Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 302/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2015-06-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Przywrócenie terminu
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 162 i 163 w zw. z art.  121 § 1 i 122
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Chitrosz-Roicka (sprawozdawca), Sędziowie SO del. Monika Kazubińska-Kręcisz,, WSA Andrzej Niezgoda, Protokolant Starszy asystent sędziego Anna Gilowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 10 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi S. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. orzeka, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu w całości; III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz S. M. kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] grudnia 2014r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. (dalej: "SKO") po rozpoznaniu wniosku S. M. z dnia [...] września 2014r. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wójta Gminy S. z dnia [...] sierpnia 2014r., [...] ustalającej wysokość zobowiązania w łącznym zobowiązaniu pieniężnym za 2013 rok, na podstawie art. 162 § 1 i § 2 oraz art. 163 § 2, w zw. z art. 216 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012r., poz. 749, ze zm., zwanej dalej: "Ordynacją podatkową"), postanowiło odmówić przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.

Z jego uzasadnienia wynika, że decyzją z dnia [...] sierpnia 2014r., znak: [...], organ I instancji uchylił decyzję ostateczną nr [...] z dnia [...] stycznia 2013r. na podatek rolny w kwocie 39 zł i ustalił skarżącemu wysokość łącznego zobowiązania podatkowego za 2013 rok w kwocie 15.272 zł.

W odwołaniu od tej decyzji z dnia [...] września 2014r. (data wpływu do organu - 29 września 2014r.) wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności, skarżący przedstawił argumenty dotyczące decyzji wymiarowej jako wydanej z naruszeniem prawa, a nadto podkreślił, że prowadzi działalność gospodarczą na terenie całego kraju i za granicą, co wiąże się z częstymi wyjazdami i nieobecnością w miejscu zamieszkania, a tym samym z fizyczną niemożliwością odbioru korespondencji. Podał, że przebywał w dniach:

-od 24 lipca do 19 sierpnia 2014r. w S., gdzie pracował w filii swojej firmy;

-od 20 sierpnia do 25 sierpnia 2014r. we W.,

-od 26 sierpnia do 28 sierpnia 2014r. w S.,

-od 29 sierpnia do 30 sierpnia 2014r. w P.,

-od 1 do 17 września 2014r. we F..

Po powrocie do kraju odebrał awiza ze skrzynki pocztowej, a w dniu 22 września 2014r. odebrał z UG S. decyzję z dnia [...] sierpnia 2014r.

SKO powołując się na art. 162 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej, stwierdziło, że w stanie faktycznym sprawy, podanie z dnia 26 września 2014r. o przywrócenie terminu zostało wniesione z uchybieniem 7 dniowego terminu.

Argumentowało, że skoro skarżący powrócił do kraju w dniu 17 września 2014r., co potwierdza bilet lotniczy z datą przylotu, to dzień ten jest dniem ustania przyczyny uchybienia terminowi w rozumieniu przepisu art. 162 § 2 Ordynacji podatkowej. Termin 7 dniowy na złożenie podania upływał zatem z dniem 24 września 2014r. Podanie z dnia 26 września 2014r. zostało wniesione do organu I instancji w dniu 29 września 2014r., co potwierdza data stempla wpływu. Z powyższego wynika, że sporządzenie wniosku o przywrócenie terminu oraz jego złożenie do organu nastąpiło z naruszeniem ww. terminu.

SKO zaznaczając, że przepisy Ordynacji podatkowej nie przewidują przywrócenia terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu (art. 162 § 3 Ordynacji podatkowej), jednocześnie podkreśliło, że powody przywrócenia terminu wskazane we wniosku nie stanowią okoliczności uprawdopodabniających brak winy skarżącego. Argumentowało, że o braku winy w niedopełnieniu czynności w terminie można mówić wyłącznie wtedy, gdy dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Uprawdopodobnienie braku winy, to uwiarygodnienie stosowną argumentacją swojej staranności w działaniu oraz faktu, że przeszkoda była od strony niezależna i istniała przez cały czas.

SKO wyraziło dalej stanowisko, że skarżący po ustaniu przyczyny uniemożliwiającej wniesienie w terminie odwołania, nie wykazał należytej staranności w dopełnieniu obowiązku złożenia w ustawowym 7-dniowym terminie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania, dodając, że w świetle art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej, to właśnie on powinien uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda w dochowaniu terminu była od niego niezależna. W ocenie SKO, skoro skarżący wrócił do kraju w dniu 17 września 2014r. i do dnia 24 września 2014r. nie złożył odwołania wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia, to należało orzec o odmowie przywrócenia terminu.

Od tego postanowienia S. M. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, zarzucając naruszenie: - art. 162 i art. 163 Ordynacji podatkowej poprzez jego błędną wykładnię i w konsekwencji błędne uznanie, że nie złożył wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania w ustawowym 7-dniowym terminie liczonym od dnia ustania przyczyny, w sytuacji gdy szczegółowa analiza stanu faktycznego sprawy (w szczególności okoliczności związanych z brakiem wiedzy o wszczęciu i prowadzeniu postępowania podatkowego), prowadzi do jednoznacznego wniosku, iż 7-dniowy termin zaczął biec w dniu 22 września 2014r., tj. w dniu odebrania decyzji w Urzędzie Gminy S.,

- art. 121 § 1 i art. 122 Ordynacji podatkowej poprzez brak dokładnej analizy stanu faktycznego sprawy, co doprowadziło do bezpodstawnego przyjęcia, iż w dacie 17 września 2014r. ustała przyczyna uchybienia terminowi do wniesienia odwołania. Wskazując powyższe naruszenia pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego wg norm prawem przepisanych. Podkreślił, że skarżący we wniosku o przywrócenie terminu wskazał przyczyny uzasadniające jego nieobecność pod adresem zamieszkania w miesiącach sierpień - wrzesień 2014r., związane z charakterem jego pracy. Nieobecność ta uniemożliwiła mu odbiór kierowanej do niego z Urzędu Gminy w S. korespondencji. Z tego też powodu nie miał jakiejkolwiek wiedzy na temat toczącego się postępowania podatkowego. Po powrocie z F. (17 września 2014r.) skarżący przebywał do 21 września 2014r. u znajomych D. i D. P. pod adresem ul. [...]. W dniu 21 września 2014r. (niedziela), po ponad 2 miesiącach nieobecności wrócił do miejsca zamieszkania i w tym dniu odnalazł znajdujące się w skrzynce pocztowej w miejscu zamieszkania awiza, które nie zawierały żadnej informacji od jakiego organu pochodzą oraz jakiego postępowania administracyjnego dotyczą. Następnego dnia, tj. 22 września 2014r. skarżący próbując ustalić, jaki organ pozostawił w skrzynce awiza, udał się w tym celu do Urzędu Gminy w K., gdzie poinformowano go, że w tej gminie nie toczy się żadne postępowania z jego udziałem. Następnie udał się do Urzędu Gminy S., gdzie dowiedział się o toczącym się postępowaniu i odebrał decyzję. Zdaniem pełnomocnika, nie można, jak czyni to organ uznać, iż bieg 7-dniowego terminu do wniesienia prośby o przywrócenie terminu zaczął biec w dniu, w którym skarżący powrócił do kraju z zagranicznej podróży. Skarżący nie miał bowiem w tym dniu obiektywnej możliwości dowiedzenia się o toczącym się postępowaniu i wydanych decyzjach. Niezwłocznie po znalezieniu w skrzynce pocztowej urzędowego awiza w dniu 21 września 2014r. (skarżący nie przytoczył dokładnie tej okoliczności we wniosku, bowiem oczywistym było dla niego, że przyczyna uniemożliwiająca wniesienie odwołania ustała w dniu, w którym dowiedział się o wydaniu decyzji oraz o toczącym się postępowaniu) złożył odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu. Pełnomocnik argumentował, że zgodnie z utrwalonym stanowiskiem orzecznictwa przewidziany w art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej warunek braku winy jest oceniany w kategoriach zachowania przez podatnika reguł starannego działania, które przez skarżącego zostały dochowane, skoro niezwłocznie po odnalezieniu urzędowego awiza udał się do Urzędu Gminy w S. w celu uzyskania informacji, czego dotyczy kierowana do niego korespondencja.

Zwracając uwagę, że do przywrócenia terminu na podstawie art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej wymagane jest jedynie uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu, a nie jego dowodu, to skarżący uprawdopodobnił, iż nie miał możliwości wcześniejszego zapoznania się z treścią wydanej decyzji. Szczegółowa analiza stanu faktycznego niniejszej sprawy – w ocenie pełnomocnika – przeprowadzona zgodnie z zasadami postępowania podatkowego prowadzi do wniosku, iż przyczyna uzasadniająca uchybienie terminowi do złożenia odwołania ustała w dniu 22 września 2014r., tj. w dniu, w którym skarżący miał obiektywną możliwość dowiedzenia się o toczącym się postępowaniu i o wydaniu decyzji.

W odpowiedzi na skargę, SKO wnosząc o jej oddalenie odwołało się argumentacji podanej w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), sąd uchyla decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ewentualnie stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia, jeżeli zachodzą przyczyny określone we właściwych przepisach.

W myśl art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej, w razie uchybienia terminu należy przywrócić go na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin (§ 2). Przywrócenie terminu do złożenia podania przewidzianego w § 2 jest niedopuszczalne (§ 3).

SKO odmawiając przywrócenia terminu do wniesienia odwołania popadło w pewną niekonsekwencję. Otóż z jednej strony stwierdziło, że wniosek o przywrócenie terminu jest spóźniony, z drugiej zaś, że skarżący nie wykazał braku winy w uchybieniu terminu, zupełnie nie dokonując oceny przedstawionej przez niego argumentacji. Oznacza to, że doszło do naruszenia zastosowanych w sprawie przepisów postępowania, a mianowicie art. art. 162 i 163 w zw. z art. art. 121 § 1 i 122 Ordynacji podatkowej w stopniu, który w świetle przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., uzasadnia wyeliminowanie zaskarżonego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego. Ze stanowiska organu wynika, że ocenił on, iż wniosek o przywrócenie terminu jest spóźniony, albowiem ustanie przyczyny uniemożliwiającej wniesienie odwołania nastąpiło najpóźniej w dniu powrotu skarżącego do kraju, tj. w dniu 17 września 2014r., co potwierdza bilet lotniczy z datą przylotu. Dzień ten został uznany za dzień ustania przyczyny uchybienia terminowi w rozumieniu przepisu art. 162 § 2 Ordynacji podatkowej. W konsekwencji, SKO uznało, że skoro skarżący wrócił do kraju w dniu 17 września 2014r. i do dnia 24 września 2014r. nie złożył odwołania wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia, to należało orzec o odmowie przywrócenia terminu do złożenia odwołania. .

Sąd poglądu takiego nie podziela.

W przypadku bowiem, gdy termin do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu ma charakter terminu nieprzywracaInego, nie można domniemywać początku jego biegu. Okoliczności towarzyszące powzięciu przez stronę informacji o uchybieniu terminu muszą jednoznacznie wskazywać, że strona na ich podstawie miała co najmniej obiektywną możliwość pozyskania wiedzy o fakcie wydania aktu administracyjnego (dacie jego wydania), którego nie zaskarżyła w terminie (por. wyrok NSA z 20 października 2010r., sygn. akt II FSK 1090/09, także wyrok NSA z dnia 22 grudnia 2009r., sygn. akt I FSK 935/09, CBOSA). W wyroku z dnia 10 października 2013r., w sprawie o sygn. II FSK554/12 (CBOSA), NSA stwierdził, że wykładnia językowa wskazywanego wyżej zwrotu "od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi" pozwala na stwierdzenie, że ów "dzień" ustania przyczyny uchybienia terminowi powinien być datą pewną, nie opierającą się na domniemaniu faktycznym. W rozpatrywanej sprawie organy podatkowe nie wykazały, że skarżący dowiedział się o wydanej decyzji w dniu 17 września 2014r., kiedy wrócił do kraju, co zresztą pozostaje okolicznością bezsporną. Z powyższego zatem wynika, że gdy uchybienie terminu do złożenia odwołania jest wynikiem braku wiedzy strony, co do faktu wydania decyzji, od której przysługuje ten środek, dzień ustania przyczyny uchybienia terminowi, od którego liczy się 7-dniowy termin, w którym należy wnieść podanie o przywrócenie terminu w rozumieniu art. 162 § 2 Ordynacji podatkowej musi być określony w sposób bezsporny co do faktu powzięcia przez stronę informacji o wydaniu tego aktu i uchybieniu terminu do jego zaskarżenia. Sąd zwraca uwagę, że w okolicznościach rozpoznawanej sprawy przyjęcie, iż ustanie przeszkody uniemożliwiającej wniesienie odwołania nastąpiło w dacie powrotu skarżącego do kraju stanowi nieuzasadnione domniemanie początku biegu terminu do wniesienia odwołania. Skarżący wskazał, iż o fakcie wydania decyzji w przedmiocie łącznego zobowiązania podatkowego za 2013 rok z dnia [...] sierpnia 2014r., znak: [...] dowiedział się w dniu 22 września 2014r., kiedy to, po uprzednim odnalezieniu awiza, odebrał ją z UG S. Twierdzeń tych organ w ogóle nie ocenił, przyjmując wadliwie, że przyczyna uchybienia terminu ustała w dniu 17 września 2014r., tj. w dniu powrotu skarżącego do kraju.

