Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt I SA/Bk 762/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2017-01-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 54 par. 1, art. 67 par. 1, 2 i 4, art. 97 par. 1, art. 98 par. 1 i 2
journal: Dz.U. 2016 poz 599
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jacek Pruszyński (spr.), Sędziowie sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz,, sędzia WSA Andrzej Melezini, Protokolant st. sekretarz sądowy Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 11 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi H. Sp. z o.o. w W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną polegającą na zajęciu protokołem z [...].02.2016 r. automatów do gier oddala skargę.


UZASADNIENIE

Dyrektor Izby Celnej w W. na podstawie tytułów wykonawczych: z [...] lipca 2015 r. [...], z [...] sierpnia 2015 r. [...] i z [...] lipca 2015 r. [...] wystawionych przez Dyrektora Izby Celnej w K. prowadzi postępowanie egzekucyjne do majątku H. [...]. Sp. z. o. o. w W. (dalej powoływana także jako skarżąca Spółka) w celu wyegzekwowania kary pieniężnej w łącznej wysokości [...] zł.

Dyrektor Izby Celnej w W. przy piśmie z [...] lutego 2016 r. przekazał odpisy ww. tytułów wykonawczych organowi rekwizycyjnemu - Dyrektorowi Izby Celnej w B. - w celu dokonania czynności egzekucyjnej, tj. zajęcia, odbioru i sprzedaży automatów do gier. Na poczet należności objętych ww. tytułami wykonawczymi protokołem z [...] lutego 2016 r. zajęto ruchomości w postaci urządzeń do gier, tj. AUTOMATU C. [...], AUTOMATU A. [...] wraz z 4 kluczami, AUTOMATU A. [...] wraz z 5 kluczami, AUTOMATU A. [...] wraz 4 kluczami. Protokół zajęcia ruchomości doręczono skarżącej Spółce w dniu 12 lutego 2016 r.

W ustawowym terminie, pełnomocnik skarżącej Spółki złożył skargę na ww. czynność egzekucyjną. W skardze w oparciu o art. 33 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2016 r., poz. 599 ze zm., dalej powoływana jako u.p.e.a.) wniósł zarzut niedopuszczalności egzekucji administracyjnej.

Powołując się na art. 89 § 1 u.p.e.a. w zw. z art. 14 ust. 1 ustawy z 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych stwierdził, że niedopełnienie obowiązku notyfikacyjnego przepisów technicznych ustawy o grach hazardowych powoduje niedopuszczalność egzekucji. Zarzucił, m.in. że "należności wynikające z postępowań wszczętych tytułem wykonawczym zostały podjęte w czasie uchylenia decyzji "wymiarowych" przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, stanowiących tytuł egzekucyjny w niniejszej sprawie". Podkreślił, że przedmiotem niniejszej skargi są "aktualne uwarunkowania prawne, które odnoszą się do sfery działalności gospodarczej obejmującej urządzanie i prowadzenie gier automatach losowych w zakresie dopuszczalności gospodarczego użytkowania tych automatów w miejscu niebędącym kasynem gry oraz nieobjętym ważną koncesją na prowadzenie kasyna gry". Pełnomocnik stwierdził również, że projekt ustawy o grach hazardowych w wersji uchwalonej 19 listopada 2009 r. nigdy nie został poddany obowiązkowej notyfikacji Komisji Europejskiej, co dotyczy wszystkich przepisów ustawy o grach hazardowych, które weszły w życie 1 stycznia 2010 r. Zasadniczym skutkiem zaś niedopełnienia obowiązku notyfikacji jest nieskuteczność tychże "przepisów technicznych", których nie można egzekwować wobec podmiotów indywidualnych. Organy krajowe muszą więc zaniechać stosowania krajowego "przepisu technicznego", który nie został objęty procedurą notyfikacji.

Dyrektor Izby Celnej w B. postanowieniem z [...] marca 2016 r. nr [...] oddalił skargę skarżącej Spółki na ww. czynność egzekucyjną.

