Wyrok NSA oz. w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 1738/00
NSA oz. w Gdańsku
Data orzeczenia: 2001-04-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Hasła tematyczne: Podatek od spadków i darowizn
Podatek dochodowy od osób fizycznych
Powołane przepisy: article: art. 1 ust. 1, art. 2
journal: Dz.U. 1997 nr 16 poz. 89
law: Obwieszczenie Ministra Finansów z dnia 7 lutego 1997 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o podatku od spadków i darowizn.
article: art. 888
journal: Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.
Teza: Przez umowę darowizny darczyńca zobowiązuje się do bezpłatnego świadczenia na rzecz obdarowanego. Świadczenie jest bezpłatne tylko wtedy, gdy druga strona umowy nie zobowiązuje się do jakiegokolwiek świadczenia w zamian za uczynioną darowiznę. Element nieodpłatności w omawianej umowie polega na tym, że darczyńca nie może uzyskać jakiegokolwiek ekwiwalentu ani w chwili darowizny, ani też w przyszłości.

Do darowizn nie zalicza się także takich świadczeń nieodpłatnych, jak: nagrody państwowe, nagrody wynikające z przyrzeczeń publicznych, nagrody wypłacane pracownikom i byłym pracownikom, zasiłki wypłacane bezrobotnym itp. Charakter tych świadczeń przesądza o niemożliwości traktowania ich jako darowizn.

TEZY

Przez umowę darowizny darczyńca zobowiązuje się do bezpłatnego świadczenia na rzecz obdarowanego. Świadczenie jest bezpłatne tylko wtedy, gdy druga strona umowy nie zobowiązuje się do jakiegokolwiek świadczenia w zamian za uczynioną darowiznę. Element nieodpłatności w omawianej umowie polega na tym, że darczyńca nie może uzyskać jakiegokolwiek ekwiwalentu ani w chwili darowizny, ani też w przyszłości.

Do darowizn nie zalicza się także takich świadczeń nieodpłatnych, jak: nagrody państwowe, nagrody wynikające z przyrzeczeń publicznych, nagrody wypłacane pracownikom i byłym pracownikom, zasiłki wypłacane bezrobotnym itp. Charakter tych świadczeń przesądza o niemożliwości traktowania ich jako darowizn.


UZASADNIENIE

W dniu 28 grudnia 1999 r. Halina G. złożyła w organie podatkowym I instancji w celu dokonania wymiaru podatku od spadków i darowizn zeznanie podatkowe o nabyciu majątku w formie darowizny kwoty 26.593,92 USD, tj. w przeliczeniu 113.127,88 zł, otrzymanej od L., w skład której wchodzi zatrudniająca wnioskodawczynię L. w B.

Pierwszy Urząd Skarbowy w B. decyzją z dnia 21 kwietnia 2000 r., wydaną na podstawie art. 208 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./ oraz art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn /Dz.U. 1997 nr 16 poz. 89 ze zm./, umorzył postępowanie w przedmiocie podatku od spadków i darowizn. Zdaniem organu podatkowego I instancji, otrzymane świadczenie nie było darowizną w rozumieniu przepisu art. 888 Kc, gdyż darczyńca nie zobowiązał się do bezpłatnego świadczenia na rzecz obdarowanego kosztem swego majątku. Otrzymane świadczenie należało zakwalifikować do przychodów w myśl przepisów ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych /Dz.U. 1993 nr 90 poz. 416 ze zm./.

Na skutek odwołania od tej decyzji, w którym Halina G., wskazując na okoliczności faktyczne sprawy, stwierdziła, iż otrzymane świadczenie stanowiło w istocie darowiznę, Izba Skarbowa w B. decyzją z dnia 10 lipca 2000 r. utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji odwoławczej podano, że L. wypłacił odwołującej się kwotę pieniężną pod nazwą "nagroda" w ramach Global Founders Substitute Award. Nagroda była uzależniona od okresu zatrudnienia w polskiej spółce zależnej, a jej wysokość wyznaczała cena akcji spółki zagranicznej notowana na giełdzie w Nowym Jorku. W ocenie organu odwoławczego wypłaconej nagrodzie nie można było przypisać cech darowizny, gdyż realizacja nagrody wymagała spełnienia przewidzianych w regulaminie warunków takich, jak: pozostawanie w stosunku pracy z jedną ze spółek grupy L., wybór terminu do realizacji prawa do nagrody, uzależnienie wysokości nagrody od kursu akcji na giełdzie.

W skardze z dnia 9 sierpnia 2000 r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego Halina G. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji zarzuciła jej naruszenie przepisów prawa materialnego, w szczególności art. 888 par. 1 i art. 893 Kc oraz art. 1 ust. 1 cyt. ustawy o podatku od spadków i darowizn.

W uzasadnieniu skargi stwierdzono, że bezpodstawnie organy podatkowe przyjęły, iż pozostawanie w stosunku pracy z jedną ze spółek grupy L. było jednym z warunków otrzymania nagrody, podczas gdy był to jedyny wymóg. Wprowadzenie takiego wymogu było zgodne z art. 893 Kc i orzecznictwem Sądu Najwyższego i nie mogło stanowić podstawy do uznania, że nie doszło do zawarcia umowy darowizny, jak tego chciały organy podatkowe. Istotną okolicznością, przemawiającą za darowizną, było też prawo darczyńcy do odwołania darowizny, o ile wartość akcji na giełdzie osiągnie wartość niższą od wartości akcji z daty ogłoszenia planu dodatkowych świadczeń. Podkreślono w skardze, w ślad za treścią odwołania, iż polski pracodawca nie był zaangażowany przy przyznawaniu przedmiotowego świadczenia. W odpowiedzi na skargę z dnia 31 października 2000 r. wnoszono o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z przepisem art. 1 ust. 1 powołanej na wstępie ustawy o podatku od spadków i darowizn, podatkowi temu podlega nabycie własności rzeczy znajdujących się w kraju i praw majątkowych wykonywanych w kraju w drodze darowizny przez osoby fizyczne. Przy czym stosownie do art. 2 tejże ustawy, gdy nabywcą jest obywatel polski lub osoba mająca miejsce stałego pobytu w Polsce, opodatkowane jest również nabycie rzeczy znajdujących się za granicą lub praw majątkowych wykonywanych za granicą.

Przepisy omawianej ustawy nie definiują pojęcia darowizna, dlatego decydujące dla sprawy znaczenie ma definicja zawarta w art. 888 Kc. W myśl niej przez umowę darowizny darczyńca zobowiązuje się do bezpłatnego świadczenia na rzecz obdarowanego kosztem swego majątku. Spór między skarżącą a organami podatkowymi sprowadzał się zatem do odmiennej oceny świadczenia L. w kategorii bezpłatności.

W ocenie Sądu stanowisko skarżącej, że otrzymana przez nią nagroda była darowizną, a jedynym warunkiem jej otrzymania była praca w zależnej od darczyńcy spółce L. w B., nie było poprawne.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego /porównaj, wyroki z dnia 19 maja 1994 r. - SA/Po 3612/93 - ONSA 1995 Nr 2 poz. 81 czy z dnia 27 sierpnia 1997 r. - III SA 34/96 - Glosa 2002 cz. II str. 20 z komentarzem Z. Ofiarskiego/ przyjmuje się, że przez umowę darowizny darczyńca zobowiązuje się do bezpłatnego świadczenia na rzecz obdarowanego. Świadczenie jest bezpłatne tylko wtedy, gdy druga strona umowy nie zobowiązuje się do jakiegokolwiek świadczenia w zamian za uczynioną darowiznę. Element nieodpłatności w omawianej umowie polega na tym, że darczyńca nie może uzyskać jakiegokolwiek ekwiwalentu ani w chwili darowizny, ani też w przyszłości.

Tymczasem z pisma L. z września 1999 r. wynikało, że nagroda była wyrazem uznania dla roli, jaką założyciele spółek zależnych od L. odegrali w osiągnięciu sukcesu przez firmę, zaś prawo do nagrody uzależnione zostało od długości czasu dotychczasowego zatrudnienia w spółkach grupy L., a możliwość realizacji nagrody w późniejszym okresie od dalszego zatrudnienia przez jeden z podmiotów zależnych od L. Zatem nie może budzić wątpliwości, iż nagroda, którą otrzymała skarżąca, nie była świadczeniem nieekwiwalentnym. Nagroda ta stanowiła dodatkowe świadczenie ze strony podmiotu, który uzyskał korzyści z tytułu działalności skarżącej przy powstaniu i funkcjonowaniu w Polsce spółki zależnej od podmiotu świadczącego nagrodę.

Do darowizn nie zalicza się także takich świadczeń nieodpłatnych, jak: nagrody państwowe, nagrody wynikające z przyrzeczeń publicznych, nagrody wypłacane pracownikom i byłym pracownikom, zasiłki wypłacane bezrobotnym itp. Charakter tych świadczeń przesądza o niemożliwości traktowania ich jako darowizn /komentarz do Kodeksu cywilnego. Księga trzecia. Zobowiązania, pod red. G. Bieńka. Wydawnictwo Prawnicze - Warszawa 1999 r./.

W tym stanie rzeczy decyzja umarzająca postępowanie jako bezprzedmiotowe, bowiem nie istniał przedmiot podlegający opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn, zgodna była z prawem.

Zatem skarga jako bezzasadna podlegała oddaleniu i dlatego Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz. U Nr 74 poz. 368 ze zm./ orzekł jak w wyroku.