Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1966/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-05-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 136 ust. 3 i art. 137
journal: Dz.U. 2010 nr 102 poz 651
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jolanta Sikorska (spr.) Sędziowie NSA Elżbieta Kremer del. WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska Protokolant asystent sędziego Michał Zawadzki po rozpoznaniu w dniu 25 maja 2016 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J.N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 19 marca 2014 r. sygn. akt II SA/Ke 1066/13 w sprawie ze skargi J.N. na decyzję Wojewody Świętokrzyskiego z dnia [...] września 2013 r. znak: [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 19 marca 2014 r., sygn. akt II SA/Ke 1066/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, po rozpoznaniu sprawy ze skargi J.N., dalej: skarżący, na decyzję Wojewody Świętokrzyskiego z dnia [...] września 2013 r. znak: [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, oddalił skargę.

Sąd ten wskazał, że decyzją z dnia [...] września 2013 r. Wojewoda Świętokrzyski, po rozpatrzeniu odwołania złożonego w imieniu Gminy Kielce przez Prezydenta Miasta Kielce od decyzji Starosty Starachowickiego z dnia [...] czerwca 2013 r., znak: [...] orzekającej o zwrocie na rzecz J.S. - w 760/1024 cz., B.N. - w 54/1024 cz., G.M.- P. - w 108/1024 cz., E.G. - w 54/1024 cz., W.K. - w 12/1024 cz., M.K.-P. - w 9/1024 cz., G.K. - w 9/1024 cz., M.K. - w 6/1024 cz., J.N. - w 6/1024 cz., P.K. - w 3/1024 cz., A.W. - w 3/1024 cz., nieruchomości położonej w Kielcach przy ul. O., oznaczonej w ewidencji gruntów m. Kielce jako działka nr 1 o pow. 0,1930 ha, dla której Wydział Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w Kielcach prowadzi księgę wieczystą [...], uchylił zaskarżoną decyzję w całości i w tym zakresie orzekł o odmowie zwrotu przedmiotowej nieruchomości.

W uzasadnieniu decyzji organ II instancji wskazał, że aktem notarialnym z dnia 14 grudnia 1971 r., Rep. A Nr [...] Skarb Państwa nabył w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, zabudowaną nieruchomość położoną w Kielcach przy ul. O., o pow. 0,4012 ha, oznaczoną wówczas nr ew. 2, stanowiącą współwłasność M. v. M.J., R.K., J.A.S., J.S., B.M.N. oraz E.M.J. Zgodnie z powołaną w ww. akcie notarialnym decyzją o lokalizacji szczegółowej, nieruchomość ta została przeznaczona na cele Wydziału Zdrowia i Opieki Społecznej Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Kielcach. Obecnie wywłaszczonej nieruchomości odpowiadają działki nr: 1, 3, 4 i 5 stanowiące własność Gminy Kielce. Byli współwłaściciele – J.A.S., B.M.N. i E.M.J. (obecnie G.) oraz spadkobiercy byłych współwłaścicieli – W.K., G.M.-P., M.K.-P., G.K., M.K., J.N., P.K. i A.W., wystąpili do Prezydenta Miasta Kielce z wnioskiem o zwrot nieruchomości położonej w Kielcach przy ul. O. oznaczonej w dacie wywłaszczenia nr 2 o pow. 0,4012 ha podnosząc, że nieruchomość ta nie została wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia.

Wojewoda Świętokrzyski, działając jako organ wyższego stopnia, na podstawie art. 26 § 2 K.p.a. w zw. z art. 142 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, wyznaczył Starostę Starachowickiego do załatwienia wniosku o zwrot przedmiotowej nieruchomości. Przychylając się do wniosku pełnomocnika stron z dnia 14 stycznia 2009 r., Starosta Starachowicki wydzielił do odrębnego postępowania sprawę zwrotu działki nr 3 o pow. 0,0364 ha.

Niniejsza sprawa była już przedmiotem oceny Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach i Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Wyrokiem z dnia 25 sierpnia 2011 r., sygn. akt I OSK 1428/10 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA w Kielcach z dnia 29 kwietnia 2010 r. oddalający skargę na decyzję Wojewody Świętokrzyskiego z dnia [...] stycznia 2010 r., znak: [...] odmawiającą zwrotu przedmiotowej nieruchomości wnioskującym o jej zwrot.

Rozpoznając ponownie sprawę WSA w Kielcach wyrokiem z dnia 22 grudnia 2011 r., sygn. akt II SA/Ke 790/11, uchylił decyzję Wojewody Świętokrzyskiego z dnia [...] kwietnia 2010 r. i poprzedzającą ją decyzję Starosty Starachowickiego z dnia [...] czerwca 2009 r. orzekającą o zwrocie ww. nieruchomości. Kierując się wytycznymi Naczelnego Sądu Administracyjnego WSA wskazał, że wobec ogólnie i nieprecyzyjnie określonego celu nabycia nieruchomości, na organach spoczywał obowiązek jego uszczegółowienia (doprecyzowania). W związku z tym orzekające w sprawie organy powinny odnaleźć decyzję o lokalizacji szczegółowej, o której mowa w akcie notarialnym z dnia 14 grudnia 1971 r., a następnie jednoznacznie ustalić treść oraz dalsze losy obowiązywania tej decyzji oraz konkretnych czynności podejmowanych w jej wykonaniu. W tym celu należało zwrócić się do archiwów państwowych. W przypadku nieodnalezienia decyzji o lokalizacji szczegółowej, organy na podstawie innych dowodów powinny ustalić, jaka konkretnie inwestycja zgodnie z powołaną decyzją lokalizacyjną miała być dokonana na wywłaszczonej nieruchomości, a następnie czy i jakie czynności zostały podjęte w celu realizacji tej inwestycji.

WSA stwierdził, że jeżeli przystąpiono do realizacji celu wywłaszczenia określonego w decyzji lokalizacyjnej, to niewątpliwie podejmowano dalsze sformalizowane działania w procesie inwestycyjnym, np. w oparciu o przepisy ustawy z dnia 31.01.1961 r. Prawo budowlane, co oznacza, że należało podjąć starania, by dotrzeć do dokumentacji związanej z planowaniem i realizacją tej inwestycji.

Jeśli i te działania nie doprowadziłyby do uzyskania stosownych dokumentów, organy powinny zgodnie z art. 75 § 1 K.p.a. jako dowód dopuścić wszystko, co może się przyczynić do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem, jak również mieć na uwadze, że przepisy K.p.a. nie wyłączają możliwości przeprowadzenia dowodu przeciwko treści dokumentu.

WSA uznał, że w sytuacji kiedy ustalenia faktyczne poczynione w oparciu o niekompletną dokumentację nie pozwalają na wyjaśnienie istotnych dla rozstrzygnięcia kwestii, nie można z góry odmówić wiarygodności przedstawionym przez stronę artykułom prasowym.

Sąd ten wskazał, że dla określenia celu wywłaszczenia nieruchomości pomocne byłoby przesłuchanie świadków, stron postępowania, przeprowadzenie rozprawy administracyjnej.

Skoro takich działań organy orzekające w niniejszej sprawie nie podjęły, to rozstrzygnięcie o odmowie zwrotu bądź zwrocie nieruchomości było przedwczesne, zaś postępowanie wyjaśniające i dowodowe zostało przeprowadzone zbyt pobieżnie i z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co zdaniem Sądu pierwszej instancji uzasadniało wydanie wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270), dalej: P.p.s.a.

Udzielając wskazówek co do dalszego postępowania, WSA nakazał zgromadzenie materiału dowodowego, który pozwoli na jednoznaczne ustalenie celu wywłaszczenia, a następnie ponowną analizę wniosku o zwrot, którym organ da wyraz w nowym rozstrzygnięciu, stosownie do art. 107 § 3 K.p.a.

Prowadząc ponownie postępowanie, Starosta Starachowicki na podstawie oględzin przeprowadzonych w dniu 18 lutego i 19 czerwca 2008 r. ustalił, że działka nr 1 zabudowana jest budynkiem użytkowym zajmowanym przez przychodnię stomatologiczną. Na nieruchomości tej są urządzone miejsca postojowe oraz dojazd do drogi publicznej. Budynek nie podlegał kapitalnym remontom, zaś remonty bieżące przeprowadzano w celu utrzymania obiektu w stanie nie pogorszonym.

Zgodnie z oświadczeniem K.J. (synowej byłych właścicieli) z dnia 22 kwietnia 2009 r., w dacie wywłaszczenia budynki znajdujące się na nieruchomości, w tym na działce nr 1, nie były użytkowane. Zajmująca budynki od 1945 r. Wojewódzka Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna wyprowadziła się na przełomie lat 1970-1971. Skarb Państwa nie przekazał wywłaszczonej nieruchomości Wydziałowi Zdrowia i Opieki Społecznej Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Kielcach.

Po dacie wywłaszczenia nieruchomością zarządzał Miejski Zarząd Budynków Mieszkalnych przekształcony później w Rejonowe Przedsiębiorstwo Gospodarki Mieszkaniowej, o czym świadczą kopie map sytuacyjno-własnościowych nr [...]/86 z dnia 03.01.1986 r. i nr [...]/87 z dnia 04.09.1987 r.

Obecnie nieruchomością administruje Miejski Zarząd Budynków, który wynajął budynek znajdujący się na działce nr 1 prywatnej spółce działającej pod nazwą Centrum Stomatologiczne “[...]" s.c. z siedzibą w Oławie. Spółka ta, działając jako niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej, wykonuje usługi medyczne, używając nazwy Wojewódzka Przychodnia Stomatologiczna.

W celu uzupełnienia materiału dowodowego o decyzję lokalizacji szczegółowej wymienioną w akcie notarialnym Starosta Starachowicki wystąpił m.in. do Archiwum Państwowego w Kielcach, Przedsiębiorstwa Gospodarki Mieszkaniowej, Wojewódzkiej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej, Wojewódzkiego Szpitala Zespolonego Kielcach, Świętokrzyskiego Urzędu Wojewódzkiego w Kielcach. Podjęte działania nie doprowadziły jednak do odnalezienia poszukiwanej decyzji.

Organ I instancji wystąpił do Gminy Kielce i pełnomocnika wnioskodawców o wskazanie świadków, którzy zostaną przesłuchani na okoliczność ustalenia, jaka inwestycja miała być prowadzona na nieruchomości oznaczonej jako działka nr 2 oraz czy i jakie czynności zostały podjęte w celu realizacji tej inwestycji.

W aktach sprawy znajduje się pismo Pracowni Projektowo-Geodezyjnej "[...]" w Kielcach z dnia 1 sierpnia 2012 r., do którego załączona została dokumentacja dotycząca badania księgi wieczystej KW [...].

Przy piśmie z dnia 31 sierpnia 2012 r. Prezydent Miasta Kielce przesłał Staroście Starachowickiemu m.in. oświadczenia odebrane od trzech lekarzy stomatologów, którzy pracowali w Specjalistycznej Przychodni Stomatologicznej w Kielcach przy ul. O. Z ich oświadczeń wynika, że do 1980 r. zakończony został remont budynku przy ul. O. oraz, że w 1981 r. w budynku tym funkcjonowała już Specjalistyczna Przychodnia Stomatologiczna.

Pełnomocnik skarżących zwrócił się do Starosty Starachowickiego o wystąpienie do Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Kielcach o przedłożenie dokumentacji dotyczącej procesu inwestycyjnego, jaki miał być realizowany na przedmiotowej nieruchomości oraz o przeprowadzenie rozprawy administracyjnej i powołanie w charakterze świadków: J.G., J.C., J.S.

J.G. oświadczył, że Wojewódzka Przychodnia Stomatologiczna, jako jednostka Szpitala Zespolonego w Kielcach, w 1982 r. została przeniesiona do budynku na ul. O. z ul. K., od 1982 r. regulowany był czynsz dla RPGM, zaś poradnia stomatologiczna działała do czerwca 2006 r.

J.C. wskazał, że budynek przy ul. O. wpisany został do rejestru zabytków w 1976 r., w związku z tym wszystkie prace remontowe winny być prowadzone pod nadzorem konserwatora zabytków. Ponadto wyjaśnił, że w 2006 r. Miejski Zarząd Budynków w Kielcach wystąpił o zgodę na prace remontowe i otrzymał ją [...].08.2006 r. Dodatkowo z posiadanej przez niego wiedzy wynika, że w okresie od 1976 r. do 2006 r. Wojewódzki Konserwator Zabytków nie wydawał zgody na przeprowadzenie remontów w budynku przy ul. O.

Natomiast J.S. oświadczyła, że prace w budynku na ul. O. rozpoczęto dopiero w 1984 r., jednakże ważniejszych szczegółów dotyczących jakichkolwiek działań związanych z remontami i pracami związanymi ze zmianą działalności nie pamięta.

Z treści protokołu sporządzonego z rozprawy administracyjnej wynika, że pełnomocnik wnioskodawców powołał nowe dowody dotyczące zagospodarowania przedmiotowej nieruchomości w postaci dokumentacji projektowej związanej z realizacją celu wywłaszczenia sporządzonej w latach 1973-1974 znajdującej się w archiwum Konserwatora Zabytków. Jego zdaniem, oświadczenia świadków oraz książka obiektu budowlanego potwierdzają, że prace remontowe i modernizacyjne w znajdującym się na spornej działce budynku były podejmowane w latach 1982-1984.

Pełnomocnik wnioskodawców przedłożył też dokumentację, która w jego ocenie wskazuje, że cel wywłaszczenia był związany z adaptacją nieruchomości na potrzeby Wojewódzkiej Stacji Pogotowia Ratunkowego w Kielcach.

Uwzględniając zebrany w sprawie materiał dowodowy, Starosta Starachowicki decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r. orzekł o zwrocie na rzecz Pani J.S. - w 760/1024 cz., Pani B.N. - w 54/1024 cz., Pani G.M.-P. - w 108/1024 cz., Pani E.G. - w 54/1024 cz., Pani W.K. - w 12/1024 cz., Pani M.K.- P. - w 9/1024 cz., Pana G.K. - w 9/1024 cz., Pana M.K. - w 6/1024 cz., Pana J.N. - w 6/1024 cz., Pana P.K. - w 3/1024 cz., Pani A.W. - w 3/1024 cz., nieruchomości położonej w Kielcach przy ul. O., oznaczonej w ewidencji gruntów m. Kielce jako działka nr 1 o pow. 0,1930 ha, dla której Wydział Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w Kielcach prowadzi księgę wieczystą [...].

W uzasadnieniu wskazał, że cel wywłaszczenia, na jaki przedmiotowa nieruchomość została nabyta, nie został zrealizowany, co potwierdza zebrany w sprawie materiał dowodowy. W ocenie Starosty Starachowickiego, wnioskowana do zwrotu nieruchomość została przeznaczona pod Wojewódzką Stację Pogotowia Ratunkowego, która jednakże nigdy na tym terenie nie powstała. Świadczy o tym m.in. fakt, że nabyte aktem notarialnym z dnia 14 grudnia 1971 r. działki, zostały przeznaczone do zbycia na rzecz Międzywojewódzkiej Handlowej Spółdzielni Inwalidów w Kielcach. Nadto z akt sprawy wynika, że przedmiotowa nieruchomość przez pewien czas w ogóle nie była użytkowana przez jakikolwiek podmiot. Natomiast Wojewódzka Przychodnia Stomatologiczna powstała dopiero w 1982 r., czyli po upływie 10 lat od daty nabycia.

Uwzględniając powyższe okoliczności, brak realizacji pierwotnego celu wywłaszczenia, jak również uchybienie terminom wymienionym w art. 137 u.g.n. Starosta Starachowicki uznał, że istnieją podstawy do orzeczenia o zwrocie wnioskowanej działki nr 1.

W odwołaniu od powyższej decyzji Prezydent Miasta Kielce w imieniu Gminy Kielce zarzucał organowi I instancji wybiórczą i jednostronną ocenę stanu faktycznego dokonaną z uwzględnieniem wyłącznie argumentacji wnioskujących o zwrot nieruchomości. Zarzucił, że nie wzięto pod uwagę, że zgodnie z treścią aktu notarialnego z 14 grudnia 1971 r. nieruchomość przy ul. O. w Kielcach została nabyta na cele Wydziału Zdrowia i Opieki Społecznej Prezydium WRN, a nie z przeznaczeniem dla tego Wydziału. Powyższą okoliczność potwierdza również pismo Zespołu Opieki Zdrowotnej w Kielcach z dnia 2 czerwca 1982 r. znak: [...] wskazujące, że przedmiotowa nieruchomość została wykupiona z przeznaczeniem na cele służby zdrowia.

Wbrew ustaleniom organu I instancji, remont kapitalny istniejącego na działce nr 1 budynku był przeprowadzony w latach 1976-1980 przez Zespół Opieki Zdrowotnej w Kielcach, a od 22 lipca 1980 r. działała tam Specjalistyczna Przychodnia Stomatologiczna.

Zdaniem odwołującego, w przedmiotowej sprawie nie ma znaczenia stan, w jakim znajdował się budynek w latach 1970-1976, ale okoliczność czy przeznaczenie nabytej nieruchomości na cel służby zdrowia zostało w tym budynku zrealizowane, niezależnie, czy od razu po dacie wywłaszczenia, czy z pewnym opóźnieniem. Ta zaś ostatnia okoliczność została dokładnie udokumentowana w 1980 r. Bez znaczenia jest więc tymczasowy plan umieszczenia w budynku Wojewódzkiej Stacji Pogotowia Ratunkowego. Nie można zatem uznać, że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany na wywłaszczonej nieruchomości. Ponadto brak w ustawie z dnia 12 marca 1958 r. i ustawie z dnia 29 kwietnia 1985 r. przepisów określających terminy na zrealizowanie celu wywłaszczenia powoduje, że obowiązujący art. 137 u.g.n. nie może mieć zastosowania do sytuacji prawnych ostatecznie nieukształtowanych, gdyż odmienna wykładnia tego przepisu prowadziłaby do naruszenia konstytucyjnej zasady lex retro non agit.

Odnosząc się do odwołania, pełnomocnik wnioskodawców podtrzymał dotychczasowe stanowisko, że przedmiotowa nieruchomość stała się zbędna w rozumieniu art. 137 u.g.n., albowiem celem wywłaszczenia było przeznaczenie przedmiotowej nieruchomości na potrzeby Wojewódzkiej Stacji Pogotowia Ratunkowego, a nie - jak wskazano w odwołaniu - Specjalistycznej Przychodni Stomatologicznej.

Rozpatrując złożone odwołanie oraz całość zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, Wojewoda Świętokrzyski odmiennie niż organ I instancji uznał, że w niniejszej sprawie cel wywłaszczenia został zrealizowany, co uzasadnia wydanie rozstrzygnięcia na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a.

Organ odwoławczy wskazał, że w sprawie spór dotyczy określenia celu nabycia wnioskowanej do zwrotu nieruchomości, a następnie oceny przesłanek do jej zwrotu stosownie do treści art. 136 ust. 3 i art. 137 u.g.n.

Akcentując fakt szerokich działań podjętych przez Starostę Starachowickiego i Prezydenta Miasta Kielce stwierdzono, że nie zdołano odszukać wymienionej w akcie notarialnym z 14 grudnia 1971 r. decyzji o lokalizacji szczegółowej, jak również dokumentacji pozwalającej na jednoznaczne określenie przeznaczenia nabytej na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości objętej wnioskiem o zwrot. W takiej sytuacji cel wywłaszczenia ustalono, kierując się całokształtem materiału dowodowego w postaci dokumentacji, zeznań świadków, artykułów prasowych oraz sposobem korzystania z nieruchomości.

Organ bowiem uznał, że cel nabycia nieruchomości powinien być identyczny ze sposobem dalszego korzystania z tej nieruchomości. Fakt adaptacji budynku na działce nr 1 objętej wnioskiem o zwrot na potrzeby działającej tam Specjalistycznej Przychodni Stomatologicznej wynika: z pisma Zespołu Opieki Zdrowotnej w Kielcach z dnia 2 czerwca 1982 r. wskazującego, że w latach 1976 - 1980 został przez ww. podmiot przeprowadzony remont w budynku zlokalizowanym przy ul. O., a koszt remontu przekroczył 4.000.000,00 zł; pisma z dnia 27 sierpnia 1977 r. skierowanego do Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków Urząd Wojewódzki w Kielcach potwierdzającego, że ZOZ w Kielcach przystąpił do remontu kapitalnego budynku przy ul. O. oraz informującego o konieczności wymiany stolarki okiennej i drzwiowej ww. budynku i zwrócenia się do adresata pisma m.in. o określenie klasy budynku.

W ocenie organu powstanie Specjalistycznej Przychodni Stomatologicznej potwierdzają również zeznania świadków przesłuchanych w czasie rozprawy administracyjnej. Przeznaczenie na cele przychodni potwierdzają również znajdujące się w aktach sprawy wycinki z gazety Słowo Ludu z dnia 16.09.1982 r. numer 182 i z dnia 21.08.1980 r. numer 180.

Powyższe ustalenia legły u podstaw stwierdzenia organu II instancji, że na wnioskowanej do zwrotu nieruchomości od 1981-1982 r. do 2006 r. prowadzono działalność związaną z ochroną zdrowia poprzez instytucje państwowe (Wojewódzka Przychodnia Stomatologiczna, przekształcona w Specjalistyczną Przychodnię Stomatologiczną), a następnie od 2006 r. w przedmiotowym budynku działalność prowadzi podmiot prywatny. Tym samym cel wywłaszczenia, choć nieprecyzyjnie określony w dacie nabycia, był w ocenie organu nierozerwalnie związany ze świadczeniem usług zdrowotnych i zapewnieniem opieki zdrowotnej.

Upływ 10 lat od daty nabycia do daty faktycznego rozpoczęcia świadczenia usług stomatologicznych przez zlokalizowaną w budynku przy ul. O. Specjalistyczną Przychodnię Stomatologiczną organ uzasadnił potrzebą zaadaptowania pomieszczeń w budynku znajdującym się na działce nr 1, która wymagała czasu i nakładów finansowych.

Biorąc pod uwagę zebrany materiał dowodowy i poczynione w jego oparciu ustalenia organ II instancji uznał, że cel wywłaszczenia został zrealizowany, w związku z tym brak jest podstaw do zwrotu nieruchomości i to niezależnie od terminu jego realizacji. Wobec treści art. 137 ust. 2 pkt 1 i pkt 2 u.g.n. oraz zgodnie z poglądami wyrażonymi w orzecznictwie sądowym, przepis ten ma tylko wtedy zastosowanie, jeżeli nie został zrealizowany cel wywłaszczenia (m.in. wyrok NSA z dnia 06.03.2013 r., sygn. akt I OSK 1879/11).

Organ II instancji wskazał, że skoro nabycie przedmiotowej nieruchomości nastąpiło pod rządami ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, która nie określała jakichkolwiek terminów na zrealizowanie celu wywłaszczenia i jeżeli zrealizowano cel wywłaszczenia, to nie można twierdzić, że po wejściu w życie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami i określeniu w art. 137 ust. 1 szczegółowych przesłanek zbędności, nieruchomość, która nie była zbędna na cel wywłaszczania, bowiem została wykorzystana zgodnie z tym celem, automatycznie podlega rygorom zawartym w tym przepisie.

Organ odwoławczy wskazał, że w sytuacji wykorzystania danej nieruchomości na cel wywłaszczenia wygasa prawo byłego właściciela lub jego następców prawnych do jej zwrotu, a regulacja zawarta w art. 137 ust. 1 u.g.n. sytuacji tej nie zmienia, jest już ugruntowane w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. Odmienna interpretacja tego przepisu prowadziłaby do naruszenia konstytucyjnej zasady lex retro non agit, która jest jedną z podstawowych standardów państwa prawa. Wprawdzie ustawodawca w tym zakresie, nie wprowadzając regulacji intertemporalnych, przyjął zasadę bezpośredniego działania nowego prawa, co oznacza, że nowe przepisy od momentu wejścia w życie regulują wszystkie zdarzenia - zarówno przyszłe, jak i przeszłe, w tym nawet także takie, które w całości zakończone zostały przed wejściem ich w życie (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 marca 2009 r., sygn. akt P 66/07), tym niemniej w takim przypadku zachowane muszą być podstawowe zasady wynikające z zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa.

Zasada niedziałania prawa wstecz, jak to podkreślał wielokrotnie Trybunał Konstytucyjny, sprowadza się do nakazu, aby stosowanie i stanowienie prawa odbywało się w taki sposób, by adresat danej normy prawnej mógł układać swoje sprawy w zaufaniu, że nie naraża się na negatywne skutki prawne, których nie mógł przewidzieć w momencie podejmowania określonej decyzji. W sytuacji, gdy decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna pod rządami ustawy z dnia 12 marca 1958 r. i gdy doszło do realizacji celu wywłaszczenia, kiedy przepisy nie przewidywały stosownych terminów związanych z tą realizacją, to oczywistym jest, że przepis obowiązującego obecnie art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 u.g.n. nie może mieć zastosowania. Nie może on bowiem mieć zastosowania do sytuacji prawnych ostatecznie już ukształtowanych.

Podsumowując powyższy wywód organ stwierdził, że w niniejszej sprawie cel wywłaszczenia został zrealizowany, nie można więc mówić o zbędności nieruchomości. Do realizacji celu wywłaszczenia doszło jeszcze pod rządami ustawy z dnia 12 marca 1958 r., a osoby wówczas uprawnione do zwrotu nie skorzystały z przysługujących im uprawnień określonych w art. 34 ust. 1 i nie złożyły wniosku o zwrot nieruchomości.

Skoro więc nieruchomość została wykorzystana na cel wywłaszczenia, to prawo byłego właściciela (bądź jego spadkobierców) do żądania jej zwrotu wygasło. Nie można w tej sytuacji twierdzić, że po wejściu w życie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami i określeniu w niej w art. 137 ust. 1 szczegółowych przesłanek zbędności - nieruchomość, która nie była zbędna przed 1998 r., bowiem wykorzystywana była zgodnie z celem wywłaszczenia, stała się automatycznie zbędna z dniem 1 stycznia 1998 r.

Mając powyższe na uwadze, organ II instancji uchylił w całości zaskarżoną decyzję Starosty Starachowickiego z dnia [...] czerwca 2013 r. i w tym zakresie orzekł o odmowie zwrotu nieruchomości położonej w Kielcach przy ul. O. oznaczonej w ewidencji gruntów m. Kielce jako działka nr 1 o pow. 0,1930 ha, dla której Wydział Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w Kielcach prowadzi księgę wieczystą [...].

Wobec śmierci B.N. w toku postępowania odwoławczego ustalono, że spadkobiercami zmarłej są: J.N., E.N. i K.N.. Osoby te wstąpiły w miejsce B.N., a ich pełnomocnikiem jest pełnomocnik wnioskodawców, co wynika z udzielonych mu pełnomocnictw.

Skargę na powyższą decyzję Wojewody Świętokrzyskiego wniósł J.N., wnosząc w całości o jej uchylenie. Zarzucił rozstrzygnięciu naruszenia:

1) art. 153 P.p.s.a. przez niezastosowanie się organu II instancji do wiążącej oceny prawnej i wskazań zawartych w orzeczeniach Naczelnego i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego;

2) art. 7, 77 § 1, 80, 107 § 3 K.p.a. przez wybiórcze potraktowanie materiału dowodowego, brak odniesienia się do części istotnej dla celu wywłaszczenia, która wskazywała na odmienne od przyjętych przez organ II instancji ustalenia, wyprowadzanie dowolnych wniosków z materiału;

3) art. 136 ust. 3 i art. 137 w zw. z art. 216 u.g.n. przez uznanie, że nie zachodziły podstawy do zwrotu nieruchomości w następstwie przyjęcia ogólnego i nieprecyzyjnego określenia celu wywłaszczenia.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach uznał, że skarga nie jest zasadna. Sąd ten wskazał, że rozpoznając niniejszą sprawę, tak samo jak organy obu instancji, pozostawał związany oceną prawną oraz wskazaniami zawartymi w przedstawionych w uzasadnieniu prawomocnych wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25.08.2011 r., sygn. akt I OSK 1428/10 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 22.12.2011 r., sygn. akt II SA/Ke 790/11.

W ocenie Sądu pierwszej instancji, wbrew twierdzeniom skarżącego, przy ponownym rozpoznawaniu sprawy nie doszło do naruszenia art. 153 P.p.s.a. przez organ II instancji.

Sąd ten wskazał, że Starosta Starachowicki działający jako organ I instancji, zgodnie z zaleceniami oraz treścią art. 7, art. 77 § 1 K.p.a., podjął działania zmierzające do odszukania i ustalenia treści decyzji o lokalizacji szczegółowej, o której mowa w akcie notarialnym z dnia 14 grudnia 1971r., aby określić cel wywłaszczenia. Prowadzone w tym zakresie postępowanie wyjaśniające poprzez zwrócenie się do instytucji takich jak: Archiwum Państwowe w Kielcach, Przedsiębiorstwo Gospodarki Mieszkaniowej, Wojewódzka Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna, Wojewódzki Szpital Zespolony Kielcach, Świętokrzyski Urząd Wojewódzki w Kielcach, nie doprowadziło do odszukania decyzji lokalizacyjnej i przeprowadzenia na jej podstawie bezpośredniego dowodu.

Zgodnie z wytycznymi, dalsze działania organów zmierzały do ustalenia treści decyzji o lokalizacji z uwzględnieniem reguł postępowania dowodowego, w tym art. 75 K.p.a., pozwalającego na dopuszczenie wszelkich dostępnych dowodów, które nie są sprzeczne z prawem, a przyczynią się do wyjaśnienia tej kwestii. Obowiązkiem organu było bowiem uszczegółowienie celu nabycia nieruchomości określonego w akcie notarialnym z dnia 14 grudnia 1971 r., tj. ustalenie, jaka konkretnie inwestycja zgodnie z powołaną decyzją lokalizacyjną miała być dokonana na wywłaszczonej nieruchomości, a następnie czy i jakie czynności zostały podjęte w celu realizacji tej inwestycji.

Sąd pierwszej instancji wskazał, że Starosta Starachowicki przeprowadził w powyższym zakresie postępowanie, dopuszczając dowód z zeznań świadków - osób pracujących w Specjalistycznej Przychodni Stomatologicznej w Kielcach mieszczącej się w budynku na nieruchomości będącej przedmiotem wniosku o zwrot, dokumentacji projektowej związanej z realizacją celu wywłaszczenia sporządzoną w latach 1973-74 znajdującą się w zasobach archiwalnych Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Kielcach, artykułów prasowych, jakie ukazały się w dzienniku lokalnym "Słowo Ludu" z lat 1980-1982.

Uwzględniając zebrany w sprawie materiał dowodowy, organ I instancji orzekł o zwrocie na rzecz wnioskodawców nieruchomości położonej w Kielcach przy ul. O. ustalając, że celem wywłaszczenia było jej przeznaczenie pod Wojewódzką Stację Pogotowia Ratunkowego, a cel ten nigdy nie został zrealizowany.

Wojewoda Świętokrzyski przyjmując, że materiał dowodowy został zgromadzony w sposób wyczerpujący, uchylił decyzję Starosty Starachowickiego i orzekł o odmowie zwrotu nieruchomości. Organ II instancji, dokonując odmiennej oceny dowodów i wydając rozstrzygnięcie podkreślił, że wobec braku możliwości jednoznacznego ustalenia celu wywłaszczenia, cel ten należało ustalić, kierując się sposobem korzystania z nieruchomości. W ocenie Wojewody Świętokrzyskiego, cel nabycia nieruchomości został zrealizowany albowiem nieruchomość przeznaczono na potrzeby Wojewódzkiej Przychodni Stomatologicznej, następnie przekształconej w Specjalistyczną Przychodnię Stomatologiczną, a tym samym wywłaszczenie nieruchomości nastąpiło na cele związane z ochroną zdrowia. Ustaleń powyższych dokonano m.in. na podstawie pisma ZOZ w Kielcach z 02.06.1982 r. oraz pisma skierowanego do Konserwatora Zabytków w Kielcach z 27.08.1977 r., potwierdzających okoliczności remontu i adaptacji budynku na potrzeby służby zdrowia.

Sąd Wojewódzki wskazał, że jakkolwiek organ II instancji wprost nie odniósł się do archiwalnej dokumentacji projektowej Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Kielcach dotyczącej adaptacji budynku na potrzeby Wojewódzkiej Stacji Pogotowia Ratunkowego, to należy uznać, że powyższe naruszenie przepisów postępowania nie miało istotnego wpływu na sposób rozstrzygnięcia, a w związku z tym nie uzasadniało uchylenia zaskarżonej decyzji.

W ocenie Sądu pierwszej instancji, prawidłowe jest stanowisko Wojewody Świętokrzyskiego odnośnie braku możliwości jednoznacznego ustalenia, na jaki konkretnie cel została wywłaszczona nieruchomość i przyjęcie, że nabycie nieruchomości nastąpiło na cele związane z ochroną zdrowia. Uzupełnione, zgodnie z zaleceniami NSA i WSA, postępowanie dowodowe nie doprowadziło do odnalezienia decyzji o lokalizacji szczegółowej.

Wbrew twierdzeniom skarżącego, nie można w świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego twierdzić, że celem wywłaszczenia na podstawie aktu notarialnego z dnia 14 grudnia 1971 r., zgodnie z przywołaną w tym akcie decyzją o lokalizacji szczegółowej, miała być realizacja Wojewódzkiej Stacji Pogotowia Ratunkowego. Taki stan nie wynika w szczególności z dokumentacji projektowej z 1974 r. będącej w zasobach Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Kielcach, dotyczącej adaptacji budynku na potrzeby Wojewódzkiej Stacji Pogotowia Ratunkowego, w której w ogóle nie przywołuje się decyzji o lokalizacji szczegółowej. Nie bez znaczenia natomiast pozostaje okoliczność, że ta dokumentacja wskazuje wprost na tymczasowy plan umieszczenia Wojewódzkiej Stacji Pogotowia Ratunkowego na wywłaszczonej nieruchomości. W opisie technicznym Projektu techniczno-roboczego adaptacji budynku położonego w Kielcach przy ul. O. dla Wojewódzkiej Stacji Pogotowia Ratunkowego w Kielcach na str. 4 w pkt IV określono, że: "Ze względu na założony okres eksploatacji budynku przez Wojewódzką Stację Pogotowia Ratunkowego wynoszący 5 lat, adaptację budynku ograniczono do niezbędnego minimum uwzględniający jednak stan techniczny budynku oraz wymogi wynikające z nowej funkcji budynku". Inspektor Pracy opiniując ww. projekt w dniu 6 czerwca 1974 r. potwierdził tymczasowy charakter tej inwestycji. Sąd pierwszej instancji wskazał, że przepisy ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, na podstawie której Skarb Państwa nabył nieruchomość położoną w Kielcach przy ul. O., nie przewidywały możliwości wywłaszczenia na cel tymczasowy. Brak zatem podstaw do twierdzenia, że właśnie ta konkretna inwestycja była przedmiotem decyzji o lokalizacji szczegółowej i wyłącznym celem wywłaszczenia.

