Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 669/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2010-11-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 648  Sprawy z zakresu informacji publicznej i prawa prasowego
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Prezes Sądu
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 7,11,15,107 par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik Sędziowie Sędzia WSA Stanisław Nitecki Sędzia WSA Małgorzata Walentek (spr.) Protokolant st.sekr.sąd. Alicja Sadowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 listopada 2010 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia A w W. na decyzję Prezesa Sądu Apelacyjnego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie informacji publicznej 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) zasądza od Prezesa Sądu Apelacyjnego w K. na rzecz skarżącego kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Stowarzyszenie A w W. zwróciło się do Prezesa Sądu Okręgowego w B. o udostępnienie informacji publicznej określonej, jako zagregowana odrębnie dla Sądu Okręgowego i Sądów Rejonowych według układu terytorialnego właściwości Sądu Okręgowego i Sądów Rejonowych, w następującym układzie

1) liczba spraw wniesionych w latach 2007, 2008 i 2009 na podstawie art. 38 prawa prasowego przeciwko dziennikarzom, redaktorom naczelnym lub wydawcom, na podstawie art. 43 i art. 44 prawa prasowego z oskarżenia z urzędu, z art. 46 prawa prasowego z oskarżenia z urzędu lub prywatnego, z art. 49 prawa prasowego z oskarżenia z urzędu wobec dziennikarzy, z art. 212 § 2 k.k. z oskarżenia prywatnego wobec dziennikarzy i z art. 265 § 1 k.k. z oskarżenia z urzędu wobec dziennikarzy;

2) liczba spraw j.w. umorzona, w tym cywilnych i w wyniku ugody,

3) liczba spraw j.w. zakończona prawomocnym rozstrzygnięciem w tym:

oddalającym, uniewinniającym, skazującym lub zasądzającym, w tym ograniczenie wolności, grzywna, pozbawienie wolności bezwzględnie/ w zawieszeniu, naprawienie szkody, publikacja.

Wnioskodawca wskazał, iż żądane informacje w zakresie aktów oskarżenia i powództw oraz rozstrzygnięć w tych sprawach kierowanych przeciwko wydawcom, redaktorom naczelnym lub dziennikarzom albo osobom ograniczającym krytykę prasową lub dostęp do informacji na podstawie wskazanych przepisów mają istotne znaczenie dla rzeczywistego stanu sporów i ewentualnych naruszeń prywatności w publikacjach materiałów prasowych. Nadto wnioskujący wskazał, że w przypadku, jeżeli został zastosowany inny układ w posiadanym zbiorze, ale pozwalający na ustalenie powyższych danych, to wnosi o podanie informacji w takim zakresie, jaki wynika ze sposobu przetworzenia i zagregowania.

W toku zainicjowanego opisanym wnioskiem postępowania wezwano stronę w trybie art. 3 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej o wykazanie istotnie szczególnego interesu publicznego uzasadniającego uzyskanie informacji przetworzonej, pod rygorem odmowy udzielenia informacji.

W odpowiedzi na wezwanie organu wnioskodawca poinformował, iż nie kierował się żadnymi przesłankami poza zwykłym interesem publicznym.

Decyzją Prezesa Sądu Okręgowego w B. Nr [...] z dnia [...] wydaną na art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112 poz. 1198 z późn. zm.), po rozpoznaniu otrzymanego wniosku odmówiono udzielenia informacji w zakresie objętych punktami 2, 3 oraz punktu 1 w zakresie dot. art. 212 § 2 kk i 265 § 1 kk.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ stwierdził, iż żaden układ sprawozdań nie przewiduje możliwości uzyskania danych wnioskowanych bez konieczności ich dogłębnego przetworzenia. Posiadany w Sądach Rejonowych oraz w Sądzie Okręgowym system informatyczny służący do prowadzenia urządzeń i sprawozdawczości "Currenda" nie jest w stanie wytworzyć według wskazanego przez wnioskodawcę informacji o rodzaju przestępstw. Dodatkowo w stosunku do art. 212 § 2 kk i 265 § 1 kk żaden system nie dokonuje generowania danych według zawodu wykonywanego przez oskarżonego. W każdym z tych przypadków należy zatem uzyskać informację przetworzoną polegającą na konieczności wyszukania w systemie pozainformatycznym (papierowe urządzenia ewidencyjne) danych o jakie zwraca się wnioskodawca poprzez przeglądnięcie repertoriów prowadzonych spraw za lata 2007-2009, wyszukanie, w wykazanych we wniosku, rodzaju spraw, a następnie w zakresie dotyczącym art. 212 § 2 kk i 265 § 1 kk wyszukanie wszystkich akt spraw i zbadanie w treści prowadzonego postępowania czy istotnie dotyczy oskarżonego dziennikarza.

Zdaniem organu pozyskanie wnioskowanych informacji w przedmiotowym zakresie związane jest z koniecznością ich wytworzenia, co zgodnie z treścią ustawy o dostępie do informacji publicznej ma charakter informacji przetworzonej. Zwrócono uwagę, iż udostępnienie informacji o takim charakterze jest możliwie w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego. Wnioskodawca nie wykazał jednak, by uzyskanie przez niego żądanej informacji było szczególnie istotne dla interesu publicznego, mimo, iż został wezwany do wykazania przesłanki, o której mowa w treści art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej. W odpowiedzi na wezwanie wskazał bowiem jedynie, iż kieruje się zwykłym interesem publicznym.

Mając na uwadze prezentowaną w literaturze oraz w orzecznictwie sądów administracyjnych wykładnię pojęcia "szczególnie istotne dla interesu publicznego" organ uznał, iż interes publiczny odnosi się do spraw związanych z funkcjonowaniem państwa oraz innych ciał publicznych, jako pewnej całości, a uzyskanie określonych informacji powinno mieć znaczenie z punktu widzenia funkcjonowania państwa usprawniając działanie jego organów (wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 lutego 2006r. sygn. akt II SA/Wa 1721/05 publ. Prok. I Pr. wkł. 2006/5/53 ).

Ponadto wskazano, że charakter lub pozycja podmiotu żądającego udzielenia informacji publicznej, a zwłaszcza realne możliwości wykorzystania uzyskanych przez niego danych, mają wpływ na ocenę istnienia interesu publicznego uzasadniającego udzielenie mu stosownych informacji. Wnioskodawca powinien więc przede wszystkim wykazać, że informacja, której się domaga, jest ważna dla dużego kręgu potencjalnych odbiorców i nie dotyczy wyłącznie jego interesu. Zdaniem organu w przedmiotowej sprawie wnioskodawca nie wykazał takiego interesu, co po myśli art. 16 ust. 1 w zw. z art. 3 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej stanowiło podstawę do wydania orzeczenia jak w sentencji.

Od opisanej wyżej decyzji wnioskodawca złożył odwołanie, w którym wnosząc o jej uchylenie zarzucił temu rozstrzygnięciu sprzeczność z prawem, a przy uwzględnieniu praktyki stosowania ustawy o dostępie do informacji publicznej, odosobniony charakter.

Powtórnie wskazano, iż żądana informacja ma istotne znaczenie dla oceny rzeczywistego stanu sporów i ewentualnych naruszeń prywatności przy publikacjach materiałów prasowych. Obiektywna ocena intensywności sporów z obszaru kolizji godności i prywatności człowieka oraz wolności prasy i informacji jest bowiem niezbędna dla oceny jakości stosowania w praktyce wolności słowa i prasy i przepływu informacji w społeczeństwie. Zaznaczono, iż wnioskodawca prowadzi okresowe badania również dla potrzeb B oraz w związku z procesem legislacyjnym prawa prasowego. Badania te wykorzystywane są także w pracach nad założeniami do zmian Kodeksu karnego w zakresie przestępstw pomówienia i zniesławienia.

Wskutek wniesionego odwołania sprawa rozpatrzona została przez Prezesa Sądu Apelacyjnego w K., który decyzją z dnia [...] Nr[...], wydaną na podstawie art. 16 ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej ( Dz. U. Nr 112 poz. 1198 ze zm.) w związku z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji.

Po przytoczeniu stanowiska zaprezentowanego w sprawie przez Prezesa Sądu Okręgowego w B. organ odwoławczy podniósł, iż uzyskanie przez wnioskodawcę przetworzonej informacji publicznej możliwe jest w zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne ze względu na interes publiczny. Dla uzyskania informacji o tak znacznym stopniu przetworzenia nie wystarczy powołanie się na zwykły interes publiczny, a sądy powołane są przede wszystkim do sprawowania wymiaru sprawiedliwości.

Zdaniem organu odwoławczego na żadnym etapie postępowania wnioskodawca nie wykazał skutecznie szczególnej istotności wnioskowanej informacji dla interesu publicznego, co w konsekwencji skutkowało akceptacją argumentacji przedstawionej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i przyjęcie jej, jako właściwą.

W skardze na decyzję Prezesa Sądu Apelacyjnego w K. Stowarzyszenie A w W. wniosło o jej uchylenie zarzucając naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, a to:

- art. 107 § 1 w związku z art. 140, art. 104, art. 15 i art. 6 k.p.a. poprzez brak powołania podstawy materialnoprawnej decyzji, a jedynie ograniczenie się do wskazania podstawy proceduralnej, co polegało na braku jednoznacznego wskazania podstaw materialnoprawnych rozstrzygnięcia skutkującego niemożnością dokonania kontroli prawidłowości wydanych decyzji;

- art. 107 § 3, 4 i 5 k.p.a oraz art. 11 w zw. z art. 140, art. 104, art. 15, art. 11, art. 6 k.p.a poprzez brak wskazania przyczyn, dla których organ odwoławczy odmówił mocy dowodowej zebranym w sprawie dowodom, argumentom i wnioskowaniu wskazanych przez skarżącego w odwołaniu, co uchybiało także zasadzie przekonywania i wyjaśniania sformułowanej w art. 11 k.p.a;

- art. 15 w związku z art. 6 k.p.a. poprzez ograniczenie się przy rozpoznawaniu odwołania wyłącznie do podtrzymania wniosków kontroli formalnej decyzji wydanej przez Prezesa Sądu Okręgowego B., bez dokonania oceny zasadności merytorycznej odwołania, co powodowało naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania w zakresie kontroli materialnoprawnej i;

- art. 77 w związku z art. 6, art. 7, art. 9 k.p.a. poprzez nietrafne odstąpienie od próby ustalenia stanu faktycznego i prawnego, co do danych, które składają się na żądaną informację, treść tej informacji i jej źródła, co polegało w szczególności na nierozważeniu, jakie informacje z zakresu żądanych danych mogłyby zostać udostępnione z użyciem najprostszych urządzeń materialno-technicznych prowadzonych przez sądy zgodnie z normami k.p.c, jak też ustawy o ustroju sądów powszechnych i rozporządzeniu z 23 lutego 2007r. Regulamin urzędowania sądów powszechnych.

Zrzucono nadto, zapewnie omyłkowo, iż wyrok wydany został z naruszeniem prawa materialnego, a to art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. e, f w związku z art. 1 i art. 3 ust.1 pkt 1 i ust. 1 i 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej poprzez jego niezastosowanie, co polegało na uniemożliwieniu uzyskania dostępu do informacji publicznej, w tym dostępu do informacji przetworzonej oraz wglądu do tych informacji, co było szczególnie istotne dla interesu publicznego, a ponadto nie stanowiło informacji przetworzonej w rozumieniu wskazanej ustawy. Zarzucono również naruszenie art. 5 ust. 1 i 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej poprzez jego błędną wykładnię polegająca na nie przeprowadzeniu analizy informacji, które nie mogłyby zostać udostępnione ze względu na ustawową ochronę danych.

Uzasadniając zarzuty o charakterze materialnoprawnym skarżący zakwestionował konieczność przetwarzania danych objętych jego wnioskiem. Zdaniem skarżącego proces zebrania danych i ustalenia liczby spraw nie stanowił informacji przetworzonej, nawet jeśli dotyczyłoby to kilkunastu spraw. Informacje, których udostępnienia domagał się, nie wymagały żadnej analizy, a nawet procesu usuwania danych chronionych prawem. Organ nie dokonał natomiast należytego zbadania treści jego wniosku, co skutkowało, iż w rezultacie odmówił udzielenia także informacji nieprzetworzonej, nie realizując w ten sposób nawet częściowo wniosku. Odnosząc się do wykładni pojęcia "szczególnie istotnego interesu publicznego" dokonanej w zaskarżonej decyzji wskazano, iż taki istotny interes publiczny w żądaniu zawartych we wniosku informacji skarżący posiada. Prowadzi bowiem badania w zakresie stosowania prawa prasowego odnośnie artykułów stanowiących podstawy materialnoprawne spraw wnoszonych do sądów powszechnych. Wynika to choćby z samej nazwy skarżącego, która jest spójna z zakresem działalności. Podkreślił, iż rolą organu jest wykazać, iż istnieją przeszkody w udzieleniu informacji publicznej zgodnie z wnioskiem, czego nie uczyniono w zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie i odniesiono się do poszczególnych zarzutów w niej zawartych. Organ odwoławczy uznał jako nieistotny zarzut braku wskazania podstawy materialnoprawnej, w oparciu o którą nie uwzględniono odwołania, gdyż mimo nie wymienienia przepisu prawa materialnego w zaskarżonej decyzji, tak jak w przypadku organu I instancji uznano, że jest nim przepis art. 3 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Nadto podtrzymano stanowisko, iż w odwołaniu skarżący nie przedstawił żadnych dowodów dla wykazania, że żądane informacje służą mu do innych celów niż związanych ze statutową działalnością. W ocenie Prezesa Sądu Apelacyjnego powoływanie się na to, że wnioskowane informacje służą badaniom, które mogą być wykorzystane w bliżej nieokreślonych pracach nad założeniami do projektu zmiany przepisów prawa prasowego lub prawa karnego nie jest wystarczające do stwierdzenia wykazania szczególnego interesu publicznego. Zaznaczono, że w odwołaniu nie posłużono się nawet takim pojęciem. Odnosząc się do zarzut braku ustaleń faktycznych, co do tego czy pozyskanie żądanych informacji nie mogłoby nastąpić w prosty i szybki sposób za pomocą dostępnych urządzeń ewidencyjnych zauważono, że w takiej części w jakiej było możliwe uzyskanie oczekiwanych informacji w opisany sposób zostały one udostępnione przez Prezesa Sądu Okręgowego w B. Odmowa dotyczyła natomiast zakresu informacji, jakiego nie można pozyskać bez badań archiwalnych. Mowa jest o tym w uzasadnieniu decyzji organu I instancji, który wyszacował, że pozyskanie informacji, których dotyczy decyzja odmowna, wymagałoby oddelegowania do prac archiwalnych, w każdym z wydziałów podległych sądów rejonowych oraz wydziałów Sądu Okręgowego w B., 1 pracownika na dwa dni robocze. Argumentacja ta została podzielona przez organ odwoławczy czemu dano wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Zauważono przy tym, że przestępstwa o jakich mowa w art. 212 § 2 kk i 265 § 1 kk nie odnoszą się wyłącznie do dziennikarzy, a powództwa cywilne przeciwko dziennikarzom, redaktorom, wydawcom nie zawsze oparte są na przepisie art. 38 prawa prasowego, gdyż często są one dekretowane jako sprawy o zapłatę lub ochronę dóbr osobistych. Mając to na względzie w zaskarżonej decyzji zapisano, że udzielenie żądanej informacji wymagałoby pracochłonnych badań archiwalnych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.). Ponadto wskazać należy, iż zgodnie z art. 134 ww. ustawy Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając niniejszą sprawę w świetle powołanego wyżej kryterium legalności Sąd uznał, iż skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, co mogło mieć wpływ na prawidłowe zastosowanie przepisów prawa materialnego, a w konsekwencji na wynik sprawy.

Przedmiotem skargi jest prawo do informacji publicznej udzielanej na zasadach i w trybie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198 ze zm.). Powyższa ustawa w kompleksowy sposób reguluje zagadnienie dostępu do informacji publicznej, określa zarówno zakres podmiotowy i przedmiotowy stosowania ustawy oraz procedurę i tryb udostępniania informacji publicznej. Zakres podmiotowy stosowania ustawy o dostępie do informacji publicznej określa jej art. 4, zgodnie z którym obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne będące w posiadaniu takich informacji (ust. 3). Analiza przywołanych norm prowadzi do konkluzji o właściwości w tych sprawach podmiotu, który informację wytworzył, bądź dysponuje żądanymi danymi, o ile należy ona do materii informacji publicznej.

W ocenie Sądu żądana w niniejszej sprawie informacja jest informacją publiczną w rozumieniu art. 1 i art. 4 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Zresztą ta kwestia nie jest sporna. Prezes Sądu Okręgowego w B. do którego wniosek został skierowany odmówił natomiast udzielenia żądanej informacji publicznej, w zakresie objętym punktami 2 i 3 wniosku oraz punktu 1 w zakresie dotyczącym art. 212 § 2 kk i 265 § 1 kk wskazując, iż jest to informacja przetworzona, zaś strona nie wykazała istnienia szczególnie istotnego interesu publicznego, przemawiającego za udostępnieniem informacji przetworzonej (art. 3 ust. 1 pkt 1omawianej ustawy). Natomiast z akt przedłożonych Sądowi wynika, iż w kwestii punktu 1 w zakresie dotyczącym spraw, w których podstawę stanowiły przepisy prawa prasowego Prezes Sądu Okręgowego udzielił informacji odrębnym pismem z dnia [...]

W pierwszej kolejności zwraca uwagę zakres podmiotowy wniosku skierowanego do Prezesa Sądu Okręgowego w B. o udostępnienie informacji publicznej, gdyż dotyczy on zarówno informacji będącej w posiadaniu Sądu Okręgowego w B. oraz podległych sądów rejonowych. Tymczasem w sytuacji, gdy organ do którego skierowano wniosek nie dysponuje daną informacją, wówczas, w tym zakresie, nie mieści się on w kategorii podmiotów zobowiązanych w rozumieniu art. 4 ust. 3 ustawy i nie ma podstaw prawnych do wydania decyzji w jej trybie. Przepis ten wskazuje bowiem, że obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są tylko podmioty będące w posiadaniu takich informacji. Podmiot nie posiadający informacji, której udostępnienia domaga się strona, nie może odmówić jej udzielenia, gdyż odmowa udzielenia informacji przewidziana jest wyłącznie w określonych w ustawie wypadkach, a jedynie zawiadamia wnioskodawcę o braku posiadania żądanych informacji. Na marginesie dodać można, że przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej nie wymagają od organu, w przypadku ustalenia braku informacji w jego zasobach, prowadzenia dalszego postępowania wyjaśniającego. Natomiast jeżeli organ takie informacje już pozyskał i jest w ich posiadaniu to jest zobowiązany do ich udostępnienia. Tymczasem z dokumentacji przedłożonej Sądowi wynika, że organ I instancji dysponował informacją, przekazaną z Sądów Rejonowych m.in. w przedmiocie postępowań wobec dziennikarzy o przestępstwa z art. 212 § 2 kk oraz z art. 265 § 1 kk w latach 2007-2009. Natomiast z uzasadnienia decyzji tego organu wynikałoby, że odmowa udostępnienia informacji, w zakresie objętym punktem 1 dot. art. 212 § 2 kk, 265 § 1 kk, dotyczy Sądu Okręgowego i sądów rejonowych. Bynajmniej kwestia ta wymagała wyjaśnienia i ustalenia przez organ odwoławczy, bowiem wydanie decyzji administracyjnej w sytuacji, w której przepisy prawa nie przewidują takiej możliwości - co w kontrolowanej sprawie dotyczy odmowy udzielenia informacji publicznej decyzją, w zakresie w jakim organ informację tę posiada - świadczy o wadliwości wydanego aktu. Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w omówionym zakresie stwierdzić trzeba, że kwestia ta przez organ odwoławczy w ogóle nie została dostrzeżona.

Zasadniczą przyczyną odmowy udostępnienia informacji publicznej było natomiast uznanie ich za informacje przetworzone, a w konsekwencji uznanie, iż wnioskodawca nie wykazał, aby informacja ta była szczególnie istotna dla interesu publicznego. Stanowisko to podzielił organ odwoławczy, choć, jak słusznie wskazał skarżący, nie zostało ono w żaden sposób uzasadnione.

Pojęcie "informacji przetworzonej", co do rodzajów zabiegów wymaganych od podmiotu jej udzielającego, by ją uzyskać, nie jest całkowicie jednolicie rozumiane w orzecznictwie sądów administracyjnych. Wydaje się jednak przeważającą wykładnia, zgodnie z którą przeniesienie informacji na inny nośnik, pomijanie pewnych fragmentów, czy proste zsumowanie danych są tego rodzaju zabiegami, które nie pozwalają mówić o "przetworzeniu" a co najwyżej o "przekształceniu" informacji w inną formę i nie stanowi informacji przetworzonej. Z "przetworzeniem" informacji, nie można zrównać również samego faktu wyszukania w rejestrach, ewidencjach czy innego rodzaju zestawieniach informacji określonych we wniosku. W takim przypadku organ udziela prostej informacji publicznej. Czynności organu, takie jak np. selekcja dokumentów, ich analiza pod względem treści, są zwykłymi zabiegami związanymi z rozpatrywaniem wniosku o udzielenie informacji publicznej i nie noszą cech przetwarzania informacji. W wyniku ich stosowania nie powstaje żadna nowa informacja. W przeciwnym razie nie istniałaby w ogóle informacja przetworzona. O przetworzeniu informacji zasadniczo nie stanowi sięganie do materiałów archiwalnych, czy też źródłowych. Także czasochłonność oraz trudności organizacyjno - techniczne lub biurowe, jakie wiążą się z przygotowaniem informacji publicznej, nie mogą zwalniać zobowiązanych podmiotów z tego obowiązku, a tym samym kwestie te nie mogą ograniczać prawa do uzyskania informacji publicznej przewidzianego w art. 3, przy uwzględnieniu ograniczeń wynikających z art. 5 (por wyrok WSA w Opolu z dnia 13 stycznia 2005 r., II SAB/Op 14/04 niepubl.).

Nie ulega natomiast wątpliwości, że kwestie te należy oceniać w każdym przypadku indywidualnie w zależności od kryteriów jakim ma odpowiadać wnioskowana informacja oraz czy jej wytworzenie wymaga podjęcia działań, jak analizy, zestawienia, podsumowania, połączonych z zaangażowaniem intelektualnym w odniesieniu do zbioru informacji, który jest w posiadaniu podmiotu zobowiązanego.

Tymczasem przywołanie w zaskarżonej decyzji fragmentu treści uzasadnienia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w kwestii znaczenia pojęcia "informacji przetworzonej" oraz ogólnikowa wypowiedź, że "informacje oczekiwane przez wnioskodawcę wymagałyby pracochłonnych badań archiwalnych", bez odniesienia się do stanu faktycznego, jego rozważenia i oceny narusza art. 7 oraz 107 § 3 k.p.a. Zauważyć chociażby można, iż informacje z zakresu spraw o przestępstwa z art. 212 § 2 kk i 265 § 1 kk dotyczące dziennikarzy zostały przekazane przez sądy rejonowe, co mogłoby wskazywać na możliwość pozyskania danych w powyższym zakresie w oparciu o prowadzone urządzenia ewidencyjne (repertoria, wykazy spraw).

Jednakowoż dane zawarte w repertoriach nie zawsze mogą pozwalać na pełne wyselekcjonowanie spraw według kryteriów wskazanych we wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Taka sytuacja ma miejsce przede wszystkim, gdy wnioskowana informacja publiczna jest określona poprzez kilka opisowych kryteriów. Nie można zatem wykluczyć, że wnioskowana informacja uzyskiwana przy pomocy wpisów do repertoriów sądowych przyjmie postać informacji przetworzonej. Natomiast w sytuacji, gdyby żądaną we wniosku informację organ musiał pozyskiwać dopiero w wyniku analizy akt konkretnych spraw, to taka informacja nie mogłaby być uznana za informację nieprzetworzoną. Informację tę organ musiałby bowiem dopiero ustalać badając dokumenty źródłowe. Ocena taka zależna jest jednak od konkretnego stanu faktycznego i wymaga szczegółowej analizy w kontekście żądań przedstawionych we wniosku.

Rozważenie kwestii charakteru objętej wnioskiem informacji publicznej wiążą się natomiast z zagadnieniami prawnomaterialnymi uregulowanymi w art. art. 3 ust.1 pkt 1, w którym stwierdza się, iż "prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienia do uzyskania informacji publicznej, w tym uzyskania informacji przetworzonej w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego". Literalna wykładnia wskazanej normy prawnej nie pozwala na obciążenie strony wnioskującej o informację obowiązkiem wykazywania już na poziomie złożonego wniosku, iż żądanie w nim zawarte dotyczy informacji szczególnie istotnej dla interesu publicznego. Obciążony takim obowiązkiem jest przede wszystkim podmiot dysponujący informacją i to on musi dokonać takiej kwalifikacji z chwilą otrzymania wniosku ewentualnie po wezwaniu wnioskodawcy do uzupełnienia argumentacji przedstawionej we wniosku. Do organu należy nadto szczegółowe uzasadnienie braku istnienia tej przesłanki w decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 8 października 2008 r., sygn. akt IV SA/Wr 352/08, dostępny w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

Analiza akt pozwala przyjąć, iż w złożonym przez skarżącego wniosku zostały określone przyczyny, dla których domaga się udostępnienia informacji. Skarżący opisał bowiem, że żądane informacje w zakresie aktów oskarżenia i powództw oraz rozstrzygnięć w tych sprawach kierowanych przeciwko wydawcom, redaktorom naczelnym lub dziennikarzom albo osobom ograniczającym krytykę prasową lub dostęp do informacji na podstawie wskazanych przepisów mają istotne znaczenie dla rzeczywistego stanu sporów i ewentualnych naruszeń prywatności w publikacjach materiałów prasowych. W przypadku uznania za niewystarczające uzasadnienie wniosku, dysponent informacji przetworzonej powinien powiadomić pisemnie wnioskodawcę o przyczynach braku możliwości udostępnienia żądanej informacji z uwagi na to, iż ma ona charakter informacji publicznej przetworzonej. Powinien nadto wskazać, że jej udostępnienie może nastąpić niezwłocznie po wykazaniu powodów, dla których spełnienie jego żądania będzie szczególnie istotne dla interesu publicznego (art. 14 ust. 2 ustawy).

Zauważyć przyjdzie, iż przed wydaniem decyzji organu I instancji wezwano wnioskodawcę do wykazania "istotnie szczególnego interesu publicznego". W odpowiedzi na wezwanie wnioskodawca odpowiedział, iż kierował się zwykłym interesem publicznym, co potraktowane zostało, jako brak uzasadnienia dla pozytywnego załatwienia wniosku w części dotyczącej udostępnienia informacji przetworzonej. Zwraca jednak uwagę, iż podmioty udzielające informacji przetworzonej, zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy, przed udostępnieniem tej informacji muszą ustalić i rozważyć czy jej udostępnienie w zakresie określonym we wniosku jest "szczególnie istotne dla interesu publicznego". Nie ustalają natomiast rodzaju interesu publicznego, dla którego szczególnie istotna jest dana informacja.

Tymczasem organ odwoławczy nie zwrócił uwagi na nieprecyzyjne wezwanie do uzupełnienia wniosku w trybie art. 14 ust. 2 ustawy (wezwanie do wskazania kwalifikowanego interesu publicznego, a nie kwalifikowanego rodzaju związku informacji przetworzonej z interesem publicznym). Jest to również o tyle istotne, bowiem w złożonym odwołaniu od decyzji organu I instancji, skarżący podjął próbę uszczegółowienia celu, w jakim domaga się udostępnienia wskazanych we wniosku informacji. Były to nowe okoliczności, nie poddane kontroli organu I instancji. Mimo tego jednak, w decyzji organu odwoławczego zawarte zostało sformułowanie, iż "wnioskodawca na żadnym etapie postępowania skutecznie nie wykazał szczególnej istotności wnioskowanej informacji dla interesu publicznego". Takie stanowisko organu odwoławczego nie pozwala przede wszystkim odczytać, czy wskazanie celów, o których mowa była w uzasadnieniu odwołania zostało przez ten organ analizowane, czy też nie zostało ono dostrzeżone. Odzwierciedla nadto nieprawidłową interpretację treści zawartej w art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy. Przywołać w tym miejscu można wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 marca 2010r. sygn. akt I OSK 787/10 (publ. baza internetowa orzeczeń sądów administracyjnych), w który wskazano, iż przepis art. 3 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy nie może być interpretowany w ten sposób, że dla uzyskania informacji publicznej wyłącznie na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania, że żądane informacje mają istotne znaczenie z punktu widzenia interesu publicznego, lecz adresat wniosku powinien ustalić, ocenić i wykazać, że udzielenie żądanej informacji nie jest szczególnie istotne dla interesu publicznego. To natomiast wymagało ustosunkowania się w zaskarżonej decyzji do argumentacji dotyczącej znaczenia wnioskowanych informacji dla realizacji wskazanych przez stowarzyszenie celów w aspekcie społecznie użytecznych działań statutowych tej organizacji.

Równocześnie należy zwrócić uwagę, iż odmowa udzielenia informacji przetworzonej nie jest tożsama z odmową udzielenia informacji w ogóle. Naczelny Sąd Administracyjny w wyżej przywołanym wyroku stwierdził, iż odmowa udzielenia informacji przetworzonej z uwagi na brak interesu publicznego, o jakiej mowa w art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198 ze zm.) nie oznacza, że w każdym przypadku wyłączona jest tym samym możliwość udostępnienia informacji w ogóle. Jeżeli żądanie wnioskodawcy, w zakresie niewymagającym przetworzenia jest możliwe do samodzielnego uwzględnienia, to odmowa udzielenia informacji ze względu na brak interesu publicznego może dotyczyć tylko tej części żądania, której spełnienie wymaga przetworzenia. Należy zwrócić uwagę, iż wniosek skarżącego miał charakter wniosku złożonego sformułowanego w trzech punktach według określonych kryteriów. Dodatkowo we wniosku skarżący wskazał, że jeżeli aktualnie jest stosowany inny układ zbioru, ale pozwalający na ustalenie wskazanych danych, to wnosi o informacje w takim zakresie, jaki wynika ze sposobu przetwarzania i zagregowania. Kwestia ta nie została natomiast rozważona i oceniona, choć analiza charakteru żądanej informacji winna ten fakt uwzględniać.

W tej sytuacji należało zgodzić się z zarzutem skarżącego odnośnie naruszenia przez organ odwoławczy przepisów postępowania w tym, naruszenia art. 15 k.p.a. Z wyrażonej w art. 15 k.p.a. zasady dwuinstancyjności postępowania wynika, iż strona postępowania administracyjnego ma prawo żądać, aby dotycząca ją sprawa, w przedmiocie której orzekł już organ I instancji, została merytorycznie rozpatrzona ponownie. Składając odwołanie, strona ma uzasadnione prawo żądać również, aby organ odwoławczy rozpatrzył argumenty, wnioski i zarzuty jakie formułuje ona w odniesieniu do wydanej decyzji. W świetle utrwalonego stanowiska orzecznictwa oraz piśmiennictwa (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 20 stycznia 2006r. sygn. akt V SA/Wa 2473/05, wyrok WSA w Warszawie z dnia 19 października 2005r. sygn. akt VII SA/Wa 292/05 Lex 191365, wyrok WSA w Lublinie z dnia 10 września 2008 r. sygn. akt I SA/Lu 93/08 Lex 489194, B. Adamiak, Odwołanie w polskim systemie postępowania administracyjnego, Wrocław 1980, s. 144 i nast.), obowiązki organu odwoławczego idą zdecydowanie dalej. Z faktu, iż rozpatruje on daną sprawę merytorycznie (jako drugi z kolei organ) wynika, że nie może on ograniczyć się wyłącznie do ogólnej oceny prawidłowości kwestionowanego rozstrzygnięcia, ale musi ponownie rozpoznać całokształt sprawy, tj. samodzielnie ocenić, czy w świetle zgromadzonego materiału istnieją podstawy do wydania określonej treści rozstrzygnięcia. Dopiero w wyniku przeprowadzenia tak zakreślonego postępowania odwoławczego organ wydaje jedno z rozstrzygnięć określonych w art. 138 k.p.a. Uchybienie powyższej zasadzie dowodzi, że zaskarżone orzeczenie nie czyni zadość wskazanym w art. 107 § 3 k.p.a. wymogom w zakresie koniecznych elementów uzasadnienia faktycznego i prawnego. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie zawiera bowiem pełnego odzwierciedlenia i oceny ustaleń faktycznych oraz wyczerpującego wyjaśnienia przesłanek dokonanego rozstrzygnięcia. Zaniechanie przez organ odwoławczy prawidłowego uzasadnienia zaskarżonej decyzji prowadzi w rezultacie do naruszenia art. 7, art. 11, art. 107 § 3 k.p.a.

Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co w konsekwencji musiało prowadzić do wyeliminowania jej z obrotu prawnego.

Na marginesie wskazać już tylko można, iż odpowiedź na skargę nie stanowi pisma procesowego w postępowaniu administracyjnym i zawarte tam stanowisko organu mające na celu uzupełnienie argumentacji przedstawionej w zaskarżonej decyzji nie ma znaczenia dla oceny legalności kontrolowanego aktu.

Ponownie rozpoznając sprawę organ odwoławczy dostosuje się do powyższych uwag i wskazań. W szczególności organ powinien rozważyć i ocenić kwestię charakteru objętej wnioskiem informacji i w tym celu ustalić jakimi informacjami, które mogłyby stanowić podstawę do udzielenia żądanej odpowiedzi, dysponuje organ I instancji. W przypadku ustalenia, że wszystkie bądź niektóre z żądanych informacji mają charakter informacji przetworzonej, konieczne będzie zbadanie występowania przesłanki określonej w art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, a w szczególności odniesienie się w tym zakresie do argumentacji skarżącego prezentowanej w tym zakresie zarówno we wniosku o udostępnienie informacji jak i w odwołaniu. Dopiero poczynienie prawidłowych ustaleń pozwoli na wydanie stosownej decyzji, którą organ odwoławczy uzasadni zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a.

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 tej ustawy.