Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 387/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2009-09-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku: uchylono zaskarżone zarządzenie pokontrolne
Powołane przepisy: article: art. 146 par. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Zdrzałka Sędzia NSA Ryszard Bryk /spr./ Sędzia NSA Stanisław Śliwa Protokolant: st. sekr. sąd. Maria Kołcz po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólno-Administracyjnym na rozprawie w dniu 9 września 2009 r. sprawy ze skargi R.J. na zarządzenie pokontrolne (...) Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska (...) z dnia (...) nr (...) w przedmiocie rocznego sprawozdania o pojazdach wycofanych z eksploatacji I. uchyla zaskarżone zarządzenie pokontrolne, II. stwierdza, że zaskarżone zarządzenie pokontrolne nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, III. zasądza od (...) Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w (...) na rzecz skarżącego R.J. koszty postępowania sądowego w kwocie 697,- złotych /sześćset dziewięćdziesiąt siedem/, IV. nakazuje ściągnąć od (...) Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w (...) na rzecz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w (...) kwotę 200,- złotych /dwieście/ tytułem opłaty od skargi, która nie została pobrana od skarżącego.


UZASADNIENIE

II SA/Rz 387/09

U Z A S A D N I E N I E

Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska w wyniku przeprowadzonej kontroli w firmie "I", R.J., w dniu [...]. wydał zarządzenie pokontrolne nr [....] w zakresie przestrzegania wymagań ustawy z dnia 20 stycznia 2005r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji (Dz. U. Nr 25, poz. 202). Zarządzeniem tym organ zobowiązał R.J. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą "I." w P. do prawidłowej sprawozdawczości w zakresie odpadów. Polecono aby przedmioty wyposażenia i części pochodzące z wymontowanych pojazdów znajdujące się w wykazie stanowiącym załącznik do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 września 2005r. (Dz. U. Nr 201, poz. 1666) traktować jako odpady i tak ujmować w sprawozdaniach.

Organ wskazał, że w wyniku przeprowadzonej kontroli w dniach [...] i [...]r. w firmie I. w zakresie przestrzegania wymagań ustawy z dnia 20.01.2005r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji i weryfikacji rocznego sprawozdania za rok 2006r. o pojazdach wycofanych z eksploatacji stwierdzono nieprawidłowość w sprawozdaniu za rok 2006r. dotyczącą obliczania osiągniętych poziomów odzysku oraz recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji. W dziale 5 sprawozdania dotyczącym informacji o osiągniętym w stacji demontażu poziomie odzysku i recyklingu, zaliczono do osiągniętego poziomu odzysku oraz recyklingu pojazdów masę części i przedmiotów wyposażenia, objętych zakazem ponownego użycia. Natomiast z rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 września 2005r w sprawie wykazu przedmiotów wyposażenia i części wymontowanych z pojazdów, których ponowne użycie zagraża bezpieczeństwu ruchu drogowego lub negatywnie wpływa na środowisko, w sposób nie stwarzający wątpliwości zostały wymienione części i przedmioty wyposażenia, które automatycznie po demontażu pojazdu stają się odpadami i nie mogą być łączone z częściami nadającymi się do sprzedaży w celu ponownego zastosowania. Przedmioty te nie podlegają ocenie rzeczoznawcy co do ich przydatności lecz w sposób jednoznaczny są wyłączone z możliwości ich ponownego użycia.

Dodatkowo konstrukcja tabelek 2.1.3. oraz 2.2.3. zawartych we wzorze do sprawozdania stwarza możliwość pomyłki ponieważ zapis zawarty w górnych I częściach obu tabelek: części i przedmioty wyposażenia których ponowne użycie zagraża bezpieczeństwu ruchu drogowego lub negatywnie wpływa na środowisko" jest niefortunny, gdyż części te są odpadami i jako takie mają być traktowane.

Przetwarzanie tych odpadów poza granicami RP uwzględniają tabele 2.1.2. oraz 2.2.2. zawarte w sprawozdaniu i do ich wysyłki mają zastosowanie przepisy odnoszące się do trans-granicznego przemieszczania odpadów.

Zarządzenie pokontrolne zostało doręczone R.J. w dniu [...]r.

