Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 843/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2008-10-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargi
Powołane przepisy: article: art.39 ust.1  , art.38
journal: Dz.U. 2004 nr 64 poz 593
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Piotr Lechowski (spr.) Sędziowie WSA Elżbieta Kremer WSA Halina Jakubiec Protokolant Bernadetta Szczypka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22października2008 sprawy ze skarg M.P. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] z dnia [...]. nr [...] z dnia [...]. nr [...] z dnia [...]. nr [...] z dnia [...] nr [...] z dnia [...] nr [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłków celowych z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego l. skargi oddala II. przyznaje od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz adwokata – S.B. Kancelaria Adwokacka K. , ul. [...] koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w kwocie 240,- zł (słownie: dwieście czterdzieści złotych), podwyższone o stawkę podatku od towarów i usług przewidzianą dla tego rodzaju czynności w przepisach o podatku od towarów i usług, obowiązujące w dniu orzekania o tych opłatach.


UZASADNIENIE

II SA/Kr 843/07

Uzasadnienie

Działając z upoważnienia Prezydenta Miasta, Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K., Filia Nr [...], wydanymi dnia [...] kwietnia 2007 r. decyzjami skierowanymi do M. P.:

1. zmienił decyzję tego organu z dnia [...] stycznia 2007 r. i przyznał zasiłek okresowy w kwocie 166,95 zł od maja 2007 r., w miejsce kwoty 167 zł,

2. przyznał zasiłek celowy na zakup żywności w kwocie 175 zł na miesiąc maj 2007,

3. przyznał zasiłek celowy na dofinansowanie należności za dostawę gazu w kwocie 27,19 zł,

4. przyznał zasiłek celowy na środki czystości w kwocie 40 zł,

5. przyznał zasiłek celowy na zakup karty MPK w kwocie 88,50 zł,

6. odmówił przyznania zasiłku celowego na zakup leków,

7. odmówił przyznania zasiłku celowego na pokrycie zaległych i bieżących opłat za czynsz,

8. odmówił przyznania zasiłku celowego na pokrycie należności za zużycie prądu.

W uzasadnieniu decyzji przyznającej zasiłek okresowy organ wskazał, że zgodnie z art. 106 ust. 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej zmiana decyzji administracyjnej o przyznaniu świadczenia na niekorzyść strony w przypadku zmiany przepisów prawa nie wymaga jej zgody. Zmiana decyzji w części dotyczącej wysokości świadczenia nastąpiła w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o zmianie ustawy o pomocy społecznej z dniem 1.04.2007 r. (Dz.U. Nr 48, poz. 320), która w art. 1 pkt 37b uchyliła art. 106 ust. 3c ustawy o pomocy społecznej o treści: "kwoty świadczeń pieniężnych zaokrągla się w górę do dziesięciu groszy".

Stwierdzono, że skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, dochód uzyskiwany przez niego w miesiącu marcu w wysokości O zł nie przekraczał kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej tj. 477 zł. Minimalną wysokość świadczenia - na podstawie art. 38 ust. 3 pkt 1 w związku z art. 147 ust. 3 pkt 1 ustawy - ustala się w wysokości 35% różnicy pomiędzy kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej, a dochodem tej osoby. Kwota zasiłku okresowego -zgodnie z art. 38 ust. 2 pkt 1 i ust. 4 ustawy - nie może być wyższa niż 418 zł miesięcznie, ani niższa niż 20 zł miesięcznie. Rozważano możliwość przyznania zasiłku okresowego w wysokości większej niż minimalna, jednak z uwagi na ograniczone środki finansowe pozostające w dyspozycji ośrodka Organ uznał, iż nie jest to możliwe. Okres na jaki przyznawany jest zasiłek okresowy - zgodnie z art. 38 ust. 5 ustawy - ustala ośrodek przy uwzględnieniu potrzeb i sytuacji w jakiej znajduje się dana osoba.

Decyzję oparto o art. 38 ust. 1 w związku z art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej. Rygor natychmiastowej wykonalności decyzji nadano w oparciu o art. 108 kpa ze względu na wyjątkowo ważny interes społeczny w postaci właściwego rozdysponowania środków publicznych.

W uzasadnieniach pozostałych decyzji wskazano, że M. P. w dniu [...] kwietnia 2007 r. (w toku przeprowadzonego wywiadu środowiskowego) wystąpił z wnioskiem o przyznanie pomocy finansowej na zakup leków, żywności, dofinansowania należności za gaz, prąd, na pokrycie należności za bieżący i zaległy czynsz, na zakup karty na przejazdy na zabiegi rehabilitacyjne, oraz na zakup środków czystości. Organy pomocy społecznej rozpoznały wnioski z punktu widzenia przewidzianych art. 39 ustawy o pomocy społecznej, kryteriów przyznania zasiłku celowego.

Wspólne dla wszystkich decyzji jest ustalenie organów, że uzyskany w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku dochód na osobę samotnie gospodarującą, nie przekraczał kryterium dochodowego dla tej osoby, wynoszącego kwotę 477 zł. Wspólne jest ustalenie, że M. P. jest osobą bezrobotną, nie posiadającą własnego środka utrzymania, pozostająca w leczeniu farmakologicznym i rehabilitacyjnym. Wszystkim decyzjom przyznającym zasiłki celowe nadano rygor natychmiastowej wykonalności.

Uzasadniając decyzję o przyznaniu zasiłku celowego na zakup żywności w kwocie 175 zł, organ przyjął, że M. P. nie posiada możliwości samodzielnego jej zapewnienia, uznał, że kwota 175 zł jest wystarczająca.

