Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 2312/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2005-07-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6305 Zwrot należności celnych
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Koś Sędziowie NSA Tadeusz M. Geremek (spr.) WSA Beata Sokołowska Protokolant: sekr. sąd. Barbara Dropek po rozpoznaniu w dniu 6 lipca 2005r. sprawy ze skargi Agencji Celnej "A" sp. z o.o. w R. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie określenia kwoty długu celnego I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącej Agencji Celnej "A" Sp. z o. o. w R. kwotę [...] tytułem zwrotu kosztów postępowania, III. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/ B.Sokołowska /-/ B.Koś /-/ T.M.Geremek EW


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego obciążył kosztami postępowania celnego, prowadzonego w związku z weryfikacją zgłoszenia celnego z dnia [...] SAD [...] dotyczącego tekstyliów i obuwia, strony tj. Firmę "B" oraz Agencję Celną "A" Sp. z o.o. w R. w wysokości 9.826,40 złotych za wykonaną przez Centrum Badań i Ekspertyz Towaroznawczych Akademii Ekonomicznej ekspertyzę dotyczącą określenia wartości importowanego towaru.

Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł w imieniu Agencji Celnej "A" Sp. z o.o. J. C. - doradca podatkowy, domagając się uchylenia skarżonego postanowienia i umorzenia postępowania oraz wstrzymania wykonania postanowienia. Według strony skarżącej obciążenie jej kosztami ekspertyzy było bezzasadne i niezgodne z prawem.

Do zażalenia J. C. dołączył kserokopię pełnomocnictwa udzielonego mu do reprezentowania Agencji Celnej "A" Sp. z o. o. przed organami celnymi, podatkowymi, egzekucyjnymi. Pełnomocnictwo to zostało potwierdzone za zgodność z oryginałem przez doradcę podatkowego J. C. .

Decyzją z dnia [...] nr [...] adresowaną do J. C. Dyrektor Izby Celnej działając na podstawie art. 233 § 1 pkt. 3, art. 208 § 1, art. 239 Ordynacji podatkowej, art. 262, art. 253 § 2, art. 255 Kodeksu celnego oraz art. 14 pkt 3 ustawy z dnia 20 marca 2002 roku o przekształceniach w administracji celnej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 41 poz. 365 z 2002 roku) - umorzył postępowanie wszczęte wniesieniem przez J. C. zażalenia z dnia 17 czerwca 2002 roku.

W uzasadnieniu decyzji organ celny II instancji wskazał, że doradca podatkowy może tylko wierzytelnić pełnomocnictwo udzielone mu w sprawach podatkowych, co wynika z art. 41 ustawy o doradztwie podatkowym.

Ponadto podał, że zgodnie z brzmieniem art. 253 § 2 Kodeksu celnego jeżeli postępowanie przed organem celnym dotyczy towaru, którego rodzaj lub ilość wskazuje na przeznaczenie do działalności gospodarczej, to przedstawicielem bezpośrednim osoby może być wyłącznie pracownik tej osoby, agencja celna, adwokat lub radca prawny, zaś przedstawicielem pośrednim osoby może być wyłącznie agencja celna. J. C. w niniejszej sprawie nie spełnia zaś powyższych wymogów. Dyrektor Izby Celnej podkreślił też, że przepisy Kodeksu Celnego w postępowaniu celnym stanowią lex specialis w odniesieniu do norm działu IV Ordynacji podatkowej. Wskazał jednocześnie, że z dyspozycji art. 255 Kodeksu celnego wynika, iż osoba dokonująca czynności bez upoważnienia do działania w charakterze przedstawiciela bezpośredniego lub przedstawiciela pośredniego zawsze jest uważana za osobę działającą we własnym imieniu i na swoją rzecz. Mając powyższe na uwadze organ odwoławczy uznał, że J. C. nie mógł skutecznie złożyć zażalenia na postanowienie z dnia [...] .

Skargę na tę decyzję złożyła Agencja Celna "A" Sp. z o. o. w R. wnosząc o jej uchylenie w całości jako niezgodną z prawem oraz o obciążenie Dyrektora Izby Celnej kosztami postępowania.

