Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 308/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2019-06-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6030 Dopuszczenie pojazdu do ruchu
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Stwierdzono bezskuteczność zaskarżonej czynności
Powołane przepisy: article: art. 151, art. 146 par. 1 i art. 146 par. 2, art. 200 w zw. z art. 205 par. 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: par 1 ust. 1
journal: Dz.U. 2003 nr 137 poz 1310
law: Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu
article: par 1 ust. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 18 poz 177
law: Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 4 marca 2002 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu.
article: art. 77 ust. 1, ust. 3, ust. 4 pkt 2 i ust. 5
journal: Dz.U. 2018 poz 1990
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jedn.

SENTENCJA

Dnia 11 czerwca 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Krzyżaniak Sędziowie Sędzia NSA Irena Krzemieniewska Asesor WSA Małgorzata Kowalska (spr.) Protokolant Sekretarz sądowy Aneta Lubasińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 czerwca 2019 roku sprawy ze skarg "A" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. na czynność Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu części opłaty za wydanie kart pojazdów 1. stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności dotyczącej odmowy zwrotu części opłaty za wydanie kart pojazdów o numerach rejestracyjnych: [...] [...] [...] [...] [...] [...] [...] [...] [...] [...] ; 2. uznaje obowiązek Prezydenta Miasta Ł. do dokonania na rzecz "A" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. zwrotu części opłaty za wydanie kart pojazdów wymienionych w pkt 1 w łącznej kwocie 6.250 (sześć tysięcy dwieście pięćdziesiąt) złotych; 3. oddala skargi w zakresie dotyczącym odmowy dokonania przez Prezydenta Miasta Ł. zwrotu części opłaty za wydanie kart pojazdów o numerach rejestracyjnych [...] oraz [...]; 4. zasądza od Prezydenta Miasta Ł. na rzecz "A" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w W. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania; 5. zwraca "A" Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. 1000 (tysiąc) złotych tytułem nadpłaconego wpisu sądowego w tym: kwotę 600 (sześćset) złotych zaksięgowaną w dniu 16 kwietnia 2019 roku pod poz. 1492 oraz kwotę 400 (czterysta) złotych zaksięgowaną w dniu 23 kwietnia 2019 roku pod poz. 1557.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną czynnością z 29 stycznia 2019 r. Prezydent Miasta Ł. odmówił "A" Sp. z o.o. z siedzibą w W. zwrotu części opłaty za wydanie kart pojazdu dla 13 pojazdów objętych wnioskiem strony z 12 grudnia 2018 roku.

Z akt sprawy wynika, że wnioskiem z 12 grudnia 2018 r. "A" Sp. z o.o. z siedzibą w W. zwróciła się do Prezydenta Miasta Ł. o stwierdzenie uprawnienia do zwrotu łącznej kwoty 18.150 zł za wydanie 38 kart pojazdów zarejestrowanych przez Urząd Miasta Ł.. W uzasadnieniu wniosku spółka powołała się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 17 stycznia 2006 r. sygn. akt U 6/04 (Dz. U. Nr 15, poz. 1190), w którym Trybunał orzekł, że § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. Nr 137, poz. 1310) jest niezgodny z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy z 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908, Nr 175, poz. 1462, Nr 179, poz. 1486 i Nr 180, poz. 1494 i 1497) oraz art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji RP. Wnioskodawczyni wskazała, że wraz z poprzednikami prawnymi uiściła na rzecz Urzędu Miasta Ł. łączną kwotę 21.000 zł tytułem opłat za wydanie kart pojazdów do pojazdów objętych jej wnioskiem, organ pobrał tę opłatę bez stosownej podstawy prawnej, dlatego strona wniosła o zwrot części uiszczonej opłaty w łącznej kwocie 18.150 zł.

W odpowiedzi na wniosek pismem z 29 stycznia 2019 r. Prezydent Miasta Ł. wskazał, że żądanie spółki de facto dotyczy zwrotu 17.725 zł za wydanie 37 kart pojazdów, bowiem wyszczególnione we wniosku pojazdy pod pozycją 17 i 37 są tożsame. Ponadto, mając na względzie wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 17 stycznia 2006 r., organ uznał za zasadne żądanie zwrotu opłaty w wysokości 425 zł za wydanie 24 kart pojazdów w łącznej kwocie 10.200 zł dla pojazdów o numerach rejestracyjnych określonych w załączniku, wyszczególnionych we wniosku pod pozycjami: 6, 8, 10-13, 18-19, 23-38. Organ uznał, że żądanie zwrotu opłaty za wydanie kart pojazdów dla pozostałych 13 wyszczególnionych we wniosku pojazdów jest niezasadne. W tym zakresie odnośnie zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu dla pojazdu marki

VOLVO nr rej. [...] wskazała, że opłata nie została wniesiona przez wnioskującą spółkę lecz niepowiązany z nią podmiot trzeci – "B" S.A. Z kolei w odniesieniu do opłat za wydanie karty pojazdu dla samochodów marki VOLVO nr rej [...] oraz SCANIA nr rej. [...] brak jest potwierdzenia wniesienia opłaty przez wnioskodawczynię. W zakresie pozostałych 10 pojazdów organ wyjaśnił, iż opłata za wydanie kart tych pojazdów została pobrana na podstawie § 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 4 marca 2002 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu. Podkreślił, że nie ma uprawnień do rozszerzającego stosowania orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z 17 stycznia 2006 r., w którym stwierdzono niezgodność § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 28 lipca 2003 r. w sprawie opłat za kartę pojazdu (Dz. U. Nr 137 poz. 1310) poprzez bezpośrednie uznanie, iż teza zaprezentowana w tym orzeczeniu dotyczy także § 1 ust.1 i ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 4 marca 2002 r. (Dz. U. Nr 18, poz. 177 ), tym bardziej, iż Trybunał Konstytucyjny orzekł, że przepis § 1 ust.1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 28 lipca 2003 r. traci moc obowiązującą z dniem 1 maja 2006 r. W ocenie organu zatem tylko dowód wpłaty za wydanie karty pojazdu pobrany przez organ rejestrujący w oparciu o § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 28 lipca 2003 r. stanowi dla organu rejestrującego podstawę do zwrotu części opłaty w wysokości 425 zł. Powyższe pismo spółka odebrała 5 lutego 2019 roku.

5 marca 2019 roku "A" Sp. z o.o. z siedzibą w W. wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 12 skargami na powyższą czynność, osobno w stosunku dla następujących pojazdów nr rej: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], dla których spółka uiściła opłatę, a organ domówił jej częściowego zwrotu. Zaskarżonej czynności zarzuciła naruszenie:

1. przepisów postępowania, w szczególności: art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i § 4 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) – dalej "k.p.a.";

2. prawa materialnego poprzez zastosowanie przepisu § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 4 marca 2002 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu w sytuacji jego niezgodności z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust.5 ustawy z 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym oraz z art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji RP.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca wniosła o dokonanie przez sąd oceny przepisu § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 4 marca 2002 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu pod kątem jego zgodności z art. 77 ust.4 pkt 2 i ust.5 ustawy z 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym oraz z art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji RP; uchylenie zaskarżonego aktu oraz uznanie obowiązku Prezydenta Miasta Ł. dokonania zwrotu na rzecz skarżącej łącznie kwoty 7.100 zł stanowiącej część opłaty za wydanie kart pojazdów ponad kwotę wynikającą z art. 77 ust. 3 w zw. z ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Ponadto wnosząca skargę wniosła o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r. poz. 1800), tj. kwoty 480 zł oraz kwoty 17 zł stanowiącej równowartość opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.

W uzasadnieniu skarg spółka podniosła, że zarówno przepis § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 28 lipca 2003 r., do którego odnosił się wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 17 stycznia 2006 r. sygn. akt U 6/04, jak również § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 4 marca 2002 r. w sprawie opłat za kartę pojazdu, były niekonstytucyjne i sprzeczne z ustawą od samego początku ich obowiązywania, bowiem podwyższenie opłaty za wydanie karty pojazdu ponad faktyczne koszty jej wytworzenia stanowiło nową daninę publiczną, co naruszało art. 217 Konstytucji RP, zgodnie z którym daniny mogą być nakładane tylko na podstawie ustawy. W ocenie skarżącej organy administracji samorządowej, pobierając opłatę za wydanie karty pojazdu w zawyżonej kwocie, czyniły to bez stosownej podstawy prawnej, co w konsekwencji prowadzi do niezgodności z art. 217 i art. 92 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 77 ust. 4 pkt 1 i ust. 5 ustawy z 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym i skutkuje po stronie Prezydenta Miasta Ł., który pobrał opłatę w wysokości nienależnej, obowiązkiem zwrotu nadpłaty.

W odpowiedzi na skargi Prezydent Miasta Ł. wniósł o ich oddalenie w całości, a ponadto o ich połączenie na podstawie art. 111 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, bowiem w jego ocenie powyższe sprawy mogły być objęte jedną skargą, a ich rozdzielenie służy tylko i wyłącznie uzyskaniu przez stronę skarżącą kosztów zastępstwa procesowego w nieuzasadnionej wysokości.

Organ wskazała też, że rozporządzenie Ministra Infrastruktury w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu z 4 marca 2002 r., na podstawie którego pobrane zostały sporne opłaty nie zostało uchylone z uwagi na jego niezgodność z Konstytucją, a jedynie w związku z wejściem w życie nowego rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu z 28 lipca 2003 r. (Dz. U. nr 137, poz. 1310). W ocenie organu nie można zatem zgodzić się ze skarżącą, że pierwsze z rozporządzeń, na podstawie którego organ nałożył na stronę obowiązek uiszczenia stosownej opłaty, powinno zostać uznane za niezgodne z Konstytucją per analogiam. Organ podkreślił, że określając wysokość opłaty za wydanie karty pojazdu działał w ramach i na zasadach określonych w przepisach prawa powszechnie obowiązującego, a przepisy, na podstawie których dokonywał swoich czynności, nie zostały nigdy uznane za nieważne z mocą ex tunc. Organ wskazał także, że w orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że opłaty za wydanie karty pojazdu, z uwagi na swoją specyfikę, mieszczą się w art. 60 pkt 7 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U.2017 r., poz. 2077) i dlatego też należy je uznać za niepodatkowe należności budżetowe pobierane przez samorządowe jednostki budżetowe na podstawie odrębnych ustaw, o których mowa w tym przepisie. Ponadto, stosując - na podstawie art. 67 ustawy o finansach publicznych - przepisy działu III Ordynacji podatkowej w sprawach opłat za karty pojazdów uiszczone przed 2010 rokiem, termin przedawnienia do złożenia wniosku o zwrot opłaty należy liczyć najwcześniej od dnia wejścia w życie ustawy o finansach publicznych z 2009 r. W ocenie organu nawet przyjmując, że obowiązek zwrotu nadpłaconej opłaty za wydanie karty pojazdu powstał w chwili stwierdzenia niekonstytucyjności tożsamego przepisu rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 2003 r. oraz mając na względzie wejście w życie ustawy o finansach publicznych 1 stycznia 2010 r., żądanie zwrotu nadpłaty z tytułu opłaty za wydanie karty pojazdu uległo przedawnieniu zgodnie z art. 80 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa z dniem 1 stycznia 2016 r.

Odnośnie opłat za wydanie kart pojazdów dla samochodów marki VOLVO nr rej [...] oraz SCANIA nr rej. [...] organ powołując się na utrwalone orzecznictwo sadów administracyjnych wskazał, że zwrotu opłaty może żądać tylko ten podmiot, który ja wniósł. Oznacza to, że podmiot żądający zwrotu opłaty powinien przedstawić dowód jej uiszczenia. W tym postępowaniu strona skarżąca wraz ze swoim wnioskiem nie przedstawiła dowodów uiszczenia opłaty za wydanie kart tych pojazdów, dowodów takich nie posiada także organ w swoich archiwach. Sam zaś fakt rejestracji pojazdu w żaden sposób nie potwierdza kto poniósł sporne opłaty za wydanie karty pojazdu.

Postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wydanym na rozprawie 11 czerwca 2019 roku skargi spółki zarejestrowane pod sygn. akt od III SA/Łd 308/19 do III SA/Łd 319/19 w oparciu o art. 111 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", zostały połączone do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia pod sygn. akt IIISA/Łd 308/19.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga jest częściowo zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U z 2018 r. poz. 2107 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl art. 1 § 2 wymienionej ustawy kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2018 r. poz.1302) – dalej "p.p.s.a." sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd bada legalność zaskarżonego aktu lub czynności, tj. ich zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że zgodnie z uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 lutego 2008 r. sygn. akt I OPS 3/07 żądania zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu, uiszczonej na podstawie § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu jest sprawą administracyjną, którą organ załatwia w drodze aktu lub czynności, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze. zm.); dalej "p.p.s.a."

Na wstępie rozważań wskazać także należy, że w ocenie sądu do spornych w sprawie opłat nie znajdują zastosowania przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych. Regulacje tej ustawy znajdują bowiem zastosowanie tylko w odniesieniu do opłat pobranych od 1 stycznia 2010 r., a więc po wejściu w życie przedmiotowej ustawy. Przepisy ustawy o finansach publicznych nie mogą bowiem mieć zastosowania do czynności związanych ze zwrotem opłaty pobranej za wydanie karty pojazdu, jeśli czynność pobrania tej opłaty miała miejsce przed wejściem w życie wskazanej ustawy (por. wyroki NSA z 18 grudnia 2012 r., sygn. akt I OSK 2105/12, z 12 lutego 2012 r. sygn. akt I OSK 818/12; dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych www.orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej "CBOSA"). W tym względzie odwołać wypada się również do uchwały Sądu Najwyższego z 6 czerwca 2012 roku sygn. akt III CZP 24/12, w której Sąd Najwyższy stanowczo stwierdził, iż od dnia 1 stycznia 2010 r. opłata za wydanie karty pojazdu, o której mowa w ustawie z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, stanowi w rozumieniu art. 60 pkt 7 ustawy o finansach publicznych środki publiczne będące nieopodatkowanymi należnościami budżetowymi o charakterze publicznoprawnym. Nie ma to zastosowania do opłat nienależnie pobranych przed tym dniem i podlegających zwrotowi. Nie będą to nadpłaty w myśl przepisów Ordynacji podatkowej (art. 72), gdyż takimi stały się dopiero po dniu 1 stycznia 2010 r., lecz świadczenia pieniężne pobrane bez podstawy prawnej, która została zakwestionowana przez powołane orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, Trybunału Konstytucyjnego i Sądu Najwyższego (por. uzasadnienie uchwały SN z dnia 6 czerwca 2012 r., sygn. akt III CZP 24/12, publ. OSNC 2013/1/5). Wobec powyższego brak jest podstaw w stanie faktycznym i prawnym niniejszej sprawy do zastosowania instytucji przedawnienia uregulowanej w art. 79 § 2 Ordynacji podatkowej (por. także wyroki NSA: z dnia 19 grudnia 2012 r. sygn. akt I OSK 2091/12 i z dnia 21 marca 2012 r. sygn. akt I OSK 1282/12 dostępne w CBOSA).

Przechodząc do badania zgodności z prawem zaskarżonej w niniejszej sprawie czynności zauważyć należy, że dotyczy ona rozstrzygnięcia w zakresie żądania zwrotu części opłaty uiszczonej za wydanie 12 kart pojazdów. Obowiązek uiszczenia tej opłaty wynika wprost z art. 77 ustawy Prawo o ruchu drogowym

Zgodnie z art. 77 ust. 1 Prawa o ruchu drogowym producent lub importer nowych pojazdów jest obowiązany wydać kartę pojazdu dla każdego pojazdu samochodowego wprowadzonego do obrotu handlowego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W myśl art. 77 ust. 3 ww. ustawy kartę pojazdu dla pojazdu samochodowego, innego niż określony w ust. 1, wydaje, za opłatą, właściwy w sprawach rejestracji starosta przy pierwszej rejestracji pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W art. 77 ust. 4 pkt 2 ww. ustawy zawarto upoważnienie dla ministra właściwego do spraw transportu do określenia w drodze rozporządzenia, wysokość opłat za kartę pojazdu.

