Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 700/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2016-12-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 5
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 39, 41
journal: Dz.U. 2016 poz 930
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Stankowski Sędziowie WSA Izabela Bąk - Marciniak (spr.) WSA Maciej Busz Protokolant st.sekr.sąd. Krystyna Pietrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego 1. oddala skargę, 2. przyznaje adwokatowi J. K. od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wynagrodzenie w kwocie [...]zł ([...] złotych) podwyższone o kwotę [...]zł ([...] [...] złotych) stanowiącą podatek od towarów i usług - łącznie [...] zł [...] [...] złotych) tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej


UZASADNIENIE

Sygn. akt IV SA/Po [...]

Uzasadnienie

Decyzją z dnia 21 czerwca 2016r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania M. S., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r., poz. 267 – w dalszej części uzasadnienia przywoływana jako: k.p.a.), utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia 18 kwietnia 2016r. nr [...] w sprawie uchylenia decyzji Dyrektora MOPS z dnia 16 lutego 2015r. nr [...] przyznającej zasiłek celowy w kwocie [...]zł; odmowy przyznania zasiłku celowego. Jak wynika z akt sprawy, po wydaniu decyzji z dnia 16 lutego 2015r. wyszły na jaw nowe istotne dla sprawy okoliczności w postaci informacji zawartej w piśmie ZUS-u z dnia 31.12.2015r. (wpływ do organu w dniu 4.01.2016r.), z którego wynika, że w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku, tj. grudniu 2014r., M. S. otrzymywał świadczenie rehabilitacyjne w wysokości [...] zł. Po ponownym przeliczeniu dochodów wnioskodawcy okazało się, że łączny dochód wnioskodawcy wynosi [...] zł, na który złożył się zasiłek stały i świadczenie rehabilitacyjne. Dochód strony przekroczył więc trzykrotnie kwotę [...]zł stanowiącą kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej.

Od powyższej decyzji z zachowaniem ustawowego terminu złożył odwołanie M. S., który opisał swoją sytuację materialną i nie zgodził się z powyższym rozstrzygnięciem i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji.

Opisaną na wstępie decyzją z dnia 21 czerwca 2016r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. Organ przypomniał, iż postanowieniem z dnia 9 lutego 2016r. organ I instancji wznowił postępowanie, gdyż wyszły na jaw nowe istotne dla sprawy okoliczności, wystąpiła tym samym przesłanka z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Postanowienie o wznowieniu zostało stronie doręczone w dniu 9 lutego 2016r. Wyjaśniając przesłanki wznowienia postępowania organ przywołał brzmienie art. 145 § 1 k.p.a. podkreślając, iż z ustaleń faktycznych wynika, że w sprawie ujawnione zostały po wydaniu decyzji ostatecznej, a więc nie znane organowi, nowe okoliczności faktyczne. Zaznaczył, iż w toku prowadzonego postępowania potwierdziły się informacje o tym, iż w dniu wydawania decyzji przez organ administracji, to jest w dniu 16 lutego 2015r. organ nie dysponował wiedzą o istotnych okolicznościach sprawy, to jest o istnieniu innych niż wykazane przy wniosku dochodach strony. Skoro w wyniku ponownie przeprowadzonego postępowania okazało się, że te potwierdzone informacje miały wpływ na wynik sprawy, stosownie do brzmienia art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. wydaną uprzednio decyzję należało uchylić i wydać nową decyzję o istocie sprawy. Nowa decyzja rozstrzygająca o istocie sprawy uwzględnia aktualny stan prawny, stąd też prawidłowo organ I instancji zbadał, jakie kryterium dochodowe obowiązuje na dzień wydawania decyzji. Odnosząc się do odwołania strony wskazał, że postępowanie w sprawie przyznania świadczeń z pomocy społecznej toczy według ogólnych reguł wynikających z kodeksu postępowania administracyjnego oraz w myśl norm prawnych zapisanych w ustawie o pomocy społecznej. Nie jest rolą postępowania administracyjnego badanie okoliczności, kto zawinił w złożeniu pełnej i prawdziwej informacji o dochodach. Wywiad środowiskowy i sporządzający go urzędnik odbiera jedynie oświadczenia od stron postępowania, a strony zobowiązane są do złożenia ich w sposób zgodny z prawdą. To strony posiadają najpełniejszą informację o swych dochodach a nie pracownik socjalny. Stwierdzenie zaistnienia niezgłoszonych do wniosku o przyznanie pomocy społecznej dochodów jest okolicznością obligującą organ administracji do ponownego ich przeliczenia i w zależności od wyniku, wydania nowej decyzji w sprawie. Nie ulega wątpliwości, że w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku o przedmiotową pomoc M. S. posiadał dochód w kwocie [...]zł, na który złożył się zasiłek stały i świadczenie rehabilitacyjne. Dochód ten przekroczył kryterium dochodowe, które dla osoby samotnie gospodarującej wynosiło 542 zł, dlatego też należało odmówić przyznania zasiłku celowego. Odmawiając tego świadczenia organ rozważył przyznanie stronie specjalnego zasiłku celowego. Może on być przyznany w szczególnie uzasadnionych przypadkach rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe w wysokości nieprzekraczającej kryterium dochodowego rodziny, który nie podlega zwrotowi (art.41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej). W ocenie organu sytuacja bytowo-materialna wnioskodawcy nie należy do szczególnie uzasadnionych. Wnioskodawca posiada dom oraz działkę, dochody przekraczające kryterium dochodowe w sposób znaczący. W związku z tym potrzeby egzystencjalne wnioskodawcy nie były w żaden sposób zagrożone.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu M. S. podniósł te same argumenty co w odwołaniu od decyzji organu I instancji.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wywodząc jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wniosło o oddalenie skargi.

Postanowieniem z dnia 13 września 2016r. Sąd przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie podlega uwzględnieniu.

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2015 r., poz. 1311) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – w dalszej części uzasadnienia przywoływana jako: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zatem zmienić zaskarżonej decyzji, a jedynie uwzględniając skargę może ją uchylić, stwierdzić jej nieważność lub niezgodność z prawem. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 p.p.s.a. skarga podlega oddaleniu stosownie do art. 151 p.p.s.a.

Przedmiotem kontroli jest decyzja wydana po wznowieniu z urzędu postępowania administracyjnego i w następstwie prawidłowego ustalenia, iż zaistniała przesłanka z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. rozstrzygnięcia na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. Przechodząc do istoty sprawy, z ustaleń poczynionych w ramach szczegółowo prowadzonego postępowania dowodowego bezsprzecznie wynika, iż po wydaniu decyzji ostatecznej z dnia 16 lutego 2015r. w sprawie ujawnione zostały, nie znane organowi, nowe okoliczności faktyczne. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji a nieznane organowi, który wydał decyzję.

Warunkiem wznowienia postępowania jest to, aby nowa okoliczność, czy dowód miały istotne znaczenie dla sprawy i istniały w dniu wydania decyzji oraz nie były znane organowi, który wydał decyzję. O istotności nowych okoliczności faktycznych i nowych dowodów można mówić tylko wtedy, jeżeli dotyczą one przedmiotu sprawy i mają wpływ na zmianę treści decyzji w kwestiach zasadniczych, co oznacza, że w sprawie mogłaby zapaść decyzja co do istoty odmienna od dotychczasowej (por. wyroki WSA: w Warszawie z dnia 8 maja 2014 r., sygn. akt VII SA/Wa 2313/13, w Gliwicach z dnia 23 października 2014 r., sygn. akt III SA/Gl 437/14 – dostępne, jak i pozostałe przywołane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia, na stronie Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W ocenie Sądu nie budzi wątpliwości ustalenie, które wynika z akt sprawy, że skarżący otrzymał w dniu 1.12.2014r. (czyli w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku) świadczenie rehabilitacyjne w wysokości [...] zł (pismo ZUS z dnia 31.12.2015r. i 3.03.2016r.). Zatem w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku skarżący posiadał dochód w wysokości [...] zł, na który złożył się zasiłek stały (w kwocie [...]zł przyznany od 28.02.2016r.) i świadczenie rehabilitacyjne. Powyższa kwota stanowi trzykrotność kwoty 542 zł stanowiącej kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej.

Z tych wszystkich względów nie budzi wątpliwości Sądu prawidłowość zaskarżonych decyzji. Jak bowiem stanowi przepis art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. organ administracji publicznej, o którym mowa w art. 150, po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 149 § 2 wydaje decyzję, w której uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b, i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy. Podkreślić trzeba, iż istotą wznowionego postępowania i uchylenia dotychczasowej decyzji ostatecznej jest powrót sprawy do odpowiedniego stadium zwykłego postępowania instancyjnego. Nową decyzję – rozstrzygającą zatem o istocie sprawy – wydaje się, jak gdyby sprawa nie była w danej instancji rozstrzygana. W świetle poczynionych dla potrzeb niniejszej spraw ustaleń faktycznych i prawnych organ administracji publicznej zasadnie zatem rozstrzygnął o odmowie przyznania skarżącemu świadczenia pieniężnego – zasiłku celowego wobec ustalenia, iż przekroczone zostało kryterium ustawowe wynikające z art. 8 ust. 1 ustawy.

Zgodnie z art. 39 ust. 1 i 2 ustawy, zasiłek celowy może zostać przyznany na zaspokojenie niezbędnej potrzeby bytowej, ale jego przyznanie na podstawie tego przepisu uzależnione jest od spełnienia obligatoryjnej przesłanki, jaką jest uzyskanie dochodu niższego od kryterium dochodowego, wynikającego z art. 8 ust. 1 ustawy Oznacza to, że niezależnie od zaistniałych trudności życiowych, organ przyznający świadczenia z pomocy społecznej obowiązany jest odmówić przyznania zasiłku celowego osobie samotnie gospodarującej, bądź rodzinie, jeśli jej dochód przekroczy ustawowe kryterium dochodowe (wyrok WSA w Warszawie z dnia 9 sierpnia 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 875/12).

Reasumując, w ocenie Sądu, w zaistniałym stanie faktycznym i prawnym sprawy stwierdzić należy, iż wykładnia zastosowanych przepisów nie uchybia prawu w zakresie, w jakim mogłaby wpłynąć na wynik sprawy, powodując jednocześnie, że zaskarżoną decyzję należy ocenić jako prawidłową. Organy administracji przeprowadziły postępowanie z poszanowaniem, ale przede wszystkim na podstawie obwiązujących przepisów prawa i wywiązały się z podstawowych reguł postępowania.

Odmawiając przyznania świadczenia organ rozważył przyznanie stronie specjalnego zasiłku celowego, który może zostać być przyznany w szczególnie uzasadnionych przypadkach rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe w wysokości nieprzekraczającej kryterium dochodowego rodziny, który nie podlega zwrotowi (art.41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej). W ocenie Sądu słusznie wskazał organ, iż sytuacja bytowo-materialna skarżącego nie należy do szczególnie uzasadnionych. Skarżący posiada dom oraz działkę, posiada dochody przekraczające kryterium dochodowe w sposób znaczący, prowadzi jednoosobowe gospodarstwo (nie ma nikogo na utrzymaniu). W związku z tym jego potrzeby egzystencjalne nie były w żaden sposób zagrożone.

Nie ma racji skarżący, że został pozbawiony czynnego udziału w postępowaniu wznowieniowym. Jak wynika z akt sprawy skarżący otrzymał postanowienie o wznowieniu postępowania z dnia 9.02.2016r. Ponadto w związku ze wznowionym postępowaniem organ wzywał też skarżącego do osobistego stawiennictwa w celu dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy.

Na marginesie należy zaznaczyć, że choć brak jest części uzasadnienia decyzji organu I instancji, błąd ten nie miał wpływu na wynik postępowania. Organ II instancji prawidłowo i wyczerpująco uzasadnił swoje rozstrzygnięcie sanując tym samym błąd organu I instancji.

W tej sytuacji Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku.

O przyznaniu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej Sąd orzekł na podstawie art. 250 p.p.s.a. w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 461 ze zm.).