Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 4940/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-02-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Gry losowe
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 188, art. 151, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c)
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2015 poz 612
law: Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Dorota Dąbek Sędzia NSA Cezary Pryca Sędzia del. WSA Urszula Wilk (spr.) Protokolant Agata Skorupska po rozpoznaniu w dniu 26 lutego 2019 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Celnej w Kielcach od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 29 czerwca 2016 r. sygn. akt II SA/Ke 272/16 w sprawie ze skargi R. F. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Kielcach z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. oddala skargę; 3. zasądza od R. F. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Kielcach 5160 (pięć tysięcy sto sześćdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 29 czerwca 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach po rozpoznaniu sprawy ze skargi R.F. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Kielcach z [...] stycznia 2016 r. w przedmiocie kary pieniężnej za urządzanie gry na automatach poza kasynem uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji i zasądził od Dyrektora Izby Celnej w Kielcach na rzecz R.F. kwotę 720 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Wyrok ten wydano w następującym stanie sprawy:

W wyniku kontroli przeprowadzonej w [...] sierpnia 2013 r. w lokalu "[...]" R.F. w S., [...], funkcjonariusze Urzędu Celnego w Kielcach ujawnili urządzenia Hot Spot bez oznaczeń oraz Max Cash Multigame bez oznaczeń, które poddali eksperymentowi kontrolnemu, o którym mowa w art. 32 ust. 1 pkt 13 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej. W ramach eksperymentu odtworzono przebieg gier na urządzeniach, ustalając, że prowadzone na nich gry mają charakter losowy, ponieważ gracz nie ma wpływu, w jakich konfiguracjach zatrzymają się symbole wyświetlane na elektronicznych bębnach. Warunkiem rozpoczęcia gry było dokonanie wpłaty środków pieniężnych. Jako dowód w sprawie organ włączył do akt materiał dowodowy z prowadzonego postępowania przygotowawczego nr [...] w postaci: protokołów przesłuchania E.O. i R.F., umowy najmu z dnia [...] lipca 2012 r., opinii biegłego z dnia [...] grudnia 2012 r. oraz protokołu kontroli z dnia [...] września 2012 r.

Naczelnik Urzędu Celnego w Kielcach decyzją z dnia [...] października 2015 r. działając na podstawie art. 207 § 1 i 2 ustawy z dnia ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz.U. z 2015 r. poz. 613 ze zm., obecnie tekst jedn. Dz.U. z 2018 r. poz. 800; dalej: o.p.) w zw. z art. 2 ust. 3, art. 8, art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2, art. 90 ust. 1 i art. 91 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz.U. z 2015 r. poz. 612 ze zm., obecnie tekst jedn. Dz.U. z 2018 poz. 165; dalej: u.g.h.) wymierzył R.F. karę pieniężną w wysokości łącznej 24 000 zł za urządzanie gier poza kasynem na automatach: Hot Spot bez oznaczeń oraz Max Cash Multigame bez oznaczeń.

R.F. wniósł odwołanie od tej decyzji.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2016 r. Dyrektor Izby Celnej w Kielcach utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Organ odwoławczy przedstawił szczegółowo przebieg eksperymentu polegającego na zasileniu kontrolowanych urządzeń środkami pieniężnymi i uruchomieniu gier. W świetle powyższego organ stwierdził, że gry urządzane na kontrolowanych automatach mają charakter komercyjny, o czym świadczy obowiązkowa odpłatność za ich udostępnienie oraz okoliczność uzyskiwania wygranych pieniężnych. Wynik gry nie zależy od zręczności gracza, gry mają charakter losowy, gdyż tempo obrotu bębnów uniemożliwia wytypowanie pożądanego układu symboli, a tym samym kształtowanie wyniku gry w zależności od stopnia sprawności manualnej gracza. Po przeprowadzeniu gier barmanka E.O. przy pomocy pilota skasowała widniejące w polu "Kredyt" ("Credit") punkty kredytowe.

