Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1594/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-10-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Budownictwa~Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 138  ust. 2,  art. 217  ust. 2
journal: Dz.U. 2010 nr 102 poz 651
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.
article: art. 145  par. 1  pkt 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Kosińska Sędziowie: WSA Emilia Lewandowska WSA Elżbieta Sobielarska (spr.) Protokolant specjalista Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 października 2012 r. sprawy ze skargi R. S. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] maja 2010 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie zwrotu nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej na rzecz skarżącego R. S. kwotę 447 (czterysta czterdzieści siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Minister Infrastruktury zaskarżoną decyzją z [...] maja 2010 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania A. K., G. M. oraz A. G., od decyzji Wojewody [...] z [...] czerwca 2009 r. nr [...] odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji Starosty [...] z [...] listopada 2000 r., nr [...], orzekającej o zwrocie nieruchomości, położonej w I. przy ul. [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha, zapisanej w księdze wieczystej KW nr [...] i zwrocie zwaloryzowanego odszkodowania uchylił decyzję organu I instancji w całości i stwierdził nieważność decyzji Starosty [...] z dnia [...] listopada 2000 r.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że Starosta [...] decyzją z [...] listopada 2000 r., nr [...] orzekł:

- w pkt I o zwrocie na rzecz R. S. w ¾ części i J. S. w ¼ części, nieruchomości położonej w I. przy ul. [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha, zapisanej w księdze wieczystej KW nr [...];

- w pkt II o zwrocie zwaloryzowanego odszkodowania w wysokości [...] zł na rzecz Miasta I.

Jednocześnie Starosta [...] w pkt III decyzji wskazał, że decyzja stanowi podstawę do wprowadzenia zamian w księdze wieczystej na rzecz prawnych spadkobierców tj. R. S. w ¾ części J. S. w ¼ części. Pismem z 2 lutego 2009 r. A. K., G. M. oraz A. G., wystąpili do Wojewody [...] z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Starosty [...] z [...] listopada 2000 r. na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa, wskazując na rażące naruszenie przepisu art. 140 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Wojewoda [...] decyzją z [...] czerwca 2009 r., nr [...] odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Starosty [...] z [...] listopada 2000 r., podnosząc, że nie doszło do rażącego naruszenia prawa. Odwołanie od tej decyzji złożyli A. K., G. M. oraz A. G., wskazując, że organ I instancji nie doniósł się do zarzutów dotyczących naruszenia art. 140 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Po rozpatrzeniu odwołania i zbadaniu akt sprawy Minister Infrastruktury wskazał, że z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Starosty [...] z [...] listopada 2000 r. wystąpili dzierżawcy gruntu pod garażami znajdującymi się na przedmiotowej nieruchomości. Zgodnie z orzecznictwem sądowym dzierżawcy oraz najemcy mają na podstawie art. 28 kpa, interes prawny w postępowaniu o zwrot nieruchomości wywłaszczonej. Zatem w ocenie organu należy uznać A. K., G. M. oraz A. G. za strony postępowania dotyczącego zwrotu nieruchomości położonej w I. przy ul. [...], oznaczonej jako działka nr [...].

Minister wskazał, że rozstrzygnięcie kwestii zwrotu wywłaszczonej nieruchomości wobec zaistnienia przesłanki zbędności jest zgodne z prawem, niemniej jednak w niniejszym postępowaniu ocenie podlega kwestia rozliczeń z tytułu zwrotu tej nieruchomości, bowiem ze zwrotem nieruchomości wiąże się obowiązek dokonania rozliczeń pomiędzy Skarbem Państwa lub jednostką samorządu terytorialnego, a osobą na rzecz której orzeczony został zwrot.

Organ wskazał, że zgodnie z art. 140 ust. 1 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r., Nr 261, poz. 2603), w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji zwrotowej, w razie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, poprzedni właściciel lub jego spadkobierca zwraca Skarbowi Państwa lub właściwej jednostce samorządu terytorialnego, w zależności od tego, kto jest właścicielem nieruchomości w dniu zwrotu, wypłacone odszkodowanie, a także nieruchomość zamienną, jeżeli była przyznana w ramach odszkodowania. Zwrotowi podlegają również kwoty potrącone z odszkodowania na spłatę zobowiązań wobec Skarbu Państwa lub wobec jednostki samorządu terytorialnego. Ponadto zgodnie z ust. 2 tego przepisu odszkodowanie oraz kwoty, o których mowa w ust. 1, podlegają waloryzacji, z tym że ich wysokość po waloryzacji, z zastrzeżeniem art. 217 ust. 2, nie może być większa niż wartość rynkowa nieruchomości w dniu zwrotu, a jeżeli ze względu na rodzaj nieruchomości nie można określić jej wartości rynkowej, nie może być większa niż jej wartość odtworzeniowa. Natomiast ust. 3 stanowi, że w razie zmniejszenia się albo zwiększenia wartości nieruchomości wskutek działań podjętych na nieruchomości po jej wywłaszczeniu, zwaloryzowane odszkodowanie podlega odpowiednio zmniejszeniu lub zwiększeniu o kwotę równą różnicy wartości ustalonej na dzień zwrotu. Przy ustalaniu różnicy wartości przyjmuje się stan nieruchomości z dnia wywłaszczenia oraz stan nieruchomości z dnia zwrotu.

Organ powołał się także na art. 217 ust. 2 ww. ustawy z którego wynika, że osoby, które zostały pozbawione własności nieruchomości w wyniku wywłaszczenia dokonanego przed dniem 5 grudnia 1990 r., w razie zwrotu tych nieruchomości, wracają odszkodowanie zwaloryzowane, w wysokości nie większej niż 50 % aktualnej wartości tych nieruchomości.

Minister wyjaśnił, że w przedmiotowej sprawie działka nr [...] położona przy ul. [...] została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa decyzją Prezydenta Miasta I. z [...] sierpnia 1975 r., nr [...], co oznacza, że w sprawie ma zastosowanie art. 217 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Jak wynika z akt sprawy Architekt Miejski w I. decyzją z [...] września 1987 r. udzielił pozwolenia na budowę 3 boksów garażowych na nieruchomości przy ul. [...]. Umowami z [...] października 1987 r. Zakład Gospodarki Mieszkaniowej wydzierżawił nieruchomość przy ul. [...] na rzecz A. K., J. J. oraz A. H.. Na mocy umów dzierżawy, dzierżawcy zobowiązali się do wybudowania garaży stałych na oddanym w dzierżawę placu. Ponadto [...] grudnia 1995 r. i [...] października 1997 r. zostały zawarte z G. M. i A. G. umowy najmu przedmiotowych garaży.

Minister wskazał, że zgodnie z art. 140 ust. 4 ustalenie stopnia zmniejszenia albo zwiększenia wartości nieruchomości następuje po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego. Ustalenie, czy zwaloryzowane odszkodowanie nie przekracza 50 % aktualnej wartości zwracanej nieruchomości, wymaga również - w myśl art. 7 ustawy -uzyskania opinii rzeczoznawcy majątkowego. Z kolei art. 134 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami nakazuje przy określaniu wartości rynkowej nieruchomości uwzględnić m.in. stan nieruchomości, a więc również nakłady poczynione na nieruchomości bez względu na to, kto tych nakładów dokonał. Natomiast zmniejszenie bądź zwiększenie wartości nieruchomości (a w konsekwencji odszkodowania podlegającego zwrotowi), o których mowa w art. 140 ust. 4, może być stwierdzone wyłącznie w oparciu o opinię biegłego rzeczoznawcy.

Organ odwoławczy podniósł, że Starosta [...] nie wystąpił do biegłego

rzeczoznawcy o sporządzenie operatu szacunkowego, na podstawie którego powinny być dokonane rozliczenia związane ze zwrotem nieruchomości pomiędzy Skarbem Państwa a poprzednim właścicielem. Brak pozyskania obligatoryjnego dowodu z opinii rzeczoznawcy majątkowego oznacza zdaniem organu rażące naruszenie art. 7, art. 77 § kpa w związku z art. 140 ust. 4 i art. 217 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami skutkujące wycofaniem decyzji Starosty [...] z [...] listopada 2000 r. z obiegu prawnego na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa.

Minister wskazał, że w niniejszej sprawie nie zachodzi negatywna przesłanka zawarta w art 156 § 2 kpa, bowiem w sprawie nie wystąpiły nieodwracalne skutki prawne.

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył R. S., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji.

W ocenie skarżącego naruszenie przepisu art. 140 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami, nie może być uznane za rażące. Powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarżący wskazał, że oczywisty charakter naruszenia prawa jest warunkiem koniecznym, ale niewystarczającym do uznania naruszenia prawa za rażące. Rażące naruszenia prawa różnią się od zwykłego naruszenia przepisu prawa takimi cechami jak gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których powołanie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy państwowe w praworządnym państwie. Ponadto rażące naruszenie prawa materialnego zgodne z tym stanowiskiem zachodzić będzie wówczas, gdy organ administracji wbrew literalnemu brzmieniu przepisu nałoży na stronę obowiązek, przyzna uprawnienie bądź odmówi jego przyznania, mimo, że powinien zdawać sobie sprawę, że w świetle obowiązującego prawa tego rodzaju skutek materialno-prawny nie może być nawiązany. Odnosząc się do kwestii braku wskazania w decyzji Starosty [...] wartości nakładów poczynionych na przedmiotowej nieruchomości, skarżący podniósł, że jego zdaniem nie stanowi to rażącego naruszenia prawa. Najemcy garaży posadowionych na zwracanej nieruchomości nie tracą bowiem możliwości sądowego dochodzenia roszczenia o zwrot nakładów poczynionych na tej nieruchomości, zatem ich sytuacja prawna nie ulega pogorszeniu w związku z brakiem wskazania przez organ wartości poczynionych przez nich nakładów.

Skarżący wskazał, że decyzja Starosty [...] z [...] listopada 2000 r. była podstawą do dokonania zmian w księdze wieczystej, tj. nastąpiło odłączenie działki nr [...] o powierzchni [...] m2 z KW nr [...] przy jednoczesnym założeniu dla niej nowej księgi wieczystej. W konsekwencji tego Sąd Rejonowy w I. - Wydział Ksiąg Wieczystych dla zwróconej R. S. i J. S. nieruchomości położonej w I. przy ul. [...] założył nową księgę wieczystą nr [...] wskazując jako właścicieli udziałów w nieruchomości R. S. oraz J. S. Z chwilą dokonania wpisu w księdze wieczystej skarżący zaczął ponosić wszelkie opłaty, w tym zobowiązania podatkowe obciążające każdorazowego właściciela nieruchomości. Skarżący R. S. dokonywał także licznych nakładów na przedmiotową nieruchomość, które wiązały się z koniecznością ponoszenia przez niego określonych środków finansowych. W ocenie skarżącego eliminacja z obrotu prawnego decyzji Starosty [...] z [...] listopada 2000 r. wiązałaby się z obowiązkiem dokonania zwrotu zobowiązań publiczno-prawnych oraz poniesionych przez niego nakładów finansowych na nieruchomość. Ponadto doprowadziłoby do niezgodności księgi wieczystej z istniejącym stanem faktycznym, gdyż decyzja Starosty [...] poprzedzająca kwestię własności nieruchomości położonej I. przy ul. [...] i będąca podstawą do dokonania wpisu w księdze wieczystej zostałyby wyeliminowana z porządku prawnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 17 lutego 2011 r. (sygn. akt I SA/Wa 1325/10) uchylił decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] maja 2010 r. uznając iż skarga jest zasadna, ale z innych przyczyn niż w niej podniesione. Zdaniem Sądu organy orzekające w sprawie powinny uwzględnić, że postępowanie nadzorcze zostało wszczęte na żądanie najemców gruntu i garaży usytuowanych na zwróconej nieruchomości których interes prawny ma ograniczony zakres. Zdaniem Sądu z wniosku najemców organ nadzoru mógł ocenić legalność decyzji w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, gdyż taki jest zakres interesu prawnego skarżących, a nie był uprawniony do oceny takiej decyzji w zakresie rozliczeń pomiędzy Miastem I., a osobami którym zwrócono nieruchomość. Sąd podniósł, że organ nadzoru ma obowiązek zbadać wszystkie przesłanki z art. 156 § 1 kpa, lecz wyłącznie w zakresie objętym interesem prawnym żądających stwierdzenia nieważności. Jednocześnie Sąd stwierdził, że nakłady na wywłaszczoną nieruchomość poniesione przez najemcę mają charakter cywilnoprawny i mogą być dochodzone w postępowaniu przed sądem powszechnym, niezależnie od rozliczeń o jakich mowa w art. 140 ustawy o gospodarce nieruchomościami,. Ponieważ postępowanie w przedmiotowej sprawie zostało wszczęte na wniosek to zdaniem Sądu organ nadzoru nie był uprawniony do kontroli norm prawnych mających zastosowanie w postępowaniu zwykłym, skoro wykraczało to poza interes prawny wnioskodawcy.

Ry. S. wniósł od powyższego wyroku skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 18 lipca 2012 r. (sygn. akt I OSK 1059/11) uchylił wyrok WSA w Warszawie z dnia 17 lutego 2011 r. i przekazał temu Sądowi sprawę do ponownego rozpoznania.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w analizowanej sprawie kluczowym zagadnieniem było udzielenie odpowiedzi na pytanie, czy byli dzierżawcy zwróconej dawnym właścicielom nieruchomości, którzy - po myśli art. 138 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami - mają interes prawny w postępowaniu o zwrot wywłaszczanej nieruchomości, są również uprawnieni do występowania w charakterze strony - w rozumieniu art. 28 kpa- w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji orzekającej o zwrocie nieruchomości i zwrocie zwaloryzowanego odszkodowania wówczas, gdy kwestia rażącego naruszenia prawa ma być rozważana jedynie, w stosunku do tej części decyzji orzekającej zwrot nieruchomości, która dotyczy rozliczeń związanych ze zwrotem nieruchomości.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego zgodnie z art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651, ze zm.), poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu (...). Warunkiem zwrotu nieruchomości jest zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę odszkodowania lub nieruchomości zamiennej. Zatem, skoro jednym z warunków orzeczenia o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości jest jednoczesny zwrot otrzymanego z tytułu wywłaszczenia odszkodowania (lub nieruchomości zamiennej) to należy uznać, że ustawodawca w ten właśnie sposób przesądził, iż orzeczenie o zwrocie nieruchomości i postanowienie o obowiązku zwrotu w/w odszkodowania (lub nieruchomości zamiennej) muszą być ujęte w jednej decyzji, która zostaje wydana w postępowaniu o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Powyższe oznacza, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, że posiadanie interesu prawnego w takim postępowaniu odnosi się do wszystkich kwestii, o których w tym postępowaniu organ rozstrzyga.

Słusznie przy tym zauważają skarżący kasacyjnie, że aktualnie obowiązujące przepisy kodeksu postępowania administracyjnego nie znają pojęcia "zakresowego" czy "częściowego" interesu prawnego. Posiadanie interesu prawnego w danej sprawie (przy braku przepisów szczególnych, które zawierały by wyraźnie sprecyzowane ograniczenia) musi być rozumiane jako możność wykonywania wszystkich uprawnień przysługujących stronie.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego przepisy o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości przewidują jedynie ograniczenie w prawach stron biorących udział w tym postępowaniu, co do legitymacji w wystąpieniu z wnioskiem o zwrot. Po myśli cytowanego wyżej art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarcze nieruchomościami, z tego rodzaju wnioskiem (wnoszonym w trybie zwykłym) może wstąpić jedynie poprzedni właściciel lub jego spadkobierca. Ograniczenie to jednak nie dotyczy już postępowania prowadzonego w trybie nadzwyczajnym, o stwierdzenie nieważności decyzji, które może zainicjować również inny podmiot uprawniony do występowania w takim postępowaniu jako strona, jak również może to postępowanie być wszczęte z urzędu.

Naczelny Sąd Administracyjny zaznaczył, że interpretacja treści uzasadnienia uchwały siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 października 2003 r. (sygn. akt OPS 6/03, Lex nr 81335), w której wyrażono pogląd, że najemca, który na podstawie umowy najmu zawartej z nowym właścicielem wywłaszczonej nieruchomości, tj. Skarbem Państwa lub jednostką samorządu terytorialnego, używa lokal (budynek) znajdujący się na tej nieruchomości, ma przymiot strony w postępowaniu administracyjnym o zwrot wywłaszczonej nieruchomości (art. 28 kpa w związku z art. 138 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami), nie może być dokonywana w sprzeczności z przepisami obowiązującej w dacie wydawania uchwały, jak również nadal obowiązującej procedury administracyjnej. Wprawdzie

w uzasadnieniu w/w uchwały Naczelny Sąd Administracyjny koncentrował swoje rozważania głównie na kwestiach dotyczących bezpośrednio samego zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, ale nie budzi żadnych wątpliwości, że uchwała ta (czego wyraźnie dowodzi treść jej sentencji) formułuje zasadę odnoszącą się do "postępowania administracyjnego o zwrot wywłaszczonej nieruchomości", które obejmuje orzekanie zarówno o samym zwrocie nieruchomości jak i rozliczeniach z tym związanych.

Jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązał Sąd Wojewódzki przy ponownym rozpoznaniu sprawy do oceny czy orzeczone zaskarżoną decyzją Ministra Infrastruktury stwierdzenie nieważności decyzji Starosty [...] z dnia [...] listopada 2000 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości było prawidłowe, mając na uwadze, że przepis art. 140 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami odnosi się, nie tylko do faktu poczynienia na zwracanej nieruchomości nakładów, a do kategorii zwiększenia się lub zmniejszenia się wartości tej nieruchomości (kwestia atrakcyjności nieruchomości) a ponad to, jako że w/w przepis nie jest przepisem samoistnym bo jest powiązany z regulacją zawartą w art. 136 ust. 1 i 2 oraz art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami, w których sformułowano zakaz użycia nieruchomości wywłaszczonej na inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, musi być on wykładany (w przypadku wzrostu wartości nieruchomości) jako wzrostu spowodowanego tylko na skutek działań, które zmierzały do realizacji celu wywłaszczenia. W zależności od dokonanych ustaleń, Sąd ten powinien rozważyć, czy uchybienia w postępowaniu dowodowym mogłyby być traktowane jako rażące naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa.

Rozpoznając ponownie sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny

w Warszawie zważył, co następuje:

Przede wszystkim wyjaśnić należy, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przede wszystkim wyjaśnić należy, że merytoryczna ocena zarzutów postawionych w skardze kasacyjnej została w pełni dokonana przez Naczelny Sąd Administracyjny w zapadłym wyroku z dnia 18 lipca 2012 r., sygn. akt I OSK 1059/11. Orzeczeniem tym Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok Sądu I instancji z dnia 17 lutego 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 1325/10 i przekazał sprawę temu Sądowi do ponownego rozpoznania. Zgodnie z art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2001 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonana przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Dokonując zatem ponownej kontroli zaskarżonej decyzji Sąd podzielając w pełni w tej kwestii stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjął, że dzierżawcy zwróconej dawnym właścicielom nieruchomości, którzy zgodnie z art. 138 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami mają interes prawny w postępowaniu o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, są również uprawnieni do występowania w charakterze strony w rozumieniu art. 28 kpa w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji orzekającej o zwrocie nieruchomości i zwrocie zwaloryzowanego odszkodowania nawet wtedy gdy kwestia rażącego naruszenia prawa ma być rozważona jedynie w stosunku do tej części decyzji orzekającej zwrot nieruchomości, która dotyczy rozliczeń związanych z jej zwrotem.

Jednocześnie Sąd ponownie rozpoznający przedmiotową sprawę nie podzielił stanowiska organu odwoławczego, który stwierdził nieważność decyzji Starosty [...] z dnia [...] listopada 2000 r. w przedmiocie zwrotu nieruchomości z powodu nie wystąpienia przez ten organ do biegłego rzeczoznawcy o sporządzenie operatu szacunkowego na podstawie którego należało dokonać rozliczeń związanych ze zwrotem nieruchomości pomiędzy Skarbem Państwa, a poprzednim właścicielem i uznał to za rażące naruszenie art. 7, art. 77 § 1 kpa w związku z art. 140 ust. 4 i art. 217 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Stanowisko Naczelnego Sądu Administracji, którym Sąd rozpoznający przedmiotową sprawę jest związany dotyczące powyższej kwestii jest jasne i zawiera ocenę prawną w rozumieniu art. 190 p.p.s.a. Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, ciążący na Sądzie może być wyłączony tylko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego, co w przedmiotowej sprawie nie miało rażącego miejsca.

Naczelny Sąd Administracyjny wyraźnie stwierdził, że przepis art. 140 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie jest przepisem samoistnym, lecz jest powiązany z regulacją zawartą w art. 136 ust. 1 i 2 oraz art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami z którego wynika zakaz użycia wywłaszczonej nieruchomości na inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu i musi on być wykładany w przypadku wzrostu wartości nieruchomości jako wzrostu spowodowanego wyłącznie na skutek działań które zmierzały do realizacji celu wywłaszczenia. Natomiast na zwróconej działce nigdy nie zrealizowano celu wywłaszczenia tj. nie wybudowano ośrodka zdrowia, a wybudowane tam znacznie później przez osoby fizyczne garaże nie miały z celem wywłaszczenia nić wspólnego.

Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni powyższe stanowisko Sądu oraz rozważy, czy w takim przypadku uchybienia w postępowaniu dowodowym (brak powołania biegłego rzeczoznawcy) mogą być traktowane jako rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa.

Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c orzekł jak w sentencji.