Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 818/05
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2006-01-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Stebnicka (spr.), Sędziowie NSA Małgorzata Borowiec, Irena Kamińska, Protokolant Mariusz Bartosiak, po rozpoznaniu w dniu 24 stycznia 2006 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej W. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 6 kwietnia 2005 r. sygn. akt 4 II SA/Wr 823/02 w sprawie ze skargi W. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego na pokrycie całości kosztów przyszłego remontu ogrzewania w mieszkaniu oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 6 kwietnia 2005 r. oddalił skargę W. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego na pokrycie całości kosztów przyszłego remontu ogrzewania w mieszkaniu. W uzasadnieniu decyzji odmownej organ podniósł, że W. W. ubiegając się o zasiłek celowy oprócz ogólnych przesłanek do uzyskania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, powinien również spełniać dodatkowe warunki. Zasiłek celowy jest świadczeniem pieniężnym udzielanym na zaspokojenie konkretnie określonych, niezbędnych potrzeb bytowych, których przykładowe wyliczenie zawiera art. 32 ustawy – o pomocy społecznej. Wnioskodawca nie jest pozbawiony możliwości ogrzania mieszkania, bowiem posiada piece węglowe. Odrębnego ogrzewania nie ma tylko łazienka. Nie może jednak powiedzieć, że brak pieca w łazience jest podstawową potrzebą bytową, taką jak jedzenie, leki, czy ubranie, której niezaspokojenie uniemożliwia egzystencję. Pomoc społeczna nie jest instytucją, która powinna zaspokajać wszystkie potrzeby zgłaszane przez wnioskodawców, nawet jeśli ich niezaspokojenie wiąże się dla nich z pewną uciążliwością.

Sąd w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wskazuje, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego ani przepisów prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. – o pomocy społecznej (Dz.U. z 1998 r. nr 64, poz. 414 ze zm.) stanowi, iż pomoc społeczna ma na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są w stanie pokonać, wykorzystując własne środki, możliwości i uprawnienia. Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy – o pomocy społecznej, prawo do bezzwrotnych świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, w tym zasiłku celowego, przysługuje jeśli miesięczny dochód nie przekracza ustawowego kryterium dochodowego i jednocześnie występuje jedna z okoliczności wymienionych w art. 3 pkt 2-11 ustawy – o pomocy społecznej m. in. bezrobocie, niepełnosprawność, długotrwała choroba. W. W. spełnia powyższe warunki, gdyż jest bezrobotny, utrzymuje się ze świadczeń z pomocy społecznej i nie osiąga innych dochodów. Spełnienie wskazanych warunków nie stanowi zdaniem Sądu obowiązku przyznania świadczenia jakim jest zasiłek celowy. Zgodnie z art. 32 ust. 1 ustawy – o pomocy społecznej, zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej w szczególności na: pokrycie części lub całości kosztów leków i leczenia, remontu mieszkania, opału i odzieży, pobytu dziecka w żłobku lub w przedszkolu, a także kosztów pogrzebu. Tym samym decyzja podejmowana w tej kwestii winna uwzględniać cel wskazany przez osobę ubiegającą się o przyznanie tego świadczenia, na jaki mają być przeznaczone środki uzyskane z pomocy społecznej, wiąże się z zaspokojeniem niezbędnych potrzeb życiowych tej osoby.

Zdaniem Sądu organy administracji zasadnie uznały, iż w rozpatrywanej sprawie nie ma podstaw do przyjęcia, iż remont, który zamierza przeprowadzić skarżący mieści się w kategorii – niezbędnej potrzeby bytowej skarżącego. Remont mieszkania, jest jednym z wymienionych wydatków, którego sfinansowanie jest możliwe z zasiłku celowego to jednak remont planowany przez skarżącego nie ma charakteru remontu niezbędnego, bez którego nie będzie możliwe korzystanie z mieszkania lecz ma na celu jego modernizację i podwyższenie standardu.

Ponadto Sąd wskazuje, że rozstrzygnięcie w sprawie zasiłku celowego zapada w ramach uznania administracyjnego, o czym przesądza art. 32 ust. 1 ustawy – o pomocy społecznej. Organy administracji w rozpatrywanej sprawie dokonały prawidłowych ustaleń, co do stanu faktycznego jak i prawidłowej oceny tego stanu, a podjęte decyzje nie przekraczają granic uznania administracyjnego.

W dniu 16 czerwca 2005 r. pełnomocnik W. W. wniósł skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 6 kwietnia 2005 r. Strona wnosi o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz rozpoznanie skargi w trybie art. 188 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a także o przyznanie na rzecz pełnomocnika koszty nieopłaconej pomocy prawnej. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzuca się naruszenie prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię tj. art. 2 ust. 1 i art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. – o pomocy społecznej, poprzez błędne przyjęcie, że skarżący nie spełnia wymogów uzasadniających przyznanie mu zasiłku celowego.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej pełnomocnik skarżącego wskazuje, że W. W. żyje w skrajnym ubóstwie, w warunkach uniemożliwiających mu bytowanie na stopie odpowiadającej godności człowieka. Strona podziela pogląd Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zgodnie z którym rozstrzygnięcie w sprawie zasiłku celowego zapada w ramach tzw. uznania administracyjnego, o czym przesądza art. 32 ust. 1 ustawy – o pomocy społecznej. Użyte w powołanym przepisie słowo "może" nie oznacza dowolności, należy za to je rozumieć w ten sposób, że gdy ubiegający się o zasiłek spełnia określone wymogi, które uniemożliwiają mu bytowanie godne człowieka, to zasiłek taki powinien być przyznany.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Wrocławiu w odpowiedzi na skargę kasacyjną wnosi o jej oddalenie. Zdaniem organu argumenty skargi kasacyjnej nie zasługują na uwzględnienie. Kolegium podnosi, że na mocy art. 2 ust. 1 ustawy – o pomocy społecznej, celem pomocy społecznej jest zaspokajanie niezbędnych potrzeb życiowych osób i rodzin oraz umożliwienie im bytowania w warunkach odpowiadających godności człowieka. Jednocześnie ust. 4 powołanego artykułu stanowi, iż potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeśli odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Jak wskazuje organ instytucja pomocy społecznej została powołana do wspierania osób znajdujących się w trudnej sytuacji życiowej, jej celem nie jest zaś zaspokajanie wszystkich zgłaszanych potrzeb. Wskazując na okoliczność, iż zasiłek celowy był przyznawany w ramach uznania administracyjnego Kolegium stwierdza, że organ pomocy społecznej nie miał obowiązku jego przyznania. Jednocześnie w odpowiedzi na skargę kasacyjną odrzucany jest zarzut dowolności w przedmiocie odmowy W. W. przedmiotowego świadczenia. Jak jest wskazywane skarżący otrzymywał pomoc społeczną i korzystał z zasiłków celowych na zakup żywności, środków czystości oraz opału, jednak nie może domagać się, aby środki pomocy społecznej pokrywały wszystkie jego potrzeby.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje;

Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.). Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje w granicach skargi kasacyjnej, a z urzędu bierze pod rozwagę nieważność postępowania. Naczelny Sad Administracyjny w świetle powyższego przepisu związany jest wnioskami jak i podstawami zgłoszonymi w skardze kasacyjnej. Mając na uwadze powyższą zasadę związania granicami skargi kasacyjnej nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. – o pomocy społecznej (j.t. z 1998 r. nr 64, poz. 414 ze zm.) obowiązującego w dacie wydania decyzji. Stosownie do tego przepisu zasiłek celowy może być przyznany między innymi również na remont mieszkania. Użyte w tym przepisie słowo "może" oznacza, że osoba taka nawet jeśli odpowiada kryterium do otrzymania zasiłku nie musi go otrzymywać. Ustawodawca tym samym nie określił w sposób sztywny przesłanek warunkujących przyznanie zasiłku lecz uzależnił to od uznania administracyjnego. Nie oznacza to dowolności w zakresie wydania rozstrzygnięcia, jednak umożliwia wydanie decyzji w oparciu o nieostre kryteria określone w ustawie i ogólne zasady postępowania administracyjnego. Organ pomocy społecznej wydając decyzje w przedmiocie zasiłku celowego winien mieć na względzie potrzebę zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej strony, a także interes społeczny i słuszny interes obywateli. Kierując się tymi przesłankami powinien więc dokonać oceny sytuacji majątkowej wnioskodawców, poszczególnych celów na które mają być przeznaczone środki z pomocy społecznej i w wypadku pozytywnej oceny uwzględnić wnioski w miarę możliwości finansowych danego ośrodka pomocy społecznej. Jak słusznie podnosi Wojewódzki Sąd Administracyjny zgodnie z art. 32 ust. 1 zasiłek celowy służy zaspokojeniu niezbędnej potrzeby bytowej. Niesporną okolicznością w sprawie jest, że skarżący zajmuje lokal mieszkalny składający się z dwóch pokoi z kuchnią i lokal ten nie posiada ogrzewania w łazience. Z materiału dowodowego zebranego w sprawie wynika, że skarżący korzystał z pomocy materialnej udzielanej przez Ośrodek Pomocy Społecznej i była to pomoc na dofinansowanie zakupu opału, żywności, środków higieny, choć odmawiano również skarżącemu pomocy ze względu na ograniczenie możliwości finansowych Ośrodka i znaczną liczbę osób ubiegających się o pomoc. W tej sytuacji stanowisko Sądu należy uznać za słuszne, że skoro stosownie do art. 2 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. – o pomocy społecznej, jest zaspokajanie niezbędnych potrzeb życiowych osób i rodzin, ale muszą potrzeby te odpowiadać celom i możliwościom pomocy społecznej, to w sytuacji skarżącego zakładanie ogrzewania elektrycznego w piecach kaflowych oraz w łazience ma charakter modernizacji lokalu mieszkalnego podnoszący jego standard, a nie stanowi trudnych życiowych sytuacji, o których mowa w art. 32 ust. 1 powołanej ustawy.

Z tych względów skarga kasacyjna podlega oddaleniu na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.).