Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 167/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2017-05-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 81c ust. 2
journal: Dz.U. 2016 poz 290
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Władysław Kulon (sprawozdawca) Sędziowie: Sędzia WSA Mieczysław Górkiewicz Sędzia NSA Zygmunt Wiśniewski po rozpoznaniu w Wydziale II w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 maja 2017 r. sprawy ze skargi A. T. na postanowienie D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku dostarczenia oceny technicznej samowolnie wykonanych robót budowlanych polegających na przebudowie instalacji gazowej w budynku mieszkalnym oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Przystępując do orzekania Sąd przyjął następujący stan faktyczny i prawny sprawy wynikający z przedłożonych łącznie ze skargą akt administracyjnych.

Wnioskiem z dnia 30 maja 2016 A.T. zawiadomiła Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w D., (dalej – PINB), o dokonaniu przez Zakład Gospodarki Mieszkaniowej w P. rozbudowy przyłącza gazowego i sieci instalacji gazowej wewnętrznej i zewnętrznej w budynku przy ul. [...] w P.. Organ nadzoru budowlanego I instancji przeprowadził kontrolę i oględziny przedmiotowej nieruchomości, a w ramach tych czynności ustalił, że w przedpokoju mieszkania A.T. biegnie rura instalacji gazowej. Instalacja poprowadzona jest przez ścianę do korytarza wspólnego znajdującego się za ścianą przedpokoju A.T.. W korytarzu na parterze przy wejściu do budynku znajduje się licznik gazowy A.T., który został przeniesiony z przedpokoju mieszkania. Zakład Gospodarki Mieszkaniowej w P. w marcu 2015 r., jako zarządzający budynkami mieszkalnymi nr 2 i nr 2a, dokonał przebudowy instalacji gazowej, przenosząc licznik A.T. z mieszkania na zewnątrz do korytarza, nie uzyskując na wykonanie przedmiotowych robót stosownego pozwolenia od właściwego organu.

W dniu [...] r. PINB wydał postanowienie nr [...], którym podając w podstawie prawnej art. 81c ust. 2 ustawy Prawo budowlane (tj. Dz.U. z 2016 r., poz. 290 ze zm.) oraz art. 123 Kodeksu postępowania administracyjnego (j.t. Dz.U. z 2016 r., poz. 23 ze zm. – dalej – k.p.a.), nałożył na współwłaścicieli budynku mieszkalnego przy ul. [...] w P.: Gminę P., T.Sz., A.T. oraz J.W., obowiązek dostarczenia, w terminie do 31 grudnia 2016 r. oceny technicznej samowolnie wykonanych robót budowlanych, polegających na przebudowie instalacji gazowej w budynku mieszkalnym przy ul. [...] w P., sporządzonej przez osobę posiadającą uprawnienia instalacyjne, obejmujące zakres ww. robót, posiadającą aktualne zaświadczenie o przynależności do odpowiedniej izby samorządu zawodowego, zawierającej w szczególności:

- ocenę zgodności wykonanych robót budowlanych z obowiązującymi przepisami w tym techniczno-budowlanymi i zasadami wiedzy technicznej, w szczególności z wymaganiami określonymi w Rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. z 2002 r., nr 75, poz. 690) oraz wymogami określonymi w art. 5 i art. 10 ustawy Prawo budowlane;

- ocenę wpływu wykonanych samowolnie robót budowlanych na bezpieczeństwo ludzi i budynku;

- ewentualny zakres niezbędnych robót, celem doprowadzenia ww. robót do stanu zgodnego z przepisami.

Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ przytoczył regulacje prawa materialnego dotyczące konieczności uzyskania pozwolenia na budowę oraz katalog robót zwolniony z tego obowiązku pod warunkiem dokonania zgłoszenia zamiaru wykonania robót właściwemu organowi. Następnie przytoczono także legalne definicje budowy i robót budowlanych.

Oceniając zrealizowaną inwestycję PINB w D. zakwalifikował ją jako przebudowę poprzez uwzględnienie zapisu art. 3 pkt 7a ustawy Prawo budowlane definiującego to pojęcie. Zdaniem organu wykonane roboty stanowią przebudowę, gdyż w wyniku wykonanych robót budowlanych zmieniły się parametry użytkowe i techniczne lokalu mieszkalnego należącego do A.T., w zakresie instalacji gazowej. Zmiana tych parametrów polega na tym, że licznik gazowy z mieszkania został przeniesiony na zewnątrz tego lokalu mieszkalnego, co spowodowało również konieczność poprowadzenia instalacji gazowej inaczej niż przebiegała ona przed wykonaniem robót budowlanych.

Po zacytowaniu treści art. 81c ust. 2 ustawy Prawo budowlane uprawniającego do nałożenia obowiązku dostarczenia w określonym terminie odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz PINB wyjaśnił, że wobec samowolnego wykonania robót powstały uzasadnione wątpliwości co do prawidłowości ich wykonania i ich zgodności z obowiązującymi przepisami. Za konieczne uznano dokonanie oceny czy instalacja gazowa została wykonana prawidłowo, zgodnie z obowiązującymi przepisami pod względem zastosowanych materiałów, połączeń i sprawności; czy zastosowano materiały budowlane dopuszczone do stosowania w budownictwie. Kolejnym argumentem za nałożeniem obowiązku był brak możliwości dokonania jednoznacznej oceny w powyższym zakresie przez organ w trakcie oględzin oraz wymóg przeprowadzenia specjalistycznych sprawdzeń i obliczeń oraz sprawdzenia ich wyników z wymaganiami obowiązujących przepisów techniczno-budowlanych, a w szczególności dotyczących norm projektowania. Za konieczne uznano także dokonanie oceny zgodności wykonanych robót budowlanych z obowiązującymi przepisami, w tym techniczno-budowlanymi i zasadami wiedzy technicznej, oceny zgodności wykonanych robót budowlanych z wymogami określonymi w art. 5 i art. 10 ustawy Prawo budowlane oraz ich wpływu na bezpieczeństwo dla ludzi i budynku.

Na koniec organ I instancji zwrócił uwagę, że sporządzenie przedmiotowej oceny wymaga od sporządzającego odpowiedniego doświadczenia i sprzętu badawczego, zaś wykonanie jej przez podmiot inny niż sam organ przyczyni się do zachowania bezstronności.

Nie godząc się z wydanym postanowieniem A.T. złożyła na nie zażalenie wnosząc o jego uchylenie jako wydanego z naruszeniem prawa i krzywdzącego dla niej. Treść wniesionego środka zaskarżenia sprowadza się do wyjaśnienia, że A.T. zrealizowała, jak podaje ,,swoją instalację gazową" zgodnie z prawem. Instalacja ta była szczelna i nie wymagała przebudowy. Zdaniem autorki zażalenia obowiązek sporządzenia oceny i koszty z tym związane winny obciążać Zakład Gospodarki Mieszkaniowej w P.. Konieczność takiego wyboru adresata nakazu A. T. uzasadnia faktem, że to zarządca przeprowadził samowolne roboty budowlane. Na przebudowę instalacji nie wyrażała zgody, zaś na skutek robót jej licznik został przełożony w miejsce, do którego nie ma dostępu. Żąda ona nadto przeniesienia licznika w dotychczasowe miejsce. To autorka zażalenia uważa się za osobę pokrzywdzoną, której zresztą grożono wstrzymaniem dostawy gazu w okresie zimowym.

