Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 1277/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2015-04-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: § 6 ust. 5
journal: Dz.U. 2001 nr 137 poz 1541
law: Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
article: art. 33 § 1 pkt 1, art. 34 § 4, art. 27 § 1 pkt 9
journal: Dz.U. 2012 poz 1015
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Chitrosz-Roicka, Sędziowie SO del. Monika Kazubińska-Kręcisz, WSA Andrzej Niezgoda (sprawozdawca), Protokolant Sekretarz sądowy Kamil Rutkowski, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 22 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi A. A. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zarzutów na prowadzenie egzekucji administracyjnej - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Izby Skarbowej [...], po rozpatrzeniu zażalenia A. A., uchylił postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] z dnia [...] i umorzył w całości postępowanie w sprawie uznania za bezzasadne zarzutów na postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych o numerach od [...] do [...]oraz [...]i[...].

Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia i akt sprawy wynika, że z uwagi na nieuregulowanie zaległych składek na ubezpieczenie społeczne z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej za okres od listopada 2007 r. do grudnia 2011 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział [...] wystawił na A. A. tytuły wykonawcze, w tym o nr od [...] do [...] oraz [...] i [...].

Celem wyegzekwowania ww. należności Dyrektor Oddziału ZUS działając jako organ egzekucyjny zawiadomieniem z dnia 26 lipca 2012 r. dokonał zajęcia rachunku bankowego strony w [...] na podstawie tytułów wykonawczych o nr od [...] do [...], przy czym odpisy tytułów wykonawczych i zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego doręczono stronie w dniu 2 sierpnia 2012 r. Z kolei odpisy tytułów wykonawczych nr [...] i [...] wraz z zawiadomieniami z dnia 12 grudnia 2012 r. nr [...] i nr [...] o zajęciu rachunku bankowego w ww. banku doręczono A.A. w dniu 17 grudnia 2012 r. Fakt otrzymania przesyłek poleconych (doręczonych za pośrednictwem poczty) o nr [...] i [...] strona potwierdziła własnoręcznym podpisem.

Ponieważ prowadzone postępowanie egzekucyjne okazało się bezskuteczne, Dyrektor Oddziału ZUS [...] w dniu 9 października 2012 r. i 21 stycznia 2013 r. przekazał ww. tytuły do egzekucyjnej realizacji Naczelnikowi Urzędu Skarbowego [...]

W dniu 11 czerwca 2014 r. do Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] wpłynęło pismo A. A.0 datowane na 6 czerwca 2014 r. które, po doprecyzowaniu przez skarżącego, zostało zakwalifikowane przez organ egzekucyjny jako zarzuty dotyczące prowadzonego postępowania egzekucyjnego w trybie art. 33 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2012 r. poz. 1015 ze zm. – dalej: u.p.e.a.). Z pisma i załącznika do niego wynikało, że - zdaniem strony – nie była ona zobowiązana, jako osoba prowadząca działalność gospodarczą w okresie od września 2007 r. do grudnia 2009 r., do odprowadzenia składki na ubezpieczenie zdrowotne od podwójnej podstawy.

Postanowieniem z dnia 10 lipca 2014 r. postępowanie egzekucyjne zostało zawieszone a zarzuty zostały przekazane Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Inspektorat w [...] celem zajęcia przez wierzyciela stanowiska w trybie art. 34 § 1 ustawy egzekucyjnej.

Postanowieniem z dnia [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział [...] (podpisanym przez Kierownika Inspektoratu ZUS [...]), na podstawie art. 34 § 1 i 4 w związku z art. 17 § 1 u.p.e.a. "uznał za bezzasadny zarzut naruszenia art. 33 pkt 1 u.p.e.a., dotyczący wykonania w całości obowiązku objętego tytułami wykonawczymi o nr od [...] do [...] oraz [...] i [...]". Powołując się na treść art. 82 ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027 ze zm.) oraz ustalenia Sądu Apelacyjnego, organ wskazał, że wbrew stanowisku skarżącego, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa ustalono obowiązek opłacania przez wnioskodawcę składki na ubezpieczenie zdrowotne z obydwu rodzajów działalności gospodarczej, gdyż w okresie od września 2007 r. do grudnia 2009 r. osiągnął on przychód zarówno z tytułu działalności gospodarczej prowadzonej pod nazwą A., jak i z tytułu działalności gospodarczej prowadzonej pod nazwą A. A., A. R. s.c. B.

Na powyższe postanowienie strona złożyła zażalenie z dnia 4 sierpnia 2014 r. (nadane 5 sierpnia 2014 r.). do Dyrektora Izby Skarbowej.

Ponieważ Dyrektor Izby Skarbowej powziął wątpliwości co do prawidłowości dokonanej przez organ egzekucyjny kwalifikacji pisma z dnia 6 czerwca 2014 r., jako zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne w oparciu o powyższe tytuły wykonawcze, dlatego A.A. został wezwany do złożenia wyjaśnień, czy składa zarzuty, o których mowa w art. 33 u.p.e.a., czy wniosek o zawieszenie postępowania egzekucyjnego w trybie art. 56 ww. ustawy, czy też inny wniosek. W tym wypadku należało określić jaki i podać podstawę prawną jego złożenia. Jednocześnie wyjaśniono stronie w jakich okolicznościach przysługują określone w ustawie egzekucyjnej środki prawne oraz pouczono, że w przypadku nieudzielenia odpowiedzi w wyznaczonym terminie lub udzielenia odpowiedzi, na podstawie której nie będzie można ustalić wskazanego zakresu żądania, Dyrektor Izby Skarbowej [...] uzna, iż dotychczasowy tryb postępowania i kwalifikacji pisma z dnia 6 czerwca 2014 r. jest zgodny z intencją strony.

W odpowiedzi z dnia 29 września 2014 r. A. A. ponownie przedstawił swoje zastrzeżenia co do sposobu interpretacji przez ZUS przepisów dotyczących składki zdrowotnej z żądaniem wnikliwego rozpatrzenia wniosku bez wskazania konkretnego trybu jego załatwienia w ramach postępowania egzekucyjnego. Spowodowało to, że Dyrektor Izby Skarbowej [...] uznał, iż strona akceptuje i popiera dotychczasowy, wdrożony przez organ egzekucyjny tryb rozpatrzenia wniosku z dnia 6 czerwca 2014 r. jako zarzuty na postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych o nr od [...] do [...] oraz [...] i [...].

Mając na uwadze powyższe, Dyrektor Izby Skarbowej, w wyniku rozpatrzenia zażalenia uchylił postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział [...] z dnia [...] i umorzył w całości postępowanie w sprawie uznania za bezzasadne zarzutów na postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych o numerach od [...] do [...] oraz [...] i [...].

W uzasadnieniu organ powołał się na treść art. 27 § 1 pkt 9 w związku z art. 32 u.p.e.a., z których wynika, że zobowiązanemu przysługuje w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu tytułu wykonawczego prawo zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, oraz na art. 33 u.p.e.a., który enumeratywnie wymienia, co może być podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej należności pieniężnych.

Organ wskazał następnie na treść art. 34 § 1 u.p.e.a., podając, iż zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1-7. 9 i 10 organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1-5 wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. Dopiero zatem po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zarzutu, organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, na podstawie art. 34 § 4. W rozpatrywanej sprawie ZUS na podstawie art. 34 § 4 u.p.e.a. uznał za bezzasadne zgłoszone zarzuty, a wskazana podstawa prawna, jak i pouczenie o możliwości wniesienia zażalenia potwierdzają, że ZUS rozstrzygnął zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Zdaniem organu, w momencie przekazania Naczelnikowi Urzędu Skarbowego do egzekucyjnej realizacji przedmiotowych w sprawie tytułów wykonawczych, Dyrektor ZUS Oddział [...] utracił status organu egzekucyjnego w przedmiotowej sprawie i aktualnie występuje jedynie jako wierzyciel dochodzonych należności.

Organ wyjaśnił również, że stosownie do art. 83c ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, od wydanych w trakcie postępowania egzekucyjnego postanowień Zakładu w sprawie stanowiska wierzyciela zażalenie nie przysługuje.

