Postanowienie WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 990/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2017-12-21 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celnych
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: oddalono wniosek o zwolnienie od kosztów
Powołane przepisy: article: Art. 243  par. 1  oraz art. 252  i art. 255  w zw. z art. 246 par. 1  pkt 2  i art. 245  par. 3
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 21 grudnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. A. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi R. A. Firma A na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 21 czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie określenia kwoty długu celnego postanawia: oddalić wniosek.


UZASADNIENIE

Skarżący po wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi złożył na niekatulanym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy domagając się zwolnienia od kosztów sądowych.

Zarządzeniem z 18.10.2017 r. przesłano skarżącemu urzędowy formularz PPF zgodny z obowiązującym wzorem, celem jego wypełnienia i podpisania wzywając jednocześnie skarżącego w trybie art. 255 ppsa o dodatkowe oświadczenia i dokumenty źródłowe na okoliczność wykazania jego stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych a to:

• udokumentowania tytułu prawnego do nieruchomości poda adresem "os. W, J" oraz wykazania czyją własność stanowi ta nieruchomość,

• wyjaśnienia czy wnioskodawca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, czy też wspólnie z innymi osobami – w drugim przypadku wymienić te osoby oraz wykazać ich stan majątkowy a także źródło i wysokość miesięcznych dochodów,

• udokumentowanie wysokości pobieranego przez skarżącego zasiłku chorobowego,

• odpisu zeznania podatkowego skarżącego za 2016 r. ze wszystkich źródeł,

• deklaracji VAT-7 z prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej za ostatnie trzy miesiące bieżącego roku,

• wykazu wszystkich posiadanych przez wnioskodawcę rachunków bankowych oraz wyciągów obrazujących ich historię za okres ostatnich trzech miesięcy wraz z aktualnym saldem – a w przypadku, gdyby rachunki te były zajęte/zabezpieczone, przedstawić potwierdzające ten fakt aktualne zaświadczenie wystawione przez bank, informujące o wysokości zająć oraz sposobie ich spłaty,

• udokumentowanie rachunkami za ostatni okres rozliczeniowy wysokości wydatków związanych z koniecznym utrzymaniem skarżącego (czynsz, prąd, gaz, wodę, śmieci itp.) a także określenie wysokości wydatków ponoszonych na wyżywienie, ubranie, ubezpieczenie, telefon, ewentualne leczenie itp.,

• wykazanie jaka jest wysokość środków, którymi skarżący "łoży na utrzymanie rodziny",

• dokumentów źródłowych potwierdzających prowadzone przeciwko skarżącemu postępowanie egzekucyjne (np. zawiadomienia, postanowienia o zajęciu określonych praw majątkowych)

• zaświadczenia z właściwego Wydziału Ewidencji Pojazdów i Kierowców o samochodach będących własnością wnioskodawcy (obejmującego ich markę i rok produkcji) lub o ich braku.

Skarżący w zakreślonym terminie wypełnił, podpisał i złożył na obowiązującym urzędowym formularzu "PPF" wniosek o przyznanie prawa pomocy w którym powtórzył uprzednio sformułowane żądanie zwolnienia od kosztów sądowych.

Objaśniając swoją sytuację rodzinną zakreślił rubrykę 6 czyniąc w niej adnotację o treści: "Nie dotyczy. (rozdzielność majątkowa), dorosłe dzieci utrzymujące się samodzielnie".

Opisując swój majątek zadeklarował brak nieruchomości, zasobów, przedmiotów wartościowych.

W rubryce 8 przewidzianej na opisanie stanu majątkowego osób pozostających z wnioskodawcą we wspólnym gospodarstwie domowym poczynił adnotację o treści: "Nie dotyczy, między wnioskodawcą a jego małżonką istnieje ustrój rozdzielności majątkowej małżeńskiej (w załączeniu); dzieci wnioskodawcy są dorosłe i utrzymują się samodzielnie".

Swoje dochody określił na kwotę 5921,50 zł (4855,50 zł netto) tytułem jednorazowego zasiłku chorobowego, częściowo zajętego w toku postępowania egzekucyjnego w administracji.

Uzasadniając swoje starania odniósł się do okoliczności nurtujących go spraw, podnosząc że z uwagi i na ich mnogość i na wyczerpanie się możliwości finansowych nie posiada środków umożliwiających kontynuowanie wszczętych postępowań. Twierdzi, iż nie ma żadnego majątku. Powiada, że utrzymuje się wyłącznie z okresowo wypłacanego zasiłku chorobowego, który podlega częściowemu zajęciu w toku postępowania egzekucyjnego. Podnosi, że dochód z tego tytułu i w wykazanej wysokości nie pozwala na pokrycie kosztów postępowania w całości ani w części gdyż koszty wpisów sądowych znacząco przewyższają środki pieniężne, którymi dysponuje argumentując, że wykorzystując część pozostających mu środków łoży na utrzymanie rodziny przy czym wydatki te kształtują się w różnych wysokościach w stosunku miesięcznym i są związane z okolicznościową pomocą finansową na rzecz utrzymujących się i mieszkających osobno dzieci. Wyjaśnił, że mieszkanie przy os. W w J wynajmuje. Co się zaś tyczy wykazanego zasiłku chorobowego to uległ on częściowemu zajęciu w toku egzekucji, tak że tylko w sierpniu br. otrzymał jednorazową wypłatę w wykazanej wysokości. Później ZUS wstrzymał wypłatę tego zasiłku od czego skarżący się odwołał.

Opisując zobowiązania i stałe wydatki skarżący podniósł, że jego stałe, miesięczne wydatki na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych (jedzenie, ubrania, środki czystości, inne koszty związane z utrzymaniem mieszkania) wynoszą ok. 600 zł. Twierdzi, iż nie gromadzi i nie posiada stosownej dokumentacji. Równocześnie zaakcentował, że ponosi koszty związane z prowadzoną przez siebie działalnością takie jak koszty obsługi księgowej, koszty związane z eksploatacją urządzeń telekomunikacyjnych, koszty związane z pokryciem kosztów ubezpieczeń pracowników oraz ich wynagrodzeń. Nadto w ramach prowadzonej działalności posiada zobowiązania kredytowe w wysokości 730000 zł, przy czym stan jego zadłużenia na dzień składania wniosku wynosił ogółem 829126,68 zł. Jego rachunki bankowe i firmowe i prywatne zostały zajęte.

Do wniosku dołączył następujące dokumenty źródłowe: Umowę najmu z treści której wynika, że skarżący jest najemcą części mieszkania na os. W w J, którą wynajął na okres 10 lat za kwotę 10 tyś. zł; Umowę majątkową małżeńską na mocy której małżonkowie wyłączyli z dniem 6.1.2004 r. łączącą ich wspólność majątkową; Zaświadczenie oraz decyzję ZUS które potwierdzają wypłacenie zasiłku chorobowego skarżącemu w deklarowanej wysokości w sierpniu br. jak również orzeczoną później odmowę prawa do zasiłku chorobowego za okres od 28.8.2017 do 27.09.2017 r.; Zeznanie PIT-36L wraz z Informacją PIT-B z których wynika, że w 2016 r. skarżący na prowadzonej działalności osiągnął przychód rzędu 92.209.505,03 zł (słownie: dziewięćdziesiąt dwa miliony złotych dwieście dziewięć tysięcy pięćset pięć tysięcy 03/100) z uwagi jednak na wyliczone koszty odnotował na koniec roku stratę 337.703,32 zł; Deklaracje VAT-7 za miesiące 7-9 2017 r.; Zestawienie rachunków firmowych i prywatnego z podsumowaniem środków oraz zaświadczenia z banku [...] w których podano, że skarżący jest klientem tego banku przy czym jego rachunki obciążone były tytułami egzekucyjnymi na rzecz Urzędu Skarbowego na łączną kwotę 14.267.767,69 zł. Posiada także w tym banku kartę kredytową z limitem 100 tyś. zł z której zadłużenie na dzień 8.11.2017 r. wynosiło 92114,36 zł; Historię dwóch rachunków bankowych; Tytuł wykonawczy oraz zawiadomienia Naczelnika Urzędu Skarbowego o zajęciu zabezpieczającym wierzytelności tj. kwot 3.498.363,00 zł, 10.477.637,37 zł, 286.838,59 zł; Listę płac pracowników w firmie skarżącego z sierpnia 2017 r. wraz z potwierdzeniami przelewu należności z tytułu składek do ZUS; Fakturę wystawianą na firmę skarżącego za obsługę księgową; Rachunek za telefon wystawiony na firmę skarżącego; Zaświadczenia Starostwa Powiatowego, że ani skarżący ani jego firma na figurują w ewidencji pojazdów jako właściciel/współwłaściciel pojazdów

Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje:

Stosownie do art. 252 w związku z art. 246 §1 pkt. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zwanej dalej "ppsa", osoba fizyczna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmujące m.in. zwolnienie od kosztów sądowych o ile nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Oświadczenie strony ma być "dokładne", a owa "dokładność" stopniowana jest przeświadczeniem sądu, że strona okoliczności te wykazała, czyli przedstawiła je w sposób przekonywujący. Ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa bowiem co do zasady na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z 18 czerwca 2004 r. FZ 165/04). Trzeba również pamiętać, że ponieważ udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa a co za tym idzie wiąże się z przerzuceniem tego ciężaru na resztę społeczeństwa powinno więc sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym było i jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Ponadto zgodnie z wolą ustawodawcy o przyznaniu stronie prawa pomocy nie decyduje wyłącznie stan majątkowy strony ale również jej stan rodzinny (arg. ex art. 252 §1 ppsa).

W realiach niniejszej sprawy skarżący złożył oświadczenie na wymaganym, obowiązującym, urzędowym formularzu. Analiza tego oświadczenia oraz załączonych przez skarżącego dokumentów źródłowych skłania zaś do następujących wniosków.

Po pierwsze. Okoliczność, że wnioskodawca skarży obecnie szereg niekorzystnych dla siebie decyzji, nie jest argumentem, który powinien decydować o zwolnieniu strony skarżącej od kosztów sądowych i przerzuceniu tego ciężaru na Skarb Państwa. Skarżący prowadząc określoną działalność gospodarczą mógł bowiem i powinien był liczyć się z możliwością interwencji organów administracji a także niekorzystnymi dla siebie decyzjami. W tym celu powinien był gromadzić środki na opłacenie ewentualnych kosztów sądowych, co przy wykazanych przychodach sięgających w roku 2016 kwoty ponad 92 mln zł (!) nie stanowiło problemu. Wykazywana w zeznaniu PIT-36L strata nie jest żadnym argumentem. Strata bilansowa jest bowiem wyliczana w sposób szczególny, wyznaczany regułami adekwatnymi dla celu do jakiego instytucja została powołana i nie znajduje prostego przełożenia na rzeczywistą sytuację podmiotu. Przypomnieć należy, że strata jest zwykłym wynikiem bilansowym nadwyżki kosztów nad przychodami, spowodowanym np. nakładami inwestycyjnymi, czy odpisami amortyzacyjnymi i nie jest równoznaczna z fiaskiem prowadzonej działalności gospodarczej (por. postanowienie NSA z dnia 12 kwietnia 2011 r., sygn. akt I GZ 92/11). Potwierdzeniem zaś tego, że skarżący nie poniósł fiaska i nadal prowadzi działalność gospodarczą są okazane przez skarżącego deklaracje VAT-7 za miesiące lipiec, sierpień i wrzesień 2017 r., przedstawione listy płac pracowników w jego firmie, potwierdzenia przelewu należności z tytułu składek do ZUS, faktury wystawiane na firmę skarżącego. Okoliczność, że jego rachunki obciążone są tytułami egzekucyjnymi stanowi pewną niedogodność. Skoro jednak bank nie wypowiedział skarżącemu umowy rachunku powiązanego z kartą kredytową z ustalonym na niej limitem 100.000 zł to przyjąć należy, że pozytywnie ocenia tzw. zdolność kredytową skarżącego a więc zdolność do terminowego regulowania przez niego zobowiązań (ubocznie zauważyć trzeba, że na dzień 9.11.2017 r. w ramach tej karty kredytowej skarżący miał 7885,64 zł dostępnych środków).

Odnosząc się z kolei do argumentacji skarżącego akcentującego rozdzielność majątkową małżonków wyjaśnić należy co następuje. Nawet w razie istnienia rozdzielności majątkowej małżonkowie mają względem siebie obowiązek pomocy wynikający z art. 23 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, który trwa tak długo jak długo istnieje małżeństwo. Wzmiankowany obowiązek obejmuje także prowadzenie procesów sądowych i pokrywanie związanych z nimi kosztów (por. postan. NSA w Warszawie z dnia 6 października 2004 r. GZ 71/04 a także postan. WSA w Gdańsku z 14 listopada 2005 r. I SA/Gd 140/04). Stwierdził to zresztą wcześniej na gruncie procedury cywilnej Sąd Najwyższy formułując w postanowieniu z dnia 5 maja 1967 r. (sygn. I CZ 37/67) tezę która zachowuje aktualność na kanwie rozstrzyganego przypadku, że "mąż ma obowiązek pomocy wobec żony także w zakresie prowadzenia przez nią procesów sądowych i zniesienie wspólności ustawowej między małżonkami tego obowiązku nie niweczy". Oczywistym pozostaje, że drugostronnie odnosi się to do żony. Ponieważ udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa a co za tym idzie wiąże się z przerzuceniem tego ciężaru na resztę społeczeństwa powinno więc sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Stąd tak ważne było poznanie czy małżonka będzie w stanie okazać skarżącemu pomoc biorąc pod uwagę i wysokość jednostkowego wpisu i sumę wpisów we wszystkich sprawach, które skarżący inicjuje przed tutejszym wojewódzkim sądem administracyjnym. Szkopuł w tym, że poprzez unikanie jednoznacznego wyjaśnienia tych kwestii skarżący uniemożliwił dokonanie jednoznacznej oceny jakie tak naprawdę są prawdziwe możliwości małżonki we wspomożeniu skarżącego. Jednocześnie, poza ogólnikowym stwierdzeniem, że małżonkowie pozostają w rozdzielności majątkowej skarżący nie przytoczył żadnych, konkretnych okoliczności na podstawie których można byłoby wnioskować, że wyegzekwowanie od małżonki spoczywającej na niej powinności będzie albo utrudnione albo sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Skoro jednak taka była decyzja strony, to sąd ani referendarz nie są zobowiązani do prowadzenia jakichkolwiek dochodzeń w sytuacji gdy przedstawione dane uniemożliwiają pełną ocenę sytuacji życiowej skarżącego, albo gdy nie jest ona do końca jasna wobec uchylania się strony od złożenia stosownych wyjaśnień (por. postan. WSA w Gd. z14 listopada 2005 r. I SA/Gd 140/04). W ślad za Naczelnym Sądem Administracyjnym przypomnieć też wypada, że ponieważ prawo do sądu nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń (postan. NSA z 15 marca 2006 r. II OZ 258/06), to sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy (por. postan. NSA z 31 marca 2005 r. I FZ 63/05).

Mając na uwadze powyższe postanowiono jak w sentencji działając na podstawie art. 243 §1 oraz art. 252 i art. 255 w związku z art. 246 §1 pkt. 2 i art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm).