Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1712/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-02-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Krystyna Madalińska – Urbaniak, Sędzia WSA - Dorota Mydłowska, Sędzia WSA - Arkadiusz Tomczak (spr.), , Protokolant st. sekr. sąd. - Marcin Kwiatkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lutego 2015 r. sprawy ze skargi D. Z. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności; oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez D. Z. (dalej: Skarżący) jest decyzja Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Prezes ARiMR) z [...] maja 2014 r. Nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w L. (dalej: Dyrektor Oddziału) nr [...] z [...] lutego 2014 r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu "Ułatwianie startu młodym rolnikom".

Stan faktyczny i prawny sprawy przedstawia się następująco:

W dniu 4 marca 2008 r. do [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wpłynął wniosek skarżącego o przyznanie pomocy w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 - 2013. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR decyzją z dnia [...] czerwca 2008 r. przyznał wnioskowaną pomoc finansową w wysokości 50.000 zł. Z pouczenia zawartego w decyzji wynikała m. in. konieczność wydatkowania co najmniej 70% kwoty pomocy na inwestycje określone w biznesplanie w okresie 3 lat od dnia wypłaty pomocy, a także konieczność zrealizowania założeń biznesplanu w terminie nie dłuższym niż 5 lat od dnia wypłaty pomocy.

W dniu 17 lipca 2008 r. Skarżący złożył w [...] Oddziale Regionalnym ARiMR wniosek o płatność wraz z wymaganymi dokumentami. Wniosek o płatność został uznany kompletny i poprawny, a pomoc została wypłacona Skarżącemu w dniu 9 września 2008 r. i przekazana na wskazane przez niego konto.

W dniu 16 sierpnia 2011 r. Skarżący złożył w [...] Oddziale Regionalnym ARiMR fakturę VAT nr [...] z [...] czerwca 2011 r. dotyczącą zakupu ciągnika rolniczego na kwotę 75.400 zł.

W dniu 8 maja 2012 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wystosował do D. Z. wezwanie do złożenia m.in. dowodu uiszczenia zapłaty za wskazaną fakturę.

W dniu 5 września 2013 r. w gospodarstwie D. Z. przeprowadzona została kontrola na miejscu, która wykazała, że Skarżący nie prowadzi gospodarstwa zgodnie z określoną strukturą produkcji rolnej. W wyniku przeprowadzonej kontroli na miejscu stwierdzono następujące nieprawidłowości:

1. struktura produkcji roślinnej jest niezgodna z założeniami Planu Rozwoju Gospodarstwa - Beneficjent zakładał, że w latach 2007 - 2013 będzie prowadził produkcję roślinną, tj. 10,12 ha łąk, natomiast w dniu 5 września 2013 r. stwierdzono, że łączna powierzchnia gruntów rolnych w gospodarstwie wynosi 10,20 ha, w tym 1,35 ha łąk zaś 0,10 ha zajmuje owies, resztę gospodarstwa stanowi odłóg;

2. nie spełniono standardów w zakresie higieny i warunków utrzymania zwierząt m.in.:

- w gospodarstwie brak dokumentacji potwierdzającej rodzaj i pochodzenie pasz stosowanych w żywieniu zwierząt,

- w gospodarstwie nie jest prowadzona dokumentacja sprzedaży produktów pochodzenia zwierzęcego,

- pomieszczenia inwentarskie, wyposażenie oraz sprzęt używany przy utrzymaniu zwierząt gospodarskich nie są regularnie czyszczone i dezynfekowane,

- w siedzibie stada nie wszystkie sztuki zwierząt posiadają paszporty i są oznakowane odpowiednio do wymagań gatunku,

- w gospodarstwie brak książki leczenia zwierząt,

- w gospodarstwie brak wyników analiz przeprowadzonych na próbkach pobranych od zwierząt lub innych próbkach pobranych do celów diagnostycznych istotnych ze względu na zdrowie ludzkie,

- w gospodarstwie nie są zapewnione odpowiednie warunki chowu i hodowli zwierząt, które nie powodują urazów i uszkodzeń ciała i innych cierpień,

- w pomieszczeniach inwentarskich brak zastosowania oświetlenia sztucznego przystosowanego dla danego gatunku zwierząt.

W dniu 30 września 2013 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR poinformował Skarżącego o dołączeniu do akt sprawy raportu z czynności kontrolnych przeprowadzonych przez inspektorów terenowych w dniu 29 sierpnia 2013 r. w ramach sprawy obszarowej znak: [...].

W dniu 25 października 2013 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wystosował do Skarżącego informację w sprawie dokonania dobrowolnego zwrotu nienależnie pobranych płatności w ramach działania "Ułatwiania startu młodym rolnikom".

W dniu 6 listopada 2013 r. D. Z. zwrócił się do Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR oraz do Prezesa Rady Ministrów z wnioskiem o umorzenie kwoty 50.000 zł z uwagi na złą sytuację materialną. W odpowiedzi na ten wniosek, postanowieniem nr [...] z [...] listopada 2013 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa odmówił wszczęcia postępowania w tym zakresie wskazując, że dopóki nie zostanie wydana decyzja ustalająca kwotę zwrotu nienależnie pobranych świadczeń, wniosek o ich umorzenie jest bezprzedmiotowy.

Następnie Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w dniu [...] grudnia 2013 r. wystosował do D. Z. zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu ułatwiania startu młodym rolnikom.

W dniu 16 grudnia 2013 r. D. Z. w siedzibie [...] Oddziału Regionalnego ARiMR zapoznał się z aktami sprawy oraz przedłożył m.in. potwierdzenie przyjęcia przelewu do realizacji, które zarówno jako odbiorcę, jak i zleceniodawcę wskazuje D. Z.

W dniu 19 grudnia 2013 r. D. Z. złożył w [...] Oddziale Regionalnym ARiMR pismo wyjaśniające.

W dniu 3 stycznia 2014 r. D. Z. złożył w [...] Oddziale Regionalnym ARiMR potwierdzenie wykonania przez siebie w dniu 21 czerwca 2011 r. przelewu na kwotę 30.000 zł tytułem częściowej zapłaty za zakupiony ciągnik rolniczy, jak również potwierdzenie wykonania w tym samym dniu przez D. Z. przelewu na kwotę 45.400 zł. tytułem częściowej zapłaty za ten sam ciągnik.

W dniu [...] lutego 2014 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR decyzją nr [...] ustalił D. Z. kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu ułatwiania startu młodym rolnikom w wysokości 50.000 zł.

Skarżący złożył z zachowaniem ustawowego terminu odwołanie od przedmiotowej decyzji.

W dniu 28 kwietnia 2014 r. Prezes ARiMR wystosował do Skarżącego wezwanie złożenia dowodu zapłaty za fakturę VAT nr [...] z dnia [...] czerwca 2011 r. bądź wyjaśnienia, w jakim zakresie przedłożone przez Skarżącego w dniu 16 grudnia 2013 r. "potwierdzenie przyjęcia przelewu do realizacji 2011.06.21" ma stanowić dowód dokonania zapłaty za fakturę nr [...].

W odpowiedzi D. Z. w dniu 9 maja 2014 r. ponownie złożył potwierdzenie wykonania przez siebie w dniu 21 czerwca 2011 r. przelewu na kwotę 30.000 zł tytułem częściowej zapłaty za zakupiony ciągnik rolniczy jak również potwierdzenie wykonania w tym samym dniu przez D. Z. przelewu na kwotę 45.400 zł. tytułem częściowej zapłaty za ten sam ciągnik.

W dniu [...] maja 2014 r. Prezes ARiMR wydał obecnie kontrolowaną decyzję nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR nr [...] z dnia [...] lutego 2014 r.

W treści swojej decyzji Prezes ARiMR wskazał, że zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy z 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. nr 98 poz. 634 ze zm.), ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych:

1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej,

2) krajowych, przeznaczonych na:

a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej,

b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej

- następuje w drodze decyzji administracyjnej.

Wypłacone nienależnie D. Z. środki w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" pochodzą ze środków z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz ze środków krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie tj. z funduszy, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1 - 2 ustawy.

Następnie wskazał, że płatność z tytułu "Ułatwiania startu młodym rolnikom", przysługuje na podstawie rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2014 r., poz. 201, ze zm.) - zwanego dalej: rozporządzeniem.

Zgodnie z § 18 ust. 1 pkt 3 lit. b rozporządzenia, beneficjent powinien realizować do dnia upływu 5 lat od dnia wypłaty pomocy założenia biznesplanu, w szczególności wydatkować, w okresie 3 lat od dnia wypłaty pomocy, co najmniej 70 % kwoty pomocy na inwestycje określone w biznesplanie.

Paragraf 20 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia stanowi natomiast, iż w przypadku niespełnienia warunku, o którym mowa § 18 ust. 1, pkt 1, 1a, 3 lit b, 5, 6, 7, lub 8 - zwrotowi podlega 100 % kwoty pomocy.

W niniejszej sprawie, wypłaty 50.000 zł kwoty pomocy dokonano na konto beneficjenta w dniu 9 września 2008 r., w związku z tym powinien on wydatkować co najmniej 70 % kwoty pomocy (tj. co najmniej 35.000 zł) oraz przedłożyć w Oddziale Regionalnym ARiMR dokumenty potwierdzające to wydatkowanie najpóźniej w dniu 9 września 2011 r. W dniu 16 sierpnia 2011 r. Skarżący złożył [...] Oddziale Regionalnym ARiMR fakturę VAT nr [...] z dnia [...] czerwca 2011 r. dotyczącą zakupu ciągnika rolniczego na kwotę 75 400,00 zł. W dniu 8 maja 2012 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wystosował do Skarżącego wezwanie do złożenia m.in. dowodu zapłaty za fakturę. W dniu 16 grudnia 2013 r. D. Z. w siedzibie [...] Oddziału Regionalnego ARiMR przedłożył potwierdzenie przyjęcia przelewu do realizacji, które zarówno jako odbiorcę, jak i zleceniodawcę wskazuje D. Z., natomiast w dniu 3 stycznia 2014 r. D. Z. złożył w [...] Oddziale Regionalnym ARiMR potwierdzenie wykonania przez siebie w dniu 21 czerwca 2011 r. przelewu na kwotę 30.000 zł tytułem częściowej zapłaty na zakupiony ciągnik rolniczy jak również potwierdzenie wykonania w tym samym dniu przez D. Z. przelewu na kwotę 45.400 zł. tytułem częściowej zapłaty za ten sam ciągnik. Również w odpowiedzi na wystosowane przez Prezesa ARiMR wezwanie do przedłożenia dowodu zapłaty za fakturę VAT nr [...] z dnia [...] czerwca 2011 r. dotyczącą zakupu ciągnika rolniczego na kwotę 75.400 zł Skarżący przedłożył tożsame potwierdzenia wykonania przelewu.

W tej sytuacji Prezes ARiMR jednoznacznie stwierdził, że Skarżący nie dopełnił obowiązku wydatkowania w okresie 3 lat od dnia wypłaty pomocy co najmniej 70 % kwoty pomocy na inwestycje zgodne z założeniami biznesplanu.

Niezależnie od tego, niejako na marginesie sprawy, Prezes ARiMR ustalił, iż Skarżący nie spełnił warunku określonego w § 18 ust. 1 pkt. 4 rozporządzenia, tj. spełnienia określonych w odrębnych przepisach wymagań w zakresie ochrony środowiska, higieny i warunków utrzymania zwierząt do dnia upływu 3 lat od dnia rozpoczęcia prowadzenia działalności rolniczej oraz spełnienia tych wymagań do dnia upływu 5 lat od dnia wypłaty pomocy, jak również warunku określonego w § 18 ust. 1 pkt. 3 lit. a, tj. prowadzenia gospodarstwa zgodnie z określoną w biznesplanie strukturą produkcji rolnej, które skutkują konicznością zwrotu odpowiednio 25 % oraz 3 % kwoty pomocy finansowej.

Prezes ARiMR nie podzielił jednak ustaleń organu I instancji w zakresie konieczności zwrotu 100 % pomocy z uwagi na niespełnienie przez Skarżącego warunku określonego w § 18 ust. 1 pkt. 3 lit. a rozporządzenia, tj. prowadzenia gospodarstwa zgodnie z określoną w biznesplanie strukturą produkcji rolnej. Wskazał bowiem, że na podstawie rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 kwietnia 2014 r., zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania " Ułatwianie startu młodym rolnikom " objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2014 r., poz. 501), zwanego dalej "rozporządzeniem zmieniającym", od dnia 19 kwietnia 2014 r. znowelizowano brzmienie § 20 ust. 3 rozporządzenia. Zgodnie z nowym brzmieniem § 20 ust. 3 pkt. 1 rozporządzenia w przypadku niespełnienia warunku, o którym mowa w § 18 ust. 1 pkt 1, pkt 1a, pkt 3 lit. a rozporządzenia, czyli prowadzenia gospodarstwa zgodnie z określoną w biznesplanie strukturą produkcji rolnej, skutkuje koniecznością zwrotu 3 % udzielonej pomocy (§ 20 ust. 3 pkt 3 rozporządzenia).

Prezes ARiMR uznał jednak, że w przedmiotowej sprawie D. Z. nie wydatkował co najmniej 70 % kwoty pomocy na inwestycje zgodne z założeniami biznesplanu, wobec czego zgodnie z § 20 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia, zasadne jest potrącenie 100 % wypłaconej kwoty pomocy. Wskazał, że w przypadku niewpłacenia wskazanej kwoty nienależnie pobranych płatności w terminie 60 dni od daty doręczenia zaskarżonej decyzji, od dnia następującego po upływie tego terminu do dnia zwrotu nienależnie pobranych płatności od kwoty nienależnie pobranych płatności nalicza się odsetki w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych.

Odnosząc się do argumentów podniesionych w odwołaniu stwierdził, iż Skarżący nie przedstawił żadnych dowodów mogących mieć wpływ na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy.

Wyjaśnił, iż ubiegając się o przyznanie pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom", Strona potwierdziła znajomość przepisów obowiązujących w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom", podpisując punkt XV we wniosku "oświadczenie". Jednocześnie dodał, że Skarżący został poinformowana w pouczeniu decyzji nr [...], w pkt. 2 lit. d pouczenia o konieczności wydatkowania 70 % pomocy na inwestycje określone w biznesplanie w okresie 3 lat od dnia wypłaty pomocy.

Wskazał także, iż zgodnie z art. 47 rozporządzenia komisji (WE) nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 368 z 23.12.2006, str. 15, ze zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1974/2006", państwa członkowskie mogą uznać w szczególności następujące kategorie siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności, w których nie będą wymagać częściowego lub pełnego zwrotu pomocy otrzymanej przez beneficjenta:

a) śmierć beneficjenta;

b) długotrwała niezdolność beneficjenta do wykonywania zawodu;

c) wywłaszczenie dużej części gospodarstwa, jeśli takiego wywłaszczenia nie można było przewidzieć w dniu podjęcia zobowiązania;

d) katastrofa naturalna poważnie dotykająca grunty gospodarstwa;

e) wypadek powodujący zniszczenie budynków dla zwierząt gospodarskich;

f) choroba epizootyczna dotykająca część lub całość należącego do rolnika żywego inwentarza.

Nadto zgodnie z § 22 rozporządzenia, innymi, niż wymienione w przepisach rozporządzenia nr 1974/2006, kategoriami siły wyższej lub wyjątkowymi okolicznościami, w przypadku wystąpienia których zwrot pomocy nie jest wymagany, są:

1) wywłaszczenie części nieruchomości, jeżeli takiego wywłaszczenia nie można było przewidzieć w dniu zawarcia umowy;

2) katastrofa naturalna powodująca trwale uszkodzenie nieruchomości lub obiektów;

3) wypadek lub awaria skutkująca zniszczeniem budynków, budowli lub innego mienia;

4) wystąpienie organizmów kwarantannowych roślin;

5) rozwiązanie umowy dzierżawy z przyczyn niezależnych od beneficjenta

- uniemożliwiające dalsze prowadzenie gospodarstwa zgodnie z założeniami biznesplanu.

Jednocześnie Prezes ARiMR wyjaśnił, że zgodnie z ust. 2 art. 47 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2004, przypadki siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności są zgłaszane przez beneficjenta lub przez upoważnioną przez niego osobę na piśmie właściwemu organowi, wraz z odpowiednimi dowodami wystarczającymi dla właściwych organów, w ciągu 10 dni roboczych od dnia, w którym beneficjent lub upoważniona osoba są w stanie dokonać tej czynności.

Tymczasem w sprawie D. Z. nie wystąpiły żadne okoliczności wskazane w przywołanych przepisach prawa.

Stosownie do art. 21 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2013 r., poz. 173), w toku postępowania w sprawie pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" stanowiącego jeden z instrumentów Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, organ stoi na straży praworządności. Jeżeli przepisy prawa nie przewidują (poza już wskazanymi) innych możliwości odstąpienia od ustalania kwot nienależnie pobranych płatności, to brak jest możliwości wychodzenia przez organ administracji poza granice obowiązującego prawa.

Prezes ARiMR stwierdził, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki umożliwiające odstąpienie od dochodzenia zwrotu pobranych środków pieniężnych, a D. Z. zobowiązany jest do zwrotu otrzymanej płatności z tytułu ułatwiania startu młodym rolnikom w kwocie 50.000 zł.

Prezes ARiMR zauważył także, że stosownie do treści art. 73 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 w przypadku dokonania nienależnej płatności rolnik zwraca dana kwotę powiększoną o odsetki.

Stosownie do art. 3 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) Nr 937/2012 z dnia 12 października 2012 r. zmieniającego rozporządzenia (WE) nr 1122/2009 oraz (UE) nr 65/201 1 w odniesieniu do metody naliczania odpowiednich odsetek od nienależnych płatności do odzyskania od beneficjentów systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników ustanowionych rozporządzeniem Rady (WE) nr 73/2009, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich ustanowionego rozporządzeniem Rady nr 1698/2005 oraz wsparcia sektora wina ustanowionego rozporządzeniem Rady (WE) nr 1234/2007 (Dz. Urz. L Nr 280 z 13 października 2012 r., str. 2), zwanego dalej "rozporządzeniem Komisji Nr 937/2012", w odniesieniu do decyzji o ustaleniu kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności wydawanych od dnia 16 października 2012 r., odsetki nalicza się za okres miedzy terminem zwrotu płatności przez rolnika wyznaczonym w nakazie odzyskania środków, który nie może przekraczać 60 dni, a datą zwrotu lub odliczenia.

Na podstawie art. 29 ust. 7 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. nr 98, poz. 634 ze zm.) do należności, o których mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy działu 111 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749, ze zm.), z wyjątkiem przepisów dotyczących umarzania należności, odraczania płatności, rozkładania płatności na raty oraz zaokrąglania należności, z tym że termin, o którym mowa w art. 47 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, wynosi 60 dni.

Zgodnie z art. 56 § 1 i § 3 Ordynacji podatkowej stawka odsetek za zwłokę jest równa sumie 200 % podstawowej stopy oprocentowania kredytu lombardowego, ustalanej zgodnie z przepisami o Narodowym Banku Polskim, i 2 %, z tym że stawka ta nie może być niższa niż 8 %. Minister właściwy do spraw finansów publicznych ogłasza, w drodze obwieszczenia stawkę odsetek za zwłokę w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski". Stawka odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych, poczynając od 4 lipca 2013 r. wynosi 10,00% kwoty zaległości w stosunku rocznym i może ulec zmianie.

Prezes ARiMR zaznaczył wreszcie, że zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłaty należności przypadających agencjom płatniczymi w ramach Wspólnej Polityki Rolnej (Dz. U. nr 258, poz. 1747) Skarżący może zwrócić się do właściwego miejscowo Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR, działającego z upoważnienia Prezesa ARiMR, z wnioskiem o odroczenie terminu spłaty całości lub części należności, rozłożenie płatności całości lub części należności na raty lub ich umorzenie.

W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie osobistej skardze na to rozstrzygnięcie D. Z. wniósł o jego "uchylenie, stwierdzenie naruszenia prawa i ustalenie, że nie istnieją nienależne pobrane płatności z tytułu ułatwienia startu młodym rolnikom", a także o zwolnienie od kosztów postępowania sądowego.

W uzasadnieniu podkreślił, że w terminie przedłożył dowód zapłaty faktury za ciągnik. Osobiście wydatkował na niego 30.000 zł i 45.400 zł. Za ciągnik zapłacił więcej, niż uzyskał pomocy, dlatego musiał się zadłużyć. Nie otrzymuje dofinansowania do produkcji rolnej, a pożyczone pieniądze musi oddać.

Przyznany skarżącemu pełnomocnik z urzędu sformułował wobec decyzji obu instancji zarzuty:

1) obrazy przepisów postępowania tj. art. 80 k.p.a. poprzez oparcie decyzji na częściowym materiale dowodowym i niezasadne uznanie, że potwierdzenia przelewów złożone przez skarżącego nie są dowodem na to, że wywiązał się z obowiązku wydatkowania 70% kwoty uzyskanej pomocy w ciągu 3 lat;

2) obrazy przepisów postępowania tj. art. 7 i 8 k.p.a. poprzez naruszenie w ocenie skarżącego zasady prawdy obiektywnej i prowadzenia postępowania w sposób niebudzący zaufania do władzy publicznej poprzez bezpodstawne zakwestionowanie w trakcie kontroli ilości bydła w gospodarstwie skarżącego w sytuacji, w której hodował on 15 sztuk bydła posiadającego stosowny paszport i kolczyki.

Pełnomocnik wniósł o uchylenie decyzji obu instancji i zasądzenie wynagrodzenia.

W uzasadnieniu pisma podkreślił, że skarżący w dniu 3 stycznia 2014 r. przedstawił dowód osobistego wykonania przelewu na kwotę 30.000 zł oraz dowód przelania kwoty w wysokości 45.400 zł, którą zmuszony był pożyczyć, bowiem cena ciągnika (75.400 zł) przekroczyła uzyskaną pomoc (50.000 zł). Wskazane potwierdzenia wykonania przelewu stanowią dowód na to, że skarżący wypełnił nałożony na niego obowiązek wydatkowania co najmniej 70% uzyskanej pomocy. Natomiast fakt, pominięcia tych dowodów przez organ stanowi rażące naruszenie art. 80 k.p.a., poprzez nieuwzględnienie całokształtu materiału dowodowego zebranego w niniejszej sprawie i uznanie okoliczności dokonania zapłaty za ciągnik rolniczy za nieudowodnioną. Wniosek ten zdaniem pełnomocnika został wysnuty wbrew dowodom zebranym w sprawie i stanowił o dowolności, a nie swobodzie wydawania decyzji przez organ. Powołał się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego 24 maja 2014 r., w uzasadnieniu którego stwierdzono, że: "organ administracji publicznej ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona, na podstawie całokształtu materiału dowodowego w sprawie (art. 80 k.p.a.). Naruszenie tej reguły, a także norm procesowych odnoszących się do środków dowodowych stanowi przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów. Zasada swobodnej oceny dowodów jest zatem ściśle związana z zasadą prawdy obiektywnej. Istota zasady swobodnej oceny dowodów sprowadza się do zapewnienia organowi prowadzącemu postępowanie możliwości badania sprawy (stanu faktycznego) i do swobodnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego. Zasada ta nie oznacza jednak, że organ jest uprawniony do oceny dowodów według dowolnych kryteriów - swoją ocenę w tej mierze obowiązany jest oprzeć na przekonywających podstawach i dać temu wyraz w uzasadnieniu decyzji".

Wskazał, że aktualna sytuacja majątkowa Skarżącego nie umożliwia mu zwrotu otrzymanej pomocy.

Podkreślił, że Skarżący ma zastrzeżenia do przeprowadzonej w jego gospodarstwie rolnym kontroli. Utrzymuje, że w swoim gospodarstwie hodował 15 sztuk bydła posiadającego stosowny paszport oraz kolczyki. Kontrola odbyła się z naruszeniem art. 7 i 8 k.p.a. Istotne dla niniejszej sprawy jest to, że skarżący ukończył szkołę średnią o kierunku rolniczym, co wymagało od niego dużych nakładów finansowych Skarżący terminowo opłaca składki na ubezpieczenie społeczne rolników. Posiada prawo jazdy kat. A, B oraz T, które upoważnia go do kierowania ciągnikami rolniczymi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Na wstępie zaznaczyć należy, iż zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż zadaniem wojewódzkiego sądu administracyjnego jest zbadanie legalności zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem, to znaczy ustalenie, czy organy orzekające w sprawie prawidłowo zinterpretowały i zastosowały przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego.

Rozpoznając sprawę w tak zakreślonych granicach należy stwierdzić, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 98, poz. 634 ze zm.) Prezes Agencji ustala, w drodze decyzji administracyjnej, kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych:

1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej;

2) krajowych, przeznaczonych na:

a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej,

b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej.

Płatność przyznana Skarżącemu pochodziła ze środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz ze środków krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie tj. z funduszy, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1 i 2 lit. a ustawy.

Płatność nienależna jest to płatność przyznana niezgodnie z przepisami unijnymi i wbrew warunkom przewidzianymi dla danej płatności. Ponieważ przepisy nie definiują płatności nienależnej, jej sensu należy poszukiwać w ustaleniu warunków do płatności należnej. Ustalenie, że dokonano wypłaty z uchybieniem któregokolwiek z warunków, będzie oznaczało nieprawidłowe wydatkowanie kwot pomocy, których zwrotu jako płatności nienależnej należy dochodzić w oparciu o przyjęte przez dane państwo procedury.

Dokonując oceny zaskarżonego w sprawie rozstrzygnięcia w pierwszej kolejności zważyć należy, czy organy administracyjne działały w oparciu o obowiązujące w sprawie przepisy prawa a następnie, zważywszy na sporne pomiędzy stronami okoliczności, odnieść się do podniesionych w skardze zarzutów.

W prawie krajowym zasady przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013 określone zostały w przepisach powołanego wyżej rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013.

Bezspornym w sprawie jest złożenie przez skarżącego w dniu 4 marca 2008 r. w [...] Oddziale Regionalnym ARiMR wniosku o dofinansowanie w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 - 2013. Kwestią sporną natomiast pozostaje to, czy skarżący spełnił właściwie przesłanki do przyznania pomocy finansowej wskazane w § 18 ust. 1 pkt 3 lit. b rozporządzenia MRiRW.

Zgodnie z § 18 ust. 1 pkt 3 lit. b rozporządzenia MRiRW beneficjent powinien realizować do dnia upływu 5 lat od dnia wypłaty pomocy założenia biznesplanu, w szczególności wydatkować, w okresie 3 lat od dnia wypłaty pomocy, co najmniej 70 % kwoty pomocy na inwestycje określone w biznesplanie. Stosownie do treści § 19 pkt 2 rozporządzenia MRiRW beneficjent powinien przedłożyć w Agencji potwierdzone za zgodność z oryginałem przez pracownika Agencji lub notariusza kopie faktur, dokumentów księgowych o równoważnej wartości dowodowej lub innych dokumentów potwierdzających poniesienie wydatków co najmniej 70 % kwoty pomocy na inwestycje zgodne z założeniami biznesplanu – po zrealizowaniu każdej z inwestycji i nie później niż do dnia upływu 3 lat od dnia wypłaty pomocy. Z kolei § 20 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia stanowi, że w przypadku niespełnienia warunku, o którym mowa § 18 ust. 1 pkt 1a, pkt 3 lit. b, pkt 5, pkt 6,pkt 7 lub pkt 8 – zwrotowi podlega 100 % kwoty pomocy.

W niniejszej sprawie wypłaty kwoty 50.000,00 zł tytułem pomocy dokonano na konto beneficjenta w dniu 9 września 2008 r. W związku z tym skarżący powinien wydatkować 70 % kwoty pomocy oraz przedłożyć w Oddziale Regionalnym ARiMR dokumenty potwierdzające wydatkowanie tej kwoty najpóźniej w dniu 9 września 2011 r. Skarżący natomiast we wskazanym okresie nie wydatkował 70 % kwoty przyznanej pomocy.

W dniu 17 sierpnia 2011 r. Skarżący złożył w [...] Oddziale Regionalnym ARiMR fakturę VAT nr [...] z [...] czerwca 2011 r. dotyczącą zakupu ciągnika rolniczego na kwotę 75.400 zł, w której jako nabywcę wskazano Skarżącego.

W dniu 8 maja 2012 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wystosował do D. Z. wezwanie do złożenia m.in. dowodu uiszczenia zapłaty za wskazaną fakturę.

W dniu 16 grudnia 2013 r. D. Z. w siedzibie [...] Oddziału Regionalnego ARiMR zapoznał się z aktami sprawy oraz przedłożył m.in. potwierdzenie przyjęcia przelewu na kwotę 40.016,66 zł do realizacji w dniu 21 czerwca 2011 r., które zarówno jako odbiorcę, jak i zleceniodawcę wskazuje D. Z.

W dniu 19 grudnia 2013 r. D. Z. złożył w [...] Oddziale Regionalnym ARiMR pismo wyjaśniające, w którym wskazał, że na brakującą kwotę na zakup ciągnika wartego 75.400 zł zaciągnął kredyt hipoteczny na kwotę 25.400 zł (k. 11 akt administracyjnych).

W dniu 3 stycznia 2014 r. D. Z. złożył w [...] Oddziale Regionalnym ARiMR potwierdzenie wykonania przez siebie w dniu 21 czerwca 2011 r. przelewu na kwotę 30.000 zł tytułem częściowej zapłaty na zakupiony ciągnik rolniczy, jak również potwierdzenie wykonania w tym samym dniu przez D. Z. przelewu na kwotę 45.400 zł tytułem częściowej zapłaty za ten sam ciągnik.

Rację mają przy tym organy obu instancji stwierdzając, że treść przedstawionych dokumentów i rozbieżnych z nimi wyjaśnień Skarżącego nie potwierdza tezy D. Z. i jego pełnomocnika, jakoby przed upływem 3 lat od daty wypłaty pomocy, a więc przed 9 września 2011 wydatkował on co najmniej 70 % wsparcia (a więc nie mniej niż 35.000 zł) na zakup ciągnika, do którego to działania zobowiązał się ubiegając się o wypłaconą mu pomoc finansową. Skarżący przedstawił dowód wydatkowania przez siebie na ten cel w dniu 21 czerwca 2011 r. kwoty niższej od wymaganej, bo 30.000 zł. Wydatek 45.400 zł z rachunku innej osoby – D. Z. - nie wypełnił przy tym zobowiązania Skarżącego. To on, jako młody rolnik, który otrzymał wsparcie ułatwiające start zobowiązany był do wydatkowania zgodnie z biznesplanem we wskazanym terminie 70 % otrzymanej pomocy. Obowiązek taki nie ciążył na poprzednim współwłaścicielu gospodarstwa D. Z. (por. umowa darowizny z 28 lutego 2008 r., Akt notarialny repertorium A Nr [...]).

Sąd nie stwierdza przy tym, by organu administracji oceniając zgromadzone w tym zakresie dowody oceniły je sprzecznie z zasadami wiedzy, logiki czy doświadczenia życiowego. Pamiętając o zmiennych w tym zakresie twierdzeniach Skarżącego, treść przedstawionych przez niego dokumentów, także w kontekście całokształtu zebranych w sprawie dowodów nie sposób stwierdzić, by Prezes ARiMR dopuścił się naruszenia art. 80 k.p.a.

W związku z niedopełnieniem przez skarżącego warunku, o którym mowa w § 18 ust. 1 pkt 3 lit. b rozporządzenia, zwrotowi, zgodnie z § 20 ust. 3 pkt. 1 rozporządzenia MRiRW, podlega 100 % kwoty wypłaconej mu pomocy.

Skarżący nie dopełnił obowiązku wydatkowania określonej kwoty we wskazanym przepisami terminie. W związku z tym uzasadnione jest zastosowanie normy z § 20 ust. 3 pkt. 1 powołanego wyżej rozporządzenia MRiRW, zgodnie z którą Skarżący jest zobowiązany do zwrotu 100 % kwoty pomocy ze względu na nie wywiązanie się z warunku określonego w § 18 ust. 1 pkt 3 lit. b. rozporządzenia. (tak też wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie sygn. akt V SA/Wa 327/14 - orzeczenie dostępne na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl.)

W ocenie Sądu, Skarżący składając wniosek o przyznanie płatności miał obowiązek zapoznania się z warunkami wynikającymi z jej przyznania. Fakt ten potwierdził składając podpis na dokumentach. W tych okolicznościach trudno przyjąć, że nie był świadomy ciążących na nim obowiązków wynikających z przystąpienia do programu.

Pojęcie "wydatek" definiować należy zgodnie z ekonomicznym rozumieniem tego terminu, czyli jako rozchód środków pieniężnych z kasy lub z rachunku bankowego, tj. rzeczywisty wypływ środków z jednostki. "Wydatkowanie środków" należy interpretować zgodnie z wykładnią językową, czyli jako przeniesienie środków pieniężnych na inny podmiot.

Sąd nie stwierdza przy tym, by w toku niniejszego postępowania organy administracji złamały wymóg stania na straży praworządności, nie podejmowały wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.), bądź by czynności prowadzono w sposób nie budzący zaufania uczestników do władzy publicznej (art. 8 k.p.a.).

Reasumując należy wskazać, że nie można zgodzić się z twierdzeniem skarżącego, że postępował prawidłowo i nie naruszył prawa, skoro, co zostało wykazane, nie wypełnił ciążących na nim obowiązków.

Akcentowane w piśmie procesowym pełnomocnika okoliczności związane z kontestowanymi przez Skarżącego wynikami kontroli, w szczególności w zakresie liczby, kondycji i sposobu chowu bydła w gospodarstwie czy związane ze sposobem gospodarowania na gruntach (zdaniem ARiMR w przeważającej części odłogowanych) nie miały wpływu na treść rozstrzygnięcia Prezesa ARiMR. W uzasadnieniu jego decyzji wskazywane były niejako na marginesie.

Sytuacja majątkowa i zdolności zarobkowe Skarżącego, nie mogą mieć wpływu na treść obecnie kontrolowanej decyzji, co szczegółowo i przekonująco wyjaśnił w swoim rozstrzygnięciu Prezes ARiMR (wskazał przy tym kiedy i do jakiego organu wnosić można ewentualny wniosek o odroczenie terminu spłaty całości lub części należności, rozłożenie płatności całości lub części należności na raty lub ich umorzenie).

Z tych przyczyn na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalono skargę.