Wyrok NSA, sygn. akt II FSK 2609/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2012-06-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 33 pkt 6
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Krzysztof Winiarski (sprawozdawca), Sędzia NSA Jacek Brolik, Sędzia WSA del. Anna Sokołowska, Protokolant Justyna Nawrocka, po rozpoznaniu w dniu 27 czerwca 2012 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej M. F. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 12 sierpnia 2010 r. sygn. akt I SA/Po 429/10 w sprawie ze skargi M. F. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia 1 kwietnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uwzględnienia zarzutów wniesionych na postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu, 2) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w P. na rzecz M. F. kwotę 280 (dwieście osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 12 sierpnia 2010 t., sygn. akt I SA/Po 429/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę M.F. (dalej: "Strona" lub "Skarżący") na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w P., z dnia 1 kwietnia 2010 r. w przedmiocie odmowy uwzględnienia zarzutów wniesionych na postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego.

Sąd pierwszej instancji oparł rozstrzygnięcie na następującym stanie faktycznym sprawy:

Naczelnik Urzędu Skarbowego w G., wszczął przeciwko M.F., postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] wystawionego przez G., (dalej: "wierzyciel") i obejmującego należności z tytułu kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia w kwocie 46.200 zł. należności głównej. Podstawę wystawienia tytułu wykonawczego stanowiła decyzja w/w organu nr [...] z dnia 5 października 2004r. Organ egzekucyjny zawiadomieniem z dnia 9 grudnia 2009 r. dokonał zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem.

Odpis tytułu wykonawczego wraz z zawiadomieniem o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego zobowiązany odebrał w dniu 15 grudnia 2009 r.

Dwoma odrębnymi pismami z dnia 18 grudnia 2009 r. zobowiązany wniósł do organu egzekucyjnego zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne, natomiast do organu nadzoru, za pośrednictwem organu egzekucyjnego skargę na czynności organu egzekucyjnego.

W zarzutach zobowiązany podniósł:

– przedawnienie obowiązku uiszczenia kary pieniężnej,

– brak wymagalności obowiązku,

– niedopuszczalność zastosowanego środka egzekucyjnego,

– niespełnienie przez tytuł wykonawczy wymogów określonych w art. 27 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w G., stosownie do art. 34 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wniesione zarzuty skierował do wierzyciela – G., celem zajęcia stanowiska w sprawie.

Postanowieniem z dnia 8 stycznia 2010 r. wierzyciel – G.- nie uznając zarzutów za uzasadnione wniósł o ich oddalenie. Wskazał, iż w kwestii przedawnienia, wskazany przez zobowiązanego art. 40d ust. 3 ustawy z dnia 21 marca 1985r. o drogach publicznych obowiązuje dopiero od dnia 4 października 2005r., podczas gdy stwierdzenie przejazdu pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia, czyli zdarzenie dające podstawę do naliczenia kary pieniężnej nastąpiło w dniu 1.10.2003r., a decyzja nakładająca tę karę została wydana w dniu 5 października 2004r.

W tym czasie nie obowiązywał zatem jeszcze art. 40d ust. 3 ustawy o drogach publicznych. Ponadto stwierdził, iż okres przedawnienia wynika z obowiązujących wówczas przepisów ustawy z dnia 26 listopada 1998r. o finansach publicznych oraz ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa. Traktując bowiem nałożoną karę pieniężną jako świadczenie publicznoprawne, przyjąć należało, że do tego rodzaju świadczeń obowiązuje pięcioletni okres przedawnienia, liczony od końca roku, w którym należało je uiścić. Nałożony na zobowiązanego obowiązek nie uległ jednak przedawnieniu z uwagi na zawieszenie biegu terminu przedawnienia (art.70 § 6 pkt 2 ustawy z dnia 29.08.1997r. Ordynacja podatkowa) na skutek wniesienia przez M. F. w dniu [...].12.2004r. skargi do sądu administracyjnego na decyzję [...] z dnia [...].12.2004r. utrzymującą w mocy decyzję, którą nałożono na M. F. karę pieniężną. Skarga ta została oddalona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 2 listopada 2005 r. Sygn. akt VI SA/Wa 27/05, następnie zaś wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 stycznia 2007 r. (sygn. akt I OSK 323/06)oddalono skargę kasacyjną na wyrok WSA w przedmiotowej sprawie. Ponadto na skutek zastosowania środka egzekucyjnego na podstawie art. 70 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa nastąpiło także przerwanie biegu przedawnienia, w związku z czym uznać należy, iż zarzut zobowiązanego w tym zakresie jest całkowicie bezzasadny.

Wierzyciel nie uwzględnił także pozostałych zarzutów zobowiązanego, uzasadniając powody tego stanowiska.

Powyższe postanowienie stanowiło ostateczne rozstrzygnięcie wierzyciela w administracyjnym toku instancji, w konsekwencji czego wydane zostało w dniu 1 marca 2010 r. postanowienie w sprawie zarzutów przez organ egzekucyjny - Naczelnika Urzędu Skargowego w G., który uznając się za związanego stanowiskiem wierzyciela, odmówił uwzględnienia wniesionych przez zobowiązanego zarzutów.

Utrzymując w mocy zaskarżone postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego, Dyrektor Izby Skarbowej w P., wyjaśnił, że prawomocne postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela wykluczało rozważanie zasadności zarzutów zgłoszonych na podstawie art. 33 pkt 1 i 2 cyt. ustawy, w pozostałym zakresie zaś organy egzekucyjne I i II instancji podzieliły stanowisko wierzyciela, uznając wniesione zarzuty za bezzasadne.

W skardze na powyższe postanowienie zobowiązany, żądając jego uchylenia, zarzucił:

1. przedawnienie obowiązku uiszczenia kary pieniężnej uległ przedawnieniu, gdyż upłynęło 5 lat od daty zdarzenia, które nastąpiło dnia 1 października 2003r., a ponadto do spłaty kary pieniężnej nie stosuje się art. 70 Ordynacji podatkowej,

2. brak wymagalności obowiązku, gdyż toczy się postępowanie w Ministerstwie Infrastruktury, bardzo przewlekle, przez okres 5 lat, a dotyczy umorzenia lub odroczenia płatności.

3. niedopuszczalność zastosowanego środka egzekucyjnego, albowiem w myśl art.13g ust. 12 ustawy o drogach publicznych, jeżeli kara pieniężna nie zostanie uiszczona to stosuje się odpowiednio przepisy działu II rozdziału 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji dotyczące egzekucji należności pieniężnych z ruchomości, tym samym niedopuszczalne zajęcie prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem. Skarżący podkreśla, iż wskazany przepis obowiązuje od dnia 24.11.2003r., zatem obowiązywał w momencie nałożenia kary.

4. brak spełnienia wymogów określonych w art. 27, a mianowicie narusza pkt 3, gdyż nie wskazuje podstawy prawnej obowiązku, którym nie może być załącznik, nadto narusza pkt 6, albowiem nie wskazuje prawidłowej podstawy prawnej prowadzenia egzekucji administracyjnej, którym jest art.13g ust. 12 ustawy o drogach publicznych, ponadto narusza pkt 11, gdyż w sposób nieprawidłowy wskazuje możliwe środki egzekucyjne do zastosowania w tej sprawie, skoro omawiany przepis przewiduje wyłącznie z ruchomości.

W ocenie Sądu pierwszej instancji wniesiona skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Sąd wyjaśnił, że instytucja prawna zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym pełni podobną rolę co odwołanie w podatkowym postępowaniu orzekającym. Tym co różni te dwa środki kontroli poczyń organów administracji publicznej są m.in. wąsko zakreślone podstawy zaskarżania (wniesienia zarzutów ) w postępowaniu egzekucyjnym i to, iż wniesienie przez zobowiązanego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego nie wstrzymuje czynności egzekucyjnych. Na etapie bowiem postępowania egzekucyjnego jako postępowania wykonawczego zaległych zobowiązań podatkowych powstałych z mocy prawa czy na skutek wydanych decyzji konstytutywnych - zgodnie z brzmieniem art. 29 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji z dnia 17 czerwca 1966 r. (Dz. U. z 2005 r., Nr 229, poz. 1954) - organ egzekucyjny nie ma uprawnień do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Natomiast zgodnie z brzmieniem art. 6 powyższej ustawy - jeżeli zobowiązany nie wykona ciążących na nim zobowiązań podatkowych, wierzyciel czyli G., musi podjąć czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych które pozwolą na stosunkowo szybkie uzyskanie należnych sum zaległych zobowiązań z tytułu nałożonych kar pieniężnych i nie będą powodowały dalszego wzrostu tego długu z tytułu wysokich odsetek od przeterminowanych zaległości . Organ egzekucyjny i wierzyciel zobowiązań publicznoprawnych nie może kierować się zatem własnym uznaniem czy wszczynać egzekucję, ale ciąży na nim taki obowiązek. Sąd podkreślił, że skoro skarżący na przestrzeni wielu lat nie regulował należnych zobowiązań publicznoprawnych, mimo doręczanych upomnień egzekucyjnych - to nie może zarzucać organowi egzekucyjnemu, iż ten wykonuje swe obowiązki wynikające z prawa powszechnie obowiązującego i nie dopuszcza do dalszego narastania zaległości z tytułu odsetek.

Sąd wskazał na niekonsekwencje w ocenie stanu prawnego dokonywane przez samego skarżącego. Przejawiają się one m.in. w tym, iż z jednej strony kwestionuje on na kolejnych etapach różnych postępowań administracyjnych i sądowoadministracyjnych przedawnienie nałożonych na niego kar pieniężnych z tytułu przejazdu pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia, z drugiej natomiast strony uznaje istnienie i wymagalność owych kar pieniężnych - domagając się kilkakrotnie umorzenia mu ich przez G., oraz Ministra Infrastruktury ( por. np. ostateczną decyzję Ministra Infrastruktury z dnia 2 października 2009 r. nr [...] czy decyzję G., z dnia 19 stycznia 2010 r., nr[...]. W dacie stwierdzenia przejazdu pojazdem normatywnym bez zezwolenia przez zobowiązanego, a więc w dniu 1 października 2003 r. obowiązywał art. 5 ust. 2 pkt. 1 ustawy z dnia 26 listopada 1998 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2003 r. Nr 15, poz. 148 ze zm.) oraz art. 2 § 2 w związku art. 70 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.), które przewidywały do tego rodzaju świadczeń publicznoprawnych pięcioletni okres przedawnienia, liczony od końca roku w którym należało owe kary pieniężne za przejazd pojazdem nienomatywnym uiścić. Ów termin pięcioletni uległ przedłużeniu.

Zdaniem Sądu zawieszeniu uległ bieg przedawnienia z uwagi na przewidzianą w Ordynacji podatkowe takową instytucję, (art. 70 § 6 pkt.2 Ordynacji podatkowej) wskutek wniesienia skargi przez M.F., na decyzję wymierzające karę pieniężną do sądu administracyjnego - skarga taka została wniesiona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w dniu 19 grudnia 2004 r. , a skarga kasacyjna zobowiązanego oddalona wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 stycznia 2007 r. I OSK 323/06). W tych wyrokach prawomocnych sądów administracyjnych przesądzono także kwestię stosowania przepisów intertemporalnych w związku z treścią art. 10 ustawy z dnia 14 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 2000, poz. 1953) wypowiadając się, iż w sprawie kary pieniężnej dotyczącej M.F., należy stosować przepisy poprzednie, dawne.

Według WSA w Poznaniu do przedawnienia wymierzonych kar pieniężnych z tytułu przejazdu pojazdem nienormatywnym nie doszło i z uwagi na treść art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej , iż bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym zobowiązany został zawiadomiony. Po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zastosowano środek egzekucyjny (z akt sprawy wynika, iż odpis tytułu wykonawczego wraz z zawiadomieniem o zajęciu rachunku bankowego w Banku [...] w R., dokonano w dniu 15 grudnia 2009 r.).

Za nieuzasadnione Sąd pierwszej instancji uznał również zarzuty skargi dotyczące niedopuszczalności zastosowanego środka egzekucyjnego w postaci zajęcia rachunku bankowego zobowiązanego przez organ egzekucyjny oraz wystawienia tytułu wykonawczego przez wierzyciela z naruszeniem art. 27 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zdaniem Sądu przepis ograniczający egzekucję nieiuszczonych kar pieniężnych za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia, jedynie do nieruchomości nie obowiązywał w dniu dokonania takowego czynu. Został on dopiero dodany kolejną nowelizacją ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w dniu 22 listopada 2003 r. (Dz. U. Nr 200, poz. 153). Podkreślono też, że w sferze prawa publicznego bardzo często stosuje się technikę legislacyjną polegającą na tym ,iż do ustawy dołączone są różnego rodzaju załączniki. Owe załączniki stanowią integralną część akt ustawodawczego i mają moc identyczną jak sama ustawa. Podstawa prawa obowiązku kary pieniężnej została zatem przez wierzyciela prawidłowo podana w wystawionym przez niego tytule wykonawczym poprzez powołanie się na załącznik do ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych ( Dz. U. z 2000 r., Nr 71, poz. 838).

M.F., reprezentowany przez pełnomocnika będącego adwokatem, wniósł skargę kasacyjną na ww. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, zaskarżając go w całości i zarzucając Sądowi pierwszej instancji:

1) naruszenie prawa materialnego, a mianowicie art. 5 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 26 listopada 1998 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2003 r. nr 15, poz. 148 ze zm.), art. 2 § 2 w związku z art. 70 § 6 pkt 2 i § 4 ustawy Ordynacja podatkowa, w brzmieniu obowiązującym na dzień 1 października 2003 r., przez ich niewłaściwe zastosowanie i brak zastosowania "art. 40d § 3" ustawy (zapewne o drogach publicznych – dopisek NSA);

2) naruszenie przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., w związku z art. 33 pkt 1, 2, 6 i 10 oraz art. 34 § 1, 2 i 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a także art. 141 § 4 p.p.s.a. przez brak ustosunkowania się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do zarzutów skargi w powyższym zakresie, a także art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a., przez niezawieszenie postępowania do czasu rozpatrzenia skargi na postanowienie wierzyciela z dnia 19 lutego 2010 r.

Przy tak sformułowanych zarzutach strona składająca skargę kasacyjną wniosła o:

1) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu;

2) zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący stwierdził, że zasadność zarzutu przedawnienia obowiązku jest uzasadniona, co miał potwierdzić m.in. Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 8 lipca 2010 r., sygn. akt V SA/Wa 690/10, w którym zaaprobował stanowisko organu, że w rozpatrywanym przypadku upływ terminu przedawnienia obowiązku uiszczenia kary nie znosi samej kary, lecz powoduje ustanie możliwości dochodzenia zapłaty tej kary przez zobowiązanego. Poza tym skarżący uważa, że w rozpatrywanym przypadku nie można stosować art. 70 ustawy Ordynacja podatkowa. Zdaniem strony skarżącej Sąd pierwszej instancji błędnie przyjął, że nie jest zasadny zarzut zastosowania środka egzekucyjnego. Podkreślono, że w myśl art. 13b ust. 12 ustawy o drogach publicznych, dla egzekwowania przedmiotowego obowiązku pieniężnego zastosowanie winny mieć przepisy ustawy egzekucyjnej dotyczące egzekucji z ruchomości, tymczasem organ egzekucyjny dokonał zajęcia rachunku bankowego zobowiązanego. Strona konsekwentnie podtrzymuje również zarzut, że tytuł wykonawczy nie spełnia warunków formalnych określonych w art. 27 ustawy egzekucyjnej (pkt 3 i 6), ponieważ nie wskazano w nim podstawy prawnej prowadzenia egzekucji administracyjnej.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Skarbowej w P., wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skargę kasacyjną należało uwzględnić, aczkolwiek rozpatrujący sprawę skład orzekający nie podzielił większości podniesionych w niej zarzutów.

Na wstępie zaznaczyć należy, że na podstawie art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 - dalej: p.p.s.a.) skargę kasacyjną można oprzeć na zarzucie naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie albo na zarzucie naruszenia przepisów o postępowaniu, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dla skutecznego podania należycie określonej podstawy kasacyjnej konieczne jest szczegółowe wskazanie naruszonego przez Sąd I instancji przepisu, uzasadnienie zarzutu jego obrazy, a w sytuacji oparcia skargi kasacyjnej na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. konieczne jest też wykazanie, że uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy (por. m.in. wyrok NSA z dnia 25 listopada 2011 r., sygn. akt II FSK 1045/10).

Przypomnieć też należy, że zgodnie z art. 183 § 1 zdanie 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny - poza przypadkami nieważności postępowania wymienionymi w art. 183 § 2 p.p.s.a. - rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Oznacza to związanie Sądu kasacyjnego podstawami zaskarżenia oraz zakresem tego zaskarżenia. W konsekwencji Sąd kasacyjny - rozstrzygając w granicach środka odwoławczego - nie jest uprawniony do uzupełniania lub poprawiania podstaw skargi kasacyjnej, czy też samodzielnego formułowania jej zarzutów.

W niniejszej sprawie autor skargi kasacyjnej powołał zarówno zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego (tj. art. 5 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 26 listopada 1998 r. o finansach publicznych, art. 2 § 2 w związku z art. 70 § 6 pkt 2 i § 4 Ordynacji podatkowej, w brzmieniu obowiązującym w dniu 1 października 2003 r., przez ich niewłaściwe zastosowanie, a także brak zastosowania art. 40d ust. 3 ustawy o drogach publicznych) oraz przepisów prawa procesowego. Uchybień proceduralnych strona skarżąca dopatruje w naruszeniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., co powiązała z art. 33 pkt 1, 2, 6 i 10, a także art. 34 § 1, 2 i 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz art. 141 § 4 p.p.s.a.

W ocenie strony skarżącej egzekwowany obowiązek przedawnił się (art. 33 pkt 1 ustawy o postępowaniu ) i nie jest wymagalny (art. 33 pkt 2 ustawy egzekucyjnej), co wiąże ona z zarzutem naruszenia art. 70 § 6 pkt w oraz § 4 Ordynacji podatkowej.

Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela tych zarzutów. Przypomnieć wypada, na co zasadnie zwrócił uwagę Sąd pierwszej instancji, że w sprawie dotyczącej wymierzenia M.F., kary pieniężnej w wysokości 46.200 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w prawomocnym wyroku z dnia 2 listopada 2005 r., sygn. akt VI SA/Wa 27/05 nie podzielił wątpliwości skarżącego co do niezgodności z Konstytucją Rzeczypospolitej Polski art.10 ustawy z dnia 14 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 200, poz. 1953), tj. przepisu przejściowego, zawierającego regulację co do kwestii przepisów jakie mają być stosowane w postępowaniach administracyjnych wobec dokonanych zmian przepisów. Naczelny Sąd Administracyjny – oddalając skargę kasacyjną od powyższego wyroku (wyrok NSA z dnia 11 stycznia 2007 r., sygn. akt I OSK 323/07) - podkreślił, że przepisy przejściowe mogą zawierać dwie reguły stosowania przepisów do spraw wszczętych a nie zakończonych decyzjami ostatecznymi w dniu wejścia w życie nowelizacji, przewidując, że do spraw tych stosuje się przepisy dotychczasowe lub nowe. Art. 10 ustawy nowelizującej przyjął zasadę, że do niezakończonych postępowań stosuje się przepisy dotychczasowe. Wymienionymi orzeczeniami przesądzono zatem problemy intertemporalne, związane ze stosowaniem reguł proceduralnych, w tym odnoszących się do kwestii przedawnienia obowiązku. Należy również zwrócić uwagę, że Naczelny Sąd Administracyjny, wyrokiem z dnia 9 grudnia 2011 r. (sygn. akt II GSK 1311/10) uchylił wyrok WSA w Warszawie z dnia 8 lipca 2010 r., sygn. akt V SA/Wa 690/10, na który powoływała się w uzasadnieniu skargi kasacyjnej strona skarżąca. W ww. wyroku Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że pięcioletni okres przedawnienia należy liczyć od dnia wejścia w życie art. 40d ust. 3 u.d.p., tj. od 4 października 2005 r., także do zdarzeń prawnych, które powstały przed tą datą jednak dalej trwających. Nie powinno być wątpliwości, że w sprawie niniejszej nie nastąpiło przedawnienie terminu uiszczenia kary, licząc bieg pięcioletniego terminu przedawnienia od 4 października 2005 r., który upłynąłby 4 października 2010 r. Natomiast organ odwoławczy wydał zaskarżoną decyzję (dot. wymiaru kary) w styczniu 2010 r., czyli przed upływem tego terminu. Nadmienić należy, że również postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w sprawie odmowy uwzględnienia zarzutów wniesionych na postępowanie egzekucyjne zostało wydane przed upływem ww. terminu przedawnienia, tj. 1 kwietnia 2010 r.

Strona nie wyjaśniła nadto na czym polega naruszenie art. 34 § 1 § 2 oraz § 4 ustawy egzekucyjnej, akcentując jedynie, że egzekwowany obowiązek uległ przedawnieniu. Wskazując w uzasadnieniu skargi kasacyjnej na naruszenie licznych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, strona jednocześnie nie wykazała na czym konkretnie polegało naruszenie przez Sąd pierwszej instancji art. 141 § 1 p.p.s.a. i to w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, mówiąc jedynie ogólnikowo, że regulacja ta została naruszona przez nieustosunkowanie się do wszystkich zarzutów. Brak uzasadnienia powyższych zarzutów uniemożliwia sądowi kasacyjnemu merytoryczne ich rozpatrzenie.

Nie znajduje również uzasadnienia zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., w związku z art. 33 pkt 10 ustawy egzekucyjnej, zgodnie z którym podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być niespełnienie wymogów określonych w art. 27 (m.in. w zakresie podania podstawy prawnej dochodzonego obowiązku i podstawy prawnej prowadzenia egzekucji). Strona wskazuje na wadliwość tytułu egzekucyjnego, w którym jako podstawę prawną obowiązku wskazano załącznik do ustawy o drogach publicznych, który określa wysokość kar pieniężnych. Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że materialnoprawną podstawę obowiązku, określającą. wysokość kar pieniężnych za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia, w dacie popełnienia czynu rodzącego obowiązek wymierzenia tej kary, stanowił stosowny załącznik do ustawy o drogach publicznych, który przywołano w odpowiedniej rubryce tytułu wykonawczego. Podstawa prawna tego obowiązku wynikała z wydanej decyzji w sprawie wymiaru kary. Wierzyciel zatem, wypełniając tytuł wykonawczy, nie był uprawniony do wskazywania w nim innej podstawy prawnej obowiązku, niż ta, na której oparto decyzję wymiarową. Trzeba przy tym podkreślić, że załącznik do ustawy stanowi integralną część tego aktu prawnego i ma taką samą moc prawną.

Co do zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego, zgodzić się należy z uwagą skarżącego odnośnie wadliwości powołania się przez Sąd pierwszej instancji na przepis art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o finansach publicznych, w brzmieniu obowiązującym w dniu 1 października 2003 r. Rzeczywiście w dacie tej przepis art. 5 ustawy o finansach publicznych nie zawierał takiej jednostki redakcyjnej. Uchybienie to jednak, według Naczelnego Sądu Administracyjnego. nie ma wpływu na wynik sprawy.

Wbrew twierdzeniom skarżącego Sąd pierwszej instancji nie naruszył art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd może zawiesić postępowanie z urzędu eżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym. Przepis ten stanowi dla sądu administracyjnego fakultatywną, a nie obligatoryjną podstawę do zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego, w przypadku wystąpienia którejkolwiek z wymienionych w nim przesłanek. Zawieszenie postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym może nastąpić wtedy, gdy orzeczenie wydane przez Trybunał Konstytucyjny w innej sprawie ma decydujący wpływ na rozstrzygnięcie sprawy toczącej się przed sądem administracyjnym. Chodzi więc o sytuację, w której sąd nie jest władny samodzielnie rozstrzygnąć zagadnienia wstępnego (kwestia prejudycjalna), które powstało lub wyłoniło się w toku postępowania sądowego. Wówczas zawieszenie postępowania jest konieczne (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 29 czerwca 2011 r., sygn. akt I SA/GL 13/11). Taka sytuacja w rozpatrywanej sprawie nie występuje. Zresztą w uzasadnieniu skargi kasacyjnej strona nie wyjaśniła dlaczego uważa, że rozstrzygnięcie niniejszej sprawy jest uzależnione od zagadnienia wstępnego związanego z zaskarżeniem do sądu administracyjnego kolejnego postanowienia wierzyciela.

Za uzasadniony, Naczelny Sąd Administracyjny uznał natomiast zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 33 pkt 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być m.in. niedopuszczalność zastosowanego środka egzekucyjnego).

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, organ egzekucyjny był uprawniony do zastosowania tylko takiego środka egzekucyjnego, jaki był dopuszczalny w dacie wszczęcia postępowania egzekucyjnego.

W orzecznictwie ukształtował się pogląd (prawomocny wyrok WSA w Krakowie z dnia 28 czerwca 2008 r., sygn. akt I SA/Kr 273/08), że datą wszczęcia postępowania egzekucyjnego jest dzień doręczenia organowi egzekucyjnemu przez wierzyciela wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego wraz z tytułem wykonawczym (art. 61 § 3 K.p.a. w związku z art. 18 ustawy egzekucyjnej). Stosownie natomiast do treści art. 26 § 5 ustawy egzekucyjnej, wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego lub doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego, jeżeli to doręczenie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego.

Z akt sprawy wynika, że tytuł wykonawczy nr [...] został wystawiony przez wierzyciela w dniu 4 grudnia 2009 r., natomiast wpłynął on do organu egzekucyjnego 9 grudnia 2009 r. (data prezentaty Urzędu Skarbowego). Jego doręczenie zobowiązanemu przez organ egzekucyjny, wraz z zawiadomieniem zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem, nastąpiło w dniu 15 grudnia 2009 r. Z powyższego wynika, że postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte 9 grudnia 2009 r., egzekucję wobec zobowiązanego wszczęto 15 grudnia 2009 r. oraz, że zastosowany środek egzekucyjny dotyczył należności pieniężnych z rachunku bankowego, w rozumieniu art. 1a pkt 12 tiret 4 ustawy egzekucyjnej. Tymczasem zgodnie z art. 13g ust. 12 ustawy o drogach publicznych (przepis dodany z dniem 24 listopada 2003 r. przez art. 1 pkt 15 ustawy z dnia 14 listopada 2003 r. zmieniającej ustawę o drogach publicznych, Dz. U. nr 200, poz. 1953, dalej: "ustawa nowelizująca"), jeżeli kara pieniężna nie zostanie uiszczona [...], stosuje się odpowiednio przepisy działu II rozdziału 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, dotyczące egzekucji należności pieniężnych z ruchomości. Dział II ustawy egzekucyjnej dotyczy egzekucji należności pieniężnych, natomiast rozdział 6 tego działu odnosi się do egzekucji z ruchomości. Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji do egzekucji z ruchomości zobowiązanego poborca skarbowy przystępuje przez ich zajęcie. Oczywista zatem jest konstatacja, że organ egzekucyjny zastosował środek egzekucyjny inny, niż dopuszczała to ustawa, w brzmieniu obowiązującym w dacie wszczęcia postępowania egzekucyjnego.

Wprawdzie zgodnie z art. 10 ustawy nowelizujące ustawę o drogach publicznych, do postępowań administracyjnych wszczętych, a niezakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe, to jednak podkreślenia wymaga, że postępowanie egzekucyjne ma charakter odrębny od postępowania ogólnego. Celem ogólnego postępowania administracyjnego jest konkretyzacja prawa lub obowiązku strony, wynikającego z określonej normy prawa materialnego. W rozpatrywanym przypadku postępowanie administracyjne, wszczęte w związku ze stwierdzeniem przejazdu pojazdem nienormatywnym (w dniu 1 października 2003 r. miało miejsce ważenie i stwierdzenie przejazdu pojazdem nienormatywnym) zostało zakończone wydaniem ostatecznej decyzji wymierzającej karę pieniężną. Postępowanie egzekucyjne zmierza wprawdzie do wykonania decyzji wymiarowej (w przypadku braku dobrowolnego spełnienia świadczenia przez zobowiązanego), to jednak nie przekreśla to jego odrębności od postępowania ogólnego. Odrębne przepisy regulują zasady jego wszczęcia i zakończenia. Nie można zatem zgodzić się z odmiennym poglądem zaprezentowanym przez Sąd pierwszej instancji w końcowym fragmencie uzasadnienia zaskarżonego wyroku, który w istocie dopuszczalność zastosowanego środka egzekucyjnego wiąże z datą wszczęcia postępowania ogólnego, co wg WSA w Poznaniu nastąpiło przed wprowadzeniem do ustawy o drogach publicznych art. 13g, ograniczającego w ust. 12 możliwość prowadzenia egzekucji należności pieniężnych do egzekucji z ruchomości.

Przedstawioną wyżej ocenę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uwzględni w toku ponownie prowadzonego postępowania.

Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a.