Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 165/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2009-04-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6071 Trwały zarząd nieruchomościami
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji w części
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a, art. 152
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 82, art. 83
journal: Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Rosińska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka Protokolant Asystent sędziego Agnieszka Gortych-Ratajczyk po rozpoznaniu w dniu 1 kwietnia 2009 r. na rozprawie sprawy ze skargi Sądu Okręgowego w Ł. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ustalenia opłaty za trwały zarząd nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa 1. uchyla zaskarżoną decyzję w zakresie rozstrzygnięcia dotyczącego opłaty rocznej z tytułu trwałego zarządu oraz decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] znak [...] w punkcie III i IV; 2. zasądza od Wojewody [...] na rzecz Sądu Okręgowego w Ł. kwotę 792,90 (siedemset dziewięćdziesiąt dwa 90/100) złote tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 3. stwierdza, że zaskarżona decyzja w zakresie określonym w pkt 1 wyroku nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 4. zwraca Sądowi Okręgowemu w Ł. z funduszu Skarbu Państwa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi kwotę 97,10 (dziewięćdziesiąt siedem 10/100) złotych tytułem nadpłaconego wpisu sądowego, zaksięgowaną w dniu [...] pod pozycją [...]. LS


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...], nr [...], wydaną na podstawie art. 45, art. 82 ust. 1 i 2 i art. 83 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. – Dz.U. z 2004r., nr 261, poz. 2603 ze zm.), Prezydent Miasta Ł. orzekł o oddaniu Sądowi Okręgowemu w Ł. w trwały zarząd na czas nieoznaczony nieruchomości, stanowiącej własność Skarbu Państwa, położonej w Ł. przy ul. A 7, obręb [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka o numerze [...] i powierzchni 0,0788 ha, uregulowanej w księdze wieczystej [...], zabudowanej czterokondygnacyjnym budynkiem frontowym, parterowym budynkiem lewej oficyny i parterowym budynkiem prawej oficyny, w celu realizacji celów statutowych, z przeznaczeniem na siedzibę Rodzinnego Ośrodka Diagnostyczno-Konsultacyjnego Sądu Okręgowego w Ł.. Ustalił cenę tejże nieruchomości w wysokości [...] ([...]) zł. Wskazał, iż opłata roczna, w wysokości 0.3 % ceny nieruchomości, co stanowi kwotę [...] zł ([...]), z tytułu trwałego zarządu winna być uiszczana, poczynając od dnia 1 stycznia 2009r., na wskazany rachunek bankowy w terminie do dnia 31 marca każdego roku z góry za dany rok bez dodatkowego wezwania do zapłaty, a zwłoka w jej uiszczaniu spowoduje naliczenie ustawowych odsetek. Natomiast opłata roczna za 2008r., w kwocie [...] ([...]), za każdy dzień – proporcjonalnie do wykorzystania w tym roku trwałego zarządu, winna być wniesiona na ten sam rachunek bankowy w terminie 30 dni od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji. W uzasadnieniu organ pierwszej instancji przytoczył treść art. 43 ust. 1, art. 67 ust. 1 i 3, art. 82 ust. 1, art. 83 ust. 2, podniósł, iż w celu określenia wartości przedmiotowej nieruchomości, został wykonany operat szacunkowy, przez rzeczoznawcę majątkowego, posiadającego uprawnienia w zakresie szacowania nieruchomości, nadane przez Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa. Oszacowania wartości rynkowej nieruchomości dokonano według jej stanu na dzień wyceny, czyli 8 maja 2008r. Z operatu wynika, że wartość nieruchomości wynosi [...] zł. W tej samej wysokości została ustalona jej cena. Wskazał, że nieruchomość zostaje oddana w trwały zarząd na siedzibę Rodzinnego Ośrodka Diagnostyczno – Konsultacyjnego Sądu Okręgowego w Ł., do którego zadań, w myśl § 14 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 sierpnia 2001r. w sprawie organizacji i zakresu działania rodzinnych ośrodków diagnostyczno- konsultacyjnych (Dz. U. Nr 97 poz. 1063) należy m. in. przeprowadzanie badań psychologicznych, pedagogicznych lub lekarskich oraz wydawanie na ich podstawie opinii na zlecenie sądu lub prokuratora. Wobec tego zgodnie z art. 83 ust. 2 pkt 2, ustalono stawkę opłaty rocznej w wysokości 0.3 % ceny nieruchomości, czyli [...], uznając, że Rodzinny Ośrodek Diagnostyczno – Konsultacyjny, realizuje zadania mieszczące się w zakresie działalności charytatywnej, opiekuńczej, kulturalnej, leczniczej, oświatowej, naukowej, badawczo rozwojowej oraz wychowawczej. Opłata roczna za 2008 rok w wysokości [...] za każdy dzień wykorzystanego trwałego zarządu została ustalona jako 1/366 opłaty rocznej naliczonej według stawki 0.3 %.

