Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 1352/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2018-02-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 134 par. 1, art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a i b, art. 77 ust. 1, art. 83
journal: Dz.U. 2017 poz 978
law: Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami.
article: art. 75 par. 1, art. 76 par. 2, art. 76 par. 3
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Danuta Strzelecka - Kuligowska, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel (spr.), Sędzia NSA Stefan Kłosowski, Protokolant starszy sekretarz sądowy Agnieszka Klimek, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 15 lutego 2018 r. sprawy ze skargi J. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami oddala skargę.


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta Ś. decyzją z dnia [...] r. nr: [...] cofnął J. T. uprawnienia do kierowania pojazdami silnikowymi kategorii A, B, BE, C, CE, D, DE, T prawa jazdy (pkt 1) oraz zobowiązał J. T. do zwrotu prawa jazdy do Wydziału Komunikacji Urzędu Miasta Ś. (pkt 2 decyzji). Decyzji tej nadał rygor natychmiastowej wykonalności. Decyzja została wydana na podstawie art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a i b ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2017 r., poz. 978 ze zm.) oraz art. 104 § 1 i 108 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks Postępowania Administracyjnego (Dz.U. z 2017 r., poz. 1257), zwanej dalej "K.p.a.". W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że decyzją z dnia [...] r. J. T. został z urzędu skierowany na badania lekarskie przeprowadzane w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S.. W dniu [...] r. do Urzędu wpłynęła informacja z Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. wraz z kopią orzeczenia psychologicznego z dnia [...] r. wydanego na podstawie art. 82 ust. 1 pkt 5 ustawy o kierujących pojazdami orzekającego o istnieniu przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami w zakresie kategorii A, B, BE, C, CE, D, DE, T prawa jazdy. Było to orzeczenie wydane po przeprowadzeniu ponownego badania psychologicznego. Następnie w dniu [...] r. wpłynęło z Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. ostateczne orzeczenie lekarskie z dnia [...] r. wydanego na podstawie art. 75 ust. 1 pkt 5 ustawy o kierujących pojazdami orzekające o istnieniu przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami w zakresie prawa jazdy kategorii A, B, BE, C, CE, D, DE, T . Organ I instancji wyjaśnił, że orzeczenia te zostały mu przesłane w trybie art. 84 ust. 5 pkt 2 oraz art. 79 ust. 8 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami, zgodnie z którymi w przypadku, gdy w orzeczeniu lekarskim zostały stwierdzone przeciwwskazania zdrowotne i psychologiczne do kierowania pojazdem, uprawniony lekarz przesyła jego kopie staroście właściwemu ze względu na miejsce zamieszkania osoby badanej, po upływie 14 dni od dnia badania, jeżeli osoba badana nie złożyła wniosku o przeprowadzenie ponownego badania albo orzeczenie zostało wydane po przeprowadzeniu ponownego badania. W dalszej części uzasadnienia decyzji organ I instancji przywołał treść art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a i b ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami oraz wskazał na bezwzględnie obowiązujący charakter przepisu oraz orzecznictwo sądów administracyjnych odnoszące się do postrzegania orzeczenia lekarskiego stwierdzającego istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami jako dokumentu urzędowego w rozumieniu art. 76 § 2 K.p.a. Organ I instancji stwierdził, że ponieważ dokument prawa jazdy jest dokumentem urzędowym potwierdzającym posiadanie przez jego posiadacza uprawnienia do kierowania pojazdami, z uwagi na wydaną decyzję J. T. powinien zwrócić blankiet prawa jazdy do depozytu sądowego. Uzasadniając nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności organ I instancji wskazał, że jest to niezbędne ze względu na ochronę zdrowia i życia ludzkiego. W ocenie organu, w interesie społecznym jest nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji o cofnięciu uprawnień kierowcy, co do którego, bezsprzecznie już stwierdzono istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Trudno uznać, że strona kierując samochodem - pomimo stwierdzonego istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami - nie powoduje zagrożenia w ruchu drogowym.

Od powyższej decyzji odwołał się J. T. zarzucając, że została wydana z naruszeniem obowiązujących przepisów prawa materialnego oraz postępowania i jako taka nie może ostać się w obrocie prawnym. W ocenie odwołującego się, całe postępowanie należy ocenić jako bezprzedmiotowe, nie było bowiem podstaw do skierowania strony na badania lekarskie w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S.. Odnosząc się do zdarzenia z dnia [...] r. stwierdził, że nie zaistniały, w jego opinii, żadne okoliczności i dowody wskazujące konkretnie na możliwość przypisania odwołującemu się zarzucanych, bliżej nieokreślonych wykroczeń oraz łamania prawa o ruchu drogowym, co mogłoby zaktualizować potrzebę prewencyjnego skierowania go na badania lekarsko-psychologiczne oraz finalne, administracyjne odebranie uprawnień do kierowania pojazdami. Odwołujący się zakwestionował również rzetelność przeprowadzonych badań lekarskich. Stwierdził, że "został potraktowany przez przeprowadzającą badanie lek. E. K. w sposób impertynencki oraz uwłaczający godności ludzkiej, jako jedyny powód orzeczenia niezdolności do kierowania pojazdami lekarz podała wiek skarżącego stwierdzając także, iż osoby tak stare nie powinny prowadzić samochodu". Odwołujący się nadmienił, że w celu weryfikacji przedstawionej pierwotnie diagnozy udał się na własny koszt na dodatkowe badania lekarskie, w wyniku których stwierdzono brak przeciwwskazań do kierowania pojazdami do roku [...]. Zdolność do prowadzenia pojazdów potwierdzają również wykonane w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w S. badania z dnia [...] r. a także badania wykonane w ramach wizyty kontrolnej przez lekarza POZ z dnia [...] r. Mając powyższe na uwadze odwołujący się wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania w sprawie, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania. Nadto, zwrócił się z wnioskiem o ponowne przeprowadzenie badań stwierdzających przeciwwskazania lub brak przeciwwskazań do prowadzenia pojazdów przez skarżącego oraz o przeprowadzenie ich w ośrodku znajdującym się poza miastem S..

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] r., nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 oraz pkt 2 K.p.a. oraz art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a i b ustawy o kierujących pojazdami, po rozpatrzeniu odwołania J. T. od decyzji Prezydenta Miasta Ś. nr: [...], z dnia [...] r. w przedmiocie cofnięcia uprawnienia do kierowania pojazdami:

1. utrzymało w mocy pkt 1 decyzji orzekający o cofnięciu J. T. uprawnienia kategorii A, B, BE, C, CE, D, DE, T prawa jazdy oraz pkt 3 decyzji nadający decyzji rygor natychmiastowej wykonalności,

2. uchyliło pkt 2 decyzji nakładający na J. T. obowiązek zwrotu prawa jazdy opisanego w pkt 1 decyzji oraz umarza postępowanie pierwszej instancji w tym zakresie.

Kolegium stwierdziło, że podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a i b ustawy o kierujących pojazdami, zgodnie z którym starosta wydaje decyzję administracyjną o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami w przypadku stwierdzenia:

a) na podstawie orzeczenia lekarskiego istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem,

b) na podstawie orzeczenia psychologicznego istnienia przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem.

Zauważyło, że sformułowanie "starosta wydaje decyzję", użyte w tym przepisie, wskazuje na bezwzględnie obowiązujący charakter przepisu, co powoduje, że wydanie decyzji cofającej uprawnienia do kierowania pojazdami silnikowymi nie zostało pozostawione swobodnemu uznaniu organu i jego ocenie, co do zasadności wydania takiej decyzji. W przypadku stwierdzenia przez uprawnionego lekarza w orzeczeniu lekarskim bądź orzeczeniu psychologicznym istnienia przeciwwskazań zdrowotnych, bądź psychologicznych do kierowania przez stronę pojazdami silnikowymi, starosta ma obowiązek wydania decyzji cofającej kierowcy uprawnienia do kierowania pojazdami (por. wyrok NSA z dnia 20.01.2015 r., I OSK 942/13, wyrok WSA w Krakowie z dnia 8.01.2015 r., III SA/Kr 1589/14, wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 17.12.2014 r., II SA/Bd 1269/14).

Według Kolegium, postępowanie administracyjne w przedmiocie weryfikacji uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi ze względu na stan zdrowia kierowcy jest dwuetapowe. Pierwszy etap to postępowanie diagnostyczno-orzecznicze, prowadzone przez uprawnionych lekarzy/psychologów, w którym to postępowaniu strona może kwestionować wyniki badań, przedstawiać posiadane dokumenty lekarskie, opinie medyczne, w tym zgromadzone wyniki innych badań mających znaczenie w sprawie. Natomiast w drugim etapie, po zakończeniu postępowania diagnostyczno-orzeczniczego, jeżeli w ostatecznym orzeczeniu lekarskim stwierdzono istnienie przeciwwskazań zdrowotnych/psychologicznych do kierowania pojazdami, podejmowana jest decyzja w przedmiocie cofnięcia uprawnień.

