Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1652/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-12-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 122A
journal: Dz.U. 1997 nr 115 poz 741
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Szymańska, Sędziowie sędzia WSA Krystyna Napiórkowska, sędzia WSA Tomasz Wykowski (spr.), Protokolant sekr. sąd. Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 listopada 2015 r. sprawy ze skargi Z. M. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w części oddala skargę


UZASADNIENIE

I. Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej "Sądu") decyzją z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] (dalej "zaskarżoną decyzją"), Wojewoda [...] (dalej także "Wojewoda"), po rozpatrzeniu odwołań: 1) Spółdzielni [...] (dalej "Spółdzielni"), reprezentowanej przez r. pr. J. R. i r. pr. M. S., 2) adwokata W. G. - pełnomocnika T. P., A. B., I. S., K. S., A. S., M. S., E. S., A. S., P. S., M. S., J. W., Z. M., I. H., A. M., B. S., J. K., R. W., M. K., B. K. od decyzji Prezydenta W. (dalej także "Prezydenta") nr [...] z dnia [...] lipca 2014 r., orzekającej o umorzeniu postępowania administracyjnego wszczętego na wniosek Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej [...] z dnia [...].11.1971r. znak: [...] - w części dotyczącej nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] (później [...]) z obr. [...] o pow. 5520 m2 z ogólnej powierzchni 12339 m2, położonej w W. w rejonie ul. [...] - ul. [...] objętej lokalizacją szczegółową Nr [...] z dnia [...] lipca 1971 r. pod budowę osiedla mieszkaniowego [...] – utrzymał decyzję Prezydenta z dnia [...] lipca 2014 r. w mocy.

II. Stan sprawy, poprzedzający wydanie przez Wojewody zaskarżonej obecnie decyzji z dnia [...] marca 2015 r., przedstawia się w sposób następujący:

1. Wnioskiem z dnia [...] listopada 1971 r. Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej [...] wystąpiło do Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej o wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego i orzeczenie o wywłaszczeniu nieruchomości zapisanej w tabeli likwidacyjnej wsi [...] - pod nr [...] oznaczonej na planie sporządzonym przez [...] z dnia [...] lipca1971 r. jako m.in. działka nr [...] o powierzchni 12 339 m2. Jednocześnie w w/w piśmie wskazano, że działkę nr [...] użytkowali spadkobiercy M. i P. S. na podstawie podziałów rodzinnych i darowizn.

1.2. Pismem z dnia [...] grudnia 1971 roku znak: [...] zawiadomiono o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego na rzecz Państwa nieruchomości o powierzchni 27 176 m2, położonej w W. ul. [...] - [...], objętej lokalizacją szczegółową Nr [...] z dnia [...] lipca 1971 r. pod budowę osiedla mieszkaniowego [...]. Powyższa nieruchomość pochodzi z tabeli likwidacyjnej wsi [...] i jest w posiadaniu użytkowników: 1) spadkobierców M. i P. S. - 12 339 m2, 2) F. K. – 1132 m2, 3) spadkobierców T. i M. S. – 23 645 m2.

1.3. Decyzją z dnia [...] stycznia 1973 r. znak: [...] Prezydium Rady Narodowej [...] orzekło o wywłaszczeniu na rzecz Państwa, poprzez odjęcie prawa własności, nieruchomości o pow. 2273 m2, położonej w W. przy ul. [...], stanowiącej własność W. N. Wywłaszczona nieruchomość oznaczona jest na planie pomiarowym sporządzonym przez [...] P. w W. wpisanym do ewidencji Wydziału Architektury, Nadzoru Budowlanego i Geodezji [...] w dniu [...] lipca 1971 r. za nr [...] jako część gruntu tabeli likwidacyjnej nr [...] wsi [...] jako działka nr [...], z tym iż z niniejszej działki ulega wywłaszczeniu 2273m2. Jednocześnie w w/w decyzji określone zostało odszkodowanie na rzecz W. N. z tytułu wywłaszczenia w/w nieruchomości. Powyższa decyzja stała się ostateczna w dniu [...].01.1973r.

1.4. Decyzją z dnia [...] stycznia 1973 r. znak: [...] Prezydium Rady Narodowej [...] w orzekło o wywłaszczeniu na rzecz Państwa, poprzez odjęcie prawa własności nieruchomości o pow. 2273 m2 położonej w W. przy ul. M., stanowiącej własność L. M. /s. S. i A./ i żony J. M. /c. A. i J./. Wywłaszczona nieruchomość oznaczona jest na planie pomiarowym sporządzonym przez [...] P. w W. wpisanym do ewidencji Wydziału Architektury, Nadzoru. Budowlanego i Geodezji [...] w dniu [...] lipca 1971 r. za nr [...] jako część gruntu tabeli likwidacyjnej nr [...] wsi [...] jako działka nr [...], z tym iż z niniejszej działki ulega wywłaszczeniu 2273 m2. Jednocześnie w w/w decyzji określone zostało odszkodowanie na rzecz L. M. /s. S. i A./ i żony J. M. /c. A. i J./ z tytułu wywłaszczenia w/w nieruchomości. Powyższa decyzja stała się ostateczna w dniu [...] stycznia 1973 r.

