie przekraczająca kryterium dochodowe osoby w rodzinie. Takie obliczenie w ocenie organu pomocy społecznej, jest najbardziej zasadne i nie pozostaje w sprzeczności z art. 61 ustawy. Nie jest bowiem możliwe, w przypadku zainteresowanego ustalenie opłaty w wysokości powyżej 300 % kryterium dochodowego, gdyż to spowodowałoby w przypadku pozostałych osób zwolnienie z opłaty, a przecież obowiązek opłaty obejmuje wszystkie dzieci odpowiednio do ich sytuacji dochodowej.

Podkreślono, że w przypadku strony miesięczny dochód na osobę w rodzinie w okresie od czerwca 2011r. do sierpnia 2013r. znacznie przekracza 300 % kryterium dochodowe osoby w rodzinie tj. 1.368 zł. Jego dochód w wymienionym okresie waha się od 7.019,03 zł do 20.466,59 zł. Sytuacja dochodowa strony jest korzystniejsza od pozostałych osób zobowiązanych.

Ww. osoby w okresie od czerwca 2011r. do sierpnia 2013r tylko w niektórych miesiącach osiągały dochód który kwalifikuje ich do odpłatności. W przypadku córki pensjonariusza E. na dzień dzisiejszy ustalono, że sytuacja dochodowa kwalifikuje ją do odpłatności z tytułu pobytu ojca w domu pomocy społecznej jedynie w miesiącu lutym 2013r. i lipcu 2013r. Sytuacja dochodowa córki M. kwalifikuje ją do odpłatności w okresach od lutego 2012r. do lipca 2012r., w miesiącu kwietniu 2013r. oraz od lipca 2013r. do września 2013r. Syn W. kwalifikuje się do odpłatności w okresach od lutego 2012r. do stycznia 2013r. oraz od kwietnia 2013r. do maja 2013r. Syn W. zgłosił zmianę sytuacji dochodowej od miesiąca sierpnia 2013r. i trwa postępowanie w tej sprawie. Wskazano też, że w przypadku wyżej wymienionych osób nie zostały jeszcze wydane decyzje ostateczne w sprawie ustalenia odpłatności z ww. tytułu.

Na podstawie decyzji ostatecznych ustalono odpłatność w stosunku do dzieci pensjonariusza S. i M. w różnych kwotach, ale odpłatność w poszczególnych miesiącach nie przekroczyła 30 % w stosunku do odpłatności obliczonej zgodnie z art.61 ust 2 pkt 2 ustawy. Odpłatność u osób zobowiązanych obejmuje okres od 1 lipca 2011r. do 24 września 2013r., gdyż ojciec strony złożył rezygnację z pobytu w Domu Opieki "[...]" L. i obecnie przebywa w schronisku dla bezdomnych w L.

Jak podkreślił organ I instancji, okoliczność podnoszona przez stronę o zaniedbywaniu przez ojca obowiązków rodzicielskich, nie zwalnia go z ponoszenia opłat, gdyż przepis art. 61 ustawy takiej możliwości nie przewiduje.

W odwołaniu z dnia 18 listopada 2013r. od powyższej decyzji skarżący zarzucił naruszenie prawa materialnego - art. 59 ust. 1, art. 61 ust. 1 i ust. 3, art. 64, art. 103 ust. 2 oraz art. 104 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej poprzez nałożenie na stronę obowiązku zwrotu kosztów poniesionych przez gminę L. o statusie miejskim za pobyt w/w w Domu Opieki "[...]" w L., pomimo że skarżący nigdy nie został zobowiązany do ponoszenia kosztów pobytu w/w domu pomocy społecznej. Skarżący zarzucił także zaniechanie rozpoznania jego wniosku o odstąpienie od obciążania go kosztami związanymi z pobytem E. P. w domu pomocy społecznej.

W związku z powyższym P. P. wniósł o uchylenie decyzji ostatecznej Prezydenta Miasta L. z dnia [...] grudnia 2011r. nr [...] w sprawie ustalenia odpłatności za pobyt ojca w domu pomocy społecznej i umorzenie postępowania w sprawie, względnie uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.

Ponadto wskazał, że z okoliczności sprawy wynika, iż ojciec został w dniu 7 stycznia 2011 r. umieszczony w Domu Opieki "[...]" w L.. Ponieważ dochód w/w nie wystarczał na pokrycie kosztów pobytu w domu opieki, koszty te ponosiła Gmina i obecnie dochodzi zwrotu tych kosztów od krewnych skarżącego, o których mowa w art. 61 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej.

Podniósł, że wprawdzie w sentencji decyzji mowa jest o "ustaleniu odpłatności za pobyt" ojca w domu pomocy społecznej, jednakże zarówno podstawa prawna, jak i treść uzasadnienia tej decyzji wskazuje jednoznacznie, że rozstrzygnięcie to w istocie dotyczy zwrotu wydatków poniesionych przez gminę w związku z pobytem E. P. w Domu Opieki "[...]" w L. na podstawie art. 61 ust. 3 zd. drugie ustawy o pomocy społecznej.

Świadczą o tym następujące okoliczności:

1) art. 59 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej przewiduje, że decyzję ustalającą opłatę za pobyt osoby w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej. Tymczasem zaskarżona decyzja wydana została niemal 3 lata od skierowania E. P. do domu pomocy,

2) decyzja dotyczy zwrotu wydatków już poniesionych (w przeszłości) przez gminę L. o statusie miejskim w związku z pobytem E. P. w domu pomocy, podczas gdy ustalenie odpłatności powinno nastąpić na przyszłość,

3) w podstawie prawnej decyzji w ogóle nie wskazano, art. 59 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, przewidującym, iż odpłatność za pobyt w domu pomocy społecznej ustalana jest w drodze decyzji administracyjnej, wskazano natomiast art. 61 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, dotyczący zwrotu opłat poniesionych zastępczo przez gminę.

Odwołujący podkreślił, że ani on, ani jego rodzeństwo nie byli uczestnikami postępowania w przedmiocie skierowania i umieszczenia ojca w domu pomocy. Nie można zatem wykluczyć, że w obrocie prawnym funkcjonuje już decyzja organu I instancji o ustaleniu opłaty za pobyt w Domu Opieki "[...]" w L., w której jako zobowiązanego do wniesienia opłat wskazano wyłącznie ojca. W tej sytuacji kolejna decyzja o ustaleniu opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej dotknięta byłaby wadą nieważności.

Wskazał, że w wyroku z dnia 13 września 2013 r., sygn. akt I OSK 2726/12 Naczelny Sąd Administracyjny dokonał wykładni m.in. art. 61 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, stwierdzając w uzasadnieniu wyroku: Obowiązek partycypowania w kosztach utrzymania osoby skierowanej do domu pomocy społecznej osób wymienionych w art. 61 ust. 2 pkt 2 omawianej ustawy powinien zatem zostać określony już w decyzji o skierowaniu do domu pomocy społecznej i o ustaleniu opłaty za pobyt. Odmowa zawarcia umowy, o której stanowi art. 103 ust, 2 ustawy o pomocy społecznej przez osobę wskazaną w treści art. 61 ust. 2 pkt 2 tej ustawy, sama w sobie nie może stanowić wyłącznej podstawy do wydania decyzji o obowiązku zwrotu przez taką osobę na rzecz gminy części opłaty przez nią ponoszonej. (..). Ponadto gmina ma obowiązek uiszczenia opłat zastępczych, gdy osoba, za którą gmina wnosi opłatę, ma prawnie określony obowiązek opłaty w oznaczonej wysokości i go nie realizuje.

Dodał, że podobne stanowisko przedstawił WSA w Gorzowie Wlkp. w wyroku z dnia 28 czerwca 2012 r., sygn. akt II SA/Go 395/12 (LEX nr 1257443) oraz NSA w wyroku z dnia 30 października 2012 r. sygn. akt I OSK 653/12.

Zaskarżoną decyzją organ I instancji ustalił koszty pobytu ojca w domu pomocy za okres od 1 lipca 2011 r. do 24 września 2013 r., a więc należy założyć, że w tym czasie koszty pobytu w zakresie przekraczającym dochód uprawnionego, ponosiła gmina L. o statusie miejskim. W istocie zatem organ I instancji nałożył na stronę obowiązek zwrotu wydatków, których nie miała obowiązku ponosić, albowiem do tej pory nie otrzymała jakiejkolwiek decyzji obciążającej ją kosztami pobytu E. P. w domu pomocy.

Na marginesie skarżący wskazał, że z treści zaskarżonego rozstrzygnięcia nie wynika, czy wyliczona kwota 33.918,56 zł stanowi łączną odpłatność za pobyt ojca, czy też jest to część odpłatności przypadająca na niego.

Ponadto P.P. zarzucił, że organ I instancji nie rozpatrzył w ogóle jego wniosku o odstąpienie od obciążania kosztami pobytu ojca w domu pomocy społecznej. Podkreślił, że odstąpienie od zwrotu wydatków na pokrycie kosztów pobytu w domu pomocy społecznej może nastąpić nie tylko w fazie postępowania egzekucyjnego (Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 1 grudnia 2011 r., sygn. akt II SA/Bk 700/11 - LEX nr 1094437).

Przedstawił swoją sytuację rodzinną i majątkową, która według niego nie pozwala na pokrycie kosztów. Podniósł, że ojciec był alkoholikiem nie interesował się dziećmi, był bigamistą. Z ojcem nie miał kontaktu przez 30 lat.

W pismach wnioskodawca wskazywał również, że jego rodzina utrzymuje się z jednego świadczenia - wynagrodzenia z tytułu pracy w kopalni. Jest to kwota około 7 tys. zł miesięcznie, z której utrzymać musi 4-osobową rodzinę, w tym dwoje małych dzieci, spłacić wcześniej zaciągnięty kredyt mieszkaniowy i kredyty obrotowe (suma rat miesięcznych przekracza 4 tys. zł miesięcznie) oraz ponieść koszty leczenia mamy. Środki jakie przeznacza na utrzymanie rodziny, w przeliczeniu na osobę, są kilkukrotnie niższe, od kosztów pobytu ojca w domu pomocy społecznej. Wskazane wyżej okoliczności organ I instancji całkowicie pominął rozstrzygając sprawę, w związku z czym strona wniosła jak na wstępie.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L., po zapoznaniu się z aktami sprawy i wniesionym odwołaniem stwierdziło, co następuje.

Wznowienie postępowania administracyjnego jest jednym z nadzwyczajnych trybów postępowania pozwalających na wzruszenie ostatecznej decyzji administracyjnej. Przepis art. 145 § 1 k.p.a określa w sposób ścisły podstawy w oparciu, o które można wznowić postępowanie administracyjne. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi,, który wydał decyzję. Z kolei kończąc wznowione postępowanie organ jest zobowiązany do podjęcia jednego z rozstrzygnięć, o których mowa w art. 151 k.p.a. W myśl art. 151 § pkt 2 k.p.a organ administracji publicznej, o którym mowa w art. 150, po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 149 § 2 wydaje decyzję, w której uchyla decyzję dotychczasową gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 lub art. 145a, i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy.

Stosownie do treści art. 147 k.p.a. wznowienie postępowania administracyjnego następuje z urzędu lub na żądanie strony z tym, że wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. oraz w art. 145a następuje wyłącznie na żądanie strony. Oznacza to, że przed przeprowadzeniem postępowania organ administracji publicznej jest zobowiązany do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego ograniczającego się do zbadania zagadnień formalnych. Na tym etapie postępowania organ bada, czy żądanie wszczęcia postępowania nadzorczego pochodzi od podmiotu będącego stroną w sprawie oraz czy osoba występująca z takim żądaniem posiada zdolność do czynności prawnych. Artykuł 148 k.p.a. stanowi, że podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Wskazał również na wymogi art. 149, art. 148 § 1 i 2 k.p.a.

