Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 967/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-09-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Hasła tematyczne: Aplikacje prawnicze
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 33 ze zn. 9 ust. 1 i 3
journal: Dz.U. 2002 nr 123 poz 1059
law: Obwieszczenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o radcach prawnych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Marcinkowska Sędziowie Sędzia WSA Danuta Szydłowska Sędzia WSA Andrzej Wieczorek (spr.) Protokolant Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 września 2009 r. sprawy ze skargi K. G. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu konkursowego na aplikację radcowską 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Sprawiedliwości na rzecz skarżącej K. G. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Minister Sprawiedliwości – organ – decyzją z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, ze zm.) w zw. z art. 3310 ust. 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1059 ze zm.), po rozpoznaniu odwołania - skarżącej – K. G. od uchwały nr [...] z dnia [...] września 2008 r. Komisji Egzaminacyjnej do spraw aplikacji radcowskiej przy Ministrze Sprawiedliwości na obszarze właściwości Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] w sprawie ustalenia wyniku egzaminu konkursowego na aplikację radcowską, utrzymał w mocy zaskarżoną uchwałę.

Organ ustalił, że uchwałą nr [...] z dnia [...] września 2008 r. Komisja Egzaminacyjna do spraw aplikacji radcowskiej przy Ministrze Sprawiedliwości na obszarze właściwości Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] ustaliła negatywny wynik egzaminu konkursowego na aplikację radcowską K. G. W jej ocenie skarżąca uzyskał z testu wyboru 188 punktów, a zgodnie z przepisem art. 339 ust. 3 ustawy o radcach prawnych, pozytywny wynik z egzaminu konkursowego uzyskuje kandydat, który uzyskał z testu co najmniej 190 punktów. W jej ocenie uzyskana przez skarżącą liczba punktów przesądza o negatywnym wyniku egzaminu.

W odwołaniu od uchwały z dnia [...] września 2008 r. skarżąca wniosła o uznanie za prawidłowe udzielonych przez nią odpowiedzi na pytania o nr 35, 91, 98, 193, 206 i w związku z tym wniosła o zmianę zaskarżonej uchwały poprzez ustalenie, iż uzyskała wynik pozytywny z egzaminu konkursowego na aplikację radcowską.

Zdaniem organu odwołanie skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie, czego przejawem jest zaskarżona decyzja z dnia [...] marca 2009 r.

Organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazał, że zgodnie z art. 339 ust. 1 ustawy o radcach prawnych, egzamin konkursowy polega na rozwiązaniu testu składającego się z zestawu 250 pytań zawierających po trzy propozycje odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. Za każdą prawidłową odpowiedź kandydat uzyskuje jeden punkt. Natomiast art. 339 ust. 3 tejże ustawy stanowi, że pozytywny wynik z egzaminu konkursowego otrzymuje kandydat, który uzyskał z testu co najmniej 190 punktów. Rozpoznając odwołanie, organ II instancji poddał analizie zarówno prawidłowość przygotowania egzaminu (w tym także testu egzaminacyjnego), jak i jego przebiegu. W wyniku analizy całości dokumentacji związanej z egzaminem organ II instancji ustalił, iż egzamin, którego skarżąca była uczestnikiem, przeprowadzony został w trybie zgodnym z wymogami ustawy i rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 grudnia 2005 r. w sprawie powoływania komisji egzaminacyjnej do spraw aplikacji radcowskiej i odwoływania jej członków oraz szczegółowego trybu i sposobu przeprowadzania egzaminu konkursowego i radcowskiego (Dz. U. Nr 258, poz. 2164, z późn. zm.). Z przebiegu egzaminu sporządzono prawidłowy protokół podpisany przez przewodniczącego i członków Komisji Egzaminacyjnej, który znany jest organowi II instancji z urzędu, gdyż został doręczony Ministrowi Sprawiedliwości, zgodnie z art. 339 ust. 5 ustawy. Również uchwała Komisji Egzaminacyjnej podjęta została zgodnie z obowiązującymi przepisami.

Zdaniem organu z ustaleń Komisji Egzaminacyjnej i po ponownym przeliczeniu punktacji przez organ II instancji, skarżąca uzyskała z egzaminu 188 punktów, a zatem nie uzyskała wymaganych ustawowo 190 punktów, przy czym każdy wynik poniżej określonego ustawowego progu jest wynikiem negatywnym, niezależnie od liczby brakujących punktów, zgodnie z cytowanym wyżej przepisem ustawy o radcach prawnych.

Wskazano, że decyzja dotycząca ustalenia wyniku egzaminu konkursowego nie jest decyzją uznaniową, w której Minister Sprawiedliwości ma możliwość wyboru i swobodnej oceny, jaki wynik kandydata może uznać za pozytywny. Ustawa w art. 339 ust. 3 jednoznacznie przesądza, że pozytywny wynik uzyskuje kandydat, który otrzymał co najmniej 190 punktów. Przyjęcie przez Ministra Sprawiedliwości w decyzji, że kandydat uzyskał wynik pozytywny możliwe jest tylko wówczas, jeśli po analizie rozwiązanego przez kandydata testu można ustalić, że uzyskał on 190 punktów, co w niniejszej sprawie nie ma miejsca.

Odnosząc się do szczegółowych zarzutów merytorycznych skarżącej sformułowanych wobec pytań, Minister Sprawiedliwości stwierdził:

1. Pytanie nr 35, brzmiało:

"Zgodnie z Kodeksem postępowania karnego, na postanowienie sądu o uwzględnienie wniosku oskarżonego o przywrócenie terminu:

A. nie przysługuje zażalenie,

B. przysługuje zażalenie każdej ze stron,

C. przysługuje zażalenie tylko prokuratorowi."

Prawidłowa odpowiedź na to pytanie to odpowiedź "A" wynikająca a contrario z art. 126 § 3 k.p.k., zgodnie z którym na odmowę przywrócenia terminu przysługuje zażalenie. Skarżąca udzieliła odpowiedzi "B".

W ocenie skarżącej, odpowiedź na to pytanie nie wynika, jak mówi treść pytania, z Kodeksu postępowania karnego. Jej zdaniem zamieszczanie w teście egzaminacyjnym pytania, na które odpowiedź nie wynika bezpośrednio z przepisów ustawy, a nadto powoływanie się w kluczu odpowiedzi na regulację kodeksową, która w ogóle nie istnieje - a contrario - jest niewłaściwe i sprzeczne z ustaleniami zawartymi w orzeczeniach sądów administracyjnych.

Zdaniem organu zarzut ten jest chybiony. Regulujący kwestię przywrócenia terminu art. 126 k.p.k. w § 3 stanowi: "Na odmowę przywrócenia terminu przysługuje zażalenie". Z przepisu tego jednoznacznie więc wynika, że zażalenie przysługuje wyłącznie na odmowę przywrócenia terminu. Nie ulega też wątpliwości, iż na postanowienie o uwzględnieniu wniosku o przywrócenie terminu zażalenie nie przysługuje. Treść przytoczonego przepisu jest jasna i jednoznaczna. Wynikająca

z niego zasada nie budzi żadnych kontrowersji ani w piśmiennictwie, ani

w orzecznictwie. Dlatego też jedyną prawidłową odpowiedzią na pytanie nr 35 jest odpowiedź "A".

Całkowicie pozbawione racji, w ocenie organu, są sugestie skarżącej, że podstawa prawna powołana w kluczu odpowiedzi wskazuję normę, która nie wynika

z przepisów Kodeksu postępowania karnego. Wszak § 3 art. 126 k.p.k. jest ujęty jako jednostka redakcyjna art. 126 Kodeksu postępowania karnego. Jednym z kanonów wiedzy prawniczej jest umiejętność rozumienia tekstu ustawy, co wiąże się m.in.

z powszechnie znanymi zasadami techniki prawodawczej. Regulując niektóre uprawnienia lub obowiązki określonych podmiotów ustawodawca czyni to albo od strony pozytywnej, albo od strony negatywnej. Skoro w § 3 art. 126 k.p.k. ustawodawca wyraźnie wskazał, że zażalenie przysługuje tylko na odmowę przywrócenia terminu, to oczywistym jest, iż na uwzględnienie wniosku

o przywrócenie terminu zażalenie nie przysługuje. Przy takim ujęciu przepisu "odszyfrowanie" woli ustawodawcy nie powinno nastręczyć problemów.

To, że pytanie okazało się dla skarżącej "trudne", ponieważ odpowiedź wynikała a contrario z przepisu art. 126 § 3 k.p.k., nie oznacza, że zostało ono wadliwie skonstruowane. Zaakceptowanie argumentacji skarżącej prowadziłoby do absurdalnego wniosku. Nie można byłoby bowiem w teście zadawać pytań, na które odpowiedź wynikałaby a contrario z danego przepisu. Jak już to wspomniano wcześniej, wiele regulacji ustawowych, nie tylko Kodeksu postępowania karnego, zasadza się na tym, że ustawodawca wymienia od strony pozytywnej pewien katalog sytuacji, w których konkretna regulacja znajduje zastosowanie, co oznacza zarazem, że w innych sytuacjach, nie wymienionych w katalogu, regulacja ta nie znajduje zastosowania. Jest to jedna z głównych technik prawodawcy, której znajomości należy wymagać od każdego prawnika, w tym od kandydata na aplikację radcowską, który winien umieć dokonywać wykładni przepisów.

W związku z powyższym odpowiedź "B" zaznaczona przez skarżącą jest oczywiście nieprawdziwa. Organ odnosząc się ponadto do zarzutu, iż pytanie wykraczało poza zakres ustawy o radcach prawnych, wskazał, że zgodnie z art. 331 ust. 3 ustawy egzamin polega na sprawdzeniu wiedzy kandydata na aplikanta radcowskiego m.in. z zakresu postępowania karnego. Zatem pytanie nr 35 bezsprzecznie mieści się w ustawowym zakresie egzaminu.

2. Pytanie nr 91, brzmiało:

"Zgodnie z Kodeksem postępowania cywilnego, w procesie toczącym się

z powództwa poszkodowanego przeciwko współsprawcom czynu niedozwolonego, pozwanych łączy współuczestnictwo:

A. formalne,

B. materialne,

C. jednolite."

Organ wskazał, że prawidłowa odpowiedź na to pytanie to odpowiedź "B", natomiast skarżąca udzieliła odpowiedzi "C".

Skarżąca podniosła, że za prawidłowe należy uznać odpowiedzi "B" i "C". Jej zdaniem w odpowiedzi "C" zawiera się odpowiedź "B", gdyż współuczestnictwo jednolite jest zawsze materialnym. Według skarżącej, zakreślona przez nią odpowiedź jest prawidłowa również z tego względu, że współuczestnictwo jednolite to sytuacja, gdy wyrok ma dotyczyć niepodzielnie wszystkich współuczestników.

W ocenie skarżącej, taka też sytuacja ma miejsce w przypadku współsprawców czynu niedozwolonego. Wyrok wydany w tej sprawie dotyczyć będzie bowiem współsprawców niepodzielnie, gdyż będą oni odpowiadać solidarnie, a co za tym idzie niepodzielnie. Zarzucając powyższe skarżąca powołała się na pogląd

E. Marszałkowskiej – Krześ w tej kwestii.

Organ uznał te zarzuty za chybione.

Zgodnie z art. 72 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania cywilnego, kilka osób może w jednej sprawie występować w roli powodów lub pozwanych, jeżeli przedmiot sporu stanowią prawa lub obowiązki im wspólne lub oparte na tej samej podstawie faktycznej i prawnej (współuczestnictwo materialne).

Wyróżnia się dwa rodzaje współuczestnictwa materialnego: wynikające ze wspólności praw lub obowiązków albo wynikające tylko z tej samej podstawy faktycznej i prawnej. Często więź między współuczestnikami opiera się zarówno na wspólności praw lub obowiązków, jak i na tożsamości podstawy faktycznej i prawnej.

Artykuł 73 § 2 in principio zawiera definicję współuczestnictwa jednolitego. Stanowi on, że współuczestnictwo jednolite może wynikać z istoty spornego stosunku prawnomaterialnego, który łączy współuczestników albo z przepisu ustawy. Wyrok sądu dotyczy również niepodzielnie wszystkich współuczestników i jest on jednakowy dla wszystkich. Współuczestnictwo jednolite wynikające z istoty spornego stosunku jest zarazem współuczestnictwem koniecznym.

Organ wskazał dalej, że zgodnie z art. 441 § 1 Kodeksu cywilnego, jeżeli kilka osób ponosi odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną czynem niedozwolonym, ich odpowiedzialność jest solidarna.

Przy odpowiedzialności solidarnej powstaje współuczestnictwo materialne określone w art. 72 § 1 pkt 1 k.p.c. z uwagi na wspólność obowiązków. Nie zachodzi zaś jednolite, bo wierzyciel dłużników solidarnych (tu: współsprawców czynu niedozwolonego) może dochodzić roszczenia tylko od jednego z nich, albo niektórych z nich, albo wszystkich.

W przypadku zaś współuczestnictwa jednolitego, musiałby dochodzić roszczenia od wszystkich współsprawców, co nie jest prawdą na gruncie k.c. i k.p.c.

W opisanym w pytaniu przypadku, nie zachodzi zatem współuczestnictwo jednolite. Zatem nie można uznać odpowiedzi "C" udzielonej przez skarżącą za prawidłową.

3. Pytanie nr 98, brzmiało:

"Zgodnie z Kodeksem postępowania cywilnego, jeżeli strona będąca osobą fizyczną osobiście wnosząc apelację w sprawie nie będącej sprawą gospodarczą, nie opłaciła jej należną opłatą stosunkową, mimo że jest reprezentowana w sprawie przez radcę prawnego:

A. sąd odrzuci apelację bez wzywania o uiszczenie opłaty,

B. przewodniczący wzywa stronę do uiszczenia opłaty w wyznaczonym

terminie pod rygorem odrzucenia apelacji przez sąd,

C. przewodniczący wzywa pełnomocnika strony do uiszczenia opłaty

w wyznaczonym terminie pod rygorem odrzucenia apelacji przez sąd."

Skarżąca udzieliła na ww. pytanie odpowiedzi "B", podczas gdy zdaniem organu prawidłową odpowiedzią, wynikającą z klucza odpowiedzi jest odpowiedź "C".

Skarżąca w odwołaniu podniosła, iż pomimo że w kluczu testu jako prawidłowa wskazana jest odpowiedź "C", za prawidłową należy uznać również udzieloną przez nią odpowiedź "B". Podniosła, że wyłączność stosowania przez przewodniczącego wezwania pełnomocnika stron do uiszczenia opłaty nie wynika wprost z treści cytowanych w kluczu odpowiedzi przepisów. Zdaniem organu, pytanie sformułowane jest w sposób jasny i precyzyjny, a odpowiedź na nie wynika wprost

z uregulowań art. 130 § 1 k.p.c. w zw. z art. 370 k.p.c, art. 1302 § 3 i art. 133 § 3 k.p.c.

Organ cytując treść art. 130 § 1 k.p.c. oraz art. 370 k.p.c., stwierdził, że

w opisanej w pytaniu sytuacji, przewodniczący wzywa pełnomocnika strony (art. 133 § 3 k.p.c.) do uiszczenia opłaty w wyznaczonym terminie (art. 130 § 1 k.p.c.) pod rygorem odrzucenia apelacji (art. 370 k.p.c).

Zdaniem organu pytanie dotyczyło dokładnie takiej sytuacji, jak wyżej opisana, a odpowiedź nie wynika z przytoczonych przepisów i ich łączne powołanie w kluczu odpowiedzi było konieczne. Treść art. 1302 § 3 k.p.c, został tu zastosowany

a contrario – dla podkreślenia, że tylko w przypadku, gdy (podlegającą opłacie stałej lub stosunkowej) apelację wnosi fachowy pełnomocnik, podlega ona odrzuceniu bez wzywania do uiszczenia opłaty. Przepis ten ma charakter dyscyplinujący fachowych pełnomocników i w żadnym razie nie może być stosowany w przypadku, gdy apelację wnosi strona osobiście, a tego dotyczyło pytanie. Sprawa ta nie budzi wątpliwości i dlatego też odpowiedź "A" jest jednoznacznie błędna. W treści pytania zaznaczono, że strona wniosła apelację osobiście, mimo że jest reprezentowana przez radcę prawnego. Istota pytania nr 98 sprowadzała się zatem do problemu, kogo wzywa się do uiszczenia opłaty: stronę, czy pełnomocnika.

Na gruncie obowiązujących przepisów, nie ma, zdaniem organu, wątpliwości, że w takim wypadku wzywa się do uiszczenia opłaty pełnomocnika. Nigdy natomiast pełnomocnikowi nie doręcza się wezwania dla strony – pełnomocnik działa za stronę, nie jest zaś pośrednikiem między sądem, a stroną.

4. Pytanie nr 193 brzmiało:

"Zgodnie z Ordynacją podatkową, wszczęcie postępowania podatkowego

z urzędu następuje:

A. w formie postanowienia,

B. w formie zawiadomienia,

C. bez zachowania formy procesowej z chwilą dokonania pierwszej

czynności w sprawie."

Skarżąca rozwiązując test zaznaczyła na ww. pytanie odpowiedź "C", podczas gdy odpowiedzią prawidłową wynikającą z klucza odpowiedzi jest odpowiedź "A" oparta na treści art. 165 § 2 ustawy z dnia 29 lipca 1997 r. Ordynacja podatkowa. Zarzut skarżącej w odniesieniu do powyższego pytania jest zdaniem organu bezzasadny. Zgodnie z art. 165 § 2 Ordynacji podatkowej – wszczęcie postępowania z urzędu następuje w formie postanowienia.

Brzmienie powyższego przepisu nie budzi żadnych wątpliwości interpretacyjnych. Skarżąca w uzasadnieniu zarzutów do przedmiotowego pytania wskazała, iż istnieją przewidziane ustawowo wyjątki od zasady wyrażonej w art. 165 § 2 Ordynacji podatkowej (gdy wydanie postanowienia o wszczęciu postępowania podatkowego z urzędu nie jest wymagane). Należy zdaniem organu mieć na uwadze, iż przedmiotowe pytanie było sformułowane w jasny sposób i dotyczyło zasady wyrażonej w art. 165 § 2 Ordynacji podatkowej. Zatem należy stwierdzić, iż jedyną prawidłową odpowiedzią na to pytanie jest odpowiedź "A".

5. Pytanie nr 206 brzmiało:

"Zgodnie z ustawą o podatkach i opłatach lokalnych, maksymalną stawkę opłaty targowej, będącej opłatą lokalną, określa:

A. ustawa,

B. uchwała rady gminy,

C. wójt (burmistrz, prezydent) zarządzeniem."

Skarżąca udzieliła odpowiedzi "B", zdaniem organu jedyną prawidłową odpowiedzią była odpowiedź "A".

Odnosząc się do zarzutów skarżącej w odniesieniu do ww. pytania należy wskazać, iż treści art. 19 pkt 1 lit. a) ustawy o podatkach i opłatach lokalnych wynika, że rada gminy określa zasady ustalania i poboru oraz terminy płatności i wysokość stawek opłat określonych w ustawie, z tym że stawka opłaty targowej nie może przekroczyć 631,94 zł dziennie. Pod lit. a) ustawodawca wprost w ustawie zawarł stwierdzenie, że stawka opłaty lokalnej w danym roku nie może przekroczyć określonej kwoty.

Oczywistym w związku z tym jest, że maksymalną stawkę opłaty targowej określa ustawa. Tego rodzaju rozwiązanie, którego ratio legis nie może nasuwać wątpliwości, podyktowane jest ograniczeniem dowolności w kształtowaniu polityki fiskalnej przez organy samorządowe. Odpowiedź na przedmiotowe pytanie wynika

z art. 217 Konstytucji RP, który stanowi, że nakładanie podatków, innych danin publicznych, określanie podmiotów, przedmiotów i stawek podatkowych następuje

w drodze ustawy.

W związku z powyższym należy jednoznacznie stwierdzić, iż jedyną prawidłową odpowiedzią na pytanie nr 206 jest odpowiedź "A".

W ocenie organu żadne z pytań zawartych w teście nie wykraczało poza zakres materiału określony w art. 331 ust. 3 ustawy o radcach prawnych. Przepis ten stanowi, iż egzamin konkursowy polega na sprawdzeniu wiedzy kandydata na aplikanta radcowskiego, z zakresu prawa: konstytucyjnego, karnego, postępowania karnego, karnego skarbowego, wykroczeń, cywilnego, postępowania cywilnego, gospodarczego, spółek prawa handlowego, pracy i ubezpieczeń społecznych, rodzinnego i opiekuńczego, administracyjnego, postępowania administracyjnego, finansowego, europejskiego, ustroju sądów, samorządu radców prawnych i innych organów ochrony prawnej działających w Rzeczypospolitej Polskiej, a także warunków wykonywania zawodu radcy prawnego i etyki tego zawodu.

W ocenie organu, brak jest podstaw do zmiany zaskarżonej uchwały Komisji Egzaminacyjnej o co wnosiła skarżąca.

Skargę na tę decyzję wniosła skarżąca zarzucając błędne ustalenie, że wybrane pytania wskazane przez nią w odwołaniu, tj. pytania nr 35, 91, 98, 193, 206 zostały sformułowane zgodnie z wymaganiami określonymi w art. 339 ust. 1 ustawy

o radcach prawnych, co miało być podstawą do nieuznania prawidłowości udzielonych odpowiedzi.

Wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania.

Podniosła, że w odwołaniu od uchwały nr [...] podjętej przez Komisję Egzaminacyjną do spraw aplikacji radcowskiej przy Ministrze Sprawiedliwości na obszarze właściwości Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] wskazywała, że udzielone przez nią odpowiedzi na wskazane pytania z konkursu na aplikację radcowską powinny zostać uznane jako prawidłowe z uwagi na wątpliwości co do jednoznaczności odpowiedzi bądź występujących w doktrynie/judykaturze sporów. W odwołaniu skarżąca przytoczyła każde z pytań, co do których jej zdaniem istniały rozbieżności i starannie argumentując dążyła do przekonania organu co do swoich racji.

Odnosząc się do sformułowania ze strony Ministra Sprawiedliwości, że skarżąca zakreślając konkretne odpowiedzi (np. na pytanie nr 98) dała wyraz swojego braku wiedzy na temat zasad postępowania z pismami procesowymi,

w stosunku do osoby, która dopiero stara się uzyskać praktyczną wiedzę, są niesprawiedliwe i krzywdzące. Wskazała, że przedstawiciele doktryny również nie są jednomyślni w prezentowanych poglądach dotyczących pytania nr 98, a w związku

z tym, całkowicie bezzasadnym jest wymaganie od kandydata do zawodu radcy prawnego znajomości linii orzecznictwa sądów polskich w sprawach budzących kontrowersje. Dodała w uzupełnieniu swojego stanowiska, że nie znajduje jakiegokolwiek uzasadnienia poddawanie takiego zagadnienia pod rozwagę osobom przystępującym do egzaminu konkursowego na aplikację radcowską.

Nawiązując do treści pytania nr 35 skarżąca podniosła, że w teście, sprawdzającym wiedzę ogólną kandydatów na aplikantów radcowskich, winno się unikać wprowadzania takich pytań, na które jednoznaczna odpowiedź nie wynika expressis verbis z przepisów prawa, a jedynie z wykładni.

Odnosząc się do pytania nr 91 skarżąca przywołała argumentację

z odwołania, podkreślając, że pytanie to w sposób jasny wskazuje na możliwość udzielenia dwóch prawidłowych odpowiedzi, co wynika z błędnej i niejednoznacznej konstrukcji pytania, a kandydat, nie czyniąc dodatkowych założeń wykraczających poza treść pytania, miał do wyboru dwie trafne odpowiedzi.

Skarżąca w związku z pytaniem nr 98 podtrzymała swoje dotychczasowe uzasadnienie w zakresie jego niejednoznaczności i skomplikowania udzielenia prawidłowej odpowiedzi.

Pytanie 193 w teście na aplikacje radcowską dotyczyło formy wszczęcia

z urzędu postępowania podatkowego, które następuje w formie postanowienia, co wynika wprost z art. 165 § 2 Ordynacji podatkowej. Jednakże, jak zauważyła skarżąca, nie jest to jedyna odpowiedź prawidłowa. Mając na względzie fakt, że wyjątki od tej ogólnej zasady zostały sformułowane w § 5 tegoż artykułu, który jednoznacznie wskazuje, że w przytoczonych w tymże paragrafie sytuacjach wszczęcie postępowania z urzędu w formie postanowienia nie stosuje się, jest uzasadnieniem wybranej przez skarżącą odpowiedzi jako prawidłowej.

Zdaniem skarżącej pytanie nr 206 jest sformułowane w sposób niejednoznaczny. Podkreśliła, że organ w treści zaskarżonej decyzji nie odniósł się do argumentacji skarżącej i nie uwzględnił jej zdania, a powołał się na brzmienie art. 217 Konstytucji RP, który to nie był przywołany w treści pytania (ani też w kluczu odpowiedzi). W sposób niebudzący wątpliwości dał wyraz dokonania dodatkowych założeń, niezgodnych z zapisami pkt 5 instrukcji do testu.

W piśmie z dnia [...] sierpnia 2009 r., stanowiącym uzupełnienie skargi, skarżąca wskazała na wadliwość pytania nr 100, w brzmieniu: "Zgodnie z Kodeksem postępowania cywilnego, jeżeli strona wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia apelacji, nie dołączając jednocześnie do wniosku samej apelacji:

A. sąd odrzuci wniosek o przywrócenie terminu,

B. sąd oddali wniosek o przywrócenie terminu,

C. przewodniczący wzywa stronę do uzupełnienia tego braku w terminie tygodniowym pod rygorem zwrotu wniosku",

wskazując, że na tak skonstruowane pytanie nie mogła udzielić odpowiedzi z klucza, gdyż dysponując znajomością przepisów postępowania cywilnego nie posiadała i nie mogła posiadać wiedzy, iż niewniesienie pisma (apelacji) jest brakiem formalnym. Wskazała, że tak rozumiany brak formalny wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia apelacji, budzi spór w judykaturze i doktrynie.

W odpowiedzi na skargę organ potrzymał swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego aktu. Sąd administracyjny nie ocenia rozstrzygnięcia organu administracji pod kątem jego słuszności, czy też celowości, jak również nie rozpatruje sprawy kierując się zasadami współżycia społecznego. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej także: p.p.s.a.).

Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów, skarga zasługuje na uwzględnienie.

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 lutego 2008 r. II GSK 355/07 wyraźnie wskazał na obowiązek zachowania jak najdalej idącej dbałości przy redagowaniu pytań egzaminacyjnych na aplikacje, w celu eliminowania możliwości udzielenia więcej niż jednej odpowiedzi jako prawidłowej. Relacja pomiędzy odpowiedzią, a pytaniem musi być zawsze sprawdzalna na podstawie jednoznacznych kryteriów wynikających ze stanu prawnego, do którego nawiązuje pytanie (vide: LEX nr 463863).

Pytania testowe na aplikację winny być testem wyłącznie na wiedzę wynikającą z określonych dziedzin prawa i instytucji prawnych ukształtowanych przez prawo pozytywne. Niedopuszczalne jest, aby w pytaniach pojawiały się zagadnienia prawne, co do których zarówno doktryna, jak i orzecznictwo nie doszły do wspólnych konkluzji, albowiem nie jest właściwe wymaganie od ewentualnych adeptów zawodów prawniczych jednoznacznego rozstrzygania zagadnień prawnych, co do których nie są zgodne również autorytety prawnicze.

Dokonując oceny zasadności wniesionej przez skarżącą skargi na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] marca 2009 r. Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Przy wydaniu zaskarżonej decyzji, zdaniem Sądu, doszło bowiem do naruszenia wskazanych przez skarżącą przepisów prawa materialnego.

Postępowanie konkursowe na aplikację radcowską jest postępowaniem administracyjnym, które przeprowadza powołany w tym celu organ aplikacji radcowskiej przy Ministrze Sprawiedliwości m.in. na obszarze właściwości Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...], od której rozstrzygnięcia przysługuje stronie odwołanie do Ministra Sprawiedliwości.

Zgodnie z art. 339 ust. 1 ustawy o radcach prawnych, egzamin konkursowy polega na rozwiązaniu testu składającego się z zestawu 250 pytań zawierających po trzy propozycje odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. Za każdą prawidłową odpowiedź kandydat uzyskuje jeden punkt. Natomiast art. 339 ust. 3 tejże ustawy stanowi, że pozytywny wynik z egzaminu konkursowego otrzymuje kandydat, który uzyskał z testu co najmniej 190 punktów. Rozpoznając odwołanie, organ II instancji poddał analizie zarówno prawidłowość przygotowania egzaminu (w tym także testu egzaminacyjnego), jak i jego przebiegu. Przepis 1a wspomnianego artykułu wskazuje, że prawidłowość odpowiedzi ocenia się według stanu prawnego obowiązującego w dniu egzaminu wstępnego.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpatrywanej sprawy, Sąd doszedł do przekonania, że pytanie nr 100 testu egzaminacyjnego budzi wątpliwości co do sposobu jego sformułowania.

Skarżąca udzieliła na to pytanie odpowiedzi "A", natomiast według klucza poprawną odpowiedzią była odpowiedź "C", oparta na treści art. 130 § 1 k.p.c. oraz art. 169 § 3 k.p.c. W ocenie Sądu ww. przepisy nie dają podstawy do udzielenia na tak skonstruowane pytanie prawidłowej odpowiedzi. Przepis art. 169 § 3 k.p.c. stanowi, że równocześnie z wnioskiem (o przywrócenie terminu) strona powinna dokonać czynności procesowej. Natomiast w myśl art. 130 § 1 k.p.c. zd. 1, jeśli pismo procesowe nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych lub jeżeli od pisma nie uiszczono należnej opłaty, przewodniczący wzywa stronę, pod rygorem zwrócenia pisma, do poprawienia, uzupełnienia lub opłacenia go w terminie tygodniowym. O tym, że niedołączenie apelacji jest brakiem formalnym wniosku, nie przemawia literalnie brzmienie art. 169 § 3 k.p.c. To orzecznictwo Sądu Najwyższego przesądziło, iż niedopełnienie przez składającego wniosku o przywrócenie terminu wymagań przewidzianych w art. 169

§ 3 k.p.c. stanowi brak formalny, którego uzupełnienie powinien przewodniczący zarządzić w trybie przewidzianym w art. 130 k.p.c. (podobnie: ICZ 238/54 z dnia 18 października 1954 r., OSNCP 1955/2/44 i IICR 119/58 z dnia 1 września 1958 r., Preis 1960/2/407).

Sąd uznał także za trafny zarzut skarżącej polegający na wadliwym skonstruowaniu pytania nr 193, które brzmiało:

"Zgodnie z Ordynacją podatkową, wszczęcie postępowania podatkowego

z urzędu następuje:

A. w formie postanowienia,

B. w formie zawiadomienia,

C. bez zachowania formy procesowej z chwilą dokonania pierwszej

czynności w sprawie."

W tym pytaniu żadna z podanych odpowiedzi nie stanowi zdania prawdziwego, nawet wskazana przez organ odpowiedź "A", albowiem nie zawsze zgodnie z ustawą - Ordynacja Podatkowa, wszczęcie postępowania podatkowego

z urzędu następuje w formie postanowienia. Okoliczność tę przyznał zresztą Minister Sprawiedliwości w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazując, iż art. 165 § 5-7 Ordynacji podatkowej zawiera wyjątki od ww. zasady, lecz pytanie dotyczyło wyłącznie formy wszczęcia postępowania podatkowego z urzędu jako zasady. Skoro organowi chodziło o tzw. zasadę, powinno to znaleźć odzwierciedlenie w treści pytania, np.: "Regułą jest, że zgodnie z ordynacją podatkową wszczęcie postępowania podatkowego z urzędu następuje...".

Z tych względów nieprawidłowe zredagowanie pytania nr 193 nie powinno obciążać skarżącej. W tym stanie rzeczy, według oceny Sądu, w przypadku omawianego pytania naruszona została zasada wynikająca z art. 339 ust. 1 ustawy o radcach prawnych, albowiem zgodnie z tym przepisem pytania testowe na aplikację radcowską powinny być tak sformułowane, aby spośród trzech propozycji istniała tylko jedna i niebudząca wątpliwości odpowiedź.

W ocenie Sądu - jeśli chodzi natomiast o pytania nr 35, 91 i 206 uznać należy, iż organ prawidłowo, w sposób wszechstronny i przekonywujący odniósł się do zarzutów podniesionych przez skarżącą w odwołaniu od uchwały Komisji Egzaminacyjnej nr [...] z dnia [...] września 2008 r. Minister w sposób pełny przedstawił obowiązujący w tej materii stan prawny oraz wyjaśnił stronie skarżącej, dlaczego jej stanowisko nie znajduje uzasadnienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny podziela w pełni dokonaną przez Ministra Sprawiedliwości materialnoprawną ocenę stawianych zarzutów, uznając, iż w świetle obowiązujących przepisów prawa strona skarżąca udzieliła niepoprawnych odpowiedzi na te pytania. Sporne pytania testowe mieszczą się w ramach zakresu przedmiotowego egzaminu konkursowego na aplikację adwokacką. Zostały sformułowane zgodnie z zaleceniem zawartym w przepisie art. 339 ust. 1 ustawy

o radcach prawnych, zaś odpowiedź wskazana przez organ, jako właściwa - wynika

z poprawnego w tym zakresie klucza odpowiedzi załączonego do testu. Pytania te oparte były na przepisach prawa i zostały sformułowane jednoznacznie, a wśród propozycji odpowiedzi była wyłącznie jedna poprawna odpowiedź. Udzielenie przez skarżącą błędnych odpowiedzi na te pytania było, w ocenie Sądu, wynikiem czynienia przez nią pewnych dodatkowych założeń nie wynikających z treści pytania oraz jej własnej interpretacji przepisów.

Wobec tego, że uchwałą Komisji Egzaminacyjnej nr [...] podjętą przez Komisję Egzaminacyjną do spraw aplikacji radcowskiej przy Ministrze Sprawiedliwości na obszarze właściwości Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych

w [...], utrzymaną w mocy zaskarżoną decyzją Ministra Sprawiedliwości

z dnia [...] marca 2009 r., ustalony został wynik egzaminu konkursowego skarżącej na 188 punktów, a dwa spośród pytań testowych, zdaniem Sądu, zostały sformułowane nieprawidłowo, zasadnym było uchylenie zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Stosownie do przepisu art. 152 p.p.s.a. orzeczono o niewykonywaniu zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.

O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.