Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 400/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2015-09-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art.27, art. 33 par.1 pkt 1-10, art. 34 par.1a
journal: Dz.U. 2014 poz 1619
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
article: art. 211, art. 239b par.1
journal: Dz.U. 2015 poz 613
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Jolanta Strumiłło Sędziowie sędzia WSA Wojciech Czajkowski sędzia WSA Renata Kantecka (sprawozdawca) Protokolant stażysta Joanna Lasek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 września 2015r. sprawy ze skargi Spółki A. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. określa, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu, III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem ) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze w E., po rozpatrzeniu zażalenia A. w W. (dalej jako "Spółka", "skarżąca") uchyliło postanowienie Burmistrza z dnia "[...]" w sprawie uznania zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne za niezasadne i orzekło co do istoty, w ten sposób, że uznało zgłoszone zarzuty za niedopuszczalne.

Pismem z dnia 23 grudnia 2014r. Spółka wniosła zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego nr "[...]", wystawionego w dniu 9 grudnia 2014r. przez Burmistrza M., obejmującego zaległość z tytułu podatku od nieruchomości za 2009 r. Spółka, powołując art.33 §1 pkt 1, 2, 6 i 10 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2014r., poz.1619 ze zm., dalej jako "u.p.e.a.") wskazała, że:

- egzekucja została podjęta w zakresie nieistniejącego obowiązku, gdyż organ nie doręczył Spółce decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego za 2009r.,

- ze względu na to, że decyzji nie doręczono i nie nadano jej rygoru natychmiastowej wykonalności, obowiązek wynikający ze wskazanej w tytule wykonawczym decyzji z dnia "[...]". nie był wymagalny,

- w sytuacji, w której nie doręczono, ani nie nadano decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, egzekucja ustalonej w tej decyzji należności była niedopuszczalna,

- egzekucja została podjęta na podstawie tytułu wykonawczego, który nie spełnia wymagań określonych w art.27 u.p.e.a. (błędnie oznaczono w tytule wykonawczym, że egzekwowana należność jest wymagalna).

Naczelnik "[...]" Urzędu Skarbowego w W., działając na podstawie art.34 § 1 u.p.e.a., przekazał opisane zarzuty Burmistrzowi M. (wierzycielowi), celem zajęcia stanowiska.

Postanowieniem z dnia "[...]’ Burmistrz uznał ww. zarzuty za niezasadne. Wskazał, że wobec Spółki wydał w dniu "[...]" decyzję określającą wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2009r., która została doręczona jej pełnomocnikowi w dniu 18 grudnia 2014r. Postanowieniem z dnia "[...]" decyzji tej nadał rygor natychmiastowej wykonalności. Postanowienie to uznano za doręczone w dniu 25 grudnia 2014r. W opisanym tytule wykonawczym zawarto elementy wskazane w art.27 § 1 pkt 3 u.p.e.a.

W zażaleniu na ww. postanowienie Spółka wniosła o uwzględnienie wniesionych zarzutów i uchylenie zaskarżonego postanowienia. Podniosła, że decyzja, która stanowiła podstawę egzekucji oraz postanowienie o nadaniu jej rygoru, nie zostały doręczone do dnia podjęcia egzekucji, a w tytule wykonawczym błędnie określono, że egzekwowany obowiązek jest wymagalny.

W motywach zaskarżonego postanowienia Kolegium przywołało treść art.34 § 1a) u.p.e.a. i wskazało, że wierzyciel nie jest uprawniony do rozpatrywania zastrzeżeń podnoszonych przez zobowiązanego, które nie są związane z samym postępowaniem egzekucyjnym, ale dotyczą postępowania podatkowego. Przepis ten pozbawia organ możliwości merytorycznego badania zarzutu jeśli kwestia ta jest lub była przedmiotem rozpoznania w innym postępowaniu dotyczącym tego samego obowiązku. Stwierdzenie, że taka okoliczność miała miejsce obliguje organ do wydania postanowienia o niedopuszczalności zarzutu.

W niniejszej sprawie Spółka wniosła skutecznie odwołanie od decyzji organu I instancji określającej wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2009r. Sprawa do dnia wydania postanowienia nie została ostatecznie rozstrzygnięta przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze.

W złożonej skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji i o zwrot kosztów postępowania. Postanowieniu zarzuciła naruszenie art.34 § 1a) u.p.e.a., przez stwierdzenie niedopuszczalności wniesionych zarzutów w sytuacji, w której wymagały one merytorycznego rozstrzygnięcia.

Zdaniem skarżącej, podniesione w zarzutach kwestie pozostają poza zakresem rozstrzygnięcia w innym postepowaniu sądowym, administracyjnym lub podatkowym. Kwestia doręczenia decyzji dotyczy ściśle egzekucji, gdyż brak decyzji w obrocie prawnym czyni egzekucję niedopuszczalną i nieuzasadnioną. Również kwestia niedoręczenia postanowienia o nadaniu rygoru dotyczy ściśle egzekucji, gdyż brak rygoru czyni decyzję nieostateczną niewykonalną, czyli niepodlegającą egzekucji administracyjnej. Żaden z zarzutów nie dotyczy określenia wysokości zobowiązania podatkowego.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje.

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art.3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej: "p.p.s.a.", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Przedmiotem badania Sądu pod kątem legalności jest postanowienie organu odwoławczego wydane w trybie art.34 § 1a) u.p.e.a. w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zgłoszonych zarzutów.

Z akt sprawy wynika, że w stosunku do skarżącej prowadzone jest postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego w dniu 9 grudnia 2014r. przez Burmistrza M. Tytułem tym objęto zobowiązanie skarżącej wynikające z decyzji z dnia "[...]" w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2009r., której postanowieniem z dnia "[...]" nadano rygor natychmiastowej wykonalności.

Z akt sprawy wynika ponadto, że skarżąca zgłosiła do organu egzekucyjnego zarzuty: nieistnienia obowiązku, braku wymagalności obowiązku, niedopuszczalności egzekucji administracyjnej oraz niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art.27 u.p.e.a. (art. 33 pkt 1, 2, 6 i 10 u.p.e.a.), gdyż nie doręczono skarżącej ani decyzji wymiarowej, ani postanowienia o nadaniu tej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności.

Jak stanowi art.34 § 1 u.p.e.a. zarzuty zgłoszone na podstawie art.33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art.33 § 1 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art.33 § 1 pkt 1-5 i 7, stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące.

Zgodnie natomiast z art.34 § 1a) u.p.e.a., jeżeli zarzut zobowiązanego jest lub był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu administracyjnym, podatkowym lub sądowym albo zobowiązany kwestionuje w całości lub w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługują środki zaskarżenia, wierzyciel wydaje postanowienie o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu.

Uregulowanie powyższe ma na celu wyeliminowanie mnożenia ilości postępowań w odniesieniu do tego samego zagadnienia w ramach różnych postępowań. Rozstrzygnięcie danej kwestii w ramach jednego postępowania tj. głównego, stanowiącego podstawę wystawienia tytułu wykonawczego pozbawia zobowiązanego możliwości ponownego jego zgłoszenia w ramach postępowania wykonawczego (egzekucyjnego). Charakter prawny postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu z art.34 § 1a) u.p.e.a pozbawia wierzyciela możliwości merytorycznego badania zarzutu wniesionego w postępowaniu egzekucyjnym, jeśli kwestia ta była już lub jest przedmiotem rozpoznania w innym postępowaniu dotyczącym tego samego obowiązku. Wynika to z zasady pierwszeństwa rozpoznawania środków zaskarżenia dotyczących meritum sprawy.

Według organu odwoławczego zgłoszone zarzuty nie są dopuszczalne, gdyż są one przedmiotem rozstrzygania w postępowaniu tzw. wymiarowym - skarżąca wniosła odwołanie od opisanej decyzji wymiarowej organu I instancji z dnia "[...]" (k.24-29 akt administracyjnych).

W tym miejscu wskazać należy, że zgodnie z art.211 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2015r., poz.613), dalej jako "O.p.", decyzję doręcza się stronie na piśmie. Natomiast w myśl art.212 zdanie 1 O.p., organ podatkowy, który wydał decyzję, jest nią związany od chwili jej doręczenia. Z powyższych przepisów wynika obowiązek doręczenia stronie decyzji, jak też moment, od którego decyzja wywołuje skutki prawne, tj. wchodzi do obrotu prawnego. W orzecznictwie sądowym wskazuje się m.in., że: dopóki decyzja nie zostanie doręczona stronie w sposób zgodny z przepisami o doręczeniach, nie wchodzi ona do obrotu prawnego (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 4 października 2012 r., sygn. I SA/Gl 706/11, publ. CBOIS) oraz, że skuteczne prawnie doręczenie decyzji, wywołuje skutki prawne wynikające z obowiązujących przepisów. Decyzji wchodzi zatem do obrotu prawnego jako akt administracyjny załatwiający konkretną sprawę indywidualnego podmiotu w dacie jej doręczenia. Sam fakt jej podpisania i wydania przez organ podatkowy jest czynnością niezbędną, gdyż przewidzianą przez prawo, lecz samo nie wywołuje skutków prawnych. Skutki takie wywołuje dopiero doręczenie tej decyzji. Dopiero zatem od daty doręczenia decyzja załatwia indywidualną sprawę podatnika i tylko wówczas można ją w ogóle wykonywać.

Należy także wskazać, że w myśl art.239b § 1 O.p. rygor natychmiastowej wykonalności może być nadany decyzji nieostatecznej. Przyjąć zatem należy, że najpierw musi funkcjonować w obrocie prawnym decyzja podatkowa, aby można jej było nadawać rygor wykonalności.

Z akt sprawy nie wynika, by skarżąca wniosła zażalenie na postanowienie w sprawie nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Zarzuty odnoszące się do nadania rygoru nie były zatem przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu.

Nadto wierzyciel winien merytorycznie odnieść się do zgłoszonych zarzutów w zakresie skutków jakie wywołuje doręczenie decyzji wymiarowej oraz postanowienia o nadaniu jej rygoru natychmiastowej wykonalności już po wystawieniu na podstawie tej decyzji tytułu wykonawczego. Ta kwestia nie będzie bowiem badana w ramach prowadzonego postępowania podatkowego.

W toku postępowania odwoławczego, Kolegium zobligowane oczywiście będzie do przeanalizowania prawidłowości doręczenia decyzji wymiarowej, bowiem dopiero po stwierdzeniu - we wstępnym stadium postępowania przed organem odwoławczym, że decyzja została stronie prawidłowo doręczona i weszła do obrotu prawnego, możliwe będzie merytoryczne rozpoznanie odwołania. W przeciwnym przypadku organ odwoławczy zobligowany będzie stwierdzić niedopuszczalność odwołania z uwagi na brak przedmiotu zaskarżenia. Jest to zatem kwestia pierwotna i zasadnicza w toku postępowania podatkowego. Tak więc sama kwestia doręczenia decyzji będzie badana, jednakże już data doręczenia tej decyzji w odniesieniu do daty wszczęcia postępowania egzekucyjnego pozostanie poza zakresem postępowania podatkowego.

W konsekwencji powyższego, podniesione zarzuty były dopuszczalne w ramach zgłaszanych zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne, gdyż nie są one i nie były przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu (w niniejszej sprawie: postępowaniu podatkowym) .

Wobec stwierdzonych naruszeń przepisów prawa orzeczono o uchyleniu zaskarżonego postanowienia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. Orzeczenie o niewykonywaniu zaskarżonego rozstrzygnięcia Sąd oparł o przepis art. 152 p.p.s.a.. O zwrocie kosztów postępowania sądowego od organu na rzecz skarżącej Sąd postanowił na podstawie art.200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. Na zasądzoną kwotę składa się: wpisy od skarg 100 zł, opłata skarbowa 17 zł od pełnomocnictwa oraz wynagrodzenie pełnomocnika 240 zł, według § 18 ust.1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013r., poz.461).