Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 338/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2005-04-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art 2, pkt 1.
journal: Dz.U. 1991 nr 9 poz 31
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych.
article: art. 187, art 191.
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Kazimiera Sobocińska Sędziowie Sędzia WSA Marzena Kowalewska (spr.) Sędzia WSA Alicja Polańska Protokolant Karolina Borowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 marca 2005 r. sprawy ze skargi "S" Spółki z o.o. w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2001 r. 1. u c h y l a zaskarżoną decyzję 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu 3. z a s ą d z a od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania


UZASADNIENIE

S. z o.o. w [...] złożyła w terminie deklarację na podatek od nieruchomości za 2001 r., którą następnie skorygowała w trakcie 2001r. Kwota zadeklarowanego i zapłaconego podatku od nieruchomości wyniosła [...] złotych.

W piśmie z dnia [...] podatnik poinformował organ podatkowy I instancji, że dokonuje korekty deklaracji na podatek od nieruchomości za 2003r. między innymi z tytułu przyjęcia w dniu [...] budynku ciepłowni przy ul. [...] w S.. Pismem z dnia [...] podatnik wyjaśnił, że wskazany w korekcie deklaracji podatkowej budynek przy ul. [...] w S. do dnia [...] znajdował się w posiadaniu Akademii Medycznej. Do dnia uwłaszczenia nieruchomość znajdowała się w posiadaniu bezumownym i podlegała zwolnieniu od podatku od nieruchomości z mocy art. 27 ustawy o szkolnictwie wyższym, natomiast od dnia 16 kwietnia 2002r. Akademia medyczna użytkowała przedmiotowy budynek na mocy umowy dzierżawy. Podatnik w piśmie z dnia[...] . wyjaśnił, że przedmiotowe budynki zostały przekazane Akademii Medycznej w dniu[...] . Na mocy decyzji Wojewody z dnia [...] podatnik stał się właścicielem tych budynków oraz użytkownikiem wieczystym gruntów, na których budynki te zostały posadowione. W dniu[...] . podatnik przejął budynki od [...] Akademii Medycznej i ujawnił je wówczas w księgach rachunkowych. Z tym dniem zdaniem podatnika jest on zobowiązany do uiszczenia podatku od nieruchomości z tytułu w/w budynków i gruntów.

Pismem z dnia[...] . organ podatkowy I instancji wezwał podatnika do złożenia korekty deklaracji w sprawie podatku od nieruchomości za nieruchomość położoną przy ul. [...] za okres[...] , uwzględniającej fakt, iż przysługujące podatnikowi prawo własności przedmiotowych budynków, potwierdza przedłożona przez niego decyzja Wojewody [...] z dnia [...]

W piśmie z dnia [...] podatnik wyraził pogląd, iż przedmiotowe nieruchomości w okresie do dnia [...] były w samoistnym posiadaniu Szpitala Klinicznego [...] Akademii Medycznej, a zatem na tym podmiocie we wskazanym okresie ciążył obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości. Jednocześnie podatnik zgodnie z wezwaniem skorygował deklarację podatkową na podatek od nieruchomości za 2002r.

Postanowieniem z dnia [...] organ podatkowy I instancji wszczął z urzędu postępowanie podatkowe w sprawie określenia zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od nieruchomości za lata 1998-2001.

Po zapoznaniu się z aktami sprawy(art. 200 Ordynacji podatkowej) podatnik wniósł o przeprowadzenie dowodu z załączanych dokumentów oraz dowodu z przesłuchania osób wskazanych przez władze[...] Akademii! Medycznej na okoliczność, że budynek kotłowni znajdującej się przy ul. [...] był od 1987r. do co najmniej 2001r, w samoistnym posiadaniu [...] Akademii Medycznej w Szczecinie.

Decyzją z dnia [...] znak: [...] Prezydent Miasta określił podatnikowi wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2001 r. w kwocie [...] złotych. W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że obciążający podatnika obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości powstał w miesiącu lutym 1998r., z pierwszym dniem miesiąca następującego po miesiącu, w którym Wojewoda wydał decyzję przyznającą podatnikowi prawo wieczystego użytkowania gruntów oraz prawo własności posadowionych na nim budynków położonych przy [...] Mimo że posiadaczem przedmiotowych nieruchomości była[...] Akademia Medyczna, to obowiązek uiszczenia podatku spoczywa na właścicielu.

