Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 584/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2016-01-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 66
journal: Dz.U. 2013 poz 1409
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity
article: art. 153
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak Sędziowie: Sędzia WSA Olga Białek (sprawozdawca) Sędzia WSA Władysław Kulon Protokolant: Asystent sędziego Łukasz Cieślak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 21 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi S. K. na decyzję D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia 15 czerwca 2015 r. Nr [...] w przedmiocie nakazu usunięcia nieprawidłowości w stanie technicznym budynku oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Dolnośląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego we W. (dalej DWINB), po rozpatrzeniu odwołania S. K. oraz K. P. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta W. (dalej PINB), z dnia 2 kwietnia 2014 r. (nr [...]) - działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.- uchylił zaskarżoną decyzję w zakresie terminu wykonania obowiązków usunięcia nieprawidłowości w stanie technicznym budynku i nakazał ich wykonanie w terminie do dnia 31 grudnia 2015r. W pozostałym zakresie utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

Decyzja ta zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniu 2 kwietnia 2013 r. PINB zawiadomił strony o wszczęciu postępowania w sprawie stanu technicznego budynku mieszkalnego przy ul. P.M. [...] we W.. Po przeprowadzaniu postępowania i zgromadzeniu materiału dowodowego obejmującego między innymi, oględziny obiektu, protokół z okresowego przeglądu i kontroli szczelności instalacji gazowej i urządzeń gazowych, protokół z okresowej kontroli przewodów kominowych, opinię techniczną dotyczącą oceny stanu technicznego przedmiotowego budynku oraz oświadczenia właścicieli budynku o wykonanych przez nich dotychczas - w związku z powyższą oceną techniczną - robotach zmieniających stan techniczny budynku, PINB (po wcześniejszej decyzji kasacyjnej DWINB), działając na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz.U. z 2013 r. poz. 1409 ze zm. – dalej "P.b") - wydał decyzję z dnia 2 kwietnia 2014 r. nr [...] w której nakazał M. P., S. K. oraz K. P. jako współwłaścicielom opisanego budynku, usunięcie nieprawidłowości w jego stanie technicznym poprzez uzgodnienie z Miejskim Konserwatorem Zabytków a następnie wykonanie w terminie do dnia 31 października 2014 r. robót polegających na:

- skuciu uszkodzonych fragmentów, a następnie odtworzenie tynków na elewacjach budynku,

- naprawę uszkodzonej części komina ponad połacią dachową poprzez jej przemurowanie i przespoinowanie,

- podbicie fundamentów parterowej werandy budynku, usytuowanej od strony ogrodu w celu jej zabezpieczenia przed osiadaniem,

- przeszycie istniejących spękań werandy prętami stalowymi i przespoinowanie spękań środkami do naprawy muru,

- naprawę pęknięć nadproża okiennego w obrębie werandy,

- wymianę nadproża nad drzwiami wejściowymi do ogrodu wraz z osadzeniem drzwi,

- skucie uszkodzonych a następnie wymiany fragmentów podsufitki ze stropów drewnianych,

- podbudowę pod schodami wejściowymi do budynku,

- naprawę pęknięć schodów wejściowych do budynku,

- zabezpieczenie poprzez podparcie drewnianych policzków schodów w miejscu ich oparcia na murze piwnic,

- zabezpieczenie otworu okiennego w części piwnicznej (pozbawionego oszklenia).

Od powyższej decyzji odwołanie wnieśli S. K. działający przez pełnomocnika oraz K. P.. S. K. zarzucił naruszenie przepisów prawa procesowego tj. art. 77 § 1 w związku z art. 80 k.p.a. przez niewyjaśnienie w pełni stanu faktycznego sprawy; art. 107 § 3 k.p.a. przez brak wyjaśnienia podstawy faktycznej i prawnej decyzji oraz naruszenie prawa materialnego tj. art. 66 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego. Odwołujący się podniósł, że organy nie wyjaśniły jednoznacznie przyczyn osiadania werandy ograniczając się do przypuszczeń, że zjawisko to spowodowane jest posadowieniem werandy powyżej fundamentów reszty domu - nie można więc wykluczyć innej przyczyny osiadania co oznacza, że nałożony obowiązek podbicia werandy nie zlikwiduje tego zjawiska. Zdaniem odwołującego się, dla nałożenia obowiązków na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego konieczne jest nie tylko stwierdzenie nieodpowiedniego stanu technicznego obiektu ale także, ustalenie w postępowaniu, w jaki sposób doszło do powstania tego stanu (czy jest to efekt samowoli budowlanej, czy błędnej decyzji o pozwoleniu na budowę, czy też jest wynikiem odstępstw od tej decyzji). Zdaniem strony, na podstawie przeprowadzonych w niniejszej sprawie przez organ czynności nie da się wywnioskować, czy stwierdzone nieprawidłowości powstały w trakcie użytkowania obiektu i są efektem zwykłego jego zużycia technicznego, czy też np. efektem wadliwego projektu budowlanego albo budowy sprzecznej z prawidłowym projektem, czy wreszcie efektem naruszeń przepisów techniczno-budowlanych. Przedstawione okoliczności mają zaś znaczenie, gdyż przepis art. 66 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego nie daje podstaw do usunięcia stanu niezgodnego z przepisami technicznymi, jeżeli stan ten został zaakceptowany w decyzji o pozwoleniu na budowę. Przepis ten służy jedynie do usunięcia nieprawidłowości powstałych w trakcie użytkowania obiektu, a więc już po oddaniu obiektu do użytkowania. Odwołujący się stwierdził, że nie ma pewności, czy tak jest w niniejszej sprawie.

