Postanowienie WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 946/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-06-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Umorzono postępowanie z art. 161 ustawy -PoPPSA

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Cezary Pryca Sędziowie asesor WSA Maria Tarnowska (spr.) WSA Jolanta Zdanowicz Protokolant Iwona Kosińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 czerwca 2005 r. sprawy ze skargi P. SA Centrala Zakład Gospodarowania Nieruchomościami w W. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] września 2003 r. nr [...] w przedmiocie komunalizacji mienia Skarbu Państwa oddala skargę


UZASADNIENIE

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa decyzją z dnia [...] września 2003 r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołania P.- Spółka Akcyjna – Centrala - Zakład Gospodarowania Nieruchomościami w W. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2003 r. nr [...] stwierdzającej nabycie z mocy prawa przez gminę miejską [...] prawa własności zabudowanej nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], w obrębie [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...][...], uregulowanej w księdze wieczystej [...] i opisanej w karcie inwentaryzacyjnej nr [...], utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa podała, że Wojewoda [...] na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 z późn. zm.), decyzją z dnia [...] kwietnia 2003 r. stwierdził nabycie z mocy prawa przez gminę miejską [...] prawa własności zabudowanej nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], w obrębie [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...][...].

Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie Wojewoda [...]uznał, że sporne mienie w dniu 27 maja 1990 r. było we władaniu [...] Dyrekcji Okręgowej [...] bez tytułu prawnego, i jako stanowiące własność ogólnonarodową (państwową), należące w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (...) do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego, i niepodlegające wyłączeniu z komunalizacji na podstawie innych przepisów tej ustawy, a położone na obszarze gminy miejskiej [...] - stało się z mocy prawa jej własnością.

Od decyzji Wojewody [...] odwołały się P.- Spółka Akcyjna – Centrala - Zakład Gospodarowania Nieruchomościami (dalej "P.") w W., jako następca prawny przedsiębiorstwa [...] P.

Z ustaleń Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej wynika, że komunalizacja mienia dokonywana w oparciu o przepisy ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (...) następuje w różnych trybach. Decyzje komunalizacyjne podejmowane na podstawie art. 5 ust. 1 i ust. 2 tej ustawy mają charakter deklaratoryjny, a zatem tylko potwierdzają zaistniały z mocy samego prawa z dniem 27 maja 1990 r. przepływ prawa własności danego składnika mienia ze Skarbu Państwa na właściwą gminę, natomiast decyzje podejmowane, m.in., na podstawie art. 5 ust. 3 i ust. 4 tej ustawy, są decyzjami konstytutywnymi, i skutek powstaje z dniem uzyskania przez nie waloru ostateczności lub prawomocności.

Postępowanie w niniejszej sprawie toczy się w trybie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (...),a zatem przepisy ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego PKP, w tym między innymi jej art. 34a, które weszły w życie po dniu 27 maja 1990 r., mogą dotyczyć wyłącznie mienia stanowiącego aktualnie własność ogólnonarodową (państwową), komunalizowanego w trybie art. 5 ust. 3 i ust. 4 ustawy z dnia 10 maja 1990 r., czyli decyzjami konstytutywnymi, a nie mogą odnosić się do mienia już skomunalizowanego z mocy art. 5 ust. 1 i ust. 2 tej ustawy, gdyż mienie to już w dniu 27 maja 1990 r. stało się mieniem komunalnym i od tej daty nie jest już mieniem państwowym.

Ponadto, zastosowanie art. 34a do mienia, które uległo skomunalizowaniu w roku 1990 z mocy prawa, w trybie art. 5 ust. 1 i ust. 2, naruszałoby konstytucyjne zasady: nie działania prawa wstecz, równości wobec prawa, ochrony własności i zachowania praw nabytych (art. 2, art. 21 i art. 165 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej).

W postępowaniu komunalizacyjnym toczącym się na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające (...), stronami są przede wszystkim Skarb Państwa i właściwa gmina. Inny podmiot może domagać się dopuszczenia go do udziału w sprawie, jeżeli wykaże, iż przysługiwał mu wtedy prawnorzeczowy tytuł do komunalizowanego mienia.

Zdaniem Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej, dla P. prawnorzeczowy tytuł do spornej nieruchomości nie wynika ani z mających charakter ogólny aktów normatywnych dotyczących przedsiębiorstwa państwowego "P." takich jak rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 września 1926 r. o utworzeniu przedsiębiorstwa "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. z 1948 r. Nr 43, poz. 312 z późn. zm.), ustawa z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym "Polskie Koleje Państwowe" (Dz.U. z 1989 r. Nr 26, poz. 138) czy też ustawa z dnia 6 lipca 1995 r. o przedsiębiorstwie państwowym PKP (Dz.U. Nr 95 poz. 474), na co powoływała się strona odwołująca się, ani z faktu wybudowania na spornym gruncie budynku mieszkalnego ze środków P.

Strona odwołująca się nie nabyła również prawa strony przez fakt doręczania jej pism procesowych i decyzji w niniejszej sprawie.

Zdaniem Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej w przedstawionym wyżej stanie faktycznym i prawnym nie ma także podstaw do umorzenia postępowania toczącego się w trybie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające (...), gdyż ewentualne umorzenie postępowania komunalizacyjnego byłoby uwarunkowane jego bezprzedmiotowością (art. 105 § 1 kpa). Toczące się z wniosku gminy miejskiej [...] postępowanie komunalizacyjne nie jest bezprzedmiotowe, ponieważ istnieje przedmiot tego postępowania: działka nr [...][...], i uprawniona strona domagająca się rozstrzygnięcia w sprawie jej wniosku o komunalizację spornego mienia: Prezydent miasta W.

Skoro zatem w rozpatrywanej sprawie nie mogą mieć zastosowania przepisy ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" i brak jest przesłanek do umorzenia postępowania, a jednocześnie z zebranego w sprawie materiału dowodowego, w tym, wypisu z rejestru gruntów według stanu na dzień 27 maja 1990 r. oraz wypisu z księgi wieczystej [...] wynika, że przedmiotowa działka nr [...][...] stanowiła bezpośrednio przed dniem 27 maja 1990 r. własność Skarbu Państwa, należała wtedy do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego i była położona na terenie gminy miejskiej [...] - to przy braku przesłanek wyłączeniowych, stała się z mocy prawa, z tym dniem, mieniem tej Gminy.

Skargę na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyły P.- Spółka Akcyjna – Centrala - Zakład Gospodarowania Nieruchomościami w W. i zarzuciły naruszenie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (...) oraz art. 1 pkt 19 i art. 5 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o zmianie ustawy o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" oraz o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 80, poz. 720), w związku z art. 10 kpa, art. 127 §1 w związku z art. 28 kpa, i domagały się uchylenia decyzji organu drugiej instancji, organu pierwszej instancji oraz umorzenia postępowania komunalizacyjnego, twierdząc, że przedmiotowa nieruchomość, na którą P. posiadała tytuł prawny użytkowania/zarządu na dzień 5 grudnia 1990 r. nie należała na dzień 5 grudnia 1990 r. do terenowego organu administracji państwowej, i z tego to względu mieniem samorządowym stać by się nie mogła.

Strona skarżąca podniosła, że status strony w postępowaniu nadaje jej interes prawny w roszczeniu o ustanowienie prawa wieczystego użytkowania do przedmiotowych nieruchomości, jakie daje P. S.A. obowiązujący stan prawny.

W uzasadnieniu skargi stwierdzono, że strona skarżąca nie godzi się z prezentowaną przez Krajową Komisją Uwłaszczeniową interpretacją normy prawa szczególnej regulacji ustawowej, jaką jest art.1 pkt 19 i art. 5 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o zmianie ustawy o komercjalizacji restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" oraz o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami (...) oraz kwestionuje zastosowaną przez Krajową Komisję Uwłaszczeniową - organu nieposiadającego kompetencji dla oceny legalności porządku prawnego obowiązującego w przedmiocie gospodarowania nieruchomościami Skarbu Państwa - wybiórczego stosowania powołanej ustawy z 28 marca 2003 r.

Strona skarżąca podnosi, iż decyzje wojewodów stwierdzające z dniem 5 grudnia 1990 r. nabycie z mocy prawa przez podmioty posiadające ustanowione do nieruchomości prawa zarządu/użytkowania, jak też decyzje wojewodów stwierdzające z dniem 27 maja 1990 r. nabycie z mocy prawa przez gminy prawa własności do nieruchomości - są decyzjami deklaratoryjnymi, a bez ich wydania przedmiotowe nieruchomości do obrotu cywilnoprawnego nie mogą zostać wprowadzone. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa nie miała więc podstaw do przesądzenia, iż przedmiotowe nieruchomości z dniem 27 maja 1990 r. stały się własnością gminy, skoro z mocy art. 5 powołanej ustawy - wszelkie postępowania komunalizacyjne, jakie toczą się w stosunku do tych nieruchomości, ustawodawca nakazał umorzyć.