Na potwierdzenie, że ujawnione automaty do gier umożliwiają gry hazardowe w rozumieniu art. 2 ust. 3 u.g.h., organ włączył do akt jako dowód opinię biegłego sądowego z zakresu informatyki, telekomunikacji i automatów do gier z dnia [...] grudnia 2012 r., sporządzoną na potrzeby śledztwa o przestępstwo skarbowe z art. 107 § 1 k.k.s nr [...]. Dodatkowo przywołano zeznania E.O. z dnia [...] sierpnia 2012 r. Na tej podstawie ustalono, że kontrolowane automaty nie wypłacały same wygranych pieniężnych, ale dokonywała tego obsługa lokalu. Odbywało się to w ten sposób, że E.O. za pomocą pilota zapisywała zdobyte punkty w pamięci automatu, a później kasowała te punkty. Następnie wypłacała wygrane w stosunku 1 punkt = 10 gr. Wypłaconą kwotę zapisywała odręcznie na kartce. Kwoty te spisywał później R.F.. Wypłaty realizowane były wyłącznie z pieniędzy przeznaczonych na ten cel. R.F. osobiście wyjmował pieniądze z automatów.

Organ wskazał, że działalność prowadzona w zakresie urządzania gier na stanowiących przedmiot postępowania automatach miała miejsce w lokalu "[...]" R.F. w J., a więc poza kasynem gry, zdefiniowanym art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. a) u.g.h., bez koncesji oraz rejestracji automatów, tj. z pominięciem wymogów, o których mowa w art. 6 ust. 1 i art. 23a ust. 1 u.g.h., co uzasadnia nałożenie kary stosownie do treści art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. w wysokości 12 000 zł od każdego eksploatowanego automatu.

Wyjaśniając termin "urządzający gry", o którym mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. organ uznał, że urządzanie gier na automatach stanowi ciąg pewnych czynności, z których każda przyczynia się bezpośrednio i w takim samym stopniu do tego, że gra hazardowa w ogóle się odbędzie. Do czynności tych należą czynności związane z organizacją (stworzeniem warunków) samej gry na automatach, jak również związane z nadzorem i zapewnieniem ciągłości samej gry hazardowej.

W niniejszej sprawie organ stwierdził, że podmiotem urządzającym gry na przedmiotowych automatach jest R.F., ponieważ prowadząc działalność gospodarczą w skontrolowanym lokalu stworzył odpowiednie warunki aby gry na automatach w ogóle mogły się odbywać. Zawarł bowiem w dniu [...] lipca 2012 r. z firmą "A." umowę najmu powierzchni lokalu, na której zainstalowano przedmiotowe automaty. W zamian za wstawienie ww. urządzeń najemca zobowiązany był do płacenia czynszu w wysokości 2400 zł. R.F. i jego pracownicy mieli określone zadania co do tych automatów. Obsługa lokalu w razie wygranej dokonywała wypłaty i prowadziła ewidencję wygranych. R.F. wyjmował pieniądze z urządzeń i przeznaczał na wypłaty wygranych. Zapewnił też dopływ energii elektrycznej do automatów. Zdaniem organu zainstalowane automaty do gier podnosiły atrakcyjność przedsiębiorstwa prowadzonego przez stronę.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. W zw. z art. 107 § 1 k.k.s., organ wyjaśnił, że nie można utożsamiać kary pieniężnej z art.89 u.g.h. z karą grzywny, co oznaczałoby dwukrotne karanie za ten sam czyn. W tym kontekście organ przywołał wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2015 r.

R.F. wniósł skargę na tę decyzję.

Opisanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., obecnie tekst jedn. Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.; dalej: p.p.s.a.).

Sąd I instancji nie podzielił poglądu, że za urządzającego gry w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. należy uznać każdą osobę, która w jakikolwiek sposób przyczyniła się do tego, że ktoś inny gra na automacie eksploatowanym poza kasynem. Sąd I instancji zauważył, że pod rządem poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 29 lipca 1992 r. o grach i zakładach wzajemnych dopuszczalne było prowadzenie działalności w zakresie urządzania gier na automatach o niskich wygranych w punktach gry na automatach, które mogły być usytuowane w lokalach gastronomicznych, handlowych lub usługowych. Właścicielami tych lokali nie były spółki urządzające gry na automatach lecz najczęściej osoby fizyczne, które wynajmowały podmiotom urządzającym gry część powierzchni swojego lokalu. Jednak w żadnym miejscu ustawa z 1992 r. nie traktowała właścicieli lokali, w których działały punkty gry na automatach o niskich wygranych jako podmiotów urządzających gry na tych automatach.

