Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 657/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2023-01-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Finanse publiczne
Skarżony organ: Zarząd Województwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 60, art. 67, art. 184, art. 207 ust. 1 pkt 2, art. 207 ust. 8, 9 i 10
journal: Dz.U. 2021 poz 305
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - t.j.
journal: Dz.U.UE.L 2013 nr 347 poz 320 art. 2 pkt 36, art. 143 ust. 2
law: Rozporządzenie  Parlamentu Europejskiego i Rady NR 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające wspólne przepisy dotyczące  Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego  na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiające przepisy ogólne dotyczące  Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu  Morskiego i Rybackiego oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006
article: art. 23 ust. 1, 5, 6 i 7, art, 24 ust. 2, art. 24 ust. 9 pkt 2, art. 52 ust. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 818
law: Ustawa z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014- 2020 - t.j.

SENTENCJA

Dnia 10 stycznia 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Sędzia WSA Szymon Widłak Asesor sądowy WSA Arkadiusz Skomra (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Sławomir Rajczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 stycznia 2023 roku sprawy ze skargi Fundacji [...] z siedzibą w P. na decyzję Zarządu Województwa z dnia 15 czerwca 2022 roku nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty oraz dokonania zwrotu nadpłaty w ramach umowy o dofinansowanie projektu oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 15 czerwca 2022 r., nr [...] Zarząd Województwa (dalej również jako organ), po ponownym rozpatrzeniu sprawy, utrzymał w mocy decyzję nr [...] Zarządu Województwa z 27 stycznia 2022 r..

Powyższe rozstrzygnięcie, jak wynika z uzasadnienia decyzji, wydane zostało w następującym stanie sprawy.

Dnia 1 marca 2017 r. Instytucja Zarządzająca Wielkopolskiego Regionalnego Programu Operacyjnego (dalej jako "IZ" albo "IZ WPRO") zawarła z Beneficjentem umowę nr [...], zmienioną aneksem z 30 maja 2017 r. o dofinansowanie projektu pn.: nazwą "[...]" dalej jako Projekt, współfinansowanego z Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach Osi Priorytetowej 7 Włączenie społeczne, Działania 7.2 Usługi społeczne i zdrowotne, Poddziałanie 7.2.1 Usługi społeczne — projekty pozakonkursowe realizowane przez jednostki samorządu terytorialnego i ich jednostki organizacyjne, w ramach Wielkopolskiego Regionalnego Programu Operacyjnego na lata 2014-2020.

Beneficjent otrzymał dofinansowanie w łącznej wysokości 1.612.302,00 zł (w tym 1.594.059,87 zł w formie zaliczki oraz 18.242,13 zł w formie refundacji).

Na podstawie umowy partnerstwa z 1 września 2016 r., dalej jako Umowa partnerstwa, Projekt był realizowany w partnerstwie z:

- Gminą [...] - Ośrodkiem Pomocy Społecznej w [...] oraz

- Fundacją Aktywności Lokalnej w [...] (dalej jako "Fundacja").

Za realizację Projektu odpowiadało Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w [...] (dalej też jako PCPR). Projekt był realizowany w okresie od 1 stycznia 2017 r. do 31 grudnia 2018 r.

Pismem z 13 maja 2019 r. (znak [...]) IZ WRPO poinformowała Beneficjenta, że w terminie od 20 do 24 maja 2019 r. w siedzibie PCPR zostanie przeprowadzona przez pracowników IZ WRPO kontrola planowa w zakresie oceny prawidłowości i skuteczności realizacji Projektu.

Fundacja zwróciła się z prośbą o przesunięcie terminu kontroli planowej o 1-2 miesiące z powodu pobytu w szpitalu pracownika Fundacji "najbardziej zaangażowanego w realizację projektu". Fundacja poinformowała jednocześnie o trwającej kontroli innego projektu realizowanego przez Fundację.

IZ WRPO przychylając się do prośby, pismem z 15 maja 2019 r. poinformowała, że planowa kontrola odbędzie się w czerwcu 2019 r., a o jej terminie Beneficjent zostanie poinformowany odrębnym pismem.

Pismem z 17 czerwca 2019 r. IZ WRPO zawiadomiła Beneficjenta, iż planowa kontrola Projektu odbędzie się w terminie 24-25 czerwca 2019 r. oraz 4-5 lipca 2019 r. w siedzibie PCPR oraz zwróciła się o przygotowanie dokumentacji wskazanej w zawiadomieniu o terminie kontroli z 13 maja 2019 r. i zapewnienie obecności w czasie kontroli osoby odpowiedzialnej za nadzór nad realizacją Projektu, która przedstawi informacje na temat realizowanych działań.

1 lipca 2019 r. Beneficjent przesłał do IZ WRPO pismo Fundacji z 24 czerwca 2019 r. w którym Fundacja nawiązując do informacji przekazanej jej przez Beneficjenta o terminie kontroli planowej, oświadczyła, że "w 2019 r. miała przeprowadzane kontrole, których łączny czas trwania przekroczył już 24 dni bieżącego roku".

IZ WRPO odpowiadając na pismo Fundacji z 24 czerwca 2019 r. dotyczące braku zgody Fundacji na poddanie się kontroli, poinformowała Beneficjenta (pismem z 3 lipca 2019 r., znak: [...]) że nie ma podstaw prawnych do odmowy poddania się kontroli i wezwała Fundację do przedstawienia w trakcie kontroli wymaganych przez Zespół kontrolujący dokumentów.

W okresie od 14 czerwca 2019 r. do 16 września 2019 r. w ramach prowadzonego przez Izbę Administracji Skarbowej, dalej też jako Instytucja Audytowa, audytu operacji WRPO czynności audytowe w odniesieniu do Projektu przeprowadzone zostały przez pracownika Izby Administracji Skarbowej.

Audyt był prowadzony w siedzibie IZ WRPO, w siedzibie PCPR oraz dodatkowo w siedzibach partnerów Projektu.

Na potrzeby przeprowadzanego audytu Fundacja, protokołem z 9 lipca 2019 r. przekazała dokumentację w postaci:

1. dokumentów (nr księgowy/ewidencyjny):

- P/04/10/18 (WoP_008-poz 81),

- P/05/23/18 (WoP_008-poz 92),

- AKTYWNA/05/03/18 (WoP_008 - poz 116),

- AKTYWNA/06/ 01/18 (WoP_008 – poz 179),

- P/06/22/18 (WoP_008-poz 201),

- AKTYWNA/07/11/18 (WoP_009-poz 13),

- P/08/29/18 (WoP_009-poz 18),

- P/07/30/18 (WoP_009-poz 58),

- AKTYWNA/07150118 (WoP_009-poz 58),

- P/08/08/18 (WoP_009-poz 138),

- P/07/23/18 (WoP_009-poz 144),

- P/09/11/18 (WoP_009-poz 190),

- AKTYWNA/09118118 (WoP_009-poz 204),

oraz dokumentacji źródłowej wraz umowami cywilno-prawnymi,

2. polityki rachunkowości,

3, potwierdzenia otwarcia rachunku na potrzeby Projektu oraz umowę z bankiem Spółdzielczym,

4. ewidencji środków trwałych,

5. ewidencji wyposażenia środków trwałych Powiat.

IZ WRPO pismem z 30 lipca 2019 r. wezwała Beneficjenta do niezwłocznego przesłania wciąż brakujących dokumentów partnera — Fundacji, do wcześniej wskazanych przez Instytucję Audytową pozycji w zakresie poszczególnych kontrolowanych wniosków o płatność:

1. RPWP.07.02.01-30-0023/15-008: Poz. 81 -1/04/2018, Poz. 92 - FAL/04/2018/23, Poz. 116-1/03/2018, Poz. 179-9/06/18, Poz. 201 - FAL/05/2018/22,

2. RPWP.07.02.01-30-0023/15-009: Poz. 13 - 157/B/07/2018, Poz. 18-U/NT/04/AKTYWNA/2018, Poz. 58 - U-P/06/2018/E/03, Poz. 85-FY/4/18, Poz. 138-FAL/07/2018/12, Poz. 144 - FAL/07/2018/28, Poz. 190 - FAL/07/2018/11, Poz. 204-JJ/03/08/2018.

21 sierpnia 2019 r. do IZ WRPO wpłynęło pismo PCPR z 19 sierpnia 2019 r. (znak [...]) informujące o skierowanym przez Beneficjenta do Fundacji wezwaniu do przedłożenia w terminie do 14 sierpnia 2019 r. brakujących dokumentów wskazanych w piśmie IZ WRPO z 30 lipca 2019 r. Beneficjent wskazał, że do dnia sporządzenia pisma (z 19 sierpnia 2019 r.) nie otrzymał odpowiedzi Fundacji w tej sprawie, a Fundacja poinformowała (wiadomością e-mail z 18 sierpnia 2019 r. przesłaną do PCPR) " iż ze względów zdrowotnych i urlopowych- trwa przerwa w pracy biura [...] do 24 sierpnia. Pani E. S. kierowniczka Filii w [...] przebywa obecnie na urlopie macierzyńskim".

W związku z zakończeniem audytu w zakresie gospodarowania środkami pochodzącymi z budżetu Unii Europejskiej w ramach WRPO, Instytucja Audytowa pismem z 1 października 2019 r. przekazała IZ WRPO "Podsumowanie ustaleń dokonanych w projekcie nr [...] Aktywna integracja —sposobem na pozytywne zmiany w ramach prowadzonego audytu operacji Wielkopolskiego Regionalnego Programu Operacyjnego na lata 2014-2020" (znak sprawy: [...]), informując, iż w wyniku badania stwierdziła nieprawidłowości w obszarze kwalifikowalności wydatków.

Instytucja Audytowa uznała za niekwalifikowalną część wydatków, które Beneficjent rozliczył we wnioskach o płatność nr [...], dalej jako WoP nr 8 oraz [...], dalej jako WoP nr 9, a które nie zostały należycie udokumentowane w toku przeprowadzonego audytu. Nieprawidłowości dotyczyły działalności partnera w Projekcie — Fundacji.

Pismem z 7 października 2019 r. IZ WRPO poinformowała Beneficjenta "iż w wyniku przeprowadzonego audytu stwierdzono nieprawidłowości w obszarze m.in. kwalifikowalności wydatków dotyczących wynagrodzenia personelu projektu, organizacji kursów, podróży służbowych oraz organizacji treningu kreatywności" oraz przekazała Beneficjentowi Podsumowanie audytu. Tym samym pismem IZ WRPO wezwała Beneficjenta do przedłożenia kompletnej dokumentacji oraz wyjaśnień, na podstawie których możliwa byłaby całościowa ocena kwalifikowalności wydatków Fundacji w ramach WoP nr 8 oraz WoP nr 9.

9 października 2019 r. IZ WRPO otrzymała pismo PCPR informujące, iż po wielokrotnych próbach kontaktu z Fundacją, na prośbę o przesłanie do 9 października 2019 r. dokumentów wskazanych przez IZ WRPO, otrzymało jedynie wiadomość mailową z 9 października 2019 r. od I. J. — Prezesa Zarządu Fundacji, iż potwierdza ona odbiór maila, oraz że będzie mogła zapoznać się w sobotę, gdyż wtedy będę w pracy w biurze.

Beneficjent w piśmie z 9 października 2019 r. "w związku z problemami w uzyskaniu od Fundacji wymaganych dokumentów i wyjaśnień Beneficjent zwrócił się do IZ WRPO o "wydłużenie czasu na ich przesłanie."

Pismem z 10 października 2019 r. IZ WRPO wyraziła zgodę na przesłanie żądanej dokumentacji oraz wyjaśnień najpóźniej do 14 października 2019 r. do godz. 8:00.

14 października 2019 r. do IZ WRPO wpłynęło pismo Beneficjenta, zawierające prośbę PCPR "o wydłużenie terminu na płożenie wyjaśnień/dokumentacji w związku z pismem Fundacji z 12 października 2019 r., które PCPR otrzymało 14 października 2019 r. Pismem z 12 października 2019 r. Fundacja poinformowała Beneficjenta (PCPR), iż w dniach 7-11 października 2019 r. biuro Fundacji było nieczynne "w związku z prowadzeniem działań merytorycznych poza biurem, a co tym idzie nie mieliśmy możliwości zapoznania się z wiadomością otrzymaną od Państwa mailem". Ponadto Fundacja złożyła wyjaśnienia.

Fundacja wyjaśniła, iż kompletna dokumentacja była dostępna podczas audytu oraz znajdowała się w [...] (prawdopodobnie w Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej w [...]), natomiast sama nie prowadzi w żadnej formie wykazu osób korzystających ze wsparcia, w związku z czym nie może go udostępnić, niemniej jednak

15 października 2019 r. pracownik Fundacji pozyska przedmiotową dokumentację w oryginale, a następnie Fundacja dostarczy ją IZ WRPO, — poz. 204 WoP nr 9 — Fundacja wyjaśniła, że dokumenty dotyczące tej pozycji zostały udostępnione podczas audytu, jednakże 14 października 2019 r. w godzinach popołudniowych za pośrednictwem SL2014 dokumenty te zostaną przekazane IZ WRPO.

Pismem z 14 października 2019 r. Beneficjent przekazał kopię pisma pełnomocnika Beneficjenta z 11 października 2019 r. skierowanego do Fundacji, w którym Beneficjent wezwał Fundację do wykonania Umowy partnerstwa, wskazując, że Fundacja w sposób rażący dopuściła się naruszenia § 8 ust. 1 pkt 1 i 4 Umowy poprzez odmowę poddania się kontroli w zakresie prawidłowości wydatkowania środków przekazanych Fundacji zgodnie z Umową partnerstwa.

Pismem z 15 października 2019 r. Beneficjent (PCPR) zwrócił się do IZ WRPO o kolejne przedłużenie terminu na dostarczenie dokumentów oraz wyjaśnień, uzasadniając prośbę przesłaną przez Fundację wiadomością e-mail z 15 października 2019 r., w której Prezes Zarządu Fundacji I. J. poinformowała że " księgowa przygotowywała dokumenty" oraz zapewniła, że "jak Internet i SL pozwoli to wieczorem jak będę w biurze załączę."

Pismami z 16 października 2019 r. Beneficjent (PCPR) przesłał część dokumentów, do których przedłożenia IZ WRPO wezwała Beneficjenta pismem z 7 października 2019 r.

IZ WRPO pismem z 22 października 2019 r. poinformowała Beneficjenta, że z uwagi na fakt, iż nie przesłano kompletu dokumentacji oraz wyjaśnień, o które został poproszony Beneficjent w piśmie z 7 października 2019 r. niemożliwa jest całościowa ocena kwalifikowalności wydatków Fundacji. Jednocześnie IZ WRPO wskazała, iż dokumenty księgowe powinny zostać opisane zgodnie z wymaganiami określonymi w załączniku 14 do Umowy, a opis dowodu księgowego winien zawierać m.in. nazwę zadania zgodnie z zatwierdzonym wnioskiem o dofinansowanie Projektu i numer pozycji oraz nazwę z wniosku o dofinansowanie Projektu lub nazwę kategorii kosztów. Tym samym IZ WRPO wezwała Beneficjenta do weryfikacji oraz poprawy dokumentów przedłożonych w celu potwierdzenia kwalifikowalności wydatków.

25 października 2019 r. oraz 26 października 2019 r. Beneficjent (PCPR) po raz kolejny przedłożył jedynie częściowe wyjaśnienia Fundacji do wskazanych przez IZ WRPO w piśmie z 22 października 2019 r. wydatków Fundacji.

IZ WRPO pismem z 28 października 2019 r. ponownie poinformowała Beneficjenta, iż kolejny raz nie przesłano kompletu dokumentacji oraz wyjaśnień , o które został poproszony beneficjent w piśmie z 22 października 2019 r., w związku z czym nadal nie jest możliwa całościowa ocena kwalifikowalności wydatków Fundacji w ramach WoP nr 9 (poz. 138 oraz poz. 144.) Tym samym pismem IZ WRPO wezwała Beneficjenta do złożenia wyjaśnień i brakujących dokumentów do 28 października 2019 r. do godziny 14.30.

29 października 2019 r. Beneficjent (PCPR) przekazał listę uczestników Fundacji oraz wyjaśniania dotyczące wynagrodzenia J. J. (pracownika Fundacji), a następnie kolejnym pismem z 29 października 2019 r. Beneficjent (PCPR) poinformował IZ WRPO, iż przesłana lista uczestników Projektu jest zgodna z danymi zawartymi w systemie SL2014 w związku z czym wnosi o dołączenie tej dokumentacji do dokumentacji audytowej.

IZ WRPO pismem z 29 października 2019 r. (znak [...]) zwróciła się do Instytucji Audytowej o "rozważenie możliwości odstąpienia od ustaleń dotyczących wydatków niekwalifikowalnych stwierdzonych we wnioskach o płatność nr [...] i nr [...] " oraz przedstawiła dodatkowe wyjaśnienia w zakresie ewentualnej kwalifikowalności wydatków Fundacji zakwestionowanych przez Instytucję Audytową.

Pismem znak [...] z 13 grudnia 2019 r. Minister Finansów, po ponownej analizie dokumentacji zgromadzonej podczas audytu oraz w związku z dodatkowymi wyjaśnieniami IZ WRPO przesłanymi pismem z 29 października 2019 r., przychylił się do prośby wyrażonej w ww. piśmie IZ WRPO oraz odstąpił od ustalenia wydatków niekwalifikowalnych wyłącznie w zakresie wydatku w kwocie 1.262,62 zł (która pierwotnie również stanowiła wydatek niekwalifikowalny, a dotyczyła wydatków poniesionych przez Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w [...]).

Jednocześnie Minister Finansów podtrzymał dotychczasowe stanowisko w zakresie uznania za niekwalifikowalne wydatków Fundacji, które nie zostały należycie udokumentowane przez partnera w Projekcie, tj. Fundację i przekazał szczegółowe wyjaśnienia odnośnie przyjętego stanowiska Instytucji Audytowej wraz z pogłębioną analizą poszczególnych ustaleń.

Łączna wysokość wydatków niekwalifikowalnych wyniosła zatem 14.759,26 zł (błąd ekstrapolowany wyniósł 122.549,67 zł).

Pismem z 9 stycznia 2020 r. IZ WRPO poinformowała Beneficjenta, iż Instytucja Audytowa na podstawie otrzymanych dodatkowych wyjaśnień od IZ WRPO oraz po ponownej analizie dokumentacji zgromadzonej podczas audytu, postanowiła podtrzymać dotychczasowe stanowisko w zakresie uznania za niekwalifikowalne wydatków, które nie zostały należycie udokumentowane przez Fundację, w kwotach: 7 146,82 zł ( WoP nr 8) oraz 7612,44 zł ( WoP nr 9). IZ WRPO przesłała Beneficjentowi szczegółowe wyjaśnienia Instytucji Audytowej odnośnie przyjętego stanowiska.

Pismem z 20 lutego 2020 r. (znak: [...]) IZ WRPO przekazała Beneficjentowi szczegółowy wykaz wydatków niekwalifikowalnych w Projekcie.

Pismem z 27 lutego 2020 r. (znak [...]) IZ WRPO wezwała Beneficjenta do zwrotu kwoty w wysokości 122.549,67 zł wraz z odsetkami liczonymi jak dla zaległości podatkowych, w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania.

4 marca 2020 r. Beneficjent dokonał wpłaty kwoty w wysokości 138.944,67 zł.

7 września 2021 r. do IZ WRPO wpłynęło pismo Fundacji, w którym Fundacja wniosła o uznanie (stwierdzenie) zwrotu środków dokonanych przez Beneficjenta w ww. kwocie jako nadpłaty oraz dokonanie zwrotu ww. kwoty wraz z odsetkami na rzecz Beneficjenta. W uzasadnieniu Fundacja wskazała, iż podstawę wniosku o stwierdzenie nadpłaty stanowi okoliczność, że kwota w wysokości 138.944,67 zł została określona w trybie bezdecyzyjnym, przewidzianym w art. 207 ust. 8 pkt 1 u.f.p., w drodze wezwania do zwrotu środków przez IZ WRPO, na które Beneficjent dokonał zwrotu w łącznej kwocie 138.944,67 zł. Zdaniem Fundacji ustalenia stojące za wystosowaniem przez IZ WRPO Wezwania do zwrotu były błędne, gdyż IZ WRPO uznała powyższą kwotę za wydatki niekwalifikowalne, gdy tymczasem, według Fundacji, z dokumentów, które były w posiadaniu IZ WRPO wynikało, że wydatki te powinny zostać rozliczone w całości jako wydatki kwalifikowalne. Fundacja wskazała, iż wykonała obowiązki wskazane w Umowie, w szczególności przedstawiła wszelkie dokumenty dotyczące rozliczenia wydatków poniesionych w ramach WoP nr 8 i WoP nr 9, wydatki poniesione w ramach WoP nr 8 i woP nr 9 zostały zakwestionowane przez Instytucję Audytową wyłącznie z powodu "nieprzedłożenia kompletnej dokumentacji wspierającej wnioski o płatność", natomiast, zdaniem fundacji jest to okoliczność nieprawdziwa, w szczególności:

- Fundacja udostępniła inspektorowi Instytucji Audytowej dokumentację, jednakże inspektor odmówiła zapoznania się z dokumentacją, twierdząc, iż dokumentacja ta nie jest przygotowana do audytu;

- są to jedynie ustalenia audytu, które nie odnoszą się w jakikolwiek sposób do kwestii merytorycznych, zatem tym bardziej winna zostać zweryfikowana w postępowaniu administracyjnym w sprawie zwrotu dofinansowania, które nie zostało wszczęte i w kwestii tej nie została wydana jakakolwiek decyzja administracyjna;

- IZ WRPO w informacji pokontrolnej nr [...], która obejmowała równiej rozliczenia finansowe oraz Zgodność danych przekazywanych we wnioskach o płatność z dokumentacją dotyczącą realizacji projektu - dostępną w miejscu kontroli, nie wskazała jakichkolwiek nieprawidłowości o konsekwencjach finansowych.

Ponadto Fundacja podniosła, iż Beneficjent "dokonał zapłaty kwoty 138.944,67 zł wyłącznie na podstawie wezwania do zwrotu, bez przeprowadzenia postępowania administracyjnego oraz badania merytorycznego dokumentacji złożonej przez Fundację, bez wydania jakiejkolwiek decyzji administracyjnej w tym przedmiocie, bez weryfikacji zasadności żądania." Fundacja zaprzeczyła, że nie zapewniła ze swojej strony jakiejkolwiek współpracy w ramach audytu przeprowadzonego przez Instytucję Audytową oraz kontroli przeprowadzonej przez IZ WRPO w okresie realizacji Umowy na etapie trwałości Projektu, w szczególności w okresie lat 2019-2020, a także zaprzeczyła, aby nie przekazała kompletnej dokumentacji wydatków wykazanych we WoP nr 8 i WoP nr 9 w ramach realizacji Projektu.

Fundacja wskazała, że pomimo przeciwności zdrowotnych leżących zarówno po stronie Prezesa Zarządu Fundacji, jak i pracownika odpowiedzialnego za realizację projektu Fundacja nie uchylała się i nie uchyla się od uczestniczenia w jakiejkolwiek kontroli, w tym w audycie prowadzonym przez pracownika Administracji Skarbowej jak i kontrolach przeprowadzanych przez Urząd Marszałkowski Województwa Wielkopolskiego.

Fundacja podniosła ponadto, iż "w kolejnych, wielu pismach kierowanych przez Fundację do UMWW oraz Powiat, podnosiła, że dokumenty zostały udostępnione, jednakże nie zostały objęte audytem — co jednak najistotniejsze — dokumenty te zostały przedstawione bezpośrednio w UMWW".

Pismem z 9 września 2021 r. złożonym przez pełnomocnika Beneficjenta - radcę prawnego D. C. - Beneficjent w całości poparł wnioski i twierdzenia Fundacji zawarte we wniosku o stwierdzenie nadpłaty.

Pełnomocnik Beneficjenta wskazał, że bezsporne w sprawie jest, że Beneficjent w wykonaniu wezwania do zwrotu dokonał wpłaty na rzecz IZ WRPO kwoty 138.944,67 zł. Pełnomocnik Beneficjenta nadmienił, że jako podstawę żądania zwrotu środków przez Beneficjenta, IZ WRPO wskazała uznanie wszystkich wydatków objętych WoP nr 8 i WoP nr 9 na podstawie przeprowadzonego przez Instytucje Audytową audytu za niekwalifikowalne. Pełnomocnik Beneficjenta podniósł, że Instytucja Audytowa uznała, że z powodu nieprzedstawienia przez Fundację kilku, wybranych dokumentów w odniesieniu do każdego ze wskazanych wyżej wniosków, zachodzi podstawa, aby Zdyskwalifikować wszystkie wydatki objęte Wnioskiem 8 [WoP nr 8] i Wnioskiem 9 [WoP nr 9] , z czym Powiat się nie zgadza.

Zdaniem Beneficjenta UMWW nie dokonywał żądnej weryfikacji stanowiska Instytucji Audytowej, w szczególności nie dokonał analizy dokumentów posiadanych lub dostępnych w programie SL, który stanowił podstawowe narzędzie komunikacji wszystkich uczestników projektu czy wniosek instytucji kontrolującej był uzasadniony.

Zdaniem Beneficjenta wolą stron Umowy, zgodnie z § 19 ust. 6 Umowy było, aby w przypadku ewentualnych nieprawidłowości o zwrocie decydował czas stwierdzenia przez IZ WRPO nieprawidłowości, w oparciu o którą skierowane zostało Wezwanie do zwrotu. Wolą stron Umowy było jak wywodzi Beneficjent, aby ewentualne wezwanie do zwrotu dofinansowania nastąpiło tylko w sytuacji kiedy IZ WRPO nie uzyska materiałów niezbędnych dla rozliczenia któregokolwiek z wniosków o płatność. Beneficjent podniósł, że "w czasie ustalania wysokości kwoty jaka ma być zwrócona" przez Beneficjenta, IZ WRPO dysponowała "wszystkimi dokumentami dotyczącymi wniosku nr 8 [WoP nr 8], i wniosku nr 9 [WoP nr 9] "aby dokonać samodzielnej oceny czy rzeczywiście zachodziły podstawy do żądania zwrotu przedmiotowych kwot." Beneficjent nadmienił, że co najmniej w ramach systemu SL2014, IZ WRPO miała pełną możliwość, aby zweryfikować zgodność wydatków poniesionych przez Beneficjenta z Umową, co nie zostało, zdaniem Beneficjenta, wykonane, gdyż posłużono się błędnymi wnioskami Instytucji Audytowej.

Beneficjent wskazał ponadto, że nawet jeżeli przyjąć, iż Fundacja w jakikolwiek sposób utrudniała kontrolę Instytucji Audytowej (według Beneficjenta brak podstaw do takiego stanowiska w świetle treści Wniosku Fundacji o stwierdzenie nadpłaty), to taka sytuacja w świetle zawartej Umowy nie stanowi podstawy do przyjęcia, iż jakikolwiek wydatek został poniesiony w sposób niezgodny z przeznaczeniem. Według Beneficjenta takie twierdzenie nie wystarczą do zajęcia stanowiska jakie prezentuje Instytucja Audytowa oraz IZ WRPO.

Pismem z 2 listopada 2021 r. pełnomocnik Fundacji zgłosił Fundację do postępowania w charakterze strony oraz wskazał, że jego interes prawny wywodzi z faktu, że pomiędzy Fundacją a Beneficjentem toczy się postępowanie cywilne przed Sądem Okręgowym w P., a wynik postępowania administracyjnego ma bezpośredni wpływ na prawa i obowiązki Fundacji.

Pismem z 19 listopada 2021 r. (znak [...]) Organ poinformował pełnomocnika Fundacji o uwzględnieniu zgłoszenia do prowadzonego postępowania administracyjnego Fundacji w charakterze strony postępowania.

Decyzją nr [...] z 27 stycznia 2022 r. Zarząd Województwa odmówił stwierdzenia, iż kwota w wysokości 138.944,67 zł wpłacona przez Beneficjenta 4 marca 2020 r. w związku z wezwaniem do zwrotu stanowi nadpłatę, tj. stanowi nadpłacone lub nienależnie zapłacone zobowiązanie wynikające z wezwania do zwrotu środków z 27 lutego 2020 r. oraz odmówił zwrotu na rzecz Beneficjenta kwoty w wysokości 138.944,67 zł.

Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożył Powiat zarzucając, że organ nie wyjaśnił przyczyn dla których zakwestionowanie próby dokumentów z dwóch wniosków o płatność częściową w zakresie wniosku nr 8 i wniosku nr 9, skutkowało dyskwalifikacją wszystkich pozostałych dokumentów. We wniosku wskazano, iż organ nie odniósł się w ogóle do stanowiska strony postępowania, iż umowa w sposób precyzyjny reguluje przesłanki żądania zwrotu wypłaconych środków, skutkiem czego zastosowanie ma regulacja umowna a nie ustawowa. Organ nie przedstawił, które wydatki pozą wydatkami zakwestionowanymi w próbie dokumentów Instytucji Audytowej są sprzeczne z ustawą lub umową, skutkiem czego niemożliwe jest ustalenie przyczyn zwrotu ponad kwoty odpowiadające obu próbom. Ponadto pełnomocnik Beneficjenta wskazał, że "w Decyzji brak jakiejkolwiek informacji aby organ ustalił nieprawidłowe wykorzystanie środków wynikających z innych dokumentów niż wskazanych przez Instytucję Audytową. W konsekwencji organ bez podstawy prawnej rozciągnął uzasadnienie odmowy zwrotu środków na pozostałe dokumenty. Z treści decyzji nie wynika podstawa faktyczna i prawna uzasadniająca pobranie środków w pełnej kwocie odpowiadającej płatności częściowej z wniosku 8 i płatności częściowej z wniosku 9.

Wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy złożyła również Fundacja zarzucając:

1. rażące naruszenie przepisów art. 7, art. 77 oraz 107 § 3 kpa poprzez podjęcie ustaleń sprzecznych z materiałem dowodowym, a nadto wewnętrznie niespójnych, w szczególności w zakresie ustalenia, że Beneficjent oraz Fundacja nie poddali się kontroli w rozumieniu § 19 ust. 5 umowy i to na dzień 19 września 2019 r., gdy tymczasem: wszystkie dokumenty, o które kolejnymi pismami zwracał się tut. organ zostały uprzednio przekazane przez Fundację i to w oryginalne, a także za pośrednictwem SL-2014 oraz zwrócone przez UMWW po wykorzystaniu w dniu 13 września 2019 r.;

- pominięciu okoliczności, że ewentualna zwłoka w przekazaniu dokumentów — o ile w ogóle miała miejsce w stanie faktycznym postępowania — nastąpiła z powodów niezależnych od Fundacji, a okoliczności te byty na bieżąco notyfikowane przez Fundację,

- pominięciu okoliczności, iż Fundacja przedstawiała obszerne wyjaśnienia na wezwania kierowane przez UMWW— wskazując jednocześnie, że dokumenty, o które zwraca się UMWW zostały już udostępnione oraz zwrócone przez UMWW po wykorzystaniu;

- stwierdzeniu, że Beneficjent rzekomo nie wskazywał w pismach, że dokumenty, o które zwracało się UMWW były uprzednio już udostępniane, gdy tymczasem kwestia ta była stale podnoszona przez Fundację m.in. w pismach z dnia 12 września 2019 r., 12 października 2019 r., 24 października 2019 r.;

2. rażące naruszenie przepisu art. 107 § 3 k.p.a. nieząwarcie w decyzji uzasadnienia w zakresie przyjętej wykładni przepisu §19 ust. 6 umowy o dofinansowanie, w tym także nie wskazania podstawy prawnej ani faktycznej Zastosowania sankcji uznania zą niekwalifikowalne wszystkich wydatków objętych wnioskami o płatność nr 8 i 9, a także wskazania powodów, dla których sankcja ta winna być uznana za proporcjonalną do stopnia naruszenia oraz stanu faktycznego sprawy;

2. rażące naruszenie przepisu art. 65 § 1 k.c. w związku § 19 ust. 6 oraz § 31 ust. 1 pkt 2) umowy o dofinansowanie poprzez błędną wykładnię i zastosowanie powołanego przepisu umowy, gdy tym czasem z przepisu tego wynika fakultatywność podejmowanych działań przez IZ w razie stwierdzenia naruszenia oraz proporcjonalność, w szczególności przepis przewiduje także podjęcie innych działań niż nałożenie korekty lub uznanie wydatków za niekwalifikowalne, w tym wydanie zaleceń pokontrolnych.

Postanowieniem nr [...] z 12 maja 2022 r. Zarząd Województwa odmówił przeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadka J. J. oraz świadka E. S. — S. oraz dowodu z przesłuchania Strony w osobie I. J. — prezesa zarządu Fundacji.

Decyzją z dnia z 15 czerwca 2022 r., nr [...] Zarząd Województwa (dalej również jako organ), po ponownym rozpatrzeniu sprawy, utrzymał w mocy decyzję nr [...] Zarządu Województwa z 27 stycznia 2022 r.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż zgodnie z § 19 ust. 1 Umowy Beneficjent zobowiązany był do poddania się kontroli dokonywanej przez IZ WRPO oraz inne uprawnione podmioty w zakresie prawidłowości realizacji Projektu. W Umowie wskazano, że przez kontrolę rozumie się również audyty upoważnionych organów audytowych.

W myśl § 19 ust. 2 Umowy kontrola mogła zostać przeprowadzona w dowolnym terminie w trakcie i po zakończeniu realizacji Projektu, zarówno w siedzibie Beneficjenta, w siedzibie partnerów, jaki i w miejscu realizacji Projektu, przy czym niektóre czynności kontrolne mogły być prowadzone w siedzibie podmiotu kontrolującego i na podstawie dokumentów zamieszczonych w LSI 2014+ (Lokalny System Informatyczny do obsługi WRPO w zakresie aplikowania o środki oraz wprowadzania zmian do Projektu), SL2014 i innych dokumentów przekazywanych przez Beneficjenta, w okresie dwóch lat od dnia 31 grudnia roku następującego po złożeniu do Komisji Europejskiej zestawienia wydatków, w którym ujęto ostateczne wydatki dotyczące zakończonego Projektu, a w przypadku dokumentów dotyczących pomocy publicznej udzielanej przedsiębiorcom w okresie 10 lat.

Na podstawie § 19 ust. 3 Umowy Beneficjent był zobowiązany do zapewnienia IZ WRPO oraz innym uprawnionym podmiotom, w tym organom audytowym do: pełnego wglądu we wszystkie dokumenty związane, jak i niezwiązane z realizacją Projektu, o ile jest to konieczne do stwierdzenia kwalifikowalności wydatków w Projekcie, w tym w dokumenty elektroniczne, jak również umożliwienie tworzenia z nich kopii, przez cały okres ich przechowywania określony w § 18 ust. 4 Umowy; pełnego dostępu, w szczególności do urządzeń, obiektów, terenów i pomieszczeń, w których realizowany jest Projekt lub zgromadzona jest dokumentacja dotycząca realizowanego Projektu; zapewnienia obecności upoważnionych osób, które udzielą wyjaśnień na temat realizacji Projektu.

Umowa przewidywała również, że nieudostępnienie wszystkich wymaganych dokumentów, niezapewnienie pełnego dostępu, o którym mowa w § 19 ust. 3 Umowy, a także niezapewnienie obecności osób, które udzielą wyjaśnień na temat realizacji Projektu w trakcie kontroli na miejscu realizacji Projektu jest traktowane jak odmowa poddania się kontroli ( § 19 ust. 5 Umowy).

Zgodnie z § 19 ust. 7 Umowy przywołane powyżej postanowienia obowiązywały również Partnerów.

Organ zaznaczył, iż w okresie od 14 czerwca 2019 r. do 16 września 2019 r. przeprowadzony został audyt operacji Wielkopolskiego Regionalnego Programu Operacyjnego na lata 2014-2020 w wyniku którego w odniesieniu do Projektu Instytucja Audytowa stwierdziła w Podsumowaniu audytu: " Trzeci z partnerów Fundacja Aktywności Lokalnej nie dostosował się do obowiązku wynikającego z podpisanej umowy o dofinansowanie w zakresie poddania się audytowi i udostępniania wszelkiej dokumentacji związanej z realizowanym projektem w związku z czynnościami prowadzonymi przez Instytucję Audytową a także obowiązku określonego w § 8 umowy z dnia 01.09.2016. o partnerstwie na rzecz realizacji projektu pt. [...]. W konsekwencji nie przedłożono kompletnej dokumentacji na podstawie której możliwa byłaby całościowa oceny kwalifikowalności wydatków ponoszonych w ich zakresie. Przedłożono kompletną dokumentację jedynie w odniesieniu do części z wylosowanych do zbadania pozycji wniosku o płatność. (...). Nieprzedłożenie pełnej dokumentacji dotyczącej poniesionych wydatków w projekcie przez jednego z partnerów projektu powoduje, że wydatki te muszą zostać uznane za niekwalifikowane. Dodatkowo utrudnianie wykonywania czynności audytowych przez jednego partnerów projektu (Fundację Aktywności Lokalnej), poprzez kwestionowanie zasadności działań Instytucji Audytowej i nieprzedkładanie w wymaganym terminie dokumentacji wspierającej wnioski o płatność bądź przedkładanie dokumentacji niekompletnej stanowi naruszenie postanowień umownych w zakresie obowiązku poddania się kontroli i audytowi przez instytucje do tego uprawnione."

Nieudostępnienie przez Fundację w toku trwającego audytu (tj. w okresie od 14 czerwca 2019 r. do 16 września 2019 r.) wszystkich wymaganych przez Instytucję Audytową dokumentów potwierdza pismo IZ WRPO z 7 października 2019 r. skierowane do Beneficjenta w celu zweryfikowania ustaleń Instytucji Audytowej zawierające wezwanie do przesłania brakujących dokumentów wskazanych przez Instytucję Audytową, a nieprzekazanych w toku audytu przez Fundację oraz wyjaśnień, na podstawie których możliwa byłaby całościowa ocena kwalifikowalności wydatków.