Skarżąca powołała się na przepis art.253 § 3 Kodeksu celnego, według którego w przypadkach innych niż te wymienione w art. 253 § 2 Kodeksu celnego przedstawicielem może być osoba fizyczna posiadająca pełną zdolność do czynności prawnych jako przedstawiciel bezpośredni. Zdaniem Agencji Celnej postępowanie celne dotyczące weryfikacji zgłoszenia celnego należy do tych "innych wypadków" ponieważ jest to już postępowanie celno - administracyjne, którego przebieg reguluje Ordynacja podatkowa i znajdują tu zastosowanie również jej przepisy dotyczące pełnomocnictwa. Zgodnie natomiast z przepisem art. 137 § 1 Ordynacji podatkowej pełnomocnikiem strony postępowania może byś osoba fizyczna mająca pełną zdolność do czynności prawnych. Podniesiono też, że na podstawie art. 2 i art. 41 ustawy z dnia 5 lipca 1996 roku o doradztwie podatkowym, istnieje możliwość występowania w tego typu sprawach przed organami celnymi jako pełnomocnik doradcy podatkowego. W tej sytuacji według skarżącej konieczność reprezentowania strony przez któryś z podmiotów wyliczonych taksatywnie w art. 253 § 2 Kodeksu celnego istniał jedynie w momencie dokonywania zgłoszenia celnego.

Dyrektor Izby Celnej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko i argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Podniósł w szczególności, że w świetle znowelizowanego przepisu art. 253 Kodeksu celnego nie ma podstaw do odróżniania dwóch etapów postępowania przed organami celnymi. Podkreślił również, iż Kodeks celny wyłączył zastosowanie art. 137 Ordynacji podatkowej i to zarówno w kwestii osób uprawnionych do reprezentacji jak też formy pełnomocnictwa.

W piśmie procesowym z dnia 26 sierpnia 2004 roku pełnomocnik skarżącej Agencji Celnej "A" Sp. z o.o. - adw. D. W. podtrzymując skargę i jej żądanie podniósł dodatkowo, że w przedmiotowej sprawie nie można, mówić o samoistnym (we własnym imieniu) złożeniu zażalenia przez J. C. na postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego, a ewentualnie o brakach formalnych związanych z reprezentowaniem przez niego Spółki. Brak jest jednocześnie jakiegokolwiek dowodu na potwierdzenie okoliczności, że organy celne wypełniły swoje obowiązki w zakresie pouczenia Spółki o ewentualnych skutkach wadliwej jej reprezentacji w postępowaniu celnym. Organ prowadzący postępowanie powinien przede wszystkim zwrócić się więc o dokonanie czynności konwalidujących, a dopiero w obliczu braku reakcji strony pouczonej o konsekwencjach swej bezczynności, organ prowadzący postępowanie może pozostawić pismo strony bez rozpoznania.

W piśmie procesowym wskazano też, że w przedmiotowej sprawie doszło do naruszenia prawa procesowego, a w szczególności: zasady należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieś wpływ na ustalenie praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania (art. 121 § 2 O.p.) zasady pogłębiania zaufania do organów (art. 121 § 1 O.p.) zasady dwuinstancyjności (art. 127 O.p.), zasady praworządności (art. 120 O.p. w zw. z art. 2 i 7 Konstytucji R.P.), zasady proporcjonalności (art. 31 ust. 3 Konstytucji R.P.)

W odpowiedzi na powyższe pismo strony skarżącej Dyrektor Izby Celnej podtrzymał swoje stanowisko zaprezentowane w odpowiedzi na skargę. Zwrócił ponadto uwagę, że stosowanie do art. 256 § 2 Kodeksu celnego czynności przed organami celnymi może dokonywać w imieniu agencji celnej wyłącznie uprawniony jej pracownik, wpisany na listę agentów celnych. Ponieważ J. C. , nie został wpisany na taką listę agentów celnych nie mógł zatem skutecznie reprezentować Agencji Celnej "A". Powołał się też na wezwanie organu I instancji - pismo z dnia 4 lipca 2002 roku (k-218), w którym poinformowano Agencję Celną "A", że zgodnie z art. 253 § 2 Kodeksu celnego zmienionego ustawą o przekształceniach w administracji oraz o zmianie niektórych ustaw umocowanie J. C. przedłożone wraz z odwołaniem od decyzji nr [...] z dnia [...] jest nieskuteczne. Organ celny II instancji podkreślił także, iż pismo wzywające do uiszczenia kwoty zabezpieczenia odnosi się do formalnej poprawności odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego. Wyjaśniono w nim przyczyny dla których nie było możliwe uznanie przedłożonego w sprawie pełnomocnictwa i dlatego, zdaniem Dyrektora Izby Celnej, nie nastąpiło naruszenie art. 121 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej oraz art. 120 wyżej wymienionej Ordynacji w zw. z art. 2 i 7 Konstytucji R.P.

Jednocześnie organ odwoławczy nie zgodził się z zarzutem pełnomocnika skarżącej odnośnie naruszenia zasady dwuinstancyjności uznając, że nie znajduje on uzasadnienia. Na rozprawie pełnomocnik skarżącej Agencji Celnej podtrzymał dotychczasowe stanowisko. Uczestnik postępowania J. C. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji podnosząc, że nigdy nie był stroną postępowania dotyczącego towarów sprowadzanych przez pana B. Także jako pełnomocnik P. B. J. C. wniósł o uchylenie decyzji Dyrektora Izby Celnej

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga okazała się uzasadniona, choć nie wszystkie zarzuty można uznać słuszne.

Na wstępie należy podkreślić, że przepisy prawne dotyczące przedstawicielstwa zawarte w Kodeksie celnym są przepisami lex specialis w stosunku do przepisów regulujących instytucję przedstawicielstwa na gruncie Kodeksu cywilnego jak i Ordynacji podatkowej. Nietrafny jest zatem wywód skargi wskazujący na przepis art. 137 § 1 Ordynacji podatkowej, jako podstawę działania pełnomocnika J. C. na etapie weryfikacji zgłoszenia celnego. Takim przepisem szczególnym jest art. 253 § 2 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 roku Kodeks celny (Dz. U. Nr 23 poz. 117 ze zmianami) ograniczający krąg podmiotów umocowanych do sprawowania przedstawicielstwa w sprawach celnych. Zgodnie z tym przepisem (w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji przez organ II instancji) przedstawicielem bezpośrednim osoby fizycznej lub prawnej w postępowaniu przed organem celnym w sprawach dotyczących towaru, którego rodzaj lub ilość wskazuje na przeznaczenie do działalności gospodarczej, mógł być wyłącznie pracownik tej osoby, agencja celna, adwokat lub radca prawny, a jej przedstawicielem pośrednim wyłącznie agencja celna. Z brzmienia tego przepisu wynika, że ograniczenie kręgu podmiotów mogących reprezentować stronę w postępowaniu przed organem celnym ma związek z przeznaczeniem towaru i wbrew twierdzeniem skarżącej nie jest ograniczone tylko do formy zgłoszenia celnego. Bezspornym jest że towar będący przedmiotem importu w niniejszej sprawie był przeznaczony do działalności gospodarczej.

W myśl zaś art. 256 § 2 Kodeksu celnego czynności przed organami celnymi może dokonywać wyłącznie w imieniu agencji celnej upoważniony pracownik agencji celnej lub osoba fizyczna prowadząca agencję celną- wpisani na listę agentów celnych.

Wobec powyższego J. C. doradca podatkowy nie mógł występować w charakterze pełnomocnika skarżącej tj. Agencji Celnej "A" Sp. z o.o. Również powołane w skardze przepisy art. 2 i 41 ustawy z dnia 5 lipca 1996 roku o doradztwie podatkowym ( Dz.U. z 2002 roku, Nr 9, poz. 86 z późniejszymi zmianami) nie uprawniały doradcy podatkowego do występowania w charakterze pełnomocnika strony- Agencji Celnej, w sprawie dotyczącej weryfikacji zgłoszenia celnego i uznania go za nieprawidłowe, albowiem nie jest to postępowanie w sprawach obowiązków podatkowych.

Skuteczne pełnomocnictwo mogło zatem zostać udzielone J. C. jako pracownikowi Agencji Celnej "A" Sp. z o.o. wpisanemu na listę agentów celnych.

W piśmie - wezwaniu Naczelnika Urzędu Celnego z dnia 5 lipca 2002 roku, na które powołał się Dyrektor Izby Celnej w swym piśmie procesowym z dnia 28 września 2004 roku, wezwano strony do złożenia zabezpieczenia pokrywającego w całości kwotę długu celnego wynikającą z wyżej wymienionej decyzji oraz postanowienia wraz z należnymi odsetkami. Jednocześnie organ celny I instancji w powyższym wezwaniu powiadomił, że skierował je bezpośrednio do stron z uwagi na fakt, iż umocowanie J. C. przedłożone wraz z odwołaniami od decyzji nr j/w jest nieskuteczne przytaczając treść art. 253 § 2 Kodeksu celnego.

Zdaniem Sądu Naczelnik Urzędu Celnego trafnie przyjął, że J. C. nie wykazał umocowania do działania w imieniu Agencji Celnej " A" Sp. z o.o.

W tej sytuacji jednak organ celny wobec stwierdzenia bezskuteczności pełnomocnictwa J. C. winien był wezwać Agencję Celną "A", jako podmiot posiadający przymiot strony prowadzonego postępowania, na podstawie art. 169 § 1 i art. 168 § 3 Ordynacji podatkowej w związku z art. 262 Kodeksu celnego do usunięcia braku formalnego zażalenia poprzez podpisanie go przez osobę upoważnioną do reprezentowania Spółki i to w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania. Zażalenie bowiem, jak każde podanie musi spełniać pod względem formy i treści wymagania stawiane w art. 168 § 1, § 2 i § 3 Ordynacji podatkowej dla tej czynności procesowej strony. Nie wezwanie zaś strony przez organ celny do usunięcia braku formalnego zażalenia stanowi istotne naruszenie wyżej wymienionych przepisów postępowania oraz art. 121 § 2 Ordynacji podatkowej ( w zw. z art. 262 kodeksu celnego) zgodnie z którym organy celne są zobowiązane udzielać stronom niezbędnych informacji i wyjaśnień o przepisach prawa celnego i postępowania celnego pozostających w związku z przedmiotem tego postępowania ( wyrok NSA z 20 sierpnia 1999 roku sygn. akt IV SA 848/98, LEX nr 47870). Należy zgodzić się też z pełnomocnikiem skarżącej, że brak wyraźnego wezwania Agencji Celnej "A" w osobnym piśmie do uzupełnienia braku formalnego zażalenia i pouczenia o konsekwencjach niezastosowania się do tego wezwania narusza zasadę pogłębiania zaufania do organów wyrażoną w art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej, oraz zasadę dwuinstancyjności ( art. 127 Ordynacji podatkowej). Jednocześnie Sąd stoi na stanowisku, że pismo z dnia 5 lipca 2002 roku stanowiło jedynie wezwanie do złożenia zabezpieczenia i choć przy okazji organ celny informował stronę o nieskutecznym umocowaniu J. C. przedłożonym wraz z odwołaniami od decyzji ( nr j.w.), to nie było to wezwanie w trybie art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej.

Według Sądu przestrzeganie wyżej wskazanych przepisów i zasad postępowania wykluczą możliwość uznania na podstawie art. 255 Kodeksu celnego, iż zażalenie wniósł rzekomy pełnomocnik we własnym imieniu.

Z uwagi na powyższe okoliczności uznać należało, że organ odwoławczy wydając zaskarżoną decyzję naruszył przepisy postępowania celnego ( wcześniej omówione) w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy oraz przepis art. 255 Kodeksu celnego.

Rozpoznając ponownie sprawę organ celny powinien wezwać Agencję Celną "A" do podpisania zażalenia zgodnie z przepisem art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej.

Z tych względów Sąd orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 litera a) i c), art. 200 i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz. 1270) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Przepisy wprowadzające ustawę- Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz ustawę - Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm. ) jak w sentencji wyroku.

/-/ B.Sokołowska /-/ B.Koś /-/ T.M.Geremek

EW