Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 978/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-10-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję w części

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Sędziowie Sędzia WSA Maria Jagielska (spr.) Asesor WSA Agnieszka Łąpieś – Rosińska Protokolant Karolina Pilecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 października 2006 r. sprawy ze skargi K. P. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] marca 2006 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję w części dotyczącej utrzymania w mocy kary 8000 (osiem tysięcy) złotych za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji oraz utrzymaną nią w mocy decyzję z dnia [...] grudnia 2005 r. tej kary dotyczącą, 2. stwierdza, że decyzje o których mowa w pkt 1 w uchylonej części nie podlegają wykonaniu, 3. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz K. P. kwotę 300 (trzysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

K. P., zwana dalej skarżącą, prowadząca działalność gospodarczą pod nazwą P. w M., wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Nr [...] Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] marca 2006 r. utrzymującą w mocy decyzję Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2005 r. o nałożeniu na nią kary pieniężnej w wysokości 10.200,00 zł.

Do wydania decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Dnia [...] czerwca 2005 r. zatrzymano do kontroli samochód ciężarowy [...] o Nr rej. [...] należący do B. P. i przez niego prowadzony. Jak stwierdzono podczas kontroli, pojazd jechał na giełdę warzywną do K. po warzywa na potrzeby firmy handlowej P. w M. Jak wynika ze sporządzonego protokołu kontroli, inspektorzy ustalili, iż przyrząd kontrolny zainstalowany w pojeździe nie odpowiada przepisom w zakresie rejestracji wymaganych okresów jazdy, a także nieprawidłowe działanie przyrządu kontrolnego z uwagi na nieużywanie bądź nieprawidłowe używanie przełącznika grup czasowych. Kierowca B. P. podpisał protokół stwierdzając, że zapoznał się z jego treścią, a dane w nim zawarte zgodne są ze stanem faktycznym. Do kontroli okazano m.in. zaświadczenie na przewozy własne wystawione z upoważnienia Starosty w M. na okres od [...] czerwca 2005 r. do [...] czerwca 2007 r. oraz zaświadczenie o zmianie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej K. P. z dnia [...] grudnia 2004 r. określające jako przedmiot działalności sprzedaż hurtową owoców i warzyw, sprzedaż hurtową mleka, wyrobów mleczarskich, jaj, olejów i tłuszczów jadalnych, cukru, czekolady i wyrobów cukierniczych, herbaty, kawy, kakao i przypraw oraz pozostałej żywności.

W wyniku skierowanego do K. P. zawiadomienia o wszczęciu postępowania w związku z przeprowadzoną kontrolą drogową, a następnie wezwania skarżącej do dostarczenia, potwierdzonego "za zgodność z oryginałem" przez notariusza lub organ administracji publicznej, dokumentu świadczącego o fakcie zatrudnienia B. P. na podstawie umowy o pracę, skarżąca pismem z dnia [...] października 2005 r. oświadczyła, iż prowadzi działalność gospodarczą od 1988 r. do chwili obecnej, a mąż B. P. pomaga jej w tej działalności; w dniu kontroli B. P. jechał po towar na osobistą prośbę skarżącej.

Organ pismem z dnia [...] grudnia 2005 r. zawiadomił skarżącą, iż po zapoznaniu się z zebraną dokumentacją, ustalił, iż przewóz wykonywany przez skarżącą w dniu kontroli miał charakter transportu drogowego, ponieważ nie spełniał przesłanek z art. 4 pkt 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2004 r. Nr 204, poz. 2088). Stwierdzono wiec dodatkowe naruszenie określone w l.p. 1.1.1. załącznika do cyt. ustawy "wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji z wyłączeniem taksówek".

Do organu wpłynęły dodatkowo dwa pisma z dnia [...] grudnia 2005 r. zatytułowane "oświadczenia" K. P. i B. P., z których wynikało, że przejazd w dniu kontroli miał charakter wyłącznie prywatny, pojazd jest własnością B. P., który zawarł z żoną umowę korzystania z pojazdu, a w dniu kontroli rzeczywiście jechał na giełdę warzywną, jednak w celu zaopatrzenia domu w owoce na przetwory domowe.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2005 r. Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego, działając na podstawie art. 93 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym – utd. nałożył na K. P. karę pieniężną w wysokości 10.200,00 zł. Na powyższą kwotę złożyły się:

- kara 8.000,00 zł za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji z wyłączeniem taksówek (art. 92 ust. 1 i art. 92 ust. 4 oraz l.p. 1.1.1. załącznika do utd.) – organ wyjaśnił, że przewóz w dacie kontroli nie spełniał wymogu art. 4 pkt 4 utd. a mianowicie prowadzony pojazd użyty do przewozu nie był prowadzony przez przedsiębiorcę ani przez jej pracownika, co musiało skutkować przyjęciem ustalenia, że skarżąca nie wykonywała przewozu na potrzeby własne lecz transport drogowy, na który nie posiadała licencji,

- kara 2.000,00 zł. za to, że przyrząd kontrolny nie odpowiada przepisom w zakresie rejestracji wymaganych okresów jazdy ( art. 92 ust. 1 i art. 92 ust. 4 utd. oraz l.p. 1.11.7. załącznika do utd. ), co organ wywiódł z faktu braku aktualnej legalizacji (okresowego sprawdzenia) urządzenia zamontowanego w kontrolowanym pojeździe oraz

- kara 200,00 zł. za nieprawidłowe działanie przyrządu kontrolnego (art. 92 ust. 1 i art. 92 ust. 4 utd. oraz l.p. 1.11.9. ust. 3 lit.c załącznika do utd.), polegające na tym, że przełącznik grup czasowych nie był używany lub był używany nieprawidłowo za każdą wykresówkę, jeżeli nie ma wątpliwości co do zapisów na wykresówce. Jak wyjaśnił organ w uzasadnieniu tej kary kierowca oświadczył, że w okresie odpoczynku nie przełączał przełącznika grup czasowych na pozycję "odpoczynek" i przełącznik skutkiem tego pozostawał w pozycji "inne prace".

W złożonym odwołaniu od decyzji K. P. wnosiła o ponowne rozpatrzenie sprawy i wstrzymanie rygoru natychmiastowej wykonalności. Podtrzymała stanowisko złożone w oświadczeniu z dnia [...] grudnia 2005 r. z którego wynikało, że w dacie kontroli, kontrolowanym pojazdem należącym do męża skarżącej, wykonywany był przejazd na potrzeby prywatne. Pojazd, w zależności od potrzeb, jest używany bądź do celów prywatnych, bądź na użytek firmy prowadzonej przez skarżącą na podstawie umowy dysponowania pojazdem. Podczas kontroli mąż skarżącej kierujący pojazdem okazał dokumenty, które dla bezpieczeństwa i ochrony przed zagubieniem znajdowały się w samochodzie w jednej teczce, a których skarżąca wskutek niedopatrzenia nie zabrała z pojazdu. Organ niewłaściwie zinterpretował złożone wyjaśnienia skarżącej.

Decyzją Nr [...] z dnia [...] marca 2006 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ podtrzymał stanowisko wyrażone w decyzji, od której wniesiono odwołanie, podkreślając, że wykonywanie transportu drogowego możliwe jest po uzyskaniu przez przedsiębiorcę wykonującego tę działalność licencji, o czym stanowi art. 5 utd. Wykonywanie transportu drogowego bez posiadania licencji skutkuje obowiązkiem nałożenia kary pieniężnej w wysokości 8.000,00 zł. (art. 92 ust. 1 utd. i l.p. 1.1.1. załącznika do tej ustawy). Przewóz wykonywany przez skarżącą w dniu kontroli nie mógł zostać uznany za przewóz na potrzeby własne, ponieważ nie spełniał wymogu z art. 4 pkt 4 utd. kierowania pojazdem bezpośrednio przez przedsiębiorcę - skarżącą lub zatrudnionego przez nią pracownika. B. P. nie jest i nie był pracownikiem firmy P. Tymczasem zgodnie z art. 2 Kodeksu Pracy pracownikiem jest osoba zatrudniona na podstawie umowy o pracę, powołania, wyboru, mianowania lub spółdzielczej umowy o pracę. Okazanie do kontroli zaświadczenia na przewozy na potrzeby własne nie może być podstawą do odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej ze względu na podane okoliczności i przepisy. Uzasadniając utrzymanie w mocy decyzji I instancji o nałożeniu kary 2.000,00 zł. za to, że tachograf nie odpowiada przepisom w zakresie rejestracji wymaganych okresów jazdy, organ stwierdził iż na podstawie art. 3 rozporządzenia Rady (EWG) Nr 3821/85, urządzenie rejestrujące jest zainstalowane i używane w tych pojazdach, które są zarejestrowane w Państwach Członkowskich i są wykorzystywane do transportu drogowego osób lub rzeczy z wyłączeniem pojazdów, o których mowa w art. 4 i art. 14 rozporządzenia Rady (EWG) Nr 3820/85. Ponadto, rozdział VI załącznika nr 1 do rozporządzenia Rady (EWG ) Nr 3821/85 stanowi o obowiązku badań i kontroli urządzeń rejestrujących. Organ, wskazując przepisy zamieszczone w rozdziale III przywołanego wyżej załącznika nr 1 stwierdził, iż kontrole urządzeń rejestrujących przeprowadzane są przez uprawnionego instalatora co dwa lata. Dowodem na przeprowadzenie kontroli okresowej jest wymieniona tabliczka pomiarowa. Organ wskazał też na załącznik nr 35 l.p. 30 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 2 kwietnia 2004 r. w sprawie prawnej kontroli metrologicznej przyrządów pomiarowych (Dz. U. Nr 77, poz. 703), zgodnie z którym okresy ważności dowodów legalizacji ponownej dla tachografów samochodowych wynoszą 24 miesiące, przy czym ważność dowodów legalizacji dotycząca przyrządów kontrolnych zainstalowanych w pojazdach jest liczona od pierwszego dnia miesiąca daty podanej na tabliczce pomiarowej. W pojeździe kontrolowanym zainstalowany tachograf nie miał aktualnej legalizacji – ostatnia została przeprowadzona w dniu [...] lutego 2003 r. i wygasła w dniu [...] stycznia 2005 r.. Brak ważnych badań i legalizacji jest równoznaczny ze stwierdzeniem, iż dany przyrząd kontrolny nie odpowiada przepisom w zakresie rejestracji wymaganych okresów jazdy. Powyższe skutkowało nałożeniem na podstawie art. 92 ust. 1 pkt 6 utd. kary pieniężnej za naruszenie wskazane pod pozycją l.p. 1.11.7 załącznika do utd. w wysokości 2.000,00zł.

Z kolei analiza zapisu wykresówek z dni [...],[...] i [...] czerwca 2005 r. wykazała nieużywanie selektora, co skutkowało brakiem, właściwego dla całego użytkowania pojazdu, zapisu. Obowiązek zapewnienia zgodności czasu zapisywanego na wykresówce z oficjalnym czasem kraju rejestracji pojazdu i obsługi przełącznika wynika z art. 15 ust. 3 powołanego wyżej rozporządzenia Rady (EWG) Nr 3821/85. Zgodnie z l.p. 1.11.9. ust. 3 lit. c załącznika do utd. za nieprawidłowe działanie przyrządu kontrolnego, gdy przełącznik grup czasowych nie był używany lub był używany nieprawidłowo sankcja wynosi od 100 zł do maksymalnie 1.000,00 zł. gdy nie ma wątpliwości co do zapisów na wykresówce.

Organ podkreślił, że brak jest podstaw do przyjęcia, że w dniu kontroli dokonywał się przewóz na potrzeby prywatne lub przewóz na potrzeby własne. Kontrolowany B. P. potwierdził bowiem dane zawarte w protokole kontroli ze stanem faktycznym. Nadto, K. P. prowadzi działalność gospodarczą w zakresie hurtowej sprzedaży warzyw i owoców, zatem cel wyjazdu wiązał się z zakresem prowadzonej przez nią działalności. Powyższe prowadzi do uznania, że brak jest w zgromadzonym materiale dowodowym podstaw do zmiany zaskarżonej decyzji.

W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skardze, K. P. domagała się uchylenia decyzji i umorzenia postępowania jako bezprzedmiotowego.

Organowi zarzuciła naruszenie przepisów: art. 6 kpa, art. 7 kpa, art. 8 kpa i art. 80 kpa. Organ, zdaniem skarżącej, błędnie ustalił, iż w dniu kontroli to firma skarżącej realizowała przewóz podczas, gdy w tym dniu z kontrolowanego pojazdu korzystał, dla celów prywatnych, mąż skarżącej będący właścicielem pojazdu. Z mężem skarżąca zawarła umowę dysponowania pojazdem i zgodnie z nią z samochodu korzysta w zależności od potrzeb albo skarżąca, albo B. P., który nie prowadzi żadnej działalności gospodarczej. W dniu kontroli B. P. na prośbę skarżącej jechał na giełdę warzywna po owoce na przetwory domowe. Ponieważ organ w sposób niewłaściwy zinterpretował pierwotne wyjaśnienia skarżącej, konieczne było sporządzenie ponownych wyjaśnień. Z uwagi na fakt, iż w pojeździe w czasie kontroli znajdowały się dokumenty prowadzonej przez skarżącą firmy, organ uznał, iż to K. P. jest stroną postępowania, gdy tymczasem tak nie jest. Procedura wyjaśniająca winna dotyczyć męża skarżącej nie zaś jej i prowadzonej przez nią firmy. Protokół został zaś podpisany przez B. P. ponieważ znajdował się on w stanie silnego stresu i emocji związanych z kontrolą. Nikt nie pouczył go o prawie złożenia uwag do protokołu, a jedynie nakazano podpisanie protokołu.

Skarżąca zakwestionowała dodatkowo nakładanie kary za niespełnienie przez przyrząd kontrolny wymagań w zakresie rejestracji wymaganych okresów jazdy, skoro równocześnie nakłada się karę za nieprawidłowe posługiwanie się przez kontrolowanego przełącznikiem grup czasowych. Zdaniem skarżącej postępowanie dowodowe przeprowadzono nierzetelnie, ponieważ nie wyjaśniono czy B. P. niewłaściwie posługując się przełącznikiem grup czasowych działał świadomie czy nie oraz czy rzeczywiście wykonywał "inną pracę", czy taki zapis był tylko nieumyślnym przestawieniem selektora. Organ nigdy nie ustalił jaki charakter miał w momencie kontroli sam przejazd, nie przesłuchał bowiem prowadzącego pojazd, ani nie przyjął od niego żadnego oświadczenia w tym przedmiocie. Nie jest również wiadome na jakiej podstawie organ twierdzi, ze przewóz miał charakter transportu drogowego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Badając zaskarżoną decyzję pod tym właśnie kątem należy stwierdzić, że w części dotyczącej nałożenia kary 8.000,00 zł. narusza ona prawo, a zatem skarga podlega częściowemu uwzględnieniu.

Organ w wyniku kontroli drogowej nałożył na skarżącą, na podstawie art. 92 ust. 1 i ust. 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym – utd. (Dz. U. z 2004 r. Nr 204, poz. 2088 ze zm.) oraz l.p. 1.1.1. załącznika do cyt. ustawy, karę pieniężną 8.000,00 zł. za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji. Wykonywanie przez skarżącą K. P. transportu drogowego organ wywiódł z faktu, iż kierujący kontrolowanym pojazdem, mąż skarżącej B. P. nie był zatrudnionym przez skarżącą pracownikiem, a zatem nie spełniony został warunek uznania przewozu za przewóz na potrzeby własne określony w art. 4 pkt 4 a) utd. Powyższe skutkować musiało przyjęciem ustalenia, że skarżąca wykonywała transport drogowy bez wymaganej licencji, co narusza art. 5 ust. 1 utd. i sankcjonowane jest, na podstawie art. 92 ust. 1 tej ustawy, karą pieniężną w wysokości określonej l.p. 1.1.1. załącznika do utd.

Sąd nie podzielił stanowiska organu.

I. Zgodnie z art. 33 ust. 1 utd. przewozy drogowe na potrzeby własne mogą być wykonywane po uzyskaniu zaświadczenia potwierdzającego zgłoszenie przez przedsiębiorcę prowadzenia przewozów drogowych jako działalności pomocniczej w stosunku do jego działalności gospodarczej. W rozpatrywanej sprawie nie jest kwestionowane, że kierujący pojazdem B. P. okazał do kontroli wymagane dla przewozu na potrzeby własne zaświadczenie oraz wypis z zaświadczenia (k. 21 i 24 akt adm.). Powyższy fakt potwierdza stosowny wpis w protokole kontroli (k. 20 akt adm.). Z zamieszczonego w protokole opisu stanu faktycznego w dacie zatrzymania do kontroli wynika, że kierowca jechał na giełdę warzywną do K. po warzywa dla potrzeb prowadzonej przez skarżącą K. P. firmy P. w M. Jak wynika z zaświadczenia o wpisie do ewidencji gospodarczej oraz z zaświadczenia o numerze identyfikacyjnym REGON, firma prowadzona przez skarżącą zajmuje się sprzedażą hurtową warzyw i owoców. Protokół stwierdzający fakt wykonywania przewozu dla potrzeb firmy skarżącej został nie tylko podpisany przez B. P. ale również dodatkowo zaopatrzony został w stwierdzenie kierującego o prawdziwości danych zawartych w protokole. Powyższe dowody wraz z pismem skarżącej z dnia [...] października 2005 r. stanowiły uzasadnioną podstawę dla przyjęcia przez organ, iż przewóz wykonywany w dniu kontroli nie był przewozem dla celów prywatnych, jak później twierdziła skarżąca, składając wraz z mężem oświadczenia o takim charakterze przewozu (k.36 i 37 akt adm.). Mimo prawidłowości ustalenia, iż wykonywany w dacie kontroli przewóz nie był wykonywany dla celów prywatnych, nie można zgodzić się z dalszymi wnioskami organu, że przewóz ten był transportem drogowym tylko dlatego, iż kierujący nie spełniał warunku osoby zatrudnionej na umowę o pracę przez przedsiębiorcę realizującego przewóz na potrzeby własne.

Stosownie do art. 4 pkt 4 utd. przewozem na potrzeby własne jest każdy przejazd pojazdu po drogach publicznych z pasażerami lub bez, załadowanego lub bez ładunku, przeznaczonego do nieodpłatnego krajowego i międzynarodowego przewozu drogowego osób lub rzeczy, wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej, spełniający łącznie następujące warunki:

a) pojazdy samochodowe używane do przewozu są prowadzone przez przedsiębiorcę lub jego pracowników,

b) przedsiębiorca legitymuje się tytułem prawnym do dysponowania pojazdami samochodowymi,

c) w przypadku przejazdu załadowanego – rzeczy przewożone są własnością przedsiębiorcy lub zostały przez niego sprzedane, kupione, wynajęte, wydzierżawione, wyprodukowane, wydobyte, przetworzone lub naprawione albo celem przejazdu jest przewóz osób lub rzeczy z przedsiębiorstwa lub do przedsiębiorstwa na jego własne potrzeby, a także przewóz pracowników i ich rodzin,

d) nie jest przewozem w ramach prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie usług turystycznych.

W rozpatrywanej sprawie pojazd w dacie kontroli nie był załadowany, toteż dla oceny spełniania warunków przewozu na potrzeby własne pkt 4 c) cyt. artykułu nie ma zastosowania; nie ma również zastosowania pkt 4 d), gdyż skarżąca nie prowadzi działalności gospodarczej w zakresie usług turystycznych. Co do warunku określonego w pkt 4 b), nie ma wątpliwości, iż skarżąca posiadała tytuł prawny do pojazdu; jej twierdzenia w tym przedmiocie nie zostały poddane w wątpliwość przez organ. Kluczowym dla rozpatrywanej sprawy jest sformułowany w pkt 4 a) warunek prowadzenia pojazdu, którym wykonywany jest przewóz na potrzeby własne przez przedsiębiorcę lub jego pracowników. Niewątpliwie, przy braku zdefiniowania pojęcia "pracownik" przez przepisy ustawy o transporcie drogowym, termin ten może być rozumiany jedynie przy zastosowaniu przepisów regulujących systemowo kwestie pracownicze, a więc ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks Pracy (Dz. U. 1998 r. Nr 21, poz. 94 ze zm.). Zgodnie z art. 2 tej ustawy pracownikiem jest osoba zatrudniona na podstawie umowy o pracę, powołania, wyboru, mianowania lub spółdzielczej umowy o pracę. Zatem status pracownika uzyskuje osoba, z którą nawiązano stosunek pracy na podstawie jednego z wymienionych w art. 2 k.p. sposobów. Stosunek pracy cechuje, zgodnie z art. 22 § 1 k.p., wykonywanie pracy na rzecz pracodawcy i podporządkowanie jego kierownictwu, a także wykonywanie tej pracy w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę. Zastąpienie umowy o pracę umową cywilnoprawną w sytuacji wymagań przyjętych art. 22 § 1 nie jest dopuszczalne – art. 22 § 11k.p.

Jednak przepis art. 4 pkt 4 a) utd. formułując pojęcie przewozu na potrzeby własne przewiduje wykonywanie tego przewozu nie tylko przez zatrudnionego pracownika lecz również i w pierwszym rzędzie przez przedsiębiorcę.

W rozpatrywanej sprawie organ ustalił, iż skarżąca prowadząca przedsiębiorstwo P. realizowała przewóz dla potrzeb prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej w taki sposób, że prowadzenie pojazdu powierzyła tego dnia mężowi B. P. (str. 2 utrzymanej w mocy decyzji organu I instancji – k.41 akt adm.). Organ nie zakwestionował oświadczenia skarżącej z dnia [...] października 2005 r. w którym skarżąca stwierdziła, że mąż B. P. pomaga jej, a w dniu kontroli jechał po towar na jej prośbę. Powyższe oświadczenie stanowiło wręcz jedną z podstaw ustalenia stanu faktycznego rozstrzygnięcia i wyprowadzenia przez organ wniosku, że dla uznania wykonywania przewozu na potrzeby własne, B. P. winien posiadać status pracownika skarżącej K. P. Innymi słowy z uzasadnienia rozstrzygnięcia wynika, że aby można było mówić o wykonywaniu przez skarżącą w dniu kontroli przewozu na potrzeby własne i honorowaniu przedstawionego w trakcie kontroli zaświadczenia na takie przewozy, skarżąca powinna była osobiście prowadzić pojazd, a jeśli powierzyła tę czynność mężowi obowiązana była zatrudnić męża B. P. w oparciu o umowę o pracę. Z takim rozumowaniem nie sposób się zgodzić.

W ocenie Sądu, w sytuacji wykonywania określonego zadania/pracy przez małżonka osoby prowadzącej działalność gospodarczą, na rzecz małżonka – przedsiębiorcy, dla celów prowadzonej przez niego działalności nie można mówić o wymogu wykonywania takiego zadania/pracy na podstawie umowy o pracę. Okazjonalna pomoc, jaką świadczy osobie prowadzącej działalność gospodarczą w tej działalności jego małżonek, prowadzący z nim wspólne gospodarstwo domowe, stanowi konsekwencję obowiązku małżonków do wzajemnej pomocy oraz współdziałania dla dobra rodziny, którą przez swój związek założyli (art. 23 i 27 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy – Dz. U. Nr 9, poz. 59 ze zm.). Z powołanych przepisów k.r.io. nie można wysnuwać obowiązku świadczenia pracy w zakładzie współmałżonka, jednak w sytuacjach, w których z jakichkolwiek powodów, w szczególności z powodu choroby, konieczności opieki nad chorym członkiem rodziny, prowadzący działalność gospodarczą małżonek nie może wykonać określonej czynności, brak jest przeszkód, a jak twierdzą niektórzy komentatorzy, istnieje powinność drugiego małżonka udzielenia pomocy i wykonania nieodpłatnie pracy za małżonka, który tej pracy wykonać nie może (vide: A. Dyoniak, artykuł "Praca świadczona przez małżonka w zakładzie współmałżonka albo przy wykonywaniu przez niego zawodu", St. Prawnicze. 1992/3-4/55 – t.1). Udzielana przez małżonka pomoc w prowadzonej przez drugiego małżonka działalności gospodarczej, w ramach obowiązku ustawowego wzajemnej pomocy, jest normalną konsekwencją współdziałania małżonków na rzecz założonej przez nich rodziny i nie podlega zasadzie odpłatności (podobnie – vide: M. Skąpski artykuł "Świadczenie pracy podporządkowanej w ramach małżeńskiego obowiązku pomocy, PiP 1999/12/56 – t. 2.). Tym bardziej więc pomoc taka nie może zostać potraktowana jako praca regularnie świadczona, wymagająca potwierdzenia jej umową o pracę, którą formalnie nałożone zostaną na udzielającego pomocy małżonka obowiązki egzekwowane następnie przez małżonka zatrudniającego.

Reasumując, osoba udzielająca pomocy swemu małżonkowi w prowadzonej przez niego działalności gospodarczej i wykonująca w ramach tej pomocy określoną pracę fizyczną czy czynność techniczną, działając za małżonka prowadzącego działalność gospodarczą, działa w jego imieniu, a działanie takie winno być traktowane jako podejmowane przez prowadzącego działalność gospodarczą małżonka. Niewątpliwie taką prostą czynnością fizyczną jest prowadzenie pojazdu samochodowego, udostępnionego przez jednego z małżonków drugiemu dla celów prowadzonej działalności gospodarczej. Wykonywany pomocniczo w stosunku do prowadzonej działalności gospodarczej przewóz realizowany na prośbę osoby prowadzącej działalność gospodarczą, pojazdem prowadzonym przez małżonka tej osoby spełnia warunek, o którym mowa w art. 4 pkt 4 a) utd. i przy spełnieniu warunków określonych w ppkt od b) do d) jest przewozem na potrzeby własne.

II. Dodatkowo, należy zauważyć, że zgodnie z art. 6 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 173, poz. 1807) podejmowanie, wykonywanie i zakończenie działalności gospodarczej jest wolne dla każdego na równych prawach, z zachowaniem warunków określonych przepisami prawa. Powyższa zasada stanowi konkretyzację konstytucyjnej naczelnej zasady ustrojowej Rzeczypospolitej Polskiej przyjętej w art. 20 Konstytucji RP. Zasada ta przejawia się w tym, że podejmowanie i wykonywanie działalności gospodarczej jest wolne dla każdego na równych prawach, a ustawową przesłanką ograniczającą zakres stosowania tej zasady jest wymóg zachowania warunków określonych przepisami prawa. W wyroku z dnia 7 maja 2001 r. sygn. K 19/00 (OTK ZU Nr 4/2001, poz. 82) Trybunał Konstytucyjny wskazał, że " z użycia w art. 20 i art. 22 Konstytucji zwrotu "wolność działalności gospodarczej" wynika, że chodzi o działalność jednostek (osób fizycznych) oraz instytucji niepaństwowych (czy też szerzej ujmując – niepublicznych), które mają prawo samodzielnego decydowania o udziale w życiu gospodarczym, zakresie i formach tego udziału, w tym możliwie swobodnego podejmowania różnych działań faktycznych i prawnych, mieszczących się w ramach prowadzenia działalności gospodarczej. Chodzi tu więc o osoby fizyczne i inne podmioty, które korzystają z praw i wolności przysługujących człowiekowi i obywatelowi". Jak to jednak wynika z Konstytucji i orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego zasada wolności działalności gospodarczej nie ma jednak charakteru absolutnego i może doznać ograniczenia, aczkolwiek tylko w drodze ustawy i ze względu na ważny interes publiczny. Jednocześnie "ustawodawca nie może ustanawiać ograniczeń przekraczających pewien stopień uciążliwości, a zwłaszcza zapoznających proporcje pomiędzy stopniem naruszenia uprawnień jednostki, a rangą interesu publicznego, które ma w ten sposób podlegać ochronie" (orzeczenie z dnia 26 kwietnia 1995 r. sygn. K. 11/94, OTK 1995 r. cz. I, poz. 12).

Mając na uwadze wywody Sądu zamieszczone w części I uzasadnienia, brak jest uzasadnienia dla ograniczania możliwości incydentalnego korzystania przez osobę prowadzącą działalność gospodarczą z pomocy małżonka w tej działalności, jeżeli taka jest zgodna wola małżonków w tym przedmiocie i jeżeli ze względu na rozmiary prowadzonej działalności jest niecelowe i nieracjonalne zatrudnianie pracownika. Zaznaczenia wymaga, że pomoc małżonka może mieć, jak to już wyżej zaznaczono, charakter awaryjny, incydentalny, kiedy wyręczając małżonka – przedsiębiorcę działa niejako "w zastępstwie" tego przedsiębiorcy, a może również nosić cechy pomocy stałej. Wtedy tak pracujący małżonek jest osobą współpracującą w rozumieniu art. 8 ust. 11 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych ustawa o s.u.s. (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm.), traktowaną jak pracownik, podlegającą z tytułu stałej współpracy obowiązkowemu ubezpieczeniu emerytalnemu i rentowemu – art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy o s.u.s.

W rozpatrywanej sprawie, organ poprzestał na stwierdzeniu, że kierujący pojazdem B. P. nie jest pracownikiem będącej przedsiębiorcą K. P., a zatem przewóz nie jest przewozem na potrzeby własne lecz jest transportem drogowym wymagającym licencji, co skutkuje sankcją pieniężną w wysokości 8.000,00zł. Takie stanowisko organu prowadziło do tego, że nie czynił on żadnych ustaleń co do tego, czy B. P. wykonując czynności prowadzenia pojazdu w dniu kontroli, udzielał żonie prowadzącej działalność gospodarczą pomocy incydentalnej, czy działa w jej firmie jako osoba współpracująca, która winna być traktowana jak pracownik. Tymczasem, w obu przypadkach tj. w razie stwierdzenia, że B. P., kierując w dniu kontroli samochodem, udzielał żonie okazjonalnej pomocy w jej działalności gospodarczej, jak też w razie stwierdzenia, że B. P. ma status osoby współpracującej w rozumieniu ustawy o s.u.s., traktowanej jak pracownik, warunek postawiony przez art. 4 pkt 4 a) utd. należałoby uznać za spełniony.

Uznając, iż organ poprzez błędną interpretację art. 4 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym naruszył ten przepis oraz przepis art. 92 ust. 1 cyt. ustawy i niezasadnie wymierzył skarżącej karę za brak licencji, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi – p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą w części nakładającej karę pieniężną w wysokości 8.000,00 zł. O wykonalności uchylonych w części decyzji orzeczono na podstawie art. 152 p.p.s.a. zaś koszty postępowania przyznano skarżącej na zasadzie art. 206 i 200 p.p.s.a.

III. W pozostałej części zaskarżona decyzja odpowiada prawu, zarzuty skargi są nieuzasadnione. Organ ustalił ponad wszelką wątpliwość, że tachograf nie posiadał aktualnej legalizacji, co oznacza iż przyrząd kontrolny nie odpowiada przepisom w zakresie rejestracji wymaganych okresów jazdy. Powyższe naruszenie odpowiada sankcji 2.000,00 zł wskazanej w l.p. 1.11.7. pkt 2 załącznika do utd. Organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji szczegółowo wyjaśnił podstawę prawną nałożonej kary, z którą skarżąca nie polemizowała w skardze, brak jest wobec powyższego potrzeby wyjaśniania tej kwestii. Skarżąca twierdziła jednak, że nałożeniu wskazanej wyżej kary nie może równocześnie towarzyszyć nałożenie kary za nieprawidłowe działanie przyrządu kontrolnego. Nie można podzielić opinii skarżącej w tym względzie. Kara 200,00 zł. jaką organ wymierzył odpowiada sankcji wskazanej pod l.p. 1.11.9 pkt 3 lit. c) za nieużywanie lub nieprawidłowe używanie przełącznika grup czasowych – za każdą wykresówkę, jeżeli nie ma wątpliwości co do zapisów na wykresówce. Jak wynika z protokołu kontroli (k. 20 akt adm.) kierowca pojazdu – B. P. oświadczył, że nie przełączył przełącznika grup czasowych na pozycję "odpoczynek" i pozostał on w ustawieniu "inne prace". Nałożenie kary dokonało się zatem w oparciu o kontrolę przedstawionych inspektorom wykresówek nie zawierających odpowiednich wpisów oraz na podstawie jednoznacznego oświadczenia kierowcy. Nieużywanie przełącznika grup czasowych stanowi naruszenie powołanych w zaskarżonej decyzji przepisów prawa europejskiego oraz art. 92 ust. 1 pkt 6 utd. (wg stanu prawnego obowiązującego na dzień kontroli) i mimo, iż umieszczone jest normatywnie w grupie naruszeń oznaczonych jako "nieprawidłowe działanie przyrządu kontrolnego" pod l.p. 1.11.9. załącznika do utd., to jednak odnosi się do wadliwego działania osoby kierującej pojazdem, która obowiązana używać przełącznik nie czyni tego, wskutek czego zapisy na wykresówce nie odpowiadają rzeczywistości.

Mając na uwadze powyższe, Sąd oddalił żądanie skargi w tej części na zasadzie art. 151 p.p.s.a.