W przypadku pojazdów stanowiących przedmiot rozpoznania w niniejszej sprawie opłata została pobrana na podstawie rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 4 marca 2002 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. Nr 18, poz. 177). Zgodnie z § 1 ust. 1 tego rozporządzenia za wydanie karty pojazdu przy pierwszej rejestracji pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej organ rejestrujący, z zastrzeżeniem ust. 2, pobiera opłatę w wysokości 500,00 zł. Natomiast zgodnie z § 2 ust. 2 tego rozporządzenia za wydanie karty pojazdu dla pojazdu niedopuszczonego do ruchu lub dopuszczonego do ruchu czasowo albo warunkowo w państwie pochodzenia organ rejestrujący pobiera opłatę w wysokości 1.000,00 zł. Z kolei w przypadku pozostałych 24 pojazdów będących przedmiotem wniosku skarżącej z 12 grudnia 2018 r. opłata została pobrana na podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. Nr 137, poz. 1310). W myśl § 1 ust. 1 ww. rozporządzenia za wydanie karty pojazdu przy pierwszej rejestracji pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej organ rejestrujący pobiera opłatę w wysokości 500 zł. Rozróżnienie to ma istotne znaczenie bowiem Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 17 stycznia 2006 r. sygn. akt U 6/04 orzekł o niezgodności § 1 ust. 1 rozporządzenia z dnia 28 lipca 2003 r. z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 Prawa o ruchu drogowym i art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji. Równocześnie Trybunał odroczył termin utraty mocy obowiązującej zakwestionowanego przepisu do dnia 1 maja 2006 r.

W ocenie Trybunału niezgodność § 1 ust. 1 rozporządzenia z dnia 28 lipca 2003 r. ze wskazaną ustawą i Konstytucją wynikała z faktu, że zawyżenie (o wartość ponad kwotę 75 zł) wysokości opłaty za kartę pojazdu wykraczało poza zakres delegacji ustawowej, zawartej w art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 Prawa o ruchu drogowym. Wbrew dyspozycjom ustawodawcy, Minister Infrastruktury ustalił opłatę uwzględniając dodatkowo koszty innych zadań administracji publicznej, których ustawodawca nie przewidział. Tym samym, w ocenie Trybunału, należało uznać kwestionowany przepis rozporządzenia za niezgodny z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP, który nakazuje wydawanie rozporządzeń w celu wykonania ustaw i wyklucza przejmowanie przez organ wydający akt wykonawczy uprawnień ustawodawcy. Trybunał Konstytucyjny stwierdził też niezgodność spornej regulacji z art. 217 Konstytucji RP, ponieważ ustanowiona w niej opłata stanowi - ze względu na niewspółmierność do rzeczywistych kosztów świadczonej usługi - daninę publiczną o charakterze podatkowym, a ta materia zastrzeżona jest do regulacji ustawowej. Kierując się treścią powyższego rozstrzygnięcia organ uznał za zasadny wniosek strony skarżącej w odniesieniu do 24 pojazdów wskazanych w pozycjach 6,8,10-13,18,19,23-38 wniosku z 12 grudnia 2018 roku.