1.5. Decyzją z dnia [...] stycznia 1973 r. znak [...] Prezydium Rady Narodowej [...] w orzekło o wywłaszczeniu przez odjęcie prawa własności na rzecz Państwa nieruchomości o pow. 2273 m2 położonej w W. przy ul. [...], stanowiącej własność F. M. i żony F. M. Wywłaszczona nieruchomość oznaczona jest na planie pomiarowym sporządzonym przez [...] P. w W. wpisanym do ewidencji Wydziału Architektury, Nadzoru Budowlanego i Geodezji [...] w dniu [...].07.1971 r. za nr [...] jako część gruntu tabeli likwidacyjnej nr [...] wsi [...] jako działka nr [...], z tym iż z niniejszej działki ulega wywłaszczeniu 2273 m2. Jednocześnie w w/w decyzji określone zostało odszkodowanie na rzecz F. M. i żony F. M. z tytułu wywłaszczenia w/w nieruchomości. Powyższa decyzja stała się ostateczna w dniu [...] stycznia 1973 r.

1.6. Z w/w decyzji wywłaszczeniowych wynika, że odnośnie działki nr [...] postępowanie wywłaszczeniowe zakończyło się w części dotyczącej powierzchni – 6819 m2. W pozostałej części obejmującej 5520 m2 nie wydano natomiast decyzji o wywłaszczeniu.

2. Pismem z dnia [...] sierpnia 1998 r. adwokat W. G., działający w imieniu Z. S., złożył do Urzędu Rejonowego w W. wniosek o zakończenie postępowania wszczętego przez Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej [...] za nr [...] na podstawie wniosku Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej [...] z dnia [...] listopada 1971 r., w przedmiocie wywłaszczenia nieruchomości gruntowych położonych w rejonie ul. [...] - ul. [...] w W. pod budowę osiedla mieszkaniowego [...], poprzez wydanie decyzji wywłaszczeniowej wraz z orzeczeniem odszkodowania w stosunku do części nieruchomości zapisanej w tabeli likwidacyjnej wsi [...] pod nr [...] oznaczonej na planie sporządzonym przez [...] z dnia [...] lipca 1971 r. jako działka nr [...] o powierzchni 5520 m2, która znajdowała się w samoistnym posiadaniu spadkobierców P. S.

Dodatkowo adwokat W. G., złożył wniosek o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], stanowiącej część gruntów włościańskich [...] i oznaczonej nr [...] w rejestrze pomiarowym sporządzonym przez [...] P. Ks. rob. [...] i wpisanej do Składnicy Map i Dokumentów [...] w dniu [...].01.1973r. za ar [...], która znajdowała się w posiadaniu spadkobierców P. S. Powyższa nieruchomość została wywłaszczona na podstawie decyzji z dnia [...].04.1975r. znak [...].

W dniu [...] grudnia 2007 r. adwokat W. G., działający w imieniu A. B. - spadkobiercy Z. S., oraz innych osób złożył wniosek o zakończenie postępowania wywłaszczeniowego w stosunku do nieruchomości o powierzchni 5520 m2, stanowiącej część osady włościańskiej zapisanej w tabeli likwidacyjnej wsi [...] pod nr [...], stanowiącej część dawnej działki nr [...] z obrębu [...] oraz o przyznanie odszkodowania za nieruchomość o powierzchni 7620 m2 położoną w W. przy ul. [...] i [...], stanowiącą część gruntów włościańskich [...], oznaczoną nr [...], z obrębu [...], numer rejestrowy [...], wywłaszczoną na podstawie decyzji z dnia [...].04.1975r. znak [...].

3. Z pisma Delegatury Biura Architektury i Planowania Przestrzennego w [...] z dnia [...] kwietnia 2008 r. w sprawie postępowania wywłaszczeniowego w stosunku do nieruchomości o pow. 5520 m2 oraz dołączonych załączników wynika, że przedmiotowa nieruchomość została następnie zabudowania w oparciu o:

- decyzję nr [...] z dnia [...] lipca 1971 r. o lokalizacji szczegółowej osiedla mieszkaniowego [...],

- decyzji zatwierdzającej plan realizacyjny ogólny zagospodarowania terenu inwestycji osiedla [...] oraz decyzje o pozwoleniu na budowę obiektów kubaturowych na omawianym terenie.

4. Ostatecznym postanowieniem Sądu Rejonowego dla W. sygn. akt [...] z dnia [...] sierpnia 2006 r. stwierdzono, że Z. S., A. W., F. S., B. C., W. P. na zasadzie współwłasności (po 1/5 części każde z nich) z dniem [...] listopada 1971 r., na podstawie ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 27, poz, 250 i z 1975r. Nr 16, poz. 91), nabyli własność gruntów niehipotekowanych stanowiących m.in. nieruchomość rolną o powierzchni 5520 m2, stanowiącą część osady włościańskiej zapisanej w tabeli likwidacyjnej wsi [...] pod nr [...], stanowiącej część dawnej działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...], przedstawionej na mapie wywłaszczeniowej [...], aktualnie stanowiącej część działki cząstkowej nr [...], nr j.rej. [...]; działki cząstkowej [...], nr rej. [...]; działki cząstkowej [...], nr j.rej. [...]; działki cząstkowej [...], nr j.rej. [...]; działki cząstkowej [...], nr j.rej. [...] - położonych w obrębie [...], wskazanych na mapie sytuacyjnej sporządzonej przez uprawnionego geodetę S. J., wpisaną do zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu [...] lutego 2000r. Nr [...].

Nieruchomość o powierzchni 5520 m2 wskazana w postanowieniu Sądu Rejonowego dla W. sygn. akt [...] z dnia [...] sierpnia 2006 r. stanowi część nieruchomości o powierzchni 12 339 m2 wskazanej we wniosku wywłaszczeniowym z dnia [...] listopada 1971 r.

5. Pismem z dnia [...] grudnia 2010 r. Delegatura Biura Geodezji i Katastru w [...] na postawie przekazanych map wywłaszczeniowych i rejestrów poinformowała, że dawnej nieruchomości o powierzchni 12 339 nr z Osady włościańskiej zapisanej w tabeli likwidacyjnej wsi [...] pod nr [...] (projekt 2) - cz. odpowiadają obecne dz. ew. nr [...],[...],[...],[...],[...] o łącznej powierzchni 12301 m2 z obrębu [...]. Zgodnie z informacją z rejestru gruntów dla:

- działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...] władającym jest Zarząd Dróg Miejskich, współwłaścicielami są Skarb Państwa, Z. S., A. W., F. S., B. C., W. P.,

- działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...] władającym jest Spółdzielnia [...] z siedzibą w W., współwłaścicielami są Miasto W., Z. S., A. W., F. S., B. C., W. P.,

- działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...] władającym jest Spółdzielnia [...] z siedzibą w W., współwłaścicielami są Miasto W., B. C., W. P., F. S., Z. S., A. W.,

- działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...] władającym jest Spółdzielnia [...] z siedzibą w W., a współwłaścicielami są Miasto W., B. C., W. P., F. S., Z. S., A. W.,

- działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...] władającym jest Miasto W., użytkownikiem Szkoła Podstawowa nr [...], a współwłaścicielami są Skarb Państwa, Z. S., A. W., F. S., B. C., W. P.

Ponadto podano, że nieruchomość o powierzchni 5520 m2 wskazana w postanowieniu Sądu Rejonowego dla W. sygn. akt [...] z dnia [...] sierpnia 2006 r. stanowi część nieruchomości o powierzchni 12 339 m2, opisanej we wniosku wywłaszczeniowym z dnia [...] listopada 1971 r.

Z powyższego wynika, że część działki nr [...] z obrębu [...] o powierzchni 5520 m2 z ogólnej powierzchni 12 339 m2, objętej wnioskiem wywłaszczeniowym Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej [...] z dnia [...] listopada 1971 r. w sprawie wywłaszczenia nieruchomości gruntowych pod budowę osiedla mieszkaniowego [...], odpowiada części działki nr [...] z obrębu [...] o powierzchni 5520 m2, objętej postanowieniem Sądu Rejonowego dla W. sygn. akt [...] z dnia [...] sierpnia 2006 r., o stwierdzeniu nabycia z dniem [...] listopada 1971 r., na podstawie ustawy z dnia 26.10.1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 27, poz. 250 i z 1975r. Nr 16, poz. 91), prawa własności do w/w nieruchomości przez Z. S., A. W., F. S., B. C., W. P.

6. Przedmiotowa sprawa była już rozpatrywana :

1) Decyzją Prezydenta z dnia [...] czerwca 2009 r. o umorzeniu postępowania, uchyloną następnie decyzją Wojewody nr [...] r. z dnia [...] maja 2010 r.,

2) Decyzją Prezydenta W. z dnia [...] września 2012 r. o umorzeniu

postępowania, którą uchylono decyzją Wojewody [...] Nr [...] z dnia [...] listopada 2012 r.,

W następstwie powyższego decyzją z dnia [...] lipca 2014 r. Prezydent orzekł w sprawie po raz trzeci, ponownie umarzając postępowanie w związku z brakiem przesłanek do zastosowania art. 122a ugn.

7. Od decyzji Prezydenta z dnia [...] lipca 2014 r. odwołała się:

1/ Spółdzielnia [...] która wskazała, że w aktualnej sytuacji prawnej brak jest możliwości przeniesienia użytkowania wieczystego gruntów na rzecz Spółdzielni, która je faktycznie użytkuje, co z kolei uniemożliwia ustanowienie odrębnej własności lokali na rzecz spółdzielców. W związku z tym istnieje konieczność zakończenia postępowania i przeniesienia własności na rzecz Skarbu Państwa, co umożliwi Spółdzielni podjęcie kroków prawnych w celu ustanowienia użytkowania wieczystego do przedmiotowego gruntu.

2/ Adwokat W. G. - w imieniu stron postępowania, które są zainteresowane zakończeniem wywłaszczenia, uregulowaniem sytuacji prawnej nieruchomości i otrzymaniem odszkodowania za przedmiotowy grunt. Wskazał na art. 233 ugn, który wyraźnie konstytuuje zasadę, że jeśli postępowanie wywłaszczeniowe zostało wszczęte, ale nie zostało dotychczas zakończone to powinno być prowadzone na podstawie aktualnych przepisów ustawy.

III. Zaskarżoną obecnie decyzją odwoławczą z dnia [...] marca 2015 r. Wojewoda rozpatrzył odwołania stron od decyzji Prezydenta z dnia [...] lipca 2014 r., utrzymując tę decyzję w mocy.

Uzasadniając rozstrzygnięcie odwoławcze, organ odwoławczy wskazał w szczególności, co następuje:

1. Na skutek objęcia postępowaniem wywłaszczeniowym m.in. przedmiotowej nieruchomości o powierzchni 5520 m2, która to nieruchomość do chwili obecnej nie stała się własnością publiczną, pozostającej natomiast przedmiotem współwłasności osób fizycznych, tj. Z. S., A. W., F. S., B. C. oraz W. P. (po 1/5 części każde z nich), została ona trwale zagospodarowana na rzecz innych niż jej współwłaściciele podmiotów. . Przedmiotem wniosku stron z dnia [...] sierpnia 1998 r. jest zakończenie postępowania wywłaszczeniowego wszczętego w 1971 r. w stosunku do przedmiotowej nieruchomości.

2. Przepis art.233 ustawy dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2010 r. Nr 102, poz.651 z późn. zm.), dalej także "ugn", wprowadza zasadę bezpośredniego stosowania nowej ustawy do postępowań administracyjnych wszczętych przed jej wejściem w życie, lecz do dnia jej wejścia w życie niezakończonych wydaniem ostatecznej decyzji (tj. decyzji, od której nie przysługuje skarga do NSA, lub decyzji utrzymanej w mocy przez ten sąd w wyniku rozpatrzenia skargi). W oparciu o cytowany przepis przedmiotowe postępowanie wywłaszczeniowe, wszczęte w 1971 r. należy kontynuować w oparciu o przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami.

3. Ocena stanu faktycznego przedmiotowej sprawy w kontekście przesłanek koniecznych do wywłaszczenia nieruchomości, przewidzianych w przepisach ugn, prowadzi do wniosku o niedopuszczalności orzeczenia o wywłaszczeniu przedmiotowej nieruchomości z racji tego, że cel jej wywłaszczenia został już zrealizowany. Co do zasady bowiem zrealizowanie celu wywłaszczenia wyłącza możliwość wydania ex post decyzji wywłaszczeniowej. Brak jest bowiem wtedy ustawowych przesłanek z art. 112 ugn do wydania decyzji o wywłaszczeniu (E. Mzyk, Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz. Warszawa 2011, s. 557). Ustawowo określone przesłanki dopuszczalności wywłaszczenia wykluczają możliwość traktowania wywłaszczenia jako formy regulowania stanu prawnego nieruchomości, na której został już zrealizowany cel publiczny Jeśli bowiem cel publiczny jest już na nieruchomości zrealizowany w ujęciu funkcjonalnym, to w takiej sytuacji nie jest spełniona ustawowa przesłanka niezbędności pozyskania nieruchomości dla realizacji tych celów, skoro cele te są realizowane mimo braku pozyskania praw do nieruchomości (J. Jaworski, A. Prusaczyk, A. Tułodziecki, M. Wolanin, Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz. Warszawa 2011, s. 799).

Podobnie, w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd iż wywłaszczenie nie może być stosowane, gdy cel publiczny już został na nieruchomości zrealizowany. Nie zostaje bowiem wtedy spełniona ustawowa przesłanka, jaką jest pozyskanie nieruchomości dla realizacji celu publicznego. Niedopuszczalnym jest wydanie decyzji o wywłaszczeniu, gdy cel publiczny został już zrealizowany, przy czym zasada ta nie jest kwestionowana zarówno w doktrynie, jak i orzecznictwie - (Wyrok NSA IOSK 2295/12). W okolicznościach przedmiotowej sprawy - fakt zrealizowania celu wywłaszczenia jest bezsporny i rzeczywiście niedopuszczalne byłoby wszczęcie postępowania o wywłaszczenie działek już zagospodarowanych stosunku do których zaszły nieodwracalne skutki prawne.

4. Należało w tej sytuacji rozważyć, czy w niniejszej sprawie mógłby znaleźć zastosowanie przepis art. 122 a ugn, dodany ustawą z dnia 24 września 2010 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 200, poz. 1323), w myśl którego, "Jeżeli cel publiczny został zrealizowany, a postępowanie wywłaszczeniowe nie zostało zakończone wydaniem ostatecznej decyzji o wywłaszczeniu, starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, w drodze decyzji orzeka o nabyciu praw na rzecz Skarbu Państwa albo właściwej jednostki samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. Starosta wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej przed wszczęciem postępowania wyznacza dwumiesięczny termin do zawarcia umowy. Po bezskutecznym upływie dwumiesięcznego terminu do zawarcia umowy odszkodowanie ustala się według przepisów rozdziału 5".

Należy w tym kontekście zauważyć, że:

1) Cytowany przepis jest unormowaniem szczególnym, który nie może podlegać wykładni rozszerzającej. Znajdzie on zastosowanie do takich stanów faktycznych, w których w toku postępowania wywłaszczeniowego, a przed wydaniem decyzji ostatecznej o wywłaszczeniu, cel publiczny został zrealizowany. Warunkiem koniecznym do skorzystania z tego przepisu jest zatem wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego. Powyższa interpretacja wynika nie tylko z literalnego brzmienia powyższego przepisu, ale znajduje oparcie w dokumentach dotyczących prac nad projektem, gdzie na każdym etapie akcentowano okoliczność uprzedniego wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego, którego nie można było zakończyć decyzją o wywłaszczeniu ze względu na realizację celu publicznego, zanim wydano ostateczną decyzję. Dodać też wypada, że w analogiczny sposób przepis art. 122a ugn odczytywany jest w literaturze przedmiotu /zob. Eugeniusz Mzyk (w): Si. Kalus, G. Matusik, M. Gdesz, E. Mzyk, G. Bieniek, Ustawa o gospodarce nieruchomościami, Komentarz, Wyd. II, Lewis Nexis oraz Ewa Bończak-Kucharczyk, Komentarz do ustawy o gospodarce nieruchomościami, Wydawnictwo LEX 2013/.

2) Jednakże instytucja przewidziana w art. 122 a ugn mogłaby znaleźć zastosowanie w niniejszej sprawie tylko w sytuacji, gdyby wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego w stosunku do przedmiotowej nieruchomości nastąpiło po dniu 27 listopada 2010 r., tj. po wejściu tego przepisu w życie. Przychylić należy się bowiem do stanowiska organ I instancji, że przepis art. 122 a ugn znajduje zastosowanie wyłącznie w tych stanach faktycznych, które powstały po dniu jego wejścia w życie.

3) W świetle powyższych okoliczności zastosowanie art.122a ugn w sytuacji, w której wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego nastąpiło nad długo przed dniem jego wejścia do obrotu prawnego, nie jest dopuszczalne. Zaspokojenie roszczeń stron winno w tej sytuacji nastąpić na drodze postępowania cywilnego (wyrok: NSA z dnia 25 stycznia 1995 r., SA/Wr 1507/94, niepubl, wyrok WSA w Krakowie z dnia 22 kwietnia 2008 r., II' SA/Kr 163/08, wyrok WSA w Warszawie z dnia 30 maja 2007 r. sygn. akt. I SA/Wa 517/07).

IV. Pismem z dnia [...] maja 2015 r. skarżąca wniosła do Sądu skargę na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2015 r., zarzucając orzeczeniu naruszenie art.105 § 1 k.p.a. i art.122a ustawy o gospodarce nieruchomościami.

W uzasadnieniu zarzutów skargi podniesiono w szczególności, co następuje:

1. Fakt zrealizowania inwestycji budowlanych nie stanowi przeszkody prawnej do kontynuowania postępowania wywłaszczeniowego. Stosownie do art. 41 obowiązującej wówczas ustawy z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości wnioskodawca wywłaszczenia uzyskał zezwolenie na niezwłoczne zajęcie przedmiotowej nieruchomości. Budowa osiedla mieszkaniowego [...] była realizowana po wydaniu przez Prezydium Rady Narodowej [...] decyzji z dnia [...] stycznia 1972r. ([...]) zezwalającej wnioskodawcy wywłaszczenia na niezwłoczne zajęcie terenu położonego w W. w rejonie ulic: [...],[...], [...],[...] i [...] w skład której wchodziła przedmiotowa działka.

2. Skoro postępowanie wywłaszczeniowe nie zostało dotychczas zakończone, to stosownie do art. 233 aktualnie obowiązującej ustawy o gospodarce nieruchomościami postępowanie wywłaszczeniowe powinno być prowadzone na podstawie przepisów tej ustawy.

