Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 3167/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-01-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6324 Rodzina   zastępcza,  pomoc na usamodzielnienie dla wychowanka rodziny zastępczej
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik Sędziowie: WSA Jolanta Dargas WSA Piotr Przybysz (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Aleksandra Borkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 stycznia 2015 r. sprawy ze skargi I. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie pomocy pieniężnej na kontynuowanie nauki oddala skargę.


UZASADNIENIE

Pismem datowanym na 30 września 2014 r. I. N. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] sierpnia 2014 r., [...], w przedmiocie odmowy przyznania pomocy na kontynuowanie nauki.

Skarga została wniesiona w ramach następującej sprawy:

W dniu 22 maja 2014 r. do Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w N. wpłynął wniosek I. N., datowany na 14 maja 2014 r., w sprawie przyznania jej pomocy na kontynuowanie nauki, przekazany zgodnie z właściwością przez Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w L. Do wniosku załączono zaświadczenie nr [...] z dnia [... września 2013 r. potwierdzające, że I. N. jest słuchaczką Zaocznego Liceum Ogólnokształcącego [...] w W.

Starosta N. decyzją [...] z dnia [...] czerwca 2014 r., wydaną na podstawie art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej: k.p.a.) oraz art. 140 ust. 1 pkt 1 lit a, art. 143 ust. 1, art. 145 ust. 1, 2 i 4, art. 146 ust. 1, art. 151 ust. 1 oraz art. 152 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (tekst jedn. Dz.U z 2013 r., poz. 135 ze zm.) odmówił I. N. pomocy pieniężnej na kontynuowanie nauki. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że I. N. nie spełnia następujących warunków koniecznych do udzielenia żądanego świadczenia:

1. nie jest osobą opuszczającą po osiągnięciu pełnoletności rodzinę zastępczą, rodzinny dom dziecka, placówkę opiekuńczo-wychowawczą lub regionalną placówkę opiekuńczo-terapeutyczną – I. N. od sierpnia 2012 r. nie przebywała w żadnej z form pieczy zastępczej, a pełnoletniość osiągnęła w dniu [...] marca 2013 r. Wprawdzie do dnia [...] sierpnia 2012 r. I. N. przebywała w rodzinie zastępczej Państwa [...] na terenie powiatu [...], jednakże Sąd Rejonowy [...] wydał postanowieniu o zwolnieniu w trybie natychmiastowym Państwa [...] z dniem [...] sierpnia 2012 r. z pełnienia dla I. N. funkcji rodziny zastępczej oraz równocześnie zdecydował o umieszczeniu I. N. w placówce opiekuńczo-wychowawczej. Ze względu na ucieczkę i ukrywanie się I. N. nie doszło do umieszczenia jej w placówce opiekuńczo-wychowawczej. Tym samym I. N. nie osiągnęła pełnoletniości przebywając w wyznaczonej przez sąd formie pieczy zastępczej;

2. nie posiada indywidualnego programu usamodzielniania, a z uwagi na ucieczkę i ukrywanie się do osiągnięcia pełnoletniości nie było możliwe sporządzenie tego programu w wymaganym terminie, to jest co najmniej na miesiąc przed osiągnięciem pełnoletniości;

3. w wymaganym terminie co najmniej dwóch miesięcy przed osiągnięciem przez I. N. pełnoletniości nie wskazała ona osoby, która podejmie się pełnienia funkcji opiekuna usamodzielniania, oraz nie przedstawiła pisemnej zgody tej osoby.

Ponadto podniesiono, że sam fakt opuszczenia pieczy zastępczej przed osiągnięciem pełnoletniości i niedopuszczenie w ten sposób do realizacji postanowienia Sądu o umieszczeniu I. N. w instytucjonalnej pieczy zastępczej przemawia za odmową przyznania I. N. pomocy na kontynuowanie nauki.

I. N. w odwołaniu od ww. decyzji podniosła, że formalnie do dnia osiągnięcia pełnoletniości była ona w pieczy zastępczej, a jedynie z powodów zawinionych przez organy państwowe nie została ona faktycznie umieszczona w pieczy zastępczej. Przepis art. 140 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej nie wymaga, aby w chwili osiągnięcia pełnoletniości fizycznie znajdować się w placówce. Przepis mówiący o samowolnym opuszczeniu pieczy zastępczej jest w ocenie I. N. dyskryminujący, ponieważ nie bierze pod uwagę różnych sytuacji życiowych, a ponadto jest niekonstytucyjny, ponieważ przerzuca odpowiedzialność za działania podjęte jeszcze przez osobę niepełnoletnią na dziecko, mimo że zaistnieć one mogą z winy organów publicznych. W ocenie I. N. nie można jej odmawiać pomocy wyłącznie dlatego, że jako niepełnoletnia osoba, nieświadoma różnych konsekwencji prawnych, nie podporządkowała się przepisom prawa. Takie traktowanie jest niekonstytucyjne, niezgodne z przepisami kodeksu cywilnego, który mówi o braku pełnej zdolności do czynności prawnej. Umowę sprzedaży zawartą przez osobę niepełnoletnią można unieważnić, a I. N. ponosi pełne skutki ucieczki przed domem dziecka poprzez nieprzyznanie jej pomocy na usamodzielnienie.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] sierpnia 2014 r., [...], działając na podstawie art. 138 § 1 k.p.a. w związku z art. 140 ust. 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji przedstawiono przepisy prawa mające zastosowanie w rozpatrywanej sprawie oraz wskazano argumenty przemawiające za utrzymaniem zaskarżonej decyzji w mocy. Podniesiono, że I. N. opuściła samowolnie pieczę zastępczą przed osiągnięciem pełnoletniości, a tym samym wypełniła przesłankę, o której mowa w art. 152 pkt 2 ustawy, który daje organowi możliwość odmówienia przyznania pomocy.

Organ drugiej instancji podzielił również stwierdzenie organu pierwszej instancji, że I. N. nie jest osobą opuszczającą po osiągnięciu pełnoletniości pieczę zastępczą. W ocenie organu osoba skierowana do pieczy zastępczej powinna faktycznie w niej przebywać, aby mogła być jej przyznana pomoc. I. N. nie spełniła także pozostałych przesłanek formalnych do uzyskania pomocy na kontynuowanie nauki, bowiem nie posiadała zatwierdzonego indywidualnego planu usamodzielnienia oraz nie wskazała w wymaganym terminie osoby, która miałaby się podjąć funkcji opiekuna usamodzielniania.

W ocenie organu drugiej instancji I. N. powinna zdawać sobie sprawę z konsekwencji swego postępowania i nie może ona poczuwać się do braku swej winy w zaistniałej sytuacji, akcentując przede wszystkim nieprawidłowe działania organów państwa.

W przywołanej na wstępie skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie I. N. zarzuciła naruszenie przepisów:

- art. 145 ust. 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że nieposiadanie zatwierdzonego indywidualnego programu usamodzielniania stanowi przesłankę odmowy przyznania pomocy na kontynuowanie nauki, podczas gdy przesłanki odmowy przyznania takiej pomocy zostały określone w sposób enumeratywny w art. 152 tej ustawy i brak zatwierdzonego indywidualnego programu usamodzielniania nie został wśród nich wymieniony;

- art. 140 ust. 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej poprzez odmowę uznania okoliczności faktycznych powołanych przez I. N. w toku postępowania za odpowiadające ustawowym przesłankom warunkującym przyznanie I. N. pomocy na kontynuowanie nauki, a w konsekwencji jego niezastosowanie w sytuacji, gdy ustawodawca nie wykluczył możliwości przyznania pomocy na kontynuowanie nauki osobie, która przed osiągnięciem pełnoletniości opuściła samowolnie pieczę zastępczą, co wynika a contrario z art. 152 pkt przywoływanej ustawy;

- art. 7 w związku z art. 77 § 1, w związku z art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. – poprzez w szczególności niedokonanie oceny co do występowania w sprawie słusznego interesu strony, wyrażającego się w przyznaniu pomocy na kontynuowanie nauki, oraz nieustosunkowanie się do okoliczności związanych z motywami samowolnego opuszczenia przez I. N. pieczy zastępczej;

- art. 8 w związku z art. 11 k.p.a. – poprzez dopuszczenie do wskazanych powyżej uchybień procesowych.

W skardze wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o rozważenie przez Sąd możliwości uchylenia również decyzji organu pierwszej instancji.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie przytaczając argumentację zbieżną z argumentacją zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Pismem z dnia 20 stycznia 2015 r. Stowarzyszenie [...] w W. zgłosiło udział w postępowaniu w przedmiotowej sprawie w charakterze uczestnika.

Sąd na rozprawie w dniu 27 stycznia 2015 r. postanowił dopuścić Stowarzyszenie [...] do udziału w sprawie w charakterze uczestnika.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy organ administracji wydając zaskarżony akt nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Powyższa ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania aktu, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Natomiast zgodnie z art. 134 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) Sąd badając legalność zaskarżonego aktu nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza przepisów prawa.

Zgodnie z art. 140 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r. poz. 135 ze zm. – dalej "ustawa o wspieraniu rodziny") osobie opuszczającej, po osiągnięciu pełnoletności, rodzinę zastępczą, rodzinny dom dziecka, placówkę opiekuńczo-wychowawczą lub regionalną placówkę opiekuńczo-terapeutyczną, zwanej "osobą usamodzielnianą", w przypadku gdy umieszczenie w pieczy zastępczej nastąpiło na podstawie orzeczenia sądu, przyznaje się pomoc na:

a) kontynuowanie nauki,

b) usamodzielnienie,

c) zagospodarowanie.

Organ właściwy w sprawie przyznania osobie usamodzielnianej pomocy na kontynuowanie nauki jest zobowiązany do ustalenia w pierwszej kolejności, czy zostały spełnione warunki dopuszczalności przyznania żądanej pomocy, a dopiero w przypadku stwierdzenia, że zostały one spełnione, powinien dokonać oceny, czy istnieją przesłanki odmowy przyznania żądanej pomocy.

Przyznanie pomocy na kontynuowanie nauki i na usamodzielnienie jest dopuszczalne zgodnie z przepisami ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r. poz. 135, zm. Dz.U. z 2013 r., poz. 154, Dz.U. z 2013 r., poz. 866, Dz.U. z 2013 r., poz. 1650, Dz.U. z 2014 r., poz. 619 – dalej "ustawa o wspieraniu rodziny") wówczas, gdy:

a) osoba usamodzielniana w rozumieniu art. 140 ust. 1 ustawy o wspieraniu rodziny,

b) przebywająca w pieczy zastępczej przez okres wskazany w art. 141 ust. 1 ustawy o wspieraniu rodziny,

c) złoży wniosek o udzielenie pomocy (art. 145 ust. 1 ustawy o wspieraniu rodziny),

d) posiada zatwierdzony indywidualny program usamodzielnienia (art. 145 ust. 1 ustawy o wspieraniu rodziny),

e) wskaże w odpowiednim terminie osobę, która podejmuje się pełnienia funkcji opiekuna usamodzielnienia, oraz przedstawi pisemną zgodę tej osoby (art. 145 ust. 2 ustawy o wspieraniu rodziny).

Przyznanie pomocy na usamodzielnienie oraz pomocy na zagospodarowanie jest uzależnione od wysokości dochodu miesięcznego osoby usamodzielnianej (art. 142 ustawy o wspieraniu rodziny).

Zgodnie z art. 146 ust. 1 ustawy o wspieraniu rodziny pomoc na kontynuowanie nauki przyznaje się osobie usamodzielnianej, jeżeli kontynuuje ona naukę:

1) w szkole;

2) w zakładzie kształcenia nauczycieli;

3) w uczelni;

4) na kursach, jeśli ich ukończenie jest zgodne z indywidualnym programem usamodzielnienia;

5) u pracodawcy w celu przygotowania zawodowego.

Wszystkie powyższe warunki muszą być spełnione, aby stało się prawnie dopuszczalne udzielenie pomocy. Należy podkreślić, że organ stwierdzając istnienie powyższych warunków nie działa w ramach uznania administracyjnego.