W odwołaniu od tej decyzji Sąd Okręgowy w Ł. wniósł o zmianę wysokości opłaty z tytułu trwałego zarządu ustanowionego na przedmiotowej nieruchomości, powołując się na art. 83 ust 1 i 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami w związku z § 1 pkt 1 lit. j rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 sierpnia 2004r. w sprawie określenia rodzajów nieruchomości uznawanych za niezbędne na cele obronności i bezpieczeństwa państwa (Dz.U. Nr 207.2107). W myśl przywołanych aktów prawnych, opłata roczna za ustanowienie trwałego zarządu dla nieruchomości przeznaczonej na siedzibę Sądu Okręgowego w Ł. – Rodzinnego Ośrodka Diagnostyczno – Konsultacyjnego, winna wynosić 0.1 % wartości tej nieruchomości.

Decyzją z dnia [...], nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), Wojewoda [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W jej uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, iż siedziba ośrodka, z uwagi na zakres jego działalności, nie mieści się w zamkniętym katalogu nieruchomości wykorzystywanych na cele obronności i bezpieczeństwa państwa, zawartym w § 1 wymienionego wcześniej rozporządzenia Rady Ministrów. Powołał się na treść § 2 i § 4 powołanego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości, podnosząc iż rodzinny ośrodek diagnostyczno – konsultacyjny działa przy sądzie okręgowym, a obszarem działania ośrodka jest obszar właściwości sądu okręgowego, przy którym został utworzony. Ponadto w § 13 tegoż rozporządzenia określono, że ośrodek prowadzi działalność w zakresie diagnozy, poradnictwa i opieki specjalistycznej w sprawach nieletnich oraz w zakresie przeciwdziałania i zapobiegania demoralizacji, zaś stosownie do § 14 do zadań ośrodka należy : przeprowadzanie badań psychologicznych, pedagogicznych lub lekarskich oraz wydawanie na ich podstawie opinii na zlecenie sądu lub prokuratora, prowadzenie mediacji w sprawach nieletnich i sprawach rodzinnych na zlecenie sądu, sprawowanie opieki specjalistycznej nad nieletnimi skierowanymi przez sąd, prowadzenie poradnictwa specjalistycznego dla nieletnich, ich rodzin oraz rodzin zagrożonych demoralizacją, na zlecenie sądu, współdziałanie z placówkami wykonującymi orzeczenia sądu, instytucjami i organizacjami zajmującymi się problematyką ochrony i umacniania rodziny. Zatem wskazany zakres działalności ośrodka mieści się w katalogu działalności opiekuńczej, leczniczej oraz wychowawczej, dla którego, w myśl art. 83 ust. 2 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, ustala się opłatę z tytułu trwałego zarządu w wysokości 0,3 % ustalonej ceny nieruchomości. Organ odwoławczy stwierdził również, iż rodzinne ośrodki diagnostyczno – konsultacyjne posiadają oddzielną od sądów strukturę organizacyjną, o czym świadczy treść art. 84 § 1 i 2 ustawy z dnia 26 października 1982r. o postępowaniu w sprawach nieletnich (tekst jedn. Dz. U. z 2002 Nr 11poz. 109 ze zm.) oraz § 5 i 7 cytowanego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości.

