Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1528/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-10-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 134, art. 145  par. 1 pkt 1 lit. a i lit.c
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1271
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 28
journal: Dz.U. 1998 nr 137 poz 887
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Małgorzata Dałkowska - Szary, Sędzia WSA - Jolanta Bożek, Sędzia WSA - Barbara Mleczko - Jabłońska (spr.), Protokolant - Agnieszka Groszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 października 2007 r. sprawy ze skargi M. R. na decyzję Prezesa ZUS w W. Oddział ZUS w K. z dnia [...] lutego 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych uchyla zaskarżoną decyzję


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi z 21 marca 2007 r. wniesionej przez M. R. jest decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] lutego 2007r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] stycznia 2007r. o odmowie umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za zatrudnionych pracowników.

Skarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:

W dniu 4 września 2006 r. (data nadania w urzędzie pocztowym), M. R. złożyła pismo do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych - Oddział w K. z wnioskiem o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, FP i FGŚP. Należności do umorzenia obejmowały składki na ubezpieczenie własne zobowiązanej oraz składki za zatrudnionych pracowników za okres [...] r. Wnioskodawczyni wskazała, że po zlikwidowaniu w [...] r. działalności gospodarczej nigdzie nie pracuje, nie posiada też żadnego majątku. Aktualnie pozostaje w drugim związku małżeńskim. Jej obecne dochody to kwota [...] zł miesięcznie z tytułu alimentów na [...] letnią córkę z pierwszego małżeństwa oraz [...] zł. zasiłku rodzinnego. Ponadto w miarę możliwości dorywczo dorabia sobie szyciem.

Pismem z 8 września 2006 r. organ wezwał stronę, do dostarczenie w terminie 7 dni wymienionych w załączniku dokumentów, w tym kwestionariusza majątkowego, informacji o otrzymanej pomocy publicznej, a także dokumentów mogących potwierdzić sytuację materialną i życiową strony.

W dniu 25 września 2006 r. wnioskodawczyni złożyła wymagane dokumenty, z których wynika, że w okresie [...] r. prowadziła działalność gospodarczą [...]. Aktualnie nie pracuje, działalności gospodarczej nie prowadzi, jej podstawowe źródło dochodu to zasiłek rodzinny na dwójkę dzieci w wieku [...] oraz alimenty w wys. [...] zł. miesięcznie na córkę z pierwszego małżeństwa. Od [...] r. pozostaje w drugim związku małżeńskim. Mąż R. S. nigdzie nie jest zatrudniony- utrzymuje się z dorywczej i sezonowej pracy w branży [...] osiągając zarobki-przeciętnie [...] zł. miesięcznie. Małżonkowie zamieszkują w gospodarstwie rolnym o pow. ok. [...] ha we wsi G., którego właścicielem jest mąż dłużniczki.

W gospodarstwie tym zamieszkują ponadto jej teściowie i szwagier E. S. -[...] bez dochodów, na utrzymaniu rodziców. Zobowiązana żadnych ruchomości , maszyn, urządzeń oraz przedmiotów wartościowych nie posiada. Nie posiada również żadnych środków finansowych.

Ponadto w toku postępowania organ dla ustalenia sytuacji majątkowej i rodzinnej strony dokonał jej przesłuchania w miejscu zamieszkania. Ustalił, że dłużniczka nie dysponuje żadnym majątkiem, a posiadany przez nią w domu podstawowy sprzęt gospodarstwa domowego nie stanowi większej wartości egzekucyjnej. Ustalone również zostało, że zadłużenie strony z tytułu podatków w kwocie ok [...] zł. zostało jej przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w J. umorzone.

W wyniku postępowania Zakład Ubezpieczeń Społecznych określił zadłużenie strony z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i FGŚP z tytułu własnej działalności wraz z odsetkami łącznie w kwocie [...] zł. i decyzją wydaną w dniu [...] stycznia 2007r. w oparciu o art. 28 ust. 3a i 3 b ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm.), w zw. z par. 3 ust 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ( Dz.U. 2003 Nr 141 poz. 1635) umorzył powyższe należności za ubezpieczenia własne.

W uzasadnieniu organ stwierdził, że zobowiązana nie uzyskuje stałych dochodów , wraz z dziećmi jest na utrzymaniu małżonka podejmującego prace dorywcze. Dłużniczka posiada również duże zaległości za zatrudnionych pracowników , które nie mogą być umorzone. W ocenie Zakładu materiał dowodowy oraz ustalenia kontroli dokonanej w miejscu zamieszkania potwierdzają, iż spłata należności pozbawiłaby zobowiązaną i jej rodzinę podstawowych potrzeb życiowych. Powyższa decyzja stała się ostateczna.

Jednocześnie organ ustalił, że należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne FP, FGŚP za zatrudnionych pracowników figurujące na koncie należącym do zobowiązanej wraz z odsetkami wynoszą [...].

Kolejną decyzją Nr [...] z dnia [...]stycznia 2007r. wydaną na podstawie art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia należności za zatrudnionych pracowników.

W uzasadnieniu swego stanowiska podał, że umorzenie powyższych należności mogłoby nastąpić jedynie w przypadku ustalenia całkowitej nieściągalności zgodnie z art. 28 ust 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Jednakże w ocenie organu wymienione w powyższym przepisie przypadki całkowitej nieściągalności w sprawie niniejszej nie występują. Natomiast przesłanki umorzenia należności składkowych zgodnie z art 28 ust 3 a ustawy dotyczą jedynie składek osób prowadzących działalność gospodarczą ( ubezpieczenie własne płatnika składek ). Tym samym brak było podstaw do zastosowania powyższego przepisu w zakresie rozpoznania wniosku zobowiązanej o umorzenie należności składkowych za zatrudnionych pracowników.

Pismem z 30 stycznia 2007r. M. R. wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy. Podniosła, iż organ wydając negatywne dla niej rozstrzygnięcie nie uwzględnił przepisu art. 28 ust 3 lit. "a " u.s.u.s. przewidującego możliwość umorzenia należności na ubezpieczenia społeczne pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, co jak podkreśliła ma miejsce w jej przypadku, jednocześnie podkreślając, że w jej sytuacji rodzinnej i majątkowej nie jest w stanie opłacić tych należności. Zakwestionowała przyjęcie przez organ stanowiska, że przepisu tego nie można stosować do należności z tytułu składek za zatrudnionych pracowników, jak również nie zgodziła się z uznaniem, iż w jej przypadku nie zachodzi przesłanka całkowitej nieściągalności. Podkreśliła, że zaległości podatkowe zostały jej przez Naczelnika Urzędu Skarbowego umorzone, z uwagi na ciężką sytuację materialną, a postępowania egzekucyjne prowadzone przez komornika sądowego stały się ze względu na brak majątku nieskuteczne i zostały umorzone. Do wniosku dołączyła decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w J. oraz postanowienia Komornika Sądowego przy SR we W. z [...]r. o umorzeniu postępowań egzekucyjnych z wniosku innych wierzycieli.

Decyzją z [...] lutego 2007 r. Prezes Zakładu ( działający w imieniu organu) utrzymał w mocy uprzednio wydaną decyzję.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia w pierwszej kolejności organ omówił przepisy art. 28 u.s.u.s. przewidującego możliwość umorzenia należności składkowych w przypadku stwierdzenia całkowitej nieściągalności, podkreślając jednocześnie, że w stosunku do płatników składek będących jednocześnie osobami ubezpieczonymi przepis art. 28 ust 3 a ustawy wprowadza wyjątek od zasady całkowitej nieściągalności.

Dalej podkreślił, że w sytuacji wnioskodawczyni nie zachodzi żadna z sytuacji, o której mowa w art. 28 ust 3 u.s.u.s uzasadniająca umorzenie należności ponieważ zobowiązana uzyskuje dochody z prac dorywczych, a ponadto czerpie dochody z gospodarstwa rolnego o pow. [...] ha , którego właścicielem jest jej mąż uzyskujący również środki finansowe z pracy dorywczej. W związku z czym zdaniem organu nie jest stwierdzona całkowita nieściągalność. Dalej ustosunkowując się do zarzutu trudnej sytuacji materialnej wskazał, że przesłanka ta była podstawą umorzenia należności składkowych na ubezpieczenia własne dłużniczki, natomiast art. 28 ust. 3 "a" u.s.u.s. nie może być podstawą umorzenia należności z tytułu składek za zatrudnionych pracowników . Ponadto powołując się na przepis art. 30 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych wyłączający zastosowanie art. 28 ustawy do składek finansowanych przez pracowników podkreślił, że składki w części opłacanej przez pracowników nie mogą być umorzone, a nadto skoro brak jest podstaw do stwierdzenia całkowitej nieściągalności również składki za pracowników w części finansowanej przez przez płatnika nie mogą podlegać umorzeniu.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję M. R. wniosła o jej uchylenie jako naruszającej prawo, a w szczególności art. 28 ust 3 a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych przez błędną jego wykładnię polegającą na przyjęciu, że dotyczy on jedynie składek należnych od ubezpieczonego, a nie dotyczy składek, których ubezpieczony jest płatnikiem z tytułu zatrudnienia pracowników, względnie o stwierdzenie jej nieważności na podstawie art. 156 par 1 pkt 1 kpa z powodu wydania decyzji przez organ niewłaściwy rzeczowo do jej wydania.

W uzasadnieniu swego stanowiska , na dowód iż nie jest zgodna z prawem przyjęta przez organ zasada, iż przepis art. 28 ust 3 a u.s.u.s nie ma zastosowania do składek płaconych przez ubezpieczonego za zatrudnionych pracowników powołała wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z 14 stycznia 2004r. ( sygn. akt III AU 1607/03), w którym stwierdzone zostało, że przepis art. 28 ust 3a u.s.u.s. ma zastosowanie do ubezpieczonego, który jednocześnie jest zobowiązany do opłacenia składek na własne ubezpieczenie społeczne oraz jest płatnikiem składek jako pracodawca.

Niezależnie od tego zarzuciła, że zaskarżona decyzja dotknięta jest nieważnością wobec wydania jej z naruszeniem przepisów o właściwości. Powołując się na stanowisko WSA w Warszawie zawarte w wyroku z dnia 20 kwietnia 2005r. sygn. akt IIISA/Wa 309/05 i cytując w skardze rozstrzygnięcie Sądu podjęte w owej sprawie wskazała, że organem właściwym do rozpatrywania odwołań od decyzji w sprawach umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne wydawanych w I instancji przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych jest Minister Polityki Społecznej.

W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie Oddział w K. wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Na wstępie Sąd wyjaśnia, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 k.p.a. (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Zgodnie natomiast z unormowaniem zawartym w art. 134 p.p.s.a. sąd dokonując oceny zaskarżonego aktu rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przepis ten pozwala więc na uwzględnienie skargi także wtedy, gdy strona nie podnosi w trakcie toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego zarzutów będących podstawą wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego indywidualnego aktu administracyjnego.

Przenosząc powyższe na grunt rozpatrywanej sprawy w pierwszej kolejności należy rozpoznać podniesiony przez skarżącą zarzut wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem przepisów o właściwości skutkujący stwierdzeniem jej nieważności na podstawie art. 156 par. 1 pkt 1kpa.

Zdaniem Sądu jest on niezasadny. Powołany w skardze wyrok WSA w Warszawie w sprawie III SA/Wa 309/05 dotyczy decyzji wdawanych w stanie prawnym obowiązującym do 24 sierpnia 2005r. Tymczasem w sprawie niniejszej zaskarżona decyzja wydana została w dniu [...] lutego 2007r. wyniku postępowania wszczętego wnioskiem strony z dnia 4 września 2006r. o umorzenie należności składkowych.

W tym miejscu wskazać należy, iż z dniem 24 sierpnia 2005r. weszły w życie przepisy ustawy z dnia 1 lipca 2005r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw ( Dz.U. Nr 150 poz. 1248). Przepisem art.1 ust 3 powyższej ustawy zmieniony został art. 83 ust 4 u.s.u.s. Zgodnie z nowym brzmieniem powyższego artykułu od decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne nie przysługuje odwołanie do sądu, przewidziane w ust.2 art 83 u.s.u.s. Stronie przysługuje natomiast prawo do wniesienia wniosku do Prezesa ZUS o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego. Oznacza to, że w obecnym stanie prawnym i w dacie wydania zaskarżonej decyzji nie Minister Polityki Społecznej był organem właściwym do wydania decyzji po wniesieniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy o umorzenie zaległych odsetek, jak twierdzi skarżąca, a ZUS w imieniu którego występuje Prezes. W tym miejscu bowiem należy wskazać, że w sprawach umarzania należności z tytułu składek decyzje wydaje Zakład, zaś Prezes Zakładu w sytuacji złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy jest jedynie adresatem tego wniosku i zarazem organem działającym za Zakład ( por. wyrok NSA z dnia 15.11.2006 r. sygn akt II GSK 224/06, z dnia 28.02.2007 r. sygn. akt II GSk 317/06). Zgodnie z art. 3 ust.1 u.s.u.s m.in. ZUS wykonuje zadania z zakresu ubezpieczeń społecznych . Natomiast w myśl art. 66.ust.1 u.s.u.s to Zakład Ubezpieczeń Społecznych jest państwową jednostką organizacyjną posiadającą osobowość prawną.

Przechodząc natomiast do badania merytorycznego rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonej decyzji pod względem legalności, tj. zgodności z przepisami mającymi w sprawie zastosowanie stwierdzić należy, iż zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa materialnego art. 28 ust. 2,3 i 3a, u.s.u.s. oraz przepisy procedury administracyjnej w stopniu uzasadniający jej uchylenie.

Z akt sprawy wynika, iż przedmiotem rozpoznania Sądu w niniejszej sprawie były decyzje w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, i ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i FGŚP wraz z odsetkami "za zatrudnionych pracowników." Przepisy zaś, między innymi o umarzaniu należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, stosuje się odpowiednio do składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, a także na ubezpieczenie zdrowotne (art. 32 u.s.u.s.).

Zgodnie z art. 16 ust 1 pkt 1 u.s.u.s. składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe pracowników finansują z własnych środków w równych częściach ubezpieczeni i płatnicy składek. Z lakonicznego w tej części uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że odmowa umorzenia dotyczy nie tylko składek obciążających skarżącą jako osobę prowadzącą działalność gospodarczą, ale także składek finansowanych przez ubezpieczonych nie będących płatnikami składek chociaż stosowne rozliczenie zadłużenia ( co do kwoty należności z tytułu składek opłacanych przez pracowników jak i składek finansowanych przez płatnika ) i wyjaśnienie tej kwestii skarżącej w obu decyzjach organu nie znajduje swego odzwierciedlenia

Zgodnie z art. 30 u.s.u.s. do składek finansowanych przez ubezpieczonych nie będących płatnikami składek nie stosuje się art. 28 i 29. Prawidłowo zatem organ orzekający wskazał w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji to unormowanie. W powołanym wyżej przepisie ustawodawca posłużył się sformułowaniem "nie stosuje się". W stosunku do tego rodzaju składek niedopuszczalne jest więc także badanie istnienia przesłanek umorzenia należności, przewidzianych w art. 28 u.s.u.s. Okoliczność ta jednak winna znaleźć swe odzwierciedlenie w decyzji, w której stronie zostanie wyjaśnione w jakiej wysokości i z jakiego powodu jej wniosek o umorzenie zadłużenia z tytułu składek " za pracowników" w części potrącanej z ich wynagrodzeń nie podlega rozpoznaniu w trybie art. 28 u.s.u.s.

Jeśli chodzi natomiast o należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne pracowników w części finansowanej przez płatnika składek mogą być one umorzone na podstawie art. 28 u.s.u.s.

Zgodnie ze stanowiskiem wyrażonym w wyroku SN z dnia 12 lipca 2006r. w sprawie UKN 241/05 " okoliczności leżące po stronie płatnika mogą uzasadniać umorzenie składek wyłącznie w zakresie przez niego finansowanym, a nie w części potrącanej z wynagrodzenia pracownika" .

Zgodnie z art. 28 ust. 2 u.s.u.s. wymienione wyżej należności umarzane być mogą tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wymienionych w ust. 3 tego artykułu. W art. 28 ust. 3a u.s.u.s. przewidziano natomiast możliwość umorzenia należności w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Przesłanki umorzenia należności w oparciu o ten przepis określone zostały w § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki Pracy I Polityki Społecznej z 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ( Dz.U. Nr 141 poz1365)

Organ rentowy nie kwestionuje zastosowania w sprawie niniejszej możliwości zastosowania wobec dłużniczki ulgi w postaci umorzenia należności składkowych za pracowników w części przez nią finansowanej, jednakże na zasadzie art. 28 ust 2 i 3 ustawy tj. w sytuacji ustalenia całkowitej nieściągalności , czego nawiasem mówiąc nie stwierdził. Spór w sprawie niniejszej sprowadza się natomiast, poza zakwestionowaniem przez skarżącą braku całkowitej nieściągalności, przede wszystkim do kwestii zastosowania w sprawie art. 28 ust 3 a ustawy, który w ocenie organu może mieć tylko zastosowanie do składek na ubezpieczenie własne płatnika składek .

Przechodząc do rozważenia pierwszej z tych kwestii tj. ustalenia przez organ braku całkowitej nieściągalności , w ocenie Sądu naruszone zostały przepisy postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Organy orzekające uznały, że w sprawie niniejszej nie wystąpiła przesłanka umorzenia należności z uwagi na ich całkowitą nieściągalność. Okoliczności uzasadniające stwierdzenie jej istnienia zostały w sposób wyczerpujący określone przez ustawodawcę, co wyłącza możliwość uwzględnienia przez organ sytuacji innych niż wymienione w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. W świetle tego przepisu nieściągalność należności z tytułu składek związana jest generalnie z brakiem majątku umożliwiającego skuteczne ich dochodzenie w postępowaniu egzekucyjnym oraz racjonalnością wszczęcia takiego postępowania.

Jednakże na uzasadnienie stanowiska o braku powyższej przesłanki w odniesieniu do należności skarżącej organ powołał się na okoliczność, że wnioskodawczyni uzyskuje dochody z pracy dorywczej, czerpie dochody z gospodarstwa rolnego męża, a także korzysta z zarobków jakie również z pracy dorywczej uzyskuje jej mąż. Organ nie ustalił jakimi miesięcznymi dochodami dysponuje rodzina skarżącej, nie odniósł się do faktu, iż dochody te rodzina dłużniczki osiąga dorywczo i sezonowo, nie wskazał też z jakich środków może być prowadzona egzekucja jak również nie przedstawił żadnych innych możliwych do podjęcia środków egzekucyjnych. Powyższe ma znaczenie w sytuacji poczynionych uprzednio przez organ ustaleń, iż skarżąca nie dysponuje jakimkolwiek majątkiem mającym wartość egzekucyjną , jak również wobec posiadania informacji o umorzeniu względem niej należności podatkowych wobec braku majątku i nieskuteczności prowadzonych przez komornika sądowego postępowań egzekucyjnych.

Zdaniem Sądu uzasadnienie decyzji nie pozwala uznać, iż Zakład rzeczywiście ustalił i rozważył okoliczności przytoczone na uzasadnienie stanowiska o braku istnienia przesłanki z art. 28 ust. 3 u.s.u.s.

