Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 545/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2018-11-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 1 pkt 2, art. 7 ust. 2,  art. 54 ust. 1, ust. 2, ust. 7, ust. 9, ust. 10
journal: Dz.U. 2015 poz 581
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r.o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
article: art 8, art 12
journal: Dz.U. 2015 poz 163
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.
article: art. 104, art. 163
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 14 listopada 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Renata Kubot- Szustowska, Sędziowie Sędzia NSA Wiktor Jarzębowski (spr.), Sędzia WSA Jolanta Rosińska, , Protokolant Referent stażysta Aleksandra Banasiak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 listopada 2018 roku sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zmiany decyzji potwierdzającej prawo do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...], nr [...]; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi radcy prawnemu M. W. prowadzącemu Kancelarię Radcy Prawnego w Ł. ul. [...] kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych powiększoną o należny podatek od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu. a.bł.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...]., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm., dalej K.p.a.), art. 8 i art. 106 ust. 5 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1769 ze zm., dalej u.p.s.), art. 54 ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1938), Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. z [...] nr [...], zmieniającą własną ostateczną decyzję z [...], potwierdzającą M.K. (dalej skarżącej lub stronie) prawo do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych od 3 maja 2015 r. do 31 lipca 2015 r. w zakresie okresu jego przysługiwania i potwierdzającą to prawo w okresie od 3 maja do 30 czerwca 2015 r.

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny.

W oparciu o dokumenty złożone przez stronę 8 i 13 kwietnia 2015 r. oraz wywiad środowiskowy z 17 kwietnia 2015 r. Prezydent Miasta P. decyzją z [...]. nr [...] potwierdził M.K. prawo do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych przez okres 90 dni, tj. od 3 maja 2015 r. do 31 lipca 2015 r., uznając, że strona spełnia warunki do korzystania z wnioskowanego świadczenia, w tym spełnia kryterium dochodowe wynikające z art. 8 u.p.s.

W dniu 17 października 2017 r. do organu I instancji wpłynęło anonimowe zawiadomienie o tym, że Państwo K. sprzedali majątek posiadany w gminie O. Po uzyskaniu dodatkowych informacji z Urzędu Gminy O., organ I instancji wszczął postępowanie wyjaśniające dotyczące uprawnień wnioskodawcy do zasiłków z pomocy społecznej w latach 2015-2016. Organy ustaliły, że nieruchomość (działka budowlana z lasem oraz gruntami ornymi) została zbyta przez G. i M. K. 23 czerwca 2015 r. za kwotę 119.000,00 zł. Kwotę 10.000,00 zł małżonkowie otrzymali w dniu sprzedaży, a pozostałą kwotę w wysokości 109.000,00 zł w lipcu 2015 r. (akt notarialny REPERTORIUM A [...] z [...] czerwca 2015 r. ).

Biorąc pod uwagę powyższe organ I instancji ustalił, że dochód dwuosobowej rodziny strony w lipcu 2015 r. wynosił 9.916,66 zł (119.000,00 zł: 12 miesięcy) i przekroczył kryterium dochodowe dwuosobowej rodziny strony o kwotę 9.004,66 zł (9.916,66 zł - 912,00 zł kryterium dwuosobowej rodziny). Organ stwierdził ponadto, że zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt. 2 u.p.s. prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, w tym zasiłku celowego, o którym mowa w art. 39 ust. 1 i 2 tej ustawy przysługuje: osobie w rodzinie, której dochód nie przekracza kwoty 514,00 zł na osobę w rodzinie.

Wobec poczynionych ustaleń Prezydent Miasta P. postanowieniem z [...] nr [...] wznowił na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. postępowanie w sprawie przyznania M.K. świadczeń z opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych na okres od 3 maja 2015 r. do 31 lipca 2015 r. W uzasadnieniu postanowienia organ powołał się na istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, istniejące już, a nieznane organowi w momencie wydawania decyzji kończącej wznawiane postępowanie.

Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego Prezydent Miasta P. wskazaną na wstępie decyzją z [...] zmienił własną ostateczną decyzję z [...]., potwierdzającą M.K. prawo do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych od 3 maja 2015r. do 31 lipca 2015 r., ograniczając zakres czasowy przyznanego świadczenia do okresu od 3 maja 2015 r. do 30 czerwca 2015 r.

