Postanowienie WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 959/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2017-01-18 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Leszek Wolny po rozpoznaniu w dniu 18 stycznia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi W. K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego w kwestii wniosku o przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

W skardze na ww. decyzję skarżący, reprezentowany w sprawie przez profesjonalnego pełnomocnika procesowego z wyboru w osobie adwokata, zawarł wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

W uzasadnieniu wniosku, zawartego na druku urzędowego formularza PPF, wnioskodawca oświadczył, że obecnie żyje w niedostatku i nie uzyskuje dochodów z działalności gospodarczej. Jest osobą niepełnosprawną, w związku z czym nie ma możliwości zarobkowych. Skarżący utrzymuje się z renty i prac dorywczych. Ze swoją żoną strona pozostaje w separacji faktycznej, w ich małżeństwie obowiązuje ustrój rozdzielności majątkowej. Jednocześnie skarżący zaznaczył, że prowadzi "osobne gospodarstwo domowe z żoną". Skarżący mieszka w mieszkaniu przy ul. [...] w K., wynajmowanym od Spółdzielni Mieszkaniowej [...] w K.

Wnioskodawca stwierdził, że mając [...] lat, jest osobą schorowaną i niedołężną – potrzebuje pomocy osób trzecich. W tej mierze pomaga mu córka. Skarżący zauważył jednocześnie, że musi uczęszczać na rehabilitację – i oczekuje na swoją kolej w NFZ, ponieważ nie stać go na prywatną rehabilitację. Niejednokrotnie nie stać go na bieżące wykupywanie leków. Jeśli zdrowie pozwala, wnioskodawca "dorabia" do swojej renty w pracach budowlanych.

Z oświadczenia skarżącego wynika, że prowadzi on jednoosobowe gospodarstwo domowe i nie posiada żadnego majątku, papierów wartościowych, oszczędności, ani przedmiotów o wartości przekraczającej kwotę 5.000 zł. Jedynym dochodem wspólnego gospodarstwa domowego skarżącego jest jego świadczenie rentowe wynoszące, po potrąceniach egzekucyjnych, 785 zł. Z budowlanych prac dorywczych wnioskodawca uzyskuje miesięcznie około 500 zł.

Skarżący oświadczył, że jego łączny dochód wynosi około 1.200 zł (świadczenie rentowe – 780 zł i dorabianie na pracach budowlanych – ok. 500 zł). Na jego stałe miesięczne wydatki składają się: czynsz (409 zł); Internet (59 zł); telefon [...] (94 zł); prąd (172 zł – płacą jego znajomi); wyżywienie (500 zł); środki higieny (100 zł) i odzież, obuwie (100 zł).

Do druku formularza PPF załączono: decyzję o waloryzacji renty z dnia 3 marca 2016 r.; druki opłat: czynszowej za mieszkanie spółdzielcze; za telefon; za prąd elektryczny (opłata dokonana przez M. P.); orzeczenie o stopniu niepełnosprawności skarżącego z dnia [...]r. i szereg dokumentów obrazujących jego stan zdrowia.

W tym stanie rzeczy, referendarz sądowy pismem z dnia 8 grudnia 2016 r. wezwał stronę skarżącą do uzupełnienia i uprawdopodobnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez nadesłanie szeregu dokumentów, mających zobrazować jej rzeczywisty i aktualny stan majątkowy – z uwzględnieniem stanu majątkowego jego małżonki oraz wskazaniem osób udzielających mu pomocy w utrzymaniu i przedłożeniem ich oświadczeń w tym zakresie. Wezwanie to miało na celu uzupełnienie, jak również udokumentowanie danych zawartych we wniosku o prawo pomocy.

W odpowiedzi na to wezwanie, wnioskodawca nadesłał następujące dokumenty: umowę najmu lokalu mieszkalnego zawartą w dniu 1 listopada 2011 r. ze Spółdzielnią Mieszkaniową [...] w K.; akt notarialny z dnia [...]r. ustanawiający z tym dniem rozdzielność majątkową między małżonkami K.; zaświadczenie o wymeldowaniu się skarżącego z pobytu stałego pod adresem u. [...] w K. w dniu 28 grudnia 2016 r.; zaświadczenie o prowadzeniu rachunku wnioskodawcy w A z dnia 28 grudnia 2016 r.; wypowiedzenie umowy konta w B z dnia 28 grudnia 2016 r.; szereg dokumentów obrazujących stan zdrowotny żony wnioskodawcy – L. K.

W piśmie przewodnim z dnia 30 grudnia 2016 r. wnioskodawca oświadczył, że nie ma dostępu do wszystkich dokumentów finansowych swojej żony; nie posiada żadnych oszczędności, ani nie posiada środków na kontach bankowych.

Odnośnie swoich adresów, wnioskodawca stwierdził, że posiada prawo do mieszkania w lokalu przy ul. [...], jednak nie jest tam oficjalnie zameldowany. Z kolei adresy: ul. [...] w K. i ul. [...] w M. – były wyłącznie adresami korespondencyjnymi, "ułatwiającymi odbiór korespondencji". Mieszkanie w K. należy do znajomego skarżącego, a mieszkanie w M. – do jego córki.

Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje:

Stosownie do art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zmianami) – zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a." – stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym.

Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) albo obejmuje tylko ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.).

Na wstępie należy zaznaczyć, że skarżący składając wniosek o prawo pomocy, zażądał przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

Mając to na uwadze, odnosząc się do wniosku W. K., należy przywołać zasadę wyrażoną w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., zgodnie z którą, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (czyli na zasadzie art. 245 § 3 P.p.s.a., mogącym obejmować albo zwolnienie od kosztów sądowych, na które składają się opłaty i wydatki albo ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w osobie radcy prawnego lub adwokata) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Przyznanie prawa pomocy jest możliwe tylko i wyłącznie w sytuacji wyczerpującego przedstawienia informacji dotyczącej sytuacji materialnej strony, zawierającej przede wszystkim dokładne dane dotyczące wysokości uzyskiwanych dochodów i to niezależnie od ich źródła, które w zestawieniu z ponoszonymi wydatkami na konieczne utrzymanie umożliwiają dokonanie oceny, czy stać ją na poniesienie kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymania siebie i rodziny. Obowiązkiem strony jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Brak jest prawnych podstaw do prowadzenia z urzędu postępowania w sprawie sytuacji majątkowej wnioskodawcy, jeżeli on sam nie wykaże istnienia przesłanek uzasadniających uwzględnienie żądania prawa pomocy. Rozpoznający wniosek o przyznanie prawa pomocy nie jest wobec tego zobowiązany do prowadzenia jakichkolwiek dochodzeń w sytuacji, gdy przedstawione przez stronę dane uniemożliwiają pełną ocenę jej stanu majątkowego, albo gdy nie są one do końca jasne.

Odnosząc powyższe uregulowania do przedmiotowej sprawy, należy stwierdzić, że skarżący nie udowodnił w sposób przekonujący, aby znajdował się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Co więcej, przedłożone przez niego materiały źródłowe zawierają wiele braków i nie jest możliwe dokonanie na ich podstawie rzetelnej i pełnej analizy jego rzeczywistych możliwości finansowych.

Stwierdzenie powyższe pozostaje aktualne, przy uwzględnieniu faktu, że W. K. rzeczywiście nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego ze swoją żoną L. K. Rozpoznający wniosek uwzględnił fakt, że skarżący nie pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym razem ze swoją małżonką. Wnioskodawca nie wykazał jednak, że prowadzi samodzielnie jednoosobowe gospodarstwo domowe.

Materiały źródłowe przedłożone przez skarżącego, mające zobrazować jego osobisty, aktualny stan majątkowy, mają charakter wybiórczy. W ocenie rozpoznającego wniosek przedłożone materiały źródłowe mają wzbudzić przekonanie, że sytuacja materialna wnioskodawcy jest na tyle zła, że uzasadnia uwzględnienie jego wniosku i zwolnienie go od kosztów sądowych.

Tymczasem, poza sporem pozostaje jedynie fakt, że wnioskodawca jest osobą wobec której orzeczono umiarkowany stopień niepełnosprawności (orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z dnia [...]r.) i będąc osobą częściowo niezdolną do pracy (fakt ten ustalono w orzeczeniu lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] r.) do dnia 3 kwietnia 2018 r., pobiera świadczenie rentowe w wysokości 785 zł netto. Dodatkowo, wnioskodawca wykazał wysokość części opłat miesięcznych, które ponosi, np. opłat za mieszkanie w spółdzielni.

Oszacowane na druku formularza PPF wydatki miesięczne skarżącego są jak najbardziej wiarygodne – i to zarówno w odniesieniu do opłat za media, jak i kosztów wyżywienia, środków czystości i odzieży.

Podstawowym jednak mankamentem oświadczeń skarżącego jest brak pokrycia wydatków ponoszonych przez skarżącego z wykazanymi przez niego dochodami.

Stwierdzić należy, że wnioskodawca w rzeczywistości wykazał jedynie wysokość aktualnie otrzymywanego świadczenia rentowego – 785 zł netto miesięcznie. Jest to jedyne źródło stałego dochodu, które wnioskodawca zdołał wykazać. W aktach brak jest zeznań podatkowych składanych przez wnioskodawcę w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2015 r., nie zostało więc wykazane, aby działalność gospodarcza rzeczywiście nie przynosiła wnioskodawcy żadnego dochodu.

Podkreślić należy, że trudno uznać za wiarygodne stwierdzenie skarżącego, że dorabia on do swojej renty wykonując dorywczo prace budowlane. Wnioskodawca posiada orzeczony umiarkowany stopień niepełnosprawności. Z orzeczenia tego wynika, że wymaga on pracy w warunkach pracy chronionej, zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze i pomoce techniczne ułatwiające mu funkcjonowanie oraz wymaga korzystania z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji tj. z usług socjalnych, opiekuńczych, terapeutycznych i rehabilitacyjnych świadczonych przez sieć instytucji pomocy społecznej. Trudno zakładać, że osoba cierpiąca na wykazane schorzenia może wykonywać szeroko rozumiane prace budowlane, tym bardziej, że skarżący sam określa siebie, jako osobę schorowaną i niedołężną.

W ocenie rozpoznającego wniosek, skarżący posiada dodatkowe źródło dochodu, albo korzysta z wydatnej pomocy innych osób (np. córki). Okoliczności te nie zostały jednak przez stronę, reprezentowaną w sprawie przez adwokata, wykazane – pomimo wyraźnego i jasnego sprecyzowania wezwania referendarza sądowego z dnia 8 grudnia 2016 r.

Skarżący oświadczał, że korzysta z wydatnej pomocy innych osób, w tym swojej córki. Nie określił jednak jaki jest rodzaj i zakres tej pomocy – w aktach brak jest jakichkolwiek oświadczeń osób udzielających tej pomocy.

Podkreślić tymczasem należy, że strona, twierdząc, że żyje w niedostatku nie ma żadnych zaległości płatniczych związanych z opłatami za media, czy za mieszkanie. Jest to również okoliczność wskazująca pośrednio na to, że wnioskodawca nie ujawnił jednak w sposób wyczerpujący swoich dochodów.

Są to istotne mankamenty wniosku, ponieważ luki w zakresie materiału dowodowego nie pozwalają na dokonanie rzetelnej oceny rzeczywistej kondycji finansowej skarżącego w aspekcie spełniania przez niego przesłanek zwolnienia od kosztów sądowych.

Zasadnicze wątpliwości budzi kwestia dwóch nieruchomości wnioskodawcy – położonych: w K., przy ul. [...] i w M., przy ul. [...]. Te dwie nieruchomości pojawiają się niejednokrotnie, jako adres wnioskodawcy w wielu dokumentach (np. decyzja o waloryzacji renty z marca 2016 r., orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z listopada 2015 r.). Jakkolwiek jest prawdopodobne, że adresy te stanowiły jedynie adresy korespondencyjne, to zastanawiające jest to, że skarżący wymeldował się z pobytu stałego z mieszkania znajdującego się przy ul. [...] w K. w dniu 28 grudnia 2016 r. – podczas gdy pismo przewodnie, stanowiące odpowiedź na wezwanie referendarza sądowego jest datowane na dzień 30 grudnia 2016 r.

Podobna sytuacja dotyczy rachunku bankowego wnioskodawcy w Banku B – skarżący złożył dyspozycję wypowiedzenia umowy konta w dniu 28 grudnia 2016 r. W przedłożonym dokumencie bankowym, widnieje jedynie symulacja zamknięcia rachunku na dzień złożenia deklaracji – nie widnieje na nim natomiast kwota środków zdeponowanych na tym koncie. W dokumencie zawarta jest jedynie informacja, że pozostałe na tym rachunku środki pieniężne zostaną odebrane w kasie. Z kolei z zaświadczenia o prowadzeniu rachunku bankowego w A wynika jedynie, że rachunek wnioskodawcy prowadzony w tym banku jest obciążony zajęciami egzekucyjnymi. Brak jednak jakichkolwiek informacji o zdeponowanej na tym rachunku gotówce, czy też wskazania kwoty na którą opiewają tytuły egzekucyjne. Tymczasem, w wezwaniu referendarza sądowego z dnia 8 grudnia 2016 r. wyraźnie sprecyzowano żądanie przedłożenia wyciągów, bądź wykazów z rachunków bankowych obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy.

Reasumując, trudno stwierdzić w przedmiotowej sprawie, że wnioskodawca wyjaśnił swój stan majątkowy w sposób rzetelny i wyczerpujący oraz nie wzbudzający żadnych wątpliwości. Strona, reprezentowana w sprawie przez fachowego pełnomocnika procesowego w osobie adwokata, wykazała jedynie wysokość swojego świadczenia rentowego oraz fakt, że orzeczono w stosunku do niej niepełnosprawność w stopniu umiarkowanym. Nie wykazała natomiast w sposób wyczerpujący swoich dochodów (bądź ich braku) z działalności gospodarczej, nie przedstawiła w sposób nie budzący żadnych wątpliwości stanu swoich rachunków bankowych. Brak jest również oświadczeń osób, które udzielają wnioskodawcy pomocy finansowej – w tym córki. Skarżący nie złożył nawet w tej kwestii żadnych oświadczeń.

Tymczasem uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, czy też nierzetelne ich wykonanie, jest przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji wyłącza możliwość przyznania jej prawa pomocy w żądanym zakresie (por.: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego; z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05 oraz z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 575/05).

Mając powyższe na uwadze, postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.