Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 700/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2017-01-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
6401 Skargi organów nadzorczych na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 93 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne: Gospodarka gruntami
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 35 ust. 1 i 2, art. 13 ust. 1
journal: Dz.U. 2015 poz 1774
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz Protokolant Asystent sędziego Krzysztof Pobojewski po rozpoznaniu w dniu 25 stycznia 2017 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi Wojewody na zarządzenie Prezydenta Miasta z dnia 12 stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie wydzierżawienia nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wojewoda wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na zarządzenie Nr [...] Prezydenta Miasta z dnia 12 stycznia 2016 r. w sprawie wydzierżawienia nieruchomości położonych w S. przy ul. C. i ul. G. i [...], ul. T., H., wydane na podstawie art. 30 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2015 r. poz. 1515) oraz art. 13 ust. 1 i art. 35 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2015 r. poz. 1774).

W zaskarżonym zarządzeniu Prezydent Miasta postanowił wydzierżawić A. na okres 3 lat nieruchomości zabudowane obiektami sportowymi o łącznej powierzchni 30.388m2, stanowiące własność Gminy Miasta, położone w S. ul. C. i ul. G. i [..], ozn. na km [..] [..] jako działki nr [..]-[..], zapisane w księdze wieczystej KW [..] oraz przy ul. T., ozn. na km [..] jako działki nr [..]-[..], zapisane w księdze wieczystej KW [..] oraz przy ul. H., ozn. na km [..] jako działka nr [..], zapisana w księdze wieczystej KW [..] Sądu Rejonowego z przeznaczeniem na cele sportowe. Wskazane nieruchomości zostały wymienione w wykazie stanowiącym załącznik do zaskarżonego zarządzenia.

W skardze na powyższe zarządzenie Wojewoda zarzucił:

1. naruszenie art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U z 2015 r. poz 1774 z późn. zm. - zwana dalej " ugn ") w zw. z art. 365 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2014 r. poz 101 z późn. zm. - zwana dalej "kpc") poprzez sporządzenie wykazu nieruchomości przeznaczonych do wydzierżawienia oraz postanowieniu o ich wydzierżawieniu w sytuacji wydania prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego (z uwzględnieniem wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 7 grudnia 2007 oraz wyroku Sądu Najwyższego z dnia 2 kwietnia 2009 r.) zobowiązującego Gminę Miasta do złożenia oświadczenia woli o oddaniu tych nieruchomości w użytkowanie wieczyste na rzecz A.;

2. naruszenie art. 30 ust. 2 pkt 3 w zw. z art. 50 usg poprzez podejmowanie czynności zmierzających do wydzierżawienia nieruchomości na rzecz B., podczas gdy zapadło prawomocne orzeczenie Sądu Okręgowego zobowiązujące Gminę Miasta do złożenia oświadczenia woli o oddaniu w użytkowanie wieczyste tych nieruchomości na rzecz A.;

3. naruszenie art. 61 § 1 w zw. z art. 64 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. kodeks cywilny (Dz. U z 2016 r. poz. 380 z późn. zm. - zwana dalej "kc") poprzez wydanie zarządzenia, którego wykonanie spowoduje powstanie dwóch sprzecznych ze sobą oświadczeń woli.

W oparciu o powyższe zarzuty Wojewoda wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonego zarządzenia w całości.

W uzasadnieniu skargi wyjaśniono przede wszystkim sytuację, jak powstała wskutek wyroków sądów powszechnych rozstrzygających w przedmiocie powództwa A. o zobowiązanie Gminy Miasta do złożenia oświadczenia woli. Otóż Wojewoda wskazał, że wyrokiem Sądu Okręgowego z dnia 13 lutego 2007 r. (sygn. akt I C 652/99) Gmina Miasta zobowiązana została do złożenia oświadczenia woli w przedmiocie ustanowienia na rzecz A. prawa użytkowania wieczystego gruntów objętych księgą wieczystą nr [..] (w zakresie działek nr [..]-[..]) oraz [..] (w zakresie działki [..]). Wyrok ten został następnie zmieniony wyrokiem Sądu Apelacyjnego (sygn. akt I ACa 985/07) oraz wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 2 kwietnia 2009 r. (sygn. akt. IV CSK 240/08). Ostatecznie, z prawomocnego orzeczenia sądu w tej sprawie wynika, że Gmina Miasta zobowiązana została do ustanowienia prawa użytkowania wieczystego i przeniesienia tego prawa na rzecz A. w zakresie wskazanych wyżej nieruchomości.

Ponadto, w celu zabezpieczenia skutecznego dochodzenia tego prawa ujawnione zostało w księdze wieczystej o nr [..] ostrzeżenie o prawomocnym wyroku w sprawie o sygn. akt 1C 652/99 zastępującym oświadczenie woli Gminy Miasta o ustanowieniu użytkowania wieczystego. Ostrzeżenie takie ujawniono również w księdze wieczystej o nr [..] w odniesieniu do działki [..] oraz prawa własności budynków na niej posadowionych.

Według Wojewody w świetle powyższych okoliczności zarządzenie Prezydenta Miasta nie respektuje, wbrew dyspozycji art. 365 § 1 k.p.a. prawomocnych orzeczeń sądów i narusza interesy osób trzecich. Pomimo bowiem braku wpisu w księdze wieczystej wskazanych nieruchomości prawa użytkowania wieczystego i jego przeniesienia na rzecz określonego podmiotu przyjąć należy, że prawomocnym orzeczeniem sądu złożone zostało oświadczenie woli o ustanowieniu prawa użytkowania wieczystego na rzecz A., dla konkretnych nieruchomości objętych księgami wieczystymi nr: [..] i [..]. Tym samym Wojewoda za niedopuszczalne uznał zarządzenie, w którym Prezydent Miasta decyduje o przeznaczeniu tych samych nieruchomości do wydzierżawienia. Konsekwencją zarządzenia będzie istnienie w obrocie prawnym dwóch sprzecznych ze sobą oświadczeń woli skutkujących powstaniem istotnych wątpliwości interpretacyjnych co do dalszego przeznaczenia ekonomicznego tych gruntów.

W odpowiedzi na skargę Prezydent Miasta reprezentujący Gminę Miasta wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie o oddalenie. Wniosek o odrzucenie skargi uzasadnił brakiem legitymacji procesowej biernej Gminy Miasta do występowania w niniejszym postępowaniu oraz uchybieniami formalnymi polegającymi na wskazaniu przez Wojewodę błędnego organu, za pośrednictwem którego wniesiono skargę. Nadto, wskazano, że z punktu widzenia przedmiotowego skarga nie dotyczy sprawy z zakresu administracji publicznej, albowiem gospodarowanie składnikami mienia komunalnego stanowi emanację przysługujących gminie jako podmiotowi prawa cywilnego uprawnień właścicielskich, w ramach których może ona kształtować swoje sprawy majątkowe według własnego uznania zgodnie z cechującą prawo własności domniemaniem kompetencji właściciela w sferze korzystania i dysponowania dobrami majątkowymi. Czynności podejmowane w ramach szeroko rozumianego postępowania obejmującego ogół czynności niezbędnych do ogłoszenia wykazu nieruchomości przeznaczonych do wydzierżawienia zmierzających do zadysponowania konkretną nieruchomością (tu: oddania jej w dzierżawę) mają charakter cywilnoprawny i podlegają kognicji sądu powszechnego (cywilnego).

W odniesieniu do zarzutów merytorycznych Wojewody Prezydent Miasta wyjaśnił, że do gminnego zasobu nieruchomości należą nieruchomości, które stanowią własność gminy i nie zostały oddane w użytkowanie wieczyste, oraz nieruchomości w użytkowaniu wieczystym gminy. Tym samym do zasobu wchodzą nieruchomości, na których gmina może wykonywać w sposób efektywny swoje prawo własności lub prawo użytkowania wieczystego. W skład zasobu wchodzą przy tym nieruchomości oddane jednostkom organizacyjnym w trwały zarząd. Gminne zasoby nieruchomości powinny być w szczególności wykorzystywane na cele rozwojowe gmin oraz na realizację innych celów publicznych. Cele publiczne zostały określone przez ustawodawcę w art.6 ugn, którego pkt 6 stanowi, że celem publicznym jest budowa i utrzymywanie pomieszczeń dla urzędów organów władzy, administracji, sądów i prokuratur, państwowych szkół wyższych, szkół publicznych, państwowych lub samorządowych instytucji kultury w rozumieniu przepisów o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej, a także publicznych: obiektów ochrony zdrowia, przedszkoli, domów opieki społecznej, placówek opiekuńczo-wychowawczych, obiektów sportowych.

W przedmiotowej sprawie nieruchomość położona w S. przy ul. C. i ul. G. i [..], ul. T., H. stanowi zasób nieruchomości Gminy Miasta, bowiem przedmiotowe nieruchomości nigdy nie zostały oddane w użytkowanie wieczyste. Fakt, iż A. w Sopocie legitymuje się prawomocnymi orzeczeniami w przedmiocie zobowiązania Gminy Miasta do złożenia oświadczenia woli o oddaniu wskazanych nieruchomości w użytkowanie wieczyste, nie skutkuje tym, iż już doszło do ustanowienia przedmiotowego prawa. Do oddania bowiem nieruchomości gruntowej w użytkowanie wieczyste i przeniesienie tego prawa w drodze umowy wymagany jest wpis w księdze wieczystej o charakterze konstytutywnym. Znaczenie konstytutywne wpisu prawa użytkowania wieczystego wyraża się w tym, że jego przedmiotem nie jest deklaratywne potwierdzenie stanu prawnego, ale ustanowienie, zmiana, zniesienie stosunku prawnego. Orzeczenie takie wywołuje skutek prawotwórczy w postaci zmiany stosunku materialnoprawnego, wypełnia zawsze treść kształtująca. Skoro przepis art. 27 ugn uzależnia przeniesienie prawa od wpisu w księdze wieczystej, czyni wpis przesłanką powstania prawa, to nabycie prawa następuje dopiero z chwilą wpisu. Wpis do księgi wieczystej ma więc w tych przypadkach znaczenie konstytutywne. Wpis użytkowania wieczystego następuje dopiero w wyniku uwzględnienia wniosku o wpis i tylko ta data jest miarodajna - przy zastosowaniu art. 29 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, dla ustalenia daty powstania prawa użytkowania wieczystego. Bez wpisu prawo użytkowania wieczystego nie powstaje, a zatem brak jest podstawy prawnej do pobierania opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego z tej prostej przyczyny, że prawo to nie powstało (wyrok Sądu Najwyższego dnia 4 lutego 2005 r., I CK 512-04, LEX nr 394484).

W konsekwencji Prezydent uznał, że istnienie prawomocnego orzeczenia o zobowiązaniu Gminy Miasta do złożenia oświadczenia woli o oddaniu w użytkowanie wieczyste nieruchomości nie oznacza, że prawo użytkowania wieczystego powstało i istnieje. Oznacza to, że wskazane nieruchomości nadal wchodzą do gminnego zasobu nieruchomości do czasu wpisu do księgi wieczystej wyżej wymienionego prawa.

Wniosek o wpisanie prawa użytkowania wieczystego ww. nieruchomości wraz z nieodpłatnym przeniesieniem prawa własności budynku znajdującego się na nieruchomościach do księgi wieczystej złożony przez A. postanowieniem z dnia 21 listopada 2008 r. oddalono z uwagi na brak w orzeczeniu sądowym stanowiącym podstawę wpisu okresu trwania użytkowania wieczystego.

Prezydent Miasta wyjaśnił, że zarządzeniem nr [..] z dnia 19 kwietnia 2016 r. zmienił zaskarżone zarządzenie w ten sposób, że treścią objęte zostało jedynie podanie do publicznej wiadomości treści wykazu sporządzonego dla nieruchomości położonych w S. przy ul. C. i ul. G. i [..], ul. T., H. przeznaczonych do dzierżawy w formie bezprzetargowej (zarządzenie nr [...] z dnia 19 kwietnia 2016 r.).

Postanowieniem z dnia 29 czerwca 2016 r., sygn. akt II SA/Gd 256/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił przedmiotową skargę uznając, że zaskarżone zarządzenie nie zalicza się do aktów z zakresu administracji publicznej ani nie jest zarządzeniem, które na mocy przepisów szczególnych podlegałoby kognicji sądów administracyjnych.

W wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie o sygn. akt I OSK 2380/16, postanowieniem z dnia 18 listopada 2016 r. uchylił postanowienie sądu wojewódzkiego o odrzuceniu skargi i przekazał sprawę temu sądowi do ponownego rozpoznania. Według Naczelnego Sądu Administracyjnego poprzedzające zawarcie umowy dzierżawy sporządzenie wykazu nieruchomości przeznaczonych do dzierżawy w trybie art. 35 ustawy o gospodarce nieruchomościami, stanowi akt z zakresu administracji publicznej podlegający kontroli sądów administracyjnych. Gospodarowanie mieniem publicznym jest bowiem wykonywaniem administracji publicznej.

W piśmie procesowym z dnia 17 stycznia 2016 r. Prezydent Miasta ponowił wniosek o oddalenie skargi i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych przywołując tożsamą argumentację, jak w odpowiedzi na skargę z dnia 28 kwietnia 2016 r.

Sprawa przekazana do ponownego rozpoznania po postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie została zarejestrowana pod nową sygnaturą akt II SA/Gd 700/16.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Skarga podlegała oddaleniu, albowiem zaskarżone zarządzenie Prezydenta Miasta jest zgodne z prawem.

Kontroli legalności poddano w niniejszej sprawie zarządzenie Prezydenta Miasta w sprawie wydzierżawienia nieruchomości położonych w S. przy ul. C. i ul. G. i [..], ul. T., H., których szczegółowy wykaz stanowił załącznik do zaskarżonego zarządzenia. Sąd orzekający przystąpił do merytorycznego rozpoznania skargi na wskazane zarządzenie związany z mocy art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz.U. z 2016 r., poz. 718), zwanej dalej p.p.s.a., wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia z dnia 18 listopada 2016 r., zgodnie z którą sporządzenie wykazu nieruchomości przeznaczonych do dzierżawy w trybie art. 35 u.g.n., stanowi akt z zakresu administracji publicznej podlegający kontroli sądów administracyjnych.

Skargę tą Wojewoda wniósł w trybie art. 93 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tj.: Dz.U. z 2015 r., poz. 1515), zwanej dalej u.s.g., który stanowi, że po upływie terminu wskazanego w art. 91 ust. 1 organ nadzoru nie może we własnym zakresie stwierdzić nieważności uchwały lub zarządzenia organu gminy. W tym przypadku organ nadzoru może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego, co też Wojewoda uczynił.

Materialnoprawną podstawą zaskarżonego zarządzenia jest przepis art. 35 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tj.:Dz.U. z 2016 r., poz. 2147), zwanej dalej u.g.n. Przepis art. 35 ust. 1 u.g.n. stanowi, że właściwy organ sporządza i podaje do publicznej wiadomości wykaz nieruchomości przeznaczonych do sprzedaży, do oddania w użytkowanie wieczyste, użytkowanie, najem lub dzierżawę. Wykaz ten wywiesza się na okres 21 dni w siedzibie właściwego urzędu, a także zamieszcza się na stronach internetowych właściwego urzędu. Starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, przekazuje wykaz wojewodzie, w celu jego zamieszczenia na stronie podmiotowej wojewody w Biuletynie Informacji Publicznej przez okres 21 dni. Informację o zamieszczeniu wykazu właściwy organ podaje do publicznej wiadomości przez ogłoszenie w prasie lokalnej o zasięgu obejmującym co najmniej powiat, na terenie którego położona jest nieruchomość.

Sporządzenie powyższego wykazu ma na celu zachowanie jawności dysponowania nieruchomościami przez Skarb Państwa i jednostki samorządu terytorialnego, a także umożliwienie wszystkim zainteresowanym ubiegania się o nabycie praw do nieruchomości umieszczonych w wykazie. Wykaz ma też na celu umożliwienie składania na podstawie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami lub innych, roszczeń dotyczących nieruchomości umieszczonych w wykazie, zanim zostaną one wydzierżawione. Do chwili sporządzenia wykazu nieruchomości pozostają poza obrotem prawnym i są niedostępne dla osób ubiegających się o ich nabycie, które nie mogą domagać się ich sprzedaży bądź objęcia inną formą władania, gdyż przeznaczenie nieruchomości do obrotu należy wyłącznie do właściciela. Sporządzenie wykazu jest wyrazem przeznaczenia nieruchomości przez jej właściciela do zbycia lub oddania w inną formę korzystania (najem, dzierżawa) i wskazuje na założenia programowe, nieindywidualizujące sytuacji prawnej hipotetycznego nabywcy, a wobec tego nie stanowi jeszcze oferty np. sprzedaży (por. wyrok NSA z dnia 9 stycznia 2013 r., I OSK 1150/12, dostępne na stronie https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Powyższy przepis jest wyrazem uszczegółowienia zasad gospodarowania mieniem Skarbu Państwa lub komunalnym w postaci nieruchomości. Przepis art. 13 ust. 1 u.g.n. stanowi bowiem, że z zastrzeżeniem wyjątków wynikających z ustaw, nieruchomości mogą być przedmiotem obrotu. W szczególności nieruchomości mogą być przedmiotem sprzedaży, zamiany i zrzeczenia się, oddania w użytkowanie wieczyste, w najem lub dzierżawę, użyczenia, oddania w trwały zarząd, a także mogą być obciążane ograniczonymi prawami rzeczowymi, wnoszone jako wkłady niepieniężne (aporty) do spółek, przekazywane jako wyposażenie tworzonych przedsiębiorstw państwowych oraz jako majątek tworzonych fundacji.

Z przepisu art. 30 ust. 2 pkt 3 u.s.g. oraz z art. 25 ust. 1 u.g.n. wynika, że gminnym zasobem nieruchomości gospodaruje wójt, burmistrz albo prezydent miasta. Zgodnie z art. 24 ust. 1 u.g.n. do gminnego zasobu nieruchomości należą nieruchomości, które stanowią przedmiot własności gminy i nie zostały oddane w użytkowanie wieczyste, oraz nieruchomości będące przedmiotem użytkowania wieczystego gminy. Z ust. 2 art. 24 u.g.n. wynika natomiast, że gminne zasoby nieruchomości mogą być wykorzystywane na cele rozwojowe gmin i zorganizowanej działalności inwestycyjnej, a w szczególności na realizację budownictwa mieszkaniowego oraz związanych z tym budownictwem urządzeń infrastruktury technicznej, a także na realizację innych celów publicznych. Cele te należy interpretować zgodnie z przepisem art. 6 u.g.n., który określa katalog celów o charakterze publicznym w pkt 6 wymieniając budowę i utrzymywanie obiektów sportowych.

Pojęcie "gospodarowania mieniem komunalnym" jest sformułowaniem bardzo szerokim i pozwala organowi wykonawczemu gminy na samodzielne działanie i podejmowanie wszystkich koniecznych decyzji gospodarczych co do mienia gminy bez zgody czy też opinii rady, za wyjątkiem spraw, które zostały zastrzeżone wyraźnie do kompetencji rady gminy, a wymienione w art. 18 ust. 2 pkt 9 u.s.g. (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 14 marca 2012 r., II SA/Gd 13/12, Lex 1138379).

W ramach ustawowo przypisanych organom wykonawczym gminy kompetencji w zakresie gospodarowania mieniem komunalnym zobowiązany jest on z mocy art. 12 u.g.n. do gospodarowania nieruchomościami w sposób zgodny z zasadami prawidłowej gospodarki, w tym w szczególności z zasadą racjonalnego wydatkowania środków publicznych, prowadzącą do oszczędnego gospodarowania tymi środkami przy jednoczesnym nieuszczupleniu możliwości pełnienia przez te nieruchomości ich funkcji.

Kluczowym dla oceny legalności zaskarżonego zarządzenia Prezydenta Miasta jest kwestia ustalenia, czy nieruchomości objęte tym zarządzeniem należą do gminnego zasobu nieruchomości, czyli czy stanowią własność gminy nieoddaną w użytkowanie wieczyste.

Otóż z okoliczności ujawnionych w sprawie wynika, że działki przeznaczone zgodnie z zarządzeniem do wydzierżawienia nadal stanowią własność Gminy Miasta i nie są obciążone żadnym ograniczonym prawem rzeczowym ujawnionym w księgach wieczystych nieruchomości. Wskazane przez Wojewodę wyroki Sądu Okręgowego w sprawie o sygnaturze akt I C 652/99, Sądu Apelacyjnego o sygnaturze akt I ACa 985/07 oraz Sądu Najwyższego o sygnaturze akt IV CSK 240/08, wydane w trybie art. 64 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (tj.: Dz.U. 2016r., poz. 380), zwanej dalej k.c., ukształtowały sytuację prawną powoda w tych sprawach – A. w ten sposób, że zastąpiły oświadczenie woli Gminy Miasta w przedmiocie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego na wskazanych działkach i oddania tego prawa Klubowi.

Co do zasady orzeczenie sądu, wydane w oparciu o art. 64 k.c., zastępuje tylko oświadczenie woli strony, zaś do zawarcia umowy niezbędne jest jeszcze złożenie przez powoda jego własnego oświadczenia woli o określonej treści, w wymaganej przez prawo formie. Oznacza to, że prawomocne orzeczenie sądu stwierdzające obowiązek strony do złożenia oznaczonego oświadczenia woli zastępuje tylko to oświadczenie (art. 64 k.c. i art. 1047 k.p.c.). Jeżeli zatem oświadczenie takie ma stanowić składnik umowy, jaka ma być zawarta pomiędzy stronami, do zawarcia tej umowy konieczne jest złożenie odpowiedniego oświadczenia woli przez drugą stronę z zachowaniem wymaganej formy. Od tej zasady występują jednak istotne wyjątki odnoszące się do zawarcia umowy przyrzeczonej (art. 390 § 2 k.c.) oraz sytuacji, gdy sąd uwzględnia powództwo o stwierdzenie obowiązku zawarcia umowy całkowicie zgodnie z żądaniem pozwu. W takich przypadkach orzeczenie sądu stwierdza zawarcie umowy i zastępuje tę umowę (wyrok SN z 19 września 2002 r. II CKN 930/00). Z taką sytuacją nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie, albowiem powództwo w części odnoszącej się do działek o nr [..], [..] i [..], objętych księgą wieczystą nr [..], zostało oddalone.

Podstawowym sposobem oddania gruntu w użytkowanie wieczyste jest zawarcie umowy. Kwestię tą reguluje art. 234 k.c. stanowiąc, że do oddania gruntu Skarbu Państwa lub gruntu należącego do jednostek samorządu terytorialnego bądź ich związków w użytkowanie wieczyste stosuje się odpowiednio przepisy o przeniesieniu własności nieruchomości. Generalnie zatem umowa o oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste jest źródłem stosunku użytkowania wieczystego, z tym wszakże zastrzeżeniem, że definitywne nabycie prawa następuje w momencie wpisu do księgi wieczystej. Istnieje zakaz dokonania czynności rozporządzającej ("oddania gruntu w użytkowanie wieczyste") pod warunkiem lub z zastrzeżeniem terminu (art. 157 § 1 k.c.). Umowa powinna być zawarta w formie aktu notarialnego (art. 158 k.c. i art. 27 zd. 1 in fine u.g.n.). Wskazany przepis nie zawiera wszystkich obligatoryjnych przesłanek niezbędnych do powstania lub przejścia wieczystego użytkowania. Taką przesłanką jest bowiem także konstytutywny wpis do księgi wieczystej. Przy umownym oddaniu lub przeniesieniu wieczystego użytkowania powstaje ono lub przechodzi dopiero z chwilą wpisu. Tę dodatkową przesłankę zawierają art. 27 i 28 u.g.n.

Równoważne umowie jest orzeczenie sądu, które w całości uwzględnia żądanie zobowiązania pozwanego do ustanowienia użytkowania wieczystego, co, jak wskazano powyżej, w niniejszej sprawie nie miało miejsca.

Wobec tego, do skutecznego powstania użytkowania wieczystego i przeniesienia tego prawa na skarżący Klub niezbędne było w ustalonych okolicznościach złożenie przez ten Klub oświadczenia woli o przyjęciu tego prawa w odpowiedniej dla obrotu nieruchomościami formie aktu notarialnego i wpisanie tego prawa do księgi wieczystej odpowiednich nieruchomości. Powyższe zdarzenia nie wystąpiły, dlatego też w dacie wydania zaskarżonego zarządzenia nie istniało prawo użytkowania wieczystego do działek objętych zarządzeniem, wskutek czego nie istniały również przeszkody prawne ku temu, ażeby Prezydent Miasta, w zgodzie z zasadami prawidłowej gospodarki, mógł swobodnie podejmować decyzje co do przeznaczenia nieruchomości należących cały czas do gminnego zasobu.

W tych okolicznościach objęcie kwestionowanym zarządzeniem nieruchomości, do których odnoszą się powołane wyroki sądów powszechnych dotyczące zobowiązania Gminy Miasta do złożenia oświadczenia woli o oddaniu w wieczyste użytkowanie nieruchomości, nie czyni zarządzenia sprzecznym z prawem. W granicach zakreślonych upoważnieniem ustawowym Prezydent dokonał czynności w trybie art. 35 ust. 1 u.g.n. przeznaczając nieruchomości należące do gminnego zasobu do wydzierżawienia. Organ ten prowadząc racjonalną gospodarkę nieruchomościami komunalnymi nakierowaną na realizację celów ustawowych, w tym zapewnienia społeczności lokalnej nieprzerwanego korzystania z obiektów sportowych, nie był zobowiązany do uwzględniania przyszłych i w gruncie rzeczy niepewnych skutków prawnych wyroków zapadłych w sprawach cywilnych.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę jako bezzasadną.