Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt SA/Rz 2194/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2004-03-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 634  Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Powołane przepisy: article: art. 1 ust. 2 pkt 6, art. 25 ust. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 1997 nr 142 poz 950
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 14 listopada 1997 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego.
article: § 2 ust. 1, § 4
journal: Dz.U. 1997 nr 116 poz 745
law: Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 22 września 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach dotyczących pozbawienia i przywrócenia uprawnień kombatanckich oraz zasad przeprowadzania weryfikacji tych uprawnień.
article: art. 10 § 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 152, art. 200
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA /del/ Maria Zarębska-Kobak Sędziowie WSA Robert Sawuła AWSA Jolanta Ewa Wojtyna /spr/ Protokolant ref. staż. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w dniu 16 marca 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi J. S. na decyzję Kierownika Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] września 2001 Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich 1. Uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] lutego 2001 r. [...] 2. Określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu prawomocności wyroku. 3. Zasądza od Kierownika Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych kwotę 10 zł /dziesięć/ na rzecz skarżącego J. S. tytułem zwrotu wpisu sądowego.


UZASADNIENIE

SA/Rz 2194/01

U z a s a d n i e n i e

Przedmiotem skargi jest decyzja Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] września 2001 roku Nr [...] wydana na wniosek J. S. o ponowne rozpatrzenie sprawy , utrzymująca w mocy decyzję własną z dnia [...] lutego 2001 roku Nr [...] o pozbawieniu uprawnień kombatanckich.

Podstawę prawną decyzji stanowi art.25 ust.2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 1997 r. Nr 142 poz. 950 ze zm. ) oraz art. 138 § 1 w zw. z art. 127 § 3 k.p.a.

Z uzasadnienia decyzji wynika, że J. S. uprawnienia kombatanckie, przyznane mu przez ZBoWiD nabył z tytułu utrwalania władzy ludowej jako funkcjonariusz Milicji Obywatelskiej w okresie od 14 września 1944 do 4 grudnia 1944 roku. Okoliczność tę potwierdziło postępowanie weryfikacyjne, dlatego podstawą prawną decyzji o pozbawieniu go praw kombatanckich jest art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach. Nadto Kierownik Urzędu stwierdził, że przytoczona przez J. S. w odwołaniu od pierwszej decyzji okoliczność deportacji do przymusowej pracy na rzecz III Rzeszy nie jest działalnością kombatancką.

Skargę na decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł J. S. Wniósł o jej uchylenie i przywrócenie mu uprawnień kombatanckich. Zarzucił, że jego praca w Milicji Obywatelskiej trwała zaledwie 3 miesiące. W chwili przyjmowania go do ZBoWiD, uznano, że nie jest konieczne wpisywanie całej działalności, bowiem wystarczającą okolicznością do uzyskania uprawnień kombatanckich była działalność w latach 1944 - 1956 w charakterze uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej. Do skargi, J. S. dołączył relację zamieszczoną w Gazecie F. we wrześniu 2000 roku opisującą m.in. zdarzenia, jakie miały miejsce we wrześniu 1939 roku w okolicach K., w których uczestniczył. Przytoczył również okoliczności przystąpienia do Krośnieńskiego Batalionu Obrony Narodowej.

W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu ds. Kombatantów, wniósł o jej oddalenie. Powtórzył argumentację z uzasadnienia swojej decyzji, i podkreślił, że skarżący utracił uprawnienia kombatanckie, bowiem w przeszłości uzyskał je jedynie z tytułu działalności w latach 1944 - 1956 w charakterze uczestnika walk o utrwalanie władzy ludowej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153 poz. 1271 ze zm./ sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 roku i postępowanie nie zostało zakończone /a do takich należy niniejsza sprawa/ podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Przepis art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych stanowi, że sądy te sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej przez rozstrzyganie sporów kompetencyjnych o właściwość między organami samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami, a organami administracji rządowej. Kontrola ta jest wykonywana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Przedmiotem oceny w badanej sprawie pozostaje legalność decyzji Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych Nr [...] z dnia [...] września 2001 roku utrzymująca w mocy decyzję własną Nr [...] o pozbawieniu J. S. uprawnień kombatanckich przyznanych mu przez ZBoWiD w R. decyzją z dnia [...] czerwca 1978 roku z tytułu walki zbrojnej o utrwalanie władzy ludowej w okresie od 14 września do 4 grudnia 1944 roku.

Podstawą prawną decyzji jest przepis art. 25 ust. 2 pkt.2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 roku o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, który stanowi, że pozbawia się uprawnień kombatanckich m.in. osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944 - 1956 w charakterze uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej. Uprawnienia te, zgodnie z cyt. przepisem zachowują jednak m.in. te osoby, które uzyskały je z innych tytułów określonych w ustawie.

W rozpoznawanej sprawie jest niesporne, że J. S. uzyskał uprawnienia kombatanckie z tytułu udziału w walkach zbrojnych o utrwalenie władzy ludowej pełniąc służbę w Milicji Obywatelskiej od 14 września do 4 grudnia 1944 roku Tę okoliczność potwierdza zaświadczenie Nr [...] z dnia 2 czerwca 1978 roku wydane przez b.ZW ZBoWiD w R. Z akt osobowych, a to: pisma z dnia 9 marca 1978 roku do ZBoWiD, pisma skarżącego z dnia 3 maja 2000 roku oraz z odwołania od 1-szej decyzji Kierownika Urzędu wynika, że J. S. brał czynny udział w walkach z Niemcami podczas kampanii wrześniowej, a od 20 czerwca 1942 roku, po trzytygodniowym pobycie w więzieniu w Jaśle, do grudnia 1942 roku został osadzony w niemieckim obozie karnym "Liban" w Krakowie - Płaszowie.

Nadto, do skargi skierowanej do NSA, skarżący dołączył relację z Gazety F. z września 2000 roku, gdzie w artykule zatytułowanym "Frysztacka Kompania Obrony Narodowej" opisano przebieg walk toczonych na terenie powiatu krośnieńskiego, W artykule wymienione jest nazwisko skarżącego, jako uczestnika walk.

Z przepisu § 2 ust. 1 i § 4 Rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 22 września 1997 roku w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach dotyczących pozbawienia i przywrócenia uprawnień kombatanckich oraz zasad przeprowadzania weryfikacji tych uprawnień /Dz. U. nr 116 poz. 745/ wynika, że osoba, która na mocy dotychczasowych przepisów uzyskała uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944 - 1956 w charakterze uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej, może w tym samym postępowaniu weryfikacyjnym zgłosić zarzut, iż zachowuje te uprawnienia, ponieważ spełnia także warunki konieczne do nabycia uprawnień kombatanckich na innej podstawie prawnej wymienionej w art. 1 - 4 ustawy o kombatantach /uchwała Składu 7 Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 marca 2002 roku, sygn. OPS 13/01 ONSA 2002/4/132/.

Również w uchwale 7 sędziów z dnia 3 grudnia 2001 roku sygn. OPS 11/01, Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, że postępowanie o pozbawienie uprawnień kombatanckich, to badanie, czy osoba posiadająca status kombatanta w dniu wejścia w życie ustawy zachowuje ten status /również na innej podstawie/ i związane z nim uprawnienia. W uzasadnieniu podniesiono, że również analiza orzecznictwa Sądu Najwyższego wskazuje, że większość argumentów przemawia za takim stanowiskiem.

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych nie dopełnił starań, by w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć materiał dowodowy. Kodeks postępowania administracyjnego w przepisach m.in. 6 - 10 nakłada na organy administracji państwowej obowiązek podejmowania działań niezbędnych do dokładnego i wyczerpującego informowania o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie praw stron postępowania, a nadto mają czuwać nad tym, by uczestnicy postępowania nie ponieśli szkody z powodu nieznajomości prawa. Mimo posiadanych informacji o uczestniczeniu skarżącego w kampanii wrześniowej, a także o uwięzieniu go w latach wojny w karnym obozie przez Niemców, Kierownik nie wezwał go do uzupełnienia dokumentacji, czy przedłożenia innych dowodów potwierdzających tamte zdarzenia. Staranność wymagana jest w stosunku do działania wszystkich organów administracji, jednak w wypadkach, gdy sprawa dotyczy osób, które ze względu na swój wiek nie są w pełni sprawne, a materiały dowodowe zbierane w sprawie dotyczą zdarzeń, które miały miejsce przed 60 laty, urząd powinien wykazać się szczególną starannością działania. Jeżeli Kierownik Urzędu uznał, że dokumentacja przedłożona przez J. S. jest niekompletna, winien umożliwić mu wypowiedzenie się co do zebranych materiałów i zgłoszonych żądań. Wskazane uchybienia naruszają art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy o kombatantach, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Jeżeli w postępowaniu weryfikacyjnym o pozbawienie praw kombatanckich z tytułu działalności w latach 1944 - 1956 w charakterze uczestnika walk o ustanowienie i utrwalanie władzy ludowej weryfikowany J. S. zgłosił zarzut, że uprawnienia te należą mu się również z innego tytułu, Urząd winien szczegółowo zbadać, czy przytoczone przez niego okoliczności mogą być zakwalifikowane jako zdarzenia, które wymienia art. 25 ust.2 pkt 2 zdanie 2-gie ustawy o kombatantach.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy należy uzupełnić postępowanie dowodowe w przedmiocie podniesionych zarzutów przez skarżącego, tj. uczestniczenia w walkach we wrześniu 1939 roku oraz pobytu w karnym obozie niemieckim w Krakowie- Płaszowie. Nie przesądzając merytorycznego rozstrzygnięcia stwierdzić należy, że uzupełniony materiał dowodowy we wskazanym zakresie oraz jego ocena, pozwolą na wydanie stosownej decyzji.

Biorąc powyższe ustalenia pod uwagę, Sąd uwzględnił skargę i uchylił zaskarżoną decyzję w oparciu o art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. z 2002 roku nr 153 poz. 1269/.

Stosownie do art. 152 w/w ustawy Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzją nie podlega wykonaniu. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w/w ustawy w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Przepisy wprowadzające .... /Dz. U. Nr 153 poz. 1271/