K. P. wniosła natomiast o zmianę terminu wykonania obowiązku do dnia 31 grudnia 2015 r. ze względu na toczące się sądowe postępowanie o zniesienie współwłasności i brak zagrożenia katastrofą budowaną.

DWINB decyzją z dnia 30 maja 2014 r. (nr [...]), utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji uznając, że zebrany w sprawie materiał dowodowy uprawniał organ pierwszej instancji do podjęcia decyzji na podstawie art. 66 Prawa budowlanego. Postępowanie dowodowego pozwoliło na bezsporne ustalenie, że stan techniczny przedmiotowego budynku nie odpowiada prawu. Najpierw, podczas czynności kontrolnej PINB ustalił, że w objętym postępowaniem budynku mieszkalnym jednorodzinnym 2-kondygnacyjnym, widoczne są od strony ogrodu w poziomie parteru, w północno - zachodnim narożniku werandy, pęknięcia nadproża okiennego i spękania ściany piwnicznej. Wokół budynku brakuje opaski przeciwwodnej, otwór okienny w części piwnicznej jest niezabezpieczony. Pokrycie dachowe posiada ubytki dachówek, nieszczelności obróbek blacharskich wokół komina, widoczne są uszkodzenia, rozwarstwienia gzymsu, ubytki tynku. Nadproże okienne w obrębie werandy posiada pęknięcia wzdłużne. Na użytkowanym poddaszu zgromadzone są materiały łatwopalne. Widoczne są także pęknięcia schodów wejściowych do budynku. Z przedłożonej w toku postępowania opinii technicznej dotyczącej stanu technicznego omawianego obiektu, wynikają zaś następujące wnioski i zalecenia. Przedmiotowy budynek znajduje się w słabym stanie technicznym. Przyczyną aktualnego stanu technicznego budynku (w tym istniejących uszkodzeń) jest jego wiek i wynikające z tego jego naturalne zużycie oraz brak realizacji odpowiednich prac remontowych i modernizacyjnych. Okres trwałości budynków mieszkalnych, murowanych ze stropami nieogniotrwałymi, określa się na 80 do 125 lat. Oceniany budynek, liczący ponad 100 lat, znajduje się, według powyższych kryteriów, na granicy swojej trwałości i wymaga przeprowadzenia prac remontowych. Autor rzeczonego opracowania wskazał ponadto, że mimo słabego stanu technicznego obiektu, może być w chwili obecnej bezpiecznie użytkowany, gdyż występujące w nim główne uszkodzenia (zarysowania, osiadania) nie stanowią zagrożenia dla jego mieszkańców. Wyjątkiem są tu uszkodzenia tynków, dachówki i komina budynku, które w trybie pilnym powinny zostać usunięte bądź naprawione. W związku z powyższym w opinii zaznaczono, że z uwagi na możliwe zagrożenia, w trybie pilnym należy:

- uszkodzone fragmenty tynku z drewnianego gzymsu dachu od strony elewacji tylnej oraz luźny fragment tynku na piętrze w narożniku północno - zachodnim skuć a powstałe ubytki tynku uzupełnić tynkiem cementowym,

- usunąć luźne fragmenty dachówki, szczególnie przy styku z dachem sąsiada,

- naprawić fragment komina, wystający ponad połać dachową, przez jego częściowe przemurowanie i przespoinowanie bądź przynajmniej przez zabezpieczenie obejmą stalowa i stalowymi odciągami do więźby dachowej.

W treści przedmiotowego opracowania wskazano również, że w trakcie oględzin stwierdzono zwiększone osiadanie parterowej werandy, usytuowanej od strony ogrodu, w stosunku do reszty budynku. Jak wskazał jego autor, prawdopodobnie jest ona posadowiona powyżej poziomu fundamentów budynku głównego. Zwiększone osiadanie spowodowało spękanie ścian przybudówki i zaklinowanie się drzwi do ogrodu. Jednak stwierdzono, że po przespoinowaniu części spękań ok. 2-3 lata temu nie ulegały one ponownemu uszkodzeniu. Świadczyć to może o częściowym wstrzymaniu procesu osiadania werandy. Całkowicie proces ten może zahamować jedynie odkopanie fundamentów werandy i ich podbicie. W chwili obecnej nie ma zagrożenia zawaleniem się werandy. Dla polepszenia jej warunków eksploatacji proponuje się przespoinowanie istniejących spękań oraz iniekcje środkami do naprawy muru oraz przeszycie spękań prętami Ø 8 ze stali żebrowanej w każdej spoinie poziomej. Nad drzwiami do ogrodu powinno się wykonać nowe nadproże stalowe z 3l120 i osadzić nowe drzwi w ościeżnicy stalowej. Należy też rozważyć możliwość docieplenia ścian werandy od zewnątrz styropianem. Uszkodzone (spękane) fragmenty podsufitki ze stropów drewnianych należy skuć i wykonać nowe. Pod schodami wejściowymi do budynku wykonać nową podbudowę ziemną lub betonową. Podeprzeć drewniane policzki schodów w miejscu ich oparcia na murze piwnic dodatkowymi stołeczkami z blachy, kotwionymi do muru.

Organ odwoławczy wyjaśnił dalej, że w dniu 8 maja 2013 r. do organu I instancji wpłynęło pismo odwołujących się, w treści którego zawarto informację, że zainstalowano kratkę wentylacyjną w piwnicy w przewodzie kominowym nr 2, usunięto i naprawiono dachówki przy styku z dachem sąsiada. Ponadto dokonano również ogólnego przeglądu dachu i uzupełniono brakujące dachówki likwidując prześwity, naprawiono na całym budynku gzyms dachu, założono nowe obróbki blacharskie na lukarnach, dachu oraz kominie. Organ orzekający powołał się także na przeprowadzoną przez PINB w dniu 5 lipca 2013 r. kontrolę w sprawie stanu technicznego przedmiotowego budynku podczas której ustalono, że w obrębie pokrycia dachowego budynku wymieniono dachówki ceramiczne w pasie bezpośrednio przy styku z dachem budynku sąsiedniego oraz uzupełniono brakujące dachówki. W pokryciu dokonano naprawy gzymsu podrynnowego, widoczne są nowe obróbki blacharskie na dachu (lukarna). PINB zaprotokołował, że w pozostałym zakresie stan techniczny budynku nie uległ zmianie i odpowiada zapisom protokołu z kontroli wcześniejszej.

Zdaniem organu przytoczone okoliczności faktyczne jednoznacznie potwierdzają uprawnienie a nawet obowiązek organu do podjęcia czynności na podstawie art. 66 P.b.

Odnosząc się do odwołania S. K. organ stwierdził, że na wynik sprawy nie ma wpływu kwestia przyczyn dla których budynek jest w nieodpowiednim stanie technicznym, gdyż dla zastosowania art. 66 Prawa budowlanego, wystarczy stwierdzenie jednej z przesłanek wskazanych w tym przepisie. Natomiast w związku z odwołaniem K. P., organ wyjaśnił, że postępowanie o zniesienie współwłasności nie może hamować ingerencji organu nadzoru w sprawie stanu technicznego obiektu budowlanego. Oczekiwanie na zakończenie postępowania o zniesienie współwłasności - które może toczyć się całymi latami - mogłoby bowiem doprowadzić do katastrofy budowlanej. Nie można więc przyjąć, aby rozpatrzenie sprawy utrzymania obiektu w należytym stanie technicznym zależało od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego – sprawy o zniesienie współwłasności (art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.).

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł S. K. zarzucając organowi odwoławczemu naruszenie przy wydaniu zaskarżonej decyzji: przepisu art. 77 § 1 w związku z art. 80 k.p.a. poprzez wydanie tej decyzji przy niewyjaśnionym w pełni i wyczerpująco stanie faktycznym; przepisu art. 66 ust. 1 pkt 3 ustawy – Prawo budowlane oraz przepisu art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak precyzyjnego wyjaśnienia podstawy faktycznej i prawnej tej decyzji, co uniemożliwia właściwe zapoznanie się z motywami działania organu pierwszej instancji, zrozumienie tych motywów, a w rezultacie ustosunkowanie się do nich w rzeczowy i wyczerpujący sposób. Wskazując na powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi odwoławczemu. W uzasadnieniu skargi przedstawione zostały okoliczności faktyczne istotne w sprawie oraz argumentacja prawna, stanowiąca rozwinięcie zarzutów sformułowanych w jej petitum. Przede wszystkim wskazano na powinność ustalenia przez organ nadzoru budowlanego przyczyn stwierdzonego nieodpowiedniego stanu technicznego przedmiotowego budynku.

Wyrokiem z dnia 3 lutego 2015 r. (sygn.akt II SA/Wr 562/14) Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję DWINB. Wyrok ten stał się prawomocny z dniem 25 kwietnia 2015 r.

Po przeprowadzeniu kontroli legalności zaskarżonej decyzji, Sąd uznał, że organ drugiej instancji naruszył zasadę dwuinstancyjności postępowania nakazującą organowi wyższego stopnia rozpatrzenie sprawy załatwionej przez organ pierwszej instancji po raz drugi. Organ odwoławczy dysponując kompetencjami nie tylko kontrolnymi ale i merytorycznymi obowiązany jest więc rozpatrzyć sprawę na nowo w jej całokształcie, co wymaga wyczerpującego i wszechstronnego rozważenia wszystkich okoliczności sprawy. W niniejszej sprawie – zdaniem Sądu – organ odwoławczy nie sprostał powyższym wymogom.

Motywując taką ocenę Sąd stwierdził, że dokonane w sprawie ustalenia faktyczne – których prawidłowości nie kwestionuje – uprawniały właściwy organ nadzoru budowlanego do stwierdzenia, że stan techniczny obiektu jest "nieodpowiedni" w rozumieniu art. 66 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego, co w konsekwencji obligowało ten organ do interwencji na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego. Podstawę uwzględnionych przy orzekaniu ustaleń faktycznych stanowiły czynności kontrolne przeprowadzone na terenie nieruchomości oraz opinia techniczna sporządzona przez osobę uprawnioną, do treści której dostosowane zostały czynności nakazane decyzją właściwego instancyjnie organu nadzoru budowlanego. Sąd zwrócił jednak uwagę, że autor opracowania dotyczącego stanu technicznego przedmiotowego budynku, oceniając ten stan jako słaby, a budynek jako znajdujący się na granicy swojej trwałości i wymagający przeprowadzenia prac remontowych, stwierdził – przy czym wiarygodność tego stwierdzenia nie została zakwestionowana - że obiekt może być w chwili obecnej bezpiecznie użytkowany, gdyż występujące w nim główne uszkodzenia (zarysowania, osiadania) nie stanowią zagrożenia dla jego mieszkańców. Wyjątkiem są uszkodzenia tynków, dachówki i komina budynku, które w trybie pilnym powinny zostać usunięte bądź naprawione. Wskazując sposób usunięcia tych nieprawidłowości stanu technicznego budynku, którego dotyczyło sporządzone opracowanie techniczne, jego autor podał, że należy skuć uszkodzone fragmenty tynku z drewnianego gzymsu dachu od strony elewacji tylnej oraz luźny fragment tynku na piętrze w narożniku północno-zachodnim, a powstałe ubytki tynku uzupełnić tynkiem cementowym, naprawić fragment komina, wystający ponad połać dachową przez jego częściowe przemurowanie i przespoinowanie lub przynajmniej przez zabezpieczenie obejmą stalową i stalowymi odciągami do więźby dachowej i usunąć luźne fragmenty dachówki, szczególnie przy styku z dachem sąsiada.

Sąd stwierdził dalej, że zalecenia wskazane w ostatnim zakresie oraz dotyczące gzymsu dachu straciły na aktualności w dacie orzekania przez organ pierwszej instancji w trybie przepisu art. 66 ust. 1 pkt 3 ustawy – Prawo budowlane z racji wykonania prac usuwających nieprawidłowości stanu technicznego tych części budynku przez jego współwłaścicieli w toku postępowania przed wydaniem decyzji z dnia 2 kwietnia 2014r. W takich okolicznościach, zdaniem Sądu, w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji należało, w sposób jaki wymagany jest treścią art. 11 i art. 107 § 3 k.p.a., wyjaśnić nieuwzględnienie w orzeczonych czynnościach zarówno alternatywnie wskazanego przez autora opracowania technicznego sporządzonego w sprawie sposobu usunięcia w trybie pilnym nieprawidłowości stanu technicznego komina przez zabezpieczenie go obejmą stalową i stalowymi odciągami do więźby dachowej, jak i wniosku kierowanego do organów w toku prowadzonego postępowania o określenie terminu wykonania nakazanych prac do dnia 31 grudnia 2015 r. Sąd odnotował, że wprawdzie PINB w uzasadnieniu swojej decyzji, która poprzedzała decyzję zaskarżoną, wskazał, że jego zdaniem zabezpieczenie górnej części komina obejmą stalową i stalowymi odciągami jest rozwiązaniem prowizorycznym i nie dającym gwarancji bezpieczeństwa z upływem czasu, a poprzez to niezasadnym, ale organ odwoławczy – akceptując wyeliminowanie z nakazanych czynności alternatywnego sposobu usunięcia nieprawidłowego stanu technicznego komina przedmiotowego budynku – w ogóle w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie odniósł się do tej kwestii, nie wyjaśniając, czy podziela ocenę organu pierwszej instancji w tym zakresie, (kwestionując tym samym prawidłowość zalecenia autora opracowania technicznego), czy też uznaje, że obydwie wskazane przez rzeczoznawcę w opinii metody usunięcia nieodpowiedniego stanu technicznego są zasadne i możliwe do zastosowania przez adresatów nakazanych czynności przy uwzględnieniu celowości tych działań. Z uzasadnienia decyzji wydanej w postępowaniu pierwszoinstancyjnym wynika również, że wnioskowany przez dwoje współwłaścicieli przedmiotowego budynku termin wykonania prac wymaganych dla usunięcia nieprawidłowości w jego stanie technicznym, organ orzekający uznał za racjonalnie i technicznie nieuzasadniony. W przyjętej w tym zakresie ocenie, PINB wziął pod uwagę – jak wyjaśnił – zakres robót, techniczne możliwości ich wykonania, stopień skomplikowania, a także korzystne warunki atmosferyczne, sprzyjające ich wykonaniu. W wyroku podniesiono dalej, że organ odwoławczy rozważając kwestię określenia terminu wykonania nakazanych decyzją prac w sposób wnioskowany przez K. P. we wniesionym przez nią odwołaniu, tj. do 31 grudnia 2015 r. z powołaniem się na możliwości finansowe i będące w toku postępowanie o zniesienie współwłasności, wskazał na okoliczności – zdaniem Sądu – nie znajdujące uzasadnienia w materiale sprawy. Organ drugiej instancji powołał się bowiem na zagrożenie katastrofą budowlaną oraz na niemożność uznania w tej sprawie rozstrzygnięcia o zniesieniu współwłasności przedmiotowego budynku za kwestię prejudycjalną, o które mowa w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Tymczasem jak zauważył Sąd, materiał zebrany w sprawie, w tym przede wszystkim treść opracowania technicznego wykorzystanego przy orzekaniu, nie uprawnia do obaw przez katastrofą budowlaną. Akta sprawy pozwalają też stwierdzić, że żadna ze stron nie wnosiła w toku postępowania o jego zawieszenie w trybie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., ani też z powołaniem się na inną przesłankę określoną przez ustawodawcę, jako skutkująca zawieszeniem postępowania.

Mając na względzie przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że organ odwoławczy podejmując zaskarżoną decyzję nie zastosował się do wymagań wynikających z przepisu art. 15 k.p.a. oraz art. 11 i art. 107 § 3 k.p.a. i nie rozpoznał ponownie sprawy w jej całokształcie, ani też nie wyjaśnił w sposób wyczerpujący przesłanek swojego rozstrzygnięcia. Uznając, że te naruszenie przepisów postępowania mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd – stosownie do przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c powoływanej wcześniej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji, zalecając aby przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ uwzględnił uwagi zawarte w uzasadnieniu wyroku.

DWINB w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy wydał obecnie zaskarżoną decyzję. Argumentując podjęte orzeczenie, organ przytoczył najpierw zaistniałe w sprawie okoliczności faktyczne i prawne (opisane również w decyzji z dnia 30 maja 2014 r.) – z uwzględnieniem przedstawionego wyżej wyroku WSA i zasady wynikającej z art. 153 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zdaniem organu, w wyroku jaki zapadł w niniejszej sprawie, Sąd nie zakwestionował ustaleń faktycznych co do nieprawidłowości stanu technicznego budynku i istnienia podstaw do zastosowania art. 66 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego. Organowi odwoławczemu nakazał jednak rozważanie, które z alternatywnie wskazanych w opinii sposobów usunięcia nieprawidłowości stanu technicznego fragmentu komina wystającego ponad połać dachową, należy zastosować oraz nakazał odniesienie się do wniosku o wydłużenie terminu realizacji obowiązków składanych przez stronę w toku postępowania, jak też podniesionego w odwołaniu K. P..

Mając to na uwadze organ odwoławczy wskazał, że norma prawna zawarta w art. 66 Prawa budowlanego ma zastosowanie do przypadków szczególnego zaniedbania ze strony właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego w odniesieniu do jego stanu technicznego. Pozostaje ona w ścisłej korespondencji z art. 61. P.b, ustanawiającym po stronie tych właśnie podmiotów obowiązek utrzymania i użytkowania obiektu budowlanego zgodnie z jego przeznaczeniem, wymaganiami ochrony środowiska oraz w należytym stanie technicznym i estetycznym, nie dopuszczając do nadmiernego pogorszenia jego właściwości użytkowych i sprawności technicznej, w szczególności, w zakresie związanym z wymogami zawartymi w art. 5 ust. 1 -7 P.b. Organ wyjaśnił, że przez "należyty stan techniczny" należy rozumieć stan pełnej sprawności obiektu budowlanego lub jego części nie posiadającego jakichkolwiek uszkodzeń, zwłaszcza takich, które mogą powodować niebezpieczeństwo przy użytkowaniu obiektu lub jego części. Postępowanie w sprawie nieodpowiedniego stanu technicznego zmierza do przywrócenia pełnej sprawności technicznej obiektu budowlanego. Do wydania nakazu przywrócenia odpowiedniego stanu technicznego obiektu nie jest konieczne stwierdzenie, że istniejący stan zagraża życiu lub zdrowiu ludzi, bądź bezpieczeństwu mienia.

DWINB podniósł, że w opinii technicznej sporządzonej w niniejszej sprawie, jej autor wskazał, że naprawę fragmentu komina należy wykonać poprzez jego częściowe przemurowanie i przespoinowanie bądź przynajmniej zabezpieczenie obejmą stalową i stalowymi odciągami do więźby dachowej. Analizując powyższe zalecenie organ zauważył, że to ostatnie rozwiązanie jest rozwiązaniem prowizorycznym, które nie przywraca komina do stanu pełnej sprawności i braku uszkodzeń, lecz jedynie usuwa doraźne niebezpieczeństwo jakie stwarza odsunięty od pionu, odchylony komin. Organ zauważył także, że autor opinii uznał to rozwiązanie jako alternatywę dla przemurowania komina, poprzedzając je sformułowaniem "bądź przynajmniej". Taki zwrot wskazuje, że omawiane rozwiązanie traktuje jako gorsze. DWINB przypomniał zatem, że dla wydania nakazu z art. 66 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego nie jest konieczne stwierdzenie, że nieodpowiedni stan techniczny budynku stwarza zagrożenie. Ważne jest, że budynek lub jego część posiada uszkodzenie. Odnosząc się natomiast do kwestii terminu wykonania nałożonych obowiązków, DWINB wyjaśnił, że uwzględnił wniosek odwołującej się w tym zakresie, tym bardziej, że termin wyznaczony przez PINB już minął. Zdaniem organu ze względu na techniczne możliwości wykonania nakazanych robót, termin wskazany przez stronę jest uzasadniony.

Skargę na powyższe rozstrzygnięcie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł S. K. działający przez pełnomocnika.

Skarżący podobnie jak w odwołaniu – oraz jak w skardze wniesionej w sprawie o sygn. akt II SA/Wr 562/14 - zarzucił organowi odwoławczemu naruszenie art. 77 k.p.a. w związku z art. 80 k.p.a. przez oparcie decyzji na niewyjaśnionym w pełni i wyczerpująco stanie faktycznym sprawy; art. 107 § 3 k.p.a. przez brak precyzyjnego wyjaśnienia podstaw faktycznych decyzji, co uniemożliwia mu właściwe zapoznanie się z motywami decyzji i ich zrozumienie a wreszcie ustosunkowanie się do nich; oraz naruszenie art. 66 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego. Zarzucając powyższe skarżący zawnioskował o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.

Na wstępie wywodów przedstawionych dla uzasadnienia zarzutów skargi, podniesiono, że pomiędzy stronami niniejszej skargi toczyło się już postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym (sprawa II SA/Wr 562/14). Zdaniem skarżącego mamy do czynienia z res iudicata, gdyż zachodzi podmiotowo-przedmiotowa tożsamość postępowania zakończonego wyrokiem Sądu w sprawie II SA/Wr 562/14 i postępowania w którym zapadła zaskarżona decyzja.

Dalej skarżący stwierdził, że organ bezzasadnie nie uwzględnił jego zarzutów zawartych w jego odwołaniu. Autor skargi nie zgadza się bowiem ze stanowiskiem, że kwestia ustalenia przyczyn z powodu których przedmiotowy budynek jest w nieodpowiednim stanie technicznym – w sytuacji gdy stan ten nie zagraża zdrowiu i życiu ludzi - nie ma wpływu na wynik sprawy. Przywołane przez skarżącego orzeczenia (w tym wyrok NSA z dnia 16 listopada 2000 r. IV SA 1393/98), wskazują bowiem, że organ nadzoru budowlanego nie musi badać przyczyn powodujących zły stan techniczny obiektu tylko w przypadku, gdy stan obiektu zagraża życiu lub zdrowiu, albo bezpieczeństwu mieniu. Taka sytuacja nie zachodzi zaś w niniejszej sprawie – co potwierdził sam organ.

Zdaniem strony skarżącej, w zaistniałym stanie faktycznym dla wydania decyzji nakazującej usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości w obiekcie budowlanym, konieczne jest nie tylko stwierdzenie jego nieodpowiedniego stanu technicznego ale również konieczność wyjaśnienia, w jaki sposób do tego stanu doszło - a więc, czy wiąże się on z samowolą budowlaną, czy został zaakceptowany w decyzji o pozwoleniu na budowę, czy też wynika z odstępstwa od tej decyzji. Dopiero wyjaśnienie tej kwestii w sposób niewadliwy, pozwala na zastosowanie odpowiedniej normy prawa materialnego, w tym art. 66 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego. Dla potwierdzenia powyższego stanowiska skarżący powołał się na wyrok WSA z dnia 4 grudnia 2009 r. II SA/Lu 649/09 oraz NSA z dnia 17 września 2009 r. II OSK 1394/08.

W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, czyli kontrolują prawidłowość zastosowania przepisów prawa materialnego do ustalonego stanu faktycznego przez organy administracji publicznej, w tym trafność ich wykładni oraz prawidłowość przyjętej procedury, która doprowadziła dany organ do wydania zaskarżonego aktu.

Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji ostatecznej, dokonana według powołanego wyżej kryterium, doprowadziła do stwierdzenia, że skarga jak też zawarte w niej zarzuty, nie zasługują na uwzględnienie.

Przed przystąpieniem do szczegółowych rozważań, wymaga wyjaśnienia, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej u.p.p.s.a.) wojewódzki sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zasada wynikająca z przywołanego przepisu doznaje jednak ograniczenia, gdy w obrocie prawnym funkcjonuje już prawomocny wyrok uchylający wydaną wcześniej w tej samej sprawie decyzję organu administracji. W takiej sytuacji, przy ponownym orzekaniu przez sąd administracyjny w niezmienionym stanie faktycznym i prawnym, granic sprawy sądowoadministracyjnej, nie wyznacza już samodzielnie przepis art. 134 § 1 u.p.p.s.a., ale są one zakreślone w związku z art. 153 tej ustawy. Przepis ten stanowi zaś, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.

Dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy podstawowe znaczenie ma zatem okoliczność, że już raz była ona przedmiotem kontroli sądu administracyjnego w wyniku której zapadł prawomocny wyrok z dnia 3 lutego 2015 r. o sygn. akt II SA/Wr 562/14 uchylający w całości decyzję D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 30 maja 2014 r. nr [...], utrzymującą w mocy decyzję PINB podjętą w przedmiocie nałożenia na współwłaścicieli budynku przy ul. P. M. [...] we W. nakazu usunięcia nieprawidłowości w stanie technicznym tego budynku. Wyprowadzone z art. 153 u.p.p.s.a związanie oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wynikającymi z przywołanego wyżej prawomocnego wyroku, w istotny sposób wpływa zatem na zakres kontroli sądowoadministracyjnej przy obecnym - ponownym - rozpoznaniu tej sprawy.

W orzecznictwie utrwalone jest stanowisko, że wobec treści art. 153 u.p.p.s.a. ponowne rozpoznanie sprawy przez sąd administracyjny ogranicza się do kontroli, czy organy administracji prawidłowo uwzględniły wytyczne zawarte w poprzednim wyroku oraz do oceny ewentualnych nowych okoliczności, które zaistniały już po wydaniu wyroku.

Z przedstawionych Sądowi akt sprawy nie wynika, aby po wydaniu wyroku z dnia 3 lutego 2015 r. zaistniały w sprawie nowe istotne okoliczności faktyczne. Na takie okoliczności nie wskazano także w skardze. Tym samym, konieczne było przede wszystkim skontrolowanie czy organ, który w przywołanym orzeczeniu sądu zobowiązany został do ponownego rozpatrzenia sprawy, zastosował się do oceny prawnej i wytycznych w nim zawartych.

W kontekście podniesionych w skardze zarzutów wskazujących na naruszenie przez organ przepisów prawa procesowego, ze względu na niewyjaśnienie w pełnym zakresie stanu faktycznego sprawy tj. nie wyjaśnienie w jaki sposób doszło do nieodpowiedniego stanu technicznego budynku (co wiąże się z obowiązkiem podbicia werandy) zauważyć należy, że w wyroku z dnia 3 lutego 2015 r. Sąd nie zakwestionował ustaleń stanu faktycznego uznając, że uprawniały one organ nadzoru budowlanego do stwierdzenia, że stan techniczny obiektu jest "nieodpowiedni" w rozumieniu art. 66 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego. Co istotne, Sąd wyraził wówczas, wiążącą obecnie ocenę, że takie ustalenie stanu faktycznego obligowało wręcz organ nadzoru budowlanego do interwencji w formie i zakresie odpowiadającym treści art. 66 ust. 1 pkt 3 tej ustawy. Zważyć przy tym należy, że w skardze będącej przedmiotem rozpoznania w sprawie o sygn.akt II SA/Wr 562/14, skarżący stawiał podobne zarzuty do zarzutów zawartych w obecnie badanej skardze. Rozpoznając wówczas sprawę (przy identycznych zarzutach skargi), Sąd nie dopatrzył się jednak podstaw prawnych - a tym samym konieczności - wyjaśniania przez organy nadzoru budowlanego przyczyn nieodpowiedniego stanu technicznego obiektu w takim zakresie jak wskazuje to skarżący, uznając, że dla wydania decyzji nakładającej obowiązki zmierzające do przywrócenia odpowiedniego stanu technicznego obiektu wystarczające są ustalenia faktyczne wynikające z przeprowadzonych przez organ czynności kontrolnych oraz z opinii technicznej sporządzonej przez uprawnioną osobę potwierdzające nieodpowiedni stan techniczny tego obiektu. Sąd nie dopatrzył się zatem naruszenia prawa polegającego na braku wyjaśnienia przyczyn nieodpowiedniego stanu technicznego budynku. Z uzasadnienia wyroku jasno też wynika, że brak wyjaśnienia przez organy przyczyny nieodpowiedniego stanu technicznego budynku, nie stanowił przyczyny uchylenia decyzji DWINB. Wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji nastąpiło natomiast z powodu innych naruszeń prawa, dostrzeżonych przez Sąd niezależnie od tych zarzutów skargi.

Wobec treści art. 153 u.p.ps.a., stanowiskiem prawnym zawartym w wyroku z dnia 3 lutego 2015 r. związany był orzekający ponownie - w niezmienionym stanie faktycznym i na podstawie tych samych dowodów – DWINB, jak też związany jest orzekający obecnie Sąd. Skoro więc przyczyna powstania nieodpowiedniego stanu technicznego budynku nie stanowiła podstawy uchylenia decyzji, a w prawomocnym wyroku Sąd nie dopatrzył się w tym zakresie uchybień, to tym samym, nie mogła być ona ponownie przez organ badana. Ta kwestia nie może być także oceniana w obecnym postępowaniu sądowym przez aktualnie orzekający skład - została ona już bowiem poddana ocenie prawej w wyroku z dnia 3 lutego 2015 r.

Związanie wynikające z art. 153 i art. 170 u.p.p.s.a. oznacza, że ilekroć dana sprawa będzie przedmiotem rozpoznania przez organ lub sąd oceną co do zgodności z prawem określonych spornych kwestii związany jest zarówno organ, którego rozstrzygnięcie zaskarżono, jak i każdy kolejny sąd orzekający w tej sprawie, w tym również Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznający skargę kasacyjną od kolejnego wyroku (tak m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 maja 2007 r., sygn. akt I FSK 857/06). Sądy te nie mogą w tym zakresie formułować odmiennych ocen niż poprzednio wyrażona, winny dokonać kontroli zaskarżonego aktu z uwzględnieniem zastosowania się organu do zawartej w poprzednim wyroku oceny prawnej. Odmienne działanie narusza wynikającą z art. 2 Konstytucji RP zasadę poszanowania wartości – pewności prawa, zaufania obywateli do państwa, spójności działania organów państwowych (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 maja 2000 r., sygn. akt SK 22/99). Odstąpienie zaś od wiążącej oceny prawnej dopuszczalne jest jedynie w przypadku istotnej zmiany stanu faktycznego lub prawnego bądź wzruszenia w nadzwyczajnym trybie orzeczenia zawierającego ocenę prawną, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca.

W konsekwencji na obecnym etapie postępowania, rola Sądu sprowadziła się do sprawdzenia, czy organ zastosował się do wytycznych i wskazań zawartych we wcześniejszym wyroku. Z uzasadnienie tego wyroku wynika zaś, że organ odwoławczy z naruszeniem zasady dwuinstancyjności postępowania nie rozpoznał sprawy ponownie w jej całokształcie. Zdaniem Sądu, uchybienie to wynikało z faktu, że w uzasadnieniu decyzji organ II instancji, nie wyjaśnił - zgodnie z art. 107 § 3 i art. 11 k.p.a. - przyczyn nie uwzględnienia w zakresie orzeczonych obowiązków wskazanego w opinii technicznej alternatywnego sposobu usunięcia nieprawidłowości stanu technicznego komina przez zabezpieczenie go stalową obejmą i stalowymi odciągami do więźby dachowej, jak też nie odniósł się w odpowiedni sposób do wniosku stron o przesunięcie terminu wykonania nałożonych obowiązków.

Stwierdzić zatem należy, że rozpoznając sprawę ponownie, organ odwoławczy, zgodnie z przedstawionymi wyżej wytycznymi Sądu, odniósł się w uzasadnieniu decyzji do obu podniesionych wyżej kwestii. W pierwszej z nich, podzielił stanowisko organu pierwszej instancji co do wyeliminowania z nakazanych czynności alternatywnego sposobu usunięcia nieprawidłowości stanu technicznego komina. Podniesiona w tym względzie argumentacja organów jest – zdaniem Sądu – przekonująca. Trafnie zauważono bowiem, że rozwiązanie alternatywne wskazane przez autora opinii technicznej jest przez niego traktowane jako gorsze, minimalistyczne: "przynajmniej do zastosowania". Sam autor opinii technicznej wymieniając w pierwszym rzędzie przemurowanie komina, wskazuje tym samym, że jest to rozwiązanie pożądane, w sposób optymalny i stały zapewniające przywrócenie odpowiedniego stanu technicznego tej części obiektu, co jest zgodne z wymogami ustawy. Potwierdzają to również organy nadzoru budowlanego - jako organy wyspecjalizowane w sprawach związanych także ze stanem technicznym budynków - uznając, że wskazany w opinii sposób alternatywny, jest tylko działaniem prowizorycznym i nie przywracającym pełnej sprawności komina lecz rodzącym skutki jedynie doraźne i nie dającym gwarancji bezpieczeństwa. Mając na uwadze sposób sformułowania zaleceń w opinii technicznej, który wskazuje alternatywny sposób usunięcia nieprawidłowości komina oraz cel jaki przyświeca obowiązkom formułowanym na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego, należy przyjąć, że organy - działając w ramach zaleceń autora opinii - mogły dokonać wyboru sposobu usunięcia nieprawidłowości i w dostateczny sposób uzasadniły wybór nałożonego w powyższym zakresie obowiązku.

Większych zastrzeżeń nie budzi również reformatoryjne rozstrzygnięcie decyzji odwoławczej wyrażające się w ustaleniu terminu wykonania obowiązku do dnia 31 grudnia 2015 r. Podkreślenia wymaga, że organ II instancji uwzględnił w tym zakresie w całości wniosek zawarty w odwołaniu. Mając na uwadze datę wydania decyzji odwoławczej stwierdzić wypada, że organ wyznaczył w istocie kolejny półroczny termin wykonania tych obowiązków, kierując się technicznymi możliwościami ich wykonania. Zważyć przy tym należy, że określenie instrukcyjnego terminu na usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości w zakresie stanu technicznego obiektu pozostawione zostało uznaniu organu nadzoru budowlanego. W orzecznictwie nie budzi wątpliwości, że wyznaczony stronie w tym zakresie termin powinien być określony w taki sposób, by możliwe było w nim wykonanie nałożonych obowiązków. Określenie terminu wykonania obowiązku dokonywane być musi a casu od casum w odniesieniu do okoliczności sprawy i zależy zasadniczo od zakresu wymaganych robót budowlanych. Pomimo lakoniczności uzasadnienia w tym względzie zaskarżonej decyzji, należy jednak zgodzić się z organem, że pod względem technicznym możliwe jest wykonanie w zakreślonym terminie nakazanych robót. W ocenie Sądu, ustalony w decyzji odwoławczej termin zgodny z wnioskiem stron, jest terminem realnie umożliwiającym wykonanie nałożonych obowiązków zważywszy, że większość nakazanych robót budowlanych nie ma szczególnie skomplikowanego charakteru konstrukcyjnego.

W rezultacie Sąd nie znalazł podstaw do zakwestionowania przyjętego w zaskarżonej decyzji stanowiska organu odwoławczego ustalającego termin wykonania robót mając na uwadze to, że odpowiada on w istocie żądaniom zgłoszonym w toku postępowania jak i to, że nie został on zakwestionowany na etapie ponownego postępowania przed organem oraz postępowania skargowego. Sama zaś lakoniczność uzasadniania organu w tym zakresie nie stanowi dostatecznej podstawy dla wyeliminowania decyzji z obrotu prawnego.

Co do argumentacji zawartej w uzasadnieniu skargi, wskazującej na zaistnienie stanu res iudicata, godzi się zauważyć, że w związku z tą argumentacją autor skargi nie podniósł konkretnych zarzutów, co utrudnia odniesienie się do niej. Skarżący wskazuje jedynie, że zachodzi tożsamość postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem i postępowania przed organem administracji. Można zatem wyjaśnić, że stosownie do treści art. 58 § 1 pkt 4 u.p.p.s.a sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa objęta skargą pomiędzy tymi samymi stronami jest w toku lub została już prawomocnie osądzona. O istnieniu stanu sprawy w toku (lis pendens), bądź powagi rzeczy osądzonej (res iudicata) przesądza tożsamość elementów podmiotowych oraz tożsamość elementów przedmiotowych sprawy. Tożsamość podmiotowa dotyczy podmiotu będącego adresatem praw lub obowiązków. Tożsamość przedmiotowa ma natomiast miejsce, gdy identyczna jest treść tych praw i obowiązków oraz ich podstawa prawna i faktyczna. Istota powyższej regulacji sprowadza się do tego, że w tej samej sprawie, pomiędzy tymi samymi stronami skarga przysługuje tylko jednokrotnie. Wyłączona jest zatem dopuszczalność skutecznego wniesienia kolejnej skargi na ten sam akt administracyjny, bądź to samo działanie lub bezczynność lub przewlekłość organu administracji. Zaskarżona obecnie decyzja nie jest tą samą decyzją na którą Sąd rozpoznał skargę w wyroku z dnia 3 lutego 2015 r. Tamten akt został skutecznie wyeliminowany z obrotu prawnego. To zaś, że obecnie zaskarżona decyzja zapadła w tym samym postępowaniu (w tej samej sprawie) nie rodzi stanu powagi rzeczy osądzonej.

Mając na uwadze przedstawione wyżej okoliczności faktyczne i prawne Sąd działając na podstawie art. 151 w związku z art. 153 i art. 170 u.p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.