Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 790/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-09-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję w części
Powołane przepisy: article: art. 42 ust. 1, art. 87, art. 92 ust. 1-2
journal: Dz.U. 2007 nr 125 poz 874
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Wdowiak Sędziowie Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka Sędzia WSA Ewa Marcinkowska (spr.) Protokolant Jan Czarnacki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 września 2009 r. sprawy ze skargi W. Sp. z o.o. z siedzibą w C. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2008 r. w zakresie nałożonej kary pieniężnej 3000 (trzy tysiące) złotych za wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych; 2. stwierdza, że decyzje opisane w punkcie 1 w uchylonej części nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz W. Sp. z o.o. z siedzibą w C. kwotę 771 (siedemset siedemdziesiąt jeden) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

W. Sp. z o.o. z siedzibą w C. wniosła skargę na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego nr [...] z dnia [...] lutego 2009 r. utrzymującą w mocy, w kwestionowanej części, decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2008 r. w przedmiocie kary pieniężnej za wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych.

Do wydania powyższych decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W dniu [...] października 2008 r. na drodze krajowej nr [...] skontrolowano pojazd marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] wraz z naczepą marki [...] o nr rej. [...], którego kierowcą był M. S. Dopuszczalna masa całkowita kontrolowanego pojazdu wynosiła 52 tony, co wynika z dowodów rejestracyjnych o serii: [...] i [...]. W chwili kontroli wykonywano przewóz drogowy rzeczy. Powyższe zostało potwierdzone protokołem kontroli nr [...] z dnia [...] października 2008 r. W wyniku kontroli stwierdzono skrócenie dziennego czasu odpoczynku przy wykonywaniu przewozu drogowego o czas do jednej godziny i za każdą rozpoczętą kolejną godzinę; przekroczenie maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy przy wykonywaniu przewozu drogowego o czas powyżej 15 minut do 30 minut i za każde następne rozpoczęte 30 minut oraz wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych.

[...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego na podstawie art. 42 ust. 1, art. 87, art. 92 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2007 r. Nr 125, poz. 874 ze zm.) oraz na podstawie lp. 4.1., lp. 10.2. lit. a i b, lp. 10.3. lit. a i b, załącznika do ww. ustawy decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r. nałożył na W. Sp. z o.o. karę pieniężną w łącznej wysokości 3850 zł. Cytując w uzasadnieniu decyzji treść wymienionych przepisów, organ podkreślił, iż na wydruku z tachoscanu kontrolowanego kierowcy M. S. z dnia [...] września 2008 r. zarejestrowane zostało skrócenie dziennego czasu odpoczynku przy wykonywaniu przewozu drogowego o czas 1 godziny i 2 minuty. Organ I instancji ustalił na podstawie protokołu kontroli, iż naruszenie to miało miejsce pomiędzy godziną 21:02 dnia [...] września 2008 r., a godziną 5:00 dnia [...] września 2008 r. i trwało 7 godzin i 58 minut. W dniu [...] września 2008 r. o godzinie 5:00 rozpoczął się 24-godzinny okres rozliczeniowy, w ciągu którego kierowca powinien odebrać minimum 9-godzinny nieprzerwany odpoczynek. Ponadto podczas kontroli kierowca nie okazał dokumentu uzasadniającego odstąpienie od przestrzegania norm czasu prowadzenia pojazdu, wymaganych przerw lub odpoczynków. Dodatkowo organ wyjaśnił, iż na podstawie analizy wydruku z tachoscanu kierowcy M. S. z dnia [...] września 2008 r. stwierdzono przekroczenie maksymalnego czasu prowadzenia bez przerwy o 1 godzinę i 17 minut. Naruszenie to miało miejsce pomiędzy godziną 11:36 a godziną 18:44 dnia [...] września 2008 r., zatem kierowca prowadził pojazd łącznie przez 5 godzin i 47 minuty, co stanowiło przekroczenie wobec normy 4 godzin i 30 minut. W okresie tym kierowca odebrał tylko dwie przerwy minimum 15 minutowe a także nie okazał dokumentu uzasadniającego odstąpienie od przestrzegania norm czasu prowadzenia pojazdu, wymaganych przerw lub odpoczynków. Odnośnie stwierdzonego naruszenia polegającego na wykonywaniu przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych, organ podkreślił, że poza sporem było stwierdzenie, iż w dniu kontroli tj. [...] października 2008 r. kierowca skontrolowanego pojazdu okazał odcinek kontrolny karty opłaty drogowej za przejazd po drogach krajowych (winietę roczną serii [...] wpisaną na pojazd o nr rej. [...]) oraz drugą część karty opłaty drogowej samoprzylepnej z przedziurkowana datą [...] października 2008 r. W pojeździe na szybie czołowej nie znajdowała się żadna na trwale umieszczona karta opłaty drogowej za przejazd po drogach krajowych (dokumentacja fotograficzna w aktach sprawy). Brak opłaty za przejazd drogą krajową stanowiło zatem naruszenie określone w lp. 4.1. załącznika do ustawy o transporcie drogowym i usankcjonowane zostało karą pieniężną w wysokości 3000 złotych.

Organ podkreślił ponadto, iż na podstawie analizy dowodów rejestracyjnych zespołu pojazdów (seria [...] i seria [...]) stwierdził, iż dopuszczalna masa całkowita zespołu kontrolowanych pojazdów wynosiła 52 tony. Jednocześnie nowe brzmienie art. 42 ust. 1 pkt 5 ustawy o transporcie drogowym nie wyłączało obowiązku uiszczenia opłaty odnośnie tego typu pojazdów. W związku z powyższym organ stwierdził, iż strona nie wywiązała się z obowiązku wynikającego z art. 42 ww. ustawy.

W. Sp. z o.o. wniosła odwołanie od powyższej decyzji, wnosząc o jej uchylenie. W uzasadnieniu wyjaśniono, iż powodem naruszenia czasu pracy kierowcy w dniu [...] września 2008 r. była, niezależna od niego i pracodawcy przedłużona diagnostyka w serwisie samochodowym. Odnośnie drugiego naruszenia strona wyjaśniła, iż w dniu [...] września 2008 r. na parkingu podczas wykonywania przerwy 45 minutowej kierowca włączył silnik pojazdu i skręcił kołami, co zostało odnotowane jako jazda. Kierowca nie przypuszczał, iż taki ruch zostanie odnotowany jako zdarzenie.

Odnośnie naruszenia lp. 4.1 załącznika do ustawy o transporcie drogowym strona skarżąca podnosiła, iż jednym zaniedbaniem kierowcy było niedopełnienie obowiązku przyklejenia samoprzylepnej części winiety na szybę pojazdu.

Główny Inspektor Transportu Drogowego rozpoznając powyższe odwołanie, decyzją z dnia [...] lutego 2009 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 k.p.a., art. 42 ust. 1, art. 87, art. 92 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2007 r. Nr 125, poz. 874 ze zm.) oraz lp. 4.1., lp. 10.2. lit. a i b, lp. 10.3. lit. a i b załącznika do ww. ustawy, art. 4 lit. g, art. 7, art. 8 ust. 1 – ust. 5, art. 9 ust. 1 i ust. 2 Rozporządzenia (WE) Parlamentu Europejskiego i Rady nr 561/2006 z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Dz. Urz. UE L 2006 Nr 102, str. 1), § 3 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 8 sierpnia 2006 r. w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz. U. Nr 151, poz. 1089 ze zm.) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w całości.

Główny Inspektor Transportu Drogowego uznał, iż w przedmiotowym stanie faktycznym zachodziły przesłanki do stwierdzenia, iż w chwili kontroli doszło do napuszenia przepisów prawa dotyczących wykonywania przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych. Powyższe wynikało z protokołu kontroli z dnia [...] października 2008 r. oraz materiału dowodowego zgromadzonego w toku postępowania.

W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, iż organ I instancji prawidłowo zbadał okoliczności popełnionych naruszeń i wymierzył karę przewidziana obowiązującymi przepisami. Organ podkreślił, iż skarżący, jako podmiot profesjonalny powinien nie tylko znać ale również stosować przepisy dotyczące transportu drogowego, to przedsiębiorca wykonujący przewóz drogowy, odpowiedzialny jest za niedbalstwo czy brak doświadczenia swoich pracowników. Organ wskazał, iż za działalność przedsiębiorstwa zawsze ponosi odpowiedzialność osoba, która je prowadzi przedsiębiorca, na zasadach ryzyka. To na nim spoczywa ciężar odpowiedzialności za ewentualne skutki działań osób, w tym kierowcy, którymi w wykonywaniu działalności gospodarczej się posługuje. Organ powołując się na poglądy doktryny wskazał, iż zgodnie z zasadą ryzyka pracodawcy (tzw. ryzyko osobowe) to pracodawca obciążony jest skutkami niewłaściwego doboru pracowników i zmuszony jest ponosić straty wynikłe wskutek ich niezaradności i braku należytego przygotowania do pracy. Reguła ta obowiązuje tak na gruncie prawa cywilnego jak i administracyjnego. Organ II instancji wyjaśnił, iż zgodnie z treścią przytoczonych przepisów nie stanowiła dowodu uiszczenia opłaty winieta nie umieszczona trwale wewnątrz pojazdu samochodowego, w prawym dolnym rogu przedniej szyby pojazdu. Przedstawione w toku kontroli drogowej dokumenty nie dały bowiem podstaw do uznania, iż przejazd odbywał się z uiszczoną opłatą za użytkowanie dróg krajowych. Organ podkreślił, iż jedynie karta opłat składająca się łącznie z dwóch części tj. winiety samoprzylepnej i odcinka kontrolnego przechowywanego w pojeździe i okazywanego na żądanie osób uprawnionych stanowi dowód uiszczenia opłaty. Stosownie do przytoczonych przepisów ustawy o transporcie drogowym dowód uiszczenia opłaty stanowiłby łącznie przedziurkowany odcinek kontrolny i przedziurkowana winieta o tym samym numerze i serii umieszczona w sposób trwały wewnątrz pojazdu samochodowego, w prawym dolnym rogu przedniej szyby pojazdu.

Odnosząc się stwierdzonego naruszenia polegającego na skróceniu dziennego czasu odpoczynku przy wykonywaniu przewozu drogowego o czas do jednej godziny i za każdą rozpoczętą kolejną godzinę oraz stwierdzonego naruszenia polegającego na przekroczeniu maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy przy wykonywaniu przewozu drogowego o czas powyżej 15 minut do 30 minut i za każde następne rozpoczęte 30 minut organ uznał argumentację organu I instancji powołując się na odpowiednie przepisy ustawy o transporcie drogowym wraz z załącznikiem oraz rozporządzenia (WE) nr 561/2006.

Ponadto odnosząc się do argumentu strony, że organ orzekający wydał decyzję z naruszeniem art. 7, art. 77, art. 107 k.p.a. Główny Inspektor Transportu Drogowego zważył, iż w przedmiotowej sprawie organ I instancji wypełnił obowiązek wynikający z art. 7 k.p.a. oraz 77 k.p.a. i zgromadził w aktach sprawy dowody, które są konieczne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy oraz dopuścił jako dowód wszystko, co może przyczynić się do jej wyjaśnienia, a nie jest sprzeczne z prawem. Organ I instancji ocenił zaistniały stan faktyczny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona czym nie naruszył art. 80 k.p.a.

Organ odwoławczy podkreślił jednocześnie, iż kary w transporcie drogowym określono w sposób sztywny w ramach poszczególnych naruszeń, a decyzja wydawana na podstawie tych przepisów ma związany, a nie uznaniowy charakter. Natomiast, gdy strona znajduje się w sytuacji uniemożliwiającej poniesienie kary w orzeczonej wysokości może - w oparciu o art. 42 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2005 r. Nr 249, poz. 2104 ze zm.) - wystąpić ze stosownym wnioskiem w tym trybie do Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego, który wydał decyzję w I instancji.

Strona zaskarżyła powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Warszawie w części nakładającej karę pieniężną za wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczania wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych, wnosząc o stwierdzenie jej nieważności oraz poprzedzającej ją decyzji Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego, alternatywnie wniosła o uchylenie obu decyzji we wnioskowanym zakresie.

W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, iż organ błędnie zastosował przepisy prawa, albowiem w decyzji z dnia [...] grudnia 2008 r. organ powołał się na § 3 ust 1 i 2 Rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 8 grudnia 2006 r. w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych, zaś w momencie kontroli obowiązywało Rozporządzenie Ministra Transportu zmieniające ww. rozporządzenie w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych z dnia 15 października 2007 r. (Dz. U. Nr 195, poz. 1412). W ocenie skarżącej spółki, w momencie stwierdzenia podczas kontroli, że w pojeździe znajdował się zarówno odcinek kontrolny przedziurkowany jak i winieta przedziurkowana, jedynie nieumieszczona na szybie pojazdu, organ winien był uznać, iż w świetle obecnie obowiązującego rozporządzenia nie stanowiło to podstawy do uznania, że podmiot wykonujący przewóz nie uiścił opłaty za przejazd po drogach krajowych.

Główny Inspektor Transportu Drogowego w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ podkreślił, iż naklejanie winiety samoprzylepnej daje gwarancję, iż opłata została uiszczona za przejazd właśnie tym pojazdem, na szybie którego znajduje się przyklejona winieta i nie zostanie ona wykorzystana w innym pojeździe.

Ponadto odnosząc się do zarzutu strony nadmienił, iż mimo, że organ błędnie powołał w decyzji rozporządzenie w brzmieniu obowiązującym przed zmianą z dnia [...] października 2007 r., jednakże uchybienie to nie miało wpływu na treść rozstrzygnięcia, bowiem zarówno w świetle rozporządzenia Ministra Transportu z dnia [...] grudnia 2006 r. przed zmianą, jak również w świetle przepisów ww. rozporządzenia po zmianie z dnia [...] października 2007 r. sytuacje polegające na nieumieszczeniu winiety w sposób trwały na przedniej szybie pojazdu kwalifikowane są tak samo tj. stanowią brak dowodu uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów oraz mając na względzie aktualne orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego w tym zakresie, Sąd stwierdził, iż zasługuje ona na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji, w zakresie nałożonej kary pieniężnej 3.000 zł za wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych, wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie z art. 42 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2007 r. Nr 125 poz. 874 z późn. zm.) podmioty wykonujące na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przewóz drogowy zobowiązane są do uiszczania opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych.

Przepis § 3 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 8 sierpnia 2006 r. w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz. U. Nr 151, poz. 1089 z późn. zm. ) stanowi, że uiszczenie opłaty następuje poprzez nabycie, przez podmiot wykonujący na terenie Rzeczypospolitej Polskiej przewóz drogowy, karty opłaty w jednostce upoważnionej do poboru opłat. Karta opłaty składa się z dwóch części: winiety samoprzylepnej umieszczanej w sposób trwały wewnątrz pojazdu samochodowego, w prawym dolnym rogu przedniej szyby pojazdu oraz odcinka kontrolnego przechowywanego w pojeździe samochodowym i okazywanego na żądanie osób uprawnionych do kontroli karty opłaty. Dowód uiszczenia opłaty stanowią obie przedziurkowane części karty opłaty łącznie. W przepisie § 3 ust. 4 powyższego rozporządzenia wymienione zostały zaś przypadki, w których okazany do kontroli odcinek kontrolny i winieta samoprzylepna nie stanowią dowodu uiszczenia opłaty.

W myśl natomiast przepisu art. 92 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym kto wykonuje przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, naruszając obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 15.000 złotych. Jak wynika z art. 92 ust. 4 tej ustawy wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa w ust. 1, oraz wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik do ustawy. W przepisach lp. 4.1. – 4.3. załącznika do ustawy o transporcie drogowym ustawodawca wymienił trzy delikty związane z wykonywaniem przewozu drogowego z naruszeniem przepisów dotyczących uiszczania opłat za przejazd po drogach krajowych przewidując różne kary pieniężne za ich popełnienie. Wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych (lp. 4.1.) zagrożone jest karą w wysokości 3.000 zł. Dla pozostałych deliktów, to jest wykonywania przewozu drogowego z opłatą uiszczoną w wysokości niższej niż wymagana dla danego pojazdu samochodowego i wykonywania przewozu drogowego z nieprawidłowo wypełnioną kartą za przejazd po drogach krajowych, ustawodawca przewidział kary pieniężne w wysokości po 1.000 zł. Zatem jak wynika z powyższego uregulowania, najdotkliwiej karany jest delikt polegający na naruszeniu obowiązku uiszczania opłaty za przejazd pojazdami samochodowymi po drogach krajowych. Łagodniej karane jest natomiast niezachowanie wymogów związanych z dokumentowaniem uiszczenia opłaty, które jednak nie zostało określone w sposób ogólny, lecz ściśle jako nieprawidłowe wypełnienie karty za przejazd po drogach krajowych.

W stanie faktycznym niniejszej sprawy bezspornym jest, że kierowca kontrolowanego pojazdu – zatrudniony przez skarżącą spółkę, okazał w czasie kontroli nabytą wcześniej, właściwą roczną kartę opłaty drogowej, to jest zarówno odcinek kontrolny, jak też winietę samoprzylepną tej karty. Obie części karty były przedziurkowane, a odcinek kontrolny został prawidłowo wypełniony przez wpisanie w nim numeru rejestracyjnego kontrolowanego pojazdu stosownie do § 4 ust. 1 i 2 rozporządzenia. Jedynie winieta samoprzylepna nie została, wbrew dyspozycji § 3 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia, umieszczona trwale wewnątrz pojazdu w prawym dolnym rogu przedniej szyby. Skoro zatem nie budził w sprawie wątpliwości fakt legitymowania się przez kierowcę pojazdu stosowną do wykonywanego przewozu i prawidłowo wypełnioną, a więc identyfikującą pojazd, kartą opłaty za przejazd po drogach krajowych, to już z tego powodu rodzi istotne zastrzeżenia nałożenie na stronę skarżącą kary pieniężnej i to w najwyższej przewidzianej ustawą wysokości bo za wykonywanie przewozu bez uiszczenia wymaganej opłaty, mimo wypełnienia przezeń obowiązku w zakresie uiszczenia tej opłaty. Wskazać należy, iż przepis lp. 4.1. załącznika do ustawy o transporcie drogowym sankcją kary 3000 zł obwarowuje "wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty (...)", gdy tymczasem uiszczenie to zdefiniowano w § 3 ust. 1 rozporządzenia stanowiąc, iż następuje ono "poprzez nabycie (...) karty opłaty w jednostce upoważnionej do poboru opłat". Organ nie twierdził, że skarżąca spółka nie nabyła karty stosownie do tego przepisu, mimo tego nałożył na nią karę pieniężną za wykonywanie przewozu bez uiszczenia opłaty, wywodząc ten brak wyłącznie z faktu nieumieszczenia w sposób trwały wewnątrz pojazdu części tej karty w postaci winiety samoprzylepnej. Jednak w sytuacji, gdy skarżąca uiściła tę opłatę poprzez nabycie karty, czyli poniosła z tego tytułu przewidziane przepisami koszty, ww. stanowisko organu odwoławczego, a wcześniej organu I instancji, nie ma oparcia w przepisach prawa materialnego.

W orzeczeniu z dnia 6 stycznia 2009 r. sygn. akt II GSK 593/08 Naczelny Sąd Administracyjny zauważył, iż ww. rozporządzenie Ministra Transportu z dnia 8 sierpnia 2006 r., w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych zostało wydane na podstawie upoważnienia ustawowego zawartego w art. 42 ust. 7 ustawy o transporcie drogowym. Zgodnie z tym przepisem minister właściwy do spraw transportu, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw finansów publicznych, upoważniony został do określenia, w drodze rozporządzenia, rodzaju i stawek opłaty za przejazd po drogach krajowych, oraz trybu wnoszenia i sposobu rozliczania tej opłaty w przypadku niewykorzystania w całości lub w części dokumentu potwierdzającego jej wniesienie za okres roczny z przyczyn niezależnych od przedsiębiorcy, a także wzorów dokumentów potwierdzających wniesienie tej opłaty. W zakresie dotyczącym dokumentowania wniesienia opłaty minister właściwy do spraw transportu umocowany był więc jedynie do określenia wzorów dokumentów potwierdzających wniesienie tej opłaty. Taki też zakres regulacji określa § 1 ww. rozporządzenia wykonawczego. Upoważnienie ustawowe nie obejmowało możliwości zmian zasad dowodzenia określonych w ustawach regulujących postępowanie administracyjne, w szczególności w przepisach k.p.a. Przeniesienie regulowanej ustawowo materii zasad postępowania dowodowego do aktu normatywnego rangi podustawowej (jakim jest ww. rozporządzenie) naruszałoby zasady państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP). Wobec tego użyte w § 3 ust. 4 rozporządzenia sformułowanie "nie stanowi dowodu uiszczenia opłaty", odnoszące się do nieumieszczenia winiety w sposób trwały wewnątrz pojazdu samochodowego, w prawym dolnym rogu przedniej szyby pojazdu, nie może być odczytywane inaczej jak podstawa uznania, że w opisanych okolicznościach dowód uiszczenia opłaty nie odpowiada wzorowi określonemu w omawianym rozporządzeniu. Nie stanowi natomiast przesłanki wyłączającej możność przyjęcia, że opłata w rzeczywistości została uiszczona.

Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił w tym orzeczeniu, że ustawodawca w załączniku do ustawy o transporcie drogowym nie przewidział nakładania na przedsiębiorców "sankcji za ogólnie określone niezachowanie wymogów związanych z dokumentowaniem uiszczenia opłaty, a tym bardziej za konkretnie oznaczone zaniechanie umieszczenia winiety w prawem przewidziany sposób". Naczelny Sąd Administracyjny postrzega tę okoliczność w kategoriach zaniedbania ustawodawcy, który nie zareagował na zmiany wynikające z nowych przepisów wykonawczych wprowadzających obowiązki dotyczące winiet, jako części kart opłat. Istotne jest jednak to, że aktualnie z przepisów prawa nie wynika podstawa nakładania kar pieniężnych w przypadku nieumieszczenia winiety w sposób trwały wewnątrz pojazdu samochodowego. Składająca się na konstytucyjną zasadę państwa prawnego zasada przyzwoitej legislacji wymaga bowiem, by nakładanie na obywatela sankcji za naruszenie prawa znajdowało oparcie w wyraźnie sformułowanym przepisie rangi ustawowej. Brak takiego przepisu nie może być zastępowany sięganiem do przepisów regulujących podobne sytuacje, w tym przypadku wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych.

W niniejszej sprawie tego rodzaju działanie doprowadziło do efektu w postaci nałożenia kary pieniężnej za nieuiszczenie bezspornie uiszczonej opłaty.

Analogiczne stanowisko jak wyżej, w podobnej pod względem stanu faktycznego sprawie, zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 28 kwietnia 2009 r. II GSK 895/08. Dodatkowo przy tym wskazał, że zawarte w lp. 4.1. załącznika do cytowanej ustawy określenie stwierdzonego przez organ naruszenia, jako wykonywania przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych, zagrożone karą 3000 zł, zostało przez ustawodawcę uzupełnione o stwierdzenie, że karta dobowa lub tygodniowa, która w chwili rozpoczęcia kontroli nie znajdowała się w pojeździe, a przedstawiona została w terminie późniejszym, nie stanowi dowodu uiszczenia opłaty. To samo dotyczy innej karty, która w chwili rozpoczęcia kontroli nie znajdowała się w pojeździe, a zakupiona została w dniu kontroli lub dniach następnych. Można z tego a contrario wyprowadzić wniosek, że karta roczna mogłaby stanowić dowód uiszczenia opłaty, ponieważ z lp. 4.1. załącznika wynika, że jedynie karta dobowa lub tygodniowa, która w chwili rozpoczęcia kontroli nie znajdowała się w pojeździe, a przedstawiona została w terminie późniejszym, nie stanowi dowodu uiszczenia opłaty, jak również inna karta, która w chwili rozpoczęcia kontroli nie znajdowała się w pojeździe, a zakupiona została w dniu kontroli lub w dniach następnych.

W niniejszej sprawie na podkreślenie zasługuje fakt, że ww. winietę roczną, i to prawidłowo wypełnioną, okazano w czasie kontroli pojazdu, co oznaczało niemożność wykorzystania jej w innym pojeździe.

Ponadto, jak już wcześniej wskazano, zgodnie z § 3 ust. 1 ww. rozporządzenia uiszczenie opłaty następuje poprzez nabycie, przez podmiot wykonujący przewóz drogowy, karty opłaty w jednostce upoważnionej do poboru opłat. Ustawodawca w lp. 4.1. załącznika doprecyzował jedynie, w jakich przypadkach nie ma możliwości wykazania uiszczenia opłaty. Możliwość nałożenia kary pieniężnej ma na celu zapobieganie naruszeniom przepisów ustawy o transporcie drogowym i dotyczy sytuacji, w których to naruszenie rzeczywiście wystąpiło. Z tego względu stwierdzenie, że opłata została rzeczywiście uiszczona winno mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Cytowane wyżej poglądy Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w uzasadnieniach wyroków z dnia 6 stycznia 2009 r. (II GSK 593/08) i z dnia 28 kwietnia 2009 r. (II GSK 895/08) Sąd w pełni podziela, przyjmując je w rozpatrywanej sprawie za adekwatne i wystarczające do oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Należy jednocześnie podkreślić, iż uchybienie w postaci błędnego powołania się przez organ w decyzji na nieaktualną treść przepisu rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 8 grudnia 2006 r. w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych, nie miało wpływu na treść rozstrzygnięcia, bowiem zarówno w świetle przepisów ww. rozporządzenia przed zmianą, jak i po zmianie z dnia 15 października 2007 r. sytuacje polegające na nieumieszczeniu winiety w sposób trwały na przedniej szybie pojazdu kwalifikowane były tak samo, jako nie stanowiące dowodu uiszczenia opłaty.

Reasumując, w ocenie Sądu, w stanie faktycznym rozpatrywanej sprawy brak było podstawy prawnej do przyjęcia po stronie skarżącej spółki odpowiedzialności administracyjnej za naruszenie przepisu lp. 4.1. załącznika do ustawy o transporcie drogowym, tj. za wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych, skoro skarżąca należną opłatę z tego tytułu faktycznie uiściła, nabywając kartę opłaty w jednostce upoważnionej do jej poboru.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, art. 152 i art. 200 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.