Odwołanie od powyższej decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego

w Ł. złożył G.K., uznany w dalszym toku postępowania przed organem II instancji za pełnomocnika strony. W treści odwołania pełnomocnik wniósł "o uchylenie decyzji wydanych przez MCPS w P. dn. [...] dla niego i jego żony M. dotyczących świadczeń opieki zdrowotnej, zasiłków okresowych i zasiłków celowych w okresie od lipca 2015 r. do czerwca 2015 r." W uzasadnieniu odwołania pełnomocnik opisał swoją trudną sytuację rodzinną, bytową i zdrowotną.

Po rozpoznaniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., wskazaną na wstępie decyzją z [...]., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. Kolegium podzieliło opinię Prezydenta Miasta P., że wnioskowane świadczenia nie przysługują wnioskodawcy w całym okresie, którego dotyczyła zmieniona decyzja ostateczna z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego poprzez uzyskanie dochodu ze sprzedaży działki z gruntami ornymi i lasem w lipcu 2015 r. Kolegium zaaprobowało stanowisko organu I instancji uznające prawo strony do wnioskowanych świadczeń w krótszym niż pierwotnie okresie, a mianowicie od 3 maja 2015 r. do 30 czerwca 2015 r., z wyłączeniem lipca 2015 r.

W opinii organu odwoławczego sprzedaż działki budowlanej z lasem oraz gruntami ornymi jest okolicznością mającą istotny wpływ na przyznane pierwotnie prawo strony do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, bowiem dochód uzyskany z tego tytułu w świetle ustawy o pomocy społecznej jest dochodem jednorazowym, który należy rozliczyć zgodnie z art. 8 ust. 11 pkt 1 u.p.s.

Odnosząc się do zarzutów odwołania dotyczących sposobu wydatkowania środków uzyskanych przez wnioskodawcę ze sprzedaży nieruchomości i gruntów ornych, organ wskazał, że z treści przepisów ustawy o pomocy społecznej jednoznacznie wynika, że do dochodu należy zaliczyć wszystkie dochody poza tymi, które mocą wyraźnego postanowienia ustawy zostały wyłączone. Katalog przychodów, których nie wlicza się do dochodu, w tym zarówno katalog odliczeń, jak i katalog pomniejszeń dochodów, od którego zależy prawo do świadczeń z pomocy społecznej, jest zamknięty i nie obejmuje kwot z tytułu sprzedaży działki budowlanej z lasem oraz gruntami ornymi. Na gruncie powołanych w treści uzasadnienia decyzji przepisów prawa okoliczność, w jaki sposób i na jaki cel osoba ubiegająca się o świadczenia z pomocy społecznej wydatkowała uzyskany dochód, pozostaje bez wpływu na zasady jego rozliczania przy ustalaniu dochodu rodziny na mocy ustawy o pomocy społecznej. Liczy się sam fakt możliwości dysponowania dochodem, natomiast jego przeznaczenie oraz kwestia jaki wpływ wywiera on na sytuację życiową wnioskodawczy, czy jego rodziny nie może być przedmiotem oceny organów.

W tym stanie rzeczy organ stwierdził, że dochód z tytułu sprzedaży działki budowlanej z lasem oraz gruntami ornymi nie może zostać pominięty przy obliczaniu dochodu stanowiącego podstawę do przyznania świadczeń z pomocy społecznej

i w rozpatrywanej sprawie przesądza o braku spełnienia przez stronę kryterium dochodowego przyznania takich świadczeń. Konsekwencją powyższego jest z kolei stwierdzenie braku podstaw do potwierdzenia prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.

W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł., organ I instancji rzetelnie i szczegółowo przeprowadził postępowanie wyjaśniające i prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Ł. wniósł G.K., powielając argumentację zawartą w odwołaniu. Podkreślił, że dochód ze sprzedaży działki z gruntami przeznaczony był z góry na przeprowadzkę, konieczny remont mieszkań oraz spłatę zadłużenia związanego z pożyczkami konsumpcyjnymi zaciągniętymi od rodziny.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.

Sąd zważył, co następuje.

Przedmiotem skargi jest decyzja organu odwoławczego, to jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł., utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. e z [...], którą to decyzją Prezydent P. zmienił własną, ostateczną, wcześniejszą decyzję z 21 kwietnia 2015 r. potwierdzającą M.K. prawo do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych za wskazany w decyzji okres, to jest od 3 maja 2015 r. do 31 lipca 2015 r.

Na wstępie należy wskazać, że stosownie do art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302), dalej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Przedmiotem tej kontroli jest zbadanie, czy organy administracji publicznej, w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mającym lub mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Czyni się to według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania zaskarżonej decyzji.

Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a., co oznacza, że sąd administracyjny pierwszej instancji bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu, a więc może uwzględnić skargę z powodu innych uchybień niż te, które przytoczono w tym piśmie procesowym. Zwrócenie uwagi na treść tego przepisu było konieczne, bowiem w rozpoznawanej sprawie Sąd dostrzegł naruszenie prawa, które nie było podniesione w zarzutach skargi, ale które niewątpliwie miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Decyzja Prezydenta Miasta P. z dnia [...] potwierdzająca M.K. prawo do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych wydana została z powołaniem się m.in. na art. 2 ust. 1 pkt 2, art. 7 ust. 2 i art. 54 (bez wskazania precyzyjnie jednostki redakcyjnej tego artykułu) ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tekst jedn. Dz.U. z 2015 r., poz. 581 ze zm.). Organ uznał zatem, że wnioskodawczyni ma prawo do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, bowiem spełnia kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz.U. z 2015 r., poz. 163 ze zm.) i nie stwierdził okoliczności, o której mowa w art. 12 tej ustawy. Natomiast decyzją z [...]. zmieniono powyższą decyzję z [...]. w ten sposób, że potwierdzono M.K. prawo do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, ale na krótszy okres, bowiem od dnia 3 maja 2015 r. do dnia 30 czerwca 2015 r. W podstawie prawnej tej decyzji powołano m.in. art. 2 ust. 1 pkt 2, art. 7 ust. 2 i art. 54 (bez wskazania precyzyjnie jednostki redakcyjnej tego artykułu) ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz art. 104 i art. 163 Kodeksu Postępowania Administracyjnego, dalej w skrócie K.P.A. W uzasadnieniu zaś tej decyzji stwierdzono, że w październiku 2017 r. pracownik socjalny Miejskiego Centrum Pomocy Społecznej w P. ustalił, że w czerwcu 2015 r. G. i M. K. sprzedali należącą do nich działkę budowlaną z lasem i gruntami ornymi i uzyskali z tej sprzedaży 119.000,00 zł, o czym skarżąca nie zawiadomiła organu, choć była do tego zobowiązana, a informacja o uzyskaniu takiego dochodu w okresie przyznania prawa do świadczeń zdrowotnych finansowanych ze środków publicznych miałaby wpływ na stwierdzenie spełnienia kryterium dochodowego uprawniającego do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, a przez to miałaby wpływ na możliwość korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Organ stwierdził bowiem na podstawie przedłożonych dowodów, w tym aktu notarialnego ze zbycia nieruchomości, oraz wywiadu środowiskowego, że dochód rodziny wnioskodawczyni w lipcu 2015 r. znacznie przekroczył kryterium dochodowe dwuosobowej rodziny, co jednocześnie powodowało, że w tym miesiącu M.K. nie spełniała warunku do stwierdzenia, że przysługuje jej prawo do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Jednocześnie w uzasadnieniu tej decyzji organ powołał się na art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej uzasadniając w ten sposób zmianę wcześniejszej decyzji z dnia 21 kwietnia 2015 r. potwierdzającej M.K. prawo do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.

Ani skarga, ani odwołanie nie zawierają precyzyjnych zarzutów wobec wydanych w sprawie decyzji. Jednakże z treści obu tych pism wynika, że skarżąca nie zgadza się ze zmianą wcześniejszej decyzji potwierdzającej jej prawo do świadczeń opieki zdrowotnej w okresie od 3 maja 2015 r. do 31 lipca 2015 r. Uzasadnieniem jej stanowiska ma być to, że pieniądze ze sprzedaży nieruchomości położonej w O. przeznaczyła na spłatę wcześniejszych długów oraz na remont mieszkania i na przeprowadzkę. Skarżąca nie kwestionuje zatem faktu, że w czerwcu 2015 r. uzyskała łącznie z mężem G.K. dochód ze sprzedaży nieruchomości w łącznej kwocie 119.000,00 zł i że o tym fakcie nie poinformowała ani ona, ani jej mąż Prezydenta Miasta P. , jednakże uważa, że wydatkowanie tej kwoty na wskazane przez nią cele powinno prowadzić do wniosku, że uzyskanie tego dochodu nie miało wpływu na przysługujące jej prawo do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.

Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych na zasadach określonych w ustawie mają prawo inne, niż ubezpieczeni, osoby posiadające obywatelstwo polskie i posiadające miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, które spełniają kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2008 r. Nr 115, poz. 728), co do których nie stwierdzono okoliczności, o której mowa w art. 12 tej ustawy, na zasadach i w zakresie określonych dla ubezpieczonych.

W myśl art. 7 ust. 2 ustawy wydawanie decyzji w sprawach świadczeniobiorców innych niż ubezpieczeni spełniających kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, w przypadku których nie zachodzi okoliczność, o której mowa w art. 12 tej ustawy należy do zadań zleconych gminy.

Zgodnie z art. 54 ust. 1 ustawy dokumentem potwierdzającym prawo

do świadczeń opieki zdrowotnej świadczeniobiorcy, o którym mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2, jest decyzja wójta (burmistrza, prezydenta) gminy właściwej ze względu na miejsce zamieszkania świadczeniobiorcy, potwierdzająca to prawo.

Decyzję tę wydaje się na wniosek świadczeniobiorcy, a w przypadku stanu nagłego - na wniosek świadczeniodawcy udzielającego świadczenia opieki zdrowotnej, złożony niezwłocznie po udzieleniu świadczenia (art. 54 ust. 4 ustawy), względnie

po wszczęciu postępowania z urzędu lub na wniosek właściwego oddziału wojewódzkiego Funduszu (art. 54 ust. 5 ustawy).

Zgodnie z art. 54 ust. 7 ustawy w przypadku wydania decyzji na wniosek świadczeniobiorcy prawo do świadczeń przysługuje przez okres 90 dni od dnia określonego w decyzji, którym jest dzień złożenia wniosku, zaś w przypadku wydania decyzji na wniosek świadczeniodawcy przez okres 90 dni od dnia określonego

w decyzji, którym jest dzień udzielenia świadczenia.

W myśl art. 54 ust. 10 ustawy świadczeniobiorca, o którym mowa w art. 7 ust. 2, jest obowiązany niezwłocznie poinformować wójta (burmistrza, prezydenta) gminy właściwej ze względu na swoje miejsce zamieszkania o każdej zmianie w sytuacji dochodowej lub majątkowej oraz o objęciu ubezpieczeniem zdrowotnym.

W art. 54 ust. 9 ustawodawca wskazał natomiast, iż w przypadku gdy w okresie, o którym mowa w ust. 7 świadczeniobiorca zostanie objęty ubezpieczeniem zdrowotnym lub w przypadku wystąpienia okoliczności, o których mowa w ust. 10 wójt (burmistrz, prezydent) niezwłocznie stwierdza wygaśnięcie decyzji, o której mowa w ust. 1. W realiach rozpoznawanej sprawy oznacza to, że skarżąca była zobowiązana niezwłocznie poinformować Prezydenta P. o zmianie swojej sytuacji majątkowej spowodowanej odpłatnym zbyciem nieruchomości położonej w O. Uzyskanie dodatkowego dochodu ze zbycia nieruchomości powodowało bowiem utratę prawa

do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych na zasadach określonych w ustawie, skoro prawo to skarżąca uzyskała i zostało

to potwierdzone stosowną decyzją wcześniej, w chwili gdy skarżąca spełniała jeszcze kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r.

o pomocy społecznej.

Zasadniczy przedmiot sporu w tej sprawie, jak wynika z zarzutów skargi, dotyczy tego, czy organy administracji prawidłowo przyjęły, że dochód uzyskany przez małżonków K. ze sprzedaży nieruchomości położonej w O. powinien być uwzględniony przy ustalaniu kryterium dochodowego uprawniającego do świadczeń z pomocy społecznej, ustalanego zgodnie z art. 8 ustawy o pomocy społecznej, bowiem spełnienie tego kryterium uprawniało skarżącą do uzyskania decyzji potwierdzającej prawo do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, zgodnie z art. 54 ust. 1, ust. 3 pkt 3 w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r.

o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Poza sporem jest natomiast fakt, że wiedzę o uzyskaniu przez skarżącą dochodu ze zbycia nieruchomości organ uzyskał dopiero w 2017 r.

Organy prawidłowo ustaliły i nie jest to kwestionowane, że w sytuacji osobistej skarżącej korzystanie przez nią ze świadczeń opieki zdrowotnej na zasadach określonych we wskazanej ustawie o świadczeniach opieki zdrowotnej

w rozpatrywanym w tej sprawie okresie było możliwe po spełnieniu wymogu określonego w art. 2 ust. 1 pkt 2 tej ustawy. A zatem konieczne było stwierdzenie m.in. spełnienia kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 8 ustawy o pomocy społecznej przy jednoczesnym braku okoliczności, o których mowa w art. 12 ostatnio wymienionej ustawy. Istotne jest także to, że powyższe kryterium dochodowe skarżąca powinna spełniać w całym okresie korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej

na zasadach określonych we wskazanej ustawie o świadczeniach opieki zdrowotnej, czyli od 3 maja 2015 r. do 31 lipca 2015 r.

Sposób ustalenia kryterium dochodowego uprawniającego do świadczeń pieniężnych z opieki społecznej określony został w art. 8 ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z ust. 1 tego artykułu kryterium dochodowe na osobę w rodzinie w stanie prawnym obowiązującym od 3 maja do 31 lipca 2015 r. wynosiło 456 zł zgodnie z § 1 pkt 1 lit. b rozporządzenia Rady Ministrów z 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. z 2012 r., poz. 823 (okres objęty decyzją potwierdzającą prawo do świadczeń opieki zdrowotnej). W tym miejscu można wytknąć, że w zaskarżonej decyzji na str. 7 w akapicie drugim organ błędnie wskazał, że kryterium dochodowe na osobę w rodzinie wynosiło w lipcu 2015 r. kwotę 514 zł, bowiem była to kwota 456 zł, która została prawidłowo wskazana we wcześniejszej części uzasadnienia. Powyższy błąd Sąd traktuje jako oczywistą omyłkę nie mającą wpływu na określenie przekroczenia kryterium dochodowego.

Zgodnie z ust. 3 art. 8 ustawy o pomocy społecznej za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o:

1 miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych;

2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach;

3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób.

Zgodnie zaś z ust. 4 tego artykułu do dochodu ustalonego zgodnie z ust. 3 nie wlicza się:

1) jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego;

2) zasiłku celowego;

3) pomocy materialnej mającej charakter socjalny albo motywacyjny, przyznawanej na podstawie przepisów o systemie oświaty;

4) wartości świadczenia w naturze;

5) świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych;

6) dochodu z powierzchni użytków rolnych poniżej 1 ha przeliczeniowego.

Omawiana ustawa określa także sposób ustalania dochodu w rodzinie dla porównywania z ustalonym kryterium dochodowym w razie uzyskania dochodu jednorazowego. Zgodnie z art. 8 ust. 11 tej ustawy w przypadku uzyskania w ciągu

12 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku lub w okresie pobierania świadczenia z pomocy społecznej dochodu jednorazowego przekraczającego pięciokrotnie kwoty:

1) kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, w przypadku osoby samotnie gospodarującej,

2 ) kryterium dochodowego rodziny, w przypadku osoby w rodzinie

- kwotę tego dochodu rozlicza się w równych częściach na 12 kolejnych miesięcy, poczynając od miesiąca, w którym dochód został wypłacony.

Zgodnie zaś z art. 8 ust. 12 tej ustawy w przypadku uzyskania jednorazowo dochodu należnego za dany okres, kwotę tego dochodu uwzględnia się w dochodzie osoby lub rodziny przez okres, za który uzyskano ten dochód.

Należy zatem podkreślić, że sprawdzając, czy skarżąca spełniała ustawowe kryterium dochodowe uprawniające do korzystania ze korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych zasadnie organy uwzględniły

w dochodzie rodziny skarżącej, czyli małżonków K., także dochód ze zbycia nieruchomości, bowiem jest to zgodne z powyższą, wyrażoną w ustawie zasadą uwzględniania każdego uzyskanego we wskazanym okresie dochodu, niezależnie

od źródła pozyskania, a ponadto sporna kwota ze sprzedaży nieruchomości nie mieści się ani w katalogu pomniejszeń sumy przychodów (art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej), ani w zamkniętym katalogu przychodów nie wliczanych do dochodu (art. 8 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej), ani też z żadnego przepisu tej ustawy nie wynika, aby nie wliczanie takiej kwoty do dochodów rodziny mogło wynikać z określonego przeznaczenia takiego dochodu, w szczególności wydatkowania go na remont mieszkania, spłatę wcześniejszych długów lub koszty przeprowadzki. W tym zakresie nie są uzasadnione zarzuty podniesione w skardze.

W rozpatrywanej sprawie miał zatem zastosowanie art. 8 ust. 11 ustawy

o pomocy społecznej. Nie miał zaś zastosowania art. 8 ust. 12 tej ustawy, bo uzyskany przez małżonków K. jednorazowy dochód ze zbycia nieruchomości nie był dochodem za konkretny okres czasu, a okoliczność ta nie jest sporna.

Poza sporem jest także to, że jednorazowy dochód uzyskany ze sprzedaży nieruchomości położonej w O. przekracza pięciokrotnie kwotę kryterium dochodowego rodziny i to także przy porównywaniu tego kryterium do poszczególnych rat uzyskanych ze sprzedaży nieruchomości, czyli kwoty 10.000,00 zł uzyskanej

w czerwcu 2015 r. i kwoty 109.000,00 zł uzyskanej w lipcu 2015 r. Pięciokrotność tego kryterium to kwota 4.560,00 zł w okresie do końca lipca 2015 r. (456,00 zł ×2×5). Sporny jednorazowy dochód został niewątpliwie uzyskany w okresie w skazanym w art. 8 ust. 11 ustawy o pomocy społecznej i niewątpliwie rozliczony w równych częściach na 12 kolejnych miesięcy przekroczył znacznie kryterium dochodowe dwuosobowej rodziny w okresie od 1 lipca do 31 lipca 2015 r.

Jednakże pomimo dokonania przez organy prawidłowej analizy w zakresie ustalenia, że w okresie korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych

ze środków publicznych skarżąca uzyskała dodatkowy dochód istotnie wpływający

na jej sytuację majątkową, a przez to na utratę prawa do korzystania z tych świadczeń, wydane w sprawie decyzje naruszają prawo, co powoduje konieczność ich eliminacji, mimo braku podniesionych w tym zakresie w skardze zarzutów.

Z treści art. 54 ust. 9 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych jasno wynika, iż zaistnienie w okresie przysługiwania prawa do świadczeń opieki zdrowotnej potwierdzonych w decyzji wójta (burmistrza, prezydenta) zmiany w sytuacji faktycznej polegającej na uzyskaniu dodatkowego dochodu powodującego przekroczenie kryterium dochodowego, o którym mowa wyżej, uzasadnia stwierdzenie wygaśnięcia takowej decyzji, co wymaga uprzedniego wszczęcia nowego postępowania administracyjnego w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia decyzji. Decyzja stwierdzająca wygaśnięcie wcześniejszej decyzji stwierdzającej istnienie prawa jest bowiem decyzją w nowej sprawie, odrębnej od tej,

w której zapadła decyzja, której wygaśnięcie jest stwierdzane.

Poprzez odesłanie w art. 54 ust. 9 ustawy do okoliczności, o których mowa

w ust. 10 tego samego artykułu ustawodawca przesądził w sposób jednoznaczny,

iż przesłanką stwierdzenia wygaśnięcia decyzji potwierdzającej prawo do świadczeń opieki zdrowotnej jest istotna zmiana sytuacji majątkowej lub dochodowej świadczeniobiorcy w okresie od dnia złożenia wniosku do dnia upływu dziewięćdziesięciodniowego okresu przysługiwania prawa do świadczeń.

Powyższe oznacza, iż wystąpienie zdarzenia o jakim mowa w hipotezie normy zawartej w art. 54 ust. 9 ustawy (to jest m. in., jak w tej sprawie, uzyskanie dodatkowego dochodu powodujące przekroczenie kryterium dochodowego) w okresie, na który potwierdzono prawo do świadczeń opieki zdrowotnej, każdorazowo uzasadniać będzie wyłącznie wszczęcie z urzędu postępowania w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia decyzji, a nie jakiegokolwiek innego trybu weryfikacji decyzji ostatecznych, w tym w szczególności postępowania wznowieniowego.

Regulacja zawarta w art. 54 ust. 9 ustawy dnia 27 sierpnia 2004 r.

o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych stanowi bowiem przepis szczególny znajdujący zastosowanie wyłącznie w sprawach dotyczących potwierdzenia prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanej

ze środków publicznych i jako taki wyłącza w zakresie objętym hipotezą zawartej nim normy prawnej stosowanie przepisów o charakterze generalnym, w tym przepisów K.P.A.

Normatywna zawartość art. 54 ust. 9 ustawy stanowi także wyraz racjonalności prawodawcy, albowiem pozwala ona organowi zareagować na zmiany w sytuacji faktycznej świadczeniobiorcy także wtedy, gdy decyzja o potwierdzeniu prawa

do świadczeń nie uzyskała jeszcze przymiotu ostateczności, albowiem stwierdzenie wygaśnięcia decyzji dotyczyć może zarówno decyzji ostatecznych jak i nieostatecznych, zaś wznowienie postępowania wyłącznie decyzji ostatecznych.

Odnosząc te rozważania do realiów rozpatrywanej sprawy należy stwierdzić,

że w sytuacji, gdy organ uzyskał informacje o uzyskaniu przez skarżącą dodatkowego dochodu powodującego przekroczenie kryterium dochodowego uprawniającego

do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych powinien wszcząć postępowanie na podstawie wskazanego art. 54 ust. 9 ustawy,

czyli postępowanie w sprawie stwierdzenia częściowego (co do miesiąca lipca 2015 r.) wygaśnięcia decyzji z dnia 21 kwietnia 2015 r. potwierdzającej M.K. prawo do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, o którym to wszczęciu M.K. powinna zostać powiadomiona stosownie do art. 61 ust. 4 K.P.A., a nie postępowanie wznowieniowe na podstawie art. 145 §1 pkt 5 K.P.A., jak organ uczynił postanowieniem z dnia 30 listopada 2017 r.

Postępowanie wznowieniowe w sprawie mogłoby być zasadnie wszczęte jedynie, gdyby organ uzyskał informację, iż skarżąca uzyskała dodatkowy dochód powodujący przekroczenie kryterium dochodowe jeszcze przed wydaniem decyzji stwierdzającej istnienie prawa do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych

ze środków publicznych i okoliczność ta nie byłaby znana organowi w chwili wydawania takiej decyzji.

W rozpatrywanej sprawie nie wiadomo dlaczego organ pierwszej instancji wznawiał postępowanie, bowiem decyzja Prezydenta Miasta P. z dnia

[...] została wydana bez powołania się na przepisy regulujące tryb wznowieniowy. Jednakże decyzja ta jest błędna głównie dlatego, że organ powołując się na art. 163 K.P.A. i na art. 106 ust. 5 (w uzasadnieniu) ustawy o pomocy społecznej, po pierwsze zastosował rozwiązanie polegające na częściowej zmianie wcześniejszej decyzji, zamiast stwierdzeniu jej wygaśnięcia, a więc tryb nieprzewidziany przez ustawodawcę w tego rodzaju sprawach, co wynika z treści art. 54 ust. 9, a po drugie, powołał się na przepis nie mający zastosowania w tej sprawie, czyli na art. 106 ust. 5

(w uzasadnieniu) ustawy o pomocy społecznej. Błąd ten został powielony przez organ odwoławczy, który zaakceptował i treść decyzji organu pierwszej instancji i powołane podstawy prawne. Oczywistym jest, że organy administracji działające na podstawie przepisów prawa, do czego są zobowiązane m.in. art. 6 K.P.A., nie mogą stosować trybu postępowania i sposobu rozstrzygania sprawy niezgodnego z prawem., a więc jak w tej sprawie nie mogą pomijać trybu przewidzianego w art. 54 ust. 9 ustawy

o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Należy bowiem wskazać, że istnieje różnica pomiędzy decyzją zmieniającą wcześniejszą decyzję a decyzją stwierdzającą wygaśnięcie wcześniejszej decyzji.

Z uwagi na powyższe należało uchylić zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą

ją decyzję organu pierwszej instancji na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

(tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302). O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200

i art. 205 § 2 tej ustawy oraz § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego

z urzędu (Dz.U. z 2016 r., poz. 1715 ze zm.).

IB