3. Przepis art. 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami ma w niniejszej sprawie pełne zastosowanie. Na przedmiotowej nieruchomości wybudowano bowiem obiekty o których mowa chociażby w punkcie 1 , 3 czy 6 tego przepisu. W myśl wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 stycznia 1994 r. (SAB/Wr 31/93, opub. LEX 10554) postępowanie administracyjne musi być zakończone załatwieniem sprawy (art. 104 par. 1 k.p.a.). Nie ulega wątpliwości, iż w niniejszej sprawie wymagane jest rozstrzygnięcie merytoryczne poprzez wydanie decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości i ustaleniu z tego tytułu słusznego odszkodowania.

V. W odpowiedzi na skargę, udzielonej pismem z dnia [...] maja 2015 r. Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie.

VI. Na rozprawie przed Sądem w dniu [...] listopada 2015 r. pełnomocnik skarżącej podniósł wadliwość dokonanej przez organy oceny prawnej, w świetle której do sprawy niniejszej nie ma zastosowania art.122a ugn. W ocenie pełnomocnika z treści przepisu przejściowego ustawy nowelizującej przepisy ugn (tj. z art.2 noweli), którą to ustawą wprowadzono art.122a do porządku prawnego, wynika wniosek, że przepisy dotychczasowe stosuje się do tych stanów faktycznych, które zostały ukształtowane po wejściu ugn w życie. Nakaz ten nie dotyczy natomiast postępowań wszczętych wcześniej, do których stosuje się art.233 ugn.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

VII. Sąd rozpoznał skargę na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2015 r. z racji sprawowania wymiaru sprawiedliwości, polegającego na kontrolowaniu działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (art.1§1 i §2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz.U. z dnia 20 września 2002 r., Nr 153, poz.1269 z późn.zm.). Kontrola ta obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art.3§2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. Nr 153, poz.1270 z późn. zm. – zwanej dalej "p.p.s.a.").

Skargę należało oddalić, albowiem zaskarżona decyzja Wojewody [...] z dnia [...] marca 2015 r. jest zgodna z przepisami prawa obowiązującymi w dacie jej wydania.

Uwzględnienie przez wojewódzki sąd administracyjny skargi na orzeczenie organu administracji jest dopuszczalne tylko w razie stwierdzenia w toku kontroli tego orzeczenia naruszeń prawa wymienionych w art.145 § 1 p.p.s.a.

W świetle przywołanego przepisu sąd administracyjny:

1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:

a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;

3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.

W ocenie Sądu naruszenia, o których mowa powyżej nie wystąpiły w niniejszej sprawie.

VIII. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 2015 r. prowadzi do następujących wniosków:

1. Przedmiotem kontrolowanego przez Sąd postępowania administracyjnego, zakończonego w drugiej instancji zaskarżoną obecnie decyzją Wojewody, było wywłaszczenie nieruchomości zapisanej w tabeli likwidacyjnej wsi [...] - pod nr [...] oznaczonej na planie sporządzonym przez [...] z dnia [...] lipca1971 r. jako m.in. działka nr [...] o powierzchni 12 339 m2 w części dotyczącej 5520 m2. W ocenie orzekających w sprawie organów postępowanie wywłaszczeniowe w tym przedmiocie nie mogło zakończyć się: 1) wydaniem orzeczenia o wywłaszczeniu nieruchomości na rzecz podmiotu publicznego z uwagi na wystąpienie przeszkody ku temu w postaci zrealizowania w toku postępowania wywłaszczeniowego celu wywłaszczenia, 2) wydaniem orzeczenia opartego na art.122a ustawy o gospodarce nieruchomościami z uwagi na fakt, iż wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego w niniejszej sprawie nastąpiło przed wejściem przepisu art.122a ustawy w życie. Ocenę organów w tej kwestii Sąd w całości podziela.

2. Stan sprawy jest bezsporny w zakresie następujących okoliczności:

- przedmiotowe postępowanie wywłaszczeniowe zostało wszczęte zawiadomieniem [...] Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] grudnia 1971 roku znak: [...] o wszczęciu na wniosek Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej [...] z dnia [...] listopada 1971 r. znak [...] postępowania o wywłaszczenie na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości o powierzchni 27 176 m2, położonej w W. ul. [...] - [...], objętej lokalizacją szczegółową Nr [...] z dnia [...] lipca 1971 r. pod budowę osiedla mieszkaniowego [...],

- do postępowania tego znalazły zatem zastosowanie przepisy ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości (Dz.U. nr 18 z 1961 r.),

- trzema odrębnymi decyzjami z dnia [...] stycznia 1973 r. orzeczono o wywłaszczeniu poszczególnych części przedmiotowej nieruchomości, niemniej w ramach powyższego nie doszło do wywłaszczenia całości nieruchomości – do chwili obecnej nie doszło bowiem do wydania orzeczenia o wywłaszczeniu nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] (później [...]) z obr. [...] w części stanowiącej powierzchnię 5520 m2,

