Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 2048/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-08-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: journal: Dz.U. 2012 poz 1164
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jednolity.
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 141 poz 18 art. 73
law: Rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji  oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla  systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Krystyna Madalińska - Urbaniak, Sędzia WSA - Beata Blankiewicz - Wóltańska (spr.), Sędzia WSA - Andrzej Kania, Protokolant st. sekr. sąd. - Agnieszka Małyszko, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 sierpnia 2015 r. sprawy ze skargi I. G. na decyzję Dyrektora ... Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia ... maja 2014 r., nr ... w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi I. G. (dalej jako Skarżąca, Beneficjent) jest decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) w W. z ... maja 2014 r. nr ... utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B. z dnia ... marca 2014 r. nr ... w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

Decyzje te zostały wydane w następującym stanie faktycznym :

I. G. ustalono płatności bezpośrednie do gruntów rolnych na rok 2006 na mocy decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B. nr ... z dnia ... listopada 2006 r., którą to decyzją organ przyznał Beneficjentowi przedmiotowe płatności w wysokości ... zł z tytułu:

1. jednolita płatność obszarowa w wysokości ... zł, w tym środki unijne ... zł, środki krajowe 0,00 zł,

2. uzupełniająca płatność obszarowa - inne w wysokości ... zł, w tym środki unijne ... zł, środki krajowe ... zł.

Decyzja została doręczona stronie w dniu 8 grudnia 2006 r. , płatność zaś została zrealizowana na rachunek bankowy wskazany przez Beneficjenta w dniu 8 stycznia 2007 r.

Gospodarstwo I. G. zostało wytypowane do kontroli na miejscu, która odbyła się w dniu ... lipca 2007 r. Jak wynikało z Protokołu z czynności kontrolnych nr ... na działkach rolnych zadeklarowanych na działce ewidencyjnej nr ... stwierdzono brak prowadzenia działalności rolniczej na dzień 30 czerwca 2003 r., przy czym Beneficjent w roku 2006 uzyskał płatność do powierzchni ... ha, zadeklarowanych na wskazanej działce ewidencyjnej użytków rolnych. Raport z przedmiotowej kontroli został przekazany Skarżącej.

Po wznowieniu postępowania i przeprowadzeniu postępowania administracyjnego w tym zakresie Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. ostatecznie w dniu ... listopada 2012 r. wydał decyzję Nr ... stwierdzającą wydanie decyzji nr ... z dnia ... listopada 2006 z naruszeniem prawa, na mocy której wskazał, iż płatności bezpośrednie do gruntów rolnych na rok 2006 nie przysługiwały I. G. Po rozpatrzeniu odwołania od tej decyzji Dyrektor ... Oddziału Regionalnego ARiMR w W. decyzją nr ... z dnia ... grudnia 2012 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Na przedmiotowe rozstrzygnięcie I. G. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, który wyrokiem z dnia 24 lipca 2013 r. (sygn. akt VIII SA/Wa 263/13) oddalił skargę Beneficjenta.

Zawiadomieniem Nr ... z dnia ... stycznia 2014 r. I. G. została poinformowana przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B. o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych środków finansowych przyznanych na mocy decyzji nr ... z dnia ... listopada 2006 r. , a następnie w dniu ... marca 2014 r. wydał w tym przedmiocie decyzję nr ..., wskazując i określając jednocześnie wypłacone kwoty jako nienależnie pobrane.

W uzasadnieniu organ wskazał, iż płatności bezpośrednie do gruntów rolnych na rok 2006, przyznane I. G. decyzją Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B. Nr ...z dnia ... listopada 2006 r. w łącznej wysokości ... zł, zostały w dniu 8 stycznia 2007 r. przekazane na rachunek bankowy wskazany przez stronę we wniosku o wpis do ewidencji producentów. Jednakże w wyniku wznowienia z urzędu postępowania w sprawie przyznania Skarżącej płatności bezpośrednich do gruntów rolnych za rok 2006, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. wydał w dniu ... listopada 2012 r. decyzję nr ... stwierdzającą wydanie dotychczasowej decyzji z naruszeniem prawa, na mocy której wskazano, iż przedmiotowe płatności Skarżącej nie przysługiwały, zaś należności pobrane przez Beneficjenta na podstawie decyzji nr ... z dnia ... listopada 2006 r. są świadczeniem nienależnym objętym obowiązkiem zwrotu.

Od przedmiotowej decyzji I. G. złożyła w dniu 12 kwietnia 2014 r. (data stempla pocztowego) odwołanie.

W wyniku rozpatrzenia odwołania Dyrektor ... Oddziału Regionalnego ARiMR w W. decyzją Nr ... z dnia ... maja 2014 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B. Nr ... z dnia ... marca 2014 r.

W uzasadnieniu organ wskazał, że pobrane nienależnie przez Skarżącą środki publiczne za rok 2006 pochodzą ze środków z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej oraz ze środków krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie tj. z funduszy, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 lit. a ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 98, poz. 634, z późn. zm.).

Wskazano też, że z akt rozpatrywanej sprawy wynika, że płatności bezpośrednie do gruntów rolnych na rok 2006, przyznane I. G. decyzją Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B. Nr ... z dnia ... listopada 2006 r. w łącznej wysokości ... zł, zostały w dniu 8 stycznia 2007 r. przekazane na rachunek bankowy wskazany przez Skarżącą we wniosku o wpis do ewidencji producentów.

Stwierdzono ponadto, że jednakże w wyniku wznowienia z urzędu postępowania w sprawie przyznania Beneficjentowi płatności bezpośrednich do gruntów rolnych za rok 2006, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. wydał w dniu ... listopada 2012 r. decyzję nr ... stwierdzającą wydanie dotychczasowej decyzji z naruszeniem prawa, na mocy której wskazano, iż przedmiotowe płatności I. G. nie przysługiwały. Z uwagi na fakt, że decyzja ta jest decyzją prawomocną – co wynika z treści wyroku WSA w Warszawie z dnia 24 lipca 2013 r. - należności pobrane przez Beneficjenta na podstawie decyzji nr ... z dnia ... listopada 2006 r. są świadczeniem nienależnym objętym obowiązkiem zwrotu.

Organ - analizując zastosowane w sprawie przepisy prawa wspólnotowego i krajowego, użyte w art. 49 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r. – wskazał, że określenie "nienależne" odnosi się nie tylko do sytuacji, w której akt stanowiący podstawę prawną przyznania płatności zostanie następnie wyeliminowany z obrotu prawnego na podstawie regulacji krajowych (np. k.p.a. ), ale także do sytuacji, gdy nie zachodziły okoliczności uzasadniające udzielenie płatności na gruncie regulacji unijnych.

Przyjmując zatem, iż stosowne regulacje wspólnotowe przewidywały przyznanie płatności w wysokości określonej w zależności od zadeklarowanej powierzchni posiadanych gruntów rolnych, a jednocześnie normowały również przypadki, w których płatności nie przyznaje się wskutek stwierdzonych nieprawidłowości we wniosku, to ich przyznanie i wypłacenie rolnikowi wbrew tym unormowaniom powoduje, że są one nienależne. Zatem wszczęcie i prowadzenie postępowania przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B. mającego na celu ustalenie kwoty nienależnie pobranych płatności zdaniem organu uznać należało za prawidłowe.

Dyrektor stwierdził również, że zakaz uchylenia decyzji dotkniętej wadami wymienionymi w art. 145 § k.p.a. po upływie wskazanego w art. 146 § 1 k.p.a. okresu przedawnienia nie oznacza sanacji takiej decyzji. To zaś oznacza, że decyzja taka - pomimo braku możliwości jej wyeliminowania z obrotu prawnego na skutek upływu terminu przedawnienia - jest decyzją nieprawidłową, a w konsekwencji wypłacone na jej podstawie płatności należy uznać za nienależne. W oparciu o decyzję, która stwierdza o wydaniu dotychczasowej decyzji z naruszeniem prawa, lecz jej nie uchyla z powodu upływu terminu, o którym mowa w art. 146 § 1 k.p.a., możliwe jest więc wszczęcie i prowadzenie postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności

Organ odwoławczy ponadto zauważył, iż kwestie poruszane przez I. G.w złożonym odwołaniu od decyzji nr ... z dnia ... marca 2014 r., dotyczące użytkowania działek rolnych zadeklarowanych we wniosku strony z dnia ... maja 2006 r., były przedmiotem postępowania w sprawie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych, a nie postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych. Postępowanie dotyczące przyznania płatności poprzedza postępowanie w sprawie ustalenia obowiązku zwrotu płatności pobranych nienależnie lub nadmiernie. Sprawa przyznania płatności stanowiła przedmiot odrębnego postępowania zakończonego wydaniem przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B. decyzji nr ... z dnia ... listopada 2012 r. , a zatem zarzuty Skarżącej w tej kwestii należy więc traktować jako wyjaśnienia niemieszczące się w zakresie rozpoznania przez Dyrektora ... Oddziału Regionalnego ARiMR w W. w obecnym postępowaniu, a tym samym niemające wpływu na wynik postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych za rok 2006. Organ podkreślił również, iż zarzuty Skarżącej dotyczące ustalenia przez organ faktu nieużytkowania w roku 2006 zadeklarowanych we wniosku o uzyskanie płatności działek rolnych w oparciu o wyniki kontroli na miejscu z dnia 14 lipca 2007 r. stanowiły przedmiot oceny dokonanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w cyt. wyroku z dnia 24 lipca 2013 r. (sygn. akt VIII SA/Wa 263/13).

Dyrektor wskazał, iż przedmiotem badania w postępowaniu o wydanie decyzji z art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji jest ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależytego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z wymienionych w tym przepisie funduszy. Przepis art. 29 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 lit. a ustawy o ARiMR, przewiduje wydanie decyzji w razie dokonania nienależnej lub nadmiernej wypłaty rodzajowo określonych środków publicznych. Przepis ten nie uzależnia konieczności wydania decyzji od przyczyny, z powodu której nastąpiła taka wypłata. Obejmuje więc swoim zakresem pobranie środków publicznych przekazanych na rachunek bankowy rolnika, uznanych następnie za pobrane nienależnie.

Podkreślono, że bezsporne w sprawie jest, iż na rachunek I. G.zostały wypłacone nienależnie środki publiczne za 2006 rok w kwocie ... zł tj. z funduszy, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 lit. a ustawy o ARiMR, wobec powyższego Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. zobligowany był wydać decyzję w przedmiocie zwrotu nienależnych płatności.

Organ jednocześnie wskazał, że w myśl przepisów prawa zwrot płatności uznanej za nienależną ulega przedawnieniu, jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia Beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat, okres ten ogranicza się do czterech lat, jeżeli Beneficjent działał w dobrej wierze (art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004).

W niniejszej sprawie – zdaniem organu - przepisy te nie mają zastosowania, ponieważ wypłata płatności bezpośrednich za rok 2006, uznanych następnie za nienależnie pobrane, nastąpiła w dniu 8 stycznia 2007 r., natomiast decyzja ... z dnia ... listopada 2012 r. o stwierdzeniu wydania decyzji z naruszeniem prawa została doręczona za potwierdzeniem odbioru w dniu 13 listopada 2012 r., również decyzja nr ... z dnia ...marca 2014 r. została doręczona stronie w dniu 1 kwietnia 2014 r., tj. przed upływem dziesięciu lat od daty płatności.

Zatem w przedmiotowej sprawie bezspornym jest, jak wskazał Dyrektor - iż I. G. została zawiadomiona o nieuzasadnionym charakterze ww. płatności przed upływem dziesięciu lat od daty płatności, natomiast od daty płatności przekazanych na konto Beneficjenta tj. w dniu 8 stycznia 2007 r., do daty pierwszego powiadomienia Skarżącej przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze płatności, upłynęło więcej niż cztery lata. Należało zatem rozważyć czy działanie I. G.nosiło cechy "działania w dobrej wierze", o której mowa w art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WIE) nr 796/2004.

Zdaniem organu w rozpoznawanej sprawie dobra wiara strony, o której mowa w art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, nie wynika wprost z dokumentacji dostępnej organowi, jak również - w ocenie organu - Skarżąca nie wykazała, że jej działanie w tym zakresie nosiło cechy działania w dobrej wierze. Na uwagę zasługuje fakt, iż składając swój podpis na wniosku o przygnanie płatności na rok 2006, Beneficjent potwierdził znajomość zasad przyznawania płatności oraz pomocy finansowej objętych wnioskiem o przyznanie płatności, a także podpisał zobowiązanie do niezwłocznego informowania na piśmie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa między innymi o każdym fakcie, który może mieć wpływ na nienależnie lub nadmiernie przyznane płatności.

Podkreślenia wymaga, iż strona ubiegając się o przyznanie płatności winna zapoznać się z zasadami i warunkami ich przyznawania, określonymi m.in. we wniosku (oświadczenia i zobowiązania). Powyższe wnioskodawca potwierdza własnoręcznym podpisem w chwili złożenia "wniosku. Należy przy tym zaznaczyć, iż z momentem złożenia własnoręcznego podpisu pod jakimkolwiek dokumentem osoba ta musi posiadać świadomość tego, że składa oświadczenie woli, a więc akceptuje zawartą w nim treść. Nadto należy wskazać, że producent rolny ubiegający się o uzyskanie płatności powinien własnym staraniem, należycie troszcząc się o swoje interesy dopełnić niezbędnych starań, aby uzyskać wiedzę na temat podstawowych zasad przyznawania poszczególnych rodzajów płatności.

W złożonym odwołaniu Skarżąca wniosła "(..) o uznanie krótszego (czteroletniego) okresu między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia mnie przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności", wskazując, iż "Działka rolna A była utrzymana w dobrej kulturze rolnej, była koszona co najmniej raz w roku, ponadto wypasało się na niej bydło okolicznych mieszkańców i mojego dziadka". Mając na uwadze powyższe, w ocenie organu odwoławczego, nie można uznać, iż I. G.składając nieprawidłową deklarację w zakresie powierzchni użytkowanej rolniczo w roku 2006 (kwalifikującej się do uzyskania płatności) działała w dobrej wierze, co uzasadniałoby odstąpienie od dochodzenia przez organy ARiMR kwoty nienależnie wypłaconych mu płatności w łącznej wysokości ... zł.

Również argument strony, iż " (...) nie działałam w złej wierze, bo nie znane mi były okoliczności złożenia przedmiotowego wniosku do gruntów rolnych na 2006 r. co jest tożsame z tym iż nie mogłam zobowiązać się do utrzymania gruntów w dobrej kulturze rolnej" zdaniem organu odwoławczego pozostaje bez wpływu na wynik podjętego rozstrzygnięcia. Dyrektor wskazał, że fakt dostarczenia do Biura Powiatowego ARiMR w B. wniosku I. G.na rok 2006 przez osobę trzecią (tj. H.G.) pozostaje bez znaczenia dla skuteczności złożenia przedmiotowego wniosku. Ustalenie kwoty nienależnie pobranych płatności w niniejszej sprawie wynika z faktu wydania przez organ pierwszej instancji decyzji nr ... z dnia ... listopada 2012 r., utrzymanej w mocy decyzją organu odwoławczego nr ... z dnia ... grudnia 2012 r. Podkreślono przy tym ponownie, że przedmiotowe rozstrzygnięcia organów ARiMR stanowiły przedmiot oceny dokonanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który wyrokiem z dnia 24 lipca 2013 r. oddalił skargę Skarżącej na te decyzje. W ocenie organu odwoławczego argumentacja I. G. w przedmiocie braku występowania przez stronę z wnioskiem o płatność, w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, stanowi jedynie przyjętą przez Beneficjenta linię obrony w związku z niekorzystnym rozstrzygnięciem w zakresie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności.

W dniu 9 lipca 2014 r. (data stempla pocztowego) I. G. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Nr ... z dnia ... maja 2014 r. Dyrektora ... Oddziału Regionalnego ARiMR w W.w której wniosła o uchylenie jej w całości, motywując swój wniosek tym, iż okoliczności przedstawione w decyzji są niezgodnie ze stanem faktycznym. Skarżąca nie uzasadniła w treści skargi swojego stanowiska.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Zgodnie z treścią art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. Nr 270 z późn. zm., zwanej dalej p.p.s.a.), w którym wskazano, iż sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie. Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią – bez wątpienia – sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną polegającą na zbadaniu, czy organ administracji publicznej nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi jego uchylenie.

W powyższym kontekście - stosownie do treści art. 145 § 1 p.p.s.a. - należy zwrócić uwagę, iż nie każdy akt administracyjny, który dotknięty jest wadliwością automatycznie zostanie przez Sąd usunięty z obrotu prawnego. Ustawodawca bowiem przyjął, iż Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie (w całości lub w części) może tak orzec, jeżeli stwierdzi:

a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy;

b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, niezależnie od tego, czy uchybienie to miało wpływ na wynik sprawy;

c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Sąd ponadto stwierdza nieważność aktu administracyjnego (w całości lub w części), jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a, lub w innych przepisach. Orzeka także wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w k.p.a. lub w innych ustawach.

Reasumując należy stwierdzić, iż uchylenie aktu administracyjnego z racji naruszenia prawa materialnego uzasadnione będzie wtedy, gdy - w wypadku prawidłowego zastosowania tych norm - rozstrzygnięcie byłoby inne. Zaznaczyć trzeba, że naruszenie prawa nie powoduje uchylenia aktu administracyjnego, gdy wystąpi w postaci rażącej, albowiem wówczas stwierdza się nieważność decyzji lub postanowienia. Wreszcie "inne naruszenie przepisów postępowania" skutkuje uchyleniem aktu administracyjnego, o ile uchylenie to mogło mieć (a więc wcale nie musiało mieć) wpływu na wynik sprawy.

Podkreślenia wymaga również to, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, jednakże w mocy art. 134 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną.

Dokonując oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia w powyższym zakresie Sąd nie dopatrzył się naruszenia przepisów postępowania przez organ w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, zatem skarga podlega oddaleniu.

W rozpatrywanej sprawie zastosowanie mają przepisy prawa materialnego tj. ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 98, poz. 634, z późn. zm.), ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2008 r. Nr 170, poz. 1051 ze zm.), jak również rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) Nr 73/2009 oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w Rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz. Urz. UE L 141 z 30.04.2004r, str. 18 ze zm.), natomiast z zakresu prawa procesowego przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 z p. zm., dalej jako k.p.a.).

Problemem w sprawie są dwie kwestie – dotyczące pozostawania w obrocie prawnym decyzji Kierownika BP w B. z dnia ... listopada 2006r. przyznającej płatność na rok 2006, jak również kwestia zastosowania w stosunku do Skarżącej regulacji przewidzianej przepisem art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004.

Odnośnie pierwszej kwestii należy wskazać, że decyzją z dnia ... listopada 2012r. Kierownik BP ARiMR w B. stwierdził, że decyzja z dnia ... listopada 2006r. o przyznaniu przedmiotowej płatności na rok 2006 została wydana z naruszeniem prawa , gdyż - zgodnie z przepisem art. 151 § 2 k.p.a. w przypadku, gdy w wyniku wznowienia postępowania nie można uchylić decyzji na skutek zajścia okoliczności o których mowa w art. 146 k.p.a., organ administracji publicznej ograniczy się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji. Możliwość uchylenia decyzji przewidziana w art. 146 § 1 k.p.a. upłynęła w dniu 8 grudnia 2011r, gdyż decyzja o przyznaniu stronie płatności na rok 2006 została doręczona Skarżącej w dniu 8 grudnia 2006r. Nadto należy podkreślić, że prawidłowość decyzji z dnia ... listopada 2012r. została potwierdzona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, który wyrokiem z dnia 24 lipca 2013 r. (sygn. akt VIII SA/Wa 263/13) oddalił skargę Skarżącej.

Sąd podziela ugruntowane już stanowisko sądów administracyjnych, że zakaz uchylenia decyzji dotkniętej wadą , gdyż upłynął termin przewidziany a przepisie art. 146 § 1 k.p.a., nie oznacza sanacji takiej decyzji, która jest decyzją nieprawidłową. Możliwe jest więc wszczęcie i prowadzenie postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności (patrz: wyroki WSA w Warszawie z dnia 30 czerwca 2011r, sygn. akt V SA/Wa 183/11 ; z dnia 26 października 2011r, sygn. akt V SA/Wa 985/11; z dnia 26 września 2012 r. sygn. akt V SA/Wa 883/12; wyrok NSA z dnia 24 kwietnia 2014 r. sygn. akt II GSK 307/13; dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

W tych wszystkich okolicznościach, zdaniem Sądu, organ zasadnie uznał, iż pomimo braku możliwości wyeliminowania z obrotu prawnego wadliwej decyzji na skutek upływu okresu przedawnienia, powoduje to, że środki pobrane na skutek wydania nieprawidłowej decyzji należy uznać za nienależne i powinny zostać zwrócone (art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji).

Zdaniem Sądu organy prawidłowo też zastosowały przepis art. 40 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, z którego wynika, że Kierownik Biura Powiatowego ARiMR odstępuje od ustalania kwot nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności obszarowych, wsparcia specjalnego, oddzielnej płatności do owoców miękkich, płatności uzupełniającej, płatności cukrowej lub płatności do pomidorów, o których mowa w art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji, w przypadku, gdy kwota każdej z tych płatności nie jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość 100 euro przeliczonej na złote.

W rozpatrywanej sprawie, na kwotę nienależnie pobranych płatności składały się kwoty płatności w wysokości ... zł, w tym z tytułu Jednolitej Płatności Obszarowej w wysokości ... zł oraz Uzupełniającej Płatności Obszarowej - inne w wysokości ... zł, a zatem ustalona zaskarżoną decyzją kwota nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych - z obydwu tytułów - przekraczała kwotę stanowiącą równowartość 100 euro, przeliczoną na złote według kursu euro, ustalonego zgodnie z art. 3 powołanego wyżej rozporządzenia Komisji (WE) nr 1913/2006, zatem w odniesieniu do nienależnie pobranych płatności z tytułu cyt. płatności nie zachodzą przesłanki wskazane w art. 40 tej ustawy

Odnośnie zaś drugiej kwestii należy wskazać, że zgodnie z art. 73 ust. 1 rozporządzenia nr 796/2004, w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki obliczone zgodnie z ust. 3 (według którego odsetki naliczane są za okres między powiadomieniem rolnika o konieczności zwrotu oraz zwrotem lub potrąceniem).

W myśl zaś ust. 5 tego przepisu obowiązek zwrotu określony w ust. 1 nie ma zastosowania, jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat, jednakże jeśli beneficjent działał w dobrej wierze, okres wskazany akapicie pierwszym jest ograniczony do czterech lat.

Z treści przepisu wynika zatem, że zasadą jest dziesięcioletni okres przedawnienia dla zwrotu nienależnie pobranych płatności, liczony od przyznania płatności do pierwszego powiadomienia o niezasadnym charakterze płatności. Wyjątkiem jest zaś sytuacja gdy beneficjent działał w dobrej wierze. Znaczy to, że ocena co do tego czy beneficjent działał w dobrej wierze - jest okolicznością istotną w sprawie i musi być przedmiotem wnikliwych ocen.

Niewątpliwie pojęcie "dobrej wiary" nie zostało w zdefiniowane. Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie wskazywał zaś, że wyrażenie to wiąże się z tzw. klauzulami generalnymi w prawie, istotą których jest możliwość uwzględnienia w ocenie stanu faktycznego różnych okoliczności faktycznych, które w oderwaniu od konkretnej sprawy nie mogą być ocenione raz na zawsze i w jednakowy sposób według schematu o walorze bezwzględnym. Dla oceny dobrej lub złej wiary istotna jest świadomość beneficjenta. Generalnie przyjmuje się, że dobra wiara polega na usprawiedliwionym w danych okolicznościach przekonaniu, że podmiotowi przysługuje prawo, czyli że działał zgodnie z prawem. Może to być więc błędne, ale w danych okolicznościach usprawiedliwione przekonanie, że działa zgodnie z prawem. Dobra wiara jest oparta na przesłankach obiektywnych, wywodzących się ze stosunku będącego podstawą i przyczyną konkretnego stanu faktycznego. W dobrej wierze jest ten, kto powołuje się na pewne prawo lub stosunek prawny mniemając, że to istnieje, choćby mniemanie to było błędne, jeżeli tylko błędność mniemania należy w danych okolicznościach uznać za usprawiedliwioną. Podnoszone jest też, że ocena okoliczności konkretnej sytuacji - co do uznania błędu za usprawiedliwiony - i zasadności postępowania z ogólnie przyjętymi normami postępowania powinna być poddana bardzo surowym i ostrym kryteriom (por. np. wyroki NSA z 18 stycznia 2012 r., sygn. akt II GSK 1209/11, z dnia 10 lipca 2015 r., sygn. akt II GSK 1532/14; dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

W świetle tego, co zostało wyżej przedstawione, ocena czy w danej, konkretnej sprawie mamy do czynienia z beneficjentem działającym w dobrej wierze jest jednak nie tyle kwestią wykładni omawianego zwrotu, co należy do sfery stosowania prawa.

