Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 439/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2017-07-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Gospodarka gruntami
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 129 ust. 1 i 5 pkt 3
journal: Dz.U. 2015 poz 1774
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Joanna Zdrzałka Sędziowie WSA Ewa Partyka WSA Magdalena Józefczyk /spr./ Protokolant sekretarz sądowy Filip Róg po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 lipca 2017 r. sprawy ze skargi A. S.A. w [...] na decyzję Wojewody z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania za zmniejszenie wartości nieruchomości -skargę oddala-


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi A. S.A. z s. (dalej zwana jako "Spółka") jest decyzja Wojewody z dnia [...] lutego 2017r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania za zmniejszenie wartości nieruchomości, którą wydano w następujących okolicznościach:

Podaniem z dnia 25 lutego 2016 r. (data stempla pocztowego) M.G. zwróciła się do Starosty Powiatu D. o ustalenie w trybie ustawy o gospodarce nieruchomościami odszkodowania z tytułu wywłaszczenia nieruchomości dokonanego decyzją Naczelnika Miasta i Gminy z dnia [...] lutego 1977 r. nr [...] i jego waloryzację.

Decyzją z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...], Starosta ustalił na rzecz wnioskodawczyni odszkodowanie w wysokości 620 zł za zmniejszenie wartości nieruchomości oznaczonej jako działka ewidencyjna nr 560 o pow. 3,37 ha, położonej w S., gm. P., na skutek decyzji Naczelnika Miasta i Gminy nr [...] z dnia [...] lutego 1977 r. zezwalającej Zakładowi Energetycznemu na wejście w teren celem budowy i przebudowy linii elektroenergetycznych. Do wypłaty odszkodowania zobowiązał Spółkę. Podstawą prawną dla podjętej decyzji były art. 129 ust. 1 i 5 pkt 3, art. 130, art. 132, art. 134 w zw. z art. 128 ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2015 r., poz. 1774 ze zm.) zwana dalej w skrócie u.g.n.

Starosta ustalił, że wnioskodawczyni jest właścicielką działki nr 560. Jej część objęta była ww. decyzją z 1977 r. wydaną na podstawie przepisów art. 35 ust.1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, zgodnie z decyzją zatwierdzającą plan realizacyjny i ustalającej lokalizację szczegółową z dnia 17 sierpnia 1976 r. wydaną przez Wojewódzką Dyrekcję Rozbudowy Miast i Osiedli Wiejskich. Na działce zrealizowano napowietrzną linię elektroenergetyczną wysokiego napięcia, która trwale ograniczyła sposób korzystania z działki. Nie toczyło się dotychczas postępowanie w sprawie odszkodowania. Aktualnym właścicielem linii jest Spółka. Zgłoszone roszczenie, w świetle art. 129 ust. 5 pkt 3 i art. 128 ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, okazało się uzasadnione. Wobec tego powołano w sprawie rzeczoznawcę majątkowego w celu oszacowania zmniejszenia wartości nieruchomości, który wycenił je na 620 zł.

Odwołania wnieśli A. S.A. i M.G..

Spółka, działając osobiście oraz przez pełnomocnika, w złożonych odwołaniach zarzuciła, że organ nie ustalił, mając na uwadze przepisy art. 35 i 36 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, czy w związku z realizacją inwestycji wyrządzona została szkoda, ani tego czy nie wypłacono wówczas jakiegokolwiek odszkodowania. Ponadto, zgodnie z art. 2 tej ustawy, wywłaszczenie mogło wówczas nastąpić tylko na rzecz Skarbu Państwa, to zobowiązanym do zapłaty odszkodowania winien być ten właśnie podmiot. W ogóle nie powinien zaś znajdować zastosowania w sprawie art. 129 ustawy o gospodarce nieruchomościami, ponieważ jego ust. 5 obowiązuje dopiero od 1 stycznia 2012 r. Sprawa ta nie ma natomiast charakteru administracyjnego w rozumieniu art. 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, ponieważ tytuł prawny do gruntu nabyto w drodze cywilnoprawnej poprzez zasiedzenie służebności, co potwierdził w swoim orzeczeniu Sąd Rejonowy w D., oddalając wniosek M.G.o zasiedzenie. Nie ustalono też, czy decyzja z dnia 1977 r. w ogólnie dotyczy M.G.i jak nabyła ona własność rzecznej nieruchomości.

Z kolei M.G. zarzuciła, że decyzję wydano z wieloma błędami merytorycznymi, w szczególności dotyczącymi ustalenia wysokości odszkodowania i pominięcia jego waloryzacji i naliczenia odsetek.

Opisaną na wstępie decyzją Wojewoda utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W podstawie prawnej podano art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.) zwana dalej w skrócie k.p.a. oraz art. 9a u.g.n.

W toku postępowania ustalono, że wnioskodawczym jest właścicielką nieruchomości oznaczonej nr ewid. 560. Jej część oznaczona była poprzednio nr 787 i objęta decyzją Naczelnika Miasta i Gminy nr [...] z dnia [...] lutego 1977 r. zezwalającej Zakładowi Energetycznemu na wejście w teren celem budowy linii elektroenergetycznej 110 KV, przebudowę linii 110 KV stanowiącej wyjście ze stacji 110/15 KV , przebudowę linii 15 KV P. na odcinku skrzyżowanie tej linii przez projektowaną linię 110 KV, którą wydano na podstawie art. 35 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Inwestycja ta została zrealizowana, a dotychczas nie toczyło się postępowanie w sprawie przyznania odszkodowania w związku z ograniczeniem prawa własności. Aktualnie kwestie wypłaty odszkodowań za wywłaszczone nieruchomości uregulowane są w ustawie o gospodarce nieruchomościami, w tym w art. 129 ust. 5. Zdaniem organu odwoławczego, działanie polegające na wybudowaniu linii elektroenergetycznej na cudzej nieruchomości mieści się w użytym w tym przepisie pojęciu "pozbawienia praw do nieruchomości". Przepis ten, wbrew zarzutom odwołania Spółki, znajdował w sprawie zastosowanie. W ocenie organu brak było także podstaw do kwestionowania prawidłowości opinii rzeczoznawcy majątkowego. Skoro wniosek o odszkodowanie został zgłoszony dopiero pod rządami ustawy o gospodarce nieruchomościami, a nie składano go wcześniej, to brak było podstaw do ustalenia odsetek za zwłokę i waloryzacji odszkodowania.

W skardze Spółka, domagając się uchylenia wydanych w sprawie decyzji i orzeczenia o kosztach postępowania, zarzuciła wydanie decyzji z naruszeniem przepisów art. 35 i 36 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości poprzez ich niewłaściwą wykładnię i zastosowanie, na skutek czego ustalono na rzecz M.G. odszkodowanie. Błędnie ustalono bowiem stan faktyczny, z naruszeniem art. 7, 77 i 80 K.p.a., i nie odniesiono się do podniesionych w odwołaniu Spółki argumentów. Spółka nie kwestionuje faktu zrealizowania na działce nr 560 rzeczonej inwestycji przez jej poprzednika prawnego. Nabył on jednak, najpóźniej z dnia 13 stycznia 1989 r., poprzez zasiedzenie prawo służebności przesyłu nad ww. działką. Organy nie ustaliły, czy w związku z realizacją inwestycji wyrządzona została na ww. nieruchomości szkoda, ani tego czy nie wypłacono wówczas jakiegokolwiek odszkodowania. Ponadto, brak było podstaw do stosowania w sprawie art. 129 ustawy o gospodarce nieruchomościami, ponieważ jego ust. 5 obowiązuje dopiero od 1 stycznia 2012 r.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1660). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 dalej "P.p.s.a."). Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W myśl art. 145 § 1 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. W myśl art. 151 P.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części Sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części.

Poddając zaskarżoną decyzję kontroli legalności w granicach wyznaczonych wyżej wskazanymi przepisami Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Stan faktyczny ustalony w postępowaniu administracyjnym Sąd poczytuje za własne ustalenia, a przyjęty stan faktyczny stał się podstawą wyrokowania w niniejszej sprawie.

W skardze również skarżąca Spółka przyznała, że w sprawie nie są sporne okoliczności faktyczne, jednakże poddaje w wątpliwość ustalenia organu odnośnie braku wypłaty odszkodowania dla M.G.za zajętą nieruchomość na cele Spółki.

Skarżąca Spółka zakwestionowała możliwość ustalenia odszkodowania na podstawie art. 129 ust. 1 i 5 pkt 3 u.g.n. za zdarzenia sprzed wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami, gdyż w jej ocenie nie dotyczy spraw, w których przed 1 stycznia 1998 r. wydano decyzję o wywłaszczeniu albo przed tą datą nastąpiło nabycie nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa bez ustalenia odszkodowania. Powołano się również na tezę wyroku WSA w Rzeszowie z dnia 9 sierpnia 2006 r. sygn. akt II SA/Rz 260/06 odpowiadającej wyżej podanej treści. Kwestia stosowania art. 129 ust. 5 u.g.n. budziła wiele wątpliwości i istotnie sądy administracyjne skłaniały się do ścisłego interpretacji intertemporalnej, co było również przedmiotem rozważań zawartych w wyroku WSA w Rzeszowie z dnia 23 listopada 2010 r. sygn. akt II SA/Rz 849/10 (dostępny na str. www.nsa.gov.pl). W orzecznictwie WSA w Rzeszowie pojawiały się również poglądy, że Przepis art. 129 ust. 5 u.g.n. ma zastosowanie także do stanów faktycznych powstałych przed wejściem w życie u.g.n., czyli do stanów faktycznych polegających na ograniczeniu prawa własności bez ustalenia odszkodowania (wyrok z 28.10.2009 r. sygn. akt II SA/Rz 385/09 (dostępny na str. cbosa).

Jednakże aktualnie obowiązuje jednolity pogląd, który akceptuje skład orzekający, że nie można podzielić stanowiska, że art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. ma zastosowanie jedynie do stanów faktycznych powstałych od dnia 1 stycznia 1998 r. (wyrok NSA z 6.04.2017 r. sygn. akt I OSK 1857/15 dostępny na str. cbosa). W uzasadnieniu Naczelny Sąd Administracyjny podał, że zastosowanie i wprowadzenie do ustawy art. 129 ust. 5 w sytuacji, gdy ustawa o gospodarce nieruchomościami przewiduje orzeczenie o wywłaszczeniu i odszkodowaniu, a także odszkodowaniu za ograniczenia przewidziane w art. 124 ust. 1 u.g.n. nie byłoby celowe, a także nie odpowiadałoby celom ustawodawcy wynikającym z projektu wprowadzenia zmian - art. 129 ust. 5 u.g.n. Taka interpretacja art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n., nie da się także pogodzić z konstytucyjnymi zasadami określonymi w art. 64 i art. 21 ust. 2 Konstytucji RP, czyli zasadami ochrony własności i prawem do słusznego odszkodowania z tytułu wywłaszczenia. Zatem niezasadny okazał się zarzut podważenia uprawnienia do żądania odszkodowania na podstawie art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. do odjęcia prawa własności przed 1 stycznia 1998 r., gdy nie zostało ono wypłacone. Oznacza to, że postępowanie prowadzone przez organy nie było postępowaniem bezprzedmiotowym. Zarzut ten był zarzutem najdalej idącym i dopiero jego weryfikacja pozwoliła dokonać oceny kolejnych zarzutów skargi.

Nie okazał sie również trafny zarzut skarżącej Spółki polegający na zgłoszeniu wątpliwości, co do możliwości ewentualnego pobrania już wcześniej ustalonego odszkodowania. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ podał, że spełnione zostały wszelkie przesłanki do wypłaty odszkodowania. Organy poczyniły stosownie ustalenia, że nie doszło do ustalenia i wypłaty odszkodowania na rzecz wnioskodawczyni. Fakt, że w dacie zajęcia nieruchomości obowiązywały inne przepisy, które warunkowały powstanie roszczenia o odszkodowanie nie ma znaczenia, gdyż do stanu faktycznego ustalonego przez organy orzekające ma zastosowanie art. 129 ust. 5 pkt 3, a przesłanką istotną jest ingerencja w prawo własności poprzez ograniczenie wykonywania władztwa.

Sąd stwierdza również, że organy prawidłowo przyjęły, że podmiotem zobowiązanym do wypłaty odszkodowania jest skarżąca Spółka. Zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, argumenty poparte orzecznictwem sądowoadministracyjnym, zasługują w pełni na akceptację. Aktualnie właścicielem linii elektroenergetycznej jest skarżąca Spółka. Przekształcenia podmiotowe, na które powołuje się pełnomocnik skarżącej dla określenia adresata decyzji nie mogły odnieść spodziewanego rezultatu z przyczyn wyżej podanych.

Sąd nie będąc związany zarzutami skargi, ale rozpoznając sprawę w jej granicach uznał, że znajdujący się w aktach administracyjnych operat szacunkowy, który stał się podstawą dla ustalenia odszkodowania został sporządzony zgodnie z aktualnie obowiązującymi przepisami i zawiera daty istotne dla ustalenia wartości nieruchomości zajętej przez linię. Dodać wypada, że skarżąca Spółka w skardze nie przedstawiła żadnych zarzutów.

Skoro w niniejszej sprawie organy nie naruszyły tak przepisów postępowania i prawa materialnego to Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił jako niezasadną.