Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1598/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2022-04-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 17 ust. 1
journal: Dz.U. 2022 poz 615
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Marasek-Zybura Sędziowie : SWSA Tadeusz Kiełkowski (spr.) ASR WSA Marta Kisielowska po rozpoznaniu w dniu 25 kwietnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi W. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] 2021 r. znak [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 23 września 2021 r., znak [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735) i art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 111) oraz art. 2 i art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 570) i § 1 pkt 6 lit. c rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2003 r. w sprawie obszarów właściwości samorządowych kolegiów odwoławczych (Dz. U. Nr 198, poz. 1925), po rozpatrzeniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 23 września 2021 r. odwołania W. K. od decyzji z dnia [...] 2021 r., znak: [...], wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta przez Starszego Inspektora Działu Świadczeń Rodzinnych i Dodatków Mieszkaniowych MOPS, w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad matką I. K. – utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji.

Powyższa decyzja, która jest przedmiotem skargi, zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.

Decyzją z dnia [...] 2021 r., znak [...], Prezydent Miasta, w wyniku rozpoznania wniosku złożonego przez pełnomocnika strony w dniu 2 lipca 2021 r., odmówił W. K. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad matką I. K., legitymującą się orzeczeniem Powiatowego Zespołu Do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 12 maja 2015 r. o znacznym stopniu niepełnosprawności na stałe ze stwierdzeniem, że nie da się ustalić od kiedy niepełnosprawność istnieje, natomiast ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od marca 2015 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ pomocowy jako przesłankę odmowy przyznania świadczenia wskazał okoliczność, że nie została spełniona przesłanka wymieniona w art. 17 ust. 1b ww. ustawy, ponieważ niepełnosprawność I. K. nie powstała okresach wymienionych przepisie. Jak wskazano w decyzji wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. 8/13, nie spowodował wyeliminowania z obrotu prawnego przesłanki, o jakiej mowa w art. 17 ust. 1b ustawy. Jako przesłankę odmowy przyznania świadczenia organ wskazał także na nieistnienie związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy rezygnacją przez skarżącego z zatrudnienia z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką.

Działając na skutek odwołania W. K., Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydało opisaną na wstępie decyzję z dnia 23 września 2021 r., którą utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy zreferował przebieg postępowania, przytoczył art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych – i wskazał w szczególności, że pełnomocnik W. K. w dniu 2 lipca 2021 r. złożył wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad matką I. K., legitymującą się orzeczeniem Powiatowego Zespołu Do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 12 maja 2015 r. o znacznym stopniu niepełnosprawności na stałe ze stwierdzeniem, że nie da się ustalić od kiedy niepełnosprawność istnieje, natomiast ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od marca 2015 r. Z ustaleń dokonanych przez organ pierwszej instancji na podstawie przedłożonych przez stronę oświadczeń w trybie art. 75 ust. 2 k.p.a. oraz wywiadu środowiskowego przeprowadzonego przez pracownika socjalnego wynika, że W. K. zamieszkuje wspólnie z niepełnosprawną matką I. K. (w domu zamieszkałym również przez jej drugiego syna – M. K.). Pracownik socjalny odnotował, że skarżący pomaga matce w: przemieszczaniu się po mieszkaniu i ubieraniu, kąpieli i wychodzeniu z wanny, smarowaniu maścią. Skarżący oświadczył, że przygotowuje wszystkie posiłki, sprząta mieszkanie, robi pranie, wymienia pościel, płaci rachunki, robi zakupy, realizuje recepty, towarzyszy matce podczas wizyt lekarskich i rehabilitacji. W. K. nie pracuje zawodowo ani dorywczo, a jego ostatnie zatrudnienie wynikało z umowy zawartej dnia 1 września 2007 r. na okres do 31 sierpnia 2012 r. (co potwierdza znajdująca się w aktach sprawy umowa o pracę). W okresie od 13 marca 2012 r. do 11 lipca 2016 r. skarżący był zarejestrowany jako bezrobotny bez prawa do zasiłku, a od grudnia 2016 r. zaczął pobierać specjalny zasiłek opiekuńczy w związku z opieką nad matką. Jak wskazano w uzasadnieniu decyzji organu I instancji, uprawnienie do specjalnego zasiłku opiekuńczego zostało stronie uchylone z uwagi na fakt nienależytego sprawowania opieki nad matką.

Oceniając ustalony stan faktyczny, organ odwoławczy wskazał, że stanowisko organu I instancji względem skutków wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014r., sygn. akt K 38/13 (Dz. U. z 2014 r., poz. 1443) jest błędne. Zdaniem organu odwoławczego, w obecnej sytuacji prawnej nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie tej części przepisu art. 17 ust. 1b ustawy, której niekonstytucyjność stwierdził Trybunał Konstytucyjny. W stosunku do opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, których niepełnosprawność powstała nie później, niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia, przepis art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych jest zgodny z Konstytucją i nie ma przeszkód prawnych do jego stosowania. Natomiast w stosunku do opiekunów osób wymagających opieki, których niepełnosprawność powstała później, kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności. Wobec tego, w odniesieniu do tych osób oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem tego kryterium.

Dalej organ odwoławczy wskazał, że pomimo błędnej wykładni art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych zaskarżona decyzja ostatecznie odpowiada prawu, ponieważ organ pomocowy słusznie stwierdził, że w okolicznościach niniejszej sprawy brak jest podstaw do przyznania skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Z ustalonego w trakcie wywiadu środowiskowego stanu faktycznego sprawy nie wynika, aby zakres sprawowanej opieki nad matką uniemożliwiał skarżącemu w sposób zupełny podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Z zebranego w sprawie materiału nie wynika, aby niepełnosprawność oraz stopień naruszenia sprawności organizmu matki W. K. była tego rodzaju, że powoduje konieczność sprawowania nad nią opieki w zakresie wykluczającym możliwość podjęcia przez wnioskodawcę zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej nawet w niewielkim rozmiarze (również z uwagi na możliwość wspólnego sprawowania opieki wraz z bratem M. mieszkającym ze skarżącym). Przepis art. 17 ust. 1 ustawy należy stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Aby można było mówić o opiece w rozumieniu ustawy musi ona być stała lub długoterminowa. Te określenia stała lub długoterminowa wskazują na to, że nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez część doby, zatem sporadycznie. Opieka stała ma być bowiem ciągła, nieprzerwana, codzienna, a w niektórych przypadkach wręcz całodobowa. Opieka ma być sprawowana nad osobą niepełnosprawną, która nie jest w stanie samodzielnie egzystować, radzić sobie samodzielnie w życiu codziennym. Świadczenie pielęgnacyjne może zatem zostać przyznane wyłącznie w takim przypadku, gdy osoba wymagająca opieki ze względu na stan zdrowia nie ma możliwości samodzielnego wykonywania, w szczególności takich czynności jak: utrzymanie higieny osobistej, ubieranie się i rozbieranie, wstawanie z łóżka, czy z krzesła, przygotowanie i aplikacja leków, a w cięższych przypadkach przewracanie z boku na bok w łóżku w celu zapobieżenia powstawania odleżyn, przemieszczanie się w mieszkaniu, korzystanie z toalety, spożywanie posiłków i przyjmowanie napojów, załatwianie potrzeb fizjologicznych. Gdy osoba niepełnosprawna nie może tego rodzaju czynności wykonać samodzielnie, wówczas konieczna jest opieka nad nią, a więc stała obecność i opieka opiekuna. Konieczność wykonywania jedynie niektórych czynności pielęgnacyjnych, które mogą być wykonane w dowolnym czasie, czy wykonywanie czynności związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego osoby niepełnosprawnej, nie świadczy jeszcze o spełnieniu ustawowej przesłanki niepodejmowania (rezygnacji) z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, czynności te nie kolidują bowiem z wykonywaniem pracy przez osoby pozostające w zatrudnieniu lub wykonujące inną pracę zarobkową. Wymóg opieki nad osobą niepełnosprawną związany jest z całkowitą zależnością tej osoby od otoczenia, polegającą na pielęgnacji w zakresie higieny osobistej, karmienia lub w wykonywaniu czynności samoobsługowych.