Strona skarżąca podkreśla, że ponieważ racjonalny ustawodawca tworzy spójny system prawa, więc art. 34 ustawy o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego Polskie Koleje Państwowe oraz ustawy o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 80, poz. 720) nie może być sprzeczny z art. 5 ust.1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (...).

Zdaniem strony skarżącej, wprowadzenie zmiany w ustawie o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego Polskie Koleje Państwowe ustawą z dnia 28 marca 2003 r. poprzez dodanie art. 34a w brzmieniu "Grunty, o których mowa w art. 34 z dniem 1 czerwca 2003 r. nie podlegają komunalizacji na podstawie przepisów ustawy dnia 10 maja 1990 r. przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (...)" oraz w art. 5 w brzmieniu "Sprawy, o których mowa w art. 1 pkt 19, wszczęte, a nie zakończone prawomocną decyzją, umarza się." jest przejawem woli ustawodawcy odrębnego uregulowania stanu prawnego nieruchomości będących we władaniu PKP w dniu 5 grudnia 1990 r.

W ocenie strony skarżącej, art. 34a ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji (...) odnosi się do komunalizacji dokonywanej na mocy konstytutywnej decyzji właściwego wojewody (art. 5 ust. 3 i 4 ustawy z 10 maja 1990 r.), jak i do komunalizacji deklaratoryjnej, następującej z mocy samego prawa (art. 5 ust.1 i 2 oraz art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r.), co wynika z (1) brzmienia art. 34a ustawy o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe", gdzie zostało użyte określenie "komunalizacja", które obejmuje wszystkie postacie komunalizacji na podstawie przepisów ustawy przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, (2) nieprawdopodobnej do przyjęcia sytuacji prawnej, że racjonalny ustawodawca wprowadza art. 34a ustawy o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego Polskie Koleje Państwowe jako przepis "pusty", a do takiej interpretacji prowadzi wprost orzeczenie Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej, które jest przedmiotem skargi, oraz (3) możliwość stwierdzania praw PKP w każdym czasie, jako mienia Skarbu Państwa, w sytuacji, gdy decyzja deklaratywna na rzecz Gminy nie zostanie wydana, co wynika z art. 5 ustawy o zmianie ustawy o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego Polskie Koleje Państwowe oraz o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Strona skarżąca kwestionuje argumentację uzasadnienia decyzji organu drugiej instancji, że oddawanie nieruchomości w zarząd było możliwe jedynie na podstawie art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami wywłaszczaniu nieruchomości, a wcześniej na podstawie ustawy o gospodarce terenami w miastach i osiedlach z dnia 14 lipca 1961 r. i podnosi, że na rzecz P. oddawane były nieruchomości również w okresie wcześniejszym, i przepisy wymienione w uzasadnieniu orzeczenia Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej nie nakładały obowiązku powtórnego oddawania takich nieruchomości.

W 1926 r. na mocy rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 września 1926 r. o utworzeniu przedsiębiorstwa Polskie Koleje Państwowe, zgodnie z art. 1, zarząd kolejami państwowymi oraz kolejami prywatnymi znajdującymi się w zarządzie państwowym, powierzono temu przedsiębiorstwu. Wraz z ustawą o kolejach z dnia 2 grudnia 1960 r. na podstawie art. 16 ust.1 i 2 powołanej wyżej ustawy, mienie P. stanowiło wydzieloną część mienia ogólnopaństwowego, w jego skład wchodziło i mienie będące w dyspozycji przedsiębiorstwa w dniu wejścia w życie ustawy, jak i środki P. nabyte w toku dalszej działalności.

W odpowiedzi na skargę Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wniosła o oddalenie skargi i podtrzymała stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, rozpoznał skargę zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271, z późn. zm.).

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Skarga jest bezzasadna. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga nie mogła być uwzględniona, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

W niniejszej sprawie przedmiotem skargi jest utrzymanie w mocy decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2003 r. stwierdzającej nabycie z mocy prawa przez gminę miejską [...] prawa własności zabudowanej nieruchomości położonej w W.u przy ul. [...].

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2003 r. nr [...] stwierdził nabycie z mocy prawa przez gminę miejską [...] prawa własności zabudowanej nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], w obrębie [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...][...], uregulowanej w księdze wieczystej [...] i opisanej w karcie inwentaryzacyjnej nr[...].

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa decyzją z dnia [...] września 2003 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania P. - Spółka Akcyjna – Centrala - Zakład Gospodarowania Nieruchomościami w W. od decyzji Wojewody [...], utrzymała w mocy tę decyzję.

Postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie zostało wszczęte wskutek wniosku Prezydenta miasta W. o wydanie decyzji stwierdzającej nabycie mienia komunalnego, i toczyło się w trybie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 171 z późn. zm.).

Prawidłowo organ uznał, że komunalizacja mienia ogólnonarodowego (państwowego) na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (...) nastąpiła z mocy prawa, z dniem wejścia w życie ustawy, tj. 27 maja 1990 r., a decyzja komunalizacyjna, która potwierdza jedynie przejście prawa własności danego składnika mienia ze Skarbu Państwa na właściwą gminę, ma charakter deklaratoryjny. Należy równocześnie zaznaczyć, że ani ustawa z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające (...) ani żadna inna ustawa obowiązująca w dniu wydania zaskarżonej decyzji komunalizacyjnej nie ograniczała w czasie możliwości wystąpienia osoby uprawnionej z wnioskiem o wydanie decyzji stwierdzającej nabycie z mocy prawa przez gminę własności nieruchomości.

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (...) mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, staje się w dniu jej wejścia w życie z mocy prawa mieniem właściwych gmin, jeżeli dalsze przepisy ustawy nie stanowią inaczej. Art. 11 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające (...) stanowi, że mienie ogólnonarodowe, o którym mowa w art. 5 ust. 1-3, nie staje się mieniem komunalnym, jeżeli należy do przedsiębiorstw państwowych lub jednostek organizacyjnych wykonujących zadania o charakterze ogólnonarodowym, a zatem, jeżeli przedsiębiorstwo państwowe posiadało tytuł prawny, komunalizacja nie następuje. Decydujące znaczenie mają dwie kwestie: dzień wejścia w życie ustawy – tj. 27 maja 1990 r. oraz obowiązujące w tym dniu przepisy pozwalające stwierdzić, że w tym dniu określone mienie należało do przedsiębiorstw państwowych.

Sąd podziela stanowisko Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej, że w niniejszej sprawie dla P. prawnorzeczowy tytuł do spornej nieruchomości nie wynika ani z mających charakter ogólny aktów normatywnych dotyczących przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe," ani z faktu wybudowania na spornym gruncie budynku mieszkalnego ze środków P. Z obowiązującego w dniu 27 maja 1990 r. art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. Nr 22, poz.. 99 z późn. zm.) wynika, że państwowe jednostki organizacyjne, w tym przedsiębiorstwa państwowe, grunty państwowe uzyskiwały w zarząd na podstawie decyzji terenowego organu administracji państwowej albo na podstawie zawartej za zezwoleniem tego organu, umowy o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi, bądź na podstawie umowy o nabyciu nieruchomości, a wcześniej w użytkowanie, na podstawie ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz.U. z 1961 r. Nr 32, poz.159), które przeszło potem w zarząd. Z przepisów tych wynika, że zarząd nieruchomości był ustanawiany nie w sposób ogólny, lecz tylko dla ściśle określonych składników w drodze decyzji terenowego organu administracji stopnia podstawowego albo za zezwoleniem tego organu na podstawie umowy o przekazanie nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi lub na podstawie umowy o nabycie nieruchomości.

Jednoznacznie brzmiący przepis wyklucza możliwość wykazywania zarządu innymi dokumentami, mającymi znaczenie np. w późniejszym postępowaniu uwłaszczeniowym, wprowadzonym ustawą z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464 z późn. zm.), która zaczęła obowiązywać w dniu 5 grudnia 1990 r.; również nie jest dowodem na istnienie prawa zarządu do nieruchomości w dniu 27 maja 1990 r. decyzja ustalająca opłatę za zarząd; taka decyzja może mieć znaczenie w zupełnie innym postępowaniu, ale nie w komunalizacyjnym. W postępowaniu komunalizacyjnym prowadzonym w trybie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające (...) w dniu obowiązywania rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. Nr 23, poz. 120 z późn. zm.), nie mają znaczenia przepisy tego rozporządzenia, ponieważ nie obowiązywało ono w dniu 27 maja 1990 r., a ponadto zostało wydane z upoważnienia ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 115, poz. 741), i dla jej wykonania.

