Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 528/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2019-01-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich, ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Podatek od czynności cywilnoprawnych
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 67a par. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 201
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodnicząca: Sędzia WSA Bożena Kasprzak Sędziowie: Sędzia NSA Paweł Janicki (spr.) Sędzia WSA Paweł Kowalski Protokolant: St. sekretarz sądowy Edyta Borowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi L. L. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] r. nr UNP:[...] [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku od czynności cywilnoprawnych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł., decyzją z [...] utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. z [...], którą odmówiono L. L. umorzenia zaległości w podatku od czynności cywilnoprawnych w wysokości 1 237,01 zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie 363 zł.

Z akt sprawy wynika, że decyzją z [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. określił L. L. wysokość zobowiązania podatkowego w kwocie 2 280 zł w podatku od czynności cywilnoprawnych z tytułu nabycia w dniu 31 stycznia 2014 r. lokalu mieszkalnego nr 36, stanowiącego odrębną nieruchomość, o powierzchni użytkowej 39,02 m kw., położonego w A. Ł. przy ul. A nr 11 wraz z przysługującym mu udziałem w prawie użytkowania wieczystego gruntu oraz prawie własności części wspólnych budynku i jego urządzeń. Kwota pobranego przez notariusza jako płatnika podatku od czynności cywilnoprawnych wynosiła 1000 zł, w związku z czym do uregulowania pozostawała kwota podatku w wysokości 1 280 zł.

Decyzją z dnia [...] Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy ww. decyzję organu pierwszej instancji, zaś Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z 7 czerwca 2017 r. sygn. akt I SA/Łd 136/17 oddalił skargę strony na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej.

W wyniku postępowania egzekucyjnego w dniu 6 lipca 2017 r. uzyskano kwotę 55,39 zł, która została zaliczona na należność główną - 42,99 zł i odsetki za zwłokę - 12,40 zł. Zatem przedmiotem niniejszego postępowania jest kwota 1 237,01 zł wraz z odsetkami za zwłokę w wysokości 363 zł.

W dniu 31 lipca 2017 r. podatnik wniósł o umorzenie zaległego zobowiązania podatkowego, wskazując na trudną sytuację materialną oraz fakt, że mieszkanie, w którym mieszkał wraz z konkubiną zostało darowane w zamian z opiekę na rzecz poprzedniej właścicielki. Podatnik podniósł, że czynił nakłady na to mieszkanie, więc właściwie był jego właścicielem. Obecnie źródłem utrzymania podatnika jest emerytura w wysokości około 900 zł, która wystarcza jedynie na bieżące utrzymanie domu, wyżywienie i środki higieniczne. Ponadto wskazał, że ponosi również koszty utrzymania mieszkania, które nie jest wynajmowane ponieważ wymaga nakładów remontowych. Wobec powyższego nie stać go na zapłatę przedmiotowej zaległości podatkowej, a prowadzone postępowanie egzekucyjne powoduje, że pozostaje w niedostatku.

Postanowieniem z [...] (sprostowanym postanowieniem z 30 maja 2018 r.) Burmistrz A. Ł. nie wyraził zgody na umorzenie spornej zaległości.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z., decyzją z [...] r. odmówił umorzenia spornych zaległości w podatku od czynności cywilnoprawnych.

Utrzymując w mocy powyższą decyzję organ odwoławczy wyjaśnił, iż naczelnik urzędu skarbowego może udzielać ulg odnośnie podatków i opłat stanowiących w całości dochody jednostek samorządu terytorialnego, jedynie po zapoznaniu się ze stanowiskiem przewodniczącego zarządu jednostki samorządu terytorialnego i nie może postąpić niezgodnie z nim, jeśli jest ono negatywne. Takie stanowisko organu wykonawczego (np. burmistrza miasta) jest wiążące dla naczelnika urzędu skarbowego. Wobec tego Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z., respektując negatywne stanowisko Burmistrza A. Ł., wyrażone w postanowieniu z dnia [...]., nie mógł wydać decyzji, którą udzieliłby wnioskowanej ulgi.

Organ odwoławczy dodał, że z oświadczenia o stanie majątkowym wynika, że strona prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe. Źródłem dochodu podatnika jest emerytura w wysokości 915,05 zł. Zgodnie z oświadczeniem Podatnik jest właścicielem domu jednorodzinnego o powierzchni 56 m kw. położonego w B. J. 21 o wartości szacunkowej, jak wskazał, 1000 zł oraz mieszkania spółdzielczego własnościowego o powierzchni 40 m kw. położonego w A. Ł. o wartości szacunkowej 114 000 zł. Comiesięczne wydatki na bieżące utrzymanie wynoszą łącznie 915,05 zł, w tym: czynsz -115,05 zł, energia elektryczna - 100 zł, ogrzewanie - 100 zł, telefon - 50 zł, wydatki na lekarstwa i leczenie - 150 zł, wydatki na wyżywienie - 400 zł. Strona nie posiada zaległości w ww. opłatach mieszkaniowych, nie korzysta z pomocy społecznej. Według oświadczenia strona nie posiada majątku ruchomego, lokat, gotówki, papierów wartościowych, udziałów w spółkach i innych składników majątku. Posiada zaległości wobec ZUS w kwocie 963,38 zł. Ponadto strona oświadczyła, że żyje na granicy ubóstwa i nie jest w stanie spłacić swoich zobowiązań, a nieruchomość w A. Ł. pochodzi z majątku wspólnego z nieformalnego związku.

Organ ustalił, iż z Centralnej Informacji Ksiąg Wieczystych. wynika, że oprócz nieruchomości ujętych w oświadczeniu majątkowym strona posiada również 6 działek gruntu, tworzących nieruchomość o powierzchni 2,70 ha położoną w miejscowości B. J., powiat [...] województwo [...].

Organ odwoławczy w konsekwencji stwierdził, że sytuacja finansowo-materialna podatnika nie nosi znamion sytuacji wyjątkowej i z pewnością nie jest spowodowana zaistnieniem wyjątkowych, losowych okoliczności. Źródłem dochodów strony jest świadczenie emerytalne, z którego podatnik reguluje zarówno opłaty związane z utrzymaniem gospodarstwa domowego, jak i koszty utrzymania mieszkania w A. Ł.. Podatnik nie posiada zaległości w ww. opłatach. Ujawnione przez stronę okoliczności - niezależnie od subiektywnego przekonania Podatnika - nie świadczą o spełnieniu przesłanki ważnego interesu podatnika, o których mowa w art. 67a o.p. .

Ponadto za przyznaniem wnioskowanej ulgi nie przemawiają okoliczności związane ze stanem zdrowia L. L., bowiem w toku prowadzonego postępowania poza wydatkami na lekarstwa i leczenie w kwocie 150 zł, nie podniesiono żadnych szczególnych okoliczności w tym zakresie, które wpływałyby na ocenę przesłanki ważnego interesu podatnika. Zdaniem organu powstania przedmiotowej zaległości w podatku od czynności cywilnoprawnych nie można łączyć z okolicznościami o charakterze nadzwyczajnym, wyjątkowym, czy całkowicie niezależnym od działania strony. Strona nabyła korzyć majątkową w postaci lokalu mieszkalnego położonego w A. Ł.. Fakt nabycia nieruchomości pociąga za sobą obowiązek uiszczenia podatku od nabycia praw majątkowych. Zobowiązanie podatkowe jest zatem następstwem prawnym powstałego obowiązku podatkowego, od którego strona zobowiązana jest do odprowadzenia podatku. Udzielenie przedmiotowej ulgi byłoby niezasadne też z racji stanu posiadania strony. Wnioskodawca posiada znaczny majątek, w skład którego wchodzą m.in.: nieruchomości gruntowe, dom jednorodzinny i mieszkanie własnościowe. W ocenie organu fakt posiadania majątku o wartości wielokrotnie przewyższającej zaległość podatkową, wyklucza możliwość uznania, że w sprawie wyczerpano wszelkie możliwości zaspokojenia przedmiotowej zaległości podatkowej. Dopóki bowiem istnieją niewykorzystane (np. sprzedaż nieruchomości czy wynajem) możliwości co do uregulowania zaległości podatkowej, dopóty jej umorzenie przed ich wyczerpaniem byłoby sprzeczne z interesem publicznym. Sytuacja materialno-finansowa strony, choć trudna jest stabilna. Strona posiada stałe źródło dochodów, zamieszkuje w domu jednorodzinnym, co więcej strona jest w posiadaniu wartościowego majątku. Zatem odmowne załatwienie podania nie spowoduje, że sytuacja strony ulegnie znacznemu pogorszeniu. W zaistniałym stanie faktycznym sprawy nie została zatem spełniona także przesłanka interesu publicznego w aspekcie zagrożenia egzystencji strony na skutek odmowy udzielenia wnioskowanej ulgi. Akta sprawy nie wskazują jednocześnie, aby strona korzystała aktualnie z jakiegokolwiek wsparcia czy pomocy powołanych do tego instytucji.

Reasumując, Dyrektor Izby Administracji stwierdził, iż Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. zebrał materiał dowodowy, następnie ocenił go w sposób wyczerpujący pod kątem wystąpienia przesłanek wynikających z art. 67a § 1 pkt 3 o.p., odnosząc się do wszystkich okoliczności podniesionych w sprawie i uzasadnił podjęte stanowisko.

W skardze L. L. zarzucił naruszenie:

- art. 67a § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa przez błędną i zawężającą wykładnię pojęć "ważny interes podatnika" i "interes publiczny", co doprowadziło o przedłożenia fiskalnego interesu państwa nad dobro podatnika;

- art. 121 § 1, art, 122 w zw. z art. 67a § 1 o.p. przez błędne i sprzeczne z logiką i doświadczeniem życiowym uznanie, że umorzenie zaległości podatkowej nie poprawi sytuacji życiowej i finansowej podatnika, podczas gdy instytucja umorzenia zaległości podatkowej stanowi ulgę dla podatnika znajdującego się w trudnej sytuacji finansowej, a umorzenie zaległości zmniejszy istniejące zadłużenie strony i poprawi jego warunki życia;

- art. 121 § 1 zw. z art. 67a § 1 o.p. przez błędną, dowolną i zawężającą wykładnię zwrotu "ważny interes" podatnika ograniczający to pojęcie do wystąpienia wyjątkowych i losowych okoliczności, podczas gdy pojęcie to obejmuje normalną sytuację ekonomiczną podatnika, wysokość uzyskiwanych przez niego dochodów oraz wydatków oraz przez błędną i ograniczającą wykładnię zwrotu "interes publiczny" przedkładając fiskalny interes państwa nad dobro podatnika, którego sytuacja po udzieleniu ulgi poprawiłaby się;

- art. 121 § 1 i art. 122 o.p. przez dowolną, pobieżną i wybiórczą analizę materiału dowodowego dotyczącego sytuacji majątkowej podatnika, co doprowadziło do błędnego oraz sprzecznego z zasadami doświadczenia życiowego i logiki ustalenia, że umorzenie zaległości podatkowej nie wpłynie pozytywnie na sytuację podatnika, podczas gdy prawidłowa analiza wszystkich okoliczności sprawy prowadzi do wniosku, że umorzenie zaległości podatkowej i tym samym zmniejszenie zadłużenia podatnika, stanowić będzie znaczną pomoc dla podatnika;

- art. 121 § 1 o.p. poprzez naruszenie zasady ochrony zaufania, poprzez przedkładanie interesu Skarbu Państwa nad ważny interes indywidualnego podatnika;

- art. 67a § 1 pkt 3, art. 187 § 1 i art. 191 o.p., poprzez brak wyjaśnienia, dlaczego organ nie uznał okoliczności wskazanych przez skarżącego za "ważny interes".

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, argumentując jak dotychczas.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest uzasadniona, gdyż zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

W myśl art. 16 punkt 1 ustawy z dnia 13 listopada 2002r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (tekst jednolity Dz. U. z 2018r., poz. 1530) wpływy z podatku od czynności cywilnoprawnych z tytułu przeniesienia własności nieruchomości są przekazywane na rachunek budżetu gminy właściwej ze względu na miejsce położenia nieruchomości.

Z kolei na podstawie art. 18 ust. 2 i 3 cytowanej ustawy z dnia 13 listopada 2002r. w przypadku podatku od czynności cywilnoprawnych organ podatkowy może stosować ulgi w tym umarzać należności wyłącznie za zgodą przewodniczącego jednostki samorządu terytorialnego zaś na postanowienie przewodniczącego jednostki samorządu terytorialnego w tym przedmiocie zażalenie nie przysługuje.

W rozpoznawanej sprawie organ I instancji wyjednał stosowne postanowienie od przewodniczącego jednostki samorządu terytorialnego. I tak postanowieniem z dnia [...] Burmistrz A. Ł. odmówił skarżącemu umorzenia zaległości w kwocie 1237,01 zł. w podatku od czynności cywilnoprawnych wraz z odsetkami.

W świetle powyższych okoliczności uznać należy, że stanowisko przewodniczącego jednostki samorządu terytorialnego w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku od czynności cywilnoprawnych jest wiążące dla organóww podatkowych rozpatrujących wniosek skarżacego o umorzenie zalegości w tym podatku Stanowisko takie jest niekwestionowane w orzecznictwie sądów administracyjnych – vide np. wyroki NSA w sprawach II FSK 2659/12, II FSK 2536/12, II FSK 867/15. Powyższy pogląd orzeczniczy jest w pełni akceptowany przez sąd I instancji rozpoznający przedmiotową sprawę. Jego przyjęcie oznacza, że organ podatkowy przy braku zgody jednostki samorządu terytorialnego na umorzenie zaległości nie był uprawniony do pozytywnego załatwienia wniosku skarżącego z dnia 31 lipca 2017r. (k. 2 akt administracyjnych).

Jednocześnie sądowe badanie legalności aktu jednostki samorządu terytorialnego zalecone w uchwale 7 sędziów NSA z dnia 1 marca 2010r., sygn. akt II FPS 9/09 dokonane w przedmiotowej sprawie nie dostarczyło podstaw do jego kwestionowania.

Druga istotna okoliczność w rozpozanwanej sprawie to ujawnienie przez organ drugiej instancji faktu, iż skarżący, obok nieruchomości wskazanych w oświadczeniu majątkowym, jest właścicielem 6 działek gruntu, tworzących nieruchomość o powiezchni 2,70 ha położoną w miejscowości B. J., powiat sokołowski, województwo mazowieckie, objętą księgą wieczystą [...]. Rzecz nie w tym, jaka jest wartość tej nieruchomości, choć z całą pewnością posiada ona określona wartość rynkową, lecz w tym, że nie została ona ujęta przez skarżącego w oświadczeniu majatkowym składanym dla potrzeb ustalenia stanu faktycznego w przedmiotowej sprawie. Jak wskazano wyżej fakt jej istnienia został ustalony w toku postępowania odwoławczego, zaś skarżący zataił przed organami podatkowymi powyższą okoliczność mogącą mieć istotny wpyw na wynik sprawy.

Zdaniem sądu pierwszej instancji dysponowanie przez skarżącego nieruchomością o powierzchni 2,70 ha i zatajenie tego faktu przed organami w postępowaniu o udzielenie ulgi podatkowej, przy jednocześnie stosunkowo nieznacznej kwocie załegłości podatkowj, której umorzenia żądał skarżący (1237,01 zł plus odsetki) przekreśla możliwość przyjęcia, że w sprawie zachodzi przesłanka w postaci ważnego interesu publicznego w umorzeniu zaległości w podatku od czynności cywilnoprawnych.

Ponadto podnieść wypada, że badanie istnienia ważnego interesu podatnika będącego kolejną przesłanką zastosownaia ulgi następuje na podstawie kryteriów obiektwnych. Co do zasady zaś za ważny interes podatnika należy uznać sytuację, w której z powodu nadzwyczajnych czy losowych przypadków, podatnik nie jest w stanie uregulować należności podatkowych w terminie np. wskutek utraty możliwości zarobkowania lub utraty majątku, a także wystąpienie nadzwyczajnych okoliczności wpływających na jego sytuację ekonomiczną. Przez ważny interes podatnika można np. rozumieć także przypadek, gdy na skutek uiszczenia podatku, podatnik miałby pozostawać bez środków do życia i korzystać z pomocy społecznej (wyrok WSA w Gdańsku z dnia 2 lipca 2014r., sygn. akt I SA/Gd 369/14).

Biorąc pod uwagę stan faktyczny ustalony bezbłędnie przez organy, w tym zwłaszcza co najmniej dostateczny status majątkowy skarżącego, przyjąć należy, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi ważny interes podatnika, o którym mowa w art.. 67a § 1 o.p..

Nie ma przy tym istotnego znaczenia, że w wyniku transakcji, w związku z którą powstała zaległości w podatku od czynności prawnych, skarżący nabył mieszkanie, w którym mieszkał od dłuższego czasu i na którą czynił nakłady pozostając w nieformalnym związku. Okoliczność ta pozostaje prawnie obojętna w rozumieniu art. 3 ust.1 punkt 1 w związku z art. 4 ust. 1 punkt ustawy z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (tekst jednolity Dz. U. z 2017r., poz. 1150), którym podlegał skarżący w związku z przedmiotowa transakcją.

Z kolei w kontekście ustalonych przez organy obu instancji danych dotyczących stanu majątkowego skarżącego, w tym dwóch kolejnych nieruchomości będących w jego dyspozycji (dom w miejscowości B. J. oraz lokal mieszkalny w A. Ł.) okoliczność, że skarżący utrzymuje się z niewielkiej emerytury (915 zł miesięcznie) nie może mieć wpływu na treść rozstrzygnięcia.

Jednocześnie sąd pierwszej instancji nie dopatrzył się naruszenia w toku postępowania podatkowego wskazanych w skardze przepisów prawa materialnych i procedury podatkowej.

Mając na uwadze wszystkie powyższe okoliczności na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018r., poz. 1302 ze zm.) należało orzec jak w sentencji.

E.S.