Organ odwoławczy wskazał, że niepodejmowanie zatrudnienia przez skarżącego nie ma bezpośredniego związku ze sprawowaniem opieki nad matką, która jak ustalono podczas wywiadu środowiskowego nie jest osobą obłożnie chorą i cały czas leżącą. Owszem, jest oczywiste, że I. K. wymaga codziennego wsparcia ze strony skarżącego, ale nie sprawowania całodziennej opieki w zakresie wymaganym przez art. 17 ust. 1 ustawy, której przedmiotem powinno być całodobowe zaspokojenie potrzeb życiowych osoby niepełnosprawnej. Nie chodzi bowiem o czynności związane z przygotowaniem i podawaniem posiłków czy pomocą podczas kąpieli oraz wyjściu na spacer. Obowiązki tego typu można pogodzić z pracą zawodową, co nie znaczy, że jest to zawsze proste. Chociaż stan zdrowia podopiecznego powoduje, że wymaga on stałego wsparcia, to jednak ta opieka nie jest i nie musi być świadczona ciągle w sposób nieprzerwany, wyłączający możliwość podjęcia zatrudnienia przez stronę w takim wymiarze i zakresie, który umożliwi ww. codzienne wykonywanie niezbędnych czynności opiekuńczych wobec matki. Sama pomoc osobie wymagającej opieki w większości czynności deklarowanych przez stronę w oświadczeniu należy do codziennych czynności wykonywanych w każdej rodzinie i nie musi być sprawowana w sposób ciągły.

Organ odwoławczy zaznaczył też, że oprócz skarżącego, I. K. posiada jeszcze dwójkę dzieci, tj. A. K. i M. K. (zamieszkuje wraz ze skarżącym i matką). Zebrany w sprawie materiał dowodowy nie wskazuje, aby zachodziły jakiekolwiek przesłanki uniemożliwiające współudział pozostałych dzieci w procesie opieki nad niepełnosprawną matką. Obowiązek alimentacyjny może bowiem polegać albo na świadczeniu określonych sum pieniężnych albo na dostarczaniu w naturze określonej ilości produktów potrzebnych do życia, bądź też na osobistych staraniach. W związku z tym wszystkie dzieci osoby wymagającej opieki mogłyby tak zorganizować sprawowanie tejże opieki, żeby umożliwić wnioskodawcy podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, chociażby w niewielkim rozmiarze. Jednym z warunków przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest, by opiekun osoby niepełnosprawnej, którym z woli ustawodawcy mogą być podmioty wymienione expressis verbis w art. 1.7 ust. 1 pkt 1-4 u.ś.r., nie podejmował lub rezygnował z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Szczegółowa analiza kariery zawodowej skarżącego (znajdującej potwierdzenie w znajdującym się w aktach sprawy zaświadczeniu PUP z dnia 3 sierpnia 2021 r.) potwierdza wieloletni brak aktywności zawodowej skarżącego i wzmacnia stanowisko co do braku związku przyczynowo-skutkowego w niniejszej sprawie.

Pismem z dnia 25 października 2021 r. W. K. złożył skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji: 1) naruszenie prawa materialnego mającego istotny wpływ na wynik sprawy poprzez: a) dokonanie błędnej wykładni przepisu art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych: – zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie przez organ, że zakres opieki świadczony przez skarżącego nie wypełnia ww. dyspozycji podczas gdy w rozumieniu ww. przepisu osoba niepełnosprawna w stopniu znacznym wymaga – w zależności od rodzaju schorzenia oraz aktualnego stanu zdrowia opieki stałej lub długotrwałej, lecz niekoniecznie całodobowej; - zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie przez organ, że brak jest związku pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącego a sprawowaniem przez niego opieki nad matką; b) dokonanie błędnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych, polegającą na pominięciu celów ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych i przyjęcie, że okoliczność pobierania przez skarżącego specjalnego zasiłku opiekuńczego stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, a w konsekwencji błędne uznanie, że fakt pobierania przez skarżącego specjalnego zasiłku opiekuńczego ma przesądzające znaczenie dla oceny wniosku skarżącego o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego; 2) naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 par. 1, art. 7 w zw. z art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, tj. faktycznego zakresu opieki skarżącego nad matką, co skutkuje brakiem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i zwalnia organy rozstrzygające w sprawie z podejmowania działań zmierzających do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, pozwalającego na wydanie rozstrzygnięcia z uwzględnieniem słusznego interesu strony. Skarżący wniósł o uchylenie decyzji obu instancji, o zobowiązanie organów do przyjęcia oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w orzeczeniu Sądu wydanym w niniejszej sprawie, oraz o zasądzenie kosztów postępowania administracyjnego.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując swoje stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ odwoławczy odniósł się również do zarzutów i twierdzeń skargi, uznając je za niezasadne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 329, dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia jego nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd nie rozstrzyga sprawy administracyjnej merytorycznie, lecz ocenia zgodność aktu z prawem.

Kontrolując zaskarżoną decyzję zgodnie ze wskazanymi wyżej kryteriami, należało uznać, że odpowiada ona prawu i nie ma podstaw do pozbawienia jej mocy wiążącej. Skarga okazała się niezasadna.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. oświadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 615, dalej "ustawa") świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności – jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Wedle art. 17 ust. 1a ustawy osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki: 1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W myśl art. 17 ust. 1b świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. Z kolei art. 17 ust. 5 ustawy stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli: 1) osoba sprawująca opiekę: a) ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym, b) ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów; 2) osoba wymagająca opieki: a) pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, b) została umieszczona w rodzinie zastępczej, z wyjątkiem rodziny zastępczej spokrewnionej, rodzinnym domu dziecka albo, w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę, w tym w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym, z wyjątkiem podmiotu wykonującego działalność leczniczą, i korzysta w niej z całodobowej opieki przez więcej niż 5 dni w tygodniu; 3) na osobę wymagającą opieki inna osoba ma ustalone prawo do wcześniejszej emerytury; (...) 5) na osobę wymagającą opieki jest ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, prawo do świadczenia pielęgnacyjnego lub prawo do zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów; 6) na osobę wymagającą opieki inna osoba jest uprawniona za granicą do świadczenia na pokrycie wydatków związanych z opieką, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej.

W niniejszej sprawie organ I instancji wskazał, jako przeszkodę do przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego, powstanie niepełnosprawności u osoby, nad którą jest sprawowana opieka, po 25 roku życia (art. 17 ust. 1b ustawy). Tę przeszkodę trafnie zweryfikował organ odwoławczy, wskazując na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. (K 38/13, Dz. U. z 2014 r. poz. 1443). Organ odwoławczy prawidłowo wywiódł, że kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności. Nie jest zatem dopuszczalne oparcie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na tej części przepisu art. 17 ust. 1b, która została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Sąd podziela jednak stanowisko organu odwoławczego także co do tego, że nie została spełniona przesłanka niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki, jak również co do tego, że zakres czynności podejmowanych przez skarżącą nie ma znamion opieki w rozumieniu art. 17 ust. 1 ustawy. Wcześniej podobne stanowisko – również trafne – zaprezentował organ pierwszej instancji.

Spełnienie przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki powinno być oceniane przy uwzględnieniu ogółu okoliczności sprawy. "Związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem) a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły. Ocena spełnienia przesłanek z art. 17 ust. 1 u.ś.r. powinna być aktualna, to jest odnosząca się do czasu, w którym wnioskodawca wystąpił o przyznanie świadczenia" (wyrok WSA w Szczecinie z dnia 28 października 2021 r., II SA/Sz 560/21, CBOSA). Okoliczności sprawy niniejszej pozwalają uznać konkluzję organu odwoławczego za w pełni zasadną. W tym kontekście trzeba mieć na względzie zarówno wieloletni brak aktywności zawodowej skarżącego, jak i to, że sprawowanie opieki nad matką – z uwagi na jej zakres – w istocie nie wyklucza ewentualnego zatrudnienia. Trafnie organ odwoławczy wskazał, że takie czynności jak: robienie zakupów, przygotowywanie posiłków, regularne podawanie leków, pranie, sprzątanie, pomaganie w codziennej higienie, umawianie i towarzyszenia podczas wizyt lekarskich, realizowanie recept, regulowanie opłat związanych z utrzymaniem domu oraz załatwianie spraw urzędowych – należą do codziennych czynności wykonywanych w każdej rodzinie i nie muszą być wykonywane w sposób ciągły. Pomoc skarżącego zasadniczo sprowadza się zatem do wykonywania zwykłych czynności dnia codziennego i nie ma znamion opieki, o której mowa w art. 17 ust. 1 ustawy. Matka skarżącego czynności samoobsługowe wykonuje sama; nie jest osobą obłożnie chorą ani osobą cały czas leżącą.

Niezależnie od powyższego, trzeba zauważyć, że matka skarżącego ma jeszcze dwójkę dzieci (rodzeństwo skarżącego, A. K. i M. K., przy czym M. K. zamieszkuje z matką i ze skarżącym) – są one również obowiązane do opieki na matką; mogą czynić zadość temu obowiązkowi nie tylko przez sprawowanie opieki osobiście, ale także przez udział w pokrywaniu jej kosztów. Z pewnością możliwe jest zatem zorganizowanie opieki nad matką przez osoby do tego prawnie zobowiązane bez konieczności rezygnacji z zatrudnienia. Skarżący podał, że wcześniej opiekę na matką sprawowali jego bracia (k.23) – zatem mogą tę opiekę sprawować, a w każdym razie mogą w tej opiece uczestniczyć.

Zarzuty skargi zrelatywizowane do powyższych kwestii (kwestii związku między rezygnacją z zatrudnienia albo jego niepodejmowaniem a sprawowaną opieką oraz kwestii zakresu sprawowanej opieki) są zatem bezzasadne i nie zasługują na uwzględnienie – organ w tym zakresie prawidłowo ustalił stan faktyczny, prawidłowo zinterpretował odnośne przepisy i dokonał prawidłowej subsumcji stanu faktycznego po hipotezę normy prawnej, konstatując konieczność wydania decyzji o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Gdy zaś chodzi o zarzut, w którym skarżący podnosi dokonanie błędnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych, polegającej na pominięciu celów ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych i przyjęcie, że okoliczność pobierania przez skarżącego specjalnego zasiłku opiekuńczego stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, a w konsekwencji błędne uznanie, że fakt pobierania przez skarżącego specjalnego zasiłku opiekuńczego ma przesądzające znaczenie dla oceny wniosku skarżącego o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego – stwierdzić należy, że zarzut ten jest nieadekwatny do stanu sprawy. Skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, polemizuje ze stanowiskiem, które nie zostało wyrażone w zaskarżonej decyzji ani nie legło u podstaw rozstrzygnięcia. Wszak organ odwoławczy nie wskazał, że powodem decyzji odmownej jest pobieranie przez skarżącego innego świadczenia. Organ odwoławczy wskazał, że powodem decyzji odmownej jest brak związku przyczynowo-skutkowego między niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącego a opieką nad matką tudzież zakres tej opieki. Zaskarżona decyzja odpowiada prawu, a w szczególności nie narusza przepisów powołanych w skardze.

Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.