Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 3351/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-08-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 54 § 1,  art. 80 § 1
journal: Dz.U. 2016 poz 599
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Grzegorz Nowecki, Sędziowie sędzia WSA Agnieszka Olesińska, sędzia WSA Waldemar Śledzik (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 3 sierpnia 2017 r. sprawy ze skargi G. C. na postanowienie Ministra Rozwoju i Finansów z dnia 30 sierpnia 2016 r. nr AP9.843.792.2015.KT.KM w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne Oddala skargę


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 5 października 2015 r. G. C. (zwany dalej: "Zobowiązany", "Strona" lub "Skarżący") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na wydane przez Ministra Finansów postanowienie z dnia [...] sierpnia 2016 r., utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lipca 2015 r. w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne.

Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:

Zawiadomieniem z dnia 14 kwietnia 2015 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] (dalej: "organ egzekucyjny") dokonał zajęcia rachunku bankowego Zobowiązanego prowadzonego w banku [...] S.A.

Pismem z dnia 27 kwietnia 2015 r. Skarżący złożył skargę na powyższą czynność egzekucyjną, podnosząc fakt wstrzymania przez WSA w Szczecinie postanowieniami z dnia 24 marca 2015 r. sygn. akt I SA/Sz 208/15 i SA/Sz 209/15 wykonania decyzji będących podstawy wystawienia tytułu wykonawczego w tej sprawie.

Pismem z dnia 23 kwietnia 2015 r. Zobowiązany wniósł także zarzuty na postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie w/w tytułu wykonawczego, powołując również brak wymagalności egzekwowanego obowiązku.

Zarówno w zarzutach, jak i w skardze na czynności egzekucyjne, Skarżący podniósł, że egzekucja jest prowadzona pomimo wstrzymania wykonalności decyzji stanowiących podstawę wystawienia przedmiotowego tytułu wykonawczego, zaś w przypadku skutecznego wykonania czynności objętych zawiadomieniem o zajęciu doprowadzi to do rażącego pokrzywdzenia Zobowiązanego i spowoduje trudne do odwrócenia skutki po jego stronie.

Dyrektor Izby Skarbowej w W. (dalej: "organ I instancji") postanowieniem z dnia [...] lipca 2016 r. oddalił skargę na ww. czynność egzekucyjną dokonaną przez Naczelnika Urzędu Skarbowego [...].

Na powyższe postanowienie Skarżący wniósł zażalenie, w którym zakwestionował w całości stanowisko zajęte przez organ I instancji i podtrzymał swoją argumentację zawartą w skardze na czynności egzekucyjne z dnia 27 kwietnia 2016 r. Skarżący wskazał, że przedmiotowa skarga dotyczyła wyłącznie prawidłowości dokonania zakwestionowanej czynności egzekucyjnej w sytuacji wstrzymania wykonania decyzji wymiarowej przez WSA w Szczecinie, jej przedmiotem nie było zaś rozważanie istnienia egzekwowanego obowiązku. Ponadto podkreślił, że istotą skargi nie był brak wymagalności obowiązku, lecz rażąca nieprawidłowość działania organu egzekucyjnego podjętego w ramach postępowania egzekucyjnego. Końcowo Strona zauważyła, że brak wiedzy organu egzekucyjnego o okolicznościach mogących stanowić przeszkodę w prowadzeniu egzekucji nie może stanowić okoliczności uzasadniającej oddalenie skargi na czynności w tej sprawie.

Minister Finansów (dalej: "organ nadzoru", "organ II instancji") postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2016 r., utrzymał w mocy ww. postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lipca 2015 r.

W uzasadnieniu wskazał, że skarga na czynności egzekucyjne nie przysługuje w sytuacji, gdy zobowiązany może skorzystać z innych środków zaskarżenia takich, jak zarzuty, zażalenie, żądanie zwolnienia rzeczy lub prawa majątkowego, bądź pozew do sądu. Organ II instancji zauważył, że w rozpoznawanej sprawie Zobowiązany złożył zarzuty na postępowanie egzekucyjne, podnosząc zarzut braku wymagalności egzekwowanych należności ze względu na wstrzymanie wykonania decyzji będących podstawą wystawienia tytułu wykonawczego. Zatem w tym trybie Strona uzyska rozstrzygnięcie, w którym organy zajmą stanowisko odnośnie tego, czy prowadzenie egzekucji w tej sprawie było uprawnione w kontekście postanowień WSA w Szczecinie o wstrzymanie wykonania przedmiotowych decyzji. W tym stanie rzeczy, zdaniem organu nadzoru, nie ma podstaw do ponownej oceny tych kwestii w trybie art. 54 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 599 ze zm., przywoływana dalej jako: "ustawa egzekucyjna"). Skarga składana w trybie art. 54 § 1 cytowanej ustawy, powinna bowiem dotyczyć konkretnej czynności egzekucyjnej, a organ nadzoru dokonuje w tym trybie oceny zgodności z prawem tylko i wyłącznie czynności faktycznych podjętych przez organ egzekucyjny w wykonaniu zastosowanego środka egzekucyjnego.