Pomimo spełnienia powyższych warunków organ jest zobligowany do odmowy przyznania pomocy na kontynuowanie nauki w przypadkach określonych w art. 147 ustawy o wspieraniu rodziny, to jest, gdy osoba usamodzielniana:

1) kontynuuje naukę w szkole ponadgimnazjalnej lub uczelni, która zapewnia nieodpłatną naukę i nieodpłatne pełne utrzymanie;

2) bez uzasadnionych powodów zmieniła trzykrotnie, na tym samym poziomie kształcenia, szkołę, zakład kształcenia nauczycieli lub uczelnię, kurs lub przygotowanie do wykonywania zawodu;

3) została umieszczona w zakładzie karnym.

Organ może odmówić przyznania pomocy na kontynuowanie nauki, na usamodzielnienie lub na zagospodarowanie – pomimo spełnienia warunków wymaganych dla uzyskania tej pomocy – w przypadkach określonych w art. 152 ustawy o wspieraniu rodziny, to jest gdy:

1) istnieje uzasadnione przypuszczenie, że pomoc zostanie wykorzystana niezgodnie z celem, na jaki zostanie przyznana;

2) osoba usamodzielniana przed osiągnięciem pełnoletności opuściła samowolnie pieczę zastępczą;

3) osoba usamodzielniana porzuciła naukę umożliwiającą jej przygotowanie zawodowe i nie podejmuje zatrudnienia;

4) stosunek pracy z osobą usamodzielnianą został rozwiązany bez wypowiedzenia z winy pracownika;

5) osoba usamodzielniana bez uzasadnionej przyczyny uchyla się od podjęcia proponowanego jej zatrudnienia;

6) osoba usamodzielniana została skazana prawomocnym wyrokiem za umyślne przestępstwo lub przestępstwo skarbowe.

Ponadto można zawiesić pomoc na kontynuowanie nauki w przypadkach określonych w art. 148 ust. 1 ustawy o wspieraniu rodziny, to jest gdy:

1) w trakcie kształcenia w zakładzie kształcenia nauczycieli lub w uczelni osoba usamodzielniana przebywa na urlopie od zajęć;

2) osoba usamodzielniana nie realizuje indywidualnego programu usamodzielnienia.

Osobą usamodzielnianą w rozumieniu przepisów Działu IV ustawy o wspieraniu rodziny jest osoba opuszczająca, po osiągnięciu pełnoletności, rodzinę zastępczą, rodzinny dom dziecka, placówkę opiekuńczo-wychowawczą lub regionalną placówkę opiekuńczo-terapeutyczną (art. 140 ust. 1 ustawy o wspieraniu rodziny). Należy jednakże zwrócić uwagę na to, że w myśl art. 141 ust. 1 ustawy o wspieraniu rodziny pomoc może być udzielona takiej osobie opuszczającej pieczę zastępczą, która w tej pieczy przebywała przez odpowiednio długi czas – zależnie od typu pieczy zastępczej. Oznacza to, że prawo do uzyskania pomocy przysługuje osobie usamodzielnianej dlatego, że została ona umieszczona w pieczy zastępczej na podstawie orzeczenia sądu oraz faktycznie przebywała w określonej formie pieczy zastępczej przez określony czas. Sam fakt wydania orzeczenia sądu o umieszczeniu w pieczy zastępczej – bez wykonania takiego orzeczenia i faktycznego przebywania w pieczy zastępczej – nie pozwala na stwierdzenie, że dana osoba przebywała w pieczy zastępczej.

Z akt administracyjnych sprawy wynika, że wprawdzie Sąd Rejonowy [...] postanowił w trybie natychmiastowym zwolnić B. i L. małżonków Ż. z dotychczasowej funkcji rodziny zastępczej dla małoletniej I. N. oraz umieścić ją w placówce opiekuńczo-wychowawczej, to nie doszło do wykonania tego postanowienia w części dotyczącej umieszczenia małoletniej I. N. w placówce opiekuńczo-wychowawczej, ponieważ uciekła ona i ukrywała się przed organami państwa aż do osiągnięcia pełnoletniości.

Skoro I. N. przed osiągnięciem pełnoletniości opuściła rodzinę zastępczą i od sierpnia 2012 r. do dnia 22 marca 2013 r., to jest przez okres ponad siedmiu miesięcy poprzedzających osiągnięcie pełnoletniości, faktycznie nie przebywała w żadnej formie pieczy zastępczej, to nie może zostać uznana za osobę usamodzielnianą w rozumieniu przepisów Działu IV ustawy o wspieraniu rodziny.

Fakt złożenia przez I. N. wniosku o udzielenie pomocy na kontynuowanie nauki nie jest przedmiotem sporu. Przedmiotem sporu nie jest także i to, że I. N. nie wskazała w odpowiednim terminie osoby, która podejmuje się pełnienia funkcji opiekuna usamodzielnienia, oraz nie przedstawiła pisemnej zgody tej osoby. Wprawdzie w aktach administracyjnych sprawy znajduje się pismo I. N. z dnia 27 maja 2013 r. do Starosty Powiatu L, w którym występując o wypełnienie należnych świadczeń zaległych, bieżących i przyszłych wynikających z ustawy o wspieraniu rodziny wskazała B. Ż. (matkę zastępczą) jako jej opiekuna usamodzielnienia, to do pisma tego nie została dołączona zgoda B. Ż. na pełnienie funkcji opiekuna usamodzielnienia, a ponadto wskazanie to nastąpiło po terminie określonym w art. 145 ust. 2 ustawy o wspieraniu rodziny.

Przedmiotem sporu nie jest również i to, że I. N. nie posiada zatwierdzonego indywidualnego programu usamodzielnienia.

Zgodnie z art. 145 ust. 1 ustawy o wspieraniu rodziny indywidualny program usamodzielnienia powinien określać w szczególności:

1) zakres współdziałania osoby usamodzielnianej z opiekunem usamodzielnienia;

2) sposób uzyskania przez osobę usamodzielnianą wykształcenia lub kwalifikacji zawodowych, pomocy w uzyskaniu odpowiednich warunków mieszkaniowych oraz w podjęciu przez osobę usamodzielnianą zatrudnienia.

Z przepisu art. 145 ust. 1 ustawy o wspieraniu rodziny wynika wprost, że indywidualny program usamodzielnienia powinien między innymi określać sposób uzyskania przez osobę usamodzielnianą wykształcenia. Należy mieć na uwadze również i przepis art. 148 ust. 1 pkt 2 ustawy o wspieraniu rodziny, zgodnie z którym pomoc na kontynuowanie nauki można zawiesić w przypadku, gdy osoba usamodzielniana nie realizuje indywidualnego programu usamodzielnienia. Z przywołanych wyżej przepisów ustawy o wspieraniu rodziny wynika jednoznaczny wniosek, że warunkiem przyznania pomocy na kontynuowanie nauki jest posiadanie zatwierdzonego indywidualnego programu usamodzielnienia. Nie można zatem traktować indywidualnego programu usamodzielnienia jako dokumentu, który jest sporządzany wyłącznie w przypadku wystąpienia osoby usamodzielnianej o przyznanie pomocy na usamodzielnienie i którego treść powinna pomijać zagadnienia kontynuowania nauki przez osobę usamodzielnianą. Funkcję indywidualnego programu usamodzielniania należy natomiast postrzegać jako określenie sposobu przejścia osoby usamodzielnianej z funkcjonowania w pieczy zastępczej do samodzielnego funkcjonowania w społeczeństwie, przy uwzględnieniu zarówno kwestii uzyskania odpowiednich warunków mieszkaniowych, jak i kwestii ewentualnego dalszego pobierania nauki lub uzyskiwania kwalifikacji zawodowych oraz podjęcia zatrudnienia.

Należy stwierdzić, że w świetle powyższych ustaleń istniały podstawy do odmówienia I. N. przyznania pomocy na kontynuowanie nauki, ponieważ nie zostały spełnione warunki dopuszczalności przyznania jej takiej pomocy. Nie jest zatem zasadny zarzut naruszenia art. 145 ust. 1 ustawy o wspieraniu rodziny poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że nieposiadanie zatwierdzonego indywidualnego programu usamodzielniania stanowi przesłankę odmowy przyznania pomocy na kontynuowanie nauki. Nie jest również zasadny zarzut naruszenia art. 140 ust. 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej poprzez odmowę uznania przez organy okoliczności faktycznych powołanych przez I. N. w toku postępowania za odpowiadające ustawowym przesłankom warunkującym przyznanie I. N. pomocy na kontynuowanie nauki.

