Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 1423/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2013-02-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości
Hasła tematyczne: Umorzenie postępowania
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 80  par. 1  i  par. 3,  art.  77  par. 1  pkt 1  lit. b)  i  par. 4,  art. 78  par. 1,  art. 72  par. 1  pkt  1,  art. 73  par. 1  pkt  1,  art.  76  par. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.
article: art. 190,  art. 153,  art. 170
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Dnia 28 lutego 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA – Katarzyna Radom Sędziowie: Sędzia WSA – Marek Olejnik Sędzia WSA – Jadwiga Danuta Mróz (sprawozdawca) Protokolant: Ewelina Bedyńska po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 28 lutego 2013 roku sprawy ze skargi A. z siedzibą w B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia 28 sierpnia 2012 r. Nr [...] w przedmiocie: umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi A S.A. z siedzibą w B. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości.

Przyjęty w sprawie stan faktyczny sprawy przedstawiał się następująco: Pismem z dnia 1 lutego 2006 r. A S.A. z siedzibą w K. (obecnie w B., zwana dalej Spółką, stroną lub skarżącą) zwróciła się o stwierdzenie nadpłaty w podatku od nieruchomości za lata 1992-1993 i 1995-1996 oraz o zwrot nienależnie zapłaconego podatku wraz z odsetkami za zwłokę.

Wskazała, że wnioskowana nadpłata w podatku od nieruchomości wynika z nienależnie zapłaconego podatku od wyrobisk górniczych, określonego decyzjami z dnia [...] o nr [...] i [...]. Organ pierwszej instancji decyzją z dnia [...] określił Spółce wysokość nadpłaty w podatku od nieruchomości w kwocie 4.491.365,29 zł powstałej w 2000 r., dotyczącej lat 1992-1993 i 1995-1996 oraz orzekł o jej zwrocie wraz z oprocentowaniem. Od decyzji tej skarżąca nie wniosła odwołania a kwota nadpłaty wraz z oprocentowaniem została Spółce zwrócona. Natomiast kolejną decyzją z dnia [...] organ pierwszej instancji odmówił określenia nadpłaty powstałej w 1999 r., dotyczącej lat 1992-1993 i 1995-1996. Decyzja ta stała się przedmiotem postępowania zakończonego decyzją SKO w W. z dnia [...], który stwierdził, że zaskarżoną decyzję należało uchylić a postępowanie w sprawie umorzyć z uwagi na jego bezprzedmiotowość. Organ odwoławczy uznał bowiem, że wniosek skarżącej w sprawie stwierdzenia nadpłaty za lata 1992 - 1993 i 1995 - 1996 został już rozpatrzony decyzją Prezydenta W. z dnia [...], zatem decyzja z dnia [...] dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną.

Decyzję tę strona zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (WSA) we Wrocławiu, który wyrokiem z dnia 16 lipca 2008 r. sygn. akt I SA/Wr 266/08 uchylił zaskarżoną decyzję SKO w W. z dnia [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości oraz poprzedzające ją dwie decyzje Prezydenta W. z dnia [...] i [...]. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że organ podatkowy wydając jedną decyzję w przedmiocie stwierdzenia nadpłaty za okres kilku lat, powinien szczegółowo określić stan prawny obowiązujący w poszczególnych latach podatkowych a następnie szczegółowo uzasadnić swoje stanowisko w przedmiocie stwierdzenia nadpłaty za kolejne lata podatkowe. Ponadto, organy obu instancji uznały wadliwie, że rozpatrzeniu podlega wniosek z dnia 1 lutego 2006 r., gdy tymczasem wniosek ten został rozpatrzony przez organ pierwszej instancji postanowieniami z dnia [...] utrzymanymi w mocy przez organ odwoławczy postanowieniami z dnia [...].

Sąd podkreślił, że organ podatkowy rozpatrując wniosek skarżącej uznał, że brak jest przeszkód do jego rozpoznania, jednak z akt sprawy wynika, że sprawa wymiaru nie została ostatecznie zakończona. Wprawdzie organ podatkowy pierwszej instancji decyzjami z dnia [...] umorzył jako bezprzedmiotowe wznowione z urzędu postępowanie podatkowe w sprawie podatku od nieruchomości za lata 1992 - 1993 i 1995 - 1996, to jednak z samego uzasadnienia tych decyzji wynika, że powodem umorzenia przedmiotowych postępowań było błędne zastosowanie trybu wznowienia postępowania z urzędu, ponieważ w obrocie prawnym nie istniały ostateczne decyzje wymiarowe. Kwota nadpłaty jest bowiem w nierozerwalny sposób związana z wysokością zobowiązania. Dlatego też postępowanie w sprawie stwierdzenia nadpłaty w pierwszej kolejności powinno zmierzać do ustalenia prawidłowej kwoty zobowiązania i na tej podstawie stwierdzenia nadpłaty w określonej wysokości.

Sąd wskazał, że w spornym postępowaniu o stwierdzenie nadpłaty w podatku od nieruchomości za lata 1992 - 1993 i 1995 - 1996, moment zapłaty podatku w nienależnej kwocie ma jedynie znaczenie dla określenia stanu prawnego, na podstawie którego wniosek powinien być rozpatrzony jak też ewentualnej wysokości oprocentowania. Tymczasem organ podatkowy z naruszeniem przepisów o nadpłacie określił nadpłatę za 2000 r. i odmówił określenia nadpłaty za 1999 r. Organ przeprowadził postępowanie podatkowe w przeświadczeniu, że rozpatruje wniosek z dnia 1 lutego 2006 r. o stwierdzenie nadpłaty w podatku od nieruchomości za lata 1992 - 1993 i 1995 - 1996, gdy tymczasem wniosek ten został ostatecznie załatwiony w innym postępowaniu, co stanowi rażące naruszenie prawa skutkujące nieważnością postępowania. W swoich rozważaniach organ odniósł się do ostatnich korekt deklaracji na podatek od nieruchomości za poszczególne lata podatkowe, złożonych w dniu 10 grudnia 1997 (za 1992 r.), w dniu 4 sierpnia 1998 r. (za 1993 r.), w dniu 12 stycznia 1999 r. (za 1995 r.) oraz w dniu 12 stycznia 1999 r. (za 1996 r.), a więc złożonych na długo przed wystąpieniem skarżącej z wnioskiem (z dnia 1 lutego 2006 r.), gdy tymczasem przepis wymaga dołączenia do wniosku o stwierdzenie nadpłaty skorygowanych deklaracji za okres, w którym powstała nadpłata. Sąd podkreślił, że organ wadliwie rozpatrzył wniosek skarżącej w dwóch odrębnych postępowaniach, uzależniając to od momentu, w którym nastąpiła zapłata podatku, co stanowi rażące naruszenie prawa. Przyjęcie niewłaściwego kryterium (momentu zapłaty) spowodowało, że organ nie stwierdził nadpłaty za poszczególne lata podatkowe, a więc nie odniósł się do przedmiotu postępowania, a także nie odniósł się w pełni do żądania skarżącej. Co więcej treść podjętego przez organ rozstrzygnięcia (decyzja z dnia [...]) wprowadziła skarżącą w błąd, pozostawiając ją w przekonaniu, że ma ona prawo oczekiwać, iż organ w pozostałym zakresie - w odniesieniu do nadpłaty powstałej w związku z zapłatą podatku w 1999r. - wypowie się w kolejnej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, omawianym wyrokiem z dnia 16 lipca 2008r. sygn. akt I SA/Wr 266/08 – uchylił zaskarżoną decyzję SKO w W. z dnia [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości oraz poprzedzające ją dwie decyzje Prezydenta W. z dnia [...] i [...]. Formułując zalecenia dla organów, którym przekazano sprawę nadpłaty do ponownego rozpatrzenia, Sąd nakazał organom podatkowym – po pierwsze - określić w prawidłowej wysokości zobowiązanie podatkowe, a następnie, w zależności od dokonanych ustaleń podjąć decyzję w sprawie nadpłaty, tak aby treść rozstrzygnięcia odnosiła się wyraźnie do poszczególnych lat podatkowych. Ponadto Sąd zobowiązał organ podatkowy do odniesienia się do kwestii - uznania za nadpłatę podatku w części odpowiadającej wartości mienia przekazanego przez skarżącą na rzecz Gminy W. Dokonując rozważań w tym zakresie organ powinien wziąć pod uwagę w szczególności art. 59, art. 72 i następne ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r, poz. 749, dalej: OP), powinien też wykazać, w jaki sposób wyliczył oprocentowanie stwierdzonej nadpłaty, o jakim mowa w art. 78 Ordynacji podatkowej. Niezależnie od powyższego, Sąd zobowiązał organ podatkowy do oceny przedmiotowego wniosku w świetle art. 80 Ordynacji podatkowej określającego termin, z upływem którego wygasa przysługujące podatnikowi prawo do zwrotu nadpłaty. Podkreślił, że organ powinien uwzględnić upływ przedawnienia z urzędu.

Naczelny Sąd Administracyjny nie uwzględnił skargi kasacyjnej wniesionej przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. – uznając ją za oczywiście bezzasadną. W wyroku z dnia 2 kwietnia 2010 r. sygn. akt II FSK 1939/08 – ustosunkowując się do sformułowanych przez organ odwoławczy zarzutów – uznał prowadzone w tej sprawie postępowanie administracyjne za "bulwersujące". Podkreślił, że wśród spraw jakie rozstrzygał sąd kasacyjny od początku swego funkcjonowania (01.01.2004 r.) trudno byłoby znaleźć drugą, w której by popełniono tyle błędów i to tak rażących, jakie miały miejsce w postanowieniach i decyzjach dotyczących spornej nadpłaty. Można usprawiedliwić nieprawidłowe opodatkowanie wyrobisk górniczych przez Prezydenta W., gdyż ta kwestia – do czasu podjęcia stosownej uchwały przez NSA – nasuwała wątpliwości. Nie sposób jednak zrozumieć, że nastąpiło to w trybie wznowienia postępowania, którego nie prowadzono, podobnie nie można było decyzją z dnia [...] umorzyć postępowania w sprawie już zakończonej decyzją ostateczną z dnia [...]. Żadna ze znanych procedur nie przewiduje takiego (dwukrotnego) rozstrzygnięcia sprawy, raz – co do istoty, drugi – w inny sposób (por. art. 207 § 2 OP). Ponadto – w świetle okoliczności sprawy, a w szczególności sposobu powstania nadpłaty (dwie wpłaty: w 1999 r. i w 2000 r.) decyzja Prezydenta W. z dnia [...] określająca spółce nadpłatę "w kwocie ...powstałej w 2000 r." odpowiadała w swej istocie wyrokowi częściowemu, znanemu procedurze cywilnej (por. art. 317 § 1 kpc) ale nie podatkowej. Gdyby przyjąć stanowisko SKO (spółka mogła wnieść odwołanie co do wysokości nadpłaty) to decyzję z [...] należałoby ocenić – przy tym brzmieniu sentencji – jako pułapkę zastawioną z premedytacją na spółkę, która w dobrej wierze oczekiwała na rozstrzygnięcie co do pozostałej części nadpłaty – określonej w jej kolejnych pismach do Prezydenta Miasta. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że w tych okolicznościach sprawy, jedyny zarzut jaki należało sformułować pod adresem sądu pierwszej instancji to ten, że nie stwierdził nieważności wymienionej w wyroku decyzji (z [...]), z powodu rażącego naruszenia prawa bądź braku podstawy prawnej, ograniczając się do ich uchylenia.

Sąd kasacyjny potwierdził, że organ ewidentnie naruszył podstawowe zasady procedury podatkowej – określone w szczególności w art. art. 120, 121 § 1, 122 oraz 125 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej.

Naczelny Sąd administracyjny wyraził natomiast zastrzeżenia do zamieszczonych w wyroku WSA wskazań, co do dalszego postępowania w sprawie, bowiem już samo odniesienie się do nich w skardze kasacyjnej uzasadnia obawę, że postępowanie nie zostanie zakończone nie tylko w "przyzwoitym terminie" ale i w zgodzie z przepisami. W tej sytuacji, Sąd kasacyjny jednoznacznie przesądził, że jeśli chodzi o stan faktyczny sprawy – nic już nie pozostaje do ustalenia czy wyjaśnienia. Wskazał, że w uzasadnieniu uchylonej przez WSA decyzji Prezydenta W. z dnia [...] znajdują się szczegółowe wyliczenia, oparte na zeznaniach podatkowych i wpłatach, podatku od nieruchomości za poszczególne lata. Jakakolwiek ich korekta, także poprzez wydanie decyzji określającej, nie jest już, z uwagi na upływ czasu, dopuszczalna. Z niespornych ustaleń wynika, że sporna nadpłata powstała wyłącznie na skutek wykonania przez podatnika dwóch decyzji Prezydenta Miasta W. nr [...] i [...] z dnia [...] Jak wynika z "wniosku" Spółki z dnia 1 lutego 2006 r. oraz "odpowiedzi na wezwanie" z dnia 29 maja 2007 r. wpłacono w 1999 r. kwotę 5.743.123 zł, a w 2000 r. 4.491.365 zł. Uchylenie obu wyżej wymienionych decyzji wyrokiem WSA we Wrocławiu z dnia 20 października 2004 r., sygn. akt I SA/Wr 3335/02 spowodowało, że z tą datą obydwie wyżej wymienione wpłaty – stosownie do art. 72 § 1 pkt 1 i art. 73 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej (w ówczesnym brzmieniu) – stanowiły nadpłatę powstałą "z dniem" zapłaty. Skoro organ podatkowy nie skorzystał z możliwości jej zaliczenia na poczet zaległości podatkowych (art. 76 § 1 OP) powinien dokonać zwrotu nadpłaty i to z oprocentowaniem. Wobec tego, że nowej decyzji określającej zobowiązanie podatkowe nie wydano, zwrot powinien nastąpić bez zbędnej zwłoki – po upływie 3 miesięcy od doręczenia organowi orzeczenia sądu administracyjnego (art. 77 § 1 pkt 1 lit. b) i § 4 oraz art. 78 § 1 Ordynacji podatkowej). Zwrotu nadpłaty organ dokonuje z urzędu, bez potrzeby wystąpienia o to samego zainteresowanego. Zasady te nie uległy zmianie w toku kolejnych (po 2004 r.) nowelizacji Ordynacji podatkowej.

W tej sytuacji, Sąd kasacyjny za bezprzedmiotowe uznał wywody skargi kasacyjnej dotyczące wygaśnięcia prawa do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty, pomijając już ich nieadekwatność do rozpatrywanej sytuacji. Jednoznacznie wskazał, że w tej sprawie ma zastosowanie art. 80 § 1 Ordynacji podatkowej "wygaszający" prawo do zwrotu nadpłaty po upływie 5 lat licząc od końca roku podatkowego, w którym upłynął termin jej zwrotu. Termin ten, jak już wyjaśniono wyżej, wyznacza art. 77 § 4 Ordynacji podatkowej. Sąd kasacyjny uznał, że nie ma żadnej wątpliwości, że termin ten jeszcze nie upłynął, nawet bez uwzględnienia przerw spowodowanych kolejnymi wnioskami Spółki o zwrot nadpłaty (art. 80 § 3 OP). W konsekwencji Sąd kasacyjny uznał, że sprawa dojrzała do ostatecznego rozstrzygnięcia (które powinno nastąpić już w 2005r.) oraz potwierdził konieczność i zasadność wyeliminowania z obrotu prawnego rażąco wadliwych decyzji - wymienionych w zaskarżonym wyroku. Należy przy tym podkreślić, że pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego co do sposobu załatwienia sprawy - wyrażony w wyroku z dnia 2 kwietnia 2010 r., sygn. akt II FSK 1939/08, zastępuje udzielone przez sąd pierwszej instancji wskazania co do dalszego postępowania – stosownie do art. 153 w związku z art. 192 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej P.p.s.a.)

W konsekwencji powyższych orzeczeń, Prezydent W., decyzją z dnia [...] Nr [...]: 1) odmówił Spółce nadpłaty w podatku od nieruchomości za lata:1992, 1993, 1995 i 1996 i jej zwrotu wraz z oprocentowanie z tytułu przejęcia w 1999 r. należących do Spółki nieruchomości; oraz 2) określił Spółce wysokość nadpłaty w podatku od nieruchomości w kwocie 4.491.365,29 zł powstałej w 2000 r. dotyczącej lat 1992, 1993, 1995 i 1996.

Od decyzji tej Spółka wniosła odwołanie – kwestionując decyzję w zakresie, w jakim odmówiono jej określenia nadpłaty.

Po rozpatrzeniu odwołania SKO w W. decyzją z dnia [...] - uchyliło decyzję gminnego organu podatkowego i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. Powodem uchylenia decyzji było naruszenie art. 153 i art. 193 P.p.s.a. przez niezastosowanie się przez organ I instancji do poglądu Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonego w wyroku z dnia 2 kwietnia 2010 r. (sygn. akt II FSK 1939/08) oraz poglądu i oceny prawnej zawartej w wyroku NSA Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu z dnia 27 lutego 2003 r. (sygn. akt I SA/Wr 2270).

Po ponownym rozpatrzeniu – Prezydent W. decyzją z dnia [...] tak jak poprzednio: 1) odmówił Spółce nadpłaty w podatku od nieruchomości za lata:1992, 1993, 1995 i 1996 i jej zwrotu wraz z oprocentowanie z tytułu przejęcia nieruchomości w 1999 r.; oraz 2) określił Spółce wysokość nadpłaty w podatku od nieruchomości w kwocie 4.491.365,29 zł powstałej w 2000 r. dotyczącej ww. lat.

Od decyzji organu pierwszej instancji Spółka (po raz kolejny) wniosła odwołanie – kwestionując decyzję w zakresie, w jakim odmówiono jej określenia nadpłaty.

Decyzją z dnia [...] SKO w W. - po raz kolejny uchyliło decyzję organu I instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Wydając kolejną decyzję z dnia [...], organ I instancji po raz kolejny nie zastosował się do poglądu NSA wyrażonego w wyroku z dnia 2 kwietnia 2010 r. - co do sposobu załatwienia sprawy.

Od tej decyzji (podobnie jak od wcześniejszych) Spółka wniosła odwołanie zarzucając (po raz kolejny) naruszenie:

1) art. 153 w związku z art. 193 oraz art. 170 P.p.s.a. – przez niezastosowanie się przez organ pierwszej instancji do poglądu NSA wyrażonego w wyroku z dnia 2 kwietnia 2010 r. sygn. akt II FSK 1939/08 oraz do poglądu i oceny prawnej wyrażonej w wyroku NSA Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu z dnia 27 lutego 2003 r. sygn. akt I SA/Wr 2270/00;

2) art. 66 OP i art. 65 § 2 K.c., który ma zastosowanie do umów zawieranych w trybie art.66 OP – poprzez przyjęcie, że zobowiązanie podatkowe poprzednika prawnego A S.A. w zakresie objętym pkt 1 zaskarżonej decyzji nie wygasły w trybie art.66 OP, a w konsekwencji, iż w tym zakresie nie powstała nadpłata;

3) art. 72 OP w związku z art. 66 OP – poprzez przyjęcie, że wygaśnięcie zobowiązania podatkowego w tym trybie nie powoduje powstania nadpłaty (nawet gdy zobowiązanie to jest nienależne), a w konsekwencji, że podatnikowi nie przysługuje prawo do żądania zwrotu uregulowanych w tym trybie nienależnych zobowiązań podatkowych.

Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w części dotyczącej odmowy określenia nadpłaty powstałej w 1999 r. w kwocie 5.743.123 zł i jej zwrot wraz z oprocentowaniem określonym w art. 78 OP.

SKO w W. – po rozpatrzeniu odwołania Spółki – decyzją z dnia [...] nr [...] – na podstawie art. 233 § 1 pkt 2 lit. a) Ordynacji podatkowej - uchyliło w całości decyzję Prezydenta W. z dnia [...] nr [...] i umorzyło postępowanie w sprawie.

Decyzja ta stała się przedmiotem skargi do WSA we Wrocławiu, w której Spółka wnosząc o częściowe uchylenie zaskarżonej decyzji, nadal domaga się określenia nadpłaty z tytułu przejęcia w 1999 r. nieruchomości za zobowiązania w podatku od nieruchomości za lata 1992, 1993, 1995 i 1996. Zarzuciła naruszenia prawa:

- art. 233 § 3 OP w związku z art. 153 P.p.s.a. – poprzez niewydanie decyzji merytorycznej - określającej Spółce wysokość nadpłaty w podatku od nieruchomości z tytułu przejętych w 1999 r. nieruchomości;

- art. 208 OP – poprzez uznanie, że postępowanie w sprawie stało się bezprzedmiotowe pomimo, że organy podatkowe nie określiły decyzją wysokości nadpłaty (wraz z oprocentowaniem) w podatku od nieruchomości za sporne lata, pomimo przejęcia tytułem tych zobowiązań przez Prezydenta W. nieruchomości w 1999 r.;

- art. 120, art. 121 i art. 122 OP – przez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania do organów podatkowych oraz naruszenie interesu prawnego skarżącej Spółki jako podatnika i strony postępowania podatkowego.

W uzasadnieniu skargi Spółka potwierdziła, że nie kwestionuje rozstrzygnięcia w odniesieniu do nadpłaty powstałej w 2000 r., bowiem organ dokonał jej zwrotu (częściowo przez zaliczenie na poczet zaległości podatkowych a w pozostałym zakresie przez zwrot na rachunek bankowy skarżącej). Przedmiotem sporu jest natomiast nadal odmowa zwrotu nadpłaty, powstałej z tytułu nienależnie zapłaconego podatku od nieruchomości za lata 1992, 1993, 1995 i 1996, które to należności zostały uregulowane w 1999 r. przejętymi przez Prezydenta W. nieruchomościami.

Odpowiadając na skargę - SKO w W. wniosło o jej oddalenie. Organ wyjaśnił, że stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji oparł na ocenie prawnej wyrażonej w podjętym w tej sprawie wyroku NSA z dnia 2 kwietnia 2010 r. sygn. akt II FSK 1939/08, który stosownie do treści art. 153 P.p.s.a. – w zakresie wyrażonej w nim oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania - wiąże w sprawie zarówno sąd jak i organ, którego działanie (...) było przedmiotem zaskarżenia.

Pismo skarżącej Spółki z dnia 6 grudnia 2012 r. jest polemiką z udzieloną przez SKO odpowiedzią na skargę i potwierdza obawy sądu kasacyjnego wyrażone w wyroku z dnia 2 kwietnia 2010 r. co do dalszego uchylania się Prezydenta W. od zwrotu nadpłaty.

W dniu 17 grudnia 2012 r. wpłynęło też do WSA we Wrocławiu pismo Prezydenta W. z dnia [...] (K-60-69 akt sądowych), przedstawiające stanowisko tego organu i konsekwencje finansowe dla Gminy W. wynikające ze zwrotu spornej nadpłaty.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Przeprowadzając kontrolę legalności zaskarżonej decyzji w wyniku ponownego rozpoznania sprawy - będącej wcześniej przedmiotem oceny Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej: NSA) - zarówno orzekające w tej sprawie po wyroku organy administracji jak i Sąd I instancji związane są z mocy przepisu art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270, dalej: P.p.s.a.) wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez NSA. Związanie to oznacza, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy nie ma całkowitej swobody przy wydawaniu nowego orzeczenia. Zgodnie z art. 190 w związku z art. 153 i art. 170 P.p.s.a. - zawarta w tym wyroku ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania - wiążą w sprawie zarówno sądy jak i organy, których działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia. Skutki wyroku sądu administracyjnego dotyczą każdego nowego postępowania prowadzonego w zakresie danej sprawy i obejmują zarówno postępowanie administracyjne kontynuowane po wyroku jak i jego kontrolę w ramach postępowania sądowoadministracyjnego. Nie można zatem formułować nowych ocen prawnych - sprzecznych z wyrażonym poglądem NSA, lecz zarówno organy administracji jak i orzekający w tej sprawie Sąd I instancji zobowiązane są do podporządkowania się orzeczeniu w pełnym zakresie, odnoszącym się zarówno do materialnych jak i procesowych ocen sądu kasacyjnego oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się do wskazań w zakresie dalszego postępowania przed organami administracji publicznej.

Przeprowadzając kontrolę legalności zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] - wydanej po ponownym rozpoznaniu sprawy przez organy administracji – Wojewódzki Sąd Administracyjny wziął pod uwagę zawarte w wyroku z dnia 2 kwietnia 2010 r. sygn. akt II FSK 1939/08 wskazania NSA w zakresie wykładni mających w sprawie zastosowanie przepisów prawa materialnego i procesowego.

Długa historia sporu A S.A. o nadpłatę powstałą w następstwie uregulowania w 1999 i 2000 r. nienależnego (jak się okazało) zobowiązania z tytułu opodatkowania w latach 1992, 1993, 1995 i 1996 - podatkiem od nieruchomości wyrobisk górniczych – została arbitralnie przesądzona wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 kwietnia 2010 r. sygn. akt II FSK 1939/08 i dalsze jej kontestowanie przez Prezydenta Miasta W. wskazuje na uchylanie się od wykonania prawomocnego wyroku sądu. Wobec jednoznacznie sformułowanych w tym wyroku dyrektyw, odnoszących się do wynikającego z przepisów prawa obowiązku zwrotu nadpłaty – jako konsekwencji uchylenia (wyrokiem WSA I SA/Wr 3335/02 z dnia 20.10.2004r.) decyzji Prezydenta Miasta W. nr [...] i [...] z [...] - dalsze procedowanie w zakresie żądania strony o zwrot nadpłaty było niezasadne, zatem nie było podstaw do kwestionowania rozstrzygnięcia przyjętego przez SKO w W. w decyzji dnia [...] (nr [...]).

Jak słusznie podkreśliło w zaskarżonej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., Naczelny Sąd Administracyjny podejmując rozstrzygnięcie (wyrok z dnia 2 kwietnia 2010r. sygn. akt II FSK 1939/08), które przesądziło o dalszym postępowaniu – przyjął stan faktyczny ustalony przez organ I instancji i odniósł się do całej wcześniejszej argumentacji organów obu instancji, wskazując na popełnione w sprawie uchybienia. Ocena prawna zawarta w tym wyroku odnosi się zarówno do treści istotnych w sprawie przepisów prawa jak i sposobu ich stosowania w odniesieniu do ustalonego stanu faktycznego. Zarówno organy administracji orzekające w sprawie po tym wyroku, jak i Sąd orzekający obecnie o zgodności z prawem zaskarżonej decyzji – są związani zawartymi w nim wskazaniami co do dalszego postępowania, stanowiącymi konsekwencję pełnej oceny prawnej zarówno dotychczasowego przebiegu postępowania jak i zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Odmienna ocena materiału dowodowego (jakim dysponował Sąd kasacyjny rozpoznając sprawę) stanowi zatem prawnie niedopuszczalną polemikę z prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego. Te właśnie wytyczne Sądu obligowały orzekające w sprawie organy do określonego sposobu postępowania w przyszłości, aby uniknąć błędów już popełnionych i przyjąć prawidłowy kierunek postępowania.

Jak wynika z akt sprawy, Prezydent W. (zgodnie z obawami NSA) postanowił nadal kontestować orzeczenia sądów i stanowisko organu odwoławczego zmierzające do zakończenia sprawy zgodnie z wytycznymi Sądu. Sąd podziela wyrażone w zaskarżonej decyzji stanowisko, że nie wystąpiły żadne przesłanki umożliwiające odstąpienie od oceny prawnej wyrażonej w podjętym w tej sprawie wyroku NSA. Badając legalność zaskarżonej w sprawie decyzji SKO w W. z dnia [...] należy zatem dokonać tej oceny w kontekście tez zawartych w wyroku sądu kasacyjnego (z dnia 2 kwietnia 2010r. sygn. akt II FSK 1939/08).

W wyroku tym Sąd odnosząc się do ustaleń faktycznych wynikających z materiału aktowego sprawy - wyraził pogląd, że "Jeśli chodzi o stan faktyczny sprawy – nic już nie pozostaje do ustalenia czy wyjaśnienia. W uzasadnieniu uchylonej przez Sąd decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] znajdują się szczegółowe wyliczenia, oparte na zeznaniach podatkowych i wpłatach, podatku od nieruchomości za poszczególne lata. Jakakolwiek ich korekta, także poprzez wydanie decyzji określającej, nie jest już, z uwagi na upływ czasu, dopuszczalna". Nie pozostawia też wątpliwości zawarte w tym wyroku stwierdzenie, że "Z niespornych, jak się wydaje, ustaleń, wynika, że sporna nadpłata powstała wyłącznie na skutek wykonania przez podatnika dwóch decyzji Prezydenta Miasta W. nr [...] i nr [...] z dnia [...]. Jak wynika z "wniosku" spółki z dnia 1 lutego 2006 r. oraz "odpowiedzi na wezwanie" z dnia 29 maja 2007 r. wpłacono w 1999 r. kwotę 5.743.123 zł, a w 2000 r. 4.491.365 zł. Uchylenie obu wyżej wymienionych decyzji wyrokiem WSA we Wrocławiu z dnia 20 października 2004 r., sygn. akt I SA/Wr 3335/02 spowodowało, że z tą datą obydwie wyżej wymienione wpłaty – stosownie do art. 72 § 1 pkt 1 i art. 73 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej (w ówczesnym brzmieniu) – stanowiły nadpłatę powstałą "z dniem" zapłaty. Skoro organ podatkowy nie skorzystał z możliwości jej zaliczenia na poczet zaległości podatkowych (art. 76 § 1) powinien dokonać zwrotu nadpłaty i to z oprocentowaniem. Wobec tego, że nowej decyzji określającej zobowiązanie podatkowe nie wydano, zwrot powinien nastąpić bez zbędnej zwłoki – po upływie 3 miesięcy od doręczenia organowi orzeczenia sądu administracyjnego (art. 77 § 1 pkt 1 lit. b) i § 4 oraz art. 78 § 1 Ordynacji podatkowej). Zwrotu nadpłaty organ dokonuje z urzędu, bez potrzeby wystąpienia o to samego zainteresowanego. Zasady te nie uległy zmianie w toku kolejnych (po 2004 r.) nowelizacji Ordynacji podatkowej". W tej sytuacji zasadnie uznał organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji z dnia [...] – uchylając decyzję organu I instancji i umarzając postępowanie w sprawie, że nie ma podstaw do dalszego procedowania w zakresie określenia Spółce nadpłaty z jej wniosku, skoro z mocy wskazanych przez sąd kasacyjny przepisów, nadpłatę powstałą w wyniku uchylenia (przez WSA we Wrocławiu wyrokiem z dnia 20 października 2004 r., sygn. akt I SA/Wr 3335/02) decyzji wymiarowych (Prezydenta Miasta W. nr [...] i nr [...] z dnia [...]) należało zwrócić bez zbędnej zwłoki z urzędu (podkreślenie Sądu), bez potrzeby występowania z takim żądanie przez podatnika. Zasadność przyjętego przez SKO w W. rozstrzygnięcia z dnia [...] wynika też z wyroku sądu kasacyjnego, który odnosząc się do wyroku WSA z dnia 16 lipca 2008 r. sygn. akt I SA/Wr 266/08 (ograniczającego się jedynie do uchylenia podjętych w sprawie decyzji) uznał, że Sąd ten miał pełne podstawy do stwierdzenia nieważności podjętych wówczas przez organy podatkowe decyzji, jako podjętych z rażącym naruszeniem prawa lub bez podstawy prawnej. Sąd kasacyjny uznał bowiem, że zwrot nadpłaty nie wymagał wydawania w tym zakresie decyzji, powinien bowiem nastąpić z urzędu (już w 2005 r.).

Sąd kasacyjny przesądził też w swoim wyroku kwestię prawa do zwrotu nadpłaty. Uznał bowiem, że podnoszone wówczas przez organ w skardze kasacyjnej wywody, dotyczące wygaśnięcia prawa do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty są bezprzedmiotowe i nieadekwatne do rozpatrywanej sytuacji. Wskazał, że "w tej sprawie ma zastosowanie art. 80 § 1 Ordynacji podatkowej "wygaszający" prawo do zwrotu nadpłaty po upływie 5 lat licząc od końca roku podatkowego, w którym upłynął termin jej zwrotu." Przyjął też, że termin ten, wyznacza art. 77 § 4 Ordynacji podatkowej a zatem "nie ma żadnej wątpliwości, że termin ten jeszcze nie upłynął, nawet bez uwzględnienia przerw spowodowanych kolejnymi wnioskami Spółki o zwrot nadpłaty (art. 80 § 3 Ordynacji podatkowej)". Należy zatem przyjąć, że prawo do zwrotu spornej nadpłaty nie wygasło, co obliguje organ podatkowy I instancji do niezwłocznego podjęcia czynności w tym zakresie.

W ocenie Sądu, należy jeszcze odnieść się do kontestowanego przez organ I instancji stwierdzenia sądu kasacyjnego dotyczącego "dwóch wpłat" dokonanych przez Spółkę w 1999 i 2000 r. i kwestionowanej na tej podstawie przez organ I instancji nadpłaty powstałej w 1999 r. Należy przyjąć, że skoro ze znajdujących się w aktach sprawy materiałów dowodowych i przyjętego przez Sąd kasacyjny do rozstrzygania stanu faktycznego wynikało, że istniejąca wówczas zaległość uregulowana została wpłatami Spółki jedynie w 2000 r. zaś w 1999 r. spółka przekazała na rzecz Gminy liczne nieruchomości, a jednocześnie Sąd przyjął, że stan faktyczny nie wymaga już żadnych ustaleń czy wyjaśnień, to niezależnie od formy w jakiej nastąpiło uregulowanie zobowiązań (wpłata czy przekazanie nieruchomości), zobowiązania w tym zakresie zostały zaspokojone. Nie budzi przy tym wątpliwości, że Gmina przejęła od Spółki w 1999 r. liczne nieruchomości, przy czym ze znajdujących się w aktach sprawy dowodów (akty notarialne i uzgodnienia między organem i Spółką) wynikało, że jakkolwiek w aktach notarialnych nie wskazano expressis verbis, że celem przeniesienia nieruchomości jest wygaśnięcie ciążących na Spółce zaległości podatkowych trybie art. 66 Ordynacji podatkowej, to wartość mienia przekazanego w 1999 r. w formie nieruchomości rekompensowała należne Gminie podatki od nieruchomości w kwocie 5.743.123 zł. Potwierdzają to decyzje umarzające zaległości (wydane w trybie art. 67 OP), jakie Gmina wydała w ścisłym związku z majątkiem jaki otrzymała od Spółki, co potwierdza treść decyzji umarzających zaległości. W rzeczywistości zatem, należy przyjąć, że skoro świadczenie Spółki (przekazanie nieruchomości) stanowiło ekwiwalent ciążących na niej zobowiązań podatkowych, to w istocie zobowiązanie zostało uregulowane przez zapłatę, bowiem majątek Gminy powiększył się o wartość tych nieruchomości a decyzje ulgowe miały jedynie charakter formalny. W ocenie Sądu, nie można bowiem przyjąć, że zobowiązanie Spółki faktycznie wygasło przez umorzenie zaległości w trybie art. 67 OP (ze swej istoty mające charakter nieekwiwalentny), skoro z akt sprawy wynika, że przekazane Gminie w 1999 r. nieruchomości równoważyły ciążące na Spółce zaległości podatkowe. Z powyższych względów, w ocenie Sądu, należy przyjąć, że użyte w wyroku sądu kasacyjnego sformułowanie, że nadpłata powstała w wyniku dokonania "dwóch wpłat: w 1999 i w 2000 r." wynika z właściwej oceny czynności mających miejsce w stanie faktycznym sprawy.

Zważywszy na powyższe – w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu - z wiążącego (również Sąd I instancji) wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 kwietnia 2020 r. sygn. akt II FSK 1939/08 wynika w sposób jednoznaczny, że w rozstrzyganej sprawie (poza niekwestionowaną i zwróconą już wcześniej nadpłatą powstałą w 2000 r.), w wyniku uchylenia przez WSA we Wrocławiu wyrokiem z dnia 20 października 2004 r., sygn. akt I SA/Wr 3335/02 decyzji wymiarowych Prezydenta Miasta W. nr [...] i nr [...] z dnia [...] – również w 1999 r. powstała nadpłata, którą organ zobowiązany był zwrócić z urzędu. W tej sytuacji bezprzedmiotowe było procedowanie w sprawie nadpłaty wszczęte żądaniem podatnika, co jednoznacznie wynika ze stanowiska Sądu kasacyjnego. Zatem Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. zasadnie - w trybie art. 233 § 1 pkt 2 lit. a) Ordynacji podatkowej – uchyliło decyzję Prezydenta Miasta W. z dnia [...] i umorzyło postępowanie w sprawie. Z tych względów Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – skargę oddalił.