Zdaniem Sądu I instancji za urządzającego gry w rozumieniu art. 89 u.g.h. należy uznać taki podmiot, który prowadzi działalność na automatach na swój rachunek i swoje ryzyko, czerpie bezpośrednie korzyści z takiej działalności, organizuje całą działalność hazardową, w tym również poprzez zlecanie wykonywania poszczególnych czynności innym osobom, które wówczas działają nie na swoją rzecz ale na rzecz podmiotu urządzającego gry.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wywodził, że o uznaniu R.F. za urządzającego gry poza kasynem nie może przesądzać fakt zawarcia przez niego "umowy najmu powierzchni" z dnia [...] lipca 2012 r. ani nawet czynności polegające na dokonywaniu wypłat i prowadzeniu ewidencji wygranych, wyjmowaniu pieniędzy z automatów, czy też zapewnienie dopływu energii do urządzeń, na które powołał się organ odwoławczy. Zadania powyższe skarżący wykonywał bowiem (osobiście lub przy pomocy swoich pracowników) nie na swoją rzecz, ale na zlecenie P.R. prowadzącego działalność pod firmą "A." w T. będącego właścicielem urządzeń eksploatowanych w lokalu skarżącego.

Sąd I instancji wywodził, że z całości regulacji ustawowej wynika, że "urządzanie gier" to zachowania aktywne, polegające na organizowaniu i pozyskiwaniu odpowiedniego miejsca na zainstalowanie urządzeń do gier, przystosowanie go do danego rodzaju działalności, ustalenie regulaminu gry, zapewnienie stosownych zabezpieczeń. Zatem brak było podstaw do ustalenia, że skarżący aktywnie uczestniczył w procesie organizowania nielegalnych gier hazardowych, a tym samym był urządzającym gry w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. Skarżący nie miał wpływu na wysokość czynszu z tytułu udostępnienia części lokalu pod automaty do gier. Można go więc uznać co najwyżej za "pomocnika" w organizowaniu nielegalnych gier poza kasynem, ale nie za "urządzającego grę".

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach stwierdził, że pozostałe zarzuty podniesione w skardze nie zasługiwały na uwzględnienie. Wskazał, że w odniesieniu do tych zarzutów kluczowe znaczenie ma treść uchwały siedmiu sędziów Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 16 maja 2016 r., sygn. akt II GPS 1/16, w której stwierdzono, że:

1. Art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. nie jest przepisem technicznym w rozumieniu art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego (Dz.Urz. UE. L 1998.204.37 ze zm.), którego projekt powinien być przekazany Komisji Europejskiej zgodnie z art. 8 ust. 1 akapit pierwszy tej dyrektywy i może stanowić podstawę wymierzenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o grach hazardowych, a dla rekonstrukcji znamion deliktu administracyjnego, o którym mowa w tym przepisie oraz jego stosowalności w sprawach o nałożenie kary pieniężnej, nie ma znaczenia brak notyfikacji oraz techniczny – w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE – charakter art. 14 ust. 1 tej ustawy;

2. Urządzający gry na automatach poza kasynem gry, bez względu na to, czy legitymuje się koncesją lub zezwoleniem – od 14 lipca 2011 r., także zgłoszeniem lub wymaganą rejestracją automatu lub urządzenia do gry – podlega karze pieniężnej, o której mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h.

Odnosząc się do zarzutu skierowania decyzji do podmiotu niebędącego zobowiązanym do uzyskania zezwolenia na prowadzenie kasyna gry Sąd I instancji wyjaśnił, że wyjaśnić należy, że art. 89 u.g.h. nie ogranicza kręgu podmiotów, które podlegają karze pieniężnej za urządzanie gier hazardowych i gier na automatach, a w szczególności nie wskazuje, aby kara ta dotyczyła tylko i wyłącznie podmiotów, które mogłyby uzyskać koncesję.

Sąd I instancji odwołał się też do argumentacji Trybunału Konstytucyjnego zawartej w wyroku w sprawie P 32/12 wskazując, że karę na podstawie art. 89 § 1 pkt 2 u.g.h. można nałożyć zarówno na spółkę jak i na podmiot będący osobą fizyczną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wskazał, że przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ I instancji uwzględniając przedstawioną argumentację, w szczególności kierując się zaprezentowaną przez Sąd interpretacją terminu "urządzający gry" uwzględni, że czynności wykonywane przez skarżącego nie uprawniają organu do zastosowania art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h.

Skargę kasacyjną od tego wyroku wniósł. Dyrektor Izby Celnej w Kielcach zaskarżając go w całości i żądając jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, ewentualnie jego uchylenia i rozpoznania skargi oraz zasądzenia na rzecz organu kosztów postępowania.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

W granicach wskazanych w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. naruszenie art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h., przez błędną wykładnię skutkującą niewłaściwym zastosowaniem i przyjęcie, że za urządzającego gry w rozumieniu art. 89 u.g.h. należy uznać taki podmiot, który prowadzi działalność na automatach na swój rachunek i swoje ryzyko, który czerpie bezpośrednie korzyści z takiej działalności, organizuje całą działalność hazardową, w tym również poprzez zlecanie wykonywania poszczególnych czynności innym osobom, a w konsekwencji uznanie, że wynajmującego nie można uznać za urządzającego gry, podczas gdy, prawidłowa wykładnia wskazanego przepisu prowadzi do wniosku, że za urządzającego gry w rozumieniu ww. przepisu, może być uznany podmiot wykonujący inne czynności związane z udostępnianiem urządzenia do gier, zarządzania nim, pobierający korzyści z tej działalności, jak też podmiot stwarzający warunki do udziału w grze hazardowej.

W granicach wskazanych w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to naruszenie:

– art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. poprzez uznanie, iż organy dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h., co skutkowało uchyleniem zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji;

– art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a w związku z art. 122, art. 187 § 1, art. 191o.p., poprzez przyjęcie, że w sprawie nie było podstaw do ustalenia, że R.F. jest urządzającym gry, podczas gdy, dowody zgromadzone w trakcie postępowania w pełni uzasadniały przypisanie Panu R.F. roli "urządzającego" gry w rozumieniu przepisu art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h., gdyż wykonywał on szereg czynności, które związane są z procesem urządzania gier, a tym samym poczynione przez organy ustalenia są prawidłowe i znajdują potwierdzenie w materiale dowodowym zebranym w sprawie;

– art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 2 p.p.s.a. poprzez niewskazanie i niewyjaśnienie podstaw prawnych wyroku w odniesieniu do stwierdzonych przez WSA w Kielcach naruszeń przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy oraz poprzez niewskazanie jakie niezbędne czynności powinny podjąć organy celem wyjaśnienia sprawy;

– art. 151 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie w sprawie, w sytuacji gdy organy podatkowe nie dopuściły się naruszenia przepisów prawa w sposób określony w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono szczegółową argumentację na poparcie przytoczonych zarzutów.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, która zachodzi w przypadkach przewidzianych w § 2 tego artykułu. W niniejszej sprawie nie występują jednak żadne z wad wymienionych we wspomnianym przepisie, które powodowałyby nieważność postępowania prowadzonego przez Sąd I instancji.

Skarga kasacyjna została oparta na obu podstawach kasacyjnych wymienionych w art. 174 p.p.s.a., tj. zarówno na naruszeniu przepisów prawa materialnego, jak i przepisów postępowania.

Z uzasadnienia skargi kasacyjnej wynika, że istota zarzutów skargi kasacyjnej sprowadza się do kwestionowania stanowiska Sądu I instancji, który uchylając zaskarżoną i poprzedzającą ją decyzję organów celnych stwierdził, że w sprawie nie ma wystarczających podstaw dla uznania skarżącego za podmiot urządzający gry, a w konsekwencji przypisania skarżącemu odpowiedzialności za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry.

Odniesienie się do tak zarysowanej istoty sporu rozpocząć należy od przypomnienia, że w myśl art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. karze pieniężnej podlega urządzający gry na automatach poza kasynem gry. Sama ustawa o grach hazardowych nie zawiera legalnej definicji "urządzającego gry", jednak posługuje się tym określeniem w wielu przepisach, z których można wywnioskować zakres treściowy tego pojęcia. Na ich podstawie Naczelny Sąd Administracyjny w orzecznictwie przyjmuje, że "urządzanie gier hazardowych na automatach" to ogół czynności i działań umożliwiających takie gry hazardowe, a w szczególności: udostępnienie potencjalnym graczom automatów do gier, zorganizowanie i pozyskanie odpowiedniego miejsca na zamontowanie urządzeń, przystosowanie go do danego rodzaju działalności, umożliwienie dostępu do takiego miejsca nieograniczonej ilości graczy, utrzymywanie automatów w stanie stałej aktywności, umożliwiającej ich sprawne funkcjonowanie, wypłacanie wygranych, obsługa urządzeń, zatrudnienie i odpowiednie przeszkolenie personelu, zapewniające graczom możliwość uczestniczenia w grze (por. np wyroki NSA z dnia: 2 sierpnia 2018 r. sygn. akt II GSK 132/18; 19 lipca 2018 r. sygn. akt II GSK 4707/16; publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Wykładnia tego pojęcia, umożliwiająca nakładanie kar administracyjnych na więcej niż jeden podmiot jest niezbędna, jeżeli system kontroli i skuteczność przewidzianych przez ustawodawcę sankcji ma mieć realny charakter, zwłaszcza zaś jeżeli spojrzy się na to zagadnienie z perspektywy eliminowania sytuacji obejścia bądź nadużycia prawa przez podmioty uczestniczące w działalności hazardowej. Nie do pogodzenia bowiem z zasadą skuteczności stanowionego prawa byłaby taka wykładnia przepisów u.g.h., która w istocie pozostawiałaby bez kontroli i sankcji np. sytuacje tworzenia pozorów urządzania gier na automatach przez jeden podmiot, a więc też jego nominalnej odpowiedzialności, podczas gdy w rzeczywistości gry na automacie urządzane byłyby również na rachunek innego podmiotu jako element wspólnego przedsięwzięcia. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, prawo musi takie działania obejmować swoim zakresem i tworzyć realne możliwości ich kontroli. Jednocześnie nie może zostać poczytana za przeszkodę w takim rozumieniu wskazanego pojęcia, użyta w art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. liczba pojedyncza – "urządzający gry na automatach poza kasynem gry". Wykładnia tego zwrotu musi bowiem uwzględniać sens regulacji sankcjonującej określone zachowanie, w którym bez wątpienia mieści się również działanie więcej niż jednego podmiotu, o ile można w sprawie ustalić i przypisać określonym osobom cechę wspólnego urządzania gier na automacie poza kasynem (por. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2017 r. sygn. akt II GSK 892/17; publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Zatem warunkiem przypisania odpowiedzialności administracyjnoprawnej, o której mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h., jest wykazanie, że dany podmiot aktywnie uczestniczył w procesie urządzania nielegalnych gier, a więc podejmował określone czynności nie tylko związane z procesem udostępniania automatów, lecz także z ich obsługą oraz stwarzaniem technicznych, ekonomicznych i organizacyjnych warunków umożliwiających sprawne i niezakłócone funkcjonowanie samego urządzania oraz jego używanie do celów związanych z zasadniczo komercyjnym procesem organizowania gier hazardowych. Tego rodzaju czynności muszą być wynikiem uprzedniego porozumienia i podziału ról pomiędzy współuczestnikami procederu nielegalnego urządzania gier na automatach poza kasynem gry.

