Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 2879/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2005-03-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Skarżony organ: Izba Skarbowa
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Skwierzyńska(spr) Sędziowie NSA Włodzimierz Zygmont as.sąd. WSA Maciej Jaśniewicz Protokolant st.sekr.sąd. Joanna Świdłowska po rozpoznaniu w dniu 22 lutego 2005 r. sprawy ze skargi M. i J.S. na decyzję Izby Skarbowej Ośrodek Zamiejscowy z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za [...] rok o d d a l a s k a r g ę /-/M.Jaśniewicz /-/M.Skwierzyńska /-/Wł.Zygmont


UZASADNIENIE

Inspektor Kontroli Skarbowej B.W. w Urzędzie Kontroli Skarbowej decyzją z dnia [...] r., na podstawie m.inn. art. 22 ust. 1, ust. 7 i ust. 8, art. 24 ust. 2, art. 26 ust. 1 pkt 2; pkt 9a, art. 27a ust. 1 pkt 1 lit. b oraz art. 45 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176), art. 58 § 1 kc i § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 17 stycznia 1997 r. w sprawie amortyzacji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych (Dz.U. Nr 6, poz. określiła małżonkom M. i J. S.:

– podatek dochodowy za rok [...] w wysokości [...],- zł

– zaległość podatkową w w/w podatku dochodowym

w wysokości [...] zł

– odsetki za zwłokę od zaległości podatkowej do

dnia wydania decyzji, w wysokości [...] zł.

W uzasadnieniu decyzji wskazany organ, powołując się na ustalenia kontroli przeprowadzonej w spółce cywilnej "A", której J. S. jest wspólnikiem (33 % udziału) oraz w należącej do M. S. firmie "B" w K. i w firmie "C" należącej do J. S. stwierdził, że właściciel tej ostatniej firmy zawarł w dniu [...] r. dwie umowy leasingowe z Powszechnym Funduszem Leasingowo-Inwestycyjnym S.A. dotyczące dwóch automatów pakujących Polpak 2000 wartości netto [...] zł + VAT [...] zł oraz [...] zł + VAT [...] zł.

Dostawcą tych automatów miała być firma "E" z K., ustalono jednak, że w/w urządzenia stanowiły współwłasność M. i J. S.. Nabyła je bowiem M. S., która przesłuchana w Sądzie Okręgowym w Poznaniu X Wydział Gospodarczy zeznała, że obie maszyny pakujące sprzedała za kwotę [...] zł. właścicielowi firmy "E" nie wystawiając faktur sprzedaży i nie ewidencjonując tej sprzedaży. Wiedziała też, że wrócą one do męża w formie leasingu, "bo mąż potrzebował kosztów uzyskania przychodu".

Maszyny te od momentu ich zakupu nie zmieniły miejsca i znajdowały się w firmie "C" J. S. Z zeznań świadków wynika, że transakcje dotyczące w/w automatów pakujących miały "charakter papierkowy".

W tym stanie rzeczy, skoro automaty te były od momentu ich zakupu wykorzystywane przez firmę "C" kontrolująca uznała, że zaistniało w tym zakresie obejście prawa, co zgodnie z art. 58 kc skutkuje uznanie czynności prawnej, w tym przypadku umów leasingu, za nieważne, a więc nie wywołujące skutków podatkowych, wobec czego nie uznano za koszt uzyskania przychodu firmy "C" kwot [...] zł. i [...] zł. jako wydatków związanych z zawartymi umowami leasingu.

Ponadto zakwestionowano jako koszty uzyskania przychodu firmy "C" J. S. wydatek w kwocie [...] zł, z tytułu usług transportowych, wobec dwukrotnego zaewidencjonowania tego wydatku w księdze przychodów i rozchodów pod poz. 2185 i poz. 2186.

Tym samym, po korekcie, koszty uzyskania przychodu firmy "C" w roku [...] wyniosły [...] zł. tj. o [...] zł. mniej niż wykazał podatnik, a dochód [...] zł.

Z kolei w spółce cywilnej "A" w B. stwierdzono, że zawarła ona [...] r. umowę leasingu z Powszechnym Funduszem Leasingowo-Inwestycyjnym S.A. w P., której przedmiotem był stół suszarniczy z piecem grzewczym AG 330. Umowę tę zawarto na okres 5 lat. Spółka bezzasadnie zaliczyła do kosztów uzyskania przychodu kwotę [...] zł. z tytułu opłat i rat leasingowych, mimo iż przedmiot umowy nie istnieje i nie istniał, a zatem zawarta umowa była fikcyjna, co potwierdził wspólnik spółki P. S., który stwierdził także, że zawarto ją przy udziale firmy "E".

Nie stanowi też kosztu uzyskania przychodu kwota [...] zł z tytułu amortyzacji zakupionej [...] r. linii granulacyjnej, która jako nie zmontowana do dnia kontroli ([...] r.) mim o jej ujęcia w ewidencji środków trwałych spółki nie była zdatna do użytku (art. 22 ust. 7 i 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych i § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z 17.I.1997 r. w sprawie amortyzacji środków trwałych i wartości niematerialnych i prawnych).

Zakwestionowano także jako koszt uzyskania przychodu wydatki na zakup 5000 l oleju opałowego w kwocie [...] zł bowiem 2000 l ([...] zł) oleju zużyte zostały na potrzeby własne wspólnika, a 3000 l ([...] zł) zwiększyły wartość spisu z natury na koniec roku.

Powyższe ustalenia skutkowały określenie kosztów uzyskania przychodu spółki cywilnej "A" w kwocie [...] zł. i wobec uzyskanych przychodów w wysokości [...] zł – straty w kwocie [...] zł, z czego na J. S. przypada strata w wysokości [...] zł.

W prowadzonej przez M.S. firmie "B" nie stwierdzono nieprawidłowości.

Dochód J. S. w [...] r. wyniósł – po uwzględnieniu w/w korekt – [...] zł a M. S. [...] zł. po odliczeniu straty ([...] zł), składki na ubezpieczenie społeczne [...] zł męża i [...] zł – żony, darowizny w kwocie [...] zł, i wydatków mieszkaniowych – [...] zł, dochód do opodatkowania małżonków S. wyniósł [...] zł.

Podatek dochodowy obliczony od połowy dochodu małżonków wyniósł łącznie [...] zł, a po odliczeniach składek na ubezpieczenie społeczne (po [...] zł) – [...] zł, tj. o [...] zł. więcej niż zadeklarowali podatnicy w zeznaniu PIT.

Izba Skarbowa Ośrodek Zamiejscowy, po rozpoznaniu odwołania M. i J. S., którzy kwestionują w nim nieuznanie za koszt uzyskania przychodu firmy "C" wydatków z tytułu leasingu maszyn pakujących, decyzją z dnia [...] r. utrzymała w mocy zaskarżona decyzję.

Organ odwoławczy, podzielając stanowisko Inspektora Kontroli Skarbowej podkreślił, że nieznanie za koszt uzyskania przychodu wydatków z tytułu umowy leasingu automatów pakujących było uzasadnione stanem faktycznym tej sprawy. Urządzenia te stanowiły własność obojga małżonków, ich sprzedaż firmie "E" budzi wątpliwości, co wynika także z pisma Powszechnego Funduszu Leasingowo-Inwestycyjnego, który z dniem [...] r. rozwiązał umowę leasingu stwierdzając, że umowę sprzedaży automatów pakujących zawarto pod wpływem błędu wywołanego podstępnym działaniem właściciela firmy "E" oraz J. S. Także zeznania pracowników w/w firmy świadczą o pozorności umów sprzedaży tych automatów. Transakcje te przebiegały bowiem na zasadzie "obiegu papierkowego".

Izba Skarbowa podkreśla też, że logiczna analiza ustalonych w toku kontroli faktów prowadzi do wniosku, że porównanie kosztów poniesionych na zakup automatów pakujących z kosztami, jakie musieliby ponieść w związku z umową leasingu wskazuje na to, że leasing byłby dla podatnika niekorzystny, co również uzasadnia przyjęcie, że umowy te były pozorne, podobnie jak i umowy zawarte z firmą "E".

Z tych względów zawierane umowy leasingu zarówno przez firmę "C" jak i spółkę cywilna "A" miały wywierać korzystne dla podatnika skutki w zakresie podatkowym, w związku z tym argument odwołania, że zawarcie tych umów nie przyniosło korzyści J. S. jest niezasadny, o czym świadczy także treść zeznań M. S.

Organ odwoławczy nie podziela też stanowiska podatników, że leasing spornych automatów wpłynął na zwiększenie przychodów. Przeczy temu bowiem fakt, że J. S. nie płacił rat leasingowych.

Leasing zwrotny, na jaki powołują się podatnicy, polega na nabyciu rzeczy od dotychczasowego właściciela, celem oddania jej w leasing dotychczasowemu właścicielowi. Pogląd taki wyraził Jan Brol w artykule "Umowa leasingu wg kodeksu cywilnego" (Przegląd podatkowy Nr 6 z 2001). Sytuacja ta nie miała miejsca w sprawie, skoro właścicielami automatów byli przez cały czas małżonkowie S.

Powyższe ustalenia uzasadniały uznanie zaskarżonej decyzji za prawidłową.

W skardze na tę decyzję, skierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego M. i J. S. w noszą o jej uchylenie, jako wydanej z naruszeniem podstawowych zasad postępowania podatkowego w szczególności art. 120 i 210 Ordynacji podatkowej i art. 23 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

W jej uzasadnieniu, podobnie jak w odwołaniu, skarżący kwestionują stanowisko organu podatkowego co do nieuznania za koszt uzyskania przychodu wydatków poniesionych z tytułu umów leasingu automatów pakujących.

Skarżący podnoszą, że bez względu na to, że w/w urządzenia nie były wywożone poza teren zakładu, to jednak do umów leasingu dołączono protokoły ich przekazania.

Późniejszy wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu potwierdził fakt, że stały się one własnością firmy leasingowej. Wywodzą także, że przekładali dowody potwierdzające płatność rat leasingowych, co świadczy o poniesieniu kosztów.

Nadto skarżący wywodzą, że sprzeczności zeznań przesłuchiwanych w sprawie świadków i brak spójności zeznań nie uzasadniają twierdzenia, że transakcja sprzedaży była pozorna, a także wskazują na pismo Towarzystwa Leasingowego wzywające J. S. do zapłaty zaległych rat leasingowych, z którego wynika też, że jest ono właścicielem spornych automatów.

Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wnosi o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny, rozpatrując sprawę na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.Nr 153, poz. 1271) zważył, co następuje:

Istotna dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy była kwestia dotycząca zasadności nieuznania przez organy podatkowe za koszty uzyskania przychodu prowadzonej przez J. S. firmy "C" w roku [...] kwot [...] zł i [...] zł. wynikających z zawartych przez niego w dniu [...] r. umów leasingowych z Powszechnym Funduszem Leasingowo-Inwestycyjnym S.A. w P.

W związku z tym odwołać się należy do treści przepisu art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (tj. Dz.U. z 2000 Nr 14, poz. 176), z której wynika, iż kosztami uzyskania przychodu z poszczególnego źródła są wszelkie koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodu (z wyjątkiem wymienionych w art. 23). Z powyższej regulacji jednoznacznie wynika, że niezbędnym warunkiem do przyjęcia, że koszt uzyskania przychodu zaistniał jest faktycznie jego poniesienie.

Analiza akt podatkowych prowadzi do wniosku, że J. S. wbrew niczym nie popartemu twierdzeniu skargi nie uregulował spornych należności związanych z umowami leasingu, na co wskazuje treść pisma Powszechnego Funduszu Leasingowo-Inwestycyjnego z dnia [...] r. wzywającego skarżącego do zapłaty kwot wynikający z wystawionych faktur, na które to pismo skarżący powoływali się w toku postępowania podatkowego. Zauważyć także należy, że skarżący nie przedstawili także w toku postępowania sądowego żadnych dowodów na zapłacenie wspomnianych opłat mimo, iż Izba Skarbowa w odpowiedzi na skargę jednoznacznie stwierdziła, że należności związane z umowami leasingu nie zostały przez J. S. zapłacone. Stanowisko organu odwoławczego nie zostało nawet zakwestionowane na rozprawie.

Nadmienić przy tym należy, że w/w Fundusz rozwiązał z J. S. umowy leasingu bez wypowiedzenia z dniem [...] r. Również Izba Skarbowa podnosi w odpowiedzi na skargę, że podatnik nie zapłacił omawianych należności.

W świetle powyższego, skoro skarżący nie wykazał, że wskazane należności z tytułu leasingu zapłacił, nie mogą być one uznane za koszty uzyskania przychodu w roku [...], bowiem nie zostały poniesione przez podatnika. Fakt ten w świetle przytoczonego przepisu art. 22 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych przesądza o bezzasadności uznania za w/w koszt niezrealizowanego przez podatnika obowiązku zapłaty określonych kwot, zakładając, że leasing faktycznie miał miejsce.

Z tych względów, mimo, iż organy podatkowe pominęły ten aspekt sprawy, opierając swoje decyzje na innych przesłankach, a mianowicie zakwestionowały one ważność zawartych umów dotyczących aparatów pakujących i tym samym zasadność istnienia po stronie podatnika obowiązku płacenia omawianych należności leasingowych, uznać należy, że w istocie zakwestionowane kwoty nie mogły w świetle art. 22 ust. 1 powołanej ustawy stanowić kosztu uzyskania przychodu.

W tej sytuacji, zdaniem Sądu, rozważania dotyczące relacji między M.S., firma "E", Powszechnym Towarzystwem Leasingowo-Inwestycyjnym i J. S. są drugorzędne w sprawie mimo, iż relacje te budzą uzasadnione zastrzeżenia co do ich celu i faktycznego przebiegu zdarzeń dotyczących aparatów pakujących.

Mając na uwadze fakt, że rozstrzygniecie zawarte w zaskarżonej decyzji jest prawidłowe Sąd nie uznał za uzasadnione stwierdzenia, że nie odpowiada ono prawu.

Gdyby natomiast przyjąć, jak twierdza skarżący, że maszyny pakujące zostały przez M.S. sprzedane firmie "E" za [...] zł, wówczas należałoby zakwestionować stwierdzenie organów podatkowych co do niestwierdzenia nieprawidłowości w prowadzonej przez w/w firmie, skoro nie wystawiła ona faktur sprzedaży i niezaewidencjonowała tego zdarzenia. Należałoby także rozważyć w jakim stopniu ewentualna sprzedaż rzutowała na dochód J. S.

Mając także na względzie przepis art. 134 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) również i z tego względu Sąd nie uznał za uzasadnione uchylenia zaskarżonej decyzji, skoro w jego następstwie sytuacja podatników mogłaby ulec pogorszeniu.

Wobec powyższego, uznając skargę za nieuzasadnioną, na podstawie art. 151 powołanej wyżej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. orzeczono jak w sentencji.

/-/M.Jaśniewicz /-/M.Skwierzyńska /-/Wł.Zygmont

LF