W uzasadnieniu organ stwierdził, że zajęcie ruchomości dokonane protokołem z [...] lutego 2016 r. przeprowadzono zgodnie z art. 97 i art. 98 u.p.e.a. Podkreślił, że zaskarżona czynność egzekucyjna miała miejsce w momencie, kiedy decyzje będące podstawą prawną egzekwowanego obowiązku były ostateczne i podlegały wykonaniu. Wyjaśnił również, że istnienie obowiązku wynikającego z ww. decyzji nie podlega rozpatrzeniu w trybie art. 54 u.p.e.a. Organ I instancji poinformował także, że pismo z 18 lutego 2016 r. w zakresie wniesionego zarzutu niedopuszczalności egzekucji administracyjnej przekazano do Dyrektora Izby Skarbowej w W.

Z powyższym postanowieniem nie zgodziła się skarżąca Spółka i w złożonym zażaleniu zarzuciła naruszenie art. 67 § 2 pkt 1 w zw. z art. 67 § 4 u.p.e.a. Stwierdziła, że w protokole zajęcia ruchomości z [...] lutego 2016 r. jako wierzyciela wskazano Izbę Celną w S. winien zaś być Dyrektor Izby Celnej w S. Przytoczyła przy tym definicję wierzyciela wskazaną w art. 1a pkt 13 u.p.e.a. Zdaniem pełnomocnika skarżącej Spółki, prawidłowo wystosowane zawiadomienie o zajęciu determinuje prawidłowość samej czynności egzekucyjnej w związku z tym, "protokół jako dowód przeprowadzenia danej czynności egzekucyjnej musi wiernie obrazować jej przebieg oraz zawierać w swej treści wszystkie elementy obligatoryjne wynikające z art. 67 § 4 u.p.e.a". Na tę okoliczność przywołała wyrok WSA w Warszawie z 27 lutego 2012 r. sygn. akt III SA/Wa 1523/11 oraz komentarz Piotra Przybysza do art. 67 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Postanowieniem z dnia [...] maja 2016 r., Nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w B. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że w niniejszej sprawie zajęcia ww. ruchomości dokonano [...] lutego 2016 r., zgodnie z art. 97 § 1 i art. 98 i u.p.e.a., poprzez wpisanie ruchomości do "Protokołu zajęcia ruchomości" i podpisania go przez poborcę skarbowego. W myśl art. 98 § 1 (zdanie drugie) u.p.e.a protokół podpisują także zobowiązany lub świadkowie. Z ww. protokołu wynika, że 4 lutego 2016 r. podpisał go poborca oraz dwaj obecni przy czynności świadkowie. W protokole wskazano wartość szacunkową zajętych ruchomości. Zajęte ruchomości pozostawiono pod dozorem pracownika Urzędu Celnego w S., gdyż zajęte automaty do gier znajdowały się w Urzędzie Celnym w S. Fakt przyjęcia ruchomości pod dozór został potwierdzony własnoręcznym podpisem. Na zajętych ruchomościach umieszczono nalepki egzekucyjne.

Odnosząc się do zarzutów zażalenia, organ podkreślił, że argumenty w nim zawarte nie były podnoszone przed organem I instancji. Organ odwoławczy podzielił stanowisko pełnomocnika skarżącej Spółki w zakresie błędnego wskazania w protokole wierzyciela, jednakże zaznaczył, że właściwsze byłoby wskazanie w ww. protokole jako wierzyciela Dyrektora Izby Celnej w S. Nie można jednakże uznać, że uchybienie to stanowiło naruszenie prawa w stopniu

uzasadniającym uchylenie zaskarżonej czynności egzekucyjnej. Podkreślił, że od 1 października 2015 r. Dyrektor Izby Celnej w S., na mocy § 3 rozporządzenia Ministra Finansów z 15 września 2015 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie wyznaczenia organu Służby Celnej właściwego do wykonywania niektórych zadań Służby Celnej oraz określenia terytorialnego zasięgu jego działania, stał się wierzycielem m.in. należności objętych tytułami wykonawczymi o numerach: [...], [...], [...], na poczet których protokołem z [...] lutego 2016 r. zajęto ruchomości. Zdaniem organu odwoławczego nieprecyzyjne wskazanie w ww. protokole jako wierzyciela Izby Celnej w S. zamiast Dyrektora Izby Celnej w S., nie spowodowało tego, że obowiązek objęty ww. tytułami wykonawczymi wystawionymi przez Dyrektora Izby Celnej w K., nie jest wymagalny, czy został uchylony. W ocenie organu II instancji protokół zajęcia ruchomości z [...] lutego 2016 r. umożliwia " identyfikację" wierzyciela i dochodzonego przez niego obowiązku.

Organ odwoławczy wskazał także, że protokół zajęcia ruchomości z [...] lutego 2016 r. zawiera wszelkie elementy wskazane w art. 67 § 4, art. 67 § 2 pkt 1,4-6 i 9 oraz art. 53 § 1 pkt 5 u.p.e.a. Co prawda w ww. protokole zawarte było pouczenie, zgodnie z którym na zajęcie egzekucyjne przysługuje skarga, którą się wnosi do organu nadzoru za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zgodnie zaś z brzmieniem art. 54 u.p.e.a, obowiązującym od 1 stycznia 2016 r., organem I instancji uprawnionym do rozpatrzenia skargi w trybie art. 54 u.p.e.a jest organ egzekucyjny, a nie organ nadzoru. Nie miało to jednak negatywnego wpływu na prawa skarżącej Spółki, gdyż, jak już wcześniej wspomniano, złożyła ona skargę w terminie ustawowym, która została rozpatrzona przez właściwy organ.

Na powyższe postanowienie, pełnomocnik skarżącej Spółki wywiodła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, zaskarżając je w całości. Skarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie:

– art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a. oraz art. 67 § 2 pkt 1 w zw. z art. 67 § 4 i art. 5 § 1 u.p.e.a. poprzez utrzymanie w mocy postanowienia organu I instancji, pomimo tego, że błędnie oznaczono wierzyciela. Wskazano, że wierzycielem jest Izba Celna w S., która "nie posiada zdolności procesowej do bycia wierzycielem w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zdolność ta przypisana może być tylko właściwemu dyrektorowi izby celnej zgodnie z art. 5 §1 pkt 4 u.p.e.a., co stanowi wadliwość elementarnego składnika protokołu czynności egzekucyjnej",

– art. 67 § 2 pkt 1 i 4 w zw. z art. 67 § 4 u.p.e.a poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że wskazanie jako wierzyciela podmiotu, który nie ma zdolności procesowej w postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tj. aparatu pomocniczego organu administracji publicznej, nic stanowi naruszenia prawa w stopniu uzasadniającym uchylenie czynności egzekucyjnej, podczas gdy stanowi ono istotne naruszenie prawa procesowego, a czynność egzekucyjna obarczona taką wadą winna zostać uchylona,

– art. 6 i 8 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. przejawiające się w obciążaniu zobowiązanego ciężarem identyfikacji wierzyciela, podczas gdy z zasady legalizmu oraz działania organów w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej wynika, że to organ egzekucyjny winien dokonywać czynności egzekucyjnej w taki sposób, aby jednoznacznie wynikało z niej z inicjatywy jakiego wierzyciela czynność ta zostaje dokonana;

– art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a. oraz art. 67 § 1 u.p.e.a w zw. z § 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 17 grudnia 2015 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych poprzez utrzymanie w mocy postanowienia organu I instancji oddalającego skargę na czynność egzekucyjną, pomimo tego, że organ rekwizycyjny sporządził protokół zajęcia i odbioru ruchomości na nieaktualnym w dacie dokonywania czynności wzorze zajęcia.

Wskazując na powyższe naruszenia, skarżąca Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia organu niższego stopnia oraz o zasadzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:

Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną organu rekwizycyjnego z dnia [...] lutego 2016 r. w postaci zajęcia ruchomości.

Z akt sprawy wynika, że w toku prowadzonej wobec skarżącej Spółki egzekucji w dniu [...] lutego 2016 r. dokonano zajęcia ruchomości w postaci czterech automatów do gier. Z przeprowadzonej czynności sporządzono protokół zajęcia ruchomości, który został podpisany przez poborcę skarbowego oraz osoby uczestniczące przy tej czynności. W protokole wskazano wartość szacunkową zajętych ruchomości. Zajęte ruchomości pozostawiono pod dozorem pracownika Urzędu Celnego w S. Odpis protokołu zajęcia ruchomości doręczono Spółce w dniu 12 lutego 2016 r.

Na powyższą czynność egzekucyjną - zajęcia ruchomości w postaci automatów do gier skarżąca Spółka wniosła skargę.

Należy zauważyć, że zgodnie z art. 54 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. W myśl art. 1a pkt 2 u.p.e.a. przez "czynność egzekucyjną" rozumie się wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego.

W postępowaniu tym bada się zgodność z przepisami prawa i prawidłowość dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych. Należy przy tym zwrócić uwagę na fakt, że skarga może dotyczyć tylko okoliczności, które nie są podstawą wniesienia innego środka zaskarżenia, co jest również zgodne z przyjętą linią orzecznictwa, gdzie wskazuje się, że w skardze można podnieść okoliczności, które nie są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia (por. wyrok NSA z dnia 18 sierpnia 2015 r., II FSK 1688/13, wyrok WSA w Warszawie z dnia 9 lipca 2008 r., III SA/Wa 644/08 oraz z dnia 18 lipca 2007 r., V SA/Wa 379/07, dostępne w CBOSA). W związku z powyższym, przedmiotem skargi mogą być tylko zarzuty formalnoprawne odnoszące się do prawidłowości postępowania prowadzonego przez organ egzekucyjny oraz ewentualnego naruszenia przepisów regulujących sposób i formę dokonania czynności egzekucyjnych.

Art. 97 § 1 u.p.e.a. stanowi, iż do egzekucji z ruchomości zobowiązanego poborca skarbowy przystępuje przez ich zajęcie. Zajęciu podlegają ruchomości zobowiązanego, znajdujące się zarówno w jego władaniu, jak i we władaniu innej osoby, jeżeli nie zostały wyłączone spod egzekucji lub od niej zwolnione (art. 97 § 2 u.p.e.a.). Zajęcie ruchomości następuje przez wpisanie jej do protokołu zajęcia i podpisanie protokołu przez poborcę. Treść jaką powinien zawierać protokół określa art. 67 § 4 i art. 67 § 2 u.p.e.a. Powinien on zawierać, m.in. oznaczenie wierzyciela. Protokół podpisują także zobowiązany lub świadkowie (art. 98 § 1 u.p.e.a.). Zobowiązanemu doręcza się odpis protokołu zajęcia, jeżeli uprzednio nie został on zobowiązanemu doręczony (art. 98 § 2 u.p.e.a.).

Zdaniem Sądu, w kontrolowanej sprawie nie doszło do naruszenia przepisów, które dawałoby podstawę do uchylenia zaskarżonego postanowienia. Trafne jest stanowisko Dyrektora Izby Skarbowej w B., że naruszenia, które stwierdzono w związku z dokonaną w sprawie czynnością egzekucyjną mają wyłącznie charakter formalny i nie podważają jej skuteczności.

W skardze skarżąca Spółka podniosła zarzut naruszenia art. 67 § 2 pkt 1 w zw. z art. 67 § 4 i art. 5 § 1 u.p.e.a. poprzez błędne oznaczenie w protokole zajęcia ruchomości jako wierzyciela Izby Celnej w S., w sytuacji gdy należało wskazać Dyrektora Izby Celnej w S. Należy zgodzić się ze stroną, że w ww. protokole winien zostać wskazany jako wierzyciel Dyrektor Izby Celnej w S. Nie można jednakże uznać, że uchybienie to stanowiło naruszenie prawa w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonej czynności egzekucyjnej. Niewątpliwie informacje zawarte w protokole zajęcia ruchomości pozwalają na identyfikację wierzyciela i dochodzonego przez niego obowiązku. Wskazano w nim bowiem numery tytułów wykonawczych, kwotę należności głównej oraz to, że tytuły wykonawcze wymienione w ww. protokole zostały wystawione przez Dyrektora Izby Celnej w K. Dyrektor Izby Celnej w S. stał się wierzycielem m.in. należności objętych tytułami wykonawczymi o numerach: [...], [...], [...] (na poczet których protokołem z dnia [...] lutego 2016 r. zajęto ruchomości) na mocy § 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 września 2015 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie wyznaczenia organu Służby Celnej właściwego do wykonywania niektórych zadań Służby Celnej oraz określenia terytorialnego zasięgu jego działania. Nieprecyzyjne wskazanie w protokole jako wierzyciela Izby Celnej w S. zamiast Dyrektora Izby Celnej w S. nie spowodowało tego, że obowiązek objęty ww. tytułami wykonawczymi wystawionymi przez Dyrektora Izby Celnej w K. nie jest wymagalny, czy został uchylony. Błąd miał wyłącznie charakter formalny. Nie ma też podstaw by uznać, że w sprawie naruszono art. 6 i 8 k.p.a. poprzez obciążenie zobowiązanego ciężarem identyfikacji wierzyciela.

Odnośnie zarzutu naruszenia art. 67 § 1 u.p.e.a w zw. z § 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 17 grudnia 2015 r. sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz. U z 2015 r., poz. 2310) należy stwierdzić, że protokół zajęcia ruchomości z dnia [...] lutego 2016 r. został błędnie sporządzony na wzorze określonym w załączniku nr 11 do rozporządzenia Ministra Finansów z 16 maja 2014 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz. U z 2014 r., poz. 655). Podkreślić jednakże należy, że wzór protokołu zajęcia ruchomości wynikający z rozporządzenia z dnia 16 maja 2014 r., jak i z rozporządzenia z dnia 17 grudnia 2015 r. różnią się jedynie pouczeniem co do trybu zaskarżenia zajęcia egzekucyjnego. Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 17 grudnia 2015 r. zostało wydane w celu uwzględnienia zmian prawnych jakie dokonane z dniem 1 stycznia 2016 r. w zakresie rozpatrywania skarg na czynności egzekucyjne. Zgodnie ze zmienionym brzmieniem art. 54 u.p.e.a. organem I instancji uprawnionym do rozpatrzenia skargi w trybie art. 54 u.p.e.a jest organ egzekucyjny, a nie organ nadzoru. W protokole z dnia [...] lutego 2016 r. zawarte było zaś pouczenie, zgodnie z którym na zajęcie egzekucyjne przysługuje skarga, którą wnosi się do organu nadzoru za pośrednictwem organu egzekucyjnego. Niewłaściwe pouczenie nie miało jednak negatywnego wpływu na prawa skarżącej Spółki, gdyż złożyła ona skargę w ustawowym terminie, która została rozpatrzona przez właściwy organ I, jak i II instancji.

Z tych względów, zdaniem Sądu stwierdzone uchybienia w zakresie oznaczenia wierzyciela i zastosowania właściwego formularza protokołu zajęcia ruchomości nie stanowiły naruszenia prawa w stopniu uzasadniającym uchylenie dokonanej czynności, nie miały bowiem wpływu na zasadność i prawidłowość prowadzonego postępowania.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.