Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 1070/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2007-11-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 33 , art. 34, art. 154 par. 1, art. 156 par.1, art. 157, art. 166b, art. 170 par. 1
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Małecki Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Wolna – Kubicka Sędzia WSA Maciej Jaśniewicz (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Kamila Kozłowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 października 2007r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy dokonania zabezpieczenia na majątku oddala skargę. /-/M. Jaśniewicz /-/J. Małecki /-/K. Wolna – Kubicka


UZASADNIENIE

Prokuratura Rejonowa wydała w dniu [...] postanowienie o zabezpieczeniu na mieniu podejrzanego T.S. wykonania orzeczenia o grożącej mu karze grzywny i przepadku samochodu. Sąd Rejonowy w dniu [...] nadał temu postanowieniu klauzulę wykonalności. Postanowienie to zostało przekazane do Urzędu Skarbowego z wnioskiem o jego wykonanie. Do tego pisma dołączono m.in. zarządzenie zabezpieczenia, w którym w rubryce 46 zakreślono pkt.4. inne okoliczności – wydanie postanowienia o zabezpieczeniu majątkowym. Postanowieniem z dnia [...] wydanym na podstawie art.17 i art. 157 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity: Dz.U. z 2005 r., Nr 229, poz. 1954 z późn. zm.; dalej u.p.e.a.) Naczelnik Urzędu Skarbowego odmówił dokonania zabezpieczenia na majątku podejrzanego. W uzasadnieniu podniesiono, iż wystawione przez wierzyciela zarządzenie zabezpieczenia nie spełnia wymogów formalnych przepisu art.156 § 1 u.p.e.a. poprzez niewłaściwe wskazanie okoliczności świadczących o możliwości utrudnienia bądź udaremnienia egzekucji, błędne wskazanie treści obowiązku podlegającego zabezpieczeniu oraz podstawy prawnej zabezpieczenia tego obowiązku. Na powyższe postanowienie Prokuratura Rejonowa złożyła zażalenie, w którym zarzuciła błędne ustalenia faktyczne przyjęte za podstawę orzeczenia, które miały wpływ na treść wydanego rozstrzygnięcia. Podnosząc powyższy zarzut wierzyciel wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przystąpienie przez organ egzekucyjny do wykonania postanowienia o zabezpieczeniu majątkowym. W uzasadnieniu Prokuratura Rejonowa wskazała, iż z treści art.27 oraz 195a Kodeksu karnego wykonawczego w sposób jednoznaczny wynika, iż zabezpieczenie oraz późniejszą egzekucję przepadku oraz nawiązki na rzecz Skarbu Państwa prowadzi Urząd Skarbowy według przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Podkreślono, że przepisy u.p.e.a., z uwagi na specyfikę zabezpieczenia w postępowaniu karnym, mają jedynie posiłkowe zastosowanie, pozwalające na techniczne wykonanie postanowienia o zabezpieczeniu majątkowym. Nie jest konieczne spełnienie przez wierzyciela wszystkich przesłanek formalnych przewidzianych w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Podniesiono, iż w przedmiotowej sprawie nie wydaje się zasadne sporządzanie zarządzenia zabezpieczenia, gdyż wyszczególnione w tym druku rubryki nie są dostosowane do takiego rodzaju zabezpieczenia. Ponadto żalący podkreślił, iż przesłanki świadczące o możliwości utrudniania lub udaremniania egzekucji wymienione w art. 154 § 1 u.p.e.a. nie przystają do stanu faktycznego, wynikającego z dokonania zabezpieczenia pojazdu samochodowego w tej konkretnej sprawie na poczet środka karnego - przepadku, zatem wierzyciel nie może być zobligowany do ich udowadniania.

Po rozpoznaniu zażalenia Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z [...] utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy. Według organu odwoławczego stosownie do uregulowań zawartych w przepisie art.195a ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. -Kodeks karny wykonawczy (Dz.U. Nr 90, poz. 557 z późn. zm.; dalej Kkw), jeżeli jednym postanowieniem zabezpieczono grożący przepadek oraz grzywnę, obowiązek naprawienia szkody lub zadośćuczynienie za doznaną krzywdę, świadczenie pieniężne albo nawiązkę, sąd lub prokurator, który wydał to postanowienie może zlecić jego wykonanie w całości właściwemu urzędowi skarbowemu. Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej zlecenie naczelnikowi urzędu skarbowego wykonania postanowienia o zabezpieczeniu ma charakter fakultatywny. Prokurator może zlecić jego wykonanie naczelnikowi urzędu skarbowego lub też komornikowi sądowemu. Zlecając wykonanie postanowienia o zabezpieczeniu naczelnikowi urzędu skarbowego prokurator decyduje, że zabezpieczenie będzie dokonywane w trybie administracyjnym i zobligowany jest wówczas do stosowania przepisów u.p.e.a. Przepis art.155a u.p.e.a. w sposób jednoznaczny stwierdza, iż organ egzekucyjny dokonuje zabezpieczenia na wniosek wierzyciela i na podstawie wydanego przez niego zarządzenia zabezpieczenia. Stanowisko, iż zbędne jest wystawienie zarządzenia zabezpieczenia, gdyż wyszczególnione w tym druku rubryki nie przystają do stanu faktycznego wynikającego z dokonania zabezpieczenia pojazdu samochodowego w postępowaniu karnym uznano za całkowicie bezzasadne. Podstawę do podjęcia przez administracyjny organ egzekucyjny jakichkolwiek czynności mających na celu zabezpieczenie określonych obowiązków może stanowić wyłącznie dokument - zarządzenie zabezpieczenia. Wydane natomiast w postępowaniu karnym postanowienie o zabezpieczeniu majątkowym w żadnym wypadku nie może stanowić samoistnej podstawy do podjęcia takich działań. Po otrzymaniu od wierzyciela wniosku wraz z zarządzeniem zabezpieczenia na organie egzekucyjnym ciąży obowiązek zbadania kwestii formalnych związanych z wnioskowanym zabezpieczeniem. Zgodnie z postanowieniami zawartymi w art. 157 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny zobligowany jest do odmowy dokonania zabezpieczenia gdy : obowiązek, którego dotyczy zarządzenie zabezpieczenia nie podlega zabezpieczeniu w trybie administracyjnym, lub gdy zarządzenie zabezpieczenia nie zawiera treści określonej w art.156 § 1 u.p.e.a. Odnosząc się do zarządzenie zabezpieczenia Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, iż dokument ten nie spełnia wymogów zawartych w przepisie art.156 §1 pkt 3,4,5 u.p.e.a. Zapis art.156 § 1 pkt.3 u.p.e.a. nakłada na wierzyciela obowiązek wskazania w zarządzeniu zabezpieczenia treści obowiązku podlegającego zabezpieczeniu oraz podstawy prawnej tego obowiązku. Z załączonego przez Prokuraturę Rejonową postanowienia z dnia [...] wynika, iż Prokurator rozstrzygnięciem tym zabezpieczył na mieniu podejrzanego T.S. zarówno grzywnę jak i grożący mu przepadek. Wyszczególnienie w poz.41 zarządzenia zabezpieczenia jedynie środka karnego w postaci przepadku powoduje, iż treść obowiązku podlegającego zabezpieczeniu została określona przez wierzyciela w sposób nieprawidłowy. Podkreślono, iż przepis art.195a Kkw stanowi jedyną normę prawną upoważniającą urząd skarbowy do wykonania orzeczonego przez prokuratora zabezpieczenia majątkowego. Wykonanie takiego zabezpieczenia w trybie administracyjnym może nastąpić tylko i wyłącznie w sytuacji wypełnienia dyspozycji określonej w w/w przepisie prawa - zabezpieczenie więc musi dotyczyć objętego jednym postanowieniem przepadku oraz grzywny czy też innych wymienionych w przedmiotowym zapisie ustawowym instytucji prawnych (zadośćuczynienia, naprawienia szkody itp.). Wyszczególnienie przez wierzyciela w poz. 41 zarządzenia zabezpieczenia jedynie środka karnego - przepadku skutkuje stwierdzeniem, że zabezpieczenie tak określonej należności, stosownie do uregulowań zawartych w art. 195a Kkw, jest niedopuszczalne w trybie administracyjnym. Przywołanie w poz.44 jedynie daty wydania orzeczenia bez wyraźnego wskazania tego aktu co do jego formy a także danych go identyfikujących (sygn. akt) powoduje, iż podstawa prawna należności została w przedmiotowej sprawie określona w sposób niepełny. Organ odwoławczy wskazał, iż umocowanie ustawowe do wydania powyższego rozstrzygnięcia zawarte zostało w przepisach art. 291, art. 292 i art.293 § 1 ustawy z dnia 06 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego (Dz.U. Nr 89, poz. 555 z późn.zm.; dalej Kpk). Ten akt normatywny winien zostać wskazany w poz. 43 zarządzenia zabezpieczenia z dnia [...] r. nr [...]. Przywołanie natomiast w tym miejscu przez Prokuraturę Rejonową art 195a oraz 187 Kkw, czyli podstawy prawnej uprawniającej do wykonania zabezpieczenia w trybie administracyjnym, spowodowało, że dokument ten nie spełnił wymogu formalnego przepisu art.156 § 1 pkt.4 u.p.e.a. poprzez błędne wskazanie podstawy prawnej zabezpieczenia obowiązku. Podkreślono, iż podstawowym celem postępowania zabezpieczającego jest ochrona "przyszłych" interesów wierzyciela. Postępowanie to nie prowadzi do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, stwarza jedynie prawne gwarancje, iż w przyszłości dojdzie do wyegzekwowania (wykonania) tego obowiązku. Art. 154 § 1 u.p.e.a. wskazuje w sposób jednoznaczny, iż organ egzekucyjny dokonuje zabezpieczenia należności pieniężnej lub obowiązku o charakterze niepieniężnym jedynie wówczas, jeżeli brak zabezpieczenia mógłby utrudnić lub udaremnić egzekucję, w szczególności jeżeli stwierdzono brak płynności finansowej zobowiązanego, unikanie wykonania przez zobowiązanego obowiązku przez nieujawnienie zobowiązań powstających z mocy prawa lub nierzetelne prowadzenie ksiąg podatkowych, dokonywanie przez zobowiązanego wyprzedaży majątku. Powyższe ma swoje odzwierciedlenie w zapisie art.156 § 1 pkt.5 u.p.e.a. zgodnie, z którym wierzyciel ma obowiązek wykazania w zarządzeniu zabezpieczenia okoliczności świadczących o wystąpieniu możliwości utrudniania lub udaremniania egzekucji. Zawarty w przepisie art. 154 § 1 u.p.e.a. zwrot "w szczególności" powoduje, iż wymienione w tym przepisie prawa przesłanki świadczące o możliwości utrudnienia lub udaremnienia egzekucji stanowią katalog otwarły. Przepis art. 291 Kpk, stanowiący podstawę do dokonania przez prokuratora zabezpieczenia majątkowego trakcie toczącego się postępowania karnego, oparty jest na zasadzie fakultatywności. Prokurator decydując w konkretnej sprawie czy dokonać zabezpieczenia majątkowego, czy też odstąpić od takiej czynności kieruje się występującymi w danej sprawie okolicznościami faktycznymi uzasadniającymi konieczność zastosowania tej instytucji prawnej. Okoliczności te mogą być bez problemów wyszczególnione w poz. 45 zarządzenia zabezpieczenia. Samo wydanie przez prokuratora postanowienia o zabezpieczeniu majątkowym w żadnym wypadku nie jest przesłanką pozwalającą na wypełnienie dyspozycji wynikającej z art.156 § 1 pkt.5 u.p.e.a. Brak na zarządzeniu zabezpieczenia chociażby jednego z elementów określonych w przepisie art.156 § 1 u.p.e.a. powoduje, iż dokument taki nie może stanowić podstawy do dokonania czynności zabezpieczających (ze względu na posiadane wady formalnoprawne) a organ egzekucyjny w takiej sytuacji zobligowany jest do odmowy dokonania takiego zabezpieczenia.

