Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 361/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2022-05-31 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 64 c § 4, § 7, art. 64 § 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2020 poz 1427
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Irena Wesołowska, Sędziowie Sędzia NSA Alicja Stępień, Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski (spr.), , , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 31 maja 2022 r. sprawy ze skargi P ... na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 7 lutego 2022 r. nr [...] w przedmiocie kosztów postępowania egzekucyjnego 1. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 14 grudnia 2021 r. nr [...] 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz strony skarżącej kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 7 lutego 2022 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku, po rozpoznaniu zażalenia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 14 grudnia 2021 r. w przedmiocie obciążenia wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego, prowadzonego do majątku zobowiązanej E. A. na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 7 lipca 2020 r., uchylił zaskarżone postanowienie w całości i określił wysokość obciążających wierzyciela kosztów postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 7 lipca 2020 r. nr [...] na kwotę 322 zł.

Stan faktyczny przedstawia się następująco:

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wszczął postępowanie egzekucyjne do majątku zobowiązanej E. A, na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 7 lipca 2020 r. nr [...], obejmującego nieuiszczoną grzywnę w celu przymuszenia w wysokości 5000 zł. Tytuł wykonawczy wpłynął do ww. organu egzekucyjnego w dniu 8 lipca 2020 r. W wyniku ustalenia właściwości organu egzekucyjnego dokument ten ponownie został przekazany 20 sierpnia 2021 r. do Naczelnika Urzędu Skarbowego.

Organ egzekucyjny, zawiadomieniem z dnia 17 września 2021 r. dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w "A" S.A. w W. W odpowiedzi pismem z dnia 17 września 2021 r. bank poinformował, że zajęcie nie może zostać zrealizowane ze względu na saldo zajętego rachunku, które wynosi 6228,10 zł, natomiast w odpowiedzi z dnia 21 września 2021 r. bank poinformował, że saldo zajętego rachunku wynosi 5722,00 zł. Odpis zawiadomienia o zajęciu wraz z odpisem tytułu wykonawczego doręczono zobowiązanej w dniu 23 września 2021 r.

Pismem z dnia 21 września 2021 r. zobowiązana złożyła zarzut w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego, który przesłano do wierzyciela, celem rozpatrzenia.

Postanowieniem z dnia 1 października 2021 r. wierzyciel oddalił zarzut zobowiązanej. Na ww. postanowienie zobowiązana złożyła zażalenie.

Pismem z dnia 12 listopada 2021 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wystąpił do Naczelnika Urzędu Skarbowego o umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r. poz. 1427 ze zm.), zwanej dalej: "u.p.e.a."

Naczelnik Urzędu Skarbowego, postanowieniem z dnia 16 listopada 2021 r. umorzył postępowanie egzekucyjne, prowadzone w oparciu o ww. tytuł wykonawczy z dnia 7 lipca 2020 r.

Pismem z dnia 10 grudnia 2021 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego zawiadomił Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego o wysokości kosztów egzekucyjnych. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego, wnioskiem z dnia 13 grudnia 2021 r. zwrócił się do organu egzekucyjnego o wydanie postanowienia w sprawie wysokości kosztów egzekucyjnych.

Postanowieniem z dnia 14 grudnia 2021 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego ustalił wysokość kosztów postępowania egzekucyjnego na kwotę 323,95 zł, obciążających Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego jako wierzyciela.

W zażaleniu na to postanowienie wierzyciel wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, zarzucając naruszenie art. 64c § 1 u.p.e.a., poprzez jego niezastosowanie i obciążenie kosztami egzekucyjnymi wierzyciela, podczas gdy kosztami tymi obciążony winien być zobowiązany. Wskazano także, że w nagłówku postanowienia organ egzekucyjny powołał się na art. 64c § 4, § 7 w brzmieniu ustawy sprzed 19 lutego 2021 r., natomiast w uzasadnieniu powołał się na art. 64c § 1 i 64 c § 3 pkt 1, który powinien być stosowany do spraw wszczętych po 19 lutego 2021 r. Jednocześnie wskazano na błąd w nazwie wierzyciela; postanowienie adresowane jest do Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego, tymczasem wierzycielem jest Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego.

W postanowieniu z dnia 7 lutego 2022 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku wskazał, że organ egzekucyjny obliczył opłatę manipulacyjną, uwzględniając kwotę odsetek ustawowych w wysokości 274,96 zł naliczonych od należności głównej wynoszącej 5000,00 zł na dzień sporządzenia zawiadomienia nr [...] z dnia 17 września 2021 r. o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w "A" S.A. Zważywszy na fakt, że postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego zostało wszczęte 8 lipca 2020 r., to odsetki za zwłokę na ten dzień wynosiły 59,95 zł.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej stwierdził, że na podstawie art. 64 § 6 i art. 64 § 1 pkt 4 oraz art. 64b § 1 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym do 19 lutego 2021 r. wysokość kosztów postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z 7 lipca 2020 r. wynosi 322 zł.

Organ II instancji wyjaśnił, że wysokość kosztów egzekucyjnych została określona z uwzględnieniem przepisów przejściowych ustawy z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw, wprowadzono nowy system naliczania, poboru i rozliczania kosztów egzekucyjnych obciążających zobowiązanego lub wierzyciela. W art. 6 ust. 1 ww. ustawy przyjęto zasadę, że w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym wszczętym i niezakończonym przed dniem wejścia wżycie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe, z uwzględnieniem ust. 2-4 oraz art. 7-11. Zważywszy, że opłata manipulacyjna, jak i opłata za czynność egzekucyjną (zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego), są niższe od tych, które zostały przewidziane dla ww. opłat w przepisach obowiązujących od 20 lutego 2021 r., to w myśl art. 7 ust. 1 oraz art. 8 ust. 1 ustawy z 4 lipca 2019 r. wysokość opłat w przedmiotowym postępowaniu wynosi odpowiednio: 50,59 zł oraz 263,75 zł.

Organ II instancji podał, że w sentencji zaskarżonego postanowienia Naczelnik Urzędu Skarbowego wskazał przepisy art. 64c § 4 i § 7 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym do 19 lutego 2021 r., na podstawie których wydał postanowienie. Natomiast w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia nieprawidłowo powołał art. 64c § 1 oraz art. 64c § 3 pkt 1 u.p.e.a., mające zastosowanie od 20 lutego 2021 r. Nadto organ egzekucyjny w zaskarżonym postanowieniu nieprawidłowo oznaczył stronę postępowania w sprawie, tj. Powiatowy Inspektorat Nadzoru Budowlanego. W tytule wykonawczym podana została nazwa wierzyciela, którym jest Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego.

Organ II instancji wyjaśnił także, że co do zasady koszty egzekucyjne ponosi zobowiązany. Jednakże, gdy koszty egzekucyjne nie mogą być ściągnięte od zobowiązanego, to pokrywa je wierzyciel. Wyegzekwowanie od zobowiązanej E. A. kosztów egzekucyjnych, stało się niemożliwe z uwagi na zaistnienie przeszkody prawnej w postaci umorzenia postępowania egzekucyjnego, postanowieniem Naczelnika Urzędu Skarbowego.

W ocenie organu II instancji, zasadność obciążenia wierzyciela kosztami w niniejszej sprawie, stosownie do art. 64c §4 u.p.e.a. wynika zatem z faktu uprzedniego umorzenia postępowania egzekucyjnego. Umorzenie postępowania egzekucyjnego na żądanie wierzyciela nie pozostawało w wyłącznej kompetencji organu egzekucyjnego. Nastąpiło ono w warunkach związania organu egzekucyjnego stanowiskiem wierzyciela, co stanowi samodzielną przesłankę umorzenia postępowania egzekucyjnego. Organ egzekucyjny nie będąc wyłącznym dysponentem postępowania nie miał zatem możliwości dochodzenia kosztów egzekucyjnych od zobowiązanej. Koszty egzekucyjne dochodzone są bowiem w oparciu o tytuł wykonawczy, zaś umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na jego podstawie uniemożliwia wyegzekwowanie tych kosztów od zobowiązanej. Organ odwoławczy zaznaczył, że strona nie wniosła zażalenia na ww. postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o uchylenie postanowienia określającego wysokość kosztów postępowania egzekucyjnego obciążających wierzyciela, zobowiązanie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej do umorzenia kosztów postępowania egzekucyjnego obciążających wierzyciela oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi podkreślono, że Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, rozpatrując zażalenie, nie odniósł się merytorycznie do zarzutu braku uzasadnienia okoliczności i przyczyn obciążenia kosztami postępowania egzekucyjnego organu administracji rządowej, tj. Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, będącego jednocześnie wierzycielem w prowadzonym przez niego postępowaniu egzekucyjnym.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna, aczkolwiek z innych przyczyn niż w niej wskazane.

Ogólna zasada określona w art. 64 § 1 u.p.e.a. stanowi, że koszty egzekucyjne obciążają zobowiązanego, albowiem są one następstwem uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku i w konsekwencji konieczności wszczęcia przeciwko zobowiązanemu przymusu egzekucyjnego (por. wyrok NSA z dnia 5 maja 2017 r. sygn. akt II FSK 932/15, wyrok WSA w Krakowie z dnia 19 października 2016 r. sygn. akt I SA/Kr 1089/16). Zgodnie z art. 64c § 1 u.p.e.a. opłaty, o których mowa w art. 64 § 1 i 6 oraz w art. 64a, wraz z wydatkami poniesionymi przez organ egzekucyjny stanowią koszty egzekucyjne, które, z zastrzeżeniem § 2-4, obciążają zobowiązanego. Zasadą jest zatem, że to zobowiązany ponosi odpowiedzialność za powstałe koszty egzekucji. Zasadność takiej regulacji nie budzi wątpliwości zważywszy na fakt, że całe postępowanie egzekucyjne i związana z nim konieczność funkcjonowania organów egzekucyjnych jest następstwem uchylania się zobowiązanego od wykonywania nałożonych na niego obowiązków.

Przepis art. 64c § 4 u.p.e.a. stanowi, że wierzyciel pokrywa koszty egzekucyjne, jeżeli nie mogą być one ściągnięte od zobowiązanego. W literaturze wskazuje się, że jest to przepis prawa materialnego. Z wykładni językowej i systemowej art. 64c § 4 u.p.e.a. wynika, że ma on zastosowanie do stanów faktycznych, w których koszty postępowania egzekucyjnego nie mogą być ściągnięte od zobowiązanego niezależnie od tego, czy wynika to z przyczyn faktycznych, czy prawnych. Zwrot normatywny "nie mogą być one ściągnięte" należy rozumieć jako nieściągnięte w ogóle (z przyczyn faktycznych czy prawnych). Ponieważ ustawodawca nie precyzuje przyczyn niemożności ściągnięcia kosztów od zobowiązanego, przyjmuje się, że art. 64c § 4 u.p.e.a. znajduje zastosowanie nie tylko wtedy, gdy w trakcie prowadzonego postępowania egzekucyjnego nastąpi takie zubożenie zobowiązanego, że nie będzie on w stanie pokryć kosztów egzekucyjnych lub gdy wyegzekwowanie kosztów egzekucyjnych wiązałoby się z poniesieniem przewyższających je wydatków egzekucyjnych, ale także i wówczas, gdy ściągnięcie tych kosztów byłoby niemożliwe z innych przyczyn faktycznych lub prawnych (wyrok NSA z 24.04.2014 r., II FSK 3267/13, LEX nr 1481559).

Wykładnia językowa treści powyższego przepisu prowadzi do wniosku, że prawidłowe odkodowanie normy w nim zawartej oznacza nakaz skierowany przez ustawodawcę wobec organu egzekucyjnego obciążenia kosztami egzekucyjnymi wierzyciela w sytuacji, gdy po pierwsze do chwili ustalenia tych kosztów nie zostały one od niego wyegzekwowane w toku postępowania egzekucyjnego i po drugie, gdy stwierdzono okoliczności przesądzające w ocenie organu egzekucyjnego o niemożności obciążenia nimi zobowiązanego. Obie wskazane przesłanki obciążenia kosztami egzekucyjnymi wierzyciela na podstawie art. 64c § 4 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym do dnia 20 lutego 2021 r. muszą być spełnione równocześnie, a ww. przepis, stanowiący wyjątek od sformułowanej w art. 64c § 1 u.p.e.a. zasady obciążania kosztami egzekucyjnymi zobowiązanego nie może być interpretowany w sposób rozszerzający.

W rozpoznawanej sprawie, co do zasady organy prawidłowo zastosowały regulację art. 64c § 4 u.p.e.a.,

Wbrew zarzutom skargi, w sprawie zaistniały przesłanki do obciążenia wierzyciela kosztami egzekucyjnymi. Rację ma bowiem Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wskazując w zaskarżonym postanowieniu, że w sytuacji, gdy koszty egzekucyjne nie mogą być ściągnięte od zobowiązanego, to pokrywa je wierzyciel. Wyegzekwowanie od zobowiązanej E. A. kosztów egzekucyjnych, stało się niemożliwe z uwagi na zaistnienie przeszkody prawnej w postaci umorzenia postępowania egzekucyjnego, postanowieniem Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 16 listopada 2021 r., wydanym na podstawie art. 59 § 1 pkt 6 u.p.e.a.

Podzielić należy pogląd, że zasadność obciążenia wierzyciela kosztami w niniejszej sprawie, stosownie do art. 64c §4 u.p.e.a. wynika z faktu uprzedniego umorzenia postępowania egzekucyjnego. Umorzenie postępowania egzekucyjnego na żądanie wierzyciela nie pozostawało w wyłącznej kompetencji organu egzekucyjnego. Nastąpiło ono w warunkach związania organu egzekucyjnego stanowiskiem wierzyciela, co stanowi samodzielną przesłankę umorzenia postępowania egzekucyjnego. Organ egzekucyjny nie będąc wyłącznym dysponentem postępowania nie miał zatem możliwości dochodzenia kosztów egzekucyjnych od zobowiązanej. Koszty egzekucyjne dochodzone są bowiem w oparciu o tytuł wykonawczy, zaś umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na jego podstawie uniemożliwia wyegzekwowanie tych kosztów od zobowiązanej. Organ odwoławczy zaznaczył, że strona nie wniosła zażalenia na ww. postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego.

Nie ulega wątpliwości, że umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzi do jego zakończenia i utraty możliwości uzyskania kosztów egzekucyjnych od zobowiązanego, jeżeli wcześniej nie zostały one wyegzekwowane (co w sprawie miało miejsce). Po zakończeniu postępowania egzekucyjnego, dotyczącego należności pieniężnych, organ egzekucyjny nie posiada już bowiem, w stosunku do zobowiązanego, wierzytelności o zapłatę kosztów egzekucyjnych, wobec czego nie może ich od niego ściągnąć, co czyni zasadnym obciążenie tymi kosztami wierzyciela.

W ocenie Sądu, o ile nie budzi zastrzeżeń stanowisko organów co do samych podstaw do obciążenia wierzyciela kosztami egzekucyjnymi, to uzasadnione wątpliwości istnieją w odniesieniu do ich wysokości.

Zgodnie z art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. organ egzekucyjny, z zastrzeżeniem § 2, w egzekucji należności pieniężnych pobiera za dokonane czynności egzekucyjne opłaty za zajęcie innych niż wymienione w pkt 2 i 3 wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych – w wysokości 5% kwoty egzekwowanej należności, nie mniej jednak niż 4 zł 20 gr.

Zgodnie zaś z art. 64 § 6 u.p.e.a. organ egzekucyjny pobiera opłatę manipulacyjną z tytułu zwrotu wydatków za wszystkie czynności manipulacyjne związane ze stosowaniem środków egzekucyjnych. Opłata wynosi 1% kwoty egzekwowanych należności pieniężnych objętych każdym tytułem wykonawczym, nie mniej jednak niż 1 zł 40 gr. W podstawie obliczenia opłaty uwzględnia się również odsetki z tytułu niezapłacenia należności w terminie przypadające w dniu wszczęcia postępowania egzekucyjnego.

Sąd w składzie orzekającym w tej sprawie stwierdza, że we właściwym odczytaniu wyżej przywołanego przepisu, tj. art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a., wystarczające jest zastosowanie wykładni językowej. Prymat tego rodzaju wykładni prawa wynika z faktu, że prawo dociera do adresatów w postaci konkretnych przepisów prawnych i mogą oni oczekiwać, że ich obowiązki, czy uprawnienia są kształtowane treścią tekstu prawnego (zob. B. Brzeziński, Wykładnia prawa podatkowego, Gdańsk 2013, s. 24). Treść cytowanego tekstu prawnego nie pozostawia jakichkolwiek wątpliwości, że opłata egzekucyjna w wysokości wyżej określonej może być pobrana wyłącznie wówczas, gdy nastąpi faktyczne zajęcie wierzytelności pieniężnych. Jednocześnie w cytowanym przepisie ustawodawca nie zawarł jakiegokolwiek przyzwolenia do pobierania stosownych opłat egzekucyjnych także wówczas, gdy dojdzie do zajęcia rachunku bankowego, na którym nie było jakichkolwiek środków finansowych.

Sąd zwraca uwagę, że także w doktrynie prawa od dawna podnosi się, że podstawową wadą konstrukcyjną omawianych regulacji jest brak jakiejkolwiek zależności pomiędzy poborem opłat a skutecznością prowadzonej egzekucji, co prowadzi w niektórych sytuacjach do generowania wysokich kosztów egzekucyjnych, przy jednoczesnym braku realizacji, chociażby w części, dochodzonego obowiązku pieniężnego (zob. R. Hauser, W. Piątek w: R. Hauser, A. Skoczylas (red.), Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Warszawa 2016, s. 327).

Zaprezentowane wyżej rozumienie omawianego przepisu nie może być podważane przez nawiązanie do treści przepisu art. 80 § 1 u.p.e.a. Przepis ten wskazuje bowiem, w jaki sposób dokonuje się czynności zajęcia rachunku bankowego i nie potwierdza stanowiska, że zajęcie wierzytelności można utożsamiać z zajęciem rachunku bankowego. Wręcz przeciwnie, w art. 80 § 2 u.p.e.a. mowa jest o "zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego", a nie "zajęciu rachunku bankowego", co dowodzi trafności stanowiska, że warunkiem zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego jest istnienie na zajętym rachunku bankowym środków pieniężnych (wierzytelności).

Sądowi orzekającemu w niniejszej sprawie wiadomo, że na gruncie omawianych regulacji w przeszłości prezentowano w orzecznictwie również pogląd odmienny, niemniej jednak aktualne orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego nie pozostawia wątpliwości, że opłata egzekucyjna w wysokości określonej w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. może być pobrana wyłącznie wówczas, gdy nastąpi faktyczne zajęcie wierzytelności pieniężnych (por. wyroki NSA z dnia: 20 marca 2018 r. o sygn. akt II FSK 778/16; 12 lutego 2019 r. o sygn. akt II FSK 3379/18; 14 listopada 2019 r. o sygn. akt I GSK 2918/18; 6 kwietnia 2017 r. o sygn. akt II FSK 693/15; 10 kwietnia 2018 r. o sygn. akt II FSK 914/16; 19 maja 2020 r. o sygn. akt II FSK 3049/19; 20 maja 2020 r. o sygn. akt I GSK 1805/19; 28 maja 2020 r. o sygn. akt I GSK 1945/19; 30 maja 2019 r. o sygn. akt II FSK 613/19; 16 czerwca 2020 r. o sygn. akt I GSK 533/20; 30 lipca 2020 r. o sygn. akt I GSK 836/20; 6 sierpnia 2020 r. o sygn. akt I GSK 413/18; 10 grudnia 2020 r. o sygn. akt I GSK 1435/20; dostępne na: www.orzeczenia.nsa.gov.pl; pozostałe cytowane wyroki tamże).

Analogiczne stanowisko zająć należy również w sytuacji, gdy nie doszło do zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego wobec poinformowania przez bank o zbiegu egzekucji. Również i w tym przypadku nie można bowiem uznać, że doszło do faktycznego zajęcia wierzytelności pieniężnych. Skoro więc w realiach niniejszej sprawy, zajęcie rachunku bankowego prowadzonego przez "A" S.A. w W. było nieskuteczne w tym znaczeniu, że zajęcie nie mogło zostać zrealizowane z przyczyn podanych w pismach banku z dnia 17 września 2021 r. oraz 21 września 2021 r., tym samym uznać należy, że nie było podstaw do obciążenia wierzyciela opłatą z tytułu opłaty za czynność zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 20 kwietnia 2021 r., sygn. akt I SA/Po 645/20).

Natomiast w sprawie nie naruszono art. 64 § 6 u.p.e.a. przy obciążeniu wierzyciela opłatą manipulacyjną. W tym zakresie Sąd podziela orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, z którego wynika, że w zakresie opłaty manipulacyjnej jest ona należna, bez względu na fakt czy egzekucja była skuteczna (por. np. wyroki NSA z dnia: 9 kwietnia 2019 r. o sygn. akt II FSK 3802/18; 14 listopada 2019 r. o sygn. akt I GSK 2918/18; 10 grudnia 2020 r. o sygn. akt I GSK 1435/20). Opłata egzekucyjna pobierana jest za zajęcie wierzytelności (art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a.), natomiast opłata manipulacyjna zależna jest nie od skutecznego zajęcia, a od kwoty egzekwowanych należności (art. 64 § 6 u.p.e.a.). W orzecznictwie prezentowany jest pogląd, że jedynym warunkiem powstania obowiązku uiszczenia opłaty manipulacyjnej jest doręczenie zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego (por. wyroki NSA: z 12 października 2007 r. o sygn. akt II FSK 1339/06 oraz z 12 października 2007 r. o sygn. akt II FSK 1148/06).

Reasumując wskazać należy, że Dyrektor Izby Administracji Skarbowej zasadnie uznał, że opłata manipulacyjna oraz pozostałe wydatki wskazane w zaskarżonym postanowieniu (przesłanie odpisów zawiadomień o zajęciu wraz z odpisem tytułu wykonawczego oraz zawiadomienia o zajęciu za pośrednictwem systemu teleinformatycznego) zostały naliczone prawidłowo.

Natomiast z naruszeniem przepisów prawa materialnego, tj. art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a., organy błędnie utożsamiły skierowanie egzekucji do rachunku bankowego z zajęciem wierzytelności na rachunku bankowym. W rezultacie bezzasadnie uznały, że dokonano wskazanego na wstępie zajęcia wierzytelności na rachunku bankowym, przez co organ wadliwie naliczył opłatę egzekucyjną.

Z tych względów Sąd uznał za zasadne wyeliminowanie z obrotu prawnego obu wydanych w sprawie postanowień w całości, jako naruszających prawo materialne i procesowe w stopniu mającym znaczenie dla sprawy.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ uwzględni rozważania Sądu, że przepisy u.p.e.a. nie przewidują opłaty za zajęcie rachunku bankowego, a jedynie za zajęcie wierzytelności pieniężnych. Dopóki nie dojdzie do zajęcia wierzytelności, dopóty nie ma podstaw do naliczenia opłaty egzekucyjnej. Przy czym organy będą obowiązane do określenia opłaty manipulacyjnej z uwzględnieniem zmian wprowadzonych ustawą z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 1553 ze zm.), mając w szczególności na względzie przepisy przejściowe zawarte w tej ustawie.

Z tych przyczyn Sąd orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 329, dalej: "p.p.s.a."), zaś o kosztach postępowania zgodnie z art. 200 w zw. z art. 209 p.p.s.a.