Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 502/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2012-03-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 73 ust 4
journal: Dz.U. 1998 nr 133 poz 872
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Anna Łukaszewska-Macioch (spr.), Sędzia NSA Ewa Dzbeńska, Sędzia del. NSA Jerzy Krupiński, Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Krakowiecka, po rozpoznaniu w dniu 15 marca 2012 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Wojewody Małopolskiego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 15 grudnia 2010 r. sygn. akt II SA/Kr 1255/10 w sprawie ze skargi A. H. i J. H. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 15 września 2008 r. nr SN.VI.AE.7724-2-41-08 w przedmiocie odmowy ustalenia odszkodowania za zajęcie pasa gruntu pod drogę oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem dnia 15 grudnia 2010 r. sygn. akt II SA/Kr 1255/10 w sprawie ze skargi A. H. i J. H. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 15 września 2008 r. nr Sn. VI. AE.7724-2-41-08 o odmowie ustalenia odszkodowania za zajęcie gruntu pod drogę, uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu wyroku Sąd przedstawił następujący stan faktyczny sprawy:

Starosta Suski decyzją z dnia 31 lutego 2008 r. (prawidłowo powinno być: "31 marca 2008 r.") znak: WG 7222/36/06, po rozpatrzeniu wniosku C. H. działającego jako pełnomocnik A. H. o wypłacenie odszkodowania za nieruchomość oznaczoną jako działka ewidencyjna nr (...), położoną w S. B., zajętą pod drogę gminną (ul. C.), na podstawie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.) odmówił ustalenia odszkodowania za ww. nieruchomość, stanowiącą w dniu 31 grudnia 1998 r. własność J. H., objętą księgą wieczystą nr (...), a przejętą z dniem 1 stycznia 1999 r. z mocy prawa na rzecz Gminy Sucha Beskidzka, który to fakt potwierdził Wojewoda Małopolski decyzją z dnia 11 grudnia 2006 r. znak: RR. II. ES. 7724- 1-2034-06.

W uzasadnieniu decyzji Starosta wskazał, że zgodnie z art. 73 powołanej ustawy z dnia 13 października 1998 r. podmiotami uprawnionymi do ubiegania się o odszkodowanie za nieruchomości zajęte pod drogi publiczne, są osoby będące w dniu 31 grudnia 1998 r. właścicielami tych nieruchomości lub ich spadkobiercy, jeśli złożyły w terminie od 1 stycznia 2001 r. do 31 grudnia 2005 r. stosowny wniosek.

Z powołanej wyżej decyzji Wojewody Małopolskiego z dnia 11 grudnia 2006 r. wynika, że w dniu 31 grudnia 1998 r. właścicielką działki ewid. nr (...) (która w wyniku podziału podzieliła się na dz. ewid. nr (...) o pow. 0,0185 ha oraz (...) o pow. 0,6439 ha), była J. H. c. S. i M.. Natomiast wniosek o ustalenie i wypłatę odszkodowania złożony został w dniu 27 grudnia 2005 r. przez C. H., który występował jako pełnomocnik A. H., na podstawie udzielonego mu pełnomocnictwa w Kancelarii Notarialnej w Suchej Beskidzkiej Rep. A. Nr 12738/2004 w dniu 10 listopada 2004 r. Starosta uznał, iż z wnioskiem wystąpiła osoba nieuprawniona, a zatem brak było podstaw do jego uwzględnienia.

Odwołanie A. H., reprezentowanej przez ojca C.H., nie zostało uwzględnione; decyzją z dnia 15 września 2008 r. znak SN. VI. AE.7724-2-41-08 Wojewoda Małopolski utrzymał w mocy decyzję Starosty Suskiego. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że z art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. wynika, iż ustalenie i wypłata odszkodowania następuje na wniosek właściciela nieruchomości zgłoszony w terminie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r. Na podstawie analizy materiału dowodowego sprawy Wojewoda Małopolski stwierdził, że brak jest jakichkolwiek dowodów, które wskazywałyby, że w dacie 31 grudnia 1998 r. A. H. była właścicielką działki nr (...). Z ustaleń Starosty Suskiego wynika, że właścicielką działki nr (...) była J. H.. Wniosek ten organ pierwszej instancji wywiódł z treści decyzji Wojewody Małopolskiego z 11 grudnia 2006 r. Organ odwoławczy przeprowadził dodatkowe postępowanie wyjaśniające, w wyniku którego pozyskał kserokopię umowy darowizny z 12 kwietnia 2001 r., zawartej w formie aktu notarialnego Rep. A Nr 2768/2001 pomiędzy J. H. i A. H., z której wynika (§ 1) że "Własność nieruchomości objętej księgą wieczystą numer dwadzieścia siedem tysięcy czterdzieści siedem (Kw nr 27.047) prowadzoną w Sądzie Rejonowym w Suchej Beskidzkiej dla nieruchomości położonej w mieście Sucha Beskidzka, woj. małopolskie, w skład której wchodzi jedynie działka ewidencyjna numer (...) o powierzchni 66 arów 24 m², wpisana jest na rzecz J. H., córki S. i M. - w całości, na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w Suchej Beskidzkiej z dnia 16 czerwca 1989 r. sygn. akt. I Ns 281/89 o uwłaszczeniu nieruchomości.".

Analizując wyżej opisaną sytuację w świetle przesłanek z art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Wojewoda Małopolski stwierdził, że występująca z wnioskiem A. H. w dniu 31 grudnia 1998 r. nie posiadała praw do działki nr (...) zajętej pod drogę gminną - ul. C. w Suchej Beskidzkiej. Z faktu zawarcia dopiero w dniu 12 kwietnia 2001 r. umowy darowizny pomiędzy J. H. a A. H. (Rep. A Nr 2768/2001), a następnie w dniu 4 listopada 2002r. umowy zniesienia współwłasności pomiędzy J. H. i A.H. (Rep. A Nr 8509/2002) nie wynika, aby A. H. była uprawniona do otrzymania odszkodowania w trybie przewidzianym w tym przepisie; ww. czynności prawne wywierające skutki konstytutywne miały bowiem miejsce po 31 grudnia 1998 r.

Na decyzję Wojewody Małopolskiego C. H. jako pełnomocnik A. H. oraz J. H. złożyli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie podnosząc, że art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. nie stanowi przeszkody w nabywaniu gruntu zajętego pod drogi w trybie umów cywilnoprawnych. Skarżący wywodzili, że A. H. jest właścicielką uprawnioną do wystąpienia z wnioskiem o odszkodowanie na podstawie art. 73 ust. 4 ustawy.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Małopolski wnosił o jej oddalenie podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie powołanym na wstępie wyrokiem z dnia 15 grudnia 2010 r. uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu Sąd wskazał, iż jest bezspornym, że w dniu 31 grudnia 1998 r., właścicielem zajętej nieruchomości była J. H., natomiast z wnioskiem o ustalenie i wypłatę odszkodowania część nieruchomości zajętą pod drogę że wystąpiła w dniu 27 grudnia 2005 r. A. H.. Jest też niespornym fakt, iż decyzją z dnia 11 grudnia 2006 r. Wojewoda Małopolski stwierdził, że Gmina Sucha Beskidzka nabyła z mocy prawa własność tej części nieruchomości. Rozważenia wymagało natomiast, czy osoba nie będąca właścicielem nieruchomości w dniu 31 grudnia 1998 r. może skutecznie domagać się ustalenia i wypłaty odszkodowania. Nie budzi wątpliwości - zdaniem Sądu - że co do zasady podmiotem uprawnionym do realizacji roszczenia odszkodowawczego jest osoba, która w dniu 1 stycznia 1999 r. utraciła własność nieruchomości. Nie może też budzić wątpliwości, że występującym o odszkodowanie właścicielem nieruchomości mogą być także spadkobiercy właściciela z dnia 31 grudnia 1998 r., w razie otwarcia spadku przed dniem 31 grudnia 2005 r. i złożenia przez nich wniosku przed tą datą.

Wojewódzki Sąd Administracyjny powołał się na wyrok składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 stycznia 2010 r. sygn. akt I OPS 3/09, w którym wyrażono pogląd, że uprawnionym do złożenia wniosku o ustalenie i wypłacenie odszkodowania, o którym mowa w art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. może być także osoba, która po dniu 31 grudnia 1998 r., ale przed wydaniem decyzji na podstawie art. 73 ust. 3 ustawy, zawarła w formie aktu notarialnego umowę nabycia nieruchomości zajętej pod drogę publiczną z osobą, która była właścicielem tej nieruchomości w dniu 31 grudnia 1998 r. i została wpisana jako właściciel tej nieruchomości do księgi wieczystej. Żaden przepis prawa nie wykluczał obrotu nieruchomościami, dla których prowadzone były księgi wieczyste i prawo Skarbu Państwa czy jednostek samorządu terytorialnego nie było ujawnione. Nieruchomości takie stawały się więc przedmiotem obrotu i - tak jak w niniejszym przypadku - nie stwierdzono nieważności czynności prawnej, na podstawie której następowała zmiana właściciela. Nie ma więc żadnych podstaw, aby tych właścicieli pozbawić prawa wystąpienia z żądaniem ustalenia i wypłaty odszkodowania. Pozbawienie osób ujawnionych w księgach wieczystych prawa żądania wypłaty odszkodowania prowadziłoby do naruszenia instytucji rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych. Instytucja przejęcia własności nieruchomości zajętej pod drogę publiczną jest w istocie wywłaszczeniem, a jeżeli tak, to przy wykładni nie można pominąć konstytucyjnej zasady, że za odjęcie własności należy się słuszne odszkodowanie.

Sąd wskazał, że organy ponownie rozpoznając sprawę winny wziąć pod uwagę wyżej zaprezentowany pogląd.

Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniósł Wojewoda Małopolski, reprezentowany przez radcę prawnego. Zaskarżając wyrok w całości, zarzucił:

1) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. przez błędne przyjęcie, że organ administracji publicznej prowadzący postępowanie naruszył art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. w zw. z ust. 1 tego przepisu, poprzez błędne określenie kręgu podmiotów uprawnionych do uzyskania odszkodowania za nieruchomości zajęte pod drogi na podstawie wskazanego przepisu, co przejawia się w tym, że w ocenie Sądu zachodziły podstawy do uwzględnienia wniosku osoby, która nabyła prawo własności nieruchomości zajętej pod drogę publiczną w wyniku obrotu cywilnoprawnego po dniu 1 stycznia 1999 r., a przed wydaniem decyzji o przejęciu nieruchomości z mocy prawa i jej prawo własności zostało wpisane do księgi wieczystej;

2) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 73 ust. 4 w zw. z ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że właścicielem nieruchomości uprawnionym do złożenia wniosku o ustalenie i wypłatę odszkodowania o którym mowa w art. 73 ust. 4 jest także podmiot, który po dniu 31 grudnia 1998 r. ale przed wydaniem decyzji na podstawie art. 73 ust. 3 ustawy, zawarł umowę nabycia nieruchomości zajętej pod drogę publiczną z osobą, która była właścicielem tej nieruchomości w dniu 31 grudnia 1998 r. i podmiot ten został wpisany jako właściciel tej nieruchomości do księgi wieczystej, podczas gdy dla wykładni pojęcia złożenia wniosku o wypłatę odszkodowania przez właściciela nieruchomości konieczne jest uwzględnienie konsekwencji wynikających z nabycia mienia z mocy prawa, z dniem 1 stycznia 1999 r., na podstawie art. 73 ust. 1 ustawy, przez Skarb Państwa, bądź jednostkę samorządu terytorialnego, a zatem automatyzmu skutku nabycia mienia oraz deklaratoryjnego charakteru decyzji wynikającej z art. 73 ust. 3 ustawy, co uzasadnia stanowisko, że uprawnionym do złożenia wniosku o wypłatę odszkodowania w takiej sytuacji jest wyłącznie osoba będąca właścicielem nieruchomości zajętej pod drogę w dacie 31 grudnia 1998 r.

Wskazując na te zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej, wskazując na pogląd wyrażony w wyroku WSA w Warszawie z dnia 3 grudnia 2007 r. sygn. akt I SA/Wa 1158/07, podniesiono, że odszkodowanie należy się osobom wywłaszczonym z dniem 1 stycznia 1999 r., a nie tym, które nabyły grunt po tej dacie. Zatem uprawnionym do ustalenia na jego rzecz odszkodowania jest podmiot, któremu przysługiwało prawo własności nieruchomości w dniu 31 grudnia 1998 r. Skoro zgodnie z art. 73 ust. 1 przejście własności nastąpiło z dniem 1 stycznia 1999 r., to wyłączone jest zbywanie i nabywanie w drodze czynności cywilnoprawnych gruntów zajętych pod drogi publiczne. Nikt bowiem, zgodnie z zasadą nemo plus iuris in alium transferre potest, quam ipse habet, nie może przenieść na inną osobę więcej praw, aniżeli sam posiada. Ponadto, podkreślając różnice poglądów w orzecznictwie, skarżący organ zwrócił uwagę, że rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych nie chroni nabycia pod tytułem darmym - darowizny.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ przytoczone w niej podstawy kasacyjne nie są zasadne.

Skargę kasacyjną oparto na obu podstawach wskazanych w art. 174 P.p.s.a., co obliguje Naczelny Sąd Administracyjny do rozpoznania w pierwszej kolejności zarzutu odnoszącego się do naruszenia przepisów postępowania; skontrolowanie poprawności wykładni oraz zastosowania norm prawnomaterialnych jest bowiem możliwe dopiero po ustaleniu, że stan faktyczny sprawy przyjęty przez sąd pierwszej instancji jest prawidłowy, albo nie został skutecznie podważony.

W oparciu o podstawę kasacyjną zawartą w art. 174 pkt 2 tej ustawy skarżący zarzucił jednak naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. wyłącznie jako rezultat błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania przez Sąd I instancji przepisu prawa materialnego, tj. art. 73 ust. 4 w zw. z ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r.

W istocie więc kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku sprowadza się do oceny prawidłowości i zastosowania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie materialnoprawnych uregulowań zawartych w art. 73 ust. 1 i ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r., co konkretnie polegać będzie na ocenie, czy uwzględniając okoliczności rozpoznawanej sprawy, istniała podstawa do przyjęcia, że A. H., która po 1 stycznia 1999 r., a przed wydaniem decyzji o przejściu własności nieruchomości z mocy prawa na gminę nabyła w drodze czynności cywilnoprawnej własność nieruchomości zajętej pod drogę publiczną od J. H. będącej jej właścicielką w dniu 31 grudnia 1998 r. i nowonabyte prawo własności zostało ujawnione w księdze wieczystej, jest osobą uprawnioną do skutecznego złożenia wniosku o ustalenie i wypłatę odszkodowania.

Wskazać należy, iż w orzecznictwie sądowoadministracyjnym kwestia podmiotu uprawnionego do wystąpienia z wnioskiem o odszkodowanie opartym na przepisie art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. nie była jednolicie pojmowana. Ukształtowały się w tym zakresie dwa stanowiska. W świetle pierwszego, uprawnionym do żądania odszkodowania mógł być wyłącznie podmiot, który w dniu 31 grudnia 1998 r. legitymował się tytułem własności (zob. np. wyrok WSA w Krakowie z 5 kwietnia 2007 r., sygn. akt II SA/Kr 1305/04; wyrok WSA w Opolu z 26 czerwca 2006 r., sygn. akt II SA/Op 131/06; wyrok WSA w Łodzi z 15 maja 2007 r., sygn. akt II SA/Łd 813/06; wyrok WSA w Warszawie z 8 sierpnia 2007 r., sygn. akt I SA/Wa 864/07; wyrok WSA w Gdańsku z 20 czerwca 2007 r., sygn. akt II SA/Gd 200/07). Zgodnie z drugim zapatrywaniem uprawnionym mógł być również podmiot, który po dniu 31 grudnia 1998 r. nabył nieruchomość w drodze umowy zawartej z jej właścicielem przed wydaniem decyzji potwierdzającej wywłaszczenie i został ujawniony w księdze wieczystej jako właściciel (zob. np. wyrok WSA w Warszawie z 7 października 2005 r., sygn. akt I SA/Wa 1319/04; wyrok WSA w Rzeszowie z 17 lipca 2007 r., sygn. akt II SA/Rz 106/07; wyrok WSA w Gliwicach z 28 kwietnia 2006 r., sygn. akt II SA/Gl 770/05; wyrok WSA w Gliwicach z 10 grudnia 2007 r., sygn. akt II SA/Gl 626/07). Naczelny Sąd Administracyjny początkowo przychylał się do pierwszego poglądu (wyroki: z 6 maja 2008 r., sygn. akt I OSK 704/07 oraz z 17 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OSK 676/07). Jednak różnice w interpretacji tej kwestii doprowadziły do przedstawienia zagadnienia prawnego składowi siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w wyroku z dnia 11 stycznia 2010 r. sygn. akt I OPS 3/09 przyjął, że podmiotem uprawnionym do złożenia wniosku o ustalenie i wypłacenie odszkodowania, o którym mowa w powołanym przepisie, może być osoba, która po dniu 31 grudnia 1998 r., ale przed wydaniem przez wojewodę decyzji na podstawie art. 73 ust. 3 tej ustawy, nabyła na podstawie umowy zawartej w formie aktu notarialnego nieruchomość zajętą pod drogę publiczną od osoby, która była właścicielem tej nieruchomości w dniu 31 grudnia 1998 r. i została wpisana jako właściciel tej nieruchomości do księgi wieczystej. W motywach tego rozstrzygnięcia nawiązano do ratio legis art. 73 ustawy z 13 października 1998 r. podkreślając szczególny wywłaszczeniowy charakter uregulowania przyjętego w ust. 1, który niewątpliwie uzasadniony był potrzebą generalnego i jednolitego uporządkowania kwestii własności nieruchomości zajętych pod drogi publiczne w różnym okresie i w zróżnicowanych okolicznościach faktycznych. Wskazano, że w zakresie objętym regulacją art. 73 ustawy istotne znaczenie ma konstytucyjna zasada, że za odjęcie własności należy się słuszne odszkodowanie. Podkreślono, iż co do zasady podmiotem uprawnionym do realizacji roszczenia odszkodowawczego z art. 73 ust. 4 ustawy jest osoba, która w dniu 1 stycznia 1999 r. utraciła własność nieruchomości. Takie stanowisko jest w pełni słuszne, o ile nie doszło do przeniesienia własności nieruchomości po dacie 31 grudnia 1998 r. przez właściciela na rzecz innego podmiotu, jeszcze przed upływem terminu określonego w art. 73 ust. 4 ustawy oraz przed wydaniem przez właściwego wojewodę decyzji deklaratoryjnej stwierdzającej nabycie z mocy prawa, z dniem 1 stycznia 1999 r., przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego własności nieruchomości zajętej pod drogę publiczną. Skład siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego zwrócił uwagę, że w niektórych sytuacjach byli właściciele nieruchomości zajętych pod drogi nie mieli świadomości, że dana nieruchomość przeszła z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego i dokonywali obrotu tymi nieruchomościami legitymując się nadal wpisem w księdze wieczystej prawa własności co do tej nieruchomości. Nowi nabywcy byli wpisywani do ksiąg wieczystych, gdyż prawo własności Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego nie było jeszcze wówczas ujawnione. Zatem dopóki nie doszło do stwierdzenia nieważności czynności prawnej objętej aktem notarialnym przez sąd powszechny lub nie został wykreślony z ksiąg wieczystych wpis prawa własności, nie można pozbawić tych "nowych wieczystoksięgowych właścicieli" (tj. osób ujawnionych w księdze wieczystej jako ich właściciele jeszcze przed wydaniem przez wojewodę decyzji stwierdzającej nabycie z mocy prawa tej nieruchomości przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego), przymiotu właściciela w rozumieniu art. 73 ust. 4 ustawy, tj. podmiotu uprawnionego do wystąpienia z żądaniem ustalenia i wypłaty odszkodowania.

To stanowisko znalazło aprobatę w najnowszym orzecznictwie sądowoadministracyjnym (zob. np. wyroki NSA: z 26 kwietnia 2010 r., sygn. akt I OSK 99/10 oraz z 23 czerwca 2010 r., sygn. akt I OSK 92/10; zob. też wyrok WSA w Gliwicach z 24 września 2010 r., sygn. akt II SA/Gl 892/10; wyrok WSA w Krakowie z 15 grudnia 2010 r., sygn. akt II SA/Kr 1255/10). Podzielił je także Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 19 maja 2011 r. sygn. akt K 20/09 (OTK-A 2011/4/35) wskazując, że obrót nieruchomościami objętymi art. 73 ust. 1 przepisów wprowadzających, dokonywany przez wywłaszczonych, którzy legitymowali się wpisem w księdze wieczystej, nie może prowadzić do sytuacji, w której postępujący zgodnie z prawem i w zaufaniu do ksiąg wieczystych nabywcy - doznając uszczerbku w swych dobrach prawnie chronionych - zostaliby pozbawieni ochrony prawnej, a ich konstytucyjne prawa stałyby się iluzoryczne. Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego, z uwagi na istotę i treść stosunku odszkodowawczego legitymowanym do złożenia wniosku, o którym mowa w art. 73 ust. 4 omawianej ustawy, może również być - wpisany jako właściciel do księgi wieczystej przed wydaniem decyzji na podstawie art. 73 ust. 3 tej ustawy - podmiot, który w formie aktu notarialnego zawarł umowę nabycia nieruchomości zajętej pod drogę publiczną z właścicielem tej nieruchomości sprzed 1 stycznia 1999 r.

Przedstawione stanowisko Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie w całości podziela stwierdzając równocześnie, że w pełni znajduje ono do niej zastosowanie. Według konstytucyjnej zasady ochrony własności (art. 21 ust. 2 Konstytucji RP) nie jest możliwe odebranie własności bez odszkodowania, a zatem za właściciela w rozumieniu art. 73 ust. 4 ustawy, uprawnionego do wystąpienia z wnioskiem o ustalenie i wypłatę odszkodowania za działkę, która z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przeszła na własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, może być uznana także osoba, której prawo do tej nieruchomości zostało ujawnione w księdze wieczystej jako prawo własności w wyniku zawarcia jeszcze przed wydaniem decyzji wojewody stwierdzającej nabycie z mocy prawa tejże nieruchomości przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego, umowy przeniesienia własności z poprzednim właścicielem nieruchomości. Dopóki więc nie doszło do stwierdzenia nieważności czynności prawnej objętej aktem notarialnym przez sąd powszechny lub nie został wykreślony z ksiąg wieczystych wpis prawa własności, nie można pozbawić tych nowych wieczystoksięgowych właścicieli przymiotu właściciela w rozumieniu art. 73 ust. 4 ustawy, tj. podmiotu uprawnionego do złożenia wniosku o odszkodowanie - wystąpienia z żądaniem ustalenia i wypłaty odszkodowania.

W niniejszej sprawie bezsporna jest okoliczność, że do dnia dokonania przez J. H. na rzecz A. H. czynności prawnej darowizny nieruchomości i do daty złożenia przez A. H. wniosku o odszkodowanie, nie została wydana decyzja wojewody stwierdzająca, że przedmiotowa działka stała się z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. własnością Gminy Sucha Beskidzka. Wojewoda Małopolski dopiero decyzją z dnia 11 grudnia 2006 r. stwierdził nabycie własności nieruchomości z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Gminę. Nie budzi także wątpliwości fakt, że będąca właścicielką nieruchomości w dniu 31 grudnia 1998 r. J. H. nie złożyła w terminie określonym w art. 73 ust. 4, tj. do dnia 31 grudnia 2005 r., wniosku o ustalenie i wypłatę odszkodowania, natomiast w terminie tym wniosek złożyła A. H.. Na mocy dokonanej czynności prawnej przeszły na nią wszelkie roszczenia przysługujące J. H. w chwili zawarcia umowy, w tym roszczenie o ustalenie odszkodowania za przejęcie nieruchomości przez Gminę. Tak więc Sąd I instancji prawidłowo uznał, że w dacie złożenia wniosku odszkodowawczego A. H. - jako właściciel przedmiotowej nieruchomości, objęty pojęciowym zakresem właściciela w rozumieniu art. 73 ust. 4 ustawy - była osobą uprawnioną do żądania ustalenia i wypłaty odszkodowania na jej rzecz.

W świetle powyższych rozważań skarga kasacyjna nie mogła być uwzględniona, ponieważ zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, orzekający o uchyleniu decyzji Wojewody Małopolskiego i decyzji organu I instancji został oparty na prawidłowej wykładni art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. i właściwym jego zastosowaniu w przedmiotowej sprawie, a w związku z tym przyjęte w nim rozstrzygnięcie nie narusza art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. W tej sytuacji należało uznać, że wniesiona przez Wojewodę Małopolskiego skarga kasacyjna jest pozbawiona usprawiedliwionych podstaw.

Mając na względzie powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.