Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1388/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-11-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art 1 ust 2
journal: Dz.U. 2016 poz 195
law: Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Durzyńska Sędziowie WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.) WSA Dariusz Pirogowicz Protokolant sekretarz sądowy Tomasz Noske po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 listopada 2016 r. przy udziale Rzecznika Praw Dziecka sprawy ze skargi A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...]


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] lipca 2016 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] po rozpatrzeniu odwołania A. S. od decyzji Prezydenta [...] z 10 czerwca 2016 r., nr [...] o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że wnioskiem z [...] kwietnia 2016 r. A. S. wystąpiła o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na dzieci: [...].

Decyzją z [...] czerwca 2016 r. Prezydent [...] odmówił A. S. prawa do świadczenia wychowawczego na dzieci. Organ I instancji uznał, że wnioskodawczyni nie spełnia ustawowo określonych przesłanek uprawniających ją do uzyskania przedmiotowego świadczenia. Przepisy ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci nie przewidują możliwości przyznania świadczenia wychowawczego cudzoziemcom przebywającym na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej tylko na podstawie decyzji o nadaniu statusu uchodźcy.

Od decyzji Prezydenta [...] odwołanie złożyła A. S. zarzucając naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77, art. 80 oraz art. 107 § 3 kpa.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpoznając sprawę wskazało, że materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2016 r., poz. 195), która określa warunki nabywania prawa do świadczenia wychowawczego oraz zasady przyznawania i wypłacania tego świadczenia.

Celem świadczenia wychowawczego, jak stanowi art. 4 ust. 1 ustawy, jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych.

W myśl art. 1 ust. 2 ustawy prawo do świadczenia wychowawczego przysługuje:

1) obywatelom polskim;

2) cudzoziemcom:

a) do których stosuje się przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego,

b) jeżeli wynika to z wiążących Rzeczpospolitą Polską dwustronnych umów międzynarodowych o zabezpieczeniu społecznym,

c) przebywającym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie zezwolenia na pobyt czasowy udzielonego w związku z okolicznościami, o których mowa w art. 127 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. poz. 1650, z póżn. zm.2), jeżeli zamieszkują z członkami rodzin na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej,

d) posiadającym kartę pobytu z adnotacją "dostęp do rynku pracy", jeżeli zamieszkują z członkami rodzin na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, z wyłączeniem obywateli państw trzecich, którzy uzyskali zezwolenie na pracę na terytorium państwa członkowskiego na okres nieprzekraczający sześciu miesięcy, obywateli państw trzecich przyjętych w celu podjęcia studiów oraz obywateli państw trzecich, którzy mają prawo do wykonywania pracy na podstawie wizy.

3. Prawo do świadczenia wychowawczego przysługuje osobom, o których mowa w ust. 2, jeżeli zamieszkują na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres, w jakim mają otrzymywać świadczenie wychowawcze, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy międzynarodowe o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej.

Kolegium wyjaśniło, że świadczenie wychowawcze przysługuje cudzoziemcom, którzy mają na karcie pobytu adnotację "dostęp do rynku pracy". Adnotacja taka jest umieszczana przez wojewodę na karcie pobytu po uzyskaniu przez cudzoziemca pobytu stałego. Takiej adnotacji zaś nie umieszcza się na kartach pobytu wydawanych cudzoziemcom, którym nadano status uchodźcy lub udzielono ochrony uzupełniającej.

Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] skargę złożyła A. S. Zaskarżonej decyzji zarzuciła: naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 1 ust. 2 pkt 2 ustawy z 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci w zw. z art. 23 Konwencji z 28 lipca 1951 r. dotyczącej statusu uchodźców, sporządzonej w Genewie oraz art. 29 ust. 1 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/95/UE z 13 grudnia 2011 r. w sprawie norm dotyczących kwalifikowania obywateli państw trzecich lub bezpaństwowców jako beneficjentów ochrony międzynarodowej, jednolitego statusu uchodźców lub osób kwalifikujących się do otrzymania ochrony uzupełniającej oraz zakresu udzielanej ochrony, poprzez odmowę przyznania jej prawa do świadczenia wychowawczego na małoletnie dzieci ze względu na nieposiadanie obywatelstwa polskiego, co jest sprzeczne z obowiązkiem równego traktowania w zakresie dostępu do świadczeń z opieki i pomocy społecznej dla osób, które uzyskały status uchodźcy.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji

W uzasadnieniu skargi podniosła, że jest obywatelką [...] i od 2006 r. wraz z trojgiem małoletnich dzieci przebywa w Polsce na podstawie udzielonego jej statusu uchodźcy. Wyjaśniła, że w toku postępowania administracyjnego o przyznanie świadczenia wychowawczego wystąpiła do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z wnioskiem o wymianę karty pobytu ze względu na brak adnotacji "dostęp do rynku pracy". Jednakże organ wydał decyzję odmowną, od której się odwołała. Decyzja organu II instancji nie została jeszcze wydana.

Zdaniem skarżącej decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego narusza jej prawa, jako uchodźcy i jej interes prawny. Skarżąca powołała przepis art. 244 ust. 1 pkt 11 ustawy o cudzoziemcach. Podniosła, że zgodnie z zasadą zaufania obywateli do organów państwa jednostka nie może ponosić negatywnych konsekwencji błędnych działań organów administracji. Niedopuszczalna jest więc sytuacja, w której ze względu na błąd Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców polegający na nieprawidłowym wydaniu jej karty pobytu bez adnotacji "dostęp do rynku pracy", inny organ odmawia jej prawa do świadczenia wychowawczego, pomimo spełnienia przesłanek do jego uzyskania.

Zarzuciła, że odmowa przyznania jej prawa do świadczenia wychowawczego stoi w sprzeczności z art. 23 Konwencji Genewskiej oraz art. 29 ust. 1 dyrektywy 2011/95/UE. Także art. 29 ust. 1 dyrektywy 2011/95/UE zobowiązuje Państwa Członkowskie do równego traktowania w zakresie dostępu do świadczeń socjalnych beneficjentów ochrony międzynarodowej.

W ocenie skarżącej fakt, że uchodźcy ani osoby, którym udzielono ochrony międzynarodowej nie zostały wprost wskazane w art. 1 ust. 2 pkt 2 ustawy jako uprawnione do korzystania ze świadczeń wychowawczych nie może stanowić podstawy do odmowy przyznania tych świadczeń.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Pismem z [...] października 2016 r. Rzecznik Praw Dziecka zgłosił udział w postępowaniu sądowym.

Zaskarżonej decyzji zarzucił wydanie jej z naruszeniem prawa materialnego, mającym wpływ na wynik sprawy, polegającym na ograniczeniu się do wykładni językowej art. 1 ust. 2 pkt 2 lit. d ustawy z 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci oraz niedokonaniu wykładni systemowej tego przepisu z art. 244 ust. 1 pkt 11 ustawy z 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. poz. 1650 ze zm.) oraz z art. 87 ustawy z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2016 r. poz. 645 ze zm.), prowadzącym do naruszenia:

a) art. 32 Konstytucji R.P wyrażającego nakaz równego traktowania przez władze publiczne podmiotów podobnych (tu: cudzoziemców, którzy uzyskali dostęp do polskiego rynku pracy), przy zastosowaniu nieuzasadnionego i nieadekwatnego kryterium różnicującego (tu: umieszczenia albo nieumieszczenia w karcie pobytu cudzoziemca stosownej adnotacji o posiadanym dostępie do rynku pracy),

b) art. 2 oraz art. 71 ust. 1 zd. drugie Konstytucji, nakazujących władzom publicznym kierowanie się zasadami sprawiedliwości społecznej, m.in. poprzez zapewnienie rodzinom znajdującym się w trudnej sytuacji społecznej (tu: cudzoziemcom, którzy ze względu na uzasadnioną obawę przed prześladowaniem zmuszeni byli opuścić swój kraj pochodzenia i z tego powodu uzyskali w Polsce status uchodźcy) szczególnej pomocy ze strony władz,

c) art. 72 ust. 1 zd. pierwsze Konstytucji w zw. z art. 2, art. 26 ust. 1 oraz art. 22 ust. 1 Konwencji o prawach dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych 20 listopada 1989 r. (Dz. U. z 1991 r. Nr 120, poz. 526), w zw. z art. 9 oraz art. 91 ust. 1 i 2 w zw. z art. 241 ust. 1 Konstytucji, nakazujących uznanie prawa każdego dziecka do korzystania z systemu zabezpieczenia społecznego oraz zapewnienie dzieciom-uchodźcom szczególnej pomocy ze strony władz publicznych w zakresie realizacji tego prawa,

d) art. 23 Konwencji dotyczącej statusu uchodźców, sporządzonej w Genewie 28 lipca 1951 r. (Dz. U. z 1991 r. Nr 119, poz. 515) w zw. z art. 9 oraz art. 91 ust. 1 i 2 w zw. z art. 241 ust. 1 Konstytucji, nakazujących zapewnienie uchodźcom takiego samego traktowania w zakresie pomocy publicznej, z jakiego korzystają obywatele polscy.

Rzecznik wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o rozważenie uchylenia w całości - na podstawie art. 135 ppsa - także decyzji organu I instancji.

W ocenie Rzecznika Praw Dziecka, zaskarżona decyzja nie jest prawidłowa. W rozstrzygnięciu tym powielona została błędna wykładnia art. 1 ust. 2 pkt 2 lit. d ustawy z 11 lutego 2016 r. dokonana uprzednio przez Prezydenta [...]. Akceptacja wykładni tego przepisu, dokonanej przez organy obu instancji musiałaby prowadzić do konieczności zakwestionowania zgodności art. 1 ust. 2 pkt 2 lit. d tej ustawy z art. 32, art. 2, art. 71 ust. 1 zd. drugie oraz art. 72 ust. 1 zd. pierwsze Konstytucji, a także z art. 2 oraz art. 26 ust. 1 w zw. z art. 22 ust. 1 Konwencji o prawach dziecka oraz art. 23 Konwencji genewskiej.

Rzecznik wyjaśnił, że nie ulega wątpliwości, że posiadanie karty pobytu z zamieszczoną na niej adnotacją jest - zgodnie z literalnym brzmieniem art. 1 ust. 2 pkt 2 lit. d ustawy z 11 lutego 2016 r. - warunkiem uzyskania świadczenia wychowawczego.

Rzecznik wskazał, że zgodnie z art. 244 ust. 1 pkt 11 ustawy o cudzoziemcach w kartach pobytu wydawanych cudzoziemcom umieszcza się adnotację "dostęp do rynku pracy": [...] - w przypadku zezwolenia udzielonego cudzoziemcowi, który jest uprawniony do wykonywania pracy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub jest zwolniony z obowiązku posiadania zezwolenia na pracę. Użycie przez ustawodawcę sformułowań "cudzoziemiec uprawniony do wykonywania pracy" oraz "zwolniony z obowiązku posiadania zezwolenia na pracę" (czego ustawa o cudzoziemcach nie określa) przesądza, że aby dotrzeć do pełnej treści normatywnej ww. przepisu, sięgnąć należy do art. 87 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Adnotacja "dostęp do rynku pracy" jest wtórna wobec uprawnień materialnoprawnych określonych w art. 87 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Zdaniem Rzecznika Praw Dziecka, tym samym, nieuzasadnionym byłoby różnicowanie sytuacji prawnej cudzoziemców jedynie z uwagi na techniczną cechę wydawanego im dokumentu pobytowego - zamieszczenia albo niezamieszczenia w tym dokumencie adnotacji "dostęp do rynku pracy".

Rzecznik podkreślił, że choć na wydanej skarżącej karcie pobytu brak tej adnotacji, to jednak z mocy art. 87 ust. 1 pkt 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy jest ona uprawniona do wykonywania pracy w Polsce na tych samych zasadach, co obywatele polscy.

Rzecznik powołał stanowisko Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców udostępnione w Biuletynie Informacji Publicznej jego Urzędu, z którego wynika, że adnotacji "dostęp do rynku pracy": [...] nie zamieszcza się na kartach pobytu wydawanych cudzoziemcom w związku z nadaniem statusu uchodźcy, udzieleniem ochrony uzupełniającej lub zgody na pobyt ze względów humanitarnych. Stanowisko organ uzasadnia tym, iż: wprowadzenie wymogu zamieszczania w karcie pobytu adnotacji "dostęp do rynku pracy" wynikało z konieczności wdrożenia do polskiego porządku prawnego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/98/UE [...] Osoby objęte ochroną międzynarodową oraz ochroną krajową są wyłączone z zakresu wyżej wymienionej dyrektywy. Zatem z uwagi na obowiązujące przepisy prawa adnotacja "dostęp do rynku pracy" nie jest zamieszczana w kartach pobytu wydawanych cudzoziemcom posiadającym status uchodźcy łub ochronę uzupełniającą na terytorium Polski.

Rzecznik Praw Dziecka wskazał, że dostrzegając pojawiające się problemy w stosowaniu art. 1 ust. 2 pkt 2 lit. d ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci zwrócił się do Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (dalej: MRPiPS) o zajęcie stanowiska w tej kwestii.

W piśmie z [...] lipca 2016 r. (znak: [...]) Departamentu Polityki Rodzinnej MRPiPS, stanowiącym odpowiedź na wystąpienie Rzecznika, wskazano: "[...] w identycznej sytuacji, jak cudzoziemcy posiadający kartę pobytu z adnotacją "dostęp do rynku pracy", są cudzoziemcy, którzy takiej karty nie posiadają, ale również mają prawo do pracy w Polsce, z mocy prawa... [...] W związku z powyższym, w opinii Departamentu Polityki Rodzinnej MRPiPS, o świadczenie wychowawcze [...] mogą ubiegać się takie cudzoziemcy, którzy na posiadanych kartach pobytu (niezależnie od rodzaju / nazwy tytułu pobytowego) nie mają umieszczonej takiej adnotacji, ale posiadają prawo dostępu do polskiego rynku pracy... [...] Dotyczy to w szczególności cudzoziemców, o których mowa w art. 87 ust. 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy".

W ocenie Rzecznika, ograniczenie się do wyników wykładni językowej art. 1 ust. 2 pkt 2 lit. d ustawy z 11 lutego 2016 r. musiałoby prowadzić do uznania niezgodności ww. przepisu z przepisami Konstytucji, Konwencji o prawach dziecka oraz Konwencji genewskiej.

Rzecznik Praw Dziecka podniósł, że okoliczność posiadania albo nieposiadania karty pobytu z umieszczoną na niej adnotacją "dostęp do rynku pracy" nie mogłaby być uznana za racjonalne i uzasadnione kryterium różnicujące sytuację prawną cudzoziemców, którym (niezależnie od wydania takiej karty pobytu) dostęp do polskiego rynku pracy przyznano na podstawie art. 87 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Za brakiem racjonalności tego rodzaju kryterium różnicującego przemawia chociażby fakt, iż jego literalne stosowanie prowadziłoby do przyznania świadczenia wychowawczego cudzoziemcowi, któremu udzielono, np. zezwolenie na pobyt czasowy i pracę na okres 7 miesięcy, uniemożliwiałoby natomiast udzielenie tego świadczenia osobom, które uzyskały status uchodźcy, ochronę uzupełniającą albo zgodę na pobyt ze względów humanitarnych (każde z ww. instytucji jest bezterminowym zezwoleniem pobytowym, przyznanym ze względu na niemożność powrotu cudzoziemca do kraju pochodzenia - jest zatem o wiele silniejsza od zezwolenia na pobyt czasowy).

Różnicowanie sytuacji prawnej cudzoziemców według powyższego kryterium w żadnej mierze nie służyłoby także realizacji celu wprowadzenia do polskiego porządku prawnego ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, jakim jest (art. 4 ust. 1 tej ustawy): [...] częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych.

Rzecznik zauważył, że - zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy z 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2012 r. poz. 680 ze zm.) - cudzoziemcowi nadaje się status uchodźcy, jeżeli na skutek uzasadnionej obawy przed prześladowaniem w kraju pochodzenia [...] nie może lub nie chce korzystać z ochrony tego kraju. Cudzoziemcy, którym nadawany jest status uchodźcy to zatem osoby, które były zmuszone do opuszczenia swojego kraju pochodzenia, pozostawienia tam swoich krewnych, przyjaciół, wypracowywanego latami majątku. Co za tym idzie, w ocenie Rzecznika Praw Dziecka, nie ulega wątpliwości, że znajdują się oni w trudnej sytuacji społecznej, a w zdecydowanej większości przypadków - także materialnej.

Zdaniem Rzecznika treść art. 1 ust. 2 pkt 2 lit. a i b w połączeniu z art. 4 ust. 1 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci ostatecznie przesądza, że świadczenie wychowawcze jest świadczeniem z zakresu zabezpieczenia społecznego. Zgodnie zaś z art. 26 ust. 1 Konwencji o prawach dziecka: Państwa-Strony będą uznawać prawo każdego dziecka do korzystania z systemu zabezpieczenia społecznego, w tym ubezpieczeń socjalnych, oraz będą podejmowały niezbędne kroki do osiągnięcia pełnej realizacji tego prawa zgodnie z ich prawem wewnętrznym. Stosownie z kolei do art. 22 ust. 1 Konwencji o prawach dziecka: Państwa-Strony podejmą właściwe kroki dla zapewnienia, aby dziecko, które [...] jest uważane za uchodźcę [...] otrzymało odpowiednią ochronę i pomoc humanitarną przy korzystaniu z odpowiednich praw zawartych w niniejszej konwencji lub innych międzynarodowych aktach dotyczących praw człowieka.

Zdaniem Rzecznika poprzestanie na wykładni językowej art. 1 ust. 2 pkt 2 lit. d ustawy z 11 lutego 2016 r. prowadziłoby również do konieczności uznania, iż przepis ten jest niezgodny z ww. uregulowaniami Konwencji o prawach dziecka (mającej z mocy art. 91 ust. 1 i 2 w zw. z art. 241 ust. 1 Konstytucji moc powszechnie obowiązującą), a nadto - z art. 72 ust. 1 zd. pierwsze Konstytucji, zgodnie z którym: Rzeczpospolita Polska zapewnia ochronę praw dziecka. Jak zaś wskazał Trybunał Konstytucyjny w sprawie o sygn. akt K 11/00: Jeżeli chodzi o wyrażoną w art. 72 ust. 1 Konstytucji RP zasadę ochrony praw dziecka, to prawa te nie podlegają ograniczeniom wynikającym z art. 81 Konstytucji RP .

Metoda wykładni do której ograniczyły się organy obu instancji prowadziłaby - zdaniem Rzecznika Praw Dziecka - także do uznania, że przepis art. 1 ust. 2 pkt 2 lit. d ustawy jest niezgodny z art. 23 Konwencji genewskiej, który stanowi: umawiające się Państwa przyznają uchodźcom legalnie przebywającym na ich terytorium takie samo traktowanie w zakresie opieki i pomocy społecznej, z jakiego korzystają ich obywatele.

W ocenie Rzecznika, użyte w tym przepisie sformułowanie (zgodnie z polską wersją językową) "opieka i pomoc społeczna", nie zamyka się w ramach świadczeń pomocy społecznej wskazanych w ustawie z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r. poz. 163 ze zm.). Inne wersje językowe tego przepisu (angielska , rosyjska , francuska) wskazują na obowiązek zapewnienia uchodźcom takiego samego traktowania, jak obywateli państw przyjmujących w zakresie pomocy i wsparcia publicznego / państwowego.

Rzecznik zauważył, że zarówno Konwencja o prawach dziecka, jak i Konwencja genewska - z mocy art. 241 ust. 1 w zw. z art. 91 ust. 1 i 2 Konstytucji RP - są częścią krajowego porządku prawnego. Co za tym idzie, akty te powinny być bezpośrednio stosowane, zaś w przypadku ich ewentualnej kolizji z przepisami ustawy obu ww. Konwencjom należy przyznać pierwszeństwo.

Pismem z [...] listopada 2016 r., złożonym na rozprawie w dniu [...] listopada 2016 r., Fundacja [...] w [...] złożyła wniosek o dopuszczenie jej do udziału w niniejszym postępowaniu. Jak wynika z treści pisma oraz załączonego do pisma statutu, celem Fundacji jest m.in. działanie na rzecz ochrony praw człowieka w Polsce i za granicą, przeciwdziałanie marginalizacji społecznej, ekonomicznej i systemowej grup szczególnego ryzyka, przeciwdziałanie przejawom nietolerancji, dyskryminacji i rasizmowi, niesienie pomocy humanitarnej w Polsce i za granicą, wspieranie wolontariatu i postaw obywatelskich.

Zgodnie z art. 33 § 2 zd. 1 in fine ppsa udział w charakterze uczestnika może zgłosić także organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4, w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy jej statutowej działalności.

Podnieść należy, że udział organizacji społecznych w postępowaniach administracyjnych i sądowych ma na celu umożliwianie tym organizacjom prezentowania własnego stanowiska w kwestiach, które mają znaczenie dla sposobu załatwienia sprawy. W samym założeniu celem udziału organizacji społecznej w postępowaniu jest nie tyle wspieranie strony, której interesu prawnego sprawa dotyczy, co przedstawianie własnego stanowiska w rozpoznawanej sprawie, z wykorzystaniem środków procesowych przysługujących stronie. Udział Fundacji [...] w [...] w żadnym stopniu nie podważa tego celu, a sprawa dotyczy jej zadań statutowych. Dlatego Sąd dopuścił tę Fundację do udziału w postępowaniu ze skargi A. S.

W złożonym piśmie procesowym Fundacja powołała treść art. 23 Konwencji z 28 lipca 1951 r. dotyczącej statusu uchodźców oraz art. 29 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/95/UE z 13 grudnia 2011 r. w sprawie norm dotyczących kwalifikowania obywateli państw trzecich lub bezpaństwowców jako beneficjentów ochrony międzynarodowej. Podniosła, że w celu ustalenia na podstawie tych przepisów prawa uchodźców do świadczenia wychowawczego należy ustalić, czy świadczenie to mieści się w pojęciu "pomocy i opieki społecznej". Następnie Fundacja dokonała analizy tego pojęcia na gruncie prawa międzynarodowego, przywołując przy tym postanowienia Europejskiej Karty Społecznej sporządzonej w Turynie 18 października 1961 r. oraz Międzynarodowego Paktu Praw Gospodarczych, Społecznych i Kulturalnych przyjętego przez Zgromadzenie Ogólne ONZ 16 grudnia 1966 r. Wskazując na powyższe regulacje Fundacja podniosła, że działania mające na celu poprawę warunków bytowych, ekonomicznych, społecznych rodzin uznawane są za działania z zakresu "opieki i pomocy społecznej" w szerokim rozumieniu tego pojęcia. Zestawiając powyższe z treścią art. 4 ust. 1 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci Fundacja wskazała, że świadczenie to ma charakter świadczenia z zakresu "opieki i pomocy społecznej" w rozumieniu przepisów prawa międzynarodowego, w tym Konwencji dotyczącej statusu uchodźcy. Fundacja podkreśliła, że uchodźcom powinna być zapewniona taka sama pomoc i opieka socjalna jak obywatelom polskim.

W ocenie Fundacji odmowa przyznania skarżącej świadczenia wychowawczego na trójkę małoletnich dzieci narusza art. 23 Konwencji dotyczącej statusu uchodźcy oraz art. 29 dyrektywy 2011/95/UE. Żądanie by na karcie pobytu uchodźcy znajdowała się adnotacja "dostęp do rynku pracy" jest przesłanką dodatkową w stosunku do przesłanek, które musi spełniać obywatel polski.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 1 ust. 2 pkt 2 lit. d ustawy z 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Zgodnie z jego treścią prawo do świadczenia wychowawczego przysługuje cudzoziemcom posiadającym kartę pobytu z adnotacją "dostęp do rynku pracy", jeżeli zamieszkują z członkami rodzin na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, z wyłączeniem obywateli państw trzecich, którzy uzyskali zezwolenie na pracę na terytorium państwa członkowskiego na okres nieprzekraczający sześciu miesięcy, obywateli państw trzecich przyjętych w celu podjęcia studiów oraz obywateli państw trzecich, którzy mają prawo do wykonywania pracy na podstawie wizy.

W niniejszej sprawie organy obu instancji odmówiły skarżącej wnioskowanego świadczenia, ponieważ posiadana przez nią karta pobytu nie zawierała adnotacji "dostęp do rynku pracy". W ocenie organów brak tej adnotacji powoduje, że skarżąca nie może otrzymać wnioskowanego świadczenia na podstawie przywołanego przepisu.

Rozpatrując sprawę Sąd stwierdził, że z dosłownego (literalnego) brzmienia art. 1 ust. 2 pkt 2 lit. d ustawy z 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci faktycznie wynika, że adnotacja "dostęp do rynku pracy" na karcie pobytu jest ustawowym warunkiem uzyskania przez cudzoziemca świadczenia wychowawczego. Jednocześnie z art. 244 ust. 1 pkt 11 ustawy z 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach wynika, że na karcie pobytu cudzoziemca adnotację "dostęp do rynku pracy" umieszcza się w przypadku zezwolenia udzielonego cudzoziemcowi, który jest uprawniony do wykonywania pracy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub jest zwolniony z obowiązku posiadania zezwolenia na pracę. Z zestawienia tych dwóch przepisów wynika zatem, że prawo do uzyskania świadczenia wychowawczego przez cudzoziemca legitymującego się kartą stałego pobytu uzależnione jest od posiadania przez niego uprawnienia do wykonywania pracy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Uprawnienie takie może wynikać z posiadanego zezwolenia na pracę lub z mocy przepisów zwalniających cudzoziemca z obowiązku posiadania zezwolenia na pracę. Cudzoziemcy posiadający status uchodźcy oraz cudzoziemcy, którym udzielono ochrony uzupełniającej w Rzeczypospolitej Polskiej, zgodnie z art. 87 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. z 2016 r. Dz. U. poz. 645, ze zm.), są z mocy tego przepisu uprawnieni do wykonywania pracy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Oznacza to, że cudzoziemiec posiadający status uchodźcy jest uprawniony do wykonywania pracy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, a zatem spełnia warunek konieczny do uzyskania świadczenia wychowawczego.

Z analizy akt sprawy wynika, że skarżąca jest uchodźcą, posiada prawo pobytu w Polsce i legitymuje się kartą pobytu. Na jej karcie właściwy organ nie umieścił adnotacji "dostęp do rynku pracy", mimo że zgodnie z omawianymi przepisami ma ona dostęp do rynku pracy. W tej sytuacji, w ocenie Sądu, jedynie językowa (literalna) wykładnia omawianego przepisu ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci nie jest w rozpatrywanej prawie wystarczająca. Konieczne jest przeanalizowane powołanego przepisu w świetle wykładni systemowej (czyli na podstawie systemu prawa, w którym funkcjonuje ten przepis) oraz celowościowej (czyli na podstawie celu, jaki ma realizować ten przepis). Jak wyżej zaznaczono z wykładni systemowej wynika, że art. 1 ust. 2 pkt 2 lit. d ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci przyznaje podmiotowo uprawnienie do uzyskania świadczenia wychowawczego cudzoziemcowi legitymującemu się kartą pobytu, uprawnionemu do wykonywania pracy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, niezależnie od tego, czy uprawnienie to zostało ujawnione przez właściwy organ na karcie pobytu.

Umieszczenie w art. 1 ust. 2 pkt 2 lit. d ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci warunku posiadania na karcie pobytu adnotacji "dostęp do rynku pracy" miało zapewne na celu uproszczenie postępowania przed właściwym organem, który co do zasady nie ma kompetencji do badania uprawnień cudzoziemców do wykonywania pracy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Ustawodawca nie przewidział jednak sytuacji, w której praktyka stosowania art. 244 ust. 1 pkt 11 ustawy z 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach w zbiegu z przepisami Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/98/UE z 13 grudnia 2011 r. doprowadziła do powstania kategorii osób, których uprawnienie do wykonywania pracy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej nie zostało przez właściwy organ ujawnione na wydanych im kartach pobytu. Zdaniem Sądu wykładnia systemowa nie upoważnia w takiej sytuacji do zróżnicowania cudzoziemców i do wykluczenia tych osób z kręgu uprawnionych do uzyskania świadczenia wychowawczego, tym bardziej, że osoby te nie mają w praktyce żadnego wpływu na treść wydawanych im dokumentów, a ich uprawnienie do wykonywania pracy wynika wprost z przepisu rangi ustawowej, a więc z przepisu prawa powszechnie obowiązującego.

Wskazać należy, że jak wynika zarówno z tytułu ustawy z 11 lutego 2016 r., jak i treści jej art. 4 ust. 1 celem omawianej regulacji prawnej jest udzielenie przez Państwo rodzicom (opiekunom) pomocy w wychowaniu dzieci w formie częściowego pokrycia wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych (świadczenie wychowawcze). Co do zasady żaden przepis ustawy nie wyłącza spod omawianej regulacji prawnej dzieci cudzoziemców (w tym uchodźców) posiadających prawo pobytu i uprawnienie do pracy w Polsce. Dlatego też należy podzielić stanowisko Rzecznika Praw Dziecka, że odmienna wykładania omawianego przepisu mogłaby prowadzić do nieuprawnionego zróżnicowania sytuacji prawnej zarówno samych cudzoziemców (na tych, którym właściwy organ wydał kartę pobytu z adnotacją i tych, którzy otrzymali karty pobytu bez adnotacji), jak i samych dzieci ze względu na ich pochodzenie i narodowość. Takie zaś postępowanie w oczywisty sposób prowadziłoby do naruszenia przepisów Konstytucji (art. 2, art. 32, art. 71 ust. 1 i art. 72 ust. 1 zd. pierwsze), jak również art. 2 ust. 1 oraz art. 26 ust. 1 Konwencji o prawach dziecka z 20 listopada 1989 r. (Dz. U. z 1991 r. Nr 120, poz. 526), a także art. 23 Konwencji dotyczącej statusu uchodźców z 28 lipca 1951 r. (Dz. U. z 1991 r. Nr 119, poz. 515). Także wykładnia celowościowa prowadzi do wniosku, że art. 1 ust. 2 pkt 2 lit. d ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci przyznaje podmiotowo uprawnienie do uzyskania świadczenia wychowawczego cudzoziemcowi (w tym też uchodźcy) legitymującemu się kartą pobytu, uprawnionemu do wykonywania pracy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, niezależnie od tego, czy uprawnienie to zostało ujawnione przez właściwy organ na karcie pobytu, czy też nie zostało ujawnione.

Z przyczyn wyżej omówionych zaskarżona decyzja i decyzja organu I instancji naruszają przepisy art. 1 ust. 2 pkt 2 lit. d ustawy z 11 lutego 2016 r., art. 244 ust.1 pkt 11 ustawy z 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach, art. 87 ustawy z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, a także wskazane powyżej przepisy Konstytucji RP i Konwencji. Organ II instancji, utrzymując w mocy wadliwą decyzję, naruszył także przepis art. 138 § 1 pkt 1 kpa.

Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności Sąd z mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit c) ppsa w zw. z art. 135 ppsa orzekł jak w sentencji wyroku.

Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni ocenę prawną przedstawioną w niniejszym uzasadnieniu.