Wyrok NSA oz. w Gdańsku, sygn. akt SA/Gd 1240/93
NSA oz. w Gdańsku
Data orzeczenia: 1994-05-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Hasła tematyczne: Opłata skarbowa
Nieruchomości
Powołane przepisy: article: art. 1 ust. 1 pkt 2 lit. "a", art. 13 ust. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 1989 nr 4 poz. 23
law: Ustawa z dnia 31 stycznia 1989 r. o opłacie skarbowej.
article: par. 57
journal: Dz.U. 1991 nr 90 poz. 405
law: Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 2 października 1991 r. w sprawie opłaty skarbowej.
Teza: Przepisy o opłacie skarbowej /ustawa z dnia 31 stycznia 1989 r. i rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 2 października 1991 r. w sprawie opłaty skarbowej/ nie przewidują zwolnienia od tej opłaty czynności cywilnoprawnych, których jedną ze stron jest państwowe gospodarstwo rolne.

TEZY

Przepisy o opłacie skarbowej /ustawa z dnia 31 stycznia 1989 r. i rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 2 października 1991 r. w sprawie opłaty skarbowej/ nie przewidują zwolnienia od tej opłaty czynności cywilnoprawnych, których jedną ze stron jest państwowe gospodarstwo rolne.


UZASADNIENIE

G. i J. O. aktem notarialnym z 12.3.1992 r. kupili od Kombinatu Państwowych Gospodarstw Rolnych lokal mieszkalny o powierzchni 26,6 m2 wraz z udziałem w częściach wspólnych budynku wynoszącym 7,89 procent i udziałem w wieczystym użytkowaniu gruntu i jego części składowych wynoszącym 2,46 procent za cenę 173.018.000 zł. Na poczet ceny kupujący zapłacił kwotę 5.105.600 zł. Spłata reszty ceny w kwocie 11.912.400 zł rozłożona została na kwartalne raty w wysokości 151.400 zł, płatne w ciągu 25 lat wraz z odsetkami wynoszącymi 3 procent w stosunku rocznym.

Notariusz sporządzający akt notarialny pobrał od kupujących kwotę 4.442.100 zł tytułem opłaty skarbowej na podstawie par. 57 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 2 października 1991 r. w sprawie opłaty skarbowej od wartości 65.641.000 zł, wynikającej z operatu szacunkowego sporządzonego przez biegłego Urzędu Skarbowego.

Pismem z 12.10.1992 r. małżonkowie O. wystąpili od Urzędu Skarbowego z prośbą o zwrot opłaty skarbowej zapłaconej od wymienionej ustawy z uwagi na to, że w momencie podpisywania aktu notarialnego obowiązywała ustawa z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw /Dz.U. nr 107 poz. 464/ przewidująca zwolnienie od opłaty skarbowej sprzedaż mieszkań na warunkach tej ustawy. Małżonkowie O. podkreślili w piśmie, że mieszkanie nabyli zgodnie z warunkami umowy przedwstępnej, zawartej 31.12.1990 r. na mocy uchwały Nr 14 Rady Pracowniczej.

Urząd Skarbowy decyzją wydaną na podstawie art. 1 ust. 1 pkt 2 lit. "a" i art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 31 stycznia 1989 r. o opłacie skarbowej nie uwzględnił wniosku G. i J. O. z tych względów, że zasady sprzedaży według przepisów ustawy z dnia 19 października 1991 r. są odmienne od wynikających z aktu notarialnego. W szczególności różnią się one sposobem oprocentowania, ilością przyznanych rat, sposobem obniżenia wartości nieruchomości /z aktu notarialnego nie wynika, by obniżenie wartości mieszkania miało związek z liczbą przepracowanych lat/.

W odwołaniu od tej decyzji małżonkowie O. podtrzymali swoje stanowisko, że w okresie obowiązywania ustawy z dnia 19 października 1991 r. do sprzedaży mieszkań pracownikom państwowych gospodarstw rolnych mają zastosowanie przepisy tej ustawy. Odwołujący się oświadczyli, że byli pracownikami PGR przez okres 20 lat od chwili sprzedaży mieszkania i w związku z tym sprzedaż tego mieszkania powinna być wolna od opłaty skarbowej.

Izba Skarbowa odwołania nie uwzględniła i zaskarżoną decyzję utrzymała w mocy. W ocenie organu odwoławczego zwolnienie od opłaty skarbowej na podstawie art. 49 powołanej ustawy mogłoby się odnosić - na podstawie art. 52 - również do sprzedaży mieszkań przez państwowe gospodarstwo rolne do czasu przejęcia mienia Skarbu Państwa przez Agencję Własności Rolnej Skarbu Państwa, gdyby sprzedaż nastąpiła na warunkach wymienionych w ustawie, a środki uzyskane ze sprzedaży byłyby przekazane na rzecz Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa.

W sprawie będącej przedmiotem odwołania, zdaniem organu odwoławczego, zwolnienie od opłaty skarbowej nie może być zastosowane, gdyż przedmiotowe mieszkanie wraz z działką gruntu było we władaniu Kombinatu PGR z tytułu użytkowania wieczystego, a zatem nie stanowiło mienia Skarbu Państwa, które Agencja przejęłaby bezpośrednio.

W trybie powoływanej ustawy sprzedaż następuje po cenie rynkowej pomniejszonej o 3 procent za każdy rok pracy w państwowych gospodarstwach rolnych, lecz nie więcej niż 90 procent w stosunku do zatrudnionych nie mniej niż 3 lata przed dniem zawarcia umowy oraz emerytów i rencistów, będących najemcami mieszkań.

Z akt sprawy wynikało, że obniżka ceny mieszkania znacznie przekroczyła tę zasadę, bowiem przy 20 przepracowanych latach w KPGR obniżka powinna wynosić 60 procent, a zastosowano 81 procent obniżkę. Wreszcie organ odwoławczy stwierdził, że w trybie ustawy spłatę należności można było rozłożyć na raty, a wysokość oprocentowania ustalił Prezes Agencji w wysokości 1/3 aktualnej stopy oprocentowania kredytu refinansowego udzielonego bankom przez NBP. Oprocentowanie to jest ruchome i znacznie przewyższa przyznaną w umowie stopę oprocentowania w wysokości 3 procent.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego, G. i J. O. wnosili o uchylenie zaskarżonej decyzji zarzucając, iż jest ona niezgodna z prawem, w szczególności z art. 42 i art. 52 ustawy z dnia 19 października 1991 r.

W odpowiedzi na skargę z 17.6.1993 r. wnoszono o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Oceniając zasadność zaskarżonej decyzji w zakresie, w jakim sąd władny jest to uczynić, a więc z punktu widzenia jej legalności /art. 196 par. 1 Kpa/ stwierdzić należy, iż decyzja ta nie uchybia prawu.

Stosownie do art. 1 ust. 1 pkt 2 lit. "a" ustawy o opłacie skarbowej, umowa sprzedaży rzeczy - w tym przypadku lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość - podlega opłacie skarbowej. Obowiązek uiszczenia tej opłaty powstaje z chwilą dokonania czynności cywilnoprawnej /art. 5 pkt 4 powyższej ustawy/.

Na podstawie delegacji zamieszczonej w art. 8 ust. 3 ustawy o opłacie skarbowej, Minister Finansów rozporządzeniem z dnia 2 października 1991 r. w sprawie opłaty skarbowej zwolnił niektóre czynności prawne od opłaty skarbowej, bądź z uwagi na właściwość podmiotów dokonujących tych czynności /par. 62 pkt 1/, bądź ze względu na przedmiot czynności /par. 62 pkt 2-16/. W przepisie par. 62 pkt 1 lit. "d" przewidziano zwolnienie od opłaty skarbowej czynności cywilnoprawnych, jeżeli jedną ze stron tych czynności jest Skarb Państwa.

W związku z takim uregulowaniem zwolnień od opłaty skarbowej należy wnosić, że ustawa z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw nie wprowadza nowego zezwolenia od opłaty skarbowej, lecz potwierdza, że od umów zawieranych w trybie art. 42, art. 44 i art. 45 ustawy nie pobiera się opłat skarbowych.

Umowy, o jakich mowa w powołanych ostatnio artykułach ustawy z dnia 19 października 1991 r., są bowiem czynnościami cywilnoprawnymi, w których jedną ze stron jest Agencja Własności Rolnej Skarbu Państwa, a zatem zwolnienie od opłaty skarbowej wynika z tytułu zwolnienia przewidzianego w par. 52 pkt 1 lit. "a" cyt. rozporządzenia Ministra Finansów dla umów zawieranych ze Skarbem Państwa.

Nie znajduje uzasadnienia w przepisach o opłacie skarbowej żądanie skarżących o zwrot pobranej przez notariusza opłaty skarbowej od umowy sprzedaży, w której jedną ze stron było przedsiębiorstwo państwowe. Skarżący niezasadnie wyprowadzają swoje roszczenia z art. 52 ust. 2 ustawy z dnia 19 października 1991 r. Z przepisu tego wynika, że 1.1.1992 r. do postępowań w sprawach sprzedaży mieszkań i przynależnych do nich gruntów przez państwowe gospodarstwo rolne stosuje się odpowiednio przepisy art. 43-47 cyt. ustawy. Uregulowania zawarte w tych artykułach określają zasady sprzedaży domów i lokali mieszkalnych wchodzących w skład likwidowanych państwowych gospodarstw rolnych. Zasady te powinny być zatem stosowane po 1.1.1992 r. również przez państwowe gospodarstwa rolne, które decydują się na sprzedaż mieszkań pracownikom nie czekając na decyzję o likwidacji przedsiębiorstwa. Przepisy art. 52 ust. 2 cyt. ustawy nie przewidują jednak odpowiedniego stosowania w takich sprawach art. 49 ustawy stwierdzającego, że od umów zawieranych w trybie art. 42 i art. 48 cyt. ustawy nie pobiera się opłat skarbowych.

Niezależnie zatem od argumentów przytoczonych w zaskarżonej decyzji i słusznie wskazującej na to, że przedmiotowa umowa została zawarta na innych warunkach, niż określane w art. 43-47 cyt. ustawy /nie można bowiem stosować do niej wybiórczo niektórych regulacji, w tym przypadku tylko w zakresie zwolnienia od opłaty skarbowej/, za nieuwzględnieniem wniosku o zwrot opłaty skarbowej przemawiają przytoczone wyżej regulacje przepisów o opłacie skarbowej, w których nie przewidziano zwolnienia od opłaty skarbowej czynności cywilnoprawnych, w której jedną ze stron jest państwowe gospodarstwo rolne.

Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 207 par. 5 Kpa, skargę oddalił.