Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 115/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2016-10-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 23
journal: Dz.U. 2015 poz 859
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Kurcyusz - Furmanik Sędziowie Sędzia WSA Renata Siudyka (spr.) Sędzia WSA Małgorzata Walentek Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 października 2016 r. sprawy ze skargi N. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku art. 2 pkt 3, pkt 7 i pkt 10, art. 23 ust. 8, art.25 i art.27 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j.Dz. U. z 2015 r. poz. 859 z późn. zm., dalej: "u.p.o.u.a), po rozpoznaniu odwołania N.P. od decyzji Prezydenta Miasta C. z dnia [...] r. nr [...] w sprawie odmowy umorzenia kwoty 1.426,00 zł orzeczonej decyzją własną nr [...] dnia [...] r. stanowiącej nienależnie pobrane świadczenia z funduszu alimentacyjnego wraz z ustawowymi odsetkami w wysokości 321,75 zł oraz dalszymi odsetkami ustawowymi naliczanymi od dnia następującego po dniu wydania wyżej wymienionej decyzji do dnia spłaty całości orzeczonej do zwrotu kwoty – decyzję pierwszoinstancyjną utrzymało w mocy.

Stan faktyczny i prawny sprawy.

Pismem z dnia 24 września 2015 r. strona zwróciła się z wnioskiem o umorzenie w całości orzeczonej do zwrotu kwoty wraz z ustawowymi odsetkami.

Organ pierwszej instancji wskazał, że decyzją z dnia [...] r. nr [...] orzeczono zwrot nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego w kwocie 1.426.00 zł za okres od dnia 1 listopada 2010 r. do dnia 30 września 2011 r. wraz z ustawowymi odsetkami w wysokości 321,75 zł naliczanymi od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego na dzień wydania niniejszej decyzji oraz dalszymi odsetkami ustawowymi naliczanymi po dniu wydania tej decyzji do dnia spłaty orzeczonej do zwrotu kwoty. W wyniku rozpoznania odwołania od powyższej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C., ostateczną decyzją z dnia [...] r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 10 czerwca 2015 r. sygn. akt IV SA/Gl 941/16 oddalił skargę N.P. na decyzję Kolegium z dnia [...] r. Tym samym organ pierwszej instancji zaakcentował, że przedmiotem tego postępowania jest jedynie kwestia umorzenia pobranych z funduszu alimentacyjnego świadczeń, które uznano za świadczenia nienależnie pobrane prawomocną decyzją. Toteż w jego toku nie bada się powodów dla których organ pierwszej instancji uznał, że strona nienależnie pobrała świadczenia z funduszu alimentacyjnego.

W piśmie z dnia 19 października 2015 r. strona wskazała, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe warz z matką I.T., zamieszkując w jednoizbowym mieszkaniu w starej kamienicy. Strona ma 24 lata i studiuje na V roku stacjonarnych studiów na Politechnice C. Otrzymuje alimenty w wysokości 250,00 zł miesięcznie oraz pomoc od członków dalszej rodziny. W okresie od 1 marca 2014 r. do 1 września 2015 r. strona prowadziła działalność gospodarczą jako agent ubezpieczeniowy i w tym czasie z tego tytułu osiągała średni dochód miesięczny w kwocie około 1.200, 00 zł netto. Ze względu na kłopoty z pogodzeniem pracy ze studiami zawiesiła działalność gospodarczą. Strona stwierdziła, że obecnie pozostaje wyłącznie na utrzymaniu matki, która z tytułu zatrudnienia uzyskuje miesięczny dochód w wysokości 1.679, 52 zł netto. Ponadto strona stwierdziła, że matka jest osobą schorowaną, ma orzeczony lekki stopień niepełnosprawności, a koszt zakupu leków dla matki strony wynosi od 100 zł do 150 zł miesięcznie. Stwierdziła dalej, że koszty utrzymania dwuosobowej rodzimy wynoszą około 3.500,00 zł miesięcznie, a koszty związane z jego kształceniem wynoszą około 700 zł rocznie.

W kolejnym piśmie z dnia 28 października 2015 r. strona sprecyzowała kwoty wydatków i wskazała, że miesięczne wydatki rodziny wynoszą: gaz 50 zł, wywóz nieczystości 110 zł, energia elektryczna od 114 do 161 zł, woda 152 zł(na dwa miesiące), ogrzewanie mieszkania od 2.500 zł do 3.000 zł(rocznie), bilet 45 zł, koszt studiów 700 zł (rocznie), lekarstwa matki od 100 zł do 150 zł, koszty wyżywienia 1000 zł.

Odnosząc powyższe okoliczności do regulacji prawnych przedmiotu rozpoznania organ pierwszej instancji wyjaśnił, że materialnoprawną podstawą wydania decyzji stanowi przepis art. 23 ust. 8 u.p o.u.a, który stanowi, iż organ właściwy wierzyciela, który wydał decyzję w sprawie nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, może umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń wraz z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, jeżeli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny. Wskazał, że decyzja wyżej wskazanym zakresie ma charakter uznaniowy. Uznanie administracyjne rozumiane jest w teorii jako przewidziana przez prawo możliwość wyboru rozstrzygnięcia prawnego przez organ administracji, a ustawodawca pozostawił organowi administracji trzy różne formy ulgi skierowane do dłużnika , o ile zostanie spełniona materialna przesłanka udzielenia w postaci trudnej sytuacji dochodowej i rodzinnej. Ponadto organ pierwszej instancji wskazał na konieczność zastosowania gradacji ulg. Stwierdził, że umorzenie powinno mieć miejsce tylko wówczas, gdy sytuacja dochodowa osoby zobowiązanej lub jej rodziny nie pozwala na wywiązanie się z obowiązku zwrotu nienależnie pobranych świadczeń, a stan taki powinien być efektem czynników obiektywnych, na który osoba zobowiązana nie ma wpływu. Organ stwierdził, że obecna sytuacja strony nie pozwala na spłatę orzeczonej do zwrotu kwoty wraz z odsetkami z tytułu nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego jednorazowo, ale nie oznacza to automatycznie, że sytuacja ta nie może ulec poprawie w przyszłości, a wobec tego umorzenie zadłużenia nie jest pożądane z punktu widzenia celu ustawy pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Organ pierwszej instancji podkreślił, że rozpatrując wniosek wziął pod uwagę sytuację materialną i zdrowotną strony.

W konsekwencji powyższego decyzją z dnia [...] r. nr [...] Prezydent Miasta C. odmówił stronie umorzenia kwoty 1.426,00 zł orzeczonej decyzją własną nr [...] dnia [...] r. stanowiącej nienależnie pobrane świadczenia z funduszu alimentacyjnego wraz z ustawowymi odsetkami.

Odwołanie od tej decyzji wniósł N.P.. Zarzucił w nim naruszenie art. 23 ust. 8 u.p.p.u.a. przez błędnie wywiedzenie wniosku z prawidłowo ustalonego stanu faktycznego, że chociaż w sprawie zachodzą szczególne okoliczności dotyczące sytuacji rodziny to stronie nie przysługuje umorzenie nienależnie pobranego świadczenia z funduszu alimentacyjnego i wniósł o zmianę decyzji i umorzenie kwoty zaległości. W uzasadnieniu stwierdził, że organ pierwszej instancji wbrew przepisom Kodeksu postępowania administracyjnego orzekł o odmowie umorzenia na podstawie przewidywań i przypuszczeń, które to nie zostały poparte żadnymi dowodami

Decyzją z dnia [...] r. nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, że art. 23 ust. 8 u.p.o.u.a. będący materialnoprawną podstawą wydania decyzji przez organ pierwszej instancji nie precyzuje kryteriów umorzenia nienależnie pobranych świadczeń odnosząc się do nieostrego kryterium "szczególnie uzasadnionych okoliczności dotyczących sytuacji rodziny". Organ odwoławczy wyjaśnił, że rozpoznając wniosek o umorzenie nienależnie pobranych świadczeń organ administracji publicznej zobowiązany jest zbadać sytuację życiową wnioskodawcy oraz rodziny, którą tworzy. Na sytuację życiową składają się wysokość osiąganych dowodów oraz stan rodzinny. Zaakcentował, że występowanie samej tylko trudnej sytuacji majątkowej nie stanowi wystarczającej przesłanki umorzenia nienależnie pobranych świadczeń, a do przyjęcia takiej tezy uprawnia istota świadczenia przyznawanego z funduszu alimentacyjnego. Zaakceptował w pełni pogląd organu pierwszej instancji i stwierdził, że w wyniku analizy całokształtu zebranego w aktach sprawy materiału dowodowego, w tak ukształtowanym stanie faktycznym i prawnym, wobec braku czynników obiektywnych, na które osoba zobowiązana nie ma wpływu oraz faktu, że obecna sytuacja nie pozwala na spłatę orzeczonej do zwrotu kwoty wraz z odsetkami jednorazowo zasadnym jest zastosowanie innej formy ulgi w postaci rozłożenia na raty albo odroczenia terminu spłaty. Odnosząc się do zarzutów strony Kolegium zauważyło, że art. 23 ust. 8 u.p.o.u.a. wskazuje na konieczność wystąpienia sytuacji nadzwyczajnych, których nie można przewidzieć, a do takich zdarzeń nie można zaliczyć studiowania czy zawieszenie działalności gospodarczej. Kolegium wskazało, że strona ma 24 lata, a więc po zakończeniu studiów będzie w wieku pełnej aktywności zawodowej. Strona będzie mogła zatem wkrótce podjąć zatrudnienie lub działalność gospodarczą. Kolegium nie znalazło podstaw do zajęcia w przedmiotowej sprawie odmiennego stanowiska od zaprezentowanego w zaskarżonej w trybie odwoławczym decyzji organu pierwszej instancji.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach strona skarżąca zarzuciła podobnie jak w odwołaniu naruszenie prawa materialnego tj przepisu art. 23 ust. 8 u.p.o.u.a. oraz naruszenie przepisów postępowania, a to art. 133 p.p.s.a. polegające na nienależytym zweryfikowaniu przez Kolegium ustalonego przez organ pierwszej instancji stanu faktycznego i dokonanej oceny dowodów, a także "przedwczesności decyzji" poprzez pominięcie i nieuwzględnienie przez organy obu instancji istotnej okoliczności w postaci obciążenia strony koniecznością zwrotu innego nienależnego świadczenia alimentacyjnego w kwocie 1050 zł plus odsetki. Wniosła o zmianę decyzji i umorzenie zaległości ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu wyraziła swoje niezadowolenie z rozstrzygnięcia podkreślając, że w chwili obecnej nie ma żadnych możliwości spłaty ciążących na niej zaległości alimentacyjnych, gdyż nie ma wystarczających środków na bieżące potrzeby życiowe. Zdaniem strony skarżącej orzecznictwo sądów administracyjnych wskazuje, że w rozpatrywanej sprawie winno nastąpić umorzenie tych zaległości, a w tym zakresie przywołał wyrok NSA w Warszawie z dnia 25 marca 2015 r., sygn. akt I OSK 288/. Ponownie podkreśliła, że pozostaje na utrzymaniu matki, a z porównania dochodów i kosztów utrzymania wynika, że nie ma możliwości spłaty ciążących na stronie skarżącej zaległości alimentacyjnych. Wskazała, że równolegle toczy się wobec niej w MOPS w C. inne postępowanie z zwrot nienależnie pobranych alimentów, a wobec tego ma do spłacenia większą należność. Wskazała, że w tej sprawie złożyła w dniu 7 grudnia 2015 r. wniosek o umorzenie należności alimentacyjnych i nie ma do tej pory decyzji. W ocenie strony skarżącej organy dokonały błędnej oceny materiału dowodowego wobec nie uwzględnienia wszystkich jej obciążeń finansowych. Nadto stwierdziła, że organy błędnie przyjęły, iż korzysta z pomocy finansowej dalszej rodziny skoro, jak wielokrotnie podkreślano, otrzymywane pożyczki muszą być spłacane. Uznała za błędny wniosek organów, że w przyszłości strona skarżąca może mieć możliwość spłacenia wyżej wymienionych kwot z uwagi na prawdopodobieństwo skończenia studiów w 2016 r. i możliwość podjęcia pracy zarobkowej Zdaniem strony skarżącej organy obu instancji wskazywały na okoliczności, które mogą lecz nie muszą zaistnieć w przyszłości, co jest nietrafne i nie przekonywujące, a nadto niegodne z "regułami procedury".

W odpowiedzi na skargę Kolegium odnosząc się do jej zarzutów, wniosło oddalenie skargi jako bezzasadnej, podtrzymując swoje stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji. Stwierdziło, że dochód rodziny jest wyższy niż minimum socjalne (wynosi 1.929.50 zł miesięcznie), a ponadto w okresie 6 miesięcy prowadzenia działalności gospodarczej, kiedy to strona skarżąca uzyskiwała dochody wynoszące średnio 1.200 zł miesięcznie nie została dokonana żadna wpłata na konto MOPS w celu uregulowania należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność zaskarżonej decyzji z przepisami prawa materialnego, które mają zastosowanie w sprawie oraz z przepisami prawa procesowego, regulującymi tryb jej wydania lub podjęcia aktu albo czynności będącej przedmiotem zaskarżenia. Wiążące przy tym są przepisy obowiązujące w dacie wydania zaskarżonego aktu. Usunięcie z obrotu prawnego decyzji lub innego aktu może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy ich wydawaniu organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r. poz. 718, ze zm., dalej "p.p.s.a."), tj. w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszeniu przepisów prawa materialnego, mających istotny wpływ na wynik sprawy. Jednocześnie podkreślenia wymaga, że Sąd administracyjny nie bada celowości, czy też słuszności zaskarżonej decyzji, gdyż podstawową funkcję sądownictwa administracyjnego i toczącego się przed nim postępowania, jest sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej. Toteż Sąd ten nie jest zatem władny oceniać takich okoliczności jak pokrzywdzenie strony decyzją wówczas, gdy wiąże się ona z negatywnymi skutkami dla niej, bowiem związany jest normą prawną odzwierciedlającą wolę ustawodawcy, wyrażoną w treści odpowiedniego przepisu prawa, to nie sposób przy tym w konsekwencji następujących po sobie zdarzeń nie zgodzić się z wyrażoną oceną organów administracji.

Mając powyższe na uwadze, w ocenie Sądu, skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W tym miejscu wskazać należy, że stan faktyczny sprawy ustalony przez organy i wskazywany przez stronę został zaprezentowany przy okazji omawiania dotychczasowego przebiegu postępowania. W ocenie Sądu brak jest zatem uzasadnionych podstaw do jego ponownego przedstawiania w tej części uzasadniania.

Warunki oraz zasady przyznawania świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz działania podejmowane wobec dłużników alimentacyjnych podlegają regulacji zawartej w ustawie z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t,j, Dz.U. z 2015 r, poz. 859 z późn. zm.- dalej "u.p.o.u.p."). Zgodnie z jej art. 23 osoba, która pobrała nienależne świadczenia alimentacyjne jest zobowiązana do ich zwrotu, łącznie z ustawowymi odsetkami. Niemniej jednak, w jego ust. 8 prawodawca złagodził częściowo stanowczość tej regulacji poprzez przyznanie organom administracji publicznej prawa do umorzenia w całości lub w części zaległości, odroczenia terminu ich spłaty bądź też rozłożenia ich na raty, jeżeli wniosek w tej mierze złoży zobowiązany, a ponadto przemawia za tym jego sytuacja dochodowa i rodzinna. Wykładnia językowa art. 23 ust. 1 i 8 u.p.o.u.p. prowadzi do wniosku, że w pierwszej kolejności organ zobowiązany jest do dochodzenia zwrotu tych należności, a zastosowanie ulgi przewidzianej w art. 23 ust. 8 oraz jej wysokość uzależnione są – w drugiej kolejności – przede wszystkim od wystąpienia "szczególnie uzasadnionych okoliczności dotyczących sytuacji rodziny". Zatem nie wystarczą do ziszczenia się tej przesłanki same uzasadnione okoliczności a wyłącznie te, które są "szczególnymi", czyli wyjątkowymi. Jak stwierdził NSA w wyroku z dnia 27 stycznia 2015 r., sygn. akt I OSK 1593/13 – wynik postępowania w przedmiocie umorzenia nienależnie pobranych świadczeń zależy od tego, czy przedstawione przez osobę okoliczności dotyczące sytuacji rodziny zostaną ocenione przez organ administracji jako "szczególnie uzasadnione|"- art. 23 ust. 8 u.p.o.u.p. Przy czym wskazać należy, że ustawodawca nie zawierał w ustawie o pomocy osobom uprawnionym do alimentów definicji pojęcia "szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny". Ustalenie wystąpienia tej przesłanki w każdym przypadku wymaga zatem od organu odniesienia się do ocen pozaprawnych. Przesłanka ta powinna być więc badana po kątem oceny indywidualnej, przy uwzględnieniu wszystkich tych okoliczności, które w konkretnej sprawie kształtują sytuację osoby i jego rodziny jako szczególną z punktu widzenia słuszności i zasadności umorzenia nienależnie pobranego świadczenia. Nie ulega wątpliwości, że rozpoznając wniosek o umorzenie nienależnie pobranych świadczeń organ administracji zobligowany jest zbadać sytuację życiową wnioskodawcy oraz rodziny, którą tworzy (rozumianą jako sytuacja materialna, stan rodziny, stan zdrowotny czy zdolność podjęcia zatrudnienia) – tak NSA w wyroku z dnia 27 stycznia 2015 r., sygn. akt I OSK 1593/13.

Co więcej ustawodawca wskazał, że organ "może" umorzyć należności z tytułu wypłaconych nienależnie świadczeń pozostawiając tym samym organowi uznanie co do wyboru prawnych możliwości. Wydanie decyzji musi zostać poprzedzone wyjaśnieniem okoliczności sprawy w zakresie sytuacji dochodowej i rodzinnej wnioskodawcy, do czego w sposób wyraźny obliguje organ administracji cytowany wyżej art. 23 ust. 8 u.p.o.u.p. – co w przedmiotowej sprawie organy właściwie zrealizowały.

W orzecznictwie sądowym nie budzi wątpliwości, iż sądowa kontrola uznania administracyjnego jest ograniczona wyłącznie do oceny tego, czy w sprawie zachodzą warunki materialnoprawne, uzasadniające skorzystanie przez organ administracji z przysługujących mu uprawnień oraz, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, z zachowaniem przepisów procedury administracyjnej.

Zdaniem składu orzekającego, materiał dowodowy znajdujący się w aktach sprawy nie daje podstaw do stwierdzenia, iż wskazanym wyżej powinnościom w toku postępowania administracyjnego uchybiono. Wniosek strony skarżącej został rozpatrzony przy uwzględnieniu jej sytuacji dochodowej i rodzinnej, a wyciągniętych na tej podstawie wniosków nie można uznać za dowolne. Organ administracji poczynił zatem ustalenia w oparciu o całokształt materiału dowodowego (art. 80 Kpa), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 Kpa), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku wydania decyzji o przekonującej treści (art. 11 Kpa). Należy tez podkreślić, że organy administracji zobowiązane są do stosowaniu przepisów Kpa, a nie jak to wywiodła strona skarżąca przepisów p.p.s.a., a zatem zarzut naruszenia art. 133 p.p.s.a. przez organy jest chybiony.

Przede wszystkim słusznie organy uznały, że instytucja umorzenia przedmiotowych należności jest wyjątkowa, co oznacza, że w sytuacji osoby występującej o podjęcie takiej decyzji muszą wystąpić szczególne okoliczności. Nie jest uzasadnionym, aby pochopnie przerzucać obowiązek alimentacyjny na ogół podatników, tym bardziej, że celem zabezpieczenia społecznego jest zapewnienie bytu dzieciom rodziców, którzy nie są w stanie samodzielnie regulować należności na ich rzecz. Nie jest to także pomoc bezzwrotna, a w sytuacji świadczeń nienależnie pobranych obowiązkiem organu jest dochodzenie ich zwrotu. Wyjątkowość instytucji umorzenia oznacza całkowitą rezygnację z prawa do dochodzenia w przyszłości ich zwrotu. Jak zatem wskazano umorzenie powinno mieć miejsce tylko wówczas, gdy sytuacja dochodowa zobowiązanego lub jego rodziny jest ciężka, niejako nie rokująca poprawy. Stan taki powinien być jednak efektem czynników obiektywnych, na które strona nie ma wpływu, gdyż tylko takie przesłanki mogą uzasadniać umorzenie jakichkolwiek należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Z akt sprawy nie wynika natomiast, aby takie szczególne okoliczności miały miejsce. Okolicznością taką nie są aktualne problemy związane z brakiem dochodu strony skarżącej albowiem nie jest to stan stały lecz tylko przejściowy. Strona skarżąca ma 24 lata, po zakończeniu studiów (co miało nastąpić w 2016 r.), ma możliwość podjęcia zatrudnienia. Dochód rodziny jest wyższy niż minimum socjalne (wynosi 1.929.50 zł miesięcznie). Po zakończeniu studiów strony skarżącej zmniejszą się również koszty w tym zakresie. W skardze strona skarżąca stwierdziła, że jej sytuacja jest trudniejsza niż to ustaliły organy obu instancji bowiem ciąży na niej obowiązek zwrotu innego "nienależnego świadczenia alimentacyjnego", a wniosek o umorzenie tejże nie został jeszcze rozpatrzony. Należy zauważyć, że zarzuty w tym zakresie jako że zostały podniesione dopiero w skardze są spóźnione. Ponadto strona skarżąca jest niekonsekwentna albowiem w odwołaniu jednoznacznie stwierdziła, że stan faktyczny był ustalony prawidłowo.

W przedmiotowej sprawie rację mają organy tak pierwszej, jak i drugiej instancji, że brak jest podstaw do uznania, że obecna sytuacja strony skarżącej będzie mieć charakter stały i w przyszłości nie ulegnie zmianie. Nawet gdyby przyjąć, że strona skarżąca nie podejmie pracy nie jest to okolicznością uzasadniającą uwzględnienie jej wniosku.

W tych okolicznościach zasadnie organy uznały, iż sytuacja dochodowa strony skarżącej, jakkolwiek jest trudna, to nie uzasadnia umorzenia ciążących na niej należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Wskazać, że w świetle dyspozycji art. 23 ust. 8 u.p.o.u.p. ewentualne zastosowanie jednej z wymienionych w tym przepisie form złagodzenia (bądź zniesienia) należności obciążających stronę uzależnione jest od jej wniosku bowiem może ona wystąpić z wnioskiem o rozłożenie spłaty należności na raty bądź odroczenie terminu jej płatności

Na zakończenie Sąd wskazuje, że w rozpoznawanej sprawie organy administracji zasadnie uznały, że skarżąca nie znajduje się w szczególnej sytuacji, w rozumieniu art. 23 ust. 8 u.p.o.u.a. Zaprezentowane stanowisko jest zdaniem Sądu prawidłowe. W ich ocenie sytuacja strony – z czym nie sposób polemizować – jest zbliżona do sytuacji innych rodzin korzystających z pomocy społecznej i nie jest na tyle trudna, ażeby uniemożliwiała, przy racjonalnym gospodarowaniu dochodem, wypełnić zobowiązanie. Podkreślić także należy, że objęta skargą decyzja ma charakter tzw. "decyzji uznaniowej". Kontrola Sądu w przypadku rozstrzygnięć organów administracji publicznej wydanych w ramach takiego uznania, co wymaga wyeksponowania, ogranicza się do badania, czy granice uznania w danym przypadku nie zostały przekroczone. Innymi słowy sądowa kontrola legalności decyzji uznaniowej obejmuje zbadanie, czy organ w sposób wyczerpujący zebrał materiał dowodowy i rozważył wszystkie okoliczności mogące mieć wpływ na rozstrzygnięcie. Jeżeli zaś stanowisko organu ma oparcie w zgromadzonym materiale dowodowym, jest przekonywująco, jasno i logicznie umotywowane, to nie można mu zarzucić cech dowolności. Zauważyć przy tym trzeba, że umorzenie nienależnie pobranych świadczeń stanowi wyjątek od wynikającej – z art. 23 ust. 1 u.p.o.u.a. – zasady, iż osoba, która pobrała nienależnie świadczenia, jest obowiązana do ich zwrotu. Oczywiste zatem jest, że umorzenie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych może mieć miejsce wyjątkowo – co w przedmiotowej sprawie nie wystąpiło. Z uwagi na zarzuty skargi podkreślenia wymaga, że nie zawsze, nawet w przypadku trudnej sytuacji materialnej i zdrowotnej strony, nastąpi umorzenie nienależnie pobranego świadczenia.

Ocena sytuacji należy do organów administracji i to organ decyduje, czy w danej sprawie zaistniały okoliczności uniemożliwiające zwrot nienależnie pobranych świadczeń. Zgodnie bowiem z utrwaloną linią orzecznictwa, jak podkreślił również organ w zaskarżonej decyzji, użyty w art. 23 ust. 8 u.p.o.u.a zwrot "szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny" należy interpretować biorąc pod uwagę to, iż co do zasady do świadczeń alimentacyjnych uprawnione są jedynie osoby o niewysokich dochodach, spełniające tzw. kryterium dochodowe. Nawet zatem sama trudna sytuacja materialna danej rodziny nie uzasadnia umorzenia kwoty nienależnie pobranych świadczeń. Jest to możliwe dopiero wówczas, gdy sytuacja rodziny będzie "szczególna" i to szczególna na tle rodzin uprawnionych do świadczeń rodzinnych, a nie względem wszystkich rodzin – por. wyrok WSA w Lublinie z dnia 24 listopada 2011 r., sygn. akt II SA/Lu 687/11.

Odmawiając stronie skarżącej umorzenia nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego wraz z ustawowymi odsetkami organy nie przekroczyły granic uznania administracyjnego, bowiem wydając decyzje miały na względzie zarówno jej trudną sytuację materialną i zdrowotną oraz wysokość uzyskiwanego przez nią dochodu oraz ponoszonych przez nią wydatków. Zdaniem Sądu, ustalenia stanowiące podstawę wydanych w sprawie rozstrzygnięć przeprowadzone zostały w na podstawie prawidłową ocenę zebranego i kompletnego materiału dowodowego, zgodnie z art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 Kpa. W podsumowaniu stwierdzić przyjdzie, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji, zostały wydane w wyniku ustalenia istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznych, po dokonaniu prawidłowej oceny dowodów i zastosowaniu trafnej wykładni prawa materialnego.

Uwzględniając powyższe, w ocenie Sądu organy należycie zbadały i oceniły sytuację materialną i zdrowotną strony skarżącej, a wyprowadzone przez nie wnioski nie przekroczyły granic uznania administracyjnego i uzasadniały odmowę umorzenia przedmiotowych należności. Dlatego też na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę jako bezzasadną .