Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 3813/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-12-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6551
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Irena Jakubiec-Kudiura, Sędzia WSA - Barbara Mleczko-Jabłońska (spr.), Sędzia WSA - Bożena Zwolenik, Protokolant st. specjalista - Małgorzata Broniarek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi K. G. na postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w W. z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania; oddala skargę


UZASADNIENIE

Na podstawie decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] listopada 2008 r. w P., w oparciu o przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 czerwca 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Renty strukturalne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. 2007 r. Nr 109, poz. 750 z późn. zm.), została przyznana K. G. (dalej również jako "Strona" lub "Skarżąca") renta strukturalna.

W dniu 3 października 2014 r. Skarżąca złożyła w Biurze Powiatowym ARiMR w P. dwie decyzje Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w P. z dnia [...] września 2013 r. i z dnia [...] marca 2014 r. przyznające jej emeryturę odpowiednio od dnia 1 sierpnia 2013 r. oraz od dnia 1 stycznia 2014 r. w zmienionej wysokości.

W związku z powyższym, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P., opierając się na § 14 ust. 1 ww. rozporządzenia, wydał decyzję z dnia [...] października 2014 r., nr [...], o zmianie wysokości renty strukturalnej przysługującej Stronie. Świadczenie to zostało pomniejszone od dnia 1 sierpnia 2013 r., a więc od chwili nabycia przez K. G. prawa do emerytury z ZUS. Decyzja ta została doręczona Skarżącej w dniu 30 października 2014 r.

Strona odwołała się od ww. decyzji pismem z dnia 18 listopada 2014 r., które tego samego dnia wpłynęło do organu I instancji, który przekazał je następnie właściwemu w sprawie organowi odwoławczemu, tj. Dyrektorowi [...] Oddziału Regionalnego ARiMR. Wraz z odwołaniem Skarżąca wniosła wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. Prośbę o przywrócenie terminu umotywowano potrzebą wyjaśnienia w ZUS spraw związanych z przyznaniem emerytury, która nie spełniała oczekiwań Strony.

Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2014 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR, nr [...], odmówił Skarżącej przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji. W zwięzłym uzasadnieniu organ zaprezentował brzmienie i wykładnię art. 58 Kodeksu postępowania administracyjnego, regulującego zagadnienie przywracania terminów do dokonania określonej czynności. Dyrektor Oddziału stwierdził, iż przychyla się do poglądu wyrażanego w orzecznictwie sądów administracyjnych, zgodnie z którym o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że wniesienie środka odwoławczego w terminie stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Innymi słowy, brak winy w uchybieniu można przyjąć tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Organ odwoławczy podkreślił, iż w czasie następującym po doręczeniu Stronie decyzji organu I instancji, co miało miejsce 30 października 2014 r., decyzje ZUS-u przyznające emeryturę powszechną były już prawomocne i podjęte przez Skarżącą starania dotyczące ustalenia wysokości świadczenia, nie mogą uzasadniać przywrócenia terminu w świetle art. 58 k.p.a. W związku z powyższym, w ocenie Dyrektora Oddziału K. G., od momentu doręczenia jej decyzji nie miała przeszkód do wniesienia odwołania w terminie, a argumentacja uzasadnienia nie pozwala na przyjęcie twierdzenia o prawidłowym uprawdopodobnieniu braku winy w uchybieniu terminu.

Pismem z dnia 2 stycznia 2015 r. Strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, w której wskazała, iż uchybienie terminu było spowodowane oczekiwaniem na odpowiedź z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w sprawie decyzji o przyznaniu emerytury. Skarżąca podniosła w skardze, iż nie ponosi winy za przekroczenie terminu do wniesienia odwołania, a postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR jest nieprawidłowe. W skardze ujęta została niska ocena kompetencji urzędników Biura Powiatowego ARiMR w P..

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału przedstawił dotychczasowy przebieg sprawy i stwierdził, iż zarzuty Strony, zawarte w skardze, są niezasadne. Strona, jak wskazał, mogła skutecznie odwołać się od decyzji organu I instancji w terminie, bez względu na oczekiwanie na odpowiedź z ZUS w sprawie decyzji o przyznaniu emerytury powszechnej.

Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wniósł o oddalenie skargi, informując jednocześnie Sąd, iż na wniosek strony, wszczęte zostało postępowanie wznowieniowe w sprawie prawidłowości wydania przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. decyzji o zmianie wysokości renty strukturalnej z dnia [...] października 2014 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie jest uzasadniona.

Kontrola legalności zaskarżonego postanowienia przeprowadzona w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) nie wykazała, aby zaskarżone postanowienie naruszało wymogi prawa, a zgodnie z treścią art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie, wówczas jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego lub naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, jak również naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Jednocześnie stosownie do art. 134 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Istota sporu w przedmiotowej sprawie sprowadza się do kwestii, czy Skarżąca uprawdopodobniła brak swojej winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. z dnia [...] października 2014 r., a w konsekwencji do uznania, czy organ odwoławczy zasadnie odmówił przywrócenia terminu do dokonania wskazanej czynności procesowej. Z akt administracyjnych sprawy wynika, iż decyzja Kierownika Biura doręczona została Stronie w dniu 30 października 2014 r. Decyzja zaopatrzona była w prawidłowo sporządzone pouczenie dotyczące możliwości odwołania się do organu II instancji. Termin na wniesienie odwołania wynosił 14 dni, i zgodnie z powszechnymi zasadami liczenia terminów, wyrażonymi w Kodeksie postępowania administracyjnego (art. 57 i n.), kończył swój bieg w dniu 13 listopada 2014 r. Odwołanie Skarżącej zostało wniesione do Biura Powiatowego ARiMR w P. w dniu 18 listopada 2014 r.

Podkreślenia wymaga, iż zaprezentowane powyżej daty: a) doręczenia decyzji organu I instancji; b) zakończenia biegu terminu do wniesienia odwołania; c) faktycznego wniesienia odwołania nie były kwestionowane przez Skarżącą we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, jak i w postępowaniu sądowym. Przyjąć należy, iż uchybienie terminu w przedmiotowej sprawie jest faktem. W tej sytuacji rozstrzygnięcia wymaga zagadnienie zasadności nieprzywrócenia terminu przez organ II instancji.

Kwestia przywrócenia terminu została uregulowana w art. 58 k.p.a., który w § 1 stanowi, że w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (§ 2). Z przywołanego przepisu wynika, że organ administracji obowiązany jest przywrócić termin do wniesienia odwołania, gdy wystąpią okoliczności przewidziane w przepisie, a mianowicie kiedy strona uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jej winy, jak również ze stosownym wnioskiem wystąpi w terminie siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu i dokona prawem przewidzianej czynności. Ocena, czy strona dochowała terminu wniesienia wniosku o przywrócenie terminu, a w szczególności, czy przeszkoda ustała w dniu podanym we wniosku należy do organu administracji publicznej, który może odmówić przywrócenia terminu z powodu spóźnienia wniosku.

Sąd uznał, że Skarżąca nie dołożyła należytej staranności w dbałości o własne interesy. Jak już bowiem wyżej wskazano art. 58 k.p.a. przewiduje możliwość przywrócenia terminu, jednakże jedynie w sytuacji uprawdopodobnienia braku winy wnioskującego w jego uchybieniu. W rozpoznawanej sprawie uchybienie terminu do wniesienia odwołania nie nastąpiło bez winy Strony. Jako przyczynę uchybienia terminowi do wniesienia odwołania Skarżąca powołała oczekiwanie na decyzję z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odnośnie wysokości orzeczonej emerytury.

W rozpatrywanej sprawie trudno mówić o uprawdopodobnieniu, że uchybienie nastąpiło bez winy Skarżącej. O braku winy można bowiem mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku było niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, tj. że Strona nie mogła tej przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, a przy tym podejmowała działania zmierzające do przezwyciężenia tej przeszkody w zachowaniu terminu do wniesienia odwołania (dochowała należytą staranność w prowadzeniu sprawy).

Przepis art. 58 k.p.a nie uzależnia uprawnienia do przywrócenia terminu od stopnia zawinienia. To zaś oznacza, iż każdy, nawet najlżejszy stopień zawinienia w uchybieniu terminu wyłącza możliwość zastosowania tej instytucji. Winą, w rozumieniu art. 58 k.p.a jest przy tym każda jej postać, w tym także niedbalstwo, jako jedna z form winy nieumyślnej. Uniknięcie negatywnych skutków dokonania czynności postępowania po upływie ustawowego terminu zakreślonego do jej wykonania wymaga więc uprawdopodobnienia nie tylko braku winy umyślnej (przy rozumieniu umyślności jako zamierzonego działania sprzecznego z regułą lub regułami postępowania bądź na powstrzymaniu się od działania mimo obowiązku czynnego zachowania), ale także lżejszej jej postaci - niedbalstwa (rozumianego jako niedołożenie należytej staranności, jakiej można wymagać od każdej osoby dbającej o swoje interesy). Ponadto wykluczenie winy w uchybieniu terminu wymaga wykazania, iż mimo dołożenia wszelkich możliwych w danych warunkach starań, Strona nie mogła przezwyciężyć przeszkody uniemożliwiającej jej dokonanie czynności postępowania w terminie ustawowym.

W rozpatrywanej sprawie mamy do czynienia z sytuacją, w której Strona powołuje na swe usprawiedliwienie okoliczności subiektywne, tj. przekonanie, iż dopiero uzyskanie konkretnej decyzji z ZUS dotyczącej wysokości emerytury, da odpowiedź czy należy zaskarżyć decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR. Taki pogląd nie zasługuje na uzyskanie ochrony sądowej. Z całą stanowczością podkreślić należy, iż postępowanie w sprawie zmiany wysokości renty strukturalnej jest postępowaniem administracyjnym w myśl przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego i w tym sensie stanowi twór odrębny od postępowania toczącego się przed Zakładem Ubezpieczeń Społecznych. W szczególności nie zasługuje na uwzględnienie argumentacja Strony, w myśl której należy przywrócić jej termin do wniesienia środka odwoławczego, bowiem nie zadowala jej rozstrzygnięcie w sprawie emerytury z ubezpieczenia społecznego.

W związku z powyższym, w ocenie Sądu organ odwoławczy słusznie uznał, że powołanie się na oczekiwanie na rozstrzygnięcie ZUS nie może stanowić podstawy do uznania, że Strona uprawdopodobniła brak swojej winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. O braku winy w niedokonaniu w ustawowym terminie określonej czynności procesowej można mówić tylko w razie uprawdopodobnienia przez stronę, że dopełnienie czynności było niemożliwe z powodu przeszkody nagłej i nie do przezwyciężenia. Za przeszkodę taką nie można uznać braku właściwego nadzoru nad własnymi sprawami. W ocenie Sądu Skarżąca nie zachowała w niniejszej sprawie należytej staranności.

W ocenie Sądu zaskarżone postanowienie - wbrew twierdzeniom skarżącej - zostało wydane prawidłowo. Nie zostały naruszone przepisy prawa procesowego.

Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.