W uzasadnieniu decyzji przyznającej zasiłek celowy na dofinansowanie należności za zużycie gazu wskazano, że wysokość świadczenia została ustalona w oparciu o przedstawione potrzeby przy uwzględnieniu ograniczonych środków finansowych będących w dyspozycji ośrodka.

Uzasadniając decyzję o przyznaniu zasiłku celowego w kwocie 40 zł na zakup środków czystości organ wskazał, że wysokość zasiłku została ustalona w oparciu o przedstawione potrzeby i przy uwzględnieniu środków w dyspozycji Ośrodka.

W uzasadnieniu decyzji przyznającej zasiłek celowy w kwocie 88,50 zł na zakup karty MPK organ uznał, że jego wysokość odpowiada przedstawionym potrzebom.

Uzasadniając decyzje odmawiające przyznania zasiłków celowych na zakup leków, pokrycia bieżących i zaległych opłat za czynsz oraz na pokrycie należności za prąd organ poczynił ustalenia szersze.

Ustalono, że M. P. korzystał również z pieniężnych świadczeń pomocy społecznej na miesiąc kwiecień otrzymując zasiłek celowy na żywność w kwocie 175, 100 zł w formie zasiłku celowego na koszty związane z zakupem leków i rehabilitacją, zasiłek celowy na przejazdy MPK w kwocie 100 zł, oraz z tytułu zasiłku okresowego kwotę 167 zł. Zdaniem organu łączna kwota przyznanych na miesiąc kwiecień świadczeń wyniosła 582 zł i przekraczała swą wysokością kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej wynoszące od 1 października 2006 r. kwotę 477 zł. Wskazano, że nadto w roku 2007 wnioskodawca otrzymał za wcześniejsze okresy kwotę 400 zł tytułem pomocy na zakup leków i leczenie. Zdaniem organu świadczy to o pomocy w przezwyciężaniu trudnej sytuacji życiowej. Zarazem zdaniem organu starający się o pomoc nie wykorzystuje wszystkich własnych możliwości poprawienia swojej sytuacji. Wskazano, że sam zajmuje 3 osobowe mieszkanie, co uniemożliwia korzystanie z dodatku mieszkaniowego., nie dąży do jego zamiany czy wynajęcia części lokalu. Podkreślono, iż starający się o zasiłek na wykup leków nie przedstawił, mimo zobowiązania go przez organ, faktur za nabyte leki oraz recept aktualnych świadczących o potrzebie ich realizacji. Wskazano, że odmówił zobowiązania się do przedstawienia faktur, wskazując na brak czasu w związku z 12 godzinami zabiegów dziennie, oraz że nie przyjął oferty pomocy pracowników ośrodka w uzyskiwaniu takich faktur, wyjaśniając, że leki kupuje u pielęgniarki.

W tej sytuacji zdaniem organu w odniesieniu do środków na wykup leków zachodzi brak współpracy oraz niewywiązywanie się ze zobowiązań, co uzasadniało odmowę przyznania pomocy.

Odmowę udzielenia pomocy pieniężnej na pokrycie bieżących i zaległych należności za czynsz uzasadniał organ l instancji z jednej strony wysokością udzielonej już pomocy na miesiąc, w którym wydane były decyzje, a z drugiej strony niewykorzystaniem możliwości poprawienia sytuacji materialnej związanej z zajmowaniem trzypokojowego mieszkania o pow. 65,1 mkw, bez starań o jego zamianę na mniejsze, bez czego wyłączona jest pomoc w postaci dodatku mieszkaniowego, czy też przez jego sprzedaż i kupno lokalu mniejszego, lub wynajęcie części lokalu.

Zdaniem organu orzeczony lekki stopień niepełnosprawności i pozostawanie w rejestracji osób bezrobotnych świadczy o zachowanej zdolności do zarobkowania np. w zakładach pracy chronionej. W przekonaniu organu nie ma on możliwości pokrycia wszystkich zgłaszanych potrzeb, zwłaszcza jeżeli nie mają charakteru podstawowego.

W odniesieniu do decyzji odmawiającej przyznania zasiłku celowego na pokrycie należności za zużycie prądu powtarzając wyżej poczynione ustalenia wskazano, iż nie ma zaległości za zużycie prądu.

Od powyższych decyzji M. P. złożył odwołania zawarte w piśmie z dnia 16 maja 2007 r. w których stwierdził, że decyzje z dnia [...] kwietnia 2007 r. sadła skarżącego krzywdzące ponieważ pozbawiono go podstawowych praw obywatelskich do leczenia i godnego życia. Organ w przedmiotowych decyzjach wykazał tendencyjność i stronniczość. Wskazał, że integralne znaczenie ma sprawa umorzenia w całości udzielonych zasiłków celowych z tytułu przywrócenia za okres wsteczny renty inwalidzkiej ZUS.

