Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 732/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2020-01-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 162 § 1 i 2
journal: Dz.U. 2019 poz 900
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodnicząca: Sędzia NSA Teresa Porczyńska (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Anna Świderska Sędzia WSA Joanna Grzegorczyk – Drozda Protokolant: St. sekretarz sądowy Przemysław Cieślarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi B. W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji wydanej w przedmiocie podatku od towarów i usług za marzec 2017 r. oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. odmówił B. W. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. z [...]r. określającej zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za marzec 2017 r.

W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ odwoławczy podał, że w wyniku kontroli podatkowej przeprowadzonej przez pracowników Urzędu Skarbowego w K. stwierdzono, że w miesiącu marcu 2017 r. B. W. bezpodstawnie zastosował 0% stawkę podatku od towarów w związku z wykazanymi wewnątrzwspólnotowymi dostawami towarów (WDT), ponieważ towary będące przedmiotem tych dostaw nie zostały dostarczone do krajów ich przeznaczenia.

Opierając się na wynikach powyższej kontroli, a następnie postępowania podatkowego Naczelnik Urzędu Skarbowego w K. wydał decyzję z dnia [...] r., w której określił zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za marzec 2017 r.

W dniu 12 kwietnia 2019 r. do Urzędu Skarbowego w K. wpłynęły następnie -nadane w dniu 8 kwietnia 2019 r. — odwołanie od powyższej decyzji oraz wniosek o przywrócenie terminu do jego wniesienia.

Uzasadniając wniosek podniesiono, że zgodnie z obowiązującą w firmie wewnętrzną procedurą w przypadku nieobecności pracodawcy (B. W.), pracownik administracyjny powinien uprzednio potwierdzić z nim (pracodawcą) możliwość odbioru korespondencji, szczególnie dotyczącej przesyłek urzędowych lub sądowych. Tymczasem, pomimo tego że w dniach 9—22 marca 2019 r. B. W. (podatnik) przebywał na urlopie poza granicami kraju, nie został poinformowany o otrzymanej w dniu 21 marca 2019 r. korespondencji, którą M. M. - pracownik administracyjny firmy - odebrała od listonosza, dokonując jednocześnie zbiorczego elektronicznego potwierdzenia jej odbioru poprzez podpis na tablecie. Wśród odebranej w tym dniu korespondencji nie było jednakże przesyłki o numerze [...] zawierającej decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. z dnia [...] r., ponieważ listonosz omyłkowo jej nie wydał.

Do faktycznego odbioru decyzji doszło zaś - jak wskazano we wniosku o przywrócenie terminu - w dniu 25 marca 2019 r., kiedy to B. W. udał się do urzędu pocztowego w celu odbioru korespondencji prywatnej, gdzie został poinformowany o przeznaczonej dla niego dodatkowej przesyłce o numerze [...], którą przekazał następnie pełnomocnikowi w celu sporządzenia odwołania. Ponieważ pełnomocnik zwrócił się do podatnika o przesłanie skanu koperty i zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki, ten w dniu 5 kwietnia 2019 r. udał się do urzędu pocztowego z prośbą o wydanie kopii zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki, i wtedy zorientował się, że datą odebrania przesyłki jest 21 marca 2019 r., a nie 25 marca 2019 r.

Odmawiając przywrócenia terminu do wniesienia odwołania Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. w postanowieniu z dnia [...] r. zauważył, że doręczenie pisma osobie fizycznej może nastąpić w dowolnym miejscu określonym w art. 148 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej, bez konieczności zachowywania kolejności miejsc doręczeń wynikających z redakcji tego przepisu.

Jak wynika zaś ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w dniu [...] r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w K. wydał na rzecz B. W. decyzję określającą zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za marzec 2017 r. Decyzja ta została następnie doręczona stronie w dniu 21 marca 2019 r., co potwierdziła własnoręcznym podpisem oraz firmową pieczątką M. M., pracownik administracyjny należącej do podatnika firmy.

Z przedstawionych powyżej okoliczności wynika zatem, że termin do wniesienia odwołania od powyższej decyzji upływał w dniu 4 kwietnia 2019 r., tymczasem odwołanie to wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia zostało nadane w dniu 8 kwietnia 2019 r. — a więc już po upływie ustawowego terminu do jego wniesienia - i wpłynęło do Urzędu Skarbowego w K. w dniu 12 kwietnia 2019 r.

Następnie organ zauważył, że przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić wyłącznie w przypadku, gdy kumulatywnie zostaną spełnione wszystkie określone w ustawie przesłanki, do których należy:

- złożenie wniosku o przywrócenie terminu,

- dochowanie terminu do jego złożenia,

- dopełnienie wraz z wnioskiem czynności, dla której ustanowiony był przywracany

termin,

- uprawdopodobnienie przez zainteresowanego braku winy w uchybieniu terminu.

W odniesieniu do ostatniej z wymienionych przesłanek organ wskazał, że osoba zainteresowana ma uprawdopodobnić brak swojej winy. Nie jest zatem wymagany dowód, lecz tylko środek zastępczy dowodu w znaczeniu ścisłym, niedający pewności, lecz tylko wiarygodność — prawdopodobieństwo twierdzenia o jakimś fakcie.

Mając powyższe na uwadze, po przeanalizowaniu akt sprawy oraz argumentacji zaprezentowanej przez pełnomocnika strony, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. uznał, że nie zostały spełnione wszystkie przesłanki przywrócenia uchybionego terminu do wniesienia odwołania.

W ocenie organu nie uprawdopodobniono okoliczności wskazujących na brak winy podatnika w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Jako przyczynę, dla której odwołania nie wniesiono w ustawowym terminie wskazano zachowanie listonosza, który nie dochował należytej staranności i w dniu 21 marca 2019 r. nie doręczył przesyłki zawierającej decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. z dnia [...] r. Jej faktyczne doręczenie miało zaś mieć miejsce w dniu 25 marca 2019 r. w placówce pocztowej w Ż., gdzie B. W. odbierał prywatną korespondencję i dowiedział się o przeznaczonej dla niego dodatkowej przesyłce o numerze [...] zawierającej powyższą decyzję.

Organ ocenił, że przedstawione powyżej okoliczności nie znajdują potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym. Z pisma Urzędu Pocztowego w Ż. z dnia 25 czerwca 2019 r. wynika bowiem, że B. W. w dniu 25 marca 2019 r. nie odbierał w urzędzie żadnych rejestrowanych przesyłek poleconych. Z treści tego pisma wynika równocześnie, że przesyłka o numerze [...] została przekazana listonoszowi w dniu 21 marca 2019 r. i w tym samym dniu została doręczona. Odbiór przesyłki pokwitowała zaś M. M., osoba uprawniona do odbioru, co widnieje zarówno na urządzeniu mobilnym, jak i na potwierdzeniu papierowym, które odrywa się od korespondencji w chwili jej doręczenia.

Również Naczelnik Urzędu Skarbowego w K., w piśmie z dnia 12 czerwca 2019 r. stwierdził, że gdyby przesyłka zawierająca decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...] r. nie została przez adresata odebrana to wróciłaby ona do urzędu pocztowego wraz z drukiem zwrotnego potwierdzenia odbioru, a data odbioru przesyłki byłaby wówczas inna. Tymczasem druk ten, po jego oderwaniu od przesyłki (koperty zawierającej decyzję) i podpisaniu przez osobę potwierdzającą jej odbiór, wrócił do placówki pocztowej, co zostało potwierdzone stemplem z datą dzienną (datownikiem placówki oddawczej) w dniu 21 marca 2019 r.

Ponadto organ zauważył, że na oryginale druku "potwierdzenia odbioru" brak jest jakichkolwiek skreśleń lub poprawek wskazujących na inną datę doręczenia przesyłki lub budzących wątpliwości co do prawidłowości jej doręczenia. Zgodnie zaś z art. 17 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (tj. Dz. U. z 2017 r., poz. 1481 ze zm.) potwierdzenie nadania przesyłki rejestrowanej lub przekazu pocztowego wydane przez placówkę pocztową operatora wyznaczonego ma moc dokumentu urzędowego, a jak wynika również z przepisów powyższej ustawy, obowiązki operatora wyznaczonego pełni A S.A. Z powyższego wynika zatem, że dowód doręczenia jest dowodem urzędowym w rozumieniu art. 194 Ordynacji podatkowej, korzystającym z domniemania prawdziwości (autentyczności) oraz domniemania zgodności z prawdą.

Dodatkowo organ nadmienił, że strona miała także świadomość prowadzonego wobec niej postępowania podatkowego: postanowieniem z dnia [...] r Naczelnik Urzędu Skarbowego w K. wszczął wobec B. W. postępowanie podatkowe w sprawie rozliczenia podatku od towarów i usług za miesiąc marzec 2017 r., a postanowieniami: z dnia [...] r., [...] r. oraz [...] r. informował Stronę o kolejnych terminach załatwienia sprawy.

Skoro zatem decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. z dnia [...] r. została w prawidłowy sposób doręczona w dniu 21 marca 2019 r. termin do wniesienia odwołania od tej decyzji upływał z dniem 4 kwietnia 2019 r., co oznacza że odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia, które zostało nadane w dniu 8 kwietnia 2019 r. i wpłynęło do Urzędu Skarbowego w K. w dniu 12 kwietnia 2019 r., zostało złożone po upływie ustawowego terminu do jego wniesienia.

Oprócz powyższego organ zauważył również, że Strona nie dopełniła warunku określonego w przywoływanym już przepisie art 162 § 2 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi.

Podatnik reprezentowany przez pełnomocnika wniósł skargę na postanowienie organu odwoławczego, w której zarzucił naruszenie:

1. art. 162 § 1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U.2019.900, dalej jako: O.p.), poprzez przyjęcie, iż skarżący nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez jego winy, co w konsekwencji doprowadzało do wniesienia wniosku z uchybieniem 7 - dniowego terminu, w sytuacji, gdy w świetlenie przedstawionych we wniosku o przywrócenie terminu dowodów bezspornie wynika, iż skarżący uprawdopodobnił, iż uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy;

2. art. 187 § 1, art. 122 i art. 191 O.p., polegające na zaniechaniu przez organ ustalenia stanu faktycznego sprawy wszechstronnego rozpatrzenia zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, będącego podstawą do wydania zaskarżonego postanowienia, a nie swobodnej oceny, co w konsekwencji doprowadziło do wydania postanowienia w oparciu o wybiórczo rozpatrzony materiał dowodowy.

Mając na uwadze powyższe strona wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz zwrot kosztów postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. wniósł o oddalenie skargi podtrzymując argumenty, które przedstawił w uzasadnieniu zaskarżonego aktu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), dalej: p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zatem zmienić zaskarżonego aktu, a jedynie uwzględniając skargę może go uchylić, stwierdzić jego nieważność lub niezgodność z prawem. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 p.p.s.a. skarga podlega oddaleniu stosownie do art. 151 p.p.s.a. Nadto, co istotne, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiotem kontroli jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] r. odmawiające skarżącemu przywrócenia terminu do złożenia odwołania od decyzji organu I instancji. U podstaw zaskarżonego aktu legła ocena organu, iż strona skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu.

W tym kontekście wskazać przede wszystkim należy, że kwestia przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej została uregulowana w art. 162 O.p. Zgodnie z § 1 tego przepisu - w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Stosownie zaś do § 2 tego samego przepisu - podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin.

Powołany przepis kreuje zatem cztery przesłanki warunkujące możliwość przywrócenia terminu: uchybienie terminowi, wniesienie przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu z zachowaniem siedmiodniowego terminu do jego złożenia (od dnia ustania przyczyny jego uchybienia), uprawdopodobnienie przez stronę braku swojej winy oraz dopełnienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu czynności, dla której ustanowiony był przywracany termin. Przesłanki te muszą być spełnione łącznie.

Ustanowiona w powołanym przepisie instytucja procesowa przywrócenia terminu ma charakter wyjątkowy. Jej celem jest ochrona jednostki przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu dla podjęcia czynności procesowej przez stronę (strony) lub uczestników postępowania.

Podstawowe znaczenie dla rozpoznania i rozstrzygnięcia złożonego przez skarżącego wniosku o przywrócenie terminu ma, zawarta w art. 162 § 1 o.p., sporna między stronami w tej sprawie przesłanka braku winy oraz zawarta w § 2 tego przepisu przesłanka zachowania terminu do złożenia wniosku.

Przy ocenie pierwszej z ww. spornych przesłanek należy brać pod uwagę obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Przywrócenie terminu może więc mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez stronę lub jej pełnomocnika zalicza się przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar, nieprawidłowe doręczenie pisma. Tylko w takich warunkach można przyjąć brak winy w uchybieniu terminu. Przywrócenie terminu nie jest natomiast możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa (postanowienie NSA z 25 września 1998 r., SA/Łd 575/98, LEX nr 36221, wyrok NSA z dnia 13 października 1999 r., III SA 1436/99, LEX nr 40057, wyrok NSA z dnia 25 maja 1998 r., IV SA 2162/96, LEX nr 43285, wyrok NSA z dnia 20 maja 1998 r., I SA/Ka 1718/96, LEX nr 33415).

