Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 1147/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2012-06-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 39 ust. 1
journal: Dz.U. 2009 nr 175 poz 1362
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga - Gajewska Sędzia WSA Andrzej Matan Protokolant Paulina Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 czerwca 2012 r. sprawy ze skargi D. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją Prezydenta Miasta C. z dnia [...] r. skierowaną do D.G. odmówiono wymienionej przyznania świadczenia w postaci zasiłku celowego na drobne naprawy dachu na kwotę 1000,00 zł..

W uzasadnieniu decyzji omówiono przepisy ustawy o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004 r. (Dz. U. Nr 175 , poz.1362 ze zm.) regulujące zasady przyznawania świadczeń z pomocy społecznej. Podniesiono, że w toku postępowania ustalono, że D.G. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem i trójką dzieci. Wniosek został złożony w dniu 31.08.2009 r., a dochód rodziny z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku VII/2009r. wyniósł 909 zł., a zatem nie przekroczył kryterium dochodowego wynoszącego dla rodziny pięcioosobowej 1755 zł.. Wskazano, ze wystąpiły także przesłanki do udzielenia pomocy, a mianowicie niepełnosprawność i przewlekła choroba.

Nadmieniono, iż podczas wizyty w miejscu zamieszkania strony sporządzono protokół z dokonania oględzin stanu technicznego ścian i sufitu. W toku oględzin ustalono, iż w dwóch pokojach na piętrze które są użytkowane występują widoczne zacieki na suficie oraz w pokoju na parterze. Ponadto są widoczne zacieki na sufitach i ścianach również w łazience i w pokojach ,które nie są użytkowane. Podkreślono, że z informacji uzyskanych od strony wynika, że dom zastał zakupiony około 10 lat temu do kapitalnego remontu. Jednakże z braku środków finansowych ściany i sufity zostały tylko odświeżone. Mąż strony wskazał, że w 2000 roku została dokonana renowacja dachu-uzupełnienie na fragmentach dachu za pomocą papy. Dach nie został w całości wyremontowany. Drzwi do pomieszczeń są tylko w jednej łazience, natomiast z pokoji i kuchni zostały zdemontowane i założone do pomieszczeń w piwnicy. Za drzwi w pomieszczeniach użytkowanych służą zasłony z materiału. Dom jest ubezpieczony.

Organ wskazał, ze strona zakupiła dom w stanie do kapitalnego remontu, którego nie dokonała, stąd tez powstają zacieki na sufitach i ścianach. Po dokonaniu oględzin organ uznał ,iż renowacja ścian i sufitów nie stanowi koniecznej naprawy bez przeprowadzenia której przebywanie w domu stanowi zagrożenie dla rodziny, ma jedynie na celu podniesienie walorów estetycznych wnętrza domu. Celem zaś pomocy społecznej jest zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych, a do takowych nie sposób zaliczyć remontu domu, który został zakupiony do kapitalnego remontu, którego nie dokonano. Ponadto wskazano, ze strona winna najpierw zwrócić się do ubezpieczyciela z z wnioskiem o wydanie opinii – oceny stanu technicznego ścian i sufitu, celem ustalenia czy zaobserwowane wady spowodowane sa warunkami zawartymi w umowie ubezpieczenia, czy też wynikają z zaniedbań strony.

Nadmieniono, iż zgodnie z art. 39 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej w celu zaspokojenia niezbędnych potrzeb osoby lub rodziny może być przyznany zasiłek celowy na zakup żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Podniesiono, że art.3 ust 4 cyt. ustawy stanowi: potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Wobec czego zgłaszana przez stronę potrzeba nie może zastać uznana za niezbędną.

Reasumując wskazano, że pokrycie kosztów związanych z renowacja domu zakupionego do kapitalnego-remontu nie stanowi celu pomocy społecznej a więc zasadnym było wydanie decyzji o odmowie przyznania wnioskowanej pomocy.

Od decyzji tej odwołanie w ustawowym terminie wniosła D.G., wyrażając niezadowolenie z otrzymanego rozstrzygnięcia. Podniosła, że jej zdaniem organy administracji nieprawidłowo procedują w jej sprawie i błędnie oceniają zebrany materiał dowodowy, zaś stan domu jest elementem potęgującym astmę u dzieci.

Decyzją z dnia [...] r. wydana m.in. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. orzekło utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu wskazano, że postępowanie zostało wszczęte na wniosek strony z dnia 31 sierpnia 2009 r.. Na podstawie zgromadzonej w sprawie dokumentacji ustalono, że D.G. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem i trójką dzieci. Dochód rodziny w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku wyniósł 909,00 zł i nie przekroczył kryterium dochodowego określonego wart. 8 ust. 1 pkt 3 ustawy o pomocy społecznej.

Następnie organ odwoławczy omówił treść mających zastosowanie w sprawie przepisów ustawy o pomocy społecznej, a to art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1 i 4, art. 8 ust. 1.

Wskazano, że zgodnie z art. 39 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może być w szczególności przyznany na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Podkreślono, iż wymogi formalne określone w powyżej cytowanych artykułach konieczne do otrzymania świadczenia pieniężnego w formie zasiłku celowego zostały przez stronę spełnione -dochód rodziny nie przekroczył kryterium dochodowego przewidzianego dla pięcioosobowej rodziny, które wynosi 1755,00 zł. i występuje w rodzinie dysfunkcja w postaci przewlekłej choroby i niepełnosprawności.

Zaakcentowano, iż pomoc w formie zasiłku celowego, zasiłku celowego specjalnego i zasiłku celowego zwrotnego przyznawana jest w ramach uznania administracyjnego, w oparciu o sytuację świadczeniobiorcy i niezbędne potrzeby bytowe oraz o możliwości finansowe ośrodka pomocy społecznej. Wyznacznikami przyznania świadczenia pomocy społecznej są z jednej strony -sytuacja materialna wnioskodawcy i cel, na który zasiłek jest przyznawany, a drugiej strony możliwości finansowe organów pomocy społecznej.

Podkreślono, że organ I instancji w toku prowadzonego postępowania ustalił, że dom, w którym zamieszkuje rodzina został zakupiony około 10 lat temu do kapitalnego remontu. Z braku środków finansowych ściany i sufity zostały tylko odświeżone, dach nie został w całości wyremontowany. Z pokoi i z kuchni zostały zdemontowane drzwi i założone do pomieszczeń w piwnicy. Okna w większości są stare i nieszczelne, co może powodować powstawanie wilgoci i zacieków na ścianach i sufitach. Dom jest ubezpieczony. Organ stwierdził, że renowacja ścian i sufitów nie stanowi koniecznej naprawy bez przeprowadzenia której przebywanie w domu stanowi zagrożenie dla rodziny, ma jedynie na celu podniesienie walorów estetycznych wnętrza domu.

Kolegium wskazało, że podziela pogląd organu I instancji, iż do celu pomocy społecznej nie można r zaliczyć remontu. domu, który .został zakupiony do kapitalnego remontu, którego rodzina nie wykonała. Zaznaczono, iż celem pomocy społecznej me jest podnoszenie standardu życiowego beneficjentów pomocy społecznej lecz zaspakajanie ich niezbędnych potrzeb bytowych i egzystencjalnych oraz aktywizacja w sferze zawodowej konieczna do przezwyciężenia swojej niekorzystnej sytuacji życiowej. Remont dachu nie może być zaliczony do podstawowych potrzeb bytowych. W ocenie Kolegium decyzja organu jest prawidłowa, gdyż organ wyczerpująco wyjaśnił motywy podjętego rozstrzygnięcia, z zatem brak podstaw do jej uchylenia bądź zmiany.

Odnosząc się do zarzutów odwołania podkreślono należy, że organ I instancji poinformował stronę o możliwości wglądu do akt na każdym etapie postępowania (oświadczenie z dnia 22.11.2010 r. ) .Ponadto w dniu 18.02.2011 r. strona skorzystała z tego prawa i zapoznała się ze zgromadzoną w sprawie dokumentacją. Wobec powyższego w ocenie kolegium strona miała zapewniony czynny udział w postępowaniu. Kolegium wskazało również, że w sytuacji gdy, w ocenie strony, sprawy nie zostały rozpatrzone w ustawowym terminie, strona mogła przed wydaniem zaskarżonej decyzji złożyć zażalenie w trybie art. 37 § 1 k.p.a.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżąca D.G. domagała się załatwienia sprawy "w sposób korzystny dla strony, by nie dochodziło do dalszych wynaturzeń i patologii w stosunku do osób potrzebujących (...)". zarzuciła organom przewlekłość postępowania. Skarga w istocie zawiera merytorycznych zarzutów skierowanych konkretnie p-ko zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał wcześniej wyrażone stanowisko. Dodatkowo wskazał, odnosząc się do zarzutu skargi dotyczącego przewlekłości postępowania, że odwołanie od decyzji organu I instancji wpłynęło do siedziby Kolegium w dniu 12 kwietnia 2011 r. Kolegium, działając na podstawie art. 36 k.p.a. postanowieniem z dnia [...] r. wyznaczyło nowy termin załatwienia sprawy do dnia 11 lipca 2011 r., a decyzja w przedmiotowej sprawie została wydana z zachowaniem terminu wskazanego w postanowieniu tj. w dniu [...] r..

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie mogła ona odnieść skutku, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

W punkcie wyjścia należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz.1269) Sąd ten sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wspomnianego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Sąd nie jest zatem władny oceniać takich okoliczności jak pokrzywdzenie strony decyzją, czy decyzja wiąże się z negatywnymi skutkami dla strony i im podobnych.

Sąd związany jest normą prawną odzwierciedlającą wolę ustawodawcy, wyrażoną w treści odpowiedniego przepisu prawa. Przy tym z mocy art. 134 § 1 cytowanej ustawy tejże kontroli legalności dokonuje także z urzędu , nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Po pierwsze wskazać przyjdzie, że w dniu wydawania decyzji przez organ I instancji jak i organ odwoławczy obowiązywała ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej ( t.j. Dz.U. z 2009 r. Nr 175 poz. 1362 ze zm.).

Art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej zawierający konstytucyjną zasadę pomocniczości , stanowi iż, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości.

Stosownie do art. 7 tej ustawy pomocy tej udziela się osobom i rodzinom w szczególności z powodu: ubóstwa, sieroctwa, bezdomności, bezrobocia, niepełnosprawności, długotrwałej lub ciężkiej choroby, przemocy w rodzinie, potrzeby ochrony macierzyństwa lub wielodzietności, bezradności w sprawach opiekuńczo-wychowawczych i prowadzenia gospodarstwa domowego, zwłaszcza w

rodzinach niepełnych lub wielodzietnych, braku umiejętności w przystosowaniu do życia młodzieży opuszczającej placówki opiekuńczo-wychowawcze, trudności w integracji osób, które otrzymały status uchodźcy, trudności w przystosowaniu do życia po zwolnieniu z zakładu karnego, alkoholizmu lub narkomanii, zdarzenia losowego i sytuacji kryzysowej, klęski żywiołowej lub ekologicznej.

Na mocy natomiast art. 8 ust. 1 omawianej ustawy prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40,41, 78 i 91, przysługuje:

- osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 477 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej",

- osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty 351 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym na osobę w rodzinie",

- rodzinie, której dochód nie przekracza sumy kwot kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, zwanej dalej "kryterium dochodowym rodziny"

przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej.

Pomoc społeczna jest instytucją mającą za zadanie wspierać osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka.

Po myśli art. art. 39 ust 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu.

Z treści materiałów zgromadzonych w aktach administracyjnych wynika, że skarżąca zwróciła się o pomoc finansową na dokonanie napraw dachu budynku w którym zamieszkuje.

D.G. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem i trójką dzieci, a dochód rodziny z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku VII/2009r. wyniósł 909 zł., a zatem nie przekroczył kryterium dochodowego wynoszącego dla rodziny pięcioosobowej 1755 zł.. W rodzinie występuje w dysfunkcja w postaci przewlekłej choroby i niepełnosprawności.

Z analizy materiału dowodowego wynika, że około roku 2000 skarżąca zakupiła dom w stanie do kapitalnego remontu, którego nie dokonała. W 2000 roku została dokonana jedynie renowacja dachu - uzupełnienie na fragmentach dachu za pomocą papy. Dach nie został w całości wyremontowany. Również wnętrze domu wymaga remontu (przykładowo - drzwi do pomieszczeń są tylko w jednej łazience, natomiast z pokoji i kuchni zostały zdemontowane i założone do pomieszczeń w piwnicy, a za drzwi w pomieszczeniach użytkowanych służą zasłony z materiału). Dom jest ubezpieczony.

Mając powyższy stan faktyczny na uwadze Sąd zauważył, co następuje.

Art. 39 ust. 2 ustawy zawiera tylko przykładowy katalog tzw. "niezbędnych potrzeb życiowych", jednak charakter i rodzaj wskazanych celów pozwala na przyjęcie, iż chodzi o zapewnienie potrzeb podstawowych, bieżących, pilnych, aktualnych, związanych z codziennym funkcjonowaniem każdego człowieka.

Skarżąca zaś takiej potrzeby – zdaniem Sądu - nie wykazała. Istniejące wady dachu, jak wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego nie uniemożliwiają (czy też stwarzają zagrożenie) użytkowania budynku, a powodują jedynie w sposób niewątpliwy spadek wartości dachu i komfortu zamieszkiwania wewnątrz domu. Należy tu ponownie podkreślić, że z treści art. 2 i 3 omawianej ustawy wynika przede wszystkim, że pomoc społeczna ma charakter subsydiarny, a zatem ma wspierać osoby i rodziny w ich wysiłkach zmierzających do zaspokajania niezbędnych potrzeb. Chodzi tu zatem o pomoc w sytuacjach wyjątkowych, uzasadnionych szczególnymi okolicznościami. Ocena jakie przypadki należy uznać za szczególnie uzasadnione jest przedmiotem uznania administracyjnego.

Sąd podziela ocenę zaprezentowana przez organy procedujące w sprawie, że dom, w którym zamieszkuje skarżąca zakupiony został w stanie do kapitalnego remontu, a z braku środków finansowych ściany i sufity zostały tylko odświeżone, a dach nie został w całości wyremontowany. Skoro zatem renowacja dachu oraz ścian i sufitów nie stanowi koniecznej naprawy bez przeprowadzenia której przebywanie w domu stanowi zagrożenie dla rodziny, to ma w istocie na celu jedynie podniesienie komfortu zamieszkiwania we wnętrzu domu.

Stąd też w całości należy podzielić pogląd Kolegium, iż do celu pomocy społecznej nie można zaliczyć remontu domu, który już w dacie kupna wymagał całkowitego remontu i został zakupiony z pełną świadomością konieczności jego przeprowadzenia.

Celem pomocy społecznej nie jest podnoszenie standardu życiowego beneficjentów pomocy społecznej, lecz zaspakajanie ich niezbędnych potrzeb egzystencjalnych oraz aktywizacja w sferze zawodowej konieczna do przezwyciężenia swojej niekorzystnej sytuacji życiowej.

Sąd nadto zauważa, że przepis art. 39 ust. 2 omawianej ustawy wskazuje rodzaj celów, na jaki zasiłek celowy może być przyznany i używa w stosunku do remontów i napraw w mieszkaniu określenia "drobne". Można więc uznać za uzasadniony zasiłek celowy na pokrycie całości lub części drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, do jakich nie należy remont dachu, który już w momencie kupna winien być poddany remontowi kapitalnemu (czego w przedmiotowym przypadku nie uczyniono). Jest niewątpliwym, że pojęcie to nie wyklucza drobnych remontów czy napraw w domu jednorodzinnym o ile dotyczą one możliwości koniecznego dla wnioskującej niezbędnego "zamieszkiwania" w tymże domu w sensie możliwości wypełniania w tym "mieszkaniu" przez wnioskującą funkcji życiowych. Jak wynika zaś z ustaleń zawartych w aktach administracyjnych dom (mieszkanie) skarżącej nadaje się do zamieszkiwania w nim.

Zdaniem Sądu, w tym wypadku indywidualny interes prawny strony skarżącej, stojący w kolizji z interesem społecznym (publicznym), nie zasługuje na uwzględnienie i nie może zyskać przewagi nad tym drugim (art. 7 k.p.a.). Mając na względzie normy wskazujące im zadania, cele i kryteria działania podnieść należy, że świadczenia wypłacane przez organy pomocowe mają stanowić pomoc dla danej osoby w ponoszeniu niezbędnych ciężarów, nie zaś doprowadzić do całkowitego przejęcia ich ponoszenia przez system pomocy społecznej. Nadto, że mają one obowiązek gospodarować w taki sposób posiadanymi środkami, aby były w stanie pomóc wszystkim potrzebującym. Pomoc społeczna ma na celu przezwyciężenie sytuacji osób, które przy wykorzystaniu własnych zasobów majątkowych nie są w stanie bez tej pomocy sytuacji tej zmienić. Zdaniem Sądu zaistniała przesłanka do odmowy udzielenia skarżącej pomocy w tym wypadku.

Reasumując - w świetle powyższych rozważań - przyjdzie stwierdzić, że skarżąca w istocie ubiegała się o zaspokojenie potrzeby, która nie jest zgodna z celami pomocy społecznej.

Dokonana zatem przez organy administracji ocena dowodów nie narusza zasad postępowania administracyjnego. Nie jest więc ona dowolna.

Skoro organy pomocy społecznej wyjaśniły motywy podjętego rozstrzygnięcia w ramach uznania, kontrolowane akty są zgodne z normami prawa procesowego, to zdaniem Sądu zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie przekraczają ram uznania administracyjnego.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) skargę oddalił.