Sąd podziela stanowisko Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej, że skoro postępowanie w niniejszej sprawie toczy się w trybie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (...), to przepisy ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego PKP, w tym między innymi jej art. 34a, które weszły w życie po dniu 27 maja 1990 r., mogą dotyczyć wyłącznie mienia stanowiącego aktualnie własność ogólnonarodową (państwową), komunalizowanego w trybie art. 5 ust. 3 i ust. 4 ustawy z dnia 10 maja 1990 r., czyli decyzjami konstytutywnymi, a nie mogą odnosić się do mienia już skomunalizowanego z mocy art. 5 ust. 1 i ust. 2 tej ustawy, gdyż mienie to już w dniu 27 maja 1990 r. stało się mieniem komunalnym i od tej daty nie jest już mieniem państwowym.

Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 12 kwietnia 2005 r. sygn. akt K 30/03 (Dz. U. Nr 69, poz. 625) stwierdził, że art. 1 pkt 19 ("po art. 34 dodaje się art. 34a w brzmieniu: "Art. 34a. Grunty, o których mowa w art. 34, z dniem 1 czerwca 2003 r. nie podlegają komunalizacji na podstawie przepisów ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę p pracownikach samorządowych ...") i art. 5 ("Sprawy, o których mowa w art. 1 pkt 19, wszczęte, a niezakończone prawomocną decyzją, umarza się.") ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o zmianie ustawy o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" oraz o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 80, poz. 720) nie dotyczą mienia (gruntów), o których mowa w art. 5 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 171 z późn. zm.). Interpretacja wyżej przywołanych przepisów dokonana przez Krajową Komisję Uwłaszczeniową w zaskarżonej decyzji jest zgodna z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 kwietnia 2005 r.

Skoro nie mogą mieć zastosowania przepisy ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" i brak jest przesłanek do umorzenia postępowania, a jednocześnie z zebranego w sprawie materiału dowodowego w tym wypisu z rejestru gruntów według stanu na dzień 27 maja 1990 r. oraz wypisu z księgi wieczystej [...] wynika, że przedmiotowa działka nr [...][...] stanowiła bezpośrednio przed dniem 27 maja 1990 r. własność Skarbu Państwa, należała wtedy do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego i była położona na terenie Gminy miejskiej [...] - to przy braku przesłanek wyłączeniowych, stała się z tym dniem z mocy prawa mieniem tej Gminy i utraciła charakter mienia ogólnonarodowego (państwowego). Należy równocześnie zauważyć, że art. 34 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (...), który brzmi: "Grunty będące własnością Skarbu Państwa, znajdujące się w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu PKP, co do których PKP nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych, stają się z dniem wejścia w życie ustawy, z mocy prawa, przedmiotem użytkowania wieczystego PKP.", wyraźnie wskazuje, że ustawodawca w ten sposób zarówno potwierdza, że P. korzystały z nieruchomości bez tytułu prawnego, reguluje reguluje stan prawny na przyszłość, z dniem wejścia w życie ustawy, jednakże pod warunkiem, że nabycie praw własności budynku czy prawa użytkowania wieczystego gruntu – nie może naruszać praw osób trzecich.

Strona skarżąca wywodzi prawnorzeczowy tytuł do spornej nieruchomości z powszechnie obowiązujących aktów normatywnych, lecz nie wskazała konkretnego przepisu prawa, z którego ten tytuł miałby wynikać.

Przedsiębiorstwo "Polskie Koleje Państwowe" utworzone zostało rozporządzeniem Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 września 1926 r. Art. 6 stanowił, że "Cały majątek oddany w myśl art. 4 przedsiębiorstwu "Polskie Koleje Państwowe" w użytkowanie i powierniczy zarząd lub na własność przedsiębiorstwa, wyodrębnia się z ogólnego majątku Skarbu Państwa.", natomiast z art. 4 wynika, że "Przedsiębiorstwo "Polskie Koleje Państwowe" prowadzi eksploatację wszystkich linii kolejowych, zarządzanych dotychczas przez Ministerstwo Komunikacji, i w tym celu obejmuje w zarząd powierniczy i użytkowanie cały ich majątek nieruchomy." W dniu wejścia w życie tego rozporządzenia z dnia 24 września 1926 r., zabudowana nieruchomość położona w W. przy ul. [...], w obrębie [...], oznaczona w ewidencji gruntów jako działka nr [...][...], objęta skargą, nie była oddana ani w użytkowanie i powierniczy zarząd ani na własność przedsiębiorstwa P.

