Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 3503/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-10-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 54 par. 2
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kwiecińska (spr.), Sędzia WSA Joanna Kruszewska-Grońska, Sędzia WSA Iwona Maciejuk, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 21 października 2022 r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej Politechniki [...] z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium rektora 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wydziałowej Komisji Stypendialnej Wydziału [...] i [...] Politechniki [...] z dnia [...] kwietnia 2021 r.; 2. zasądza od Odwoławczej Komisji Stypendialnej Politechniki [...] na rzecz K.S. kwotę 200 zł (słownie: dwieście złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

K. S. (dalej: "Skarżący") pismem z dnia 6 sierpnia 2021 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej [...] z dnia [...] czerwca 2021 r., nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Wydziałowej Komisji Stypendialnej Wydziału [...] z dnia [...] kwietnia 2021 r., nr [...], o odmowie przyznania stypendium rektora.

Z akt sprawy wynikało, że Skarżący w dniu 3 marca 2021 r. złożył wniosek o przyznanie mu stypendium rektora za wyniki w nauce. Po jego przeanalizowaniu w dniu [...] kwietnia 2021 r. Wydziałowa Komisja Stypendialna Wydziału [...] wydała decyzję nr [...], w której odmówiła przyznania Skarżącemu stypendium rektora. W uzasadnieniu przedmiotowej decyzji wskazano, iż w ocenie organu nie spełnił on warunków uzyskania stypendium rektora określonych w § 24 Regulaminu świadczeń dla studentów i doktorantów PW na rok akademicki 2020/2021 z uwagi na fakt, iż uzyskana przez Skarżącego liczba punktów nie mieści się w 8% listy rankingowej kierunku studiów właściwego dla Skarżącego, tj. informatyka.

Następnie w dniu 27 maja 2021 r. Skarżący wniósł odwołanie od decyzji Wydziałowej Komisji Stypendialnej, w której po jego rozpatrzeniu – Odwoławcza Komisja Stypendialna wydała w dniu [...] czerwca 2021 r. decyzję nr [...], zgodnie z którą utrzymała w mocy decyzję Wydziałowej Komisji Stypendialnej z dnia [...] kwietnia 2021 r. o odmowie przyznania Skarżącemu stypendium rektora.

Pismem z dnia 6 sierpnia 2021 r. Skarżący zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej [...] z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Wydziałowej Komisji Stypendialnej o odmowie przyznania stypendium rektora. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie prawa materialnego mającego istotny wpływ na wynik sprawy poprzez:

1. błędną wykładnię art. 91 ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2021 r., poz. 478, ze zm., dalej: "ustawa PSWN") polegającą na przyjęciu, iż wskazany przepis określa jedynie górny pułap 10% liczby studentów na danym kierunku, którzy mogą uzyskać stypendium rektora, a w konsekwencji błędne uznanie, iż w regulaminie świadczeń dla studentów może zostać określony mniejszy przedział procentowy studentów, którym przyznaje się stypendium rektora, co prowadzi do naruszenia prawa do równego dostępu do mechanizmów wyrównywania przez państwo szans edukacyjnych (art. 70 ust. 4 Konstytucji RP), zasady równości (art. 32 Konstytucji RP) oraz zasady sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji RP),

2. zastosowanie § 24 ust. 4 Regulaminu świadczeń dla studentów Politechniki Warszawskiej na rok akademicki 2020/2021 (dalej: "Regulamin świadczeń") stanowiącego załącznik do zarządzenia nr [...] Rektora [...] z dnia [...] września 2020 r. bez uwzględnienia okoliczności, iż art. 95 ust. 1 pkt 1-4 ustawy PSWN określający treść regulaminu świadczeń dla studentów nie przewiduje możliwości zmniejszenia odsetka studentów uprawnionych do otrzymania stypendium rektora w regulaminie świadczeń dla studentów względem poziomu ustalonego w art. 91 ust. 3 ustawy PSWN, co w konsekwencji doprowadziło do oparcia decyzji na kryterium określonym drogą pozaustawową (tj. ustanowionym sprzecznie z art. 70 ust. 4 zdanie trzecie Konstytucji RP) i bez podstawy prawnej (tj. sprzecznie z art. 7 Konstytucji RP),

3. niezastosowanie prawa do równego dostępu do mechanizmów wyrównywania przez państwo szans edukacyjnych wywodzonego z art. 70 ust. 4 Konstytucji RP, zasady równości (art. 32 Konstytucji RP) oraz zasady sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji RP), co doprowadziło do oparcia wydanej decyzji na § 24 ust. 4 Regulaminu świadczeń różnicującym prawo do zapewnionego przez władze publiczne systemu indywidualnej pomocy finansowej dla studentów (tj. stypendium rektora) ze względu na regulację zawartą w wewnętrznym akcie prawnym uczelni.

W związku z powyższym Skarżący na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, ze zm., dalej: "P.p.s.a.") wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji Odwoławczej Komisji Stypendialnej [...] z dnia [...] czerwca 2021 r., nr [...], oraz poprzedzającej ją decyzji Wydziałowej Komisji Stypendialnej [...] z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...].

Ponadto wniósł o:

1. przedstawienie na podstawie art. 193 Konstytucji RP pytań prawnych do Trybunału Konstytucyjnego, w przypadku nieuwzględnienia przedstawionych zarzutów skargi (na podstawie art. 106 § 2 P.p.s.a.):

a. czy art. 91 ust. 3 ustawy PSWN w zakresie, w jakim dopuszcza możliwość określenia mniejszego pułapu studentów, którym przyznaje się stypendium rektora, w regulaminie świadczeń dla studentów jest zgodny z art. 32 w związku z art. 2 i art. 70 ust. 4 Konstytucji?

b. czy art. 95 ust. 1 pkt 2 ustawy PSWN w zakresie, w jakim przyznaje rektorowi uczelni prawo do określenia w regulaminie świadczeń dla studentów mniejszego pułapu studentów, którym przyznaje się stypendium rektora, od określonego w art. 91 ust. 3 ustawy PSWN jest zgodny z art. 32 w związku z art. 2 i art. 70 ust. 4 Konstytucji?

c. czy art. 95 ust. 1 pkt 2 ustawy PSWN w zakresie, w jakim nie konkretyzuje znaczenia pojęcia "szczegółowe kryteria i tryb przyznawania świadczeń" jest zgodny z art. 70 ust. 4 zdanie trzecie Konstytucji oraz z zasadą określoności przepisów prawa, która stanowi element klauzuli państwa prawnego z art. 2 Konstytucji RP?

4. rozpoznanie skargi w trybie uproszczonym,

5. zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu powyższego Skarżący wskazał, iż zgodnie z informacją zamieszczoną przez Wydziałową Komisję Stypendialną na ostatecznej liście rankingowej liczebność grupy kierunku informatyka wyniosła: 501, limit przyznań: 40 (tj. nie więcej niż 8%), a minimalna liczba punktów uprawniająca do uzyskania stypendium: 5,5. Skarżący zaznaczył, że znalazł się na miejscu 43., uzyskując 5,39 punktów (nr indeksu: 304112).

Skarżący podkreślił, że zgodnie z art. 91 ust. 3 ustawy PSWN stypendium rektora przyznaje się nie więcej niż 10% studentów na określonym kierunku studiów (z wykluczeniem studentów otrzymujących stypendium rektora i będących tegorocznymi maturzystami), zatem liczba osób uprawnionych do otrzymania stypendium rektora na kierunku informatyka powinna wynieść: 50. Zdaniem Skarżącego, zajmując 43. miejsce na liście rankingowej, powinien on uzyskać stypendium.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, dalej powoływana jako "P.p.s.a."), sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy (...). Pod pojęciem "akt sprawy" należy rozumieć materiał faktyczny i dowodowy sprawy zgromadzony przez organy administracji publicznej w toku całego postępowania toczącego się przed tymi organami, tj. w postępowaniu zakończonym zaskarżonym aktem lub czynnością (zob.: T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym. Komentarz, Warszawa 2005, s. 425). W orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że akta administracyjne, o których mowa w art. 54 § 2 P.p.s.a., przesyłane do kontroli sądowej wraz ze skargą, winny zawierać wszystkie dokumenty obrazujące kolejne czynności formalne i merytoryczne, wykonywane przez organy prowadzące postępowanie w rozstrzyganej sprawie. Akta przedkładane sądowi winny zawierać komplety oryginalnych dokumentów ułożonych chronologicznie, złączonych i ponumerowanych, wyposażonych w kartę przeglądową, czyli "spis treści". Akta winny zawierać oryginały wszystkich dokumentów stanowiących dowody w sprawie, w tym także formalnych. Niespełnienie tych wymagań skutkuje tym, że sąd, nie będąc w stanie wyjaśnić nasuwających się wątpliwości, nie może uznać za udowodnione okoliczności, na które powołuje się organ administracji (por. wyrok WSA w Warszawie z 21.02.2008 r., VII SA/Wa 2170/07, LEX nr 355205; wyrok WSA we Wrocławiu z 29.11.2018 r., III SA/Wr 306/18, LEX nr 2593310; wyrok WSA w Rzeszowie z 3.07.2018 r., I SA/Rz 400/18, LEX nr 2517902).

Wskazać także należy, że akta sprawy, o których mowa w art. 133 § 1 i art. 54 § 2 P.p.s.a., oznaczają dokumentację sprawy, na podstawie której organ ustalił stan faktyczny sprawy i wydał rozstrzygnięcie będące przedmiotem kontroli sądu administracyjnego. Należy zatem przyjąć, że przesłane przez organ przy skardze akta sprawy są tymi, które organ posiadał, prowadząc postępowanie zakończone orzeczeniem zaskarżonym do sądu. Przepisy nie nakładają na sąd obowiązku zgromadzenia kompletnych akt postępowania w sprawie toczącej się przed nim, a tylko dokonanie oceny na podstawie akt przesłanych przez organ, a wyjątkowo uzupełnianych dodatkowymi istotnymi dowodami (por. wyrok NSA z 1 lutego 2008 r., sygn. akt I OSK 1548/06, LEX nr 453486, wyrok WSA w Poznaniu z 3 kwietnia 2019 r., sygn. akt IV SA/Po 979/18, LEX nr 2656135).

Tymczasem w aktach administracyjnych w poddanej kontroli Sądu decyzji brak jest: protokołu z posiedzenia Wydziałowej Komisji Stypendialnej [...], protokołu z posiedzenia Odwoławczej Komisji Stypendialnej [...] oraz dokumentu potwierdzającego powołanie w skład Wydziałowej Komisji Stypendialnej dr inż. Z. G. i powierzenia mu funkcji Wiceprzewodniczącego tejże Komisji, a także – stosownie do § 9 ust. 6 Regulaminu – upoważnienia dla wiceprzewodniczącego Komisji do podpisania decyzji organu I instancji.

Powyższe braki dokumentacji uniemożliwiają kontrolę, czy skład Komisji spełnia wymagania Regulaminu. Kontroli takiej nie przeprowadził również organ odwoławczy.

Podkreślenia wymaga, że okoliczność, że zgodnie z art. 86 ust. 3 ustawy z 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce decyzje wydane przez komisje stypendialne i odwoławcze komisje stypendialne, podpisują przewodniczący tych komisji lub działający z ich upoważnienia wiceprzewodniczący, nie zmienia faktu, że sprawy, w których wydawane są powyższe decyzje, rozpoznawane są przez komisje, a nie przez ich przewodniczących. W procesie kontroli sądowoadministracyjnej decyzji dotyczących stypendium jest zatem w pierwszej kolejności istotne, czy decyzje te zostały wydane przez właściwy organ i w sposób przewidziany prawem. Dopiero po ustaleniu, że decyzja została wydana w prawidłowo przeprowadzonej procedurze, uzasadnione jest kontrolowanie zgodności decyzji z prawem materialnym.

Jak wynika z powyższego, dokumentacja przesłana do Sądu nie pozwala na dokonanie kontroli w zakresie prawidłowości składu komisji stypendialnych, które wydawały w niniejszej sprawie decyzje administracyjne w obydwu instancjach. Uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż niewyjaśnienie, czy rozpoznanie sprawy nastąpiło przez kompetentny do tego organ orzekający w prawidłowym składzie, przesądza o tym, że rozstrzygnięcie, które w sprawie zapadło, jest rozstrzygnięciem przedwczesnym, a zatem jego treść mogłaby być inna, gdyby okoliczności te zostały zbadane z zachowaniem wszystkich wymogów procesowych. Podkreślenia przy tym wymaga to, że zgodnie z § 5 ust. 3-6 i § 7 ust. 2 i 3 Regulaminu, Komisja Stypendialna i Odwoławcza Komisja Stypendialna są organami kolegialnymi, a liczbę ich członków ustala rektor. Natomiast stosownie do § 9 ust. 5 i 7 Regulaminu decyzje w ww. komisjach zapadają większością głosów i z ich posiedzeń sporządza się protokół.

Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organy winny uwzględnić wskazania zawarte w uzasadnieniu niniejszego wyroku, w tym zwłaszcza podjąć rozstrzygnięcie w składzie określonym przepisami prawa z jednoczesnym wykazaniem w aktach sprawy i motywach decyzji prawidłowości składu orzekającego, a także z uwzględnieniem koniecznego wymogu podjęcia decyzji przez organ kolegialny, co wyklucza przekazywanie kompetencji w tym zakresie na jego przewodniczącego. Okoliczności rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej przez organ kolegialny powinny wynikać z protokołu działania organu w tym zakresie podpisanego przez członków tego organu.

Przedwczesne natomiast w tym stanie sprawy byłoby rozpoznawanie przez Sąd zarzutów skargi, ponieważ dopiero po ustaleniu, że przy jej wydaniu nie doszło do naruszenia wyżej omówionych przepisów proceduralnych, możliwa będzie merytoryczna ocena zaskarżonej decyzji pod kątem ewentualnego naruszenia przepisów prawa materialnego.

Wskazać ponadto należy, że stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (...), zatem pomimo braku zawarcia w skardze zarzutów związanych z ww. naruszeniami prawa przez organy Sąd był uprawniony do ich oceny i uchylenia decyzji z tych powodów.

W tym stanie rzeczy, mając na uwadze treść art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 P.p.s.a., z uwzględnieniem uiszczonego przez Skarżącego wpisu w kwocie 200 zł.