Wyrok NSA, sygn. akt II FSK 616/05
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2006-05-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Pomoc publiczna
Podatkowe postępowanie
Działalność gospodarcza
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 162 par. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz. 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
article: art. 199
journal: Dz.U. 1934 nr 57 poz. 502
law: Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 27 czerwca 1934 r. Kodeks handlowy.
article: art. 205 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 94 poz. 1037
law: Ustawa z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych.
Teza: W przypadku zarządu wieloosobowego spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, to na nim spoczywał obowiązek takiego zorganizowania jego pracy, aby w każdym czasie spółka mogła być reprezentowana na zewnątrz.

Niepodjęcie przez zarząd działań zapewniających taką jego organizację, a przez co pozbawienie w określonym czasie możliwości jej reprezentowania, stanowi przejaw braku niezbędnej staranności w dbaniu o interesy spółki. Zaniedbania w tym zakresie nie mogą zostać podciągnięte pod okoliczności uprawdopodobniające brak winy, o których mowa w art. 162 par. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./.

TEZY

W przypadku zarządu wieloosobowego spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, to na nim spoczywał obowiązek takiego zorganizowania jego pracy, aby w każdym czasie spółka mogła być reprezentowana na zewnątrz.

Niepodjęcie przez zarząd działań zapewniających taką jego organizację, a przez co pozbawienie w określonym czasie możliwości jej reprezentowania, stanowi przejaw braku niezbędnej staranności w dbaniu o interesy spółki. Zaniedbania w tym zakresie nie mogą zostać podciągnięte pod okoliczności uprawdopodobniające brak winy, o których mowa w art. 162 par. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 16 maja 2006 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Skarbowej w O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 12 stycznia 2005 r. I SA/Ol 394/04 w sprawie ze skargi (...) Przedsiębiorstwa Realizacji Inwestycji O.P.R.I. Spółki z o.o. z siedzibą w O. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w O. z dnia 1 września 2004 r. (...) w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia - uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania WSA w Olsztynie; (...).


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 12 stycznia 2005 r. I SA/OL 394/04 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie uchylił postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w O. z dnia 1 września 2004 r. (...) w przedmiocie odmowy przywrócenia (...) Przedsiębiorstwu Realizacji Inwestycji O.P.R.I. sp. z o.o. terminu do wniesienia zażalenia.

W uzasadnieniu wyroku wyjaśniono, że postanowieniem z dnia 1 września 2004 r. Dyrektor Izby Skarbowej w O. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia przez O.P.R.I. sp. z o.o. zażalenia na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w O. z dnia 12 czerwca 2004 r. (...), pozostawiające bez rozpoznania wniesione zażalenie. W postanowieniu z dnia 21 czerwca 2004 r. zawarto pouczenie o trybie i terminie wniesienia zażalenia. Postanowienie to zostało doręczone (...) Przedsiębiorstwu Realizacji Inwestycji O.P.R.I. Spółka z o.o. w dniu 28 czerwca 2004 r. co potwierdza podpis i data złożone przez członka zarządu Spółki Romana H. na pocztowym potwierdzeniu odbioru. Termin określony w art. 236 par. 2 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./ do wniesienia zażalenia upłynął z dniem 5 lipca 2004 r. Zażalenie z wnioskiem o przywrócenie terminu zostało nadane przesyłką poleconą w dniu 12 lipca 2004 r.

Dyrektor Izby Skarbowej przywołał treść art. 162 par. 1 i 2 Ordynacji podatkowej i stwierdził, że instytucja przywrócenia uchybionego terminu ma na celu usunięcie ujemnych następstw procesowych będących wynikiem tego uchybienia, jeżeli podmiot, który uchylił terminowi nie ponosi w tym zakresie winy. Zaznaczył, iż z dołączonego do wniosku o przywrócenie terminu zaświadczenia lekarskiego Romana H. wynika, iż przebywał on na zwolnieniu lekarskim w dniu od 5 do 9 lipca 2004 r. Zgodnie natomiast z par. 18 umowy Spółki oraz odpisem z Krajowego Rejestru Sądowego do składania oświadczeń woli w zakresie praw i obowiązków Spółki oraz składania podpisów upoważniony jest członek Zarządu łącznie z prokurentem. Zarząd Spółki tworzą zaś dwaj członkowie - Ryszard R. i Roman H.

Organ podatkowy podniósł, iż o braku winy w niedotrzymaniu terminu można mówić jedynie, gdy nie został on dopełniony z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, czyli gdy strona nie mogła usunąć przeszkody, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Zwolnienie lekarskie nie jest natomiast potwierdzeniem braku winy. Dodatkowym kryterium przy ocenie braku winy w niedotrzymaniu terminu powinien być obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Organ uznał, że w niniejszej sprawie kryterium to nie zostało spełnione, gdyż strona wyczekiwała z dopełnieniem czynności procesowej do ostatniego dnia ustawowego terminu. Konkludując Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, iż strona nie uwiarygodniła swojej staranności w dotrzymaniu terminu, albowiem nie wykazała, że zły stan zdrowia jednego z członków zarządu uniemożliwił podjęcie przez Spółkę czynności procesowych w sprawie.

W skardze Przedsiębiorstwo Realizacji Inwestycji O.P.R.I. Spółka z o.o. wniosło o zmianę zaskarżonego postanowienia i przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia. Argumentując skargę zaznaczono, że za uprawdopodobniony należało uznać brak winy w uchybieniu terminu oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała, aż do wniesienia o przywrócenie terminu. Przyczyną uchybienia terminu była nagła choroba członka Zarządu Romana H., na którym ciążą wszystkie obowiązki związane z obsługą korespondencji Spółki. Podjęcie działań w celu sporządzenia pisma przez drugiego członka Zarządu - Ryszarda R. było natomiast niemożliwe, gdyż nie jest on zatrudniony w Spółce, a pełni jedynie funkcję członka Zarządu. Nadto w związku z charakterem wykonywanej pracy większość czasu spędza on poza miejscem zamieszkania. Podkreślono, iż nie można czynić zarzutu "czekania" do ostatniego dnia upływu terminu do dokonania danej czynności, bowiem Spółka zwróciła się o fachową pomoc przy sporządzaniu zażalenia i pozostawienie jednego dnia na podpisanie dokumentu, przy braku nadzwyczajnej okoliczności jaką była choroba, było wystarczające. Zauważono, iż spełnienie przez stronę przesłanek wynikających z art. 162 par. 1 i 2 Ordynacji podatkowej zobowiązuje organ do przywrócenia terminu, zaś przyjęcie przy ocenie zasadności wniosku dodatkowego kryterium w postaci obiektywnego miernika staranności jakiej można wymagać od strony, jest niezgodne z dyspozycją powołanego przepisu. Nadto zarzucono Dyrektorowi Izby Skarbowej naruszenie art. 78 i art. 45 Konstytucji RP.

Uznając skargę za uzasadnioną Sąd pierwszej instancji odwołał się do przepisu art. 162 par. 1 Ordynacji podatkowej i wyjaśnił, że jedną z przesłanek przywrócenia na jego podstawie uchybionego terminu stanowi uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminowi. Następnie Sąd wskazał na zapisy par. 18 umowy Spółki ustalającego zasady jej reprezentacji.

W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie, choroba poświadczona zaświadczeniem lekarskim uprawdopodabnia niemożność działania jednego z członków Zarządu - Romana H. W przypadku wykonywania pracy w trakcie przebywania na zwolnieniu lekarskim Roman H. mógłby bowiem narazić się na zarzut wykorzystywania zwolnienia lekarskiego w sposób niezgodny z jego celem, czym wyczerpałby przesłanki określone w art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa /Dz.U. nr 60 poz. 636 ze zm./, skutkiem czego utraciłby prawo do zasiłku chorobowego, Adnotacja na zwolnieniu lekarskim o treści; "Pacjent może chodzić" nie usprawiedliwia wykonywania pracy, odnosi się jedynie do wykonywania zwykłych czynności dnia codziennego - poruszania się po mieszkaniu, udania się na zabieg czy kontrolę lekarską. Odmienną jest sytuacja, gdy wniosek o przywrócenie terminu składa osoba fizyczna, która powołuje się na chorobę jako na okoliczność uprawdopodobniającą brak winy w uchybieniu terminu. Wówczas pomocne w ocenie, czy w czasie choroby wnioskodawca był zdolny do dokonania czynności, której terminowi uchybił, jest zapytanie wnioskodawcy jak w tym czasie radził sobie z załatwieniem czynności dnia codziennego.

Ponadto w ocenie Sądu nie wyjaśniono czy istniała możliwość dokonania czynności procesowej - podpisania zażalenia przez drugiego z członków zarządu Ryszarda R. Nie zgadzając się ze stwierdzeniem organu odwoławczego, że o braku staranności w działaniu Spółki mogło świadczyć jej "wyczekiwanie" z wniesieniem zażalenia do ostatniego dnia ustawowego terminu Sąd odwołał się do treści przepisu art. 236 par. 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej i stwierdził, że wniesienie zażalenia ostatniego - siódmego dnia, w przypadku niewystąpienia nieprzewidzianej okoliczności byłoby tak samo skuteczne, jak jego wniesienie pierwszego, drugiego czy szóstego dnia terminu.

W skardze kasacyjnej wniesionej przez Dyrektora Izby Skarbowej w O. domagając się uchylenia tego wyroku w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania zarzucono naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Zarzucono naruszenie art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./ przez przyjęcie, że organ podatkowy wydał zaskarżone postanowienie z naruszeniem przepisu art. 162 par. 1 Ordynacji podatkowej. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wyjaśniono, że Sąd niesłusznie zarzucił brak ustaleń co do możliwości złożenia zażalenia przez drugiego z członków zarządu Ryszarda R. Z treści art. 162 par. 1 Ordynacji podatkowej wynika, że ciężar uprawdopodobnienia okoliczności w nim wskazanych spoczywa na stronie. Spółka powinna uwiarygodnić swoją staranność oraz fakt, że przeszkody uniemożliwiające złożenie zażalenia były od niej niezależne i istniały przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu.

Z treści powołanego przez Sąd par. 18 umowy spółki wynika, że do składania oświadczeń woli w jej imieniu upoważniony był jeden z członków zarządu łącznie z prokurentem. Rzeczą Spółki było takie zorganizowanie funkcjonowania, aby w każdym dniu roboczym istniała możliwość odebrania korespondencji, jak i możliwość podpisania środka odwoławczego przez osobę uprawnioną oraz wniesienia go we właściwym trybie. Przebywanie jednego z członków zarządu na zwolnieniu lekarskim nie stwarzało przeszkód do działania w tym zakresie przez drugiego z członków zarządu.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną O.P.R.I. sp. z o.o. wniosła o jej odrzucenie. Opisując ponownie dotychczasowy przebieg postępowania wyjaśniono, iż w zakresie reprezentacji spółki brak było podstaw do odwoływania się do postanowień par. 18 umowy Spółki. Zapis ten bowiem jako sprzeczny z postanowieniami obowiązującego od 1 stycznia 2001 r. art. 205 Ksh nie mógł być przedmiotem ocen. W zakresie prowadzenia spraw Spółki zastosowanie miały uregulowania ostatnio wskazanego przepisy oraz art. 204 par. 2 Ksh, z których w rozpoznawanej sprawie wynikała dopuszczalność podpisania odwołania od decyzji przez każdego z członków zarządu. Nie było zatem podstaw do kwestionowania braku reprezentacji Spółki przy składaniu odwołania od decyzji określającej podatek dochodowy za 2001 r. W zakresie zarzutów odnoszących się do zastosowania w sprawie przepisu art. 162 par. 1 i 2 Ordynacji podatkowej opowiedziano się za stanowiskiem wyrażonym w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga kasacyjna oparta została na usprawiedliwionych podstawach.

Zgodnie z art. 183 par. 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej co oznacza, że Sąd jest związany podstawami /art. 174 cyt. prawa/ i wnioskami skargi /art. 176 cyt. prawa/.

Związanie granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że Sąd odwoławczy nie jest władny badać, czy sąd pierwszej instancji naruszył inne jeszcze przepisy niż te, które zostały wskazane w skardze kasacyjnej. Dodać należy, że zasada związania granicami skargi kasacyjnej nie dotyczy jedynie nieważności postępowania /art. 183 par. 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/.

Wyjaśnić również należy, iż podstawę do odrzucenia skargi kasacyjnej mogły stanowić przesłanki wskazane w przepisie art. 178 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wnosząc o odrzucenie skargi kasacyjnej strona skarżąca nie wskazała na żadną z tych przesłanek. Również Sąd z urzędu nie dopatrzył się ich istnienia. Z tego względu wniosek zawarty w odpowiedzi na skargę kasacyjną o jej odrzucenie należało uznać za pozbawiony uzasadnienia. W takiej sytuacji skarga kasacyjna podlegała rozpoznaniu ze względu na podniesione w niej zarzuty. Podniesiony w skardze kasacyjnej Dyrektora Izby Skarbowej w O. zarzut naruszenia przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy /art. 174 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/ skierowany został przede wszystkim wobec oceny Sądu nakładającej na organy podatkowe obowiązek poszukiwania dowodów uprawdopodobniających brak winy w dotrzymaniu terminu przewidzianego dla złożenia środka zaskarżenia. Zarzucono, iż nakładając ten obowiązek Sąd pierwszej instancji naruszył przepisy art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "c" Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 162 par. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./.

Uznając ten zarzut za uzasadniony i oparty na usprawiedliwionych podstawach w pierwszej kolejności należało przypomnieć, że zgodnie z treścią objętego zarzutem skargi kasacyjnej przepisu art., 145 par. 1 pkt 1 lit. "c" Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla je w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów postępowania /inne niż dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego - art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "b" oraz stwierdzenia nieważności - art. 145 par. 1 pkt 2 w takim stopniu, iż mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przepis ten zatem normuje powinność wydania oraz treść rozstrzygnięcia sądu administracyjnego pierwszej instancji w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów postępowania. Naruszenie przepisów postępowania może polegać w szczególności na niedopełnieniu wynikających z tych przepisów obowiązków organu lub uniemożliwieniu stronie skorzystania z przysługujących jej uprawnień procesowych albo błędnej wykładni tych przepisów /por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2004, str. 210-211/.

Warunkiem uwzględnienia skargi z tego powodu jest ustalenie, że stwierdzone naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przez możliwość istotnego wpływania na wynik sprawy należy rozumieć prawdopodobieństwo oddziaływania naruszeń prawa procesowego na treść decyzji lub postanowienia, a więc ukształtowanie w nich stosunku administracyjnego, materialnego lub procesowego. Sąd uchylając z tych powodów decyzję lub postanowienie musi wykazać, że gdyby nie było stwierdzonego w postępowaniu sądowym naruszenia przepisów postępowania, to rozstrzygnięcie sprawy najprawdopodobniej mogłoby być inne /por. J. P. Tarno op.cit. str. 211 oraz T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Postępowanie sądowoadministracyjne, Warszawa 2004, str. 305/.

Ocena prawna prowadząca sąd do stwierdzenia istnienia podstawy do uchylenia zaskarżonego aktu administracyjnego z powodów podanych w omówionym przepisie art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "c" powinna stanowić element uzasadnienia wyroku. Ponadto w tym uzasadnieniu zgodnie z treścią art. 141 par. 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd powinien podać wskazania co do dalszego postępowania. Przedstawienie w uzasadnieniu wyroku przesłanek jakimi kierował się sąd obok tego, że stanowi gwarancję, iż sąd dołoży należytej staranności przy podejmowaniu rozstrzygnięcia, to również umożliwia sądowi odwoławczemu ocenę czy przesłanki, na których oparł się sąd niższej instancji były trafne.

W przypadku braku podstaw do stwierdzenia naruszenia przepisów postępowania w takim stopniu, iż mogło mieć to istotny wpływ na wynik sprawy i jeżeli w sprawie brak jest innych podstaw do wzruszenia zaskarżonej decyzji, sąd skargę oddala /art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/.

Dokonują oceny prawidłowości zaskarżonego wyroku ze względu na treść omówionych przepisów oraz kierując się treścią uzasadnienia zaskarżonego wyroku stwierdzić należy, iż Sąd nie wykazał, że w sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania /art. 162 par. 1 Ordynacji podatkowej/ w takim stopniu, iż mogło to mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Stosownie do przepisu art. 162 par. 1 Ordynacji podatkowej w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. W sprawie poza sporem pozostaje, iż z treści tego przepisu oraz pozostającego z nim w związku przepisu art. 162 par. 2 Ordynacji podatkowej wynika, że przywrócenie terminu uzależnione jest od równoczesnego spełnienia czterech przesłanek:

1. uprawdopodobnienia przez osobę zainteresowaną braku swojej winy,

2. wniesienie przez osobę zainteresowaną wniosku o przywrócenie terminu,

3. dochowanie terminu do wniesienia wniosku,

4. dopełnienie czynności, dla której ustanowiony był przywracany termin.

W sprawie sporne pozostawało dopełnienie pierwszej z wymienionych przesłanek, tj. uprawdopodobnienia braku winy zainteresowanego w uchybieniu terminowi do złożenia zażalenia na postanowienie o pozostawieniu bez rozpoznania środka zaskarżenia. Uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminowi jest środkiem zastępczym dowodu w znaczeniu ścisłym, niedającym pewności, lecz tylko wiarygodność /prawdopodobieństwo/ twierdzenia o jakimś fakcie. Jest to środek zwolniony od ścisłych formalności dowodowych /por. W. Siedlecki, Zarys postępowania cywilnego, Warszawa 1968, str. 247/.

Obowiązek uprawdopodobnienia braku winy spoczywa na zainteresowanym i nie może być przerzucany na organ podatkowy. Organ podatkowy dokonuje oceny, czy strona dopuściła się uchybienia terminowi bez swojej winy i bierze pod uwagę wszystkie okoliczności faktyczne oceniając winę według obiektywnych mierników staranności /por. B. Brzeziński, M. Kalinowski, M. Masternak, A. Olesińska, Ordynacja podatkowa - Komentarz, TNOiK Toruń 2002, str. 556-588; S. Babiarz, B. Dauter, B. Gruszczyński, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Ordynacja podatkowa - Komentarz, Wyd. LexisNexis 2004, str. 486-487/. W ramach tych ogólnych uwag należy również wskazać, że w stosunku do jednostek organizacyjnych chodzi o brak winy osoby legitymowanej do podejmowania czynności prawnej w jej imieniu. W imieniu Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością legitymowanym do podjęcia tego rodzaju czynności jest jej zarząd. W przypadku zarządu wieloosobowego sposób reprezentowania reguluje umowa spółki, a w braku tego rodzaju postanowień sposób reprezentacji wynika bezpośrednio z przepisów /art. 199 par. 1 Kh - obowiązującego do 1 stycznia 2001 r. oraz obecnie obowiązujący przepis art. 205 par. 1 Ksh/. Zarząd spółki jako organ powołany do jej reprezentowania na zewnątrz obowiązany jest należycie organizować obsługę biurowo-administracyjną przedsiębiorstwa i za sposób funkcjonowania tej obsługi ponosi odpowiedzialność z tytułu form jej sprawowania i personelu do niej zaangażowanego /por. B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki, Ordynacja podatkowa - Komentarz 2005 r., Wyd. Unimex 2005, str. 640/.

Przy tego rodzaju regulacjach okolicznością wyłączającą brak winy zarządu spółki nie jest choroba /krótkotrwała, nie uniemożliwiająca komunikowania się/ jednego z członków zarządu ani też brak możliwości komunikowania /niepotwierdzony obiektywnie/ z drugim z członków zarządu. W przypadku zarządu wieloosobowego to na nim spoczywał obowiązek takiego zorganizowania jego pracy, aby w każdym czasie spółka mogła być reprezentowania na zewnątrz. Niepodjęcie przez zarząd działań zapewniających taką organizację pracy zarządu, a przez co pozbawienie w określonym czasie możliwości jej reprezentowania stanowi przejaw braku niezbędnej staranności w dbaniu o interesy spółki. Zaniedbania w tym zakresie nie mogą zostać podciągnięte pod okoliczności uprawdopodobniające brak winy. Nie stanowi bowiem o braku winy w takiej sytuacji zaniechanie przez zarząd wypełniania jego obowiązków wynikających z ustawy oraz umowy spółki.

Jak trafnie wskazano w uzasadnieniu skargi kasacyjnej Sąd pierwszej instancji wbrew omówionym regułom wynikającym z treści art. 162 par. 1 Ordynacji podatkowej przyjął, że o braku winy zarządu spółki stanowiła krótkotrwała choroba jednego z członków zarządu. Z wyjaśnień samego zainteresowanego nie wynikało jednak, iż w sprawie w tym okresie wystąpiły niedające się przezwyciężyć okoliczności uniemożliwiające komunikowanie się przez tego członka zarządu z pozostałymi członkami zarządu obowiązanymi do współdziałania przy reprezentowaniu spółki.

Skoro zarząd jak wynikało z umowy spółki /par. 18/ oraz aktualnym wypisom KRS był dwuosobowy, to w tym czasie za obiektywnie możliwe i prawnie dopuszczalne należało uznać reprezentowanie spółki przez drugiego z członków zarządu wraz z prokurentem. Z kolei w odniesieniu do drugiego z członków zarządu z naruszeniem omówionych zasad Sąd pierwszej instancji wskazał na konieczność wyjaśnienia przez organ podatkowy okoliczności uniemożliwiających temu członkowi sporządzenie i wniesienie w odpowiednim terminie środka zaskarżenia. Ponownie podkreślić należy, że stosownie do przepisu art. 162 par. 1 Ordynacji podatkowej to osoba zainteresowana ma uprawdopodobnić brak swojej winy, czyli powinna uwiarygodnić swoją argumentacją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Obowiązku uprawdopodobnienia tych okoliczności nie można przerzucać na organ podatkowy, który w tym wypadku ze względu na kryteria określone w art. 162 par. 1 Ordynacji podatkowej ocenia wyjaśnienia osoby zainteresowanej uprawdopodobniające brak jej winy. Za takie okoliczności nie mogło zostać uznane odwołanie się do zorganizowania pracy zarządu w taki sposób, iż nie istniała możliwość komunikowania się pomiędzy jego członkami. Odwrotnie, to właśnie tego rodzaju okoliczności wskazujące na brak staranności w organizowaniu pracy zarządu powinny zostać uznane jako wskazujące na istnienie winy w uchybieniu terminowi po stronie samego zainteresowanego. Obowiązkiem organu podatkowego w takiej sytuacji nie było poszukiwanie innych okoliczności czy też dowodów, które w efekcie mogły doprowadzić do wykazania braku winy zainteresowanego.

Z tych względów należało uznać za uzasadniony zarzut naruszenia przepisu art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "c" Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wobec niewykazania przez Sąd pierwszej instancji, aby zaskarżone postanowienie zapadło z naruszeniem przepisu art. 162 par. 1 Ordynacji podatkowej. Nie mogły bowiem zostać zaakceptowane poglądy Sądu wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku przerzucające na organ podatkowy obowiązek poszukiwania dowodów uprawdopodobniających brak winy zainteresowanego w uchybieniu terminu czy też tłumaczące brak tej winy chorobą jednego z członków wieloosobowego zarządu spółki.

W tej sytuacji uznając skargę kasacyjną za usprawiedliwioną Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 par. 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżony wyrok przekazując sprawę do ponownego rozpoznania.

O zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w O. orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 w związku art. 205 par. 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz par. 14 ust. 2 pkt 1 lit. "c" i pkt 2 lit. "a" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (...) /Dz.U. nr 163 poz. 1349 ze zm./.