Przedsiębiorstwo "Polskie Koleje Państwowe" zostało utworzone rozporządzeniem Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 września 1926 r. o utworzeniu przedsiębiorstwa "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. z 1948 r. Nr 43, poz. 312 z późn. zm.), w sposób szczególny, bo aktem prawa powszechnie obowiązującego i w sposób odmienny od reguł tworzenia pozostałych przedsiębiorstw, jednakże nie stało poza prawem. Zgodnie z art. 3 tego rozporządzenia, podlegało wpisowi do rejestru handlowego a ponadto poddane zostało jeszcze innym, szczególnym aktom normatywnym. Przedsiębiorstwa tego dotyczyło rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 25 września 1932 r. o wpisywaniu do ksiąg hipotecznych na rzecz Skarbu Państwa prawa własności nieruchomości państwowych, będących w zarządzie przedsiębiorstwa PKP (Dz. U. Nr 81, poz. 714), o czym strona skarżąca nie wspomina. Stosownie do art. 2 i 3 tego rozporządzenia, wpisanie prawa własności do księgi hipotecznej następuje na podstawie deklaracji Dyrektora Kolei Państwowych tej Dyrekcji Okręgowej, w której granicach nieruchomość się znajduje; deklaracja powinna zawierać stwierdzenie, że nieruchomość jest w zarządzie powierniczym i użytkowaniu przedsiębiorstwa "Polskie Koleje Państwowe" na podstawie art. 4 i 6 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 września 1926 r. o utworzeniu przedsiębiorstwa "Polskie Koleje Państwowe" (...). Organy pomiarowe przedsiębiorstwa "Polskie Koleje Państwowe" dokonujące pomiarów na mocy rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 25 września 1932 r. o wpisywaniu do ksiąg hipotecznych na rzecz Skarbu Państwa prawa własności nieruchomości państwowych, będących w zarządzie przedsiębiorstwa "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. Nr 81, poz. 714), są obecnie uprawnione do sporządzania dokumentów mogących stanowić podstawę do ustalenia przebiegu granic nieruchomości, z dokumentów nie znajdujących się w państwowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym, stosownie do § 6 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia Ministrów Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 14 kwietnia 1999 r. w sprawie rozgraniczania nieruchomości (Dz. U. Nr 45, poz. 453). Uprawnienie powyższe dla organów pomiarowych przedsiębiorstwa "Polskie Koleje Państwowe" wprowadzone zostało § 3 lit. d rozporządzenia Ministra Odbudowy z dnia 10 listopada 1948 r. wydanym w porozumieniu z Ministrem Sprawiedliwości o mocy dowodowej planów i dokumentów przy ustalaniu granic nieruchomości, na podstawie art. 6 ust. 3 dekretu z dnia 13 września 1946 r. o rozgraniczeniu nieruchomości (Dz. U. R.P. Nr 53, poz. 298) i było aktualizowane przez kolejne akty wykonawcze dotyczące rozgraniczania nieruchomości.

Przywołany przez stronę skarżącą w skardze art. 16 ust.1 i 2 ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r. o kolejach, dla wykazania, że mienie P. stanowiło wydzieloną część mienia ogólnopaństwowego, w jego skład wchodziło mienie będące w dyspozycji przedsiębiorstwa w dniu wejścia w życie ustawy oraz środki P. nabyte w toku dalszej działalności, nie odnosi się do tych kwestii, lecz dotyczy składania oświadczeń w imieniu przedsiębiorstwa P.

Mając na uwadze znajdujące się w aktach administracyjnych dokumenty dotyczące nieruchomości objętej zaskarżoną decyzją, brak dokumentu, który wskazywałby tytuł prawny P. do władania tą nieruchomością, przy istnieniu specjalnych możliwości ustanowionych aktami prawa powszechnie obowiązującego oraz przepisami szczególnymi, należy uznać, że stronie skarżącej nie przysługiwał żaden prawnorzeczowy tytuł do nieruchomości objętej skargą i nie miał zastosowania art. 11 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające (...), a zatem zaskarżona decyzja Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej oraz poprzedzająca ją decyzja Wojewody [...] są zgodne z prawem.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), Sąd orzekł jak w sentencji.