Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 140/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2016-06-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Gry losowe
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.236, art. 237, art. 178, art. 179
journal: Dz.U. 2015 poz 613
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Wiesner (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik Sędzia WSA Marzanna Sałuda po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 14 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. w B. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia oddala skargę.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] r. Naczelnik Urzędu Celnego w B. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automacie Hot Slot nr [...] poza kasynem gry w stosunku do "A" sp z o.o. w B. (dalej; strona, spółka, strona skarżąca). W toku postępowania pełnomocnik strony, pismem z [..] r. wniósł o doręczenie odpisu protokołu przesłuchania świadka.

Postanowieniem z dnia [...] r. Naczelnik Urzędu Celnego w B. odmówił sporządzenia i przekazania żądanych dokumentów, z uwagi na brak podstaw do pozytywnego rozpatrzenia złożonego wniosku. Jednocześnie na końcu rozstrzygnięcia zawarto pouczenie, iż zgodnie z art. 236 i 237 Ordynacji podatkowej, na podjęte postanowienie nie przysługuje zażalenie.

Strona pismem z dnia [...] r. wniosła zażalenie, w którym wystąpiła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, zarzucając naruszenie:

-art. 120 Ordynacji podatkowej (zasada praworządności), poprzez wydanie postanowienia nieznanego w procedurze,

-art. 178 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej, poprzez nieuzasadnione zastosowanie ich do wniosku strony opartego o art. 178 § 3 Ordynacji podatkowej,

Jednocześnie strona wskazała, iż podstawą wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia mógłby być wyłącznie art. 179 § 2 Ordynacji podatkowej.

Dyrektor Izby Celnej w K. postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] stwierdził niedopuszczalność zażalenia.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że wniesione zażalenie organ poddaje w pierwszej kolejności wstępnej kontroli, mającej na celu ustalenie, czy jest ono dopuszczalne oraz czy wniesione zostało z zachowaniem terminu i jeśli okaże się, że zażalenie nie jest dopuszczalne, to wydaje na podstawie art. 228 § 1 pkt 1 Ordynacja podatkowa postanowienie, stwierdzające niedopuszczalność zażalenia.

W badanej fazie postępowania nie może podlegać ocenie zgodność z prawem postanowienia, na które wniesiono zażalenie. Postanowienie to może podlegać kontroli instancyjnej, a następnie sądowej tylko wówczas, gdy skuteczna będzie czynność, od której zależy uruchomienie postępowania odwoławczego. Zażalenie jest niedopuszczalne wtedy, gdy pomimo jego wniesienia, sprawa podatkowa nie może być ponownie rozpoznana i rozstrzygnięta w postępowaniu zażaleniowym.

W art. 228 Ordynacji podatkowej podniesiono, że niedopuszczalność zażalenia może wynikać zarówno ze względów podmiotowych, jak i przedmiotowych.

Przyczyny o charakterze podmiotowym zachodzą wówczas, gdy zażalenie wniesione zostanie przez osobę nie mająca zdolności do czynności prawnych lub podmiot nie posiadający legitymacji do jego wniesienia. Zaś wśród przedmiotowych przyczyn niedopuszczalności zażalenia znajdują się brak przedmiotu zaskarżenia oraz przypadki wyłączenia przez przepisy prawa możliwości zaskarżania rozstrzygnięcia .

Odnosząc powyższe do stanu faktycznego sprawy wskazano, że organ pierwszej instancji wydał postanowienie o odmowie sporządzenia i doręczenia uwierzytelnionej kopii protokołu przesłuchania świadka z dnia [...] r. w stosunku do którego przepisy nie przewidują możliwości wniesienia zażalenia, a jedynie możliwość zaskarżenia w odwołaniu od decyzji, w związku z tym, należało uznać, że wniesione przez stronę, przed wydaniem w sprawie decyzji, zażalenie jest niedopuszczalne. Organ pierwszej instancji w uzasadnieniu postanowienia prawidłowo powołał art. 237 Ordynacji podatkowej.

Strona, zastępowana przez pełnomocnika, złożyła skargę. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzuciła:

1. rażące naruszenie art. 228 § 1 pkt 1 w zw. z art. 239 Ordynacji podatkowej, poprzez bezzasadne zastosowanie w sytuacji, gdy kwestionowane orzeczenie organu I instancji wydane zostało bez jakiejkolwiek materialnej podstawy prawnej, to jest przy oczywistym naruszeniu art. 120 Ordynacji podatkowej (zasada praworządności), czym doprowadzono do pozostawienia w obrocie prawnym orzeczenia nielegalnego i nieznanego w procedurze. Nadto także naruszenie art. 178 § 1 i § 2 tej samej ustawy, poprzez nieuzasadnione zastosowanie ich do wniosków strony opartych o art. 178 § 3 tej ustawy;

2. naruszenie art. 179 § 2 i § 3 Ordynacji podatkowej, poprzez ich niezastosowanie w sprawie, mimo iż stanowią one jedyną znaną w procedurze podstawę do wydania orzeczeń takich jak kwestionowane, czyli odmawiających stronie prawa do zapoznania się z dokumentami zgromadzonymi w postępowaniu w formie wybranej przez stronę, a proceduralnie dozwolonej.

Mając na uwadze powyższe, wniosła o stwierdzenie nieważności kwestionowanego rozstrzygnięcia oraz rozstrzygnięcia wydanego w I instancji (art. 247 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej), ewentualnie o uchylenie w całości postanowień obu instancji, a nadto o nakazanie organom wydania odpisów dokumentów żądanych przez stronę.

W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W oparciu o art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2014 r., poz. 1647 z późn. zm.), art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270; dalej "p.p.s.a.") sądowa kontrola zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest według kryterium zgodności z prawem. Gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego albo inne naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć wpływ na rozstrzygnięcie (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.) zaskarżone rozstrzygnięcie podlega wówczas wyeliminowaniu z obrotu prawnego. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Oceniając zaskarżone postanowienie według kryterium zgodności z prawem, Sąd nie znalazł podstaw prawnych do wyeliminowania kwestionowanego rozstrzygnięcia ze zbioru legalnych aktów administracji publicznej.

Postępowanie będące przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie zostało zainicjowane wnioskiem strony z dnia [...] r. o sporządzenie i dostarczenie odpisu protokołu przesłuchania świadka. Organy celne obu instancji oparły swoje rozstrzygnięcia na przepisach art. 178 i 179 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. 2015, poz. 613).

Zgodnie z art. 178 § 1 tej Ordynacji podatkowej, strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów. Prawo to przysługuje również po zakończeniu postępowania. W myśl art. 178 § 3 Ordynacji podatkowej, strona może żądać uwierzytelnienia odpisów lub kopii akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów. Wskazanych przepisów art. 178 nie stosuje się do znajdujących się w aktach sprawy dokumentów zawierających informacje niejawne, a także do innych dokumentów, które organ podatkowy wyłączy z akt sprawy ze względu na interes publiczny. Odmowa umożliwienia stronie zapoznania się z takimi dokumentami, sporządzania z nich notatek, kopii i odpisów, uwierzytelniania odpisów i kopii lub wydania uwierzytelnionych odpisów następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie (art. 179 Ordynacji podatkowej). Wskazany art. 178 Ordynacji podatkowej nie przewiduje natomiast zażalenia.

W orzecznictwie sądowym wskazuje się, że przepisy Ordynacji podatkowej zawierają w treści art. 178 gwarancje dotyczące zapewnienia czynnego udziału strony w postępowaniu podatkowym - poprzez wgląd do akt sprawy, poprzez możliwość sporządzenia z nich notatek, kopii lub odpisów a także poprzez żądanie wydania z akt uwierzytelnionych odpisów a także poprzez uwierzytelnienie posiadanych przez stronę odpisów lub kopii akt sprawy. Co istotne w sprawie, wskazany przepis (art. 178) nie zawiera norm przewidujących wniesienie zażalenia na odmowę spełnienia żądań, o których w nim mowa. Instytucję zażalenia ustawa przewiduje jedynie w przypadku dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, a zawierających informację niejawne, a także dokumentów wyłączonych z akt przez organ podatkowy ze względu na interes publiczny. Dowodzi tego wprost treść art. 179 Ordynacji podatkowej. W razie odmowy zapoznania się z takimi dokumentami, a także w razie odmowy sporządzenia z tych dokumentów notatek, kopii, odpisów, uwierzytelnienia odpisów i kopii, wydania uwierzytelnionych odpisów, stronie przysługuje środek zaskarżenia w postaci zażalenia. W niniejszym stanie faktycznym nie chodziło o dokumenty zawierające informację niejawne, lub dokumenty wyłączone z akt ze względu na interes publiczny. Niewątpliwie nie ma takiego statusu żądane przez stronę sporządzenie i doręczenie odpisu protokołu przesłuchania świadka, w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem.

Z powyższego wynika, że na postanowienie wydane na podstawie art. 178 § 1 i 3 tej ustawy nie przysługuje zażalenie. Taki kierunek wykładni znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych ( wyroki NSA: z dnia 21.07.2007 r., sygn. akt I FSK 1070/05 oraz z 6.12.2012 r., II FSK 898/11; postanowienie NSA z 7.01.2010 r. sygn. akt II FSK 754/09: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W realiach rozpoznawanej sprawy organ pierwszej instancji nie był uprawniony do merytorycznego rozpoznania sprawy i wydania aktu administracyjnego na podstawie art. 233 § 1 pkt 2 lit. a w zw. z art. 239 Ordynacji podatkowej. I zasadnie pouczył o braku zażalenia na wydane postanowienie.

Tym samym, właściwą formą rozstrzygnięcia niniejszego przypadku przez organ odwoławczy było, na podstawie art. 228 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, postanowienie stwierdzające niedopuszczalność wniesienia zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego w B. z dnia [...] r. Nie trafne są więc w tym stanie zarzuty skargi.

Biorąc powyższe pod uwagę skargę należało oddalić na mocy art. 151 p.p.s.a.