W ocenie sądu rozpoznającego sprawę niniejszą wprawdzie wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie odnosił się bezpośrednio do oceny konstytucyjności rozporządzenia z 4 marca 2002 r. jednak rozważania Trybunału należy w całości odnieść również do tego rozporządzenia, gdyż jedyne różnice pomiędzy rozporządzeniem z 2003 r., a rozporządzeniem z 2002 r. dotyczą wysokości opłaty za wydanie karty pojazdu. Zmianie nie uległa natomiast podstawa prawna do wydania rozporządzenia, ani jej zakres. Fakt, że rozporządzenie z dnia 4 marca 2002 r. nie było dotychczas przedmiotem oceny Trybunału Konstytucyjnego, nie stanowi przeszkody do dokonania przez sąd samodzielnej oceny zgodności tego rozporządzenia z ustawą Prawo o ruchu drogowym oraz Konstytucją. Sąd ma bowiem możliwość dokonania samodzielnych ocen i w konsekwencji odmowy zastosowania przepisu rozporządzenia, który w jego ocenie jest niezgodny z ustawą lub Konstytucją (por. uchwała NSA z 22 maja 2000 r., sygn. akt OPS 3/00, wyrok NSA z 16 stycznia 2006 r., sygn. akt I OPS 4/05, wyrok NSA z 9 grudnia 2009 r., sygn. akt I OSK 773/09; dostępne w CBOSA). Zgodnie bowiem z art. 178 ust. 1 Konstytucji, sędziowie w sprawowaniu swojego urzędu są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji oraz ustawom. Z art. 178 Konstytucji wywodzi się samodzielność sądów, w tym sądownictwa administracyjnego, w ocenie konstytucyjności aktów wykonawczych, bowiem zgodnie z tym przepisem sędziowie w sprawowaniu swojego urzędu są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji oraz ustawom. Zarówno w doktrynie, jak i orzecznictwie istnieje zgodność poglądów o uprawnieniu do takiej kontroli stosowania prawa (zob. uchwała NSA z dnia 30 października 2000 r. w sprawie sygn. akt OPK 13/00, ONSA z 2001/2/63 oraz wyrok składu siedmiu sędziów NSA z dnia 16 stycznia 2006 r. w sprawie sygn. akt l OPS 4/05, ONSAiWSA 2006/2/ 39). To uprawnienie sądów nie pozostaje w kolizji z rolą Trybunału Konstytucyjnego. W przypadku stwierdzenia niezgodności przepisów rozporządzenia z Konstytucją i ustawą różnica polega na tym, że orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego stwierdzające niezgodność wywołuje ten skutek, że zakwestionowane przepisy tracą moc z chwilą wskazaną przez Trybunał, podczas gdy stwierdzenie takiej niezgodności przez sąd administracyjny jest podstawą do odmowy zastosowania zakwestionowanego przepisu w toku rozpoznawania określonej sprawy, pomimo że formalnie przepis ten pozostaje w systemie prawnym (zob. wyrok NSA z dnia 24 lutego 2009 r. w sprawie sygn. akt l OSK 418/08, SIP Lex nr 518241). Tym samym określenie przez Trybunał innego, niż wynikającego z podstawowej reguły walidacyjnej, momentu utraty mocy obowiązującej przepisu wykonawczego nie wiąże sądu administracyjnego (patrz: J. Trzciński, Glosa do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 23 października 2007 r. w sprawie sygn. akt P 10/07, ZNSA 2008/1; także J. Trzciński, R. Hauser: Prawotwórcze znaczenie orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Warszawa 2008, s. 70 i 85; wyroki NSA: z dnia 26 maja 2009 r. w sprawie sygn. akt II OSK 290/09, SIP Lex nr 505239; z dnia 21 maja 2009 r. w sprawie sygn. akt II OSK 179/09, SIP Lex nr 507638, z dnia 5 maja 2009 r. w sprawie sygn. akt II OSK 71/09, SIP LEX nr 507812; z dnia 6 lutego 2008 r. w sprawie sygn. akt II OSK 1745/07, SIP LEX nr 357511, z dnia 29 kwietnia 2011 r. w sprawie sygn. akt I OSK 1070/10, SIP Lex nr 1080864). Z tego powodu bez znaczenia dla oceny legalności działania organu pozostaje w ocenie sądu odroczenie przez Trybunał Konstytucyjny utraty mocy obowiązywania przepisu § 1 ust. 1 rozporządzenia z dnia 28 lipca 2003 r.

