Wyrok NSA, sygn. akt II FSK 2283/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2020-09-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 54 § 1, art. 80
journal: Dz.U. 2016 poz 599
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Małgorzata Walf-Kalamala, Sędzia NSA Stefan Babiarz, Sędzia NSA Aleksandra Wrzesińska-Nowacka (sprawozdawca), Protokolant Anna Błażejczyk, po rozpoznaniu w dniu 17 września 2020 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej K. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 grudnia 2017 r. sygn. akt III SA/Wa 2560/17 w sprawie ze skargi K. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 2 czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

1. Wyrokiem z dnia 13 grudnia 2017 r., III SA/Wa 2560/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę K. K. (dalej: "skarżący") na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z 2 czerwca 2017 r. w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne.

2. Sąd pierwszej instancji wskazał, że w postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne, stanowiącym w istocie fragment postępowania egzekucyjnego, ocenie podlegają wyłącznie zastrzeżenia odnoszące się do konkretnej czynności egzekucyjnej. W postępowaniu tym nie orzeka się więc ani o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia. Nie ulega zatem wątpliwości, że okoliczności, które mogą być podstawą zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, jak i okoliczności kwestionujące prawidłowość decyzji będącej podstawą wystawienia tytułu wykonawczego nie podlegają rozpatrzeniu w ramach niniejszego postępowania prowadzonego w trybie art. 54 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2016r., poz. 599 ze zm.; dalej: "u.p.e.a.") (pełny tekst uzasadnienia oraz inne powoływane orzeczenia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl/).

3. Od powyższego orzeczenia skarżący wniósł skargę kasacyjną, żądając jego uchylenia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji oraz zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

Na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a.",) zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jest:

1) art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm., dalej: "k.p.a.") w związku z art. 18 u.p.e.a. - poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnym oddaleniu skargi, w sytuacji gdy skarżący wykazał, że Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Warszawie postanowieniem z 2 czerwca 2017 r. bezzasadnie utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji, podczas gdy zarzuty i argumenty zawarte w zażaleniu świadczyły o konieczności uchylenia w całości przedmiotowego postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego z 28 marca 2017 r. i przekazania sprawy w całości do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji,

2) art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 54 § 1, § 5 w związku z art. 80 § 1 - § u.p.e.a. w związku z art.

art. 239a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r., poz. 613 z późn. zmianami – dalej: "O.p.") - poprzez niewłaściwe zastosowanie

polegające na bezzasadnym oddaleniu skargi, w sytuacji gdy skarżący wykazał, że skarga na czynności egzekucyjne zasługiwała na uwzględnienie, gdyż:

- zawiadomienie o zastosowaniu środka egzekucyjnego jest nieprawidłowe pod względem formalnym,

- zajęcie nastąpiło w toku postępowania egzekucyjnego, które powinno być umorzone, ponieważ tytuły wykonawcze są nieprawidłowe,

- tytuły wykonawcze, na podstawie których został zastosowany środek egzekucyjny,

wystawiono na podstawie decyzji, której nieprawidłowo nadano rygor natychmiastowej wykonalności, która została w części uchylona i nie jest prawomocna w utrzymanej w mocy części,

3) art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 124 § 1 i § 2 k.p.a. w związku z art. 54 § 1 i § 5 i art. 18 u.p.e.a - przez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnym oddaleniu skargi, w sytuacji gdy skarżący wykazał, że organy pierwszej i drugiej instancji nieprawidłowo ustosunkowały się do treści skargi na czynności egzekucyjne i sporządziły wadliwe uzasadnienia faktyczne i prawne swoich postanowień,

4) art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 54 § 1, § 5 w związku z art. 80 § 1 - § 3 u.p.e.a. - poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na sporządzeniu wadliwego uzasadnienia wyroku, w którym sąd pierwszej instancji błędnie ocenił, że organy administracji obydwu instancji zasadnie oddaliły skargę na czynność egzekucyjną.

4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i dlatego podlega oddaleniu.

