Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 42/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2017-03-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2 pkt 19, art. 5, art. 4 ust. 2-4, art. 7, art. 17 ust. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2016 poz 195
law: Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Dudek (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc - Malec, Sędzia NSA Witold Falczyński, Protokolant Starszy asystent sędziego Łucja Krasińska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 9 marca 2017 r. sprawy ze skargi H. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...] czerwca 2016 r. H. P. wystąpiła do Wójta Gminy P. o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na syna S..

Decyzją z dnia [...] lipca 2016 r., znak: [...] Wójt Gminy P. odmówił przyznania H. P. wnioskowanego świadczenia, podnosząc, że wnioskodawczyni nie spełnienia kryterium dochodowego określonego w art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (Dz. U. z 2016 r., poz. 195 ze zm.) na kwotę [...]zł. Organ ustalił bowiem, że miesięczny dochód rodziny skarżącej w przeliczeniu na osobę wyniósł [...] zł.

W odwołaniu od tej decyzji H. P. zakwestionowała wliczenie do dochodu rodziny dochodu z tytułu wyrównania renty męża. Wyjaśniła, że wyrównanie renty obejmowało okres od [...] r., a kwota wyrównania wypłacona w 2014 r. to [...] zł. Według niej, dochód ten jest dochodem utraconym.

Decyzją z dnia [...] listopada 2016 r., znak: [...], wydaną po rozpoznaniu odwołania H. P., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. P. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu decyzji kolegium wyjaśniło, że w 2014 r. źródłem dochodu rodziny były dochody małżonków P. podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, 3Ob, 30c, 30e i 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2016 r., poz. 2032 ze zm.), o których mowa w art. 3 pkt 1 lit. a/ ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1518 ze zm.). Dochody te kolegium ustaliło w oparciu o dołączone do wniosku zaświadczenia o dochodzie członka rodziny osiągniętym w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, czyli w 2014 r., wydane z upoważnienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. P. w dniu [...] września 2015 r., a także w oparciu o informacje o tych dochodach uzyskane przez organ pierwszej instancji drogą elektroniczną (art. 17 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci).

Na podstawie tych dokumentów kolegium przyjęło, że małżonkowie osiągnęli dochód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowych od osób fizycznych w wysokości [...] zł ([...] zł + [...] zł). Po odjęciu od tej kwoty wykazanych w tych dokumentach obciążeń, tj. podatku należnego ([...] zł), składki na ubezpieczenie społeczne ([...] zł) i składki na ubezpieczenie zdrowotne ([...] zł), które organ administracji odlicza z urzędu (art. 3 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych), dochód ten wyniósł [...] zł, w przeliczeniu na miesiąc [...] zł ([...] : 12 miesięcy), a w przeliczeniu na osobę: [...] zł ([...] zł : [...] osób).

Kolegium uznało, że skoro w świetle przepisów art. 5 ust. 3 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci dochód ten przekracza kryterium ustawowe ustalone na kwotę [...]zł, to tym samym nie ma podstaw do przyznania świadczenia wychowawczego.

Kolegium podkreśliło, że należność wypłacona mężowi skarżącej w 2014 r. z tytułu wyrównania renty z ZUS niewątpliwie powiększyła dochody rodziny w tym roku, jednakże należność ta stanowi źródło przychodu podlegające opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach określonych w art. 27 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2016 r. poz. 2032 ze zm.), a zarazem dochód, o jakim mowa w art. 3 pkt 1 lit. a/ ustawy o świadczeniach rodzinnych. Organ dodał również, że taki stan rzeczy znalazł potwierdzenie w zaświadczeniu wydanym z upoważnienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. P. z dnia [...] września 2015 r., w którym jako dochód osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, tj. w roku 2014 r. wykazano również należność z tytułu wyrównania renty wypłaconą mężowi skarżącej przez ZUS, a także w uzyskanej przez organ informacji elektronicznej o dochodzie małżonków podlegającym opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

W tym stanie rzeczy kolegium doszło do wniosku, że organ pierwszej instancji zasadnie uwzględnił należność wypłaconą mężowi skarżącej z tytułu wyrównania renty z ZUS w dochodach rodziny osiągniętych w 2014 r. Stanowisko co do uznania wyrównania renty z tytułu niezdolności do pracy za "dochód" w rozumieniu art. 2 pkt 2 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci Kolegium poparło poglądem zawartym w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 4 marca 2014 r., sygn. akt II SA/Łd 132/14 i w powołanym tam orzecznictwie sądowym.

W skardze na tę decyzję H. P. zarzuciła organom błędne wliczenie do dochodu rodziny należności z tytułu wyrównania renty męża, dodając, że mąż nie miał wpływu na to, kiedy wyrównanie zostanie wypłacone. Według niej, od dochodów osiągniętych przez męża w 2014 r. należy jeszcze odliczyć składki na ubezpieczenie zdrowotne, które nie zostały uwzględnione w zaświadczeniu z urzędu skarbowego. Zdaniem skarżącej, spełnia ona ustawowe kryterium dochodowe do przyznania świadczenia wychowawczego, gdyż w porównaniu z 2014 r. aktualne dochody rodziny obniżyły się i wynoszą [...] zł w przeliczeniu na osobę.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutu skargi, organ podniósł, że jednorazowego dochodu z tytułu wyrównania renty nie można było uznać za dochód "utracony", jak tego oczekiwała skarżąca, gdyż okoliczność ta nie mieści się w zamkniętym katalogu przyczyn utraty dochodu określonym w art. 2 pkt 19 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Ponadto, w ocenie kolegium, na uwzględnienie nie zasługuje również stanowisko skarżącej, że od dochodów męża należy odliczyć składki na ubezpieczenie zdrowotne. Kolegium stwierdziło, że w świetle art. 17 ust. 1 pkt 3 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, informacje o wysokości składek na ubezpieczenie zdrowotne, w tym informacje o wysokości składek od poszczególnych płatników i okresach opłacania przez nich tych składek, organ prowadzący postępowanie w sprawie świadczenia wychowawczego ma obowiązek samodzielnie uzyskać lub zweryfikować od organu emerytalno-rentowego drogą elektroniczną. Z obowiązku tego w sprawie rozstrzygniętej zaskarżoną decyzją organ pierwszej instancji wywiązał się, a potwierdzeniem tego jest odpowiedź z systemu elektronicznego ZUS otrzymana przez organ w dniu [...] lipca 2016 r. Z odpowiedzi tej wynika, że kwota składki na ubezpieczenie zdrowotne męża skarżącej za okres od [...] stycznia 2014 r. do 31 grudnia 2014 r., miała wartość zerową. H. P. zarówno w postępowaniu administracyjnym, jak i obecnym sądowym nie przedłożyła dowodu, który skutecznie zakwestionowałby miarodajność danych o wysokości składek na ubezpieczenie zdrowotne jej męża uzyskanych przez organ od ZUS drogą elektroniczną, ani nie uzasadniła szczegółowo swojego stanowiska w tym względzie. Dowodem takim nie jest załączona do akt decyzja ZUS z dnia [...] lutego 2014 r., z której wynika tylko tyle, że składka na ubezpieczenie zdrowotne została naliczona i pobrana zarówno od należności wypłaconej z tytułu wyrównania renty, jak i będzie naliczana od bieżąco przysługującego świadczenia. Kolegium stwierdziło, że z analizy przepisów ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1793 ze zm.) oraz z ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych wynika, że część składki na ubezpieczenie zdrowotne w wysokości 7,75% podstawy jej wymiaru odliczana jest przez płatnika od podatku dochodowego, a różnica pomiędzy pełną wysokością podstawy wymiaru składki, która wynosi 9%, a częścią składki odpowiadającą 7,75% jej wymiaru jest finansowana przez podatnika z jego dochodu netto, czyli potrącana z renty. Oznacza to, zdaniem Kolegium, że składka na ubezpieczenie zdrowotne w wysokości 7,75% podstawy jej wymiaru została już odliczona przez ZUS od podatku dochodowego, jaki mąż skarżącej musiałby zapłacić od dochodów osiągniętych w 2014 r. z tytułu renty, w tym wyrównania prawa do renty za okres wsteczny, a pozostała jej część jest potrącana na bieżąco z renty. Według obliczeń kolegium, tylko od dochodu osiągniętego przez męża skarżącej w wysokości [...] zł musiałby on zapłacić podatek dochodowy w wysokości [...] zł ([...] x 18% = [...] zł). Z zaświadczeń z urzędu skarbowego i danych o dochodach uzyskanych drogą elektroniczną wynika natomiast, że małżonkowie rozliczali się wspólnie i od swoich łącznych dochodów, czyli od [...] zł zapłacili podatek należny, czyli podatek po odliczeniach i ulgach, jedynie w wysokości [...] zł. Z tych też względów stawiany przez skarżącą zarzut o nieodliczeniu od dochodów męża składki na ubezpieczenie zdrowotne, który w istocie zmierza do podważenia prawidłowości obliczenia wysokości dochodu rodziny, kolegium uznało za chybiony.

