Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 2217/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2005-09-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Skarżony organ: Izba Skarbowa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Skwierzyńska Sędziowie NSA Jerzy Małecki (spr.) as. sąd. WSA Maciej Jaśniewicz Protokolant: st.sekr.sąd.Joanna Świdłowska po rozpoznaniu w dniu 29 września 2005 r. sprawy ze skarg 1.D.C. 2.C.C. na decyzje Izby Skarbowej Ośrodek Zamiejscowy z dnia [...] r. Nr [...] i Nr [...] w przedmiocie zobowiązania podatkowego w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu sprzedaży spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego I. uchyla zaskarżone decyzje oraz poprzedzające je decyzje Urzędu Skarbowego z dnia [...] r.: o nr [...] oraz o nr [...] II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżących D. i C.C. kwotę 97 zł ( dziewięćdziesiąt siedem złotych ) tytułem zwrotu kosztów postępowania, III. wstrzymuje wykonanie zaskarżonych decyzji do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku. /-/ M. Jaśniewicz /-/ M. Skwierzyńska /-/ J. Małecki


UZASADNIENIE

Izba Skarbowa, Ośrodek Zamiejscowy decyzją nr [...] z dnia [...] r. utrzymała w mocy decyzję Urzędu Skarbowego z dnia [...] r. nr [...] w sprawie określenia D. C. wysokości zobowiązania podatkowego w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu sprzedaży własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnia, iż podatniczka w dniu [...]1998 r. sprzedała wspólnie z małżonkiem lokal mieszkalny położony w J. za cenę [...] zł, w okresie 5 lat od daty jego zakupu. Przychód ze sprzedaży został przeznaczony na zakup w dniu [...]1998 r., zgodnie z aktem notarialnym nr [...] r., nieruchomości stanowiącej działkę zabudowaną budynkiem po remizie strażackiej. Organy podatkowe decyzjami z dnia [...] r. oraz z dnia [...] r. uznały, iż uzyskany przychód został wydatkowany niezgodnie z treścią przepisu art. 21 ust.1 pkt 32 lit.a) ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. NSA wyrokiem z dnia 30 lipca 2002 r., sygn. akt I SA/Po 3042/00 i 121/01 uchylił powyższe decyzje z uwagi na istotne naruszenia przez organy podatkowe przepisów postępowania, mogących mieć wpływ na wynik sprawy.

Ponownie rozpatrując sprawę, Urząd Skarbowy w celu ustalenia, czy zakupiona aktem notarialnym w dniu [...]1998 r. działka zabudowana budynkiem po remizie strażackiej była w momencie zakupu budynkiem mieszkalnym oraz czy małżonkowie C. starali się o pozwolenie na adaptację tego budynku na cele mieszkaniowe - zwrócił się do właściwych organów administracji o udzielenie jednoznacznych odpowiedzi.

Zarówno Starostwo Powiatowe pismem z dnia [...] r., jak i Urząd Gminy pismem z dnia [...] r. poinformowali, iż w dniu zakupu powyższa nieruchomość stanowiła budynek niemieszkalny, który jedynie umożliwiał zamieszkanie w znajdujących się w nim pokojach oraz iż małżonkowie C. nie starali się o pozwolenie na adaptację powyższego budynku na budynek mieszkalny.

Ustosunkowując się do przedłożonego przez stronę zaświadczenia Starostwa Powiatowego z dnia [...] r. - organ podatkowy I instancji uznał, iż zostało ono sporządzone w oparciu o oględziny dokonane w [...] r., a w przedmiotowej sprawie istotny był stan budynku w momencie jego zakupu w dniu [...]1998 r. Zaświadczenie to nie daje podstaw do uznania, iż został nabyty budynek mieszkalny i dlatego niemożliwe jest zastosowanie art. 21 ust. 1 pkt 32 ustawy podatkowej.

Ustosunkowując się do zarzutów odwołania, iż małżonkowie C. zakupili budynek na cele mieszkaniowe, są w nim od chwili zakupu zameldowani, a także uzyskali zaświadczenie Starostwa Powiatowego z dnia [...] r. na ocieplenie zewnętrznych ścian nabytego budynku mieszkalnego - izba wyjaśnia co następuje.

Fakt, że nabyta przez podatnika nieruchomość stanowiła budynek niemieszkalny wynika z aktu notarialnego, iż przedmiotem sprzedaży jest budynek po remizie strażackiej, wymagający remontu. Z uzyskanej z Starostwa Powiatowego odpowiedzi na zapytanie odnośnie wyjaśnienia podstaw decyzji tego urzędu nr [...] z [...] r. o pozwoleniu na ocieplenie zewnętrznych ścian budynku mieszkalnego w S. przy ul. [...] wyjaśniono, iż decyzja ta wygasła wskutek nie zgłoszenia rozpoczęcia prac budowlanych ( art. 37 prawa budowlanego - Dz. U. z 2000., nr 106, poz. 1126 ). W późniejszym okresie małżonkowie nie występowali o pozwolenie na zmianę sposobu użytkowania budynku w którym mieszkają i są zameldowani.

Ponieważ w niniejszej sprawie strony nie przedłożyły żadnych dowodów, które pozwoliłyby zakwalifikować zakupiony budynek jako mieszkalny, np. decyzji gminy o zmianie przeznaczenia lokalu bądź pozwolenia na przebudowę czy przeprojektowanie pomieszczeń - nie ma podstaw by możliwe było skorzystanie z ulgi przewidzianej w art. 21 ust. 1 pkt 32 ustawy podatkowej. Ulga przewidziana w tym przepisie nie jest bowiem uzależniona od poniesienia wydatków na własne potrzeby mieszkaniowe, lecz tylko od nabycia jakiegokolwiek budynku mieszkalnego.

Podobnej treści rozstrzygnięcia zapadły w sprawie określenia zobowiązania podatkowego z tytułu zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych z tytułu sprzedaży spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego drugiemu z małżonków - C. C.

W łącznej skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego - D. i C. C. zarzucili decyzjom Izby Skarbowej, Ośrodek Zamiejscowy z dnia [...] r., nr [...] i [...] naruszenie przepisów ustawy z 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych.

W uzasadnieniu podnoszą, iż suchy zapis aktu notarialnego o przedmiocie nabycia nieruchomości nie przesądza o stanie faktycznym. Urząd skarbowy w niniejszej sprawie nie przesłuchał świadków na okoliczność w jakim stanie był nabyty budynek, kiedy został zaadoptowany na mieszkanie i kupujący nabywali go w dobrej wierze jako budynek mieszkalny. Dał temu wyraz urząd gminy meldując ich w nabytym budynku. Od nabytej nieruchomości uiszczają podatek gruntowy plus podatek od nieruchomości liczonych przez urząd gminy jak dla budynków mieszkalnych. O tym, że nabywają budynek mieszkalny upewniło ich w 1999 r. starostwo powiatowe, zatwierdzające przedłożony projekt docieplenia nabytego przez nich budynku, określonego jako mieszkalny.

W odpowiedzi na skargi, Izba Skarbowa, Ośrodek Zamiejscowy wniosła o ich oddalenie, podtrzymując swe dotychczasowe stanowisko w sprawie. Dodatkowo wyjaśnia, iż katalog zwolnień przewidziany w art. 21 ust. 1 pkt 32 lit.a) ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych z 1991 r. ma charakter wyczerpujący. Zakup obiektu mogący w pewnych okolicznościach zaspakajając potrzeby mieszkaniowe nabywcy nie może uzasadniać zwolnienia od opodatkowania kwot wydatkowanych na ten cel, a uzyskanych uprzednio ze sprzedaży spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, po zapoznaniu się ze stanem faktycznym i prawnym sprawy zważył, co następuje:

Zgodnie z postanowieniami art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) - sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie sądowe nie zostało przed tym terminem zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. ).

W postępowaniu przed sądem administracyjnym pierwszej instancji obowiązuje zasada oficjalności, mająca tetyczne umocowanie i określone granice w postanowieniach art. 134 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z powyższą zasadą oficjalności - sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej argumentacją prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia pod uwagę wszelkich naruszeń prawa przez organy administracji podatkowej, a związanych z materią zaskarżonych decyzji dotyczących określenia małżonkom D. C. i C. C. zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych z tytułu sprzedaży przez nich w dniu [...]1998 r. własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego i nie uwzględnienia zwolnienia przedmiotowego w związku z nabyciem w dniu [...]1998 r. na cele mieszkaniowe budynku po byłej remizie strażackiej. Granice rozpoznania powyższej skargi przez sąd administracyjny są z jednej strony wyznaczone przez kryterium legalności działań organów podatkowych w zakresie wyznaczonym decyzjami, z drugiej natomiast strony przez zakaz pogarszania sytuacji prawnej skarżących.

Wniesione skargi przez małżonków D. i C.C. są zasadne.

Zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 32 lit.a) ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych ( Dz. U. z 1993 r., Nr 90, poz. 416 ze zm. ), w brzmieniu obowiązującym w 1998 r., przychody uzyskane ze sprzedaży nieruchomości i praw majątkowych określonych w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit.a) - c) powyższej ustawy podatkowej były wolne od podatku dochodowego w części wydatkowanej na nabycie w kraju, nie później niż w okresie dwóch lat od dnia sprzedaży, m. in. budynku mieszkalnego lub jego części.

Spór między stronami w niniejszej sprawie sprowadza się do tego, czy zakupiona w dniu [...]1998 r. aktem notarialnym przez małżonków C. działka budowlana zabudowana budynkiem po byłej remizie strażackiej we wsi S. była w momencie zakupu budynkiem mieszkalnym czy też nie w rozumieniu przepisu art. 21 ust. 1 pkt 32 lit.a) ustawy podatkowej. W przepisie tym, w przeciwieństwie do art. 27 a ust.1 pkt 1 ustawy - warunek skorzystania z ulgi podatkowej nie jest uzależniony od poniesienia wydatków na własne potrzeby mieszkaniowe, lecz do nabycia jakiegokolwiek budynku mieszkalnego.

Skład sądzący rozstrzygając powyższy spór między stronami przede wszystkim zwraca uwagę na to, iż ustawodawca w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych nie zdefiniował na użytek tego aktu prawnego nazwy "budynek mieszkalny". Ustawa ta nie zawiera też żadnego odesłania do innej legalnej definicji "budynek mieszkalny" w innym akcie prawnym. Z tych zatem względów dla rozstrzygnięcia powyższej kwestii spornej należy sięgnąć do wypracowanych przez naukę prawa ( por. np. M. Zieliński, Wykładnia prawa, Zasady.Reguły.Wskazówki. Warszawa 2002, s. 291 i n. czy A. Gomułowicz, J. Małecki, Podatki i prawo podatkowe, Warszawa 2004, s. 168 i n.) oraz orzecznictwo sądowe - reguł wykładni prawa. Prawidłowa wykładnia prawa podatkowego poszukując znaczenia, sensu i treści przepisów prawnych nakazuje, by w przypadku braku definicji legalnej i niemożności posłużenia się językiem prawniczym - sięgać przede wszystkim do reguł języka powszechnego, określanego często jako język potoczny. Reguły językowe wykładni mają też pierwszeństwo przed dyrektywami systemowymi i funkcjonalnymi ( celowościowymi ). Posługiwanie się wykładnią językową polega przede wszystkim na sięganiu do słowników języka polskiego, gdzie jest objaśniany budzący wątpliwości zwrot. I tak Mały słownik języka polskiego pod red. S. Skorupki, Warszawa 1968 r., s. 338 znaczenie słów "budynek mieszkalny" objaśnia jako budynek służący lub nadający się do mieszkania. O tym, że nabywany przez skarżących budynek po byłej remizie strażackiej nadaje się do mieszkania przez skarżących przesądził Wójt Gminy, który zameldował ich w tym budynku na pobyt stały oraz pobierał od owego budynku ( wg. oświadczeń małżonków C. ) podatek od nieruchomości wg. stawek podatkowych jak od budynków mieszkalnych. Także Starosta w swej decyzji z dnia [...] r. nr [...] nabyty przez skarżących budynek w S. określił jako budynek mieszkalny, natomiast dla sprawy zwolnienia od opodatkowania nie ma żadnego znaczenia to, iż ta decyzja wygasła wskutek jej nieskonsumowania.

Z tych zatem powodów, wobec jednoznacznego rozumienia budynku mieszkalnego w polskim języku etnicznym i braku odmiennej definicji legalnej tej nazwy w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych z 1991 r. - zaskarżone decyzje nie mogły się ostać i dlatego na podstawie art. 145 § 1 lit.a), art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji wyroku.

/-/ M. Jaśniewicz /-/ M. Skwierzyńska /-/J. Małecki

J.Ś.