Zgodnie z art. 54 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne. Na postanowienie o oddaleniu skargi przysługuje zażalenie (art. 54 § 5 u.p.e.a.). Wniesienie skargi nie wstrzymuje dalszej realizacji środka egzekucyjnego. Organ egzekucyjny może jednak, w drodze postanowienia, wstrzymać w uzasadnionych przypadkach prowadzenie postępowania egzekucyjnego (art. 54 § 6 u.p.e.a.).

Z porównania treści przepisu i sytuacji, jaka miała miejsce w niniejszej sprawie wynika, że sąd pierwszej instancji i organy nie naruszyły tych norm. Skarga z art. 54 § 1 u.p.e.a. przysługuje w sytuacji, gdy stronie nie przysługują inne środki zaskarżenia, skarga ta ma dotyczyć samych czynności wykonawczych postępowania egzekucyjnego, a nie okoliczności, które mogą być przedmiotem zarzutów egzekucyjnych. Skarżącemu przysługiwało prawo skargi na czynności egzekucyjne i z niego skorzystał. Na postanowienie o oddaleniu skargi przysługiwało skarżącemu zażalenie, z którego również skorzystał.

W postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne – stanowiącym w istocie fragment postępowania egzekucyjnego - ocenie podlegają tylko zastrzeżenia odnoszące się do konkretnej czynności egzekucyjnej. W postępowaniu tym nie orzeka się o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia. Skarga ta ma charakter względnie suspensywny, gdyż jej wniesienie nie wstrzymuje postępowania egzekucyjnego, a jedynie organ egzekucyjny bądź organ nadzoru mogą wstrzymać to postępowanie według kryterium "uzasadnionych przypadków". Kwestia wstrzymania tego postępowania lub braku jego wstrzymania nie podlega jednak ocenie w ramach sprawy ze skargi na czynność egzekucyjną, a tak zdaje się mylnie sądzić zobowiązany.

W świetle art. 80 u.p.e.a. organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przez przesłanie do banku zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego i jednocześnie wzywa bank, aby należnej od niego kwoty do wysokości egzekwowanej należności wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi bez zgody organu egzekucyjnego nie uiszczał zobowiązanemu, lecz należną kwotę przekazał organowi egzekucyjnemu na pokrycie należności. Zajęcie wierzytelności jest dokonane z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu, o którym mowa w § 1.

Stosownie do art. 80 § 3 u.p.e.a. jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa w § 1, organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego o zajęciu jego wierzytelności z rachunku bankowego, doręczając zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony.

W sprawie tej Naczelnik Urzędu Skarbowego działający jako organ egzekucyjny podjął czynności egzekucyjne polegające na zajęciu rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego skarżącego, o czym poinformował zobowiązanego zawiadomieniem, które zostało mu skutecznie doręczone 14 lutego 2017 r. Zawiadomienie to było wystawione według określonego przez stosowne przepisy wzoru. Wystawione zawiadomienie było podstawą zastosowania środka egzekucyjnego zajęcia wierzytelności pieniężnej, który to środek egzekucyjny niewątpliwie jest wymieniony w katalogu środków egzekucyjnych. Zawiadomienie zawierało również wszystkie niezbędne elementy. Czynność egzekucyjna zajęcia wierzytelności pieniężnych została dokonana w oparciu o tytuł wykonawczy doręczony zobowiązanemu w ramach toczącego się postępowania egzekucyjnego. Twierdzenia strony, że zawiadomienie nie precyzuje egzekwowanych obowiązków, nie zostało w żaden sposób rozwinięte.

Trafnie sąd pierwszej instancji zaznaczył, że zawiadomienie wskazuje kwotę należności głównej zgodną z kwotą wskazaną w tytule wykonawczym z 2 stycznia 2017 r., kwotę odsetek i kosztów egzekucyjnych. Z uwagi na upływ czasu pomiędzy wystawieniem tytułu wykonawczego a zawiadomienia o zajęciu zmianie uległa kwota odsetek w stosunku do kwoty wskazanej w tytule wykonawczym. Jednocześnie zauważyć należy, że przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie wymagają, aby zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego zobowiązanego u dłużnika zajętej wierzytelności zawierało wskazanie rodzaju egzekwowanej należności pieniężnej wynikającej z tytułu wykonawczego. Ze skargi kasacyjnej nie wynika, czego dokładnie zdaniem strony zabrakło w zawiadomieniu. Zobowiązany nie podważył więc oceny sądu pierwszej instancji, że zawiadomienie spełniało warunki formalne, którymi jest obciążone.