Stwierdził, że w niniejszej sprawie w pierwszej kolejności należało ustalić, czy wnioskodawca zachował ustawowo określony miesięczny termin do złożenia podania o wznowienie postępowania. Podkreślenia wymaga, że to strona musi udowodnić, kiedy (w jakiej dacie) dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę prawną do wznowienia postępowania ze ścisłością dostateczną do ustalenia, że jej podanie o wznowienie postępowania wpłynęło przed upływem terminu jednomiesięcznego od dnia, w którym dowiedziała się o tych okolicznościach. Zachowani tego terminu musi być zatem udowodnione przez stronę. Organ swobodnie ocenia dowody w tej mierze, ale musi ocenić je i przedstawić stanowisko w tym zakresie w uzasadnieniu rozstrzygnięcia. Jak wynika z akt sprawy (oświadczenie skarżącego z dnia 10 września 2013r.) strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę wznowienia postępowania w dniu 9 maja 2012r. Jak podkreślił wnioskodawca, gdyby wcześniej miał taką wiedzę to poinformowałby Ośrodek o fakcie istnienia sześciorga dzieci ojca z innego związku małżeńskiego. Z kolei wniosek o wznowienie postępowania skarżący złożył w organie I instancji w dniu 11 maja 2012r. Wyjaśnienia w tym zakresie strony, jak również brak innych dowodów, iż skarżący dysponował wskazaną wiedzą wcześniej, pozwala na stwierdzenie, iż zachował miesięczny termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Można bowiem przyjąć, że fakt istnienia innych zstępnych jest okolicznością korzystną dla strony, gdyż może przyczynić do zmniejszenia jej obciążeń z tytułu opłat za pobyt ojca w domu pomocy społecznej. Zatem gdyby strona miała wiedzę w tym zakresie odpowiednio wcześniej, to można wnioskować, że ujawniłaby te okoliczności odpowiednio wcześniej, co leżało w jej interesie. W przeciwnym razie należy przyjąć, że P. P. o przedmiotowych okolicznościach dowiedział się 9 maja 2012r. Prawidłowo więc organ I instancji wydał postanowienie w przedmiocie wznowienia postępowania, które stanowi podstawę postępowania w przedmiocie ustalenia przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy.

Aby ocenić czy fakt ujawnienia istnienia innych zstępnych E. P. jest okolicznością istotną, mającą wpływ na kształt ostatecznej decyzji ż dnia [...] grudnia 2011lr. Nr [...] działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta L., Kierownika Działu Usług Społecznych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. w przedmiocie ustalenia P. P. odpłatność za pobyt ojca w Domu Opieki "[...]" w L. - należy odwołać się do przepisów prawa regulujących wskazana problematykę.

Podstawę materialnoprawną w przedmiotowej sprawie stanowią przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013r., poz. 182) - zwanej dalej ustawą.

Zgodnie z art. 54 ust. 1 ustawy osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej.

Dom pomocy społecznej pokrywa w całości wydatki związane z zapewnieniem całodobowej opieki mieszkańcom oraz zaspokojeniem ich niezbędnych potrzeb bytowych i społecznych (art. 58 ust. 1 ustawy). W myśl zaś art. 60 ust. 1 ustawy, pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania. Koszt ten ustalany jest przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta), starostę lub marszałka województwa - w zależności od zasięgu domu pomocy społecznej - i ogłaszany w wojewódzkim dzienniku urzędowym, nie później niż do 31 marca każdego roku (art. 60 ust. 2 ustawy).

Według art. 59 ust. 1 ustawy decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej.

Zgodnie z art. 61 ust. 1 pkt 1 - 3 ustawy, do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej obowiązani są w kolejności:

1) mieszkaniec domu, a w przypadku osób małoletnich - przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka,

2) małżonek, zstępni przed wstępnymi,

3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej,

- przy czym osoby i gmina określone w pkt. 2 i 3 nie mają obowiązku wnoszenia opłat, jeżeli mieszkaniec domu ponosi pełną odpłatność.

W myśl art. 61 ust. 2 pkt 1 pkt 2 lit b, pkt 3 ustawy opłatę z pobyt w domu pomocy społecznej wnoszą:

- mieszkaniec domu, nie więcej jednak niż 70 % swojego dochodu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, nie więcej niż 70 % tego dochodu,

- małżonek, zstępni przed wstępnymi, zgodnie z umową zawartą w trybie art. 103 ust. 2 ustawy, jeżeli posiadany dochód na osobę w rodzinie jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, z tym że kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie.

Natomiast gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej ponosi odpłatność w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej, a opłatami wnoszonymi przez osoby, o których mowa w pkt 1 i 2.

Według art. 103 ust. 2 ustawy kierownik ośrodka pomocy społecznej ustala w drodze umowy z małżonkiem, zstępnymi przed wstępnymi mieszkańca domu wysokość wnoszonej przez nich opłaty za pobyt tego mieszkańca w domu pomocy społecznej, biorąc pod uwagę wysokość dochodów i możliwości, przy czym opłata ta nie powinna być zwiększana w przypadku gdy jedna z osób jest zwalniana z odpłatności z mocy prawa lub z powodów, o których mowa w art. 64.

Należy zauważyć, iż z samego brzmienia art. 103 ust. 2 ustawy wynika, że celem umowy, o jakiej mowa w tym przepisie, nie jest nawiązanie cywilnoprawnego stosunku zobowiązującego do ponoszenia opłat za pobyt w domu pomocy społecznej, ale ustalenie wysokości opłaty "wnoszonej" przez te osoby, a więc opłaty, której obowiązek ponoszenia został już ustalony. Przekonujący jest pogląd prezentowany przez W. Maciejko i P. Zaborniaka w Ustawa o pomocy społecznej, Komentarz, Warszawa 2008, że zawarcie umowy przewidzianej w art. 103 ust. 2 ma na celu umożliwienie małżonkowi, zstępnym i wstępnym zadeklarowanie opłacania wyższego odsetka opłaty, aniżeli wynika to z przepisów o minimalnych obciążeniach wynikających z art. 61 ust. 2 pkt 2 lit. a i b.

W przedstawionym stanie prawnym uzasadniony jest pogląd, że obowiązek wnoszenia opłat przez konkretną osobę (osoby) spośród kręgu podmiotów zobowiązanych na mocy art. 61 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej kreuje nie umowa, o jakiej mowa w art. 103 ust. 2, ale decyzja administracyjna o ustaleniu opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej przewidziana w art. 59 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej.

Opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej, zgodnie z art. 61 ustawy o pomocy społecznej, mogą wnosić określone osoby. Jeżeli mieszkaniec nie jest w stanie samodzielnie ponosić kosztów pobytu w placówce, obowiązek spoczywa na jego małżonku oraz zstępnych przed wstępnymi. Należy zwrócić uwagę, że powyższy obowiązek nie jest odnoszony sensu stricto do członków rodziny osoby umieszczonej w domu pomocy społecznej. Małżonek, wstępni i zstępni, w świetle ustawy o pomocy społecznej, będą zaliczani do rodziny tej osoby, jeżeli wspólnie z nią mieszkają i gospodarują, zaś ich obowiązek ponoszenia opłaty pobytowej powstaje niezależnie od miejsca zamieszkania. Powyższe zobowiązanie oparte jest zatem na więzach pokrewieństwa, a nie na faktycznym związku.

Ustawodawca wprowadza także pewną kolejność ponoszenia tejże odpłatności przez osoby zobowiązane. Konieczne jest więc ustalenie czy istnieją osoby z danej grupy zobowiązanej do odpłatności i czy są w stanie ponieść stosowną odpłatność. Dopiero, gdy ta możliwość zostanie wyeliminowana, organ może obciążyć odpłatnością kolejnych krewnych. Należy też zwrócić uwagę, że ustawodawca nie wskazał, w jaki sposób ustalić opłatę w obrębie danej grupy zobowiązanych np. zstępnych. Wykluczyć należy jednak w tym przypadku możliwość solidarnej odpowiedzialności tj. możliwości żądania całej odpłatności od jednej tylko osoby. Istotą bowiem zobowiązania solidarnego jest to, że musi ona wnikać bądź z umowy lub też z innej czynności prawnej. Katalog osób zobowiązanych do ponoszenia odpłatności za pobyt osoby w domu pomocy społecznej pokrywa się częściowo z katalogiem osób, na których ciąży obowiązek alimentacyjny wynikający z art. 128 Kodeks rodzinny i opiekuńczy.

Z powyższego wynika, że w przypadku zstępnych, w pierwszej kolejności zobowiązane do ponoszenia odpłatności będą dzieci osoby umieszczonej w domu pomocy społecznej, a w razie ich braku lub braku możliwości realizacji obowiązku ich wnuki. Natomiast w obrębie tej samej grupy krewnych również należy badać, czy są inni krewni i jakie są ich możliwości realizacji obowiązku, w częściach odpowiadających ich możliwościom zarobkowym i majątkowym (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 14 listopada 2012r., Sygn. akt IV SA/Wr 433/12, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, organ stwierdził, że ujawnienie istnienia innych zstępnych uzasadnia wznowienie postępowania w niniejszej sprawie, ponieważ jest to okoliczność istotna dla jej rozstrzygnięcia. Zdaniem Kolegium organ I instancji zrealizował dyspozycję wskazanych norm prawnych. Ustalono, że do kręgu osób zobowiązanych należy ośmioro dzieci z dwóch związków. Wobec córki-M. i syna-E. nie ustalono odpłatności z uwagi na fakt, iż osiągany dochód na osobę w rodzinie był niższy niż 300 % kryterium dochodowego osoby w rodzinie tj. 1 .368 zł. Pozostałych sześcioro dzieci osiąga dochód, który jest wyższy niż 300 % obowiązującego kryterium dochodowego i kwalifikuje się do odpłatności. Odpłatność u synów pensjonariusza M. i S. ustalono w wysokości poniżej 30 % w stosunku do odpłatności obliczonej zgodnie z art.61 ust 2 pkt 2 ustawy. Ich decyzje są ostateczne. Ponadto obecnie toczy się postępowanie w sprawie ustalenia odpłatności za pobyt ojca u pozostałych osób zobowiązanych tj. dzieci E., M. i W.. Natomiast odpłatność u strony za okres od lipca 2011r. do stycznia 2012r. ustalono w wysokości różnicy pomiędzy średnim miesięcznym kosztem utrzymania osoby w Domu Opieki "[...]", a opłatami wnoszonymi przez mieszkańca oraz synów S. i M., bowiem córka E., syn W. i córka M. w tym okresie osiągali dochód, który był niższy niż 300% kryterium dochodowego osoby w rodzinie tj. 1.368 zł i osoby samotnie gospodarującej tj. 1.626 zł. Odpłatność ta kształtuje się w wysokości od 24 % do 36 % w stosunku do odpłatności obliczonej zgodnie z art.61 ust 2 pkt 2 ustawy. Natomiast odpłatność od miesiąca lutego 2012r. u strony oraz jego rodzeństwa E. W. i M. została wstępnie ustalona na jednakowym poziomie procentowym. Szczegółowe obliczenia w tym zakresie znajdują się w decyzji organu I instancji.

Jak wynika z powyższego organ I instancji uwzględnił fakt, istnienia innych krewnych pensjonariusza, co nie było przedmiotem oceny w ramach postępowania zakończonego decyzją ostateczną z dnia 16 grudnia 2011r. Wnioskodawcy przeliczono na nowo odpłatność za pobyt ojca w domu pomocy społecznej, z uwzględnieniem sytuacji dochodowej i możliwości realizacji tego obowiązku przez pozostałych zstępnych. Naprawiono więc wadę proceduralną jak tkwiła w postępowaniu zakończonym pierwotną decyzją, zaś rezultatem nowej decyzji jest ustalenie skarżącemu odpłatności na niższym poziomie, aniżeli w pierwotnej decyzji.

Za naruszające istotę trybu nadzwyczajnego należy natomiast uznać rozstrzygnięcie organu I instancji w punkcie 3, w ramach którego ustalono stronie termin zwrotu kwoty 33.918,56 zł do dnia 28 lutego 2014r. Podstawę takiego rozstrzygnięcia stanowi art. 104 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, w myśl którego wysokość należności, o których mowa w ust. 1, podlegających zwrotowi oraz terminy ich zwrotu ustala się w drodze decyzji administracyjnej. Przepis ten ma zastosowanie w sytuacji gdy w obrocie prawnym funkcjonuje decyzja ostateczna, z której wynika, że osoba zobowiązana jest uiścić określoną należność i z obowiązku tego się nie wywiązała. Decyzja w oparciu o tą podstawę prawną jest wydawana w ramach odrębnego postępowania od postępowania w przedmiocie ustalenia należności i ma służyć wyegzekwowaniu wymagalnej należności (wynikającej z ostatecznej decyzji ustalającej należność) przysługującej gminie od osoby obciążonej odpłatnością (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 24 stycznia 2013r. Sygn. akt VIII SA/Wa 848/12, Lex nr 1326920).

Przepis ten nie stanowił podstawy prawnej ostatecznej decyzji z dnia [...] grudnia 2011r. nr [...], ani też decyzja ta nie orzekała o zwrocie i terminie zwrotu należności. Zatem zaskarżona decyzja organu I instancji w punkcie 3 zawiera treść, która w ogóle nie była przedmiotem postępowania zakończonego decyzją ostateczną, co do której wznowiono postępowanie. Tymczasem przedmiotem postępowania w sprawie wznowienia postępowania może być wyłącznie ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy rozstrzygniętej ostateczną decyzją, wydaną w postępowaniu zwykłym. Tym samym, organ I instancji wykroczył poza przedmiot wznowionego postępowania. W związku z tym zaskarżoną decyzję w punkcie 3 rozstrzygnięcia należało uchylić, zaś postępowanie w tej części umorzyć. Postępowanie oparte na art. 104 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, w przypadku gdyby skarżący, nie zrealizował decyzji ustalającej odpłatność, organ pomocy społecznej może wszcząć i prowadzić w ramach odrębnego od niniejszego postępowania.

Odnosząc się do argumentacji strony zawartej w odwołaniu, zdaniem Kolegium nie jest ona zasadna. Nie można się zgodzić ze stroną, że w stosunku do niej nie wydano decyzji, która ustalałaby odpłatność. Taką decyzją jest niewątpliwie decyzja z dnia [...] grudnia 2011r. Nr [...] działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta L., Kierownika Działu Usług Społecznych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L., który ustalił P. P. odpłatność za pobyt ojca w Domu Opieki "[...]" w L. w okresie od 1 lipca 2011r. do 31 lipca 2011r. w wysokości 1.693,39 zł, w okresie od 1 sierpnia 2011r. do 31 sierpnia 2011r. w wysokości 1.145,53 zł i w okresie od 1 września 2011r. w wysokości 1.468,32 zł miesięcznie. Decyzja ta, jak wykazano, została skutecznie skarżącemu doręczona i ma charakter decyzji ostatecznej.

Ponadto, pomimo, iż nie wskazano w podstawie prawnej art. 59 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, jest to niewątpliwie decyzja ustalająca tą odpłatność, gdyż wynika to z jej sentencji. Kolegium wskazało, iż ewentualne wady w redakcji podstawy prawnej nie mogą rzutować na prawidłowość decyzji administracyjnej w sytuacji, gdy zawiera ona jednoznaczną sentencję, opartą na powszechnie obowiązującym przepisie prawa.

Kolegium nie podzieliło także stanowiska skarżącego, że rozstrzygnięcie w sprawie ustalenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej zawsze powinno być wydane w ramach postępowania dotyczącego skierowania do domu pomocy społecznej. Istotnie, co do zasady przepisy ustawy przewidują wydanie decyzji o ustaleniu odpłatności w ramach postępowania dotyczącego skierowania do domu pomocy społecznej. Dostrzega tę prawidłowość doktryna prawa administracyjnego, skoro podkreśla, iż z uwagi na toczące się postępowanie wobec kandydata na mieszkańca domu pomocy społecznej, wydana może być tylko jedna decyzja, która będzie zawierała dwa konstrukcyjnie związane z sobą rozstrzygnięcia w przedmiocie skierowania do domu i w przedmiocie ustalenia opłaty za pobyt w domu do którego następuje skierowanie (zob. W. Maciejko w.: W. Maciejko, P. Zaborniak, Ustawa o pomocy społecznej. Komentarz, Warszawa 2013 r., s. 287).

Zdaniem Kolegium, niewydanie rozstrzygnięcia w przedmiocie ustalenia opłaty w decyzji o skierowaniu nie powoduje jednak, że organ traci kompetencje do określenia wysokości opłaty oraz określenia osób zobowiązanych do jej poniesienia. Łączenie w jednym rozstrzygnięciu oświadczenia woli o skierowaniu i o wysokości opłaty za pobyt, jest pożądanym z punktu widzenia ustawodawcy modelem, lecz nie regułą czy zasadą prawną. Niewydanie decyzji o określeniu wysokości opłaty na podstawie art. 59 ust. 1 ustawy ma jednak ten skutek, że obowiązek jej wniesienia nie powstaje, skoro nie zadecydowano w sposób władczy o jej wysokości (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 10 lipca 2013 r., sygn. akt II SA/Rz 493/13, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (CBOSA).

Zatem organ pomocy społecznej mógł wydać decyzję z dnia 16 grudnia

2011 r., pomimo, że wcześniej ustalił tą odpłatność pensjonariuszowi w innym rozstrzygnięciu. W ocenie Kolegium w tym przypadku, decyzja ustalająca stronie odpłatność za pobyt ojca w domu pomocy społecznej, nie może być dotknięta wadą nieważności, ponieważ nie występuje tożsamość sprawy pomiędzy wskazanymi rozstrzygnięciami.