Organ zaznaczył, iż wymienione w piśmie IZ WRPO z 7 października 2019 r. ww. dokumenty wskazane były jako brakujące (nieprzekazane audytorowi) już w piśmie IZ WRPO z 30 lipca 2019 r. wzywającym Beneficjenta do niezwłocznego przesłania wymaganych przez Instytucję Audytową dokumentów partnera - Fundacji.

Fundacja pomimo wezwania skierowanego przez IZ WRPO pismem z 30 lipca 2019 r. nie wywiązała się z obowiązku przedłożenia wszystkich wskazanych w nim dokumentów, przekazując jedynie część brakujących dokumentów wymienionych w piśmie z 30 lipca 2019 r., tj. bez dokumentów, które wskazane zostały następnie jako brakujące w piśmie IZ WRPO z 7 października 2019 r.

Organ wskazał również, że Fundacja zobowiązana w piśmie IZ WRPO z 7 października 2019 r. nie przekazała żądanej dokumentacji oraz wyjaśnień w wyznaczonym terminie, tj. do 9 października 2019 r. Po upływie terminu wyznaczonego przez IZ WRPO pismem z 12 października 2019 r. poinformowała Beneficjenta jedynie, że biuro Fundacji w związku z prowadzeniem działań merytorycznych poza biurem, w związku z czym nie było możliwości zapoznania się z wiadomością o konieczności przedłożenia wymaganych dokumentów i wyjaśnień.

Pismem z 12 października 2019 r. Fundacja wskazała, że dokumentację dotyczącą poz. 92 WoP nr 8 prześle 14 października 2019 r., dokumentację dotyczącą poz. 85 i poz. 138 WoP nr 9 prześle 14 i 15 października 2019 r., dokumentację dotyczącą poz. 204 WoP nr 9 prześle 14 października 2019 r. w godzinach popołudniowych. Organ podniósł, iż we wskazanych przez siebie terminach Fundacja jednakże dokumentacji nie przedłożyła.

Dopiero 16 października 2019 r. do IZ WRPO wpłynęły dokumenty i wyjaśnienia do poz. 92 i poz. 201 WoP nr 8 oraz poz. 85, poz. 138, poz. 144, poz. 190, poz. 204 WoP nr 9, jednakże po raz kolejny okazały się niekompletne i niewystarczające do całościowej oceny kwalifikowalności wydatków Fundacji.

W związku z powyższym IZ WRPO po raz kolejny (pismo z 22 października 2019 r) wezwała Beneficjenta do uzupełnienia brakujących dokumentów nie później niż do 25 października 2019 r., jednakże w wyznaczonym terminie nie otrzymała pełnej dokumentacji, a jedynie jej część, tj. dotyczącą poz. 85 i poz. 204 WoP nr 9 oraz poz. 116 WoP nr 8.

Otrzymana 25 października 2019 r. cześć dokumentacji ( poz. 85 i poz. 204 WoP nr 9 i poz. 116 WoP nr 8) nie umożliwiła jednakże całościowej oceny kwalifikowalności wydatków Fundacji w związku z powyższym po raz kolejny Beneficjent został wezwany do przesłania brakujących dokumentów i wyjaśnień w zakresie poz. 144, poz. 138, poz.190 WoP nr 9 w zakresie szczegółowo opisanym przez IZ WRPO.

Dopiero 29 października 2019 r. IZ WRPO otrzymała brakujące dokumenty i wyjaśnienia i dopiero w tej dacie możliwa była ocena kwalifikowalności wydatków Fundacji w zakresie dokumentów objętych audytem.

Z przywołanych powyżej okoliczności potwierdzonych korespondencją prowadzoną z Beneficjentem i Fundacją w okresie od 7 października 2019 r. aż do 29 października 2019 r. wynika zatem, że Beneficjent nie udostępnił wszystkich wymaganych dokumentów w toku przeprowadzonego w okresie od 14 czerwca 2019 do 16 września 2019 r. audytu.

W związku z powyższym w pełni uzasadnione jest stwierdzenie, że Beneficjent naruszył wynikający z § 19 ust. 1 Umowy obowiązek poddania się kontroli (audytowi), o czym przesądziło nieudostępnienie wszystkich wymaganych dokumentów w okresie przeprowadzania audytu, tj. od 14 czerwca 2019 r. do 16 września 2019 r.

Organ zaznaczył, iż całkowicie chybiony jest w związku z powyższym sformułowany we wniosku Fundacji zarzut "podjęcia ustaleń sprzecznych z materiałem dowodowym, a nadto wewnętrznie niespójnych, w szczelności w zakresie ustalenia, że Beneficjent oraz "Fundacja nie poddali się kontroli (...) i to na dzień 19 września 2019 r."

W ocenie Organu analiza materiału dowodowego prowadzi do przeciwnego wniosku z następujących powodów.

Dokumentacja przedłożona przez Fundacje w czasie prowadzonego audytu była niekompletna, nie zawierała wszystkich wymaganych dokumentów wskazanych przez Instytucję Audytową, co potwierdzają dokumenty zawarte w aktach sprawy (Podsumowanie audytu, pismo IZ WRPO z 30 lipca 2019 r., Protokół z 9 lipca 2019 r. przekazania Instytucji Audytowej dokumentów, pisma IZ WRPO: z 7 października 2019 r., z 22 października 2019 r., z 28 października 2019 r.)

Organ wskazał, że zawarte we wniosku Fundacji twierdzenie, że "wszystkie dokumenty, o które kolejnymi pismami zwracał się tut. Organ postały uprzednio przekazane przez Fundację i to w oryginale, a także za pośrednictwem SL 2014 oraz Zwrócone przez UMWW po wykorzystaniu w dniu 13.09.2019 r." w którym Fundacja upatruje przyznania faktu, że poddała się audytowi (kontroli), nie naruszając tym samym postanowień § 19 ust. 1 Umowy, nie znajduje potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym. Z porównania zestawienia wykazu dokumentów wskazanych do badania przez Instytucje Audytową (Podsumowanie audytu) z wykazem dokumentów zawartych w Protokole przekazania dokumentacji na potrzeby audytu z 9 lipca 2019 r. wynika jasno, że nie wszystkie dokumenty wskazane przez Instytucje Audytową zostały przez Fundację przekazane 9 lipca 2019 r. jak również po tej dacie.

Z pisma IZ WRPO z 30 lipca 2019 r. wynika bowiem, że na dzień 30 lipca 2019 r. nadal nie zostały przesłane wszystkie wymagane przez Instytucję Audytową dokumenty. Również treść pisma IZ WRPO z 7 października 2019 r. potwierdza, że do 16 września 2019 r. (tj. do dnia zakończenia audytu) Fundacja wszystkich wymaganych dokumentów nie przekazała.

Nadto brak wszystkich wymaganych dokumentów potwierdza również Instytucja Audytowa w Podsumowaniu audytu wskazując, że "Przedłożono kompletną dokumentację jedynie w odniesieniu do części z wylosowanych do zbadania pozycji wniosku o płatność. Nie przedłożono w szczególności kompletnej dokumentacji dotyczącej wydatków poniesionych na wynagrodzenia projektu, tym zwłaszcza umowy o pracę dla Pani E. P. wraz z Zakresem obowiązków, ewidencją czasu pracy i listami obecności. Niemożliwe było także potwierdzenie kwalifikowalności wydatków ponoszonych na wynagrodzenie dla Pana J. J. oraz A. K. ze względu na nieprzedłożenie pełnej dokumentacji w tym kompletnej ewidencji czasu pracy, list obecności oraz beneficjentów ostatecznych, na rzecz których osoby te świadczyły usługi w projekcie. Ponadto partner Fundacja Aktywności Lokalnej nie wyjaśnił rozbieżności w wydatku dotyczącym organizacji kursu języka migowego. (...) Nie przedłożono także pełnej dokumentacji dotyczącej rozliczenia ewidencji przebiegu pojazdu dla wyjazdu służbowego Pana J. J.."

Organ stwierdził, że wbrew twierdzeniom Fundacji nie wszystkie dokumenty, o które kolejnymi pismami zwracała się IZ WRPO zostały "uprzednio" przekazane przez Fundację. W trakcie przeprowadzonego audytu w okresie od 14 czerwca 2019 r. do 16 września 2019 r. Fundacja przekazała bowiem tylko część wymaganej audytem dokumentacji, co jasno wynika z materiału dowodowego zebranego w sprawie.

Organ podniósł również, że w decyzji nie ma stwierdzenia, że Beneficjent nie poddał się kontroli na dzień 19 września 2019 r. jak to zostało wskazane w uzasadnieniu Wniosku Fundacji, w związku z powyższym Organ poczytuje tę nieścisłość jako omyłkę pisarską, gdyż z kontekstu Wniosku Fundacji wynika, że chodzi o datę 16 września 2019 r., tj. dzień zakończenia audytu.

Organ podkreślił, że stwierdzone naruszenie § 19 ust. 1 Umowy polegające na niepoddaniu się przez Beneficjenta kontroli dotyczy niepoddania się audytowi (kontroli) w czasie jego trwania w okresie od 14 czerwca 2019 r. do 16 września 2019 r. Kierowane do Beneficjenta po zakończeniu audytu pisma IZ WRPO zawierające wezwania do nadesłania wciąż brakujących dokumentów i wyjaśnień miały na celu zweryfikowanie ustaleń Instytucji Audytowej i jak wynika z okoliczności rozpatrywanej sprawy potwierdziły fakt niepoddania się przez Beneficjenta audytowi (kontroli).

Organ zauważył, że za wykonanie przez Beneficjenta wynikającego z Umowy obowiązku poddania się kontroli (audytowi) nie można uznać sytuacji, gdy Beneficjent udostępnia podczas kontroli jedynie część dokumentacji, a dopiero po jej zakończeniu, monitowany przez IZ WRPO kilkukrotnie, przesyła również częściami brakujące dokumenty i wyjaśnienia, doprowadzając do sytuacji, że dokumentacja mająca być przedmiotem badania przez Instytucję Audytową ostatecznie zostaje przekazana w komplecie, gdy kontrola ( audyt) nie jest już prowadzona.

Organ wyjaśnił także, że odpowiedzialność za wystąpienie okoliczności skutkujących obowiązkiem zwrotu środków opiera się na obiektywnych kryteriach niewypełnienia wszystkich warunków Umowy. Nie ma znaczenia to, czy można Beneficjentowi przypisać bezpośrednio winę z tytułu zaistniałych zdarzeń, czy też przyczyny skutkujące obowiązkiem zwrotu były zależne bądź niezależne od Beneficjenta. Organ nie bada winy czy też zamiaru Beneficjenta, jego dobrej lub złej wiary. Beneficjent po podpisaniu umowy o dofinansowanie projektu otrzymuje bezzwrotną pomoc pod warunkiem zrealizowania określonych w niej zasad. Sankcją za ich naruszenie jest zwrot środków. IZ WRPO, realizując wynikający z art. 9 ust. 2 pkt 9 ustawy wdrożeniowej obowiązek odzyskiwanie kwot podlegających zwrotowi na zasadach określonych w u.f.p. i Umowie, nie jest zatem właściwa do oceny obowiązku ich zwrotu z punktu widzenia zasad właściwych dla prawa cywilnego ("przyczyny niezależne", zawinienie).

W uzasadnieniu Decyzji IZ WRPO odnosząc się do treści § 19 ust. 6 Umowy wskazała, że moment dokonania stwierdzenia nieprawidłowości, o którym mowa w § 19 ust. 6 Umowy, pozwala wyłącznie na wybór sposobu zwrotu środków, tj. pomniejszenie wydatków kwalifikowalnych, jeżeli środki nie zostały jeszcze Beneficjentowi wypłacone, lub nałożenie korekty finansowej, w przypadku gdy środki w ramach dofinansowania zostały już Beneficjentowi przekazane. IZ WRPO wyjaśniła w uzasadnieniu Decyzji, że sam moment dokonania stwierdzenia, że doszło w sprawie do naruszenia warunków Umowy, miał natomiast znaczenie tylko o tyle, że zgodnie z przywołanym przez Beneficjenta oraz Fundację § 19 ust. 6 Umowy, IZ WRPO mogła dokonać pomniejszenia kwalifikowalności wydatków (gdyby dofinansowanie nie zostało jeszcze wypłacone na rzecz Beneficjenta) lub nałożyć korektę finansową (w przypadku gdy dofinansowanie zostało już Beneficjentowi wypłacone). Samo przedłożenie dokumentów po przeprowadzonej kontroli, ale przed wezwaniem Beneficjenta do zwrotu środków, w żaden sposób nie mogło, jak wskazała IZ WRPO w Decyzji, sanować wcześniejszej nieprawidłowości, polegającej na braku poddania się kontroli.

Organ zaznaczył, iż naruszenie postanowień umowy o dofinansowanie stanowi przesłankę zobowiązującą właściwy organ do odzyskania przekazanych środków, bowiem naruszenie postanowień umownych jest równoznaczne z naruszeniem procedur obowiązujących przy realizacji projektu, które beneficjent ma obowiązek stosować. W rozpatrywanej sprawie podstawą zobowiązania Beneficjenta do zwrotu kwoty było stwierdzenie zaistnienia przesłanki, o której mowa w art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p., tj. wykorzystanie środków z naruszeniem procedur, tj. z naruszeniem postanowień § 19 ust. 1 Umowy, polegającym na niepoddaniu się kontroli ( audytowi).

W ocenie Organu zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwolił ustalić fakty mające znaczenie dla sprawy. Dokonana analiza dokumentacji dała natomiast podstawę do stwierdzenia, że Beneficjent nie poddając się audytowi (kontroli) naruszył procedury, o których mowa w art. 184 u.f.p., a stwierdzone naruszenie procedur ( Umowy) stanowi jednocześnie nieprawidłowość w Projekcie.

W związku z wykryciem naruszenia prawa unijnego lub prawa krajowego dotyczącego stosowania prawa unijnego i uznaniem go za nieprawidłowość zgodnie z art. 2 pkt 36 rozporządzenia 1303/2013 powstaje obowiązek odzyskania przez państwo członkowskie kwot wydatkowanych nieprawidłowo. Z powyższego wynika, że dla zaistnienia obowiązku zwrotu środków unijnych konieczne jest naruszenie procedur obowiązujących przy wykorzystaniu środków unijnych (określonych m.in. w umowie o dofinansowanie), które spowodowało lub mogłoby spowodować szkodę w budżecie ogólnym Unii Europejskiej.

Zdaniem organu odmowa poddania się kontroli stanowi nieprawidłowość w rozumieniu art. 2 pkt 36 rozporządzenia 1303/2013 i w konsekwencji musiała skutkować wezwaniem Beneficjenta do zwrotu kwoty dofinansowania.

W rozpatrywanej sprawie, jak słusznie wskazała IZ WRPO w uzasadnieniu Decyzji, Beneficjent sfinansował wydatki, których prawidłowe poniesienie nie zostało w sposób wynikający z procedur udokumentowane, w konsekwencji czego, w wyniku stwierdzonych przez Instytucję Audytową nieprawidłowości, dofinansowanie w tym zakresie miało negatywny wpływ na budżet Unii Europejskiej.

W ocenie Organu stwierdzony brak poddania się audytowi (kontroli) stanowiący nieprawidłowość, o której mowa w art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p., nie tylko uprawniał ale i zobowiązywał IZ WRPO do wezwania Beneficjenta do zwrotu środków stanowiących nieprawidłowość.

Nieprawidłowość określona w skierowanym do Beneficjenta Wezwaniu do zwrotu odpowiadała wydatkom uznanym przez Instytucję Audytową za niekwalifikowalne, albowiem w istocie taka była rzeczywista szkoda (realna) powstała w budżecie Unii Europejskiej.

Organ podkreślił, że w wyniku niepoddania się audytowi ( kontroli) nie zostały przedstawione wszystkie wymagane przez Instytucje Audytową dokumenty, co uniemożliwiło Instytucji Audytowej sprawdzenie czy wydatki zadeklarowane w badanych wnioskach o płatność ( WoP nr 8 i WoP nr 9) spełniają warunki kwalifikowalności. Nieprzedłożenie pełnej dokumentacji dotyczącej poniesionych wydatków w Projekcie spowodowało uznanie ich za niekwalifikowalne. W audytowanych wnioskach o płatność Instytucja Audytowa ustaliła wydatki niekwalifikowalne na kwotę 14.759,26 zł, z tego we WoP nr 8 na kwotę 7.146,82 zł, a we WoP nr 9 na kwotę 7.612,44 zł.

Co istotne Instytucja Audytowa w Podsumowaniu audytu stwierdziła, iż błąd finansowy całkowity po ekstrapolacji na całą populację ( wraz z kosztami uproszczonymi) stanowi 137.868, 37 PLN (...), z tego na wniosek o płatność nr [...] [WoP nr 8] przypada kwota 45.956,12 PLN/10.711,13 EUR a na wniosek o płatność [...] [WoP nr 9] kwota 91.912,25 PLN/ 21.399,83 EUR. Instytucja Audytowa wyjaśniła ponadto (w załączniku do pisma z 13 grudnia 2019 r.), że jest możliwe przeprowadzenie takiej ekstrapolacji stwierdzonego błędu, która obejmowałaby wyłącznie wydatki deklarowane przez partnera (...) wskazując, że zgodnie z brzmieniem § 2 Umowy partnerstwa "strony ponoszą odpowiedzialność za prawidłową realizację umowy w zakresie przypisanych im żądań, jednak to partner wiodący (Powiat [...] ponosi pełną odpowiedzialność za prawidłową realizację projektu, w tym za prawidłowość rozliczeń finansowych, nawet jeśli przekazuje partnerowi część dofinansowania na pokrycie jego wydatków. (...)

W świetle powyższego organ stwierdził, iż wpłata w wysokości 138.944,67 zł dokonana została na podstawie zasadnego i prawidłowego Wezwania do zwrotu skierowanego przez IZ WRPO pismem z 27 lutego 2020 r. na podstawie art. 207 ust. 8 pkt. 1 u.f.p. Tym samym w rozpatrywanej sprawie nie zachodzą podstawy do stwierdzenia nadpłaty, co prawidłowo ustaliła IZ WRPO w Decyzji oceniając, na podstawie art. 72 o.p., zasadność wniosku o stwierdzenie nadpłaty.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniosła Fundacja zarzucając jej, w ślad za wnioskiem o ponowne rozpoznanie sprawy,:

1. rażące naruszenie przepisów art. 7, art. 77 oraz 107 § 3 k.p.a. poprzez podjęcie ustaleń sprzecznych z materiałem dowodowym, a nadto wewnętrznie niespójnych, w szczególności w zakresie ustalenia, że Beneficjent oraz Fundacja nie poddali się kontroli w rozumieniu § 19 ust. 5 umowy i to na dzień 19 września 2019 r., gdy tymczasem:

- wszystkie dokumenty, o które kolejnymi pismami zwracał się tut. organ zostały uprzednio przekazane przez Fundację i to w oryginalne, a także za pośrednictwem SL2014 oraz zwrócone przez UMWW po wykorzystaniu w dniu 13.09.2019 r.;

- stwierdzenie to jest wewnętrznie sprzeczne skoro, po dniu 19 września 2021 r. UMWW wysłało pisma o udostępnienie lub uzupełnienie dokumentów wyznaczając terminy oraz je prolongując;

- pominięciu okoliczności, że ewentualna zwłoka w przekazaniu dokumentów - o ile w ogóle miała miejsce w stanie faktycznym postępowania - nastąpiła z powodów niezależnych od Fundacji, a okoliczności te były na bieżąco notyfikowane przez Fundację;

- pominięciu okoliczności, iż Fundacja przedstawiała obszerne wyjaśnienia na wezwania kierowane przez UMWW - wskazując jednocześnie, że dokumenty, o które zwraca się UMWW zostały już udostępnienia oraz zwrócone przez UMWW po wykorzystaniu;

- stwierdzeniu, że Beneficjent rzekomo nie wskazywał w pismach, że dokumenty, o które zwracało się UMWW były uprzednio już udostępniane, gdy tymczasem kwestia ta była stale podnoszona przez Fundację m.in. w pismach z dnia 12.09.2019 r., 12.10.2019 r., 24.10.2019 r.;

- pominięcie wniosków dowodowych złożonych przez Fundację na okoliczność nie uchylania się Fundacji od przedłożenia dokumentacji i nieutrudniania czynności kontrolnych oraz braku winy w ewentualnym nieprzedstawieniu dokumentu w terminie.

2. rażące naruszenie przepisu art. 107 § 3 k.p.a. niezawarcie w decyzji uzasadnienia w zakresie przyjętej wykładni przepisu § 19 ust. 6 umowy o dofinansowanie, w tym także nie wskazania podstawy prawnej ani faktycznej zastosowania sankcji uznania za niekwalifikowalne wszystkich wydatków objętych wnioskami o płatność nr 8 i 9, a także wskazania powodów, dla których sankcja ta winna być uznana za proporcjonalną do stopnia naruszenia oraz stanu faktycznego sprawy;

3. rażące naruszenie przepisu art. 65 § 1 k.c. w związku § 19 ust. 6 oraz § 31 ust. 1 pkt 2) umowy o dofinansowanie poprzez błędną wykładnię i zastosowanie powołanego przepisu umowy, gdy tymczasem:

a. z przepisu tego wynika fakultatywność podejmowanych działań przez IŻ w razie stwierdzenia naruszenia oraz proporcjonalność, w szczególności przepis przewiduje także podjęcie innych działań niż nałożenie korekty lub uznanie wydatków za niekwalifikowalne, w tym wydanie zaleceń pokontrolnych;

b. uznania, że ewentualna odpowiedzialność Beneficjenta na podstawie umowy dofinansowanie jest odpowiedzialnością na zasadzie ryzyka, a nie winy.

Wskazując na powyższe Fundacja wniosła o uchylenie przez zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu z dnia 27 stycznia 2022 r. nr [...] w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wskazując w pierwszej kolejności, iż skarga w zasadniczej części stanowi powtórzenie wniosku o stwierdzenie nadpłaty oraz wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. Z tych też względów organ podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Postanowieniem z dnia 28 września 2022 r., sygn. akr III SPP/Po 70/22 referendarz sądowy Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Poznaniu odmówił Fundacji przyznania prawa pomocy.

Postanowieniem z dnia 18 października 2022 r., sygn. akt III SPP/Po 70/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu utrzymał w mocy ww. postanowienie z dnia 28 września 2022 r.

Na rozprawie w dniu 10 stycznia 2023 r. pełnomocnik Fundacji podtrzymał skargę podkreślając, że Fundacja aktywnie składała dokumenty zarówno przed 19 września 2019 roku jak i po tej dacie i uznaje, że zastosowanie tak wysokiej sankcji jak i uznanie płatności za niekwalifikowane było nieuzasadnione.

Pełnomocnik organu wnosi i wywodzi jak w odpowiedzi na skargę podkreślając, że istotne było zachowanie skarżącego do dnia zakończenia kontroli, a nie później. Wcześniejsze pismo Fundacji było ogólne i zawierało braki. Fundacja do dnia zakończenia kontroli nie poddała się jej. Na pytanie Sądu pełnomocnik organu wyjaśnił, że Fundacja nie poddała się kontroli, nawet brak kilku dokumentów uniemożliwiających kontrolę skutkowałoby niemożnością dokonania kontroli. Składanie dokumentów kontrolujących jest obowiązkiem beneficjentów i ich partnerów. Przy braku poddania się kontroli nie ma możliwości wydania zaleceń pokontrolnych ani też zastosowania innej sankcji.

Pełnomocnik Fundacji podniósł, że organ nie uwzględnił wskazywanej niedyspozycji pracowników fundacji i dokumenty to nie było kilka kartek tylko kilka segregatorów. Realizowany projekt był projektem społecznym Fundacja nie zatrudnia dużo osób. Dokumenty były w systemie SL, a także dostarczone na wezwanie organu krótko po zakończeniu kontroli. Zdaniem Skarżącej nie ma podstawy do obligatoryjnego zastosowania tak wysokich sankcji.

Pełnomocnik organu podał, że późniejsze wezwanie związane było nie tyle z samą kontrolą ile z gromadzeniem dokumentów dotyczących całego projektu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) oraz art. 3 § 1 P.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 zwanej dalej: "P.p.s.a.".) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze.

Dokonując kontrolo zaskarżonej decyzji w tak zakreślonych granicach Sąd nie znalazł podstaw do jej uchylenia.

Przed omówieniem samej zasadności żądania zwrotu środków wypłaconych w ramach projektu Sąd postanowił w pierwszej kolejności omówić kwestię dopuszczalności odpowiedniego stosowania przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r., poz. 1540, z póżn. zm. – dalej jako "O.p.") w zakresie instytucji zwrotu nadpłaty podatku do środków zwróconych z ramach umowy o dofinansowanie projektu.

Zgodnie z art. 67 ustawy z dnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2021 r., poz. 305, z póżn. zm. – dalej jako "u.f.p.") do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60, nieuregulowanych niniejszą ustawą stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735, z późn. zm. – dalej jako "k.p.a.") i odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.

Należności, o których mowa w art. 60 to, między innymi, należności z tytułu zwrotu płatności dokonanych w ramach programów finansowanych z udziałem środków europejskich; określone jako środki publiczne stanowiące niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publiczno-prawnym.

Zgodnie z art. 207 ust 1 pkt. 2 u.f.p w przypadku gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich są wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 - podlegają zwrotowi przez beneficjenta wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, o której mowa w ust. 9, na wskazany w tej decyzji rachunek bankowy, z zastrzeżeniem ust. 8 i 10.

W art. 207 ust. 8 stwierdza się, iż w przypadku okoliczności, o których mowa ust. 1, instytucja, która podpisała umowę z beneficjentem, wzywa go do:

1) zwrotu środków lub

2) do wyrażenia zgody na pomniejszenie kolejnych płatności, o których mowa w ust 2 w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania.

W art. 207 ust 9 u.f.p, zapisano, iż po bezskutecznym upływie terminu, o którym mowa w ust 8, organ pełniący funkcję instytucji zarządzającej lub instytucji pośredniczącej w rozumieniu ustawy z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (teks jednolity Dz, U, z 2009 r. Nr 84, poz. 712 ze zm.) albo ustawy z dnia 3 kwietnia 2009 r. o wspieraniu zrównoważonego rozwoju sektora rybackiego z udziałem Europejskiego Funduszu Rybackiego (tekst jednolity Dz. U. z 2009 r. Nr 72, poz.619 ze zm.) wydaje decyzję określającą kwotę przypadającą do zwrotu i termin, od którego nalicza się odsetki oraz sposób zwrotu środków, z uwzględnieniem ust 2.

Zgodnie zaś z art. 207 ust. 10 u.f.p., decyzji o zwrocie środków nie wydaje się, jeżeli dokonano zwrotu środków przed jej wydaniem. Co istotne ustawodawca zgodnie z art. 207 u.f.p. przewidział odpowiedni tryb kontroli administracyjnej (a później sądowoadministracyjnej), w którym wnioskodawca miał prawo podważyć wszystkie ustalenia instytucji Zarządzającej (dalej również jako "IZ").

W rozpoznawanej sprawie kwota do zwrotu została określona w trybie bezdecyzyjnym, przewidzianym w art. 207 ust. 8 pkt 1 u.f.p, w drodze wezwania do zwrotu środków przez instytucję, która podpisała umowę z beneficjentem i ich zapłaty. Jest to równoznaczne z tym, że nie wydaje się wówczas decyzji określającej kwotę przypadającą do zwrotu.

Powyższe jednak nie oznacza niedopuszczalności wydania jakiejkolwiek decyzji mającej na celu weryfikację

Pokreślić należy, iż art. 207 u.f.p. cytowanej ustawy nie reguluje natomiast trybu postępowania w przypadku w którym beneficjent po zwrocie dojdzie jednak do wniosku, że środki te mu się jednak merytorycznie należały.

W takiej sytuacji, w ocenie Składu orzekającego, beneficjent może skorzystać z instytucji zwrotu nadpłaty przewidzianej w O.p. W niniejszej sprawie pozwala na to art. 67 u.f.p.

Z tych też względów dopuszczalne było merytoryczne rozpoznania wniosku o zwrot nadpłaty.

Przechodząc do istoty sprawy, a więc do oceny zasadności żądania zwrotu dotacji, a co za tym idzie również zasadności zwrotu środków zwróconych z ramach umowy o dofinansowanie projektu wskazać należy, iż w myśl art. 206 ust. 1 u.f.p., szczegółowe warunki dofinansowania projektu określa umowa o dofinansowanie projektu, o której mowa w art. 5 pkt 9 u.z.p.p.r. Zgodnie z treścią art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. w przypadku, gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich są wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 tej ustawy - podlegają zwrotowi wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków na rachunek wskazany przez organ lub jednostkę przekazujące te środki, w terminie 14 dni od dnia doręczenia ostatecznej decyzji, o której mowa w ust. 9, na wskazany w tej decyzji rachunek bankowy. W przepisie art. 184 ust. 1 u.f.p. przewidziano, że wydatki związane z realizacją programów i projektów finansowanych ze środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3, są dokonywane zgodnie z procedurami określonymi w umowie międzynarodowej lub innymi procedurami obowiązującymi przy ich wykorzystaniu.

W tym miejscu należy odnotować, iż zdarzenia określone w art. 207 ust. 1 u.f.p. są działaniami podejmowanymi na rachunek budżetu Unii, w celu usuwania nieprawidłowości w rozumieniu art. 2 pkt 36 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiające przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006 (Dz. Urz. UE L 347/320; dalej "rozporządzenie nr 1303/2013"), skutkiem czego są to działania podejmowane w zakresie tego aktu (mimo że przepisy tego aktu nie mogą być samodzielną podstawą prawną zwrotu środków przez beneficjenta). W art. 2 pkt 36 Rozporządzenia 1303/2013 zdefiniowano "nieprawidłowość" jako jakiekolwiek naruszenie przepisu prawa wspólnotowego wynikające z działania lub zaniechania podmiotu gospodarczego, które ma lub może mieć szkodliwy wpływ na budżet Unii poprzez obciążenie budżetu Unii nieuzasadnionym wydatkiem. Definicja ta określa przesłanki uznania danego czynu za nieprawidłowość.

Powołane terminy są częścią tej samej dyspozycji gwarantującej dobre zarządzanie funduszami Unii i ochronę jej interesów finansowych, a konsekwentnie do tego, terminy użyte w art. 207 ust. 1 pkt 1-3 u.f.p. powinny być interpretowane w sposób jednolity z pojęciem "nieprawidłowości" w rozumieniu art. 2 pkt 36 Rozporządzenia 1303/2013 (por: wyrok NSA z 4 kwietnia 2017 r., II GSK 5056/16).

Sąd podziela utrwalony pogląd, że dla stwierdzenia nieprawidłowości wymagane jest kumulatywne spełnienie trzech okoliczności. Pierwsza okoliczność to naruszenie jakiegokolwiek przepisu prawa (procedury), drugą okolicznością jest naruszenie prawa, które musi być wynikiem działania lub zaniechanie beneficjenta, a trzecia okoliczność polega na powiązaniu naruszenia ze szkodliwym wpływem na budżet UE, w tym z wpływem potencjalnym, polegającym na obciążeniu budżetu UE nieuzasadnionym wydatkiem.

W tych okolicznościach, aby organ mógł zastosować korektę, musi stwierdzić naruszenie prawa przez beneficjenta, które było wynikiem jego działania (zaniechania) i które to naruszenie spowodowało lub mogło spowodować powstanie szkody.

W tych też względów należy rozstrzygnąć czy Fundacja dopuściła się naruszenia procedury.

W zakresie aktów normujących procedurę Sąd podziela pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w wyroku z 16 listopada 2017 r., sygn. akt II GSK 489/16 (dostępny na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/), że procedury, jakich naruszenie może uzasadniać zastosowanie art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p., mogą wynikać nie tylko z aktu prawa powszechnie obowiązującego, ale także z łączącej strony umowy o dofinansowanie, w której zostaje określony uzgodniony sposób działania beneficjenta. Sposób ten jest obowiązujący, a odstępstwo od niego bez wątpienia stanowi naruszenie procedur, o jakim mowa w art. 184 u.f.p.

Zgodnie natomiast z art. 52 ust. 1 ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 (Dz.U. z 2020 r. poz. 818 ze zm., dalej jako: "ustawa wdrożeniowa") podstawę dofinansowania projektu stanowi umowa o dofinansowanie projektu zawarta przez instytucję zarządzającą albo działającą w jej imieniu instytucję pośredniczącą z beneficjentem. Umowa określa warunki dofinansowania projektu, a także prawa i obowiązki beneficjenta z tym związane. W konsekwencji, w przypadku zawarcia umowy o dofinansowanie zgodnie z przyjętym przez instytucję wzorem, uznać należy, że reguluje ona również procedurę realizacji projektu.

Niewypełnienie przez stronę postanowień umowy powoduje zatem konieczność odzyskiwania przez organ kwot podlegających zwrotowi.

Z tych też względów odwołać należy się do odpowiednich zapisów zarówno samej umowy o dofinansowanie jak i umowy o partnerstwie.

Fundacja podpisując umowę o partnerstwie (§ 5 umowy - k 86 i nast. akt administracyjnych) zobowiązała się m.in. do zapoznania się z postanowieniami umowy o dofinansowanie Projektu, stosowania określonego w Umowie systemu przepływu informacji i komunikacji między Partnerami oraz przestrzegania zasad wspólnego zarządzania Projektem, udzielania na wniosek Partnera wiodącego informacji i wyjaśnień co do zadań realizowanych w ramach Projektu, w terminie i formie umożliwiającej Partnerowi wiodącemu wywiązanie się z jego obowiązków względem Instytucji Zarządzającej, prowadzenia wyodrębnionej ewidencji wydatków Projektu w sposób przejrzysty zgodnie z zasadami określonymi w umowie o dofinansowanie Projektu, tak aby możliwa była identyfikacja poszczególnych operacji związanych z Projektem, gromadzenia informacji o uczestnikach Projektu oraz dokumentów potwierdzających ich kwalifikowalność i przekazywania ich Partnerowi wiodącemu.

Ponadto w § 8 ust. 1 umowy o partnerstwie Fundacja zobowiązała się do poddania się kontroli w zakresie prawidłowej realizacji zadań w Projekcie dokonywanej przez Partnera wiodącego, IŻ WRPO 2014+ oraz inne uprawnione do kontroli podmioty i zapewnienia ww. podmiotom prawa m.in. do pełnego wglądu we wszystkie dokumenty związane, jak i niezwiązane z realizacją Projektu, o ile jest to konieczne do stwierdzenia kwalifikowalności wydatków w Projekcie, zapewnienia obecności upoważnionych osób, które udzielą wyjaśnień na temat realizacji Projektu. Ponadto w omawianym paragrafie zastrzeżono, że kontrola może zostać przeprowadzona w dowolnym terminie w trakcie i po zakończeniu realizacji projektu, zarówno w siedzibie Partnera wiodącego, w siedzibie realizatora Projektu wskazanego w umowie o dofinansowanie Projektu, siedzibie Partnera jak i w miejscu realizacji Projektu, przy czym niektóre czynności kontrolne mogą być prowadzone w siedzibie podmiotu kontrolującego na podstawie danych i dokumentów zamieszczonych w LSI 2014+, SL2014 i innych dokumentów przekazywanych przez Partnerów.

W tym miejscu warto również odwołać się do postanowień samej umowy o dofinansowanie projektu.

Zgodnie z § 18 ust. 1 Beneficjent zobowiązał się do zapewnienia Instytucji Zarządzającej wszelkich dokumentów Umożliwiających weryfikację kwalifikowalności wydatków.

Natomiast w myśl § 19 ust. 1 umowy Beneficjent zobowiązany był do poddania się kontroli dokonywanej przez IZ oraz inne uprawnione podmioty w zakresie prawidłowości realizacji Projektu.

W § 19 ust. 2 Umowy zastrzeżono, iż kontrola mogła zostać przeprowadzona w dowolnym terminie w trakcie i po zakończeniu realizacji Projektu, zarówno w siedzibie Beneficjenta, w siedzibie partnerów, jaki i w miejscu realizacji Projektu, przy czym niektóre czynności kontrolne mogły być prowadzone w siedzibie podmiotu kontrolującego i na podstawie dokumentów zamieszczonych w LSI 2014+, SL2014 i innych dokumentów przekazywanych przez Beneficjenta.

Na podstawie § 19 ust. 3 Beneficjent był zobowiązany do zapewnienia IZ oraz innym uprawnionym podmiotom do:

1) pełnego wglądu we wszystkie dokumenty związane, jak i niezwiązane z realizacją Projektu, o ile jest to konieczne do stwierdzenia kwalifikowalności wydatków w Projekcie, w tym w dokumenty elektroniczne, jak również umożliwienie tworzenia z nich kopii, przez cały okres ich przechowywania określony w § 18 ust. 4 Umowy;

2) pełnego dostępu, w szczególności do urządzeń, obiektów, terenów i pomieszczeń, w których realizowany jest Projekt lub zgromadzona jest dokumentacja dotycząca realizowanego Projektu;

3) zapewnienia obecności upoważnionych osób, które udzielą wyjaśnień na temat realizacji Projektu.

Warto w tym miejscu również zaznaczyć, iż umowa przewidywała również, że nieudostępnienie wszystkich wymaganych dokumentów, niezapewnienie pełnego dostępu, o którym mowa w § 19 ust. 3 Umowy, a także niezapewnienie obecności osób, które udzielą wyjaśnień na temat realizacji Projektu w trakcie kontroli na miejscu realizacji Projektu jest traktowane jak odmowa poddania się kontroli ( § 19 ust. 5 Umowy).

W § 19 ust. 7 Umowy wyraźnie wskazano, iż postanowienia umowy o dofinansowanie wiążą również partnerów.

Z powyższych zapisów obu umów jednoznacznie wynika obowiązek poddania się przez Fundację jako Beneficjenta umowy kontroli, w tym również dokonywanej przez audytora.

Warto w tym miejscu zaznaczyć, iż w obu umowach zastrzeżono, że Fundacja ma obowiązek zapewnienia pełnego wglądu we wszystkie dokumenty związane, jak i niezwiązane z realizacją Projektu, o ile jest to konieczne do stwierdzenia kwalifikowalności wydatków w Projekcie jak również obowiązek zapewnienia obecności upoważnionych osób, które udzielą wyjaśnień na temat realizacji Projektu.

Ponadto zgodnie z art. 23 ust. 1 ustawy wdrożeniowej Beneficjent jest obowiązany poddać się kontroli oraz audytowi w zakresie prawidłowości realizacji projektu przeprowadzanych przez instytucję zarządzającą, instytucję pośredniczącą, instytucję wdrażającą, koordynatora EWT, wspólny sekretariat, krajowego kontrolera, a także instytucję audytową, przedstawicieli Komisji Europejskiej i Europejskiego Trybunału Obrachunkowego oraz inne podmioty, uprawnione do przeprowadzania kontroli lub audytu.

Natomiast w myśl art. 23 ust. 5, 6 i 7 ustawy wdrożeniowej Beneficjent jest obowiązany udostępnić podmiotom, o których mowa w ust. 1, dokumenty związane bezpośrednio z realizacją projektu, w szczególności dokumenty umożliwiające potwierdzenie kwalifikowalności wydatków, zapewnić dostęp do pomieszczeń i terenu realizacji projektu, dostęp do związanych z projektem systemów teleinformatycznych oraz udzielać wszelkich wyjaśnień dotyczących realizacji projektu. Jeżeli jest to konieczne do stwierdzenia kwalifikowalności wydatków ponoszonych w ramach realizacji projektu, beneficjent jest obowiązany udostępnić podmiotom, o których mowa w ust. 1, również dokumenty niezwiązane bezpośrednio z jego realizacją. Podmioty uprawnione do przeprowadzania kontroli lub audytu, w celu potwierdzenia prawidłowości i kwalifikowalności poniesionych wydatków, mogą zwrócić się o złożenie wyjaśnień do osób zaangażowanych w realizację projektu

Z powyższego w sposób jednoznaczny wynika obowiązek Fundacji poddania się kontroli oraz dostarczenia wszelkiej dokumentacji.

Wobec powyższego wskazać należy, iż pismem z 13 maja 2019 r. (znak [...] – dok. 41, segregator 4/4) IZ poinformowała Beneficjenta, że w terminie od 20 do 24 maja 2019 r. w siedzibie PCPR, ul. [...], [...] zostanie przeprowadzona przez upoważnionych pracowników (upoważnienie w aktach sprawy dok. 40 , segregator 4/4) kontrola planowa w zakresie oceny prawidłowości i skuteczności realizacji Projektu. W piśmie tym wskazano jakie dokumenty należy przygotować.

W odpowiedzi na powyższe Fundacja zwróciła się z prośbą (wiadomość e-mail wysłana do pracownika Zespołu Kontrolującego oraz Beneficjenta, dok. 51.1 – segregator 4/4) o przesunięcie terminu kontroli planowej o 1-2 miesiące z powodu pobytu w szpitalu pracownika Fundacji "najbardziej zaangażowanego w realizację projektu". Fundacja poinformowała jednocześnie o trwającej kontroli innego projektu realizowanego przez Fundację.

Pismem z dnia 17 czerwca 2019 r. IZ zawiadomiła Beneficjenta, iż planowa kontrola Projektu odbędzie się w terminie 24-25 czerwca 2019 r. oraz 4-5 lipca 2019 r. w siedzibie PCPR, ul. [...] w [...] oraz zwróciła się o przygotowanie dokumentacji wskazanej w zawiadomieniu o terminie kontroli z 13 maja 2019 r. i zapewnienie obecności w czasie kontroli osoby odpowiedzialnej za nadzór nad realizacją Projektu, która przedstawi informacje na temat realizowanych działań.

Ponadto do Fundacji w dniu 26 czerwca 2019 r. wysłano pismo Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie z ponowną prośbą o poddanie się kontroli (dok. 37.7, segregator 3/4).

W piśmie tym poproszono o dostarczenie dokumentów z wniosku o płatność nr 8 i 9 wskazanych w załączniku do tego pisma w terminie do dnia 27 czerwca 2019 r.

Dnia 1 lipca 2019 r. Beneficjent przesłał do IZ pismo Fundacji z 24 czerwca 2019 r. (dok. 37.8 segregator 3/4) w którym Fundacja oświadczyła, że "w 2019 r. miała przeprowadzane kontrole, których łączny czas trwania przekroczył już 24 dni bieżącego roku".

Fundacja wskazała, że zgodnie z art. 29a ust. 2 ustawy z 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (wówczas t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 688), dalej jako "o.p.p.", łączny czas wszystkich kontroli w jednym roku kalendarzowym nie może przekraczać 24 dni roboczych. Fundacja nadmieniła, że posiada wpis do rejestru przedsiębiorców i jej status definiowany jest jako mikroprzedsiębiorca, a treść art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (wówczas t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 398), dalej jako "s.d.g.", wskazuje że łączny czas kontroli nie może przekraczać w odniesieniu do mikroprzedsiębiorców 12 dni roboczych.

Fundacja oświadczyła, że "aktualne zobowiązania i wyzwania w Fundacji" (przekazanie obsługi księgowej firmie zewnętrznej, rozliczenie dwuletniego projektu do końca czerwca, wniosek o płatność jednego z projektów do 28 czerwca 2019 r., utrzymanie trwałości projektów i zmiana organizacji działania placówek dla młodzieży w związku z rozpoczęciem okresu letniego, przebywanie w szpitalu pracownika Fundacji po urodzeniu dziecka odpowiedzialnego za wdrażanie i realizację Projektu) "uniemożliwia zgodę kontrolowanego podmiotu na kolejną kontrolę, która jest potrzebna organowi kontroli w przypadku przekroczenia liczby dni wszystkich kontroli w danym roku."

W ocenie Sądu już powyższe pismo jednoznacznie wskazuje na odmowę poddania się kontroli.

Pomimo powyższego IZ pismem z 3 lipca 2019 r., znak: [...] poinformowała Beneficjenta, że nie ma podstaw prawnych do odmowy poddania się kontroli i wezwała Fundację do przedstawienia w trakcie kontroli wymaganych przez Zespół kontrolujący dokumentów.

W okresie od 14 czerwca 2019 r. do 16 września 2019 r. Izba Administracji Skarbowej przeprowadziła audyt w odniesieniu do Projektu.

Pomiędzy stronami nie jest sporne, iż na potrzeby przeprowadzanego audytu Fundacja przekazała dokumentację szczegółowo opisaną w protokole z dnia 9 lipca 2019 r.

Z uwagi na niekompletność dokumentacji IZ pismem z 30 lipca 2019 r. (dok. 37.9, segregator 3/4). wezwała Beneficjenta do niezwłocznego przesłania wciąż brakujących dokumentów partnera — Fundacji, do wcześniej wskazanych przez Instytucję Audytową pozycji w zakresie poszczególnych kontrolowanych wniosków o płatność:

1. RPWP.07.02.01-30-0023/15-008:

1) Poz. 81 -1/04/2018,

2) Poz. 92 - FAL/04/2018/23,

3) Poz. 116-1/03/2018,

4) Poz. 179-9/06/18,

5) Poz. 201 - FAL/05/2018/22,

RPWP.07.02.01-30-0023/15-009:

1) Poz. 13 - 157/B/07/2018,

2) Poz. 18-U/NT/04/AKTYWNA/2018,

3) Poz. 58 - U-P/06/2018/E/03,

4) Poz. 85-FY/4/18,

5) Poz. 138-FAL/07/2018/12,

6) Poz. 144 - FAL/07/2018/28,

7) Poz. 190 - FAL/07/2018/11,

8) Poz. 204-JJ/03/08/2018.

Pismem z dnia 8 sierpnia 2019 r. Starosta [...] wezwał Fundację do przekazania wciąż brakujących dokumentów do dani 14 sierpnia 2019 r.

Dnia 13 sierpnia 2019 r. IZ wyraziła zgodę na wydłużenie terminu złożenia wyjaśnień zakreślając jednocześnie ostateczny termin do dnia 23 sierpnia 2019 r.

Dnia 21 sierpnia 2019 r. do IZ WRPO wpłynęło pismo PCPR z 19 sierpnia 2019 r. (znak [...]) informujące o skierowanym przez Beneficjenta do Fundacji wezwaniu do przedłożenia w terminie do 14 sierpnia 2019 r. brakujących dokumentów wskazanych w piśmie IZ z 30 lipca 2019 r. Beneficjent wskazał, że do dnia sporządzenia pisma (z 19 sierpnia 2019 r.) nie otrzymał odpowiedzi Fundacji w tej sprawie, a Fundacja poinformowała " iż ze względów zdrowotnych i urlopowych- trwa przerwa w pracy biura [...] do 24 sierpnia. Pani E. S. kierowniczka Filii w [...] przebywa obecnie na urlopie macierzyńskim.

W związku z zakończeniem audytu Instytucja Audytowa pismem z 1 października 2019 r. przekazała IZ "Podsumowanie ustaleń dokonanych w projekcie nr [...] Aktywna integracja —sposobem na pozytywne zmiany w ramach prowadzonego audytu operacji Wielkopolskiego Regionalnego Programu Operacyjnego na lata 2014-2020" (znak sprawy: [...]).

W trakcie audytu stwierdzono nieprawidłowości w obszarze kwalifikowalności wydatków. Instytucja Audytowa uznała za niekwalifikowalną część wydatków, które Beneficjent rozliczył we wnioskach o płatność nr [...] oraz [...], a które nie zostały należycie udokumentowane w toku przeprowadzonego audytu.

Z omawianego podsumowania w sposób jednoznaczny wynika, że nieprawidłowości dotyczyły współpracy wyłącznie Fundacji. W podsumowaniu wyraźnie wskazano, iż "w trakcie czynności pozyskano kompletną dokumentację (...) jedynie od dwóch partnerów w projekcie, tj. od partnera wiodącego Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w [...] oraz od Ośrodka Pomocy Społecznej w [...]. Trzeci z partnerów Fundacja Aktywności Lokalnej nie dostosowała się do obowiązku wynikającego z podpisanej umowy o dofinansowanie w zakresie poddania się audytowi i udostępnienia wszelkiej dokumentacji związanej z realizowanym projektem w związku z czynnościami prowadzonymi przez Instytucję Audytowi (...)".

W tym miejscu wskazać należy, iż opisany wyżej przebieg zdarzeń oraz wymiana korespondencji jednoznacznie wskazuje, że Fundacja nie poddała się kontroli, a dokładnie nie przedłożyła wszystkich dokumentów, do czego zobowiązana została na mocy omówionych umów, a co za tym idzie, iż doszło do naruszenia przepisów.

W tym miejscu wskazać należy, iż fakt prowadzenia dalszej korespondencji celem ostatecznego uzyskania wymaganej dokumentacji nie może prowadzić do uznania, że Fundacja poddała się stosownej kontroli.

Z tych też względów Sąd nie znalazł podstaw do uznania za zasadne twierdzenia Fundacji, iż wszystkie dokumenty zostały przekazane przez Fundację. Stanowisko Skarżącej nie znajduje potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym. Jak słusznie wskazał organ z porównania zestawienia wykazu dokumentów wskazanych do badania przez Instytucje Audytową z wykazem dokumentów zawartych w Protokole przekazania dokumentacji na potrzeby audytu z 9 lipca 2019 r. wynika jasno, że nie wszystkie dokumenty wskazane przez Instytucje Audytową zostały przez Fundację przekazane 9 lipca 2019 r. jak również po tej dacie. Z pisma IZ WRPO z 30 lipca 2019 r. wynika bowiem, że na dzień 30 lipca 2019 r. nadal nie zostały przesłane wszystkie wymagane przez Instytucję Audytową dokumenty. Również treść pisma IZ WRPO z 7 października 2019 r. potwierdza, że do 16 września 2019 r. (tj. do dnia zakończenia audytu) Fundacja wszystkich wymaganych dokumentów nie przekazała.

Warto w tym miejscu zauważyć, iż również dalsze działania Fundacji tj. po zakończeniu audytu wskazują również na naruszenie postanowień zawartych umów.

Jak wynika z akt sprawy pismem z 7 października 2019 r. IZ wezwała Beneficjenta do przedłożenia kompletnej dokumentacji oraz wyjaśnień, na podstawie których możliwa byłaby całościowa ocena kwalifikowalności wydatków Fundacji w ramach WoP nr 8 oraz WoP nr 9.

Pismem z 14 października 2019 r. Beneficjent przekazał kopię pisma pełnomocnika Beneficjenta z 11 października 2019 r. skierowanego do Fundacji, w którym Beneficjent wezwał Fundację do wykonania Umowy partnerstwa.

Pismem z 15 października 2019 r. PCPR zwrócił się do IZ o kolejne przedłużenie terminu na dostarczenie dokumentów oraz wyjaśnień, uzasadniając prośbę przesłaną przez Fundację wiadomością e-mail z 15 października 2019 r., w której Prezes Zarządu Fundacji I. J. poinformowała że " księgowa przygotowywała dokumenty" oraz zapewniła, że "jak Internet i SL pozwoli to wieczorem jak będę w biurze załączę.".

Pismami z 16 października 2019 r. PCPR przesłał część dokumentów. IZ pismem z 22 października 2019 r. poinformowała, że z uwagi na fakt, iż nie przesłano kompletu dokumentacji oraz wyjaśnień, o które został poproszony Beneficjent w piśmie z 7 października 2019 r. niemożliwa jest całościowa ocena kwalifikowalności wydatków Fundacji w ramach następujących wniosków o płatność. 25 października 2019 r. oraz 26 października 2019 r. PCPR po raz kolejny przedłożył jedynie częściowe wyjaśnienia Fundacji do wskazanych przez IZ w piśmie z 22 października 2019 r. wydatków Fundacji.

W związku z powyższym IZ pismem z 28 października 2019 r. ponownie poinformowała Beneficjenta, iż kolejny raz nie przesłano kompletu dokumentacji oraz wyjaśnień , o które postał poproszony beneficjent w piśmie z 22 października 2019 r., w związku z czym nadal nie jest możliwa całościowa ocena kwalifikowalności wydatków Fundacji w ramach WoP nr 9 (poz. 138 oraz poz. 144.)

Tym samym pismem IZ WRPO wezwała Beneficjenta do złożenia wyjaśnień i brakujących dokumentów do 28 października 2019 r. do godziny 14.30.

W ocenie Sądu powyższe okoliczności wskazują, iż Fundacja dopuściła się nieprawidłowości polegającej na naruszeniu procedur – tj. postanowień umowy o dofinansowanie, co doprowadziło do powstania potencjalnej szkody w budżecie Unii. Zarówno działania Fundacji przed 16 września 2019 r. (dzień zakończenia audytu), jak i po daj dacie wskazują, że skarżąca nie przedkładała wszystkich dokumentów, co zgodnie z postanowieniami umowy o dofinansowanie stanowi odmowę poddania się kontroli (§ 19 ust. 5 umowy).

Wbrew twierdzeniom zawartym w skardze, dokumentacja znajdująca się w aktach sprawy, nie potwierdza stanowiska Skarżącej, że organ już w lipcu 2019 r. dysponował pełna dokumentację. Kompletną dokumentację IZ uzyskała po wielu wezwaniach i to wysyłanych do strony już po zakończeniu audytu.

Dochodząc do powyższych wniosków Sąd miał przy tym na uwadze, iż poprzednio prowadzona kontrola dotycząca również okresu objętego wnioskami nr 8 i 9 (zob. informacja pokontrolna dok. 50.2 – segregator 4/4) nie wykazała nieprawidłowości w tym zakresie, to jednakże należy pamiętać, że zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy wdrożeniowej niestwierdzenie wystąpienia nieprawidłowości w toku wcześniejszej kontroli przeprowadzonej przez właściwą instytucję nie stanowi przesłanki odstąpienia od odpowiednich działań, o których mowa w ust. 9 lub 11, w przypadku późniejszego stwierdzenia jej wystąpienia.

Z tych też względów zarzut naruszenia przepisów art. 7, art. 77 oraz 107 § 3 kpa poprzez podjęcie ustaleń sprzecznych z materiałem dowodowym, a nadto wewnętrznie niespójnych, w szczególności w zakresie ustalenia, że Beneficjent oraz Fundacja nie poddali się kontroli w rozumieniu § 19 ust. 5 umowy i to na dzień 19 września 2019 r. nie zasługiwał na uwzględnienie.

Należy zaznaczyć, iż stwierdzenie nieprawidłowości nakłada zaś na państwo członkowskie - zgodnie z art. 143 ust. 2 rozporządzenia nr 1303/2013 - obowiązek dokonania korekt finansowych. Na podstawie powołanego przepisu państwa członkowskie dokonują korekt finansowych wymaganych w związku z pojedynczymi lub systemowymi nieprawidłowościami stwierdzonymi w operacjach lub programach operacyjnych. Korekty finansowe polegają na anulowaniu całości lub części wkładu publicznego w ramach operacji lub programu operacyjnego. W konsekwencji, wykrycie naruszenia czy to prawa unijnego, czy też prawa krajowego dotyczącego stosowania prawa unijnego i uznanie go za nieprawidłowość w rozumieniu art. 2 pkt 36 rozporządzenia nr 1303/2013 rodzi obowiązek odzyskania przez państwo członkowskie kwot wydatkowanych nieprawidłowo - poprzez nałożenie korekty finansowej.

Zgodnie z treścią art. 2 pkt 36 rozporządzenia nr 1303/2013 "nieprawidłowością" jest każde naruszenie prawa unijnego lub prawa krajowego dotyczącego prawa unijnego, wynikające z działania lub zaniechania podmiotu gospodarczego zaangażowanego we wdrażanie europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych, które ma lub może mieć szkodliwy wpływ na budżet Unii Europejskiej poprzez obciążenie Unii Europejskiej nieuzasadnionym wydatkiem.

Powyższa definicja została przyjęta w całości w ustawie wdrożeniowej, bowiem art. 2 pkt 14 ustawy wdrożeniowej, definiując nieprawidłowość indywidualną, odsyła wprost do art. 2 pkt 36 rozporządzenia nr 1303/2013.

W ocenie Sądu konsekwencją niedotrzymania przez beneficjenta obowiązków nałożonych umową o dofinansowanie, które zostały omówione wyżej, jest w analizowanej sprawie fakt wystąpienia nieprawidłowości, o której mowa w art. 2 pkt 36.

Sąd podziela stanowisko organu, iż odmowa poddania się kontroli czy też nieprzesyłanie wszystkich dokumentów niezbędnych do jej dokonania stanowi nieprawidłowość w rozumieniu art. 2 pkt 36 rozporządzenia nr 1303/2013 i w konsekwencji musiała skutkować wezwaniem Beneficjenta do zwrotu kwoty dofinansowania.

W takiej sytuacji, o czym była mowa już wyżej, na mocy art. 24 ust. 9 pkt 2 ustawy wdrożeniowej właściwa instytucja nakłada korektę finansową oraz wszczyna procedurę odzyskiwania od beneficjenta kwoty współfinansowania UE w wysokości odpowiadającej wartości korekty finansowej.

W świetle art. 143 ust. 2 zdanie trzecie rozporządzenia nr 1303/2013 państwa członkowskie biorą pod uwagę charakter i wagę nieprawidłowości oraz straty finansowe poniesione przez fundusze polityki spójności lub EFMR i stosują proporcjonalną korektę.

Wymaga podkreślenia, że w świetle § 2 rozporządzenia Ministra Rozwoju z dnia 29 stycznia 2016 r. w sprawie warunków obniżania wartości korekt finansowych oraz wydatków poniesionych nieprawidłowo związanych z udzielaniem zamówień (Dz.U.2021 r., poz. 2179) zasadą jest, iż wartość korekty finansowej związanej z nieprawidłowością indywidulaną stwierdzoną w danym zamówieniu jest równa wartości wydatków objętych współfinansowaniem UE poniesionych w ramach tego zamówienia oraz wartość pomniejszenia związanego z nieprawidłowością indywidualną stwierdzoną w danym zamówieniu jest równa kwocie wydatków kwalifikowalnych poniesionych w ramach tego zamówienia.

Na mocy § 3 rozporządzenia, wartość korekty finansowej lub pomniejszenia może zostać obniżona, jeżeli anulowanie całości współfinansowania UE lub całości wydatków kwalifikowalnych poniesionych w ramach zamówienia jest niewspółmierne do charakteru i wagi nieprawidłowości indywidualnej.

W ocenie Sądu, stwierdzona nieprawidłowość uprawniała organ do żądania zwrotu kwoty 122.549,67 zł wraz z odsetkami ustawowymi. Uznać należy, że organ w zgodzie z powołanymi przepisami ocenił charakter i wagę nieprawidłowości. W tym miejscu należy wskazać, iż łączna kwota wydatków objęta wnioskiem WoP nr 8 wynosiła 189 583,37 zł, a wnioskiem WoP nr 9 wynosiła 298 741,72 zł.

Sąd miał przy tym na uwadze, iż wydatki niekwalifikowalne ustalono na kwotę 14.759,26 zł, ( WoP nr 8 na kwotę 7.146,82 zł, a we WoP nr 9 na kwotę 7.612,44 zł), to jednakże należy mieć na uwadze, iż podstawą żądania zwrotu nie był fakt wykorzystania otrzymanych środków niezgodnie z przeznaczeniem ale fakt naruszenia procedury w zakresie obowiązku poddania się kontroli.

W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że Zarząd Województwa, jako Instytucja Zarządzająca Regionalnym Programem Operacyjnym Województwa Wielkopolskiego na lata 2014-2020, miał podstawy do stwierdzenia w oparciu o art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. obowiązku zwrotu środków w kwocie wskazanej w wezwaniu.

W świetle powyższego organ zasadnie uznał, iż wpłata w wysokości 138.944,67 zł dokonana 4 marca 2020 r. przez Beneficjenta dokonana została na podstawie zasadnego i prawidłowego Wezwania do zwrotu środków. Tym samym w rozpatrywanej sprawie nie zachodzą podstawy do stwierdzenia nadpłaty, co prawidłowo ustalił organ w decyzji oceniając, na podstawie art. 72 O.p., niezasadność wniosku o stwierdzenie nadpłaty.

W ocenie Sądu, organ dokonał prawidłowej analizy całości zgromadzonego materiału dowodowego oraz właściwie zinterpretował przepisy prawa materialnego, które odpowiednio zastosował w ustalonym stanie faktycznym sprawy. Nie naruszył tym samym wskazanych w skardze przepisów art. 7 w związku z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.

Ponadto za niezasadny należało uznać zarzut naruszenia art. 107 § 3 k.p.a.. W ocenie Sądu uzasadnienia decyzji organu są prawidłowe i wyczerpujące, a zatem odpowiadają dyspozycji powyższego przepisu.

Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi, a które de facto odnoszą się do zapisów § 19 ust. 6 umowy o dofinansowanie i wprowadzeniu odpowiedzialności na zasadzie ryzyka wskazać należy, iż § 19 ust. 6 umowy o dofinansowanie w żadnym stopniu nie wskazuje na fakultatywność działania IZ. Jak wskazano już wyżej w razie stwierdzenia nieprawidłowości organ ma obowiązek podjęcia działań. Natomiast § 19 ust. 6 umowy o dofinansowanie wskazuje wyłącznie w zależności od momentu stwierdzenia nieprawidłowości czy IZ ma dokonać pomniejszenia kwalifikowalności wydatków (gdyby dofinansowanie nie zostało jeszcze wypłacone na rzecz Beneficjenta) czy też nałożyć korektę finansową (w przypadku gdy dofinansowanie zostało już Beneficjentowi wypłacone). Natomiast przepis ten, wbrew twierdzeniom skargi, nie przewiduje w żadnym wypadku fakultatywności działania organu.

Ponadto Sąd podziela stanowisko organu, iż odpowiedzialność za wystąpienie okoliczności skutkujących obowiązkiem zwrotu środków opiera się na obiektywnych kryteriach niewypełnienia wszystkich warunków Umowy. Nie ma znaczenia to, czy można Beneficjentowi przypisać bezpośrednio winę z tytułu zaistniałych zdarzeń, czy też przyczyny skutkujące obowiązkiem zwrotu były zależne bądź niezależne od Beneficjenta. Organ zasadnie wskazał, iż nie bada winy czy też zamiaru Beneficjenta, jego dobrej lub złej wiary.

Należy pamiętać, iż Beneficjent po podpisaniu umowy o dofinansowanie projektu otrzymuje bezzwrotną pomoc pod warunkiem zrealizowania określonych w niej zasad. Należy w tym miejscu również podkreślić, iż przystąpienie przez Beneficjenta jest dobrowolne. Fakt otrzymanie bezzwrotnych środków publicznych pociąga za sobą również określone obowiązki w tym obowiązek poddania się kontroli. Natomiast sankcją za ich naruszenie jest zwrot środków.

W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a., skargę oddalił.

Odnosząc się do wniosku pełnomocnika organu o zasądzenie kosztów od skarżącej, Sąd stwierdza, że brak jest podstaw prawnych do wydania takiego rozstrzygnięcia. Wyjaśnić należy, że w postępowaniu przed wojewódzkimi sądami administracyjnymi, tj. w pierwszej instancji, zgodnie z art. 200 P.p.s.a. zasadą jest, że zwrot kosztów postępowania może nastąpić jedynie na rzecz skarżącego i tylko w sytuacji, gdy skarga została uwzględniona lub umorzono postępowania w wypadkach wymienionych w art. 201 P.p.s.a.