W przypadku wielości podmiotów urządzających oraz istnienia współuczestnictwa w tym zakresie (np. właściciela automatu i właściciela lokalu, którzy na podstawie pisemnej lub ustnej umowy dokonują podziału zadań i funkcji związanych z procesem organizacji gier) konieczne jest, aby organy orzekające o odpowiedzialności tego rodzaju podmiotów opierały swoje orzeczenia na niewątpliwych ustaleniach faktycznych, które świadczą o istnieniu pomiędzy podmiotami współurządzającymi porozumienia w zakresie podziału zadań i funkcji w procesie urządzania gier (por. wyrok NSA z dnia 14 grudnia 2017 r. sygn. akt II GSK 2360/17; publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny nie zgadza się ze stanowiskiem Sądu I instancji, że zebrany przez organy w sprawie materiał dowodowy nie dawał podstaw do przypisania skarżącemu przymiotu "urządzającego gry na automatach", o którym mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego organy dokonały w tym zakresie niezbędnych ustaleń i ich oceny. W szczególności poddały analizie prawa i obowiązki wynikające z zawartej przez skarżącego umowy najmu, na podstawie, której automaty zostały wstawione do lokalu, a także aktywność skarżącego przy wykonywaniu tej umowy i wykazały aktywną postawę skarżącego podczas urządzania gier na automatach znajdujących się w lokalu. W umowie z [...] lipca 2012 r. skarżący zobowiązał się do udostępnienia powierzchni lokalu i zapewnienia energii elektrycznej do przedmiotowych automatów, a najemca upoważnił wynajmującego do zwrotu pieniędzy "Klientowi" za niewykorzystany, a wykupiony czas korzystania z symulatora. Nadto jak wynika z niekwestionowanych ustaleń organu skarżący realizował również za pośrednictwem swoich pracowników bieżącą obsługę automatów poprzez dokonywanie wypłat wygranych pieniężnych i prowadzenie ich ewidencji. R.F. osobiście wyjmował pieniądze z urządzeń i przeznaczał na wypłaty wygranych.

Wszystkie powyższe okoliczności świadczą o tym, że rola skarżącego w całym przedsięwzięciu wykraczała ponad zwyczajne udostępnianie najemcy powierzchni swojego lokalu, odbywające się na podstawie umowy najmu.

Tym samym skarżący aktywnie uczestniczył w procesie organizowania gier oraz stwarzał techniczne, ekonomiczne i organizacyjne warunki umożliwiające sprawne i niezakłócone funkcjonowanie urządzeń oraz ich używanie do celów związanych z komercyjnym procesem organizowania gier hazardowych.

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że biorąc pod uwagę okoliczności stanu faktycznego, słusznie organ uznał, iż zachowanie skarżącego świadczy o jego aktywnej postawie podczas urządzania gier na automatach znajdujących się w jego lokalu, a tym samym zasadnie przyjął, że zachowanie skarżącego wypełnia przesłanki uznania go za podmiot urządzający gry na automatach w rozumieniu art. 89 ust.1 pkt 2 u.g.h.

Tym samym, wbrew stanowisku Sądu I instancji nie doszło do naruszenia przez organy przepisów nakazujących podjęcie wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego rozpatrywanej sprawy, i dokonanie na tej podstawie oceny spełnienia przesłanek z art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. Organy miały podstawy – w świetle całokształtu okoliczności wynikających z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie – do uznania skarżącego za urządzającego gry w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h.

Wobec powyższego zarzuty skargi kasacyjnej uznać należy za usprawiedliwione.

W tej sytuacji wniosek o uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcie Sądu I instancji – wydanego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. – zasługiwał na uwzględnienie. Jednocześnie uznając, że istota sprawy została dostatecznie wyjaśniona w rozumieniu art. 188 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a., uchylił zaskarżony wyrok i oddalił skargę.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2015 r. poz. 1804 ze zm.) w zw. z § 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2016 r. poz. 1667), zasądzając od skarżącego na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Kielcach 5160 zł, przy czym na kwotę tę składają się: równowartość uiszczonego wpisu od skargi kasacyjnej (360 zł) i wynagrodzenie pełnomocnika, który sporządził skargę kasacyjną, wziął udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym i nie prowadził sprawy w postępowaniu przed Sądem I instancji (4800 zł).