Do postępowania diagnostyczno-orzeczniczego w zakresie badań lekarskich mają zastosowanie przepisy rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 17 lipca 2014 r. w sprawie badań lekarskich osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami i kierowców (Dz. U. z 2017 r., poz. 250). Jak stanowi § 10 ust. 1 tego rozporządzenia, jednostkami uprawnionymi do przeprowadzania badań osób, o których mowa w art. 75 ust. 1 pkt 3-5 ustawy o kierujących pojazdami, są wojewódzkie ośrodki medycyny pracy, właściwe ze względu na miejsce zamieszkania osoby badanej. Zgodnie z § 7 rozporządzenia uprawniony lekarz, po przeprowadzeniu badania lekarskiego wydaje orzeczenie lekarskie stwierdzające brak lub istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, którego wzór określają odpowiednio załączniki nr 7 i 8 do rozporządzenia. Organem odwoławczym od orzeczenia wydanego w takim ośrodku jest jeden z podmiotów enumeratywnie wymienionych w § 11 ust. 2 rozporządzenia.

Jeżeli zaś chodzi o badania psychologiczne, to szczegółowe warunki, tryb i sposób przeprowadzania badań psychologicznych w zakresie psychologii transportu, określa rozporządzenie Ministra Zdrowia z 8 lipca 2014 r. w sprawie badań psychologicznych osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami, kierowców oraz osób wykonujących pracę na stanowisku kierowcy (Dz. U. z 2014 r., poz. 937), zaś tryb odwoławczy od wydanego orzeczenia psychologicznego regulują przepisy ustawy o kierujących pojazdami. Badania psychologiczne mogą przeprowadzać jedynie uprawnieni psycholodzy spełniający wymagania określone w art. 87 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami i wpisani do ewidencji uprawnionych psychologów, prowadzonej przez marszałka województwa. Zgodnie z art. 84 ust. 1 ww. ustawy uprawniony psycholog po przeprowadzeniu badania psychologicznego w zakresie psychologii transportu wydaje orzeczenie psychologiczne. Podkreślenia wymaga, że osoba badana niezgadzająca się z treścią orzeczenia psychologicznego, może wystąpić z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania psychologicznego do wojewódzkiego ośrodka medycyny pracy, właściwego ze względu na jej miejsce zamieszkania, na piśmie w terminie 14 dni od dnia otrzymania orzeczenia psychologicznego, za pośrednictwem uprawnionego psychologa, który je wydał (art. 84 ust. 2 i ust. 3 ustawy o kierujących pojazdami.

Z akt przedmiotowej sprawy wynika, że J. T. decyzją Prezydenta Miasta Ś. z dnia [...] r. znak [...] wydaną na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy o kierujących pojazdami, został skierowany na badania lekarskie w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. z powodu istnienia uzasadnionych zastrzeżeń co do stanu zdrowia kierowcy. Od decyzji tej J. T. się nie odwoływał.

Zdaniem Kolegium, nie mają znaczenia dla niniejszej sprawy podnoszone przez odwołującego się okoliczności świadczące w jego ocenie o braku podstaw do skierowania na badania lekarskie kierowcy. Okoliczności te mogły być podnoszone w toku postępowania w przedmiocie skierowania na badania lekarskie, ewentualnie w odwołaniu od decyzji w tym przedmiocie. Nie stanowią one zaś przedmiotu oceny i badania w sprawie dotyczącej cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami.

W wyniku badania lekarskiego przeprowadzonego w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w S. stwierdzono u J. T. istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowana pojazdami, do których jest wymagane prawo jazdy kategorii: AM, Al, A2, A, BI, B, B+E, T oraz Cl, Cl+E, C, C+E, Dl, Dl+E, D, D+E, co zostało potwierdzone orzeczeniem lekarskim nr [...] z dnia [...] r.

Nadto, Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w S. pismem z dnia [...] r. poinformował Prezydenta Miasta Ś., iż w wyniku przeprowadzonego badania psychologicznego stwierdzono u J. T. istnienie przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami w zakresie prawa jazdy kategorii A, B, C, D, B+E, C+E, D+E, T. Powyższe zostało potwierdzone załączoną kopią orzeczenia psychologicznego nr [...] z dnia [...] r.

W ocenie Kolegium, regulacje wymienione w przytoczonych wyżej przepisach ustawy o kierujących pojazdami i rozporządzeniach Ministra Zdrowia, jednoznacznie określają tryb weryfikacji orzeczeń zdrowotnych i psychologicznych zawierających przeciwwskazania do kierowania pojazdem. W rozpatrywanej sprawie odwołujący się nie wystąpił w ustawowym terminie z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania lekarskiego pomimo tego, że o uprawnieniu tym został prawidłowo pouczony w treści orzeczenia lekarskiego. Tym samym orzeczenie lekarskie stało się ostateczne. Ostateczne jest również orzeczenie psychologiczne, które zostało wydane po przeprowadzeniu ponownego badania psychologicznego.