Odrębnej oceny wymaga przyjęte przez organ uzasadnienie niezastosowania w sprawie przesłanki określonej w art. 28 ust. 3a u.s.u.s., tj. umorzenia należności pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. W ocenie Prezesa Zakładu powyższy przepis ma zastosowanie wyłącznie do składek na ubezpieczenie społeczne płatnika składek, a nie może być zastosowany do składek za pracowników w części finansowanej przez płatnika składek. Sąd w składzie rozpoznającym sprawę nie podziela tego poglądu. W ocenie Sądu art. 28 ust 3 a u.s.u.s. znajduje zastosowanie wobec wnioskodawczyni jako osoby ubezpieczonej, będącej jednocześnie w okresie prowadzenia działalności gospodarczej płatnikiem składek na ubezpieczenie społeczne własne oraz zatrudnionych pracowników. Art. 28 ust 3 lit a ustawy stanowi bowiem o "należnościach z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących jednocześnie płatnikami składek nie rozróżniając, iż chodzi tu wyłącznie o składki na ubezpieczenia własne. Za takim rozumieniem przepisu przemawia również rozstrzygnięcie SN w cyt. wyżej wyroku z dnia 12 lipca 2008r. ( sygn. Akt II UK 241/05), oddalającym kasację od wyroku Sądu w części umarzającej należności z tytułu składek w zakresie finansowanym przez płatnika wobec ustalenia, że spłata należności pociągnęłaby zbyt ciężkie skutki dla ubezpieczonego i jego rodziny. Skoro jak wynika z tezy tego rozstrzygnięcia za umorzeniem składek za pracownika jedynie w części finansowanej przez płatnika ( w części potrącanej z wynagrodzenia instytucji umorzenia składek nie stosuje się ) mogą przemawiać okoliczności leżące po stronie płatnika brak jest podstaw by twierdzić że są to wyłącznie przesłanki dotyczące przypadku ich całkowitej nieściągalności skoro jak wynika z art. 28 ustawy należności te mogą być umarzane z zastrzeżeniem ust 3 a.

Oceniając zaskarżoną decyzję pod kątem zgodności z prawem Sąd doszedł do przekonania, iż organ orzekający w sprawie nie przeprowadził wyczerpującej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a co najmniej nie dał wyrazu wnikliwej analizy sytuacji majątkowej strony w jej uzasadnieniu. Zaprezentowanie takiego wywodu, który obrazowałby - nie tyle dla Sądu ile dla wnioskodawczyni - dlaczego uznano że jej wniosek nie zasługuje na uwzględnienie, stanowi bezwzględny obowiązek organu. W tym miejscu powtórzyć należy za trafnym stwierdzeniem Naczelnego Sądu Administracyjnego - wyrażonym w wyroku 20 marca 2007 r. o sygn. akt II GSK 345/06 - iż okoliczności sprawy winny być przeanalizowane i omówione w sposób nie budzący żadnych wątpliwości, szczególnie, że w omawianym przypadku, decyzja dotyczy nie kwestii błahych, bez istotnego znaczenia z punktu widzenia podstawowych praw i przyrodzonej godności człowieka, ale sfery jego elementarnych potrzeb. Obowiązek wykazania powyższych okoliczności należy rozumieć jako konieczność przedstawienia okoliczności uzasadniających wniosek. Okoliczności te podlegają ocenie organu w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, w tym przedstawiony przez stronę postępowania. Zasady tej oceny określone zostały w art. 7 w związku z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., a odzwierciedleniem jej jest uzasadnienie decyzji.

Badając zgodność zaskarżonej decyzji z prawem Sąd obowiązany jest ocenić i to, czy uzasadnienie decyzji odpowiada wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a. I tak, uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

Przede wszystkim jednakże uzasadnienie decyzji nie może ograniczać się do ogólnikowych uwag, pozbawionych odwołania do materiału dowodowego zgromadzonego w tej konkretnej sprawie.

Lakoniczność uzasadnień wydanych w niniejszej sprawie decyzji sprawia, że przedstawioną w nim ocenę stanu faktycznego sprawy Sąd uznał za dowolną. Stanowi to naruszenie wyrażonej w art. 80 k.p.a. zasady swobodnej oceny dowodów. Ocena ta wymaga przy tym wykazania faktycznych podstaw rozumowania, którego jest rezultatem. Zgodnie zaś z art. 77 § 1 k.p.a. organy mają obowiązek nie tylko zebrać materiał dowodowy, ale też w sposób wyczerpujący cały ten materiał dowodowy rozpatrzyć.

Dopiero ustalenie wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla podjęcia rozstrzygnięcia i wyczerpująca ocena zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, uwzględniająca całokształt tego materiału, pozwoli organowi orzekającemu na stwierdzenie, czy w sprawie niniejszej wykazane zostało istnienie przesłanek umorzenia należności obciążających skarżącą. Ocena ta winna przy tym znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji.

Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że zaskarżona decyzja narusza przepisy art. 28 ust 2, 3 i 3a u.s.u.s. oraz przepisy procedury administracyjnej - art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu, który mógł mieć istotne znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.

-----------------------

1