- powyższa sytuacja wywołała konieczność zakończenia wszczętego postępowania wywłaszczeniowego w części nie objętej dotąd jakimkolwiek orzeczeniem administracyjnym, rozstrzygającym sprawę co do jej istoty, ewentualnie kończącym postępowanie w inny przewidziany prawem sposób,

- w związku z dyspozycją intertemporalnego przepisu art.233 ustawy o gospodarce nieruchomościami, przewidującego iż sprawy wszczęte, lecz niezakończone decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie tej ustawy (tj. przed dniem 1 stycznia 1998 r.), prowadzi się na podstawie jej przepisów, wystąpiły przesłanki do kontynuowania postępowania wywłaszczeniowego, wszczętego zawiadomieniem Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] grudnia 1971 roku – w części niezakończonej stosownym rozstrzygnięciem – w oparciu o przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami,

- analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego prowadzi do wniosku o niedopuszczalności orzeczenia obecnie, na podstawie przepisów ugn, o wywłaszczeniu niewywłaszczonej dotąd części nieruchomości, albowiem cel wywłaszczenia został już na tej części nieruchomości zrealizowany,

- powyższa sytuacja wywołuje obowiązek rozważenia, czy w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki do zastosowania art.122a ustawy, tj. umożliwiającego w stanach faktycznych tego rodzaju wydanie orzeczenia o nabyciu nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa albo właściwej jednostki samorządu terytorialnego za odszkodowaniem.

3. Przywołany przepis art.122a stanowi, że jeżeli cel publiczny został zrealizowany, a postępowanie wywłaszczeniowe nie zostało zakończone wydaniem ostatecznej decyzji o wywłaszczeniu, starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, w drodze decyzji orzeka o nabyciu praw na rzecz Skarbu Państwa albo właściwej jednostki samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. Starosta wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej przed wszczęciem postępowania wyznacza dwumiesięczny termin do zawarcia umowy. Po bezskutecznym upływie dwumiesięcznego terminu do zawarcia umowy odszkodowanie ustala się według przepisów rozdziału 5.

Przepis ten dodany do ustawy o gospodarce nieruchomościami, wszedł do porządku prawnego z dniem 27 listopada 2010 r., na podstawie art.1 pkt 11 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. nr 200, poz.1323). Rozstrzygające znaczenie w niniejszej sprawie należy w tej sytuacji przypisać prawidłowemu ustaleniu normy intertemporalnej, zawartej w art.2 przywołanej noweli, w myśl którego to przepisu, w sprawach wszczętych i niezakończonych, prowadzonych na podstawie przepisów działu III ustawy, o której mowa w art. 1, stosuje się przepisy dotychczasowe.

W ocenie Sądu brzmienie cytowanego przepisu nie nasuwa istotnych wątpliwości interpretacyjnych i wynikają z niego wprost następujące zasady stosowania przepisów ugn w kształcie nadanym nowelizacją, w odniesieniu do postępowań administracyjnych, prowadzonych na podstawie przepisów działu III tej ustawy (tj. m.in. przepisów Rozdziału 4 "Wywłaszczanie nieruchomości" – art.112 – 127 ugn) :

1) nakaz stosowania przepisów ugn w kształcie dotychczasowym, tj. nie uwzględniającym nowelizacji, do tych postępowań, które przed dniem wejścia noweli w życie, tj. przed dniem 27 października 2010 r. zostały wszczęte, niemniej w dacie tej w dalszym ciągu pozostawały niezakończone,

2) nakaz stosowania przepisów ugn w kształcie nadanym nowelizacją do tych postępowań, które zostały wszczęte od dnia jej wejścia w życie, tj. od dnia 27 listopada 2010 r.

Z powyższego wynika, że przepis art.122a ustawy, który zaczął funkcjonować w porządku prawnym dopiero z dniem wejścia nowelizacji w życie, tj. z dniem 27 listopada 2010 r., znajdzie zastosowanie wyłącznie do tych postępowań wywłaszczeniowych, które zostały wszczęte najwcześniej w tej dacie, nie znajdzie natomiast zastosowania do postępowań wszczętych wcześniej. Postępowanie wywłaszczeniowe, którego dotyczy niniejsza sprawa, zostało bez wątpienia wszczęte na długo przed wejściem przedmiotowej nowelizacji w życie (tj. w 1971 r.), stąd zastosowanie w nim obecnie art.122 a nie jest prawnie dopuszczalne. Roszczenia stron o uregulowanie stanu prawnego przedmiotowej nieruchomości, wywołanego jej zagospodarowaniem przez podmiot publiczny bez tytułu prawnego, winny być w tej sytuacji realizowane na drodze cywilnoprawnej.

