Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1913/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2008-03-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Hasła tematyczne: Komunalizacja mienia
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 5  ust. 1  pkt 1
journal: Dz.U. 1990 nr 32 poz 191
law: Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Nowicka Sędziowie NSA Anna Łukaszewska-Macioch WSA Elżbieta Lenart (spr.) Protokolant Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 marca 2008 r. sprawy ze skargi Z. S.A. z siedzibą w W. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] sierpnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie nabycia mienia państwowego z mocy prawa przez gminę oddala skargę.


UZASADNIENIE

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa decyzją z dnia [...] sierpnia 2007 roku, nr. [...], uchyliła zaskarżoną decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] lutego 2007 roku nr [...] i stwierdziła nabycie z mocy prawa przez Gminę W. prawa własności zabudowanej nieruchomości położonej w W. przy ulicy [...], oznaczonej w ewidencji gruntów w obrębie ewidencyjnym [...].

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał na następujące okoliczności faktyczne i prawne wydanego rozstrzygnięcia:

Wnioskiem komunalizacyjnym z dnia 12 września 2005 roku Prezydent W. wystąpił do organu pierwszej instancji o skomunalizowanie w trybie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.), nieruchomości stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...]. Do wniosku załączono kartę inwentaryzacyjną nr [...].

Wojewoda Mazowiecki - wskazując również na art. 5 ust. 1 cyt. ustawy z dnia 10 maja 1990 roku - decyzją z dnia [...] lutego 2007 r. odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa przez Dzielnicę-Gminę W prawa własności przedmiotowej nieruchomości.

W uzasadnieniu podał, że działka nr [...] pozostawała w dniu 27 maja 1990 r. we władaniu Zakładów [...] w W. (obecnie Zakłady [...] S.A. w Warszawie), zaś jej własność została nabyta przez Skarb Państwa z dniem 1 stycznia 1985 r. w drodze zasiedzenia (postanowienie Sądu Rejonowego dla W. z dnia [...] października 2001 r., sygn. akt [...]).

Wojewoda stwierdził, że w § 10 zarządzenia z dnia 15 czerwca 1951 r. Ministra Przemysłu Ciężkiego, tworzącego przedsiębiorstwo państwowe [...] Zakład [...], przydzielono do prowadzenia temu przedsiębiorstwu, będącemu poprzednikiem prawnym obecnych Zakładów – [...] w W. [...]. Od 1994 roku Zakłady [...] S.A. znajdują się w wykazie spółek i przedsiębiorstw państwowych prowadzących działalność na potrzeby obronności państwa. Na objętej powyższymi decyzjami działce nr [...] znajduje się część budynku (biurowca administracyjnego) niezbędnego do funkcjonowania Zakładów [...] S.A. W konsekwencji powyższego sporne mienie jako służące (co jest stanem faktycznym, a nie prawnym) wykonywaniu w dniu 27 maja 1990 r. zadań publicznych należących do właściwości organów administracji rządowej było mieniem, o którym mowa w art. 11 ust. 1 pkt 1 cyt. ustawy z dnia 10 maja 1990 roku, i Wojewoda uwłaszczył nim (ze skutkiem na 5 grudnia 1990 r.) Zakłady [...].

Od decyzji Wojewody Mazowieckiego odwołał się Prezydent W. Podniósł, że przedmiotowa działka powinna zostać skomunalizowana na rzecz Dzielnicy-Gminy W. z dniem 27 maja 1990 roku, ponieważ była ona w tym dniu tylko w faktycznym władaniu przedsiębiorstwa państwowego [...], które nie legitymowało się prawem zarządu. Wskazał także, że przedmiotowe mienie służyło przedsiębiorstwu państwowemu, a nie żadnemu z organów wymienionych w art. 11 ust. 1 pkt 1 cyt. ustawy z dnia 10 maja 1990 roku - do wykonywania ich zadań.

Po rozpoznaniu odwołania Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa uchyliła zaskarżoną decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] lutego 2007 roku nr [...] oraz stwierdziła nabycie z mocy prawa przez Gminę W. prawa własności w/w nieruchomości.

