Postanowienie NSA, sygn. akt II OZ 1112/09
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2009-12-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6151 Lokalizacja dróg i autostrad
Hasła tematyczne: Przywrócenie terminu
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 86,  art. 87,  art. 106  par. 3,  art. 153,  art. 184 w zw. z  art. 197  par. 1 i  par. 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 43,  art. 44
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Łuczaj po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M.G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 października 2009 r., sygn. akt IV SA/Wa 2035/07 o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi M. G. na decyzję Wojewody M. z dnia [...] 2007 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia lokalizacji drogi powiatowej postanawia: oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 14 października 2009 r., sygn. akt IV SA/Wa 2035/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił M. G.przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Wojewody M. z dnia [...] 2007 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia lokalizacji drogi powiatowej.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd podał, iż w skardze na decyzję Wojewody M. z dnia [...] 2007 r., nadanej w dniu 28 września 2007 r. w urzędzie pocztowym M. G. wniósł o uznanie skargi za wniesioną w terminie wskazując, iż zaskarżonej decyzji nie otrzymał, a zapoznał się z jej treścią u brata dopiero w dniu poprzedzającym sporządzenie skargi.

Postanowieniem z dnia 30 stycznia 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił przywrócenia terminu do złożenia skargi.

Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 20 marca 2008 r., sygn. akt II OZ 240/08 uchylił powyższe postanowienie Sądu, podkreślając, iż zachodzi uzasadniona wątpliwość, czy doręczenie zaskarżonej decyzji spełniło wszystkie warunki, aby mogło być uznane za skuteczne. Jako niezbędne ustalenie dla rozstrzygnięcia, Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że ustalenie przez Sąd pierwszej instancji kim była osoba, która odebrała przesyłkę adresowana do skarżącego i czy można było ją uznać za dorosłego domownika.

Postanowieniem z dnia 3 czerwca 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przywrócił skarżącemu termin do wniesienia skargi wskazując, iż z oświadczenia skarżącego, zawartego w piśmie z dnia 14 maja 2008 r. wynika, że nie jest mu znana osoba "E. G.", którym to podpisem sygnowano zwrotne potwierdzenie odbioru zaskarżonej decyzji, przesłane do skarżącego na adres w Belgii, co oznacza, iż decyzja Wojewody M. z dnia [...] 2007 r. nie została skarżącemu skutecznie doręczona.

Naczelny Sąd Administracyjny, po rozpoznaniu zażalenia Prezydenta Miasta S., postanowieniem z dnia 27 sierpnia 2008 r., sygn. akt II OZ 835/08 uchylił powyższe postanowienie podnosząc, iż rozpoznanie przedmiotowego wniosku przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nastąpiło bez uwzględnienia wiążących go wskazań co do dalszego postępowania, zawartych w postanowieniu z dnia 20 marca 2008 r., czym naruszono treść art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Postanowieniem z dnia 31 marca 2009 r. Sąd pierwszej instancji przywrócił M. G. termin do złożenia skargi uznając, iż doręczenie zaskarżonej decyzji było nieskuteczne oraz mając na uwadze zasadę, iż wątpliwości nie dające się wyjaśnić w sposób jednoznaczny tłumaczy się na korzyść strony.

Po rozpoznaniu zażalenia Prezydenta Miasta S. na powyższe postanowienie, Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 17 czerwca 2009 r., sygn. akt II OZ 511/09 uchylił zaskarżone postanowienie podnosząc, iż doręczanie korespondencji w postępowaniu administracyjnym prowadzonym przez polski organ administracyjny odbywa się w oparciu o art. 43 k.p.a., a nie według przepisów prawa belgijskiego. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż ogólna zasada obciążająca organ administracyjny obowiązkiem zgromadzenia materiału dowodowego (art. 7 i art. 77 k.p.a.), przy ocenie skuteczności doręczenia stronie decyzji doznaje ograniczenia, gdyż zastępcze formy doręczania pism (art. 43 i art. 44 k.p.a.) rodzą domniemanie prawne, iż pismo zostało doręczone adresatowi. Domniemanie to może zostać obalone, zaś ciężar obalenia tego domniemania spoczywa na stronie. Skarżący nie obalił domniemania prawidłowości doręczenia pisma. Z załączonego do akt potwierdzenia odbioru wynika, iż doręczenia dokonano do rąk "E. G.", przy czym wnioskodawca nie wskazuje by była to osoba niepełnoletnia. M. G. podnosi, że jest to osoba mu nieznana, jednakże w świetle przedłożonych dokumentów przez Prezydenta Miasta S. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że twierdzenie powyższe jest niewiarygodne.