Ponadto wskazać należy, iż poza przedmiotem niniejszego postępowania pozostaje kwestia odstąpienia od żądania zwrotu wydatków z tytułu opłat jakimi obciążono stronę za pobyt ojca w domu pomocy społecznej. Wypada bowiem podkreślić, iż przedmiotem niniejszego postępowania jest wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z dnia 16 grudnia 2011 r.

Organ wskazał, że kwestie poruszone przez stronę w tym zakresie nie mogą być przedmiotem odrębnego postępowania i decyzji, zaś okoliczność niewydania takiej decyzji może być zwalczane przez stronę zażaleniem w trybie art. 37 k.p.a.

Stwierdził też, że na kształt rozstrzygnięcia nie ma znaczenia, że ojciec nie interesował się rodziną. Ustawa uzależniła ustalenie stosownej opłaty jedynie od faktu pokrewieństwa, z osobą przebywającą w domu pomocy społecznej.

Skargę na powyższą decyzję w części utrzymującej w mocy decyzję (pkt 2) wniósł zainteresowany. Zarzucił jej i decyzji jej poprzedzającej naruszenie prawa materialnego – art. 59 ust. 1, art. 61 ust. 1 i ust. 3, art. 64, art. 103 ust. 2 oraz art. 104 ust. 4 ustawy poprzez:

1) nałożenie na skarżącego obowiązku zwrotu kosztów poniesionych przez gminę L. za pobyt ojca w Domu Pomocy Społecznej, pomimo że nigdy nie był zobowiązany do ponoszenia kosztów pobytu ojca w w/w ośrodku na podstawie decyzji administracyjnej,

2) zaniechanie rozpatrzenia jego wniosku o odstąpienie od obciążania kosztami związanymi z pobytem ojca w domu pomocy społecznej.

W związku z powyższymi zarzutami wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. i poprzedzającej ją decyzji Prezydenta L. oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów sądowych.

Uzasadniając skargę przedstawił zasadnicze motywy rozstrzygnięcia wskazane przez organ a następnie powtórzył zarzuty zawarte w odwołaniu. Zarzucił przede wszystkim, że w myśl art. 59 ust. 1 decyzja w przedmiocie opłat powinna zapaść na etapie skierowania do domu opieki społecznej. Takiej decyzji nie wydano, nie obciążono opłatami skarżącego. Wskazał, że w takiej sytuacji nie można nakazywać zwrotu poniesionych opłat przez gminę – co faktycznie w sprawie ma miejsce.

Wskazał również, że nie był uczestnikiem postępowania w sprawie o umieszczenie ojca w domu opieki społecznej, być może w obrocie prawnym funkcjonuje decyzja zobowiązująca opłacenie za pobyt w tym ośrodku tylko ojca i wydanie nowej decyzji spowodowałoby wadę w postaci jej nieważności.

Nie zgodził się także z twierdzeniami organu, że rozpoznanie wniosku o umorzenie postępowania jest możliwe na dalszym etapie postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie a uzasadniając swój wniosek przywołał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne powołane są do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Akt administracyjny jest niezgodny z prawem o ile przy jego wydaniu doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego.

Wówczas to Sąd w oparciu o art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej p.p.s.a. – może w zależności od okoliczności uchylić decyzję, stwierdzić jej nieważność lub uznać, że została wydana z naruszeniem prawa.

Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Kontrola Sądu oparta na wskazanych wyżej przepisach daje podstawę do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja i decyzja organu I instancji narusza prawo.

Przedmiotem skargi, jak wskazano wyżej, jest decyzja z dnia [...] października 2013 r. Nr [...] Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L., którą to: 1) uchylono decyzję MOPS w L. z dnia 16 grudnia 2011 r.,

2) ustalono opłaty za pobyt ojca skarżącego w DPS w L. za okres od 1 lipca 2011 r. do 24 września 2013 r., 3) ustalono termin zwrotu zsumowanej należności, z tytułu pobytu ojca strony w DPS, do dnia 28 lutego 2014 r. oraz decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] grudnia 2013 r., która w punkcie 1 uchyla decyzję organu I instancji w punkcie 3, a w punkcie 2 utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję w pozostałym zakresie. Zaskarżeniem został objęty tylko pkt 2 decyzji I instancyjnej i ostatecznie pkt 2 decyzji II instancyjnej, którym to utrzymano w mocy decyzję organu I instancji w zakresie punktu 2.

Podstawę materialnoprawną do rozpoznania sprawy stanowią przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 2 października 2009 r., Nr 175, poz. 1362 ze zm.) – dalej ustawa. Są to w szczególności art. 59 i 61 ustawy.

Przede wszystkim jednak zauważyć należy, że postępowanie niniejsze toczy się na skutek wznowienia postępowania opartego na art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Skarżący wskazywał bowiem, że postępowanie administracyjne w przedmiocie określenia opłat za pobyt ojca w domu opieki społecznej nie toczyło się z udziałem wszystkich uczestników postępowania zobowiązanych na podstawie wymienionej wyżej ustawy do wnoszenia opłat. Wskazał, że objęte obowiązkiem wniesienia opłat powinny być również dzieci z pierwszego małżeństwa ojca oraz dzieci pozamałżeńskie, argumentując że wcześniej nie wiedział o ich istnieniu.

Powyższe oświadczenie i brak możliwości jego negatywnej weryfikacji dało podstawę do wznowienia postępowania, przez organ. Sąd w tym zakresie nie ma podstaw do zakwestionowania decyzji organu.

Zaskarżona, opisana wyżej decyzja i decyzja ją poprzedzająca zapadły więc w wyniku ponownego rozpoznania sprawy z uwzględnieniem okoliczności, które dały podstawę do wznowienia postępowania (art. 149, art. 151 k.p.a.).

W ocenie skarżącego są one wadliwe z uwagi na to, że w myśl art. 59 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej decyzja w przedmiocie opłat wnoszonych przez osoby wskazane w art. 60 tej ustawy powinna zostać wydana na etapie skierowania ojca do domu opieki społecznej, takiej decyzji nie wydano; nie obciążono opłatami skarżącego, dlatego zgodnie z poglądami wyrażanymi w orzecznictwie sądowym nie można nakazywać zwrotu poniesionych opłat przez gminę – a to faktycznie w ocenie zainteresowanego ma miejsce.

Powyższe zarzuty skarżący artykułował w odwołaniu, ponowił je w skardze.

Odnosząc się do powołanych twierdzeń należy stwierdzić, że po pierwsze istotnie zgodnie z art. 59 ust. 1 omawianej ustawy decyzje w przedmiocie opłat za pobyt w domu opieki społecznej wydaje organ w dniu kierowania osoby do takiego domu. Wynika to wprost z powołanego wyżej przepisu, który stanowi, że decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej, jak również z § 8 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 19 października 2005 r. w sprawie domów pomocy społecznej (Dz.U. nr 127, poz. 1837). Stanowi on, że w momencie kierowania do domu opieki społecznej, osoby zainteresowane składają oświadczenia co do wysokości dochodu osiąganego przez osoby zobowiązane do zapłaty.

Jednakże fakt nie wydania takiej decyzji w momencie kierowania osoby zainteresowanej do domu opieki społecznej nie zamyka drogi do wydania w tym przedmiocie decyzji w terminie późniejszym. Nie ma bowiem przepisu, który zabraniałby uregulowania tej kwestii w późniejszym terminie. Rodzi to jednak dla gminy ujemne konsekwencje, o czym w sposób szerszy w dalszej części uzasadnienia.

W tym miejscu Sąd wskazuje, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym oraz doktrynie prezentowany jest jednolity pogląd, że organ może w terminie późniejszym niż określony w art. 59 ust. 1 ustawy wydać decyzję dotyczącą wnoszenia opłat. Stwierdza się, że najbardziej pożądanym modelem wskazywanym zarówno w powołanym orzecznictwie jak i literaturze (por. W. Maciejko, op. cit. 5287) byłoby rozstrzygnięcie w jednej decyzji o skierowaniu do domu opieki społecznej i o wysokości opłaty za pobyt w nim, jednak przyjęcie odmiennej praktyki nie powoduje utraty przez organ kompetencji do późniejszego określenia zarówno wysokości opłaty jak i osób zobowiązanych do jej ponoszenia (wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 10 lipca 2013 r. sygn. akt II SA/Rz 493/13 oraz wyrok WSA w Opolu z dnia 5 grudnia 2013 r. sygn. akt II SA/Op 419/13).

Przechodząc jednak do realiów niniejszej sprawy należy podnieść, że postępowanie w przedmiocie opłat zostało zainicjowane w momencie wydania pierwszej decyzji o skierowaniu ojca wnioskodawcy do domu opieki społecznej. Pierwsza decyzja w tym przedmiocie zapadła dnia 7 stycznia 2013 r. pierwsze zaś pismo, które rozpoczęło postępowanie administracyjne w sprawie naliczenia opłat nosi datę 1 lutego 2011 r. Było to pismo Prezydenta Miasta L. do Ośrodka Pomocy Społecznej w L. o przeprowadzenie wywiadu środowiskowego dotyczącego skarżącego.

Najistotniejszym dla rozpoznawanej sprawy jest fakt, iż postępowanie to zakończyło się wydaniem decyzji z dnia 16 grudnia 2011 r. przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w L. działający z upoważnienia Prezydenta Miasta L..

Decyzja powyższa dotyczyła ustalenia odpłatności skarżącego za pobyt jego ojca w Domu Opieki "[...]" w L. i brzmiała: "ustalić odpłatność za pobyt ojca (...) w następujący sposób:

- w okresie od 1 lipca 2011 r. do 31 lipca 2011 r. do 31 lipca 2011 r. w wysokości 1.693,39 zł (...),

- w okresie od 1 sierpnia 2011 r. do 31 sierpnia 2011 r. w wysokości 1.145,53 zł (...),

- w okresie od 1 września 2011 r. w wysokości 1.468,32 zł (...) miesięcznie.

Decyzję tę przesłano skarżącemu, była ona dwukrotnie awizowana, mimo to nie została podjęta przez zainteresowanego.

W tych okolicznościach, zgodnie z art. 44 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego – nastąpił skutek w postaci doręczenia decyzji.

Z jej uzasadnienia wynika jednoznacznie, że nie tylko ustalono odpłatność za lipiec i sierpień 2011 r. ale także odpłatność za dalszy okres od września 2011 r. w kwocie 1468,32 zł miesięcznie.

Zatem twierdzenia skarżącego, że nie ustalono mu odpłatności za pobyt ojca w domu pomocy społecznej jest nieuzasadniony. Podkreślić należy ponownie, że taki obowiązek został nałożony na odwołującego się od lipca 2011 r. do końca pobytu jego ojca w tym Ośrodku.

Obowiązek ten, w wysokości wyżej wskazanej istniał do dnia wydania decyzji przez organ I instancji to jest do dnia 29 października 2013 r.

Decyzją tą uchylono decyzję z dnia [...] grudnia 2011 r. i ustalono odpłatność skarżącego za pobyt ojca w Domu Opieki "[...]" w L. za okres zamknięty od lipca 2011 r. do 24 września 2013 r. w innej wysokości. Niesporną bowiem okolicznością jest, że ojciec zainteresowanego opuścił dom opieki w dniu 25 września 2013 r.

Podkreślić należy, że decyzja z dnia 29 października 2013 r. nie anulowała decyzji z dnia 16 grudnia 2011 r. w sensie zwolnienia z obowiązku wnoszenia opłat, a tylko skorygowała jej wysokość w związku z nowymi okolicznościami istotnymi dla sprawy, tj. wskazaniem innych osób również zobowiązanych do wnoszenia opłat za pobyt ojca w domu opieki.

Wskazane wyżej decyzje z dnia 16 grudnia 2011 r. i 29 października 2013 r. nie są decyzjami wydanymi w trybie art. 104 ust. 2 i 3 ustawy, ale są oparte na art. 59 ust. 1 i art. 61 ustawy.

Zarzuty zainteresowanego dotyczące wydania decyzji w przedmiocie zwrotu wpłaconych przez gminę opłat są oczywiście niezasadne, podobnie jak twierdzenia, że nigdy nie nałożono na niego obowiązku wnoszenia opłat, o czym była mowa wyżej. Tym samym nie są uzasadnione zarzuty skargi w tym zakresie, jak również twierdzenia, że nie rozpoznano wniosku skarżącego w przedmiocie umorzenia ustalonych zobowiązań.

Przede wszystkim składane wnioski w tej sprawie nie mogą być rozpoznane w sprawie toczącej się w trybie nadzwyczajnym – dotyczącym wznowienia postępowania. Jej przedmiotem jest ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej decyzją z dnia 16 grudnia 2011 r. W sprawie tej nie był rozpoznany wniosek o umorzenie zaległych opłat.

Po drugie Sąd zauważa, że wniosek skarżącego z dnia 17 maja 2012 r. "o zwolnienie z opłaty i umorzenie zaległości" organ I instancji pismem z dnia 20 czerwca 2012 r. pozostawił bez rozpoznania, po uprzednim dwukrotnym wezwaniu o sprecyzowanie żądania. Pierwsze wezwanie z dnia 22 maja 2012 r. nie zostało odebrane, odbiór drugiego z dnia 30 maja 2012 r. został przez skarżącego osobiście potwierdzony w dniu 5 czerwca 2013 r. Odbiór pisma z dnia 20 czerwca 2012 r. miał miejsce w dniu 4 lipca 2012 r.

Dodać w tym miejscu należy, że zgodnie z art. 61 ust. 1 pkt 2 ustawy skarżący jest zobowiązany jako syn do ponoszenia opłat za pobyt ojca w domu pomocy społecznej. Ponadto posiadany dochód na osobę w rodzinie skarżącego jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. W tym zakresie organy dokonały szczegółowych ustaleń uzyskując dokładne informacje z miejsca pracy zainteresowanego co do wysokości jego dochodu w okresie, który był przedmiotem naliczenia opłat.

Zgodnie z art. 61 ust. 2 pkt 2 organy w obliczeniu opłaty wnoszonej przez skarżącego uwzględniły wpłaty zobowiązanego do nich wnoszenia rodzeństwa oraz mieszkańca domu.

Zauważyć też należy, iż nie ma znaczenia dla obowiązku wnoszenia opłaty wiedza o toczącym się postępowaniu w sprawie umieszczenia a następnie skierowania do domu opieki społecznej. Zresztą skarżący wiedzę o umieszczeniu ojca w takim ośrodku posiadał albowiem jak już wcześniej wskazano od lutego 2011 r. organ nawiązał kontakt ze skarżącym, który jednak zrezygnował z czynnego w nim uczestnictwa, nie odbierając i nie reagując na korespondencję organu, w tym na decyzję z dnia 16 grudnia 2011 r.

Jak wynika z przedstawionych wywodów powodem uchylenia zaskarżonej decyzji nie są zarzuty zawarte w skardze.

Mając umocowanie w powołanym na wstępie art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd stwierdza, w orzecznictwie przyjmuje się, że decyzja określająca wysokość opłat za pobyt w domu opieki społecznej jest decyzją konstytutywną, która kształtuje stan prawny od chwili jej wydania (ex nunc) a nie od chwili skierowania czy umieszczenia w domu pomocy społecznej. Z przepisów ustawy o pomocy społecznej nie wynika aby ustawodawca dał organom uprawnienia do określania daty wcześniejszej jej ponoszenia przez zobowiązanego, niż data wydania decyzji o ustaleniu opłaty. Czyli omawiana ustawa nie pozwala stwierdzić, że obowiązek uiszczania opłaty w określonej wysokości powstaje z mocą wsteczną wobec aktu konkretyzującego ten obowiązek. Organ powinien ustalić obowiązek opłaty z chwilą kierowania osoby do domu pomocy społecznej, a jeżeli czyni to z opóźnieniem to wysokość opłaty może ukształtować wobec zobowiązanego z mocą wynikającą z daty wydania decyzji (wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 10 lipca 2013 r. sygn. akt II SA/Rz 493/13).

Powyższe stanowisko, które Sąd w całości akceptuje daje podstawę do uznania, że decyzja z dnia 16 grudnia 2011 r. została wydana z naruszeniem powołanej zasady konstytutywności. Powtórzyła to uchybienie decyzja z dnia 29 października 2013 r. Skoro decyzja w przedmiocie ponoszenia opłat jest decyzją konstytutywną wywołującą skutki na przyszłość, to nie może ona dotyczyć okresu sprzed 16 grudnia 2011 r. W tym też zakresie zaskarżoną decyzję i decyzję ją poprzedzającą należy uznać za niezgodną z prawem – art. 59 ust. 1 i art. 61 ustawy o pomocy społecznej.

Przepisy art. 103 ust. 2 oraz art. 104 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej nie miały w niniejszej sprawie zastosowania: pierwszy z nich z uwagi na to, że skarżący nie zgodził się na zawarcie umowy cywilnoprawnej, drugi z uwagi na to, że przedmiotem sprawy nie był zwrot świadczeń na rzecz gminy a ustalenie wysokości opłat. Ich powołanie w podstawie prawnej mogło służyć jako okoliczności, które nie zaistniały i które nie decydowały o wydaniu orzeczenia.

Zarzut ich naruszenia jest oczywiście nieuzasadniony. Z przyczyn wskazanych wyżej nie został również naruszony art. 64 ustawy mówiący o zwolnieniu z opłaty.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 152 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

Wydane przez Sąd orzeczenie dotyczy rozstrzygnięcia organu I i II instancji odnośnie pkt 2 decyzji.

H.B.31.07.2014 r.