Wyrok NSA, sygn. akt II FSK 1173/08
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2009-12-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Zasądzono zwrot kosztów postępowania
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 26 § 5, art. 18, art. 27 § 1 pkt 2, art. 29 § 2
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Rypina, Sędziowie NSA Edyta Anyżewska, WSA del. Ludmiła Jajkiewicz (sprawozdawca), Protokolant Justyna Bluszko-Biernacka, po rozpoznaniu w dniu 11 grudnia 2009 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Skarbowej w Krakowie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 28 lutego 2008 r. sygn. akt I SA/Kr 701/07 w sprawie ze skargi Wojewody Małopolskiego na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Krakowie z dnia 16 kwietnia 2007 r. nr WO-1/7241-68/07/BW w przedmiocie zwrotu tytułów wykonawczych 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie, 2) zasądza od Wojewody Małopolskiego na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w Krakowie kwotę 180 (sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 28 lutego 2008 r., sygn. akt I SA/Kr 701/07, uchylił postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 16 kwietnia 2007 r., nr ... oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego K. z dnia 5 lutego 2007 r., nr ..., zwracające Wojewodzie Małopolskiemu (dalej: strona) tytuły wykonawcze nr 4 i 5 wystawione na E. spółka z o.o. w K. (dalej: spółka).

W uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd, uznając skargę za zasadną, przedstawił następujący stan faktyczny sprawy:

Organ egzekucyjny stwierdził, iż spółka nie prowadzi działalności pod wskazanym w tytułach wykonawczych adresem oraz nie posiada mienia podlegającego egzekucji.

Stanowisko powyższe zostało podtrzymane przez Dyrektora Izby Skarbowej w K .

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie strona podniosła, iż nie istniała podstawa do zwrotu tytułów wykonawczych, skoro organ stwierdził, że pod wskazanym adresem spółka nie prowadziła działalności.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uwzględniając skargę uznał, iż zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu egzekucyjnego narusza przepisy prawa w stopniu dającym podstawę do ich wyeliminowania z obrotu prawnego.

Sąd wskazał, iż tytuł wykonawczy powinien zawierać między innymi adres zobowiązanego (art. 27 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji; j.t. z 2005 r., Dz.U. Nr 229, poz. 1954 ze zm. – dalej: u.p.e.a.), pod rygorem nie przystąpienia do egzekucji i zwrotu tytułu wykonawczego wierzycielowi (art. 29 § 2 u.p.e.a.).

W rozpoznawanej sprawie, zdaniem Sądu, strona podała nie tylko adres, zgodny z danymi zawartymi w Krajowym Rejestrze Sądowym (KRS), ale także poinformowała organ (pismo z dnia 24 września 2004 r.), pod jakim faktycznie adresem działa zobowiązana spółka, co oznacza, że brak było podstaw do zwrotu stronie tytułów wykonawczych.

W skardze kasacyjnej z dnia 19 maja 2008 r. pełnomocnik Dyrektora Izby Skarbowej w K. zaskarżył w całości wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, zarzucając naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jest:

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej: p.p.s.a.), art. 134 § 1 oraz art. 151 p.p.s.a., polegające na uchyleniu przez Sąd postanowień obu instancji, przy braku naruszeń przez organ przepisów postępowania mogących mieć wpływ na wynik sprawy, to jest art. 27 § 1 pkt 2 i art. 29 § 2 u.p.e.a. i nie oddaleniu skargi, na podstawie art. 151 p.p.s.a.

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., w związku z art. 27 § 1 pkt 1 i art. 29 § 2 u.p.e.a., poprzez wskazanie, że prawidłowy tytuł wykonawczy wystawiony przez wierzyciela to taki tytuł, w którym jako adres zobowiązanego powinien być podany adres wynikający z KRS, a nie adres, pod jakim zobowiązany prowadzi działalność gospodarczą oraz znajduje się jego majątek.

- art. 134 § 1 p.p.s.a., poprzez błędną ocenę postępowania dowodowego oraz zebranego w sprawie materiału dowodowego i bezpodstawne przyjęcie, że organ egzekucyjny niezasadnie dokonał zwrotu tytułów wykonawczych.

- art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez błędną ocenę ustaleń faktycznych polegającą na przyjęciu, iż adres, o jakim mowa w art. 27 § 1 pkt 2 u.p.e.a., to adres ujawniony w KRS, a także z uwagi na brak zawarcia w uzasadnieniu wskazówek co do dalszego postępowania – w stanie sprawy powinien mieć zastosowanie art. 22 § 2 u.p.e.a., w związku z art. 26 § 5 pkt 1 u.p.e.a.

Pełnomocnik organu podniósł również nieważność postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie, albowiem w sprawie nie brał udziału zobowiązany, to jest spółka, choć jest stroną postępowania, na podstawie art. 33 § 1 p.p.s.a.

Ponadto pełnomocnik Dyrektora Izby Skarbowej w K. wniósł o:

- uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie;

- zasądzenie na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w K. zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa prawnego, według norm prawem przepisanych.

W uzasadnieniu pełnomocnik organu podniósł, iż Sąd nie przedstawił podstawy faktycznej i prawnej rozstrzygnięcia, co nie pozwala na ocenę czy przesłanki, jakimi kierował się Sąd były trafne.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.

Pełnomocnik organu w jej podstawie postawił zarzut naruszenia prawa procesowego.

Odnosząc się w pierwszej kolejności do najdalej idącego w skutkach zarzutu nieważności postępowania sądowoadministracyjnego, należy stwierdzić, iż jest on bezzasadny. Zgodnie z art. 29 § 2 zd. 2 u.p.e.a. na postanowienie organu egzekucyjnego o zwrocie tytułu wykonawczego zażalenie przysługuje jedynie wierzycielowi, niebędącemu jednocześnie organem egzekucyjnym. Ponadto z akt sprawy wynika, iż zobowiązany (spółka) nie uczestniczył w postępowaniu administracyjnym prowadzonym przez organy obu instancji, stąd też nie został uwzględniony w postępowaniu sądowoadministracyjnym.

Odnosząc się w dalszej kolejności do pozostałych zarzutów, należy stwierdzić, iż zasługują one na uwzględnienie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie bezzasadnie bowiem przyjął, iż w tytule wykonawczym powinien być podany adres zobowiązanego wynikający z KRS, mimo iż jest on nieaktualny.

Zgodnie z art. 27 § 1 pkt 2 u.p.e.a. tytuł wykonawczy powinien zawierać wskazanie imienia i nazwiska lub firmy zobowiązanego i jego adresu (...).

Z przepisu tego nie wynika jednak, aby wierzyciel był zobowiązany w każdym przypadku do podania adresu wynikającego z KRS. W sytuacji, gdy faktyczna siedziba podmiot znajduje się pod innym adresem niż wskazany w KRS, oznaczałoby to przerzucenie na organ egzekucyjny obowiązku poszukiwania zobowiązanego, co jest niezgodne z regułami postępowania egzekucyjnego. Obowiązkiem wierzyciela jest bowiem prawidłowe wskazanie w tytule wykonawczym adresu zobowiązanego, pod rygorem jego zwrotu. Zgodnie bowiem z art. 29 § 2 u.p.e.a., jeżeli (...) tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych w art. 27 § 1 i § 2, organ egzekucyjny nie przystępuje do egzekucji, zwracając tytuł wierzycielowi (...).

Dodatkowo należy także zauważyć, iż konsekwencją braku podania właściwego adresu jest niemożność wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Stosownie do art. 26 § 5 u.p.e.a. wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą: 1) doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego lub 2) doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego, jeżeli to doręczenie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego.

Doręczenie tytułu wykonawczego czy też zawiadomienia o zajęciu wierzytelności powinno nastąpić na adres siedziby zobowiązanego do rąk osób uprawnionych do odbioru pism (art. 45 Kodeksu postępowania administracyjnego, w związku z art.. 18 u.p.e.a.).

Innymi słowy, aby móc skutecznie doręczyć tytuł wykonawczy organ egzekucyjny powinien znać aktualny adres zobowiązanego. Stąd też dane wynikające z KRS mogą być wzięte pod uwagę, o ile są zgodne ze stanem rzeczywistym, co potwierdza też art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (j.t. z 2007 r. Dz.U. 168, poz. 1186 ze zm.). Wprowadzone tym przepisem domniemanie prawdziwości danych wpisanych do KRS jest tak zwanym domniemaniem usuwalnym (praesumptiones iuris tantum) i może być w każdej chwili obalone przez przeprowadzenie dowodu przeciwnego. Ograniczenie możliwości wzruszenia domniemania prawdziwości zarejestrowanych danych, wyrażone w art. 17 ust. 2 powołanej ustawy, dotyczy wyłącznie podmiotu wpisanego do rejestru i nie odnosi się do osób trzecich.

Wobec powyższego należy wyrazić również pogląd, iż bez znaczenia jest okoliczność posiadania przez organ egzekucyjny wiedzy na temat zmiany siedziby zobowiązanego, zawłaszcz w sytuacji, gdy pochodzi ona sprzed kilku lat.

Podsumowując, zarzut naruszenia prawa procesowego należy uznać za zasadny.

Z tych powodów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono zgodnie z art. 203 pkt 2 p.p.s.a.