Komisja wskazała, że podstawę wniosku Gminy i kwestionowanej decyzji Wojewody Mazowieckiego, stanowił art. 5 ust 1 cyt. ustawy z dnia 10 maja 1990 r., którego komunalizujący skutek zobowiązuje do potwierdzenia nabycia prawa własności danego mienia, jeśli zostały spełnione wymienione w nim warunki, a mienie nie podlega wyłączeniu z komunalizacji na podstawie dalszych przepisów ustawy z dnia 10 maja 1990 roku.

Zdaniem Komisji powołany w decyzji Wojewody fakt przydzielenia Przedsiębiorstwu w 1951 roku przez Ministra Przemysłu Ciężkiego [...] Zakładu [...] - nie może być uznany jako jednoczesne ustanowienie tytułu prawnego.

Fakt władania lub faktycznego użytkowania danego składnika mienia nieruchomego nie można również skutecznie utożsamiać z jego należeniem do Zakładów [...] w rozumieniu cyt. art. 5 ust. 1. Bez znaczenia jest także fakt uwłaszczenia spornym mieniem Zakładów, gdyż kwestia komunalizacji mienia stanowi w świetle art. 97 § 1 kpa zagadnienie wstępne dla postępowania uwłaszczeniowego, a nie odwrotnie (uzasadnienie postanowienia siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 grudnia 2001 r. OSA 6/01, ONSA 2002 r. nr 3 poz. 94).

Mienie to nie mogło również podlegać wyłączeniu z komunalizacji na podstawie art. 11 ust. 1 pkt 1 cyt. ustawy z dnia 10 maja 1990 r., gdyż przepis ten dotyczy zadań publicznych należących do właściwości organów administracji rządowej lub państwowej. Nadto przepisu tego nie można interpretować rozszerzająco, jak to uczyniono w uzasadnieniu decyzji Wojewody, gdyż jest on przepisem szczególnym określającym wyjątki od zasady komunalizacji mienia z mocy prawa (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 maja 1996 r. I SA 317/95, ONSA z 1997 r. nr 2 poz. 79).

W rezultacie powyższych rozważań, Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa doszła do przekonania, że skoro przedmiotowa nieruchomość nie podlegała wyłączeniu z komunalizacji następującej z mocy prawa, stanowiła ona w dniu wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej mienie państwowe i należała w tamtym czasie do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego, to - jako położona na terenie ówczesnej Dzielnicy-Gminy W. - stała się mieniem komunalnym tej Gminy na mocy art. 5 ust. 1 pkt 1 cyt. ustawy z dnia 10 maja 1990 roku.

Od tej decyzji Zakłady [...] S.A. wniosły skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, podnosząc, że zaskarżona decyzja została podjęta z naruszeniem prawa oraz żądając jej uchylenia w całości i przekazania sprawy organowi drugiej instancji do ponownego rozpoznania.

W skardze wskazały, że w dniu 27 maja 1990 roku przedmiotowa działka pozostawała we władaniu ówczesnych Zakładów [...] (których skarżący jest następcą prawnym), zaś prawo własności do tego gruntu przysługiwało Skarbowi Państwa. Wskazywały także na to, iż z treści zarządzenia Ministra Przemysłu Ciężkiego z dnia 15 czerwca 1951 roku - na mocy którego zostało utworzone przedsiębiorstwo państwowe [...] - wynika, że organem założycielskim tego przedsiębiorstwa był Skarb Państwa, reprezentowany przez Ministra Przemysłu Ciężkiego. Zaś § 10 tego zarządzenia stanowi: "przydziela się przedsiębiorstwu do prowadzenia [...] Zakład [...] w W., [...] , które to sformułowanie, należy traktować jako oznaczenie nieruchomości przekazanej w zarząd.

W odpowiedzi na skargę Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wnosiła o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że kontrola sądowo – administracyjna sprowadza się do zbadania, czy organy wydając zaskarżoną decyzję nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania decyzji, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego.

Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W rozpoznawanej sprawie przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja o stwierdzeniu nabycia z mocy prawa przez Gminę Warszawa-Wola prawa własności zabudowanej nieruchomości.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji, w świetle materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie i po rozważeniu podniesionych przez skarżącego zarzutów Sąd uznał, że nie dają one podstaw do podważenia legalności zaskarżonej decyzji organu II instancji, gdyż rozstrzygnięcie to nie narusza przepisów prawa.

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. 1990 r. Nr 32 poz. 191 ze zm.), zwanej dalej "ustawą", jeżeli dalsze przepisy nie stanowią inaczej, mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego staje się w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy z mocy prawa mieniem właściwych gmin.

Powyższy przepis skutkuje komunalizacją mienia państwowego. Zobowiązuje on do potwierdzenia nabycia danego mienia przez gminę, jeśli zostały spełnione określone warunki:

1. uwzględniono stan faktyczny i prawny mienia z dnia wejścia tego przepisu w życie (tj. na dzień 27 maja 1990 roku),

2. mienie wnioskowane do skomunalizowania winno stanowić wówczas własność Skarbu Państwa i należeć (w rozumieniu tego przepisu) do jednego z podmiotów w tym przepisie wymienionych, oraz

3. nie może podlegać wyłączeniu z komunalizacji na podstawie dalszych przepisów cyt. ustawy z dnia 10 maja 1990 r.

W świetle wskazanych wyżej warunków, organ był zobowiązany do wyjaśnienia statusu mienia pozostającego we władaniu skarżącego - Zakładów [...] S.A. w W., poprzez zbadanie, na jakiej podstawie pozostawało ono w jego władaniu w dniu 27 maja 1990 r. Wymagało wyjaśnienia, czy w świetle powołanych wyżej przepisów Zakłady [...] S.A. uzyskały prawo zarządu czy też nie, gdyż poza sporem jest, iż fakt ten ma decydujące znaczenie w niniejszej sprawie. Jeżeli bowiem skarżący - w dniu 27 maja 1990 roku – legitymował się tytułem o charakterze prawnorzeczowym do przedmiotowej nieruchomości, przysługiwało mu, na przykład, prawo zarządu nieruchomością, to bezsprzecznie nieruchomość ta nie mogła podlegać komunalizacji.

W ocenie Sądu organ II instancji prawidłowo uwzględnił stan faktyczny i prawny przedmiotowej nieruchomości na dzień 27 maja 1990 roku.

Organ ustalił, że w/w mienie - na mocy prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego dla W. z dnia [...] października 2001 r., sygn. akt [...] - od 1985 roku stanowiło własność Skarbu Państwa.

Z kolei w rozumieniu cyt. art. 5 ustawy z 10 maja 1990 roku mieniem należącym do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego były te prawa majątkowe Skarbu Państwa, które nie znajdowały się wtedy pod zarządem innych niż państwo państwowych osób prawnych w tym m.in. przedsiębiorstw państwowych.

Przedmiotowa nieruchomość została dnia 15 czerwca 1951 roku - zarządzeniem Ministra Przemysłu Ciężkiego - przydzielona przedsiębiorstwu państwowemu [...] Zakład [...], poprzednikowi skarżącego. Wprawdzie podnoszony przez skarżącego zapis § 10 wspomnianego zarządzenia stwierdza, że przydzielono do prowadzenia temu przedsiębiorstwu [...] Zakład [...] - nie może to być jednak uznane za prawnorzeczowy tytuł do spornej nieruchomości. Sąd przychyla się do opinii Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej, iż przydzielenie mienia w powyższy sposób, nie może być utożsamiane z przekazaniem temu przedsiębiorstwu zarządu jakąkolwiek nieruchomością (w szczególności bez jej ewidencyjnego określenia). Prawa zarządu konkretną nieruchomością nie można domniemywać, zaś przed dniem 27 maja 1990 roku prawo zarządu nieruchomością było regulowane ustawą z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1985 nr 22 poz. 99 w brzmieniu wówczas obowiązującym), która określała sposób powstania i przenoszenia tego prawa.

Ponadto, Skarb Państwa jest właścicielem przedmiotowej nieruchomości dopiero od dnia 1 stycznia 1985 r. i wszelkie wcześniejsze rozporządzenia dotyczące tej nieruchomości nie mają znaczenia.

Sąd, podzielając argumenty zawarte m.in. w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 listopada 1999 r., sygn. I SA 2242/98, LEX nr 47369 pragnie podkreślić, iż dowody dopuszczone przy uwłaszczeniu mienia nie mają w ogóle zastosowania w postępowaniu komunalizacyjnym, którego skutki nastąpiły wcześniej niż skutki uwłaszczeniowe. Słusznie organ II instancji zauważył, iż kwestia komunalizacji mienia stanowi w świetle art. 97 § 1 kpa zagadnienie wstępne dla postępowania uwłaszczeniowego, a nie odwrotnie (tak w uzasadnieniu postanowienia siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 grudnia 2001 r. OSA 6/01, ONSA 2002 r. nr 3 poz. 94).

Rozważyć wszakże należy również fakt istnienia, bądź nie, przesłanki lub przesłanek wyłączających dane mienie z komunalizacji.

Mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do rad narodowych i organów administracji państwowej stopnia podstawowego określone w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 roku nie stało się mieniem komunalnym, jeżeli zgodnie z art. 11 ust. 1 pkt 1 i 2 tejże ustawy składniki tego mienia w dniu wejścia w życie tej ustawy, tj. 27 maja 1990 r.,

1) służyły wykonywaniu zadań publicznych należących do właściwości organów administracji rządowej, sądów oraz organów władzy państwowej,

2) należą do przedsiębiorstw państwowych lub jednostek organizacyjnych wykonujących zadania o charakterze ogólnokrajowym lub ponadwojewódzkim.

Sporne mienie nie mogło podlegać wyłączeniu z komunalizacji następującej z

mocy prawa na podstawie art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy, gdyż przepis ten dotyczy zadań publicznych należących do właściwości organów administracji rządowej i państwowej, a przedsiębiorstwo państwowe Zakłady [...] nie wykazało, by było w dniu 27 maja 1990 roku takim organem oraz by wykonywało wówczas zadania publiczne takiego organu. Dopiero od 1994 r. zakłady znajdują się w wykazie spółek i przedsiębiorstw państwowych prowadzących działalność na potrzeby obronności państwa. Powyższe oznacza, iż przesłanka realizacji zadań publicznych nie była spełniana przez skarżącego na dzień 27 maja 1990 roku.

Przedsiębiorstwo państwowe [...] nie zostało także wymienione w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 9 lipca 1990 r. w sprawie wykazu przedsiębiorstw państwowych i jednostek, których mienie nie podlega komunalizacji (Dz. U. nr 51 poz. 301).

Ponadto Sąd wziął pod uwagę, iż przepisu art. 11 ust. 1 nie można interpretować rozszerzająco, gdyż jest on przepisem szczególnym określającym wyjątki od zasady komunalizacji mienia z mocy prawa (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 maja 1996 r. I SA 317/95, ONSA z 1997 r. nr 2 poz. 79.)

Należy mieć na uwadze, iż decyzja Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] sierpnia 2007 roku wydana na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. ma charakter deklaratoryjny i stwierdza stan faktyczny i prawny istniejący w dniu 27 maja 1990 roku. Podkreślenia wymaga, że ani skarżący, ani organ pierwszej instancji nie wykazali należenia przedmiotowego mienia - w dniu 27 maja 1990 r. - do innej niż państwo, państwowej osoby prawnej.

W świetle powyżej wskazanych argumentów, Sąd podzielił stanowisko wyrażone przez Krajową Komisję Uwłaszczeniową i uznał, iż decyzja jej była prawidłowa.

Ponieważ przedmiotowa nieruchomość wprawdzie pozostawała w dniu 27 maja 1990 r. we władaniu Zakładów [...] S.A. w W., Zakłady te nie posiadały do niej tytułu prawnego, to - wbrew twierdzeniom skarżącego - oznaczało to, że przedmiotowe mienie podlegało komunalizacji z mocy prawa na rzecz Dzielnicy-Gminy W.

Mając na uwadze powyższe, Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa słusznie uchyliła decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] lutego 2007 roku i stwierdziła nabycie z mocy prawa przez Gminę W. prawa własności zabudowanej nieruchomości położonej w W. przy ulicy [...], oznaczonej w ewidencji gruntów w obrębie ewidencyjnym [...].

Z tych względów Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.