W piśmie procesowym z dnia 13 lipca 2009 r. M. G. wskazał, iż w sprawie dokonano nieprawidłowego doręczenia zastępczego. Wyjaśnił, iż w Belgii w razie doręczenia zastępczego winna zostać wpisana na potwierdzeniu odbioru godzina, data, imię i nazwisko pełnomocnika, numer pełnomocnictwa, numer dowodu tożsamości pełnomocnika. Skoro więc doręczyciel nie wpisał pełnego imienia i nazwiska odbiorcy przesyłki i nie zamieścił na potwierdzeniu doręczenia numeru dowodu tożsamości oraz numeru upoważnienia to przesyłka nie została odebrana przez osobę upoważnioną, nawet jeśli to miał być pełnoletni członek rodziny wnioskodawcy.

Skarżący wyjaśnił, iż nigdy nie twierdził, że nie wie kim może być osoba nosząca imię rozpoczynające się na literę "E." lecz, że nieznana jest mu osoba "E. G." jaka rzekomo podpisała się na potwierdzeniu odbioru przesyłki listowej lub, że nie wie kim jest osoba "E. G.". Brak ustalenia kim jest "E. G." obciąża wyłącznie Wojewodę Mazowieckiego, gdyż dokonał on reklamacji usługi pocztowej dopiero po 17 miesiącach od dnia jej nadania, skutkiem czego nie mogła być ona rozpatrzona przez Pocztę Belgijską.

Skarżący podniósł, iż jego żona E. nie mogła podpisać się na potwierdzeniu odbioru, gdyż nie miała upoważnienia do odbioru przesyłek wystawionego przez męża. Żona skarżącego, posiadająca obywatelstwo belgijskie od ponad 20 lat, zgodnie z prawem belgijskim używa nazwiska rodowego B. i nie posiada żadnego dokumentu belgijskiego na nazwisko G., zaś gdyby posłużyła się paszportem polskim, to tym bardziej doręczyciel belgijski zażądałby okazania stosownego upoważnienia, które zostałoby odnotowane w dokumentach pocztowych wraz z numerem dokumentu tożsamości - paszportu. M. G. podał, iż wyjechał wraz z rodziną na wakacje poza granice Belgii dnia 14 lipca 2007 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przytoczył treść art. 86 § 1 i art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a. i podkreślił, że stosownie do art. 153 p.p.s.a. jest związany oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 czerwca 2009 r., sygn. akt II OZ 511/09. W uzasadnieniu tegoż postanowienia Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż doręczenie korespondencji w postępowaniu administracyjnym prowadzonym przez polski organ administracyjny odbywa się w oparciu o art. 43 k.p.a., a nie przepisy prawa belgijskiego. Zgodnie z art. 43 k.p.a. w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi.

Sąd pierwszej instancji wskazał, iż skarżący do dnia dzisiejszego pozostaje w związku małżeńskim z E. G. z domu B. i zamieszkują wspólnie w Belgii. Dokonując analizy pokwitowania odbioru przesyłki na którym widnieje wpis "E. G.", Sąd powołując się na zasady logicznego rozumowania oraz doświadczenia życiowego uznał, iż odbioru przesyłki dokonała żona wnioskodawcy E. G. z domu B.. Zrodziło to domniemanie prawne, że przesyłka została doręczona adresatowi. M. G. nie podjął próby obalenia tego domniemania. Wnioskodawca twierdził jedynie, iż nieznana jest mu osoba "E.G." ewentualnie nie wie kim jest osoba "E. G.", czemu Sąd nie dał wiary. Skarżący od początku miał wiedzę iż "E. G." to dane pozwalające zidentyfikować jego małżonkę. Zdaniem Sądu, skoro skarżący nie złożył oświadczenia w zakresie, kto z nim zamieszkuje i jest tam zameldowany, ewentualnie kto był uprawniony do wstępu do mieszkania, to należy przyjąć, iż żadne osoby postronne nie miały dostępu do jego mieszkania. Skoro nie wskazano osób mających dostęp do mieszkania wnioskodawcy, a jego żona posługiwała się w Polsce nazwiskiem G., zrodziło się domniemanie, iż to ona odebrała przesyłkę. Domniemanie to nie zostało skutecznie obalone przez wnioskodawcę. Wnioskodawca nie przedstawił ponadto żadnego dowodu na wykazanie, iż w dniu odbioru przesyłki, jego małżonka nie była w mieszkaniu i w związku z tym nie mogła potwierdzić odbioru przesyłki, gdyż była w tym czasie z mężem na wakacjach. Twierdzenie, iż żona odbierając przesyłkę nie mogła podpisać się nazwiskiem męża, które w świetle prawa polskiego dalej nosi, jest zdaniem Sądu niewiarygodne. Podjęcie przesyłki adresowanej do strony postępowania przez dorosłego domownika i złożenie podpisu na zwrotnym potwierdzeniu odbioru oznacza podjęcie się przez niego oddania korespondencji adresatowi.

Z powyższych względów Sąd przyjął, iż podczas nieobecności adresata przesyłkę odebrał dnia 17 lipca 2007 r. dorosły domownik, a zatem została ona skutecznie doręczona wedle art. 43 k.p.a. W tej sytuacji termin do złożenia skargi upłynął w dniu 16 sierpnia 2007 r.

Wnioskodawca nie wykazał, iż uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. W szczególności nie uprawdopodobnił, iż w okresie pomiędzy doręczeniem zaskarżonej decyzji na jego adres (17 lipca 2007 r.), a dniem złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi (28 września 2007 r.) zaszły jakiekolwiek zdarzenia o charakterze nadzwyczajnym. Wyjaśnienia wnioskodawcy od początku zmierzały jedynie do zakwestionowania prawidłowości doręczenia decyzji Wojewody M. Za gołosłowne i niewiarygodne Sąd uznał tłumaczenie, iż w okresie lipca i sierpnia wnioskodawcy ani jego żony nie było pod belgijskim adresem zamieszkania.

Odnosząc się do twierdzeń wnioskodawcy, iż w świetle zasad doręczania przesyłek przez pocztę belgijską doręczenie listu jego żonie nie było możliwe, gdyż nie dysponowała pełnomocnictwem i według dokumentów jakimi posługiwała się w Belgii nosiła inne nazwisko (B.) Sąd stwierdził, iż skarżący ze swej strony nie wskazał na podjęcie jakichkolwiek działań w celu wyjaśnienia kwestii doręczenia przesyłki (np. wystąpienie do Poczty Belgijskiej), co uwiarygodniałoby jego zainteresowanie ujawnieniem okoliczności związanych z tym faktem. W oparciu o okoliczności sprawy (w szczególności zbieżności na zwrotnym potwierdzeniem odbioru inicjału imienia oraz nazwiska z danymi personalnymi żony wnioskodawcy) Sąd za niewiarygodne uznał twierdzenia żony skarżącego, iż nigdy nie podejmuje przesyłek adresowanych do męża.

Sąd pierwszej instancji uznał, że brak jest przesłanek do przyjęcia, iż skarżący nie otrzymał decyzji Wojewody M. z dnia [...] 2007r. i nie z własnej winy nie mógł zapoznać się z jej treścią oraz, że uchybienie terminu do złożenia skargi nastąpiło bez winy skarżącego.

Zażalenie na powyższe postanowienie złożył M. G., wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, ewentualnie o zmianę zaskarżonego postanowienia przez przywrócenie skarżącemu terminu do złożenia skargi na decyzję Wojewody M. z dnia [...] 2007 r.

Skarżący zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie:

- art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez niewłaściwe zastosowanie niewłaściwej interpretacji art. 43 k.p.a. poprzez błędne uznanie, iż skarżącemu skutecznie została doręczona decyzja Wojewody M.z dnia [...] 2007 r.;

- art. 86 p.p.s.a., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, a w szczególności poprzez przyjęcie, iż wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do złożenie skargi jest niezasadny;

- art. 43 k.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie, a w szczególności poprzez przyjęcie, iż decyzja Wojewody M. z dnia [...] 2007 r. została skutecznie doręczona stronie poprzez doręczenie jej innej nieznanej adresatowi osobie;

- art. 6, 7, 8, 9,10,12 k.p.a. - naczelne zasady postępowania administracyjnego.

W uzasadnieniu zażalenia skarżący podniósł, iż ocena prawna (art. 153 p.p.s.a.) o charakterze wiążącym musi dotyczyć właściwego zastosowania konkretnego przepisu czy też prawidłowej wykładni w odniesieniu do ściśle określonego rozstrzygnięcia podjętego w konkretnej sprawie. W postanowieniu z dnia 17 czerwca 2009 r., sygn. akt II OZ 511/09 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że skuteczność doręczenia decyzji skarżącemu należy oceniać zgodnie z treścią art. 43 k.p.a.

Zdaniem skarżącego, fakt ewentualnego pokrewieństwa domniemanego przez posługiwanie się takim samym nazwiskiem, nie przesądza o zaliczeniu tej osoby do kręgu osób uprawnionych do odbioru przesyłki w postępowaniu administracyjnym. Skarżący stwierdził, iż wielokrotnie podkreślał, iż nie wie kim mogłaby być ewentualnie osoba posługująca się podpisem "E. G." - na pewno zaś nie jest to podpis zamieszkującej wspólnie ze skarżącym żony E., gdyż ona zgodnie z prawem belgijskim w Belgi posługuje się dokumentami na nazwisko "B.". Skarżący poprzez dołączenie oświadczenia żony obalił domniemanie jakoby zwrotka podpisana przez "E. G." została odebrana przez żonę skarżącego.

Skarżący zwrócił uwagę, iż przez powierzenie doręczenia przesyłki poczcie polskiej poddaje jej doręczenie rygorom i prawu pocztowemu, w tym uznawanym przez pocztę konwencjom międzynarodowym i dyrektywom unii europejskiej. Zatem należy mieć również na uwadze, iż to czy przesyłka trafia do pełnoletniego domownika adresata ocenia tylko i wyłącznie doręczyciel, któremu przysługują zgodnie z prawem pocztowym ograniczone kompetencje do legitymowania osób, którym powierza korespondencje. Zdaniem skarżącego, prawidłowość doręczenia przesyłki zagranicznej można ocenić tylko przy pomocniczym odwołaniu się do prawa pocztowego obowiązującego w miejscu doręczenia. Nadto załączone do akt potwierdzenie odbioru decyzji ma podstawowy mankament - doręczyciel nie wskazał, komu przesyłka została doręczona. Samo wyjaśnienie doręczyciela, że doręczył pismo pod wskazanym adresem nie wyjaśnia okoliczności zasadniczej - czy pismo zostało doręczone adresatowi czy też dorosłemu domownikowi. Niewyjaśnienie tej okoliczności, wobec stanowczego zaprzeczania skarżącego i jego małżonki, aby oni kwitowali odbiór przesyłki, powoduje, że wydane w sprawie postanowienie zostało wydane z istotnym naruszeniem przepisów proceduralnych (wyrok NSA z dnia 10 listopada 1996 r., SA/Gd 2571/94). Przerzucanie ciężaru dowodzenia na stronę postępowania sprawia, że art. 43 k.p.a. narusza art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Skarżący podniósł, że nie był i nie jest w stanie ustalić, kto tak naprawdę odebrał adresowaną do niego przesyłkę. O wydanej decyzji skarżący dowiedział się od brata będąc w Polsce i nie ma podstaw twierdzić inaczej, gdyż zawsze i zachowaniem zakreślanych mu terminów wykonywał nałożone na niego ciężary procesowe, czy to przed Sądem czy w ramach postępowania administracyjnego. Zdarzenie, jakie wystąpiło bez winy skarżącego nie może negatywnie wpływać na sytuację procesową strony.