Oznacza to, że w wydając w dniu [...] postanowienie nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział [...] błędnie przytoczył w sentencji postanowienia przepis art. 34 § 4 ustawy egzekucyjnej zastrzeżony dla organu egzekucyjnego oraz błędnie pouczył o możliwości złożenia zażalenia do Dyrektora Izby Skarbowej.

Organ odwoławczy wyjaśnił też, że postanowienie wydane przez organ egzekucyjny czy wierzyciela w toku postępowania egzekucyjnego, zgodnie z przepisem art. 18 ustawy egzekucyjnej, winno odpowiadać wymogom przewidzianym w art. 124 § 1 K.p.a., t.j. winno być podane imię i nazwisko oraz stanowisko służbowe osoby upoważnionej do jego wydania, tymczasem z pieczęci kierownika Inspektoratu ZUS w Z. nie wynika, że działa on z upoważnienia Dyrektora ZUS [...] będącego organem egzekucyjnym.

Powyższe względy przesądziły o konieczności wyeliminowania z obrotu prawnego postanowienia z dnia [...].

W skardze na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej [...] A. A. na podstawie art. 59 u.p.e.a. wniósł "o umorzenie w całości postępowania egzekucyjnego w oparciu o wystąpienie jednej z przesłanek wymienionych w art. 59 §1, tj.: jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracji, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisów prawa".

Podobnie jak w toku postępowania przed organami egzekucyjnymi skarżący wywodził, że ZUS niesłusznie obciążył go obowiązkiem opłacenia podwójnej składki zdrowotnej. Wyjaśnił, że prowadził pozarolniczą działalność gospodarczą jako osoba fizyczna, występująca z imienia i nazwiska, posiadając jeden wpis do Ewidencji Działalności Gospodarczej. Wpis do ewidencji działalności obejmuje ten sam rodzaj usług, to jest jeden tytuł do ubezpieczeń, i jest nim wykonywanie działalności gospodarczej. Prowadzona pozarolnicza działalność gospodarcza stanowiła jedno źródło przychodu, i jego zdaniem jest jednym tytułem do ubezpieczenia. Zdaniem skarżącego "składkę zdrowotną opłaca się od tytułu, tytułem jest działalność gospodarcza 1 wpis do ewidencji".

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

W pierwszej kolejności wskazać należy, iż sąd administracyjny, stosownie do swojej kognicji dokonuje kontroli zaskarżonych doń aktów pod względem ich zgodności z prawem, co wynika z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej: "p.p.s.a."), nie jest zaś trzecią instancją w postępowaniu administracyjnym i nie orzeka merytorycznie w sprawie rozpatrzonej przez organ administracji. Dlatego też żądanie "umorzenia w całości postępowania egzekucyjnego...", nie mogło być uwzględnione przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, nawet w razie stwierdzenia, że zaskarżony akt niezgodny jest z prawem.

Następnie wskazać należy, że § 6 ust. 5 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 137, poz. 1541 ze zm. - zwanego dalej rozporządzeniem) stanowi, że jeżeli wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania środków egzekucyjnych w ograniczonym zakresie, ale prowadzona przez niego egzekucja okazała się w całości lub części bezskuteczna, niezwłocznie kieruje tytuł wykonawczy do właściwego miejscowo naczelnika urzędu skarbowego celem prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Z przepisu tego wynika, że dyrektor oddziału ZUS jest organem właściwym do prowadzenia postępowania egzekucyjnego do momentu, gdy wystąpią okoliczności wskazujące, że egzekucja prowadzona na podstawie konkretnego tytułu wykonawczego okaże się częściowo lub całkowicie bezskuteczna. W tym momencie powstaje po stronie dyrektora oddziału ZUS obowiązek skierowania tytułu wykonawczego do naczelnika właściwego urzędu skarbowego, czyli organu egzekucyjnego z mocy art. 19 § 1 ustawy egzekucyjnej uprawnionego do stosowania wszystkich środków egzekucyjnych. Z tym momentem naczelnik urzędu skarbowego staje się rzeczowo właściwy do prowadzenia egzekucji. Oznacza to, że z chwilą przekazania Naczelnikowi Urzędu Skarbowego [...] tytułów wykonawczych [...] do [...] oraz [...] i [...], wobec bezskuteczności prowadzonego postępowania egzekucyjnego, dyrektor oddziału ZUS występował jedynie w charakterze wierzyciela.

Skarżący A. A. w związku z prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym zgłosił zarzut nieistnienia egzekwowanego obowiązku, a więc zarzut wymieniony w art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. Zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 - 7, 9 i 10 u.p.e.a., a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 § 1 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela. Zgodnie z art. 34 § 4 u.p.e.a., organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela, przy czym stosownie do art. 34 § 1 u.p.e.a. stanowisko wierzyciela w zakresie zarzutów, co do istnienia egzekwowanego obowiązku bądź jego wymagalności (art. 33 pkt 1 i 2 u.p.e.a.), jest dla organu egzekucyjnego wiążące.

Artykuł 34 u.p.e.a. traktuje o dwóch rodzajach postanowień w sprawie zarzutów na postępowanie egzekucyjne, zgłoszonych na podstawie art. 33 pkt 1-7, 9 i 10 u.p.e.a., a mianowicie: o postanowieniu organu egzekucyjnego w sprawie zarzutów oraz o postanowieniu w sprawie stanowiska wierzyciela w sprawie zgłoszonych zarzutów.

Zgodnie z powołaną wyżej regulacją, postanowienie wierzyciela nie może stanowić w istocie rozpatrzenia zarzutów w przedmiocie prowadzonej egzekucji administracyjnej, tj. nie może u podstaw przyjmować art. 34 § 1 i 4 u.p.e.a., formułując sentencję "uznać za bezzasadny zarzut naruszenia art. 33 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji..." Powołanie jako podstawy prawnej art. 34 § 1 i 4 u.p.e.a. i rozstrzygnięcie co do zasadności wniesionych zarzutów, stanowiło wyjście poza granice stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonego zarzutu, do wydania którego uprawniony był Naczelnik Urzędu Skarbowego [...], prowadzący postępowanie egzekucyjne od momentu przekazania mu tytułów wykonawczych wystawionych na A. A., będący od tego czasu "gospodarzem" postępowania i, tym samym, uprawnionym do rozstrzygania w przedmiocie wniesionych zarzutów, po uzyskaniu stanowiska wierzyciela.

Zasadnie zatem jako pozbawione podstawy prawnej uznał organ odwoławczy postanowienie Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...], co doprowadziło do uchylenia tego postanowienia i umorzenia postępowania ZUS Oddział [...] w przedmiocie zarzutów.

Niezależnie od powyższego należy zauważyć, na co zwrócił uwagę w uzasadnieniu organ w kontrolowanym postanowieniu, że zgodnie z art. art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a., zobowiązanemu przysługuje prawo zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, przy czym zgłoszenie zarzutów powinno nastąpić w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu tytułu wykonawczego.

W rozpatrywanej sprawie wniesienie przez zobowiązanego zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne nastąpiło z uchybieniem terminu określonego z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. W okolicznościach niniejszej sprawy pismo zobowiązanego odnośnie zarzutów na postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych [...] do [...] oraz [...] i [...], doręczonych zobowiązanemu w dniu 17 grudnia 2012 r. nie mogło zostać merytorycznie rozpatrzone przez organ egzekucyjny, skoro zarzuty te wniesiono dopiero pismem z dnia 6 czerwca 2014 r.

Oznacza to, że pismo zobowiązanego z dnia 6 czerwca 2014 r., zostało wniesione po upływie określonego z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a., 7 - dniowego terminu do złożenia zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne, co w świetle tego uregulowania wykluczało ich merytoryczne rozpatrzenie, a tym samym kierowanie do wierzyciela celem zajęcia stanowiska w zakresie zarzutów.

Z powyższych względów na podstawie art. 151 p.p.s.a. skarga została oddalona.