Następnie organ II instancji uznał, że w przedmiotowej sprawie zastosowanie środka egzekucyjnego w postaci zajęcia rachunku bankowego nie narusza przepisów ustawy egzekucyjnej.

Organ nadzoru wskazał także, że okoliczności powołane przez stronę w skardze na czynności egzekucyjne dotyczące kwestii związanych z zasadnością wystawienia tytułów wykonawczych oraz prowadzenia egzekucji nie mogą stanowić przedmiotu rozpoznania w trybie skargi na czynności egzekucyjne.

Niezależnie od powyższego organ nadzoru zauważył, że postanowieniem z dnia [...] maja 2015 r. organ egzekucyjny uchylił sporne zajęcie rachunku bankowego dokonane zawiadomieniem z dnia 14 kwietnia 2015r.

W przywołanej na wstępie skardze wniesiono o uchylenie ww. postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w W. z [...] sierpnia 2016 r.

W skardze zarzucono naruszenie art. 54 § 1 i 6 ustawy egzekucyjnej polegające na przyjęciu, że skarga na czynności egzekucyjne z dnia 27 kwietnia 2015 r. nie dotyczyła zaskarżenia czynności typu wykonawczego dokonanych przez organ egzekucyjny, lecz odnosiła się do kwestii merytorycznych podejmowanych w toku postępowania egzekucyjnego oraz do oceny istnienia egzekwowanego obowiązku.

W uzasadnieniu Skarżący wskazał, że złożona przez niego skarga na czynności egzekucyjne dotyczyła wyłącznie faktycznej czynności egzekucyjnej polegającej na zajęciu rachunku bankowego. Zdaniem Skarżącego przedmiotowa skarga dotyczyła bowiem prawidłowości tejże czynności.

Skarżący podniósł, że przedmiotowa czynność egzekucyjna polegająca na zajęciu rachunku bankowego narusza art. 1a pkt 12 i art. 67 § 1 i § 2 ustawy egzekucyjnej, gdyż została dokonana pomimo wstrzymania wykonania decyzji będącej podstawą prowadzonej egzekucji.

W odpowiedzi na skargę Minister Finansów uznał ją za bezzasadną i w całości podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Na wstępie należy wskazać, że złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym stosownie do obowiązującego, od dnia 15 sierpnia 2015 r., nowego brzmienia przepisu art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. - Dz.U. z 2016r., poz. 718 ze zm. – zwaną dalej "p.p.s.a.").

Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. - Dz.U. z 2016 r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Innymi słowy, kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana jest pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do zbadania czy organ administracji nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniuadministracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. Powyższa kontrola dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania zaskarżonego aktu administracyjnego, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego.

W wyniku takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.).

Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd badając legalność zaskarżonego aktu nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że Sąd ma prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.

Badając skargę w świetle wskazanych kryteriów Sąd uznał, że podlega ona oddaleniu, gdyż zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza przepisów prawa.

Na wstępie Sąd zauważa, że podstawę wydania zaskarżonego postanowienia stanowił przepis art. 54 ustawy egzekucyjnej, zgodnie z którym zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego.

Podkreślenia wymaga, że powołany przepis prawa stanowi swoistą ochronę zobowiązanego przed naruszeniami przepisów postępowania.Oznacza to, że powyższa skarga przysługuje jedynie na czynności typu wykonawczego, nie przysługuje natomiast na czynności procesowe, polegające na wydawaniu aktów administracyjnych, w ramach których organ egzekucyjny rozstrzyga o prawach i obowiązkach uczestników postępowania.

Sąd zauważa również, że w postępowaniu tym nie orzeka się ani o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia, jak również nie ocenia prawidłowości prowadzonego przez wierzyciela postępowania. Rozstrzygnięcie w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne, co do zasady, nie ma wpływu na możliwość prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Organ nadzoru dokonuje zatem oceny czynności egzekucyjnej badając, czy w ramach zastosowanego środka egzekucyjnego organ egzekucyjny wypełnił dyspozycje wynikające z przepisów regulujących procedurę zastosowania tego środka.

Należy również wskazać, że skarga na czynności egzekucyjne nie przysługuje w sytuacjach, gdy przewiduje się inne środki zaskarżenia (zarzuty, zażalenia na postanowienia, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa majątkowego) albo w sytuacjach, gdy przewiduje się wniesienie pozwu do sądu. W postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne - stanowiącym w istocie fragment postępowania egzekucyjnego - ocenie podlegają tylko zastrzeżenia odnoszące się do konkretnej czynności egzekucyjnej.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy zauważyć należy, że w toku prowadzonego postępowania organ egzekucyjny zastosował środek egzekucyjny wymieniony jest w art. 1a pkt 12 lit. a ustawy egzekucyjnej, tj. egzekucję z rachunku bankowego na podstawie zawiadomienia z dnia 14 kwietnia 2015 r. Zgodnie z art. 80 § 1 ustawy egzekucyjnej organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przez przesłanie do banku, a jeżeli bank posiada oddziały - do właściwego oddziału, zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz bezzwłocznie przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności albo zawiadomił organ egzekucyjny, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty. W myśl zaś art. 80 § 2 ustawy egzekucyjnej zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego i obejmuje również kwoty, które nie były na rachunku bankowym w chwili zajęcia, a zostały wpłacone na ten rachunek po dokonaniu zajęcia. Z kolei postępując zgodnie z § 3 tego artykułu, jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa powyżej, organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego o zajęciu jego wierzytelności z rachunku bankowego, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony i odpis zawiadomienia skierowanego do banku o zakazie wypłaty zajętej kwoty z rachunku bankowego bez zgody organu egzekucyjnego.

W przedmiotowej sprawie organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego Skarżącego w Banku [...] S.A. poprzez przesłanie do banku zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego z dnia 14 kwietnia 2015 r. Dłużnik zajętej wierzytelności potwierdził odbiór zawiadomienia w dniu 14 kwietnia 2015 r. Jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia do banku, organ egzekucyjny zawiadomił Skarżącego o zajęciu jego wierzytelności z rachunku bankowego. Zobowiązany odebrał przedmiotowe zawiadomienie wraz z odpisem tytułu wykonawczego w dniu 20 kwietnia 2015 r.

W świetle przedstawionych okoliczności Sąd stwierdza, że organ nadzoru prawidłowo dokonał oceny czynności egzekucyjnej i odniósł się do prawidłowości postępowania prowadzonego przez organ egzekucyjny pod kątem ewentualnego naruszenia przepisów regulujących sposób i formę dokonanych przez niego czynności egzekucyjnych.

Odnosząc się do zawartego w skardze zarzutu braku wymagalności egzekucji w związku z podjęciem czynności egzekucyjnej w dniu 14 kwietnia 2015 r., pomimo wcześniejszego wydania przez WSA w Szczecinie w dniu 24 marca 2015 r. postanowień sygn. akt I SA/Sz 209/15 i I SA/Sz 208/15 wstrzymujących wykonanie decyzji Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Szczecinie, stanowiących podstawę prowadzonej egzekucji, Sąd wyjaśnia, iż kwestia wymagalności obowiązku nie była przedmiotem rozpatrywania w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 54 ustawy egzekucyjnej. Brak wymagalności obowiązku stanowi podstawę do wniesienia zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie art. 33 § 1 pkt 2 ustawy egzekucyjnej, który składa się w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisu tytułu wykonawczego zobowiązanemu lub do złożenia wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 tej ustawy, który składa się w toku postępowania egzekucyjnego.

Z akt sprawy wynika, że pismem z dnia 23 kwietnia 2015 r. Skarżący, działając przez pełnomocnika, wniósł bezpośrednio do wierzyciela na podstawie art. 33 § 1 pkt 2 ustawy egzekucyjnej tożsame z treścią skargi na czynność egzekucyjną zarzuty do postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...], wskazując na brak obowiązku zapłaty kwot wynikających z decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w S. nr [...] i [...]. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] wydanym w sprawie stanowiska wierzyciela Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w [...] uznał zarzuty strony za uzasadnione. Ponadto akta sprawy wskazują, iż organ egzekucyjny, tj. Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] o wstrzymaniu przez WSA w Szczecinie wykonania decyzji Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w [...] z dnia [...] września 2014 r. został powiadomiony dopiero w dniu 5 maja 2015 r., tj. w dniu wpływu skargi na czynność egzekucyjną. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w [...] natomiast dopiero pismem z dnia 8 maja 2015 r. poinformował organ egzekucyjny o wydaniu przez WSA w Szczecinie postanowień z dnia 24 marca 2015 r., stanowiących podstawę do zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Zatem, dokonując w dniu 14 kwietnia 2015 r. zajęcia rachunku bankowego organ egzekucyjny nie posiadał wiedzy o okolicznościach mogących stanowić przeszkodę w prowadzeniu egzekucji. Z akt sprawy wynika też, że niezwłocznie po uzyskaniu informacji o wstrzymaniu przez WSA w Szczecinie wykonania decyzji Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w [...] z dnia [...] września 2014 r. organ egzekucyjny postanowieniem z dnia 11 maja 2015 r. zawiesił prowadzone wobec Skarżącego postępowanie egzekucyjne, natomiast postanowieniem z dnia 14 maja 2015 r. uchylił zajęcie rachunku bankowego dokonane zawiadomieniem z dnia 14 kwietnia 2015 r.

W tym stanie rzeczy uznać należy, że zaskarżone postanowienie wydano zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa i dlatego też Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., obowiązany był skargę oddalić.