Postanowienie NSA, sygn. akt I OW 116/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-10-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art. 10 ust. 1
journal: Dz.U. 2009 nr 175 poz 1362
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.
article: art. 4, art. 15 § 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 25
journal: Dz.U. 1964 nr 16 poz 93
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Janina Antosiewicz (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Małgorzata Pocztarek sędzia NSA del. Leszek Kiermaszek Protokolant st. inspektor sądowy Barbara Dąbrowska-Skóra po rozpoznaniu w dniu 19 października 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta Miasta Wrocławia o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta Wrocławia a Prezydentem Miasta Kędzierzyn-Koźle w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku S.K. o przyznanie zasiłku celowego przeznaczonego dla osób i rodzin, które poniosły straty w gospodarstwie domowym w wyniku powodzi w maju 2010 r. postanawia: wskazać Prezydenta Miasta Kędzierzyn-Koźle jako organ właściwy w sprawie


UZASADNIENIE

Prezydent Wrocławia wystąpił z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy tym organem a Prezydentem Miasta Kędzierzyn-Koźle, który z tych organów jest właściwy do rozpoznania wniosku S.K. o przyznanie zasiłku celowego z tytułu strat poniesionych w wyniku powodzi w maju 2010 r.

W uzasadnieniu wniosku Prezydent Wrocławia powołał się na decyzję Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Kędzierzynie-Koźlu z dnia [...] stycznia 2011 r., którą ponownie rozpoznając sprawę organ odmówił S.K. zasiłku celowego na pokrycie strat spowodowanych powodzią w maju 2010 r. z uwagi na to, że przed powodzią, w czasie powodzi i nadal strona zamieszkuje u siostry we W.. Zatem miejsce zamieszkania i centrum spraw życiowych nie skupia się w K.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu uchyliło decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania. W dniu [...] czerwca 2011 r. Kierownik MOPS w Kędzierzynie-Koźlu przekazał akta sprawy do Prezydenta Wrocławia uznając się za organ niewłaściwy w tej sprawie. Zdaniem organu przebywający w mieszkaniu siostry S.K. zaspakaja swe podstawowe potrzeby bytowe, tam posiada niezbędne rzeczy codziennego użytku, zaś świadek J.J. podał, iż S.K. nie zamieszkuje w K. od poprzedniej powodzi w 1997 r.

W ocenie Prezydenta Wrocławia stanowisko to jest błędne. Powołując się na przepis art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 z późn. zm.), ustalający właściwość miejscową gminy według miejsca osoby ubiegającej się o świadczenie i art. 25 Kodeksu cywilnego organ stwierdza, iż miejscem zamieszkania S.K. jest K. We Wrocławiu S.K., który jest inwalidą pierwszej grupy, przebywa czasowo u siostry, która opiekuje się nim w okresach remisji choroby. Dom w K. jest domem rodzinnym, tam S.K. mieszka od urodzenia a od śmierci matki w 2007 r. kiedy to pogorszył się jego stan zdrowia, czasowo przebywa u siostry we W. W K. przebywa przede wszystkim w okresie letnim.

W czasie pobytu we Wrocławiu, siostra użycza mu nieodpłatnie pokój z dostępem do kuchni i łazienki. Pomaga w miarę swoich możliwości zwłaszcza w sprawach związanych z leczeniem. Aktualnie ta pomoc jest ograniczona z uwagi na to, że dodatkowo opiekuje się chorą siostrą. S.K. w okresie przebywania we W., podstawowe potrzeby życiowe załatwia we własnym zakresie. Sam gotuje, sprząta, robi zakupy. Korzysta ze sprzętów siostry, z którą prowadzi odrębne gospodarstwo domowe. Pobyty we W. są czasowe i nie mają cech pobytu stałego, jak również trudno się dopatrzyć by we Wrocławiu skupiało się centrum spraw życiowych S.K.. Wszystkie podstawowe artykuły gospodarstwa domowego posiada nadal w K., chce jak najszybciej tam wrócić, jednak stan techniczny budynku nie pozwala na zamieszkanie, a posiadane dochody nie pozwalają na wyremontowanie budynku choćby w zakresie podstawowym.

Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej we Wrocławiu stoi na stanowisku, że fakt niezamieszkiwania w budynku zniszczonym przez powódź nie skłania do przyjęcia stanowiska, że S.K. zerwał wszelkie więzi z miastem rodzinnym. Uwarunkowania niezależne od niego – stan techniczny budynku, zniszczony przez powódź piec centralnego ogrzewania, brak środków finansowych, brak możliwości podjęcia zarobkowania, aktualnie uniemożliwiają powrót do domu i prowadzenie w nim gospodarstwa domowego.

Nadto zwrócono uwagę na fakt, iż MOPS w Kędzierzynie-Koźlu wypłaca stronie zasiłek stały i zasiłek pielęgnacyjny na konto osobiste i co do tych form pomocy uznaje się za właściwy, a ponadto na znaczną zwłokę w przekazaniu sprawy do innego organu mimo wydania wcześniej decyzji odmownych.

W odpowiedzi na wniosek Prezydent Miasta Kędzierzyna-Koźla wniósł o orzeczenie, że organem właściwym w tej sprawie jest Prezydent Wrocławia. Organ stwierdził, iż wykonując polecenie SKO zawarte w decyzji z dnia [...] marca 2011 r. ustalił, iż od śmierci matki w 2007 r. S.K. zamieszkiwał we Wrocławiu (co potwierdza wywiad środowiskowy i oświadczenie D.K.). Również świadek J.J. potwierdził fakt niezamieszkiwania w K. od poprzedniej powodzi w 1997 r.

Nadto z pisma Narodowego Funduszu Zdrowia – Opolskiego Oddziału Wojewódzkiego w Opolu z dnia [...] maja 2011 r. wynika, że S.K. nie korzystał ze świadczeń zdrowotnych finansowanych przez Oddział w Opolu. Z doświadczenia życiowego wynika jednak, że będąc inwalidą I grupy, musiał korzystać z porad lekarskich czy leczenia, a więc jeżeli nie w Opolu to na pewno we W. tam gdzie mieszka. S.K. nie może mieszkać sam, wymaga pomocy osób trzecich i chociażby z tego względu jego centrum życiowe znajduje się we Wrocławiu. Nie jest możliwe, aby po usunięciu przeszkody, którą jest remont budynku w Koźlu, mógł tam samodzielnie zamieszkać.

Organ powołuje się na zaświadczenie Wrocławskiego Centrum Zdrowia SP ZOZ Wrocław i Dolnośląskiego Centrum Zdrowia SP ZOZ Przychodnia Zdrowia Psychicznego i Uzależnień we Wrocławiu.

Z zebranych dowodów wynika więc, że od przynajmniej kilku lat centrum życiowe S.K. znajduje się we Wrocławiu. Zgodnie z orzecznictwem administracyjnym, nie można utożsamiać miejsca zamieszkania z miejscem zameldowania na pobyt stały, albowiem czynność zameldowania ma charakter jedynie ewidencyjny i nie wiąże się z nią nabycie jakichkolwiek praw, bądź obowiązków przez osoby podlegające zameldowaniu (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 17 września 2010 r. sygn. akt II SA/Po 452/10).

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Spór powstały pomiędzy Prezydentem Wrocławia a Prezydentem Miasta Kędzierzyn-Koźle jest negatywnym sporem o właściwość miejscową, który z organów jest właściwy do rozpatrzenia wniosku S.K. o przyznanie zasiłku celowego na pokrycie strat poniesionych wskutek powodzi w maju 2010 r.

Rozpoznając wniosek Naczelny Sąd Administracyjny uwzględnił, iż przepisem określającym właściwość miejscową gmin w sprawach z zakresu pomocy społecznej jest przepis art. 101 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 z późn. zm.).

W myśl art. 101 ust. 1 tej ustawy właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Jeśli chodzi o pojęcie "miejsca zamieszkania" to ponieważ ustawa o pomocy społecznej nie zawiera własnej definicji to stosując wykładnię systemową należy posłużyć się definicją zamieszczoną w art. 25 Kodeksu cywilnego. Stanowi on, iż miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba przebywa z zamiarem stałego pobytu.

W orzecznictwie sądowym dotyczącym tego zagadnienia utrwalił się pogląd, że na miejsce zamieszkania składają się dwa elementy: przebywanie w sensie fizycznym w danej miejscowości i wola zamiaru stałego pobytu, występujące łącznie. Zatem miejscem stałego pobytu w rozumieniu art. 25 k.c. jest to, w którym koncentrują się czynności życiowe danej osoby.

Z ustaleń dokonanych w tej sprawie wynika, iż S.K. we W. nie posiada własnego lokalu mieszkalnego, przebywa czasowo od kilku lat u swej siostry D.K.. Pobyt strony ma charakter czasowy, spowodowany m.in. tym, iż lokal w K., wskutek szkód wyrządzonych przez powódź, nie nadaje się do zamieszkania. Zatem pobytowi S.K. we W. nie towarzyszy zamiar stałego pobytu, który to element zgodnie z art. 25 k.c. przesądza o zakwalifikowaniu tego miejsca jako miejsca zamieszkania. O Kędzierzynie-Koźlu, jako miejscu zamieszkania świadczy również to, iż w tej miejscowości znajduje się lokal mieszkalny i podstawowe artykuły gospodarstw domowego, a wyjazd z tej miejscowości podyktowany był złym stanem technicznym budynku.

W tej sytuacji mimo czasowego pobytu u siostry we W. należy uznać, iż to lokal w K. uważa strona jako swe centrum życiowe.

Nie bez znaczenia w tej sprawie pozostaje fakt, iż S.K. pobiera przyznane przez Prezydenta Miasta Kędzierzyn-Koźle świadczenia z pomocy społecznej w postaci zasiłku stałego i zasiłku pielęgnacyjnego, zatem organ w tych sprawach uznał swą właściwość miejscową wynikającą z art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej.

W tej sytuacji rozstrzygając powstały spór o właściwość Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 4 i art. 15 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).