Sąd Wojewódzki stwierdził, że skoro nie odnaleziono decyzji o lokalizacji szczegółowej i nie można odtworzyć jej treści na podstawie dostępnych dowodów, istotne znaczenie dla dokonania ustalenia celu wywłaszczenia stanowi zapis w akcie notarialnym z 14 grudnia 1971 r., Rep. A nr [...], zgodnie z którym nieruchomość została przeznaczona na cele Wydziału Zdrowia i Opieki Społecznej Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Kielcach. Ustalenie celu wywłaszczenia przez Wojewodę Świętokrzyskiego dokonane na podstawie dokumentu urzędowego jakim jest akt notarialny, wobec wyczerpania środków dowodowych, nie pozostaje więc w sprzeczności z wytycznymi NSA i WSA zawartymi w prawomocnych wyrokach, a stanowi istotny element oceny materiału dowodowego. Samo wskazanie w akcie notarialnym jako celu wywłaszczenia: "na cele Wydziału Zdrowia i Opieki Społecznej Prezydium WRN w Kielcach", zważywszy na zadania i kompetencje tegoż Wydziału, potwierdza zdaniem Sądu pierwszej instancji nabycie nieruchomości przez Skarb Państwa na cele związane z ochroną zdrowia.

Sąd ten wskazał, że zgodnie z uchwałą nr 50/569/71 Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Kielcach, do zadań i kompetencji Wydziału należało w szczególności: analizowanie stanu zdrowia ludności i ustalenie na tej podstawie potrzeb w zakresie opieki zdrowotnej oraz prowadzenie działalności organizacyjno-zarządzającej, niezbędnej do zaspokajania ustalonych potrzeb zdrowotnych, a także prowadzenie spraw inwestycyjnych (§ 1 pkt 6), gospodarczych w zakresie niezbędnym dla ustalonych potrzeb zdrowotnych.

Po dacie wywłaszczenia dla budynku przy ul. O. w Kielcach przewidziano w 1974 r. przeznaczenie na potrzeby Wojewódzkiej Stacji Pogotowia Ratunkowego, o czym świadczy dokumentacja projektowo-adaptacyjna uzgadniana z Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków w Kielcach, do którego jednak nie doszło.

W latach 1981-82 działalność w budynku rozpoczęła najpierw Wojewódzka, a następnie Specjalistyczna Przychodnia Stomatologiczna, co potwierdzają pismo Zespołu Opieki Zdrowotnej w Kielcach z dnia 02.06.1982 r., pismo z 27.08.1977 r. skierowane do Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków Urząd Wojewódzki w Kielcach, zeznania świadków J.C., J.G., J.S.

Skoro najpóźniej w 1982 r. w budynku rozpoczęła działalność przychodnia stomatologiczna, to niewątpliwie budynek wymagał przystosowania do tego rodzaju działalności, chociażby ze względu na wymagania sanitarno-higieniczne, a więc musiał być remontowany. Fakt przeprowadzenia remontów wynika z powołanych wyżej dowodów, jak również artykułów prasowych, jakie ukazały się w dzienniku lokalnym "Słowo Ludu" z lat 1980-1982. Poza sporem pozostaje okoliczność, że działalność związaną z ochroną zdrowia instytucje państwowe prowadziły do 2006 r., a po tej dacie tego typu działalność świadczy podmiot prywatny.

W ocenie Sądu Wojewódzkiego powołane wyżej dowody i ich analiza jednoznacznie wskazują, że nieruchomość została wywłaszczona na cele związane ze świadczeniem usług zdrowotnych zapewniających ochronę zdrowia i cele te zrealizowano.

Sąd pierwszej instancji za prawidłową uznał ocenę Wojewody Świętokrzyskiego w zakresie wynikających z art. 137 ust. 1 u.g.n. przesłanek zbędności nieruchomości na cele wywłaszczenia, która została oparta na prezentowanej w Naczelnym Sądzie Administracyjnym linii orzeczniczej. Art. 137 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 u.g.n., zgodnie z utrwalonymi poglądami w orzecznictwie, znajduje zastosowanie jedynie do takich stanów faktycznych, w których nie został zrealizowany cel wywłaszczenia (m.in. wyrok NSA z dnia 06.03.2013 r., sygn. akt I OSK 1879/11).

Sąd pierwszej instancji wskazał, że skoro nabycie przedmiotowej nieruchomości nastąpiło pod rządami ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, która nie określała terminów na zrealizowanie celu wywłaszczenia i jeżeli zrealizowano cel wywłaszczenia, to nie można twierdzić, że po wejściu w życie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami i określeniu w art. 137 ust. 1 szczegółowych przesłanek zbędności, nieruchomość, która została wykorzystana zgodnie z tym celem, automatycznie podlega rygorom zawartym w tym przepisie. W sytuacji wykorzystania nieruchomości na cel wywłaszczenia, wygasa prawo byłego właściciela lub jego następców prawnych do jej zwrotu, a regulacja zawarta w art. 137 ust. 1 u.g.n. sytuacji tej nie zmienia. Odmienna interpretacja tego przepisu prowadziłaby zdaniem tego Sądu do naruszenia konstytucyjnej zasady lex retro non agit, która jest jedną z podstawowych zasad państwa prawa.

Sąd pierwszej instancji podzielił stanowisko organu odwoławczego, że ustawodawca w tym zakresie nie wprowadzając regulacji intertemporalnych, przyjął zasadę bezpośredniego działania nowego prawa, co oznacza, że nowe przepisy od momentu wejścia w życie regulują wszystkie zdarzenia - zarówno przyszłe, jak i przeszłe, w tym nawet takie, które w całości zakończone zostały przed wejściem ich w życie (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 marca 2009 r., sygn. akt P 66/07), z poszanowaniem podstawowych zasad wynikających z zaufania do państwa i stanowionego przez racjonalnego ustawodawcę prawa. Zasada niedziałania prawa wstecz, jak to podkreślał wielokrotnie Trybunał Konstytucyjny, sprowadza się do nakazu, aby stosowanie i stanowienie prawa odbywało się w taki sposób, by adresat danej normy prawnej mógł działać w zaufaniu, że nie naraża się na negatywne skutki prawne, których nie mógł przewidzieć w momencie podejmowania określonej decyzji.

Sąd Wojewódzki stwierdził, że w sytuacji, gdy decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna pod rządami ustawy z dnia 12 marca 1958 r. i doszło do realizacji celu wywłaszczenia, to oczywistym jest, że przepis art. 137 ust. 1 pkt 2 u.g.n. nie może mieć zastosowania. W tym kontekście nawet gdyby uznać, że przedmiotowy obiekt został oddany do użytkowania po upływie 10 lat od daty wywłaszczenia, jak twierdzi skarżący, to i tak powyższa okoliczność nie miałaby znaczenia dla oceny zbędności wywłaszczonej nieruchomości, jako przesłanki orzeczenia o jej zwrocie.

Sąd Wojewódzki wskazał, że w wyroku z dnia 13 marca 2014 r., sygn. P 38/11 (Dz.U. poz. 376), Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 137 ust. 1 pkt 2 u.g.n., w zakresie w jakim za nieruchomość zbędną uznaje nieruchomość wywłaszczoną przed 27 maja 1990 r., na której w dniu złożenia wniosku o zwrot, a nie później niż przed 22 września 2004 r., zrealizowano cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jest niezgodny z art. 2 w zw. z art. 165 ust. 1 Konstytucji RP.

Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach na podstawie art. 151 P.p.s.a., oddalił skargę.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył J.N. Zaskarżając wyrok w całości, zarzucił mu naruszenie prawa materialnego, tj.:

- art. 136 ust. 3 i 137 u.g.n. i art. 3, art. 5, art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. Nr 32, poz. 159 ze zm.) w zw. z art. 3 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. z 1974 r. nr 10, poz.64) przez ich niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że cel wywłaszczenia został zrealizowany;

oraz naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 153, art. 190 P.p.s.a. przez niezastosowanie się Sądu do wiążącej go oceny prawnej i wskazań zawartych w orzeczeniach własnych i Naczelnego Sądu Administracyjnego, w szczególności poprzestanie na przyjęciu określenia ogólnego celu wywłaszczenia pomimo istnienia stosownej dokumentacji wskazującej precyzyjnie na cel wywłaszczenia;

- art. 141 § 4 P.p.s.a. przez brak wyjaśnienia znaczenia przeznaczenia obiektu do sprzedaży po rezygnacji z pierwotnej inwestycji na potrzeby Wojewódzkiej Stacji Pogotowia Ratunkowego, nieodniesienie się do faktu pozostawania nieruchomości w dyspozycji RPGM;

- art. 141 § 4 P.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 K.p.a. przez naruszenie reguł kontroli prawidłowości ustaleń dokonanych w postępowaniu administracyjnym, poprzez uznanie, że pominięcie części, w tym odnoszących się do adaptacji budynku na potrzeby pogotowia ratunkowego, dowodów nie miało znaczenia dla prawidłowości rozstrzygnięcia przez organ II instancji.