Brak winy przy dokonywaniu czynności procesowej osoba zainteresowana winna uprawdopodobnić, tj. stosowną argumentacją powinna wykazać swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała przez cały czas aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu (powstała w czasie biegu terminu do dokonania czynności procesowej i trwała po jego upływie aż do wystąpienia z wnioskiem). Uprawdopodobnienie braku winy jest środkiem zastępczym, słabszym niż dowód w ścisłym znaczeniu, niedającym pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie. Uprawdopodobnienie prowadzi do uzasadnionego przypuszczenia, że zdarzenie w rzeczywistości miało miejsce. Ustawodawca dopuszcza ten mniej pewny środek, aby w ten sposób ułatwić zainteresowanym przedstawienie swoich racji. Przyjęcie zaprezentowanej konstrukcji prawnej oznacza, iż od uznania organu administracji publicznej zależy ocena w jakim stopniu dana informacja uprawdopodabnia fakt przytoczony przez stronę (por. wyrok NSA z dnia 14 maja 1999 r., IV SA 1153/96, Lex nr 45637). Organ orzekający nie jest natomiast upoważniony w świetle powołanych przepisów do podejmowania czynności zmierzających do zebrania dowodów na okoliczności uprawdopodobnienia, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony. Z treści samego przepisu art. 162 § 1 o.p. wynika, że to strona powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna (por. wyrok NSA z dnia 13 czerwca 2002 r., V SA 2320/01, LEX nr 109300).

W omawianej sprawie spór koncentruje się wokół przesłanki braku winy skarżącego, a jej zaistnienie skarżący uzasadnia niedbalstwem ze strony listonosza, który w dniu 21 marca 2019 r. miałby nie doręczyć przesyłki poleconej zawierającej decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...] r.

Argumentacja skarżącego jest, po pierwsze nieadekwatna do przedmiotu zaskarżonego postanowienia. Przedmiotem skargi jest postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania podczas gdy skarżący kwestionuje skuteczność doręczenia decyzji. Tym samym próbuje wykazać, że termin do wniesienia odwołania nie rozpoczął swojego biegu w dniu 21 marca 2019 r. Z samej istoty wniosku o przywrócenie uchybionego terminu wynika, że kwestie doręczenia decyzji, a w konsekwencji bezskutecznego upływu terminu do wniesienia odwołania, są niesporne. Powyższe wynika z art. 162 § 1 O.p., który stanowi na wstępie: "w razie uchybienia terminu...".

Po drugie, wersji skarżącego nie potwierdzają żadne argumenty, które można uznać za przekonujące. Twierdzenie skarżącego, iż listonosz nie przekazał przesyłki przeznaczonej do doręczenia w dniu 21 marca 2019 r. należy uznać za gołosłowne.

Za tezą skarżącego nie przemawiają wyjaśnienia Naczelnika Urzędu Pocztowego w Ż. zawarte w piśmie z dnia 25 czerwca 2019 r., który jednoznacznie stwierdził, że w dniu 25 marca 2019 r. B. W. nie odbierał w urzędzie żadnych przesyłek rejestrowanych. Ponadto na papierowym potwierdzeniu odbioru znajduje się podpis M. M., a nie B. W., który niewątpliwie musiałby własnoręcznie potwierdzić odbiór przesyłki w urzędzie pocztowym w dniu 25 marca 2019 r.

Na podstawie informacji przekazanych przez A organ podatkowy ustalił również że data doręczenia przedmiotowej przesyłki - 21 marca 2019 r. widoczna na papierowym potwierdzeniu odbioru pokrywa się z datą pokwitowania odbioru w systemie elektronicznym A.

W tym miejscu zauważyć należy, że wprawdzie uprawdopodobnienie, o którym mowa w art. 162 O.p. jest środkiem zastępczym dowodu, niedającym pewności, a tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o fakcie, nie powinno jednak sprowadzać się wyłącznie do zapewnienia złożonego przez stronę, że jakaś okoliczność miała lub nie miała miejsca.

Sąd podziela stanowisko organu, że obalenie domniemania doręczenia decyzji nie jest możliwe poprzez zwykłe oświadczenie strony, że nie doszło do doręczenia przesyłki we wskazanym terminie. Podobny charakter mają dołączone przez stronę oświadczenia jej pracowników na okoliczność niedoręczenia przesyłki.

W tych okolicznościach Sąd nie dopatrzył się naruszenia przepisów O.p. wymienionych w skardze: art. 122 (zasada prawdy obiektywnej), art. 162 § 1 i 2 (podstawa do przywrócenia terminu), art. 187 § 1 (wyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego) i art. 191 (zasada swobodnej oceny dowodów), gdyż punkt widzenia przyjęty przez organ w rozpatrywanej sprawie został przekonująco uzasadniony w oparciu o zgromadzone dowody.

Powyższe powoduje, że zasadne jest stanowisko organu odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, nawet przy przyjęciu, że strona pełną świadomość o uchybieniu terminu uzyskała w dniu 5 kwietnia 2019 r. i zachowała 7-dniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu.

Z powyższych względów na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd oddalił skargę.

mko