Organ pierwszej instancji w uzasadnieniu wydanej decyzji wskazał, że sam fakt opuszczenia pieczy zastępczej przed osiągnięciem pełnoletniości i niedopuszczenie w ten sposób do realizacji postanowienia Sądu o umieszczeniu I. N. w instytucjonalnej pieczy zastępczej przemawia za odmową przyznania I. N. pomocy na kontynuowanie nauki. Należy wskazać, że samowolne opuszczenie przez osobę usamodzielnianą pieczy zastępczej przed osiągnięciem pełnoletności może stanowić podstawę odmowy przyznania pomocy na kontynuowanie nauki, na usamodzielnienie lub na zagospodarowanie wskazaną w art. 152 pkt 2 ustawy o wspieraniu rodziny. Okoliczność ta nie może być jednak brana pod uwagę na etapie sprawdzania przez organ, czy jest dopuszczalne udzielenie pomocy. Może być ona natomiast brana pod uwagę dopiero po stwierdzeniu, że jest dopuszczalne udzielenie pomocy. Skoro organ pierwszej instancji nie stwierdził istnienia warunków dopuszczalności udzielenia pomocy, to nie powinien przywoływać ww. okoliczności. Uchybienie to nie miało jednak wpływu na wynik postępowania.

W ocenie Sądu przepis art. 152 pkt 2 ustawy o wspieraniu rodziny, stanowiący o możności odmowy przyznania pomocy na kontynuowanie nauki, na usamodzielnienie lub na zagospodarowanie w przypadku, gdy osoba usamodzielniana przed osiągnięciem pełnoletności opuściła samowolnie pieczę zastępczą, nie jest dyskryminujący oraz nie jest niekonstytucyjny. Należy podkreślić, że przepis ten daje właściwym organom możność odmowy przyznania pomocy – nakazując uwzględnienie różnych sytuacji życiowych oraz działań zarówno organów publicznych, jak i samej osoby usamodzielnianej oraz innych osób. Zadaniem organów jest zatem dokonanie wszechstronnej oceny sytuacji i podjęcie takiego rozstrzygnięcia, które jest celowe i odpowiednie do ustalonej sytuacji. Nie istniały podstawy do zastosowania tego przepisu w rozpatrywanej sprawie, zatem zarzut jego naruszenia nie jest zasadny.

I. N. w odwołaniu wskazała, że podstawowym argumentem odmowy udzielenia jej pomocy był fakt samowolnego opuszczenia przez nią opieki zastępczej. W celu wykazania nieodpowiedniości tej okoliczności jako podstawy odmowy udzielenia jej pomocy przedstawiła rozbudowaną argumentację. Organ drugiej instancji był zatem zobligowany do ustosunkowania się do tej kwestii. Argumentacja zawarta w odwołaniu została także wykorzystana w skardze do sądu administracyjnego.

Zarzut naruszenia art. 7 w związku z art. 77 § 1, w związku z art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. – poprzez w szczególności niedokonanie oceny co do występowania w sprawie słusznego interesu strony, wyrażającego się w przyznaniu pomocy na kontynuowanie nauki, oraz nieustosunkowanie się do okoliczności związanych z motywami samowolnego opuszczenia przez I. N. pieczy zastępczej, jest następstwem uznania przez skarżącą I. N., że organy prowadzące postępowanie w sprawie pomimo stwierdzenia, że nie zostały spełnione warunki wymagane dla przyznania pomocy na kontynuowanie nauki, są zobligowane do rozważenia celowości przyznania I. N. pomocy na kontynuowanie nauki. Z powyższym zarzutem jest ściśle związany zarzut naruszenia art. 8 w związku z art. 11 k.p.a. – poprzez dopuszczenie do wskazanych powyżej uchybień procesowych.

Odnosząc się do powyższego zarzutu należy wskazać, że może on być skutecznie postawiony wyłącznie w sytuacji, gdy organ stwierdzi istnienie warunków wymaganych dla przyznania świadczenia, po czym odmówi przyznania pomocy powołując się na okoliczności stanowiące podstawę do odmowy przyznania świadczenia wskazane w art. 152 ustawy o wspieraniu rodziny. W rozpatrywanej sprawie nie miało to jednakże miejsca – organy były zobligowane do odmowy przyznania pomocy na kontynuowanie nauki po stwierdzeniu, że nie zostały spełnione ustawowe warunki dopuszczalności przyznania takiej pomocy.

Odnosząc się do zarzutu I. N. naruszenia przez organy art. 8 w związku z art. 11 k.p.a., nakazujących prowadzenie postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej oraz wyjaśnianie stronom zasadności przesłanek, którymi organy kierują się przy załatwianiu sprawy, należy stwierdzić, że fragmenty uzasadnienia zaskarżonej decyzji dotyczące okoliczności umieszczenia I. N. w placówce opiekuńczo-wychowawczej oraz motywów samowolnego opuszczenia pieczy zastępczej przez I. N. mogą prima facie wydawać się zbyt lakoniczne.

Sąd Rejonowy [...] zwolnił w trybie natychmiastowym Państwa [...] z dniem [...] sierpnia 2012 r. z pełnienia dla I. N. funkcji rodziny zastępczej oraz równocześnie zdecydował o umieszczeniu I. N. w placówce opiekuńczo-wychowawczej – po powzięciu z urzędu wiadomości o skierowaniu do tamtejszego Sądu II Wydziału Karnego aktu oskarżenia przeciwko B. i L. małżonkom Ż., którzy stanęli pod zarzutem popełnienie przestępstwa z art. 207 § 1 kodeksu karnego (karta 44 akt administracyjnych sprawy), jak również po stwierdzeniu w toku postępowania, że rodzina zastępcza zamiast pomagać wychowankom i odpowiednio ich przygotowywać do samodzielnego, dorosłego życia w społeczeństwie tak, aby w pełni mogli z niego korzystać, dąży do całkowitego uzależnienia i podporządkowania ich sobie w niemalże każdej sferze życia (karta 44b akt administracyjnych sprawy). I. N. w piśmie z dnia 27 maja 2013 r. do Starosty Powiatu L. oceniła ww. postanowienie Sądu jako bezprawne (karta 1d akt administracyjnych sprawy). Stwierdziła: "Zaznaczam, że nie opuściłam samowolnie pieczy zastępczej. Zostałam w perfidny sposób zmuszona do tego przez podległych Panu urzędników, którzy uknuli całą intrygę". Stwierdzenie to sugeruje, że I. N. nie zna motywów, jakimi kierował się Sąd wydając ww. postanowienie z dnia z dnia [...] sierpnia 2012 r., w związku z czym kwestionuje wynikające z niego działania administracji oraz domaga się udzielenia jej pomocy na kontynuowanie nauki, co miałoby być zgodne z konstytucyjną zasadą sprawiedliwości. W wyniku niewykonania ww. postanowienia Sądu przez I. N. doszło jednakże do powstania sytuacji, w której I. N. nie może zostać uznana za osobę spełniającą warunki wymagane dla uzyskania pomocy na kontynuowanie nauki.

Należy podzielić pogląd wyrażony w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że do zadań Kolegium nie należy ocena rozstrzygnięć podejmowanych przez sąd, a także wynikających z nich działań organów administracji, bowiem przedmiotem oceny w rozpoznawanej sprawie jest wyłącznie rozstrzygnięcie w sprawie odmowy przyznania pomocy na kontynuowanie nauki, a przedstawione zarzuty nie mają wpływu na prawidłowość rozstrzygnięć wydanych w sprawie.

Odczuwane przez I. N. braki w zakresie nieustosunkowania się przez organ drugiej instancji do okoliczności związanych z samowolnym opuszczeniem przez I. N. pieczy zastępczej nie mogą być w żadnym razie kwalifikowane jako naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik postępowania.

W konsekwencji, zdaniem Sądu, postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone prawidłowo, zaś przepisy prawa materialnego, jak również przepisy postępowania administracyjnego zostały właściwie zastosowane przez organy obu instancji.

Mając powyższe na uwadze, Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.