Postanowienie WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 130/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2014-03-14 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6153 Warunki zabudowy  terenu
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono wniosek o całkowite lub częściowe zwolnienie od kosztów
Powołane przepisy: article: art. 243, art. 244, art. 245 art. 246 w zw. z art. 258
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Agnieszka Góra po rozpoznaniu w dniu 14 marca 2014r na posiedzeniu niejawnym wniosku A. i A. B. o całkowite zwolnienie od kosztów sądowych lub częściowe zwolnienie od kosztów w sprawie skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 6 listopada 2013r. Nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia warunków zabudowy p o s t a n a w i a oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w całości oraz oddalić wniosek o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych.


UZASADNIENIE

W dniu 12 marca 2014r. skarżący złożyli wraz ze skargą wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub części w sprawie skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 6 listopada 2013r. wydaną w przedmiocie odmowy ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu.

Skarżący domagają się zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych w całości lub w części. W uzasadnieniu swego wniosku podają, iż są młodym małżeństwem nie mającym własnego mieszkania. Aktualnie planują budowę własnego domu jednorodzinnego. Oczekują na narodziny dziecka.

Zdaniem orzekającego, wniosek skarżących nie zasługuje na uwzględnienie.

Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż skarżący prowadzą gospodarstwo domowe wspólnie. Źródłem utrzymania rodziny są dochody osiągane z tytułu wynagrodzenia za pracę obydwojga skarżących w łącznej kwocie 6500 zł.

Z oświadczenia skarżących, znajdującego się w aktach sprawy wynika , iż posiadają oni nieruchomość rolną o pow. 2,4 ha. Planują budowę domu jednorodzinnego. Wnioskodawcy nie wykazują faktu posiadania cennych ruchomości. Dodają natomiast, iż posiadają 70 000 zł oszczędności.

Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa.

Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane osobie, która wykaże, iż nie ma jakichkolwiek dochodów do pokrycia kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny.

Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy.

Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Kluczową zaś rolę dla oceny możliwości płatniczych skarżącego ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych.

Mając na uwadze obecną sytuację finansową skarżących należy stwierdzić, że uiszczenie solidarne przez strony aktualnie wymaganych kosztów sądowych jest możliwe bez uszczerbku w ich koniecznym utrzymaniu. W ocenie orzekającego, skarżący nie wykazali w sposób wystarczający i skuteczny, iż nie są w stanie uiścić wpisu sądowego należnego od złożonej skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] bez uszczerbku w koniecznym swoim utrzymaniu. Biorąc pod uwagę w szczególności wysokość comiesięcznych, stałych dochodów rodziny w wysokości 6500 zł, pochodzących ze stałych, pewnych źródeł jakimi są świadczenia z tytułu wynagrodzenia za pracę obydwojga małżonków, niewskazanie dodatkowych, nadzwyczajnych okoliczności czy dodatkowych kosztów obciążających budżet domowy, brak zadłużenia, posiadany majątek nieruchomy ( nieruchomość gruntową o pow. 2,4 ha ), który zawsze może jego właścicielowi posłużyć jako zabezpieczenie ew. kredytu czy pożyczki w okolicznościach braku bieżących środków finansowych, fakt zamierzenia inwestycyjnego, który sam z siebie generuje konieczność posiadania środków na ten cel oraz oszczędności w wysokości 70 000,00 zł - nawet przy uwzględnieniu zwyczajowych kosztów utrzymania - nie zaistniały przesłanki uzasadniające zwolnienie strony od kosztów sądowych.

Zgodnie z treścią art. 246 par. 1 pkt 2 cytowanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – regulacja w nim zawarta stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w treści art. 199, na mocy której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Przytoczone we wniosku okoliczności winny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym przepisie. Przez uszczerbek utrzymania zaś koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w powołanym przepisie, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych.

Zdaniem orzekającego, w przedmiotowej sprawie okoliczności takie, wobec wykazanych powyżej faktów tj. stałego dochodu rodziny skarżących przy faktycznej możliwości jego dysponowania, posiadanym majątku, braku nadzwyczajnych okoliczności obciążających budżet domowy, jak np. nadzwyczajne koszty związane ze spłatą kredytów, specjalistyczne leczenie członków rodziny itp., posiadane znaczne oszczędności - nie zostały wykazane w stopniu uzasadniającym zwolnienie od kosztów sądowych. Należy ponadto zaznaczyć, iż zgodnie z powszechnie obowiązującym poglądem w doktrynie i orzecznictwie, strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, a jak wskazano powyżej, strony mają łącznie stałe miesięczne dochody przewyższające ustalone minimalne wynagrodzenie miesięczne za pracę. Wymagany natomiast na obecnym etapie postępowania sądowego wpis sądowy nie narazi skarżących na znaczny uszczerbek, szczególnie biorąc pod uwagę fakt, iż dochody miesięczne wnioskodawców znacznie przewyższają jego wysokość.

Skarżący ponoszą koszty utrzymania, jednakże twierdzeń tych nie poparli żadnymi dokumentami je potwierdzającymi. Skoro zaś strona nie udokumentowała w jakikolwiek sposób wydatków związanych np. z zakupem leków czy utrzymaniem, argument ten nie może mieć wpływu na ocenę jej stanu majątkowego ( post. NSA z 3.03.2005r. OZ 1692/04 ).

Należy także podkreślić, iż celem instytucji prawa pomocy jest umożliwienie skorzystania z drogi sądowej osobom o znikomych dochodach, znajdujących się na skraju ubóstwa, wobec których konieczność poniesienia kosztów sądowych mogłaby spowodować uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Skarżący, ze względu na wykazane powyżej okoliczności, do takich osób nie należą. Trzeba również zaznaczyć, iż każdy obywatel zamierzający wytoczyć sprawę sądową musi się liczyć z koniecznością poniesienia kosztów sądowych. Strona winna poczynić starania celem zabezpieczenia środków finansowych z dochodów uzyskiwanych w dłuższym okresie, niezbędnych do pokrycia choćby części kosztów sądowych.

Nie można pominąć także i tego, że wyłożenie kosztów przez stronę skarżącą jest tylko czasowe, bowiem w przypadku uwzględnienia jej skargi, zgodnie z art. 200, 203 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – będzie jej przysługiwało prawo domagania się zwrotu kosztów postępowania.

Podsumowując należy zaznaczyć, iż w aktualnej sytuacji finansowej skarżących zwolnienie ich od kosztów sądowych byłoby niezasadne. Konieczność zaś poniesienia solidarnie przez wnioskodawców kosztów sądowych w formie wpisu należnego od złożonej skargi, które to koszty na tym etapie postępowania są wymagane, nie naraża skarżących na pogorszenie ich warunków bytowych, a z drugiej strony odpowiada fiskalnemu interesowi Państwa, które swoją pomoc powinno gwarantować tylko najbardziej potrzebującym.

Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 § 3 oraz art. 246 § 1, art. 258 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ).