Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1608/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-03-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Gdesz Sędziowie: WSA Iwona Kosińska (spr.) WSA Agnieszka Miernik Protokolant referent Agnieszka Bieniewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 marca 2011 r. sprawy ze skargi [...] Sp. z o.o. w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta W. z dnia [...] marca 2010 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz skarżącego [...] Sp. z o.o. w W. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania Przedsiębiorstwa [...] Sp. z o.o. z siedzibą w W., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta W. z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] odmawiającą stwierdzenia nabycia przez wskazane Przedsiębiorstwo, z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r., prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w W. przy ul. [...], oznaczonego jako działka ewidencyjna nr [...] o powierzchni [...] ha i działka ewidencyjna nr [...] o powierzchni [...] ha (dawna działka nr [...]) w obrębie [...] oraz prawa własności budynków i innych urządzeń znajdujących na gruncie.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że Przedsiębiorstwo [...] z siedzibą w W. wystąpiło z wnioskiem o stwierdzenie nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego przy ul. [...] o powierzchni [...] m2 wraz z nieodpłatnym przeniesieniem własności budynków, budowli i innych urządzeń znajdujących się na gruncie, w trybie art. 2 ust. 1-3 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Wnioskiem z dnia 20 listopada 2000 r. Przedsiębiorstwo ponownie wystąpiło o wydanie decyzji stwierdzającej nabycie przez nie prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] o całkowitej powierzchni [...] m2 wskazując jako podstawę prawną przepis art. 200 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.

Decyzją z dnia [...] marca 2010 r. Prezydent Miasta W. odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez Przedsiębiorstwo [...] z siedzibą W. prawa użytkowania wieczystego opisanego gruntu oraz prawa własności budynków i innych urządzeń znajdujących na tym gruncie. Wyjaśnił, że nieruchomość położona w W. przy ul. [...] stała się z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. własnością Gminy W., co zostało potwierdzone decyzją Wojewody [...] z dnia [...] marca 2004 r. Zatem zgodnie z tą decyzją przedmiotowa nieruchomość oznaczona jako działka nr [...] stanowi własność W. Organ I instancji stanął na stanowisku, że w wyniku analizy zgromadzonych w sprawie dokumentów ustalono, że Przedsiębiorstwo [...] w W. nie udokumentowało prawa zarządu do wnioskowanej nieruchomości, jak również nie wykazało, że jest następcą prawnym [...] oraz że w dniu 5 grudnia 1990 r. posiadało status przedsiębiorstwa państwowego.

Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem Przedsiębiorstwo [...] Sp. z o.o. złożyło odwołanie. W jego uzasadnieniu odwołujący wskazał, że zgodnie z § 4 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. Nr 23, poz. 120), jeżeli nie zachowały się dokumenty, o których mowa w ust. 1, stwierdzenia dotychczasowego prawa zarządu do nieruchomości można dokonać na podstawie zeznań świadków lub oświadczeń stron złożonych zgodnie z art. 75 kpa, potwierdzających przekazanie nieruchomości państwowym i komunalnym jednostkom organizacyjnym. Zdaniem strony w niniejszej sprawie zostały złożone przez nią dokumenty dowodzące wymaganych ustawą uprawnień do nieruchomości i wykazane zostało, że Przedsiębiorstwo [...] w W. otrzymało ją bezwarunkowo i legalnie w dacie swojego powstania, a następnie odpłatnie użytkowało i posiadało w zarządzie. Natomiast twierdzenie Prezydenta, że decyzje zmieniające wysokości opłat za użytkowanie nie pozwalają wnioskować o istnieniu prawa użytkowania, jest niezasadne.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. rozpatrując odwołanie stwierdziło, że nie może ono zostać uwzględnione. W uzasadnieniu zajętego stanowiska organ odwoławczy wyjaśnił, że podstawę decyzji I instancyjnej stanowił art. 200 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Organ odwoławczy przywołał treść § 4 i § 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie i użytkowaniu (Dz. U. Nr 23, poz. 120), wydanego na podstawie art. 206 ustawy o gospodarce nieruchomościami i uznał, że w rozpatrywanej sprawie w zgromadzonych przez organ I instancji materiałach dowodowych brak jest dokumentów pozwalających na uwzględnienie żądania strony. Wyjaśnił, że wnioskodawca załączył do złożonego wniosku kopię pisma Kierownika Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Prezydium Rady Narodowej Miasta W. z dnia [..] grudnia 1969 r. informującego Przedsiębiorstwo [...] o wysokości opłaty rocznej w związku z użytkowaniem przez Oddział [...] terenu położonego przy ul. [...], na podstawie którego nie można stwierdzić zgodnie z § 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. posiadania przez stronę skarżącą prawa zarządu do przedmiotowej nieruchomości. Do wniosku dołączone zostały także kopie pisma z dnia [...] lipca 1970 r. informującego o zmianie opłat rocznych z tytułu użytkowania gruntu przy ul. [...] przez Oddział [...] oraz decyzji Kierownika Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu W. z dnia [...] maja 1988 r. nr [...], którą w/w organ uchylił pkt II pisma z dnia [...] lipca 1970 r. dotyczący ustalenia opłat rocznych z tytułu użytkowania wieczystego terenu położonego przy ul. [...] i orzekł nową stawkę opłat z tego tytułu, które to dokumenty nie stanowią dokumentów wymienionych w § 4 ust. 1 powołanego rozporządzenia. Zdaniem organu odwoławczego analiza akt sprawy w kontekście przywołanych wyżej przepisów wskazuje, że decyzja Prezydenta Miasta W. z dnia [...] marca 2010 r. nie narusza prawa, bowiem żaden ze zgromadzonych w sprawie dowodów nie potwierdził istnienia w dniu 5 grudnia 1990 r. prawa zarządu do przedmiotowej nieruchomości. Natomiast odwołując się do orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego organ II instancji uznał, że takiej formy władania nieruchomością nie można domniemywać. Prawo zarządu mogło zostać ustanowione tylko w ściśle określony sposób. Samo faktyczne władanie przedmiotowym gruntem oraz ustalenie opłat z innego tytułu i w innym okresie nie determinują w sposób konieczny istnienia w dniu 5 grudnia 1990 r. prawa zarządu. Z kolei warunkiem koniecznym uwłaszczenia osoby prawnej w omawianym trybie jest ustanowienie prawa zarządu w przewidzianej prawem formie oraz istnienie takiego tytułu we wskazanej dacie. Ponadto, zgodnie ze złożonym w dniu 10 października 1994 r. wnioskiem Przedsiębiorstwo wystąpiło o nieodpłatne nabycie prawa własności [...] i budynku o powierzchni [...] m2 przejętych w 1962 r., które zostały wybudowane ze środków pochodzących ze [...]. Przy czym stosownie do art. 200 ust. 1 pkt 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami nabycie własności budynków, innych urządzeń i lokali następuje odpłatnie, jeżeli obiekty te nie były wybudowane lub nabyte ze środków własnych tych osób lub ich poprzedników prawnych. Natomiast Przedsiębiorstwo [...] w W. zostało utworzone na mocy zarządzenia Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia [...] czerwca 1961 r. nr [...]. Według § [...] zarządzenia Przedsiębiorstwu przydzielona została nieodpłatnie do wykonywania zadań nowo wzniesiona inwestycja położona w W. przy ul. [...], stanowiąca własność Przedsiębiorstwa [...], z kolei zgodnie z § [...] bezpośredni nadzór nad przedsiębiorstwem sprawuje [...]. W ocenie organu odwoławczego, jak ustalono na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego, Przedsiębiorstwo [...] Sp. z o.o. nie wykazało następstwa prawnego po właścicielach budynków i urządzeń znajdujących się na przedmiotowym gruncie, wobec powyższego ich nieodpłatne nabycie nie jest możliwe. Podsumowując powyższe organ odwoławczy zauważył, że warunkiem skutecznego domagania się przez w/w Przedsiębiorstwo ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do przedmiotowej nieruchomości jest wykazanie, że posiadało w dniu 5 grudnia 1990 r. nieruchomość w zarządzie w rozumieniu cytowanego przepisu art. 200 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Jednakże z dokumentów załączonych do wniosku, tj. pisma z dnia [...] grudnia 1969 r. Kierownika Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Prezydium Rady Narodowej W., pisma z dnia [...] lipca 1970 r. informującego o zmianie opłat rocznych z tytułu użytkowania gruntu oraz decyzji Kierownika Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu W. z dnia [...] maja 1988 r. nr [...] nie wynika, że strona posiadała nieruchomość w zarządzie w rozumieniu wyżej powołanego przepisu.

Mając powyższe na uwadze, organ II instancji utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta W. z dnia [...] marca 2010 r.

Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła spółka Przedsiębiorstwo [...] w W. W uzasadnieniu podtrzymała w całości zarzuty zawarte w złożonym odwołaniu. Zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów: - prawa materialnego, tj.:

a) art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, w związku z § 4 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczania osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu, poprzez przyjęcie, że z przedłożonych przez skarżącego dokumentów nie wynika, by skarżący posiadał w zarządzie nieruchomość przy ul. [...] w W.,

b) art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, w związku z § 4 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczania osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu, poprzez bezzasadne pominięcie zgłoszonych przez skarżącego środków dowodowych z zeznań świadków oraz oświadczeń stron złożonych zgodnie z art. 75 kpa, oraz

- przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) art. 7, art. 8, art. 75 i art. 77 § 1 kpa, poprzez niepełne i powierzchowne rozpatrzenie materiału dowodowego, w szczególności przedłożonych przez skarżącego dokumentów świadczących o odpłatnym użytkowaniu nieruchomości przy ul. [...] w W. w latach 70, 80 oraz w latach późniejszych, aż do dnia dzisiejszego, niedostateczne wyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, w szczególności niewzięcie pod uwagę faktu, że przeprowadzenie zgłoszonych przez skarżącego wniosków dowodowych doprowadziłoby do wszechstronnego zbadania i wyjaśnienia całokształtu niniejszej sprawy, brak pogłębienia zaufania obywateli do organów administracji publicznej, poprzez dowolne przyjęcie, że z przedłożonych przez skarżącego dokumentów i zgłoszonych przez niego wniosków dowodowych nie wynika, by skarżący posiadał w zarządzie nieruchomość położoną przy ul. [...] w W.,

b) art. 80 kpa poprzez błędną i dowolną, a nie swobodną ocenę istotnych dla sprawy okoliczności, przejawiającą się w odmowie przyznania mocy dowodowej złożonym przez skarżącego dokumentom,

c) art. 138 kpa poprzez niedokonanie ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy w jej całokształcie oraz nieustosunkowanie się do twierdzeń podniesionych przez skarżącego dotyczących przewidzianych przepisami prawa możliwości udokumentowania posiadania nieruchomości w zarządzie.

W obszernym uzasadnieniu skargi strona skarżąca podała argumenty na poparcie podnoszonych zarzutów i wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje na zasadność skargi.

Postępowanie administracyjne w przedstawionej sprawie zostało wszczęte na skutek złożenia przez Przedsiębiorstwo [...] w W. w dniu 10 października 1994 r. wniosku o przekazanie przedmiotowej nieruchomości, położonej w W. przy ul. [...] o powierzchni [...] m2, w użytkowanie wieczyste wraz z własnością znajdujących się na tym terenie budynków i budowli.

Ponieważ postępowanie to nie zostało zakończone przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, w sprawie miał zastosowanie art. 200 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Zgodnie z tym przepisem (pkt 1-3) w sprawach stwierdzenia nabycia, z mocy prawa, na podstawie ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego gruntów oraz własności budynków, innych urządzeń i lokali przez państwowe i komunalne osoby prawne oraz Bank [...], które posiadały w tym dniu grunty w zarządzie, niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się następujące zasady:

1) nabycie własności budynków, innych urządzeń i lokali następuje odpłatnie, jeżeli obiekty te nie były wybudowane lub nabyte ze środków własnych tych osób lub ich poprzedników prawnych;

2) nabycie prawa użytkowania wieczystego oraz własności stwierdza w drodze decyzji wojewoda - w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa lub wójt, burmistrz albo prezydent miasta - w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność gminy;

3) w decyzji, o której mowa w pkt 2, ustala się warunki użytkowania wieczystego, z zachowaniem zasad określonych w art. 62 ustawy i w art. 236 Kodeksu cywilnego, oraz kwotę należną za nabycie własności, a także sposób zabezpieczenia wierzytelności określony w ust. 2 tego przepisu.

W świetle powyższej regulacji ustawowej uznać należy, że podstawowym wymogiem do stwierdzenia nabycia przez państwową i komunalną osobę prawną użytkowania wieczystego nieruchomości było posiadanie przez tę osobę w dniu 5 grudnia 1990 r. prawa zarządu lub użytkowania nieruchomością. W kwestii natomiast sposobu dokumentowania prawa zarządu (użytkowania) zasadnicze znaczenie mają przepisy rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. z 1998 r. Nr 23, poz. 120, ze zm.). W § 4 tego rozporządzenia ustawodawca stwierdził, że właściwy organ stwierdza dotychczasowe prawo zarządu, o którym mowa w § 5, na podstawie co najmniej jednego z następujących dokumentów:

1) decyzji o przekazaniu nieruchomości w zarząd,

2) decyzji o przekazaniu nieruchomości w użytkowanie, jeżeli została wydana przed dniem 1 sierpnia 1985 r.,

3) umowy między państwowymi jednostkami organizacyjnymi o przekazaniu prawa zarządu do nieruchomości, zawartej za zgodą organu,

4) umowy, zawartej w formie aktu notarialnego przed dniem [...] lutego 1989 r. przez państwowe jednostki organizacyjne, o nabyciu nieruchomości od osób innych niż Skarb Państwa,

5) odpisu z księgi wieczystej, stwierdzającej prawo zarządu lub prawo użytkowania nieruchomości,

6) decyzji o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu zarządu nieruchomością,

7) decyzji o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu użytkowania nieruchomości, jeżeli została wydana przed dniem 1 sierpnia 1985 r.,

8) uchwały, zarządzenia lub decyzji wydanych w sprawie podziału, łączenia, likwidacji i utworzenia państwowych i komunalnych jednostek organizacyjnych oraz podejmowanych na ich podstawie uchwał komisji powoływanych w tych sprawach, jeżeli treść tych dokumentów zawiera oznaczenie nieruchomości,

9) protokołu przekazania nieruchomości, sporządzonego między państwowymi jednostkami organizacyjnymi przed dniem 1 sierpnia 1985 r.,

10) umowy o przekazaniu nieruchomości lub protokołu przekazania nieruchomości, sporządzonych przed dniem 22 października 1961 r. między organizacjami społeczno-zawodowymi, politycznymi lub spółdzielczymi a państwowymi jednostkami organizacyjnymi.

Jeżeli właściwy organ nie dysponuje dokumentami, o których mowa, może wezwać państwowe i komunalne osoby prawne do ich dostarczenia w wyznaczonym terminie (ust. 2). Jeżeli nie zachowały się dokumenty, o których mowa, stwierdzenia dotychczasowego prawa zarządu do nieruchomości można dokonać na podstawie zeznań świadków lub oświadczeń stron złożonych zgodnie z art. 75 Kodeksu postępowania administracyjnego, potwierdzających przekazanie nieruchomości państwowym i komunalnym jednostkom organizacyjnym (ust. 3). Dokumenty stanowiące podstawę stwierdzenia dotychczasowego prawa zarządu wskazuje się w uzasadnieniu decyzji, o której mowa w art. 200 ust. 1 pkt 2 (ust. 4).

Z regulacji tej wynika zatem, że dla stwierdzenia istnienia w dniu 5 grudnia 1990 r. prawa zarządu lub użytkowania nieruchomości konieczne było wykazanie tej okoliczności na podstawie jednego z wyżej wskazanych dokumentów. Jak wynika z uzasadnienia wydanych decyzji, w toku dotychczasowego postępowania wyjaśniającego w sprawie organy administracji doszły do wniosku, że strona skarżąca nie udokumentowała, w prawem wymagany sposób, prawa zarządu do wnioskowanej nieruchomości. Nie istnieje bowiem żaden z wyżej wskazanych dokumentów dotyczący przedmiotowej nieruchomości. Z tym stanowiskiem Sąd nie może się zgodzić. W aktach sprawy znajduje się bowiem kserokopia decyzji z dnia [...] maja 1988 r. nr [...] bezsprzecznie dotycząca naliczenia opłaty z tytułu użytkowania (zarządu) nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] oraz decyzja Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] lipca 1970 r. nr [...] (punktu 2 której dotyczy decyzja z dnia [...] maja 1988 r.) dotycząca ustalenia opłaty za użytkowanie przedmiotowego gruntu. Adresatem obu tych decyzji jest Przedsiębiorstwo [...]. Fakt, że oba tego dokumenty są jedynie kserokopiami, nie umniejsza ich wagi dowodowej. Organ winieni był jedynie uzupełnić braki tych dokumentów poprzez wezwanie strony do nadesłania ich kopii potwierdzonych za zgodność z oryginałem, ewentualnie sam mógł podjąć odpowiednie działania w celu uzyskania potwierdzonej za zgodność z oryginałem kopii tych dokumentów. Przypomnieć w tym miejscu należy, że zgodnie z treścią art. 75 § 1 kpa jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Fakt zatem, że dołączone do wniosku z 1994 r. dokumenty nie były potwierdzone za zgodność z oryginałem sam w sobie nie stanowi przeszkody, która powodowałaby automatycznie odrzucenie takiego dowodu w sprawie. W ocenie Sądu orzekającego w postępowaniu uwłaszczeniowym rola organu administracji nie sprowadza się tylko do arbitralnego decydowania o takiej czy innej wartości przedstawionego przez stronę środka dowodowego. Jak wynika z art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami oraz z wydanego na jego podstawie rozporządzenia, istotą postępowania wyjaśniającego w postępowaniu uwłaszczeniowym jest "stwierdzanie" prawa zarządu, co zakłada czynną rolę organu, który może wezwać stronę do uzupełnienia materiału dowodowego, jeśli uzna za niedostateczny materiał przedstawiony przez stronę, może także przeprowadzić dowód z urzędu. Wymaga tego przede wszystkim zasada wyjaśniania prawdy obiektywnej (art. 7 kpa) oraz wynikający z niej obowiązek wyczerpującego zgromadzenia i rozpatrzenia całego materiału dowodowego sprawy (art. 77 § 1 kpa).

W ocenie Sądu dokumenty te odpowiadają dokumentom o których mowa w § 4 ust. 1 pkt 6 i 7 powołanego rozporządzenia. Z treści tych dokumentów wynika, że Przedsiębiorstwo [...] posiadało najpierw w użytkowaniu a potem w zarządzie grunt położony przy ul. [...]. Za użytkowanie (zarząd) naliczane były od tego Przedsiębiorstwa, zgodnie z obowiązującymi wówczas przepisami prawa, odpowiednie opłaty. Obligowało to organy orzekające w sprawie do dokonania wnikliwej analizy złożonego przez skarżącą spółkę dokumentu. Organy nie wywiązały się jednak właściwie z tego obowiązki i dlatego niezrozumiałe jest ich stanowisko, że "dokumenty te nie mogą być uznane za dokumenty o których mowa w § 4 pkt 1" powołanego rozporządzenia. Takie stanowisko nie znajduje w ocenie Sądu uzasadnienia w zebranym w sprawie materiale dowodowym. Całkowicie niezrozumiały jest również zawarty w decyzji organu I instancji zarzut, że wnioskodawca nie dostarczył "załącznika do decyzji nr [...]". Z treści bowiem tej decyzji w żaden sposób nie można wyprowadzić wniosku, że decyzja ta posiadała jakikolwiek załącznik, który stanowiłby jej integralną część, a którego skarżący nie załączył do złożonego wniosku. Wręcz przeciwnie z treści tej decyzji wynika, że nie posiadała ona żadnych załączników. Należy w tym miejscu zwrócić uwagę na stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyroku z dnia 7 czerwca 2000 r. sygn. akt I SA/Kr 638/98, publ. Lex 44386, zgodnie z którym "dokumenty i oświadczenia składane przez stronę w postępowaniu administracyjnym korzystają z domniemania prawdziwości, jeżeli nie są sprzeczne z innymi dowodami lub okolicznościami i faktami znanymi organowi administracyjnemu z urzędu. Ciężar dowodu z mocy art. 77 § 1 kpa obciąża organ administracyjny".

Podkreślić należy, że rozpatrując niniejszą sprawę organy administracji przerzucały w całości na wnioskodawcę ciężar wykazania istnienia dokumentów, jakie organy te uznają za niezbędne dla prawidłowego jej rozpatrzenia. Czyniąc tak naruszyły zasadę prawdy obiektywnej określoną w art. 7 kpa, zgodnie z którą to zasadą w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Regułą obowiązującą w procedurze administracyjnej, różną od obowiązującej w sprawach cywilnych (art. 6 k.c.), jest to, że ciężar udowodnienia faktów istotnych dla rozstrzygnięcia w sprawie spoczywa na organie administracyjnym. Wiąże się to z istotą postępowania administracyjnego, na etapie którego organ administracyjny nie jest stroną lecz organem władczym. Na gruncie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego nie do przyjęcia jest takie rozumienie koncepcji prowadzenia postępowania dowodowego, przy którym organ administracji przyjmuje całkowicie bierną postawę, ograniczając się jedynie do oceny, czy strona udowodniła fakty będące podstawą jej żądania, czy nie i przerzucając w konsekwencji obowiązek wyjaśnienia sprawy na stronę. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że obowiązek zebrania całego materiału dowodowego w postępowaniu administracyjnym oznacza, że organ administracji publicznej winien z własnej inicjatywy gromadzić w aktach dowody, które jego zdaniem będą konieczne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy oraz winien gromadzić w aktach sprawy także dowody wskazane lub dostarczone przez strony, jeżeli mają one znaczenie dla sprawy (wyrok NSA z dnia 4 lipca 2001 r., l SA 301/00, LEX nr 53964). Warto przy tym zasygnalizować, że nawet w tych sytuacjach, gdy obowiązek wykazania określonych przesłanek spoczywa z woli ustawodawcy na wnioskodawcy, nie oznacza to zwolnienia organu od obowiązku podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Zwłaszcza w sprawach, w których z uwagi na upływ czasu przedłożenie przez wnioskodawcę koniecznych dokumentów jest utrudnione, obowiązek współdziałania w ustaleniu prawdy obiektywnej spoczywa na organie (por. wyrok NSA z dnia 18 października 2005 r., lI OSK117/05, LEX nr 188689). W niniejszej sprawie organy obydwu instancji poprzestały wyłącznie na analizie dokumentacji przedstawionej przez wnioskodawcę, nie korzystając z możliwości wystąpienia do właściwych placówek archiwalnych w celu ustalenia istnienia wymaganych prawem dokumentów niezbędnych do merytorycznego rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. Ponadto zwrócić należy uwagę na fakt, że wobec tak długiego czasu prowadzenia postępowania w niniejszej sprawie (ponad 15 lat) oraz faktu, że strona skarżąca powstała w wyniku przekształcenia przedsiębiorstwa komunalnego w spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością, której jedynym właścicielem jest Miasto W., to przede wszystkim Prezydent Miasta W. jako organ I instancji (a równocześnie właściciel skarżącej spółki) był zobowiązany do szczególnej staranności w przeprowadzeniu postępowania dowodowego, w szczególności, że co najmniej znaczna część dokumentów dotycząca przekształceń przedsiębiorstwa komunalnego w spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością, której jedynym właścicielem jest Miasto W., powinna być znana niejako z urzędu Prezydentowi Miasta W. i może znajdować się w jego posiadaniu w odpowiednich archiwach miejskich. Należy również podkreślić, że organy administracji publicznej dysponują szerszym katalogiem środków służących pozyskaniu niezbędnego dla sprawy materiału dowodowego, w tym również gdy chodzi o uzyskanie dokumentów archiwalnych lub informacji o ich istnieniu lub nieistnieniu.

Jak już wspomniano powyżej w toku postępowania administracyjnego organ administracji publicznej, jako podmiot kierujący postępowaniem, obowiązany jest podejmować wszelkie kroki zmierzające do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a następnie wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całokształtu materiału dowodowego oraz dokonania oceny, czy dana okoliczność została udowodniona. Nadto postępowanie dowodowe nie może zostać zakończone, dopóki organ jednoznacznie nie ustali, czy stan faktyczny przewidziany w danej normie prawnej wystąpił, czy też nie. Bowiem w postępowaniu administracyjnym wydanie prawidłowego orzeczenia w każdym przypadku powinno poprzedzać dokładne ustalenie stanu faktycznego i prawnego istotnego w sprawie. Jako dowolne należy więc traktować ustalenia organu mogące znaleźć wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale niekompletnym, czy nie w pełni rozpatrzonym. Zarzut dowolności zostaje wykluczony dopiero ustaleniami dokonanymi w całokształcie materiału dowodowego, zgromadzonego i rozpatrzonego w sposób wyczerpujący, a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego wydania decyzji o przekonującej treści. Sąd stoi na stanowisku, że wydanie przez organy rozstrzygnięcia, które stoi w sprzeczności, a zatem nie znajduje potwierdzenia w materiale dowodowym sprawy oraz niewyjaśnienie w uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia powodów takiego postępowania organów narusza podstawowe zasady postępowania administracyjnego i powoduje, że zawartemu w takiej decyzji rozstrzygnięciu zasadnie można postawić zarzut dowolności.

Podsumowując, w ocenie Sądu orzekającego zapadłe w sprawie decyzje wydane zostały z naruszeniem przepisów art. 7 i art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 kpa, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem w sposób bezpośredni zdeterminowało treść merytorycznego rozstrzygnięcia. Wskazane uchybienia organów administracji należy w toku dalszego postępowania wyeliminować poprzez przeprowadzenie postępowania dowodowego (wyjaśniającego) zgodnego z powołanymi przez Sąd zasadami postępowania administracyjnego. Ponadto ponownie prowadząc postępowanie, mając na uwadze ocenę prawną dokonaną przez Sąd orzekający w niniejszym wyroku, organ winien dokonać obiektywnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego (art. 80 kpa). Ponieważ wskazane wyżej uchybienia w zakresie realizacji zasady prawdy obiektywnej oraz prowadzenia postępowania dowodowego i obiektywnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego dotyczą decyzji organów obydwu instancji, to nie mogą one być obecnie konwalidowane w postępowaniu jedynie przed organem II instancji, gdyż działanie takie naruszałoby zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. W związku z tym dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy stało się niezbędne uchylenie również decyzji organu pierwszej instancji.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 152 oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) orzekł jak w sentencji.