W skardze, do Wojewódzkiego Sądu administracyjnego w Łodzi, Sąd Okręgowy w Ł. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta Ł.. Zarzucił naruszenie art. 83 ust. 2 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, art. 83 ust. 2 pkt 1 tejże ustawy w związku z § 1 ust.1 lit. j lub ewentualnie § 1 ust. 1 lit. c rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie określenia rodzajów nieruchomości uznawanych za niezbędne na cele obronności i bezpieczeństwa państwa. Zdaniem strony organy błędnie przyjęły, że stawka opłaty rocznej od trwałego zarządu sprawowanego przez Sąd Okręgowy w Ł. nad przedmiotową nieruchomością winna wynosić 0,3 % ceny nieruchomości. Powinna stanowić 0,1 % tej ceny, bowiem taka stawka opłaty rocznej od trwałego zarządu jest ustalana, jeśli nieruchomość została przekazana w trwały zarząd na cele obronności i bezpieczeństwa państwa, w tym ochrony przeciwpożarowej. Skarżący wskazał, że RODK wykonuje ściśle określone czynności wyłącznie na zlecenie organów wymiaru sprawiedliwości w ramach prowadzonych postępowań sądowych lub w związku w tymi postępowaniami. Nie wykonuje żadnych czynności na zasadach komercyjnych, czy też na rzecz innych organów i instytucji. Jego działalność podporządkowana jest sprawowaniu wymiaru sprawiedliwości, a sam ośrodek wchodzi w skład struktury Sądu Okręgowego. Przedmiotowa nieruchomość została przekazana Sądowi Okręgowemu w celu realizacji celów statutowych, czyli sprawowania wymiaru sprawiedliwości, a nie prowadzenia działalności opiekuńczej, leczniczej czy wychowawczej w rozumieniu art. 83 ust. 2 pkt 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie w zakresie rozstrzygnięcia dotyczącego wysokości opłaty rocznej z tytułu trwałego zarządu.

W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych (...), przy czym – zgodnie z § 2 tego artykułu – kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonej decyzji ostatecznej lub w postanowieniu z punktu widzenia zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i zastosowania przepisów prawa materialnego właściwego na czas wydania decyzji lub postanowienia.

Uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia następuje wówczas, gdy sąd stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy - art. 145 §1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.); naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).

Zgodnie z art. 134 § 1 powołanej ustawy sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Bada więc zaskarżone orzeczenie pod kątem wszelkich naruszeń prawa, a nie tylko tych wskazanych w skardze.

W myśl natomiast art. 135 ustawy sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach danej sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to konieczne dla końcowego jej załatwienia.

Rozpoznając sprawę w tak zakreślonej kognicji Sąd stwierdził, że zaskarżona oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Istotą sporu w rozpatrywanej sprawie jest kwestia prawidłowości zastosowania przez organy administracji wysokości stawki opłaty rocznej z tytułu trwałego zarządu ustanowionego na przedmiotowej nieruchomości.

Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięć organów administracji stanowiły przepisy – art. 82 i art. 83 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. – Dz.U. z 2004., nr 261, poz. 2603 ze zm.).

Stosownie do art. 82 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami za nieruchomość oddaną w trwały zarząd pobiera się opłaty roczne. Zaś w myśl art. 83 opłaty z tytułu trwałego zarządu ustala się według stawki procentowej od ceny nieruchomości, ustalonej na podstawie jej wartości. Wysokość stawek procentowych opłat rocznych z tytułu trwałego zarządu jest uzależniona od celu, na jaki nieruchomość została oddana i wynosi 0,1% za nieruchomości oddane na cele obronności i bezpieczeństwa państwa.

Katalog takich nieruchomości zawarty jest w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 24 sierpnia 2004r. w sprawie określenia rodzajów nieruchomości uznawanych za niezbędne na cele obronności i bezpieczeństwa państwa (Dz. U. Nr 207, poz. 2107). W § 1 ust. 1 lit. j tegoż rozporządzenia uznane za niezbędne na cele obronności państwa zostały nieruchomości wykorzystywane na siedziby sądów, prokuratur oraz zakładów poprawczych. Należy podzielić argumentację strony skarżącej, iż brak jest legalnej definicji "siedziby sądu", zatem pojęcie to w przedmiotowej sprawie obejmuje wszystkie nieruchomości wykorzystywane przez sąd w celu sprawowania wymiaru sprawiedliwości.

Organizację i zakres działania rodzinnych ośrodków diagnostyczno – konsultacyjnych reguluje rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 sierpnia 2001r. (Dz.U. Nr 97, poz. 1063). Zgodnie z § 2 tego rozporządzenia ośrodek działa przy sądzie okręgowym, stosownie do § 4 obszarem działania ośrodka jest obszar właściwości sądu okręgowego, przy którym ośrodek został utworzony. W § 6 czytamy, że prezes sądu okręgowego, powierzając stanowisko kierownika ośrodka, zawiera z nim umowę o pracę na czas nieokreślony. Stosownie do § 14 do zadań ośrodka należy przeprowadzanie badań psychologicznych, pedagogicznych lub lekarskich oraz wydawanie na ich podstawie opinii na zlecenie sądu lub prokuratora, prowadzenie mediacji w sprawach nieletnich i sprawach rodzinnych na zlecenie sądu, sprawowanie opieki specjalistycznej nad nieletnimi skierowanymi przez sąd, prowadzenie poradnictwa specjalistycznego dla nieletnich, ich rodzin oraz rodzin zagrożonych demoralizacją, na zlecenie sądu, współdziałanie z placówkami wykonującymi orzeczenia sądu, instytucjami i organizacjami zajmującymi się problematyką ochrony i umacniania rodziny.

Zdaniem Sądu sam fakt, iż zgodnie z art. 84 § 1 ustawy z dnia 26 października 1982r. o postępowaniu w sprawach nieletnich (Dz. U. z 2002r. Nr 11, poz. 109 ze zm.), zwierzchni nadzór nad rodzinnymi ośrodkami diagnostyczno – konsultacyjnymi sprawuje Minister Sprawiedliwości, a ośrodkiem kieruje kierownik, który organizuje i kontroluje pracę pracowników ośrodka, bezpośrednio uczestniczy w realizacji zadań diagnostyczno opiniodawczych, poradnictwie i konsultacjach zgodnie z posiadaną specjalizacją zawodową, nie wskazuje na odrębną, od sądu okręgowego, organizację ośrodka. Natomiast treść § 7 ust. 2 pkt 3, stanowiącego, iż kierownik w szczególności dysponuje środkami finansowymi wydzielonymi z funduszu sądu okręgowego, określonymi w planie finansowym ośrodka świadczy o jedności organizacyjno – finansowej sądu okręgowego i ośrodka, a nie odwrotnie. Podobnie organy administracji, nie wykazały jednoznacznie, że prowadzona, przez Rodzinny Ośrodek Diagnostyczno – Konsultacyjny, działalność mieści się w katalogu działalności opiekuńczej, leczniczej oraz wychowawczej, dla której art. 83 ust. 2 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami przewidują stawkę procentową opłaty rocznej z tytułu trwałego zarządu w wysokości 0,3 % od ceny nieruchomości, ustalonej na podstawie jej wartości.

W rozpatrywanej sprawie nie budzi wątpliwości, że nieruchomość została oddana w trwały zarząd Sądowi Okręgowemu w Ł. w celu realizacji celów statutowych, z przeznaczeniem na siedzibę Rodzinnego Ośrodka Diagnostyczno Konsultacyjnego Sądu Okręgowego w Ł..

Stosownie do art. 1 § 1 ustawy z dnia 12 września 2001r. – o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. Nr. 98, poz. 1070 ze zm.) sądami powszechnymi są sądy rejonowe, sądy okręgowe oraz sądy apelacyjne, a w myśl § 2 sądy powszechne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie nienależącym do sądów administracyjnych, sądów wojskowych oraz Sądu Najwyższego. Wobec powyższego przedmiotowa nieruchomość została przekazana Sądowi Okręgowemu Ł. w celu sprawowania wymiaru sprawiedliwości, a nie prowadzenia działalności opiekuńczej, leczniczej czy wychowawczej.

Jak trafnie wskazał skarżący, Rodzinny Ośrodek Diagnostyczno – Konsultacyjny nie wykonuje żadnych czynności na zasadach komercyjnych, czy też na rzecz innych organów.

Podstawowy zakres działalności Ośrodka obejmuje wszak opinie wydawane wyłącznie za zlecenie sądów w obszarze działalności Sądu Okręgowego w Ł. oraz prokuratur Prokuratury Okręgowej w Ł..

W tym stanie rzeczy, organ winien ustalić stawkę opłaty z tytułu trwałego zarządu przewidzianą w art. 83 ust. 2 pkt 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Na marginesie należy wskazać, iż nie bez racji podniósł również skarżący, że stawka ta miałaby zastosowanie także w przypadku zaliczenia przedmiotowej nieruchomości do wymienionych w § 1 ust. 1 lit. c rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 sierpnia 2004r. w sprawie określenia rodzajów nieruchomości uznawanych za niezbędne na cele obronności i bezpieczeństwa państwa. Ośrodek spełnia, bowiem funkcję usługową na rzecz Sądu Okręgowego w Ł., zaś część tej nieruchomości wykorzystywana jest także na potrzeby archiwum tego sądu.

Z przytoczonych powyżej względów, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w związku z art. 135 p.p.s.a., Sąd orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...].

O zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 1, zaś o zwrocie na rzecz skarżącego nadpłaconego wpisu orzeczono na podstawie art. 225 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

W oparciu o art. 152 powołanej ustawy Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja w zakresie określonym w pkt 1 nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku.