Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1190/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2012-10-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne: Grunty warszawskie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 1, art. 7 ust. 1
journal: Dz.U. 1945 nr 50 poz 279
law: Dekret z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy.
article: art. 184
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Ewa Dzbeńska (spr.) sędzia NSA Izabella Kulig-Maciszewska sędzia del. WSA Elżbieta Kremer Protokolant starszy sekretarz sądowy Karolina Kubik po rozpoznaniu w dniu 24 października 2012 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Z. R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 marca 2011 r. sygn. akt I SA/Wa 2239/10 w sprawie ze skargi Z. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] września 2010 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 2 marca 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 2239/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Z. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] września 2010 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania.

Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

Nieruchomość położona w Warszawie przy ul. [...], ozn. jako "[...]" została objęta w posiadanie przez Gminę m. st. Warszawy w dniu 19 kwietnia 1948 r., tj. z dniem ukazania się ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Nr 10 Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego m. st. Warszawy.

W dniu 21 stycznia 1949 r. Rejonowy Urząd Likwidacyjny reprezentujący prawa nieobecnego L. S. - określonego jako właściciela nieruchomości warszawskiej położonej przy ul. [...], złożył wniosek o przyznanie właścicielowi nieruchomości prawa własności czasowej do przedmiotowej nieruchomości w oparciu o art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy.

Orzeczeniem administracyjnym Prezydium Rady Narodowej m. st. Warszawy z dnia [...] lipca 1960 r. odmówiono L. S. reprezentowanemu przez Okręgowy Urząd Likwidacyjny w Warszawie, przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości warszawskiej położonej przy ul. [...]. Wskazano przy tym, że właściciel nieruchomości nie zgłosił się i nie popiera wniosku złożonego w jego imieniu przez Okręgowy Urząd Likwidacyjny.

Po rozpoznaniu wniosku Z. R. - prawnego następcy b. właścicieli nieruchomości, tj. A. i L. małż. S., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie decyzją z dnia [...] sierpnia 2000 r. sygn. akt [...] stwierdziło nieważność orzeczenia z dnia [...] lipca 1960 r.

W dniu 6 maja 2003 r. Z. R. ponowiła swój wniosek o zwrot nieruchomości położonej w Warszawie przy ul. [...].

Decyzją z dnia [...] września 2008 r., wydaną po rozpatrzeniu wniosku z dnia 21 stycznia 1949 r. złożonego przez 1 Rejonowy Urząd Likwidacyjny w Warszawie o przyznanie za czynszem symbolicznym prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości położonej przy ul. [...], Prezydent m. st. Warszawy decyzją z dnia [...] września 2008 r. odmówił Z. R. prawa użytkowania wieczystego do przedmiotowego gruntu, wskazując w uzasadnieniu, że objęcie przedmiotowego gruntu przez Gminę m. st. Warszawę nastąpiło w dniu 19 kwietnia 1948 r., tj. z dniem ukazania się ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Nr 10 Rady Narodowej i Zarządu Miejscowego m. st. Warszawy, a zatem termin do złożenia wniosku w trybie art. 7 dekretu upłynął w dniu 19 października 1948 r. Zdaniem organu Urzędy Likwidacyjne nie mogły reprezentować byłych właścicieli nieruchomości, ani składać skutecznego wniosku o przyznanie prawa własności czasowej.

Po rozpatrzeniu odwołania Z. R. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie orzeczeniem z dnia [...] grudnia 2008 r. uchyliło w całości zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji, wskazując, iż ponownie rozpoznając sprawę, organ winien rozważyć, w oparciu między innymi o oświadczenie Z. R. z dnia 31 lipca 2008 r. czy wniosek złożony przez Urząd Likwidacyjny w dniu 21 stycznia 1949 r. jest prawnie skuteczny.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r. Prezydent m. st. Warszawy umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie przyznania prawa użytkowania wieczystego do dawnej nieruchomości hipotecznej "[...]" w odniesieniu do gruntu stanowiącego obecnie działkę ew. nr [...] przy ul. [...], uznając, iż Urzędy Likwidacyjne nie mogły reprezentować byłych właścicieli nieruchomości, ani składać skutecznego wniosku o przyznanie prawa własności czasowej. Nie jest zatem możliwe potwierdzenie czynności dokonanych przez te urzędy poza zakresem ich działania w trybie art. 129 kodeksu zobowiązań lub art. 756 k.c. i wobec powyższego oświadczenie Z. R. z dnia 31 lipca 2008 r. jest bezskuteczne.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie decyzją z dnia [...] września 2010 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta m. st. Warszawy z dnia [...] kwietnia 2010 r.

W uzasadnieniu decyzji organ II instancji stwierdził, że z utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych wynika, że Okręgowy Urząd Likwidacyjny nie był uprawniony do złożenia wniosku, o którym mowa w art. 7 dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy. W świetle tego przepisu aby uzyskać przewidziane tym przepisem prawo do gruntu nieruchomości warszawskiej, dotychczasowy właściciel gruntu, prawni następcy właściciela, będący w posiadaniu gruntu lub osoby prawa jego reprezentujące, mogli w terminie 6 miesięcy od dnia objęcia w posiadanie gruntu przez gminę, zgłosić wniosek o przyznanie na tym gruncie jego dotychczasowemu właścicielowi prawo wieczystej dzierżawy. Przepis ten wskazywał właściciela gruntu, następcę prawnego właściciela będącego w posiadaniu gruntu, osobę prawą jego reprezentującą lub użytkownika. Okręgowy Urząd Likwidacyjny był organem państwowym powołanym do wprowadzenia w życie przepisów dotyczących przejmowania nieruchomości przez Skarb Państwa, jednakże nie mógł on skutecznie występować z wnioskiem o przyznanie własności czasowej do gruntu, w imieniu byłych właścicieli gruntów warszawskich, ponieważ takiego uprawnienia nie przyznał mu dekret z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich.

Zatem złożenie przez ten Urząd wniosku nie mogło, w ocenie organu, wywołać skutków prawnych w zakresie przyznania uprawnień rzeczowych do tych gruntów, o jakich mowa w dekrecie z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie stwierdziło również, iż nie można podzielić stanowiska strony skarżącej, że do dnia dzisiejszego nie nastąpiło objęcie w posiadanie przez Gminę nieruchomości położonej przy ul. [...], wobec czego wnioski z 1949 i 2003 r. winny być rozpoznane i brak jest podstaw do umorzenia postępowania.

Powołując się w obszernych fragmentach na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 czerwca 2000 r., sygn. akt OPK 32/99 stwierdzono, że skoro Dziennik Urzędowy nr 10 Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego m. st. Warszawy, w którym ogłoszono o objęciu gruntu położonego przy ul. [...], ukazał się w dniu 19 kwietnia 1948 r., to z tym dniem nastąpiło objęcie tego gruntu przez Gminę m. st. Warszawę. Wobec tego termin do złożenia wniosku o ustanowienie prawa własności czasowej minął 19 października 1948 r.

Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła Z. R.; zarzucając naruszenie:

1) art. 2 w związku z art. 8 Konstytucji RP w zw. z art. 756 k.c;

2) art. 31 ust. 3 Konstytucji RP w zw. z art. 7 k.p.a. i art. 8 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. oraz w zw. z art. 13 rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnem;

3) art. 7 ust. 1 i ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy w zw. z art. 11 rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnem w zw. z art. 756 k.c., (przedtem art. 120 kodeksu zobowiązań);

4) art. 7 k.p.a. w związku z art. 77 § 1 k.p.a.;

5) art. 6 k.p.a. w związku z art. 77 § 1 k.p.a. i art. 7 k.p.a.;

6) art. 80 k.p.a.;

7) art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy w zw. z art. 296 § 1 Prawa rzeczowego oraz § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Odbudowy z dnia 27 stycznia 1948 r. w sprawie obejmowania w posiadanie gruntów przez gminę m. st. Warszawy;

8) art. 296 § 1 dekretu z dnia 11 października 1946 r. - Prawo rzeczowe w zw. z art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargę stwierdził, że z akt administracyjnych sprawy, w sposób nie budzący wątpliwości wynika, że 1 Rejonowy Urząd Likwidacyjny w Warszawie złożył wniosek o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości położonej przy ul. [...] - w dniu 21 stycznia 1949 r., a zatem po upływie terminu przewidzianego dla dotychczasowego właściciela gruntu, prawnych następców właściciela, będących w posiadaniu gruntu lub osoby prawa jego reprezentujące lub użytkownicy gruntów oddanych na podstawie obowiązujących przepisów w zarząd i użytkowanie - określonego w art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. W tej sytuacji, skoro wniosek o przyznanie prawa własności czasowej został złożony po upływie terminu określonego w dekrecie, to nie jest konieczne badanie, w świetle obowiązujących w dacie składania wniosku dekretowego, uprawnień Urzędu Likwidacyjnego do składania wniosków o przyznanie prawa własności czasowej do gruntów warszawskich na rzecz właściciela nieruchomości będącego osobą fizyczną.

Ponadto, powołując się na art. 1 i 8 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy stwierdzono, że z zestawienia tych przepisów wynika, że tylko w razie nie przyznania dotychczasowemu właścicielowi prawa użytkowania wieczystego do gruntu, budynki przechodziły na własność gminy m. st. Warszawy, która mogła w ten sposób dokonywać racjonalnego odbudowywania stolicy.

Z przepisów tych wynika również, zdaniem WSA w Warszawie, że jeżeli wniosek o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu został rozstrzygnięty dla właściciela pozytywnie przez przyznanie mu prawa wieczystej dzierżawy - budynki na gruncie nie przechodziły na własność gminy m. st. Warszawy; jeżeli zaś wniosek o przyznanie prawa wieczystej dzierżawy nie został złożony w terminie lub złożony nie został rozpoznany - budynki nie przechodziły na własność gminy m. st. Warszawy, co mogło mieć wpływ na "racjonalne przeprowadzenie odbudowy stolicy i dalszej jej rozbudowy".

Skargę kasacyjną od powyższego orzeczenia wniosła Z. R., domagając się uchylenia zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, ewentualnie zmiany zaskarżonego wyroku poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji z dnia [...] września 2010 r. oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji a także zasądzenia kosztów postępowania, według norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

1) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynika sprawy, a mianowicie:

a) art. 1 § 2 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz art. 3 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a." polegające na wadliwym wykonaniu obowiązku całkowitej kontroli decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie pod względem jej zgodności z prawem, tj. m. in. z art. 7 ust. 4 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy oraz art. 296 § 1 dekretu z dnia 11 października 1946 r. - Prawo rzeczowe, a także ze wskazanymi w skardze przepisami Konstytucji RP oraz przepisami wykonawczymi do dekretu warszawskiego;

b) art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez brak odzwierciedlenia oceny wszystkich zarzutów skargi w pisemnym uzasadnieniu zaskarżonego wyroku;

c) nierozpoznanie przez WSA istoty sprawy poprzez zaniechanie ustosunkowania się do argumentacji przedstawionej w skardze a dotyczącej: (i) konieczności uwzględnienia argumentów przedstawionych w wyroku NSA z dnia 13 maja 2009r., sygn. akt I OSK 679/08 a dotyczących braku prawnej skuteczności objęcia gruntu w posiadanie przez gminę m. st. Warszawy, a co za tym idzie braku rozpoczęcia biegu terminu do złożenia wniosku dekretowego oraz (ii) konieczności zastosowania w niniejszej sprawie zasady proporcjonalności wynikającej z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, co powinno prowadzić do uznania, że milcząca aprobata złożenia wniosku dekretowego przez Okręgowy Urząd Likwidacyjny w imieniu skarżącej była wyrażeniem zgody na takie działanie, w tym również przez odpowiednie organy państwowe, a zatem wniosek dekretowy został złożony w terminie, a nawet przed rozpoczęciem jego biegu i był w pełni skuteczny;

d) art. 151 P.p.s.a. poprzez błędne przyjęcie, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, podczas gdy skarga powinna być w całości uwzględniona, albowiem kontrolowana decyzja z dnia [...] września 2010 r. jest obarczona wadami prawnymi stanowiącymi przesłanki jej uchylenia, albowiem:

- organ nie wyjaśnił wszystkich okoliczności sprawy, czym naruszył art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a. poprzez całkowite zaniechanie wyjaśnienia okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, a to pominięcie okoliczności, iż w niniejszej sprawie Urząd Likwidacyjny lub konkretna osoba fizyczna będąca pracownikiem OUL działała w imieniu i na rzecz (w interesie) byłych właścicieli nieruchomości przy ul. [...], jako ich rzekomy pełnomocnik (negotiorum gestor) prawidłowo umocowany zgodnie z art. 756 k.c. i art. 120 kodeksu zobowiązań, a także błędnie ustalił, że dokonane ogłoszenie o objęciu gruntów w posiadanie było skuteczne, podczas gdy nie zostały zachowane wymogi § 1 rozporządzenia Ministra Odbudowy z dnia 27 stycznia 1948 r. w sprawie obejmowania w posiadanie gruntów przez gminę m. st. Warszawy, albowiem ogłoszenie nie zostało zamieszczone w poczytnym piśmie, ani rozplakatowane, a także nie zostały zachowane wymogi § 2 pkt 2 tego rozporządzenia, ponieważ oznaczenie w Dzienniku Urzędowym terenów rzekomo obejmowanych w posiadanie przez gminę było skrajnie nieczytelne, a więc nie mogło być uważane za objęcie w posiadanie w rozumieniu ww. przepisów, a zatem 6-miesięczny termin do złożenia wniosku dekretowego nie rozpoczął się, a nadto rozporządzenie to z 27 stycznia 1948 r. było sprzeczne z art. 296 § 1 Prawa rzeczowego regulującego instytucję "posiadania";

- organ naruszył art. 7 k.p.a., który nakazuje organom administracji działać z uwzględnieniem słusznego interesu obywateli, a także art. 31 ust. 3 Konstytucji RP ustanawiający zasadę proporcjonalności, a to poprzez uznanie, że milczącej zgody byłego właściciela nieruchomości warszawskiej ani potwierdzenia czynności negotiorum gestora w trybie art. 756 k.c. nie można uznać za aprobatę działania OUL;

- organ naruszył art. 2 w zw. z art. 8 Konstytucji RP w zw. z art. 756 k.c. nie uznając skuteczności działania konkretnej osoby fizycznej - pracownika ówczesnego OUL - za skuteczne działania negotiorum gestora, potwierdzone przez skarżącą, a więc na chwilę orzekania posiadające charakter działania pełnomocnika skarżącej;

- organ naruszył art. 6 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. i art. 7 k.p.a. poprzez niezastosowanie zasady, iż organ administracji publicznej zobowiązany jest załatwić sprawę biorąc pod uwagę słuszny interes strony i stan faktyczny i prawny istniejący w dacie wydawania decyzji tj. w szczególności przepisy prawa obowiązujące w dacie wydawania decyzji (art. 6 k.p.a.), a to poprzez nieuwzględnienie, iż w dniu wydania skarżonej decyzji złożenie wniosku dekretowego zostało potwierdzone ze skutkiem ex tunc przez Z. R., a więc nieprawidłowo organ ustalił, że Urząd Likwidacyjny w niniejszej sprawie nie działał za zgodą byłego właściciela nieruchomości;

- decyzja została wydana z naruszeniem art. 1 sporządzonego w dniu 20 marca 1952 r. Protokołu Nr 1 ratyfikowanego przez Polskę w dniu 10 października 1994 r. do sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 r., a następnie zmienionej Protokołem Nr 3, Nr 5 i Nr 8 oraz uzupełnionej Protokołem Nr 2 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności wskutek jego nie zastosowania, a przez to pozbawienie skarżącej prawnie uzasadnionego oczekiwania uzyskania efektywnego korzystania z nieruchomości stanowiącej własność jej spadkodawcy;

e) naruszenie art. 141 § 4 P.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 P.p.s.a. poprzez sprzeczne z materiałem dowodowym zebranym w sprawie przedstawienie stanu faktycznego sprawy, brak odniesienia się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do wszystkich zarzutów i argumentów przedstawionych w skardze, a w szczególności do argumentacji, iż milczenie byłego właściciela nieruchomości warszawskiej odnośnie złożenia wniosku dekretowego przez OUL w imieniu właścicieli nieruchomości powinno - ze względu na konstytucyjną zasadę proporcjonalności - zostać uznane za wyrażenie zgody na taki sposób złożenia wniosku dekretowego, a także argumentację wyrażoną w wyroku NSA z dnia 13 maja 2009r., sygn. akt I OSK 679/08 a dotyczących braku skuteczności objęcia gruntu w posiadanie przez gminę m. st. Warszawy, a co za tym idzie braku rozpoczęcia biegu terminu do złożenia wniosku dekretowego;

2) naruszenie prawa materialnego, tj.:

a) art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy w zw. z art. 296 § 1 prawa rzeczowego oraz § 1 i 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Odbudowy z dnia 27 stycznia 1948 r. w sprawie obejmowania w posiadanie gruntów przez gminę m. st. Warszawy poprzez przyjęcie, że nieruchomość przy ul. [...] została rzeczywiście objęta w posiadanie przez gminę m. st. Warszawy z dniem 19 kwietnia 1948 r., podczas gdy nie zachowany został zarówno wymóg ogłoszenia w prasie i rozplakatowania ogłoszenia o objęciu przedmiotowego gruntu w posiadanie przez gminę, a ponadto oznaczenie w Dzienniku Urzędowym terenów rzekomo obejmowanych w posiadanie przez gminę było skrajnie nieczytelne, a więc nie mogło być uważane za objęcie w posiadanie w rozumieniu ww. przepisów, a nadto wymóg faktycznego objęcia w posiadanie zgodnie z art. 296 § 1 Prawa rzeczowego, a zatem 6-miesięczny termin do złożenia wniosku dekretowego nie rozpoczął się;

b) art. 296 § 1 dekretu z dnia 11 października 1946 r. - Prawo rzeczowe w zw. z art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy poprzez zaniechanie zastosowania tego przepisu, z którego wynika, że rozporządzenie wykonawcze z 1946 r., jak i późniejsze rozporządzenie wykonawcze z 27 stycznia 1948 r. do dekretu o gruntach warszawskich - w sprawie obejmowania w posiadanie gruntów - zostało wydane z rażącym przekroczeniem granic upoważnienia ustawowego i sprzecznie z ustawową definicją "posiadania" określoną w art. 296 § 1 Prawa rzeczowego według której "posiadanie" oznaczało faktyczną i rzeczywistą moc władania rzeczą jak właściciel;

c) art. 31 ust. 3 Konstytucji RP w zw. z art. 7 k.p.a. i art. 8 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3

k.p.a. oraz w zw. z art. 13 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnem poprzez niewyjaśnienie w sposób wszechstronny i zgodnie z tzw. zasadą proporcjonalności (wyrażoną w art. 7 k.p.a. i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP) oraz nie uwzględniając słusznego interesu strony skarżącej (art. 7 k.p.a.) i odmówienie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego na rzecz Z. R. ze względu na fakt, iż zdaniem Sądu wniosek dekretowy został złożony po terminie, podczas gdy zasada proporcjonalności nakazuje taką interpretację przepisów, aby w jak najmniejszym stopniu naruszane były podstawowe prawa konstytucyjne obywateli, takie jak prawo własności;

d) art. 7 ust. 1 i 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu

gruntów na obszarze m. st. Warszawy w zw. z art. 11 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnem w zw. z art. 756 k.c. (przedtem art. 120 k.z.) poprzez odmowę ustanowienia prawa użytkowania wieczystego na rzecz Z. R., podczas gdy wniosek o przyznanie prawa własności czasowej został złożony przez "osobę reprezentującą prawa dotychczasowego właściciela gruntu" w rozumieniu art. 7 ust. 1 dekretu tj. Okręgowy Urząd Likwidacyjny lub konkretną osobę fizyczną będącą pracownikiem OUL, którego działanie jako negotiorum gestora potwierdziła następczyni prawna dawnego właściciela nieruchomości, oświadczeniem z dnia 31 lipca 2008 r. Z. R., a zatem którego działanie powinno być traktowane jak działanie pełnomocnika.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie choć nie w pełni prawidłowo uzasadniony odpowiada prawu.

Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu może wziąć pod uwagę jedynie nieważność postępowania sądowego. Z uwagi na to, że w niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania określone w art. 183 § 2 ustawy Naczelny Sąd Administracyjny, będąc związany granicami skargi kasacyjnej, rozpoznał sprawę w granicach zarzutów zgłoszonych w tej skardze.

Zgodzić należy się ze sporządzającym skargę kasacyjną, że uzasadnienie wyroku Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego i nie spełnia wymogów określonych w art. 141 § 4 P.p.s.a., bowiem nie odnosi się do wszystkich zarzutów przedstawionych w skardze kierowanej do tego Sądu. Jednakże wyrok ten mimo lakonicznego uzasadnienia odpowiada prawu

Na podstawie art. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279, zw. dalej dekretem o własności i użytkowaniu gruntów) wszelkie grunty na obszarze m. st. Warszawy przeszły z dniem jego wejścia w życie na własność gminy m.st. Warszawy.

Przepis art. 7 ust. 1 dekretu czynności "objęcia w posiadanie gruntu" przez gminę nadał takie znaczenie prawne, iż od dnia objęcia w posiadanie gruntu należy liczyć początek terminu na zgłoszenie wniosku o przyznanie własności czasowej. Wniosek mógł być skutecznie złożony tylko w ciągu 6 miesięcy od dnia objęcia w posiadanie gruntu przez gminę.

Skoro tak, to prawne pojęcie "objęcia w posiadanie gruntów" należy łączyć z datą, którą powinno określić rozporządzenie wydane na podstawie art. 4 dekretu. Według tego przepisu rozporządzenie ustala termin i tryb obejmowania w posiadanie przez gminę m. st. Warszawy gruntów określonych w art. 1 dekretu.

W tej sprawie jak wynika z akt gmina przystąpiła do obejmowania przedmiotowego gruntu w posiadanie, zamieszczając ogłoszenie w Dzienniku Urzędowym Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego m.st. Warszawy nr 10 z dnia 19 kwietnia 1948 r.

Zatem w badanej spawie znajduje zastosowanie rozporządzenie z dnia 27 stycznia 1948 r. w sprawie obejmowania w posiadanie gruntów przez gminę m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 6, poz. 43), które znacznie uprościło procedurę w § 1 stanowiąc, iż obejmowanie w posiadanie przez gminę m.st. Warszawy gruntów na obszarze tej gminy, nie objętych dotychczas w posiadanie na podstawie rozporządzenia z dnia 7 kwietnia 1946 r. następuje w drodze ogłoszeń Zarządu Miejskiego m. st. Warszawy, podanych do publicznej wiadomości przez zamieszczenie w organie urzędowym Zarządu Miejskiego. Przepis § 3 rozporządzenia stanowił, że grunty uważano za objęte w posiadanie z dniem wydania numeru organu urzędowego Zarządu Miejskiego, w którym zamieszczono ogłoszenie. Rozporządzenie w § 2 pkt. 2 upraszczało także w stosunku do uchylanego rozporządzenia sposób określenia nieruchomości obejmowanej w posiadanie przez gminę. Według nowej regulacji wystarczyło oznaczenie obszaru na którym grunty zostają objęte w posiadanie.

Przyjmując datę ukazania się Dziennika Urzędowego Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego m. st. Warszawy nr 10 w dniu 19 kwietnia 1948 r. to uznać należy, że \termin sześciomiesięczny, zakreślony w art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945r., upłynął w dniu 19 października 1948r.

Z akt sprawy nie wynika, aby dawny właściciel hipoteczny nieruchomości położonej w Warszawie przy ul. [...] ozn jako [...] złożył przedmiotowy wniosek. Znajduje się w nich natomiast wniosek z dnia 10 marca 1949 r. dotyczący tej nieruchomości, złożony w imieniu nieznanych właścicieli przez Okręgowy Urząd Likwidacyjny w Warszawie.

Organy orzekające oraz Sąd I instancji badając legalność decyzji, nie uznały przedmiotowego wniosku za prawnie skuteczny, gdyż uznały, że urząd ten nie był legitymowany do działania w imieniu byłych właścicieli nieruchomości warszawskich, w tym przypadku do składania w ich imieniu wniosków w trybie wyżej wymienionego dekretu z dnia 26 października 1945 r.

Pogląd ten jest w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalony (porównaj wyroki I OSK 440/05 , I OSK 8/04, I SA 1236/00). Skład orzekający w tej sprawie w pełni powyższe stanowisko aprobuje. Urzędy Likwidacyjne zostały powołane dekretem z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich (Dz. U. Nr 13, poz. 87 ze zm.). Z art. 7 ust. 2 powołanego dekretu wynika, że ich podstawowym zadaniem było zabezpieczenie majątków opuszczonych do czasu objęcia ich w zarząd przez władze właściwe ze względu na rodzaj majątku lub odzyskanie posiadania tego majątku przez właściciela.

Z § 7 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 7 listopada 1946 r. wydanego w porozumieniu z Ministrem Ziem Odzyskanych, w sprawie organizacji i zakresie uprawnień urzędów likwidacyjnych (Dz. U. Nr 64, poz. 360) wynika, że działania urzędów likwidacyjnych były związane z zabezpieczeniem i zachowaniem majątków. Dotyczyły majątków opuszczonych i poniemieckich, które miały być przekazane w zarząd władzom, instytucjom lub osobom wymienionym w ust. 1 i 2 art. 12 dekretu o majątkach opuszczonych i poniemieckich. Do czasu tego przekazania urzędy likwidacyjne były obowiązane podjąć działania związane z zabezpieczeniem i zachowaniem substancji tych majątków.

Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że Urzędy Likwidacyjne co do zasady nie zostały upoważnione do występowania w charakterze osób reprezentujących prawa dotychczasowych właścicieli gruntów warszawskich.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w wyroku na podstawie art. 184 P.p.s.a.