Sąd nie przychyla się tym samym do sugestii pełnomocnika skarżącej, aby z zakresu znaczeniowego pojęcia: "sprawy wszczęte i niezakończone, prowadzone na podstawie przepisów działu III [ugn]", użytego w art.2 noweli, wyłączyć te sprawy wszczęte na podstawie przepisów wcześniejszych niż przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami, do których przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami stosuje się wyłącznie na postawie jej art.233. Według tej propozycji wykładni przepisu przejściowego noweli, przepisy ugn w brzmieniu dotychczasowym, tj. nieuwzględniającym nowelizacji, znajdowałby bowiem zastosowanie tylko w tych postępowaniach administracyjnych, nierozstrzygniętych stosowną decyzją w dacie wejścia nowelizacji w życie, które zostały wszczęte bezpośrednio na podstawie ustawy o gospodarce nieruchomościami (chodziłoby zatem wyłącznie o postępowania administracyjne wszczęte w okresie 1 stycznia 1998 r. – 26 listopada 2010 r.), natomiast nowe regulacje znajdowałyby zastosowanie w tych sprawach, w których do wszczęcia postępowania doszło przed wejściem ustawy o gospodarce nieruchomościami w życie (tj. przed dniem 1 stycznia 1998 r.), a do których przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami znajdują zastosowanie wyłącznie na zasadzie jej art.233.

W ocenie Sądu dokonywanie takiego rozróżnienia nie znajduje oparcia ani w brzmieniu przepisu przejściowego, ani w jego ratio legis. Brzmienie art.2 noweli nie kładzie bowiem nacisku na "wszczęcie sprawy na podstawie przepisów działu III ustawy" a na "prowadzenie sprawy na podstawie przepisów działu III ustawy". Sprawa wywłaszczeniowa wszczęta na podstawie regulacji wcześniejszej aniżeli ustawa o gospodarce nieruchomościami, do której po wejściu w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami ustawa ta znalazła zastosowanie, jest zatem sprawą prowadzoną na podstawie przepisów działu III ustawy o gospodarce nieruchomościami, w związku z czym, o ile w dniu 27 listopada 2010 r. nie była zakończona stosowną decyzją administracyjną, podlega dotychczasowemu reżimowi prawnemu, nie uwzględniającemu nowelizacji. Oparcie się przy wykładaniu art.2 noweli na sugerowanym przez pełnomocnika rozróżnieniu, po pierwsze, czyniłoby wyłom w realizacji oczywistej intencji ustawodawcy, aby uregulowania nowelizacji stosować tylko do stanów faktycznych kształtowanych od dnia jej wejścia w życie, po drugie, prowadziłoby do nieuzasadnionego zaburzenia chronologii stosowania art.122a ustawy (stosowanie do spraw wywłaszczeniowych wszczętych przed 1 stycznia 1998 r., niestosowanie do spraw wszczętych w okresie 1 stycznia 1998 r. – 26 listopada 2010 r., stosowanie do spraw wszczętych od dnia 27 listopada 2010 r.)..

4. W tej sytuacji uznać należy, że umorzenie na podstawie art.105 § 1 k.p.a. postępowania administracyjnego o wywłaszczenie nieruchomości, wszczętego na wniosek Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej [...] z dnia [...] listopada 1971 r. znak: [...] - w części dotyczącej nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] (później [...]) z obr. [...] o pow. 5520 m2 z ogólnej powierzchni 12339 m2, położonej w W. w rejonie ul. [...] - ul. [...], objętej lokalizacją szczegółową Nr [...] z dnia [...] lipca 1971 r. pod budowę osiedla mieszkaniowego [...], nie narusza prawa w stopniu dyskwalifikującym wydane w sprawie orzeczenia.

Wprawdzie możnaby wywodzić, że w sytuacji, w której łącznie: 1) przeprowadzona przez organ wywłaszczeniowy ocena materiału dowodowego, zgromadzonego w postępowaniu wywłaszczeniowym, prowadzi do wniosku o braku przesłanek koniecznych do orzeczenia o wywłaszczeniu danej nieruchomości (czy też o istnieniu przeszkód do orzeczenia w ten sposób, nie wynikających jednakże z bezprzedmiotowości postępowania wywłaszczeniowego), 2) zachodzi bezprzedmiotowość postępowania w zakresie zastosowania art.122a ustawy (z uwagi na wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego przed wejściem art.122a ustawy w życie), pełne rozstrzygnięcie organu wywłaszczeniowego winno obejmować łącznie: 1) odmowę wywłaszczenia nieruchomości, 2) umorzenie postępowania w przedmiocie zastosowania art.122a ustawy, niemniej orzeczenie przez organ wywłaszczeniowy łącznie o umorzeniu całego postępowania nie stanowi naruszenia prawa, mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W świetle powyższych okoliczności skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw, w następstwie czego podlega oddaleniu.

Z powyższych względów Sąd orzekł jak w sentencji na podstawia art.151 p.p.s.a.