Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1234/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2009-12-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 67a par. 1
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 1234/09 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 22 grudnia 2009r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Inga Gołowska, Sędziowie: WSA Jarosław Wiśniewski, WSA Maria Zawadzka (spr.), Protokolant: Daniel Marzec, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 grudnia 2009r., sprawy ze skargi E. C., na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 14 lipca 2009 r. nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek od zaległości w podatku od towarów i usług, - skargę oddala -


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 14 lipca 2009 r., Nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 16 kwietnia 2009r., Nr [...]odmawiającą skarżącemu E. C. umorzenia odsetek w wysokości 44.749 zł od zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług z tytułu nie uregulowanego podatku za miesiące od XI 1999r. do VI 2007r. w kwocie podstawowej na dzień złożenia wniosku tj. 04.03.2009r. - 67.211,08 zł.

Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym.

Wnioskiem z dnia 4 marca 2009 r. skarżący zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego o umorzenie odsetek od posiadanego zadłużenia w podatku od towarów i usług. Stan zaległości na dzień 4 marca 2009r. wynosił: za miesiące XI - XII 1999r., VI - XII 2003r., II - IV, VI - VII, XII 2004r., IV - VI, IX - XII 2006r. I - III, V - VI 2007r. w kwocie 67.211,08 zł oraz odsetki w kwocie 44.749 zł. Skarżący uzasadnił swój wniosek obecnie trudną sytuacją materialną, która to uniemożliwia zaspakajanie podstawowych potrzeb życiowych oraz dokonanie jednorazowej zapłaty zaległości. Podniósł, że był zmuszony zakończyć prowadzoną działalność gospodarczą jednakże w 2008 r. uregulował cały podatek dochodowy, a podatek VAT chciałby uregulować w roku 2009 i 2010. Wskazał, że cierpi na nadciśnienie tętnicze i opiekuje się sparaliżowaną żoną. Podniósł, że umorzenie odsetek ułatwi mu spłacenie zadłużenia. Jako przyczynę powstania zadłużenia skarżący podał, że winę za taki stan rzeczy ponosi jego nieuczciwy kontrahent – N.

Decyzją z dnia 16 kwietnia 2009 r., Naczelnik Urzędu Skarbowego odmówił skarżącemu umorzenia odsetek w wysokości 44.749 zł od zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług z tytułu nie uregulowanego podatku za miesiące od XI 1999r. do VI 2007r., nie znajdując przesłanek do pozytywnego załatwienia wniosku Strony.

W uzasadnieniu odniesiono się do sytuacji finansowej skarżącego, z której wynika, że nie uzyskuje dochodów, jest osobą bezrobotną, zarejestrowaną w Powiatowym Urzędzie Pracy. Żona uzyskuje dochody z tytułu emerytury w kwocie 788,79 zł netto. Wydatki miesięczne ponoszone przez skarżącego na utrzymanie rodziny wynoszą 500 zł, a wyżywienie pozyskiwane jest z prowadzonego gospodarstwa rolnego. Ustalono, że skarżący posiada zadłużenie, wobec ZUS w kwocie około 40.000 zł oraz wobec firmy S. sp. z o. o. w T. w kwocie około 860.000 zł. Przyczyną powstania zaległości było powstanie dużych odsetek od nieterminowych wpłat od N. oraz przywłaszczenie przez N. drewna kopalnianego o wartości 1.260.000 zł.

Zdaniem organu sytuacja finansowa skarżącego jest stabilna, tzn. od lipca 2008r., tj. od momentu wydania decyzji odmawiającej umorzenia odsetek w wysokości 33.977 zł od zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług za lata 1999 – 2007, nie uległa ona ani polepszeniu, ani pogorszeniu. Jedyną rzeczą, która uległa minimalnej zmianie, jest kwota zaległości która obecnie wynosi 67.211,08 zł, oraz nastąpił znaczny wzrost odsetek do kwoty 44.749 zł. Podniesiono, że w okresie ostatnich 12 miesięcy na poczet swoich zaległości skarżący dokonał spłaty należności głównej w kwocie 567,20 zł. Dodatkowo w lipcu 2008r. skarżący uzyskał ulgę w spłacie zaległości podatkowych poprzez umorzenie odsetek za zwłokę w kwocie 21.456 zł od zaległego podatku dochodowego od osób fizycznych za 1999r. Organ podatkowy wskazał, że do powstania takich zaległości przyczynił się sam podatnik poprzez nierzetelne prowadzenie ksiąg, co z kolei skutkowało wydaniem decyzji wymiarowych za 1999 r. i 2000 r.

Podkreślono, że uprzednio dwukrotnie udzielono skarżącemu ulgi w postaci rozłożenia zaległości na raty wraz z odsetkami przy czym tylko początkowe raty były płacone w terminie. Skarżący ubiegał się także o restrukturyzację, jednakże na skutek nie spełnienia jej warunków postępowanie restrukturyzacyjne umorzono przy czym w decyzji wydanej w tym zakresie przedłużono skarżącemu termin spłaty dwóch ostatnich rat. Ponadto w 2003 roku umorzono skarżącemu odsetki od zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2000r. w kwocie 9084,40 zł, a w 2008 r. umorzono skarżącemu odsetki od zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1999r. w kwocie 13 495,50 zł. Uznano, że udzielenie tak korzystnego wsparcia nie wpłynęło na poprawę sytuacji finansowej skarżącego, gdyż posiadane długi mają tendencje wzrostową (ciągły wzrost odsetek). Zdaniem organu podatkowego przyjęta przez skarżącego postawa, mająca na celu osiągnięcie kolejnej ulgi w formie umorzenia odsetek za zwłokę, tym razem od zaległego podatku od towarów i usług, nie daje żadnej gwarancji, że pozostałe długi zostaną spłacone, a sytuacja finansowa skarżącego ulegnie polepszeniu.

Dodano również, że w 2004 roku kiedy skarżący posiadał duże zaległości podatkowe za lata 1999 – 2004 r. darował swoim dzieciom nieruchomość zabudowaną w Z. o pow. 23 a 28 m², Za udaremnianie wykonania orzeczenia urzędu skarbowego poprzez usunięcie składników swojego majątku skarżący został skazany wyrokiem sądu karnego na karę pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania. Organ podatkowy wskazał także, że w okresie którego dotyczą przedmiotowe zaległości podatkowe skarżący prowadził działalność gospodarczą i posiadał środki oraz majątek, które pozwalały na terminowe regulowanie zobowiązań podatkowych. Organ podatkowy pierwszej instancji nie dopatrzył się w sytuacji skarżącego istnienia ani ważnego interesu podatnika, ani też interesu publicznego.

Od powyższej decyzji skarżący złożył odwołanie wnosząc o ponowne rozpatrzenie prośby i umorzenie odsetek za zwłokę. Skarżący powtórzył argumenty zawarte we wniosku.

Dyrektor Izby Skarbowej, poddając analizie zebrany w sprawie materiał dowodowy i argumenty zawarte w odwołaniu, w decyzji z dnia 14 lipca 2009 r. w pełni podtrzymał stanowisko organu pierwszej instancji.

Na w/w decyzję skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Krakowie domagając się jej uchylenia. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że do powstania zaległości z tytułu podatku VAT doszło w wyniku tego, że stał się ofiarą przestępstwa sfałszowania weksli i deklaracji wekslowych, na podstawie których uzyskano w sądzie nakaz zapłaty, co z kolei przyczyniło się do "zrujnowania" skarżącego. Skarżący podniósł, że nie ma żadnego majątku, jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, opiekuje się częściowo sparaliżowaną żoną, co wiąże się z wysokimi kosztami leczenia. Skarżący dodał, że ma na utrzymaniu studiującą córkę.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

W piśmie z dnia 11 grudnia 2009 r. skarżący powołał się na pismo Prokuratury Rejonowej w T. z dnia 1 września 2009 r. na okoliczność, że w dniu 14 sierpnia 2009 r. wszczęto śledztwo ([...]) w sprawie doprowadzenia skarżącego w latach 2000 – 2002 do niekorzystnego rozporządzenia mieniem o wartości 1 260 000 w postaci towaru stanowiącego zabezpieczenie kolejnych dostaw w ramach umowy z N . S.A. w T., który uległ zniszczeniu.

Skarżący podał, że w związku z tą stratą nie zapłacił przedmiotowego podatku.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270 z późn. zm. - oznaczanej dalej jako p.p.s.a.), uprawniony jest do badania czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Wady, skutkujące koniecznością uchylenia decyzji lub postanowienia, wskazane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. Natomiast w wypadku nieuwzględnienia skargi, sąd , w myśl art. 151 p.p.s.a., skargę oddala.

Skarga nie jest zasadna i podlega oddaleniu.

Na wstępie należy zaznaczyć, że decyzje dotyczące ulg podatkowych (w niniejszej sprawie umorzenia odsetek za zwłokę) wydawane przez organy podatkowe w trybie art. 67a § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 05 r., Nr 8, poz. 60 ze zm.) należą do rozstrzygnięć podejmowanych w ramach tzw. "uznania administracyjnego". Zgodnie z art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy, na wniosek podatnika, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną, odroczyć lub rozłożyć na raty zaległości podatkowe wraz z odsetkami za zwłokę.

Ustawodawca w wyżej wskazanym przepisie zatem pozostawił do wyłącznej kompetencji organów podatkowych ocenę, czy okoliczności faktyczne konkretnej sprawy przemawiają za "ważnym interesem podatnika" lub "interesem publicznym" w umorzeniu zaległości podatkowych, a więc za rezygnacją przez Skarb Państwa z wierzytelności podatkowej. Organ podatkowy dysponuje więc pewnym zakresem swobody zarówno w wykładni pojęć: "ważny interes podatnika" i "interes publiczny". W razie stwierdzenia, że dany przypadek mieści się hipotezie normy art. 67a §1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, będzie mógł go zastosować. Oznacza to, że stwierdzenie wystąpienia jednej z przesłanek lub obu łącznie powoduje konieczność rozważenia czy zaległość podatkowa, odsetki od tej zaległości mogą być umorzone.

Umorzenie zaległości podatkowych (w tym wypadku odsetek) skutkuje wygaśnięciem zobowiązania podatkowego (zobowiązania do zapłaty odsetek) .

Jest to tzw. nieefektywny sposób wygaszania zobowiązań, bowiem Skarb Państwa w istocie nie otrzymuje należnych mu kwot , w związku z tym instytucja umorzenia winna mieć zastosowanie jedynie w sytuacjach szczególnie uzasadnionych.

Należy podkreślić, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym ukształtował się pogląd, iż ważny interes podatnika występuje w sytuacjach, w których niemożność uregulowania zaległości podatkowych jest spowodowana przypadkami losowymi, takimi jak: klęski żywiołowe powodujące utratę majątku, trwała niezdolność zarobkowania wywołana chorobą, kalectwo, itp. Są to oczywiście jedynie przykładowe sytuacje. Przyjmuje się, że skoro umorzenie zaległości podatkowej, czy też odsetek od tej zaległości jest instytucją nadzwyczajną, to tym samym ważny interes podatnika musi posiadać tę samą cechę, a co za tym idzie musi charakteryzować się nieprzewidywalnością i niezależnością od sposobu postępowania podatnika.

Przystępując zatem do oceny legalności zaskarżonej decyzji organu drugiej instancji, należy stwierdzić, że kontrola Sądu sprowadza się do oceny czynności prowadzonego postępowania podatkowego i dokonanych na tej podstawie ustaleń faktycznych i prawidłowości ich oceny. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że nie ma podstaw do stwierdzenia, iż organy podatkowe nie sprostały tym wymogom. Zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego, w stopniu dającym podstawę do jej uchylenia, jak również przepisów proceduralnych w stopniu mającym istotny wpływ na wynik niniejszej sprawy. Sąd nie dopatrzył się też naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub wystąpienia przesłanek pozwalających na stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji.

Analiza zaskarżonej decyzji, jak również dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy, dowodzi, że w sposób obszerny i wnikliwy rozważono okoliczności i fakty istotne dla wyniku niniejszego postępowania. Organy rozstrzygały sprawę także w oparciu o fakty wskazane przez podatnika. Przesłanki umorzenia wynikające z art. 67 a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej zostały prawidłowo ocenione w kontekście osobistej sytuacji majątkowej podatnika, również z uwzględnieniem okoliczności podnoszonych stale przez skarżącego, że wpływ na jego sytuację finansową mają niepowodzenia związane z prowadzeniem działalności gospodarczej.

Organy podatkowe wnikliwie oceniły sytuację osobistą i rodzinną skarżącego. W konsekwencji słusznie uznały, że powołane przez skarżącego okoliczności nie sposób ocenić jako nadzwyczajnych z obiektywnego punktu widzenia. Skarżący ma możliwość podjęcia zatrudnienia w firmie swojego syna lub rozpoczęcia samodzielnej działalności gospodarczej. Ponadto w okresie, którego dotyczą przedmiotowe zaległości podatkowe skarżący prowadził działalność gospodarczą i posiadał środki oraz majątek, które pozwalały na terminowe regulowanie zobowiązań podatkowych. Organ podatkowy słusznie ocenił, że to sam skarżący przyczynił się do powstania tak znacznej zaległości podatkowej poprzez nierzetelne prowadzenie ksiąg, co z kolei skutkowało wydaniem decyzji wymiarowych za 1999 r. i 2000 r. Dodatkowo w 2004 r. pozbył się swojego majątku celem uniknięcia egzekucji należności podatkowych. Skarżący nie dążył zatem do regulowania istniejącego zadłużenia. Organ podatkowy wielokrotnie udzielał skarżącemu ulg w postaci umorzeni odsetek za zwłokę i rozłożenia zaległości na raty jednak mimo to zadłużenie nie ulegało zmniejszeniu.

Odnosząc się do powołanego przez skarżącego dowodu w postaci pisma Prokuratury Rejonowej w T., stwierdzić należy, że pismo to dowodzi jedynie, że śledztwo w sprawie doprowadzenia skarżącego w latach 2000 – 2002 do niekorzystnego rozporządzenia mieniem o wartości 1 260 000 w postaci towaru stanowiącego zabezpieczenie kolejnych dostaw w ramach umowy z N. S.A. w T., który uległ zniszczeniu, jest w toku. Nie jest to dowód świadczący o tym, że skarżący, padł ofiarą przestępstwa na szkodę 1 260 000 zł. Ponadto całość okoliczności sprawy wskazuje, że działalność skarżącego nie charakteryzowała się regularnym uiszczaniem należności podatkowych nawet wtedy, gdy posiadał on stosowne środki.

Zaznaczyć należy, że ulgi w postaci umorzenia odsetek za zwłokę nie można traktować jako środek minimalizujący ryzyko prowadzonej działalności gospodarczej. Konsekwencje nieprawidłowych działań podejmowanych przez skarżącego, ponosiłby wówczas budżet państwa, a w konsekwencji całe społeczeństwo.

Sąd podzielił stanowisko organów orzekających w przedmiotowej sprawie, że nie wystąpiły przesłanki zarówno dotyczące " ważnego interesu podatnika jak i "ważnego interesu publicznego" uzasadniającego zastosowanie art.67a Ordynacji podatkowej. Zdaniem Sądu z punktu widzenia przesłanki "interesu publicznego" prowadziłby w zaistniałej sytuacji do pozbawienia Skarbu Państwa przysługujących mu należności, co sprzeciwiałoby się zasadzie powszechności opodatkowania. Organy podatkowe obu instancji analizując stan faktyczny sprawy udzieliły jednoznacznej odpowiedzi w kwestii wystąpienia drugiej przesłanki " ważnego interesu podatnika" i stwierdziły, że nie kwestionują, że skarżący znajduje się w trudnej sytuacji majątkowej, ale nie uznały tego za okoliczności wyjątkowe dające podstawę do umorzenia odsetek od zaległości podatkowej.

Sąd nie dopatrzył się zatem naruszenia przez organ odwoławczy przepisu art. 67 a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej. Należy podkreślić, że ważnego interesu podatnika nie można utożsamiać z jego subiektywnym przekonaniem o potrzebie umorzenia odsetek od zaległości podatkowej. Ponadto należy zauważyć, że w toku postępowania podatkowego strona nie wskazała, żadnych innych, nadzwyczajnych okoliczności przemawiających za jego uznaniem, a podatnik był przecież zawiadamiany o możliwości wypowiedzenia się w sprawie zgromadzonego materiału dowodowego. Oznacza to, że organy podatkowe należycie zapewniły stronie czynny udział w postępowaniu, stwarzając możliwość uzupełnienia materiału dowodowego w tym zakresie, złożenia dodatkowych wyjaśnień.

Zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 czerwca 2008 r. ( II FSK 198/07), "to co jest ważnym interesem dla podatnika nie może być określane przez organ podatkowy, lecz wyłącznie przez tego podatnika. Organ bowiem upoważniony jest jedynie do oceny przedstawionego przez podatnika własnego interesu z punktu widzenia interesu publicznego".

W opinii Sądu, przy rozstrzyganiu przedmiotowej sprawy organy podatkowe wzięły pod uwagę wszystkie istotne okoliczności faktyczne, o czym świadczy uzasadnienie zaskarżonej decyzji, a ocena tych okoliczności nie wykracza poza ramy swobodnej oceny dowodów. Sąd stwierdza, że wobec okoliczności wskazanych przez skarżącego we wniosku prawidłowo odmówiono w zaskarżonej decyzji waloru wyjątkowości uzasadniających umorzenie odsetek od zaległości podatkowych.

Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oparciu o przepis o art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.