Oceniając zgodność z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej oraz ustawą Prawo o ruchu drogowym przepisu § 1 ust. 2 rozporządzenia z dnia 4 marca 2002 r. sąd stwierdza, że jest on niezgodny z art. 217 i art. 92 ust. 1 Konstytucji RP oraz z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, bowiem wykracza poza zakres upoważnienia ustawowego i wprowadza w istocie formę daniny publicznej, w sposób sprzeczny z nakazem ustawowego nakładania podatków i danin publicznych. Jak wskazano wyżej – w tym zakresie do rozporządzenia z dnia 4 marca 2002 r. znajdują w pełni zastosowanie argumenty podniesione przez Trybunał Konstytucyjny przy ocenie rozporządzenia z dnia 28 lipca 2003 r. Wobec tego stwierdzić należy, że ustalona w § 1 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia z dnia 4 marca 2002 r. wysokość opłaty za wydanie karty pojazdu jest zbyt wysoka i nie odpowiada faktycznym kosztom świadczonej usługi (por. wyroki NSA z dnia 19 grudnia 2012 r. sygn. akt I OSK 2091/12, z dnia 11 kwietnia 2017 r. sygn. akt I OSK 1904/15 oraz z dnia 16 lutego 2018 r. sygn. akt I OSK 759/16; http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Pogląd sądu o konieczności pominięcia w sprawie § 1 ust. 1 i 2 rozporządzenia z 2002 r. jako przepisów wykraczających poza obszar regulacji ustawowej, wzmacnia także sprzeczność powyższej regulacji z art. 90 TWE, a obecnie art.110 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej na którą w wskazał ETS w postanowieniu z dnia 10 grudnia 2007 r. wydanym w trybie prejudycjalnym w sprawie C-134/07 Piotr Kawala. v. Gmina Miasta Jaworzna (Lex nr 354541). W rozstrzygnięciu tym ETS orzekł, że sporna opłata objęta jest zakazem z art. 90 akapit 1 TWE, co należy interpretować w ten sposób, że przepis ten sprzeciwia się opłacie takiej, jak przewidziana w § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r., która to opłata jest nakładana w związku z pierwszą rejestracją używanego pojazdu samochodowego przywiezionego z innego państwa członkowskiego, lecz nie jest nakładana w związku z nabyciem w Polsce używanego pojazdu samochodowego, jeżeli jest on tam już zarejestrowany (por. wyrok WSA w Warszawie z 29 czerwca 2015 r. sygn. akt VII SA/WA 2359/14, dostępny w CBOSA).

Skutkiem zajętego przez sąd stanowiska odnośnie niekonstytucyjności § 1 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia z dnia 4 marca 2002 r. jest odmowa zastosowania tych przepisów przez sąd w niniejszej sprawie. Odmowa zastosowania § 1 ust. 1 i 2 rozporządzenia z 2002 r oznacza zaś, iż czynność organu polegająca na odmowie zwrotu skarżącej części opłaty za wydanie kart pojazdów wskazanych w punkcie 1 wyroku, w wysokości przekraczającej koszty jej wytworzenia, jest nieskuteczna, bo nie znajduje oparcia w przepisach prawa. Skutkiem tego jest stwierdzenie bezskuteczności zaskarżonej czynności w części, na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a.

Powyższe uzasadnia obowiązek organu, który pobrał opłatę, zwrotu skarżącej różnicy pomiędzy opłatą pobraną, a należną z uwzględnieniem wytycznych zawartych w art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 Prawa o ruchu drogowy. Pomocnym w zakresie ustalenia wysokości kwoty podlegającej zwrotowi jest przepis § 1 ust. 1 obecnie obowiązującego rozporządzenia Ministra Transportu i Budownictwa z dnia 28 marca 2006 r. (Dz. U. Nr 59, poz. 421), zgodnie z którym opłata za kartę pojazdu wynosi 75 zł. Zatem różnica pomiędzy kwotą 1000 zł (opłatą uiszczoną przez skarżącą za karty pojazdów nr rej. [...], [...], [...], [...]) oraz kwota 500 zł (opłatą uiszczoną za karty pojazdów nr rej. [...], [...], [...], [...], [...], [...]), a kwotą 75 zł (opłatą pobieraną na podstawie rozporządzenia z 2006r.) stanowić będzie kwotę podlegającą zwrotowi. Skoro żądanie zwrotu opłaty dotyczy obowiązku wynikającego z przepisów prawa, to w sytuacji stwierdzenia bezskuteczności czynności, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4 .p.p.s.a. możliwe jest uznanie tego obowiązku w wyroku na podstawie art. 146 § 2 p.p.s.a. Wobec powyższego sąd uwzględnił złożony przez skarżącą wniosek o zawarcie w wyroku takiego obowiązku. Ponieważ uprawnienie skarżącej do zwrotu opłaty ponad kwotę wynikające z przepisów prawa (ustawy) ma charakter bezpośredni, a nie podlegało ono konkretyzacji w formie indywidualnego aktu prawnego, zachodziła potrzeba uznania obowiązku organu do zwrotu opłaty za karty pojazdów wskazane w punkcie 1 wyroku w treści niniejszego orzeczenia. Sąd podzielił w tym zakresie stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyrokach z dnia 17 lutego 2010 r., sygn. akt I OSK 590/09 i I OSK 589/09 (dostępne w CBOSA).

