Wyrok NSA, sygn. akt IV SA 358/86
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1986-09-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Ochrona środowiska
Powołane przepisy: article: art. 13
journal: Dz.U. 1974 nr 38 poz. 229
law: Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane.
article: art. 110
journal: Dz.U. 1980 nr 3 poz. 6
law: Ustawa z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska.
Teza: Jednostka organizacyjna, prowadząca roboty budowlane, ponosi odpowiedzialność przewidzianą w art. 110 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska /Dz.U. nr 3 poz. 6/ za usunięcie podczas trwania robót budowlanych drzew bez wymaganej zgody terenowego organu administracji państwowej nie tylko w razie wydania podległym pracownikom polecenia dokonania takiej czynności, lecz także w razie jej dokonania przez nich bez takiego polecenia.

TEZY

Jednostka organizacyjna, prowadząca roboty budowlane, ponosi odpowiedzialność przewidzianą w art. 110 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska /Dz.U. nr 3 poz. 6/ za usunięcie podczas trwania robót budowlanych drzew bez wymaganej zgody terenowego organu administracji państwowej nie tylko w razie wydania podległym pracownikom polecenia dokonania takiej czynności, lecz także w razie jej dokonania przez nich bez takiego polecenia.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny uznał zasadność skargi Janusza K. na decyzję Ministra Ochrony Środowiska i Zasobów Naturalnych z dnia 27 stycznia 1986 r. w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za wycięcie drzewa i na podstawie art. 207 par. 1 i 2 pkt 1 i 3 Kpa uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Wydziału Ochrony Środowiska, Gospodarki Wodnej i Geologii Urzędu Miasta W., a także zgodnie z art. 208 Kpa - zasądził od Ministra Ochrony Środowiska i Zasobów Naturalnych kwotę złotych sześćset tytułem zwrotu kosztów postępowania na rzecz skarżącego.


UZASADNIENIE

Minister Ochrony Środowiska i Zasobów Naturalnych decyzją z dnia 27 stycznia 1986 nr PZ. gr-4091-62/86 utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Wydziału Ochrony Środowiska, Gospodarki Wodnej i Geologii Urzędu Miasta W. z dnia 29 października 1985 r., umarzającą na podstawie art. 105 par. 1 Kpa postępowanie w sprawie wymierzenia Zakładowi Remontowo-Budowlano-Drogowemu przy Urzędzie Miasta S. kary pieniężnej za usunięcie drzewa na nieruchomości Nr 128 w S. bez wymaganej zgody terenowego organu administracji państwowej. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że postępowanie dowodowe nie dało podstaw do ustalenia odpowiedzialności Zakładu, gdyż z zeznań świadków wynika, że sprawcami wycięcia drzewa były osoby fizyczne, nie działające na polecenie lub w imieniu tego Zakładu.

W skardze na powyższą decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego Janusz K. podał, że wycięte drzewo było dębem rosnącym na nieruchomości stanowiącej jego współwłasność. Drzewo to zostało ścięte podczas wykonywania przez Zakład Remontowo-Budowlano-Drogowy przy Urzędzie Miejskim w S. remontu budynku na tej nieruchomości. Osobą zaś, która ścięła drzewo, był pracownik tego Zakładu - Józef Cz.

W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji. Stwierdził, że Józef Cz. ściął drzewo wspólnie z lokatorem remontowanego domu, Władysławem M., nie działał jednak z polecenia swoich przełożonych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Ustalenie, że sprawcą wycięcia dębu był pracownik Zakładu Remontowo-Budowlano-Drogowego w S. - Józef Cz., działający wspólnie z osobą nie będącą pracownikiem tego Zakładu lecz lokatorem remontowanego domu - Władysławem M. znajduje podstawy w materiale dowodowym sprawy. Przedwczesny jednak jest wniosek o braku odpowiedzialności tego Zakładu za wycięcie tego dębu bez zezwolenia uprawnionego organu. Nie został on oparty na wszechstronnej i wyczerpującej ocenie wszystkich istotnych okoliczności związanych z wycięciem tego drzewa, objętych stanem faktycznym sprawy i wynikających z zebranego materiału dowodowego.

W sprawie bezspornie ustalono, że dąb, który rósł w odległości 1,5-2 m od remontowanego budynku, został wycięty w czasie prowadzonych przez Zakład robót remontowych budynku i w czasie godzin pracy ekipy remontowej tego zakładu, której członkiem był Józef Cz., sprawca ścięcia drzewa. Z materiału dowodowego sprawy wynika także, że pracownicy tej ekipy podczas pracy spożywali alkohol. Fakt ten został stwierdzony przez kierownika Zakładu, kontrolującego roboty w dniu, w którym zostało ścięte omawiane drzewo. Podczas tej kontroli kierownik polecił przewieźć ścięte drzewo traktorem Zakładu na teren bazy Zakładu. Faktu ścięcia drzewa nigdzie nie zaprotokołowano i nie złożono żadnego oficjalnego meldunku.

Z zeznań świadka Reginy S., złożonych dnia 3 października 1984 r., która wskazała na Józefa Cz., jako jednego z uczestników ścinania drzewa, wynika, że dokonali tego również inni pracownicy Zakładu. Z materiału dowodowego wynika również, że mistrz w ogóle nie zwrócił uwagi na fakt, że drzewo zostało wycięte, i nie wyjaśniono, kto był brygadzistą ekipy remontowej, pracującej na terenie posesji w dniu ścięcia drzewa. Z zeznań świadka Henryka J. wynika, że brygadzistą był właśnie Józef Cz., ten natomiast twierdził, że nie był brygadzistą i takiej funkcji na budowie w ogóle nie było.

Nie dokonano wszechstronnej oceny powyższych okoliczności, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, przy czym przy wydawaniu zaskarżonej decyzji i utrzymanej przez nią w mocy decyzji organu I instancji pominięto okoliczność, że art. 67 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska /Dz.U. nr 3 poz. 6/ określa, że pracownicy jednostek organizacyjnych są obowiązani postępować w sposób zapewniający przestrzeganie wymagań ochrony środowiska, a kierownik jednostki organizacyjnej jest obowiązany organizować pracę w sposób zapewniający tę ochronę, w tym w szczególności zapewnić przestrzeganie przepisów o ochronie środowiska.

W myśl art. 16 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane /Dz.U. nr 38 poz. 229/, w czasie trwania robót budowlanych wykonawca robót jest obowiązany zabezpieczyć przed możliwością zniszczenia roślinność oraz inne elementy środowiska, znajdujące się na placu budowy i w jego otoczeniu, a nie przewidziane do likwidacji. Z przepisów tych więc wynika, że jednostki organizacyjne ponoszą odpowiedzialność przewidzianą w art. 110 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska /Dz.U. nr 3 poz. 6/ za naruszenie stanu środowiska spowodowane działaniem /lub zaniechaniem/ wszystkich pracowników. Odpowiedzialność ta jest związana z niewykonywaniem lub nienależytym wykonywaniem obowiązków pracowniczych przez pracowników jednostki organizacyjnej, a nie z wydaniem lub niewydaniem polecenia służbowego wykonania bądź zaniechania wykonania określonej czynności przez tych pracowników. Z powołanych przepisów zatem wynika, że jednostka organizacyjna, prowadząca roboty budowlane, ponosi odpowiedzialność przewidzianą w art. 110 powołanej ustawy o ochronie środowiska za usunięcie drzewa bez wymaganej zgody terenowego organu administracji państwowej w czasie wykonywania robót budowlanych nie tylko w razie wydania polecenia służbowego podległym pracownikom dokonania takiej czynności, lecz także w razie jej dokonania przez nich bez takiego polecenia.

W świetle powyższego zaskarżona decyzja i utrzymana przez nią w mocy decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem wskazanych przepisów prawa materialnego oraz z naruszeniem przepisów art. 77 par. 1 i art. 80 Kpa. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, na podstawie art. 207 par. 1 i 2 pkt 1 i 3 Kpa oraz art. 208 Kpa, jak w sentencji wyroku.