W piśmie z dnia [...]r. R.J. reprezentowany przez radcę prawnego wezwał Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska do usunięcia naruszenia prawa polegającego na wydaniu zarządzenia pokontrolnego z dnia [...]r. nr[...]. Wniósł o uchylenie zarządzenia pokontrolnego oraz o zmianę protokołu kontroli z dnia [...]r. w zakresie w jakim protokół stwierdza uchybienia w sposobie liczenia poziomów odzysku i recyklingu.

Wezwanie do usunięcia naruszenia prawa wpłynęło do organu w dniu 14.06.2007r.

Organ nie ustosunkował się do tego wezwania. Natomiast pismem z dnia [...]r. wezwał organ do podania dodatkowych wyjaśnień. Dodatkowe wyjaśnienia Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska zamieścił w piśmie z dnia [...]r. nr[...], w którym przytoczył:

1. rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 29 września 2005r., które określa wzór rocznego sprawozdania o pojazdach wycofanych z eksploatacji. W załączniku do sprawozdania pod pozycją nr 2.2.3 w tabelce określa się rodzaj i ilość przeznaczonych do ponownego użycia przedmiotów wyposażenia i części wymontowanych pojazdów wycofanych z eksploatacji zgodnie z definicją ponownego użycia zawartą w art. 3 pkt 7 ustawy o recyklingu pojazdów z uwzględnieniem rozporządzenia w sprawie wykazu przedmiotów wyposażenia i części wymontowanych z pojazdów, których ponowne użycie zagraża bezpieczeństwu ruchu drogowego lub negatywnie wpływa na środowisko. Zdaniem organu nie należy ujmować w tej pozycji przedmiotów i części zagrażających bezpieczeństwu ruchu drogowego i negatywnie wpływających na środowisko.

2. Ministerstwo Środowiska na swojej stronie internetowej zamieściło informację znak [...] z dnia[...]. w zakresie obliczania poziomów odzysku i recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji. W pkt. 5 tego pisma wskazano sposób wypełniania tabel 2.1.3. i 2.2.3. rozporządzenia w sprawie rocznego sprawozdania o pojazdach wycofanych z eksploatacji. Przedmioty wyposażenia i części wymontowane z pojazdów, których ponowne użycie zagraża bezpieczeństwu ruchu drogowego lub negatywnie wpływa na środowisko wymienione w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 28 września 2005r. nie są przeznaczone do ponownego użycia. Na podanej już stronie internetowej jest umieszczona informacja w zakresie prowadzenia demontażu pojazdów wycofanych z eksploatacji oraz właściwej klasyfikacji odpadów pochodzących z tych pojazdów. Na stronie 7 jest opisane powtórne wykorzystanie przedmiotów wyposażenia i części pojazdów. Jest tam wskazane, że przedmioty i części wymienione w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 28.09.2005r. należy traktować jako odpady i powinny być zagospodarowane zgodnie z przepisami ustawy o odpadach. Natomiast w przypadku wywozu tych części za granicę należy spełnić wymagania określone przepisami dotyczącymi trans-granicznego przemieszczania odpadów, a więc rozporządzenia Rady EWG nr 259/93 z 1.02.1993r. w sprawie nadzoru i kontroli przemieszczania odpadów w obrębie do Wspólnoty Europejskiej oraz poza jej obszar, jak też ustawy z dnia 30.07.2004r. o międzynarodowym obrocie odpadami.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie R.J. zaskarżył w całości zarządzenie pokontrolne z dnia [...]. zobowiązujące go do tego aby przedmioty wyposażenia i części pochodzące z wymontowanych pojazdów znajdujące się w wykazie stanowiącym załącznik do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28.09.2005r.- traktować jako odpady i tak je ujmować w sprawozdaniach oraz kwestionujące prawidłowość obliczania osiągniętych przez skarżącego poziomów odzysku i recyklingu.

Zaskarżonemu zarządzeniu zarzucił naruszenie:

1. art. 3 ustawy o odpadach i przepisów rozporządzenia poprzez przyjęcie, że przedmioty wyposażenia i części znajdujące się w załączniku do rozporządzenia automatycznie po demontażu stają się odpadami,

2. art. 28 ust. 5 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji oraz § 5 ust. 2 i 3 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 24.10.2005r. w sprawie obliczania poziomów odzysku i recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji w zw. z rozporządzeniem poprzez niewłaściwe ich zastosowanie i przyjęcie, iż przy obliczaniu poziomów odzysku i recyklingu skarżący niewłaściwie uwzględnił masę części znajdujących się w wykazie w. w. rozporządzenia,

3. art. 30 ust. 1 ustawy o recyklingu oraz rozporządzenia w sprawie rocznego sprawozdania o pojazdach wycofanych z eksploatacji poprzez przyjęcie, iż sporządzone przez stronę sprawozdanie o pojazdach wycofanych z eksploatacji za rok 2006r. jest nieprawidłowe.

Skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego zarządzenia pokontrolnego. W uzasadnieniu skargi ponowił zarzuty dotyczące zarządzenia pokontrolnego zawarte w wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa. Wskazał, że zarządzenie pokontrolne narusza:

1. art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 27.04.2001 r. o odpadach (Dz. U. Nr 62, poz. 628 ze z.) oraz rozporządzenie Ministra Infrastruktury poprzez przyjęcie, iż przedmioty wyposażenia i części znajdujące się w załącznikach do Rozporządzenia Ministra Infrastruktury automatycznie po demontażu stają się odpadami,

2. art. 28 ust. 5 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji (Dz. U. Nr 25, poz. 202) oraz § 5 ust. 2 i 3 Rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 24.10.2005r. w sprawie obliczania poziomów odzysku i recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji (Dz. U. Nr 212, poz. 1774) w zw. z Rozporządzeniem Ministra Infrastruktury poprzez niewłaściwe ich zastosowanie i przyjęcie, że przy obliczaniu poziomów odzysku i recyklingu strona niewłaściwie uwzględniła masę części znajdujących się w wykazie w.w. rozporządzenia.

W uzasadnieniu podał, że mylne jest twierdzenie organu, iż części wymienione w załączniku do rozporządzenia stanowią odpady. Masa przedmiotów wyposażenia i części ujętych w wykazie rozporządzenia, wymontowanych przez stronę z pojazdów wycofanych z eksploatacji w sposób prawidłowy została uwzględniona w tabeli 2.1.3. i 2.2.3. rocznego sprawozdania złożonego przez stronę. Nie ma uzasadnienia prawnego zawarte w zarządzeniu pokontrolnym stwierdzenie, iż w cyt. rozporządzeniu w sposób nie stwarzający wątpliwości zostały wymienione części i przedmioty wyposażenia, które automatycznie po demontażu pojazdu stają się odpadami. Podkreślono, że zawarta w ustawie z dnia 27.04.2001 r, o odpadach (Dz. U. Nr 62, poz. 628) definicja odpadu, a także wykładnia przepisów rozporządzenia skłania do innych wniosków. Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy o odpadach, odpady oznaczają każdą substancję lub przedmiot należący do jednej z kategorii, określonych w załączniku nr 1 do ustawy, których posiadacz pozbywa się, zamierza pozbyć się lub do ich pozbycia się jest obowiązany. Natomiast w w.w. rozporządzeniu został zawarty wykaz przedmiotów wyposażenia i części wymontowanych z pojazdów, których ponowne użycie zagraża bezpieczeństwu ruchu drogowego lub negatywnie wpływa na środowisko.

Ze wskazanej definicji odpadu wynika iż zakaz ponownego użycia przedmiotów i części w pojazdach zarejestrowanych w Polsce nie jest cechą kwalifikująca dany przedmiot jako odpad. Zakaz użycia części w pojazdach zarejestrowanych w Polsce nie oznacza, że posiadacz części w tym przypadku prowadzący stację demontażu pozbywa się ich, zamierza się ich pozbyć czy do ich pozbycia się jest zobowiązany. Wskazał, że prowadzący stacje demontażu, po wymontowaniu części z pojazdu wycofanego z eksploatacji, po jej sprawdzeniu i przetestowaniu pod kątem ponownego użycia w innym sprawnym pojeździe zgodnie z instrukcją i informacją udzieloną przez producenta (art. 9 ustawy o recyklingu) podejmuje decyzję czy części te nadają się do ponownego użycia czy też z uwagi na ich stan i stopień zużycia mogą być ponownie użyte - dopiero taka część stanie się odpadem. Sprawna cześć jest produktem i może być sprzedana przez prowadzącego stację. Z obowiązujących przepisów nie wynika zakaz obrotu częściami, które znalazły się w wykazie rozporządzenia co oznacza, że nie podlegają one żadnym ograniczeniom w zakresie obrotu i mogą znaleźć zastosowanie w pojazdach zarejestrowanych za granicą w krajach, w których nie ma zakazu stosowania tych części.

Zakaz ponownego użycia części pochodzących z pojazdu wycofanego z eksploatacji nie oznacza obowiązku pozbycia się tych części. Wskazał, że nie skorzystano z ustawowej delegacji z art. 4 ust. 1b ustawy o odpadach upoważniającej do określenia w drodze rozporządzenia wymagań technicznych dla substancji i przedmiotów, których niespełnienie powoduje, że posiadacz jest zobowiązany do pozbycia się ich i w dalszym ciągu nie ma rozporządzenia określającego parametry części samochodowych, których niespełnienie powoduje po stronie posiadacza tych części obowiązek ich pozbycia się.

Podał, że z przepisów cyt. rozporządzenia wynika zakaz ponownego użycia przedmiotów wyposażenia i części dotyczy części pochodzących z pojazdów o jakich mowa w art. 2 pkt 31 ustawy prawo o ruchu drogowym i nie dotyczy części wymontowanych z pojazdów wycofanych z eksploatacji w ramach działań stacji demontażu. Wynika to z tytułu tego rozporządzenia który jednoznacznie nawiązuje do "pojazdów" a nie do "pojazdów wycofanych z eksploatacji". Dodatkowo delegacja ustawowa do wydania rozporządzenia jest zawarta w art. 66 ust. 9 prawa o ruchu drogowym, na gruncie której "pojazd" oznacza środek transportu przeznaczony do poruszania się po drodze oraz maszynę lub urządzenie do tego przystosowane.

W zarządzeniu pokontrolnym znalazły się wnioski niezgodne z definicją "odpadu" zawartą w ustawie o odpadach. Wymontowane z pojazdów wycofanych z eksploatacji części w ramach działań stacji demontażu, których nazwy wymienione zostały w cyt. rozporządzeniu, nie stanowią odpadu dopóki prowadzący stację nie podejmie decyzji o tym, że części tych chce się pozbyć. Z przepisów cyt. rozporządzenia wynika, ze dotyczy ono wymontowanych z pojazdów części i przedmiotów wyposażenia, których nie wolno ponownie używać w pojazdach zarejestrowanych w Polsce, a nie części, które po wymontowaniu z pojazdów wycofanych z eksploatacji stają się odpadami.

Mylnie organ zaliczył masy części wymienione w rozporządzeniu do osiągniętych przez stronę poziomów odzysku i recyklingu. W myśl art. 29 ust. 5 ustawy o recyklingu pojazdów przy obliczaniu poziomów odzysku i recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji, przedmiotu wyposażenia i części pojazdów przeznaczone do ponownego użycia zalicza się do odzysku i recyklingu. Przepis ten pozwala zaliczyć przy obliczaniu poziomów odzysku i recyklingu masę wszystkich części przeznaczonych do ponownego użycia, bez względu na to, czy znajdują się ono na liście rozporządzenia czy też nie.

Części te nie tracą waloru "części przeznaczonych do ponownego użycia" tylko dlatego, że znalazły się na liście rozporządzenia a w ocenie Polskiego ustawodawcy ich ponowne użycie zagraża bezpieczeństwu ruchu drogowego lub negatywnie wpływa na środowisko. Części z listy, które nie mogą być ponownie użyte w pojazdach zarejestrowanych w Polsce mogą znaleźć zastosowanie w pojazdach zarejestrowanych za granicą. Europejski ustawodawca dopuszcza i nawet zobowiązuje do ponownego używania części i wykorzystywania możliwości ponownego użycia. W preambule dyrektywy 2005/64/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 26.10.2005r. dotyczącej homologacji typu pojazdów mechanicznych pod względem ich przydatności do ponownego użycia, zdolności do recyklingu i odzysku wskazano, że: Ponowne użycie części składowych, recykling i odzysk materiałów stanowią podstawową część strategii gospodarowania odpadami we wspólnocie. Natomiast w załączniku nr V wymienione zostały części uznane za nienadające się do ponownego użycia. Lista części zamieszczona w załączniku V Dyrektywy 2005/64/WE jest znacznie krótsza od listy jaka znalazła się w cyt rozporządzenia w szczególności zakaz ponownego użycia części z tej listy dotyczy użycia przy produkcji nowych pojazdów.

W art. 28 ust. 1 ustawy o recyklingu został nałożony na przedsiębiorców prowadzących stacje demontażu obowiązek osiągnięcia określonych poziomów odzysku recyklingu, odpowiednio 95% i 85% (zgodnie z art. 60 ustawy o recyklingu w okresie do 31.12.2014r. - 85% i 80%) a w przypadku pojazdów wyprodukowanych przed 1980-75% i 70%. Przepisy te są wprowadzeniem do Polskiego porządku prawnego art. 7 ust. 2 Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2000/53/WE z dnia 18.09.2000r. w sprawie pojazdów wycofanych z eksploatacji. W preambule w.w. Dyrektywy stwierdzono, że producenci powinni zapewnić, aby pojazdy były projektowane i wytwarzane w sposób umożliwiający osiągnięcie ustalonych poziomów ponownego użycia, recyklingu i odzysku. Wskazano, że jeśli pojazdy są projektowane tak aby zapewnić osiągnięcie określonych Dyrektywą poziomów odzysku i recyklingu to wyłączenie z liczenia poziomu odzysku i recyklingu części, które znalazły się na liście rozporządzenia, ale które w myśl przepisów unijnych mogą być ponownie stosowane zamyka drogę polskim przedsiębiorcom prowadzącym stacje demontażu drogę do osiągnięcia wymaganych poziomów. Podał, że w roku w jakim pisał to pismo wpływ masy części na poziom odzysku był niewielki to jednak wynik obliczeń był odmienny i w przyszłości wykładnia przepisów dokonana przez organ może przesądzić o tym czy prowadzący stację osiągnie wymagane poziomy odzysku czy też nie. Dodatkowo dokonana przez organ wykładnia przepisów rozporządzenia oraz przepisów dotyczących liczenia poziomów odzysku i recyklingu nie znajduje żadnego uzasadnienia na gruncie obowiązujących przepisów polskiego prawa i jest sprzeczne z przepisami obu dyrektyw. Organ zignorował zgłoszone przez stronę zastrzeżenia do protokołu kontroli i nie odniósł się do nich w zarządzeniu pokontrolnym.

W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska wniósł o odrzucenie skargi, a gdyby Sąd nie podzielił argumentacji organu o jej oddalenie z przyczyn wskazanych w odpowiedzi na skargę.

Wniosek o odrzucenie skargi motywował następująco:

Zarządzenie pokontrolne nie jest aktem lub czynnością w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Oprócz tego skarżący nie zachował ustawowego terminu do wniesienia skargi. Pismem z dnia [...]r. wezwał organ do usunięcia naruszenia prawa, zaś pismem z dnia [...]r. wniósł o udzielenie dodatkowych wyjaśnień.

Organ zajął ostateczne stanowisko w piśmie z dnia 2.07.2007 r., które doręczono pełnomocnikowi skarżącego, w dniu 5.07.2007 r.

Termin do wniesienia skargi upłynął z dniem 7.07.2007 r., zaś skarga datowana jest przez skarżącego na 9.08.2007 r.

Alternatywny wniosek o oddalenie skargi organ uzasadniał następująco:

Kontrola wykazała nieprawidłowość w sprawozdaniu za rok 2006 o pojazdach wycofanych z eksploatacji w zakresie obliczania osiągniętych poziomów odzysku oraz recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji. Zdaniem organu przedmioty wyposażenia i części pochodzące z pojazdów wycofanych z eksploatacji, które zostały wymienione w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 28.09.2005 r. w sprawie wykazu przedmiotów wyposażenia i części wymontowanych z pojazdów, których ponowne użycie zagraża bezpieczeństwu ruchu drogowego lub negatywnie wpływa na środowisko, powinny być traktowane jako odpady, zatem w sprawozdaniu nie mogą być ujmowane w tej samej rubryce dotyczącej części nadających się do sprzedaży w celu ponownego zastosowania.

Rozporządzenie Ministerstwa Środowiska z dnia 29.09.2005 r. /Dz. U. Nr 201, poz. 1672/ określa wzór rocznego sprawozdania o pojazdach wycofanych z eksploatacji. W załączniku do sprawozdania pod pozycją 2.2.3. w tabelce określono rodzaj i ilość przeznaczonych do ponownego użycia przedmiotów wyposażenia i części wymontowanych z pojazdów wycofanych z eksploatacji zgodnie z definicją ponownego użycia zawartą w art. 3 pkt 7 ustawy z dnia 20.01.2005 r. o recyklingu... z uwzględnieniem powołanego już rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28.09.2005 r.

Oznacza to, że w sprawozdaniu pod poz. 2.2.3. nie należy ujmować przedmiotów i części zagrażających bezpieczeństwu ruchu drogowego i negatywnie wpływających na środowisko.

Takie stanowisko jest zamieszczone w informacji Ministerstwa Środowiska – Departamentu Gospodarki Odpadami – z dnia 12.02.2007 r., znak: DGOpg022-400/31/07/MP.

Przedmioty i części wymienione w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 28.09.2005 r. powinny być traktowane jako odpady i powinny być zagospodarowane zgodnie z przepisami o odpadach.

Tego rodzaju odpady mogą być wywożone poza granice kraju, po spełnieniu wymagań określonych przepisami dotyczącymi trans-granicznego przemieszczania odpadów /rozporządzenie Rady (EWG) Nr 259/93 z dnia 1.02.1993 r. w sprawie nadzoru i kontroli przemieszczania odpadów w obrębie, do Wspólnoty Europejskiej oraz poza jej obszar, jak też ustawy z dnia 30.07.2004 r. o międzynarodowym obrocie odpadami (Dz. U. Nr 191, poz. 1956), która obowiązywała w dniu kontroli/.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy zasygnalizować, iż Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniach z dnia 28.02.2008 r. /sygn. akt II OSK 216/08, k. 33 akt sądowych/ oraz z dnia 29.04.2009 r. /sygn. akt II OSK 629/09 – k. 126 akt sądowych/ przesądził kwestię dopuszczalności skargi i zachowania ustawowego terminu do jej wniesienia.

W uzasadnieniu pierwszego postanowienia stwierdził, że zarządzenie pokontrolne wydane na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20.07.1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska /Dz. U. z 2007 r., Nr 44, poz. 287/ jest aktem administracji publicznej, o jakim mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153, poz. 1270, ze zm./, zwanej dalej skrótem P.p.s.a., zatem przysługuje skarga do sądu administracyjnego.

W uzasadnieniu drugiego przyjął, że pisma strony przeciwnej z dnia 2.07.2007 r. nie można potraktować jako odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia prawa, bo z jego treści wynika, że organ odpowiedział na pismo skarżącego z dnia 25.06.2007 r., a nie na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa z dnia 11.06.2007 r. W takiej sytuacji organ nie odpowiedział na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, zatem skarga z dnia 10.08.2008 r. została wniesiona z zachowaniem terminu określonego w art. 53 § 2 P.p.s.a.

Zgodnie z art. 190 P.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie był związany wykładnią prawa dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25.07.2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. nr 153, poz. 1269, ze zm./ wynika, że wojewódzki sąd administracyjny kontroluje zaskarżony akt administracyjny pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z powołanej funkcji Sądu oraz z art. 133 § 1 P.p.s.a. również wynika, iż przy tej kontroli bierze pod uwagę stan faktyczny i prawny istniejący w dacie wydania zaskarżonego aktu. Zakres kontroli sądowej określa m. innymi art. 134 § 1 P.p.s.a., z którego wynika, iż sąd I instancji nie jest związany granicami skargi /wnioskami i zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną/, to zaś znaczy, iż ma obowiązek uwzględniać naruszenia prawa o jakich nie wspomniano w skardze.

Stan faktyczny sprawy, wynikający z akt administracyjnych jest następujący:

W dniach 25.04. i 9.05.2007 r. st. specjalista J.W. z Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska– Delegatury w P. przeprowadził kontrolę problemową, sprawdzającą w firmie: R.J. "I." w P. Przedmiotem kontroli było przestrzeganie wymagań ustawy z dnia 20.01.2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji, a w szczególności związanych ze stosowaniem przez kontrolowanego art. 30 w/w ustawy, czyli weryfikacja rocznego sprawozdania za rok 2006 o pojazdach wycofanych z eksploatacji. J.W. posiadał upoważnienie Nr [...] do przeprowadzenia kontroli, wystawione przez Kierownika Delegatury z upoważnienia Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska.

Firma "I" w P. prowadzi działalność gospodarczą polegającą na przetwarzaniu odpadów i kasacji pojazdów wycofanych z eksploatacji. Działalność tego rodzaju prowadzi od 5.04.1994 r.

Kontrolujący zakwestionował roczne sprawozdanie o pojazdach wycofanych z eksploatacji sporządzone według wzoru określonego w załączniku do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 29.09.2005 r. w sprawie rocznego sprawozdania o pojazdach wycofanych z eksploatacji /Dz. U. Nr 201, poz. 1672/ w części wypełnionej w tabelach 2.1.3. i 2.2.3.

Kontrolowany ujął w tych tabelach masę przedmiotów wyposażenia i części, które są wymienione w załączniku do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28.09.2005 r. w sprawie wykazu przedmiotów wyposażenia i części wymontowanych z pojazdów, których ponowne użycie zagraża bezpieczeństwu ruchu drogowego lub negatywnie wpływa na środowisko /Dz. U. Nr 201, poz. 1666/, dalej jako rozporządzenie z 28.09.2005 r.

Zdaniem kontrolującego masa przedmiotów i części wymienionych w załączniku do w/w rozporządzenia nie powinna być ujmowana w tabelach 2.1.3. i 2.2.3.

W sprawozdaniu za 2006 r., w tabelach 2.1.2. i 2.2.2. dotyczących informacji o masie odpadów przekazanych do innego kraju w celu przetworzenia, kontrolowana Firma wykazała wartości zerowe.

Osoba upoważniona przez właściciela Firmy do reprezentowania w czasie kontroli odmówiła podpisania protokołu, ale zobowiązała się do przedstawienia swojego stanowiska na piśmie w terminie 7 dni.

Takie stanowisko R.J. przedstawił w piśmie z dnia [...]r., wpłynęło do organu w dniu [...]r.

W zarządzeniu pokontrolnym z dnia 25.05.2007 r., w podstawie prawnej powołano art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20.07.1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska /Dz. U. z 2007 r., Nr 44, poz. 287/ i zobowiązano właściciela Firmy "Impresja" do poprawienia sprawozdania przez ujęcie w sprawozdaniu za rok 2006 przedmiotów wyposażenia i części pochodzących z wymontowanych pojazdów, wymienionych w załączniku do rozporządzenia z 28.09.2005 r. jako odpady.

W motywach zarządzenia m. innymi stwierdzono, że powołane rozporządzenie nie daje możliwości dowolnego interpretowania, które części nadają się do ponownego użycia, a które się nie nadają. Jednocześnie stwierdzono, że konstrukcja tabelek 2.1.3. oraz 2.2.3. zawartych we wzorze do sprawozdania stwarza możliwość pomyłki, bo zapis zawarty w górnych częściach obu tabelek: "części i przedmioty wyposażenia, których ponowne użycie zagraża bezpieczeństwu ruchu drogowego lub negatywnie wpływa na środowisko", jest niefortunne, ponieważ części te są odpadami i jako takie mają być traktowane.

Odpady powinny być zagospodarowane zgodnie z przepisami ustawy o odpadach.

Dodano, że przetwarzanie takich odpadów poza granicami RP, uwzględniają tabele 2.1.2. oraz 2.2.2. Do ich wysyłki za granicę mają zastosowanie przepisy dotyczące transgranicznego przemieszczania odpadów.

Oceniając zarządzenie pokontrolne trzeba stwierdzić, iż motywy w nim podane są ogólnikowe i faktycznie opierają się /chociaż tego nie napisano/ na objaśnieniach do sposobu wypełniania tabel 2.1.3. i 2.2.3. wzoru rocznych sprawozdań, o jakim mowa w załączniku do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 29.09.2005 r. w sprawie rocznego sprawozdania o pojazdach wycofanych z eksploatacji. W punkcie 14 podano, że w powyższych tabelach należy podać rodzaj przeznaczonych do ponownego użycia i przedmiotów wyposażenia i części wymontowanych z pojazdów wycofanych z eksploatacji, zgodnie z definicją ponownego użycia zawartą w art. 3 pkt 7 ustawy z dnia 20.01.2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji, z uwzględnieniem rozporządzenia z 28.09.2005 r.

Przez ponowne użycie w rozumieniu art. 3 pkt 7 w/w ustawy rozumie się zastosowanie przedmiotów wyposażenia i części wymontowanych z pojazdów wycofanych z eksploatacji, w tym samym celu, dla którego zostały pierwotnie zaprojektowane i wykonane.

W czasie kontroli nie brano pod uwagę prawa wspólnotowego i tym samym sporna kwestia nie została dostatecznie wyjaśniona.

W załączniku V do Dyrektywy 2005/64/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 26.10.2005 r. dotyczącej homologacji typu pojazdów mechanicznych pod względem ich przydatności do ponownego użycia, zdolności do recyklingu i odzysku oraz zmieniającej dyrektywę Rady 70/156/EWG /Dz. U. UE.L.05.310.10 ze zm./ wymieniono części pojazdów, których ponowne używanie w produkcji nowych pojazdów jest zabronione. W porównaniu do załącznika rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 28.09.2005 r., to wyliczenie w załączniku dyrektywy jest węższe.

Trzeba w tym miejscu wyjaśnić, iż dyrektywy są specyficznymi aktami prawnymi Wspólnoty. Dyrektywy wiążą prawnie państwa członkowskie co do celów i obligują te państwa do dostosowania prawa krajowego do celów w niej określonych.

W orzecznictwie Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości /ETS/ przyjęto zapatrywanie, że wynikający z dyrektywy obowiązek państw członkowskich dotyczący osiągnięcia celu lub rezultatu przewidzianego w dyrektywie wiąże wszystkie organy i instytucje państw członkowskich, zaś sądy przy rozpatrywaniu spraw powinny oceniać czy krajowy akt normatywny realizuje cele zawarte w dyrektywie. /por. Stosowanie prawa Unii Europejskiej przez sądy, pod redakcją Andrzeja Wróbla, Wyd. Kantor Wydawniczy Zakamycze, Kraków 2005 r., str. 58/.

Organ nie brał również pod uwagę istotnej dla sprawy Dyrektywy 2000/53/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 18.09.2000 r. w sprawie pojazdów wycofanych z eksploatacji /Dz. U. UE.L.00.296.34 ze zm./ w której w art. 7 ust. 1 zalceono, aby państwa członkowskie podjęły niezbędne środki w celu zachęcenia do ponownego używania części, które nadają się do ponownego użycia, do odzyskiwania części, które nie mogą być ponownie użyte oraz do przyznawania preferencji recyklingowi, jeżeli nie stanowi to zagrożenia dla środowiska, bez naruszania wymagań dotyczących bezpieczeństwa pojazdów oraz wymogów ochrony środowiska, szczególnie związanych z emisją do atmosfery oraz hałasem.

Z podanych względów i na podstawie art. 146 § 1 P.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżony akt administracyjny /zarządzenie pokontrolne/.

Na podstawie art. 152 P.p.s.a. stwierdził, iż zaskarżone zarządzenie pokontrolne nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.

O kosztach postępowania sądowego, Sąd orzekł po myśli art. 200, art. 205 § 2 i 3 P.p.s.a. oraz § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c i pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.09.2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu /Dz. U. Nr 163, poz. 1349, ze zm./.

W skład zasądzonych kosztów od organu na rzecz skarżącego /pkt III wyroku/ weszły n/w składniki:

- opłaty sądowe od dwóch skarg kasacyjnych na postanowienie odrzucające skargi, w łącznej kwocie 200 zł /k. 22 i 108 akt sądowych/,

- wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego /radcy prawnego/ w łącznej kwocie 480 zł,

- opłata skarbowa od pełnomocnictwa 17 zł.

Po przeprowadzeniu postępowania sądowego okazało się, że skarżący nie był wzywany do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 200 zł i wobec tego wpisu nie uiścił.

W związku tym i na podstawie art. 223 § 2 P.p.s.a., Sąd nakazał ściągnąć od Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska na rzecz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie kwotę 200 zł tytułem opłaty od skargi, która nie została pobrana od skarżącego.

Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organ na tle art. 7 ust. 1 i 2 powołanej już Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2000/53/WE z dnia 18.09.2000 r. w sprawie pojazdów wycofanych z eksploatacji oraz załącznika V do Dyrektywy 2005/64/WE Parlamentu i Rady z dnia 26.10.2005 r. w sprawie homologacji... ustali w jakiej tabeli wzoru sprawozdania powinny być ujmowane części wymienione w załączniku do rozporządzenia z 28.09.2005 r.

W zależności od tych ustaleń, określi czy sprawozdanie za rok 2006 jest prawidłowe, a jeżeli nie, to wskaże jakie zostały popełnione błędy i w jaki konkretny sposób należy je naprawić.