W odniesieniu do opłat za wydanie kart pojazdów samochodów marki Volvo nr rej. [...] oraz Scania [...] wskazać należy, że podmiot wnioskujący o zwrot nadpłaconej kwoty za wydanie karty pojazdu winien wykazać, nie tylko, że została wydana karta pojazdu ale również, że opłata z tytułu wydania karty pojazdu została przez niego uiszczona. Pogląd powyższy uznać należy za utrwalony w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyrok WSA w Lublinie z 28 kwietnia 2015 r. w sprawie sygn.. akt III SA/Lu 1072/14, wyrok WSA w Szczecinie z 20 marca 2012 r. sygn.. akt II SA/Sz 71/12, wyrok WSA we Wrocławiu z 15 stycznia 2014r. w sprawie sygn. akt III SA/Wr 698/13, wyrok WSA w Szczecinie z 17 kwietnia 2019 r. sygn. akt II SA/Sz 129/19 dostępne w CBOSA). W 10 przypadkach w toku postępowania wykazano, że opłata za kartę pojazdu została wniesiona w wysokości wskazanej w rozporządzeniu z 2002 r. natomiast w odniesieniu do pojazdów Volvo nr rej. [...] oraz Scania [...] dowodów na okoliczność uiszczenia przez stronę opłaty brak. Potwierdzeń dokonania przez skarżącą stosownej opłaty brak w aktach będących w posiadaniu organu nie przedstawiła ich także strona skarżąca. Należy zgodzić się z argumentacją organu zaprezentowaną w odpowiedzi na skargę, że okoliczności uiszczenia przez skarżącą opłaty nie można żadną miarą wywieść z faktu zarejestrowania spornych pojazdów ani zaświadczenia z 26 października 2018 r. o pierwszej rejestracji na terenie RP. Wskazany brak dowodowy nabiera tym bardziej istotnego znaczenia, że w swoim wniosku strona zawarła żądanie zwrotu opłaty za kartę pojazdu marki VOLVO nr rej. [...], za który opłatę, jak ustalił organ wniósł inny podmiot. Zatem w odniesieniu do tych 2 pojazdów, w stosunku do których skarżąca nie wykazała, że opłata została przez nią uiszczona sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 p.p.s.a.

W tym stanie rzeczy sąd na podstawie 146 § 1 p.p.s.a. orzekł o bezskuteczności zaskarżonej czynności w części wskazanej w pkt 1 wyroku. Na podstawie art. 146 § 2 p.p.s.a. sąd uznał obowiązek Prezydenta Miasta Ł. do zwrotu części opłaty za wydanie kart pojazdów w zakresie wskazanym w pkt 2 wyroku.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. Na zasądzone koszty składa się kwota należnego wpisu od skargi (200 zł), opłaty skarbowej od pełnomocnictwa (17 zł) oraz wynagrodzenia adwokata (480 zł), ustalone jako stawka minimalna na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r. poz. 1800). Orzekając o kosztach postępowania sąd miał uwadze, że odmowa zwrotu opłaty uiszczonej za wydanie kart 12 pojazdów nastąpiła jednym aktem prezydenta z 29 stycznia 2019 roku Zasadnym było więc wniesienie na ten akt jednej skargi. W ocenie sądu wniesienie 12 skarg na jeden akt miało na celu zwiększenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego (por. postanowienie NSA z dnia 28 stycznia 2016 r. sygn. akt I OZ 48/16 dostępne w CBOSA). Stąd też sąd uznał, że zasadnym było zasądzenie zwrotu kosztów postępowania odpowiadających kwocie jednego wpisu od skargi, jednej opłaty skarbowej od pełnomocnictwa oraz kosztów zastępstwa procesowego w jednej sprawie. Z tych samych powodów sąd na podstawie art. 225 p.p.s.a. orzekł o zwrocie nadpłaconego wpisu w kwocie 1000 zł.

EC