Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 1679/06
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2007-12-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6341 Pozbawienie uprawnień kombatanckich oraz pozbawienie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 25 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2002 nr 42 poz 371
law: Ustawa z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz Sędziowie: Sędzia NSA Barbara Adamiak (spr.) Sędzia del. NSA Teresa Rutkowska Protokolant Anna Wieczorek po rozpoznaniu w dniu 11 grudnia 2007r., na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej E. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 29 czerwca 2006 r. sygn. akt II SA/Gd 85/06 w sprawie ze skargi E. B. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] nr [...], wydaną na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 oraz art. 25 ust. 4 ustawy z 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst. jedn. Dz.U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371 ze zm.), pozbawił E. B. uprawnień kombatanckich przyznanych decyzją Zarządu Wojewódzkiego ZBoWiD w G. z [...] z tytułu działalności w charakterze uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej w okresie od czerwca do grudnia 1948 r. Decyzję tę organ administracji publicznej oparł na ustaleniu, że skarżący pełnił służbę w okresie od [...] czerwca 1948 r. do [...] października 1950 r. w [...] Pułku Korpusu Bezpieczeństwa Wewnętrznego, który nie walczył z oddziałami UPA lub Wehrwolfem, lecz ze Zrzeszeniem Wolności i Niepodległości, AK, NSZ i bandami rabunkowymi.

We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy skarżący twierdzi, że w uzasadnieniu decyzji z [...] niezgodnie z prawdą przedstawiono przebieg jego służby wojskowej. W szczególności twierdzi, że jeszcze w maju 1950 r. jednostka jego brała udział w akcjach w okręgu [...]. Nie wskazał jednak z jakimi oddziałami w czasie tych akcji walczono.

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z [...] nr [...], utrzymał w mocy swoje poprzednie rozstrzygnięcie.

W skardze do sądu administracyjnego skarżący zarzucił niewłaściwe wyjaśnienie sprawy. W szczególności twierdził, że z pisma Instytutu Pamięci Narodowej z [...] wynika, że [...] Pułk KBW w latach 1948–1950 brał także udział w walkach z bandami o charakterze rabunkowym.

W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie i rozpoznanie w trybie uproszczonym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z 29 września 2006 r. sygn. akt II SA/Gd 85/06, po rozpoznaniu sprawy ze skargi E. B. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z [...] nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich, oddalił skargę. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym na wniosek Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, któremu skarżący się nie sprzeciwił. Rozpoznając sprawę co do zgodności z przepisami prawa zaskarżonej decyzji, Sąd wywodził, że podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst. jedn. Dz.U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371 ze zm.). Stosownie do art. 25 ust. 1 powołanej ustawy osoby, które uzyskały uprawnienia kombatanckie na podstawie dotychczasowych przepisów zachowują uprawnienia z zastrzeżeniem ust. 2. Ten ostatni przepis wymienia przesłanki, których wystąpienie skutkuje pozbawieniem uprawnień kombatanckich. Między innymi, na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944–1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej", przy czym uprawnienia te zachowują osoby, które uczestniczyły w Wojnie Domowej w Hiszpanii w latach 1936–1939 lub które uprawnienia te uzyskały z tytułów określonych w ustawie, oraz żołnierze z poboru, którzy pełnili służbę wojskową w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945 r. do 30 czerwca 1947 r.

Z dokumentacji załączonej do akt administracyjnych rozpoznawanej sprawy wynika, że skarżący uzyskał uprawnienia kombatanckie na podstawie wymienionego wyżej tytułu działalności kombatanckiej. W szczególności wynika to z orzeczenia Komisji Weryfikacyjnej Zarządu Wojewódzkiego ZBoWiD w G. z dnia [...], znajdującego się na ostatniej stronie deklaracji członkowskiej ZBoWiD, w którym tytuł kombatancki skarżącego określono, odwołując się do zaświadczenia Komendanta WKU z [...], jako "LWP walczył z reakcyjnym podziemiem o utrwalenie władzy ludowej". Ponadto sam skarżący w deklaracji członkowskiej ZBoWiD oraz życiorysie sporządzonym w dniu [...] pisał jedynie o swojej służbie w KBW i walkach ze zbrojnym podziemiem, nie wskazując konkretnie o jakie zbrojne podziemie chodziło, w szczególności nie wspominając, aby były to oddziały UPA lub Wehrwolfu. W konsekwencji trafne jest uznanie, że uprawnienia kombatanckie na podstawie dotychczasowych przepisów skarżący uzyskał wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944–1956 w charakterze "uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej".

W tej sytuacji istniały podstawy, aby pozbawić skarżącego uprawnień kombatanckich otrzymanych na podstawie dotychczasowych przepisów. Istotne przy tym, że brak było podstaw, aby przyjąć, że skarżący uprawnienia te może zachować z innego tytułu, w szczególności na podstawie art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy o kombatantach. Wprawdzie skarżący w 1991 r. dołączył do akt ZBoWiD pisemne zeznania dwóch osób (J. D. i S. K.), którzy twierdząc, że służyli razem ze skarżącym, podali, iż [...] Pułk KBW walczył z oddziałami UPA i Wehrwolfem, jednakże ani we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, ani w skardze do sądu administracyjnego na fakt ten się nie powołał. Co istotne, w skardze skarżący stwierdził, że oddział, w którym pełnił służbę zwalczał "bandy o charakterze rabunkowym". Ten zaś fakt nie uzasadnia w świetle obowiązujących przepisów przyznania uprawnień kombatanckich.

Mając powyższe na uwadze Sąd z mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) skargę oddalił.

E. B.i wniósł od wyroku skargę kasacyjną, zaskarżając wyrok w całości. Skargę kasacyjną oparł na:

1) naruszeniu prawa materialnego przez jego niezastosowanie, a mianowicie art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy z 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371 ze zm.),

2) naruszeniu przepisów postępowania, a mianowicie art. 6, art. 106 § 4, art. 133 § 1 co w związku z art. 119 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) poprzez rozpoznanie skargi na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym oraz ograniczeniu rozpoznania sprawy do zarzutów zawartych w skardze, a nie na podstawie całości akt sprawy i faktów powszechnie znanych, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Na tych podstawach wnosił o:

1) zmianę zaskarżonego wyroku i uchylenie decyzji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z [...] nr [...] oraz decyzji ją poprzedzającej ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku,

2) zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych za obie instancje a w przypadku drugiego wniosku pozostawienie Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu rozstrzygnięcia o kosztach procesu.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wywodzono, że istotną okolicznością wymagającą ustalenia jest to czy skarżący był żołnierzem z poboru odbywającym czynną służbę wojskową w [...] Pułku Korpusu Bezpieczeństwa Publicznego, w okresie od [...] czerwca 1948 r. do [...] października 1950 r., a ponadto czy Pułk wchodził w formację Wojska Polskiego. Ma to znaczenie skoro ustawodawca w preambule ustawy z 24 stycznia 1991 r. ochroną obejmuje walczących o suwerenność i niepodległość Ojczyzny w formacjach Wojska Polskiego. Skarżący do Wojska Polskiego został zaciągnięty z poboru i nie miał wpływu na przydział do konkretnej jednostki. To, że skarżący nie wywodził w skardze, że walczył także z oddziałami UPA, nie oznacza, że [...] Pułk z tymi oddziałami w tym czasie nie walczył. Ocenę w tym zakresie Sąd powinien przeprowadzić w oparciu o całe akta sprawy, fakty powszechnie znane, a nie treść skargi, tym bardziej że skarżący nie był reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika. Skarżący wskazując, że walczył z bandami rabunkowymi miał na uwadze także oddziały UPA. Pisząc o walkach ze zbrojnym podziemiem nie określił o jakie zbrojne podziemie chodziło, to brak było podstaw do wyłączenia oddziałów UPA. Nie jest w naszej historii sporne, że [...] Pułk KBW zwalczał oddziały UPA.

Co do drugiego zarzutu wywodzono, że skarżący ze względu na wiek i stan intelektualny nie wiedział na czym polega rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym i dlatego nie oponował wnioskom strony przeciwnej. Prowadzi to do pozbawienia skarżącego prawa do sprawiedliwego sądu, gwarantowanego konstytucyjnie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami podstawy skargi kasacyjnej. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego powoduje, iż nie może wyprowadzać podstaw skargi kasacyjnej ani ich domniemywać, jak i zmieniać konstrukcji prawnej ustawowych podstaw skargi kasacyjnej.

Według art. 174 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi "Skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy".

Pierwszy zarzut naruszenia prawa materialnego nie odpowiada ustawowej podstawie skargi kasacyjnej, którą może być błędna wykładnia lub niewłaściwe zastosowanie. Nie stanowi podstawy niezastosowanie przepisów prawa materialnego. Pomimo tak niewłaściwego wywiedzenia podstaw skargi, to w związku z ich uzasadnieniem należy wskazać, że w sprawie w zaskarżonym wyroku nie został naruszony art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy z 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst. jedn. Dz.U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371 ze zm.), który stanowi "Pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby: które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944–1956 w charakterze «uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej» lub innych tytułów niż wymienione w art. 1 ust. 2, w art. 2 oraz art. 4. Uprawnienia te zachowują jednak osoby, które uczestniczyły w Wojnie Domowej w Hiszpanii w latach 1936–1939 lub które uprawnienia te uzyskały z tytułów określonych w ustawie, oraz żołnierze z poboru, którzy pełnili służbę wojskową w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945 do 30 czerwca 1947 r."

W sprawie nie ulega wątpliwości, że E. B. pełnił służbę w okresie od [...] czerwca 1948 r. do [...] października 1950 r. w [...] Pułku Korpusu Bezpieczeństwa Wewnętrznego, który walczył z ugrupowaniami Zrzeszenia Wolności i Niepodległości, Armii Krajowej, Narodowych Sił Zbrojnych i bandami rabunkowymi. Korpus Bezpieczeństwa Wewnętrznego był wojskowo-policyjną formacją zbrojną Resortu Bezpieczeństwa Publicznego, powstałą w 1945 r. do walki z niepodległościowym podziemiem oraz zbrojnymi organizacjami ukraińskimi i niemieckimi. Służby w Korpusie Bezpieczeństwa Wewnętrznego nie można zakwalifikować do uczestniczenia w jednostkach Wojska Polskiego w walkach z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii. Zasadnie Sąd w zaskarżonym wyroku przyjął brak podstaw do zastosowania art. 1 ust. 2 pkt 6 powołanej ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. Zawarty w uzasadnieniu wywód o braku dowodów, że [...] Pułk KBW walczył z oddziałami UPA i Wehrwolfu nie wpływa na przyjęcie błędnej wykładni, która wpłynęła na wynik sprawy.

Drugi zarzut skargi kasacyjnej naruszenia art. 133 § 1, art. 106 § 4 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie jest usprawiedliwiony. Faktem znanym i przyjętym w orzecznictwie sądowym jest, że Korpus Bezpieczeństwa Publicznego był formacją zbrojną wojskowo-policyjną Resortu Bezpieczeństwa, której celem było zwalczanie suwerenności i niepodległości Ojczyzny, a nie jej zachowanie.

Nie jest usprawiedliwiony zarzut naruszenia art. 6 w związku z art. 119 pkt 2 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi. Według art. 119 pkt 2 tej ustawy "Sprawa może być rozpoznawana w trybie uproszczonym, jeżeli: strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy". Skarżący nie zażądał przeprowadzenia rozprawy, a zatem zastosowanie trybu uproszczonego i rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nie narusza przepisów postępowania.

W tym stanie rzeczy, skoro skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach, na mocy art. 184 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.