Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2606/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-02-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 pkt 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Łukasz Trochym (spr.), sędzia WSA Iwona Kosińska, asesor WSA Iwona Ścieszka, , po rozpoznaniu w dniu 1 lutego 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Burmistrza Miasta i Gminy [...] z [...] lipca 2021 r., nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącego K.W. kwotę 480 (słownie czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] września 2021 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej jako "Kolegium/organ"), po rozpatrzeniu odwołania K. W. (dalej jako "Skarżący") od decyzji Burmistrza Miasta i Gminy [...] (dalej jako "organ I instancji") z [...] lipca 2021 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego – utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

W zaskarżonej decyzji Kolegium przedstawiło następujący stan faktyczny i prawny sprawy.

Wnioskiem z [...] czerwca 2021 r. Skarżący wystąpił o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym synem – W. W..

Decyzją z [...] lipca 2021 r., nr [...], organ I instancji odmówił Skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawnym synem. W uzasadnieniu swojej decyzji organ I instancji wyjaśnił, że z przedłożonego orzeczenia wynika, że znaczny stopień niepełnosprawności u syna datuje się od [...] czerwca 1997 r., a więc nie została w tym przypadku spełniona przesłanka z art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia. Ponadto, Skarżący ma ustalone bezterminowo prawo do emerytury. Powyższa okoliczność, zdaniem organu I instancji, również wyklucza możliwość przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego. Powyższe ustalenia skłoniły organ I instancji do uznania, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł Skarżący, reprezentowany przez adwokata.

Kolegium, po rozpatrzeniu odwołania Skarżącego, przychyliło się do stanowiska organu I instancji dotyczącego przeszkody w przyznaniu Skarżącemu wnioskowanego świadczenia z uwagi na ustalone prawo do emerytury. Fakt ustalenia prawa do emerytury wyklucza, zdaniem organu, zgodnie z przepisem art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Odnosząc się do zarzutu odwołania, Kolegium wskazało, iż ustawa nie przewiduje możliwości wyboru pomiędzy świadczeniem pielęgnacyjnym, a świadczeniem wymienionym w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a w zależności od tego, które ze świadczeń jest dla strony bardziej korzystne. Ponadto, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje w określonej normatywnie kwocie i organy administracji nie mają podstawy prawnej, by przyznać świadczenie w innej kwocie niż to wynika z obwieszczenia właściwego ministra. Bez wcześniejszego wyeliminowania decyzji przyznającej prawo do emerytury nie jest więc możliwe przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Zdaniem Kolegium, materiał dowodowy nie potwierdza również, aby Skarżący zrezygnował z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad synem. Skarżący jest bowiem osobą w wieku [...] lat, od wielu już lat nie pracuje i pobiera emeryturę z KRUS - nie jest więc osobą rezygnującą z zatrudnienia w celu sprawowania opieki, lecz z powodu osiągnięcia wieku emerytalnego. Zdaniem Kolegium, w niniejszej sprawie nie zachodzi więc związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy niepodejmowaniem przez Skarżącego zatrudnienia, a wykonywaną przez niego opieką nad synem. Dodatkowo Kolegium wskazało, że Skarżący wspiera wprawdzie swojego syna w codziennym funkcjonowaniu, jednakże opieka przezeń sprawowana - zdaniem Kolegium - nie spełnia wymogów opieki, o jakiej mowa w art. 17 ust. 1 ustawy. Część czynności wykonywanych przez Skarżącego wykazanych w trakcie postępowania takie jak np. sprzątanie, przygotowywanie posiłków, robienie zakupów, zapewnienie wizyt lekarskich, zakup leków nie mogą być uznane za czynności wymagające pełnej dyspozycyjności Skarżącego. Wymienione czynności to zwykłe czynności dnia codziennego, wykonywane w każdym gospodarstwie domowym - tym bardziej w sytuacji wspólnego zamieszkiwana Skarżącego z synem i prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Kolegium wniósł Skarżący, reprezentowany przez adwokata, zarzucając tej decyzji naruszenie:

1) art. 77 k.p.a. w zw. z art.7 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego ustalenia stanu faktycznego i brak zebrania całego materiału dowodowego, co z kolei skutkuje wadliwym rozpatrzeniem i niedostatecznym wyjaśnieniem stanu faktycznego, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2) art. 7 k.p.a. poprzez brak uwzględnienia w zaskarżonej decyzji słusznego interesu strony;

3) art. 17 ust. 5 punkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez błędne przyjęcie, że sama okoliczność posiadania przez Skarżącego prawa do emerytury stanowi kryterium negatywne dla przyznania świadczenia, a konsekwencji błędne uznanie, że fakt istnienia prawa do pobierania świadczenia emerytalnego ma istotne znaczenie dla oceny wniosku złożonego przez skarżącego;

4) art. 17 ust. 4 i art. 17 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych w zw. z art. 32, art. 69 i art. 71 ust. 1 i art. 2 Konstytucji RP oraz art. 28 ust. 1 i ust. 2 lit. c Konwencji o Prawach Osób Niepełnosprawnych w związku z pominięciem wykładni systemowej, funkcjonalnej i celowościowej tych przepisów, polegające na uznaniu, że wobec istniejącego abstrakcyjnie obowiązku alimentacyjnego dzieci względem matki świadczenie nie przysługuje osobie sprawującej faktyczną opiekę nad niepełnosprawną;

5) art. 32, art. 69 i art. 71 ust. 1 w zw. z art. 2 Konstytucji RP przez co decyzja została wydana z naruszeniem podstawowych zasad konstytucyjnych.

Wskazując na powyższe zarzuty Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, oraz zasądzenie na rzecz Skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi przedstawiono szczegółowe omówienie argumentów na poparcie postawionych zarzutów.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 20 grudnia 2021 r. niniejsza sprawa została skierowana do rozpoznania na rozprawie w trybie art. 15zzs4 ust. 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, o czym strony zostały powiadomione. Z uwagi jednak na sytuację epidemiczną, niniejsza sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w trybie art. 15 zzs4 ust. 3 ww. specustawy covidowej, o czym strony zostały powiadomione.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) oraz art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola, o której mowa, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach kontroli działalności administracji publicznej sąd uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, określającego prawa i obowiązki stron oraz prawa procesowego, regulującego postępowanie przed organami administracji publicznej.

Podstawę materialną zaskarżonej decyzji Kolegium stanowi art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r., poz. 111, dalej jako "u.ś.r."), zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (dalej jako "k.r.o.") ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie pod względem legalności jest zaś decyzja Kolegium z [...] września 2021 r., nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy [...] z [...] lipca 2021 r., nr [...] odmawiającą przyznania Skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego wnioskowanego na syna W. W..

Wskazać należy przede wszystkim, że określony w orzeczeniu o stopniu niepełnosprawności moment jej powstania u W. W. – nie może stanowić zdaniem Sądu – w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r., sygn. K 38/13 – przeszkody do przyznania Skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jako osobie sprawującej opiekę nad synem. Sąd orzekający w pełni aprobuje stanowisko Trybunału Konstytucyjnego wyrażone w wyroku z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, który uznał za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP przepis art. art. 17 ust. 1b u.ś.r., w zakresie w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności. W związku z tym w orzecznictwie utrwalone jest stanowisko, iż nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie tej części przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., której niekonstytucyjność została stwierdzona powyższym wyrokiem (por. wyrok NSA z dnia 26 kwietnia 2019 r., I OSK 8/19, wyrok WSA w Rzeszowie z 11 kwietnia 2018 r., II SA/Rz 298/18, wyrok WSA w Szczecinie z 19 czerwca 2019 r., II SA/Sz 450/19, wyrok WSA w Łodzi z 16 czerwca 2020 r., II SA/Łd 303/20 publik.CBOSA ).

Powodem odmowy przyznania Skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego było również uznanie przez organy orzekające w sprawie, że Skarżący ma ustalone prawo do emerytury z Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, co wypełnia dyspozycję przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., który określa przypadki gdy świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, m.in. w sytuacji gdy osoba sprawującą opiekę ma ustalone prawo do emerytury.

Po analizie całokształtu kontrolowanej sprawy, Sąd nie podzielił stanowiska organów, że na przeszkodzie przyznaniu wnioskowanego świadczenia stoi okoliczność pobierania przez Skarżącego świadczenia emerytalnego.

W tym miejscu Sąd w składzie orzekającym wyjaśnia, że z urzędu znane jest mu aktualnie kształtujące się orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, jak też wojewódzkich sądów administracyjnych, w kwestii wykładni przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. Przy czym kwestia ta nie jest wykładana przez sądy administracyjne jednolicie, aczkolwiek dostrzega się potrzebę uzupełnienia wyników wykładni językowej art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. wynikami wykładni celowościowej i funkcjonalnej. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach: z 8 stycznia 2020 r., sygn. akt I OSK 2392/19 i z 18 czerwca 2020 r., sygn. akt I OSK 254/20, wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. powinna bowiem uwzględniać kontekst historyczny pojawienia się tego przepisu w systemie prawa. W dacie uchwalenia ustawy o świadczeniach rodzinnych (2003 r.) wysokość ówczesnego świadczenia pielęgnacyjnego i wysokość innych świadczeń pozbawiających prawa do świadczenia pielęgnacyjnego były niższe niż najniższa emerytura. Tym samym wyłączenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, którego celem jest zrekompensowanie danej osobie strat, jakie ponosi w związku z rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, było uzasadnione i zgodne z systemem aksjologicznym wyrażonym w Konstytucji RP. Ta relacja ekonomiczna przedmiotowych świadczeń utrzymywała się do maja 2014 r., kiedy to świadczenie pielęgnacyjne wzrosło do 800 zł i stało się nieznacznie wyższe od najniższej emerytury, a następnie było waloryzowane i obecnie jest już niemal dwukrotnie wyższe od najniższej emerytury. Odczytanie znaczenia przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. w obecnych realiach, jako pozbawiającego w całości świadczenia pielęgnacyjnego także opiekuna otrzymującego świadczenie znacznie niższe, pozostaje zdaniem NSA, w sprzeczności z wynikami wykładni systemowej, celowościowej oraz funkcjonalnej.

W niniejszej sprawie emerytura Skarżącego wynosi [...] zł, zaś obecna wysokość wnioskowanego świadczenia - [...] zł.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowany był również pogląd, że w takiej sytuacji organ powinien przyznać świadczenie pielęgnacyjne w wysokości stanowiącej różnicę pomiędzy wysokością tego świadczenia i pobieraną emeryturą (por. wyroki NSA z 28 czerwca 2019 r., sygn. akt I OSK 757/19; z 8 stycznia 2020 r., sygn. akt I OSK 2392/19; z 30 kwietnia 2020 r., sygn. akt I OSK 1546/19). Jednakże w późniejszym orzecznictwie Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości odpowiadającej różnicy pomiędzy ustawową wysokością tego świadczenia i wysokością emerytury (netto) pozostawałaby w sprzeczności z treścią art. 17 ust. 3 u.ś.r, który wysokość świadczenia pielęgnacyjnego jednoznacznie określa kwotowo i nie pozwala na samodzielne określanie jego wysokości przez organ administracji w oparciu o jakiekolwiek przesłanki (por. wyroki NSA: z 27 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 2375/20; z 18 czerwca 2020 r., sygn. akt I OSK 254/20; z 11 sierpnia 2020 r., sygn. akt I OSK 764/20; z 24 sierpnia 2020 r., sygn. akt I OSK 650/20). Praktyka taka, niezależnie od trudności co do ustalenia jej podstawy prawnej, spowodowałaby dalsze wątpliwości, co do zachowania zasady równości oraz komplikacje w zakresie ustalania przez organ wysokości należnej wypłaty świadczenia w sytuacji otrzymania, np. trzynastej emerytury, czy też w zakresie odprowadzanych składek na ubezpieczenie zdrowotne i ubezpieczenie emerytalno-rentowe (por. wyroki WSA: w Poznaniu z 13 stycznia 2020 r., sygn. akt IVSA/Po 824/19 oraz wyrok WSA w Rzeszowie z 20 lutego 2020 r., sygn. akt II SA/Rz 1265/19).

Powyższe przemawiałoby za rozwiązaniem polegającym na umożliwieniu osobie uprawnionej wyboru jednego ze świadczeń: pielęgnacyjnego lub emerytalnego. Możliwym jest bowiem przyznanie osobom spełniającym warunki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego i pobierającym emeryturę (rentę), świadczenia pielęgnacyjnego jedynie w pełnej wysokości określonej w art. 17 ust. 3 u.ś.r., pod warunkiem dokonania przez osobę uprawnioną wyboru jednego z tych świadczeń. Nie gwarantowałaby bowiem zasady równości taka wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., która umożliwiałaby przyznanie osobom pobierającym emeryturę dodatkowo świadczenia pielęgnacyjnego w pełnej wysokości. Zauważyć przy tym przyjdzie, że - jak zaznaczył Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 27 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 2375/19 (CBOSA) - w przypadku zbiegu uprawnień do różnych świadczeń rodzinnych ustawodawca wprowadził zasadę wypłaty jednego świadczenia wybranego przez osobę uprawnioną. Taka regulacja znajduje się w art. 27 ust. 5 u.ś.r. gdzie wskazano, że w przypadku zbiegu uprawnień do świadczenia rodzicielskiego, pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego, dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10 lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustalaniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów – przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną – także w przypadku, gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami. Zbieg uprawnień do świadczeń uregulowany jest również w art. 95 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2021 poz. 291, dalej "u.e.r.f.u.s."), zgodnie z którym w razie zbiegu u jednej osoby prawa do kilku świadczeń przewidzianych w ustawie wypłaca się jedno z tych świadczeń - wyższe lub wybrane przez zainteresowanego. Przepisy każdej z ustaw regulują zbieg świadczeń przyznawanych na podstawie tych ustaw, ewentualnie wyraźnie wskazanych przepisów (por. art. 27 ust. 5 pkt 5 u.ś.r., czy art. 96 u.e.r.f.u.s.) wypłacanych przez organy określone w każdej z tych ustaw. Jedynym jednak przepisem dotyczącym zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i emerytury, przyznawanych i wypłacanych przez różne organy jest przywoływany wyżej art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. Biorąc pod uwagę wyrażoną w art. 8 ust. 2 Konstytucji RP zasadę bezpośredniego stosowania jej przepisów dokonując prokonstytucyjnej wykładni przepisów omawianej ustawy w kontekście realizacji zasad: równości wobec prawa (art. 32 ust. 1) i sprawiedliwości społecznej (art. 2) obowiązku udzielania szczególnej pomocy rodzinom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej (art. 71 ust.,1 zdanie drugie) i osobom niepełnosprawnym (art. 69), Naczelny Sąd Administracyjny w przywołanym wyroku uznał, że osoba, która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera emeryturę (rentę), winna móc dokonać wyboru jednego z tych świadczeń poprzez rezygnację z pobierania świadczenia niższego, tj. w niniejszej sprawie emerytury. Wybór może zrealizować poprzez złożenie do organu rentowego wniosku o zawieszenie prawa do emerytury na podstawie art. 103 ust. 3 u.e.r.f.u.s. Zgodnie z tym przepisem, prawo do emerytury, renty z tytułu niezdolności do pracy lub renty rodzinnej, do której uprawniona jest jedna osoba, może ulec zawieszeniu na wniosek emeryta lub rencisty. Ustawa nie ogranicza możliwości złożenia takiego wniosku. Zawieszenie prawa do emerytury, zgodnie z art. 134 ust. 1 pkt 1 u.e.r.f.u.s. skutkować będzie wstrzymaniem wypłaty emerytury poczynając od miesiąca, w którym została wydana decyzja o wstrzymaniu wypłaty (art. 134 ust. 2 pkt 2 u.e.r.f.u.s.). Jednocześnie zaś eliminuje negatywną przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., w postaci posiadania prawa do emerytury. Z kolei, ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2021, poz. 266 ze zm.) w art. 34 ust. 1 stanowi, iż prawo do emerytury lub renty rolniczej z ubezpieczenia ulega zawieszeniu na zasadach określonych w art. 103-106 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

Jak wskazuje się przy tym w orzecznictwie, wymaganie organu, żeby strona w pierwszej kolejności zrezygnowała z przyznanego jej świadczenia przed zbadaniem, czy spełnia pozostałe warunki do otrzymania świadczenia wybranego i korzystniejszego, stawia stronę w trudnej sytuacji, wprowadza stan niepewności i zrozumiałą obawę co do tego, czy uzyska wybrane ze świadczeń w miejsce już otrzymywanego. Jeżeli przepisy prawa umożliwiają stronie wybór świadczenia, to organ nie powinien czynić przeszkód w uzyskaniu świadczenia korzystniejszego, natomiast powinien podjąć czynności, żeby strona mogła z prawa wyboru skorzystać, stosując rozwiązania proceduralne gwarantujące stronie prawo wyboru świadczenia, przewidziane w art. 27 ust. 5 u.ś.r. (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 kwietnia 2021 r., sygn. akt I OSK 2852/20, LEX nr 3166121).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, Sąd stwierdza, że rolą organów obu instancji było podjęcie takich działań, aby Skarżący w przypadku zbiegu uprawnień do dwóch, różnych świadczeń nie został pozbawiona realnej możliwości wyboru świadczenia, skoro może mu przysługiwać tylko jedno z tych świadczeń. Takiej aktywności ze strony organów jednak zabrakło. Natomiast kierując się słusznym interesem strony, organy zobowiązane są do poinformowania o możliwości złożenia wniosku o zawieszenie emerytury i uzależnieniu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od przedstawienia decyzji o wstrzymaniu jej wypłaty. Obowiązek informowania stron wynika bowiem z art. 9 k.p.a., zgodnie z którym organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy winny czuwać nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.

Mając powyższe na uwadze oraz uwzględniając realia faktyczne niniejszej sprawy, Sąd doszedł do przekonania, że organy niewłaściwie przyjęły, że ze względu na pobieranie świadczenia emerytalnego, Skarżącemu prawo do świadczenia pielęgnacyjnego nie przysługuje. Błędnie Kolegium uznało zatem, że zaskarżona decyzja organu I instancji została wydana na skutek prawidłowej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r.

W niniejszej sprawie organy zaniechały także poinformowania Skarżącego o przysługującej mu możliwości wyboru świadczenia, czym naruszyły także dyspozycje art. 9 k.p.a. Trudno bowiem uznać za takową informację zawartą dopiero w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Kolegium, czyli de facto już po zakończeniu postępowania w sprawie. W ocenie Sądu, taka informacja powinna zostać przedstawiona Skarżącemu z odpowiednim wyprzedzeniem, tak aby dać Skarżącemu realną możliwość dokonania wyboru świadczenia korzystniejszego, z czym związana jest przecież konieczność wcześniejszego zawieszenia świadczenia emerytalnego.

Zdaniem Sądu, za odmową przyznania Skarżącemu wnioskowanego świadczenia nie może również przemawiać fakt prowadzenia przez Skarżącego wspólnego gospodarstwa domowego ze swoim niepełnosprawnym synem. Okoliczność zamieszkiwania opiekuna i osoby niepełnosprawnej pod tym samym adresem nic nie przesądza w tej sprawie. Przeciwnie, wspólne zamieszkanie może wskazywać na możliwość faktycznego sprawowania takiej opieki przez Skarżącego. Ponadto, powoływanie się na taki argument jest o tyle chybiony, że jego akceptacja skutkowałaby wyłączeniem osób wspólnie zamieszkujących z kręgu podmiotów mogących ubiegać się o świadczenie pielęgnacyjne. W konsekwencji należy uznać, że podstawa odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest nieprawidłowa i nie znajduje jakiegokolwiek uzasadnienia w przepisach prawa powszechnie obowiązującego.

Z powyższych względów, zarówno zaskarżona decyzja jak i decyzja ją poprzedzająca organu I instancji nie odpowiadają prawu.

Rozpoznając sprawę ponownie organ I instancji weźmie pod uwagę przyjętą przez Sąd w uzasadnieniu niniejszego wyroku oceną prawną oraz wykładnię przepisów u.ś.r., w szczególności art. 17 ust. 1b oraz art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a, i przeprowadzi niezbędne czynności w celu rozpatrzenia wniosku Skarżącego o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w miejsce dotychczas pobieranej emerytury, uwzględniając okoliczność, że Skarżący ma możliwość dokonania wyboru pomiędzy tymi świadczeniami na rzecz korzystniejszego, w tym przypadku świadczenia pielęgnacyjnego. Następnie, jeżeli zostały ku temu spełnione wszystkie warunki, przyzna Skarżącemu wnioskowane świadczenie.

Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w zw. z art. 135 p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.

Stosownie do brzmienia art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, rozpoznanie niniejszej sprawy nastąpiło na posiedzeniu niejawnym – por. uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 listopada 2020 r., sygn. akt II OPS 1/20 (CBOSA).