Postanowienie WSA w Warszawie, sygn. akt II SAB/Wa 948/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-01-04 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6219 Inne o symbolu podstawowym 621
658
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Minister Obrony Narodowej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Starszy referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Agnieszka Grzelak po rozpoznaniu w dniu 4 stycznia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o przyznanie adwokata lub radcy prawnego w sprawie ze skargi P. B. na bezczynność Ministra Obrony Narodowej w przedmiocie rozpatrzenia wniosku z [...] marca 2015 r. o wyłączenie pracownika organu postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika


UZASADNIENIE

UZASADNIENIE:

Skarżący P. B. wniósł do Sądu, na urzędowym formularzu PPF, o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz przyznania adwokata lub radcy prawnego. W uzasadnieniu wniosku podniósł, że nie posiada żadnego majątku i sam wychowuje syna. Była żona, a matka syna ukrywa się i uniemożliwia egzekucję wierzytelności. Skarżacy wskazał, że w trakcie długotrwałego procesu rozwodowego został pozbawiony mieszkania służbowego i był zmuszony wynająć dla siebie i syna mieszkanie po cenach rynkowych. Na skutek udziału w wielu procesach (z inicjatywy żony) zmuszony był zadłużyć się na kwotę około 100.000 zł.

Z oświadczenia o stanie rodzinnym majątku i dochodach wynika, że Skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z synem (ur. w 1996 r.), oraz że nie posiada żadnego majątku z wyjątkiem samochodu osobowego marki [...] z 1998 r. o wartości 6.000 zł.

Skarżący wskazał, że obecnie bardzo dużo i ciężko pracuje, by spłacić długi. Zmuszony jest od początku budować sytuację materialną, która została zniszczona przez żonę

Z oświadczenia wynika także, że Skarżący otrzymuje wynagrodzenie za pracę w wysokości 6.000 zł oraz rentę w wysokości 3.000 zł. do swoich miesięcznych wydatków Skarżący zaliczył: czynsz – 3.000 zł, media – 300 zł, koszty leczenia - 300-400 zł, koszty utrzymania – 2.000 zł, pozostałe środki Skarżący sukcesywnie przeznacza na spłatę długów (30.000 zł kredyty).

Skarżący został wezwany do przedłożenia dodatkowych dokumentów oraz oświadczeń obrazujących jego stan majątkowy jednakże mimo prawidłowego doręczenia wezwania 7 grudnia 2015 r. (k. 48), żądanych dokumentów i oświadczeń nie przedłożył.

Mając na względzie powyższe zważono, co następuje:

Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwaną dalej P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób fizycznych przyznanie prawa pomocy następuje, w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny ( pkt. 2 cyt. wyżej przepisu).

Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, że wnoszenie opłat sądowych jest zasadą natomiast zwolnienie z ich uiszczenia stanowi odstępstwo od niej. Założeniem prawa do bezpłatnej pomocy prawnej jest to, że strona – ze względu na swój stan majątkowy – nie jest w stanie ponieść jej kosztów.

Prawo pomocy jest przyznawane osobom charakteryzującym się ubóstwem (przykładowo do takich osób zaliczyć można osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione zostały całkowicie środków do życia). Ubiegający się o taką pomoc powinni poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które winny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami.

Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, jak i stan faktyczny sprawy, należy stwierdzić, iż w sprawie brak jest podstaw dla pozytywnego załatwienia wniosku strony.

Przystępując do rozważań należy przede wszystkim wskazać, że przepis art. 246 § 1 P.p.s.a. nakłada na stronę obowiązek wykazania (podkr. własne), tj. - przyjmując za Słownikiem języka polskiego (pod redakcją naukową prof. M. Szymczaka, Wyd. Naukowe PWN, Warszawa 2002, t. III, s. 749) - udowodnienia, czy też przedstawienia w sposób przekonywający, że zachodzą wobec niej przesłanki przyznania prawa pomocy. Prawo pomocy jest zatem uprawnieniem, dla którego realizacji strona obowiązana jest dokonać pewnych czynności, w tym przedstawić określone informacje bądź złożyć na wezwanie Sądu (referendarza sądowego) dokumenty służące ich weryfikacji. Możliwość wezwania strony do złożenia takich informacji bądź dokumentów (z której to możliwości skorzystano w niniejszej sprawie) daje przepis art. 255 P.p.s.a. (zob. postanowienie NSA z 23 grudnia 2005 r., II FZ 794/05, niepubl.).

Tymczasem Skarżący nie wykonał wezwania referendarza sądowego i wymaganych dokumentów źródłowych nie przedłożył. W szczególności Skarżący nie przedłożył mimo, że był do tego zobowiązany zeznań podatkowych, wyciągów z rachunków bankowych i dokumentów potwierdzających posiadanie zobowiązań.

Wniosek o przyznanie prawa pomocy należało zatem rozpoznać w oparciu o informacje znajdujące się w aktach sprawy.

Instytucja "prawa pomocy" stanowi odstępstwo od wynikającej z art. 199 P.p.s.a., zasady odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Jest to zatem swoista forma dotowania strony przez Państwo, poprzez zapewnienie jej bezpłatnego udziału w tym postępowaniu. Stąd też – jak również z uwagi na nieostre kryteria sformułowane w art. 246 § 1 P.p.s.a. - szczególnie istotne jest możliwie najbardziej dokładne ustalenie rzeczywistej kondycji finansowej strony (por. postanowienie NSA z 12 czerwca 2007 r., II FZ 214/07, niepubl.). W tym celu strona zobligowana jest przedstawić Sądowi (referendarzowi sądowemu) nie tylko subiektywny opis zaistniałych faktów, ale przede wszystkim obiektywne dowody na ich potwierdzenie.

Innymi słowy fakty te powinny być uwiarygodnione (a najlepiej udokumentowane), tak aby referendarz sądowy miał przekonanie (a najlepiej pewność), co do trafności swojej oceny możliwości finansowych strony.

Z przedłożonych informacji wynika, że Skarżący posiada stałe dochody z tytułu zatrudnienia oraz renty uzyskiwanych w łącznej wysokości 9.000 zł. Uzyskiwane dochody, jak twierdzi, przeznacza na utrzymanie siebie oraz studiującego syna. Ponadto skarżący oświadczył, że spłaca kredyty bankowe, zaciągnięte na skutek udziału w wielu procesach wszczętych z inicjatywy żony.

Jednakże tylko takie informacje są niewystawczające dla pozytywnego rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy.

Wobec niedostosowania się przez Skarżącego do wezwania z 23 listopada 2015 r., - niemożliwa jest rzetelna analiza zdolności płatniczych Skarżącego, a w konsekwencji ustalenie czy sytuacja, w której się znalazł wypełnia przesłanki z art. 246 § 1 P.p.s.a. Dopiero bowiem po otrzymaniu i zapoznaniu się z treścią dokumentów i oświadczeń złożonych w trybie art. 255 P.p.s.a., można wydać prawidłowe orzeczenie co do przyznania bądź też odmowy przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z 19 stycznia 2005 r., OZ 1115/04, niepubl.).

W tym stanie rzeczy referendarz sądowy uznał, że Skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych oraz kosztów usług profesjonalnego pełnomocnika jakim jest adwokat lub radca prawny.

Z uwagi na powyższe na podstawie art. 245, art. 246 § 1 pkt 1 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.