Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1493/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2023-01-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 17  ust. 1  pkt 4
journal: Dz.U. 2022 poz 615
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Kiełkowski Sędziowie: Sędzia WSA Janusz Kasprzycki Sędzia WSA Mariusz Kotulski (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 30 stycznia 2023 r. sprawy ze skargi A. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia 11 lipca 2022 r. znak SKO.NP-4115-269/22 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia skargę oddala.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu decyzją z dnia 11.07.2022 r., znak: SKO-NP-4115-269/22, po rozpatrzeniu odwołania A. C. od decyzji organu I instancji z dnia 11.05.2022 r., o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad mężem J. C. - utrzymało ww. rozstrzygnięcie w mocy.

W podstawie materialnoprawnej decyzji wskazano m.in. art 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 17, art. 24, art. 25 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 615).

Decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w N. działający w imieniu Prezydenta Miasta N. decyzją z dnia 11.05.2022r., znak: [...], odmówił przyznania A. C. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy, w związku ze sprawowaniem opieki nad J. C.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ I instancji wyjaśnił, że wnioskodawczyni wniosła o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad swoim mężem J. C., który orzeczeniem nr [...] Rejonowej Komisji Lekarskiej z dnia 10.11.2021 r. został zaliczony do pierwszej grupy inwalidzkiej na trwale.

Organ administracyjny ustalił, że od września 2020 r. wnioskodawczyni sprawuje opiekę nad mężem J. C., z którym zawarła związek małżeński 27 marca 2021 r. Z akt sprawy wynika, że ww. cierpi na częste bóle kręgosłupa i ma kłopoty ze wstawaniem z łóżka w związku z miażdżycą tętnic kończyn dolnych, ma częste ataki lękowe, spadki poziomu cukru przy których wymaga natychmiastowej pomocy swojej żony. Obecnie nie jest w stanie samodzielnie się poruszać w obrębie własnego mieszkania, wymaga pomocy we wszystkich czynnościach dnia codziennego, tj.: przygotowywanie i podawanie zbilansowanych posiłków niezbędnych w tego typu schorzeniach, podawanie lekarstw, pomoc w higienie osobistej, pomoc w poruszaniu, utrzymywanie czystości otoczenia, umawianie wizyt lekarskich i wykupywanie lekarstw.

W swoim świadczeniu wnioskodawczyni podała, że nie podejmuje pracy w związku z koniecznością sprawowania opieki nad mężem, a opieka ta sprawowana jest całodobowo.

Ponadto organ wskazał, że z przedłożonych dokumentów wynika, iż wnioskodawczyni jest jedyną osobą w linii prostej, zobowiązaną do alimentacji w stosunku do J. C., która może sprawować nad nim opiekę.

Niezależnie od tych okoliczności, organ I instancji wskazał, że nie została spełniona przesłanka zawarta w art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych warunkująca otrzymanie wnioskowanego przez stronę świadczenia, albowiem osoba wymagająca opieki legitymuje się orzeczeniem zaliczającym go trwale do pierwszej grupy inwalidzkiej, a niepełnosprawność ta istnieje od 39 roku życia.

W odwołaniu od powyższej decyzji organu I instancji, A. C. zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, mające wpływ na wynik sprawy poprzez zastosowanie normy prawnej wyrażonej w art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez nie uwzględnienie okoliczności, iż wskutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, co determinuje naruszenie art. 190 ust. 1 Konstytucji RP.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu wskazaną na wstępie decyzją utrzymało rozstrzygnięcie organu I instancji w mocy.

Na wstępie uzasadnienia Kolegium zanegowało stanowisko prawne organu I instancji, co do treści powołanego przepisu prawa materialnego (art. 17 ust. 1b) w kontekście skutków omawianego wyroku Trybunału z dnia 21 października 2014 r, sygn. akt K 38/13. Mając to na uwadze wskazano, że okoliczność, iż niepełnosprawność osoby wymagającej opieki tj. J. C. (ur. 22.02.1957r.), zgodnie z załączonym do akt sprawy stosownym orzeczeniem, powstała w późniejszym okresie niż wymaga tego przepis art. 17 ust. 1b ustawy, nie może stanowić samoistnej przesłanki do uznania, iż osobie sprawującej opiekę nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego.

W dalszej części uzasadnienia organ II instancji podjął się ustalenia czy spełnione zostały pozostałe przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i nie występują przesłanki negatywne, które uniemożliwiałyby jego przyznanie.

Wskazano, że z załączonego do akt sprawy wywiadu środowiskowego przeprowadzonego z A. C. wynika, iż odwołująca sprawuje opiekę nad swoim mężem J. C. w miejscu zamieszkania. J. C. jest osobą wymagającą stałej pomocy osób drugich w podstawowych czynnościach pielęgnacyjnych, pracach domowych i poruszaniu się. Od 17 roku życia miał 5 przeprowadzonych operacji na udrożnienie żył w nogach z uwagi na problemy z poruszaniem się. Obecnie jeżeli wychodzi na zewnątrz to z drugą osobą, gdyż ma problemy z chodzeniem. Również z uwagi na depresję i stany lękowe zawsze musi być koło niego jakaś osoba, jest w stałym leczeniu z powodu cukrzycy insulinozależnej i musi stale kontrolować cukier. Wnioskodawczyni nie może podjąć jakiejkolwiek pracy, gdyż musi być przy mężu. Z oświadczenia wnioskodawczyni (oświadczenie z dnia 18.11.2021r., 05.05.2022r. oraz 06.05.2022r.) wynika, że zakres opieki, jaką sprawuje nad mężem to: przygotowywanie posiłków, podawanie leków, pomoc fizyczna przy przemieszczaniu się, pomoc przy korzystaniu z toalety i myciu, pomoc przy spacerach, pomoc przy ubieraniu i rozbieraniu się, wykonywanie zastrzyków z insuliny i mierzenie poziomu cukru , doprowadzanie na badania lekarskie, załatwianie spraw urzędowych, wizyty lekarskie i comiesięczne konsultacje. Opiekę nad mężem sprawuje od 01.09.2020 r.

W tym miejscu organ II instancji podkreślił fakt, że istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest zapewnienie dochodu i ubezpieczenia społecznego osobie, która sama nie może sobie tego zapewnić (zaprzestając wykonywania pracy lub jej nie podejmując), gdyż musi sprawować opiekę nad osobą niepełnosprawną w takim stopniu, który uniemożliwia jej zadbanie o własne potrzeby.

Z normy art. 17 ust. 1 ustawy wynika, że podstawową przesłanką, jaką musi spełnić osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne jest rezygnacja z pracy zarobkowej, spowodowana koniecznością sprawowania permanentnej opieki nad osobą bliską o określonym stopniu niepełnosprawności. Na równi z rezygnacją z zatrudnienia należy traktować niepodejmowanie pracy. Świadczenie pielęgnacyjne nie jest bowiem przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, gdyż wynika ona z prawnego i moralnego obowiązku, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Nie może być ono traktowane jako zastępcze źródło dochodu. Przepis art. 17 ust. 1 należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy.

W ocenie organu odwoławczego, w realiach przedmiotowej sprawy brak jest związku przyczynowego pomiędzy niepodejmowaniem przez odwołującą zatrudnienia, a koniecznością opieki nad osobą wymagająca opieki, albowiem opieka odwołującej nie ma charakteru tego rodzaju ażeby zmuszała ją do definitywnej rezygnacji z aktywności zawodowej.

SKO nie kwestionuje faktu sprawowania przez A. C. opieki nad mężem, to jednak z akt sprawy nie wynika, aby J. C. był osobą obłożnie chorą (leżącą) i wymagał stałego nadzoru ze strony opiekuna, bowiem opieka ta, jak sama strona oświadczyła sprowadza się do pomocy mężowi w czynnościach pielęgnacyjnych, ubieraniu, myciu się, przygotowywaniu posiłków, kontaktów z lekarzem, towarzyszeniu podczas wizyt i spacerów, podawaniu leków, insuliny, pomocy w przemieszczaniu się, mierzeniu poziomu cukru. A zatem są to czynności, które nie mogą być uznane za czynności wymagające całodobowej dyspozycyjności odwołującej. Ponadto odwołująca wskazała, że od 01.09.2020 r. do nadal sprawuje opiekę nad niepełnosprawnym mężem. Wskazać w tym miejscu należy, że obowiązek alimentacyjny A. C. wobec męża powstał w dniu 27.03.2021 r., bowiem w tym dniu jak wynika z odpisu skróconego aktu małżeństwa został zawarty związek małżeński J. C. z A. C. A zatem we wskazanym przez A. C. okresie nie istniał obowiązek alimentacyjny - nie byli oni małżeństwem.

Podsumowując, w ocenie organu odwoławczego, z powyższego wynika, iż zakres oraz rozmiar czasowy opieki sprawowanej przez odwołującą nad niepełnosprawnym mężem (osobą kontaktową, mająca problemy z poruszaniem) jest do pogodzenia z równoczesnym podjęciem zatrudnienia choćby w niepełnym wymiarze czasowym. Na podstawie przedstawionego materiału dowodowego nie sposób przyjąć, iż odwołująca stale i nieprzerwanie sprawuje osobistą opiekę nad niepełnosprawnym mężem, zatem nie wyczerpuje zakresu opieki wymaganej dla świadczenia pielęgnacyjnego, która jak już wcześniej wspomniano ma być trwała. Ponadto Kolegium wskazuje, że zakres sprawowanej przez odwołującą opieki nad niepełnosprawnym mężem jest tożsamy z zakresem opieki jaki odwołująca wskazała składając wniosek z dnia 15.04.2021 r. o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad mężem J. C. W aktach niniejszej sprawy znajduje się odpis sentencji wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 14.01.2022r., sygn. akt III SA/Kr 1302/21.

W skardze od powyższej decyzji SKO w Krakowie skarżąca zarzuciła naruszenie:

- przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.

1. art. 17 ust. 1 pkt 4 u.o.ś.r. poprzez przyjęcie, że faktyczne sprawowanie przez skarżącą opieki nad niepełnosprawnym i całkowicie niezdolnym do pracy, wymagającym stałej opieki nie jest wystarczające do uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na okoliczność, że brak jest związku przyczynowego między niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia a koniecznością opieki nad osobą wymagającą opieki, albowiem opieka skarżącej rzekomo nie ma charakteru zmuszającego ją do definitywnej rezygnacji z aktywności zawodowej, podczas gdy skarżąca z uwagi na konieczność sprawowania stałej opieki nad małżonkiem, nie ma możliwości podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej, nawet dorywczej lub w niepełnym wymiarze czasu pracy, ponieważ nie istnieje możliwość pozostawienia jej małżonka samego w domu bez opieki nawet przez kilka godzin w ciągu dnia (dotyczy się to również godzin nocnych);

- naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1.art. 7 kpa w zw. z art. 77 kpa w zw. z art. 80 kpa poprzez błędne rozpatrzenie i niewłaściwą ocenę materiału dowodowego polegającą na przyjęciu, że skarżąca ma możliwość podjęcia pracy zarobkowej, że brak jest związku przyczynowego pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia, a koniecznością opieki nad małżonkiem oraz że zakres i wymiar czasowy opieki jest do pogodzenia z równoczesnym podjęciem zatrudnienia, w sytuacji gdy prawidłowa ocena dokumentów zebranych w sprawie powinna doprowadzić do wniosku, że opieka sprawowana przez skarżącą nad jej małżonkiem na charakter całodobowy, stały, ciągły i trwały, bowiem dotyczy pomocy przy podstawowych czynnościach życiowych - a zatem powoduje konieczność definitywnej rezygnacji skarżącej z aktywności zawodowej, by móc sprawować należytą opiekę, zapewniającą minimum egzystencji i bezpieczeństwo jej małżonkowi w życiu codziennym;

2. art. 7 kpa w zw. z art. 77 kpa w zw. z art. 80 kpa poprzez błędne rozpatrzenie i niewłaściwą ocenę materiału dowodowego polegającą na przyjęciu, że zakres sprawowanej opieki nad niepełnosprawnym mężem jest tożsamy z zakresem opieki jaki wskazała składając wcześniejszy wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego i że WSA w Krakowie 14 stycznia 2022r. w sprawie pod sygn. akt III SA/Kr 1302/21 oddalił z tego powodu skargę skarżącej, podczas gdy okoliczność ta nie ma żadnego znaczenia dla niniejszej sprawy, gdyż stan faktyczny

(będący podstawą oddalenia skargi przez WSA) był odmienny niż obecnego, ponieważ wówczas sprawę rozpatrywano z uwzględnieniem orzeczenia komisji lekarskiej, w której było stwierdzone, że małżonek skarżącej nie wymaga opieki innej osoby - w przeciwieństwie do aktualnego orzeczenia, z którego wynika jasno, że małżonek skarżący wymaga stałej opieki;

3. art. 11 i art. 107 § 3 kpa z uwagi na brak adekwatnego uzasadnienia decyzji przejawiający się w niewyczerpującym i nieprzekonującym wyjaśnieniu motywów wydanego rozstrzygnięcia oraz na użyciu lakonicznych stwierdzeń o braku związku przyczynowo skutkowego i braku konieczności sprawowania stałego nadzoru skarżącej nad jej małżonkiem, bez wyjaśnienia dlaczego organ uznaje opisywaną opiekę skarżącej jako nietrwałą i niekonieczną;

4. nieuprawnione przyjęcie przez organ l instancji o niemożliwości zastosowania w sprawie wyroku TK z dnia 21 października 2014r., sygn. K 38/13, podczas gdy orzeczenia TK mają moc powszechnie obowiązującą, są ostateczne i winny być brane pod uwagę również podczas organy przy wydawaniu decyzji administracyjnych;

5. art. 138 § 1 pkt 1 kpa poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji, podczas gdy organ II instancji winien zaskarżoną decyzję uchylić w całości i orzec co do istoty sprawy lub przekazać sprawę do ponownego rozpoznania organowi l instancji.

Wobec podniesionych zarzutów, skarżąca wniosła o uchylenie wydanych w sprawie decyzji.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył co następuje:

Sąd orzekał w niniejszej sprawie w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, korzystając z przepisu art. 119 pkt 2 p.p.s.a., bowiem wniosek w tej sprawie złożyła strona skarżąca w skardze (k. 4 akt sądowych), a organ administracji publicznej w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu tego wniosku nie zażądał przeprowadzenia rozprawy.

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia jego nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd nie rozstrzyga sprawy administracyjnej merytorycznie, lecz ocenia zgodność aktu z przepisami prawa.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z powołanym w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji przepisem art. 17 ust.1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Jak wyżej wskazano, z powołanego art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika, że jednym z wymogów uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej albo niepodejmowania zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Zatem przesłanką ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest faktyczna rezygnacja/niepodejmowanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, będąca w związku przyczynowym z koniecznością sprawowania opieki nad chorym członkiem rodziny. Istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest bowiem zapewnienie odpowiednich świadczeń dla członków rodzin osób niepełnosprawnych, którzy poświęcając się dla najbliższych rezygnują z zatrudnienia, aby stale się nimi opiekować. Treść art. 17 ust. 1 u.ś.r. jednoznacznie wskazuje, że nie każda rezygnacja lub niepodejmowanie zatrudnienia jest podstawą do przyznania świadczenia, ale tylko taka, której celem jest sprawowanie opieki. W związku z powyższym musi istnieć wyraźny i bezpośredni związek między rezygnacją bądź niepodejmowaniem zatrudnienia, a sprawowaniem opieki nad osobą wskazaną w ustawie.

Rację należy przyznać Kolegium, które uznało, że odmowę przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego uzasadnia brak związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy sprawowaną przez skarżącą opieką nad niepełnosprawnym mężem a rezygnacją przez nią z podjęcia zatrudnienia lub jego niepodejmowaniem.

Z akt sprawy wynika, że zakres opieki sprawowanej przez skarżącą obejmuje: przygotowywanie posiłków, podawanie leków, pomoc fizyczna przy przemieszczaniu się z łóżka na krzesło i z powrotem, pomoc przy korzystaniu z toalety i myciu, pomoc przy spacerach, pomoc przy ubieraniu i rozbieraniu się, wykonywanie zastrzyków z insuliny i mierzenie poziomu cukru, doprowadzanie na badania lekarskie, załatwianie spraw urzędowych, wizyty lekarskie i comiesięczne konsultacje.

W ocenie Sądu, większość wskazanych powyżej czynności jest wykonywana również przez osoby pracujące w każdej rodzinie, której członkiem jest osoba w podeszłym wieku lub małoletni, a ich zakres sprowadza się do prowadzenia gospodarstwa domowego. Zaznaczenia też wymaga, że część z tych czynności (takich jak: doprowadzanie na badania lekarskie, załatwianie spraw urzędowych, wizyty lekarskie i comiesięczne konsultacje) nie jest wykonywanych codziennie.

Zgodzić się należy z organem II instancji, że czynności polegające na pomocy w codziennej higienie osobistej, myciu, podaniu leków (wykonywaniu zastrzyków z insuliny i pomiarze poziomu cukru), posiłków oraz pomocy przy spacerach czy dostaniu się do lekarza nie są czynnościami oznaczającymi stałą lub długotrwałą opiekę innej osoby w rozumieniu art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych uniemożliwiającą podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia, choćby na część etatu, bowiem przy odpowiedniej organizacji mogą być wykonywane przed lub po pracy (zob. wyrok NSA z 16 kwietnia 2021 r., I OSK 2859/20).

Niewątpliwie zatem zakres i rodzaj sprawowanej przez nią opieki nad mężem nie wyklucza, możliwości podjęcia przez nią zatrudnienia, choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd podzielił w niniejszej sprawie stanowisko SKO, że sprawowanie przez skarżącą opieki nad osobą niepełnosprawnym mężem nie koliduje z wykonywaniem pracy lub potencjalnym podjęciem zatrudnienia, a co za tym idzie Kolegium prawidłowo przyjęło, że w sprawie występuje brak podstaw do przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na brak wskazanego wyżej związku przyczynowo - skutkowego między sprawowaną opieką a rezygnacją (niepodejmowaniem) z zatrudnienia przez skarżącą.

Sąd nie kwestionuje przy tym złego stanu zdrowia męża skarżącej i konieczności udzielenia mu przez skarżącą wsparcia w codziennych czynnościach, te kwestie bezspornie potwierdza bowiem wskazane orzeczenie lekarskie z 10 listopada 2021 r. (k. 2 a.a.). Niemniej jednak - wbrew zarzutom skargi - nie sposób odmówić racji Kolegium, że sama konieczność sprawowania opieki nie stanowi w świetle art. 17 ust. 1 u.ś.r. samodzielnej podstawy do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Odnosząc się bowiem do celu istnienia świadczenia pielęgnacyjnego, prawidłowo Kolegium podniosło, że system świadczeń rodzinnych został tak skonstruowany, aby rekompensować utratę dochodów z powodu konieczności pielęgnacji członka rodziny wymuszającej rezygnację lub niepodejmowanie zatrudnienia. Oznacza to tym samym, że wnioskujący musi sprawować stałą opiekę nad osobą niepełnosprawną i być jej niezbędny w tak znacznym wymiarze, że w związku z tym rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a między obiema tymi okolicznościami zachodzi bezpośredni związek przyczynowo-skutkowy. Niewątpliwie pomiędzy sprawowaną przez skarżącą opieką a niepodejmowaniem zatrudnienia nie istnieje związek przyczynowo - skutkowy, co też trafnie wywiodło Kolegium, wskazując, że w tym stanie sprawy odmowa przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad mężem jest w pełni uzasadniona.

W nawiązaniu do podniesionego w skardze zarzutu naruszenia art. 17 ust. 1 uś.r. należy jeszcze raz wyjaśnić, że możliwość uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego nie wynika z faktu wykonywania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem lekarskim o określonej treści, której nie mogą negować organy administracji publicznej, ale z konieczności rezygnacji z zatrudnienia bądź podjęcia pracy zarobkowej z uwagi na niemożność pogodzenia ich z prawnym i moralnym obowiązkiem opieki nad osobą niepełnosprawną. W tym też kierunku prowadzone było w sprawie postępowanie dowodowe przez Kolegium. Jak zasadnie akcentuje się w wyrokach sądów administracyjnych, rolą organów orzekających w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego nie jest weryfikacja samej potrzeby zapewnienia osobie niepełnosprawnej pomocy innych osób (w tej kwestii wiążąco wypowiada się właściwy organ w orzeczeniu o stopniu niepełnosprawności) ale weryfikacja zakresu tej pomocy pod kątem wystąpienia sygnalizowanych wyżej przesłanek z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 22 czerwca 2022 r., sygn. akt II SA/Gd 398/22).

Z uwagi na powyższe, organ II instancji dokonał prawidłowej wykładni art. 17 ust. 1 u.ś.r. oraz prawidłowo odmówił stronie ustalenia prawa do wnioskowanego świadczenia z uwagi na niepełnienie wszystkich przesłanek warunkujących przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.

W nawiązaniu do dalszej argumentacji skargi ukierunkowanej na wykazanie, że opieka nad osobą niepełnosprawną może przybierać formę codziennej troski o zapewnienie osobie niepełnosprawnej podstawowych potrzeb, trzeba odnotować, że codzienne wielogodzinne świadczenie pomocy w prowadzeniu gospodarstwa domowego i sprawowanie opieki może stanowić przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, o ile nie pozwala na podejmowanie pracy zarobkowej. Są to okoliczności, które wymagają każdorazowo dokładnego sprawdzenia i uzasadnienia (wyrok NSA z 7 sierpnia 2019 r. I OSK 4023/18).

Podsumowując należy wskazać, że skarżąca może zorganizować czynności pielęgnacyjno-opiekuńcze wobec męża godząc je z zatrudnieniem lub inną pracą zarobkową chociażby w minimalnym wymiarze. Część czynności, które wykonuje skarżąca, można wykonywać przed pracą lub po pracy. Czynności związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego (tj. np. przygotowywanie posiłków, podawanie lekarstw, doprowadzanie na badania lekarskie, załatwianie spraw urzędowych) mogą być wykonywane również poza godzinami zatrudnienia, tak jak to się odbywa w szeregu gospodarstw domowych, w których pod opieką pracujących pozostają chociażby małoletnie dzieci lub osoby starsze. Zatem w ocenie Sądu, zebrany w sprawie materiał dowodowy był wystarczający dla stwierdzenia, że skarżąca - z uwagi na zakres i rozmiar czynności, jakie wykonuje względem męża - ma możliwość podjęcia pracy choćby zdalnej czy w minimalnym zakresie. Zdaniem Sądu, zaskarżone rozstrzygnięcie zostało oparte na prawidłowej analizie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, który pozwolił na ustalenie istotnych okoliczności sprawy, tj. zakresu i rozmiaru sprawowanej przez skarżącą opieki. W sprawie nie doszło również do naruszania wskazanych w skardze norm prawa materialnego oraz przepisów postępowania, które mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a. orzekł jak wyroku