Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt I SA/Ke 262/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2019-10-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.151, art.250 par.1,
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 80, art.107 par. 1 i 3, art. 7,8,9,10,12
journal: Dz.U. 1980 nr 9 poz 26
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art.27 ust. 1 i 2,
journal: Dz.U. 2011 nr 232 poz 1378
law: Ustawa z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców.
article: art.24  ust.4, art. 28 ust. 3 i 3a,
journal: Dz.U. 2015 poz 121
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
article: par.3 ust. 1
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak, Sędziowie Sędzia WSA Maria Grabowska, Sędzia WSA Danuta Kuchta (spr.), Protokolant Starszy inspektor sądowy Michał Gajda, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 października 2019 r. sprawy ze skargi J.S. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia należności składkowych 1. oddala skargę; 2. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach) na rzecz adwokata M.P. kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych podatku od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych w punkcie 1 uchylił decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...], znak [...] w części dotyczącej pkt 2 sentencji i w tym zakresie umorzył należności z tytułu składek osoby ubezpieczonej będącej równocześnie płatnikiem tych składek w łącznej kwocie 81.577,86 zł, w punkcie 2 odmówił umorzenia należności z tytułu składek osoby ubezpieczonej będącej równocześnie płatnikiem tych składek w łącznej kwocie 9.174,99 zł, i w punkcie 3 utrzymał w mocy decyzję w pozostałym zakresie.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej: Zakład, organ) wyjaśnił, że

13 maja 2016 r. J.S. złożył wniosek o umorzenie należności z tytułu składek na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych, Ubezpieczenie Zdrowotne oraz Fundusz Pracy

i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. W uzasadnieniu wniosku opisał trudną sytuację materialną i zdrowotną oraz zobowiązania finansowe, które są egzekwowane przez komornika z jego świadczenia emerytalnego.

W sprawie wniosku wydawane były decyzje Zakładu oraz wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach, w tym o sygn. akt

I SA/Ke 564/16 i I SA/Ke 78/18, którymi uchylano decyzje w sprawie odmowy umorzenia należności składkowych. Po ostatnim z wymienionych wyroków,

w ponownie prowadzonym postępowaniu, Zakład wydał decyzję z 12 września

2018 r., w której w punkcie 1. na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 w związku

z art. 28 ust. 2 i 3 i art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 121, zwanej dalej: "u.s.u.s.") odmówił umorzenia należności składkowych w łącznej kwocie 90.128,48 zł

i w punkcie 2. na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 28 ust. 3a i art. 32 u.s.u.s. oraz § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003 r. nr 141 poz. 1365, zwanego dalej: "rozporządzeniem"), umorzył należności z tytułu składek w łącznej kwocie 46.328,89 zł i odmówił umorzenia składek w łącznej kwocie 43.799,59 zł.

J.S. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym podniósł, że organ nie respektuje wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Kielcach. Oświadczył też, że nie jest w stanie uzyskać dochodów, które umożliwiłyby spłatę należności, ma ukończone 73 lata, a orzeczeniem z 31

lipca 2014 r. stwierdzono umiarkowany stopień niepełnosprawności. Jest osobą schorowaną, emerytura, którą otrzymuje nie wystarcza na pokrycie podstawowych potrzeb życiowych i dlatego co pewien okres czasu jest zmuszony zaciągać pożyczki w bankach. Naczelnik I Urzędu Skarbowego postanowieniem z [...] umorzył względem strony postępowanie egzekucyjne ze względu na bezskuteczność egzekucji.

Zakład w decyzji z 13 maja 2019 r. ustalił, że wnioskodawca nie pracuje zarobkowo, pobiera świadczenie emerytalne w kwocie 2.316,97 zł brutto, po potrąceniach komorniczych wynosi ono 1.338,20 zł netto. Nie posiada dochodów

z innych źródeł, nie pobiera zasiłku z urzędu pracy ani z pomocy społecznej, nie korzysta z innych form pomocy. Ponosi stałe wydatki związane z utrzymaniem

w łącznej kwocie 873,60 zł miesięcznie, w tym z tytułu miesięcznych opłat w

kwocie 424,58 zł, opłat eksploatacyjnych w kwocie 99,02 zł i kosztów związanych

z leczeniem 350 zł. Gospodarstwo domowe prowadzi samodzielnie. Posiada zobowiązania pieniężne z tytułu zaciągniętych kredytów w kwocie 36.114.18 zł - miesięczna rata wynosi 376,19 zł, w bankach w kwocie 17.117,78 zł - miesięczna rata wynosi 266,19 zł, w instytucjach w kwocie 13.079.55 zł - miesięczna rata

wynosi 579 zł, u osób fizycznych w kwocie 11.766,12 zł, spółdzielni mieszkaniowej w kwocie 30.000 zł. Nie posiada majątku nieruchomego, ruchomego ani innych praw majątkowych.

W oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym wnioskodawca wskazał, że nie widzi możliwości poprawy sytuacji finansowej ani możliwości spłaty zobowiązań

z uwagi na ciężki stan zdrowia. Oświadczył, że wymaga stałego leczenia

w przychodniach i u specjalistów, często ma kłopoty w wykonywaniu podstawowych czynności dnia codziennego.

Powołując art. 28 ust. 3a u.s.u.s. i wymienione w nim punkty od 1 do 6 Zakład podniósł, że z przyczyn oczywistych przesłanka wymieniona w pkt 1 nie wystąpiła. Wnioskodawca nie przedłożył żadnych dokumentów, z których wynikałoby, że sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości lub umorzył postępowania upadłościowe

z przyczyn, o których mowa w art. 13 oraz art. 361 ust. 1 pkt 1 ustawy z 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe, nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym, nie nastąpiło zaspokojenie należności

w umorzonym postępowaniu upadłościowym. Wysokość nieopłaconych składek,

o których umorzenie wnosi strona, przekracza kwotę kosztów upomnienia

w postępowaniu egzekucyjnym. Nie został ustalony brak możliwości dochodzenia należności przez uprawnione w tym zakresie organy egzekucyjne. Brak jest też, zdaniem organu, podstaw do stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Strona otrzymuje świadczenie emerytalne, z którego dokonywane jest comiesięczne potrącenie na rzecz komornika sądowego.

Mając powyższe na uwadze organ uznał, że w niniejszej sprawie brak jest przesłanki całkowitej nieściągalności zdefiniowanej w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., której istnienie mogłoby uzasadnić podjęcie decyzji zgodnie z wnioskiem. Brak jest zatem podstaw do umorzenia należności z tytułu składek.

Dalej organ przeszedł do analizy przesłanek zawartych w § 3 ust. 1 rozporządzenia. Podniósł, że wnioskodawca jest osobą chorą. Jak wynika

z przedłożonej dokumentacji medycznej, leczy się na nadciśnienie tętnicze, chorobę niedokrwienną serca, niewydolność krążenia, utrwalone migotanie przedsionków, cukrzycę typu 2, dyskopatię szyjną, przerost gruczołu krokowego oraz choroby nerek. Leczy się również psychiatrycznie. Orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności z 31 lipca 2014 r. zaliczony został do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, która zaistniała od 64 roku życia, a od 2009 r. jest osobą całkowicie niezdolną do pracy.

Zakład stwierdził, że wnioskodawca wprawdzie dysponuje stałym źródłem dochodu w postaci świadczenia emerytalnego, jednak ilość wszystkich zobowiązań jakie na nim ciążą, nie gwarantuje uregulowania zaległości Zakładu bez uszczerbku dla bieżącego utrzymania. Sytuacja materialno-bytowa uzasadnia stwierdzenie, że powołana trudna sytuacja życiowa nie jest stanem przejściowym, wnioskodawca nie pracuje, jednocześnie boryka się z trudnościami zdrowotnymi, a uzyskiwane świadczenie emerytalne, które jest pomniejszone z powodu zajęcia, jest zaledwie wystarczające do zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Nieumorzenie zadłużenia z tytułu składek mogłoby spowodować sięgnięcie przez stronę po pomoc ze środków budżetu państwa, co jest sprzeczne z interesem publicznym.

Zdaniem organu, w sprawie należy mieć na uwadze przesłankę interesu publicznego w postaci zaufania obywatela do organów władzy publicznej. Skoro Zakład umorzył część zadłużenia z uwagi na trudną sytuację, to aby zachować jednolitość w rozpatrywaniu wniosku, zasadne jest umorzenie pozostałego, dotychczas niewyegzekwowanego długu ze względu na trudną sytuację zdrowotną

i materialną.

Odnosząc się do wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z 5 kwietnia 2018 r. sygn. akt. I SA/Ke 78/18 organ uznał, że należności nie uległy przedawnieniu z powodu zawieszenia biegu terminu przedawnienia, które nastąpiło w związku z prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym. Powołał art. 24 u.s.u.s.

i wyjaśnił, że w obecnym brzmieniu, należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stary się wymagalne,

z zastrzeżeniem ust. 5 - 6. Jednak do 31 grudnia 2011 r. przepis ten stanowił, że należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia w którym stały się wymagalne. Pięcioletni termin przedawnienia należności składkowych wprowadzono 1 stycznia 2012 r. ustawą z dnia 16 września 2011 r.

o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz. U. z 2011 r.

poz. 1378). Jednak w art. 27 ustawy nowelizującej ustawodawca postanowił, że do przedawnienia należności z tytułu składek, o którym mowa w art. 24 ust. 4 u.s.u.s., którego bieg rozpoczął się przed 1 stycznia 2012 r. (a więc jak w tej sprawie), stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, z tym że bieg przedawnienia rozpoczyna się od 1 stycznia 2012 r. (ust. 1), zaś jeżeli przedawnienie rozpoczęte przed 1 stycznia 2012 r. nastąpiłoby zgodnie z przepisami dotychczasowymi wcześniej, przedawnienie następuje z upływem tego wcześniejszego terminu (ust. 2).

Na gruncie ostatnio zacytowanej regulacji przyjmuje się, że według zasady wynikającej art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 16 września 2011 r. do należności składkowych nieprzedawnionych do 1 stycznia 2012 r. (wedle starych zasad

z zastosowaniem 10-letniego okresu przedawnienia) ma zastosowanie 5-letni termin przedawnienia, z tym jednakże bardzo istotnym zastrzeżeniem, że liczy się go nie od daty ich wymagalności, tak jak o tym stanowi art. 24 ust. 4 u.s.u.s., ale od 1

stycznia 2012 r. Z kolei artykuł 27 ust. 2 tej ustawy oznacza, że wybór odpowiedniego terminu przedawnienia pięcioletniego (liczonego od 1 stycznia

2012 r.) lub dziesięcioletniego (liczonego od daty wymagalności składki) zależy od tego, który z nich upłynie wcześniej. Ustawodawca przyjął w tym względzie, że należy stosować ustawę względniejszą w stosunku do biegu terminu przedawnienia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne do zapłaty, których zobowiązany jest określony podmiot. Przy określaniu terminu przedawnienia brać należy również pod uwagę ewentualne przerwy czy zawieszenie biegu przedawnienia.

Zgodnie z art. 24 ust. 4 oraz art. 24 ust. 5b u.s.u.s. należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem, że bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony m.in. od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego.

Na zaległości z tytułu nieopłaconych składek za okres od lipca 2007 r. do lipca 2009 r. Zakład 3 sierpnia 2009 r. wystawił zajęcie rachunku bankowego, które nadal jest aktualne. Zajęcie rachunku bankowego zawiesiło bieg terminu przedawnienia, więc w tym przypadku nie można mówić o przedawnieniu. Wobec powyższego zadłużenie na koncie jest aktualne.

