Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SAB/Gl 19/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2018-02-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
659
Hasła tematyczne: Przewlekłość postępowania
Skarżony organ: Naczelnik Urzędu Skarbowego
Treść wyniku: Zasądzono zwrot kosztów postępowania
Oddalono skargę w części
Stwierdzono, że przewlekłe prowadzenie postępowania nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa
Stwierdzono przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ - art. 149 par.1a ustawy - PoPPSA
Powołane przepisy: article: art. 149  par. 1  pkt 3,  par. 1a
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 139  par. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 201
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Tyszkiewicz-Ziętek (spr.), Sędzia NSA Eugeniusz Christ, Sędzia WSA Wojciech Gapiński, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 21 lutego 2018 r. sprawy ze skargi K. W. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Jaworznie w przedmiocie wniosku o wykreślenie zastawów skarbowych 1) stwierdza, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, 2) stwierdza, że przewlekłe prowadzenia postępowania nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 3) w pozostałym zakresie skargę oddala, 4) zasądza na rzecz skarżącego od Naczelnika Urzędu Skarbowego w Jaworznie kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 13 listopada 2017 r. K.W. (dalej: wnioskodawca, skarżący, strona) reprezentowany przez adwokata wniósł skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania Naczelnika Urzędu Skarbowego w J. (dalej także: NUS w J., organ) w przedmiocie wykreślenia z rejestru zastawów zastawów skarbowych ustanowionych na zbywalnych prawach majątkowych stanowiących własność skarżącego niebędącego dłużnikiem.

Pełnomocnik skarżącego, stawiając zarzut przewlekłości organu administracji, na podstawie art. 149 p.p.s.a. wniósł o:

1. uwzględnienie skargi;

2. stwierdzenie, że przewlekłe działanie Naczelnika Urzędu Skarbowego w J. ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.);

3. zobowiązanie Naczelnika Urzędu Skarbowego w J. do dokonania wykreślenia z rejestru zastawów zastawu skarbowego ustanowionego na prawach przysługujących skarżącemu niebędącemu dłużnikiem w terminie 14 dni od dnia doręczenia organowi odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a.);

4. wymierzenie Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w J. grzywny w wysokości według uznania Sądu (art. 149 § 2 p.p.s.a.);

5. przyznanie od Naczelnika Urzędu Skarbowego w J. sumy pieniężnej na rzecz skarżącego w wysokości pięciokrotności przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim (art. 149 § 2 p.p.s.a. (omyłkę w pierwotnym brzmieniu skargi sprostowano w piśmie z dnia 8 stycznia 2018 r.);

6. rozpoznanie skargi po przeprowadzeniu rozprawy;

7. zasądzenie od Naczelnika Urzędu Skarbowego w J. na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego (art. 200 p.p.s.a.).

W uzasadnieniu skargi na wstępie opisano dotychczasowy przebieg postępowania. W tym zakresie wskazano, że w dnia 29 grudnia 2016 r. skarżący złożył wniosek o wykreślenie z rejestrów zastawów wpisu zastawów skarbowych na prawach stanowiących jego własność. Dopiero w kwietniu 2017 r. organ rozpoznał ten wniosek, odmawiając jego uwzględnienia. Organ do dnia rozpoznania wniosku, co nastąpiło po upływie 4 miesięcy jedynie bezprzedmiotowo

i bezcelowo wystąpił do organu będącego wierzycielem dłużniczki K.W. z zapytaniem dotyczącym jego opinii jako wierzyciela w przedmiocie złożonego przez skarżącego wniosku. Organ stwierdził bowiem, że takie działanie jest konieczne, gdyż to wierzyciel powinien wystąpić z wnioskiem o wykreślenie. Wspomniany wierzyciel pismem z dnia 14 marca 2017 r. uznał, sprzecznie do znajdujących się w posiadaniu organu dowodów, iż brak jest podstaw do wykreślenia przedmiotowego zastawu skarbowego. Działanie organu, w ocenie skarżącego, było pozorne, zaś odmowa wykreślenia "tak absurdalna i niczym nie uzasadniona mając na uwadze argumenty w niej wskazane, iż organ nie miał innego wyjścia jak uznać zarzuty skarżącego podniesione w wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa". Strona, mając na uwadze, że odmowa winna mieć formę decyzji uznała, iż zaskarży odmowę wykreślenia dwutorowo. Mianowicie złożyła niezwłocznie odwołanie oraz wezwanie do usunięcia prawa, które zostało uznane przez organ w maju 2017 r.

Organ, pomimo iż dysponował wszystkimi dowodami przesądzającymi o tym, iż skarżący w dniu ustanowienia zastawu był właścicielem ruchomości, postanowieniem z [...] przedłużył termin zakończenia sprawy, nie czyniąc dalej nic, aby wzbogacić materiał dowodowy, mając na uwadze rzekome wątpliwości organu co do prawa własności ruchomości objętych zastawem.

Od uznania wezwania strony za uzasadnione minęło aż pół roku, zaś materiał dowodowy nie zawiera uzupełnionych dowodów. Organ wciąż posiada tylko te dokumenty, które przedłożyła mu strona, a z których wprost wynika prawo własności skarżącego do ruchomości.

Dalej pełnomocnik skarżącego zakwestionował pogląd organu II instancji, że dla złożenia ponaglenia konieczne jest stwierdzenie niezałatwienia sprawy w wyznaczonym przez organ terminie. Podniósł, że prawo ponaglenia występuje nie tylko wtedy, gdy organ pozostaje bezczynny, lecz również wówczas, gdy jego działanie jest przewlekłe.

Następnie zarzucono, że w niniejszej sprawie organ I instancji nie wydal postanowienia o wyznaczeniu nowego terminu zakończenia sprawy po uznaniu przez niego zarzutów wskazanych w wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa. Uchybienia tego nie można usprawiedliwiać, wskazując na wysłanie akt do organu II instancji akt sprawy, celem rozpoznania odwołania. Organ pomimo tego zobowiązany był, po uznaniu wezwania do usunięcia naruszenia prawa za zasadne, wydać nowe postanowienie w ciągu dwóch miesięcy. Tymczasem organ doręczył postanowienie z dnia [...] dopiero po sporządzeniu przez stronę ponaglenia, dlatego dziwi powoływanie się na to postanowienie przez organ II instancji. Nadto postanowienie z dnia [...] zostało wydane po upływie terminu załatwienia sprawy określonego w art. 139 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r., poz. 201 ze zm., dalej: O.p.).

Następnie autor skargi podniósł, że z uzasadnienia postanowienia o niezasadności ponaglenia wynika, iż organ zamierza podjąć czynności jedynie pozornie i sztucznie przedłuża zakończenie sprawy. Zdaniem organu bowiem niezałatwienie sprawy w wyznaczonym terminie spowodowane jest koniecznością uzupełnienia akt sprawy o dokumenty niezbędne dla dokonania ustalenia prawnego właściciela praw stanowiących przedmiot zastawu skarbowego. Zachodzi jednak pytanie o jakie dokumenty chodzi organowi, zważywszy, że już podczas składania wniosku strona przedłożyła dokumenty, z których to prawo własności wynika.

Pomimo uznania wezwania do usunięcia naruszenia prawa oraz upływu

3 miesięcy od dnia wydania postanowienia o przedłużeniu terminu organ nie podjął żadnych działań zmierzających do zakończenia sprawy. Nawet gdyby organ we właściwym czasie wyznaczał nowy termin załatwienia sprawy, to nie wyklucza to wystąpienia przewlekłości, co organ II instancji pominął. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że przewlekłość postępowania oznacza stan, w którym organ w sposób nieuzasadniony "przedłuża" termin załatwienia sprawy w trybie art. 140 O.p., powołując się na niezależne od niego przyczyny uniemożliwiające dotrzymanie terminu podstawowego, a w szczególności konieczność wywiązania się z pewnych obowiązków procesowych przez stronę (np. przedłożenia przez nią dokumentacji niezbędnej dla podjęcia decyzji lub wzięcia udziału w czynnościach dowodowych), bądź stan, w którym bieg terminu jest zatrzymany. Formalnie rzecz biorąc, organ nie pozostawałby wtedy w bezczynności (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 24 stycznia 2013 r., I SAB/Sz 5/12). Podobnie wypowiadają się przedstawiciele doktryny, wskazując, że przewlekłe prowadzenie postępowania oznacza takie działanie lub zaniechanie organu, które sprowadza się do prowadzenia postępowania w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. J. Drachal, J. Jasielski, R. Stankiewicz (w:) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Warszawa 2011, komentarz do art. 149). Takie też rozumienie zdaje się przyjmować orzecznictwo, uznając, że przewlekłość obejmuje zarówno opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak

i nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy. Natomiast bezczynność oznacza brak jakiejkolwiek aktywności organu administracji w danej sprawie (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 25 sierpnia 2011 r., II SAB/Po 42/11; wyrok WSA w Krakowie z dnia 11 stycznia 2012 r., II SAB/Kr 143/11).

Wobec powyższego pełnomocnik skarżącego podniósł, iż zgodnie z art. 125 O.p., organy podatkowe powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Obowiązek podejmowania działań wnikliwych wprost nawiązuje do zasady prawdy obiektywnej (art. 122 O.p.). Chodzi tu o wyczerpujące zbadanie wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą, aby w ten sposób stworzyć jej rzeczywisty obraz i uzyskać podstawę do trafnego zastosowania przepisu prawa. Organy podatkowe powinny działać w sprawie szybko. Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwiane niezwłocznie. W rzeczywistości podejmowanie przez organ podatkowy działań szybkich oraz załatwianie sprawy niezwłoczne nawiązuje do terminów załatwiania spraw podatkowych (art. 139-143 O.p.). Zgodnie z przepisami art. 139 O.p., załatwienie sprawy wymagającej przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić bez zbędnej zwłoki, jednak nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu 2 miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, chyba że przepisy niniejszej ustawy stanowią inaczej. Również w orzecznictwie sądowym wskazuje się na obowiązek rygorystycznego przestrzegania komentowanej zasady (por. Brolik Jacek, Ordynacja podatkowa. Komentarz, wyd. V, LEX 2013).

Dalej wskazano, iż ponaglenie przewidziane w art. 141 § 1 pkt 1 O.p. na przewlekłe prowadzenie postępowania podatkowego jest szczególnym środkiem zaskarżenia (por. Ordynacja podatkowa Komentarz, B.Adamiak, J.Borkowski, R.Mastalski, J.Zubrzycki, wyd. Unimex 2012, pkt 3. do art. 141). W sytuacji przewlekłego prowadzenia postępowania podatkowego ponaglenie po pierwsze, ma spowodować wyznaczenie organowi właściwemu w sprawie terminu na załatwienie sprawy. Po drugie, organ podatkowy wyższego stopnia zostaje powiadomiony o uchybieniach w pracy organu podatkowego pierwszej instancji (por. Ordynacja podatkowa Komentarz, S.Babiarz, B.Dauter, B.Gruszczyński, R.Hauser, A.Kabat, M.Niezgódka-Medek, wyd. 7, LexisNexis 2011, pkt 2. do art. 141).

Podstawowym celem obowiązywania w postępowaniu podatkowym terminów załatwiania spraw jest zdyscyplinowanie organów podatkowych prowadzących postępowanie, co ma bezpośredni związek z zasadą szybkości postępowania. Konieczność szybkości działania organów podatkowych leży w interesie zarówno samych podatników, jak i w interesie budżetu. Sprawne i szybkie przeprowadzenie postępowania wiąże się z eliminacją zbędnego absorbowania podmiotu będącego stroną przez organy podatkowe.

Autor skargi wskazał dalej, że terminy załatwiania spraw określone w art.139 O.p. mają charakter procesowy. Terminy załatwiania spraw są terminami maksymalnymi, wyznaczają określone momenty, przed których upływem powinno nastąpić wymagane załatwienie sprawy. Kierując się jednak zasadą szybkości postępowania, organ podatkowy, nie bacząc na terminy maksymalne, powinien działać w sprawie szybko.

Przewlekłe postępowanie ma miejsce wówczas, gdy organ podejmuje wprawdzie działania, ale robi to opieszale lub skuteczność podejmowanych czynności jest wątpliwa. Dotyczy to także sytuacji, gdy organ podejmuje czynności w niewłaściwej procedurze, nie zmierzając wprost i skutecznie do finalnego załatwienia sprawy. Sąd uznając za zasadną skargę na bezczynność lub przewlekłe postępowanie organu w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a ppsa - uwzględnia skargę i zobowiązuje organ do wydania aktu lub podjęcia czynności w terminie przez siebie wskazanym. Sąd może orzekać jedynie o obowiązku wydania decyzji (lub postanowienia) lub dokonania czynności w przedmiotowej sprawie, nie może natomiast nakazywać organowi sposobu rozstrzygnięcia, ani też bezpośrednio orzekać o prawach i obowiązkach skarżącego (wyrok NSA z dnia 10 kwietnia 2001 r., sygn. akt I SAB 37/00, LEX nr 75532).

W dalszych wywodach skargi wskazano, iż organ podatkowy, informując stronę o niezałatwieniu sprawy w ustawowym (właściwym) terminie, powinien poinformować podatnika o tym jakie konkretnie okoliczności wymagają wyjaśnienia i jakie konkretnie dowody organ zamierza przeprowadzić. Jeśli podatnik uzyska pełną i konkretną informację jakie okoliczności i jakie dowody są jeszcze, zdaniem organu, niezbędne dla rozstrzygnięcia sprawy, to wówczas ma możliwość przedstawienia ze swej strony dodatkowych informacji, dowodów czy źródeł dowodowych, co w sposób oczywisty przyczyni się do szybszego i pełniejszego zakończenia postępowań i wydania decyzji. Zatem wiedza podatnika o tym, w jakim konkretnie kierunku organ zamierza prowadzić dalsze postępowanie wyjaśniające, niewątpliwie jest jednym z istotnym czynników, pozwalających skoncentrować materiał dowodowy i przez to skrócić czas do wydania decyzji przez organ.

Jednocześnie, w toku weryfikacji organ podatkowy zobowiązany jest respektować zasady ogólne rządzące tym postępowaniem określone w treści art. 120 - 129 O.p., w tym w szczególności zasadę praworządności (art. 120 O.p.); zasadę budzenia zaufania do organów podatkowych (art. 121 § 1 O.p.); zasadę skuteczności i współmierności (art. 125 § 1 O.p.). Powołana wyżej zasady znajdują swoje odzwierciedlenie w zasadzie proporcjonalności będącej elementem składowym państwa prawa i wielokrotnie podkreślanej przez Trybunał Konstytucyjny w swoim orzecznictwie. Stwierdził on bowiem, że zasada proporcjonalności w ujęciu szerokim szczególny nacisk kładzie na adekwatność celu i środka użytego do jego osiągnięcia. Z powyższego wynika, iż jeżeli cel regulacji prawnej można osiągnąć przy pomocy dwóch środków, przy czym jeden z nich w większy sposób pogarsza sytuację prawną podmiotu, to należy wybrać ten drugi (por. wyrok TK z dnia 31 stycznia 1996 r. sygn. akt K 9/95, publ. OTK 196/1/2).

W odpowiedzi na skargę Naczelnik Urzędu Skarbowego w J. (dalej: NUS w J., organ) stwierdził, że podniesione przez stronę skarżącą zarzuty nie znajdują uzasadnienia, a na potwierdzenie powyższego opisał w kolejności chronologicznej podejmowane przez organ w przedmiotowej sprawie działania, które przedstawiają się następująco.

Pismem z dnia 14 listopada 2016 r. wnioskodawca, tj. Naczelnik Urzędu Skarbowego w J. (dalej: NUS w J.) wniósł na podstawie art. 41 O.p. do Naczelnika Urzędu Skarbowego w C. o wpis do rejestru zastawów skarbowych zastawu skarbowego na ruchomościach oraz prawach majątkowych stanowiących własność/współwłasność p. K.W. zamieszkałej od [...] w miejscowości B. Następnie pismem z dnia 21 listopada 2016 r. NUS w C. przesłał do tutejszego organu podatkowego - zgodnie z właściwością miejscową - przedmiotowy wniosek, gdyż od dnia [...] p. K.W. mieszkała w J.

Wpis do rejestru zastawów skarbowych miał zostać ustanowiony na ruchomościach:

1. naczepie ciężarowej BODEX, nr rej. [...], rok produkcji: 2006,

2. ciągniku samochodowym SCANIA R, nr rej. [...], rok produkcji: 2006,

3. ciągniku samochodowym SCANIA P; R; T; G nr rej. [...], rok produkcji: 2010,

4. naczepie ciężarowej KEMPF KOLEBA nr rej. [...], rok produkcji: 2010,

5. ciągniku samochodowym SCANIA P; R; T; G nr rej. [...], rok produkcji: 2010,

6. naczepie ciężarowej KEMPF KOLEBA, nr rej. [...], rok produkcji: 2012,

7. naczepie ciężarowej KEMPF KOLEBA, nr rej. [...], rok produkcji: 2012,

oraz prawach majątkowych, tj. na udziałach w:

1. A Sp. z o. o. z siedzibą w W. ([...] udziałów o łącznej wartości [...] zł, w tym: [...] udziałów o łącznej wartości [...] zł wykazanych w KRS oraz [...] udziałów o łącznej wartości [...] zł nabytych w dniu [...] od p. K.W.),

2. B Sp. z o. o. z siedzibą w J. ([...] udziałów o łącznej wartości [...] zł, w tym: [...] udziałów o łącznej wartości [...] zł wykazanych w KRS oraz [...] udziałów o łącznej wartości [...] zł nabytych w dniu [...] od p. K.W.).

Podstawę dokonania wpisu miała stanowić decyzja z dnia [...] nr [...] (doręczona pełnomocnikowi w dniu [...]) wydana przez NUS w J., w której określono wysokość zobowiązania p. K. W. w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2010 r. w wysokości [...] zł.

Pismem z dnia [...] doręczonym tutejszemu organowi podatkowemu w dniu [...] NUS w J. przesłał uwierzytelnioną kserokopię odpowiedzi Ministerstwa Cyfryzacji Departament Utrzymania i Rozwoju systemów z dnia [...] dotyczącą udostępnienia danych z Centralnej Ewidencji Pojazdów w sprawie p. K.W.

Pismem z dnia [...] NUS w J. zwrócił się do NUS w J. o uzupełnienie wniosku z dnia [...].

Pismem z dnia [...] NUS w J. sprecyzował treść wniosku z dnia [...].

W dniu [...] NUS w J. (uwzględniając regulację z art. 41 § 1 O.p.) dokonał ustanowienia zastawu skarbowego:

• na ruchomościach, których - wg informacji uzyskanej od NUS w J. - właścicielem/współwłaścicielem była p. K. W. zamieszkała w okresie od [...] do [...] - w J. Zgodnie ze wskazaniem NUS w J., zastawem skarbowym [...] objęto:

1. naczepę ciężarową BODEX KIS 3W-A, nr rej. [...], rok produkcji: 2006,

2. ciągnik siodłowy SCANIA 4X2, nr rej. [...], rok produkcji: 2010,

3. wywrotkę KEMPF KOLEBA SKM, nr rej. [...], rok produkcji: 2010,

4. ciągnik siodłowy SCANIA 4X2, nr rej. [...], rok produkcji: 2010,

5. wywrotkę KEMPF KOLEBA SKM, nr rej. [...], rok produkcji: 2012,

6. wywrotkę KEMPF KOLEBA SKM, nr rej. [...], rok produkcji: 2012,

• na zbywalnych prawach majątkowych, których wg informacji uzyskanej od NUS w J. właścicielem/współwłaścicielem była p. K. W. Zgodnie ze wskazaniem NUS w J., zastawem skarbowym [...] objęto [...] udziałów w A sp. z o.o. z siedzibą w W.,

• na zbywalnych prawach majątkowych, których wg informacji uzyskanej od NUS w J. właścicielem/współwłaścicielem była p. K. W. Zgodnie ze wskazaniem NUS w J., zastawem skarbowym [...] objęto [...] udziałów w B sp. z o.o z siedzibą w J.,

O ustanowionym zastawie nr [...] zostali poinformowani: NUS w J. (potwierdzenie odbioru z dnia [...]), p. K. W. (zwrot pisma z adnotacją adresat nie podjął awizowanej przesyłki) oraz Urząd Miejski w J. (potwierdzenie odbioru z dnia [...]).

O ustanowionym zastawie nr [...] zostali poinformowani: NUS

w J. (potwierdzenie odbioru z dnia [...]), p. K. W. (zwrot pisma z adnotacją adresat nie podjął awizowanej przesyłki), A sp. z o.o. (potwierdzenie odbioru z [...]) oraz Sąd Rejonowy w G. X Wydział Gospodarczy KRS (potwierdzenie odbioru z [...]). O ustanowionym zastawie o numerze [...] zostali poinformowani: NUS w J. (potwierdzenie odbioru z [...]), p. K W. (zwrot pisma z adnotacją adresat nie podjął awizowanej przesyłki), B sp. z o.o. (potwierdzenie odbioru z [...]) oraz Sąd Rejonowy w G. X Wydział Gospodarczy KRS (potwierdzenie odbioru z [...]).

Pismem z dnia [...] NUS w J. poinformował NUS w J. o nieustanowieniu zastawu skarbowego na ciągniku SCANIA nr rej. [...].

W dniu [...] adw. p. M.N. stawił się w NUS w J. z pełnomocnictwem procesowym udzielonym przez K. W. do reprezentowania w sprawie postępowania prowadzonego przez NUS J. [...] w zakresie tylko i wyłącznie przejrzenia akt sprawy i wykonania fotokopii. Na uwagę pracownika tutejszego organu podatkowego dotyczącą braku daty sporządzenia dokumentu, adwokat stwierdził, że pełnomocnictwo procesowe nie musi zawierać daty, po czym wpisał jednak datę dokumentu ([...]) z adnotacją: "na prośbę p. insp. kierownika .... wpisuję datę". Organ chciał w ten sposób ustalić, od kiedy faktycznie umocowany w tej sprawie jest pełnomocnik strony, mając na uwadze ochronę danych osobowych strony, jak i realizację przepisów dot. tajemnicy skarbowej.

NUS w J. prowadził korespondencję z NUS w J. w przedmiocie ustanowionych zastawów skarbowych, dowodem czego jest pismo z dnia [...], doręczone NUS w J. w dniu [...].

Wnioskiem z dnia [...] doręczonym NUS w J. w dniu [...] K.W. działając jako osoba powołująca się na swoje prawo własności zwrócił się przez swojego pełnomocnika adw. M.N. o wykreślenie z rejestru zastawów skarbowych wpisu dotyczącego ustanowienia zastawu na udziałach w A sp. z o.o. oraz B sp. z o.o., stanowiących jego własność. We wniosku tym oświadczył, że o ustanowionym zastawie dowiedział się [...] na posiedzeniu wspólników oraz od prezesa Zarządu Spółek. Do pisma załączono wszystkie wskazane w nim załączniki.

Pismem z dnia [...] organ zwrócił się do NUS w J. o zajęcie stanowiska i wyrażenie opinii w sprawie wniosku z wykreślenie zastawu ustanowionego [...].

Pismem z dnia [...] wezwano pełnomocnika wnioskodawcy do złożenia prawidłowego pełnomocnictwa, gdyż dotychczasowe zawierało braki dotyczące jego zakresu. Żądane pełnomocnictwo wpłynęło w dniu [...].

Pismem z dnia [...] NUS w J. przekazał Prezydentowi Miasta J. informację o nieuiszczeniu należnej opłaty skarbowej od tegoż pełnomocnictwa.

W dniu [...] do organu wpłynęło postanowienie Sądu Rejonowego w G. Wydział X Gospodarczy KRS z [...], [...] o umorzeniu postępowania o przyjęcie dokumentu do akt rejestrowych B sp. z o.o.

W dniu [...] do pełnomocnika wnioskodawcy wystosowano postanowienie wydane na podstawie art. 140 i 216 O.p. zawiadamiające o niezałatwieniu sprawy w terminie określonym w art. 139 § 1 w/w ustawy. Podano w nim przyczyny niedotrzymania terminu i wskazano nowy termin załatwienia sprawy.

W dniu [...] do organu wpłynęło postanowienie Sądu Rejonowego w G. Wydział X Gospodarczy KRS z [...], sygn. akt [...] o umorzeniu postępowania o przyjęcie dokumentu do akt rejestrowych A sp. z o.o.

Pismem z [...] NUS w J. zwrócił się ponownie do NUS w J. o zajęcie stanowiska i wyrażenie opinii w sprawie wniosku o wykreślenie z rejestru zastawów skarbowych.

W piśmie z dnia [...] doręczonym organowi w dniu [...] NUS w J. obszernie uzasadnił swoje stanowisko w sprawie braku podstaw do wykreślenia z rejestru zastawów skarbowych ustanowionego zastawu.

Postanowieniem z dnia [...] doręczonym organowi w dniu

[...] Prokurator Prokuratury Rejonowej w J. zażądał materiału dowodowego w zakresie posiadanej dokumentacji postępowań egzekucyjnych prowadzonych wobec K. W.

W dniu [...] NUS w J. odmówił K. W. dokonania wykreślenia z rejestru zastawów skarbowych zastawów ustanowionych [...] stanowiących według wiedzy organu na dzień dokonania wpisu własność p. K. W. zamieszkałej w dniu ustanowienia zastawu w J.

Pismem z dnia [...] NUS w J. poinformował Prokuraturę Rejonową w J. o przekazaniu dokumentacji zgodnie z właściwością miejscową do NUS w K.

Pismem z dnia [...] doręczonym organowi w dniu [...] pełnomocnik strony złożył wezwanie do usunięcia naruszenia prawa.

Pismem z dnia [...] doręczonym organowi w dniu [...] pełnomocnik strony wniósł do organu odwoławczego odwołanie od decyzji NUS w J. z dnia [...] o odmowie wykreślenia wpisu z rejestru zastawów skarbowych.

Pismem z dnia [...] organ poinformował stronę, że uznał część zarzutów za zasadne i wyda decyzję w przedmiotowej sprawie mając na uwadze uznane zarzuty.

Pismem z dnia [...] NUS w J. przekazał akta do II instancji, informując o tym stronę pismem z tego samego dnia.

W dniu [...] organ odwoławczy stwierdził niedopuszczalność odwołania.

W dniu [...] do pełnomocnika strony wystosowano postanowienie wydane na podstawie art. 140 i 216 O.p. zawiadamiające o niezałatwieniu sprawy w terminie określonym w postanowieniach z [...]. W postanowieniu podano przyczyny niedotrzymania terminu i wskazano nowy termin załatwienia sprawy ([...]).

Pismem z dnia [...] doręczonym organowi w dniu [...] organ odwoławczy zwrócił akta sprawy.

Pismem z dnia [...] doręczonym w dniu [...] do organu przesłano kopie postanowień Sądu Rejonowego w G. Wydział X Gospodarczy KRS z [...], sygn. akt [...] oraz z [...], sygn. akt [...].

Pismem z dnia [...] doręczonym organowi w dniu [...] organ odwoławczy w związku z rozpatrywaniem ponaglenia na działanie NUS w J. zwrócił się z prośbą o przesłanie pełnej dokumentacji oraz ustosunkowanie się do zarzutów wskazanych w treści załączonego pisma.

Pismem z dnia [...] NUS w J. zwrócił się do NUS w J. o przesłanie informacji oraz dokumentów dotyczących ustalenia właścicieli praw majątkowych objętych zastawem skarbowym.

Wraz z pismem z dnia [...] NUS w J. przesłał do organu odwoławczego wymaganą dokumentację oraz ustosunkował się do zarzutów wskazanych przez pełnomocnika strony.

Pismem z dnia [...] doręczonym organowi [...] NUS w J. przekazał zebraną dokumentację w sprawie ustanowionych

zastawów skarbowych.

Pismem z dnia [...], odebranym w dniu [...], a także przesłanym za pomocą platformy e-PUAP NUS w J. wezwał skarżącego do osobistego stawienia się w charakterze strony w dniu

[...].

Pismem z dnia [...] NUS w J. wystąpił do A sp. z o.o. z zapytaniem kiedy pp. K.W. i K.W. nabyli od p. K. W. udziały w spółce oraz na podstawie jakich dokumentów, mając na uwadze zapisy art. 187 § 1 k.s.h.

Pismem z [...] NUS w J. wystąpił do B sp. z o.o. z zapytaniem kiedy pp. K.W. i K.W. nabyli od p. K. W. udziały w spółce oraz na podstawie jakich dokumentów, mając na uwadze zapisy art. 187 § 1 k.s.h..

Pismem z dnia [...] doręczonym organowi w dniu [...] organ odwoławczy w związku z rozpatrywaniem ponaglenia na działanie zwrócił się o przesłanie dokumentów umożliwiających weryfikację skutecznego przesłania do pełnomocnika stron za pośrednictwem platformy e-PUAP postanowień wydanych w trybie art. 140 O.p. Dokumenty te przesłano wraz z pismem z dnia [...].

W dniu [...] organ odwoławczy wydał postanowienie w trybie art.140 i art. 216 O.p.

Pismem z dnia [...] doręczonym organowi w dniu [...] K.W. zwrócił się z prośbą o zmianę terminu stawienia się w Urzędzie Skarbowym w J. i wyznaczenie nowego terminu.

Pismem z dnia [...] doręczonym w dniu

[...] Prezes Zarządu B sp. z o.o. poinformował kiedy p.p. K.W. i K.W. nabyli od p. K. W. udziały w spółce.

Pismem z dnia [...] doręczonym w dniu [...] Prezes Zarządu A sp. z o.o poinformował kiedy p.p. K.W. i K.W. nabyli od p. K. W. udziały w spółce.

Pismem z dnia [...], odebranym w dniu [...], a także wysłanym za pośrednictwem platformy e-PUAP, NUS w J. wezwał p. K.W. do osobistego stawienia się w charakterze strony w dniu [...].

W dniu [...] organ odwoławczy wydał postanowienie, w którym uznał za bezzasadne ponaglenie oraz wyznaczenie organowi I instancji terminu załatwienia sprawy.

W dniu [...] organ odwoławczy zwrócił akta.

Pismem z dnia [...] doręczonym w dniu [...] pełnomocnik strony zwrócił się o wyznaczenie nowego terminu stawienia się w urzędzie.

Pismem z dnia [...], doręczonym w dniu [...] NUS w J. poinformował NUS w J. o umorzeniu przez Prokuratora Prokuratury Rejonowej w J. dochodzenia dotyczącego p. K. W.

Pismem z dnia [...], odebranym w dniu [...] NUS w J. wezwał p. K.W. do osobistego stawienia się w charakterze strony w terminie siedmiu dni roboczych od dnia odbioru wezwania. Tożsame wezwanie zostało wysłane za pomocą platformy e-PUAP do pełnomocnika strony.

W dniu [...] do pełnomocnika strony wystosowano pismo nawiązujące do wniosku o zmianę terminu stawienia się w siedzibie organu.

W dniu [...] do organu wpłynęła odpowiedź pełnomocnika strony na powyższe pismo z dnia [...].

Pismem z dnia [...] doręczonym organowi w dniu [...] pełnomocnik strony wniósł skargę na przewlekłość postępowania.

W dniu [...] z p. K.W. spisano protokół. Do akt dołączono potwierdzoną przez organ w dniu [...] za zgodność z oryginałem kopię umowy sprzedaży udziałów w spółkach z o.o.

W dniu [...] NUS w J. wydał wobec K.W. decyzję nr [...] o wykreśleniu z rejestru zastawów skarbowych zastawu skarbowego numer [...] ustanowionego [...].

W dalszych wywodach odpowiedzi na skargę NUS w J. stwierdził, że skarga na przewlekłość postępowania jest bezzasadna, czego dowodzi zgromadzony w sprawie materiał dowodowy. Podejmowane w przedmiotowej sprawie, zarówno przez NUS w J., jak i organ odwoławczy rozstrzygnięcia wydawane były w zakresie i na podstawie obowiązujących przepisów prawa.

W związku z posiadanymi wątpliwościami co do sposobu załatwienia przedmiotowej sprawy, tutejszy organ podatkowy wzbogacał materiał dowodowy prowadząc jednocześnie niezbędne czynności analityczne mające na celu wyjaśnienie tego, kto w czasie ustanawiania zastawu był faktycznym właścicielem zbywalnych praw majątkowych. Składane środki zaskarżenia (odwołania) od dokonanych przez tutejszy organ podatkowy rozstrzygnięć zostały rozpatrzone na niekorzyść podatników. Zgromadzone akta sprawy potwierdzają, iż skarżący został zawiadomiony o przyczynach niezałatwienia sprawy w wyznaczonym terminie oraz o nowym terminie jej załatwienia. W toku postępowania tutejszy organ podatkowy podejmował wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego przedmiotowej sprawy. Żadne z podejmowanych przez NUS w J. działań nie były opieszałe, co potwierdza chronologia dokonywanych czynności. Wszystkie czynności podejmowane były w celu zmierzania wprost i skutecznie do finalnego załatwienia sprawy.

Nie bez znaczenia dla czasu trwania postępowania był - jak dalej podkreślono - stopień skomplikowania przedmiotowej sprawy, tj. wielość organów dysponujących informacjami oraz dowodami badanymi w przedmiotowym postępowaniu, jak również braki formalne w dokumentach składanych przez pełnomocnika stron w postaci wadliwego zakresu pełnomocnictwa, a także brak staranności w dokumentach zawierających dane identyfikacyjne przedmiotów zastawów, niezgodne ze stanem rzeczywistym.

W ocenie organu, pełnomocnik strony, podnosząc, że organ do dnia rozpoznania wniosku (co nastąpiło po upływie 4 miesięcy) jedynie wystąpił bezprzedmiotowo i bezcelowo do organu będącego wierzycielem dłużniczki z zapytaniem dotyczącym jego opinii jako wierzyciela w przedmiocie złożonego przez skarżącego wniosku, pominął zupełnie kwestie kierowanego do pełnomocnika wezwania o dokonanie prawidłowego wniosku o wykreślenie z rejestru zastawów skarbowych wpisu zastawów skarbowych na ruchomościach stanowiących własność osoby trzeciej.

Mając na uwadze zapis art. 122 O.p. organ w toku postępowania podjął działania (patrz: zapytanie do NUS w J.) celem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego poprzez skonfrontowanie dowodów wniesionych przez pełnomocnika z dowodami/informacjami posiadanymi przez wierzyciela celem załatwienia sprawy w postępowaniu.

Organ odpierając zarzuty skargi wskazał, że nie pozostał bezczynny, gdyż po wydaniu postanowienia z dnia [...] w dalszym ciągu gromadził materiał dowodowy. Mając na uwadze dowody wskazane przez pełnomocnika stron za niezbędne uznał zweryfikowanie ich skuteczności ze względu na zapis art. 187 § 1 k. s. h. W dniu [...] skierował zatem zapytania do B sp. z o.o. oraz A sp. z o.o. Ponadto od dnia [...] bezskutecznie - mając na uwadze wnioski składane przez pełnomocnika stron - próbował wezwać p.p. K. i K.W. do osobistego stawienia się w charakterze stron wraz z oryginałami dokumentów potwierdzających ich prawo własności do zbywalnych praw majątkowych objętych zastawem. P. K.W. stawił się wraz z pełnomocnikiem ostatecznie w dniu [...], a p. K.W. w dniu [...]. Mając na uwadze złożone przez nich wyjaśnienia i dokumenty źródłowe oraz zebrany w sprawie materiał dowodowy w dniu [...] wydano decyzje orzekające o wykreśleniu z rejestru zastawów skarbowych zastawów skarbowych o numerach: [...] oraz [...] ustanowionych [...].

Sprawa została zakończona zgodnie z terminem określonym w postanowieniu z dnia [...], wydanym na podstawie art. 140 i 216 O.p. zawiadamiających o niezałatwieniu sprawy w terminie określonym w postanowieniach z dnia [...].

Organ stwierdził, że podejmowane działania miały na celu tylko i wyłącznie merytoryczne oraz zgodne z prawem załatwienie sprawy, organ nie działał przewlekle, czego dowodem jest chronologia podejmowanych czynności oraz dokumenty zgromadzone w sprawie, a strony były na bieżąco informowane o podejmowanych w sprawie działaniach.

Wobec powyższego wniesiono o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Na mocy art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2014 r. poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, o ile ustawy nie stanowią inaczej, przy czym na mocy art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej: p.p.s.a.) kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.

W niniejszej sprawie strona skarżąca zarzuciła przewlekłe prowadzenie postępowania przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w J. w zakresie wykreślenia z rejestru zastawów zastawu skarbowego ustanowionego na udziałach w spółkach z ograniczoną odpowiedzialnością stanowiących własność skarżącego niebędącego dłużnikiem.

Wyjaśnienia zatem na wstępie wymaga, że przez pojęcie "przewlekłego prowadzenia postępowania" należy rozumieć sytuację prowadzenia postępowania w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywaniu czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo LexisNexis, wyd. 5, Warszawa 2012 r., str. 44; J. Drachal, J. Jagielski, R. Stankiewicz, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, Wydawnictwo C.H.Beck, Warszawa 2011 r., str. 69-70), jak również upływ kilku terminów załatwienia sprawy, opieszałość w wyznaczaniu i przeprowadzaniu czynności procesowych niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy (por. J. Borkowski (w:) B. Adamiak, J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2011 r., str. 238). W świetle powyższego należy przyjąć, że przewlekłość postępowania jest pojęciem względnym, a skarga na przewlekłość postępowania dotyczy sytuacji innych niż formalna bezczynność organu. Przewlekłość obejmuje opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym. O przewlekłości świadczy także nieuzasadnione obiektywnie przedłużanie terminu załatwienia sprawy.

W orzecznictwie utrwalono jest pogląd, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ ma miejsce wówczas, gdy podejmowane czynności procesowe nie charakteryzują się koncentracją niezbędną w świetle art. 125 O.p., ustanawiającego zasadę szybkości postępowania, względnie mają charakter czynności pozornych, nieistotnych dla merytorycznego załatwienia spraw. Przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ można zatem stwierdzić wówczas, gdy można organowi skutecznie postawić zarzut niedochowania należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, by zakończyło się ono w rozsądnym terminie, względnie zarzut prowadzenia czynności (w tym dowodowych) pozbawionych dla sprawy jakiegokolwiek znaczenia (por.m.in. wyrok NSA z dnia 26 października 2012 r., II OSK 1956/12, LEX nr 1233717).

Ponadto w piśmiennictwie zwraca się również uwagę na to, że celem rozszerzenia kognicji sądów administracyjnych o badanie przewlekłości postępowania przed organem administracji publicznej w sprawach indywidualnych było zdyscyplinowanie organów administracji w celu nadawania sprawnego biegu sprawom, a więc zrealizowania interesu publicznego (sprawnego funkcjonowania aparatu administracji publicznej), przy jednoczesnym polepszeniu sytuacji prawnej obywatela - przyznanie dodatkowego instrumentu prawnego służącego osiągnięciu jego interesu prawnego (por. P. Kornacki, Intertemporalne aspekty orzekania sądu administracyjnego w przedmiocie skargi na przewlekłość postępowania przed organem administracji publicznej, Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego rok VII nr 5 (38)/2011 r., s. 48).

Zważywszy na przedmiot skargi wskazania wymaga, że przepis art. 139 § 1 O.p. nakazuje organom podatkowym załatwianie spraw bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 139 § 3 O.p.). Do terminów załatwienia spraw nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu (art. 139 § O.p.). O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 139 § 1 i 2 O.p. organ podatkowy obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Dotyczy to także przyczyny zwłoki z przyczyn niezależnych od organu (art. 140 § 1 i § 2 O.p.). Nadto wskazać również należy na generalną zasadę szybkości postępowania, wyrażoną w art. 125 § 1 O.p., której realizacja zagwarantowana jest ww. przepisami określającymi terminy załatwienia sprawy. Zgodnie tym przepisem organy podatkowe powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Z powyższej zasady wypływa dla organów administracji publicznej obowiązek prowadzenia postępowania w taki sposób, że nie można zarzucić im zbędnej zwłoki, opieszałości w podejmowanych czynnościach postępowania.

Z powyższego wynika, że organ, który nie załatwi sprawy w terminach określonych art. 139 § 1 O.p., które dla organu I instancji wynoszą maksymalnie dwa miesiące od dnia wszczęcia postępowania zobowiązany jest zawiadomić stronę o niezałatwieniu sprawy we właściwym terminie, przyczynach niedotrzymania terminu, wskazując nowy termin załatwienia sprawy.

Wskazać należy za wyrokiem NSA z dnia 22 stycznia 2013 r., sygn. akt II FSK 1090/11, (wszystkie powoływane w niniejszym uzasadnieniu wyroki, niezależnie od podawanej numeracji systemu LEX, dostępne w internetowej bazie orzeczeń NSA na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl), że w art. 140 O.p. ustawodawca nie określił kryteriów, jakimi powinien kierować się organ podatkowy przy wyznaczaniu nowego terminu załatwienia sprawy. Ordynacja podatkowa nakazuje załatwianie spraw w następujących terminach: niezwłocznie, bez zbędnej zwłoki, w ciągu miesiąca, w ciągu 2 miesięcy, w ciągu 3 miesięcy, w innym terminie przewidzianym wyraźnie w o.p. Można zatem dokonać podziału tych terminów na wyznaczone w sposób bezwzględny (miesiąc, 2 miesiące, 3 miesiące) oraz względny (niezwłocznie i bez zbędnej zwłoki). W konkretnym przypadku rozpatrywanej sprawy uprawnione jest odwołanie się do zasad wyrażonych w art. 125 i 139 o.p. Termin musi być jednak określony obiektywnie w znaczeniu takim, że upływ takiego terminu może być kontrolowany przez stronę i organ (zob. P. Pietrasz, Komentarz do art. 139 i 140 ustawy – Ordynacja podatkowa, w: C. Kosikowski, L. Etel, R. Dowgier, P. Pietrasz, M. Popławski, S. Presnarowicz, Ordynacja podatkowa. Komentarz. Lex 2011). Nie ma przeszkód prawnych do wielokrotnego przedłużenia terminu załatwienia sprawy, jeżeli jest to usprawiedliwione okolicznościami sprawy (wyrok NSA z dnia 22 lutego 2007 r., II FSK 346/06, Lex nr 296905). Za każdym razem nowy termin musi być jednak konkretnie określony poprzez wskazanie okresu, do którego nastąpi załatwienie sprawy. Warto zauważyć, że w art. 140 § 1 o.p. posłużono się pojęciem "nowy termin", a nie pojęciem "przedłużony termin". Należy w związku z tym przyjąć, że są to samodzielne terminy, a nie jeden przedłużony termin (ten pogląd jest aprobowany przez komentatorów – zob. R. Hauser, w: S. Babiarz, B. Dauter, B. Guszczyński, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Ordynacja podatkowa. Komentarz, Warszawa 2011, s. 673-674 i cytowany tam wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 10 listopada 2009 r., I SAB/Go 19/09)/

Przebieg badanego w niniejszej sprawie pod kątem przewlekłości postępowania, zainicjowanego wnioskiem skarżącego o wykreślenie z rejestru zastawów zastawu skarbowego ustanowionego zbywalnych prawach majątkowych stanowiących jego własność, który wpłynął do organu w dniu [...], został szczegółowo chronologicznie opisany w odpowiedzi na skargę. Opis ten znajduje pełne odzwierciedlenie w przesłanych Sądowi aktach sprawy. Dokonując zatem analizy istotnych ze względu na przedmiot skargi aspektów tego postępowania (bez potrzeby powtarzania w tym miejscu pełnego opisu czynności podejmowanych przez NUS w J.) wskazać należy, że organ ten nie na każdym etapie postępowania dochował terminów określonych w art. 139 § 1 O.p. i dopełnił obowiązków wynikających z art. 140 O.p. Wprawdzie, przed upływem dwóch miesięcy od wszczęcia postępowania, w dniu [...] do pełnomocnika wnioskodawcy wystosowano postanowienie (doręczone w trybie zastępczym w dniu [...]) wydane na podstawie art. 140 O.p. Podano w nim, że niedotrzymanie terminu wynika z konieczności uzyskania stanowiska organu, na wniosek którego ustanowiono zastaw, a organ ten, pomimo skierowania do niego takiego wniosku już w dniu [...], nie udzielił odpowiedzi. Wskazano także, iż sprawa zostanie załatwiona do dnia [...]. Termin ten nie został jednak dochowany, gdyż odmowa dokonania wykreślenia z rejestru zastawów skarbowych ustanowionego na ruchomościach objętych wnioskiem skarżącego z dnia [...] nie przybrała formy decyzji, wobec czego (a także ze względu na inne uchybienia proceduralne) organ uznał w większości za zasadne zarzuty podniesione w wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa, czemu dał wyraz w doręczonym pełnomocnikowi strony piśmie z dnia [...]. W piśmie tym poinformowano stronę, że organ wyda w przedmiotowej sprawie decyzję mając na uwadze uznane zarzuty. Kolejne postanowienie wydane w oparciu o art. 140 O.p. (doręczone w trybie zastępczym w dniu [...]) zostało jednak skierowane do pełnomocnika strony dopiero w dniu [...], w którym wyjaśniono, że niezałatwienie sprawy w terminie wyznaczonym postanowieniem z dnia [...] spowodowane jest koniecznością uzupełnienia akt sprawy o dokumenty niezbędne dla dokonania ustalenia prawnego właściciela ruchomości stanowiących przedmiot zastawu skarbowego. W tym stanie rzeczy postanowiono, że sprawa zostanie załatwiona do dnia [...].

Z powyższego wynika, że pomiędzy upływem wyznaczonego postanowieniem z dnia [...] terminu załatwienia sprawy, tzn. [...], a wydaniem postanowienia z dnia [...], postanowienie, którym mowa w art. 140 O.p. nie zostało wydane. W okresie tym strona nie była zatem zawiadamiana o niezałatwieniu sprawy we właściwym terminie, przyczynach niedotrzymania terminu, a nowy termin załatwienia sprawy nie został wyznaczony. We wskazanym okresie organ nie działał zatem w warunkach przedłużenia terminu załatwienia sprawy, co bezwzględnie nakazuje ustawodawca w razie przekroczenia terminu określonego w art. 139 § 1 O.p.

Ten kilkumiesięczny stan rzeczy sam w sobie stanowi o tym, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania. Konstatacja ta jest zasadna niezależnie od tego, że – jak wskazano w postanowieniu organu odwoławczego z dnia [...] uznającym ponaglenie za bezzasadne - w dniu [...] akta sprawy zostały przekazane do organu II instancji wraz z odwołaniem, o czym strona była powiadomiona. Już bowiem informując stronę, że organ wyda decyzję, mając na uwadze zarzuty podniesione w wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa, organ zobowiązany był wyznaczyć nowy termin załatwienia sprawy, czego zaniechał.

W ocenie składu orzekającego stwierdzona przewlekłość postępowania, aczkolwiek naganna, nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.

Dokonując oceny czy naruszenie prawa jest rażące, należy wziąć pod uwagę (jak wskazano m.in. w wyroku WSA w Gdańsku z dnia 31 stycznia 2018 r., sygn. akt II SAB/Gd 77/17, LEX nr 2433665) nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, względnie braku zakończenia, lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ, dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. Rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem.

Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne, a rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (por. m.in. wyroki: WSA w Białymstoku z dnia 11 maja 2017 r., sygn. akt II SAB/Bk 38/17, LEX nr 2293987, WSA w Łodzi z dnia 20 kwietnia 2017 r., sygn. akt II SAB/Gl 13/17, LEX nr 2284515, WSA w Krakowie z dnia 22 marca 2017 r., sygn. akt II SAB/Kr 35/17, LEX nr 2275265).

W orzecznictwie sądowym zgodnie przyjmuje się także, iż "naruszenie prawa rażące oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności, oczywistego lekceważenia wniosków skarżącego i jawnego natężenia braku woli do załatwienia sprawy, jak i w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa. Rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy można powiedzieć, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Każda bezczynność jest naruszeniem prawa co nie znaczy, że każda nosi cechy rażącego naruszenia prawa (por. m.in. wyrok WSA w Kielcach z dnia 22 września 2016 r., sygn. akt I SAB/Ke 6/16, LEX nr 2121372). Nie ulega także wątpliwości, że rażące naruszenie prawa jest kwalifikowaną postacią naruszenia prawa i jako takie powinno być interpretowane ściśle. Sąd stwierdza rażące naruszenie prawa, gdy wystąpią szczególne okoliczności uzasadniające przyjęcie takiego stanowiska. Zgodnie ze słownikowym znaczeniem tego sformułowania za działanie "rażące" należałoby uznać działanie bezsporne, ponad miarę, niewątpliwe, wyraźne oraz oczywiste. Nie każde zatem naruszenie prawa wskutek prowadzenia postępowania w sposób przewlekły będzie naruszeniem rażącym. Ocena jednak, czy mamy do czynienia z naruszeniem rażącym, powinna być dokonywana w powiązaniu z okolicznościami danej sprawy, rozpatrywanej indywidualnie, wyznaczonej przez wiele elementów zmiennych (por. wyrok NSA z dnia 17 listopada 2015 r., sygn. akt II OSK 652/15, LEX nr 1990907).

Kierując się zatem przedstawionymi wyżej kryteriami oceny stopnia przewlekłości postępowania NUS w J. wskazać w szczególności należy, że organ ten już kilka dni po otrzymaniu wniosku skarżącego zwrócił się do NUS w J., na wniosek którego ustanowiono zastaw skarbowy, o zajęcie stanowiska w sprawie (organ ten zwlekał z odpowiedzią, której udzielił dopiero

w piśmie z dnia [...] po otrzymaniu monitu od NUS w J.). Przyczyna dla której, to nie organ, który wydał decyzję wymiarową ustanowił zastaw, a także nie orzekał w sprawie wniosku o jego wykreślenie, wyniknęła z faktu, że dłużniczka, której zobowiązania wynikające z decyzji wymiarowej zostały zabezpieczone zastawem nieraz zmieniała miejsce zamieszkania na kilkutygodniowe okresy, każdorazowo informując organ podatkowy o zmianie miejsca zamieszkania. Niezwłocznie też wezwano pełnomocnika strony do złożenia pełnomocnictwa według wzoru określonego rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 28 grudnia 2015 r., wskutek czego m.in. uzyskano adres elektroniczny pełnomocnika, gwarantujący sprawniejsze doręczanie mu pism (pełnomocnictwo złożone wraz z wnioskiem miało inną formę i zawierało niewłaściwe oznaczenie zastawu skarbowego).

W świetle informacji przekazanych przez NUS w J. w piśmie z dnia [...] NUS w J. mógł powziąć wątpliwości co do zasadności rozpoznawanego wniosku. Wskazano w nim bowiem m.in., że dłużniczka nie wykonała zobowiązania w wysokości [...] zł, wynikającego z decyzji wymiarowej z dnia [...], której nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Wcześniej, w dniu [...] w stosunku do dłużniczki wydano decyzję w sprawie zabezpieczenia zobowiązania podatkowego, w której określono przybliżoną kwotę tego zobowiązania. Odbierając tą decyzję dłużniczka powzięła zatem informację, że jej majątek zagrożony jest zajęciami egzekucyjnymi na znaczną kwotę. W tym stanie rzeczy NUS w J. zawiadomił Prokuraturę Rejonową w J. o popełnieniu przestępstwa polegającego na wyzbywaniu się majątku znacznej wartości w celu udaremnienia dochodzenia zaległości podatkowej w postępowaniu egzekucyjnym.

W omawianym piśmie wskazano także, iż dokumenty załączone do wniosku o wykreślenie zastawów skarbowych posiadają braki oraz uchybienia i nieprawidłowości, gdyż nie wykazano dopełnienia obowiązków związanych z rozporządzeniem udziałami w obu spółkach, przedłożono umowę sprzedaży udziałów w A sp. z o.o. oraz B sp. z o.o. zawartą pomiędzy p. K.W. a p. K.W. bez daty jej zawarcia, do umowy sprzedaży udziałów w A sp. z o.o. zawartej w dniu [...] pomiędzy p. K.W. a p. K.W. przedłożono notarialne poświadczenie podpisów Rep. A nr [...] z datą późniejszą niż sporządzono umowę sprzedaży, notarialne poświadczenie podpisów Rep.A nr [...] nie zawiera wszystkich elementów i wymogów przewidzianych przepisami prawa. Uwzględniając wymogi określone w art. 180 § 1 k.s.h. stwierdzono nadto, że przedłożone przez stronę notarialne poświadczenia podpisów Rep. A nr [...] z dnia [...] oraz Rep. A. nr [...] z dnia [...] sporządzone na odrębnej kartce papieru nie wskazują i nie potwierdzają, iż podpisy p. K.W., p. K.W. oraz p. K.W. zostały złożone na okoliczność omawianych umów sprzedaży. Nadto klauzule poświadczeniowe zostały umieszczone na odrębnych kartach poza dokumentem, a z kserokopii notarialnego poświadczenia Rep. A nr [...] z dnia [...] nie wynika, aby klauzula była trwale połączona, spojona pieczęcią i parafowana wraz z dokumentem. Przy braku trwałego połączenia trudno uznać wiarygodność przedłożonych dokumentów. Omawiane dokumenty nie spełniają wymogów z art. 180 k.s.h., gdyż nie wykazują wszystkich elementów, od których uzależnia się dojście następstwa prawnego do skutku i nie stanowią podstawy do przejęcia udziałów przez nowych nabywców. Nadto zauważono, że wnioski o zmianę udziałowców obu spółek wpłynęły do Sądu Rejonowego w G. ze znacznym przekroczeniem 7-dniowego terminu określonego w ustawie o Krajowym Rejestrze Sądowym, co może świadczyć o tym, że nie dochowano tego terminu albo też, że transakcja została zawarta w innym terminie. Jednocześnie NUS w J. uzyskał od NUS w M. informację, że p. K.W. nie złożył deklaracji w sprawie podatku od czynności cywilnoprawnych w związku z nabyciem udziałów w dniu [...] i nie wpłacił należnego podatku.

Wskazać także należy, iż NUS w J. niezwłocznie, bez oczekiwania na wydanie postanowienia organu odwoławczego o niedopuszczalności odwołania, uwzględnił wezwanie do usunięcia naruszenia prawa.

Na marginesie zauważyć warto, że wystąpienie NUS w J. do organu, na wniosek którego ustanowiono zastaw skarbowy, czyli NUS w J. określone przez autora skargi jako "bezprzedmiotowe i bezcelowe" nie było wprawdzie nieodzowne. Niemniej jednak godzi się odnotować, że zasadność orzekania o wykreśleniu zastawu z rejestru skarbowego przez organ, który wnioskował o jego ustanowienie dostrzegł ustawodawca, czemu dał wyraz w obowiązującym od 1 lipca 2017 r. art. 46 h O.p.

Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności (pkt 1) lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (pkt 2), stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (pkt 3). Jednocześnie sąd ten stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1 pkt 1a).

W dniu [...] NUS w J. wydał wobec K.W. (dołączoną do akt administracyjnych sprawy przekazanych Sądowi) decyzję nr [...] o wykreśleniu z rejestru zastawów skarbowych zastawów skarbowych o numerach: [...] i [...] ustanowionych w dniu [...].

W tym stanie rzeczy Sąd w zakresie regulacji zawartej w art. 149 § 1 p.p.s.a. ograniczył orzeczenie do rozstrzygnięcia wydanego na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. stwierdzając przewlekłe prowadzenie postępowania przez NUS w J. i uwzględniając w tym zakresie skargę. Jednocześnie na podstawie art. 149 § 1 pkt 1a p.p.s.a. orzekł, że owa przewlekłość nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.

Na mocy art. 149 § 2 p.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania może orzec z urzędu lub na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.

W orzecznictwie powszechnie przyjmuje się, że wspomniana grzywna ma charakter przede wszystkim dyscyplinujący i prewencyjny, natomiast suma pieniężna przyznawana na rzecz skarżącego - charakter prewencyjny i kompensacyjny. Z treści omawianego przepisu wyraźnie wynika, że ustawodawca sądowi pozostawił ocenę, czy okoliczności sprawy wskazują na potrzebę zadośćuczynienia skarżącemu za oczekiwanie na rozpoznanie środka odwoławczego czy też zdyscyplinowania organu, który dopuszcza się bezczynności (por. m.in. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 7 listopada 2017 r., sygn. akt I SAB/Bd 5/17).

Omawiana grzywna jest dodatkowym środkiem o charakterze dyscyplinująco-represyjnym, które powinien być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy, gdy oceniając całokształt działań organu można dojść do przekonania, że noszą one znamiona celowego unikania podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez tych dodatkowych sankcji organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z przepisów prawa. (por. np. wyroki NSA: z dnia 18 października 2017 r., sygn. akt II OSK 1769/17, z dnia 7 grudnia 2016 r., sygn. akt I OSK 642/15).

Decyzja sądu co do wymierzenia grzywny lub przyznania sumy pieniężnej bądź też zastosowania obu tych środków, powinna być w pierwszym rzędzie uwarunkowana celem skargi na bezczynność, którym jest zwalczenie bezczynności

i doprowadzenie do zakończenia postępowania, a także zapobieganie bezczynności lub przewlekłemu prowadzeniu postępowania. W tym kontekście widzieć także należy dyscyplinowanie organu. Dopiero gdy sąd uzna, że dla realizacji powyższego celu nie wystarczy wymierzenie organowi grzywny, może przyznać skarżącemu sumę pieniężną (por. wyrok NSA z dnia 10 grudnia 2017 r., sygn. akt II OSK 490/17).

Omawiane przepisy pozostawiają uznaniu Sądu wymierzenie grzywny oraz przyznanie na rzecz skarżącego sumy pieniężnej do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Orzeczenie w tym zakresie jest zatem uprawnieniem Sądu. W opinii składu orzekającego okoliczności rozpoznawanej sprawy nie wskazują na konieczność dyscyplinowania organu poprzez wymierzenie grzywny. Przewlekłe prowadzenie postępowania, choć oczywiste, nie miało cech rażącego naruszenia prawa, nie wskazywało na celowe unikanie podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie, a nadto nie ma podstaw do twierdzenia, że bez nałożenia tej sankcji organ nie będzie respektować obowiązków wynikających z przepisów prawa.

Skoro Sąd nie znalazł podstaw do zastosowania wobec organu grzywny, to tym samym nie zachodziła potrzeba dyscyplinowania organu w innej, dodatkowej formie, tj. przez przyznanie skarżącemu sumy pieniężnej. Należy w tym miejscu zauważyć także, (posługując się argumentacją przedstawioną m.in. w wyroku NSA z dnia 18 października 2017 r., sygn. akt II OSK 1769/17), iż to, że przyznanie sumy pieniężnej ma charakter głównie kompensacyjny, nie podważa stanowiska, że może być ona przyznana tylko w sytuacji, gdy jest to potrzebne dla osiągnięcia celu orzeczenia rozstrzygającego skargę w omawianej materii, tj. zwalczenie bezczynności, przewlekłości oraz zdyscyplinowanie organu. Ponadto ma ono niejako zrekompensować skarżącemu stratę, jaką poniósł na skutek bezczynności czy też przewlekłości w działaniu organu. A skoro tak to, to w przypadku, gdy Sąd ma w tej materii orzec na wniosek strony, to powinna ona taką stratę konkretnie wykazać, a nie wskazywać ogólnie na samą okoliczność wyrządzenia szkody. Taka argumentacja nie wykazuje bowiem w odniesieniu do jakiej wielkości Sąd miałby proporcjonalnie orzec o środku prawnym o charakterze kompensacyjnym. Tymczasem w niniejszej sprawie wniosek o przyznanie na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w maksymalnej wysokości pozostawiono bez jakiegokolwiek uzasadnienia.

Z wyżej przedstawionych względów skład orzekający nie znalazł wystarczająco uzasadnionych podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego o wymierzenie organowi grzywny i przyznanie od organu sumy pieniężnej, w związku z czym skargę w tym zakresie, należało oddalić, o czym orzeczono na podstawie art. 151 p.p.s.a. (por. wyrok WSA z dnia 23 stycznia 2017 r., sygn. akt I SAB/Wa 1191/16).

Nawiązując do zawartego w skardze wniosku o rozpoznanie sprawy na rozprawie. wskazać należy, że Sąd nie uwzględnił tego żądania, zważywszy w szczególności, że nie zostało ono w żaden sposób uargumentowane. Jednocześnie wyjaśnienia wymaga, że złożenie wniosku w tym przedmiocie nie wiąże Sądu, a tym samym nie wywołuje automatycznego skutku w postaci skierowania sprawy do rozpoznania na rozprawie (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 22 marca 2017 r. sygn. akt I SA/Gd 1705/16, LEX nr 2270464; wyrok WSA w Krakowie z dnia 9 maja 2016 r. sygn. akt I SAB/Kr 59/16, LEX nr 2050321, wyrok WSA w Gliwicach z dnia 14 kwietnia 2017 r., sygn. akt I SA/Gl 1364/16).

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 oraz art. 205 § 2 p.p.s.a. Na zasadzoną kwotę 580 zł składa się wpis od skargi (100 zł) oraz koszty zastępstwa procesowego (480 zł) ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.).