Wskazując na powyższe zarzuty, wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, przy uwzględnieniu kosztów postępowania kasacyjnego.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej zarzucono, że pomimo związania oceną prawną oraz wskazaniami zawartymi w uzasadnieniach wydanych w sprawie wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego sygn. I OSK 1428/10 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego sygn. II SA/Ke 790/11, Sąd pierwszej instancji orzekł z naruszeniem art. 153 i 190 p.p.s.a. Poprzestał na przyjęciu ogólnego celu wywłaszczenia na cele związane ze służbą zdrowia, pomimo, że NSA w ww. wyroku wskazywał na potrzebę precyzyjnego określenia konkretnego celu inwestycji i nakazywał wyjaśnienie tych okoliczności, podjęcie starań dotarcia do stosownej dokumentacji tej inwestycji.

Stosując się do ww. wytycznych Starosta Starachowicki w ramach prowadzonego postępowania dowodowego przy ponownym rozpoznaniu sprawy pozyskał od Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Kielcach dokumentację wskazującą na to, że w budynku przy ul. O. miała zostać zlokalizowana Wojewódzka Stacja Pogotowia Ratunkowego (k. 342-343, 409, 434, 439, 440 i n., 442-444, 447-452). Dokumentacja ta dotyczyła planowanego na potrzeby pogotowia remontu obiektu. Z opisu technicznego budynku opartego m.in. na orzeczeniu technicznym z 1973 r. wynika, że budynek od roku 1970 nie był użytkowany oraz, że inwestorem jest Wojewódzka Stacja Pogotowia Ratunkowego w Kielcach. Dokumentacja ta, poparta informacjami z wycinków prasowych (k.337), jednoznacznie wskazywała, że konkretną inwestycją, która miała być zrealizowana na wywłaszczonej nieruchomości była adaptacja budynku na potrzeby Wojewódzkiej Stacji Pogotowia Ratunkowego.

W oparciu o te dowody Starosta Starachowicki dokonał oceny celu wywłaszczenia, jako dokonanego na potrzeby Wojewódzkiej Stacji Pogotowia Ratunkowego a w dalszej kolejności, w związku z faktem, że cel ten nie został zrealizowany, zasadności wniosku o zwrot.

Pomimo, że organ II instancji całkowicie zignorował te fakty, nie odniósł się do nich w zaskarżonej decyzji, a jedynie skupił się na wtórnych losach nieruchomości i faktach związanych z funkcjonowaniem na terenie budynku przychodni stomatologicznej, Sąd pierwszej instancji nie uznał tego za uchybienie mające wpływ na sposób rozstrzygnięcia. Tymczasem dowody przeprowadzone przez organ I instancji zmierzały, wobec nieodnalezienia decyzji o lokalizacji szczegółowej, do ustalenia zgodnie z wytycznymi Sądu konkretnego celu inwestycji. Dokumentacja taka została odnaleziona i wynikało z niej, że tym celem było przeznaczenie budynku na potrzeby Wojewódzkiej Stacji Pogotowia Ratunkowego. Pominięcie jej w uzasadnieniu jest istotnym uchybieniem.

Skarżący kasacyjnie podniósł, że Sąd pierwszej instancji, odnosząc się do tej dokumentacji uznał, że nie można twierdzić, że inwestycja na rzecz Wojewódzkiej Stacji Pogotowia Ratunkowego była celem wywłaszczenia, skoro wynika z niej tymczasowość inwestycji. Sąd ten wskazuje na okres 5-letni, nie odnosząc się do dokumentu na k.447, z którego wynika okres 51 letni, w przypadku którego trudno mówić o tymczasowości. Okoliczność ta nie przekreśla ustaleń organu I instancji co do celu wywłaszczenia. Określenie zamiaru tymczasowego użytkowania budynku mogło pojawić się później i służyć mogło złagodzeniu wymogów Konserwatora Zabytków w związku z perspektywą wpisania budynku na listę obiektów zabytkowych (k 434). Notatki prasowe nie wskazują wcale na pierwotną tymczasowość inwestycji. Odstąpienie od realizacji inwestycji było wynikiem wyboru innego budynku, który zwolnił się w międzyczasie. Sytuacja ta nie może wskazywać na zorganizowanie w budynku Przychodni Stomatologicznej jako inwestycji będącej celem wywłaszczenia, co do której dokumentacja jest o dalsze 7-8 lat późniejsza niż dokumentacja dotycząca pogotowia.

Skarżący kasacyjnie podniósł, że Sąd pierwszej instancji nie dopatrzył się naruszenia w zaskarżonej decyzji przepisów art. 7, 77 §1 , 80 i 107 § 3 k.p.a. pomimo, że organ II instancji wybiórczo potraktował materiał zebrany w sprawie. Odnosi się to nie tylko do ww. dokumentacji Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Kielcach wskazującej na Wojewódzką Stację Pogotowia Ratunkowego jako pierwszego inwestora ale i korespondencji prowadzonej pomiędzy Międzywojewódzką Handlową Spółdzielnią Inwalidów w Kielcach a Zarządem Gospodarki Terenami w Kielcach z 1976 r. (k.338, 339, 340).

Wynika z niej, że po zaniechaniu adaptacji budynku przy ul. O. na potrzeby Pogotowia, obiekt pozostał opuszczony i ulegał dewastacji. Urząd Miejski pozytywnie zaopiniował jego zakup przez Wojewódzką Handlową Spółdzielnię Inwalidów a Zarząd Gospodarki Terenami zwrócił się do PZU o wytypowanie biegłego do jego oszacowania. Pisma dowodzące tych okoliczności brane były pod uwagę przez organ I instancji i potraktowane jako argument przemawiający za tym, że Skarb Państwa wobec porzucenia planów realizacji Wojewódzkiej Stacji Pogotowia Ratunkowego, nie wiedział jak tę nieruchomość zagospodarować.

W ocenie skarżącego kasacyjnie, mają one istotne znaczenie w sprawie, gdyż dowodzą, że nie był realizowany cel wywłaszczenia, a tym samym nieruchomość należy uznać za zbędną. Do tej argumentacji nie odniosła się zarówno zaskarżona decyzja, jak i Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu wydanego wyroku.

Sąd pierwszej instancji pominął także fakt, iż dysponentem nieruchomości był nie Wydział Zdrowia ale RPGM. Budynek został przeznaczony na wynajem. Wskazuje na ten fakt korespondencja pomiędzy RPGM w Kielcach a dyrektorem Wojewódzkiego Szpitala Zespolonego w Kielcach (k. 413,414).

Ta ostatnia okoliczność podważa także ustalenia Sądu pierwszej instancji co do celu wywłaszczenia i przyjęcia ostatecznie, że zorganizowanie Przychodni Stomatologicznej było realizacją ogólnie oznaczonego celu wywłaszczenia - "działalność związana ze świadczeniem usług zdrowotnych" .

W ocenie skarżącej kasacyjnie, zaskarżona decyzja narusza art. 136 ust.3 i 137 w zw. z 216 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami przede wszystkim z uwagi na ogólne, wbrew wytycznym, oznaczenie celu wywłaszczenia. Podniesiono, że w wydanych w sprawie orzeczenia NSA i w jego następstwie WSA wskazały, że takie ogólne i nieprecyzyjne określenie jest nieprawidłowe. Skarżąca kasacyjnie podniosła, że brak możliwości jego doprecyzowania nie może rodzić niekorzystnych skutków dla obywatela i prowadzić do odmiennej wykładni, jak to uczynił Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym wyroku.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 183 § 1 P.p.s.a., Sąd rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę tylko okoliczności uzasadniające nieważność postępowania, które to okoliczności w niniejszej sprawie nie wystąpiły. Postępowanie kasacyjne w niniejszej sprawie sprowadzało się więc wyłącznie do badania zasadności podstaw kasacyjnych przytoczonych w skardze kasacyjnej.

Za niezasadny uznać należało podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 153 i art. 190 P.p.s.a. Wbrew bowiem zarzutom skargi kasacyjnej, rozpoznając ponownie sprawę organ zrealizował wytyczne zawarte w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25.08.2011 r., sygn. akt I OSK 1428/10, jak i w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 22.12.2011 r., sygn. akt II SA/Ke 790/11, co trafnie Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym wyroku ustalił i ocenił. Uchylając ww. wyrokiem z dnia 22.12.2012 r. decyzję Wojewody Świętokrzyskiego z dnia [...] kwietnia 2010 r. i poprzedzającą ją decyzję Starosty Starachowickiego z dnia [...] czerwca 2009 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, mając na względzie wytyczne Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w ww. wyroku tego Sądu z dnia 25.08.2011 r. wskazał, jakie czynności przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ administracji powinien przeprowadzić aby uszczegółowić (doprecyzować) cel nabycia ww. nieruchomości na podstawie aktu notarialnego z dnia 14 grudnia 1971 r., Rep. A Nr [...], mocą którego Skarb Państwa nabył w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64) zabudowaną nieruchomość położoną w Kielcach przy ul. O., o pow. 0,4012 ha, oznaczoną wówczas nr ew. 2. Zgodnie z powołaną w ww. akcie notarialnym decyzją o lokalizacji szczegółowej, nieruchomość ta została przeznaczona na cele Wydziału Zdrowia i Opieki Społecznej Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Kielcach. Obecnie wywłaszczonej nieruchomości odpowiadają działki nr: 1, 3, 4 i 5 stanowiące własność Gminy Kielce. Byli współwłaściciele ww. nieruchomości i spadkobiercy byłych współwłaścicieli wystąpili do Prezydenta Miasta Kielce z wnioskiem z dnia 31.10. 2007 r. o zwrot ww. nieruchomości położonej w Kielcach przy ul. O. podnosząc, że nieruchomość ta nie została wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia.

Wskazać należy, że rozpoznając ponownie sprawę, co prawidłowo ustalił Sąd pierwszej instancji, Starosta Starachowicki, zgodnie z ww. wytycznymi oraz treścią art. 7, art. 77 § 1 K.p.a., podjął działania zmierzające do odszukania i ustalenia treści decyzji o lokalizacji szczegółowej, o której mowa w ww. akcie notarialnym z dnia 14 grudnia 1971 r., aby określić cel nabycia nieruchomości. Zwrócił się do Archiwum Państwowego w Kielcach, Przedsiębiorstwa Gospodarki Mieszkaniowej, Wojewódzkiej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej, Wojewódzkiego Szpitala Zespolonego Kielcach, Świętokrzyskiego Urzędu Wojewódzkiego w Kielcach. Prowadzone w powyższy sposób postępowanie wyjaśniające nie doprowadziło jednak do odszukania decyzji lokalizacyjnej. Niemożliwe okazało się zatem przeprowadzenie dowodu z ww. decyzji.

W tej sytuacji, zgodnie z ww. wytycznymi, dalsze działania organów zmierzały do ustalenia treści decyzji o lokalizacji z uwzględnieniem reguł postępowania dowodowego, w tym art. 75 K.p.a., pozwalającego na dopuszczenie wszelkich dostępnych dowodów, które nie są sprzeczne z prawem, a przyczynią się do wyjaśnienia tej kwestii. Zgodnie bowiem z ww. wytycznymi, obowiązkiem organu było uszczegółowienie celu nabycia nieruchomości określonego w akcie notarialnym z dnia 14 grudnia 1971 r., tj. ustalenie, jaka konkretnie inwestycja zgodnie z powołaną decyzją lokalizacyjną miała być zrealizowana na nabytej przez Skarb Państwa nieruchomości. Organ miał następnie wyjaśnić i ustalić, czy i jakie czynności zostały podjęte w celu realizacji tej inwestycji.

Z prawidłowych ustaleń poczynionych w sprawie wynika, że Starosta Starachowicki przeprowadził w powyższym zakresie postępowanie, dopuszczając dowód z zeznań świadków - osób pracujących w Specjalistycznej Przychodni Stomatologicznej w Kielcach mieszczącej się w budynku położonym na nieruchomości będącej przedmiotem wniosku o zwrot, dokumentacji projektowej związanej z realizacją celu wywłaszczenia, sporządzonej w latach 1973-74 znajdującej się w zasobach archiwalnych Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Kielcach, artykułów prasowych jakie ukazały się w dzienniku lokalnym "Słowo Ludu" z lat 1980-1982. Po przeprowadzeniu powyższych dowodów, Starosta Starachowicki ustalił, że celem nabycia nieruchomości było jej przeznaczenie pod Wojewódzką Stację Pogotowia Ratunkowego, a cel ten nigdy nie został zrealizowany.

Rozpoznając sprawę w trybie odwoławczym, Wojewoda Świętokrzyski, mając na względzie całość zgormadzonego materiału dowodowego, odmiennie niż organ I instancji uznał, że w niniejszej sprawie cel nabycia nieruchomości został zrealizowany, co w ocenie tego organu uzasadniało wydanie rozstrzygnięcia na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy wskazał, że w sprawie spór dotyczy określenia celu nabycia wnioskowanej do zwrotu nieruchomości, a następnie oceny przesłanek do jej zwrotu stosownie do treści art. 136 ust. 3 i art. 137 u.g.n. Akcentując fakt szerokich działań podjętych przez Starostę Starachowickiego i Prezydenta Miasta Kielce organ ten stwierdził, że nie zdołano odszukać wymienionej w akcie notarialnym z 14 grudnia 1971 r. decyzji o lokalizacji szczegółowej, jak również dokumentacji pozwalającej na jednoznaczne określenie przeznaczenia nabytej na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości objętej wnioskiem o zwrot.

Zgodzić się należy ze stanowiskiem Sądu pierwszej instancji, że prawidłowo w tych okolicznościach sprawy organ odwoławczy uznał, że wobec braku możliwości jednoznacznego ustalenia celu nabycia nieruchomości, cel ten należało ustalić, kierując się sposobem korzystania z nieruchomości.

Za prawidłowe uznać należy stanowisko Sądu pierwszej instancji, że skoro w toku ponownego rozpatrzenia sprawy nie odnaleziono decyzji o lokalizacji szczegółowej i nie można odtworzyć jej treści na podstawie dostępnych dowodów, istotne znaczenie dla dokonania ustalenia celu wywłaszczenia stanowi zapis w akcie notarialnym z 14 grudnia 1971 r., Rep. A nr [...], zgodnie z którym nieruchomość została przeznaczona na cele Wydziału Zdrowia i Opieki Społecznej Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Kielcach. Ustalenie celu nabycia nieruchomości dokonane na podstawie dokumentu urzędowego jakim jest akt notarialny, wobec wyczerpania dostępnych środków dowodowych, nie pozostaje w sprzeczności z wytycznymi NSA i WSA zawartymi w prawomocnych wyrokach, a stanowi istotny element oceny materiału dowodowego. Zgodzić się należy ze stanowiskiem Sądu pierwszej instancji, że samo wskazanie w akcie notarialnym jako celu wywłaszczenia: "na cele Wydziału Zdrowia i Opieki Społecznej Prezydium WRN w Kielcach", zważywszy na zadania i kompetencje tegoż Wydziału, potwierdza nabycie nieruchomości przez Skarb Państwa na cele związane z ochroną zdrowia.

Z prawidłowych i niekwestionowanych ustaleń poczynionych w sprawie wynika, że zgodnie z uchwałą nr 50/569/71 Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Kielcach, do zadań i kompetencji Wydziału należało w szczególności: analizowanie stanu zdrowia ludności i ustalenie na tej podstawie potrzeb w zakresie opieki zdrowotnej oraz prowadzenie działalności organizacyjno-zarządzającej, niezbędnej do zaspokajania ustalonych potrzeb zdrowotnych, a także prowadzenie spraw inwestycyjnych (§ 1 pkt 6), gospodarczych w zakresie niezbędnym dla ustalonych potrzeb zdrowotnych. Po dacie wywłaszczenia dla budynku przy ul. O. w Kielcach przewidziano w 1974 r. przeznaczenie na potrzeby Wojewódzkiej Stacji Pogotowia Ratunkowego, o czym świadczy dokumentacja projektowo-adaptacyjna uzgadniana z Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków w Kielcach, do którego jednak nie doszło.

W latach 1981-82 działalność w budynku rozpoczęła najpierw Wojewódzka, a następnie Specjalistyczna Przychodnia Stomatologiczna, co potwierdzają pismo Zespołu Opieki Zdrowotnej w Kielcach z dnia 02.06.1982 r., pismo z 27.08.1977 r. skierowane do Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków Urząd Wojewódzki w Kielcach, zeznania świadków J.C., J.G., J.S. Skoro najpóźniej w 1982 r. w budynku rozpoczęła działalność przychodnia stomatologiczna, to niewątpliwie budynek wymagał przystosowania do tego rodzaju działalności, chociażby ze względu na wymagania sanitarno-higieniczne, a więc musiał być remontowany. Fakt przeprowadzenia remontów wynika z powołanych wyżej dowodów, jak również artykułów prasowych, jakie ukazały się w dzienniku lokalnym "Słowo Ludu" z lat 1980-1982. Działalność związaną z ochroną zdrowia instytucje państwowe prowadziły do 2006 r., a po tej dacie tego typu działalność świadczy podmiot prywatny.

Zgodzić się należy ze stanowiskiem Sądu Wojewódzkiego, że powołane wyżej dowody i ich analiza jednoznacznie wskazują, że nieruchomość została nabyta na cele związane ze świadczeniem usług zdrowotnych zapewniających ochronę zdrowia i cele te zrealizowano.