1. w sprawie przyznania zasiłku okresowego w kwocie 166,95 zł miesięcznie od dnia 1 maja 2007 r. do dnia 31 grudnia 2007 r. wniósł (pkt 8 odw) o podwyższenie zasiłku okresowego do kwoty maksymalnej tj. 418 zł, co choć w części mogłoby zaspokoić jego potrzeby, oraz zarzucił, że Ośrodek poniósł nieuzasadnione koszty na doręczenie ponieważ złożył skargę na poprzednie decyzje po złożeniu wniosku o podwyższenie zasiłku do kwoty 418 zł. Pomimo złożonych pisemnych wyjaśnień nie przyznano mu maksymalnego zasiłku jak również nie doręczono stosownej odpowiedzi;

2. w sprawie przyznania zasiłku celowego na zakup żywności w kwocie 175 zł wniósł (pkt 6 odw) o utrzymanie przedmiotowej decyzji oraz o jej zmianę w zakresie wysokości zasiłku i przyznanie mu zasiłku w kwocie 290 zł, jaką otrzymywał do 31.12.2006 r.;

3. w sprawie przyznania zasiłku celowego na dofinansowanie do gazu nie podniósł odrębnych zarzutów;

4. w sprawie przyznania zasiłku celowego na środki czystości nie podniósł odrębnych zarzutów;

5. w sprawie przyznania zasiłku celowego na zakup karty MPK wniósł (pkt 4 odw) o podwyższenie kwoty przyznanego zasiłku do kwoty 160 zł, ponieważ tyle wynoszą jego koszty przejazdów. Przejazd na zabiegi leczniczo-rehabilitacyjne wyłącznie komunikacją MPK zabezpiecza jego potrzeby tylko w 30% ponieważ jest zobowiązany do stawiania się w ściśle określonych godzinach w dwóch zakładach rehabilitacyjnych. Wobec tego wniósł o uwzględnienie Karty Informacyjnej z dnia [...] lipca 2006 r. w której Zakład Leczenia Rehabilitacyjnego przedłożył postulaty w sprawie jego dojazdów na zabiegi oraz, że stan jego zdrowia nie pozwala na przejazdy wyłącznie komunikacją MPK (takiego dokumentu brak w aktach);

6. w sprawie odmowy przyznania zasiłku celowego na leki zarzucił (pkt 5 odw), że decyzja pozbawiała go podstawowych praw obywatelskich do leczenia i godnego życia. Wniósł o przyznanie zasiłku w wysokości 690 zł ponieważ koszty leczenia i rehabilitacji wraz z przejazdami tyle wynoszą. Ponadto zarzucił, że nieprawdą jest ustalenie, że skarżący nie dostarcza aktualnych recept. Podnosił, że 23.04.07 złożył za potwierdzeniem odbioru trzy kserokopie recept z dnia [...] i [...].04.07 - po uprzednim okazaniu oryginału. Wskazał, że podwojono mu zabiegi rehabilitacyjne pod względem czasowym i dlatego kupuje dodatkowo żel, maść, gazę opatrunkową, środki do leczenia. Ponadto ponosi koszty przejazdów do Zakładu Leczenia Rehabilitacyjnego "[...]" w K. przy ul. [...] i do [...] w K.;

7. w sprawie odmowy przyznania zasiłku celowego na pokrycie zaległych i bieżących opłat czynszowych zarzucono (pkt 3 odw), że organ nie uwzględnił jego zadłużenia w Spółdzielni Mieszkaniowej które obecnie wynosi 2500 zł, co wywołuje negatywne skutki finansowe i prawne, ponieważ Spółdzielnia postanowiła skierować sprawę na drogę postępowania sądowego w celu eksmisji z mieszkania. Ponadto organ w bieżącym roku dokonał na jego rzecz tylko dwukrotnej wpłaty do Spółdzielni Mieszkaniowej w wysokości 100 zł;

8. w sprawie odmowy przyznania zasiłku celowego na prąd podniósł (pkt 7 odw), że decyzja jest krzywdząca i niesprawiedliwa, wierzyciel potrąca należność za zużycie energii z osobistego konta bankowego co uszczupla środki finansowe na pokrycie podstawowych kosztów leczenia i zaspokojenia podstawowych potrzeb bytowych.

Ponadto skarżący wskazał, iż znajduje się w dramatycznej sytuacji zdrowotnej i materialnej oraz, że samodzielnie nie jest w stanie zaspokoić podstawowych potrzeb. Skarżący wskazał na bardzo zły stan zdrowia oraz konieczność długotrwałego leczenia i rehabilitacji. Zdaniem skarżącego decyzje są krzywdzące i niesprawiedliwe, ponieważ okazano mu bezduszność.

Wskazywał skarżący, że pracownik innej Filii MOPS próbował wpłynąć na prowadzącego leczenie lekarza by ograniczył zalecane zabiegi i wystawianie recept o czym zawiadomił Prezydenta Miasta i Kierownika MOPS z czym wiąże obniżenie przyznanych zasiłków.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzjami z dnia [...] czerwca 2007 r. w sprawach:

1. przyznania zasiłku okresowego w kwocie 166,95 zł miesięcznie od dnia 1 maja 2007 r. do dnia 31 grudnia 2007 r. uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ l instancji,

2. przyznania zasiłku celowego na zakup żywności w kwocie 175 zł utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję,

3. przyznania zasiłku celowego na dofinansowanie do gazu w kwocie 27,19 zł utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję,

4. przyznania zasiłku celowego na środki czystości w kwocie 40 zł utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję,

5. przyznania zasiłku celowego na zakup karty MPK w kwocie 88,50 zł utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję,

6. odmowy przyznania zasiłku celowego na leki utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję,

7. odmowy przyznania zasiłku celowego na pokrycie zaległych i bieżących opłat czynszowych utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję,

8. odmowy przyznania zasiłku celowego na prąd utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

ad 1. Kolegium Odwoławcze w uzasadnieniu decyzji Nr [...] o uchyleniu decyzji w przedmiocie przyznania zasiłku okresowego podniosło, że zgodnie z art. 38 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej - zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego:

1. osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej;

2. rodzinie, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego;

Organ l instancji ustalił, iż w przypadku skarżącego zostało spełnione kryterium dochodowe oraz niepełnosprawność i bezrobocie. Wobec powyższego przyznał pomoc w wysokości 167 zł zgodnie z obowiązującymi przepisami decyzją z dnia [...].01.2007 r. nr [...].

Z uwagi na zmianę przepisów działając na podstawie art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej organ l instancji zmienił powyższą decyzję i przyznał skarżącemu zasiłek okresowy w kwocie 166,95 zł - na okres od dnia 1.05.2007 r. do dnia 31.12.2007 r. oraz nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. Zgodnie z art. 1 pkt 37 b) ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o zmianie ustawy o pomocy społecznej uchylono art. 106 ust. 3c o treści "kwoty świadczeń pieniężnych zaokrągla się w górę do 10 groszy". Wobec powyższego zmiana kwoty świadczenia była uzasadniona.

Jednakże pismem z dnia [...] czerwca 2007 r. Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w K. poinformował Organ odwoławczy, iż skarżącemu przywrócono prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy od 1 stycznia 2005 r. W dniu 11 czerwca 2007 r. zostało wypłacone skarżącemu wyrównanie renty a powyższa zmiana sytuacji dochodowej wpływa na jego uprawnienie do zasiłku okresowego przyznanego zaskarżoną decyzją. Ponadto złożony został wniosek o wstrzymanie rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji, gdyż wysokość wypłacanego zasiłku okresowego podlega zwrotowi przez organ rentowy zgodnie z art. 99 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej.

Wobec powyższego Kolegium postanowiło uchylić zaskarżoną decyzję w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Organ l instancji nie przesłał bowiem żadnych dokumentów, które pozwoliłyby na zbadanie sprawy i wydanie stosownego rozstrzygnięcia (w aktach brak wyroku).

Kolegium nie wydało odrębnie rozstrzygnięcia dotyczącego wstrzymania rygoru natychmiastowej wykonalności, gdyż uchylenie przedmiotowej decyzji powoduje również uchylenie rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji.

ad. 2. Kolegium Odwoławcze w uzasadnieniu decyzji Nr [...] utrzymującej w mocy decyzję o przyznaniu zasiłku celowego na zakup żywności wskazało, że jak stanowi art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy.

Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu a także kosztów pogrzebu.

W myśl przepisu art. 48 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej pomoc doraźna albo okresowa w postaci jednego gorącego posiłku dziennie przysługuje osobie, która własnym staraniem nie może go sobie zapewnić. Podstawową zasadę udzielania pomocy społecznej formułuje art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Przepis § 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej ustalił zweryfikowane kryteria dochodowe oraz kwoty świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, które obowiązują od dnia 1 października 2006 r. Kryteria dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej ustalono w wysokości nie przekraczającej 477 zł.

Ustalono, iż skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, jest osobą chorą. Z akt postępowania wynika, iż cierpi na przewlekłe schorzenia: wielopoziomowa choroba szyjna, choroba zwyrodnieniowa kręgosłupa, choroba [...]. Skarżący nie posiada żadnego dochodu. Organ l instancji uwzględniając szczególnie trudną sytuację życiową strony oraz okoliczność, iż nie może ona samodzielnie zapewnić sobie żywności przyznał zasiłek celowy w wysokości 175 zł na zakup żywności. Jednakże skarżący wnosi o przyznanie wyższej pomocy na ten cel z uwagi na zły stan zdrowia. Kolegium podkreśliło, że w tego rodzaju sprawach organ administracyjny wydaje decyzję w przedmiocie przyznania bądź odmowy przyznania zasiłku celowego oraz zasiłku celowego specjalnego i zwrotnego w granicach tzw. uznania administracyjnego polegającego na możności dokonania przez organ wyboru jednego z kilku dopuszczalnych przez ustawę równowartościowych prawnie rozwiązań.

W związku z tym, treść wydanego przez organ orzeczenia wiąże się nie tylko z właściwym ustaleniem stanu faktycznego i jego oceną, ale także z uznaniem przez ten organ celowości konkretnego rozstrzygnięcia. Uzasadnienie decyzji powinno zawierać dokładną ocenę zebranego materiału dowodowego i wyczerpujące wyjaśnienie przesłanek dokonanego rozstrzygnięcia, a także szczegółowo wskazywać dlaczego organ nie zastosował rozwiązania, którego domagała się strona. Kolegium stwierdziło, że organ l instancji dopełnił ciążących na nim obowiązków i właściwie uzasadnił swoje stanowisko. Ustalono m.in., iż skarżący spełnia kryterium dochodowe określone w ustawie o pomocy społecznej do przyznania wnioskowanej pomocy i taką pomoc otrzymał. Organ ograniczony finansowo, musi wspierać wiele osób i rodzin, a zatem nie każda prośba o pomoc może zostać spełniona w żądanej wysokości. Ośrodek nie może dać więcej niż posiada. Rozpatrując wniosek musi dokonywać wyboru i przyznać pomoc na zaspokojenie potrzeb najbardziej niezbędnych. Zaskarżonej decyzji nie można zatem rozpatrywać w oderwaniu od całości akt postępowania. Sprawę tę należy oceniać w kontekście innych decyzji wydanych przez organ i skierowanych do skarżącego.

W niniejszej sprawie organ l instancji dokonał właśnie takiego wyboru. Stanął na stanowisku, że w przypadku skarżącego zasadnym jest przyznanie pomocy - w łącznej wysokości 330,69 zł. W ocenie Kolegium decyzja ta jest prawidłowa a zatem należało utrzymać jaw mocy.

Nadmieniono nadto, że jak wynika z pisma Kierownika MOPS z [...].06.2007 r. w dniu 11 czerwca 2007 r. skarżącemu wypłacono wyrównanie renty, w związku z przywróceniem prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy od 1.1.2005, co poprawia jego sytuację dochodową.

Kolegium Odwoławcze w uzasadnieniu swoich decyzji;

ad 3 Nr [...] utrzymującej w mocy decyzję o przyznaniu zasiłku celowego na dofinansowanie należności za gaz,

ad 4 Nr [...] utrzymującej w mocy decyzję o przyznaniu zasiłku celowego na zakup środków czystości, oraz

ad 5 Nr [...] utrzymującą w mocy decyzję przyznającą zasiłek celowy na zakup karty MPK podkreśliło uznaniowy charakter tych decyzji. Zdaniem Kolegium Odwoławczego, organ l instancji wskazał przyczyny, z powodu których nie przyjął pełnej wysokości, żądanych przez wnioskodawcę zasiłków celowych, a do organu należy w ramach przyznanych mu środków wybór potrzeb najbardziej niezbędnych i możliwych do przeznaczenia na ich zaspokojenie kwot. Wskazano, że każda z zaskarżonych decyzji nie mogła być rozpatrywana w oderwaniu od całości akt postępowania i decyzji skierowanych do M. P.

ad 6 Kolegium w uzasadnieniu decyzji Nr [...] o utrzymaniu w mocy decyzji odmawiającej przyznania zasiłku celowego na leki ponadto wskazało, że skarżący jest objęty wszechstronną pomocą społeczną, która służy wyłącznie zaspokojeniu doraźnych potrzeb, nie mogą natomiast zostać zrealizowane wszelkie zgłaszane przez stronę potrzeby w pełnej wysokości. Podkreślono, że organ l instancji wskazał, iż skarżący ma możliwości rozwiązania swojej trudnej sytuacji życiowej we własnym zakresie, gdyż mieszka w trzypokojowym mieszkaniu, które może zamienić na mniejsze. Wówczas zmniejszyłby się koszt utrzymania mieszkania, a także strona mogłaby otrzymać dodatek mieszkaniowy. Wskazał także, iż skarżący nie wywiązuje się z zobowiązań i nie przedstawia faktur za zakup leków oraz recept, nie przyjmuje również oferowanej pomocy w zakupie leków. Wobec powyższego z uwagi na brak współpracy z pracownikiem socjalnym odmowa przyznania pomocy była uzasadniona. Organ l instancji uwzględniając szczególnie trudną sytuację życiową skarżącego oraz okoliczność, iż nie może ona samodzielnie zapewnić niezbędnych potrzeb przyznał w roku 2007 zasiłki celowe na zakup leków w wysokości 400 zł. Również w kwietniu 2007 r. skarżący otrzymał pomoc w wysokości 100 zł na ten cel.

W uzasadnieniu decyzji Nr [...] utrzymującej w mocy decyzję w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego na zaległe i bieżące opłaty czynszowe, oraz Nr [...] utrzymującej w mocy decyzję odmawiającą zasiłku celowego na pokrycie należności za prąd podkreśliło, że decyzje te zapadły bez naruszenia granic uznania administracyjnego. Organy uwzględniły już przyznane M. P. zasiłki z innych tytułów, oraz cel pomocy społecznej i konieczność wyboru rodzaju zaspakajanych potrzeb i wysokości tego zaspokojenia w ramach przyznanych potrzeb.

Skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższe decyzje wniósł M. P.

Nie wskazując naruszonych przepisów prawa skarżący podnosił, że zaskarżone decyzje nie uwzględniają jego dramatycznej sytuacji zdrowotnej i materialnej, której bez stosownej tj. udzielonej w większych rozmiarach pomocy społecznej nie jest w stanie samodzielnie rozwiązać.

W szczególności podniósł w odniesieniu do decyzji w przedmiocie;

1. przyznania zasiłku okresowego w kwocie 166,95 zł miesięcznie od dnia 1 maja 2007 r. do dnia 31 grudnia 2007 r., że po przywróceniu przez Sąd Apelacyjny prawa do renty inwalidzkiej za okres wstecz w kwocie [...] zł brutto w dniu 12 czerwca 2007 r. z renty dokonano potrąceń na rzecz Grodzkiego Urzędu Pracy z tytułu zasiłku dla bezrobotnych, OPS w K. z tytułu zasiłku okresowego, ponadto Spółdzielnia Mieszkaniowa zajęła kwotę [...] zł z tytułu zaległości czynszowych i z renty pozostało tylko 57 zł. Wobec tego nieprawidłowe jest twierdzenie, że jego sytuacja uległa poprawie ponieważ zaskarżone decyzje nie dotyczą czerwca 2007 r. Ponadto organy nieprawidłowo wykazały dochód w styczniu 2007 r. z tytułu zasiłków celowych ponieważ nie otrzymał wówczas wypłaty kwoty 872 zł skoro termin wypłaty ustalono na luty 2007 r.

2. przyznania zasiłku celowego na zakup żywności w kwocie 175 zł, że domaga się podwyższenia zasiłku do kwoty 290 zł miesięcznie ponieważ pozostaje w stałym leczeniu farmakologicznym i organizm wymaga diety,

3. przyznania zasiłku celowego na dofinansowanie do gazu w kwocie 27,19 zł; że wierzyciel potrąca zaległość z konta osobistego co uszczupla zasiłki na koszty leczenia, żywność,

4. przyznania zasiłku celowego na środki czystości w kwocie 40 zł, wniósł o podwyższenie tego zasiłku do kwoty 80 zł miesięcznie z uwagi na zagrzybienie mieszkania grzybem czarnym, co wymaga neutralizacji,

5. przyznania zasiłku celowego na zakup karty MPK w kwocie 88,50 zł wniósł o przyznanie zasiłku w kwocie 160 zł ponieważ pozbawiono go prawa do leczenia,

6. odmowy przyznania zasiłku celowego na leki, że pozbawiono go prawa do leczenia tą i poprzedzającą decyzją wnosząc o podwyższenie zasiłku do kwoty 550 zł,

7. odmowy przyznania zasiłku celowego na pokrycie zaległych i bieżących opłat czynszowych, że spółdzielnia zagroziła skierowaniem sprawy do Sądu co jest działaniem na jego szkodę z nieodwracalnymi skutkami,

8. odmowy przyznania zasiłku celowego na prąd, że decyzja ta naraża skarżącego na odłączenie dostaw nośników oraz sankcje finansowe. Skargę uzupełnił skarżący pismami:

1. z dnia 14 grudnia 2007 r. odnoszącym się do spraw innych niż objęte skargą, w którego treści zawarł m.in. wniosek o zwolnienie od kosztów i ustanowienie adwokata z urzędu. W piśmie tym wyjaśnił okoliczności przyznania mu decyzją ZUS z [...].06.2007 r. renty wstecz od 1.01.2005 i bieżącej. Od 1 czerwca 2007 r. wynosi ona 415,88 zł. Koszty swego utrzymania, leczenia i należności za lokal i media wyliczył skarżący na kwotę 1507,22 zł.

2. z dnia 14.01.2008 r., w którym odniósł się do odpowiedzi na skargę z dnia 7 sierpnia 07 dotyczącej sprawy objętych nim skargą, jak i odpowiedzi z dnia 6 listopada 2007 r. na skargi nie objęte tym postępowaniem.

Na rozprawie dnia 14 lutego 2008 r. na podstawie art. 111 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd zarządził połączenie do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia ze sprawą niniejszą dotyczącą przyznania zasiłku celowego spraw ze skarg M. P. na decyzje w przedmiocie: zasiłku okresowego (sygn. II SA/Kr 844/07), i zasiłków celowych na: zakup kart MPK (sygn. II SA/Kr 845/07), zakup leków (sygn. II SA/Kr 846/07), pokrycie bieżących i zaległych opłat czynszowych (sygn. II SA/Kr 847/07), opłaty za prąd (sygn. II SA/Kr 848/07), dofinansowania należności za gaz (sygn. II SA/Kr 849/07) oraz na zakup środków czystości (sygn. II SA/Kr 850/07).

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył:

Skargi nie są uzasadnione.

Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn.zm.) - dalej ustawa ppsa - przedmiotem kontroli sądowo administracyjnej jest zgodność z prawem zaskarżonych decyzji. W sprawowaniu tej kontroli, stosownie do przepisu art. 134 § 1 ppsa Sąd związany jest granicami sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W myśl przepisu art. 145 § 1 pkt 1 Sąd uwzględnia skargę na decyzję i uchyla ją w części lub w całości jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Z powyższej regulacji wynika, że nie każde naruszenie prawa materialnego czy przepisów postępowania daje podstawę do uwzględnienia skargi i uchylenia zaskarżonej decyzji. Podstawę do uwzględnienia skargi stanowi stwierdzenie tylko takiego naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy a więc na sposób jej rozstrzygnięcia, lub naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, a więc gdy istnieje prawdopodobieństwo, że gdyby nie to uchybienie przepisom postępowania, to decyzja rozstrzygała by inaczej.

Dokonana na powyższych zasadach kontrola zaskarżonej decyzji dowodzi, iż mimo dostrzeżonych uchybień przepisom postępowania, nie mogły mieć one istotnego wpływu na wynik spraw, w których zapadły zaskarżone decyzje, co prowadzi do wniosku o bezzasadności skargi.

Odnosząc się do zarzutów skargi, wyjść należy od przypomnienia istoty uregulowań postępowania, w którym zapadły zaskarżone decyzje.

W świetle przepisów art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1 i 2 oraz art. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64, poz. 593 z późn.zm.) - dalej ustawa - celem pomocy społecznej jest umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężania trudnych sytuacji życiowych, których nie są w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości przez wspieranie tych osób w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwienia życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Zarazem pomoc społeczna winna zapobiegać trudnym sytuacjom życiowym przez działania w celu usamodzielnienia życiowego osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem. Ustawa nakłada w art. 4 na osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej obowiązek współdziałania z organami pomocy społecznej w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej.

Spełnienie przewidzianego art. 4 obowiązku współdziałania w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej ma doniosłość prawną. W myśl bowiem przepisu art. 11 ust. 2 ustawy brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, odmowa zawarcia kontraktu socjalnego, niedotrzymywanie jego postanowień, nieuzasadniona odmowa podjęcia zatrudnienia, innej pracy zarobkowej przez osobę bezrobotną lub wykonywania prac społecznie użytecznych o których mowa w przepisach o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, lub nieuzasadniona odmowa podjęcia leczenia odwykowego w zakładzie lecznictwa odwykowego przez osobę uzależnioną mogą stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej.