M. G. podkreślił, iż Sąd pominął całkowicie fundamentalne kwestie podnoszone przez skarżącego w zakresie doręczeń przesyłek międzynarodowych i oceny skuteczności takich doręczeń oraz wymogów z tym związanych, na które wskazywał w piśmie z dnia 13 lipca 2009 r. Jednocześnie skarżący wniósł o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego ds. piśmiennictwa, przy pomocy którego wykaże, że podpis złożony na rzeczonym zwrotnym poświadczeniu odbioru przesyłki nie jest podpisem jego żony, która nigdy tej przesyłki nie odebrała.

W odpowiedzi na zażalenie uczestnik postępowania Prezydent Miasta S. wniósł o jego oddalenie. Zdaniem uczestnika postępowania skarżący nie przedstawił żadnych wiarygodnych dowodów uprawdopodabniających fakt odebrania decyzji przez osobę nieuprawnioną. Nie wskazał osób przebywających pod adresem zamieszkania skarżącego. Skarżący przez wiele lat ukrywał przed Sądem i organami administracji fakt zamieszkiwania w Belgii wraz z małżonką. Odnośnie zgłoszonego wniosku o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego grafologa Prezydent S. wskazał, iż jest on niedopuszczalny. W postępowaniu przed sądem administracyjnym dowodami są dokumenty urzędowe oraz prywatne.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Po pierwsze, nie można podzielić zarzutu podniesionego w zażaleniu dotyczącego naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 153 p.p.s.a., zgodnie z którym ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Z uwagi na treść tego przepisu Sąd pierwszej instancji związany był oceną prawną, wyrażoną przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 17 czerwca 2009 r., sygn. akt II OZ 511/09, iż doręczenie korespondencji w postępowaniu administracyjnym prowadzonym przez polski organ odbywa się w oparciu o przepisy k.p.a., a nie przepisy prawa belgijskiego.

Stosownie do treści art. 43 zdanie pierwsze k.p.a. w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. Naczelny Sąd Administracyjny w powyższym postanowieniu z dnia 17 czerwca 2009 r. podkreślił, że zastępcze formy doręczenia pism przewidziane w art. 43 i art. 44 k.p.a. rodzą domniemanie prawne, że pismo zostało doręczone adresatowi. Domniemanie to może zostać obalone, gdy adresat udowodni, że mimo zastosowania zastępczej formy doręczenia pismo nie zostało mu doręczone z przyczyn od niego niezależnych. Ciężar obalenia domniemania spoczywa na stronie. Obalenie domniemania o doręczeniu pisma rodzi prawo do przywrócenia stronie terminu do dokonania określonej czynności prawnej. Jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny uznał za niewiarygodne twierdzenie skarżącego, że jest mu nieznana osoba "E.G.", do rąk której dokonano doręczenia decyzji i stwierdził, że M.G. nie obalił domniemania prawidłowości doręczenia decyzji Wojewody M. z dnia [...] 2007 r.

Zaznaczyć należy, iż dokonując takiej oceny Naczelny Sąd Administracyjny dysponował ,już oświadczeniem żony skarżącego z dnia 5 maja 2009 r. Także już uprzednio Sąd ocenił kwestie związane z nazwiskiem rodowym żony skarżącego ("B.").

Stanowiska Sądu co do skuteczności doręczenia skarżącemu decyzji nie mogły zmienić kserokopie kopert z naklejkami, blankietu potwierdzenia odbioru/doręczenia i treść awiza z jego tłumaczeniem. Złożone kserokopie kopert z naklejkami dotyczą innych spraw, a nadto jak wynika z tłumaczenia informacji z koperty informacja ta dotyczy sytuacji, gdy adresat jest nieobecny, brak wskazanego pełnomocnika i przesyłka nie nadaje się do dostarczenia. Tego rodzaju sytuacja nie wystąpiła w niniejszej sprawie. Tłumaczenie zaś awiza dotyczy tylko jednej strony tego awiza, a nadto w niniejszej sprawie nie miało miejsce doręczenie decyzji w trybie awiza. Natomiast druk blankietu potwierdzenia odbioru/doręczenia jest wprawdzie takim samym drukiem jaki znajduje się w aktach sprawy z podpisem "E.G.", lecz jego złożenie nie wpływa na powyższą ocenę. Druki takiego awiza zawierają także treść w języku polskim. Na druku tym znajduje się informacja o treści: "potwierdzenie to będzie mogło być podpisane przez adresata lub jeśli przepisy kraju przeznaczenia to przewidują przez inną upoważnioną osobę lub przez pracownika urzędu przeznaczenia". Nadto na druku znajdującym się w aktach sprawy doręczyciel zakreślił, że jest to przesyłka z poświadczonym doręczeniem i przesyłka została należycie przekazana data "17.07.07", podpis "E.G.".

Z przedłożonego przez Prezydenta Miasta Siedlce skróconego odpisu aktu małżeństwa (k. 254) wynika, że małżonką skarżącego jest E. G. z domu B. W Ewidencji Ludności Prowadzonej przez Prezydenta Miasta S. (według stanu na dzień 7 kwietnia 2009 r. - k. 281) znajduje się zapis, że E. G. (obywatelstwo polskie) wymeldowała się ze stałego miejsca zameldowania w S. w 1982 r. w związku z wyjazdem do Belgii (adres stały - Belgia). Jednocześnie skarżący potwierdził, że zamieszkuje z żoną w Belgii. Żona jest dorosłym domownikiem w rozumieniu art. 43 k.p.a. Jeżeli dorosły domownik adresata nie odmawia przyjęcia przesyłki, to oznacza, że podjął się doręczenia przesyłki adresatowi.

W tej sytuacji podzielić należy stanowisko Sądu pierwszej instancji, iż M. G. nie obalił domniemania doręczenia decyzji Wojewody M. z dnia [...] 2007 r. W tych okolicznościach sprawy należy stwierdzić, iż nie może odnieść zamierzonego skutku powoływanie się przez M. G.na wyrok WSA w Łodzi z dnia 16 października 2008r. sygn. akt II SA/Łd 455/08 dotyczący pojęcia domownika i wyrok NSA z dnia 10 listopada 1996r. sygn. akt SA/Gd 2571/94 dotyczący doręczania przesyłki domownikowi. Podkreślić należy, iż nałożenie przez ustawę (Kodeks postępowania administracyjnego) na stronę ciężaru obalenia domniemania doręczenia przesyłki nie narusza art. 2 Konstytucji RP. Przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, zawarte w Rozdziale 8 -" Doręczenia" w art. 39 - art. 49, nakładają na organy administracji publicznej obowiązek doręczenia pism i ustalenia skuteczności tego doręczenia zaś stronie postępowania administracyjnego przyznają prawo do zakwestionowania skuteczności doręczenia. To uprawnienie strony ustawodawca wiąże jednak z określonym obowiązkiem, a mianowicie z wykazaniem okoliczności uzasadniających obalenie domniemania.

W tym stanie rzeczy Sąd pierwszej instancji zasadnie przyjął, że skoro przesyłka została skutecznie doręczona w dniu 17 lipca 2007 r., to termin do złożenia skargi upłynął w dniu 16 sierpnia 2007 r. i trafnie ocenił, że strona nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu, gdyż okoliczności podane przez stronę nie dają podstaw do przyjęcia, że uchybienie było niezawinione.

Zgodnie z art. 86 § 1 zdanie 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu.

Warunkiem skuteczności wniosku o przywrócenie uchybionego terminu jest łączne spełnienie przesłanek ustanowionych w przepisach art. 86 i art. 87 p.p.s.a.: uprawdopodobnienie przez stronę braku winy w uchybieniu terminu (art. 86 § 1 i art. 87 § 2), spowodowanie przez uchybienie terminu ujemnych skutków dla strony (art. 86 § 2), dochowanie terminu do wniesienia wniosku (art. 87 § 1), dopełnienie uchybionej czynności (art. 87 § 4).

Wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku powinien zatem powoływać się na okoliczności wskazujące na brak winy skarżącego w uchybieniu terminu, które zapewniają uprawdopodobnienie zasadności tego wniosku.

Kryterium braku winy jako przesłanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania staranności przy dokonywaniu czynności. Powszechnie przyjmuje się - jako kryterium przy ocenie istnienia winy lub jej braku w uchybieniu terminu procesowego - obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia z 14 stycznia 1972 roku, sygn. akt II CRN 448/71, OSPiKA 1972/7-8/144).

Przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia z dnia 6 października 1998 roku, sygn. akt II CKN 8/98, LEX nr 50679). Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 maja 1998 roku, (sygn. akt IV SA 1153/96, LEX nr 45637), brak winy w uchybieniu terminu należy przyjąć wtedy, gdy zainteresowany nie był w stanie przeszkody pokonać (usunąć) przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych, nie ryzykując własnym bądź innych zdrowiem, życiem lub narażając siebie bądź innych na poważne straty majątkowe.

Wprawdzie brak winy w uchybieniu terminowi zainteresowany winien uprawdopodobnić, a nie udowodnić, co świadczy o odformalizowaniu i uproszczeniu postępowania i co ma być udogodnieniem dla zainteresowanego, lecz jednocześnie uprawdopodobnienie winno dotyczyć takich okoliczności, które pozwalają na przyjęcie braku winy strony w uchybieniu terminu.

Okoliczności przedstawione przez M. G. nie uprawdopodabniają braku winy skarżącego w uchybieniu terminu do złożenia skargi. Sąd pierwszej instancji trafnie wskazał, że skarżący w szczególności nie uprawdopodobnił, iż w okresie pomiędzy doręczeniem zaskarżonej decyzji na adres zamieszkania M. G. (17 lipca 2007r.), a dniem złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi (28 września 2007 r.) zaszły jakiekolwiek zdarzenia o charakterze nadzwyczajnym. Także wyjaśnienia M. G., iż w okresie lipca i sierpnia 2007 r. wnioskodawcy ani jego żony nie było pod belgijskim adresem zamieszkania nie zostały w jakikolwiek sposób uprawdopodobnione.

W tym stanie rzeczy Sąd pierwszej instancji zasadnie oddalił wniosek o przywrócenie uchybionego terminu uznając, iż M. G. nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu do wniesienia skargi nastąpiło bez winy skarżącego. Tym samym w niniejszej sprawie nie zachodzi przesłanka ustanowiona w art. 86 § 1 p.p.s.a., warunkująca przywrócenie uchybionego terminu, a postanowienie Sądu pierwszej instancji odpowiada prawu. Sądowi pierwszej instancji nie można skutecznie zarzucić naruszenia zarówno art. 86 p.p.s.a. jak i art. 43 k.p.a. oraz art. 6, art. 7, art.8, art. 9, art.10, art.12 k.p.a.

Odnośnie wniosku skarżącego o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego ds. piśmiennictwa, wskazać należy, że wniosek ten jest niedopuszczalny. Zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a. Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Z mocy tego przepisu ustawowego przed sądem administracyjnym możliwe jest jedynie przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego i to ograniczonego do dowodu z dokumentów. Oznacza to, iż Sąd administracyjny nie ma uprawnień do przeprowadzenia postępowania dowodowego przez powoływanie biegłego celem wydania opinii, w tym także opinii biegłego ds. piśmiennictwa.

Z powyższych względów, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny, orzekł jak w sentencji.