Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 893/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-11-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 48a ust. 3 pkt 1
journal: Dz.U. 2020 poz 426
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych - t.j.
journal: Dz.U.UE.L 2014 nr 187 poz 1 art. 2 pkt 18 lit. a
law: Rozporządzenie Komisji (UE) NR 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznające niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w  zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Wach Sędzia NSA Dariusz Dudra (spr.) Sędzia del. WSA Piotr Kraczowski po rozpoznaniu w dniu 25 listopada 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 marca 2021 r. sygn. akt V SA/Wa 1764/20 w sprawie ze skargi F. (...)sp. z o.o. (...) na decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia (...) lipca 2020 r. nr (...) w przedmiocie zwrotu środków przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 11 marca 2021 r., sygn. akt V SA/Wa 1764/20 w sprawie ze skargi FCsp. z o.o. we W. na decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia (...) lipca 2020 r. nr (...)(...)w przedmiocie zwrotu środków przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych uchylił zaskarżoną decyzję oraz zasądził zwrot kosztów postępowania sądowego.

Wyrok zapadł w następującym stanie sprawy.

FCsp. z o. o. we W. (dalej: skarżąca, spółka lub strona) za pośrednictwem Systemu Obsługi Dofinansowań i Refundacji do PFRON przekazała wniosek Wn-D o wypłatę miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za miesiąc grudzień 2018 r. W formularz Inf-oPP dołączonym do wniosku Wn-D za ww. miesiąc spółka w części dotyczącej informacji wymaganych na podstawie rozporządzenia Komisji (UE) 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu (Dz.U. UE L 187 z 26.6.2014, dalej: rozporządzenie Komisji 651/2014) nie złożyła oświadczeń wskazujących na znajdowanie się w trudnej sytuacji. Jednocześnie strona oświadczyła w punkcie 7 części B formularza INF-oPP, że przedsiębiorca powiązany spełnia co najmniej jedną z przesłanek określonych w punktach 1-5 w części B ww. formularza, dotyczących znajdowania się w trudnej sytuacji ekonomicznej, określonych w art. 2 pkt 18 rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014.

Organ na podstawie sprawozdania finansowego strony za 2018 r. ustalił, że wysokość zakumulowanych strat stanowi 66,17% wysokości subskrybowanego kapitału zakładowego. W związku z powyższym pismem z 25 września 2019 r. wezwał stronę do zwrotu kwoty 32.614,10 zł wraz z odsetkami w terminie 3 miesięcy.

Pismem z 2 stycznia 2019 r. (data nadania) strona wyjaśniła, że nie zgadza się ze stanowiskiem PFRON jakoby w miesiącu objętym postępowaniem była przedsiębiorstwem w trudnej sytuacji ekonomicznej.

W wyniku rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Prezes Zarządu PFRON decyzją z (...) lipca 2020 r. utrzymał w mocy decyzję własną z(...) lutego 2020 r.

Organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 48a ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (tj. Dz.U. z 2020 r. poz. 426 ze zm., dalej: "ustawa o rehabilitacji"), pomoc ze środków Funduszu nie może zostać udzielona lub wypłacona pracodawcy wykonującemu działalność gospodarczą znajdującemu się w trudnej sytuacji ekonomicznej według kryteriów określonych w przepisach prawa Unii Europejskiej dotyczących udzielania pomocy publicznej.

Prezes Zarządu PFRON podkreślił, że zasadnicze znaczenie w przedmiotowej sprawie ma fakt, czy przedsiębiorstwo znajduje się w trudnej sytuacji ekonomicznej na dzień złożenia wniosku o udzielenie pomocy. Prezes Zarządu PFRON wyjaśnił, że z przedstawionego przez stronę bilansu sporządzonego na dzień 31 grudnia 2018 r. wynika, że kapitał zakładowy spółki wynosił 4.493.500 zł, kapitał zapasowy wynosił 1.684.314,91, zaś strata wynosiła 4.657.459,05 zł (strata od 1 stycznia do 31 grudnia 2018 r.). W wyniku zakumulowanych strat o wartości 4.657.459,05 zł pomniejszonych o kapitał zapasowy w wysokości 1.684.314,91 zł powstała ujemna skumulowana kwota 2.973.144,14 zł. Tym samym w wyniku zakumulowanych strat spółka utraciła 66,17% wysokości subskrybowanego kapitału zakładowego.

Organ zauważył, że strona na dzień wystąpienia z wnioskiem o dofinansowanie do wynagrodzeń zatrudnionych pracowników niepełnosprawnych za grudzień 2018 r. spełniła przesłankę określoną w art. 2 pkt 18 lit. a) rozporządzenia 651/2014, tym samym pomoc publiczna w postaci dofinansowania do wynagrodzenia za ww. miesiąc winna zostać zwrócona przez stronę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że w przedmiotowej sprawie podstawą prawną zaskarżonej decyzji był art. 2 pkt 18 lit. a rozporządzenia Komisji 651/2014, gdyż w toku prowadzonego przez Fundusz postępowania okazało się, że strona spełniła przesłankę z tego przepisu, tj. ponad połowa jej subskrybowanego kapitału została utracona w efekcie zakumulowanych strat. Organ ustalił, że kapitał podstawowy spółki na dzień złożenia wniosków Wn-D za miesiąc grudzień 2018 r. wynosił 4.493.500 zł, kapitał zapasowy wynosił 1.684.314,91 zł, natomiast strata za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2018 r. wynosiła 4.657.459,05 zł, co w ocenie organu stanowi o utracie 66,17 % wysokości subskrybowanego kapitału zakładowego spółki. Organ powyższych ustaleń dokonał na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności dokumentów nadesłanych przez spółkę takich jak: sprawozdania finansowego za 2018 r. Powyższe dane nie są kwestionowane przez spółkę i jedynie obecnie przedmiotem sporu jest fakt nieuwzględnienia przez Prezesa Zarządu PFRON ujawnionej w sprawozdaniu finansowym rezerwy na zobowiązania w wysokości 870.725,04 zł. W wypadku uwzględnienia tej wartości spółka nie utraciłaby co najmniej połowy subskrybowanego kapitału – utraciłaby 46,79 %, a więc mniej niż wskazuje to powyżej cytowany art. 2 pkt 18 lit. a rozporządzenia 651/2014. Tym samym strona nie byłaby "przedsiębiorstwem znajdującym się w trudnej sytuacji" w rozumieniu przepisów rozporządzenia 651/2014.

Sąd I instancji podkreślił, że mimo wskazań przez spółkę w toku postępowania na posiadane rezerwy, organ mimo posiadania takiej wiedzy do tego zagadnienia w żaden sposób się nie odniósł, co czyni decyzję organu niekontrolowalną. Kontrolowana decyzja nie wyjaśnia dlaczego organ nie uwzględnia rezerw, skoro jak sam zauważa przepisy rozporządzenia Komisji 651/2014 nie precyzują w jaki sposób ma być dokonywana ocena sytuacji ekonomicznej przedsiębiorstwa. Organ wydając zaskarżone rozstrzygnięcie nie odniósł się w ogóle do zarzutów odnoszących się do nieuwzględnienia posiadanych przez spółkę rezerw i ich wpływu na sytuację przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 2 pkt 18 rozporządzenia 651/2014. Zatem brak uzasadnienia w powyższym zakresie ma istotne znaczenie w sprawie, gdyż w wypadku uwzględnienia wskazanych rezerw sytuacja spółki nie odpowiadałaby definicji przedsiębiorstwa w trudnej sytuacji. W ocenie Sądu pominięcie konkretnych zarzutów mogło mieć wpływ na podjęte rozstrzygnięcie, brak szczegółowego uzasadnienia pozbawia sąd możliwości weryfikacji, czy w sposób prawidłowo zostało rozpatrzony wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Ponadto Sąd zauważył, że organ nie dokonał konkretnej wykładni art. 2 pkt 18 rozporządzenia Komisji 651/2014, a więc sąd wprost nie może postawić zarzutu organowi dokonania błędnej wykładni tego przepisu. Zdanie drugie art. 2 pkt 18 lit. a rozporządzenia Komisji 651/2014 wprost wskazuje na konieczność uwzględniania rezerw, gdyż przepis ten wskazuje, że utrata ponad połowy subskrybowanego kapitału ma miejsce w wypadku cyt. "(...) gdy w wyniku odliczenia od rezerw (i wszystkich innych elementów uznawanych za część środków własnych przedsiębiorstwa) zakumulowanych strat powstaje ujemna skumulowana kwota, która przekracza połowę subskrybowanego kapitału zakładowego.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przypisanych.

Na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) błędną wykładnię art. 2 pkt 18 lit. a) rozporządzenia Komisji 651/2014 poprzez przyjęcie argumentacji Spółki, że wykazanie, iż straty przekraczają połowę subskrybowanego kapitału zakładowego wymagają zgodnie z treścią tego przepisu zsumowania kwot kapitału zakładowego, kapitału zapasowego oraz rezerw, a następnie odjęcia od tak uzyskanej sumy kwoty strat i porównania wyniku takiego rachunku z wartością połowy subskrybowanego kapitału zakładowego;

podczas gdy wykładnia logiczna (a mówiąc najogólniej - logika) nakazuje przyjąć, że to wysokość strat, a nie kwota pozostała po ich odjęciu, czyli odliczeniu od całego majątku powinna decydować o uznaniu podmiotu za przedsiębiorstwo znajdujące się w trudnej sytuacji ekonomicznej;

2) błędną wykładnię art. 2 pkt 18 lit. a) rozporządzenia Komisji 651/2014 w zw. z art. 396 § 1 i § 4 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz.U. z 2020r., poz. 1526 ze zm.), art. 48a ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 573 ze zm.) poprzez uznanie, że ustalenie "trudnej sytuacji ekonomicznej" Beneficjenta PFRON w rozumieniu art. 2 pkt 18 lit. a) rozporządzenia Komisji 651/2014 wymaga stosowania rozbudowanych wyliczeń, w tym dodania do wysokości subskrybowanego kapitału zapasowego wysokości rezerwy i odjęcia od takiej kwoty wysokości strat; podczas gdy "trudną sytuacją ekonomiczną" w rozumieniu tego przepisu jest utrata ponad połowy tzw. "kapitału subskrybowanego" podmiotu w efekcie zakumulowanych strat. Taka sytuacja ma miejsce wtedy, kiedy subskrybowany kapitał zakładowy został w ponad połowie skonsumowany przez niepokryte straty. A zatem w pierwszej kolejności należy ustalić te elementy, które pokrywają straty zgodnie z art. 396 § 1 i § 4 k.s.h., a temu właśnie służy zgodnie z powołanymi przepisami k.s.h. kapitał zapasowy i kapitał rezerwowy. Stąd też - nazwijmy to - "matematyczne" pokrycie przez Fundusz strat kapitałem zapasowym było działaniem prawidłowym i dostosowanym do literalnego brzmienia art. 2 pkt 18 lit. a) rozporządzenia Komisji 651/2014 w zw. z art. 396 § 1 k.s.h.;

3) błędną wykładnię art. 2 pkt 18 lit. a) rozporządzenia Komisji 651/2014 w zw. z art. 45 ust. 2 pkt 1 i pkt 2 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz.U. z 2021 r. poz. 217 ze zm.) i § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 marca 2010 r. w sprawie zakresu informacji przedstawianych przez podmiot ubiegający się o pomoc inną niż pomoc de minimis lub pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie (Dz.U. Nr 53 poz. 312 ze zm.) poprzez przyjęcie, że dla wykazania, iż straty przekraczają połowę subskrybowanego kapitału zakładowego, nie jest właściwe i wystarczające pomniejszenie strat o kapitał zapasowy na podstawie pozycji wykazanych w sprawozdaniu finansowym; .

podczas gdy art. 2 pkt 18 lit. a) rozporządzenia Komisji 651/2014 prowadzi do wniosku, że należy ustalić, czy zobowiązania pieniężne obciążają w istotny sposób wartość majątku Spółki, a więc przy uwzględnieniu również kapitału zapasowego i rezerwowego stanowiących składniki tego majątku. Takie ustalenie wymaga pomniejszenia strat wykazanych w sprawozdaniu finansowym o kapitał zapasowy oraz rezerwowy- czyli odjęcia od strat m.in. kapitału zapasowego, który to kapitał jest gromadzony na pokrycie strat, a następnie tak uzyskaną różnicę należy porównać z połową subskrybowanego kapitału zakładowego. Konkludując, w sytuacji, gdy tak ustalona różnica odzwierciedlająca wysokość - nazwijmy to - realnej straty przekracza połowę subskrybowanego kapitału zakładowego, zostaje spełniony warunek znajdowania się przez przedsiębiorstwo w trudnej sytuacji ekonomicznej w rozumieniu art. 2 pkt 18 lit. a) rozporządzenia Komisji 651/2014;

4) błędną wykładnię art. 2 pkt 18 lit. a) rozporządzenia Komisji 651/2014 poprzez uznanie, że pojęcie kapitału w rozumieniu tego przepisu obejmuje również rezerwę;

podczas gdy prawidłowa wykładnia tego przepisu nakazuje utożsamiać pojęcie subskrybowanego kapitału zakładowego wyłącznie z kapitałem zakładowym.

Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie zarzucono naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

5) przepisu art. 141 § 4 p.p.s.a. polegające na nieprawidłowym uzasadnieniu wyroku, tj. braku uzasadnienia prawnego w zakresie wskazania podstawy prawnej i wyjaśnienia toku rozumowania Sądu, które pozwoliłoby zrozumieć adresatom, dlaczego Sąd zakwestionował prawidłowość i wagę wyjaśnień, że wysokość strat została ustalona po odjęciu wartości kapitału zapasowego przewidzianego na ich pokrycie, a następnie porównana z połową kapitału zakładowego, a w dalszej kolejności zakwestionował prawidłowość i wagę ustalenia, że w efekcie tych strat Spółka utraciła 66,17% wysokości subskrybowanego kapitału zakładowego, co oznacza pozostawanie w trudnej sytuacji ekonomicznej;

6) art. 133 § 1 p.p.s.a. przez wydanie wyroku z pominięciem istniejących w aktach sprawy dowodów wskazujących, że Spółka w momencie złożenia wniosku o dofinansowanie do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego znajdowała się w trudnej sytuacji finansowej, tj. sprawozdania finansowego będącego podstawowym dokumentem, do którego złożenia Strona była zobowiązana na podstawie § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 29 marca 2010 r. w sprawie zakresu informacji przedstawianych przez podmiot ubiegający się o pomoc inną niż pomoc de minimis lub pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie i uznania przez Sąd, że dokonane na jego podstawie wyliczenia nie są wiarygodne, mimo że Organ wyraźnie wskazał i udowodnił, iż skumulowane, poniesione straty stanowią ponad połowę subskrybowanego kapitału zakładowego, gdyż pomniejszył wysokość strat o wysokość kapitału zapasowego tworzonego właśnie w celu pokrycia strat, wyjaśniając krok po kroku poszczególne operacje matematyczne w celu wyliczenia strat;

7) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 poz. 734 ze zm.) polegające na uchyleniu decyzji, mimo że decyzja odpowiada prawu, a to wskutek uznania, że Prezes Zarządu PFRON nie wskazał faktów, które uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej,

podczas gdy Prezes Zarządu PFRON wydał decyzję na podstawie danych zawartych w sprawozdaniu finansowym, a więc na podstawie dokumentu będącego dowodem w sprawie i wyjaśnił sposób, w jaki dokonał obliczeń, które doprowadziły Go do konkluzji, że Spółka znajduje się w trudnej sytuacji ekonomicznej, wskazując precyzyjnie wysokość kwoty przekraczającej połowę subskrybowanego kapitału zakładowego i przyczyny, dla których uznał, że Strona znalazła się właśnie w tego rodzaju sytuacji.

W uzasadnieniu organ przedstawił argumenty mające wskazywać na zasadność zarzutów postawionych w petitum skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarżący kasacyjnie organ zrzekł się rozprawy, a pozostałe strony - w tym przypadku FCSp. z o.o. - w terminie czternastu dni od doręczenia odpisu skargi kasacyjnej, nie zażądał przeprowadzenia rozprawy. W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny zgodnie z dyspozycją art. 182 § 2 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.) rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, w składzie trzech sędziów.

Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, co oznacza, że Sąd jest związany podstawami określonymi przez ustawodawcę w art. 174 p.p.s.a. i wnioskami skargi zawartymi w art. 176 p.p.s.a.

Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego, czy też procesowego, określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zatem sam autor skargi kasacyjnej wyznacza zakres kontroli instancyjnej wskazując, które normy prawa zostały naruszone (por. wyrok NSA z dnia 6 września 2012 r., sygn. akt I FSK 1536/11, LEX nr 1218336).

Zasada związania granicami skargi kasacyjnej nie dotyczy jedynie nieważności postępowania, o której mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. Żadna jednak ze wskazanych w tym przepisie przesłanek w stanie faktycznym sprawy nie zaistniała.

Postawione przez skarżący kasacyjnie PEFRON zarzuty należało uznać za nieusprawiedliwione.

W zarzutach tych organ wskazał na naruszenie przepisów prawa materialnego i prawa procesowego. W zakresie tych pierwszych powołał naruszenie art. 2 pkt 18 lit. a rozporządzenia Komisji nr 651/2014 poprzez przyjęcie argumentacji Spółki, że wykazanie, iż straty przekraczają połowę subskrybowanego kapitału zakładowego wymagają zgodnie z treścią tego przepisu zsumowania kwot kapitału zakładowego, kapitału zapasowego oraz rezerw, a następnie odjęcie od tak uzyskanej sumy kwoty strat i porównania tego wyniku z wartością połowy subskrybowanego kapitału zakładowego; podczas gdy wykładnia logiczna nakazuje przyjąć, że to wysokość strat, a nie kwota pozostała po ich odjęciu, czyli odliczeniu od całego majątku powinna decydować o uznaniu podmiotu za przedsiębiorstwo znajdujące się w trudnej sytuacji ekonomicznej. Rozwijając tę myśl organ uważa, że trudna sytuacja ekonomiczna w rozumieniu powołanego przepisu zachodzi w przypadku, gdy następuje utrata ponad połowy kapitału subskrybowanego w efekcie zakumulowanych strat. Wskazuje, że taka sytuacja ma miejsce wtedy, kiedy subskrybowany kapitał zakładowy został w ponad połowie skonsumowany przez niepokryte straty. Organ uważa, że błędna wykładnia omawianego przepisu polega na uwzględnieniu w dokonywanych wyliczeniach rezerwy. Także zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego zmierzają do zakwestionowania oceny Sądu I instancji i przyjęcia podczas ustalaniu sytuacji ekonomicznej Spółki w rozumieniu art. 2 pkt 18 lit. a rozporządzenia Komisji 651/2014 kwoty rezerwy.

Z uwagi na komplementarny charakter tych zarzutów sprowadzających się do wspólnego mianownika, którym jest wykładnia art. 2 pkt 18 lit. a rozporządzenia Komisji 651/2014 NSA dokona również takiej całościowej oceny spornego zagadnienia.

Zauważyć zatem należy, że istota spornego zagadnienia sprowadza się do wykładni art. 2 pkt 18 lit. a rozporządzenia Komisji 651/2014, a mianowicie do ustalenia czy rezerwa na przyszłe zobowiązania powinna być uwzględniona wraz z kapitałem zapasowym jako majątek Spółki, od którego należy odliczyć zakumulowane straty. Zdaniem organu rezerwy tej nie należy uwzględniać podczas ustalania trudnej sytuacji ekonomicznej przedsiębiorstwa w rozumieniu omawianego przepisu, zaś w ocenie Spółki i Sądu I instancji rezerwa ta powinna być uwzględniona podczas ustalania sytuacji ekonomicznej Spółki.

W myśl art. 2 pkt 18 lit. a rozporządzenia Komisji 651/2014 przedsiębiorstwo znajdujące się w trudnej sytuacji" oznacza przedsiębiorstwo, wobec którego zachodzi następująca okoliczność: w przypadku spółki z ograniczoną odpowiedzialnością (innej niż MŚP, które istnieje od mniej niż trzech lat lub, do celów kwalifikowalności pomocy na finansowanie ryzyka, MŚP w okresie siedmiu lat od daty pierwszej sprzedaży komercyjnej, które kwalifikuje się do inwestycji w zakresie finansowania ryzyka w następstwie przeprowadzenia procedury due diligence przez wybranego pośrednika finansowego), w przypadku gdy ponad połowa jej subskrybowanego kapitału zakładowego została utracona w efekcie zakumulowanych strat. Taka sytuacja ma miejsce, gdy w wyniku odliczenia od rezerw (i wszystkich innych elementów uznawanych za część środków własnych przedsiębiorstwa) zakumulowanych strat powstaje ujemna skumulowana kwota, która przekracza połowę subskrybowanego kapitału zakładowego. Do celów niniejszego przepisu "spółka z ograniczoną odpowiedzialnością" odnosi się w szczególności do rodzajów jednostek podanych w załączniku I do dyrektywy 2013/34/UE 49, a "kapitał zakładowy" obejmuje, w stosownych przypadkach, wszelkie premie emisyjne.

Przechodząc do stanu faktycznego sprawy stwierdzić należy, że organ podczas prowadzonego postępowania ustalił, że kapitał podstawowy Spółki na dzień złożenia wniosków WN-D za miesiąc grudzień 2018 r. wynosił 4.493.500 zł, kapitał zapasowy wynosił 1.684.314,91 zł, natomiast strata za okres do 31 grudnia 2018 r. wyniosła 4.657.459,05 zł, co w ocenie organu stanowi o utracie kapitału w wysokości 66,17 % wysokości subskrybowanego kapitału zakładowego Spółki. Ten wynik został zatem ustalony poprzez odjecie od zakumulowanych strat (4.657.459,05 zł) kapitału zapasowego (1.684.314,91 zł). Powstała różnica (2.973.144,09 zł) stanowi 66,17 % subskrybowanego kapitału zakładowego (4.493.500 zł – 100 %). Zatem utrata kapitału według wyliczenia organu stanowi ponad połowę subskrybowanego kapitału zakładowego. Zachodzi zatem przesłanka z art. 2 pkt 18 lit. a rozporządzenia Komisji nr 651/2014 - trudnej sytuacji ekonomicznej, stanowiąca przeszkodę do przyznania pomocy na podstawie ww. rozporządzenia Komisji.

Uwzględnienie zaś ujawnionej w sprawozdaniu finansowym rezerwy na zobowiązania w wysokości 870.725,04 zł o co wnosiła Spółka i zaaprobował Sąd I instancji, skutkuje utratą subskrybowanego kapitału poniżej 50 %, a konkretnie w wysokości 46,79 %, co uprawniałoby Spółkę do pomocy finansowej.

Podkreślić należy w kontekście postawionych zarzutów kasacyjnych, że istotne znaczenie dla sprawy ma sposób dokonanego wyliczenia utraty kapitału jedynie w wysokości 46,79 %, który to procent utraty kapitału wskazał Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.

Ten wynik został zatem ustalony poprzez odjecie od zakumulowanych strat (4.657.459,05 zł) kapitału zapasowego (1.684.314,91 zł) i rezerwy (870.725,04 zł). Powstała różnica (2.102.419,05 zł) stanowi 46,79 % subskrybowanego kapitału zakładowego (4.493.500 zł – 100 %). Zatem utrata kapitału według wyliczenia wskazanego przez Sąd I instancji jest mniejsza niż połowa subskrybowanego kapitału zakładowego. Nie zachodzi zatem przesłanka z art. 2 pkt 18 lit. a rozporządzenia Komisji nr 651/2014 - trudnej sytuacji ekonomicznej, stanowiąca przeszkodę do przyznania pomocy na podstawie ww. rozporządzenia Komisji.

Zaprezentowane sposoby wyliczeń odzwierciedlają dokonaną wykładnię i jej rezultaty zarówno organu, jak Spółki, a także Sądu I instancji.

Niezrozumiałe są zatem w świetle powyższego zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące błędnej wykładni art. 2 pkt 18 lit. a rozporządzenia Komisji nr 651/2014, w których organ stwierdza, że doszło do naruszenia powołanego przepisu poprzez przyjęcie, że wykazanie, iż straty przekraczają połowę subskrybowanego kapitału zakładowego wymagają zgodnie z treścią tego przepisu zsumowania kwot kapitału zakładowego, kapitału zapasowego oraz rezerw, a następnie odjęcie od tak uzyskanej sumy kwoty strat i porównania tego wyniku z wartością połowy subskrybowanego kapitału zakładowego. Stwierdzić wobec powyższego należy, że Sąd I instancji wcale nie dokonał wykładni omawianego przepisu w ten sposób, iż uznał, że należy zsumować kwoty kapitału zakładowego, kapitału zapasowego oraz rezerw, a następnie odjąć od tak uzyskanej sumy kwotę zakumulowanych strat i porównać uzyskany wynik z wartością połowy subskrybowanego kapitału zakładowego. Sąd I instancji przyjął bowiem, że od zakumulowanych strat (4.657.459,05 zł) należy odjąć kapitał zapasowy (1.684.314,91 zł) oraz rezerwy (870.725,04 zł). W ten sposób ustalona różnica (2.102.419,05 zł) stanowi 46,79 % subskrybowanego kapitału zakładowego (4.493.500 zł – 100 %).

Dlatego też nie można zgodzić się z twierdzeniami skarżącego kasacyjnie organu. Nie można też zaaprobować poglądu zaprezentowanego w zarzutach kasacyjnych, że do ustalenia trudnej sytuacji ekonomicznej w rozumieniu omawianego przepisu wystarczy proste zestawienie subskrybowanego kapitału zakładowego z zakumulowanymi stratami. Na przeszkodzie takiej wykładni stoi treść art. 2 pkt 18 lit. a rozporządzenia Komisji 651/2014.

NSA w zakresie spornego zagadnienia aprobuje wykładnię dokonaną przez Sąd I instancji.

Słusznie, w ocenie NSA, Sąd I instancji zauważył, że mimo powoływania się przez Spółkę na posiadaną rezerwę, która jej zdaniem powinna być uwzględniona podczas ustalania sytuacji ekonomicznej Spółki, organ do tej kwestii się nie odniósł. Narusza to niewątpliwie art. 107 § 3 k.p.a.

Zasadnie też WSA stwierdził odwołując się do treści art. 2 pkt 18 lit. a rozporządzenia Komisji nr 651/2014, że z powołanego przepisu z jego zdania drugiego wprost wynika konieczność uwzględnienia rezerw, gdyż przepis ten wskazuje, że utrata ponad polowy subskrybowanego kapitału ma miejsce w wypadku "gdy w wyniku odliczenia od rezerw (i wszystkich innych elementów uznawanych za część środków własnych przedsiębiorstwa) zakumulowanych strat powstaje ujemna skumulowana kwota, która przekracza połowę subskrybowanego kapitału zakładowego".

Za usprawiedliwione należy też uznać twierdzenie, że utworzenie przez Spółkę rezerwy, ze względu na charakter takiego działania, jest utratą kapitału, bo przecież kapitał pozostaje w dyspozycji przedsiębiorcy, jak wskazuje Spółka i prawnie nie jest on powiązany z konkretnymi zobowiązaniami. Utworzenie rezerwy jest połączone z perspektywą zaspokojenia określonych zobowiązań, tyle tylko, że odsuniętych w czasie, zatem nie obciąża kapitału.

Stanowisko, iż utworzenie rezerwy nie skutkuje utratą kapitału na gruncie przepisów rozporządzenia Komisji nr 651/2014 prezentowane jest w sposób jednolity w dotychczasowym orzecznictwie NSA. Wypada w tym względzie przywołać wyrażony przez Sąd kasacyjny pogląd, iż poprawna wykładnia art. 48a ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych musi nawiązywać do sposobu rozumienia utraty kapitału o jakiej stanowią przepisy unijne, bo stwierdzenie utraty kapitału w ich rozumieniu daje podstawę do przyjęcia, że przedsiębiorstwo jest zagrożone, a ten stan wyklucza możliwość udzielenia pomocy o jaką wnioskowała spółka. "Utrata kapitału" musi być łączona z przepisami regulującymi kwestie rachunkowe, obowiązującymi w działalności danego przedsiębiorcy. Z tego też powodu nie można zgodzić się ze stanowiskiem, że utworzenie przez spółkę rezerwy, ze względu na charakter takiego działania, jest utratą kapitału, bo przecież kapitał pozostaje w dyspozycji przedsiębiorcy, jak wskazuje spółka i prawnie nie jest on powiązany z konkretnymi zobowiązaniami. Utworzenie rezerwy jest połączone z perspektywą zaspokojenia określonych zobowiązań, tyle tylko że odsuniętych w czasie, zatem nie obciąża kapitału (por. wyrok NSA z dnia 29 listopada 2016 r., sygn. akt II GSK 1896/15, LEX nr 2305810, wyrok NSA z dnia 29 listopada 2016 r., sygn. akt II GSK 1080/15, LEX nr 2305809, wyrok NSA z dnia 24 listopada 2016 r., sygn. akt II GSK 1050/15, LEX nr 2253814, wyrok NSA z dnia 8 listopada 2017 r., sygn. akt II GSK 1199/16, LEX nr 2414465).

W świetle przedstawionej argumentacji wszystkie zarzuty skargi kasacyjnej należało uznać za nieusprawiedliwione.

Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a.