Odnosząc się natomiast do podjętej próby przedstawienia, że skarżący nie wykazał braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, Sąd stwierdza, że nie można jej uznać za skuteczną. SKO bowiem w ogóle nie odniosło się do podanych przez skarżącego okoliczności. Skarżący argumentował, że przebywał w dniach:

-od 24 lipca do 19 sierpnia 2014r. w S., gdzie pracował w filii swojej firmy;

-od 20 sierpnia do 25 sierpnia 2014r. we W.,

-od 26 sierpnia do 28 sierpnia 2014r. w S.,

-od 29 sierpnia do 30 sierpnia 2014r. w P.,

-od 1 do 17 września 2014r. we F..

Wedle art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej, postępowanie podatkowe powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych. Postępowanie prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych to takie postępowanie, które uwzględnia zarówno interes publiczny jak i słuszny interes podatnika. Organ podatkowy powinien brać pod uwagę wszelkie okoliczności sprawy, w tym także indywidualne właściwości i cechy strony postępowania, jeżeli znajdują one potwierdzenie w aktach sprawy i mogły mieć obiektywnie wpływ na sposób postępowania podatnika. Tego zaś w sprawie niniejszej zabrakło. Wobec powyższego, w ocenie Sądu niezrozumiałym jest, bez dokonania pogłębionej analizy zaistniałej w sprawie sytuacji, czynienie stronie zarzutu, że nie wykazała staranności w prowadzeniu swoich spraw urzędowych. Dostrzegając i aprobując formułowaną w orzecznictwie tezę, że bark winy wiąże się z obowiązkiem dochowania przez stronę należytej staranności przy dokonywaniu czynności procesowych, Sąd zwraca uwagę, że owa należyta staranność musi być oceniana z uwzględnieniem okoliczności faktycznych konkretnej sprawy. SKO rozpoznając ponownie wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania uwzględni przedstawioną w uzasadnieniu wyroku ocenę prawną, w szczególności zaś to, że za dzień ustania przyczyny uchybienia terminowi, od którego liczy się 7-dniowy termin, w którym należy wnieść podanie o przywrócenie terminu w rozumieniu art. 162 § 2 Ordynacji podatkowej nie może zostać uznany dzień 17 września 2014r., kiedy to skarżący powrócił do kraju. Następnie, po ustaleniu daty ustania przyczyny uchybienia terminowi, wniosek skarżącego o przywrócenie terminu oceni w kontekście jego twierdzeń w rozumieniu przesłanek z art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej, a mianowicie uprawdopodobnienia, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Z tych wszystkich przyczyn, uznając skargę za uzasadnioną, Sąd na mocy art.145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie.

Rozstrzygnięcie w pkt II wyroku ma swoje uzasadnienie w art. 152 tej ustawy. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 18 ust.1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013r., Nr 461).