Kolegium podniosło nadto, że nawet gdyby uznać powyższe stanowisko za nietrafne, a tym samym zaakceptować stanowisko skarżącej i od dochodów małżonków polegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych odliczyć składki męża skarżącej na ubezpieczenie zdrowotne zgodnie z decyzją ZUS z [...] lutego 2014 r., tj. kwotę [...]zł i kwotę [...]zł ([...] zł x 12 miesięcy), to i tak kryterium dochodowe uprawniające H. P. do uzyskania prawa do świadczenia wychowawczego byłoby przekroczone. Obliczenie dochodu rodziny przedstawiałoby się bowiem następująco: dochody małżonków w wysokości [...] zł ([...] + [...] zł) - podatek należny w wysokości [...] zł - składki na ubezpieczenie społeczne skarżącej w wysokości [...] zł - składki na ubezpieczenie zdrowotne małżonków w wysokości [...] zł ([...] zł + [...] zł + [...] zł) = [...] zł : 12 miesięcy = [...] zł : 5 osób = [...] zł.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji nie naruszają prawa.

W myśl art. 5 ustawy z dnia [...] lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, świadczenie wychowawcze przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, w wysokości [...] zł miesięcznie na dziecko w rodzinie (ust. 1). Świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty [...]zł (ust. 3). Jeżeli natomiast członkiem rodziny jest dziecko niepełnosprawne, świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty [...]zł (ust. 4).

Z przepisu tego wynika, że podstawową przesłanką przyznania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko jest spełnienie kryterium dochodowego wynoszącego zasadniczo [...] zł, a w przypadku dziecka niepełnosprawnego [...] zł.

Stosownie do treści art. 2 pkt 1 powołanej wyżej ustawy, za dochód uważa się dochód w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych, z kolei, w myśl art. 3 pkt. 1 lit. a/ ustawy o świadczeniach rodzinnych dochód to - po odliczeniu kwoty alimentów świadczonych na rzecz innych osób – a) przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne, b) deklarowany w oświadczeniu dochód z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, pomniejszony o należny zryczałtowany podatek dochodowy i składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne, c) inne (ściśle wymienione) dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych (...).

Przy czym - zgodnie z art. 48 ust. 1 i 2 ustawy - pierwszy okres, na który ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, rozpoczyna się z dniem wejścia w życie ustawy i kończy się dnia [...] września 2017 r.

W przypadku ustalania prawa do świadczenia wychowawczego na okres, o którym mowa w ust. 1, rokiem kalendarzowym, z którego dochody stanowią podstawę ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego, jest rok kalendarzowy 2014. Prawo do świadczenia ustala się z uwzględnieniem określonych ustawą przepisów o utracie i uzyskaniu dochodu.

Rozpatrując niniejszą sprawę, organy prawidłowo zastosowały powyższe przepisy przy ustalaniu dochodu na osobę w rodzinie skarżącej za rok kalendarzowy 2014. Na podstawie kompletnej dokumentacji urzędowej organy zasadnie przyjęły, że rodzina skarżącej w roku 2014 osiągnęła dochód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowych od osób fizycznych w wysokości [...] zł ([...] zł + [...] zł). Od tej kwoty, stosownie do treści art. 3 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, organy odliczyły należny podatek w kwocie [...]zł, składkę na ubezpieczenie społeczne w kwocie [...]zł i składkę na ubezpieczenie zdrowotne w kwocie [...]zł. W rezultacie powyższego dochód rodziny skarżącej wyniósł [...] zł, co w przeliczeniu na miesiąc dało kwotę [...]zł.

Powyższe nie pozostawia wątpliwości, że skoro miesięczny dochód w rodzinie skarżącej w przeliczeniu na osobę wynosił [...] zł ([...] zł: [...] osób), a zatem przekroczył kryterium dochodowe określone w art. 5 ust. 3 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci na kwotę [...]zł, to nie ma podstaw do przyznania skarżącej świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko.

Wbrew stanowisku skarżącej, organy zasadnie wliczyły do dochodu jej rodziny kwotę [...]zł wypłaconą jej mężowi w 2014 r. z tytułu wyrównania renty z ZUS za okres od [...] r. Dochód ten nie jest bowiem dochodem utraconym, który nie podlega wliczeniu do dochodu zgodnie z dyspozycją art. 7 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci.