W skardze na postanowienie skierowanej do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego z dnia [...] Prokuratura Rejonowa zarzuciła naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 195a § 1 Kkw poprzez niesłuszne uznanie, że Naczelnik Urzędu Skarbowego nie jest właściwym do wykonania wydanego w sprawie postanowienia o zabezpieczeniu majątkowym, podczas gdy z treści tego przepisu wynika w sposób nie budzący wątpliwości, że jeżeli jednym postanowieniem zabezpieczono grożący przepadek oraz grzywnę, obowiązek naprawienia szkody lub zadośćuczynienia za doznaną krzywdę świadczenie pieniężne albo nawiązkę , sąd lub prokurator który wydał to postanowienie może zlecić jego wykonanie w całości organowi określonemu w art.187 Kkw, to jest urzędowi skarbowemu właściwemu do wykonania środka karnego – przepadku. W związku z tym zarzutem wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Uzasadniając podniesiono, że przyczyną wydania rozstrzygnięcia przez Naczelnika Urzędu Skarbowego było stwierdzenie braku właściwości administracyjnego organu egzekucyjnego do wykonania postanowienia o zabezpieczeniu majątkowym wydanego w niniejszym postępowaniu karnym oraz niespełnienie wymagań określonych w art.156 § 1 u.p.e.a. Strona skarżąca uznała postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej za niesłuszne jako wydane z naruszeniem obowiązujących przepisów prawa i z błędną argumentacją. Podniesiono, że wykonanie postanowienia o zabezpieczeniu majątkowym odbywa się w sposób określony przepisami Kkw, który w art.2 zalicza administracyjne organy egzekucyjne i urzędy skarbowe do organów postępowania wykonawczego. Według treści art.27 Kkw egzekucję środka karnego przepadku prowadzi urząd skarbowy według przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jeżeli kodeks karny wykonawczy nie stanowi inaczej. Przepis art.195a § 1 Kkw zgodnie z którym, jeżeli jednym postanowieniem zabezpieczono grożący przepadek oraz grzywnę, obowiązek naprawienia szkody lub zadośćuczynienie za doznana krzywdę, świadczenie pieniężne albo nawiązkę, sąd lub prokurator, który wydał to postanowienie, może zlecić jego wykonanie w całości organowi określonemu w art.187 k.k.w, to jest urzędowi skarbowemu właściwemu do wykonania środka karnego przepadku. Postanowienie o zabezpieczeniu majątkowym wskazuje na popełnienie przez podejrzanego przestępstwa z art.178a § 1 kk za popełnienie którego sąd może orzec przepadek przedmiotu służącego do popełnienia przestępstwa. Przesyłając organowi egzekucyjnemu postanowienie wraz z pismem przewodnim Prokurator przesądził, że właściwym do wykonania przedmiotowego postanowienia jest organ , któremu zlecono jego wykonanie. Odmawiając wykonania zabezpieczenia organy skarbowe działały z obrazą przepisu art.195 a § 1 k.k.w. Wykonywanie postanowienia o zabezpieczeniu majątkowym odbywa się w zasadzie według przepisów kodeksu karnego wykonawczego, który w art.2 zalicza administracyjne organy egzekucyjne i urzędy skarbowe do organów postępowania wykonawczego. Przepis art. 27 Kkw stanowi, iż egzekucję środka karnego przepadku oraz nawiązki na rzecz Skarbu Państwa prowadzi urząd skarbowy według przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jeżeli niniejsza ustawa nie stanowi inaczej. Art.195a § 1 Kkw statuuje zasadę, że jeżeli jednym postanowieniem zabezpieczono grożący przepadek oraz grzywnę, obowiązek naprawienia szkody oraz zadośćuczynienia za doznaną krzywdę, świadczenie pieniężne albo nawiązkę, sąd lub prokurator, który wydał to postanowienie, może zlecić jego wykonanie w całości organowi, o którym mowa w art.187 k.k.w, a więc urzędowi skarbowemu. Nie budzi wątpliwości, że Naczelnik Urzędu Skarbowego, będący administracyjnym organem egzekucyjnym, działa wyłącznie w oparciu o ustawę o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Argumentu tego użyto jednak zdaniem skarżącej w sposób wadliwy, pozostający w sprzeczności z art.3 w zw. z art. 2 § 1 pkt.5 oraz art. 4 u.p.e.a., które to przepisy mają zastosowanie w spornej sprawie i stanowią podstawę (łącznie z art. 195a Kkw) do wykonania zabezpieczenia w tej sprawie przez urząd skarbowy. Art.195a Kkw stanowi podstawę do dokonania przez uprawniony organ ( prokuratora lub sąd ) wyboru urzędu skarbowego, jako organu właściwego do wykonania zabezpieczenia środków karnych i innych należności w postępowaniu karnym, łącznie z zabezpieczeniem przepadku czym jednocześnie przesądza o trybie administracyjnym postępowania egzekucyjnego.

Nie zgodzono się również z poglądem o konieczności wydawania przez prokuratora, zlecającego na podstawie art.195a § 1 Kkw wykonanie zabezpieczenia urzędowi skarbowemu, zarządzenia zabezpieczającego, o jakim mowa w art.155a u.p.e.a. Przepis art.195a § 1 Kkw przewiduje odstępstwo od zasady określającej właściwość sądowych organów egzekucyjnych, przewidzianej w art.25 Kkw. Oceny tej nie podważa również fakt zaopatrzenia postanowienia o zabezpieczeniu majątkowym w sądową klauzulę wykonalności, a tym samym uznanie, iż takie orzeczenie może być wykonywane jedynie przez komornika sądowego działającego w oparciu o przepisy kodeksu postępowania cywilnego. Nadanie klauzuli wykonalności ma znaczenie generalnego dozwolenia egzekucji na podstawie danego tytułu egzekucyjnego. Postanowienie o zabezpieczeniu majątkowym wymaga zaopatrzenia w klauzulę wykonalności tylko wtedy, gdy zmierza do zabezpieczenia roszczeń majątkowych oraz grzywny, zaś postanowienia o zabezpieczeniu wykonania innych niż w/w orzeczeń nie wymagają zaopatrzenia w klauzule wykonalności. Podstawą egzekucji środka karnego przepadku jest przesłany urzędowi skarbowemu przez sąd wyrok podlegający wykonaniu ze wzmianką na odpisie lub wyciągu o wykonalności. Do wniosku takiego prowadzi treść przepisu art.11 § 1 Kkw. W odniesieniu zaś do postanowień o zabezpieczeniu mają zastosowanie przepisy szczególne, tj. Kpk, ustawa o prokuraturze i wydany na jej podstawie regulamin urzędowania powszechnych jednostek organizacyjnych prokuratury, które to przepisy mają zastosowanie na mocy art.170 u.p.e.a. Przepis § 170 powołanego regulaminu przewiduje, że prokurator przesyła organowi egzekucyjnego postanowienie o zabezpieczeniu majątkowym, a w piśmie przewodnim wskazuje mienie podejrzanego, ujawnione w toku postępowania przygotowawczego i miejsce, w którym się ono znajduje, a w przypadku dokonania tymczasowego zajęcia przez Policję - dołącza jeden egzemplarz protokołu tego zajęcia. Spełnienie tych wymogów należy uznać za wystarczającą podstawę do działania organu egzekucyjnego.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Podniesiono, że organ egzekucyjny, ani organ nadzoru nie kwestionowały obowiązku wykonania przedmiotowego postanowienia o zabezpieczeniu majątkowym przez administracyjne organy egzekucyjne. Zdaniem organu odwoławczego w sytuacji gdy prokurator zdecyduje się na wykonanie postanowienia o zabezpieczeniu w trybie administracyjnym zobligowany jest do stosowania się również do regulacji prawnych zawartych w u.p.e.a.

Na rozprawie w dniu [...] Prokurator Prokuratury Okręgowej podtrzymał wywody i wnioski skargi i dodatkowo wskazał na wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych z dnia 2.06.1996 r. w sprawie I SA/Gl 1895/05 i z dnia 22.11.2006 r. w sprawie I Sa/Łd 1508/06.

W piśmie procesowym z dnia [...] Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i dodatkowo powołał się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 5.04.1996 r. w sprawie I SA/Sz 843/05.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje :

Sądy administracyjne dokonują kontroli legalności działań administracji publicznej zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz 1270 ze zm.; dalej p.p.s.a.) poprzez orzekanie w sprawach skarg na akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.

Na podstawie art.134 p.p.s.a. w postępowaniu sądowo – administracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych nie podnoszonych w skardze, które to związane są z materią zaskarżonych decyzji. Granice rozpoznania skargi przez Sąd są z jednej strony wyznaczone przez kryterium legalności działań organów podatkowych w zaskarżonej sprawie, a z drugiej przez zakaz pogarszania sytuacji prawnej skarżącego ( zakaz reformationis in peius ).

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się nie tyle jak to podnoszono także w skardze do wskazania organu uprawnionego do wykonania postanowienia o zabezpieczeniu grożącego przepadku przedmiotów, ile do braków zarządzenia zabezpieczenia, bądź w ogóle co do potrzeby składania takiego zarządzenia przez Prokuraturę Rejonową.

Należy podzielić zapatrywania skargi co do tego, iż to administracyjny organ egzekucyjny jest zobowiązany do wykonania postanowienia o zabezpieczeniu majątkowym. Poglądu tego nie kwestionuje także ani organ egzekucyjny, ani też organ odwoławczy, co dobitnie zostało wyrażone w odpowiedzi na skargę. Dla porządku wymaga zatem podkreślenia, że zgodnie z § 1 art. 292 Kpk zabezpieczenie następuje w sposób wskazany w Kodeksie postępowania cywilnego, natomiast § 2 wskazuje, iż zabezpieczenie grożącego przepadku następuje przez zajęcie ruchomości, wierzytelności i innych praw majątkowych oraz przez ustanowienie zakazu zbywania i obciążania nieruchomości. Ustawodawca oddzielnie określił sposób zabezpieczenia grzywny, obowiązku naprawienia szkody oraz nawiązki (§ 1), a także grożącego przepadku przedmiotów (§ 2). W pierwszym wypadku co do sposobu zabezpieczenia odesłano do przepisów Kpc, w drugim zaś wyraźnie je określono. Mając na uwadze, że grzywna, obowiązek naprawienia szkody, nawiązka i roszczenia o naprawienie szkody (§ 1), wyrażone są w pieniądzu, chodzi o przepisy określające zabezpieczenie roszczeń pieniężnych (art. 747-754 Kpc). Realizacja takiego postanowienia następuje na podstawie art.889-893 i art. 965-972 K.p.c. Jeżeli chodzi o § 2 art. 292 Kpk – to jest on wskazaniem sposobu zabezpieczenia, który wiąże podmiot wykonujący postanowienie w wypadku zabezpieczenia grożącego przepadku przedmiotów. Powołany przepis – nie określa organu, który ma wykonać owo postanowienie o grożącym przepadku. Nie jest to zatem przepis kompetencyjny wyznaczający właściwość organu egzekucyjnego w przedmiocie zabezpieczenia. Również w Kkw nie określono organu uprawnionego do wykonania postanowienia o zabezpieczeniu grożącego przepadku przedmiotów. Nie rozstrzyga tego również przepis art.2 pkt.7) Kkw, który zalicza do organów postępowania wykonawczego zarówno sądowy, jak i administracyjny organ egzekucyjny. W art. 27 Kkw wskazano jednak, że egzekucję środka karnego przepadku przedmiotów prowadzi urząd skarbowy według przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jeżeli Kkw nie stanowi inaczej. To wskazywałoby na przyjęcie, że organ ten wykonuje także postanowienie o zabezpieczeniu tego przepadku, skoro bowiem w myśl tego przepisu egzekucję środka karnego przepadku przedmiotów prowadzi urząd skarbowy według przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, to i postanowienie o zabezpieczeniu przepadku realizuje ten organ. Trudno bowiem przyjąć, aby racjonalny ustawodawca zakładał dualizm organów egzekucyjnych w odniesieniu do zabezpieczenia przepadku i definitywnego wykonania takiego przepadku. Za takim rozstrzygnięciem przemawiają nie tylko cytowane przepisy ale i poglądy komentatorów Kodeksu postępowania karnego (por. Kpk komentarz Tom I; Teza 2. do art..292, Dom Wydawniczy ABC 1998, pod redakcją Z. Gostyńskiego) oraz literatura (Z.Marchel – Wykonanie postanowień o zabezpieczeniu wydanych w postępowaniu karnym – Problemy Egzekucji 1999/1/72 teza 6.; R.Gawinek, B.Kolasiński – Metodyka postępowania w zakresie zabezpieczenia majątkowego – Prokuratura i Prawo 2006/4/92), które podziela skład orzekający w niniejszej sprawie. Wyjątkiem od powyższego stwierdzenia nie jest przypadek przewidziany w art.195a Kkw. Zgodnie z jego treścią wykonanie postanowień o zabezpieczeniu innych niż grożący przepadek prokurator może zlecić urzędowi skarbowemu wyłącznie wraz z zabezpieczeniem przepadku. Oczywiste staje się więc, iż urząd skarbowy z zasady wykonuje zabezpieczenie jedynie co do przepadku. Pozostałe rodzaje zabezpieczeń, o ile nie występują przesłanki z art. 195 a Kkw wykonywać będzie komornik sądowy.

Jak wskazano w powyższych rozważaniach kluczowe znaczenie dla przepisów stosowanych do realizacji postanowienia o zabezpieczeniu majątkowym miał będzie nie tyle przepis art.195a Kkw, który wyznacza jedynie urząd skarbowy jako właściwy do wykonania postanowienia o zabezpieczeniu, lecz przepis art. 27 Kkw, który przewiduje, że że egzekucję środka karnego przepadku przedmiotów prowadzi urząd skarbowy według przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jeżeli Kkw nie stanowi inaczej. Poza wskazaną powyżej normą kompetencyjną z art.195a Kkw w zw. z art.187 Kkw, w przepisach Kkw brak jest jakichkolwiek rozważań, które derogowałyby stosowanie konkretnych instytucji określonych w przepisach o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w odniesieniu do zabezpieczenia majątkowego.

Decydując się zatem na dokonywanie zabezpieczenia przez urząd skarbowy prokurator zobowiązany jest do stosowania wszystkich przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w tym także przewidzianych w Dziale IV - Postępowanie zabezpieczające - u.p.e.a. Warunkiem dokonania zabezpieczenia przez organ egzekucyjny należności pieniężnej lub wykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym, jest to, że brak zabezpieczenia mógłby utrudnić lub udaremnić egzekucję o czy stanowi przepis art.154 § 1 u.p.e.a. wymieniając w punktach przykładowo 3 sytuacje, których spełnienie stwarza domniemanie utrudnienia lub udaremnienia egzekucji. Z kolei przepis art.155a u.p.e.a. stanowi, że organ egzekucyjny dokonuje zabezpieczenia na wniosek wierzyciela i na podstawie wydanego przez niego zarządzenia zabezpieczenia. Przepisy u.p.e.a. nie przewidują żadnego wyjątku uprawniającego do odstąpienia od stosowania tego swego rodzaju "tytułu wykonawczego" w postępowaniu zabezpieczającym. Przepis art.156 § 1 u.p.e.a. zawiera cały szereg wymogów formalnych, któremu musi odpowiadać zarządzenie zabezpieczenia, w tym w pkt.5) także wskazanie okoliczności świadczących o wystąpieniu możliwości utrudnienia bądź udaremnienia egzekucji.

W tym miejscu należy się odnieść do przepisów Kpk, które w art.291 § 1 przewidują, że w razie popełnienia przestępstwa, za które można orzec grzywnę, przepadek, nawiązkę lub świadczenie pieniężne albo nałożyć obowiązek naprawienia szkody lub zadośćuczynienia za doznaną krzywdę, może z urzędu nastąpić zabezpieczenie wykonania orzeczenia na mieniu oskarżonego. Celem instytucji zabezpieczenia jest przeciwdziałanie potencjalnemu ukryciu, sprzedaniu czy też pozbyciu się w inny sposób mienia przez podejrzanego przewidującego wydanie niekorzystnego dla niego rozstrzygnięcia. Stosowane jest zatem wówczas, gdy z okoliczności sprawy wynika, że podejrzany może podjąć działania zmierzające do udaremnienia wykonania orzeczenia w przedmiocie np. przepadku. Stanowi ona zatem ingerencję w prawo poszanowania własności. Wydanie postanowienia o zabezpieczeniu majątkowym jest zawsze fakultatywne (por. t.2 do art.291 w L. Paprzycki, Kodeks postępowania karnego. Komentarz, Zakamycze, 2003). Przepis ten został wskazany jako podstawa prawna postanowienie o zabezpieczeniu z dnia 4 grudnia 2006 r. w sprawie Ds. 1133/06. Z treści postanowienia oraz uzasadnienia nie wynika jakie okoliczności miałyby świadczyć o groźbie nie wykonania grożącej grzywny i przepadku samochodu. Wskazanie zatem przez Prokuraturę Rejonową w rubryce 45 zarządzenia zabezpieczenia jako innej okoliczności – wydanie postanowienia o zabezpieczeniu majątkowym – nie daje wiedzy na temat jakie przesłanki miałyby świadczyć o utrudnieniu lub udaremnieniu egzekucji grzywny i środka karnego pod postacią przepadku. Należy zauważyć, że z tego szczególnego dokumentu, jakim jest zarządzenie zabezpieczenia zobowiązany (podejrzany ) musi czerpać wszechstronną wiedzę zarówno o rodzaju należności, okolicznościach faktycznych zabezpieczenia jak i jej pełnej podstawie prawnej. Godzi się bowiem zauważyć, że w postępowaniu zabezpieczającym z macy art.166b u.p.e.a. znajdują zastosowanie przepisy dotyczące m.in. zarzutów z art.33 i 34 u.p.e.a. Tymczasem pouczenie o zarzutach dokonywane jest w treści zarządzenia zabezpieczenia z uwagi na przepis art.156 § 1 pkt.8) u.p.e.a. Brak zatem zarządzenia zabezpieczenia spowodowałby pozbawienie w postępowaniu zabezpieczającym zobowiązanego do skorzystania z tego środka zaskarżenia. Tymczasem żaden przepis Kkw, Kpk jak również u.p.e.a. nie wyłączył stosowania art.166b u.p.e.a. w sprawach toczących się na wniosek prokuratora. Nie można zatem uznać, że Prokuratura Rejonowa kierując wniosek do urzędu skarbowego wniosek o zabezpieczenie nie była zobligowana do dołączenia zarządzenia zabezpieczenia, lub nie była zobligowana do wskazania okoliczności świadczących o możliwości utrudnienia lub udaremnienia egzekucji. W przeciwnym wypadku zobowiązany pozbawiony byłby podstawowego instrumentu zwalczania zabezpieczenia jakim są zarzuty przy silnej ingerencji w jego prawo własności, chronionej zresztą zapisem art.64 ust.1 Konstytucji RP.

Nie można także zgodzić się z argumentacją jakoby przepis art.170 § 1 u.p.e.a. Stanowiący, że pozostają w mocy przepisy ustaw szczególnych dotyczące administracyjnego postępowania zabezpieczającego na podstawie orzeczenia prokuratora, sądu, organów administracji celnej lub organów kontroli administracji publicznej o zabezpieczeniu rzeczy, w stosunku do których może być orzeczony przepadek – miał stanowić o braku obowiązku wystawiania przez prokuratora zarządzenia zabezpieczenia. Przepis ten de facto oznacza, iż nie doszło do derogacji stosownych przepisów Kpk i Kkw stwarzających możliwość dochodzenia zabezpieczenia w trybie u.p.e.a., na co wskazano powyżej na wstępie rozważań Sądu, a nie , że w stosunku do zabezpieczenia dokonywanego przez prokuratora nie znajdują zastosowania przepisy art.154 do art.157 i art.166b u.p.e.a. Z tych przyczyn nie można podzielić argumentacji w tym przedmiocie zawartej w wyrokach Wojewódzkich Sądów Administracyjnych z dnia 2.06.1996 r. w sprawie I SA/Gl 1895/05 i z dnia 22.11.2006 r. w sprawie I Sa/Łd 1508/06, lecz tylko co do obowiązku sporządzania przez prokuratora zarządzenia zabezpieczenia. Podzielić zaś należy stanowisko zaprezentowane w tym względzie w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 5.04.1996 r. w sprawie I SA/Sz 843/05.

Za całkowicie bezzasadne należy uznać stanowisko skargi co do braku potrzeby sporządzania zarządzenia zabezpieczenia z uwagi na przepis § 170 ust.3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości - Regulamin wewnętrznego urzędowania powszechnych jednostek organizacyjnych prokuratury, który stanowi jedynie, że przesyłając organowi egzekucyjnemu postanowienie o zabezpieczeniu majątkowym do wykonania, prokurator w piśmie przewodnim wskazuje mienie podejrzanego ujawnione w toku postępowania przygotowawczego i miejsce, w którym ono się znajduje. W żadnej mierze nie można z tego przepisu wyinterpretować normy, która nakazywałaby odstąpienie od reguł zabezpieczenia z u.p.e.a. Godzi się bowiem zauważyć, że zgodnie z delegacja ustawową rozporządzenie to zostało wydane w celu ustalenia regulaminu określającego tryb wewnętrznego urzędowania powszechnych jednostek organizacyjnych prokuratury, a nie w celu określenia przesłanek warunkujących odstąpienie przez prokuratora od wymogów związanych z wnioskami o dokonanie zabezpieczenia realizowanymi w trybie u.p.e.a. (art.18 ust.1 ustawy z dnia 20 czerwca 1985 r. o prokuraturze – Dz. U. z 1994 r nr 19 poz.70 ze zm). Stanowisko takie zostało zresztą zaprezentowane w piśmie Ministerstwa Sprawiedliwości i Prokuratury Krajowej z dnia 27.10.2006 r. w sprawie PR I 803-25/06 skierowanym do Prokuratorów Apelacyjnych.

Z tych powodów Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku, na podstawie art.151 p.p.s.a.

/-/ M. Jaśniewicz /-/ J. Małecki /-/ K.Wolna-Kubicka