Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 327/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2006-10-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6293 Przejęcie gospodarstw rolnych
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Dnia 17 października 2006 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tomasz Zbrojewski, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska, Sędzia NSA Anna Stępień (spr.), Protokolant asystent sędziego Marek Pilc, po rozpoznaniu w Łodzi na rozprawie w dniu 17 października 2006 roku sprawy ze skargi S. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji o przejęciu gospodarstwa rolnego na własność Skarbu Państwa 1. oddala skargę; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszy Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokat M. Z. prowadzącej Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ul. A 42 m 1 kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych wraz z należnym od niej podatkiem od towarów i usług za pomoc prawną udzieloną z urzędu.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 w zw. z art. 157 § 1 i art. 158 § 1 k.p.a. oraz art. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955r. o uwłaszczeniu i uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną ( Dz.U. nr 39, poz. 174 ze zm.) odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] nr [...], utrzymującej w mocy decyzję Naczelnika Miasta i Gminy w A z dnia [...] nr [...] w sprawie przejęcia na własność Państwa gospodarstwa rolnego o pow. 5,09 ha, położonego we wsi C., stanowiącego własność S. G.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, że wymienioną decyzją z dnia [...] Naczelnik Miasta i Gminy w A orzekł o przejęciu na własność Państwa gospodarstwa rolnego S. G., z powodu braku jakiejkolwiek produkcji. Po rozpatrzeniu odwołania S. G. od tej ostatniej decyzji Prezydent Miasta Ł. decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

W dniu 5 października 2006r. S. G. złożył na rozprawie administracyjnej w Starostwie Powiatowym w Z. wniosek o stwierdzenie nieważności wskazanej wyżej decyzji z dnia [...] Wniosek ten został przekazany według właściwości Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w Ł..

W dniu 19 grudnia 2005r. do Kolegium wpłynęło pismo skarżącego, w którym wyjaśnił, że gospodarstwo zostało zabrane "z byle powodu" oraz że odmowa zwrotu gospodarstwa przez Starostę Powiatowego w Z. nastąpiła z przyczyn pozaprawnych.

Organ I instancji uznał, że wniosek skarżącego został oparty o przesłankę wskazaną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., gdyż strona zarzuca decyzji z dnia [...], że została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Zdaniem strony gospodarstwo w C. nie było opuszczone przez właściciela, a ziemia była cały czas uprawiana. Opisane w decyzji Naczelnika "opuszczenie gospodarstwa" wynikało wyłącznie z faktu, że w tym czasie S. G. zamieszkiwał we wsi K., oddalonej o 6 km od C..

W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego treść decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w A z dnia [...] oraz utrzymująca ją decyzja Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] nie są w sposób rażący sprzeczne z normą zawartą w art. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955r. o uwłaszczeniu i uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną (Dz.U. nr 39 poz. 174 ze zm.).

W niniejszej sprawie przeprowadzono lustrację gospodarstwa rolnego S. G., w wyniku której stwierdzono, że gospodarstwo strony jest od 1974r. odłogowane - rolnik nie uprawia gruntu i nie zbiera plonów. W tej sytuacji przejęcie gospodarstwa na rzecz Skarbu Państwa uznano za celowe i gospodarczo uzasadnione, istniały bowiem podstawy do przyjęcia, że gospodarstwo strony było opuszczone.

Organ I instancji wskazał również, że w odwołaniu od decyzji Naczelnika S. G. w istocie potwierdził ustalenia zawarte w protokole z lustracji gospodarstwa. Nie zaprzeczył bowiem, że ziemia leży odłogiem, wskazał natomiast, że "nie przyczynił się do tego stanu gospodarstwa". Przeszkodą w jego zagospodarowaniu był brak ciągnika, na zakup którego Bank Spółdzielczy w A odmówił przyznania kredytu. Jednocześnie S. G. zwrócił uwagę na zły stan techniczny budynków, który uniemożliwiał zamieszkiwanie w tych obiektach. Zobowiązał się ponadto do uprawiania ziemi.

W tej sytuacji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., uznając, że zarówno decyzja Naczelnika Miasta i Gminy w A z [...], jak i decyzja Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...], nie pozostają w oczywistej sprzeczności w treścią przepisów prawa stanowiących podstawę ich wydania, odmówiło stwierdzenia nieważności tych decyzji.

We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy S. G. wskazał, że nie występował z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...], a jedynie żądał zwrotu odebranego mu gospodarstwa rolnego. Podniósł, że nie otrzymał postanowienia o wszczęciu postępowania, jak również decyzji o przejęciu gospodarstwa na własność Skarbu Państwa. W jego ocenie w sytuacji, gdy gospodarstwo leżało odłogiem, właściwy organ administracji powinien był wezwać właściciela do uprawy gruntu, z zagrożeniem wymierzenia grzywny. Takich sankcji względem niego nie zastosowano. Wskazał również, że uprawianie 17 ha było uciążliwe, ale możliwe. Skarżący zajmował się nie tylko przejętym gospodarstwem, ale również gospodarstwem położonym w P. w odległości 12 km. Przyznał, że w czasie gdy odbywał służbę wojskową w latach 1969-1970, nie uprawiał ziemi i gospodarstwo leżało odłogiem. W konkluzji stwierdził, że satysfakcjonuje go decyzja Starosty Powiatu Z. z [...], uchylająca decyzję Naczelnika Miasta i Gminy w A z dnia [...], która dla niego jest prawomocna.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z dnia [...] nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Kolegium podtrzymało dotychczas prezentowane stanowisko w sprawie i zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji argumentację przeciwko stwierdzeniu nieważności decyzji Naczelnika Miasta i Gminy A.. Wskazało nadto, że zgodnie z art. 65 § 1 k.p.a. Starosta Z. zobowiązany był przekazać wniosek strony organowi właściwemu do jego rozpatrzenia, którym było właśnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł.. Wskazał również, że decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...], utrzymująca w mocy decyzję Starosty Powiatu Z. z [...], została uchylona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 29 kwietnia 2004r., a więc decyzji tej nie ma w obrocie prawnym. Stąd też Starosta Z. nie mógł wykonać jej postanowień. Kolegium nie uwzględniło również zarzutu strony odnośnie braku udziału jego w postępowaniu. Z akt sprawy wynika, że skarżący otrzymywał sporne dokumenty i decyzje, skoro składał od nich odwołania.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego S. G. wniósł o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, tj. Staroście Z.

W uzasadnieniu odwołał się do wniosku z dnia 1 sierpnia 2000r., skierowanego do Starosty Z., w którym wystąpił z żądaniem zwrotu gospodarstwa rolnego.

W dniu [...] Starosta Z. wydał już korzystną dla niego decyzję, która - zdaniem strony - uprawomocniła się i powinna podlegać wykonaniu.

W toku dalszego postępowania w dniu 6 października 2005r. przeprowadzono rozprawę administracyjną, w czasie której przedstawiciel Starosty Z. (a nie skarżący) złożył wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Miasta i Gminy A. z dnia [...] S. G. wskazał również, że nie otrzymał zawiadomienia o wszczęciu postępowania w przedmiocie przejęcia jego gospodarstwa; o postępowaniu i wydanej decyzji dowiedział się nieoficjalnie.

W piśmie z dnia 10 kwietnia 2006r. skarżący wyjaśnił ponadto, że w związku z tym, że "Starostwo Powiatowe w Z. nie może prowadzić postępowania w sprawie zwrotu (...) działek o numerach 7, 17/1 i 28", jego skarga dotyczy wyłącznie działki nr 6, którą włada Nadleśnictwo G..

W kolejnym piśmie z 14 czerwca 2006r. skarżący wskazał, że protokół lustracji gospodarstwa z dnia 14 kwietnia 1976 r. nie ma żadnej wartości, ponieważ nie został podpisany przez członków komisji dokonującej lustracji. Ponadto został wystawiony 3 miesiące po kontroli, tj. z datą 15 lipca 1976r.

Wskazał również na decyzję z dnia [...], która jego zdaniem, przeczy decyzji z dnia [...] r. oraz protokołowi z "15 lipca 1976r." Oświadczył ponadto, że prowadził wraz z rodzicami trzy gospodarstwa: w K., C. i P. o łącznej powierzchni 17,34 ha. Wszystkie trzy były położone na terenie tej samej gminy. Dla strony niezrozumiałe jest zatem, że ten sam kierownik służby rolnej oraz agronom uznali jedno gospodarstwo za zaniedbane, a do pozostałych nie mieli zastrzeżeń.

Na rozprawie w dniu 17 października 2006r. pełnomocnik skarżącego, wyznaczony z urzędu, uzupełnił skargę w ten sposób, że podniósł zarzut naruszenia przepisów postępowania przez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy niezbędnych do wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji z 1976r. Wniósł ponadto o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej.

Skarżący oświadczył, że w 1976 r. wszczęte było postępowanie o przejęcie na własność Skarbu Państwa gospodarstwa w K., które wówczas było zarejestrowane na jego ojca. Postępowanie to nie zakończyło się decyzją o przejęciu gospodarstwa, gdyż było ono należycie prowadzone. W rzeczywistości gospodarstwo to było prowadzone przez skarżącego, podobnie jak gospodarstwo w P. i C.. Wyjaśnił, że chodzi mu wyłącznie o zwrot działki będącej we władaniu Nadleśnictwa G..

Pełnomocnik uczestnika postępowania - Nadleśnictwa G. w Z. - wniósł o oddalenie skargi, stwierdzając, że w jego ocenie nie ma przesłanek do stwierdzenia nieważności, gdyż skarżący nie wykazał naruszenia prawa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Na wstępie wyjaśnić należy, iż zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola ta, po myśli § 2 tego artykułu, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd administracyjny nie rozpoznaje zatem spraw merytorycznie, a bada jedynie legalność zaskarżonej decyzji, tzn. czy jest ona zgodna z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku wykazania istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), powoływanej dalej jako p.p.s.a., lub jeśli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Badając prawidłowość zaskarżonej decyzji sąd nie stwierdził, by organy administracji dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego bądź procesowego w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.

Skarżący w niniejszej sprawie domaga się - co wynika wprost z treści protokołu rozprawy administracyjnej przeprowadzonej przed Starostą Z. w dniu 6 października 2005r. - stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w A z dnia [...] nr [...], zarzucając jej rażące naruszenie prawa.

Stwierdzenie nieważności decyzji jest nadzwyczajnym środkiem kontroli i wyjątkiem od ogólnej zasady trwałości decyzji ostatecznych i może mieć miejsce tylko wtedy, gdy decyzja w sposób niewątpliwy dotknięta jest przynajmniej jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a.

Z tych względów przepis ten, wyliczający przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji, nie może być interpretowany rozszerzająco, ale dosłownie, czy wręcz ścieśniająco (por. wyrok NSA z 22 września 1999r. sygn. IV SA 1380/97; teza pierwsza wyroku NSA z 10 listopada 1998r.sygn. IV SA 912/97; teza pierwsza wyroku NSA z 29 czerwca 1999r. sygn. IV SA 1889/97; wyrok NSA z 29 czerwca 1999r. sygn. IV SA 1066/97).

Spośród przyczyn stwierdzenia nieważności wymienionych w art. 156 k.p.a. w niniejszej sprawie może mieć zastosowanie jedynie ta, która została wymieniona w § 1 pkt 2 powołanego wyżej przepisu, zgodnie z którym organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa.

Z rażącym naruszeniem prawa nie może być utożsamiane każde, nawet oczywiste, naruszenie prawa. Nie każde bowiem naruszenie prawa dyskwalifikuje decyzję w takim stopniu, że niezbędna jest jej eliminacja tak, jak gdyby od początku nie została ona wydana.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego i Sądu Najwyższego powszechnie przyjmuje się, że rażące naruszenie prawa to takie naruszenie, które z uwagi na wywołane skutki jest jednoznaczne w znaczeniu wadliwości rozstrzygnięcia oraz tylko takie naruszenie, w wyniku którego powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności.

W konsekwencji - stwierdzenie nieważności może dotyczyć tylko przypadków ewidentnego bezprawia, którego nigdy nie można usprawiedliwiać i tolerować.

Rażące naruszenie prawa przy wydaniu decyzji następuje zatem, gdy decyzja została wydana wbrew nakazowi lub zakazowi ustanowionemu w przepisie prawnym, wbrew wszystkim przesłankom przepisu nadano prawa albo ich odmówiono, albo też wbrew tym przesłankom obarczono stronę obowiązkiem albo uchylono obowiązek.

Tak więc cechą rażącego naruszenia prawa jest to, że treść decyzji pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią przepisu przez proste ich zestawienie ze sobą, przy czym naruszenie norm prawnych, aby uznać je za rażące, musi być o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym ( por. wyrok NSA z dnia 9 września 1998r. sygn. IISA 1249/97 – LEX nr 41819, wyrok NSA z dnia 21 sierpnia 2001r. sygn. II SA 1726/00 – LEX nr 51233, wyrok NSA z dnia 11 sierpnia 2000r. sygn. III SA 1935/99, wyrok NSA z dnia 27 października 1998r. sygn. II SA 1202/98, wyrok NSA z dnia 12 grudnia 1988r. sygn. III SA 481/88 – nie publ., wyrok NSA z dnia 26 września 2000r. sygn. VSA 2998/99 – LEX nr 51249, wyrok NSA z dnia 22 października 1999r. sygn. IV SA 1705/97 – LEX nr 47858 ).

W niniejszej sprawie podstawę prawną decyzji Naczelnika Miasta i Gminy A. z dnia [...] nr [...] stanowił art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 13 lipca 1957r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw, związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz.U. nr 39, poz. 174 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem "gospodarstwa rolne i działki określone w art. 15 ust. 1 dekretu z dnia 18 kwietnia 1955r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz. U. z 1959r. Nr 14, poz. 78), jeżeli zostały opuszczone przez właściciela po dniu 28 kwietnia 1955r., oraz wszelkie inne gospodarstwa rolne opuszczone przez właścicieli mogą być przejęte na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, z wyjątkiem służebności gruntowych, których utrzymanie uznane zostanie za niezbędne".

W art. 3 ust. 2 cytowanej ustawy zawarta została delegacja upoważniająca Radę Ministrów do wydania rozporządzenia ustalającego warunki, w jakich gospodarstwa rolne uważane są za opuszczone przez właściciela.

Wykonując tę delegację Rada Ministrów wydała w dniu 5 sierpnia 1961r. rozporządzenie w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych ( Dz.U. nr 39, poz. 198 ze zm.). Zgodnie z § 1 ust. 1 rozporządzenia "za gospodarstwo rolne opuszczone uważa się gospodarstwo, na którym nie zamieszkuje właściciel ani jego małżonek, dzieci lub rodzice, a przy tym gospodarstwo to nie jest w całości lub większej części uprawiane oraz poddawane właściwym zabiegom agrotechnicznym przez właściciela, użytkownika albo dzierżawcę".

Przejęcie gospodarstwa rolnego na rzecz Skarbu Państwa było zatem, uzależnione od ustalenia, że gospodarstwo zostało opuszczone przez właściciela.

W niniejszej sprawie ustalenie to zostało dokonane w oparciu o protokół lustracji gospodarstwa S. G. z dnia 14 kwietnia 1976r.

Z dokumentu tego wynika m.in. że skarżący nie użytkował rolniczo gruntów ornych od 1974r., nie posiadał żadnego inwentarza, nie odnawiał nasion zbóż i sadzeniaków, nie stosował nawozów oraz nie prowadził zabiegów agrotechnicznych. Jako przyczynę nie wykorzystywania gospodarczego gruntów wskazano brak zainteresowania samego rolnika gospodarstwem. W dniu 15 lipca 1976 r. Naczelnik Gminy A. stwierdził, że "poziom produkcji opisanego wyżej gospodarstwa jest niższy od przeciętnego gospodarstwa w danej wsi". Protokół został sporządzony i podpisany przez Zespół Specjalistów Rolnych wyznaczony przez Naczelnika Gminy, przy udziale sołtysa wsi.

W odwołaniu od decyzji o przejęciu gospodarstwa z dnia [...] S. G. nie tylko nie przeczył ustaleniom zawartym w ww. protokole, ale w istocie je potwierdził. Jako przyczynę nie uprawiania ziemi podał bezskuteczne starania (od 1973 r.) o uzyskanie przydziału ciągnika. Jego zdaniem za stan gospodarstwa odpowiedzialność ponoszą organy administracji, które odmówiły wydania przydziału ciągnika oraz Bank Spółdzielczy w A, który odmówił udzielenia kredytu na jego zakup. Skarżący potwierdził również fatalny stan zabudowań gospodarskich, które w jego ocenie nie nadawały się do zamieszkania. W konkluzji odwołania skarżący zobowiązał się do uprawiania ziemi.

Protokół lustracji gospodarstwa był następnie kilkakrotnie weryfikowany. Po raz pierwszy przez Prezydenta Miasta Ł. w trybie odwoławczym, który w uzasadnieniu swojej decyzji z dnia [...] nr [...] stwierdził m.in., że przeprowadził dodatkowe postępowanie wyjaśniające w terenie, które wykazało zasadność zaskarżonej decyzji. Prezydent stwierdził ponadto, że zły stan techniczny budynków spowodowany był głównie niedbalstwem ich właściciela. Akta sprawy analizowane były również w toku sprawy o wznowienie postępowania - decyzją z dnia [...]. Dyrektor Wojewódzkiego Biura Geodezji i Terenów Rolnych, działając z upoważnienia Prezydenta Miasta Ł., odmówił wznowienia postępowania. Spełnienie przesłanek przejęcia przedmiotowego gospodarstwa na rzecz Skarbu Państwa potwierdził Prezydent Miasta Ł. w kolejnych pismach kierowanych do skarżącego (pisma z 18 listopada 1981 r., 13 marca 1982 r., 29 lutego 1984 r., 12 kwietnia 1984 r. i 25 lipca 1985 r.), a także Minister Rolnictwa (pisma z 15 czerwca 1978 r.), Minister Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej (pisma z 10 listopada 1982 r. i 6 lutego 1992 r.), Naczelnik Miasta i Gminy w A (pisma z 16 lutego 1984 r., 5 października 1989 r. i 20 lutego 1990 r.) oraz Wojewoda [...] (pisma z 25 lipca 1990 r., 5 października 1992 r. i 2 grudnia 1992 r.).

W ocenie Sądu powyższy protokół z lustracji gospodarstwa S. G. z dnia 14 kwietnia 1976r. uznać należy za wiarygodny i odzwierciedlający faktyczny stan tego gospodarstwa.

Protokół ten nie zawiera braków formalnych dyskwalifikujących go jako dowód w sprawie, a ponadto był już co najmniej kilkukrotnie badany przez organy administracji różnych instancji, które potwierdziły jego wiarygodność.

Okoliczności dotyczące stanu gospodarstwa skarżącego zostały również potwierdzone bezpośrednio w toku postępowania odwoławczego, przez Prezydenta Miasta Ł., który przeprowadził dodatkowe postępowanie wyjaśniające.

Przede wszystkim jednak fakt "opuszczenia gospodarstwa" (w rozumieniu art. 2 ust. 1 cytowanej wyżej ustawy z dnia 13 lipca 1957r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw, związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym) potwierdził sam skarżący w odwołaniu od decyzji Naczelnika Miasta i Gminy A. z dnia [...]

Z treści tego odwołania wynika bowiem wprost, że gospodarstwo strony nie było uprawiane od 1973r. oraz skarżący w nim nie zamieszkiwał, z uwagi na zły stan techniczny budynków mieszkalnych.

Należy zwrócić uwagę, że skarżący nie przedstawił ani w toku postępowania odwoławczego w 1976r., ani w obecnym postępowaniu, żadnych dowodów na potwierdzenie swojego zainteresowania gospodarstwem (uprawiania ziemi, hodowli zwierząt etc.). Jego twierdzenia, że "ziemia była uprawiana" organy administracji prawidłowo zatem uznały za gołosłowne i nie znajdujące potwierdzenia w rzeczywistym stanie rzeczy.

Powyższy protokół - jak to już wyżej zostało powiedziane - stanowi podstawowy dowód, w oparciu o który ustalono, że gospodarstwo rolne S. G. zostało opuszczone.

W ocenie sądu dowód ten był wystarczający do wydania decyzji z [...] Akta sprawy nie zawierają wprawdzie innych bezpośrednich dowodów potwierdzających wnioski wynikające z protokołu, w szczególności śladu dodatkowego postępowania wyjaśniającego w terenie przeprowadzonego przez Prezydenta Miasta Ł. w postępowaniu odwoławczym, o którym organ ten wspomina w uzasadnieniu swojej decyzji, ale okoliczność ta nie może mieć wpływu na wynik postępowania dotyczącego stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...].

W świetle powyższych faktów — zdaniem Sądu — spełniona została przesłanka przejęcia tego gospodarstwa na własność Skarbu Państwa przewidziana w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 13 lipca 1957r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw, związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz.U. nr 39, poz. 174 ze zm.).

Odnosząc się do zarzutu skarżącego, iż nie brał on udziału w postępowaniu toczącym się w przedmiocie przejęcia jego gospodarstwa, stwierdzić należy, że zarzut ten nie znajduje potwierdzenia w aktach sprawy.

Akta zawierają m.in. kserokopię skierowanego do strony zawiadomienia o wszczęciu postępowania, zawierającego wezwanie do złożenia wyjaśnień w sprawie. Skarżący złożył również (samodzielnie) odwołanie od decyzji organu I instancji. Na tym etapie postępowania strona nie podnosiła, że nie wiedziała o toczącym się postępowaniu. Wskazać ponadto należy, że okoliczność pozbawienia strony udziału w postępowaniu nie może stanowić podstawy do stwierdzenia nieważności wydanego w sprawie orzeczenia, a co najwyżej - podstawę wznowienia postępowania w oparciu o art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.

Sąd podzielił stanowisko organów administracji co do bezzasadności pozostałych, podnoszonych przez skarżącego zarzutów. Przypomnieć zatem należy, że decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z [...] nr [...], której wykonania skarżący się domaga, została uchylona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 29 kwietnia 2004r. w sprawie II SA/Łd 2239/01. Decyzja ta została zatem ostatecznie i nieodwracalnie wyeliminowana z obrotu prawnego, co oznacza, że nie można domagać się obecnie jej wykonania.

Co do natomiast losów wniosku skarżącego o zwrot gospodarstwa, wniosek ten został w sposób czytelny doprecyzowany przez samego skarżącego podczas rozprawy administracyjnej przeprowadzonej w Starostwie Powiatowym w Z. w dniu 6 października 2005 r., podczas której S. G. oświadczył, że "występuje o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...]", której zarzucił, że "została wydana z rażącym naruszeniem prawa". Swój wniosek skarżący złożył po zapoznaniu go z treścią art. 156 § 1 k.p.a. Po sporządzeniu protokołu skarżący zaakceptował jego treść własnoręcznym podpisem. W tej sytuacji organy administracji postąpiły właściwie rozpoznając wniosek S. G. zgodnie z jego wolą. Czynienie organom administracji zarzutu, że postąpiły niezgodnie z wolą strony jest zatem niezrozumiałe i nieusprawiedliwione.

Nie jest również zasadny podniesiony przez pełnomocnika skarżącego zarzut naruszenia przez organy administracji przepisów postępowania przez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy niezbędnych do wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji z 1976r.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. odniosło się bowiem do wszystkich zarzutów podniesionych w toku postępowania przez skarżącego. Nie zachodziła również potrzeba przeprowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego, ponieważ do wyjaśnienia wszystkich zarzutów wystarczające okazały się materiały sprawy zgromadzone w aktach administracyjnych. Ponadto sam pełnomocnik skarżącego nie wskazał konkretnie, jakich okoliczności organy administracji nie wyjaśniły, mimo że były do tego zobowiązane.

Reasumując, skoro spełnione zostały przesłanki przejęcia gospodarstwa S. G. na własność Skarbu Państwa, to decyzja Naczelnika Miasta i Gminy A. z dnia [...] nr [...] była zgodna z prawem.

Podkreślić należy, że jeżeli nawet organy administracji w tamtym postępowaniu popełniły błędy, to brak jest podstaw do przyjęcia, iż doszło do rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Cechą rażącego naruszenia prawa, co zostało już wyżej powiedziane, jest to, że treść decyzji pozostaje w sprzeczności z treścią przepisu przez proste ich zestawienie ze sobą, a ponadto rodzaj tego naruszenia i jego skutki są tego rodzaju, że są nie do zaakceptowana jako rozstrzygnięcie wydane przez organy praworządnego państwa. W niniejszej sprawie tego rodzaju uchybienia nie miały miejsca.

Za właściwe zatem należy uznać rozstrzygnięcie organów administracji o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Miasta i Gminy A. z dnia [...]

W tym stanie sprawy sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie i dlatego na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.

O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu Sąd orzekł na podstawie § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c w zw. z § 19 i 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu ( Dz.U. nr 163 poz. 1348 ze zm.) w zw. z art. 250 p.p.s.a.