Postanowienie NSA, sygn. akt I OW 208/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-04-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Spór kompetencyjny/Spór o właściwość
Skarżony organ: Burmistrz Miasta i Gminy
Treść wyniku: Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art. 54 ust. 1, art. 59 ust. 1, art. 101 ust. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 1508
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jedn.
article: art. 25
journal: Dz.U. 2018 poz 1025
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - tekst jednolity
article: art. 4, art. 15 § 1 pkt 4, § 2
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 3 kwietnia 2019 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Sikorska Sędziowie: Sędzia NSA Zygmunt Zgierski (spr.) Sędzia del. WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska po rozpoznaniu w dniu 3 kwietnia 2019 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy z wniosku Prezydenta Miasta L. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta L. a Burmistrzem B. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku Z.R. o skierowanie do domu pomocy społecznej postanawia: wskazać Burmistrza B. jako organ właściwy w sprawie.


UZASADNIENIE

I OW 208/18

Uzasadnienie

Prezydent Miasta L., działając na podstawie z art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302), dalej p.p.s.a., wniósł o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta L. a Burmistrzem B., przez wskazanie Burmistrza B. jako organu właściwego do rozpoznania wniosku Z.R. o skierowanie do domu pomocy społecznej.

W uzasadnieniu wniosku organ wskazał, że Z.R. od grudnia 2017 r. mieszka w B., [...], co potwierdzone zostało w dokumentacji dotyczącej skierowania ww. do domu pomocy społecznej. Kwestionariusz rodzinnego wywiadu środowiskowego oraz pozostałe dokumenty zostały skompletowane przez pracownika socjalnego Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. Wniosek Z.R. z prośbą o skierowanie do domu pomocy społecznej został również napisany w miejscu zamieszkania, czyli w B. i skierowany do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w B.

Z.R. koncentruje swoje sprawy życiowe w B., tam znajdują się jej rzeczy ruchome, w tym w szczególności rzeczy osobiste, tam odpoczywa, konsumuje dobra, załatwia bieżące sprawy związane np. z opłacaniem należności. Istotną okolicznością przemawiającą za koncentrowaniem się czynności życiowych w określonym miejscu, jest przynależność do konkretnej placówki służby zdrowia. Wybór takiej placówki dokonywany jest bowiem zazwyczaj z uwzględnieniem kryterium bliskości zamieszkania. Organ przedstawił zaświadczenie lekarskie o stanie zdrowia oraz zaświadczenie, że Z.R. jest zdolna do świadomego podejmowania decyzji we własnych sprawach życiowych, które to dokumenty zostały wydane przez lekarza Miejskiej Przychodni Zdrowia w B. Fakt zarejestrowania w placówce służby zdrowia, która ma swoją siedzibę w konkretnym miejscu, jest istotnym dowodem, który wskazuje na miejsce zamieszkania strony. W drodze wywiadu środowiskowego ustalono również, że najbliższa rodzina Z.R. mieszka w B., a zainteresowana jasno i wyraźnie artykułuje swą wolę, wybierając Dom Pomocy Społecznej "L." w O., blisko B.

W odpowiedzi na wniosek Burmistrz B. wyjaśnił, że Z.R. posiada stały adres zameldowania w L. Obecnie tymczasowo przebywa w miejscowości B. u siostry M.B., jak również u siostry A.D., u której także czasowo zamieszkuje. Z.R. ma czworo rodzeństwa w miejscowości B. oraz dwoje w O. Posiada mieszkanie w L., gdzie mieszka ponad 40 lat, za które systematycznie opłaca czynsz oraz płaci podatek od nieruchomości. Nigdy nie zamierzała zameldować się u żadnego z rodzeństwa nawet tymczasowo. Z.R. nie przebywa obecnie w L., ponieważ wymaga całodobowej opieki, a MOPS w L. przyznał jej pomoc w formie usług opiekuńczych na okres jednego miesiąca w wymiarze dwóch godzin dziennie dwa razy w tygodniu. Wnioskodawczyni u żadnego z rodzeństwa nie ma stałego skoncentrowanego miejsca swoich czynności życiowych. Znaczą część swoich ruchomości pozostawiła w mieszkaniu w L. i tylko zły stan zdrowia nie pozwala jej tam powrócić.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 p.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny).

W niniejszej sprawie spór jaki zaistniał pomiędzy Prezydentem Miasta L. a Burmistrzem B. jest sporem negatywnym, gdyż żaden z tych organów nie uznaje się za właściwy do rozpoznania sprawy skierowania Z.R. do domu pomocy społecznej.

Stosownie do art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2018 r. poz. 1508), dalej u.p.s., osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej. Decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę za pobyt w takiej placówce wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej (art. 59 ust. 1 u.p.s.).

Zgodnie z art. 101 ust. 1 u.p.s. właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie.

Ustawa o pomocy społecznej nie definiuje pojęcia "miejsce zamieszkania". W orzecznictwie utrwalone jest jednak stanowisko, że przez miejsce zamieszkania - zgodnie z ogólną definicją zawartą w art. 25 kodeksu cywilnego – należy rozumieć miejscowość, w której osoba przebywa z zamiarem stałego pobytu. O uznaniu konkretnej miejscowości za miejsce zamieszkania danej osoby decyduje takie jej przebywanie na danym terenie, które posiada cechy założenia tam aktualnego ośrodka jej osobistych i majątkowych interesów. Przy czym zaznaczyć należy, że samo zameldowanie, będące instytucją prawa administracyjnego, nie przesądza o zamieszkaniu w rozumieniu prawa cywilnego (por. postanowienie NSA z dnia 23 stycznia 2018 r., I OW 238/17). Miejscem zamieszkania jest zatem miejsce, gdzie dana osoba faktycznie przebywa oraz gdzie aktualnie koncentrują się jej sprawy życiowe.

W sprawie niniejszej bezspornym jest, że Z.R. zameldowana jest na pobyt stały w L. Bezsporne jest również, że wnioskodawczyni, jako osoba wymagająca opieki, od grudnia 2017 r. przebywa u rodzeństwa na terenie gminy B. Od tego czasu centrum jej życiowych spraw przeniosło się do B., a miejscowość ta stała się miejscem jej aktualnego pobytu oraz ośrodkiem osobistych spraw, a tym samym miejscem zamieszkania w rozumieniu art. 101 ust. 1 u.p.s. w zw. z art. 25 k.c. Jest również miejscem, w którym chce ona pozostać, na co wskazuje treść złożonego wniosku, w którym wnosi o umieszczenie w domu pomocy społecznej w O., w pobliżu B.

Skoro zatem istotny jest aktualny stan faktyczny związany z rzeczywistym zamieszkiwaniem i skoncentrowaniem swoich spraw życiowych na terenie gminy B., to organem właściwym do rozpoznania wniosku Z.R. jest Burmistrz B.

Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4, art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.