Odnosząc się natomiast do twierdzenia skargi kasacyjnej, że "tytuły wykonawcze, na podstawie których został zastosowany środek egzekucyjny,

wystawiono na podstawie decyzji, której nieprawidłowo nadano rygor natychmiastowej wykonalności, która została w części uchylona i nie jest prawomocna w utrzymanej w mocy części" wskazać należy, że podstawą wystawienia tytułów wykonawczych z 2 stycznia 2017 r. jest decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku z dnia 9 grudnia 2016 r. Powyższe rozstrzygnięcie jest prawomocne i znajduje się w obrocie prawnym, a fakt złożenia przez zobowiązanego na nie skargi do sądu, nie ma wpływu na prawidłowość dokonanej czynności

egzekucyjnej. Na ocenę prawidłowości zaskarżonej czynności egzekucyjnej nie

ma również wpływu to, w jakim stadium znajduje się aktualnie postępowanie egzekucyjne, tj. w toku, zakończone bądź umorzone, ponieważ kontrolą objęta jest jedynie prawidłowość zaskarżonej czynności.

Uzasadnienie wyroku sądu pierwszej instancji odnoszące się do tych kwestii nie narusza art. 141 § 4 p.p.s.a., spełnia ono bowiem wszelkie wymogi, o których mowa w tym przepisie, a wobec powyższych rozważań stwierdzić trzeba, że zobowiązany - podając w skardze kasacyjnej, że uzasadnienie orzeczenia zostało sporządzone wadliwie - nie ma racji.

Nie jest też zasadny zarzut naruszenia art. 124 § 1 i § 2 k.p.a. w związku z art. 54 § 1 i 5 i art. 18 u.p.e.a. Zarzucając naruszenie tych przepisów zobowiązany myli ocenę zasadności oddalenia skargi na czynności egzekucyjne z wymogami dotyczącymi aktu, jakim jest postanowienie. Zobowiązany w uzasadnieniu tego zarzutu ograniczył się do stwierdzenia, że wbrew ocenie WSA organy obu instancji nieprawidłowo ustosunkowały się do treści skargi na czynności egzekucyjne i sporządziły wadliwe uzasadnienia faktyczne i prawne swoich postanowień. Tymczasem zgodnie z art. 124 § 1 i § 2 k.p.a. postanowienie powinno zawierać: oznaczenie organu administracji publicznej, datę jego wydania, oznaczenie strony lub stron albo innych osób biorących udział w postępowaniu, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, pouczenie, czy i w jakim trybie służy na nie zażalenie lub skarga do sądu administracyjnego, oraz podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do jego wydania lub, jeżeli postanowienie wydane zostało w formie dokumentu elektronicznego, powinno być opatrzone bezpiecznym podpisem elektronicznym weryfikowanym za pomocą ważnego kwalifikowanego certyfikatu (§ 1). Postanowienie powinno zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne, jeżeli służy na nie zażalenie lub skarga do sądu administracyjnego oraz gdy wydane zostało na skutek zażalenia na postanowienie (§ 2). Skarga kasacyjna nie wskazała, aby w postanowieniach organów zabrakło któregokolwiek z wymienionych w art. 124 k.p.a. wymogów formalnych postanowienia. Zgodnie zaś z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, co oznacza, że związany jest jej podstawami, więc władny jest do badania tylko tych zarzutów, które zostały w niej skonkretyzowane. Naczelny Sąd Administracyjny nie został wyposażony w kompetencje do konkretyzowania, uściślania, czy też korygowania zarzutów strony wnoszącej skargę kasacyjną. Wobec tak postawionego zarzutu nie można przyjąć, aby sąd pierwszej instancji naruszył prawo, uznając, że postanowienia organów nie naruszają art. 124 k.p.a.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 184 p.p.s.a.