Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 496/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2009-08-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1  pkt 1 lit. b,  art. 134 § 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 2, art. 3  pkt 2, 10 i 23, art. 4  ust. 2, art. 5 ust. 1 i 4, art. 23  ust. 5, art. 24 ust. 1
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.
article: § 17  ust. 2
journal: Dz.U. 2005 nr 105 poz 881
law: Rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Linska-Wawrzon Sędziowie Sędzia WSA Ireneusz Fornalik (spr.) Sędzia WSA Dariusz Skupień Protokolant sekr. sąd. Elżbieta Dzięcielewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 sierpnia 2009 r. sprawy ze skargi B.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku rodzinnego uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] marca 2009 r., nr [...], wydaną z upoważnienia Wójta Gminy przez Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej, organ odmówił przyznania B.M. zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego: dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka, z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego, z tytułu podjęcia przez dziecko nauki w szkole poza miejscem zamieszkania -na dziecko P.M..

W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że przyczyną odmowy przyznania świadczenia rodzinnego w postaci zasiłku rodzinnego, oraz dodatków do tego zasiłku było przekroczenie kryterium dochodowego określonego w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia

28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Z załączonego do wniosku zaświadczenia Urzędu Skarbowego z dnia [...] czerwca 2008 r. Nr [...] wynikało, że B.M. osiągnęła w 2007 roku dochód w łącznej wysokości 21.086,13 złotych, który w przeliczeniu na jedną osobę w rodzinie wyniósł 876,08 złotych. Kryterium dochodowym uprawniającym do uzyskania przez osobę ubiegającą się o świadczenia rodzinne, w tym do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do tego zasiłku jest kwota przewidziana w art. 5 ust. 1 ww. ustawy tj. 504 złotych. Organ uznał zatem, że brak spełnienia przez B.M. ustawowej przesłanki w postaci dochodu przypadającego na jedną osobę w rodzinie nieprzekraczającego kwoty 504 złotych był podstawą wydania decyzji o odmowie przyznania ww. świadczeń rodzinnych na dziecko B.M..

Od powyższej decyzji B.M. złożyła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ l instancji. W uzasadnieniu podała, że w 2007 roku pobierała zasiłek chorobowy oraz świadczenie rehabilitacyjne, a w wyniku ustania zatrudnienia utraciła dochód w postaci wynagrodzenia za pracę (pracowała do [...] września 2007 r.). Następnie od dnia [...] września 2007 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych przyznał jej rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy.

Podniosła, że organ l instancji dokonał błędnego obliczenia dochodu dla celu ustalenia uprawnienia do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do tego zasiłku, gdyż nie uwzględnił utraconego przez nią dochodu spowodowanego utratą zatrudnienia. W związku z tym zarzutem zawarła w odwołaniu wniosek o ponowne przeliczenie wysokości dochodu, którego istotna zmiana nastąpiła po dacie wydania przez organ l instancji decyzji w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku rodzinnego oraz dodatków do tego zasiłku na jej dziecko. Na poparcie swojego stanowiska strona przytoczyła fragment uzasadnienia wyroku NSA z dnia 14 czerwca 2007 r. (l OSK 1449/06) z którego wynika, że art. 3 pkt 23 ustawy o świadczeniach rodzinnych powinien być interpretowany w związku z art. 5 ust. 1 tej ustawy, co oznacza, że wysokość dochodu rodziny w przeliczeniu na jedną osobę powinna być ustalana z uwzględnieniem rzeczywistej wysokości dochodu. Według skarżącej utrata dochodu spowodowana utratą zatrudnienia była przyczyną obniżenia

się dochodu rodziny stanowiącego podstawę do obliczenia średniego miesięcznego dochodu przypadającego w przeliczeniu na jedną osobę, a rolą organu było uwzględnić tę okoliczność przy ustalaniu jej dochodu.

