Postanowienie NSA, sygn. akt I GZ 111/05
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2005-10-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Hasła tematyczne: Celne postępowanie
Celne prawo
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Czesława Socha po rozpoznaniu w dniu 19 października 2005 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia M. M. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 28 lipca 2005 r. sygn. akt III SA/Gl 581/04 w sprawie ze skargi M. M. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Cieszynie z dnia 30 lipca 2002 r. sygn. akt [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe i określenia kwoty długu celnego postanawia: zażalenie oddalić U Z A S A D N I E N I E Zaskarżonym postanowieniem odmówiono żalącemu przyznania prawa pomocy w postaci zwolnienia od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu Sąd przyjął, że żalący nie spełnił wymaganych przesłanek do zwolnienia, a wynika to z braku wykazania swojej rzeczywistej sytuacji majątkowej w sposób umożliwiający uwzględnienie wniosku. Żalący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i uwzględnienie złożonego wniosku. W uzasadnieniu podał, że Sąd błędnie ocenił jego możliwości finansowe. Błędy w ustaleniach faktycznych doprowadziły do niewłaściwej oceny sytuacji finansowej wnioskodawcy. Pominięcie argumentu dotyczącego wcześniejszego przyznania pomocy prawnej jest krzywdzące, choć sytuacja materialna od tamtej pory nie uległa zmianie ani poprawie. Odmowa zwolnienia jest krzywdząca i spowoduje negatywne skutki na przyszłość. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie jest bezzasadne. Przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie całkowitym lub częściowym zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) następuje w określonych przypadkach. W zakresie całkowitym, gdy osoba wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny. Oznacza to, że instytucja zwolnienia od kosztów sądowych ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Do osób tych zaliczyć można bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Koszty sądowe obciążające żalącego w sprawie sprowadzą się w obecnym jej stadium do wpisu od skargi kasacyjnej w oparciu o rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 221, poz. 2193 z 2003 r.). Trafnie Sąd przyjął, że żalący nie wykazał przekonywująco swojej rzeczywistej sytuacji majątkowej i rodzinnej w sposób umożliwiający uwzględnienie wniosku. W pierwszej kolejności należy podkreślić, że żalący nawet nie przeczy, że uzyskuje dochody. Pozostała wobec tego tylko ocena – czy te, które uzyskuje, pozwalają na pokrycie kosztów. Należało przyjąć, że tak, skoro żalący nie wykazał w sposób nie budzący wątpliwości jakie są to rzeczywiste dochody do dyspozycji. Nie przeczy, że pobiera wynagrodzenie za pracę w kwocie 840 zł (brutto). Istotnie, nastąpiły zajęcia praw majątkowych, ale w związku z brakiem uiszczenia należności celnych za sprowadzone towary też w dużych ilościach. Nie bez znaczenia dla tej oceny pozostaje sytuacja rodzinna żalącego, skoro pozostaje w związku małżeńskim. Treść oświadczenia żalącego wskazuje na rozdzielność majątkową z małżonką i brak wspólnego prowadzenia gospodarstwa domowego. Nie przedstawił jednak w tym zakresie żadnych formalnych dowodów potwierdzających powyższą sytuację rodzinną. Nie wykazał też jakie są jego niezbędne koszty utrzymania, skoro we wniosku o przyznanie prawa pomocy brak jest informacji, gdzie zamieszkuje, jaki jest to rodzaj lokalu, jakie pokrywa koszty bieżące. Brak ten żalący nie uzupełnił mimo wezwania Sądu. Oznacza to, że nie wykazał też jaka kwota i na jakie potrzeby jest pokrywana z otrzymywanego wynagrodzenia. O ile powołany wyżej przepis jednoznacznie wskazuje, że przy całkowitym zwolnieniu osoba powinna wykazać brak możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania, a przy częściowym brak możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, to należało przyjąć, że sytuacji tej w świetle powyższego nie można odnieść do żalącego. Nie ma zatem podstaw do przyjęcia, że Sąd błędnie ocenił możliwości finansowe żalącego. Na powyższą ocenę nie ma wpływu fakt przyznania prawa pomocy we wcześniejszym okresie, skoro zwolnienie to dotyczyło innego etapu postępowania i zostało przyznane na innej podstawie prawnej. Obecny wpis dotyczy postępowania kasacyjnego i zastosowanie mają przepisy ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) i rozporządzenia Rady Ministrów z 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych (Dz.U. Nr 221, poz. 2192) wydanego w oparciu o delegację ustawową, tj. art. 236 tej ustawy w związku z art. 97 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.). Wniosek o zwolnienie podlega zatem odrębnemu rozpoznaniu, jak to trafnie ocenił Sąd I instancji i według zasad z daty powstania obowiązku poniesienia kosztów sądowych. Z powyższych względów, skoro zaskarżone postanowienie odpowiada prawu i dlatego na podstawie art. 197 w związku z art. 184 cytowanej wyżej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – zażalenie zostało oddalone.


UZASADNIENIE

P O S T A N O W I E N I E

Dnia 19 października 2005 r.

Naczelny Sąd Administracyjny

w składzie:

Sędzia NSA Czesława Socha

po rozpoznaniu w dniu 19 października 2005 r.

na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej

zażalenia M. M.

od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach

z dnia 28 lipca 2005 r. sygn. akt III SA/Gl 581/04

w sprawie ze skargi M. M.

na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Cieszynie

z dnia 30 lipca 2002 r. sygn. akt [...]

w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe i określenia kwoty długu celnego

postanawia: zażalenie oddalić

U Z A S A D N I E N I E

Zaskarżonym postanowieniem odmówiono żalącemu przyznania prawa pomocy w postaci zwolnienia od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej.

W uzasadnieniu Sąd przyjął, że żalący nie spełnił wymaganych przesłanek do zwolnienia, a wynika to z braku wykazania swojej rzeczywistej sytuacji majątkowej w sposób umożliwiający uwzględnienie wniosku.

Żalący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i uwzględnienie złożonego wniosku.

W uzasadnieniu podał, że Sąd błędnie ocenił jego możliwości finansowe. Błędy w ustaleniach faktycznych doprowadziły do niewłaściwej oceny sytuacji finansowej wnioskodawcy. Pominięcie argumentu dotyczącego wcześniejszego przyznania pomocy prawnej jest krzywdzące, choć sytuacja materialna od tamtej pory nie uległa zmianie ani poprawie. Odmowa zwolnienia jest krzywdząca i spowoduje negatywne skutki na przyszłość.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zażalenie jest bezzasadne.

Przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie całkowitym lub częściowym zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) następuje w określonych przypadkach. W zakresie całkowitym, gdy osoba wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny. Oznacza to, że instytucja zwolnienia od kosztów sądowych ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Do osób tych zaliczyć można bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe.

Koszty sądowe obciążające żalącego w sprawie sprowadzą się w obecnym jej stadium do wpisu od skargi kasacyjnej w oparciu o rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 221, poz. 2193 z 2003 r.).

Trafnie Sąd przyjął, że żalący nie wykazał przekonywująco swojej rzeczywistej sytuacji majątkowej i rodzinnej w sposób umożliwiający uwzględnienie wniosku.

W pierwszej kolejności należy podkreślić, że żalący nawet nie przeczy, że uzyskuje dochody. Pozostała wobec tego tylko ocena – czy te, które uzyskuje, pozwalają na pokrycie kosztów. Należało przyjąć, że tak, skoro żalący nie wykazał w sposób nie budzący wątpliwości jakie są to rzeczywiste dochody do dyspozycji. Nie przeczy, że pobiera wynagrodzenie za pracę w kwocie 840 zł (brutto). Istotnie, nastąpiły zajęcia praw majątkowych, ale w związku z brakiem uiszczenia należności celnych za sprowadzone towary też w dużych ilościach. Nie bez znaczenia dla tej oceny pozostaje sytuacja rodzinna żalącego, skoro pozostaje w związku małżeńskim. Treść oświadczenia żalącego wskazuje na rozdzielność majątkową z małżonką i brak wspólnego prowadzenia gospodarstwa domowego. Nie przedstawił jednak w tym zakresie żadnych formalnych dowodów potwierdzających powyższą sytuację rodzinną. Nie wykazał też jakie są jego niezbędne koszty utrzymania, skoro we wniosku o przyznanie prawa pomocy brak jest informacji, gdzie zamieszkuje, jaki jest to rodzaj lokalu, jakie pokrywa koszty bieżące. Brak ten żalący nie uzupełnił mimo wezwania Sądu. Oznacza to, że nie wykazał też jaka kwota i na jakie potrzeby jest pokrywana z otrzymywanego wynagrodzenia. O ile powołany wyżej przepis jednoznacznie wskazuje, że przy całkowitym zwolnieniu osoba powinna wykazać brak możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania, a przy częściowym brak możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, to należało przyjąć, że sytuacji tej w świetle powyższego nie można odnieść do żalącego. Nie ma zatem podstaw do przyjęcia, że Sąd błędnie ocenił możliwości finansowe żalącego. Na powyższą ocenę nie ma wpływu fakt przyznania prawa pomocy we wcześniejszym okresie, skoro zwolnienie to dotyczyło innego etapu postępowania i zostało przyznane na innej podstawie prawnej. Obecny wpis dotyczy postępowania kasacyjnego i zastosowanie mają przepisy ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) i rozporządzenia Rady Ministrów z 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych (Dz.U. Nr 221, poz. 2192) wydanego w oparciu o delegację ustawową, tj. art. 236 tej ustawy w związku z art. 97 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.). Wniosek o zwolnienie podlega zatem odrębnemu rozpoznaniu, jak to trafnie ocenił Sąd I instancji i według zasad z daty powstania obowiązku poniesienia kosztów sądowych.

Z powyższych względów, skoro zaskarżone postanowienie odpowiada prawu i dlatego na podstawie art. 197 w związku z art. 184 cytowanej wyżej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – zażalenie zostało oddalone.