Dochodu z tytułu wyrównania renty nie można było uznać za dochód utracony, gdyż okoliczność ta nie mieści się w zamkniętym katalogu przyczyn utraty dochodu zawartym w art. 2 pkt 19 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci.

W myśl tego przepisu, okoliczności, które powodują utratę dochodu, to:

a) uzyskanie prawa do urlopu wychowawczego,

b) utrata prawa do zasiłku lub stypendium dla bezrobotnych,

c) utrata zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej,

d) utrata zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, a także emerytury lub renty, renty rodzinnej lub renty socjalnej,

e) wyrejestrowanie pozarolniczej działalności gospodarczej lub zawieszeniem jej wykonywania w rozumieniu art. 14a ust. 1d ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2015 r. poz. 584 ze zm.),

f) utrata zasiłku chorobowego, świadczenia rehabilitacyjnego lub zasiłku macierzyńskiego, przysługujących po utracie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej,

g) utrata zasądzonych świadczeń alimentacyjnych w związku ze śmiercią osoby zobowiązanej do tych świadczeń lub utratą świadczeń pieniężnych wypłacanych w przypadku bezskuteczności egzekucji alimentów w związku ze śmiercią osoby zobowiązanej do świadczeń alimentacyjnych,

h) utrata świadczenia rodzicielskiego,

i) utrata zasiłku macierzyńskiego, o którym mowa w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników,

j) utrata stypendium doktoranckiego określonego w art. 200 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2012 r. poz. 572, ze zm.).

Utrata wyrównania renty z ZUS nie mieści się w żadnej z wyżej wskazanych kategorii, co wyklucza uznanie go za dochód utracony.

W związku z powyższym okoliczność, że w po roku 2014 mąż skarżącej nie otrzymał tego rodzaju dochodu, na skutek czego pogorszyła się sytuacja materialna rodziny skarżącej, nie ma - w świetle obowiązujących przepisów - wpływu na ustalenie jej dochodu za 2014 r., będącego podstawą do oceny, czy spełnia ona kryterium dochodowe uprawniające do przyznania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko.

Organom nie można również zarzucić naruszenia prawa poprzez nieodliczenie od dochodu osiągniętego przez męża w 2014 r. składek na ubezpieczenie zdrowotne, które nie zostały uwzględnione w zaświadczeniu z urzędu skarbowego.

W myśl art. 17 ust. 1 pkt 3 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, informacje o wysokości składek na ubezpieczenie zdrowotne, w tym informacje o wysokości składek od poszczególnych płatników i okresach opłacania przez nich tych składek, organ prowadzący postępowanie w sprawie świadczenia wychowawczego ma obowiązek samodzielnie uzyskać lub zweryfikować od organu emerytalno- rentowego drogą elektroniczną.

W aktach niniejszej sprawy zamieszczona jest informacja z systemu elektronicznego ZUS uzyskana przez organ pierwszej instancji w dniu [...] lipca 2016 r. (k. 4), z której wynika, że kwota składki na ubezpieczenie zdrowotne męża skarżącej za okres od [...] stycznia 2014 r. do [...] grudnia 2014 r., miała wartość zerową. Nie ma żadnych podstaw, by kwestionować wiarygodność tego dokumentu.

Ponadto, nawet gdyby od dochodów małżonków polegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych odliczyć składki męża skarżącej na ubezpieczenie zdrowotne, tj. kwotę [...]zł i kwotę [...]zł ([...] zł x 12 miesięcy) wynikającą z decyzji ZUS z [...] lutego 2014 r., to kryterium dochodowe uprawniające skarżącą do uzyskania prawa do świadczenia wychowawczego zostałoby przekroczone. Po odliczeniu od dochodu małżonków w wysokości [...] zł ([...] + [...] zł) podatku należnego w wysokości [...] zł, składek na ubezpieczenie społeczne skarżącej w wysokości [...] zł i składek na ubezpieczenie zdrowotne małżonków w wysokości [...] zł ([...] zł + [...] zł + [...] zł) pozostaje bowiem kwota [...]zł, która, podzielona na [...] miesięcy, wynosi [...] zł.

Z powyższego wynika, że nawet, gdyby odliczyć od dochodu rodziny skarżącej za rok 2014 składki na ubezpieczenie zdrowotne jej męża niewykazane w informacji z systemu elektronicznego ZUS, to miesięczny dochód rodziny skarżącej w przeliczeniu na osobę wynosiłby [...] zł, co przekracza kryterium dochodowe określone w art. 5 ust. 3 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci.

Z tych względów skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz.718 ze zm.).