Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1432/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-11-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6174 Komornicy
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 10 ust. 1, art. 29 ust. 2, art. 30 ust. 1, art. 31 ust. 1, art. 93 ust. 1 pkt 7
journal: Dz.U. 1997 nr 133 poz 882
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Sędziowie Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka Sędzia WSA Andrzej Wieczorek (spr.) Protokolant Agnieszka Gajewiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 listopada 2009 r. sprawy ze skarg M. W. 1. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o powołaniu na stanowisko asesora komorniczego 2. na postanowienie Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie wstrzymania z urzędu wykonania decyzji powołującej na stanowisko asesora komorniczego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ja decyzję z dnia [...] marca 2009 r., 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu; 3. umarza postępowanie sądowoadministracyjne w pozostałym zakresie; 4. zasądza od Ministra Sprawiedliwości na rzecz skarżącego M. W. kwotę 814 (osiemset czternaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Minister Sprawiedliwości – organ - decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r., nr [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 127 § 3 k.p.a., art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., art. 157 § 1 k.p.a., w związku z art. 32 ust. 1 i 2 oraz 10 ust. 1 pkt 4 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 29 sierpnia 1997 r. (Dz. U. 133, poz. 882) – ustawa o komornikach sądowych - oraz art. 10 ust. 1 i art. 12 ust. 2 ustawy z dnia 24 maja 2007 r. o zmianie ustawy o komornikach sądowych i egzekucji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 112, poz. 769) – ustawa o zmianie ustawy o komornikach sądowych - po rozpoznaniu wniosku M. W. – skarżącego - o ponowne rozpatrzenie sprawy utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję z dnia [...] marca 2009 r. stwierdzającą nieważność decyzji Prezesa Sądu Apelacyjnego w [...] - Prezesa Sądu Apelacyjnego - z dnia [...] kwietnia 2006 r. o powołaniu skarżącego na stanowisko asesora komorniczego oraz decyzję z dnia [...] lutego 2008 r. o zmianie decyzji o powołaniu na stanowisko asesora komorniczego.

Organ wskazał, że Prezes Sądu Apelacyjnego decyzją z dnia [...] kwietnia, powołał skarżącego na stanowisko asesora komorniczego. Decyzją z dnia [...] lutego 2008 r. Prezes Sądu Apelacyjnego działając na podstawie art. 10 ust. 1 i art. 12 ust. 2 ustawy z dnia 24 maja 2007 r. ustawy o zmianie ustawy o komornikach sądowych zmienił decyzję o powołaniu skarżącego na stanowisko asesora komorniczego (zmiana wynikała z ustawy o zmianie ustawy o komornikach sądowych).

Zdaniem organu decyzje te zostały wydane z rażącym naruszeniem przepisów prawa, tj. art. 32 ust. 1 w związku z art. 10 ust. 1 pkt 4. Organ wskazał, że skarżący nie odbył aplikacji komorniczej zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji. Składając [...] lutego 2003 r. wniosek o przyjęcie na aplikację posiadał jedynie wykształcenie średnie ogólnokształcące, nie posiadał wyższego wykształcenia prawniczego lub administracyjnego o jakim mowa w art. 10 ust. 1 pkt 3 ustawy o komornikach sądowych. Wyższe wykształcenie prawnicze uzyskał 1 czerwca 2005 r., przed złożeniem wniosku o dopuszczenie do egzaminu komorniczego. Wtedy zdaniem organu, uzyskał uprawnienia do ubiegania się o przyjęcie na aplikację.

Decyzją z [...] marca 2009 r. Minister Sprawiedliwości stwierdził nieważność decyzji Prezesa Sądu Apelacyjnego z dnia [...] kwietnia 2006 r. o powołaniu skarżącego na stanowisko asesora komorniczego oraz decyzji z dnia [...] lutego 2008 r. o zmianie decyzji o powołaniu na stanowisko asesora komorniczego.

Pełnomocnik skarżącego wystąpił o ponowne rozpatrzenie sprawy, uchylenie decyzji Ministra Sprawiedliwości z [...] marca 2009 r. i umorzenie postępowania w I instancji.

Jego zdaniem art. 32 ust. 1 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji, w brzmieniu z dnia [...] kwietnia 2006 r. nie zawierał warunku ukończenia studiów wyższych przed rozpoczęciem odbywania aplikacji komorniczej. Natomiast w chwili składania wniosku o powołanie na stanowisko asesora komorniczego skarżący spełniał wszystkie warunki określone w tym przepisie, a w szczególności odbył aplikację komorniczą, co wynika z otrzymanego świadectwa zdania egzaminu komorniczego. Nie było więc podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji Prezesa Sądu Apelacyjnego z [...] kwietnia 2006 r.

Podniósł, że decyzja Prezesa Sądu Apelacyjnego z dnia [...] lutego 2008 r. o zmianie decyzji o powołaniu skarżącego na stanowisko asesora komorniczego nie jest dotknięta jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a., w szczególności nie jest dotknięta wadą określoną w pkt 2 tego przepisu. Podkreślił, że przesłanką wydania tej decyzji było ustalenie, iż skarżący był asesorem komorniczym w dacie wejścia w życie ustawy z 24 maja 2007 r. o zmianie ustawy o komornikach sądowych. Decyzja ta wydana na podstawie art. 10 ust. 1 i 12 ust. 2 ustawy zmieniającej ustawę o komornikach sądowych i egzekucji zmieniła obowiązującą decyzję z [...] kwietnia 2006 r., nadając jej nową treść. Prezes Sądu Apelacyjnego wydając tę decyzję nie badał czy wnioskodawca spełnia przesłanki niezbędne do powołania na stanowisko asesora komorniczego.

Z ostrożności procesowej pełnomocnik podniósł, że decyzja z [...] kwietnia 2006 r. o powołaniu, poprzez jej wykonywanie - pełnienie przez skarżącego obowiązków asesora, w tym także zastępcy komornika sądowego - wywołała nieodwracalne skutki prawne, co w świetle art. 156 § 2 k.p.a. stanowi przeszkodę do stwierdzenia jej nieważności.

Skarżący w piśmie z [...] kwietnia 2009 r. podtrzymał stanowisko pełnomocnika. Ponadto podniósł, że decyzje Ministra Sprawiedliwości są dla niego niesprawiedliwe. Składając wniosek o przyjęcie na aplikację komorniczą, zdając egzamin komorniczy i składając wniosek o powołanie na stanowisko asesora komorniczego nie naruszył przepisów prawa, nie dokonał ich obejścia, nie zataił jakichkolwiek okoliczności i nie ingerował w rozstrzygnięcie sprawy.

Zaskarżoną decyzją organ potrzymał swoje stanowisko i uznał, że brak jest podstaw do zmiany decyzji. Jego zdaniem argumenty przytoczone w uzasadnieniu decyzji I instancji pozostają aktualne. Wskazał, że skarżący nie posiadał wyższego wykształcenia prawniczego lub administracyjnego, wymaganego do prawidłowego przyjęcia na aplikację komorniczą. Z tego też względu został jedynie dopuszczony do udziału w zajęciach, a nie przyjęty na aplikację. Zdał wprawdzie egzamin komorniczy ale z przedstawionych przez Radę Izby Komorniczej w [...] i Krajową Radę Komorniczą dokumentów wynika, że nie powinien był być do niego dopuszczony. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że skarżący nie spełniał wymogów formalnych niezbędnych do powołania na stanowisko asesora komorniczego - nie odbył bowiem aplikacji, na którą nie był przyjęty.

Zdaniem organu, wobec zatrudnienia na stanowisku asesora komorniczego w dniu wejścia w życie ustawy o zmianie ustawy o komornikach sądowych i egzekucji, tj. 28 grudnia 2007 r. Prezes Sądu Apelacyjnego dokonał zmiany pierwotnej decyzji o powołaniu na stanowisko asesora komorniczego, potwierdzając nabyte przez M. W. uprawnienia.

Analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego prowadzi organ do wniosku, że w niniejszej sprawie doszło do naruszenia przepisów ustawy o komornikach sądowych i egzekucji przez skarżącego, zatrudniającego go komornika oraz Radę Izby Komorniczej w [...].

Komisja egzaminacyjna zgodnie z § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 5 sierpnia 1999 r. (Dz. U. 69, poz. 770) wydała jedynie świadectwo zdania egzaminu komorniczego.

Komisja nie badała czy M. W. powinien być dopuszczony do egzaminu. Komisja wydała świadectwo zdania egzaminu wg wzoru, będącego załącznikiem do cytowanego wyżej rozporządzenia, w którym było "stwierdza, że (imię i nazwisko) po odbyciu aplikacji komorniczej w kancelarii komornika ...". W rzeczywistości Komisja stwierdziła jedynie zdanie przez M. W. egzaminu. Okoliczność ta doprowadziła do błędnego potwierdzenia przez Prezesa Sądu Apelacyjnego, iż skarżący spełnia wymogi niezbędne do powołania na stanowisko asesora komorniczego.

Reasumując organ stwierdził, że M. W. uprawnienia do pracy na stanowisku asesora komorniczego nabył niezgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.

Stwierdzając nieważność decyzji o powołaniu na stanowisko asesora komorniczego Minister Sprawiedliwości wskazuje na jej ciężką wadliwość, obarczającą ją od daty wydania.

Z tego względu organ wskazał, że zobowiązany był do wzruszenia przedmiotowych decyzji. Uznał, że skarżący jako osoba, która w wyniku wcześniejszego, niezgodnego z prawem zgłoszenia się na aplikację została następnie powołana przez Prezesa Sądu Apelacyjnego na stanowisko asesora nie może się powoływać na zasadę chroniącą prawa nabyte. Zasady współżycia społecznego chronią tylko osobę, która prawo bycia asesorem nabyła zgodnie z obowiązującymi przepisami.

Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] Minister Sprawiedliwości utrzymał w mocy postanowienie z dnia [...] marca 2009 r. w przedmiocie wstrzymania z urzędu wykonania decyzji Prezesa Sądu Apelacyjnego o powołaniu M. W. na stanowisko asesora komorniczego (sprawa sygn. akt 1221/09 połączona do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia ze sprawą niniejszą).

Skargę na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] czerwca 2009 r. wniósł skarżący wskazując na konieczność jej uchylenia w całości i zasądzenia kosztów postępowania. Zarzucił naruszenie przepisu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 32 § 1 i 2, art. 10 ust. 1 pkt 4 ustawy o komornikach sądowych poprzez przyjęcie, iż decyzja Prezesa Sądu Apelacyjnego z dnia [...] kwietnia 2006 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Naruszenie przepisu art. 156 § 2 k.p.a. poprzez przyjęcie, iż decyzja z dnia [...] kwietnia 2006 r., nie wywołała nieodwracalnych skutków prawnych. Naruszenie przepisu art. 156 § 1 pkt 2 w zw. z art. 10 ust. 1 w zw. z art. 12. ust. 2 ustawy o zmianie ustawy o komornikach sądowych poprzez przyjęcie, iż decyzja Prezesa Sądu Apelacyjnego z dnia [...] lutego 2008 r., została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Naruszenie przepisów art. 77 i 80 k.p.a., co miało wpływ na wynik sprawy, poprzez zaniechanie zebrania w sposób wyczerpujący materiału dowodowego oraz niewłaściwe rozpatrzenie i błędną ocenę materiału dowodowego zebranego w sprawie.

Jego zdaniem organ uznając za rażące naruszenie prawa przy wydawaniu decyzji z dnia [...] kwietnia 2006 r. o powołaniu skarżącego na stanowisko asesora komorniczego uznał przyjęcie przez Prezesa Sądu Apelacyjnego, że skarżący spełniał warunek określony w art. 10 ust. 1 pkt 4 Ustawy o komornikach, podczas gdy w istocie nie odbył on aplikacji komorniczej. Wskazał, że Prezes Sądu Apelacyjnego w decyzji z dnia [...] kwietnia 2006 r. nie mógł przyjąć odmiennie niż Komisja Egzaminacyjna w uchwale dnia [...] marca 2006 r., tj. iż Skarżący nie odbył aplikacji komorniczej. Prezes Sądu Apelacyjnego nie jest uprawniony do weryfikowania uchwał Komisji Egzaminacyjnej, wobec czego działania jego w tym zakresie stałyby w rażącej sprzeczności z wyrażoną w art. 7 Konstytucji RP zasadą, że organy administracji władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. Jego zdaniem Prezes Sądu Apelacyjnego jest związany decyzją Komisji Egzaminacyjnej. Uznał, że skoro stwierdzenie zdania egzaminu komorniczego jest decyzją administracyjną, to organ administracyjny musi zbadać czy podmiot żądający takiego działania organu administracyjnego jest legitymowany do tego by stać się jej adresatem. Tak więc skoro obowiązujące przepisy prawa stanowiły, iż uprawnionym do złożenia egzaminu komorniczego jest tylko określony krąg podmiotów, to Komisja orzekając o zdaniu bądź niezdaniu tego egzaminu mogła wkroczyć w sferę prawną tylko w tej grupie jednostek. Oznaczało to więc obowiązek weryfikacji statusu składających egzamin. Stąd też treść świadectwa zawiera oświadczenie Komisji o tym, że skarżący odbył aplikację. Minister Sprawiedliwości dokonując oceny dokumentu urzędowego jakim jest Świadectwo Komisji Egzaminacyjnej z dnia [...] marca 2006 r., Nr [...] (świadectwo w aktach sprawy) ignoruje tę okoliczność. Jego zdaniem, nie ma podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] kwietnia 2006 r., Nr [...], gdyż Skarżący spełniał wymagania określone w art. 10 ustawy o komornikach sądowych.

Zgodnie z przepisem art. 32 ust. 1 ustawy o komornikach sądowych w brzmieniu z dnia 25 kwietnia 2006 r., asesorem komorniczym może zostać osoba odpowiadająca wymaganiom określonym w art. 10. Tak więc asesorem komorniczym może być ten, kto:

1) posiada obywatelstwo polskie i korzysta z pełni praw cywilnych i obywatelskich,

2) jest nieskazitelnego charakteru,

3) ukończył wyższe studia prawnicze lub administracyjne,

4) odbył aplikację komorniczą,

5) złożył egzamin komorniczy,

6) ukończył 25 lat.

Wskazał, że językowa wykładnia powyższego przepisu prowadzi do wniosku, iż asesorem komorniczym może zostać osoba, która w chwili powołania spełnia wszystkie wymogi wymienione w art. 10 ust. 1 pkt 1-6 Ustawy o komornikach. Uznał, że omawiany przepis nie ustanawia warunku uprzedniego ukończenia studiów wyższych przed rozpoczęciem odbywania aplikacji komorniczej. Skarżący w chwili powołania go na asesora komorniczego, decyzją z dnia [...] kwietnia 2006 r. spełniał wszystkie warunki wymienione w przepisie art. 10 Ustawy o komornikach w tym warunek opisany w pkt 4 przepisu, a więc, że odbył aplikację komorniczą. Jego zdaniem przepisy Ustawy o komornikach obowiązujące w chwili wydawania decyzji z dnia [...] kwietnia 2006 r. oraz w październiku 2003 r. nie regulowały w sposób szczegółowy zagadnienia aplikacji komorniczej. Uznał, że zgodnie ze wskazanymi przepisami aplikację komorniczą odbywa się u komornika, który zatrudnia daną osobę na stanowisku aplikanta. Trwa ona dwa lata i polega na świadczeniu pracy na stanowisku aplikanta w kancelarii komornika. Praca na stanowisku aplikanta polega na wykonywaniu czynności z praktyki komornika sądowego we wszystkich jej aspektach pod nadzorem patrona oraz w uczestniczeniu w szkoleniach organizowanych przez Radę Izby Komorniczej. Badając czy skarżący odbył aplikację należało badać czy odbył on praktykę na stanowisku aplikanta komorniczego (a więc czy został on na takim stanowisku zatrudniony), czy uczestniczył w szkoleniach, a także czy zakończył aplikację składając egzamin komorniczy. Skarżący został zatrudniony jako aplikant komorniczy u Komornika Sądowego Rewiru IV przy Sądzie Rejowym w [...], Rada Izby Komorniczej w [...] wyraziła na to zgodę, a w toku aplikacji zapoznał się z całokształtem pracy komornika, a poprzez praktykę zdobył wymagane doświadczenie. Zgodnie z przepisem art. 30 ust. 2 Ustawy o komornikach po upływie roku od dnia rozpoczęcia aplikacji komorniczej M. W. został upoważniony przez komornika do samodzielnego wykonywania określonych czynności egzekucyjnych, do których upoważniony jest asesor komorniczy. Uczestniczył w organizowanym przez Radę szkoleniu aplikantów komorniczych oraz był na wszystkich corocznych szkoleniach komorników sądowych apelacji [...]. Wskazał, że wbrew stanowisku Ministra Sprawiedliwości to nie brak wyższego wykształcenia w chwili złożenia przez niego wniosku o przyjęcie go na aplikację komorniczą przesądzał o statusie Skarżącego, ale oprócz wyżej wskazanych okoliczności związanych z odbyciem przez Skarżącego stosownych praktyk i szkoleń, działania Rady Izby Komorniczej w [...], która jako organ administracji publicznej w uchwale z dnia [...] października 2003 przyjęła go na aplikację, a w uchwale [...] lipca 2005 r. potwierdziła, iż odbył on aplikację. Uchwały te mają również formę decyzji administracyjnych i nawet gdyby zostały podjęte z naruszeniem prawa, to tak długo jak nie zostaną w sposób prawem przepisany usunięte z obrotu prawnego wiążą wszystkie organy administracji publicznej, w tym organy nadzoru. Podkreślił, że zarzut rażącego naruszenia prawa jak wynika z przytoczonej podstawy prawnej oraz uzasadnienia decyzji Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] marca 2009 r. oraz decyzji z dnia [...] czerwca 2009 r. jest zarzutem naruszenia prawa materialnego, nie jest zaś zarzutem rażąco niewłaściwej oceny zebranego przez Prezesa Sądu Apelacyjnego w [...] materiału dowodowego. Sprowadza się więc do tego, że Prezes Sądu Apelacyjnego w [...] w postępowaniu o powołanie Skarżącego na stanowisko asesora nie zbadał ponownie przesłanek, których badanie było przedmiotem decyzji administracyjnych Rady Izby Komorniczej w [...] oraz Komisji Egzaminacyjnej. Minister Sprawiedliwości nie wziął pod uwagę, że Prezes Sądu Apelacyjnego nie był właściwy rzeczowo do badania tych kwestii, a w konsekwencji jego rola sprowadzała się do formalnej weryfikacji stosownych uchwał oraz innych aktów administracyjnych, które przesądzały o sytuacji prawnej Skarżącego w chwili powołania, bez możliwości "wchodzenia w ich meritum".

Uznał, że naruszenie przepisu art. 156 § 2 k.p.a. poprzez przyjęcie, iż decyzja z dnia [...] kwietnia 2006 r., nie wywołała nieodwracalnych skutków prawnych jest zasadny. Jego zdaniem istotą decyzji Prezesa Sądu Apelacyjnego w [...] z dnia [...] kwietnia 2006 r. było powierzenie skarżącemu kompetencji do wykonywania funkcji asesora komorniczego w Rewirze IV przy Sądzie Rejonowy w [...]. Decyzją tą została mu powierzona władza publiczna do działania jako organ egzekucyjny w postępowaniu cywilnym na zlecenie (w ograniczonym zakresie) lub w zastępstwie (w pełnym zakresie) Komornika Sądowego. Wykonanie tej decyzji polega na wykonywaniu przez jej adresata tych kompetencji. Korzystanie z nich przez Skarżącego należy uznać za prawny, a nie jak twierdzi Minister Sprawiedliwości, faktyczny skutek kwestionowanej decyzji, gdyż taką konsekwencje powołania na stanowisko asesora komorniczego przewiduję przepis prawa tj. art. 26 ust. 1 i 2 oraz art. 33 ustawy o komornikach. Poprzez wykonywanie jako organ egzekucyjny czynności procesowych w prowadzonych przez ten organ postępowaniach egzekucyjnych dokonywał między innymi zajęć wynagrodzeń za pracę, rent i emerytur, ruchomości, wydawał postanowienia o kosztach postępowania egzekucyjnego, przez co władczo kształtował pozycje stron w tych postępowaniach, niejednokrotnie wkraczając w sferę ich praw i obowiązków, i czynił to także w postępowaniach już zakończonych. Powyższe czynności skarżącego stworzyły więc stan faktyczny i prawny, który Minister Sprawiedliwości nie może cofnąć w drodze działań przewidzianych nadanymi mu kompetencjami. Uznać więc należy, że decyzja z dnia [...] kwietnia 2006 r. wywołała nieodwracalne skutki prawne, co uniemożliwia stwierdzenie jej nieważności i co uzasadnia zarzut naruszenia przepisu art. 156 § 2 k.p.a. . Podkreślić w tym kontekście należy, że mimo tego, że Skarżący podnosił powyższe okoliczności w toku postępowania administracyjnego Minister Sprawiedliwości, dokonując błędnej oceny o ich nieistotności, nie podjął działań pozwalających na należyte ich zbadanie, zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego oraz jego ocenę, co również uzasadnia naruszenie przepisu art. 77 i 80 k.p.a.

Skarżący uznał, że doszło do naruszenia przepisu art. 159 § 1 k.p.a. w zw. z 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 10 ust. 1, art. 12. ust. 2 ustawy o zmianie ustawy o komornikach sądowych. Uznając, że decyzja Prezesa Sądu Apelacyjnego z dnia [...] kwietnia 2006 r. była decyzją prawidłową, a przesłanką wydania decyzji Prezesa Sądu Apelacyjnego w [...] z dnia [...] lutego 2008 r. było przede wszystkim ustalenie, że skarżący zajmował w chwili wejścia w życie tej ustawy stanowisko asesora komorniczego oraz, że prace na tym stanowisku wykonywał w Rewirze IV przy Sądzie Rejonowym w [...]. Przedmiotem decyzji było stwierdzenie, iż wobec powyższych faktów, na podstawie art. 12 ust. 2 Ustawy zmieniającej od dnia likwidacji tego rewiru funkcje swą będzie pełnił w nowo utworzonym rewirze, który stanowi obszar Sądu Rejonowego w [...] nie jest możliwe wzruszenie tej decyzji, decyzja ta nie mogła stanowić samodzielnej podstawy do uzyskania uprawnień, do powołania na stanowisko asesora komorniczego, nie mogła również w konsekwencji stanowić samodzielnej podstawy do ich utraty.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego aktu. Sąd administracyjny nie ocenia rozstrzygnięcia organu administracji pod kątem jego słuszności, czy też celowości, jak również nie rozpatruje sprawy kierując się zasadami współżycia społecznego. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej także: ustawy p.p.s.a.).

Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów, skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] czerwca 2009 r., mocą której organ utrzymał decyzję z dnia [...] marca 2009 r. stwierdzającą nieważność decyzji Prezesa Sądu Apelacyjnego z dnia [...] kwietnia 2006 r. o powołaniu skarżącego na stanowisko asesora komorniczego oraz decyzję z dnia [...] lutego 2008 r. o zmianie decyzji o powołaniu na stanowisko asesora komorniczego. Organ za rażące naruszenie prawa przy wydawaniu decyzji z dnia [...] kwietnia 2006 r. o powołaniu skarżącego na stanowisko asesora komorniczego uznał przyjęcie przez Prezesa Sądu Apelacyjnego, że skarżący nie spełniał warunku określonego w art. 10 ust. 1 pkt 4 Ustawy o komornikach, bowiem nie odbył aplikacji komorniczej. Organ stwierdził, iż skarżący nie został w sposób prawidłowy przyjęty na aplikację komorniczą, co oznacza, że nie mógł jej zgodnie z prawem ukończyć. Nie mógł więc zostać powołany na asesora komorniczego. Zdaniem Sądu Prezes Sądu Apelacyjnego badając spełnienie przez Skarżącego wymogów, o których mowa w art. 10 ust. 1 Ustawy o komornikach oparł się o rozstrzygnięcia i ustalenia zawarte w innych aktach administracyjnych, a ocena odbycia przez Skarżącego aplikacji komorniczej nie mogła pomijać rozstrzygnięcia Komisji Egzaminacyjnej, która orzekła, iż skarżący zdał egzamin komorniczy i odbył aplikację komorniczą. Zgodnie z przepisem art. 31 ust. 1 ustawy o komornikach aplikacja komornicza kończy się egzaminem komorniczym, organizowanym przez Krajową Radę Komorniczą, składanym przed Komisją Egzaminacyjną powołaną przez Ministra Sprawiedliwości. Rozstrzygnięcia Komisji Egzaminacyjnej w indywidualnych sprawach osób składających egzamin komorniczy zapadają w formie decyzji administracyjnych, stąd organ ten musi w pierwszej kolejności ustalić czy osoba składająca egzamin jest do tego uprawniona. Komisja Egzaminacyjna w ramach swoich kompetencji nie tylko ocenia przebieg egzaminu komorniczego i wystawia oceny osobom składającym ten egzamin, ale również bada czy osoby te są do jego składania uprawnione. Decyzja o zdaniu egzaminu jest jednocześnie prawnym i wiążącym inne organy potwierdzeniem, że jej adresat spełnił wymogi do jego złożenia. Stąd też, zgodnie ze wzorem świadectwa zawartym w załączniku do rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 5 sierpnia 1999 r. w sprawie zakresu egzaminu komorniczego, trybu postępowania Komisji Egzaminacyjnej i wysokości wynagrodzenia jej członków (Dz. U. z 1999 Nr 69, poz. 770 - dalej jako "Rozporządzenie"), wydanym Skarżącemu w dniu 11 marca 2006 r. stwierdzono, że "Pan M. W. po odbyciu aplikacji komorniczej w kancelarii Komornika Sądowego Rewiru IV przy Sądzie Rejonowym w [...] – W. S., zdał w dniach [...] lutego i [...] marca 2006 r. egzamin komorniczy i uzyskał ocenę dostateczną". Zgodnie przepisem § 1 ust. 4 Rozporządzenia Komisja Egzaminacyjna działa w formie uchwał, a jej uchwały zapadają większością głosów. W uchwałach, jak wyżej wskazano, rozstrzyga o zdaniu egzaminu komorniczego, a tym samym o spełnieniu wymagań do jego składania. Jeżeli jest inaczej, to organ winien to wykazać w stosunku do aktu w tym wypadku kreującego uprawnienia skarżącego. Ustalenie wyniku końcowego egzaminu wywołuje skutki prawne w sferze prawnej aplikanta, jest aktem prawnym indywidualnym, konkretyzującym prawa aplikanta komorniczego określone w przepisach Ustawy o komornikach i Rozporządzeniu. Jest też ono działaniem jednostronnym i władczym, jako że posiada wobec adresata moc obowiązującą. Wobec powyższego stanowi ono decyzję administracyjną, której trwałość, w przypadku gdy nie służy już na nią odwołanie w administracyjnym toku instancji, gwarantuje przepis art. 16 § 1 k.p.a.

Zgodnie z art. 10 ust. 1 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 29 sierpnia 1997 r. (Dz. U. 133, poz. 882.) oraz art. 10 ust 1 i art. 12 ust. 2 ustawy z dnia 24 maja 2007 r. o zmianie ustawy o komornikach sądowych i egzekucji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 112, poz. 769)

1. Na stanowisko komornika może zostać powołana osoba, która:

1) posiada obywatelstwo polski

2) ma pełną zdolność do czynności prawnych;

3) posiada nieposzlakowaną opinię;

4) nie była karana za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe;

5) nie jest podejrzana o przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego lub przestępstwo skarbowe;

6) ukończyła wyższe studia prawnicze w Rzeczypospolitej Polskiej i uzyskała tytuł magistra prawa lub zagraniczne studia prawnicze uznane w Rzeczypospolitej Polskiej;

7) jest zdolna ze względu na stan zdrowia do pełnienia obowiązków komornika;

8) odbyła aplikację komorniczą;

9) złożyła egzamin komorniczy;

10) pracowała w charakterze asesora komorniczego co najmniej 2 lata;

11) ukończyła 26 lat.

Zgodnie z przepisem art. 32 ust. 1 ustawy o komornikach sądowych w brzmieniu z dnia 25 kwietnia 2006 r., asesorem komorniczym może zostać osoba odpowiadająca wymaganiom określonym w art. 10. Tak więc asesorem komorniczym może być ten, kto:

1) posiada obywatelstwo polskie i korzysta z pełni praw cywilnych i obywatelskich,

2) jest nieskazitelnego charakteru,

3) ukończył wyższe studia prawnicze lub administracyjne,

4) odbył aplikację komorniczą,

5) złożył egzamin komorniczy,

6) ukończył 25 lat.

Zdaniem Sądu decyzja Prezesa Sądu Apelacyjnego z dnia [...] lutego 2008 r. o zmianie decyzji o powołaniu skarżącego na stanowisko asesora komorniczego nie jest dotknięta wadą określoną w art. 156 § 1 k.p.a., a w szczególności wadą określoną w pkt 2 tego przepisu. Decyzja ta nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa i bez podstawy prawnej. Zmieniła tylko decyzję Prezesa Sądu Apelacyjnego z dnia [...] kwietnia 2006 r., co oznacza, że z dniem jej wejścia w życie decyzja pierwotna obowiązywała, a jedynie uzyskała nową treść. Przedmiot tych decyzji był różny.

Należy wskazać, że przepisy ustawy o komornikach obowiązujące w chwili wydawania decyzji z dnia [...] kwietnia 2006 r. oraz w październiku 2003 r. nie regulowały w sposób szczegółowy zagadnienia aplikacji komorniczej. Normy, dotyczące trybu jej rozpoczęcia oraz odbywania wywieść można z przepisów art. 29 ust. 2, art. 30 ust. 1 oraz art. 93 ust. 1 pkt 7 omawianej ustawy. Pierwszy z nich stanowi, że warunkiem rozpoczęcia odbywania aplikacji jest zatrudnienie danej osoby przez komornika na stanowisku aplikanta za zgodą Rady Izby Komorniczej. Kolejny z wymienionych przepisów odnosząc się do form odbywania aplikacji stanowi, iż aplikacja komornicza trwa 2 lata i ma na celu zapoznanie aplikanta komorniczego z całokształtem pracy komornika. Zgodnie natomiast z przepisem art. 93 ust. 1 pkt 7 z odbywaniem aplikacji komorniczej związane było uczestnictwo w szkoleniach organizowanych przez Radę Izby Komorniczej. Powiązanie powyższych przepisów Ustawy o komornikach prowadzi do wniosku, że aplikację komorniczą odbywa się u komornika, który zatrudnia daną osobę na stanowisku aplikanta. Trwa ona dwa lata i polega na świadczeniu pracy na stanowisku aplikanta w kancelarii komornika. Praca na stanowisku aplikanta polega na wykonywaniu czynności z praktyki komornika sądowego we wszystkich jej aspektach pod nadzorem patrona oraz w uczestniczeniu w szkoleniach organizowanych przez Radę Izby Komorniczej. Badając, czy M. W. odbył aplikację należało badać czy odbył on rzeczoną praktykę na stanowisku aplikanta komorniczego (a więc czy został on na takim stanowisku zatrudniony), czy uczestniczył w szkoleniach, a także czy zakończył aplikację składając egzamin komorniczy. Skarżący został zatrudniony jako aplikant komorniczy u Komornika Sądowego Rewiru IV przy Sądu Rejonowego w [...], Rada Izby komorniczej w [...] wyraziła na to zgodę, a w toku aplikacji zapoznał się z całokształtem pracy komornika, a poprzez praktykę zdobył wymagane doświadczenie. W tym stanie rzeczy Prezes Sądu Apelacyjnego zobowiązany był do sprawdzenia przesłanek formalnych umożliwiających powołania skarżącego na asesora komorniczego. W dacie wydania decyzji przez Prezesa Sądu Apelacyjnego tj. dnia [...] kwietnia 2006 r. skarżący spełniał wszystkie warunki wymienione w przepisie art. 10 ustawy o komornikach.

Zastosowanie tego trybu należy do sposobów nadzwyczajnych wzruszenia ostatecznej decyzji i jest wyjątkiem od ogólnej zasady trwałości decyzji ostatecznych z art. 16 § 1 k.p.a. Może ono mieć miejsce tylko wtedy, gdy decyzja w sposób niewątpliwy dotknięta jest przynajmniej jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a.

Art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. pozwala na stwierdzenie nieważności decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa. Wobec tego aby można było stwierdzić nieważność, decyzja musi być dotknięta taką wadą. Jeżeli decyzja nie narusza prawa rażąco, bądź nie narusza prawa w ogóle, stwierdzenie jej nieważności jest niezgodne z tym przepisem. Rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. zachodzi wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Obowiązkiem organu stwierdzającego nieważność decyzji jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa jest wyraźne wykazanie, jaki konkretny przepis został naruszony i dlaczego naruszenie to organ ocenił jako rażące"; por. też wyrok SN z dnia 8 kwietnia 1994 r., III ARN 15/94, OSNAP 1994, nr 3, poz. 36: "1. O rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. nie decyduje ani oczywistość naruszenia prawa, ani charakter przepisu, jaki został naruszony, ani też tylko racje ekonomiczne lub gospodarcze, jeżeli jedna z tych okoliczności stanowić miałaby wyłączną przesłankę przemawiającą za nieważnością decyzji administracyjnej"; wyrok SN z dnia 7 maja 1994 r., III ARN 31/94. Decyzja nieważna, zawierająca wady wyliczone w art. 156 § 1 jest, pomimo tych wad, aktem administracyjnym. Jest to niewątpliwie akt wadliwy, który jednak do czasu stwierdzenia jego nieważności wywołuje skutki prawne i wiąże inne organy państwowe. Przysługuje mu też domniemanie ważności.

Wobec powyższego, zdaniem Sądu, bez wzruszenia decyzji Komisji Egzaminacyjnej organ nie może zakwestionować decyzji wydanych przez Prezesa Sądu Apelacyjnego.

Na podstawie art. 61 § 6 ustawy p.p.s.a. postanowienie organu z dnia [...] marca 2009 r. w przedmiocie wstrzymania z urzędu wykonania decyzji Prezesa Sądu Apelacyjnego o powołaniu skarżącego na stanowisko asesora komorniczego upadło w związku z wydaniem przez Sąd orzeczenia kończącego postępowanie w pierwszej instancji.

Z tych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.

Stosownie do przepisu art. 152 p.p.s.a. orzeczono o niewykonywaniu zaskarżonej uchwały do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.

O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 o ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi