Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 280/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-09-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6262 Radni
6411 Rozstrzygnięcia nadzorcze dotyczące gminy; skargi organów gminy na czynności nadzorcze
Hasła tematyczne: Samorząd terytorialny
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 98a ust. 2
journal: Dz.U. 2001 nr 142 poz 1591
law: Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - t. jedn.
article: art. 7 ust. 2 pkt 1,  art. 190 ust. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2003 nr 159 poz 1547
law: Ustawa z dnia 16 lipca 1998 r. Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda /sprawozdawca/, Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędzia NSA Piotr Piszczek, Protokolant Justyna Kapusta, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 września 2009 r. sprawy ze skargi M. M. na zarządzenie zastępcze Wojewody [...] z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] w przedmiocie wygaśnięcia mandatu radnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zarządzeniem zastępczym z dnia [...] marca 2009 r. – stosownie do treści art. 98a ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2001 r. Nr 142, poz.1591 ze zm.) – Wojewoda [...] stwierdził wygaśnięcie mandatu radnego Rady Miejskiej w [...] sprawowanego przez M. M..

W motywach Wojewoda [...] podniósł w szczególności, iż wyżej wymieniony został skazany wyrokiem Sądu Rejonowego w G. za przestępstwo z art. 228§3 k.k. (będące występkiem umyślnym); orzeczenie w sprawie [...] K [...] zapadło [...] marca 2007 r., zaś uprawomocniło się [...] października 2007 r. Ponieważ skazanie nastąpiło w czasie trwania kadencji Rady Miejskiej w M. (rozpoczęła się ona [...] listopada 2006 r.), to radny utracił prawo wybieralności w trakcie pełnienia mandatu. Z uwagi na fakt, iż Rada Miejska w M. nie podjęła w związku z tą sytuacją stosownej uchwały, mimo wezwania Wojewody [...] do jej podjęcia, wydanie zarządzenia zastępczego stało się koniecznością.

Od powyższego zarządzenia zastępczego skargę wniósł M. M. zarzucając:

a) brak powiadomienia go o przysługującym mu prawie złożenia skargi do sądu administracyjnego; w ten sposób wyłączono prawo do bezstronnego i sprawiedliwego rozpoznania sprawy, co gwarantuje art. 2 i 7 Konstytucji RP oraz art. 41 pkt 1 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej,

b) skierowanie przez Wojewodę [...] do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji pisma z dnia [...].02.2009 r. o zamiarze wydania zarządzenia zastępczego (bez uprzedniego zawiadomienia radnego M. M. i Rady Miejskie w M.) "czym ograniczono możliwość obrony skarżącego i współuczestniczenia w decyzji ważnej dla niego osobiście i jego wyborców". Tym samym naruszono dostęp skarżącego do "dokumentów urzędowych" gwarantowany między innymi art. 51 Konstytucji, art. 41pkt 2b) Karty Praw Podstawowych UE oraz Protokołem brytyjskim (Lizbona 18-19.X.2007 r.).

c) obrazę art. 171 pkt 2 Konstytucji poprzez zaniechanie zawiadomienia Prezesa Rady Ministrów o zamianę wydania zarządzenia zastępczego.

d) brak ustaleń – w zaskarżonym zarządzeniu zastępczym, – iż przypisane radnemu przestępstwo ma charakter umyślny, zwłaszcza, iż Sąd karny nie orzekł środka karnego w postaci "utraty praw publicznych" ani nie powołał na art. 9 pkt 1 k.k.

e) błędne przyjęcie w uzasadnieniu rozstrzygnięcia zastępczego, że radny przyznał, iż został skazany za przestępstwo umyślne.

f) brak dogłębnej analizy faktów przed wydaniem zarządzenia zastępczego – czym naruszono przepisy Konstytucji oraz innych ustaw oraz Karty Praw Podstawowych UE.

Mając na uwadze powyższe skarżący wniósł o nie wygaszanie jego mandatu radnego.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o odrzucenie skargi jako wniesionej przez osobę nieuprawnioną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia w sprawie niniejszej jest przepis art. 190 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 16 lipca 1998 roku (Dz. U. 2003, Nr 159, poz. 1547 ze zm.) ordynacji wyborczej do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw zgodnie z którym wygaśnięcie mandatu radnego następuje wskutek utraty prawa wybieralności lub braku tego prawa w dniu wyborów. Jak wynika z kolei z treści art. 7 ust. 2 pkt 1 w/w ustawy nie mają prawa wybieralności osoby karane za przestępstwo umyślne, ścigane z oskarżenia publicznego.

Fakt skazania skarżącego prawomocnym wyrokiem z dnia [...] marca 2007 roku za przestępstwo z art. 228 § 3 k. k. w sprawie sygnatura akt [...] K [...] Sądu Rejonowego w G. jest w przedmiotowej sprawie bezsporny. Wyrok powyższy uprawomocnił się w dniu [...] października 2007 r. Czyn z art. 228 § 3 kk za jaki skazano skarżącego, który będąc funkcjonariuszem Policji przyjął korzyść majątkową w postaci pieniędzy w zamian za odstąpienie od zatrzymania prawa jazdy charakteryzuje się umyślnością, tak jak wszystkie typy czynów zabronionych z tego przepisu. Umyślność stanowi znamię strony podmiotowej czynu. Wygaśnięcie mandatu radnego następuje z mocy prawa, z momentem wystąpienia utraty prawa wybieralności. Okoliczność ta – utrata prawa wybieralności – w stosunku do skarżącego wystąpiła z dniem uprawomocnienia się wyroku Sądu Rejonowego w G. tj. [...].10.2007 r.

Wygaśnięcie mandatu skarżącego wobec zaistnienia przesłanek z art. 190 ust 1 pkt 3 ordynacji wyborczej winna stwierdzić w myśl ust. 2 w/w art. rada w drodze uchwały, najpóźniej w terminie 3 miesięcy od przyczyny wygaśnięcia mandatu. Ponieważ powyższy termin upłynął bezskutecznie, mimo wezwania gminy do podjęcia aktu - po wyczerpaniu procedury wynikającej z ustawy o samorządzie gminnym polegającej na poinformowaniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji pismem z [...] lutego 2009 roku o zamiarze wydania zarządzenia zastępczego – zasadnym było w ocenie Sądu w oparciu o przepis art. 98 a ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym wydanie zaskarżonego zarządzenia.

Odnosząc się do zarzutów skargi stwierdzić należy co następuje.

Po pierwsze (ad a) wskazać należy, że M. M. – pomimo braku stosowanego pouczenia w zarządzeniu zastępczym Wojewody [...] – zrealizował prawo wniesienia skargi do sądu administracyjnego w sprawie niniejszej, która została merytorycznie rozstrzygnięta. Nie naruszono tym samym przepisów wskazanych we wniesionym środku zaskarżenia.

W tym miejscu podnieść należy, iż po wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 lipca 2007 roku sygn. akt P 19/04 (Dz. U. z 2007 r. Nr 138, poz. 974) stwierdzającego niezgodność art. 98 a ust. 3 ustawy z 8 marca 1990 roku o samorządzie gminnym w zakresie w jakim uniemożliwia radnemu zaskarżenie zarządzenia zastępczego stwierdzającego wygaśnięcie jego mandatu z art. 32 ust. 1, art. 45 ust. 1 Konstytucji RP - zgodnie z nowym brzmieniem art. 98 a ust. 3 wprowadzonym ustawą z 5.09.2008 r. o zmianie ustawy o samorządzie gminnym oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2008, Nr 180, poz. 1111) uprawnionym do złożenia skargi jest również osoba, której interesu prawnego lub uprawnienia dotyczy zarządzenie zastępcze. Ustawa zmieniająca weszła w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia i ma zastosowanie do kadencji następujących po kadencji, w czasie której weszła w życie – art. 6 ustawy. Aczkolwiek zmiana treści art. 98 a ustawy o samorządzie gminnym nastąpiła w czasie trwania kadencji Rady Miejskiej w M., w której zasiada skarżący, to mając na uwadze fakt, iż Trybunał nie odroczył w czasie obowiązywania w/w wyroku a wadliwość powyższa (niekonstytucyjność) istnieje od początku, to odroczenie w czasie stosowania tego przepisu niesłusznie zamykałoby skarżącemu drogę do sądu. W sytuacji gdy orzeczenie przez Trybunał Konstytucyjny o niezgodności przepisu z Konstytucją stanowi podstawę do wznowienia postępowania przed sądem lub organem administracyjnym, pozbawione racji byłoby kierowanie się przez sąd przy rozpoznawaniu skargi przepisem niekonstytucyjnym, ze świadomością, że jego zastosowanie uzasadnia wznowienie postępowania.

Odnosząc się do dalszych zarzutów skargi stwierdzić należy, iż (ad b) ustawa o samorządzie gminnym w art. 98 a ust 2 wskazuje, iż Wojewoda przed wydaniem zarządzenia zastępczego, ma obowiązek powiadomić Ministra właściwego do spraw administracji publicznej o potrzebie wydania zarządzenia zastępczego. Organ nadzoru skierował do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji pismo z dnia [...] lutego 2009 roku informujące o zamiarze wydania zarządzenia zastępczego. Powyższe pismo zostało skutecznie doręczone w dniu [...] lutego 2009 roku. Uznać, zatem należy, iż Minister został prawidłowo powiadomiony o zamiarze wydania zarządzenia zastępczego. Wskazać przy tym należy, iż powyższy przepis, ani także żaden inny, nie przewiduje obowiązku informowania o skierowanym piśmie ani radnego, którego sprawa dotyczy, ani także Rady, do której skierowane było wezwanie do podjęcia uchwały o wygaśnięciu mandatu. Wobec powyższego również ten zarzut jest całkowicie nieuzasadniony – także w świetle regulacji zawartych w art. 41 pkt 2 Karty Praw Podstawowych UE, który przewiduje "prawo każdej osoby dostępu do akt jej sprawy" Wystąpienie Wojewody [...] do Ministra było bowiem zwykłą informacją (czynnością materialno - techniczną) niepowiązaną z jakimikolwiek aktami sprawy.

Po trzecie (ad c) wskazać należy, iż zarzut naruszenia art. 171 pkt 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej jest całkowicie chybiony, jako że wskazany we wcześniejszym akapicie przepis wskazuje, iż w sprawach dotyczących uchylenia mandatu właściwy jest Minister właściwy do spraw administracji publicznej, a nie Prezes Rady Ministrów.

Po czwarte (ad d i e) z informacji Krajowego Rejestru Karnego wynika, iż M. M. został skazany wyrokiem Sądu Rejonowego w G. z dnia [...] marca 2007 roku wydanym w sprawie sygn. akt [...] K [...] za to, że w dniu [...] lutego 2002 r. w M. będąc funkcjonariuszem Policji działając wspólnie i w porozumieniu z J. N., przyjął od G. K. korzyść majątkową w postaci [...] zł w zamian za odstąpienie od zatrzymania prawa jazdy. Powyższy wyrok uprawomocnił się w dniu [...] października 2007 roku. Tak więc M. M. popełnił przestępstwo określone w art. 228§3 k.k. i za to w zw. z art. 33§1 i 2 w zw. z §3 k.k. oraz art. 43§1 k.k. skazano go na karę [...] lat pozbawienia wolności, grzywnę w wymiarze [...] stawek po [...] zł oraz [...] lata zakazu wykonywania zawodu policjanta. Karę pozbawienia wolności Sąd zawiesił na okres próby wynoszący [...] lata. Na marginesie wskazać trzeba, że przyjęcie korzyści majątkowej jest przestępstwem umyślnym, a w niniejszej sprawie – jak wynika to z opisu czynu – zostało popełnione w zamiarze bezpośrednim.

Po piąte (ad f) wskazać należy, iż radni, których postępowanie dotyczyło, w tym skarżący M. M., spotkali się osobiście z Wojewodą [...] jeszcze przed wydaniem zarządzenia zastępczego. Z powyższego spotkania sporządzony został protokół (w aktach sprawy), który uczestniczący w spotkaniu podpisali. Zatem, radni złożyli wobec organu nadzoru wyjaśnienia w sposób formalny, co podważa skarżący. Wobec powyższego również ten zarzut jest całkowicie chybiony. Podkreślić przy tym należy, iż przepis art. 98a ustawy z dnia 8 marca 1990 roku o samorządzie gminnym nie przewiduje stosowania w sprawach dotyczących wydania zarządzenia zastępczego odpowiednio przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Tak delegacja znajduje się jedynie przy przepisie art. 91 ustawy z dnia 8 marca 1990 roku w ust 5. Jednakże przepis ten dotyczy tylko i wyłącznie rozstrzygnięć nadzorczych i postępowania dotyczącego rozstrzygnięć nadzorczych. W art. 98a ustawy o samorządzie gminnym, który stanowi podstawę prawną do wydania zarządzenia zastępczego, takiej delegacji nie ma, a więc w sprawach dotyczących zarządzeń zastępczych przepisy kodeksu postępowania administracyjnego nie mają zastosowania, skoro ustawodawca wyraźnie tego nie wskazał. Art. 98a w/wym. ustawy odsyła w ust 3 do odpowiedniego stosowania art. 98 tejże ustawy. Jednakże i w treści art. 98 także brak jest odesłania do stosowania przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Wobec powyższego należy uznać, iż w postępowaniach dotyczących zarządzenia zastępczego przepisy kodeksu postępowania administracyjnego nie mają zastosowania.

Tak więc w świetle powyższych rozważań wskazać trzeba, iż prowadząc przedmiotowe postępowanie Wojewoda [...] nie naruszył norm o których mowa w skardze; z akt administracyjnych jednoznacznie wynika, iż prawidłowo wskazano stan faktyczny i zastosowano właściwe przepisy.

Na koniec wypada też stwierdzić, iż Wojewoda nie naruszył także zapisów Protokołu brytyjskiego (zał. do trybunału lizbońskiego) gdyż ten ostatni akt nie został jeszcze w Polsce ratyfikowany.

Uwzględniając treść art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) należało orzec jak w sentencji.