Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 452/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2021-07-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 25
journal: Dz.U. 2020 poz 471
law: Ustawa z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw
article: par. 44 ust. 3
journal: Dz.U. 1975 nr 8 poz 48
law: Rozporządzenie Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975 r. w sprawie nadzoru urbanistyczno-budowlanego.
article: art. 3 pkt 5  art. 28 ust. 1 art. 29 ust. 1 pkt 12 art. 30 ust. 1 pkt 1 art. 48b ust. 2 pkt 1 art. 49e pkt 3 art. 103 ust. 2
journal: Dz.U. 2020 poz 1333
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
article: art. 28 ust. 1 art. 37 ust. 1 pkt 1 ust. 2
journal: Dz.U. 1974 nr 38 poz 229
law: Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane.

SENTENCJA

Dnia 22 lipca 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Grzymisławska-Cybulska Sędzia WSA Monika Świerczak Asesor sądowy WSA Sebastian Michalski (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 lipca 2021 roku sprawy ze skargi H. Ś. na decyzję Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2021 roku nr [...] w przedmiocie nakazu wykonania rozbiórki 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Inspektor Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego H. Ś. kwotę [...]zł (słownie: [...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K., decyzją z dnia [...] lutego 2021 roku (nr [...]), skierowaną do inwestora H. Ś., na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974 roku Prawo budowlane (Dz.U. z 1974r., Nr 38, poz. 229 ze zm.), nakazał wykonanie rozbiórki tymczasowego obiektu letniskowego o powierzchni zabudowy 37,58 mkw. oraz suchego ustępu o wymiarach 0,8m x1,03m zlokalizowanego na nieruchomości oznaczonej numerem geodezyjnym [...] obręb L., gmina S..

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że właścicielami działki [...] są P. G., H. H., W. H. oraz M. J. spadkobiercy K. H. (zmarł w [...] roku). Na działce zrealizowanych jest 5 obiektów letniskowych. Obiekt objęty decyzją wykonany został przez H. Ś. w latach [...] roku. Powstał z [...] o konstrukcji drewnianej i wymiarach wewnętrznych [...]. W [...] roku od strony zachodniej dobudowane zostało pomieszczenie z tarasem konstrukcji drewnianej z dachem jednospadowym pokrytym papą. Aktualnie obiekt ma wymiary [...], powierzchnię zabudowy równą [...]. oraz wysokość w kalenicy [...] Osadzony jest na betonowych bloczkach i ogrodzony drewnianym płotkiem o wysokości [...]

Organ uznał, że obiekt nie jest trwale związany z gruntem i należy go kwalifikować, jako tymczasowy obiekt letniskowy. Na podstawie oświadczenia inwestora organ przyjął, że obiekt został wykonany bez pozwolenia na budowę lub zgłoszenia.

Postanowieniem z dnia 13 czerwca 2011 roku, na podstawie art. 75 §1 oraz art. 123 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego, organ zobowiązał inwestora do przedłożenia, w terminie 4 miesięcy od daty otrzymania postanowienia, decyzji o warunkach zabudowy potwierdzającej, że samowolnie wybudowany tymczasowy obiekt letniskowy został zrealizowany zgodnie z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, przepisami innych ustaw i na terenie, na którym dopuszczalna jest tego rodzaju zabudowa.

Wobec braku przedłożenia decyzji o warunkach zabudowy (pismo z [...].01.2020r. oraz pismo z [...].07.2020r.) organ nadzoru budowlanego wystąpił do Burmistrza Miasta i Gminy S. o przekazanie informacji na jakim etapie jest sprawa wydania decyzji w przedmiocie warunków zabudowy oraz przekazanie informacji dotyczącej planów miejscowych obowiązujących od daty realizacji obiektu, tj. w latach od [...], dla nieruchomości, na której posadowiony został obiekt.

Z informacji przekazanej przez Burmistrza Miasta i Gminy S. wynika, że postępowanie zostało umorzone z uwagi na cofnięcie wniosku, a decyzja w sprawie warunków zabudowy nie została wydana. Dla działki oznaczonej numerem geodezyjnym [...] obręb L., gmina S., obowiązywał miejscowy plan zagospodarowania gminy S. zatwierdzony uchwałą nr [...] Rady Miejskiej w S. z dnia [...] stycznia 1994 roku opublikowany w Dzienniku Urzędowy Województwa K. nr [...] poz. [...]. Plan jest już nieaktualny. Zgodnie z planem działka [...] była w części przeznaczona pod tereny zabudowy zagrodowej, tereny upraw polowych i ogrodniczych oraz tereny łąk i pastwisk.

W ocenie organu działka, na której zlokalizowany jest obiekt, według żadnego planu miejscowego, który obowiązywał od czasu jego wybudowania nie była przeznaczona pod zabudowę letniskową. Właściciel nie przedłożył dokumentu, z którego wynikałaby zgodność postawionego obiektu z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.

W ocenie organu niezgodność lokalizacji obiektu z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym przejawia się brakiem możliwości pozostawienia wzniesionego bez wymaganego przepisami prawa budowlanego pozwolenia na budowę lub zgłoszenia obiektu letniskowego w zabudowie zagrodowej gospodarstwa rolnego, bowiem obiekty letniskowe mogą być sytuowane jedynie na terenach przeznczonych pod budownictwo letniskowe.

Organ wyjaśnił, że pomimo upływu zakreślonego w postanowieniu terminu, do dnia wydania decyzji, właściciele nie uczynili zadość ciążącym na nich zobowiązaniom i nie przedłożyli dokumentów. Inwestor miał możliwość legalizacji przedmiotowego obiektu pod warunkiem przedstawienia decyzji o warunkach zabudowy. Właściciele z tych możliwości nie skorzystali.

Organ uznał, że w powyższych okolicznościach nie ma możliwości legalizacji obiektu, a rozstrzygnięcie sprawy nastąpiło na podstawie art. 37 ustawy z dnia 24 października 1974 roku Prawo budowlane.

H. Ś. skorzystał z prawa do odwołania. Odwołujący się wniósł o przedłużenie terminu na dostarczenie niezbędnych dokumentów na okres do 2 miesięcy po ustaniu zagrożenia epidemicznego.

Inspektor Nadzoru Budowlanego, decyzją z dnia [...] marca 2021 roku (nr [...]), utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Organ odwoławczy w całości podzielił ustalenia faktyczne oraz ocenę prawną Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego.

H. Ś. skorzystał z prawa skargi do sądu administracyjnego; zażądał uchylenia skarżonej decyzji, uchylenia poprzedzającej ją decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz zasądzenia kosztów postępowania.

Skarżący podniósł, że kwestionowane decyzje zostały wydane z naruszeniem: 1) przepisów postępowania art. 7, art. 7a, art. 8, art. 9, art. 11, art. 15, art. 77, art. 80 oraz art. 107 §3 ustawy - Kodeks postepowania administracyjnego,

2) przepisów prawa materialnego art. 37 ust. 1 pkt 1, art. 40 ustawy z dnia 24 października 1974 roku Prawo budowlane, a także art. 81c ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku Prawo budowlane.

W ocenie skarżącego organ rozstrzygnął na niekorzyść strony wątpliwości związane z tym, że miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego określony uchwałą nr [...] Rady Miejskiej w S. z dnia [...] stycznia 1994 roku nie dopuszczał sytuowania na działce [...] obiektów gospodarczych. Postępowanie zostało zakończone decyzją, która wykraczał poza zakres pierwotnie przyjętego przedmiotu sprawy.

Organ nie wyjaśnił dlaczego przyjął, że na działce [...] nie ma możliwości zabudowy oraz z jakich względów sporny obiekt nie odpowiada definicji budynku gospodarczego. Skarżący zakwestionował ocenę, że przedmiotowy obiekt jest obiektem letniskowym, bo zawsze pełnił funkcje gospodarcze. Skarżący zaprzeczył, że cofną wniosek o wydanie decyzji w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania. Nie otrzymał decyzji o umorzeniu wskazanego postępowania administracyjnego.

Organy błędnie przyjęły, że rozbiórka obiektu jest zasadna. Pominięta została możliwości nałożenia robót budowlanych, które mogłyby dostosować obiekt do przepisów obowiązujących. Pominięty został obowiązek przedłożenia ekspertyzy technicznej w kwestii możliwości wykonania rozbiórki obiektu. Inwestor nie może zostać zobowiązany do dokonania rozbiórki obiektu, bo nie dysponuje umową najmu, czy dzierżawy spornego obiektu budowlanego. Nie posiada zgody właściciela na dysponowanie nieruchomości na cele budowlane. Decyzja powinna zostać skierowana do podmiotu, który posiada prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Organ nałożył na skarżącego obowiązek, który może okazać się niewykonalny. Aby zagwarantować, że rozbiórka nie będzie powodować zagrożenia dla życia i zdrowia ludzi organy powinny zobowiązać do przedłożenia stosowanej ekspertyzy, z której skarżący dowiedziałby się w jaki sposób można przeprowadzić rozbiórkę z zachowaniem norm i zasad bezpieczeństwa.

Organy pominęły rzeczywiste przeznaczenie terenu działki nr [...] w dacie budowy obiektu. Przywołały jedynie plan publikowany w 1994 roku. Nie podjęły próby zweryfikowania możliwości usytuowania na tym gruncie obiektów gospodarczych, przyjmując władczo letniskowy charakter spornego obiektu. W decyzji nie została wyjaśniona kwalifikacja obiektu, jako tymczasowego obiektu letniskowego. Wniosek o wydanie warunków zabudowy dotyczył budynku gospodarczego (budowa budynku gospodarczego z częścią socjalną w zabudowie zagrodowej).

Przeznaczenie gruntu, na którym posadowiony został [...], w planie miejscowym z 1994 roku obejmowało: teren zabudowy zagrodowej, teren upraw polowych i ogrodniczych oraz teren łąk i pastwisk. Takie przeznaczenie nie wyklucza posadowienia obiektów o charakterze gospodarczym, gromadzenia płodów rolnych, czy też wyników hodowli ryb w pobliskim akwenie. Organ nie uzyskał wypisu i wyrysu z planu miejscowego z 1994 roku, w oparciu o który sam mógłby dokonać stosownej i pełnej analizy przeznaczenia terenu. Organy posłużyły się wyłącznie informacją od Burmistrza Miasta i Gminy S.. Interpretacja przepisów planu miejscowego dokonana przez organ gminy nie jest wiążąc dla organu nadzoru budowlanego. Organ nadzoru budowlanego powinien w oparciu o interpretację wszystkich obowiązujących planów miejscowych ocenić czy w ramach przeznaczenia uzupełniającego dopuszczalna była realizacja na działce inwestora spornej zabudowy.

Odwołując się do uchwały NSA II OPS 2/13 skarżący zaznaczył, że nieracjonalne jest nakazywanie rozbiórki obiektu budowlanego w przypadku, gdy uległ zmianie plan miejscowy i obecnie dopuszczalna jest zabudowa danego rodzaju.

Organy zaniechały odniesienia się do zmiany przepisów ustawowych, na mocy których tereny nie przeznaczone pod zabudowę stały się terenami budowlanymi. Organ nie skontrolował kwestii, że na skutek zmiany ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych z dniem 1 stycznia 2009 roku uchylone zostały ograniczenia w przeznaczaniu użytków rolnych położonych w granicach administracyjnych miast na cele nierolnicze.

Organy nie zbadały kwestii zwolnienia z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę w kontekście budynku gospodarczego inwentarskiego wznoszonego według projektu typowego lub powtarzalnego na terenie istniejącej zagrody o czym mowa była w § 44 ust. 3 rozporządzenia z dnia 20 lutego 1975 roku (Dz.U. 1975, nr 8, poz. 48).

Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o oddalenie skargi i wyjaśnił, że decyzja zwiera opis stanu faktycznego oraz uzasadnienie wydanego rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie określonym art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 roku o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. 2020, poz. 1842 ze zm.). W świetle tego przepisu Przewodniczący może zarządzić rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, jeżeli uzna, że przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w takich sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Zgoda strony na rozpoznanie sprawy w tym trybie nie jest konieczna.

Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej; kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - art. 1 §1 i §2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. 2021, poz. 137).

Realizując zadania wymiaru sprawiedliwości sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie - art. 3 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2019, poz. 2325 ze zm. dalej w skrócie: "P.p.s.a."). Uwzględniając skargę na decyzję Sąd uchyla ten akt w całości albo w części na warunkach określonych w art. 145 §1 pkt 1 lit a-c P.p.s.a., względnie stwierdza jego nieważności, gdy spełnione są przesłanki wskazane w art. 145 §1 pkt 2 P.p.s.a. albo stwierdza wydanie decyzji z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 §1 pkt 3 P.p.s.a.).

Sąd nie podziela zarzutów skargi, co do tego, że skażony organ nie wyjaśnił podstaw prawnych rozpoznania i rozstrzygnięcia kontrolowanej sprawy.

Postępowanie administracyjne w kontrolowanej sprawie zostało wszczęte w dniu [...] kwietnia 2011 roku. Zatem na podstawie art. 25 ustawy z dnia 13 lutego 2020 roku o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2020, poz. 471) organ trafnie przyjął, że w sprawie należy stosować przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku Prawo budowlane (Dz.U. 2020, poz. 1333 ze zm.) w brzmieniu dotychczasowym.

Skarżony organy dokonał prawidłowej kwalifikacji prawnej spornego obiektu budowlanego.

Analiza dowodów włączonych do akt sprawy, w tym stanowisko prezentowanego przez skarżącego, nie pozostawiają żadnych wątpliwości, co do tego, że sporny obiekt budowalny zrealizowano w latach 80-tych XX wieku na bazie barakowozu o konstrukcji drewnianej, a następnie został on rozbudowany o pomieszczenie z tarasem konstrukcji drewnianej z dachem jednospadowym pokrytym papą. Obiekt posadowiony jest na betonowych bloczkach. Aktualnie ma wymiary [...], powierzchnię zabudowy równą [...]. oraz wysokość w kalenicy [...]. Sposób użytkowania obiektu (letniskowy, gospodarczy) pozostaje kwestią nieistotną dla oceny czy obiekt został pobudowany bez wymaganego pozwolenia na budowę, czyli dla oceny czy jest samowolą budowlaną.

Wbrew sugestiom formułowanym w skardze nie ma potrzeby rozważania w sprawie okoliczności określonych w § 44 ust. 3 rozporządzenia z dnia 20 lutego 1975 roku (Dz.U. 1975, nr 8, poz. 48). Powołany przepis dotyczy pozwolenia na budowę budynku gospodarczego inwentarskiego wznoszonego według projektu typowego lub powtarzalnego na terenie istniejącej zagrody. Sporna samowola budowlana dotyczy tymczasowego obiektu budowlanego, a nie budynku.

Tymczasowym obiektem budowlanym jest to obiekt budowlany niepołączony trwale z gruntem (art. 3 pkt 5 ustawy - Prawo budowlane). Skarżony organ wyjaśnił, że budowa tymczasowego obiektu budowlanego nie wymaga uzyskania pozwolenia na budowę natomiast wymaga zgłoszenia właściwemu organowi administracji architektoniczno-budowlanej (art. 29 ust. 1 pkt 12 w związku z art. 30 ust. 1 pkt 1 ustawy - Prawo budowlane). Jednak tymczasowy obiekt budowlany można wybudować na podstawie zgłoszenia, lecz pod warunkiem, że czas istnienia obiektu w jednym miejscu nie przekroczy 180 dni. Jeżeli inwestor ma zamiar posadowić taki obiekt w tym samym miejscu na okres dłuższy niż 180 dni, to zobowiązany jest do uzyskania pozwolenia na budowę.

Na podstawie oświadczeń skarżącego przyjęto ustalenia, że budowa spornego obiektu realizowana była w okresie od [...] roku. Zatem opierając się na tych twierdzeniach organ uznał, że sporny obiekt istnieje dłużej niż 180 dni, a zatem jego budowa wymagała pozwolenia na budowę w rozumieniu art. 28 ust. 1 ustawy ustawa z dnia 7 lipca 1994 roku Prawo budowlane. Organ wyjaśnił również, że przepisy ustawy z dnia 24 października 1974 roku Prawo budowlane nie przewidywały instytucji zgłoszenia zamiaru budowy. Zatem inwestor mający zamiar posadowić sporny obiekt budowlany w 1980 roku zobowiązany był do uzyskania pozwolenia na budowę, o którym stanowił art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 24 października 1974 roku Prawo budowlane.

Organ wyjaśnił również, że skoro tymczasowy obiekt budowlany został wybudowany bez uzyskania, wymaganego przepisami prawa, pozwolenia na budowę, to zastosowanie znajduje przepis art. 48 ustawa z dnia 7 lipca 1994 roku Prawo budowlane. Natomiast zgodnie z art. 103 ust. 2 tej ustawy "przepisu art. 48 nie stosuje do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe".

Zarzuty skargi odnoszące się do stanu techniczne spornego obiektu budowlanego, wskazujące na możliwości doprowadzenia obiektu do stanu pozwalającego zalegalizować sporną samowolę budowlaną, należało ocenić jako bezzasadne, bo przedwczesne. Zaskarżona decyzja została wyda na etapie postępowania administracyjnego, w którym organy nie dokonywały oceny wskazanych kwestii.

Niemniej skarga okazała się uzasadniona, gdyż argumentacja i materiały włączone do akt sprawy nie pozwalają jednoznacznie przesądzić o spełnieniu przesłanek dla wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia w odniesieniu do zastosowanej przez organy obu instancji podstawy materialnoprawnej.

Inspektor Nadzoru Budowlanego wskazuje, że podstawą materialnoprawną wydania rozstrzygnięcia o nakazie rozbiórki spornego obiektu jest art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974 roku Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229 z późn. zm.).

Powołany przepis stanowi, że "Obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część:

1) znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, lub

2) powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia".

Zgodnie z informacją znajdująca się w aktach sprawy dla ternu działek nr [...] oraz nr [...] aktualnie nie obowiązuje akt prawny o charakterze miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Uchwała Rady Miejskiej w S. nr [...] z dnia [...] sierpnia 1994 roku w sprawie planu zagospodarowania przestrzenne gminny S. opublikowana w Dzienniku Urzędowym Województwa K. nr [...] poz. [...] z dnia [...] stycznia 1994 roku utraciła moc obowiązującą w 2003 roku.

W uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie 7 sędziów NSA Warszawie z dnia 16 grudnia 2013 roku II OPS 2/13 wskazuje się, iż przepisy regulujące sposób likwidacji samowoli budowlanej mają charakter restytucyjny, a nie represyjny. Celem tych przepisów jest wyeliminowanie stanu naruszenia prawa i doprowadzenie do stanu zgodnego z przepisami, a nie ukaranie sprawcy samowoli. Legalizacja skutków samowoli budowlanej ma więc na celu przywrócenie stanu zgodnego z prawem obowiązującym w dacie legalizacji, a nie w dacie realizacji obiektu budowlanego.

Zatem wprowadza w błąd ta argumentacja organów administracji publicznej, która odwołuje się do treści miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego określonego uchwałą nr [...] Rady Miejskiej w S. z dnia [...] stycznia 1994 roku celem uzasadnienia spełnienia przesłanek dla orzeczenia nakazu rozbiórki na gruncie art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974 roku Prawo budowlane.

Skoro wskazany akt prawa miejscowego nie obowiązywał ani w dacie wydawania decyzji przez organ I instancji, ani w dacie rozstrzygania sprawy przez organ odwoławczy, to treść uchwały nr [...] Rady Miejskiej w S. z dnia [...] stycznia 1994 roku nie dowodzi braku spełnienia przesłanki legalizacji spornego obiektu budowlanego i to bez względu na charakter obiektu (letniskowy, czy też gospodarczy), bo nieobowiązujący plan miejscowy nie może rozstrzygać o tym, że przedmiotowy obiekt, na dzień wydania decyzji o rozbiórce znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę, ani nie może rozstrzygać o tym, że sporny obiekt budowlany znajduje się na terenie, który przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę.

Z ugruntowanego orzecznictwa sądów administracyjnych wynika, że przy stosowaniu art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 roku w zw. z art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 roku podstawą orzekania powinny być przepisy o planowaniu przestrzennym obowiązujące w dacie orzekania przez organ administracji, lecz w niektórych sytuacjach nie do pogodzenia z zasadami konstytucyjnymi, zwłaszcza z wynikającą z zasady państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP) zasadą zaufania obywatela do państwa i prawa, zasadą ochrony własności (art. 21 ust. 1, art. 64 ust. 2 Konstytucji RP) i zasadą proporcjonalności (art. 31 ust. 3 Konstytucji RP) byłoby orzeczenie nakazu rozbiórki z powodu niezgodności obiektu budowlanego z obowiązującymi w dacie orzekania przez organy przepisami o planowaniu przestrzennym z pominięciem oceny przeznaczenia terenu w okresie wcześniejszym. W odniesieniu do obiektów budowlanych wybudowanych bez pozwolenia na budowę zrealizowanych w sposób niesprzeczny z przepisami o planowaniu przestrzennym obowiązującymi w dacie budowy należy uwzględnić przeznaczenie terenu od daty budowy, jeżeli zakaz zabudowy wprowadzono po wielu latach. Jeżeli przez długi czas dopuszczalna była na danym terenie zabudowa i organy nie podejmowały żadnych działań zmierzających do legalizacji samowolnie wybudowanych tam obiektów, to te okoliczności należy rozważyć przy podejmowaniu decyzji o rozbiórce.

Mając na uwadze art. 48b ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku Prawo budowlane, który stanowi, że w przypadku budowy wymagającej decyzji o pozwoleniu na budowę do dokumentów legalizacyjnych należą zaświadczenie o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego, Sąd wskazuje, że materiał dowodowy włączony do akt administracyjnych nie potwierdza stanowiska o posadowieniu spornego obiektu na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę, czy też znajduje się na terenie, który przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę.

Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w uzasadnieniu decyzji wskazuje na treść pisma Państwowego Gospodarstwa Rolnego Wody Polskie z dnia [...] listopada 2020 roku (pismo nie zostało włączone do akt przekazanych Sądowi) "Do końca grudnia 2017 roku właściciele naniesień na nieruchomościach posiadali umowy dzierżawy części działki gruntu nr [...] (...). Ewentualne udostępnienie gruntu w celu utrzymania obiektów letniskowych zależne jest od posiadania przez właścicieli naniesień wymaganych prawem decyzji i pozwoleń".

Z kolei włączone do akt mapki, szkice, zdjęcia i protokół PINB z dnia [...] stycznia 2020 roku wskazują, że sporny obiekt posadowiony jest na terenie, który dopuszczał zabudowę zagrodową, a w obrębie działek [...] i [...] posadowionych jest pięć obiektów letniskowych, w tym też takich, które pozostają w styczności ze sporną samowolą budowlaną, bo w odległości [...] (obiekty letniskowe nr [...] i nr [...]).

Postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, którym organ zobowiązał skarżącego do przedłożenia decyzji o warunkach zabudowy oraz brak wydawania nakazu rozbiórki przez 10 lat od daty upływu terminu wyznaczonego inwestorowi na przedłożenie tej decyzji także nie daje się pogodzić z argumentacją o tym, że sporny obiekt znajduje się na terenie, który nie jest przeznaczony pod zabudowę albo na terenie, który przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę.

Sąd administracyjny wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 P.p.s.a.). Przedstawione sądowi akta administracyjne nie pozwalają na sformułowanie oceny o spełnieniu przesłanek do wydania nakazu rozbiórki na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974 roku Prawo budowlane. Skoro materiał dowodowy zebrany przez organ nie pozwala sformułować oceny o tym, że sporny obiekt budowlany znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, to złożona skarga z uwagi na niezasadność materialnoprawną decyzji nakazującej rozbiórkę musiała zostać uwzględniona bez względu na pozostałe zarzuty i wnioski sformułowane w jej treści.

Analiza uzasadnienia decyzji organu odwoławczego, a także treść uzasadnienia decyzji organu I instancji, doprowadziła Sąd do przekonania, że rzeczywistym powodem wydania nakazu rozbiórki spornego obiektu budowlanego jest brak przedłożenia przez inwestora decyzji o warunkach zabudowy, czyli okoliczność, która została opisana w przepisie art. 49e pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku Prawo budowlane.

Materiał zgromadzony w akta sprawy, pisma Burmistrza Miasta i Gminy S., w wysokim stopniu uprawdopodabniają, że merytoryczna decyzja w sprawie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu dla spornej samowoli budowlanej nie została wydana. Jednak skarżący stanowczo zaprzecza, aby kiedykolwiek składał wniosek o umorzenie postępowania administracyjne w tej sprawie. Zatem dowodem rozstrzygającym w tym zakresie będzie pozyskanie do akt kontrolowanej sprawy administracyjnej rozstrzygnięcia organu administracji publicznej kończącego postępowanie w sprawie warunków zabudowy dla spornej samowoli budowlanej. Skarżący twierdzi także, że nigdy nie otrzymał decyzji o umorzeniu postępowania w sprawie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji pod nazwą "Budowa budynku gospodarczego z częścią socjalną w zabudowie zagrodowej". A taka argumentacja dodatkowo rodzi wątpliwości w zakresie możliwości podważania decyzji w trybach nadzwyczajnych postępowania administracyjnego.

Ponownie zatem wskazać należy, że sąd administracyjny wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 P.p.s.a.). Nie jest rolą sądu prowadzenie postępowania w celu gromadzenia materiału dowodowego za organ administracji publicznej, czyli materiału dowodowego, który potwierdzał materialnoprawną trafność rozstrzygnięć podejmowanych przez organy administracji publicznej, w tym także w zakresie świadczącym o niezasadności zarzutów i wątpliwości formułowanych przez adresatów tych rozstrzygnięć.

Obowiązkiem organu administracji publicznej jest bowiem podjąć wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 K.p.a.) Przedmiotem postępowania sądowoadministracyjnego nie jest i nie może być, wyręczanie organów administracji publicznej w załatwianiu spraw administracyjnych (R. Hauser, J. Drachal, E. Mzyk "Dwuinstancyjne sądownictwo administracyjne - omówienie podstawowych zasad i instytucji procesowych" Warszawa - Zielona Góra 2003, str. 22).

Skoro dowody zgromadzone w aktach administracyjnych nie pozwalają jednoznacznie przesądzić o stanie postępowania w sprawie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji objętej postępowaniem legalizacyjnym, w tym treści rozstrzygnięcia ostatecznie kończącego to postępowanie, to brak jest podstaw do formułowania oceny uzasadniającej wyrokowanie o oddaleniu wniesionej skargi. Przedłużanie się postępowania administracyjnego w sprawie warunków zabudowy nie może rodzić negatywnych konsekwencji dla podmiotu ubiegającego się o legalizację samowoli budowlanej.

Z powyższych względów Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 7, art. 9, art. 77 §1, art. 107 §3 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego w związku z art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974 roku Prawo budowlane.

W toku ponownego rozpoznania sprawy Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego pozyska do akt sprawy decyzję kończącą postępowanie w sprawie z wniosku skarżącego odnośnie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji pod nazwą "Budowa budynku gospodarczego z częścią socjalną w zabudowie zagrodowej". Organ włączy do akt także pismo Państwowego Gospodarstwa Rolnego Wody Polskie z dnia [...] listopada 2020 roku.

Mając na uwadze obowiązki określone w art. 9 K.p.a. organ wskaże inwestorowi przesłanki od niego zależne, które warunkują legalizację spornej samowoli budowlanej, a które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z oczekiwaniem strony.

Przystępując do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy organ będzie miał na uwadze, że decyzja o odmowie ustalenia warunków zabudowy równoważna jest ze spełnieniem przesłanek do wydania nakazu rozbiórki na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974 roku Prawo budowlane. Organ zobowiązany jest rozważyć, czy właściwą podstawą prawną rozstrzygnięcia kontrolowanej może być przepis art. 37 ust. 2 ustawy z dnia 24 października 1974 roku Prawo budowlane. W tym także w sytuacji, gdy potwierdzone zostanie, że postępowanie administracyjne w sprawie warunków zabudowy zostało umorzone.

Uzasadniając wydane w sprawie rozstrzygnięcie organ będzie miał na uwadze, że kwestii, które dotychczas nie były przedmiotem rozpoznania i rozstrzygnięcia organów administracji publicznej nie były również przedmiotem oceny sądu administracyjnego. Powstaje zatem konieczność odniesienia się do tych zarzutów strony sformułowanych w skardze, które dotychczas nie były przedmiotem rozpoznania przez skarżone organy.

Z powyższych względów, na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2019, poz. 2325 ze zm.), Sąd uchylił zaskarżoną decyzję. O zwrocie kosztów postępowania sądowoadministracyjnego obejmujących uiszczony wpis od skargi ([...] zł) orzeczono na podstawie art. 200 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.