W dniu [...] r. D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej – DWINB) wydał postanowienie nr [...], którym przyjmując w podstawie prawnej art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchylił zaskarżone postanowienie w części dotyczącej terminu wykonania obowiązku w nim nałożonym i w tym zakresie określił nowy termin na jego wykonanie do dnia 31 marca 2017 r., a w pozostałej części utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu postanowienia drugoinstancyjnego zrelacjonowano przebieg dotychczasowego postępowania oraz wskazano zasadnicze elementy rozstrzygnięcia PINB w D.. W ramach własnych rozważań organ II instancji przeprowadził analizę art. 81 c ust. 2 ustawy Prawo budowlane z oceną zaistnienia niezbędnych przesłanek umożliwiających jego zastosowanie. Jednocześnie DWINB zwrócił uwagę na uprawnienie organu skierowania zawartego w art. 81c ust. 2 omawianej ustawy nakazu do inwestora, właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego. Same okoliczności warunkujące zastosowanie tego przepisu zostały poparte poglądami zaczerpniętymi z orzeczeń sądów administracyjnych. W tym zakresie szczególny akcent organ II instancji położył na konieczność wykazania wątpliwości co do jakości wykonanych robót budowlanych. Według organu II instancji PINB w D. wykazał istnienie uzasadnionych wątpliwości co do prawidłowości wykonania oraz zgodności z obowiązującymi przepisami samowolnie zrealizowanych robót w obrębie instalacji gazowej. Organ I instancji zmierzał do ustalenia czy instalacja gazowa została wykonana prawidłowo, zgodnie z obowiązującymi przepisami pod względem zastosowanych materiałów, połączeń i sprawności, czy zastosowano materiały budowlane dopuszczone do stosowania w budownictwie, a sam organ podczas oględzin nie był w stanie dokonać jednoznacznej oceny w tym zakresie.

Kolejnym zagadnieniem, na które położono nacisk w uzasadnieniu postanowienia drugoinstancyjnego była sprawa wpływu wykonanych robót na bezpieczeństwo dla ludzi i budynku, co dodatkowo uzasadniało wydany nakaz. Nie zgodził się natomiast DWINB z twierdzeniami zamieszczonymi w zażaleniu dotyczącymi nieprawidłowego nałożenia obowiązku dostarczenia oceny technicznej samowolnie wykonanych robót budowlanych na współwłaścicieli budynku mieszkalnego przy ul. [...] w P., a nie na Zakład Gospodarki Mieszkaniowej w P. jako zarządcę nieruchomości. Zdaniem organu II instancji Zakład Gospodarki Mieszkaniowej w P. nie posiada przymiotu strony w prowadzonym postępowaniu administracyjnym, gdyż jest to zakład budżetowy, który nie posiada osobowości prawnej. Zgodnie z art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali, właściciele lokali mogą w umowie o ustanowieniu odrębnej własności lokali albo w umowie zawartej później w formie aktu notarialnego, określić sposób zarządu nieruchomością wspólną, a w szczególności mogą powierzyć zarząd osobie fizycznej albo prawnej. W związku z tym wspólnota może być reprezentowana jedynie przez osobę fizyczną lub prawną. Takich wymogów Zakład Gospodarki Mieszkaniowej w P. nie spełnia, ponieważ nie posiada osobowości prawnej.

Względem braku zgody A.T. na wykonanie objętych postępowaniem robót budowlanych DWINB wyjaśnił, iż są to zagadnienia pozostające w kompetencji sądów powszechnych.

W skardze jaką A.T. wywiodła na postanowienie organu II instancji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wniesiono o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz ,,nieobciążanie skarżącej kosztami postępowania, gdyż wystąpiła ona na drogę sądową nie z własnej winy lecz ze względu na samowolę budowlaną jaką popełnił zarządca nieruchomości". W stosunku do oprotestowanego postanowienia podniesiono zarzut nierozpoznania istoty sprawy oraz błędnej wykładni i zastosowania normy prawnej, ,,która sankcjonuje bezprawie w majestacie prawa narażając skarżącą A.T. na zagrożenie życia i bezpieczeństwa w wyniku popełnionej samowoli budowlanej przez Zarządcę Nieruchomości Zakład Gospodarki Mieszkaniowej w P. polegającej na przebudowie wewnętrznej instalacji gazowej wewnątrz mieszkania skarżącej A.T. – zrobionej bez jej zgody i wiedzy oraz wymuszenie na niej wyniesienia licznika gazowego na zewnątrz przez firmę wykonującą samowolę budowlaną na zlecenie Zarządcy Nieruchomości".

W szczegółowych motywach skargi jej autorka wyjaśniła, iż własną instalację gazową wykonała zgodnie z projektem budowlanym, natomiast wspólna instalacja gazowa była nieszczelna i zarządca dokonał jej rozbudowy w sposób zagrażający mieszkańcom. Z tej przyczyny interweniowała w nadzorze budowlanym. W dalszej części skargi opisano przebieg postępowania administracyjnego prowadzonego w sprawie i wydane w jego toku rozstrzygnięcia. Zaznaczono, że w trakcie postępowania odwoławczego wystąpiła nieszczelność instalacji w części rozbudowanej przez zarządcę, co skutkowało ulatnianiem się gazu. W dniach 29 grudnia 2016 r. do 5 stycznia 2017 r. skarżąca zleciła na własny koszt dokonanie naprawy, w ramach której doszło do przeniesienia licznika gazowego na zewnątrz mieszkania ,,tam gdzie zgodnie z projektem budowlanym winien był się znajdować". O zdarzeniu został poinformowany PINB w D., lecz według skarżącej sytuacja uległa zmianie i ,,jej instalacja gazowa" została naprawiona w trybie awaryjnym. Wobec zmiany sytuacji zmieniła się także podstawa sporządzenia i wydania opinii. Skarżąca uważa, że koszty sporządzenia opinii powinien ponieść zarządca, ponieważ ,,to w wyniku jego arogancji, niechlujstwa i naruszenia prawa budowlanego doszło do takiej sytuacji – tj. samowoli budowlanej". Wyjaśniła ona także, że nie powinna ponosić kosztów materialnych, gdyż to jej została wyrządzona szkoda materialna znacznych rozmiarów i nie powinna ponosić kosztów bezprawnych działań zarządcy.

Autorka skargi poinformowała Sąd, że jej instalacja była sprawna i posiadała odbiory, natomiast zarządca bez jej zgody i wiedzy dokonał rozbudowy instalacji do czego się przyznał. W załączeniu skargi przedłożono kopie dokumentów związanych ze sprawą.

W odpowiedzi na skargę DWINB wniósł o jej oddalenie informując, że po zapoznaniu się ze skargą nie znalazł podstaw do uchylenia rozstrzygnięcia.

W dniu 28 marca 2017 r. do Sądu wpłynęło pismo skarżącej, w którym ustosunkowała się ona do odpowiedzi na skargę. W kolejnych pismach procesowych skarżąca wnosiła o zasadzenie od organu kosztów postępowania, wnioskowała o przeprowadzenie dowodu z akt administracyjnych na okoliczność ponoszenia przez zarządcę odpowiedzialności za przebudowę instalacji gazowej oraz zasadności skierowania do niego obowiązku sporządzenia oceny technicznej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2014 r. poz. 1647 ze zm.) sąd sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem działalności administracji publicznej. Przedmiotem dokonywanej przez niego kontroli jest zbadanie, czy organy administracji w toku rozpoznania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Czyni to wedle stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania zaskarżonej decyzji. Po myśli zaś art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Zgodnie z art. 145 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.

Mając na uwadze powyższe, Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie jak i poprzedzające je postanowienie organu I instancji nie naruszają przepisów prawa w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 p.p.s.a., co powoduje, że skarga nie została uwzględniona.

Na wstępie wyjaśnić należy, że sprawa została rozpoznana w postępowaniu uproszczonym, bowiem zgodnie z art. 119 pkt 4 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Zaskarżone postanowienie należy do pierwszej z wymienionych kategorii, zatem dopuszczalne było rozpoznanie niniejszej skargi w postępowaniu uproszczonym i wydanie wyroku na posiedzeniu niejawnym.

Przedmiotem skargi jest postanowienie wydane na podstawie art. 81c ust. 2 ustawy Prawo budowlane nakładające na współwłaścicieli (w tym na skarżącą) budynku mieszkalnego zlokalizowanego przy ul. [...] w P. obowiązek sporządzenia i przedłożenia oceny technicznej. Zgodnie z powyższym przepisem organy administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego, w razie powstania uzasadnionych wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego, mogą nałożyć, w drodze postanowienia, na osoby, o których mowa w ust. 1 (uczestników procesu budowlanego, właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego), obowiązek dostarczenia w określonym terminie odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz. Koszty ocen i ekspertyz ponosi osoba zobowiązana do ich dostarczenia.

Właściwe organy administracji mogą żądać informacji i dokumentów, o których mowa w art. 81c ust. 2 ustawy Prawo budowlane, zarówno wtedy, gdy prowadzą postępowanie administracyjne, jak i niezależnie od prowadzonego postępowania administracyjnego. Przemawia za tym umieszczenie tego przepisu w rozdziale dotyczącym organów administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego. Taka decyzja ustawodawcy nadaje komentowanemu przepisowi ogólnego charakteru - środka służącego tym organom w każdym przypadku wykonywania nałożonych na nie obowiązków. Postanowienie wydane na jego podstawie ma charakter dowodowy. Ma ono, dostarczyć materiału dowodowego (ustaleń faktycznych) uzasadniającego podjęcie jednej z decyzji przewidzianych w Prawie budowlanym.

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 26 sierpnia 2009 r., (sygn. akt II OSK 1324/08 -LEX nr 1338939), stwierdził, że "postanowienie wydane na podstawie art. 81c ust. 2 ustawy Prawo budowlane ma charakter dowodowy, co oznacza, że postępowanie, w którym jest ono podejmowane, stanowi część innego, już toczącego się postępowania przewidzianego w ustawie - Prawo budowlane, bądź jest elementem wyjaśnienia przez organ okoliczności, które mogłyby uzasadnić wszczęcie takiego postępowania".

Przesłanką nałożenia obowiązków określonych w art. 81c ust. 2 ustawy Prawo budowlane jest powstanie uzasadnionych wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego. Organ obowiązany jest w takim przypadku wykazać istnienie uzasadnionych wątpliwości, czyli wykazać spełnienie ustawowej przesłanki w danym konkretnym stanie faktycznym. Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 21 czerwca 2016 r., sygn. akt II OSK 2542/14 (dostępny na http://orzeczenia.nsa.gov.pl) dla ustalenia czy spełniona została ustawowa przesłanka uzasadnionych wątpliwości, o której mowa w art. 81c ust. 2 ustawy Prawo budowlane istotne znaczenie może mieć sam rodzaj, charakter robót budowlanych, które zostały wykonane. W przypadku nieskomplikowanych robót, czy obiektów budowlanych, w szczególności takich które objęte są uproszczonym nadzorem, inspektor nadzoru budowlanego dokonując kontroli może być w stanie sam określić prawidłowość wykonanych robót. Pracownicy organów nadzoru budowlanego powinni co do zasady samodzielnie dokonywać ustaleń w przedmiocie stanu technicznego. Jeśli w wyniku tych ustaleń stwierdzone zostanie, że obiekt budowlany jest w nienależytym stanie technicznym pracownicy ci mogą również samodzielnie określać jakie czynności należy przedsięwziąć w celu doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu umożliwiającego jego bezpieczne użytkowanie.

Przepis art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego winien być stosowany wówczas, gdy wiedza pracowników organu nadzoru budowlanego nie jest wystarczająca do samodzielnego poczynienia ustaleń faktycznych niezbędnych do wydania rozstrzygnięcia (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 lutego 2009 r. sygn. akt II OSK 213/08). Dopóki zatem możliwe jest wyjaśnienie, dokonanie oceny sprawy w oparciu o uprawnienia wynikające z ust. 1, organ nie powinien korzystać z możliwości wynikających z ust. 2.

Odnosząc powyższe rozważania do oceny przedmiotowej sprawy zauważyć należy, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy stanowił podstawę do przyjęcia przez PINB w D., że samowolnie wykonane roboty budowlane polegające na przebudowie instalacji gazowej mogą być niezgodne z obowiązującymi przepisami i mogą stwarzać zagrożenia dla zdrowia i życia ludzkiego oraz bezpieczeństwa mienia. Zwrócić w tym miejscu należy uwagę, na fakt, że w uzasadnieniu postanowienia organ I instancji logicznie wyjaśnia, iż ustalenie kluczowych zagadnień w oparciu o przeprowadzone oględziny czy kontrolę staje się niemożliwe. PINB w D. konieczność sporządzenia oceny technicznej przez osobę posiadającą odpowiednie uprawnienia uzasadniał także możliwością prowadzenia badań czy koniecznością posiadania sprzętu badawczego.

Względem konieczności sporządzenia opinii technicznej wątpliwości zdaje się nie mieć nawet sama skarżąca. To przecież z jej inicjatywy wszczęto w sprawie postępowanie i to ona sama zwraca uwagę na istniejące zagrożenia, w tym nieszczelności instalacji, których awaryjną naprawę zlecała w ostatnim czasie na swój koszt. Wystarczającym zatem będzie spostrzeżenie, iż niewątpliwie stan techniczny instalacji gazowej oraz jej przebudowa bez sporządzonego wcześniej projektu budowlanego i uzyskanej decyzji o pozwoleniu na budowę w pełni uzasadniają zarówno interwencję służb nadzoru budowlanego jak też wydany nakaz. W ocenie Sądu powyższe ustalenia przesądzają, że w sprawie zaistniała przesłanka uzasadnionych wątpliwości co wykonanych samowolnie robót budowlanych pozwalająca na wydanie postanowienia w oparciu o art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego. W niniejszej sprawie tylko ocena dokonana przez osobę posiadającą specjalistyczne uprawnienia budowlane pozwoli na określenie rzeczywistego stanu technicznego przedmiotowej instalacji gazowej oraz wykonania jej zgodnie lub też niezgodnie z obowiązującymi przepisami.

Zaakcentowania wymaga, że skarżąca poczynając od zażalenia na postanowienie organu I instancji przez skargę i redagowane następnie w toku postępowania sądowoadministracyjnego pisma procesowe wyklucza prawidłowość skierowania nakazu do współwłaścicieli budynku, gdyż jej zdaniem ocenę stanu technicznego winien zlecić i ponieść koszty z tym związane zarządca. Sąd nie podzielił zarzutów skargi dotyczących tej materii z następujących przyczyn.

Przypomnieć przyjdzie, że w art. 81c ust. 1 Prawa budowlanego wskazane zostały podmioty, na które organ nadzoru budowlanego może nałożyć obowiązek, o którym mowa w ust. 2 tego przepisu. Z faktu, że podmioty te zostały wymienione w określonej kolejności nie można jednak wywodzić twierdzenia, iż organ nadzoru budowlanego ustalając, na który z tych podmiotów ma być nałożony obowiązek, musi brać pod uwagę tę kolejność. Użycie w art. 81c ust. 1 Prawa budowlanego łącznika "lub" oznacza, że ustawodawca formułując treść przepisu posłużył się alternatywą nierozłączną, co oznacza, iż dopuszczalny jest wybór między podmiotami wskazanymi w przepisie i rezygnacja z pozostałych możliwości. Co więcej, użycie przez ustawodawcę sformułowania "lub" oznacza, że organ administracji mógłby nałożyć obowiązek nie tylko na jeden z wymienionych w powyższym przepisie podmiotów, ale także na dwa podmioty, a nawet na wszystkie z nich. Ustawodawca nie wskazał przy tym żadnych kryteriów, jakimi powinien kierować się organ dokonując wyboru adresata omawianego obowiązku jednakże w sytuacji, gdy obowiązek może być nałożony na wiele podmiotów, organ może kierować się względami praktycznymi i racjonalnymi, wynikającymi z oceny, który z tych podmiotów lepiej zapewni wykonanie obowiązku, lub wobec którego można skuteczniej wyegzekwować jego wykonanie.

W kontrolowanej sprawie istotne znaczenie ma również to, że przedmiotem badania przez organ nadzoru budowlanego jest instalacja gazowa. Z całą pewnością instalacja gazowa co do zasady nie stanowi własności konkretnego lokatora lecz należy do elementów wspólnych obiektu budowlanego. Sama skarżąca dokonała swoistego rozróżnienia podając, że ,,moja" instalacja gazowa posiada odbiory i jest zgodna z prawem, zaś zarządcą, który dokonał samowolnej przebudowy instalacji winien, jak zdaje się zakładać skarżąca, odpowiadać za ,,jego" instalację. Wyjaśnić trzeba, że ustawodawca zakreślając szeroki katalog podmiotów jakim organ może nakazać określone działanie, poza samą egzekwowalnością czy wykonalnością nakazu, miał na uwadze także to, że organ nadzoru budowlanego nie posiada uprawnień do kształtowania między stronami stosunków natury cywilistycznej. Nie można z pola widzenia tracić realności istniejącego zagrożenia w postaci rozszczelniającej się instalacji gazowej przebudowanej zresztą bez stosownego pozwolenia. PINB w D. nałożył nakaz na wszystkich współwłaścicieli, którzy ze względu na właściwie pojęty własny interes w postaci zdiagnozowania nieprawidłowości i ustalenia sposobu ich eliminacji winni podjąć działanie nakierowane nie na kwestionowanie czy negowanie prawidłowości adresatów postanowienia lecz na wykonanie obowiązku w tym postanowieniu zawartego. Z drugiej strony nie jest wykluczone, że specjalista, któremu zostanie zlecone wykonanie oceny będzie musiał zbadać całą instalację i w tym celu musi mieć dostęp do wszystkich pomieszczeń, co gwarantują wyłącznie właściciele czy lokatorzy poszczególnych lokali. Z tej przyczyny kierowanie nakazu do współwłaścicieli ma logiczne uzasadnienie.

Dla składu orzekającego Sądu oczywistym jest, że treść art. 81c ust. 1 Prawa budowlanego pozwala na stwierdzenie, że obowiązek może być nałożony nie tylko na właściciela czy współwłaścicieli ale i na inwestora lub zarządcę. Skarżąca domaga się aby nakaz był skierowany do Zakładu Gospodarki Mieszkaniowej w P. jako inwestora i zarządcę. Aby jednak nałożyć obowiązek na inwestora należy brać pod uwagę fakt, że jest to możliwe jedynie w sytuacji, gdy w dacie orzekania posiada on uprawnienia do władania obiektem budowlanych, które pozwoliłyby mu na wykonanie nakazu. Organ II instancji zwrócił uwagę na to zagadnienie wykluczając aby zarządca posiadał tytuł prawny do nieruchomości, a więc inwestor nie legitymuje się prawem do dysponowania nieruchomością i nie może wykonać obowiązków sporządzenia opracowania, co może się wiązać z koniecznością dokonania kontroli (oględzin) obiektu i udzielania informacji uprawnionej do sporządzenia oceny technicznej osobie, których to działań inwestor, jako nieposiadający wyłącznego prawa do tej części obiektu nie będzie mógł wykonać.

Istotne z punktu widzenia twierdzeń skargi jest także to, że postanowienie, o którym mowa w art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego ma charakter dowodowy, nie kończy postępowania administracyjnego i nie przesądza kierunku rozstrzygnięcia zasadniczego. Nałożenie na współwłaścicieli obowiązków, o których mowa w art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego nie przesądza też o tym, że koszty związane ze sporządzeniem ekspertyzy mają ostatecznie ponosić współwłaściciele. W wyniku sporządzonej oceny technicznej lub w dalszym toku postępowania może zostać ustalone, że za zaistniały stan rzeczy wyłączną odpowiedzialność ponosi zarządca, wówczas właściciele poszczególnych lokali mogą dochodzić od niego zwrotu poniesionych wydatków w powództwie przed sądem powszechnym.

Odnośnie wniosków dowodowych skarżącej dotyczących przeprowadzenia dowodów z akt administracyjnych należy wyjaśnić, że Sąd orzeka właśnie w oparciu o przedłożone akta administracyjne, stąd niejako z urzędu dokonuje ich analizy i uwzględnia je w toku postępowania sądowoadministracyjnego. Nie jest jednak możliwe uczynienie zadość żądaniu dokonania oceny względem obciążenia kosztami oceny technicznej konkretnego podmiotu, o jakim mowa w art. 81c ust. 1 Prawa budowlanego. Podobnie jak organy administracyjne, sąd administracyjny działa w zakresie prawem mu przypisanych kompetencji. Rozliczenia finansowe pomiędzy współwłaścicielami części wspólnych obiektu budowlanego, czy też między współwłaścicielami a zarządcą nie należą do sfery administracyjnej lecz stanowią zagadnienie cywilistyczne, które władny jest rozpoznawać sąd powszechny na skutek wywiedzionego powództwa.

Mając powyższe na względzie, nie znajdując podstaw do eliminacji zaskarżonego postanowienia i postanowienia je poprzedzającego z obrotu prawnego na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.