Decyzją z dnia [...] maja 2009 r. numer [...] organ odwoławczy na podstawie art. 3 pkt 1a, pkt 2, pkt 23, pkt 24, art. 4, art. 5 ust. 1, art. 11 a ust. 1, art. 14 ust. 1, art. 15 ust. 1, art. 23 ust. 1 - 4 ustawy z dnia 2 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych ( Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992, ze zm.) oraz § 2 ust 1 i 2, § 4, § 5, § 12 ust. 3, § 17 ust. 2 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 105, poz. 881, ze zm.) oraz art. 138 § 1 k.p.a. utrzymał w mocy decyzję organu l instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że kwestia ustalania prawa do świadczeń rodzinnych w przypadku utraty dochodu przez członka rodziny została uregulowana w § 17 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu

i trybu postępowania o świadczenia rodzinne. Z treści przepisu wynika, że utrata dochodu przez członka rodziny stanowi podstawę do pomniejszenia dochodu rodziny o utracony dochód. Przepis ten zawiera także wyłączenie w zakresie obniżenia dochodu rodziny o dochód utracony w sytuacji, gdy członek rodziny uzyskał inny dochód i nie utracił go przed złożeniem wniosku o zasiłek rodzinny, bez względu na przerwę w uzyskiwaniu dochodów w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Organ odwoławczy stwierdził, że wysokość dochodu rodziny została w sposób prawidłowy ustalona przez organ l instancji

i nie było podstawy do odliczenia od dochodu rodziny dochodu utraconego spowodowanego utratą zatrudnienia, gdyż jak wynika z zebranego w sprawie materiału dowodowego skarżąca mimo utraty w 2007 r. dochodu w postaci świadczenia rehabilitacyjnego uzyskała jednocześnie w tym samym roku dochód w postaci renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy.

Od powyższej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego B.M. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim.

W skardze wniosła o uchylenie decyzji organów orzekających w l i II instancji jako wydanych z naruszeniem prawa mającym wpływ na wynik postępowania, podnosząc zarzut naruszenia przez organ l jak i II instancji przepisu art. 3 pkt 23 ustawy z dnia

28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, poprzez błędną jego wykładnię polegającą na przyjęciu, że zachodził brak podstaw do pomniejszenia dochodu skarżącej

o dochód utracony spowodowany utratą zatrudnienia. Zarzuciła ponadto organowi

l instancji błędne ustalenie wysokości dochodu polegające na braku zakwalifikowania dochodu w postaci wynagrodzenia za pracę do dochodu utraconego w rozumieniu art. 3 pkt 23 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W ocenie skarżącej utrata dochodu w postaci wynagrodzenia za pracę prowadząca do obniżenia dochodu rodziny obliczanego przez właściwy organ w celu określenia uprawnień do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do tego zasiłku powinna być uwzględniona przy ustalaniu faktycznego dochodu osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia rodzinnego w postaci zasiłku rodzinnego oraz dodatków do tego zasiłku.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie jej w całości, podtrzymując w całości stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych przyczyn niż te które w niej podniesiono.

Zgodnie z treścią art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.), sądy te sprawują kontrolę zaskarżonych decyzji pod względem zgodności z prawem. W związku z powyższym usunięcie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego może nastąpić tylko wówczas, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy jej wydawaniu organy naruszyły prawo materialne lub przepisy postępowania określone art. 145 § 1 pkt 1-3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

(Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) - dalej jako "p.p.s.a.". Sąd nie może opierać kontroli

o kryterium słuszności czy sprawiedliwości społecznej.

Dokonując oceny zasadności zaskarżonej decyzji w zakresie w jakim Sąd władny jest to uczynić, a więc z punktu widzenia jej legalności uznać należy, iż decyzja ta uchybia prawu. Dodać przy tym należy, iż sąd nie jest władny do zastępowania organów administracji publicznej w rozstrzyganiu spraw administracyjnych. Ponadto sąd administracyjny - jak wynika z treści art. 134 § 1 rozstrzyga sprawę w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiotem oceny w niniejszej sprawie jest kontrola zasadności odmowy przyznania B.M. zasiłku rodzinnego, oraz dodatków do zasiłku rodzinnego: dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka, z tytułu podjęcia przez dziecko nauki w szkole poza miejscem zamieszkania - na dziecko P.M..

Zasady ustalania prawa do świadczeń rodzinnych, ich przyznawania oraz wypłacania reguluje ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992, ze zm.) - dalej jako "ustawa".

Z art. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych wynika, że do świadczeń rodzinnych należy między innymi zasiłek rodzinny oraz dodatki do zasiłku rodzinnego. W myśl art. 4 ust. 2 prawo do zasiłku rodzinnego przysługuje rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka, opiekunowi faktycznemu dziecka oraz osobie uczącej się. Z kolei art. 5 ust. 1 stanowi, że zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, gdy dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza 504,00 złotych. Przepis ten ustanowił przesłankę w zakresie przyznania zasiłku rodzinnego w postaci kryterium dochodowego. Wreszcie z treści art. 24 ust. 1 ustawy wynika, iż prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na okres zasiłkowy (okres od [...] września do [...] sierpnia następnego roku kalendarzowego, na jaki ustala się prawo do świadczeń rodzinnych - art. 3 pkt 10 ustawy), a prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego (art. 24 ust. 2 ustawy).

Reasumując powyższe należy podkreślić, iż kryterium "dochodu rodziny" pozwala organowi stwierdzić, czy nastąpiło bądź nie nastąpiło przekroczenie kwoty dochodu. Definicja legalna "dochodu rodzinnego" jest zamieszczona w art. 3 pkt 2 ustawy i wynika z niej, że przez dochód rodziny rozumie się przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskiwany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, czyli w niniejszym przypadku uzyskany w 2007 roku (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 grudnia 2008 r., sygn. akt l OSK 124/08, LexPolonica nr 1997792).

Należy jednak przyjrzeć się bliżej jak uregulowana jest kwestia podnoszona przez skarżącą w odwołaniu od decyzji organu l instancji, jak i w skardze, tj. kwestia odliczenia dochodu utraconego w okresie branym pod uwagę do obliczania kryterium dochodowego. Przepis art. 3 pkt 23 ustawy zawiera katalog sytuacji, które oznaczają utratę dochodu spowodowaną:

– uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego,

– utratą prawa do zasiłku dla bezrobotnych,

– utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, z wyłączeniem pracy wykonywanej

na podstawie umowy o dzieło,

– utratą emerytury, renty, renty rodzinnej lub socjalnej,

– nieotrzymywaniem części albo całości zasądzonych świadczeń alimentacyjnych,

– wyrejestrowaniem pozarolniczej działalności gospodarczej,

– wydzierżawieniem gospodarstwa rolnego na zasadach określonych w art. 5 ust. 8a.

B.M. utraciła zatrudnienie [...] września 2007 r. (a więc w czasie trwania okresu zasiłkowego rozwiązano z nią umowę o pracę). Utrata ta jest utratą zatrudnienia wymienioną w przytoczonym powyżej przepisie. W tej sytuacji, przy obliczaniu dochodu rodziny skarżącej, należało pomniejszyć ten dochód o dochód utracony przez skarżącą w wyniku utraty zatrudnienia.

Artykuł 3 pkt 23 ustawy winien być interpretowany w związku z art. 5 ust. 1 tej ustawy. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela pogląd zaprezentowany w powołanym przez skarżącą wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 czerwca 2007 r. (sygn. akt l OSK 1449/06, http://orzeczenia.nsa.gov.pl), że jeżeli przesłanką przyznania określonego świadczenia jest wysokość dochodu rodziny w przeliczeniu na osobę, to nie można wysokości tego dochodu ustalać nie uwzględniając wysokości rzeczywistej tego dochodu. Utrata zatrudnienia, w wyniku którego dochodzi do obniżenia dochodu rodziny musi być uwzględniona przy ustaleniu przesłanki przyznania zasiłku rodzinnego.

Podkreślić należy, iż organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji w żaden sposób nie odniósł się do powyższego orzeczenia, pomimo tego, że skarżąca powołała je w odwołaniu od decyzji organu l instancji, również nie ma na ten temat odniesienia w odpowiedzi na skargę, mimo, iż B.M. także w skardze powołała ten wyrok.

Dla ustalenia uprawnienia do świadczeń rodzinnych bierze się pod uwagę dochód rodziny z roku, który poprzedza okres zasiłkowy. Zgodnie z unormowaniami art. 5 ust. 4 uwzględnia się przy obliczaniu dochodu dochód utracony. Jak już wyżej wspomniano definicję utraty dochodu zawiera art. 3 ustawy w pkt 23, który enumeratywnie wylicza te rodzaje źródeł dochodu, których utrata powoduje skutki dla wnioskujących o świadczenia rodzinne i dla świadczeniobiorców. Regulacje powyższe należy rozpatrywać w kontekście definicji dochodu rodziny, podanej w art. 3 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w myśl której dochód rodziny oznacza przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Żaden przepis ustawy nie ustala innej definicji dochodu rodziny. Zatem także regulacje dotyczące dochodu utraconego jak i uzyskanego rozpatrywać można tylko w odniesieniu do roku poprzedzającego okres zasiłkowy.

W związku z przekroczeniem przez skarżącą kryterium dochodowego Samorządowe Kolegium Odwoławcze, a także Wójt Gminy stwierdzili zaistnienie przesłanek uzasadniających odmowę przyznania wnioskowanych świadczeń, nie uwzględniając przy tym utraconego przez nią dochodu - w trakcie trwania okresu zasiłkowego.

Na poparcie zasadności wydanego rozstrzygnięcia organy powołały się na treść

§ 17 ust. 2 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 vzerwca 2005r. w sprawie sposobu i trybu postępowania o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 105, poz. 881 ze zm.),

w myśl którego nie pomniejsza się dochodu rodziny o dochód utracony, jeżeli w tym samym roku kalendarzowym osoba uzyskała inny dochód i nie utraciła go przed zgłoszeniem wniosku o zasiłek, bez względu na przerwę w uzyskiwaniu dochodów w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Analogicznie rozporządzenie normuje kryteria zaliczania dochodu uzyskanego.

Tymczasem, wskutek wystąpienia WSA w Poznaniu z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego, wyrokiem z dnia 30 czerwca 2009r., sygn. akt P 45/08, ogłoszonym dnia 8 lipca 2009r. w Dz. U. Nr 108, poz. 910, Trybunał orzekł, że

§ 17 ust. 2 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r.

w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 105, poz. 881 i Nr 116, poz. 976, z 2006 r. Nr 58, poz. 401 oraz z 2007 r. Nr 114, poz. 783) jest niezgodny z art. 92 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w związku z art. 23 ust. 5 i art. 5 ust. 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 i Nr 222, poz. 1630, z 2007 r. Nr 64, poz. 427, Nr 105, poz. 720, Nr 109, poz. 747, Nr 192, poz. 1378 i Nr 200, poz. 1446, z 2008 r. Nr 70, poz. 416, Nr 138, poz. 872 i 875, Nr 223, poz. 1456 i Nr 237, poz. 1654 oraz z 2009 r. Nr 97, poz. 800).

W uzasadnieniu wyroku Trybunał w pierwszej kolejności wskazał, że rozporządzenia mają charakter aktów wykonawczych, wydawanych na podstawie ustawy i w celu jej wykonania. Rozporządzenie powinno być wydane na podstawie wyraźnego, tj. nieopartego tylko na domniemaniu ani na wykładni celowościowej, szczegółowego upoważnienia ustawy i w ścisłych granicach udzielonego przez ustawodawcę upoważnienia (co do przedmiotu i treści normowanych stosunków). Brak stanowiska ustawodawcy w jakiejś sprawie musi być interpretowany jako nieudzielenie w danym zakresie kompetencji normodawczych.

Zgodnie z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP rozporządzenia są aktami wydawanymi wyłącznie w celu wykonania ustawy. Określenie przesłanek, na podstawie których ustalana jest wysokość dochodu będącego podstawą przyznania prawa do świadczeń rodzinnych, dopuszczalne jest jedynie w ustawie. Nie jest dopuszczalne pozostawienie prawodawczym decyzjom organu władzy wykonawczej kształtowania zasadniczych elementów regulacji prawnej, które mają decydujący wpływ na korzystanie przez uprawnionych z praw przysługujących im na podstawie samej ustawy. Wymóg dotyczący umieszczenia bezpośrednio w tekście ustawy wszystkich zasadniczych elementów regulacji prawnej musi być stosowany ze szczególnym rygorem, gdy dana regulacja dotyczy władczych form działania organów administracji wobec obywateli, zwłaszcza jeśli chodzi o unormowanie praw do świadczeń socjalnych na rzecz obywateli finansowanych ze środków publicznych.

Dalej Trybunał uznał, że w art. 5 ust. 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003r.

o świadczeniach rodzinnych ustawodawca uzależnił, co do zasady, prawo do pomniejszenia dochodu rodziny od samego faktu utraty dochodu przez któregoś z jej członków – niezależnie od tego, kiedy owa utrata nastąpiła i w jakim terminie nastąpiło ewentualne uzyskanie innego dochodu. Tymczasem § 17 ust. 2 rozporządzenia z

2 czerwca 2005 r. ograniczył stosowanie instytucji z art. 5 ust. 4 ustawy, wprowadzając przesłankę negatywną w postaci uzyskania innego dochodu w tym samym roku kalendarzowym, co wyłącza przewidziane art. 5 ust. 4 ustawy pomniejszenie dochodu rodziny o dochód utracony w sytuacji, gdy utrata i uzyskanie innego dochodu nastąpiły w tym samym roku kalendarzowym. Przepis ten zawiera więc unormowanie, które – wbrew ustawie – ogranicza możliwość korzystania przez osoby ubiegające się o zasiłek rodzinny z przysługującego im na podstawie art. 5 ust. 4 ustawy prawa do odliczenia od dochodu rodziny dochodu utraconego, na zasadach określonych w ustawie.

Wobec powyższego Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że § 17 ust. 2 rozporządzenia z 2 czerwca 2005 r., który był podstawą prawną decyzji wydanych przez organy administracji orzekające w niniejszej sprawie, jest niezgodny z art. 92 ust. 1 Konstytucji, ponieważ nie spełnia warunków określonych przez ustawodawcę co do zakresu spraw przekazanych do uregulowania w rozporządzeniu (art. 23 ust. 5 ustawy) i zmienia sytuację prawną osoby ubiegającej się o zasiłek rodzinny na niekorzyść w stosunku do uregulowania przyjętego w art. 5 ust. 4 ustawy.

W myśl art. 23 ust. 5 ustawy minister właściwy do spraw zabezpieczenia

społecznego określi, w drodze rozporządzenia, sposób i tryb postępowania w

sprawach o przyznanie świadczeń rodzinnych, wstrzymywania lub zawieszenia wypłaty tych świadczeń, a także sposób ustalania dochodu uprawniającego do świadczeń rodzinnych i wzory:

1) wniosków o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych,

2) zaświadczenia z urzędu skarbowego, o którym mowa w ust. 4 pkt 1,

3) oświadczeń o dochodach rodziny, w tym oświadczeń osób rozliczających się na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, oraz innych oświadczeń i dowodów niezbędnych do ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych,

4) wywiadu, o którym mowa w ust. 4a,

5) oświadczenia o dochodach członków rodziny uzyskanych w poprzednim roku kalendarzowym,

kierując się koniecznością zapewnienia stosownej dokumentacji niezbędnej do

sprawnej realizacji świadczeń rodzinnych.

W świetle orzeczenia Trybunału zawarte w ww. przepisie wyrażenie "sposób ustalania" nie może być uznane za upoważniające do wprowadzenia nowej przesłanki wyłączającej możliwość pomniejszenia dochodu rodziny o dochód utracony przy

ustalaniu prawa do zasiłku. W szczególności upoważnienie zawarte w ustawie nie uprawniało do wprowadzenia, w wydanym na jego podstawie rozporządzeniu, regulacji wyłączających określone ustawowo, w jej art. 5 ust. 4, możliwości pomniejszenia dochodu rodziny o dochód utracony.

W tym miejscu wskazać trzeba, że orzeczenie Trybunału ma moc powszechnie obowiązującą m.in. w tym sensie, że oddziałuje na wszelkie toczące się w chwili jego ogłoszenia postępowania, zarówno sądowe jak też administracyjne i każdy sąd oraz organ administracyjny ma obowiązek jego stosowania od chwili wejścia w życie.

Zgodnie z art. 190 ust. 1, 2 i 3 Konstytucji RP orzeczenia Trybunału podlegają

ogłoszeniu, jeżeli dotyczą ustaw, w Dzienniku Ustaw i wchodzą w życie, o ile sam

Trybunał nie postanowi inaczej, z dniem ogłoszenia. W przedmiotowej sprawie

Trybunał nie wskazał innej daty wejścia w życie wyroku, a więc przepis § 17 ust. 2 rozporządzenia utracił moc z chwilą ogłoszenia wyroku, czyli z dniem 8 lipca 2009 r.

Zaznaczyć też trzeba, że zgodnie z art. 190 ust. 4 Konstytucji orzeczenie

Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją, umową międzynarodową lub

z ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczna decyzja administracyjna lub rozstrzygnięcie w innych sprawach, stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub

innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonych w przepisach właściwych

dla danego postępowania. Art. 145a § 1 kpa stanowi zaś, że można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na

podstawie którego została wydana decyzja. Ponieważ stosownie do art. 145 § 1 pkt 1

lit. b p.p.s.a. decyzja lub postanowienie podlegają uchyleniu, gdy sąd stwierdzi

naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, to należy przyjąć zasadę, że sąd administracyjny uchyla zaskarżoną decyzję, jeżeli stwierdzi

występowanie w sprawie przesłanki wznowienia postępowania administracyjnego wynikającej z orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego w sprawie niekonstytucyjności podstawy prawnej decyzji.

Przyjmuje się przy tym, że podstawa wznowienia określona w art. 145a kpa jest

podstawą uchylenia decyzji administracyjnej przez sąd administracyjny także wtedy,

gdy wyrok Trybunału zapadł po podjęciu zaskarżonej decyzji (por. J. Zimmermann w

glosie do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 stycznia 1999 r., sygn.

akt III SA 4728/97, opublikowanej w OSP zeszyt nr 1 z 2000 r., poz. 16 oraz wyroki

NSA z 2 września 1999 r. IV SA 1360/97, z 25 października 1999 r. II SA 1294/99, z 11 sierpnia 1999 r. II SA 1027/99, z 24 kwietnia 2002 r. II SA/Gd 375/2000, wyroki WSA z

16 czerwca 2004 r. II SA/Gd 430/2001, z 21 czerwca 2006r. III SA/Gd 282/2006).

Wobec powyższego w niniejszej sprawie bez wątpienia zaistniała podstawa do uchylenia zaskarżonej decyzji.

Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organy pomocy społecznej,

uwzględniając stan prawny ukształtowany wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego, będą zobowiązane ponownie rozpoznać zebrany materiał dowodowy i po dokładnym

ustaleniu dochodu rodziny skarżącej podjąć stosowne rozstrzygnięcie w sprawie.

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji wyroku.