Równocześnie Zakład podjął decyzję z [...] o negatywnym rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie umorzenia należności w części wykazanej w punkcie 2 niniejszej decyzji na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy w łącznej kwocie 9.174.99 zł.

Organ wyjaśnił, że odmowa umorzenia należności obejmuje składki oraz koszty upomnienia, które zostały wyegzekwowane z świadczenia emerytalnego

w toku postępowania egzekucyjnego. W tym zakresie wniosku nie zachodzi przesłanka z art. 28 ust. 3a u.s.u.s. oraz § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia, ponieważ spłata tych należności z tytułu składek nie pozbawiła strony możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach J. S. zarzucił:

1. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 28 ust. 2, 3 i 3a u.s.u.s. oraz

§ 3 rozporządzenia poprzez nie zastosowanie tych przepisów w niniejszym stanie faktycznym sprawy, w sytuacji, gdy z całokształtu materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że sytuacja dochodowa, finansowa, liczne zadłużenia, sytuacja rodzinna, wiek oraz stan zdrowia są tego rodzaju, że strona nie posiada żadnych możliwości zarobkowych, a pozostające kwoty nie są wystarczające, aby, zwłaszcza w wieku i stanie zdrowia skarżącego, mógł on się utrzymać, a spłata zadłużenia pozbawi go zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych;

2. sprzeczność istotnych ustaleń organu administracyjnego z zebranym w sprawie materiałem dowodowym, mającą wpływ na treść orzeczenia, polegającą na bezzasadnym przyjęciu, że całokształt materiału zebranego w sprawie oraz okoliczności faktyczne i prawne nie stanowią podstawy do zmiany w całości decyzji Zakładu z [...] a w konsekwencji uwzględnienia wniosku o umorzenie zadłużenia w całości, podczas gdy sytuacja zdrowotna oraz wiek skarżącego nie pozwalają na podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia; skarżący żyje w niedostatku i nie może liczyć finansowo na pomoc innych osób w codziennej egzystencji, obecnie nie może już korzystać z refundacji żywienia z uwagi na to, że musiałby płacić częściowo dziennie za obiad, a nie ma na to pieniędzy, a na leczenie z emerytury ZUS każdego miesiąca potrąca składkę w wysokości ponad 200 zł, a żeby móc się leczyć

i zaspokoić potrzeby życiowe oraz spłacać kredyty zmuszony został do zaciągania nowych pożyczek;

3. sprzeczność z rzeczywistym stanem rzeczy tak istotnego ustalenia przez ZUS

a dotyczącego wysokości zadłużenia, które obecnie według wyliczeń organu rentowego wynosi 81.577,86 zł (pkt 1 decyzji z [...].) plus 9.174,99 zł (pkt 2 decyzji z [...] r.) plus 90.128,48 zł (pkt 1 decyzji z [...] r.), gdy w rzeczywistości łączna wysokość zadłużenia wynosi około 90.000 zł;

4. niewzięcie pod uwagę przez organ rentowy tak istotnej okoliczności, jaką jest zadłużenie w spółdzielni mieszkaniowej na kwotę około 30.000 zł łącznie z odsetkami oraz dodatkowymi kosztami;

5. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na treść orzeczenia, a to między innymi art. 7, art, 8, art. 9, art. 10 i art. 12 K.p.a., polegające na działaniu przez organy administracyjne z naruszeniem podstawowych zasad zawartych w tej ustawie.

Skarżący wniósł o uchylenie decyzji.

W uzasadnieniu skarżący podniósł, że pomimo, iż jego stan zdrowia jak

i sytuacja finansowa uległy pogorszeniu, organ umorzył należności tylko częściowo. Orzekając w sprawie organ nie respektuje wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach, w tym z 8 grudnia 2016 r. w sprawie sygn. akt I SA/Ke 564/16. Wskazał ponownie na problemy zdrowotne oraz ponoszone wydatki. Skarżący nie jest w stanie uzyskać jakichkolwiek dochodów pozwalających na spłatę należności.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 2107 ze zm.), sądy te sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie sądu podlega zatem zgodność aktów administracyjnych z przepisami prawa materialnego i procesowego. Przy czym sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, jak też powołaną podstawą prawną, jest natomiast związany granicami sprawy (art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym – t.j. Dz.U. z 2018 r.

poz. 1302 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.".

Rozpatrując sprawę w tak zakreślonych granicach Sąd stwierdził, że skarga nie jest zasadna. Skarżący podkreślał brak wypełnienia wytycznych uprzednich wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach, błędne obliczenie wysokości zadłużenia oraz brak uwzględnienia jego trudnej sytuacji życiowej

i niemożność spłaty zadłużenia. W ocenie Sądu, zarzuty te nie mają uzasadnionych podstaw, a proces decyzyjny organu jest prawidłowy.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że prawomocnym wyrokiem

z 5 kwietnia 2018 r. sygn. akt I SA/Ke 78/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny

w Kielcach uchylił decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] i poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...].

W uzasadnieniu tego wyroku Sąd zarzucił, że z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynikają ustalenia organu pozwalające stwierdzić, w jakiej wysokości należności istnieją, skoro brak jest w ich treści jakiejkolwiek analizy dotyczącej okresu przedawnienia. Sąd wskazał organowi, że ponownie rozpoznając sprawę powinien ustalić wysokość należności z tytułu składek będących przedmiotem postępowania, uwzględniając terminy przedawnienia oraz okoliczności, które mogą mieć wpływ na bieg terminu przedawnienia.

W ponownie prowadzonym postępowaniu Zakład powołał prawidłowe podstawy prawne konieczne do ustalenia kwestii przedawnienia należności: przepis art. 24 ust. 4 u.s.u.s. w brzmieniu do 31 grudnia 2011 r. i od 1 stycznia 2012 r. oraz przepisy przejściowe wynikające z art. 27 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców

(Dz.U. z 2011 r., Nr 232 poz.1378). Z przepisów tych wyprowadził poprawne wnioski

w zakresie ustalenia, które składki ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, a które po upływie 10 lat. Prawidłowo również wskazał na art. 24 ust. 5b u.s.u.s., przewidujący okoliczność zawieszenia biegu terminu przedawnienia w przypadku podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek,

o której dłużnik został zawiadomiony. Odniósł tą sytuację na grunt przedmiotowej sprawy, w której organ zajął rachunek bankowy strony. Właściwie ustalił, że zajęcie rachunku bankowego zawiesiło bieg tego terminu, w związku z czym nie doszło do przedawnienia.

Podsumowując powyższą kwestię, Zakład w ponownie prowadzonym postępowaniu w pełni zastosował się do powołanych wyżej wytycznych Sądu zawartych w wyroku I SA/Ke 78/18. Tym samym wypełnił przepis art. 153 p.p.s.a., który stanowi, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia.

Przechodząc do kolejnych zagadnień wymaga wpierw wyjaśnienia, że złożoność rozstrzygnięć decyzji z [...]r. i z [...] r. wzbudziła

u skarżącego obawy co do podwyższenia o około 100.000 zł wysokości zadłużenia

w drugiej z decyzji. Wątpliwości te nie mają jednak uzasadnionych podstaw. Decyzja z [...] r. składała się zasadniczo z dwóch członów: odmawiającego umorzenia należności na podstawie m.in. art. 28 ust. 3 u.s.u.s. w kwocie

90.128,48 zł, i umarzającego kwotę 46.328,89 zł na podstawie m.in art. 28 ust. 3a

i § 3 ust. 1 rozporządzenia i na tej samej podstawie odmawiającego umorzenia kwoty 43.799,59 zł (46.328,89 zł plus 43.799,59 zł daje sumę 90.128,48 zł.). W decyzji

z [...] r. organ zwiększył kwotę, którą umorzył: z kwoty 46.328,89 do kwoty 81.577,86 zł, również czyniąc to na podstawie m.in art. 28 ust. 3a i § 3 ust. 1 rozporządzenia. Odmówił umorzenia jedynie kwoty 9.174,99 zł, gdzie organ w decyzji z [...] odmówił umorzenia kwoty 43.799,59 zł. Decyzja z [...] r. jest więc korzystniejsza dla strony przez to, że znacznie wzrosła kwota należności, które organ umorzył i jednocześnie obniżył kwotę, której nie odmówił umorzenia.

Co istotne, organ nie zwiększył kwoty zaległości, w sposób jak wskazano

w zarzucie 3 skargi. Kwota umorzona, czyli 81.577,86 zł, oraz nieumorzona, czyli 9.174,99 zł, stanowią łącznie kwotę 90.752,85 zł. Oznacza to, że kwota zaległości wzrosła z kwoty 90.128,48 zł ustalonej w decyzji z [...] do kwoty 90.752,85 zł ustalonej w decyzji [...] r., czyli jedynie o kwotę 624,37 zł

i wiąże się z prawidłowym obliczeniem kwoty zaległości na dzień wpływu wniosku. Niemniej, choć kwotę zadłużenia określono w decyzji z [...] r. w wyższej kwocie, to jak podniesiono wyżej, decyzja ta jest korzystniejsza z punktu widzenia interesu wnioskodawcy.

Należy w tym miejscu wyjaśnić, że rozstrzygnięcie decyzji z [...] r.

o utrzymaniu w mocy decyzji w pozostałym zakresie oznacza, że Zakład nie umorzył należności w oparciu o podstawę prawną z art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Rozstrzygniecie to jest w pełnio prawidłowe, ponieważ w sprawie nie zaszła żadna z przesłanek z tego przepisu, która pozwalałaby organowi na umorzenie należności. Przepis ten stanowi, że całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2, zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia

28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2017 r. poz. 2344, z późn. zm.);

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia

w postępowaniu egzekucyjnym;

4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku,

z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

W zakresie powyższych przesłanek organ dokonał prawidłowych ustaleń, ponieważ materiał dowody zgromadzony w sprawie nie przysporzył żadnych informacji, aby w sprawie prowadzone było postępowanie na podstawie ustawy Prawo upadłościowe, co wyklucza ziszczenie się przesłanek z punktów 2, 4 i 4b. Nie zaszła też przesłanka z pkt 1 (z przyczyn oczywistych), ani z pkt 4a (zadłużenie wynosi kwotę ponad 90.000 zł, natomiast koszty upomnienia to 11,60 zł). Biorąc pod uwagę otrzymywane świadczenie emerytalne i prowadzoną dotychczas egzekucję

z tego świadczenia, nie można mówić o spełnieniu przesłanki z pkt 3, pkt 5 i pkt 6.

Co jednak istotne dla sprawy, te same składki, których Zakład w decyzji

z [...] r. nie umorzył na podstawie powyższego art. 28 ust. 3 u.s.u.s., umorzył jednak w znakomitej większości, czyli w kwocie 81.577,86 zł, na podstawie art. 28 ust. 3a i § 3 ust. 1 rozporządzenia. Ustalił bowiem zaistnienie przesłanki

z § 3 ust. 1 rozporządzenia, mianowicie uznał, że ze względu na stan majątkowy

i sytuację rodzinną wnioskodawca nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego. Uwzględnił przy tym te okoliczności, których pominiecie zarzucono organowi w wyroku I SA/Ke 564/16, tj. że wnioskodawca jest osobą schorowaną, zadłużoną i nie mającą możliwości podjęcia dodatkowego zatrudnienia. W ocenie Sądu, wnioski te organ podjął przy pełnym poszanowaniu zasad płynących z art. 7 K.p.a. (zasada prawdy obiektywnej),

art. 8 K.p.a. (zasada pogłębiania zaufania obywateli), art. 9 K.p.a. (zasada informowania stron), art. 10 K.p.a. (zasada czynnego udziału strony w postępowaniu) i art. 12 K.p.a. (zasada szybkości i prostoty postępowania), których naruszenie wskazano w skardze.

Wymienionych zasad organ nie naruszył podejmując także decyzję o odmowie umorzenia należności. U źródła tej decyzji nie stoi jednak uznanie Zakładu, jak błędnie uważa skarżący, że organ dostrzegł możliwość ich spłacenia przez stronę. Organ odmówił ich umorzenia, ponieważ są to należności już wyegzekwowane ze świadczenia emerytalnego. Zakład wskazał o tym wprost w uzasadnieniu decyzji. Stanowisko takie jest w pełni uzasadnione, ponieważ na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. i § 3 ust. 1 rozporządzenia organ może umorzyć zaległe należności nadal widniejące na koncie ubezpieczonego na dzień złożenia wniosku, co w sprawie uczyniono po gruntownej i starannej analizie sytuacji życiowej wnioskodawcy – poziomu jego dochodów, wydatków, stanu zdrowia i możliwości zarobkowania. Analiza przesłanek z tych przepisów wskazuje jednak na to, że dotyczą one stanów przyszłych, co polega na tym, że ustawodawca uznał, iż organ może umorzyć zaległości, jeśli ich opłacenie stworzy dopiero zagrożenie spowodowania w ten sposób negatywnych dla strony efektów – w postaci pociągnięcia "zbyt ciężkich skutków dla zobowiązanego i jego rodziny". Taka dolegliwość nie może zajść w przypadku składek już wyegzekwowanych.

Innymi słowy, nie można stwierdzić, że w przypadku J. S. zajdą przesłanki z art. 28 ust. 3a u.s.u.s. i § 3 ust. 1 rozporządzenia w ten sposób, że opłacenie należności z tytułu wyegzekwowanych składek pozbawi go możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Nie może to nastąpić z tej prostej przyczyny, że składki te nie będą już egzekwowane (organ został już w tym zakresie zaspokojony).

W tej sytuacji stanowisko organu o odmowie ich umorzenia jest w pełni uzasadnione. Jednocześnie czyni to bezpodstawnymi zarzuty skarżącego wskazującego na pominięcie przez organ jego trudnej sytuacji życiowej. Organ bowiem uwzględniając ten stan umorzył należności. Wyprowadził jednocześnie prawidłowy wniosek, że co do składek już wyegzekwowanych nie zachodzi stan,

o którym mowa w § 3 ust. 1 rozporządzenia.

Reasumując należało zatem uznać, że sytuacja J. S. została oceniona w sposób prawidłowy, a wyciągnięte wnioski nie wychodzą poza granice zakreślone w art. 80 K.p.a. Organy zbadały sprawę wszechstronnie, w oparciu o należycie zgromadzony materiał dowodowy. Odniosły się przy tym do wszystkich podnoszonych przez zobowiązanego argumentów, szczegółowo uzasadniając rozstrzygnięcie. Swoje stanowisko uzasadniły stosownie do wymogów zawartych w art. 107 § 1 i 3 K.p.a.

Z tych wszystkich względów skarga jako bezzasadna, stosownie do art. 151 ustawy p.p.s.a. podlegała oddaleniu.

Wynagrodzenie pełnomocnikowi, ustanowionemu z urzędu, Sąd przyznał na podstawie art. 250 § 1 ustawy p.p.s.a. w zw. z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c/ w zw. z

§ 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 18), uznając, że należy je ustalić w wysokości stawki podstawowej (240 zł plus 55,20 zł podatek od towarów

i usług).