Już z powyższych regulacji wynika, że celem pomocy społecznej nie jest obowiązek zaspakajania wszystkich potrzeb lecz tych tylko, które zaliczyć można do niezbędnych dla życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Nadto, krąg uprawnionych wyznaczony jest przez krąg tych osób, które chcą z organami pomocy społecznej współdziałać w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej.

Ustawa wskazuje przykładowo okoliczności, które mogą stanowić podstawę udzielenia pomocy społecznej wymieniając m.in. ubóstwo, bezrobocie, niepełnosprawność, długotrwałą lub ciężka chorobę (art. 7).

Zarazem przepisy ustawy określają (art. 36) zamknięty katalog świadczeń pomocy społecznej o charakterze pieniężnym i niepieniężnym.

Zasadą jest, iż prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, poza rodzajami świadczeń określonymi w art. 40, 41, 78 i 91 ustawy, powstaje i przysługuje po spełnieniu przez osobę samotnie gospodarującą tzw. kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Jednakże samo spełnienie tego warunku nie przesądza o powstaniu prawa do korzystania z określonego rodzaju świadczenia pomocy pieniężnej, gdyż ustawa w odniesieniu do tych rodzajów, konstruuje dodatkowe przesłanki.

Istotą zasiłku celowego w rozumieniu art. 39 ust. 1 ustawy jest to, iż służy on zaspokojeniu niezbędnej potrzeby bytowej. Przepis art. 39 ust. 2 wymienia przykładowo przykłady takich potrzeb. Wynika z nich, iż zaspokojenie potrzeb bytowych obejmuje mieszkanie, korzystanie z pomocy zdrowotnej i wyżywienia.

Zarazem jednak, istnienie takich form pieniężnej pomocy społecznej jak zasiłek stały, czy zasiłek okresowy przyznawany na podstawie okoliczności sprawy przekonuje, że istotą zasiłku celowego jest pewna incydentalność potrzeby bytowej, którą ma pokryć. Zasiłek celowy na pokrycie określonej potrzeby bytowej nie nabiera więc cechy świadczenia o stałym charakterze, a zwłaszcza o stałej wysokości.

Z przedstawionych akt postępowania administracyjnego wynika, iż skarżący jest przez organy pomocy społecznej zaliczony do kategorii osób samotnie gospodarujących i spełniających kryterium dochodowe takiej osoby, oraz że korzystał z form pomocy pieniężnej tak w postaci zasiłku okresowego jak i zasiłków stałych. Wynika z akt dalej, iż przyjął praktykę zgłaszania do protokołu wywiadu przeprowadzanego przez pracownika socjalnego rodzajów pomocy jaką oczekuje, bez precyzowania jej wysokości.

Zarazem oceniając aktualne potrzeby co do środków pieniężnych na koszty utrzymania, leczenia i rehabilitacji oraz mieszkania na kwotę 1507 zł 22 gr, skarżący prezentuje stanowisko, iż ta kwota stanowi minimum środków niezbędnych na zaspokojenie jego potrzeb, które w przekonaniu skarżącego winny być w żądanym przez niego zakresie w pełni zaspokojone.

Stanowiska tego podzielić nie można. Spełnienie kryterium dochodowego w świetle art. 3 ust. 4 rodzi domniemanie pozytywnego załatwienia sprawy o ile nie stoi temu na przeszkodzie cel ustawy, a rodzaj pomocy nie przekracza możliwości organów wynikającej z przyznanych mu środków i uprawnień.

Przy stwierdzeniu zatem, że skarżący spełnia przesłankę kryterium dochodowego warunkującą powstanie prawa do pieniężnego świadczenia z pomocy społecznej, organy były obowiązane rozważyć czy zgłaszana potrzeba odpowiada celom ustawy oraz czy mieści się w możliwościach organu w ramach przyznanych mu środków. W granicach wyznaczonych tymi przesłankami, organom przysługuje tzw. uznanie administracyjne tj. prawo równoprawnego wyboru sposobu załatwienia sprawy.

Mimo, iż decyzja organu l instancji z dnia [...] kwietnia 2007 r. w przedmiocie przyznania zasiłku celowego na zakup żywności w kwocie 175 zł na maj 2007 r. nie spełnia wszystkich wymogów przepisu art. 107 § 3 kpa co do uzasadnienia, tak jak czynią to inne decyzje wskazujące na rodzaj i wysokość pomocy społecznej udzielonej na miesiąc kwiecień, oraz na maj, to przyjmuje ona, iż skarżącemu służy prawo do skorzystania z tej pomocy. Samo podniesienie dopiero w skardze za odwołaniem, iż oczekiwał przyznania na ten cel kwoty 290 zł, jaką otrzymywał do grudnia 2006 r. nie dowodzi wadliwości decyzji, a uchybienie to nie mogło mieć istotnego wpływu na wynik sprawy. Skarżący nie kwestionuje ustalenia dochodu na poziomie uprawniającym do świadczenia. Powoływanie się na wyroki NSA m.in. dot. odmowy przyznania w marcu 2007 r. w tej wysokości dodatku na wyżywienie nie ma doniosłości prawnej, gdyż przyczynę uchyleń decyzji stanowiło nieustalenie dochodu skarżącego.

Z akt administracyjnych wynika (k. 1862), iż ustalono wysokość zadłużenia z tytułu płatności do 7 maja 2007 r. za gaz na kwotę 27,19 zł i w tej wysokości przyznano zasiłek.

W odwołaniach skarżący nie podnosił, konkretnych zarzutów co do wysokości zasiłku celowego w kwocie 40 zł na zakup środków czystości, żądając jego podwyższenia. Dopiero w skardze, wyspecyfikował, że powód żądania zwiększenia kwoty zasiłku i jej wysokości stanowi zakup środków do odgrzybiania. Nie jest to zatem zarzut, który może być adresowany względem organów.

Skarżący żądanie w skardze podwyższenia do 160 zł zasiłku celowego na zakup karty MPK motywuje "pozbawieniem prawa do leczenia". Przyznany zasiłek odpowiadał kosztom karty. Z przedłożonych przy skardze zaświadczeń lekarskich wynika (k. 29, 30, 52), iż zwiększenie liczby ok. 70 zabiegów tygodniowo do ok. 200 zabiegów tygodniowo nastąpiło w okresie od 10 grudnia 2007 r., a więc po okresie na który przyznano zasiłek zaskarżoną decyzją. Z odwołania natomiast wynikało, że kwota ta stanowi ówczesny koszt przejazdów na zabiegi z czego tylko 30 procent realizowane było za pośrednictwem komunikacji MPK. Do uznania organów należała zatem ocena wysokości zaliczki na ten cel.

W odniesieniu do decyzji odmawiającej zasiłku na leki w miesiącu maju 2007 r. organy wskazały okoliczności jakimi kierowały się przy jej podjęciu. Z jednej strony wskazano, iż w 2007 r. za okres od stycznia do kwietnia uzyskał skarżący na ten cel zasiłki w kwocie łącznej 500 zł, w tym 100 zł zawarte w kwocie 582 zł udzielonych zasiłków w kwietniu 2007 r. Z drugiej jako okoliczność mającą znaczenie wskazano, niewykorzystywanie możliwości poprawy sytuacji majątkowej przez próbę choćby wynajęcia części lokalu mieszkalnego oraz brak współpracy w wykazaniu, że przyznany zasiłek jest wykorzystywany na cel któremu ma służyć. Ustalenia decyzji odwołują się do treści wywiadu z [...].04.2007 r.

Z akt sprawy wynika, iż 21.07.07 istotnie MOPS zwrócił skarżącemu trzy oryginały wymienionych tam recept oraz oryginał zaświadczenia lekarskiego. Z treści odwołania (k. 1902 akt admin.) wynika, że kserokopie recept po uprzednim okazaniu oryginału złożył skarżący na dzienniku podawczym MOPS w dniu 23.04.07, a więc po sporządzeniu wywiadu.

Zarazem z treści odwołania wynika, że pismem z 16.05.07 a więc po decyzji wyjaśniał skarżący, że nie ma pieniędzy na wykupienie leków, wobec czego za bezprzedmiotowe uważał upoważnienie pracownika MOPS do uzyskiwania faktur za wykupione leki.

To wyjaśnienie nie pozostaje zatem w sprzeczności z ostatecznym ustaleniem w wywiadzie socjalnym i uzasadnieniu decyzji, iż organ pomocy społecznej nie ma praktycznie możliwości kontroli czy udzielony zasiłek wykorzystywany jest na cel, na który go udzielono. Podjęta decyzja nie narusza zatem granic swobody uznania administracyjnego, skoro wskazano okoliczności wzięte pod uwagę przy jej wydaniu.

Podobnie należy odnieść się do decyzji odmawiającej przyznania zasiłku celowego na pokrycie należności za prąd - z ustaleń znajdujących potwierdzenie w wywiadzie wynika, iż nie ma zaległości z tego tytułu.

W odniesieniu do odmowy zasiłku celowego na zaległe i bieżące opłaty z tytułu czynszu miał organ podstawy do oceny czy wysokość zaległości czynszowej i bieżących opłat od lokalu o pow. 65 mkw przy wskazanym nie podjęciu prób wykorzystania możliwości poprawy sytuacji majątkowej uzasadnia przyznanie pomocy pieniężnej na ten cel.

Zapewnienie mieszkania należy niewątpliwie do potrzeb bytowych. Nie można zatem wyłączyć, iż spłata zaległości czynszowych może być przedmiotem pomocy pieniężnej w formie zasiłku celowego przy jednoczesnym jednak wykazaniu przez skarżącego, iż spełnia obowiązek współdziałania w rozwiązywaniu sytuacji życiowej. Na tle powyższego zaskarżona decyzja nie narusza prawa materialnego.

Przedmiotem skargi była wreszcie oparta na przepisie 138 § 2 kpa decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która uchylała decyzję zmieniającą (o 0,50 złotego) wysokość zasiłku okresowego. Podstawę faktyczną tej decyzji stanowiła okoliczność faktyczna ujawniona po wydaniu decyzji przez organ l instancji, że skarżącemu przywrócono prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy i wypłacono wyrównanie. Jest oczywiste, iż okoliczności te winny być wzięte pod uwagę przy rozstrzyganiu czy spełnione zostały przewidziane art. 38 ustawy przesłanki do świadczenia w postaci zasiłku okresowego.

Pomijając niepełny materiał dowodowy w tym zakresie należy wskazać, iż merytoryczne rozstrzygnięcie pozbawiało by skarżącego postępowania l instancji.

Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn.zm.).

Orzeczenie w przedmiocie przyznania kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu skarżącemu oparto na przepisie art. 250 powołanej ustawy.