Zdaniem organu, w tej sytuacji zarówno organ I instancji, jak i Kolegium są związane ostatecznym orzeczeniem stwierdzającym przeciwwskazania do kierowania przez odwołującego się pojazdami zakresie prawa jazdy kategorii A, B, BE, C, CE, D, DE, T prawa jazdy. Jak wskazuje się bowiem w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, orzeczenie lekarskie (psychologiczne) nie podlega weryfikacji przez organy administracji publicznej w prowadzonych przez nie postępowaniach o wydanie lub cofnięcie uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi. Organy są związane takim orzeczeniem i nie mają jakichkolwiek podstaw formalnoprawnych do kwestionowania okoliczności objętych treścią takiego orzeczenia (tak też Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 25.10.2011 r., sygn. akt I OSK 1859/10; w wyroku z dnia 11.01.2007 r., sygn. akt I OSK 251/06; w wyroku z dnia 8.02.2011 r., sygn. akt I OSK 532/10).

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 26.07.2016 r., sygn. akt I OSK 2646/14 (publ. na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl) wyjaśnił, że orzeczenie lekarskie jest dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 76 § 2 K.p.a., a więc jest dowodem tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone i korzysta z domniemania prawdziwości, tzn., że pochodzi od organu, który go wystawił oraz domniemania zgodności z prawdą zawartego w dokumencie oświadczenia organu. W myśl art. 76 § 3 K.p.a. należy przyjąć za dopuszczalne przeprowadzenie dowodu przeciwko treści dokumentu. Przepisy K.p.a. nie wprowadzają ograniczeń w odniesieniu do środków dowodowych, które organ orzekający może dopuścić w celu obalenia mocy dowodowej dokumentu urzędowego. Niemniej jednak, w postępowaniu o cofnięcie prawa jazdy prawodawca postawił określone wymagania orzeczeniu lekarskiemu, jako dowodowi, na podstawie którego orzekają organy administracyjne. Otóż musi to być orzeczenie wydane przez "uprawnionego lekarza" i to funkcjonującego w odpowiednich strukturach.

Oznacza to, że orzeczenie lekarskie wydane przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w S. nie mogło być skutecznie zakwestionowane, poprzez przeprowadzenie dowodów wskazanych przez odwołującego się, ponieważ przedstawione przez niego dokumenty nie spełniały ww. wymogów. Orzeczenie lekarskie nr [...] z dn. [...] r., stwierdzające brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, zostało wydane przez lekarza prowadzącego indywidualną praktykę lekarską po badaniach zleconych przez odwołującego się prywatnie, zatem jako wydane poza wskazaną wyżej placówką nie mogło być brane w niniejszym postępowaniu pod uwagę. Z powyższych względów również wyniki badań przeprowadzonych w ramach wizyty kontrolnej przez lekarza POZ z dnia [...] r. nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Podobnie, nie mogą stanowić skutecznego przeciwdowodu dla wydanego orzeczenia lekarskiego wyniki badań specjalistycznych przeprowadzonych w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w S. w dniu [...] r., które jak można się domyślać, poprzedzały wydanie kwestionowanego orzeczenia lekarskiego.

Z akt sprawy wynika, że odwołujący się po otrzymaniu orzeczenia lekarskiego z dnia [...] r. nie wystąpił z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania. Nie jest natomiast dopuszczalne skierowanie strony na ponowne badania w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań do prowadzenia pojazdów. Strona mając zastrzeżenia do przeprowadzonego badania lekarskiego miała możliwość złożenia wniosku o przeprowadzenie ponownego badania Zakwestionowanie negatywnego wyniku badań lekarskich, zawartego w orzeczeniu lekarskim, było możliwe wyłącznie w trybie wystąpienia przez stronę z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania lekarskiego przez uprawnione jednostki orzecznicze wymienione w orzeczeniu, czego skarżący nie uczynił. Wymagana procedura została zatem wyczerpana w tym względzie i organ nie ma podstaw ponownie kierować odwołującego się na badania.

Kolegium także wskazało, że w przypadku skierowania kierowcy na badania na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b w związku z art. 75 ust. 1 pkt 5 ustawy o kierujących pojazdami, takie badania są przeprowadzane we właściwym terytorialnie wojewódzkim ośrodku medycyny pracy (§10 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 17 lipca 2014 r. w sprawie badań lekarskich osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami i kierowców), zaś organem odwoławczym od orzeczenia wydanego w takim ośrodku jest jeden z podmiotów enumeratywnie wymienionych w § 11 ust. 2 ww. rozporządzenia. Nie ma zatem możliwości skierowania na badania do innego niż terytorialnie właściwy wojewódzki ośrodek medycyny pracy.

W ocenie Kolegium, organ I Instancji prawidłowo nadał zaskarżonej decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. Istnienie przeciwwskazań zdrowotnych i psychologicznych do kierowania pojazdami, uzasadniających cofnięcie uprawnień do prowadzenia pojazdów, stanowi okoliczność stwarzającą potencjalne niebezpieczeństwo dla ruchu drogowego w przypadku użycia pojazdu przez taką osobę. Ponadto chronione, poprzez nadanie rygoru dobro, jakim jest ochrona życia i zdrowia nieokreślonej liczby uczestników ruchu drogowego, ma pierwszeństwo (priorytet) przez indywidualnym dobrem (interesem) odwołującego się wyrażającym się w uprawnieniu do kierowania pojazdem silnikowym.

Kolegium stwierdziło także, że organ I instancji w pkt 2 kwestionowanej decyzji nakazał J. T. zwrot prawa jazdy do Wydziału Komunikacji Urzędu Miasta Ś., nie wskazując podstawy prawnej takiego obowiązku. Orzekanie w tym zakresie wykracza poza kompetencję starosty (prezydenta miasta) do wydania decyzji o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdem, określoną art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a i b ustawy o kierujących pojazdami. Z tego też względu postępowanie w tym zakresie należało umorzyć.

Powyższa decyzja została zaskarżona przez J. T. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, w części w jakiej utrzymała w mocy decyzję organu I instancji (pkt 1).

Skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania, tj.:

- art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a., poprzez niewyjaśnienie istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych, zaniechanie wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, co doprowadziło do błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wydanego rozstrzygnięcia polegającego na stwierdzeniu, że skarżący w ogóle dopuścił się do naruszenia przepisów prawa o ruchu drogowym, jak również, że skarżącego w sposób prawidłowy skierowano na badania lekarskie, a ich wyniki są rzetelne i odpowiadają rzeczywistości,

- art. 76 § 3 K.p.a., poprzez jego niezastosowanie i uniemożliwienie zakwestionowania treści dowodu urzędowego w postaci zaświadczenia lekarskiego w sytuacji, gdy z treści innych zaświadczeń wykonanych przez lekarzy w tym spełniającego te same wymagania formalne, wynikały różne wnioski,

- art. 84 § 1 K.p.a. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy prawidłowo oceniony materiał dowodowy wymagał przeprowadzenia dowodu, do którego niezbędnym było posiadanie wiadomości specjalnych.

Podnosząc powyższe zarzuty skarżący wniósł:

a. o uchylenie zaskarżonej decyzji, a ewentualnie stwierdzenie nieważności decyzji,

b. o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm przepisanych,

c. o uchylenie poprzedzającej zaskarżoną decyzję, decyzji Prezydenta Miasta Ś. z dnia [...] r. nr [...]

Organ winien jest podjąć wszelkie kroki zmierzające do dokładnego i bezspornego wyjaśnienia stanu faktycznego i prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębić zaufanie obywateli do państwa. Postępowanie organu w niniejsze sprawie nie sprostało jednak tym wymaganiom. W rzeczywistości organ oparł się praktycznie na jednym dowodzie w postaci zaświadczenia lekarskiego Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. uznając, iż jakiekolwiek dodatkowe procedowanie w tej sprawie jawi się, wobec wywiedzionej tam diagnozy, jako zbędne.

Zgodnie z art. 75 § 1 k.p.a. jako dowód można dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy. Postawienie określonych wymagań dokumentowi urzędowemu, jakim jest orzeczenie lekarskie ma ten skutek, że przeprowadzenie dowodu przeciwko jego treści jest możliwe wyłącznie, poprzez przedstawienie innego orzeczenia lekarskiego, spełniającego kryteria rozporządzenia. Skarżący uczynił zadość tym wymaganiom przedstawiając zaświadczenie lekarskie o numerze [...], tj. wydane przez lekarza posiadającego wymagane przepisami rozporządzenia kwalifikacje, a także funkcjonującemu w odpowiednim ośrodku. Sam fakt, iż badanie zostało przeprowadzone na zlecenie skarżącego i u lekarza prowadzącego indywidualną praktykę nie stanowi jeszcze okoliczności dyskwalifikującej względem postawionych przez rozporządzenie wymagań. Szczególnie podkreślenia wymaga fakt, iż ze względu na impertynenckie potraktowanie skarżącego w WOMP w S., tylko w obawie przed stronniczością pracujących tam lekarzy, zdecydował się na przeprowadzenie badań w innym miejscu.

Wobec skutecznego, w ocenie skarżącego, zakwestionowania treści dokumentu urzędowego wymaganym było dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego na okoliczność rzeczywistego stanu zdrowia skarżącego. Organ, nie posiadając wiadomości specjalnych nie jest bowiem uprawniony do budowania wniosków w tym zakresie, a zebrany w toku postępowania materiał nie dawał podstaw do wywiedzenia jednoznacznych wniosków.

Zgodnie z decyzją z dnia [...] r. J. T. został z urzędu skierowany na badania lekarskie przeprowadzone w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S.. Brak było jednak podstaw do skierowania go na wyżej wskazane badania. Wobec skarżącego nie zostało bowiem przeprowadzone postępowanie mandatowe, skutkujące wystawieniem mandatu karnego, na które powołuje się organ. Nie zostało tym samym potwierdzone ujawnienie łamania przepisów prawa o ruchu drogowym. Dokonujący, leżącej u podstaw niniejszego postępowania kontroli, policjanci nie stwierdzili, aby stan zdrowia skarżącego wymagał interwencji lekarzy, nie wezwali na miejsce załogi pogotowia ratunkowego, nie udzielili skarżącemu żadnej pomocy przedmedycznej, a przede wszystkim pozwolili kontynuować jazdę, co w przypadku ujawnienia, czy stwierdzenia zagrożenia, nie byłoby prawnie dopuszczalne. Oczywistym jest zatem, że żadna pomoc nie była wymagana, a stan zdrowia skarżącego był co najmniej zadowalający. Nie zaistniała tym samym żadna podstawa do wszczęcia jakichkolwiek czynności administracyjnych.

Skierowanie skarżącego na dodatkowe badania lekarskie, przed upływem ważności dotychczasowych, było nieuzasadnionym przekroczeniem kompetencji ze strony organów, albowiem nie znajdowało żadnego oparcia w okolicznościach faktycznych sprawy i winno zostać ocenione jako nieuprawnione i naruszające prawo w stopniu rażącym. Skarżący pragnie szczególnie podkreślić, iż nie kwestionuje zatrzymania pojazdu na nieutwardzonym poboczu celem załatwienia nagłej potrzeby fizjologicznej. Zdarzenie to zostało ujawnione przez oznakowany patrol policji, który, w związku problemem z opuszczeniem pobocza, udzielił skarżącemu niezbędnej pomocy. Jednocześnie kontrola policji zaczęła się w momencie, gdy skarżący przebywał już na poboczu, a zatem nie doszło do sytuacji, w której patrol policji jechał za skarżącym. Sam świadek, zgłaszający operatorowi 997/112 zdarzenie związane z nieprawidłowo poruszającym się pojazdem, nie wskazał konkretnie na prowadzony przez skarżącego pojazd, ani na identyfikujące skarżącego dokładne numery rejestracyjne. Nie sposób z całą pewnością stwierdzić, by zgłoszenie dotyczyło konkretnie samochodu marki [...] należącego do skarżącego. Nie zaistniały tym samym żadne okoliczności i dowody wskazujące konkretnie na możliwość przypisania skarżącemu zarzucanych, bliżej nieokreślonych wykroczeń oraz łamania prawa o ruchu drogowym, co mogłoby aktualizować potrzebę prewencyjnego skierowania na badania lekarsko-psychologiczne oraz finalne, administracyjne odebranie uprawień do kierowania pojazdami.

Ponad powyższe, w ocenie skarżącego bez znaczenia pozostaje fakt niewystąpienia z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania (po badaniu z dnia [...] r). Skarżący kwestionuje bowiem w pierwszej kolejności sam fakt skierowania na badania, a także ich wynik. Forma wniosku o przeprowadzenie badania nie dawała skarżącemu jakiejkolwiek możliwości kwestionowania prawnej podstawy badania, a jedynie jego merytoryczne rozstrzygnięcie.

Skarżący dodał, iż do postępowania przed właściwą komisją lekarską nie stosuje się przepisów K.p.a. Procedura oceny stanu zdrowia kierowcy, wynikająca z obowiązujących przepisów ma charakter szczególny i odrębny od procedury administracyjnej. Nie da się tym samym z faktu niezakwestionowania badania wyciągnąć negatywnych skutków procesowych dla skarżącego, a w szczególności skłaniających ku ograniczeniu możliwości kwestionowania zasadności i zgodności z prawem zapadłych decyzji.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.

W ocenie Kolegium, okoliczności świadczące, w mniemaniu skarżącego, o braku istnienia podstaw do skierowania na badania lekarskie skarżący mógł podnosić w toku postępowania w przedmiocie skierowania na badania lekarskie, ewentualnie w odwołaniu od decyzji Prezydenta Miasta Ś., orzekającej w tym przedmiocie. Nie stanowią one zaś przedmiotu oceny i badania w sprawie dotyczącej cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami. Stąd też zarzucanie organowi, że naruszył art. 7, 77, 80, 107 § 3 k.p.a. z powodu nie poczynienia ustaleń, czy skarżący dopuścił się do naruszenia przepisów prawa o ruchu drogowym, jak również, że skarżącego w sposób prawidłowy skierowano na badania lekarskie, a ich wyniki są rzetelne i odpowiadają rzeczywistości, nie znajduje uzasadnienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.).

Sąd podzielił stanowisko wyrażone w niniejszej sprawie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, które uznało orzeczenie psychologiczne z dnia [...] r. oraz orzeczenie lekarskie z dnia [...] r. za ostateczne i wiążące przy wydaniu decyzji w przedmiocie cofnięcia skarżącemu uprawnień do kierowania pojazdami we wskazanym zakresie. Zdaniem sądu, uwzględniając ich treść, organy obu instancji prawidłowo podjęły rozstrzygnięcie na podstawie art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a i b ustawy o kierujących pojazdami uznając, że zaistniały przesłanki z tego przepisu. Treść wydanych orzeczeń jest jednoznaczna i nie budzi wątpliwości.

Sąd stwierdza, że ostateczne orzeczenia lekarskie i psychologiczne, wydane w oparciu o przepisy ustawy o kierujących pojazdami, nie podlegają merytorycznej weryfikacji przez organy administracyjne w prowadzonych postępowaniach w sprawie o cofnięcie uprawnień do kierowania pojazdami.

W ocenie sądu, nie mogły przynieść zamierzonego skutku zarzuty skarżącego dotyczące naruszenia przepisów K.p.a., polegające na niedostatecznym wyjaśnieniu sprawy w zakresie stanu zdrowia, jak też dotyczące uwzględnienia jedynie orzeczenia lekarskiego i psychologicznego, a zaniechaniu dokonania przez Starostę własnych ustaleń co do sytuacji zaistniałej na drodze, a następnie bezpodstawnego, w ocenie skarżącego, skierowania na badania stanu zdrowia skarżącego.

Dla podjęcia rozstrzygnięcia w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami na podstawie art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a i b ustawy o kierujących pojazdami wystarczające jest by decyzja była oparta na orzeczeniu lekarskim lub psychologicznym.

Decyzja w przedmiocie cofnięcia prawa jazdy należy do kręgu decyzji, których wydanie nakazuje konkretny przepis prawa i organ administracji nie może od tego obowiązku odstąpić w sytuacji, gdy spełniona zostanie przesłanka faktyczna (stwierdzenie istnienia przeciwwskazań zdrowotnych lub przeciwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami) określona w tym przepisie prawa, tj. w art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a lub b ustawy.

Brak było również podstaw do dokonania przez organy kontroli postępowania diagnostyczno-orzeczniczego prowadzonego przez uprawnionego lekarza i uprawnionego psychologa, czy też kierowania na ponowne badania.

Sąd nie stwierdził też, aby wystąpiła konieczność przeprowadzenia w postępowaniu sądowo-administracyjnym, wnioskowanego przez stronę skarżącą, uzupełniającego postępowania dowodowego. Nie miał bowiem wątpliwości co do stanu faktycznego stanowiącego podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia, a kolejne dowody w postaci orzeczeń lekarskich przedkładane przez skarżącego, nie mogły mieć znaczenia dla ustalenia stanu faktycznego, gdyż nie zostały wydane w wymaganym trybie, tj. na podstawie badań przeprowadzonych przez uprawnionego lekarza lub psychologa, we wskazanej jednostce odwoławczej, a nadto nie stanowią dokumentu, który powinien być podstawą do podjęcia merytorycznego rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie.

Przepisy ustawy o kierujących pojazdami precyzyjnie określają w jakich okolicznościach i przy spełnieniu jakich przesłanek następuje cofnięcie uprawnień do kierowania pojazdami. Stosownie do art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o kierujących pojazdami starosta wydaje decyzję administracyjną o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami w przypadku stwierdzenia na podstawie orzeczenia lekarskiego, istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem. Z kolei art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. b ww. ustawy stanowi, iż starosta wydaje decyzję administracyjną o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami w przypadku stwierdzenia na podstawie orzeczenia psychologicznego, istnienia przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem. Do cofnięcia uprawnień wystarczające jest jedno z takich orzeczeń.

Szczegółowe warunki i tryb przeprowadzania badań lekarskich, ich zakres oraz jednostki uprawnione do ich przeprowadzania reguluje natomiast rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 17 lipca 2014 r. w sprawie badań lekarskich osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami i kierowców (Dz. U. z 2017 r., poz. 250 ze zm.), natomiast sposób przeprowadzania badań psychologicznych w zakresie psychologii transportu, określa rozporządzenie Ministra Zdrowia z 8 lipca 2014 r. w sprawie badań psychologicznych osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami , kierowców oraz osób wykonujących pracę na stanowisku kierowcy (Dz. U. z 2014 r., poz. 937), a także przepisy ustawy o kierujących pojazdami (art. 83 i nast.). Organ odwoławczy przywołał te przepisy i przedstawił zasady wydawania orzeczeń.

Treść art. 103 ust. 1 pkt 1 ustawy o kierujących pojazdami nie ma charakteru uznaniowego, co oznacza, iż w sytuacji zaistnienia przesłanek, o których mowa w tym przepisie, organ administracji publicznej ma obowiązek postąpić zgodnie z jego dyspozycją. Co więcej, organy prowadzące postępowanie o cofnięcie uprawnień do kierowania pojazdami są związane orzeczeniami lekarskimi wydanymi w trybie wyżej przytoczonych rozporządzeń.

W orzecznictwie ugruntowany został pogląd, że takie orzeczenia lekarskie nie są opiniami biegłego w rozumieniu art. 75 § 1 K.p.a., które podlegałyby kontroli organu administracji, lecz dokumentami urzędowymi w rozumieniu art. 76 § 2 K.p.a. Stanowią zatem dowód tego, co zostało w nich urzędowo zaświadczone, a ponadto korzystają z domniemania autentyczności, tj. domniemania, że pochodzą od organu, który je wystawił oraz domniemania zgodności z prawdą oświadczenia organu, od którego pochodzą. Przyjęcie stanowiska, że orzeczenie lekarskie stanowi dokument urzędowy sporządzony w przepisanej formie przez uprawnionego lekarza państwowej jednostki organizacyjnej oznacza, że zgodnie z art. 76 § 3 K.p.a. należy przyjąć za dopuszczalne obalenie domniemania zgodności z prawdą takiego orzeczenia w drodze przeprowadzenia dowodu przeciwko jego treści (osnowie). Rację ma skarżący, że przepisy K.p.a. nie wprowadzają ograniczeń w odniesieniu do środków dowodowych, które organ orzekający może dopuścić w celu obalenia mocy dowodowej dokumentu urzędowego. Tym niemniej, w postępowaniu o cofnięcie prawa jazdy ustawodawca postawił określone wymagania orzeczeniu lekarskiemu jako dowodowi, na podstawie którego orzekają organy administracji - musi być wystawione przez uprawnionego lekarza, spełniającego wymagania określone w art. 77 ust. 1, czy art. 83 ustawy o kierujących pojazdami i wpisanego do ewidencji uprawnionych lekarzy lub psychologów, prowadzonej przez marszałka województwa. Tym samym wszelkie inne orzeczenia lekarskie nie mogą służyć skutecznie zakwestionowaniu orzeczeń wydanych po uprzednim skierowaniu przez organ.

Ostateczne orzeczenia lekarskie nie podlegają zatem weryfikacji (tak pod względem ich treści, jak i procedowania) w postępowaniach o cofnięcie uprawnień do kierowania pojazdami, a takie w niniejszej sprawie zostały wydane(por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 lipca 2016 r.; sygn. akt I OSK 2646/14; wyrok z dnia 5 lipca 2016 r., sygn. akt I OSK 2388/14; wyrok z dnia 10 października 2013 r., sygn. akt I OSK 952/12; z dnia 23 marca 2017 r., sygn.. akt I OSK 2195/16).

Skoro przedstawione przez skarżącego dowody nie spełniały wymaganych przepisami prawa kryteriów, aby podważyć orzeczenia lekarskie, będące podstawą cofnięcia uprawnień skarżącemu, w sprawie nie doszło do naruszenia przepisów postępowania administracyjnego.

Dodać też należy, że w postępowaniu w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami, organy nie mają uprawnień do badania przyczyn, które spowodowały skierowanie na badania lekarskie, czy psychologiczne. Sprawa administracyjna dotycząca tego skierowania została zakończona wydaniem decyzji ostatecznej. Sąd również, będąc związany granicami sprawy, nie miał podstaw do badania zarzutów skarżącego dotyczących tej właśnie kwestii.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę oddalił.