W rozpoznawanej sprawie organ podkreślał, że Skarżąca musiała posiadać wiedzę o istnieniu lasu na deklarowanej powierzchni działku nr ... – co wynikało z oceny dokonanej przez WSA w cyt. wyroku z dnia 24 lipca 2013 r. - jak i to, że w dniu złożenia wniosku o płatność oświadczyła, że znane są jej zasady przyznawania tej płatności.

W ocenie Sądu sam fakt podpisania przez beneficjenta oświadczenia, że znane są mu zasady przyznawania płatności, nie może - niejako automatycznie, w razie stwierdzenia ewentualnych nieprawidłowości - zawsze wykluczać działania beneficjenta w dobrej wierze.

Z drugiej jednakże strony w rozpoznawanej sprawie skład orzekający nie znajduje podstaw, by podważyć dokonaną przez organy ocenę, że całokształt zgromadzonego w sprawie materiału - w szczególności przedstawiającego przebieg czynności w sprawie przyznania Skarżącej płatności - przemawiał za przyjęciem jej działania w dobrej wierze.

Podkreślić przy tym należy, że istotnym według Sądu dla oceny dobrej wiary był moment otrzymywania płatności – zdaniem Sądu Skarżąca nie podważyła oceny organu przedstawionego w zaskarżonych rozstrzygnięciach, albowiem podnoszone przez Nią okoliczności (inna osoba wypełniała i składała podpisany przez Skarżącą wniosek; fakt, że płatność została zrealizowana na konto trzech współwłaścicieli i brak wiedzy o wpłacie – podczas gdy płatność została zrealizowana na konto wskazane we wniosku podpisanym przez Skarżącą; brak świadomości Skarżącej, że działka powinna być utrzymywana w odpowiedniej kulturze rolnej) nie świadczą na okoliczności zaistnienia dobrej wiary, jak to wykazały organy. W tym stanie rzeczy - skoro dodatkowo poza sporem pozostają daty płatności jak i data powiadomienia o niezasadnym charakterze płatności - także zarzut niewłaściwego zastosowania art. 73 ust. 5 rozporządzenia nr 796/2004 nie usprawiedliwia wniosku o uchylenie zaskarżonej decyzji.

Jak już wyżej wskazano, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt organu administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że został on wydany z naruszeniem przepisu prawa materialnego wpływającym na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 litera a-c p.p.s.a.).

Przez możliwość istotnego wpływania na wynik sprawy należy rozumieć prawdopodobieństwo oddziaływania naruszeń prawa materialnego czy procesowego na treść decyzji, a więc ukształtowanych w niej stosunków administracyjnoprawnych materialnych lub procesowych. Sąd, uchylając z tych powodów decyzję, musi zatem wykazać, że gdyby nie doszło do stwierdzonego w postępowaniu sądowym naruszenia przepisów postępowania, to rozstrzygnięcie sprawy najprawdopodobniej mogłoby być inne (patrz: wyrok NSA z 19 października 2011r., sygn. akt I OSK 915/11, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Dlatego też zastosowanie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. i uchylenie decyzji lub postanowienia może nastąpić jedynie wówczas, gdy stwierdzone naruszenie przepisów miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a w takim wypadku rzeczą Sądu jest wykazanie, że uchybienie przepisom prawa przez organ orzekający było tak istotne, że przy poprawnym ich zastosowaniu brzmienie osnowy decyzji byłoby lub mogłoby być inne.

Sąd nie stwierdził żadnego naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności.

W tym stanie rzeczy, uznając zaskarżone rozstrzygnięcie za prawidłowe, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę.