Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 655/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2013-09-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jacek Bursa Sędziowie: WSA Agnieszka Nawara-Dubiel WSA Waldemar Michaldo (spr.) Protokolant: Anna Balicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 września 2013 r. sprawy ze skargi R.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 5 kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie zmiany stosunków wodnych na gruncie I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz skarżącego R.K. kwotę 300 (trzysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 20 marca 2007 r. R.K. zwrócił się o wszczęcie postępowania w przedmiocie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie do stanu poprzedniego jak również rozwiązania problemu zalewania jego nieruchomości wskutek podejmowania bezprawnych działań przez sąsiadów, a mianowicie Z.C. I D.S. . Wnioskodawca wskazał, że teren znajdujący na działce Z.C. podnosi się, a jest to wynikiem nanoszenia na działkę ziemi z pól, innych odpadów i nieczystości. Podobna sytuacja zachodzi na działce D.S. . Jego zdaniem powodem takiego stanu rzeczy jest zablokowanie przez ww. osoby swobodnego odpływu wody. R.K. wskazał, że D.S. jesienią 2006 r. nasypała do odpływu cieku wodnego zgniłych ziemniaków i nałożyła gałęzi, doprowadzając do blokady odpływu wody. Tym sposobem następuje dalsza zmiana stosunków wodnych, tworzy się rozlewisko wody, po którym powstają zamulenia. Budynki są zagrożone ciągle wskutek braku odpływu wody.

Wniosek R.K. był przedmiotem wielokrotnego orzekania przez Wójta Gminy S. , a następnie, w rezultacie zaskarżania wydanych przez niego decyzji, Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. W sprawie zostały wydane następujące decyzje Wójta Gminy S.

Decyzja [...] z dnia [...] lipca 2007 r. uchylona na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. na skutek odwołania D.S. decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] października 2007 r. [...]

Decyzja [...] z dnia 10 września 2008 r. uchylona na zasadzie art: 138 § 2 k.p.a. na skutek odwołania D.S. i R.K. decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. [...] z dnia 27 marca 2009 r.

Decyzja [...] z dnia 29 października 2010 r. uchyloną zasadzie art. 138 § 2 k.p.a. na skutek odwołania R.K. , decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. [...] z dnia 10 marca 2011 r.

Po raz ostatni w niniejszej sprawie Wójt Gminy S. orzekł decyzją z dnia 27 grudnia 2011 r. znak: [...] . Zgodnie z sentencją przedmiotowej decyzji organ I instancji odmówił nakazania przywrócenia gruntu do stanu poprzedniego na działce nr ewid. [...] stanowiącej własność C.G. oraz E.C. położonej w S. , gmina S. , poprzez usunięcie odpadów i nieczystości; oraz odmówił nakazania przywrócenia do stanu pierwotnego terenu działki nr ewid. [...] stanowiącej własność D.S. i innych poprzez usunięcie zgnitych ziemniaków oraz gałęzi, a także usunięcia wałka ziemi usypanego wzdłuż granicy działki nr ewid. [...] na długości istniejących słupków ogrodzeniowych.

W podstawie prawnej rozstrzygnięcia powołano art. 104 i 107 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 98 poz. 1071 z 2000 r. ze zm.) oraz art. 29 ust. 1 w związku z art. 9 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. Nr 239 poz. 2019 ze zm.).

W uzasadnieniu omawianej decyzji organ I instancji wskazał, iż niemożliwym jest aby woda na skutek poczynionego nasypu płynęła w górę. Faktem jest, że woda przed nasypem spiętrza się, co powoduje, że nie ma tak szybkiego ujścia z łąki za stodołą R.K. . Jednakże woda nie stoi w miejscu łąki, ogrodu i innych upraw w polu R.K., jak również pozostałych sąsiadów, tylko odchodzi dalej w kierunku południowo - wschodnim. Zdaniem organu nie można zatem uznać iż, szkoda w postaci podtopionych upraw rolnych powstała na skutek nawiezionej ziemi, ponieważ przedmiotowy nasyp znajduje się na działce D.S., , równolegle do stodoły C.G. , a ogród przydomowy, znajduje się na działce Pana K. w odległości około 70 m od stodoły. Uprawy są podtopione przez wodę z pól, która przez nie przepływa zgodnie z naturalnym ukształtowaniem terenu, w sposób grawitacyjny (mapa poglądowa w aktach sprawy).

Równocześnie Wójt Gminy S. , zaznaczył iż R.K. wnosząc do protokołu informację o podtopieniach wskazał również, iż dzieje się tak na skutek wody spływającej z pól. Szkoda w postaci zalanej stodoły na posesji C.G. I E.C. nie została spowodowana poprzez wodę, która cofa się na skutek nawiezionej ziemi na działce nr [...] . Stodoła jest zalewana przez wodę płynąca od strony północnej i północno - zachodniej.

Na podstawie całości zebranego materiału dowodowego, w oparciu o opinie hydrologiczne biegłych oraz ustalenia dokonane podczas wizji lokalnej podczas ulewnych opadów deszczu, przeprowadzonej w dniu 17 maja 2010 r. organ I instancji stwierdził, że stan wód opadowych powierzchniowych na działkach należących do C.G. , E.G. oraz D.S. j i innych właścicieli nie został zmieniony i brak jest podstaw aby sądzić, że poczyniony nasyp na działce nr [...] wpływał negatywnie na działkę nr [...]

W ocenie organu, w toku postępowania nie wykazano, że wystąpiły przesłanki do zastosowania normy art. 29 ustawy Prawo wodne. Poczyniony nasyp spowodował zmianę kierunku spływu wody, jednakże zmiana ta nie wywołała szkody. Zarówno uprawy R.K. jak i stodoła C.G. i E.C. zalewana jest wodą z kierunku północnego i północno - zachodniego, nie zaś wodą z kierunku wschodniego. Brak więc podstaw do nałożenia obowiązku przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom.

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł R.K. , wnosząc o jej uchylenie w całości z uwagi na niezgodność ze stanem faktycznym i niezgodność z prawem. W obszernym odwołaniu odwołujący podniósł, że organ nie ustalił właściwego cieku wodnego, podważając równocześnie opinię biegłego hydrologa M.Z. , który był na miejscu i sporządził mapki, które zgadzały się z zeznaniami świadków. Odwołujący podniósł, że podczas wizji, jaka odbyła się w dniu 17 maja 2010 r. z udziałem stron, Komisja dokonała oględzin działek i wskazała właściwy ciek wodny. Prowadzący oględziny stwierdzili, że na skutek usypania ziemi na działce nr [...] wzdłuż słupków woda nie ma naturalnego ujścia w kierunku wschodnim, co powoduje, że się spiętrza i spływa w całości przez działkę nr [...] , przy czym zalewa stodołę E.C. , a następnie przez stodołę przechodzi do stajni odwołującego. Odwołujący zarzucił, że Wójt liczy się jedynie ze zdaniem D.S. , natomiast nie bierze pod uwagę zeznań świadków, wyników wizji lokalnej, czy też opinii biegłego hydrologa.

Rozpoznając przedmiotowe odwołanie decyzją z dnia 1 marca 2012 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy S. z dnia 27 grudnia 2011 r. znak:[...] .

Decyzja ta na skutek skargi złożonej przez R.K. została uchylona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 16 października 2012 r. sygn. akt II SA/Kr 635/12.

W wyroku tym Sąd wytknął, że Kolegium uchyliło się od merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy poprzestając wyłącznie na kontroli rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji, przy czym ogólnikowość argumentacji wykazuje, że nie przeprowadzono żadnego postępowania wyjaśniającego w drugiej instancji, w tym zwłaszcza nie odniesiono się do zarzutów podnoszonych w odwołaniu.

Rozpoznając sprawę ponownie Samorządowe Kolegium Odwoławcze K. decyzją z dnia 5 kwietnia 2013 r. znak: [...] uchyliło decyzję Wójta Gminy S. z dnia 27 grudnia 2011 r. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

W podstawie prawnej rozstrzygnięcia wskazano art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.00.98.1071) w związku z art. 61 § 1 i § 4 k.p.a. w zw. z art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo Wodne (Dz.U.2012.145).

W uzasadnieniu organ wskazał, że materiał dowodowy zgromadzony w sprawie, jakkolwiek obszerny, jest niewystarczający dla jej rozstrzygnięcia. Organ l instancji przeprowadził kilkukrotnie oględziny terenu sporu, czyli działek nr [...] ,[...] oraz [...] , jednakowoż na podstawie protokołów spisanych z tych czynności, trudno ustalić w sposób niewątpliwy stan faktyczny panujący na ww. gruntach. Oględziny te w dużej mierze polegały na wysłuchiwaniu polemicznych wypowiedzi stron na temat ewentualnych zmian czynionych na gruntach czy przebiegu i sposobu utworzenia istniejących cieków wodnych.

W ocenie Kolegium spostrzeżenia poczynione przez organ I instancji w toku oględzin są dość niejednoznaczne i chaotyczne. Nie opisują one szczegółowo i obiektywnie sytuacji panującej w terenie, wyglądu działek, przebiegu cieków wodnych itp. W związku z tym, bardzo istotne znaczenie zyskuje tu opinia hydrologiczna sporządzona na potrzeby sprawy.

Organ odwoławczy wskazał, że specyfika postępowania prowadzonego w sprawach z zakresu naruszenia stosunków wodnych przesądza wręcz o konieczności zasięgnięcia przez organ administracji publicznej opinii osoby posiadającej wiadomości specjalne z zakresu hydrologii.

W niniejszej sprawie taka opinia została sporządzona na zlecenie Wójta Gminy S. , przez mgr J.G. (nr [...] , we wrześniu 2010 r. Opinia ta, jak wskazano w jej tytule, dotyczy wpływu wód opadowych na działkę nr [...] w S. . Opinia ta jest przejrzysta i czytelna, niemniej jednak, Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po szczegółowej, kolejnej analizie akt niniejszej sprawy, nabrało wątpliwości, co do jej przydatności dowodowej. W opinii tej biegły wskazał, że wcześniejsza opinia M.Z. sporządzona na okoliczność postępowania z 2004 r. pozostaje nadal aktualna. Tymczasem Kolegium zaznaczyło w jednej z wydanych decyzji w sprawie, że opinia M.Z. z roku 2004 nie może być brana pod uwagę jako dowód o charakterze rozstrzygającym, w niniejszym postępowaniu, zainicjowanym wnioskiem R.K. z dnia 20 marca 2007 r. z tej przyczyny, że została ona sporządzona poza jego ramami, na cele innego postępowania. Ponadto, od sporządzenia tej opinii minęło już 9 lat, przypuszczalnie więc stan faktyczny na gruntach, których dotyczy spór, mógł ulec znacznej zmianie. Kolegium zwróciło uwagę, że biegły M.Z. odmówił aktualizacji tej opinii na wezwanie Wójta Gminy S. , co samo w sobie wywołuje słuszne wątpliwości, co do jej przydatności dowodowej.

Niemniej jednak, w ocenie organu II instancji ponieważ do ustaleń M.Z. zawartych w opinii z 2004 r. odwołuje się autor opinii wykorzystanej na potrzeby niniejszej sprawy, biegły J.G. , ustalenia te należało poddać analizie.

Przedmiotem opinii biegłego Ż. stały się następujące problemy: czy doszło do zmiany stosunków wodnych na gruncie w rozumieniu ustawy prawo wodne przez R.K. poprzez wykonywanie przekopów w poprzek swojego pola oraz zasypanie starej zagłębionej w terenie drogi dojazdowej do pola (działania na działce nr [...] ) w efekcie czego powstają zniszczenia w uprawach polowych Państwa: C.Z. C.E., C.J. , C..G. oraz, czy doszło do zmiany stosunków wodnych na gruncie w rozumieniu ustawy prawo wodne przez Państwa: I.S. , D.S., M.K. , M.S. , W.G. , na działce nr [...] będącej współwłasnością ww. zlokalizowaną pod adresem [...] poprzez stawianie przeszkód na cieku wodnym w postaci układania odpadów, kamieni i na: wikliny, a także czy doszło do zmiany stosunków wodnych na gruncie w rozumieniu ustawy prawo wodne przez Państwa; C.Z. , C.E., C.J. , C.G. na działkach [...] i [...] poprzez zaorywanie brzegu i przystawianie rożnych przedmiotów i chwastów za stodołą na przepływie wody efektem czego jest zalewanie czy podtapianie pola i zabudowania R.K. . Kolegium przypomniało, iż w zakresie problemu, dotyczącego działań właścicieli działki nr [...] biegły stwierdził, iż zasypywanie rozcięcia erozyjnego wzdłuż nasypu do poziomu drogi nie ma wpływu na kierunek spływu wód. W przypadku opadów epizodycznych (nawalnych, katastrofalnych) - dużych spływów woda popłynie nie tylko wzdłuż tego nasypu, ale prawdopodobnie (bo się nie zmieści) popłynie po nasypie w kierunku naturalnego obniżenia (schemat IV południowa część). Zasypanie tego rozcięcia nie wpływa także na podtapianie pola Pana K. , które jest położone na północ od stodoły, ponieważ pole to jest wyżej, niż poziom drogi obok stodoły. Biegły skonkludował tym samym, że nie ma tu podstaw do twierdzenia o zmianie stosunków wodnych w odniesieniu do treści art. 29 pkt 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne.

Wniosek przeciwny odnosi się do problemu działek nr [...] i nr [...] . W rejonie tych działek wskazany wspomniany biegły stwierdził występowanie pomiędzy stodołą, a drzewem niewielkiego nasypu (kilkanaście centymetrów), który rozpoczyna się przy stodole, a kończy się na drzewie w polu Pani C. Woda spływająca z dachu stodoły R.K. i ewentualnie z niecki powyżej płynie kilka metrów w kierunku pola na północ, ponieważ występuje wzdłuż stodoły wspomniany sztuczny nasyp ziemny, a następnie kieruje się na wschód. Prawdopodobnie ta przeszkoda (nasyp) wymusza dodatkowe płynięcie wody o kilka metrów na północ. Obie stodoły mają nadsypy od strony północnej i woda od stodół popłynie w kierunku północnym, po czym spłynie na wschód. Wspomniany biegły uznał następnie, że w odniesieniu treści art. 29 pkt 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. jest to zmiana stosunków wodnych.

Reasumując, w ocenie biegłego M.Z. , w stanie faktycznym z 2004 r., właściciele działki nr [...] nie doprowadzili swymi działaniami do zmiany stosunków wodnym na tym gruncie, ze szkodą dla gruntu sąsiedniego stanowiącego działkę nr [...] . Z kolei do zmiany stosunków wodnych ze szkodą dla tego gruntu (dz. [...] ) doszło na gruncie stanowiącym działkę nr [...] . Zmiana ta polegać miała na utworzeniu przez właściciela działki nr [...] sztucznego nasypu ziemnego od stodoły do drzewa zlokalizowanych w rejonie działek. Rezultatem miało być podtapianie pola i zabudowań na działce nr [...] czyli należącej do R.K. Organ wskazał w tym miejscu, że widocznym jest, iż wnioski te nie pokrywają się całkowicie z ustaleniami biegłego geologa J.G. zawartymi w jego opinii z września 2010 r. Biegły ten stwierdził mianowicie, że na zmianę stosunków wodnych wpływ miał na pewno nasyp ziemny zbudowany na działce nr [...] przy granicy z działką nr [...] Znaczenie miała także likwidacja starej drogi i wykonanie przekopu na działce nr [...] , co wprawdzie nie zmieniło generalnego kierunku spływu wód z całej doliny ale spowodowało przesunięcie spływu w rejon nowej drogi i bruzdy rolnej biegnącej środkiem działki nr [...] W takiej sytuacji spływająca woda tworzy nową podstawę drenażu powodując wzmożoną erozję wgłębną i transport zawiesiny osadzanej następnie przed stodołami na działkach nr [...] i [...] W związku z powyższym, biegły uznał skargę R.K. na właścicieli działki nr [...] za bezzasadną. W ocenie tego bowiem biegłego właściciele działki nr [...] w żaden sposób nie zmienili stosunków wodnych na swoim terenie, a powstający stożek napływowy za stodołą jest naturalną formą akumulacyjną.

Reasumując organ odwoławczy wskazał, że obie opinie, tj. M.Z. i J.G. są zgodne w zakresie ustalenia, że na omawianym terenie miały miejsce działania na gruncie, skutkujące zmianą stosunków wodnych, oraz w zakresie stwierdzenia, że takim działaniem było zasypanie cieku wodnego na działce nr [...] . Obydwaj biegli ocenili jednak to działanie jako pozostające bez szkodliwego wpływu na stosunki wodne panujące na gruncie stanowiącym działkę nr [...] należącym do R.K. . Równocześnie opinie te są rozbieżne odnośnie zmian na gruncie stanowiącym działkę nr [...] . Zdaniem biegłego geologa J.G. właściciele tej działki nie dokonywali żadnych zmian na gruncie skutkujących zmianą stosunków wodnych szkodliwie wpływających na grunt sąsiedni stanowiący działkę nr [...] , natomiast w ocenie M.Z. , na którego opinię powołuje się pierwszy z wymienionych biegłych, taka zmiana miała miejsce.

Kolegium podważyło wartość dowodową opinii J.G. z kilku przyczyn. Jedną z nich jest wskazana już wyżej rozbieżność z opinią M. Ż. , do której wszak biegły J.G. odsyła. Następnie, duże znaczenie ma także i to, iż od sporządzenia tej opinii do dnia dzisiejszego minęły już 3 lata, co poddaje w wątpliwość jej aktualność. W końcu organ zwrócił uwagę, że opinia ta nie jest do końca adekwatna do przedmiotu sprawy. Wnioskiem z dnia 20 marca 2007 r. R.K. zwrócił się o wszczęcie postępowania w przedmiocie naruszenia przez właścicieli działek nr [...] i [...] stosunków wodnych na tych gruntach, ze szkodą dla gruntu nr [...] należącego do wnoszącego. Tymczasem przedmiotem opinii biegłego geologa J.G. jest wpływ wód opadowych na działkę nr [...] w S. , a wykonana została ona celem ustalenia wpływu wód opadowych spływających z pól na działkę nr [...] w związku ze skargą właściciela ww. działki o zmianę stosunków wodnych na działce sąsiedniej nr [...] w S. . Opinia nie została zatem sporządzona bezpośrednio w przedmiocie wniosku. Wprawdzie biegły rozważał wpływ wykonania nasypu na działce nr [...] stwierdzając, że powoduje on zmianę stosunków wodnych w terenie, lecz nie odniósł tego wprost do sytuacji panującej na działce nr [...] . W tym zakresie opinia jest zatem niewystarczająca i nieczytelna.

Wobec powyższego, zdaniem Kolegium sprawa wymaga dalszego drobiazgowego wyjaśnienia. Organ l instancji winien zlecić wykonanie ponownej opinii hydrologicznej, która przedstawiłaby w sposób jasny i przejrzysty stan faktyczny obecnie panujący na spornym terenie oraz udzieliłaby konkretnej odpowiedzi na pytanie, czy właściciele działek nr [...] i [...] dokonywali samodzielnie jakichkolwiek działań na tych gruntach, skutkujących zmianą stosunków wodnych, ze szkodą dla gruntu sąsiedniego, stanowiącego działkę nr [...] .

Kolegium podkreśliło przy tym także, że kluczowe dla sprawy jest wykazanie bezpośredniego związku przyczynowo - skutkowego między ewentualnym naruszeniem stanu wodny na działkach nr [...] i [...] ewentualną szkodą powstają na działce nr [...] .

Kolegium podkreśliło, że szkoda wynikła z naruszenia stosunków wodnych powinna być wykazana obiektywnie, co oznacza, że organ administracji publicznej nie może tu poprzestać na samym oświadczeniu właściciela gruntu. Organ obowiązany jest i w tym zakresie przeprowadzić postępowanie dowodowe posługując się środkami przewidzianymi w kodeksie postępowania administracyjnego (dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny).

Zdaniem organu odwoławczego w niniejszej sprawie szkoda poniesiona przez właścicieli działki nr [...] jest również kwestią sporną i niewyjaśnioną w zadowalającym stopniu. R. i K.K. twierdzą iż rezultatem naruszenia stosunków wodnych jest zatopienie ogrodu przydomowego, łąki oraz zniszczenia w uprawach rolnych (protokół z wizji terenowej z dnia 17 maja 2010 r.). Nie przedstawili oni żadnych dokumentów na okoliczność strat w uprawach rolnych, a jedynie materiał zdjęciowy zatopionego gruntu, z którego jednak nie można wywieźć w sposób bezsporny poniesionych szkód.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniósł R.K. wskazując, że wyrokiem z dnia 16 października 2012 r. sygn. akt II SA/Kr 635/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił decyzję Kolegium z dnia 1 marca 2012 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy nakazania przywrócenia stanu wody na gruncie. Skarżący podniósł, że Sąd w ww. wyroku stwierdził, że zarzutu zawarte w skardze są zasadne, bowiem organ odwoławczy nie podjął czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Zdaniem skarżącego to Kolegium zobowiązane było do wykonania zaleceń nakazanych przez Sąd, w tym zobowiązane było dokonać oceny mocy dowodowej opinii z zakresu hydrologii autorstwa M. Ż. . W ocenie skarżącego decyzja Kolegium uchylająca decyzję organu I instancji i przekazująca sprawę do ponownego rozpatrzenia jest niezgodna z prawem. Zdaniem skarżącego dokonanie korekty opinii hydrologicznej sporządzonej rzez biegłego M. Ż. jest było błędne, bowiem opinia ta była prawidłowa i wiarygodna dla organu. Na końcu skarżący podniósł, że odsyłanie sprawy Wójtowi Gminy S. przez Kolegium prowadzi do dalszego przewlekania i tak już długo prowadzonego postępowania w tej sprawie. Z opinii biegłego M.Z. wynika, że doszło do zmiany stosunków wodnych na gruncie wskutek działań sąsiadów i rezultatem tych działań jest podtapianie zabudowań i gruntu skarżącego. Mając na uwadze powyższe wniósł o uwzględnienie skargi.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.2002.153.1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność zaskarżonej decyzji (innego aktu lub czynności) z przepisami prawa materialnego, które mają zastosowanie w sprawie oraz z przepisami prawa procesowego, regulującymi tryb jej wydania lub podjęcia aktu albo czynności będącej przedmiotem zaskarżenia. Wiążące przy tym są przepisy obowiązujące w dacie wydania zaskarżonego aktu. Usunięcie z obrotu prawnego decyzji lub innego aktu może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy ich wydawaniu organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - zwanej dalej p.p.s.a. - tj. w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mających istotny wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem kontroli Sądu jest ocena legalności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 5 kwietnia 2013 r. uchylającej decyzję Wójta Gminy S. z dnia 27 grudnia 2011 r. w sprawie zmiany stosunków wodnych na gruncie i przekazująca sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji z uwagi na niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy.

Na wstępie należy wskazać, iż niniejsza sprawa była już przedmiotem kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, który wyrokiem z dnia 16 października 2012 r. sygn. akt II SA/Kr 635/12 uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 1 marca 2012 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy nakazania przywrócenia stanu wody na gruncie. W wyroku tym Sąd wskazał, że organ odwoławczy uchylił się od merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy poprzestając wyłącznie na kontroli rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji, przy czym ogólnikowość argumentacji wykazuje, że nie przeprowadzono żadnego postępowania wyjaśniającego w drugiej instancji, w tym zwłaszcza nie odniesiono się do zarzutów podnoszonych w odwołaniu.

Związanie Sądu prawomocnym wyrokiem wydanym w tej sprawie, zobowiązuje Sąd do sprawdzenia, czy organy administracji publicznej prawidłowo wykonały wskazania Sądu zawarte w wyroku, co do dalszego postępowania. Stosownie bowiem do art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia.

Oceniając więc w tym kontekście zaskarżoną decyzję należy stwierdzić, iż organ odwoławczy tym razem szczegółowo odniósł się do zebranego w sprawie materiału dowodowego i właściwie ocenił postępowanie przeprowadzone przez organ I instancji. Sąd rozpoznający przedmiotową sprawę w pełni podziela argumenty przedstawione przez Kolegium, co do braku dostatecznego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy przez organ I instancji oraz wartości dowodowej opinii hydrologicznych sporządzonych na potrzeby niniejszej sprawy.

Zdaniem Sądu ustalenia faktyczne dokonane przez organ I instancji nie spełniają wymogów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.

Jedną z naczelnych zasad procedury administracyjnej jest wyrażona w art. 7 k.p.a. zasada prawdy materialnej, zgodnie z którą organy administracji publicznej podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Zasada ta znajduje rozwinięcie w dalszych przepisach, między innymi w art. 77 § 1 k.p.a., zgodnie, z którym organ administracji publicznej winien w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzeć cały materiał dowodowy. Z kolei w myśl art. 80 k.p.a. udowodnienie danej okoliczności ma nastąpić na podstawie całokształtu materiału dowodowego.

Jak zasadnie wskazał organ odwoławczy w przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z dwiema sprzecznymi opiniami biegłych hydrologów odnośnie oceny zmiany stosunków wodnych na działce nr [...] . Otóż z opinii biegłego J.G. sporządzonej we wrześniu 2010 r. wynika, że właściciele działki nr [...] nie dokonywali zmian na gruncie mogących wywrzeć szkodliwy wpływ na sąsiednią działkę skarżącego nr [...] . Jednocześnie podkreślić przy tym należy, że ten sam biegły powołał się w swojej opinii na wydaną w przedmiotowej sprawie w 2004 r. opinię M.Z. , twierdząc iż zachowuje ona nadal swoją aktualność. Tym samym biegły nie dostrzegł, iż wnioski końcowe jego opinii w zakresie w jakim dotyczą one działki nr [...] pozostają w sprzeczności z ustaleniami i wnioskami biegłego M.Z. do których ten się odwołuje. Biegły M.Z. wyraźnie stwierdził bowiem w swojej opinii, iż zmiana stosunków wodnych na działce [...] ze szkodą dla działki R.K. miała jednak miejsce. Powyższe wskazuje więc , iż opinia biegłego J.G. jest niespójna i wewnętrznie sprzeczna. Ponadto należy wskazać, że biegły M.Z. zrezygnował z wykonania aktualizacji swojej opinii, zaś od czasu sporządzenia opinii J.G. upłynęły już 3 lata. Z uwagi na powyższe rozbieżności i niejasności, Sąd w pełni podziela podgląd wyrażony z zaskarżonej decyzji, iż w zaistniałej sytuacji zachodzi konieczność sporządzenia kolejnej, aktualnej opinii hydrologicznej, która w sposób jednoznaczny wyjaśni, czy na działkach nr [...] i [...] doszło do zmiany stosunków wodnych ze szkodą dla działki nr [...] .

Zaznaczyć należy, że celem postępowania dowodowego przed wojewódzkim sądem administracyjnym nie jest ustalenie stanu faktycznego, lecz ocena, czy stan faktyczny sprawy został ustalony przez organy prowadzące postępowanie zgodnie z regułami obowiązującymi w procedurze administracyjnej. Do oceny prawidłowości decyzji w zakresie zastosowanych przez organ administracji przepisów prawa materialnego można bowiem przystąpić dopiero po ustaleniu, że postępowanie to przeprowadzone zostało zgodnie z przepisami oraz po ustaleniu stanu faktycznego w oparciu o materiał zgromadzony w sprawie. W przedmiotowej sprawie organ II instancji zasadnie zarzucił organowi I instancji naruszenie przepisów określających zasady postępowania administracyjnego. W swoim rozstrzygnięciu organ I instancji nie ustalił bowiem w pełni i jednoznacznie stanu faktycznego sprawy. W szczególności nie przeprowadziły w sposób wyczerpujący postępowania wyjaśniającego w celu zweryfikowania okoliczności faktycznych mających istotne znaczenie dla sprawy, tj. dotyczących zmiany stosunków wodnych panujących na działkach nr [...] ,[...] ,[...] . Istnienie w sprawie dwóch częściowo niekorelujących ze sobą opinii biegłych, z których żadna nie opisuje aktualnego stanu stosunków wodnych na wspomnianych działkach nie pozwala na rozstrzygnięcie sprawy w sposób nie budzący wątpliwości. Słusznie również organ odwoławczy wskazał, że sam fakt dokonania określonej zmiany na gruncie nie jest wystarczający do zastosowania art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne, lecz konieczne jest ustalenie, że dokonana przez właścicieli nieruchomości zmiana spowodowała zmianę stanu wody ze szkodą dla innej działki. Okoliczności tej również nie pozwalają ustalić opinie biegłych sporządzone odpowiednio w roku 2004r. i w 2010r. . Tymczasem, jak już wskazano powyżej, to ustalenie stanu faktycznego sprawy jest niezbędnym elementem prawidłowego zastosowania norm prawa materialnego.

Podsumowując stwierdzić należy, że organ I instancji nie podjął wszystkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia okoliczności niniejszej sprawy. Uchylenie tej decyzji przez organ odwoławczy było zatem w pełni zasadne.

Równocześnie Sąd wyjaśnia, że powodem uchylenia decyzji organu odwoławczego było naruszenie przepisów prawa procesowego polegające na pominięciu strony w postępowaniu.

W myśl art. 10 k.p.a. jedną z podstawowych gwarancji procesowych strony w postępowaniu administracyjnym jest zapewnienie jej czynnego udziału w postępowaniu. Na organie administracji spoczywa w szczególności obowiązek ustalenia kręgu stron postępowania, a następnie zawiadomienia ich o wszczęciu postępowania oraz wezwania do udziału w czynnościach postępowania wyjaśniającego, co wynika z art. 61 § 1 k.p.a.

Podkreślić należy, iż zasada wyrażona przez art. 10 k.p.a. oraz pozostałe przepisy konkretyzujące uprawnienia stron i obowiązki organów (art. 73, art. 78, art. 79 § 1, art. 81 k.p.a.) na poszczególnych etapach postępowania administracyjnego rozciągają się nie tylko na postępowanie przed organem I instancji, ale także przed organem II instancji.

W orzecznictwie sądowym wskazuje się, że poprzez udział w postępowaniu administracyjnym należy rozumieć udział stron w całym ciągu czynności tego postępowania. Przy tym, to nie strona winna wykazać dostateczną aktywność, aby zapewnić dla siebie czynny udział w postępowaniu, lecz stosownie do art. 10 § 1 k.p.a. taki obowiązek spoczywa na organach administracji publicznej. Zawarte w art. 10 § 1 k.p.a. sformułowanie – przed wydaniem decyzji – jednoznacznie wskazuje, że chodzi tu o ten moment postępowania, w którym organ administracji publicznej, po zakończeniu postępowania dowodowego, przechodzi do fazy podjęcia rozstrzygnięcia, dotyczy to zarówno postępowania przed organem pierwszej, jak i drugiej instancji (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 listopada 2008 r. sygn. akt I SA/Wa 1239/08, z dnia 18 grudnia 2009 r. sygn. akt V SA/Wa1153/09, z dnia 1 lipca 1999 r. IV SA 595/99 - LEX nr 47888).

Pominięcie strony w postępowaniu skutkuje więc naruszeniem prawa obligującym organ do wznowienia postępowania z powodu przesłanki określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Sąd administracyjny, badając skargę, ma obowiązek uwzględnić tę okoliczność z urzędu.

Z akt administracyjnych przedmiotowej sprawy wynika, iż w postępowaniu odwoławczym Kolegium nie uwzględniło jako strony D.S. która była stroną w postępowaniu prowadzonym przed organem I instancji. Co więcej D.S. została wymieniona w wyrzeczeniu decyzji organu I instancji jako właścicielka działki nr [...] , której bezpośrednio dotyczy kontrolowane postępowanie. Należy zwrócić uwagę, iż niniejsza sprawa została wszczęta na wniosek skarżącego, w którym zarzucił on naruszenie stosunków wodnych na stanowiącej jego własność działce nr [...] przez właścicieli działki nr [...] i właśnie działki nr [...] Z załącznika do decyzji wynika, iż zaskarżona decyzja organu II instancji nie została skierowana do D.S.

Z uwagi na powyższe stwierdzić należy, że w rozpoznawanej sprawie zachodzi podstawa uchylenia zaskarżonej decyzji w oparciu o dyspozycję art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a., w myśl którego, sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Stwierdzenie wady będącej przyczyną wznowienia postępowania skutkuje uwzględnieniem skargi niezależnie od tego, czy dane naruszenie prawa ma wpływ na wynik sprawy. Uregulowanie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "b" p.p.s.a. ma bowiem na względzie ochronę obiektywnego porządku prawnego (T. Woś [w:] T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2010; uchwała 7 sędziów NSA z dnia 25 kwietnia 2005 r., FPS 6/04, ONSAiWSA 2005, nr 4, poz. 66).

Zważywszy na powyższe okoliczności, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. Sąd orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji. Z kolei uchybienia wskazane w początkowej części uzasadnienia przesądziły o uchyleniu przez Sąd decyzji organu I instancji na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ I instancji zobowiązany będzie przeprowadzić postępowanie wyjaśniające mając na uwadze przedstawione wyżej rozważania. W szczególności obowiązkiem organu przed wydaniem rozstrzygnięcia będzie zebranie kompletnego materiału dowodowego oraz jego rozpatrzenie w całokształcie istotnych dla sprawy okoliczności.

Dopiero zebranie pełnego materiału dowodowego pozwoli na jego ocenę zgodną z regułami art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. i ustalenie stanu faktycznego sprawy zgodnego z rzeczywistością. Niedostateczne wyjaśnienie stanu faktycznego stanowi bowiem naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy.