Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 585/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2023-02-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 7 §1 w zw. z art. 6 §1, art. 13 §1
journal: Dz.U. 2022 poz 479
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Przemysław Krzykowski Sędziowie sędzia WSA Jolanta Strumiłło sędzia WSA Andrzej Brzuzy (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 8 lutego 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. C. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z dnia 5 października 2022 r., nr 2801-IEE.711.109.2022 w przedmiocie odmowy zwolnienia z egzekucji składnika majątkowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z 9 czerwca 2022 r., doprecyzowanym w piśmie z 10 sierpnia 2022 r., A. C. (dalej jako: "strona", "skarżący", "zobowiązany") zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego w Olsztynie (dalej jako: "NUS", "organ egzekucyjny") o zwolnienie nieruchomości położonej w S. przy ul. [...] (dalej jako: "nieruchomość") z egzekucji, informując że nie posiada innego majątku oraz zobowiązując się do dokonywania regularnych wpłat na poczet zaległości.

Działając na podstawie art. 13 §1 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2022 r. poz. 479, ze zm.), dalej jako: "u.p.e.a." NUS postanowieniem z 16 sierpnia 2022 r. odmówił zwolnienia z egzekucji składnika majątkowego w postaci prawa własności nieruchomości, dla której Sąd Rejonowy w O. prowadzi księgę wieczystą nr [...], zajętego zawiadomieniem z 16 maja 2022 r. Organ ten wskazał, że wobec braku innych składników majątkowych oraz nieefektywności dotychczas zastosowanych środków egzekucyjnych zwolnienie z egzekucji wnioskowanego składnika pozostawałoby w sprzeczności z interesem wierzycieli oraz doprowadziłoby do bezskuteczności egzekucji.

Z rozstrzygnięcia NUS oraz akt postępowania egzekucyjnego przekazanych tutejszemu Sądowi wraz ze skargą wynika, że postępowanie egzekucyjne do majątku zobowiązanego prowadzone jest na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez wierzyciela (NUS) na zaległość w podatku dochodowym pobieranym od dochodów z pozarolniczej działalności gospodarczej za lata 2013 – 2015 wraz z odsetkami od niezapłaconych w terminie płatności zaliczek na podatek za 2015 r., podatku od towarów i usług za II – IV kwartał 2014 r., I – IV kwartał 2015 r. oraz I kwartał 2016 r., a także grzywny nałożonej w formie mandatu. Dodatkowo w wyniku zbiegu egzekucji administracyjnej NUS przejął do łącznego prowadzenia tytuły wykonawcze wystawione przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej jako: "ZUS") oraz tytuły wykonawcze w zakresie wierzytelności z rachunku bankowego obejmujące zaległości z tytułu nieuiszczonych składek na ubezpieczenie społeczne. Ponadto prowadzona jest egzekucja na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej jako: "PEFRON") z tytułu nienależnie pobranego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych oraz tytułów wykonawczych wystawionych przez Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Poczta Polska S.A. (dalej jako: "Poczta Polska") na zaległość z tytułu nieuiszczonej opłaty za korzystanie z odbiornika RTV.

Zawiadomieniem z 16 maja 2022 r. zajęte zostało prawo własności nieruchomości na zaległości w podatku dochodowym pobieranym od dochodów z pozarolniczej działalności gospodarczej za lata 2013 – 2015 wraz z odsetkami od niezapłaconych w terminie płatności zaliczek na podatek za 2015 r., podatku od towarów i usług za II – IV kwartał 2014 r., I – IV kwartał 2015 r. oraz I kwartał 2016 r. Organ egzekucyjny wezwał zobowiązanego do zapłaty egzekwowanej kwoty, tj. 342.942,35 zł (należności głównej, odsetek oraz kosztów egzekucyjnych) w terminie 14 dni od daty doręczenia wezwania pod rygorem przystąpienia do opisu i oszacowania nieruchomości. Jednocześnie 23 maja 2022 r. NUS przesłał do Sądu Rejonowego w O. elektroniczny wniosek o dokonanie w księdze wieczystej wpisu o wszczęciu egzekucji z nieruchomości.

W wyniku rozpatrzenia zażalenia Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie (dalej jako: "DIAS", "organ odwoławczy") postanowieniem z 5 października 2022 r. utrzymał rozstrzygnięcie NUS w mocy.

W pierwszej kolejności DIAS przywołał treść art. 13 §1 oraz art. 1a pkt 21 u.p.e.a. regulujących instytucję "zwolnienia spod egzekucji" i wyjaśnił, że zwolnienie spod egzekucji określonych składników majątkowych należących do majątku zobowiązanego może nastąpić wyłącznie w przypadku łącznego zaistnienia dwóch ustawowo określonych przesłanek:

a) złożenie przez zobowiązanego wniosku w powyższym zakresie,

b) zaistnienie ważnego interes zobowiązanego.

Organ odwoławczy podniósł, że celem przywołanej normy prawnej jest umożliwienie uwzględnienia obiektywnie usprawiedliwionych interesów zobowiązanego, które mogą zostać naruszone w związku z prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym. Przedmiotowa instytucja dopuszcza zwolnienie określonej części lub całości mienia zobowiązanego dla zachowania koniecznej równowagi pomiędzy osiągnięciem celu egzekucji, a dążeniem do poszanowania interesu zobowiązanego. Ubiegając się o zwolnienie spod egzekucji, zobowiązany powinien wykazać posiadanie ważnego interesu w zwolnieniu określonych składników majątkowych spod egzekucji, a ponadto wykazać, że możliwe jest prowadzenie egzekucji i uzyskanie egzekwowanych należności z innych jego składników majątkowych. Uwzględnienie wniosku o zwolnienie spod egzekucji nie może prowadzić do bezskuteczności egzekucji.

Następnie organ odwoławczy podkreślił, że zaistnienie przesłanki ważnego interesu nie obliguje organu egzekucyjnego do zwolnienia z egzekucji określonych składników majątkowych zobowiązanego. Instytucja zwolnienia z egzekucji, przewidziana w art. 13 u.p.e.a. oparta jest bowiem na konstrukcji uznania administracyjnego. Powyższe oznacza, że nawet w sytuacji spełnienia przesłanki ważnego interesu zobowiązanego, to do organu egzekucyjnego należy decyzja w sprawie zwolnienia bądź nie określonego składnika majątkowego.

Odnosząc się do treści zażalenia DIAS stwierdził, że możliwość utraty domu, w którym Strona zamieszkuje wraz z rodziną, jest niewątpliwie argumentem przemawiającym za istnieniem ważnego interesu zobowiązanego, o którym mowa w art. 13 u.p.e.a. Nie można jednak nie uwzględnić faktu, że prowadzona wobec niego od wielu lat egzekucja przy wykorzystaniu innych, mniej dolegliwych środków egzekucyjnych, nie doprowadziła do zaspokojenia dochodzonych należności. Zajęcie wierzytelności u kontrahentów Strony, z uwagi na zaprzestanie prowadzenia przez nią działalności gospodarczej 25 maja 2016 r. stało się nieskuteczne. Zajęcia wierzytelności z rachunków bankowych są nieefektywne (ostatnia realizacja zajęcia nastąpiła 13 lutego 2018 r.). Zajęcie wynagrodzenia za pracę okazało się również nieskuteczne – zobowiązany zatrudniony jest bowiem na 1/8 etatu z kwotą wynagrodzenia wolną od potrąceń. Natomiast posiadany przez niego majątek ruchomy został sprzedany w drodze licytacji publicznej. Nie posiada on innego majątku, z którego możliwe byłoby prowadzenie skutecznej egzekucji. Tym samym ewentualne zwolnienie zajętej nieruchomości z egzekucji jednoznacznie prowadziłoby do bezskuteczności egzekucji i naraziłoby interes wierzyciela na szkodę. Organ odwoławczy zauważył, że poza egzekucją prowadzoną na podstawie własnych tytułów wykonawczych NUS prowadzi postępowanie egzekucyjne na rzecz innych wierzycieli, a łączna kwota egzekwowanych na 4 października 2022 r. zobowiązań wynosi 587.677,49 zł.

Reasumując organ odwoławczy wskazał, że choć zobowiązany uwidocznił swój ważny interes w zwolnieniu z egzekucji zajętego prawa do nieruchomości, to nie można go stawiać ponad interesem wierzyciela. Takie postępowanie byłoby sprzeczne z ustawowymi obowiązkami organu egzekucyjnego, który na mocy art. 7 §2 u.p.e.a. w związku z art. 6 §1 u.p.e.a. jest zobligowany, w razie uchylania się zobowiązanego od wykonania ciążącego na nim obowiązku, podejmować czynności prowadzące bezpośrednio do wykonania obowiązków wynikających z tytułów wykonawczych poddanych egzekucji administracyjnej.

Dodatkowo DIAS zaznaczył, że postępowanie egzekucyjne jest wynikiem braku dobrowolnej zapłaty dochodzonych należności. Zatem zważywszy na wykładnię przesłanek określonych w art. 13 §1 u.p.e.a., a także cel postępowania egzekucyjnego, tj. zaspokojenie wierzyciela, nie znalazł on uzasadnienia do zwolnienia zajętego prawa z egzekucji oraz stwierdził, że NUS nie dopuścił się naruszenia prawa w badanym zakresie.

W skardze do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Olsztynie strona zaskarżyła postanowienie DIAS i podniosła, że: "(...) egzekucja mojego domu, w którym mieszkają cztery osoby jest znacznym naruszeniem mojego ważnego interesu.". Skarżący podkreślił, że zobowiązał się do regularnych wpłat na poczet zaległości, których dokonuje w miarę możliwości finansowych. Skierował do sądu prośbę o uwzględnienie sytuacji rodzinnej i zwolnienie z egzekucji domu.

Odpowiadając na skargę DIAS podtrzymał dotychczas prezentowane stanowisko w sprawie oraz wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art. 1 §2 ustawy z 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli sądu jest zgodność zaskarżonego postanowienia z przepisami prawa materialnego, które mają zastosowanie w sprawie oraz z przepisami prawa procesowego, regulującymi tryb jej wydania lub podjęcia aktu albo czynności będącej przedmiotem zaskarżenia. Usunięcie z obrotu prawnego decyzji lub innego aktu może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy ich wydawaniu organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145 §1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 259), dalej jako: "p.p.s.a.", w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mających istotny wpływ na wynik sprawy.

Wyjaśnienia na wstępie wymaga, że sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 3 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Przedmiot tak rozumianej kontroli w niniejszej sprawie stanowiło postanowienie DIAS z 5 października 2022 r. utrzymujące w mocy rozstrzygnięcie NUS w przedmiocie odmowy zwolnienia z egzekucji składnika majątkowego w postaci prawa własności nieruchomości.

Przeprowadzona przez sąd w niniejszej sprawie kontrola aktu administracyjnego we wskazanym wyżej aspekcie nie wykazała, aby zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa w stopniu obligującym do wyeliminowania go z obrotu prawnego.

Podstawę prawną zaskarżonego w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia stanowi art. 13 §1 u.p.e.a. Zgodnie z tym przepisem organ egzekucyjny, na wniosek zobowiązanego i ze względu na jego ważny interes, może zwolnić, na czas oznaczony lub nieoznaczony, z egzekucji w całości lub części określone składniki majątkowe zobowiązanego.

Ponadto w myśl art. 7 §2 u.p.e.a. w związku z art. 6 §1 u.p.e.a. organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. W razie uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku wierzyciel powinien podjąć czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych.

Na wstępie wymaga wyjaśnienia, na co słusznie zwrócił uwagę NSA w wyroku z 26 października 2021 r., sygn. akt III FSK 115/21, że zwolnienie spod egzekucji składników majątkowych należących do zobowiązanego w trybie art. 13 §1 u.p.e.a. ma charakter uznaniowy (przywołane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia dostępne są na stronie internetowe - CBOSA: http://nsa.orzeczenia.gov.pl).

Takie rozstrzygnięcia podlegają zatem ograniczonej kontroli sądów administracyjnych. Kontroli sądu nie podlega uznanie administracyjne samo w sobie, lecz kwestia, czy postanowienie zostało podjęte zgodnie z podstawowymi zasadami postępowania administracyjnego, a w szczególności, czy wydano je w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz czy ocena tego materiału została dokonana zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, czy też zawiera elementy dowolności (por. wyrok NSA z 13 października 2000 r., sygn. akt III SA 3416/99, czy też wyrok WSA w Białymstoku z 7 września 2022 r., sygn. akt I SA/Bk 233/22). To oznacza, że nawet stwierdzenie przez organ wszystkich przesłanek do zastosowania art. 13 §1 u.p.e.a. nie obliguje go do tego, lecz stwarza tylko dla organu taką możliwość, i to poddaną kontroli sądowoadministracyjnej w ograniczonym zakresie.

Dla zastosowania zwolnienia składnika majątkowego zobowiązanego w trybie art. 13 §1 u.p.e.a., konieczne jest spełnienie dwóch łącznych przesłanek: (1) zwolnienie składnika majątkowego zobowiązanego następuje na wniosek zobowiązanego; (2) istnienie ważnego interesu zobowiązanego w zwolnieniu.

Przesłanka ważnego interesu zobowiązanego, która jest kluczowa w tej sprawie jest swoistą klauzulą generalną, której znaczenie należy rozpatrywać w kontekście okoliczności konkretnej sprawy. O istnieniu ważnego interesu po stronie zobowiązanego nie decyduje jego subiektywne przekonanie, lecz zobiektywizowane kryteria. Pojęcie to należy rozumieć zatem nie jako subiektywne przekonanie zobowiązanego o potrzebie zwolnienia rzeczy z egzekucji, ale jako obiektywne uwarunkowania, rozpatrywane w kontekście okoliczności faktycznych konkretnej sprawy (por. wyrok NSA z 18 sierpnia 2022 r., sygn. akt III FSK 1094/21).

Przy ocenie tej przesłanki należy też uwzględnić zachowanie samej strony. Korzystając z kompetencji o charakterze uznaniowym (jak ma to miejsce w wypadku stosowania instytucji z art. 13 §1 u.p.e.a.), organy muszą mieć na uwadze nie tylko ważny interes zobowiązanego, ale także interes społeczny. Rozważana regulacja prawna nie może być również traktowana jako odejście od zasady celowości postępowania egzekucyjnego i obowiązku organu egzekucyjnego prowadzenia egzekucji administracyjnej w okolicznościach uchylania się zobowiązanego od dobrowolnego wykonania ciążących na nim obowiązków.

W wyroku z 10 marca 2010 r., sygn. akt I FSK 31/08 Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę, że pojęcia ważnego interesu nie można ograniczać tylko i wyłącznie do sytuacji nadzwyczajnych, czy też zdarzeń losowych uniemożliwiających uregulowanie zaległości podatkowych, albowiem pojęcie to funkcjonuje w zdecydowanie szerszym znaczeniu uwzględniającym nie tylko sytuacje nadzwyczajne, ale również normalną sytuację ekonomiczną strony.

W orzecznictwie sądów administracyjnych funkcjonuje przy tym pogląd, że zobowiązany musi wykazać nie tylko argumenty przemawiające za zwolnieniem z egzekucji określonych składników majątkowych, ale także wykazać, że możliwe jest prowadzenie egzekucji i uzyskanie egzekwowanych należności z innych jego składników majątkowych (por. wyroki: NSA z 2 czerwca 2020 r., sygn. akt II FSK 785/20, czy też WSA w Łodzi z 30 lipca 2020 r., sygn. akt III SA/Łd 1095/19).

Ponadto, instytucja zwolnienia z egzekucji składnika majątkowego stanowiąca ochronę dla zobowiązanego nie może jednocześnie doprowadzić do zaprzepaszczenia całkowicie celu postępowania egzekucyjnego, którym jest zaspokojenie wierzyciela i nie może całkowicie pomijać jego interesu.

Zasadą jest również to, na co zwrócił uwagę NSA w wyroku z 24 czerwca 2022 r., sygn. akt I GSK 2588/18, że na gruncie art. 13 §1 u.p.e.a. zobowiązany musi określić składnik, który miałby zostać objęty zwolnieniem i wykazać, na czym polega jego interes w uzyskaniu zwolnienia oraz z jakich powodów należy uznać go za ważny. Nie oznacza to jednak, że organ nie jest w tym względzie zobowiązany do należytego wyjaśnienia sprawy, jeśli wniosek i jego uzasadnienie są niewystarczające do rozstrzygnięcia (nie dość szczegółowe i wykazane). Ważny interes zobowiązanego nie może też abstrahować od konkretnej sytuacji finansowej zobowiązanego co oznacza, że organ winien te okoliczności należycie zweryfikować przed podjęciem końcowego rozstrzygnięcia.

Mając na uwadze dotychczasowe rozważania w pierwszej kolejności należy zauważyć, że skarga ma charakter ogólnikowy i lakoniczny (jako podstawę wniosku o zwolnienie nieruchomości spod egzekucji wskazano jedynie, że jest to dom, w którym strona mieszka wraz z rodziną i zobowiązuje się do dobrowolnego dokonywania comiesięcznych wpłat). Nie jest zaś rolą sądu doszukiwanie się motywów zarzutów zawartych w skardze. Zważywszy jednak na to, że sąd nie jest związania treścią skargi sąd rozpoznający niniejszą sprawę ocenił, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Podyktowane to zostało następującymi okolicznościami sprawy:

- egzekucja prowadzona jest wobec strony już od wielu lat, tj. od roku 2013 i nie doprowadziła do zaspokojenia dochodzonych należności. Organ prowadził ją (jak wynika z akt sprawy) przy wykorzystaniu innych (mniej dolegliwych środków egzekucyjnych) i do momentu kiedy mógł to rozbić (np.: zajęcie wierzytelności przysługujących od kontrahentów stało się niemożliwe z uwagi na zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej przez stronę od 25 maja 2016 r. - k. 246 akt postępowania egzekucyjnego; czy też zajęcie wierzytelności z rachunków bankowych i wkładów oszczędnościowego, gdzie ostatnia realizacja zajęcia nastąpiła 13 lutego 2018 r. - s. 5/7 postanowienia I instancyjnego i k. 279 akt postępowania egzekucyjnego);

- organy egzekucyjne ustaliły, że zajęcie wynagrodzenia za pracę okazało się nieskuteczne. Strona jest bowiem zatrudniona u syna na 1/8 etatu z ustaloną kwotą wynagrodzenia wolną od potrąceń (k. 199 akt postępowania egzekucyjnego);

- organy egzekucyjne wskazały (co nie jest kwestionowane i znajduje potwierdzenie w aktach sprawy), że majątek ruchomy został sprzedany w drodze licytacji (np. samochody - k. 45-49 akt postępowania egzekucyjnego);

- nieefektywność stosowanych dotychczas (od 2013 r.), a wyżej wskazanych środków egzekucyjnych;

- strona nie posiada innego majątku (jak ustaliły organy egzekucyjne a skarżący to potwierdził – np. k. 278 akt postępowania egzekucyjnego). To powoduje, jak słusznie podniosły organy, że zwolnienie z egzekucji nieruchomości prowadziłoby jednoznacznie do bezskuteczności egzekucji i naraziłoby interes wierzyciela na szkodę. W tym miejscu należy zauważyć, że organ prowadzi egzekucję również na rzecz innych wierzycieli, np. ZUS, PEFRON, czy też Poczty Polskiej. Ponadto, zwalniając w takiej sytuacji z egzekucji ww. nieruchomość NUS działałby wbrew ustawowym obowiązkom organu egzekucyjnego, które wynikają z treści art. 7 §2 u.p.e.a. w związku z art. 6 §1 u.p.e.a. (podejmowania czynności prowadzących bezpośrednio do wykonania obowiązków wynikających z tytułów wykonawczych poddanych egzekucji). Słusznie też podkreślił w odpowiedzi na skargę DIAS, że wynikający z ww. art. 7 §2 u.p.e.a. obowiązek stosowania najłagodniejszego środka egzekucyjnego dotyczy wyłącznie sytuacji, gdy istnieje możliwość (co w tej sprawie miejsca nie miało) wyboru pomiędzy kilkoma środkami egzekucyjnymi, których zastosowanie zapewni realizację celu postępowania egzekucyjnego (zaspokojenia wierzyciela). Trzeba też zauważyć, że prowadzone wobec Strony postępowanie stanowi konsekwencję braku dobrowolnej zapłaty (i to od 2013 r.) dochodzonych należności;

- zbieg kilku egzekucji (kilku wierzycieli oprócz egzekucji własnej NUS oraz prowadzonej w mieniu: ZUS, PEFRON, Poczta Polska), w tym także komorniczej prowadzonej w imieniu wierzyciela – G. S.A.; wysokie kwoty należności (własna - 342,942,35 zł; ZUS, PEFRON, Poczta Polska - łączna kwota na dzień 4 października 2022 r. 587.677,49 zł) oraz jedyny składnik majątku skarżącego umożliwiający jakąkolwiek egzekucję dochodzonych należności i zważywszy na art. 7 §2 u.p.e.a. w związku z art. 6 §1 u.p.e.a. - w ocenie sądu wręcz obligują organy egzekucyjne do szukania każdej możliwości zaspokojenia wierzycieli, w imieniu których przecież działają;

- do nieruchomości (będącej przedmiotem wniosku Strony), jak wynika z treści KW oraz innej dokumentacji zgromadzonej w sprawie jest już prowadzona egzekucja przez komornika sądowego, z wniosku wierzyciela G. S.A. - (k. 242 i 244 akt postępowania egzekucyjnego). Ponadto, jak wynika z analizy wszczęcia egzekucji z nieruchomości dokonanej przez NUS, według informacji uzyskanej z SOB 4 nieruchomość może być warta od 500.000,00 zł do 1.000.000,00 zł;

- w piśmie z 9 czerwca 2022 r. skarżący wskazuje, że nieruchomość (co do której złożył wniosek o wyłączenie spod egzekucji) jest miejscem jego pracy. Tymczasem, jak wynika z akt sprawy jest on zatrudniony w firmie syna, której siedziba zlokalizowana jest w innym miejscu, tj. w O. a nie w S. (k. 199 akt postępowania administracyjnego). Ponadto, strona nie wykazała (poza ogólnikowym stwierdzeniem), że faktycznie sporna nieruchomość jest jego miejscem jego pracy;

- uwzględnienie wniosku strony o zwolnienie spod egzekucji jedynego, pozostałego majątku, z którego możliwe jest zaspokojenie się wierzycieli, w sytuacji gdy Strona nie wskazała (co było jej obowiązkiem wynikającym z treści art. 13 §1 u.p.e.a.), że możliwe jest prowadzenie egzekucji i uzyskanie egzekwowanych należności z innych jego składników majątkowych. Wiąże się to z tym, że przepis ten ma na celu ochronę interesów zarówno zobowiązanego, jak i wierzyciela (i). Uwzględnienie wniosku o zwolnienie z egzekucji nie może bowiem prowadzić do bezskuteczności egzekucji (a tak by się stało w tej sprawie, jeśli organ by go uwzględnił). Zobowiązany powinien nie tylko przedstawić argumenty przemawiające za zwolnieniem spod egzekucji określonych składników majątkowych (czego w ocenie Sądu nie zrobił), ale także wykazać, że możliwe jest prowadzenie egzekucji i uzyskanie egzekwowanych należności z jego innych składników majątkowych. Trafna jest zatem odmowa zwolnienia składnika majątkowego z egzekucji w sytuacji, jak w rozpatrywanej sprawie (co istotne i na co sam zwrócił skarżący uwagę w piśmie z 10 sierpnia 2022 r. - k. 278 akt postępowania egzekucyjnego), gdy zobowiązany nie posiada innych składników majątkowych podlegających egzekucji (por. wyrok NSA z 23 czerwca 2022 r., sygn. akt III FSK 9/22). Przedmiotowy stan rzeczy potwierdzają również zgromadzone w sprawie protokoły o stanie majątkowym zobowiązanego (np. k. 20 akt postępowania egzekucyjnego);

- należy zauważyć, że jednorazowa wpłata w kwocie 2.000,00 zł, została dokonana przez stronę dopiero po zastosowaniu spornego środka egzekucyjnego. Wcześniej podobnej, dobrowolnej czynności skarżący nie dokonał. To pokazuje, że wpłata ta została wykonana jedynie na użytek złożonego wniosku i w celu jego uwiarygodnienia;

- niskie przychody roczne skarżącego w latach 2019 - 2021. Organy egzekucyjne ustaliły bowiem (na podstawie złożonych zeznań rocznych), że strona osiągnęła przychód, odpowiednio: w 2019 r. - 2.943,54 zł, w 2020 r. – 3.776,21 zł, w 2021 r. – 4.200,00 zł);

- należy również zauważyć, że z ustaleń organów egzekucyjnych wynika, że od 1 grudnia 1990 r. do 25 maja 2016 r. strona prowadziła działalność gospodarczą według PKD 69.20.Z - działalność rachunkowo-księgowa, doradztwo podatkowe i wobec tego winna mieć pełną świadomość konsekwencji niepłacenia, m.in. podatków.

Wobec powyższego skarga nie zasługuje na uwzględnienie. I choć, jak zauważyły organy egzekucyjne, możliwość utraty domu jest argumentem przemawiającym, za istnieniem ważnego interesu zobowiązanego (o którym jest mowa w art. 13 §1 u.p.e.a.) - to w realiach niniejszej sprawy nie ma podstaw do wyeliminowania zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego, nawet wówczas jeśli strona się z przyjętym w nim rozstrzygnięciem nie zgadza. DIAS słusznie zauważył, że skarżący nie wykazał, że możliwe jest prowadzenie egzekucji i uzyskanie egzekwowanych należności z innych składników majątkowych (a wręcz stwierdził, czego Strona nie neguje, że takie nie istnieją). Wziął też pod uwagę i przeanalizował sytuację finansową i majątkową strony, a także dotychczasowy przebieg postępowania egzekucyjnego, ze szczególnym uwzględnieniem zasad stosowania środków egzekucyjnych (ich uciążliwości).

Równocześnie ponownego podkreślenia wymaga to, że skarżący nie kwestionuje, że dokonane przez organy egzekucyjny zajęcie nieruchomości stanowi jedyny składnik majątku, z którego możliwa jest egzekucja. Ewentualne zatem zwolnienie spod zajęcia tego składnika, o co skarżący wnosi, utrudniłoby a wręcz uniemożliwiło zdaniem sądu (w realiach tej sprawy) wyegzekwowanie wymagalnych i bezspornych należności (co istotne przysługujących licznym wierzycielom). Zasadnie zatem przyjęto, że ochrona ważnego interesu zobowiązanego nie może doprowadzić do sytuacji, w której niemożliwe będzie przeprowadzenie skutecznej egzekucji administracyjnej. Zaznaczyć również trzeba, że strona ma wysokie zadłużenie, które nadal rośnie, a skarżący nie podejmował i nie podejmuje wysiłków aby zadłużenie spłacić (dokonana zaś przez stronę jednorazowa wpłata, mająca miejsce po dowiedzeniu się, że egzekucja została skierowana do nieruchomości, której niniejszy wniosek dotyczy, nie przekonuje o tym).

Należy również wskazać, że nieruchomości nie ma wśród 18 grup (składników majątkowych), o których mowa w art. 8 §1 i §1a u.p.e.a., a które ustawodawca wymienił jako niepodlegające egzekucji administracyjnej (wyłączenia te działają bowiem z mocy prawa i mają charakter bezwzględnie obowiązujący).

Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie na podstawie art. 151 P.p.s.a. oddalił skargę.