Od powyższej decyzji podatnik złożył odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, w którym zanucił, że przedmiot opodatkowania został w dniu [...] przekazany Państwowemu Szpitalowi Klinicznemu [...] będącemu jednostka organizacyjną korzystającą ze zwolnienia podatkowego[...] Akademii Medycznej, a zatem nie może on być uznany za związany z działalnością gospodarczą podatnika. W 1999r. [...] Akademia Medyczna była samoistnym posiadaczem opodatkowanych nieruchomości, albowiem władała nimi jak właściciel. Po stronie podatnika nie istniał, zatem obowiązek zapłacenia podatku od tych nieruchomości, w tym okresie, ponieważ ustawa o podatkach i opłatach lokalnych jako podatnika podatku od nieruchomości wskazywała właściciela lub samoistnego posiadacza nieruchomości, w zależności od tego w czyim posiadaniu nieruchomość się znajdowała. Dla poparcia swojego stanowiska podatnik powołał uchwałę Trybunału Konstytucyjnego z dnia 06 września 1995r. OTK 1995/1/6 jak również orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...][...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Organ uznał, że kwestią o podstawowym znaczeniu w rozpatrywanej sprawie jest ustalenie czy w okresie od dnia 26 sierpnia 1987r., tj. od dnia objęcia w posiadanie, do dnia [...] tj. do dnia wydania podatnikowi, nieruchomości położone [...] przy ul. [...] znajdowały się w samoistnym posiadaniu [...] Akademii Medycznej.

Powołując art. 336 k.c. organ wskazał, że posiadaczem rzeczy jest zarówno ten kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). Posiadanie samoistne charakteryzuje się tym, że posiadacz włada rzeczą w takim zakresie, jak to czyni właściciel, a władaniu temu towarzyszy zamiar władania dla siebie. Z kolei istotą posiadania zależnego jest władztwo nad cudzą rzeczą w zakresie odpowiadającym prawu podmiotowemu innemu niż własność, które to prawo posiadacz wykonuje. Posiadanie zależne powstaje na ogół w wyniku wydania rzeczy na podstawie umowy o czasowe z niej korzystanie.

Dalej organ podaje, że z akt sprawy wynika, że przed wydaniem przez Wojewodę [...] decyzji z dnia [...] należące wówczas do Skarbu Państwa nieruchomości położone w[...] przy ul. [...] znajdował się w zarządzie W. P. E. C. [...] Poprzednik prawny podatnika przekazał Państwowemu Szpitalowi Klinicznemu[...] , będącemu jednostką organizacyjną [...] Akademii Medycznej, posiadanie nieruchomości, które w tym czasie nie było posiadaniem samoistnym. [...] Akademia Medyczna objęła, zatem nieruchomości w posiadanie zależne. Świadczy o tym również fakt; że począwszy od 1988r. uiszczała ona na rzecz właściciela opłatę za zarząd nieruchomościami. Prawo do władania nie odpowiadało zakresowi prawa własności i nie towarzyszył mu zamiar władania dla siebie. W aktach sprawy brak jest dowodów na to, że po przejściu prawa własności na podatnika posiadanie wykonywane przez [...] Akademię Medyczną przekształciło się w posiadanie samoistne.

Z akt sprawy wynika również, że w okresie od dnia [...] do dnia [...] Pomorska Akademia Medyczna użytkowała przedmiotowe budynki na mocy umowy dzierżawy z dnia[...] , a zatem również w tym okresie była posiadaczem zależnym nieruchomości.

Jeżeli więc [...] Akademia Medyczna nie była w 1999r. samoistnym posiadaczem przedmiotu opodatkowania, to obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości ciążył na podatniku, jako właścicielu nieruchomości.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego S. Spółka zo.o. zarzucając naruszenie art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych wniosła o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego i poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie z uzasadnieniem jak w rozstrzygnięciu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji prowadzona na podstawie art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) wykazała, że skarga jest uzasadniona.

Stosownie do art. 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. Nr 9, poz. 31 ze zm.). podmioty, na których ciąży obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości to osoby fizyczne, osoby prawne oraz jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej, które: 1) są właścicielami lub samoistnymi posiadaczami nieruchomości albo obiektów budowlanych niezłączonych trwale z gruntem, 2) są użytkownikami wieczystymi nieruchomości lub ich części, 3) są posiadaczami nieruchomości albo obiektów budowlanych niezłączonych trwale z gruntem, stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli posiadanie wynika z umowy zawartej z właścicielem lub z innego tytułu prawnego, a także z umowy zawartej z Agencją Własności Rolnej Skarbu Państwa albo ustanowionego zarządu, 4) posiadają bez tytułu prawnego nieruchomości lub ich części albo obiekty budowlane niezłączone trwale z gruntem, stanowiące własność Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, z wyjątkiem nieruchomości wchodzących w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa lub będących w zarządzie Lasów Państwowych.

Użyta zaś w art. 2 pkt 1 ww. ustawy alternatywa rozłączna oznacza, iż w sytuacji gdy inny podmiot jest właścicielem a inny posiadaczem obowiązek podatkowy ciąży tylko na jednym z tych podmiotów.

Korzyści z nieruchomości osiąga z reguły posiadacz samoistny, nawet jeżeli nie jest on właścicielem tej nieruchomości. Wykładnia celowościowa tego przepisu wymaga przede wszystkim ustalenia istoty ekonomicznej podatku od nieruchomości. Podatek ten zaliczany jest do grupy podatków majątkowych. Normatywny sposób ujęcia przedmiotu podatku od nieruchomości pozwala zakwalifikować ten podatek do grupy podatków od posiadania majątku. A więc ustawodawca wyszedł z założenia, że posiadacze majątku podlegającego opodatkowaniu podatkami majątkowymi uzyskują szczególnego rodzaju dochody w naturze, socjalne czy też gospodarcze w razie faktycznego władztwa nad rzeczą, niezależnie od tego, czy posiadanie dotyczy całej nieruchomości, czy też jej części, która w takim wypadku może być wyodrębniona fizycznie, i dlatego podlegają obowiązkowi podatkowemu w podatku od nieruchomości.

W związku z powyższym organ podatkowy nie może dokonywać wyboru podatnika wedle swego uznania. W sytuacji gdy nieruchomość jest w posiadaniu innego podmiotu niż właściciela obowiązkiem organu jest ustalenie podatnika na którym ciąży obowiązek podatkowy.

Pojęcie "posiadacz" użyte w art. 2 pkt. 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych nie należy rozumieć inaczej niż pojęcie "posiadacz" użyte w księdze drugiej kodeksu cywilnego (art. 336 k.c.). Z brzmienia tego przepisu wynika, że posiadaczem rzeczy jest ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak również ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny).

Jak wynika z akt sprawy, organy podatkowe zgromadziły obszerną dokumentację, np. decyzje organów administracji publicznej – decyzja z dnia [...] stwierdzająca nabycie przez W. P.E. C. nieruchomości w tym co do których toczy się niniejszy spór co do opodatkowania podatkiem od nieruchomości; zawiadomienia z dnia [...] o opłacie rocznej za zarząd-użytkowanie gruntu położonego przy [...] skierowanego do Państwowego Szpitala Klinicznego, protokół uzgodnień z dnia [...] w sprawie podziału działki przy ul. [...] i [...] oraz ul.[...] , podpisany przez W. P. E. C. i Państwowy Szpital Kliniczny, protokół przekazania budynku kotłowni przy ul. [...] wraz z przyległym gruntem o powierzchni [...] z dnia [...] pismo W.P. E. C. [...] z dnia[...] . kierowane do Urzędu Miejskiego Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami [...] informujące o przekazaniu Państwowemu Szpitalowi Klinicznemu budynku kotłowni przy ul. [...] wraz z przyległym gruntem o powierzchni [...] wraz z wnioskiem o zmianę decyzji prawa własności i zrzeczenie się prawa do budynku i gruntu, pismo [...] Akademii Medycznej z dnia [...] kierowane do Urzędu Rejonowego [...] Oddział Gospodarki Nieruchomościami i Geodezji z prośbą o rozstrzygnięcie o własności budynku kotłowni i gruntu przy[...] , umowa dzierżawy budynku kotłowni z dnia [...]

Dokumenty te potwierdzają ustalenia dokonane przez organy podatkowe co do tytułu własności przedmiotowej kotłowni i gruntu. Zgromadzone dokumenty zawierają również informacje dotyczące przedmiotowej kotłowni i gruntu-ich losu, w latach od 1986 r. do połowy 2002 r.

Tytuł własności kotłowni i użytkowania wieczystego gruntu na którym posadowiona jest kotłownia jest bezsporny. Sporne pozostają ustalenia organów co do zobowiązania Skarżącej Spółki do uiszczenia podatku od nieruchomości od budynku kotłowni.

Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, że E. C. w [...] władała przedmiotową nieruchomością (kotłownią przy ul. [...] i gruntem przyległym[...] ) w ramach zarządu. W dniu[...] . budynek kotłowni wraz z gruntem o pow. [...] przy ul.[...] , WPEC przekazał na rzecz AM – Państwowego Szpitala Klinicznego [...] i zrzekł się prawa do nich.

Zgodnie z art. 187 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) organ podatkowy jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy zaś w myśl art.191 tej ustawy organ podatkowy ocenia na podstawie całego zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.

Zdaniem składu orzekającego, w sprawie niniejszej materiał dowodowy znajdujący się w aktach został w zaskarżonej decyzji organów potraktowany w sposób dowolny, niezgodnie z zasadami oceny dowodów, określonymi w art. 187 i art.191 ustawy Ordynacja podatkowa.

Jako dowolne należy traktować ustalenia faktyczne dokonane na podstawie materiału dowodowego nie w pełni rozpatrzonego. Zarzut dowolności zostaje wykluczony dopiero ustaleniami dokonanymi w całokształcie materiału dowodowego (art. 191 Ordynacji podatkowej), zgromadzonego i rozpatrzonego w sposób wyczerpujący (art. 187 Ordynacji podatkowej), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego wydania decyzji o przekonującej treści.

W przedmiotowej sprawie organ pominął w ustaleniach stanu faktycznego treść dokumentów przedłożonych przez stronę a obrazujących okoliczności wejścia w posiadanie budynku kotłowni przy ul. [...] (obecnie[...] ) i gruntów o pow[...] przez [...] Akademię Medyczną-Państwowy Szpital Kliniczny i w konsekwencji ich ocenę. W oparciu o całokształt materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy stwierdzić należy, że to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Mając powyższe ustalenia na uwadze zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego podlega uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

O zwrocie kosztów postępowania sądowego na rzecz skarżących orzeczono po myśli

art. 200 wymienionej wyżej ustawy oraz § 6 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).