Wbrew odmiennemu w tym względzie stanowisku skarżącego kasacyjnie, nie można przyjąć w okolicznościach faktycznych sprawy, jak to uczynił organ I instancji, że celem nabycia ww. nieruchomości było przeznaczenie budynku na potrzeby Wojewódzkiej Stacji Pogotowia Ratunkowego. Takie przeznaczenie nie wynika z dokumentacji projektowej z 1974 r. będącej w zasobach Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Kielcach dotyczącej adaptacji budynku na potrzeby Wojewódzkiej Stacji Pogotowia Ratunkowego, w której w ogóle nie przywołuje się decyzji o lokalizacji szczegółowej. Ponadto, dokumentacja ta wskazuje wprost na tymczasowy plan umieszczenia Wojewódzkiej Stacji Pogotowia Ratunkowego na wywłaszczonej nieruchomości. Z prawidłowych ustaleń poczynionych w sprawie wynika, że w opisie technicznym Projektu techniczno-roboczego adaptacji budynku położonego w Kielcach przy ul. O. dla Wojewódzkiej Stacji Pogotowia Ratunkowego w Kielcach na str. 4 w pkt IV określono, że: "Ze względu na założony okres eksploatacji budynku przez Wojewódzką Stację Pogotowia Ratunkowego wynoszący 5 lat, adaptację budynku ograniczono do niezbędnego minimum uwzględniający jednak stan techniczny budynku oraz wymogi wynikające z nowej funkcji budynku". Inspektor Pracy, opiniując ww. projekt w dniu 6 czerwca 1974 r., potwierdził tymczasowy charakter tej inwestycji. Trafnie zauważa w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd pierwszej instancji, że przepisy ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, na podstawie której Skarb Państwa nabył ww. nieruchomość, nie przewidywały możliwości nabycia nieruchomości na cel tymczasowy. Brak zatem podstaw do twierdzenia, że właśnie ta konkretna inwestycja była przedmiotem decyzji o lokalizacji szczegółowej i wyłącznym celem wywłaszczenia. Bez znaczenia w tej sytuacji pozostaje okoliczność, jaki okres eksploatacji ww. budynku przez Wojewódzką Stację Pogotowia Ratunkowego założono w ww. opisie technicznym Projektu techniczno-roboczego adaptacji budynku. Wbrew zarzutom skarżącego kasacyjnie, trafnie w świetle powyższego przyjęto, że brak jest w tej sytuacji podstaw do twierdzenia, że nieruchomość została nabyta z przeznaczeniem umieszczenia w znajdującym się na niej budynku Wojewódzkiej Stacji Pogotowia Ratunkowego.

W świetle tak przeprowadzonego postępowania dowodowego przy ponownym rozpatrzeniu sprawy za nietrafny uznać należało podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 153 i art. 190 P.p.s.a.

Nie jest zasadny podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 141 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 K.p.a. Przede wszystkim zauważyć należy, że przepis art. 141 § 1 P.p.s.a. może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną, służącą do kwestionowania ustaleń faktycznych przyjętych przez wojewódzki sąd administracyjny, jeżeli uzasadnienie orzeczenia tego sądu nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia (patrz: uchwała NSA z dnia 15 lutego 2010 r., sygn. II FPS 8/09, ONSAiWSA 2010/3/39). Sąd pierwszej instancji zajął stanowisko co do stanu faktycznego ustalonego przez organ administracji i przyjętego za podstawę zaskarżonej decyzji. Uznał, że ustalenia faktyczne dokonane przez organ są wystarczające dla wydania rozstrzygnięcia. Kwestionowanie takiego stanowiska powinno być oparte na zarzucie naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z przepisami procedury administracyjnej regulującymi postępowanie dowodowe. Niezależnie od tego należy zaaprobować stanowisko Sądu pierwszej instancji, w omawianej kwestii. Sąd pierwszej instancji w niczym nie uchybił art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z przepisami procedury administracyjnej wskazanymi w skardze kasacyjnej, co już wyżej wykazano. Kontrolując pod względem zgodności z prawem zaskarżoną decyzję prawidłowo uznał, że organy ją rozpoznające w niczym nie uchybiły przepisom art. 7, 77 § 1, 80 K.p.a. regulującym postępowanie dowodowe. W niczym także zaskarżona decyzja nie uchybia art. 107 § 3 K.p.a.

Skoro zatem ww. nieruchomość została nabyta na cele związane ze świadczeniem usług zdrowotnych zapewniających ochronę zdrowia i cele te zostały zrealizowane, brak było podstaw do przyjęcia istnienia przesłanek z art. 137 i art. 136 u.g.n. do zwrotu ww. nieruchomości.

Trafnie Sąd pierwszej instancji wskazał, że zgodnie z utrwalonym już w tym względzie orzecznictwem, art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 u.g.n. znajduje zastosowanie jedynie do takich stanów faktycznych, w których nie został zrealizowany cel wywłaszczenia. Skoro nabycie przedmiotowej nieruchomości nastąpiło pod rządami ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, która nie określała terminów na zrealizowanie celu wywłaszczenia i jeżeli zrealizowano cel wywłaszczenia, to nie można twierdzić, że po wejściu w życie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami i określeniu w art. 137 ust. 1 szczegółowych przesłanek zbędności, nieruchomość, która została wykorzystana zgodnie z tym celem, automatycznie podlega rygorom zawartym w tym przepisie. W sytuacji wykorzystania nieruchomości na cel wywłaszczenia, wygasa prawo byłego właściciela lub jego następców prawnych do jej zwrotu, a regulacja zawarta w art. 137 ust. 1 u.g.n. sytuacji tej nie zmienia. Trafnie zauważa Sąd pierwszej instancji, że odmienna interpretacja tego przepisu prowadziłaby do naruszenia konstytucyjnej zasady lex retro non agit, która jest jedną z podstawowych zasad państwa prawa.

Trafnie Sąd Wojewódzki stwierdził w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że w sytuacji, gdy decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna pod rządami ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości i doszło do realizacji celu wywłaszczenia, to przepis art. 137 ust. 1 pkt 2 u.g.n. nie może mieć zastosowania. Gdyby zatem nawet uznać, że przedmiotowy obiekt został oddany do użytkowania po upływie 10 lat od daty wywłaszczenia, jak twierdzi skarżący kasacyjnie, to i tak okoliczność ta nie miałaby znaczenia dla oceny zbędności wywłaszczonej nieruchomości, jako przesłanki orzeczenia o jej zwrocie.

Powyższe stanowisko potwierdza wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 marca 2014 r., sygn. P 38/11 (Dz.U. poz. 376), zgodnie z którym: art. 137 ust. 1 pkt 2 u.g.n., w zakresie w jakim za nieruchomość zbędną uznaje nieruchomość wywłaszczoną przed 27 maja 1990 r., na której w dniu złożenia wniosku o zwrot, a nie później niż przed 22 września 2004 r., zrealizowano cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jest niezgodny z art. 2 w zw. z art. 165 ust. 1 Konstytucji RP. Z akt sprawy wynika, ze wniosek o zwrot złożono w dniu 31.10.2007 r.

W wyroku z dnia 18.12.2014 r., sygn. akt I OSK 1417/13 (wyrok dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń: https://cbois.nsa.gov.pl) Naczelny Sąd Administracyjny zaznaczył na tle art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, że "wymagania odnośnie szczegółowości celu wywłaszczenia wskazywanego w decyzji wywłaszczeniowej powinny być oceniane – przy jej kontroli – proporcjonalne do standardu prawnego i funkcjonalnego z chwili wydania decyzji wywłaszczeniowej, a nie z daty dokonywania rzeczonej kontroli. Innymi słowy, w im dalszej przeszłości był określany cel wywłaszczenia, tym ogólniej mógł być on ujęty w decyzji wywłaszczeniowej, a nawet mógł wynikać z kontekstu sprawy i całokształtu jej okoliczności. Należy bowiem zaznaczyć, że inne (wyższe) wymagania dotyczące określoności celu wywłaszczenia będą istnieć na tle aktów wywłaszczeniowych dokonywanych pod rządami obowiązującej Konstytucji RP, zwłaszcza w świetle procesu stałego jej rozwoju i precyzowania norm przez Trybunał Konstytucyjny, a inne (niższe) wymagania należy odnosić do celu wywłaszczenia określanego w aktach z wcześniejszego okresu. Następuje bowiem zasadniczo stały wzrost standardu prawnego i wymagań prawnych – fakt ten musi być uwzględniony przy stosowaniu art. 136 ust. 3 i art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami, gdyż regulacja zawarta w tych przepisach wiąże się z zasady z kwestiami natury historycznej." Powyższy pogląd Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie w pełni podziela.

Sąd pierwszej instancji nie mógł naruszyć art. 3, art. 5 i art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. Nr 32, poz. 159 ze zm.) albowiem przepisów tych nie stosował.

Niezależnie od powyższego zauważyć należy, że skoro skarżący kasacyjnie twierdzi, że ww. nieruchomość po jej nabyciu nie była wykorzystana na cel wskazany w akcie notarialnym, którym według skarżącego kasacyjnie była lokalizacja na ww. nieruchomości Wojewódzkiej Stacji Pogotowia Ratunkowego i Skarb Państwa nie wiedział jak tę nieruchomość zagospodarować, nie było przeszkód, by byli współwłaściciele ww. nieruchomości i spadkobiercy byłych współwłaścicieli wystąpili na podstawie art. 34 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości o jej zwrot, czego nie uczynili.

Skoro zatem zarzuty skargi kasacyjnej okazały się nieusprawiedliwione, skarga kasacyjna podlegała oddaleniu, co orzeczono na podstawie art. 184 P.p.s.a.