Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 697/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2021-12-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 15 ust. 6
journal: Dz.U. 2020 poz 1341
law: Ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.
journal: Dz.U.UE.L 2014 nr 227 poz 69 art. 7 ust. 1 i 2, ust. 3
law: Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiające zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu  Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich  oraz zasady wzajemnej zgodności.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Szulc Sędziowie Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz (spr.) Sędzia WSA Urszula Wiśniewska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi P. A. Sp. z o.o. w W. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] czerwca 2021 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR

w W. ustalił skarżącej Spółce kwotę nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2018 w wysokości [...] zł, z tytułu nienależnie pobranej płatności cukrowej. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że przyczyną ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności było stwierdzenie, że Wnioskodawca nie spełniał warunków do uzyskania płatności cukrowej za 2018 r. Wynikało to z faktu, że Wnioskodawca nie zawarł umowy kontraktacyjnej z grupą producentów rolnych, uznaną organizacją producentów lub uznanym zrzeszeniem organizacji producentów, której był członkiem. [...]" Sp. z o.o., z którą [...] Sp. z o.o. zawarła umowę zakupu dołączoną do wniosku, została wykreślona z rejestru grup producentów rolnych w dniu [...] lipca 2017 r. na podstawie decyzji Dyrektora Oddziału Terenowego Agencji R. Rolnego w B.. Jednocześnie organ I instancji nie stwierdził, aby w sprawie zaistniały podstawy do odstąpienia od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności lub przesłanki uzasadniające odstąpienie od dochodzenia zwrotu.

W dniu [...] lipca 2021 r. Skarżąca złożyła odwołanie wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania. Podniosła, że pojęcie grupy producentów rolnych stało się niewątpliwe dopiero po wyroku NSA z 17.03.2020 r. w sprawie I GSK 1396/19, dotyczącego co prawda innej grupy producentów rolnych, jednak w identycznym stanie prawnym. Skoro, w ocenie Strony, w dacie otrzymania wsparcia bezpośredniego istniała wątpliwość co do pojęcia grupy producentów rolnych, zasadne było przyznanie stosownego wsparcia tym bardziej, że do przedmiotowego wsparcia w tej dacie uprawnieni byli poszczególni członkowie grupy producentów, czyli zakres wsparcia byłby identyczny z tym, które formalnie otrzymała Grupa. Tym samym Grupa działała w uzasadnionym zaufaniu do organów Państwa. Nie bez znaczenia było także to, że przyznane środki wsparcia zostały wykorzystane zgodnie z planowanym przeznaczeniem na dalsze usprawnienie efektywności produkcji rolnej przez poszczególnych członków grupy.

W piśmie z dnia [...] lipca 2021 r. pełnomocnik Strony zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie prawa materialnego, tj. art. 7 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 227 z dnia 31.07.2014 r. ze zm.), poprzez orzeczenie obowiązku zwrotu, pomimo faktu, że dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu, co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia przepisów postępowania, a mianowicie art. 81 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735), dalej "k.p.a.", poprzez naruszenie zasady zaufania do władzy publicznej.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2021 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w T. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu podniósł, że w dniu [...] marca 2019 r., czyli w dniu wydania decyzji w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, Wnioskodawca, czyli [...] Sp. z o.o., nie spełniał warunków otrzymania płatności cukrowej, określonych w art. 15 ust. 6 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2020 r., poz. 1341 ze zm.), dalej: ustawa o płatnościach, nie był bowiem stroną żadnej z umów określonych w tym przepisie. Organ wyjaśnił, że z powyższego przepisu wynika, iż w celu uzyskania płatności związanej do uprawy buraków cukrowych, wnioskodawca musi spełnić jeden z dwóch określonych powyżej warunków: albo zawarcie umowy dostawy, o której mowa w pkt 1 lit. a, albo umowę z grupą producentów, o której mowa w pkt 1 lit. b.

W ocenie organu w przedmiotowej sprawie nie może zostać uznane, że spełniony został warunek określony w art. 15 ust. 6 pkt 1 lit. b ustawy o płatnościach. Wnioskodawca, którym było [...] Sp. z o.o., zawarła w dniu [...] czerwca 2018 r. umowę zakupu buraków cukrowych w kampanii 2018 r. z [...]" Sp. z o.o. Była to jedyna umowa, spośród wszystkich przedłożonych przez Wnioskodawcę wraz z wnioskiem, w której jako strona występowało [...] Sp. z o.o. Organ podkreślił, że na mocy decyzji Dyrektora Oddziału Terenowego Agencji Rynku Rolnego w B. z dnia [...] lipca 2017 r. o stwierdzeniu niespełniania przez grupę warunków uznania, [...]" Sp. z o.o. została wykreślona z Rejestru grup producentów rolnych. Od decyzji tej złożone zostało odwołanie. W wyniku jego rozpatrzenia, Prezes ARiMR w W. decyzją z dnia [...] czerwca 2018 r. utrzymał w mocy ww. decyzję Dyrektora Oddziału Terenowego Agencji R. Rolnego w B.. Wniosek o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, w tym o przyznanie płatności cukrowej, został złożony przez Stronę

w dniu [...] czerwca 2018 r. Decyzja z dnia [...].06.2018 r., na podstawie której Prezes ARiMR utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Oddziału Terenowego Agencji R. Rolnego w B. z [...] lipca 2017 r. o stwierdzeniu niespełniania przez grupę warunków, uprawomocniła się więc w okresie pomiędzy złożeniem przez Stronę wniosku o przyznanie płatności a wydaniem decyzji w sprawie przyznania Stronie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2018.

W związku z powyższym, zdaniem organu, jednoznacznie można stwierdzić, że w dniu [...] marca 2019 r., czyli w dniu wydania decyzji w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, Wnioskodawca, czyli [...] Sp. z o.o., nie spełniał warunków otrzymania płatności cukrowej, określonych w art. 15 ust. 6 ww. ustawy o płatnościach.

W ocenie organu, warunek określony w art. 15 ust. 6 pkt 1 lit. a ustawy również nie został spełniony, gdyż podmiot, z którym strona zawarła umowę kontraktacyjną nie prowadzi działalności związanej z produkcją cukru, a więc nie może zostać uznany za przedsiębiorstwo cukrownicze, o którym mowa w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1308/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego wspólną organizację rynków produktów rolnych oraz uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 922/71, (EWG) nr 234/79, (EWG) nr 1037/2001 i (WE) nr 1234/2007 (Dz. U. UE L z dnia 20 grudnia 2013 r.).

Odnosząc się do twierdzenia Strony, że ustawa o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego nie posługuje się sformułowaniem "uznanej" grupy producentów rolnych, organ odwołał się do przepisów ustawy z dnia 15 września 2000 r. o grupach producentów rolnych i ich związkach oraz o zmianie innych ustaw (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1026). Z art. 7 ust. 1 tej ustawy jednoznacznie wynika, że jako "grupę producentów" należy uważać wyłącznie ten podmiot, który spełnia warunki określone w tym przepisie, tj. został uznany i wpisany do rejestru grup. Jednocześnie cofnięcie uznania przez właściwy organ i wykreślenie z rejestru oznacza, że dany podmiot traci status "grupy producentów", również na tle przepisów ustawy o płatnościach bezpośrednich. Zdaniem organu, inne rozumienie zapisu zawartego w art. 15 ust. 6 tej ustawy nie znajduje żadnego uzasadnienia, a ponadto prowadziłoby do braku spójności w stosowaniu przepisów prawa regulujących podobną materię.

Odnosząc się do argumentacji Strony, że najistotniejszą kwestią w przedmiotowej sprawie jest jednak to, że płatność, która została uznana następnie za nienależną, została wypłacona wyłącznie z winy organu, Dyrektor stwierdził, że nie zasługuje ona na uwzględnienie. W szczególności, zdaniem organu, nieuprawniony jest podnoszony przez Stronę zarzut, że to organy administracji miały wątpliwości w zakresie interpretacji pojęcia grup producentów rolnych, gdyż stanowisko organów ARiMR pozostawało jednoznaczne.

W ocenie organu odwoławczego nie budzi wątpliwości fakt, że płatność cukrowa za rok 2018 została przyznana wnioskodawcy pomimo tego, że nie zawarł on umowy, o której mowa w art. 15 ust. 6 ww. ustawy. Niewątpliwie bowiem, w dniu wydania decyzji podmiot, z którym wnioskodawca podpisał [...] lutego 2018 r. umowę zakupu buraków cukrowych w kampanii w 2018 r., czyli [...]", nie był "grupą producentów", o której mowa w ww. przepisie.

Odnosząc się do podniesionego przez Spółkę argumentu naruszenia art. 7 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) nr 809/2014 organ wskazał, że podziela stanowisko Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w W. wyrażone w zaskarżonej decyzji, że jakkolwiek w niniejszym przypadku wypłata stronie płatności, uznanych następnie za nienależnie pobrane, nastąpiła na skutek pomyłki ARiMR, to jednak deklaracja płatności cukrowej w 2018 r. była błędna z przyczyn leżących po stronie Wnioskodawcy. Organ wyjaśnił, że postępowanie administracyjne wszczynane jest na wniosek strony, zatem to ona kształtuje zakres swojego żądania i bierze na siebie odpowiedzialność za poprawną deklarację w zakresie żądania wskazanej we wniosku płatności. Za merytoryczną treść wniosku każdorazowo odpowiada występujący o płatności i to on winien ponieść konsekwencje zgłoszenia nieprawidłowych danych. Zatem nawet w sytuacji, gdy w sprawie doszło do błędnej oceny wniosku dokonanej przez organ I instancji, to odpowiedzialność w tym zakresie nie może spoczywać wyłącznie na tym organie, z pominięciem winy strony. W przekonaniu organu odwoławczego błąd mógł zostać wykryty przez producenta przy dołożeniu należytej staranności.

Dyrektor zwrócił uwagę na fakt, że to producent jest odpowiedzialny za złożenie prawidłowego wniosku o przyznanie płatności. Dlatego też przed złożeniem wniosku należy obowiązkowo zweryfikować poprawność zawartych w nim danych. Rolnik musi czynić to w pełni świadomie, bowiem to on bierze na siebie odpowiedzialność za zgłoszone dane, podpisując wniosek i składając oświadczenie o odpowiedzialności karnej za fałszywe oświadczenia, w wyniku których mógłby uzyskać nienależną korzyść finansową.

Zdaniem Dyrektora, wbrew twierdzeniu Spółki, nawet gdyby przyjąć, chociaż w ocenie organu odwoławczego nie ma do tego podstaw, że istniały jakieś rozbieżności interpretacyjne co do pojęcia grup producentów, to i tak nie ma to przełożenia na niniejszą sprawę. Postępowanie w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności nie obejmuje bowiem swoim zakresem tego, czy dany podmiot został prawidłowo czy też nieprawidłowo wykreślony z rejestru grup producentów rolnych. W kontekście ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności istotne jest tylko to, czy podmiot wnioskujący o przyznanie płatności, czyli [...] Sp. z o.o., spełniał warunki do ich przyznania, czy też nie. Wnioskodawca takich warunków nie spełniał, bowiem nie posiadał umowy określonej w art. 15 ust. 6 ustawy o płatnościach.

Uznając natomiast argument Strony, że ostateczne wykreślenie GPR "[...]" z rejestru producentów nastąpiło dopiero po wydaniu decyzji Prezesa ARiMR nr [...] z dnia [...] czerwca 2018 r., organ wskazał, że decyzja w sprawie przyznania płatności cukrowej [...] Sp. z o.o. wydana została w dniu [...] marca 2019 r., czyli po wydaniu ww. decyzji utrzymującej przez Prezesa ARiMR decyzję o wykreśleniu. W momencie wydania decyzji przyznającej płatność cukrową Wnioskodawca wiedział o tym, że na mocy ostatecznej decyzji Prezesa ARiMR z dnia [...] czerwca 2018 r. [...]" nie znajdowała się w rejestrze grup producentów. Jak słusznie wskazał organ I instancji, A. L., Prezes [...] Sp. z o.o. był również Prezesem zarządu Grupy Producentów Rolnych "[...]". Tym samym nie sposób przyjąć, że Strona nie wiedziała o fakcie wykreślenia GPR "[...]" z rejestru, a także o tym, że nie przysługuje jej płatność cukrowa. Mając natomiast taką wiedzę, Wnioskodawca, czyli [...] Sp. z o.o., winien wycofać wniosek o przyznanie płatności w zakresie żądanej płatności cukrowej niezwłocznie po tym, jak przestał spełniać warunki do jej uzyskania. Obowiązek takiego działania został wskazany już w samym wniosku.

Niezależnie od powyższego, w ocenie organu, już w momencie składania wniosku o przyznanie płatności na 2018 r. Strona, czyli [...] Sp. z o.o. musiała mieć świadomość, że wobec decyzji Dyrektora OT ARR w B. z dnia [...] lipca 2017 r., przedłożona przez Wnioskodawcę dokumentacja nie uzasadnia uzyskania płatności cukrowej. Musiała więc liczyć się z tym, że nie będzie spełniać warunku uzyskania płatności cukrowej. Zdaniem organu, nie można wobec powyższego zgodzić się z twierdzeniem, że decyzja o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności powoduje naruszenie art. 8 k.p.a.

Za niezrozumiałe organ uznał stwierdzenie, że żądanie zwrotu płatności powinno zostać skierowane do GPR "[...]". Wnioskodawcą ubiegającym się o przyznanie płatności cukrowej na rok 2018 nie była GPR "[...]", poszczególni jej członkowie czy poszczególni członkowie [...] Sp. z o.o. Wnioskodawcą i podmiotem, któremu została przyznana nienależnie płatność cukrowa we wskazanej sprawie była właśnie [...] Sp. z o.o. i to wobec tego właśnie podmiotu winno być przeprowadzone postępowanie zmierzające do odzyskania wypłaconej kwoty płatności cukrowej.

W ocenie organu nie ma również znaczenia dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy, na co zostały spożytkowane środki wypłacone stronie nienależnie w ramach płatności cukrowej, bowiem taka okoliczność jako wyłączająca obowiązek zwrotu nie została przewidziana w przepisach regulujących zwroty nienależnie pobranych płatności.

Nie kwestionując więc co do zasady tego, że przyznanie stronie płatności cukrowej na rok 2018 nastąpiło również z winy organu, organ podkreślił, że nie zaistniała druga z przesłanek wskazana w art. 7 ust. 3, tzn. błąd nie mógł w zwykłych okolicznościach zostać wykryty przez rolnika. W świetle powyższego brak jest podstaw do zastosowania w niniejszej sprawie przepisu art. 7 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. Tym samym, zgodnie z art. 7 ust. 1 tego rozporządzenia, powstał obowiązek zwrotu nienależnej płatności w łącznej wysokości [...] zł.

Zdaniem organu w rozpatrywanej sprawie nie zaistniały również przesłanki, o których mowa w art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18.12.1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. Urz. UE L 312, s. 1 z dnia 23.12.1995 r., ze zm.). Organ wyjaśnił, że w przedmiotowej sprawie płatność podlegająca zwrotowi została wypłacona [...] października 2018 r. oraz [...] marca 2019 r., a decyzja o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności została doręczona w dniu [...] czerwca 2021 r., z czego wynika, że termin przedawnienia nie został przekroczony.

Nie zgadzając się z powyższą decyzją, Strona złożyła skargę do tut. Sądu. Zaskarżonej decyzji zarzuciła:

1) naruszenie prawa materialnego w postaci art. 15 ust. 6 ustawy o płatnościach poprzez uznanie, że nie zostały spełnione warunki do przyznania płatności, podczas gdy środki ze wsparcia bezpośredniego byłyby należne poszczególnym członkom Grupy Producentów Rolnych "[...]" Sp. z o.o.,

2) naruszenie prawa materialnego w postaci art. 7 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) nr [...] z dnia [...] lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr [...] w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności, poprzez orzeczenie obowiązku zwrotu, pomimo faktu, że dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu, co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia przepisów postępowania, a mianowicie art. 8 § 1 k.p.a. poprzez naruszenie zasady zaufania do władzy publicznej,

3) naruszenie prawa materialnego w postaci art. 7 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie interesu społecznego i słusznego interesu obywateli w sytuacji, gdy otrzymane środki wsparcia bezpośredniego zostały wykorzystane zgodnie z planowanym przeznaczeniem na dalsze usprawnienie efektywności produkcji rolnej przez poszczególnych członków grupy.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty Strona wniosła o uwzględnienie skargi i uchylenie decyzji w całości oraz umorzenie postępowania w sprawie.

W uzasadnieniu Strona przytoczyła treść art. 15 ust. 6 ustawy o płatnościach konkludując, iż organ wadliwie uznał, że nie zostały spełnione warunki przyznania płatności, bowiem grupa "[...]" została wykreślona z rejestru uznanych grup dopiero w dniu [...] czerwca 2018 r., zaś wniosek został złożony przez A. w dniu [...] czerwca 2018 r. (wniosek został złożony do niewłaściwego biura ARiMR, stąd też prawidłowe złożenie wniosku miało miejsce w dniu [...].06.2018 r.), gdy tymczasem środki te winny należeć się poszczególnym członkom grupy. Według Spółki, skoro decyzja o wykreśleniu grupy "[...]" nie była ostateczna, nie było podstaw do odmowy przyznania płatności. Zatem przyznanie płatności było prawidłowe. Nadto zdaniem Strony, nawet w przypadku uznania braku spełnienia wymogów, płatności przysługują, bowiem grupa zawarła stosowne umowy z innymi przedsiębiorstwami - producentami cukru.

W ocenie Skarżącej w sprawie doszło do naruszenia przepisu art. 7 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) nr [...], bowiem obowiązek zwrotu określony w ust. 1 nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu, a tak było w przedmiotowej sprawie. Strona podniosła również, że błąd ten nie mógł także zostać wykryty przez beneficjenta w zwykłych okolicznościach.

Zdaniem Skarżącego, organ niezasadnie nie uwzględnił w sprawie interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, w sytuacji wykorzystania otrzymanych środków wsparcia zgodnie z planowanym przeznaczeniem na dalsze usprawnienie efektywności produkcji rolnej przez poszczególnych członków grupy. W ocenie Skarżącej, uwzględnienie interesu społecznego i słusznego interesu obywateli w tej sytuacji przemawia więc za umorzeniem postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, w całości podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), wynika, że zaskarżona decyzja podlega uchyleniu wówczas, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdzić należy, że decyzja ta nie narusza prawa.

Na wstępie należy zauważyć, że Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs(4) ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1842 ze zm.). W będącej przedmiotem kontroli sądowej sprawie, Przewodniczący Wydziału skierował sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym. Przed wydaniem wyroku Sąd umożliwił stronie wypowiedzenie się w sprawie. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym.

Spór w sprawie sprowadza się do oceny zasadności ustalenia stronie skarżącej kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach wsparcia bezpośredniego na 2018 r. z tytułu płatności do buraków cukrowych do powierzchni deklarowanej. Organ podnosi, że w przedmiotowej sprawie nie został spełniony warunek określony w art. 15 ust. 6 pkt 1 ustawy o płatnościach. Ponadto nie można uznać, że producent rolny nie jest winny stwierdzonych nieprawidłowości, dlatego w ocenie organu II instancji nie zachodzą okoliczności do odstąpienia od obowiązku zwrotu płatności cukrowej. Przeciwne stanowisko zajmuje Skarżąca zauważając, że spełniła przesłanki warunkujące prawo do płatności, która została jej przyznana. Podnosi, że brak jest podstaw do orzeczenia o jej zwrocie, bowiem "płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu". Ponadto otrzymane środki zostały wykorzystane zgodnie z planowanym przeznaczeniem.

W ocenie Sądu w zaistniałym sporze rację należy przyznać organowi, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa w sposób uzasadniający jej uchylenie. Organy obu instancji prawidłowo zebrały i rozpatrzyły materiał dowodowy niezbędny do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i na tej podstawie dokonały trafnych ustaleń co do okoliczności faktycznych istotnych dla jej rozstrzygnięcia. Nie doszło do naruszenia przepisów postępowania, w tym art. 7 i art. 8 k.p.a. Zwrócić należy również uwagę na to, że stosownie do art. 3 ust. 2 ustawy o płatnościach, w postępowaniu tym organ administracji publicznej stoi na straży praworządności (pkt 1), jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy (pkt 2), udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania (pkt 3) i zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania, i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisu art. 79a oraz art. 81 kpa nie stosuje się. Zgodnie zaś z art. 3 ust. 3 tej ustawy, strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Organ rozpoznaje sprawę na podstawie złożonych dokumentów i to strona (beneficjent pomocy) ma obowiązek starannego przygotowania wniosku i sprawdzenia jego treści, również pod względem merytorycznym. Zdaniem Sądu, organy powyższym przepisom nie uchybiły.

Dla oceny przedmiotowej sprawy niezbędne jest przywołanie przepisów prawa materialnego. Zgodnie z art. 15 ust. 6 ustawy o płatnościach bezpośrednich: "Płatność związana do powierzchni upraw buraków cukrowych jest przyznawana rolnikowi:

1) jeżeli zawarł:

a) umowę dostawy, o której mowa w pkt 5 w sekcji A w części II załącznika II do rozporządzenia nr 1308/2013, która określa również powierzchnię gruntów, na której rolnik jest zobowiązany uprawiać buraki cukrowe, lub

b) umowę z:

– grupą producentów rolnych, której jest członkiem, lub

– organizacją producentów uznaną na podstawie rozporządzenia nr 1308/2013, której jest członkiem, lub

– zrzeszeniem organizacji producentów uznanym na podstawie rozporządzenia nr 1308/2013, do którego należy organizacja producentów, której jest członkiem,

w której rolnik zobowiązuje się do wytworzenia i dostarczenia grupie, organizacji lub zrzeszeniu określonej ilości buraków cukrowych z określonej powierzchni gruntów, a grupa, organizacja lub zrzeszenie zobowiązują się te buraki odebrać w umówionym terminie, zapłacić za nie umówioną cenę i przeznaczyć te buraki na produkcję cukru;

2) do powierzchni uprawy buraków cukrowych, lecz nie większej niż powierzchnia gruntów określona w umowie, o której mowa w pkt 1."

Dokonując analizy poszczególnych przesłanek, uzasadniających przyznanie płatności, należy stwierdzić z akt sprawy wynika, że Skarżąca nie zawarła umowy wymaganej ww. przepisami prawa. Zgodnie z ww. regulacją, z odwołaniem się do rozporządzenia nr 1308/2013, przez umowę dostawy należy rozumieć umowę dostawy buraków na produkcję cukru zawartą pomiędzy sprzedawcą a przedsiębiorstwem. Sąd za uprawnioną ocenia argumentację organu, że analiza treści przepisów prawa jednoznacznie wskazuje, że przez przedsiębiorstwo, o jakim mowa w art. 15 ust. 6 pkt 1 ustawy o płatnościach, należy rozumieć przedsiębiorstwo cukrownicze. Potwierdzają to zapisy preambuły rozporządzenia nr 1308/2013. W szczególności należy przywołać jej pkt 118, zgodnie z którym "W celu uwzględnienia specyfiki sektora cukru oraz interesów wszystkich zainteresowanych stron, a także z uwagi na potrzebę uniknięcia jakichkolwiek zakłóceń na rynku, należy przekazać Komisji uprawnienia do przyjmowania niektórych aktów w odniesieniu do: warunków zakupu i umów dostawy; aktualizacji warunków zakupu buraków cukrowych określonych w niniejszym rozporządzeniu; oraz kryteriów, jakie mają być stosowane przez przedsiębiorstwa cukrownicze przy przyznawaniu plantatorom buraków cukrowych ilości buraków objętych przedsiewnymi umowami dostawy." Natomiast w myśl art. 125 ust. 1 rozporządzenia nr 1308/2013 "1. Warunki zakupu buraków cukrowych i trzciny cukrowej, obejmujące przedsiewne umowy dostawy, są regulowane przez pisemne porozumienia branżowe między, z jednej strony, unijnymi plantatorami buraków cukrowych i trzciny cukrowej lub organizacjami, których są oni członkami i które działają w ich imieniu, a z drugiej strony – unijnymi przedsiębiorstwami cukrowniczymi lub organizacjami, których są one członkami i które działają w ich imieniu."

Z zapisów powyższych jednoznacznie wynika prawidłowość przyjętej przez organ argumentacji. Analiza przepisów art. 125-144 tego rozporządzenia jednoznacznie wskazuje na to, że prawodawca zamiennie posługuje się pojęciami "przedsiębiorstw cukrowniczych", "przedsiębiorstw produkujących cukier" czy tylko "przedsiębiorstw". Przyjęcie, że pojęcie "przedsiębiorstwo" zawarte w definicji umowy dostawy należy rozumieć szeroko, de facto prowadziłoby do wniosku, że umowa taka mogłaby być zawarta z każdym przedsiębiorstwem prowadzącym skup jakichkolwiek produktów rolnych, a nawet nie prowadzącym żadnej działalności w dziedzinie produkcji rolniczej. Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że zgodnie z art. 15 ust. 6 pkt 1 lit. b ustawy o płatnościach, podmiot w nim wskazany winien przeznaczyć te buraki na produkcję cukru. Zapisu tego nie ma w pkt 1 lit. a, ponieważ już z samej definicji "przedsiębiorstwa cukrowego" zawartego w rozporządzeniu nr 1308/2013 wynika, że przeznacza ono zakupione buraki właśnie na ten cel. Taka definicja przedsiębiorstwa była od początku obowiązywania przywołanych przepisów, a nie od daty wydania powołanego w skardze wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 marca 2020 r. sygn. akt I GSK 1396/19.

W tym zakresie wskazać trzeba, że w analizowanej sprawie bezspornie nie wystąpiła żadna z przesłanek zawarcia przez Skarżącą umowy z:

- z grupą producentów rolnych, której jest członkiem, lub

- organizacją producentów uznaną na podstawie rozporządzenia nr 1308/2013, której producent jest członkiem, lub

- zrzeszeniem organizacji producentów uznanym na podstawie rozporządzenia nr 1308/2013, do którego należy organizacja producentów, której jest członkiem.

Takim podmiotem niewątpliwie nie jest [...]", bowiem została wykreślona z rejestru producentów rolnych.

W skardze Skarżąca podnosi, że decyzja o wykreśleniu Grupy Producentów Rolnych "[...]" Sp. z o.o. z rejestru producentów rolnych stała się ostateczna w wyniku wydania decyzji z [...] czerwca 2018 r.; wniosek natomiast o płatność był złożony wcześniej, wobec tego na tym etapie Spółka kwalifikowała się do płatności.

Odnosząc się do tego zauważyć należy, że z ustaleń wynika, iż [...]" Sp. z o.o. została wykreślona z rejestru grup producentów rolnych decyzją z [...] lipca 2017 r. Dyrektora Oddziału Terenowego Agencji R. Rolnego w B. Nr [...]/NWU. Od decyzji tej złożone zostało odwołanie. W wyniku jego rozpatrzenia, Prezes ARiMR w W. decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2018 r. utrzymał w mocy ww. decyzję Dyrektora Oddziału Terenowego Agencji R. Rolnego w B. z dnia [...] lipca 2017 r. o stwierdzeniu niespełniania przez Grupę Producentów Rolnych "[...]" Sp. z o.o. warunków uznania i wykreśleniu tej grupy z rejestru grup producentów rolnych.

Wniosek o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, w tym o przyznanie płatności cukrowej, został złożony przez spółkę [...] w dniu [...] czerwca 2018 r. Decyzja nr [...] z dnia [...] czerwca 2018 r. (na podstawie której Prezes ARiMR utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Oddziału Terenowego Agencji R. Rolnego w B. z dnia [...] lipca 2017 r. o stwierdzeniu niespełniania przez Grupę warunków) stała się zatem ostateczna kilka dni po złożeniu wniosku o płatność. Uprawomocniła się natomiast w okresie między złożeniem przez stronę wniosku o przyznanie płatności a wydaniem decyzji w sprawie przyznania stronie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2018 r. (przyznanie płatności [...] marca 2019 r.).

Reasumując stwierdzić należy, że zasadne jest stanowisko organu, iż Skarżący po złożeniu wniosku i w dacie przyznania płatności, nie legitymował się umową zawartą z podmiotem, o którym mowa w art. 15 ust. 6 pkt 1 lit. b ustawy o płatnościach, związku z tym nie został spełniony warunek konieczny dla uzyskania prawa do płatności.

Kolejną kwestią wymagającą zbadania jest to, czy w sprawie zachodziły przesłanki wykluczające obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności. Spór sprowadza się do oceny możliwości zastosowania w ustalonym stanie faktycznym art. 7 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz.U.UE.L.2014.227.69). Na podstawie art. 7 ust. 1 ww. rozporządzenia w przypadku dokonania nienależnej płatności beneficjent zwraca odnośną kwotę powiększoną, w stosownych przypadkach, o odsetki obliczone zgodnie z ust. 2. Zgodnie z art. 7 ust. 3 obowiązek zwrotu, o którym mowa w ust. 1, nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez beneficjenta w zwykłych okolicznościach. Jednak w przypadku, gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego istotnych dla obliczania przedmiotowej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli decyzja o odzyskaniu nie została przekazana w terminie 12 miesięcy od dokonania płatności.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym prezentowany jest pogląd, że możliwość wyłączenia obowiązku zwrotu nienależnie dokonanej płatności w rozumieniu tego przepisu wymaga spełnienia jednocześnie dwóch przesłanek, tj.: 1) płatność musi być dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz 2) błąd jest tego rodzaju, że nie mógł zostać wykryty przez beneficjenta w zwykłych okolicznościach (por. wyroki NSA: z 12 maja 2015 r. sygn. akt II GSK 870/14; z dnia: 24 kwietnia 2014 r., sygn. akt II GSK 315/13; z 15 czerwca 2011 r., sygn. akt II GSK 594/10; wyrok WSA w Białymstoku z 6 czerwca 2018 r. sygn. akt I SA/Bk 252/18).

W kontrolowanej sprawie organ nie kwestionuje, że płatność została przekazana na rachunek strony skarżącej na skutek pomyłki. Organ potwierdza, że na etapie przyznania płatności nie wziął od uwagę faktu, że [...]" Sp. z o.o. została wykreślona z rejestru grup producentów rolnych. Zatem pomimo niespełnienia tego warunku, płatność została przyznana i wypłacona. Należy jednak zgodzić się z organem, że powyższy błąd jest tego rodzaju, że mógł zostać wykryty przez beneficjenta w zwykłych okolicznościach. Rejestr grup producentów rolnych jest bowiem jawny i ogólnie dostępny. W związku z tym Skarżący mógł się z nim zapoznać na stronie internetowej ARiMR. Nie ma zatem podstaw do uwzględnienia twierdzenia, że Skarżący nie mógł wykryć błędu, skoro rejestr ten jest jawny.

Ponadto Sąd zauważa, że wnioskodawca wiedział o tym, że na mocy ostatecznej decyzji Prezesa ARiMR z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...], [...]" nie znajdowała się w rejestrze grup producentów. Trafnie podnoszą organy okoliczność, że A. L. - P. [...] Sp. z o.o. był również Prezesem zarządu Grupy Producentów Rolnych "[...]". W tej sytuacji nie da się obronić tezy, że strona nie wiedziała o fakcie wykreślenia GPR "[...]" z rejestru. W konsekwencji miała świadomość, że nie przysługuje jej płatność cukrowa. Pomimo, że Prezes tych dwóch podmiotów miał wiedzę o wykreśleniu Grupy Producentów Rolnych "[...]" z rejestru grup producentów, to nie wycofał wniosku o przyznanie płatności w zakresie płatności cukrowej [...] Sp. z o.o. Obowiązek taki wynikał z wniosku, w sekcji VIII Oświadczenia i zobowiązania, w której wnioskodawca potwierdza, że znane są mu zasady przyznawania płatności, o które się ubiega oraz zobowiązuje się do niezwłocznego informowania na piśmie ARiMR o każdym fakcie, który może mieć wpływ na nienależne lub nadmierne przyznanie płatności lub pomocy finansowej objętych wnioskiem o przyznanie płatności. Skarżąca składając wniosek potwierdziła, że zna zasady przyznawania płatności. W orzecznictwie przyjmuje się, że za rzetelność danych zawartych we wniosku odpowiada rolnik (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 maja 2010 r., sygn. akt II GSK 609/09). Wypełniając wniosek o przyznanie płatności wnioskodawca składa oświadczenie woli i wiedzy, za które ponosi odpowiedzialność.

Jak wskazał NSA w wyroku z 22 listopada 2018 r. sygn. akt I GSK 2071/18 "celem, określonego w art. 7 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 809/2014, wyjątku od zasady, że płatności nienależnie lub nadmiernie pobrane powinny zostać zwrócone, jest zwolnienie z obowiązku zwrotu tylko w takich sytuacjach, w których to błąd organu spowodował wypłatę nienależnej płatności. Chodzić tu będzie o tą część rozstrzygnięcia, za którą w całości i niezależnie od rolnika odpowiada organ. Ocenę taką dodatkowo uzasadnia odwołanie się do reguł wykładni językowej. Przepis art. 7 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 809/2014 stanowi, że nienależna płatność ma zostać dokonana "na skutek" pomyłki organu. Zwrot ten wskazuje, że chodzi tu o takie działanie organu, które jest czynnikiem sprawczym bezpodstawnego przyznania rolnikowi płatności. Przyjąć zatem należało, że możność wykrycia błędu organu, o której mowa w art. 7 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 809/2014, to nie tylko sytuacja, w której beneficjent posiada wiedzę o rzeczywistym stanie prawnym i faktycznym w zakresie braku podstaw do dokonania płatności, ale również stan, w którym rolnik - przy dołożeniu należytej staranności - mógł się dowiedzieć, że część wypłacanych mu płatności kwalifikuje się jako nienależna. Także w orzecznictwie NSA podkreśla się, że możliwość wyłączenia zwrotu nienależnie dokonanej płatności wymaga spełnienia dwóch przesłanek – płatność musi być dokonana na skutek błędu organu, a błąd jest tego rodzaju, że nie mógł zostać wykryty przez rolnika (wyrok NSA z 15 czerwca 2011 r., II GSK 594/10, z dnia 24 kwietnia 2013 r., II GSK 315/13)."

Sąd w obecnym składzie ww. pogląd podziela.

Z podanych wyżej względów, w ocenie tut. Sądu, organy prawidłowo stwierdziły w wydanych decyzjach, że nie zachodziły przesłanki do odstąpienia od żądania zwrotu kwot nienależnie pobranych płatności. Skarżąca nie tylko mogła łatwo ustalić fakt wykreślenia Producentów Rolnych "[...]" Sp. z o.o. z rejestru producentów rolnych zapoznając się z rejestrem na stronie ARiMR, ale miała tego świadomość. Wynika to z okoliczności, że ta sama osoba (A. L.) była Prezesem [...] Sp. z o.o. i Prezesem zarządu Grupy Producentów Rolnych "[...]" Sp. z o.o.

W tym stanie sprawy ustalenie skarżącej Spółce - do zwrotu - kwoty nienależnych płatności w ramach systemów wsparcia jest zgodne z przepisami prawa. Oceny tej nie może zmienić okoliczność, że otrzymane środki wsparcia bezpośredniego zostały wykorzystane zgodnie z planowanym przeznaczeniem na dalsze usprawnienie efektywności produkcji rolnej przez poszczególnych członków grupy. Odnosząc się do tego podnieść należy, że dla uzyskania prawa do płatności nie jest wystarczający cel na jaki zostaną wykorzystane środki. Koniecznym warunkiem do jej uzyskania jest spełnienie przesłanek z art. 15 ust. 6 pkt 1 ustawy o płatnościach. Podkreślić też należy, że wnioskodawcą (beneficjentem) w przedmiotowej sprawie była [...] Sp. z o.o., a nie poszczególni członkowie Grupy Producentów Rolnych "[...]", czy też ta Grupa. W związku z tym nie mają znaczenia hipotetyczne twierdzenia Skarżącej, że środki ze wsparcia bezpośredniego byłyby należne członkom Grupy Producentów Rolnych "[...]", czy też okoliczność, że na dalszych etapach transakcji, finalnie buraki były sprzedawane producentom cukru. W tym kontekście niezasadne są także zarzuty naruszenia art. 7 i art. 8 k.p.a. Oceny sprawy należy dokonać z uwzględnieniem danego wniosku od konkretnego wnioskodawcy i wydanej dla niego decyzji, a nie innych podmiotów.

Na marginesie zauważyć należy, że w podobnej sprawie zapadł przed WSA w Bydgoszczy wyrok z dnia 17 listopada 2020 r. sygn. akt II SA/Bd 772/20, od którego wniesiona skarga kasacyjna została oddalona wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 listopada 2021 r. sygn. akt I GSK 796/21.

Mając powyższe na uwadze, stwierdzić trzeba, że zarzuty skargi były bezzasadne i skarga w oparciu art. 151 p.p.s.a. podlegała oddaleniu.