Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 1080/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2021-11-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy: article: art. 31 zq ust. 3
journal: Dz.U. 2020 poz 374
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Zdzienicka-Wiśniewska, Sędziowie Sędzia NSA Alicja Stępień (spr.), Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski, , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 23 listopada 2021 r. sprawy ze skargi M. H. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 11 grudnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za miesiąc kwiecień 2020 roku uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 15 lipca 2020 r. nr [...]


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 7 kwietnia 2020 r. M.H. wniósł o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek na własne ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz wypadkowe, dobrowolne ubezpieczenie chorobowe, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy za marzec, kwiecień i maj 2020 r..

Decyzją z dnia 15 lipca 2020 r., znak: [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych umorzył postępowanie w sprawie wniosku o zwolnienie z opłacenia należności z tytułu składek za kwiecień 2020 r. z uwagi na niezłożenie przez wnioskodawcę deklaracji za wskazany miesiąc do dnia 30 czerwca 2020 r..

Wskazano, że zgodnie z art. 31 zo ust. 2 i ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem covid-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 z późn. zm.), po weryfikacji konta skarżącego Zakład stwierdził, że na koncie brak deklaracji (ZUS DRA) za miesiąc kwiecień 2020 r. Ustalono także, że skarżący nie był zwolniony z obowiązku składania dokumentów.

Wobec powyższego organ rentowy umorzył postępowanie w sprawie wniosku o zwolnienie z opłacenia należności z tytułu składek za kwiecień 2020 roku, gdyż płatnik do 30 czerwca 2020 r. nie złożył wymaganych dokumentów rozliczeniowych za kwiecień i maj 2020 r

Analizując wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy stwierdzono, iż płatnik złożył wymagane dokumenty rozliczeniowe ZUS DRA dnia 23 lipca 2020 r., czyli po terminie.

Z tego powodu decyzją z dnia 11 grudnia 2020 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256, z późn. zm.) oraz art. 31 zq ust. 8 w zw. z art. 31 zq ust. 8 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374, z późn. zm.), utrzymał w mocy decyzję z dnia 15 lipca 2020 r., znak: [...], odmawiającą prawa do zwolnienia należności z tytułu składek za kwiecień 2020 r..

Postanowieniem z dnia 23 czerwca 2021 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. działając na podstawie art. 113 § 1 i 123 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 z późn. zm.) oraz art. 83 b ust. 2 i art. 123 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2021 r., poz. 423) wprowadził z urzędu zmianę do decyzji Nr [...] z dnia 11 grudnia 2020 roku, w ten sposób, że sprostował oczywistą omyłkę pisarską zawartą w przywołanej decyzji i stwierdził, że w sentencji w/w decyzji, część zdania "(...) utrzymuje w mocy decyzję z dnia 15 lipca 2020 r., znak : [...] odmawiającą prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek za okres kwiecień 2020 r." powinna brzmieć: "(...) utrzymuje w mocy decyzję z dnia 15 lipca 2020 r., znak: [...] umarzającą postępowanie w sprawie rozpatrzenia wniosku z 8 kwietnia 2020 r. o zwolnienie z opłacenia należności z tytułu składek za okres kwiecień 2020 r."

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniesiono o uchylenie wydanych decyzji. Skarżący podniósł, że nie był zobowiązany do złożenia deklaracji rozliczeniowych.

Organ wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) dalej jako "p.p.s.a." wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Oceniając zaskarżone decyzje z punktu widzenia zgodności z prawem, stwierdzić należy, ze decyzje te naruszają prawo.

W niniejszej sprawie organ umorzył postępowanie z uwagi na brak deklaracji rozliczeniowej za wskazany miesiąc. Wobec braku należności podlegających zwolnieniu z opłacenia składek organ uznał postępowanie za bezprzedmiotowe. Natomiast po ponownym rozpatrzeniu sprawy, organ przyjął, że skarżący złożył dokumenty rozliczeniowe po terminie, a więc skarżącemu nie przysługuje zwolnienie z obowiązku opłacania składek.

W myśl art. 31 zo ustawy o COVID prawo do zwolnienia z obowiązku opłacenia nieopłaconych składek przysługuje osobom prowadzącym jednoosobową działalność gospodarczą, podmiotom zatrudniającym nie więcej niż 49 ubezpieczonych, duchownym oraz spółdzielniom socjalnym. Art. 31zq ust. 1, 2 i 3 ustawy o COVID wprowadza obowiązek składania deklaracji rozliczeniowych i imiennych raportów miesięcznych- przesłanek do dokonania zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek.

Z kolei stosownie do treści art. 31zq ust. 3 ustawy o COVID, warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych za marzec, kwiecień i maj 2020 r. nie później niż do dnia 30 czerwca 2020 r., chyba, że płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania.

W art. 47 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r., poz. 266 z późn. zm.) zwaną dalej: "u.s.u.s.", uregulowana jest kwestia terminów i sposób realizacji obowiązków przez płatnika składek. Zgodnie z treścią art. 47 ust. 2a u.s.u.s. osoby prowadzące pozarolniczą działalność, opłacające składki wyłącznie za siebie lub osoby z nimi współpracujące, są zwolnione z obowiązku składania deklaracji rozliczeniowej lub imiennych raportów miesięcznych za kolejny miesiąc, jeżeli w ostatnio złożonej deklaracji rozliczeniowej lub imiennym raporcie miesięcznym zadeklarowały do podstawy wymiaru składek:

1) na ubezpieczenia społeczne - kwotę w wysokości najniższej podstawy wymiaru składek dla osób prowadzących pozarolniczą działalność, obowiązującej je i osoby z nimi współpracujące, zaś w przypadku osób, o których mowa w art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców - obowiązującej osoby z nimi współpracujące, z zastrzeżeniem ust. 2g;

2) na ubezpieczenie zdrowotne - kwotę w wysokości najniższej podstawy wymiaru określonej w art. 81 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1373, ze zm.), obowiązującej je i osoby z nimi współpracujące, i nie nastąpiła żadna zmiana w stosunku do miesiąca poprzedniego, z zastrzeżeniem ust. 2c.

Zgodnie z treścią art. 47 ust. 2e u.s.u.s. osoby wymienione w art. 7 opłacające składki wyłącznie za siebie są zwolnione z obowiązku składania deklaracji rozliczeniowej za kolejny miesiąc, jeżeli w ostatnio złożonej deklaracji rozliczeniowej zadeklarowały do podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne - kwotę w wysokości określonej w art. 18 ust. 7. Przy czym podkreślić należy, że nie ma możliwości zwolnienia od obowiązku z płacenia składek, bez ustalenia podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne. W ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych uregulowana jest kwestia terminów i sposób realizacji obowiązków przez płatnika składek. Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych reguluje kwestię zwolnienia z obowiązku składania deklaracji rozliczeniowej lub imiennych raportów miesięcznych za kolejny miesiąc. Rozstrzygnięcie kwestii deklaracji rozliczeniowej jest związane ze stosowaniem prawa materialnego. Bez ustalenia podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne za dany okres nie jest możliwe zwolnienie z płacenia składek. Ponadto należy wskazać, że termin do złożenia deklaracji rozliczeniowej ma charakter materialnoprawny. Terminy materialnoprawne mogą być przywrócone przepisem ustawy, a przez organ administracji jedynie wówczas, gdy możliwość taką przewidują przepisy szczególne. Przywrócone mogą być zatem jedynie terminy proceduralne, mające zarówno charakter terminów ustawowych, jak i terminów wyznaczanych. Właściwym trybem dla rozpoznawania wniosków o przywrócenie terminów bez względu na ich charakter jest przepis art. 58 § 1 k.p.a. (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 29 marca 2018 r. sygn. akt I SA/Ke 645/17).

Zaznaczyć przy tym należy, że dc postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją z mocy art. 180 k.p.a. oraz art. 123 u.s.u.s. mają zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, a w tym zasady ogólne, stanowiące między innymi, że organy administracji publicznej winny: stać na straży praworządności (art. 7 k.p.a.), prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej (art. 8 § 1 k.p.a.), wypełniać wobec stron obowiązki informacyjne (art. 9 k.p.a.), zapewnić stronom udział w postępowaniu (art. 10 § 1 k.p.a.), a także działać wnikliwie i szybko (art. 12 § 1 k.p.a.).

Mając powyższe na uwadze, wskazać należy, że o uchyleniu decyzji przesądziły stwierdzone przez Sąd uchybienia proceduralne. Zdając sobie sprawę z realiów rozpoznawania tego typu wniosków, ich ogromnej liczby, ograniczeniach związanych z pandemią Sąd uznał, że nie mogą one uzasadniać niekorzystnych skutków jedynie dla jednej strony postępowania.

W pierwszej kolejności należy podnieść, że w niniejszej sprawie Sąd nie był w stanie należycie skontrolować prawidłowości wydanych decyzji, gdyż z uwagi na brak w aktach administracyjnych sprawy dokumentów źródłowych, które stanowiły podstawę rozstrzygania, kwestia ta wymyka się spod kontroli sądowej. Poza wnioskiem strony brak jest jakichkolwiek dokumentów źródłowych. W świetle art. 133 § 1 p.p.s.a. Sąd dokonuje kontroli zaskarżonej decyzji "na podstawie akt sprawy", co oznacza, że podstawę orzekania stanowi materiał dowodowy zgromadzony przez organ administracji publicznej w toku postępowania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 listopada 2008 r., II FSK 1162/07) oraz, że co do zasady, zakazane jest uwzględnianie okoliczności nieznajdujących odzwierciedlenia w aktach sprawy (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 15 grudnia 2008 r., VI SA/Wa 2099/05). "Akta sprawy" w powyższym rozumieniu oznaczają dokumentację sprawy, na podstawie której organ ustalił stan faktyczny sprawy i wydał rozstrzygnięcie będące przedmiotem kontroli sądu administracyjnego. Zarazem sąd jest zobligowany przyjmować, że przesłane przez organ przy skardze akta sprawy są tymi, które organ posiadał prowadząc postępowanie zakończone orzeczeniem zaskarżonym do sądu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 1 lutego 2008 r., I OSK 1548/06).

W konsekwencji należy przyjąć, że również przy ponownej weryfikacji na skutek złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy organ, wydając kwestionowaną decyzję, nie dysponował ww. dokumentacją, czym uchybił w istotnym stopniu zasadzie dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 15 k.p.a.), czyniąc kontrolę instancyjną w tym zakresie całkowicie fikcyjną.

Co istotne, organ decyzją z dnia 15 lipca 2020 r. nie mógł umorzyć postępowania w sprawie wniosku o zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek. Przepis art. 105 § 1 k.p.a. ma zastosowanie, gdy wszczęte już postępowanie okazało się bezprzedmiotowe, tj. gdy w toku postępowania wystąpiła przeszkoda do rozpatrzenia sprawy mająca charakter trwały i nieusuwalny (np. przestał istnieć przedmiot postępowania, gdyż wycofano wniosek). W rozpatrywanej sprawie sytuacja taka nie wystąpiła, gdyż przedmiot postępowania nadal istnieje. Skarżący jest zainteresowany zwolnieniem z obowiązku opłacania składek za wskazany we wniosku okres.

Dlatego też niedopuszczalne było orzeczenie o umorzeniu postępowania w sprawie z uwagi na bezprzedmiotowość, uzasadnione argumentami wskazującymi na niespełnienie warunków do zwolnienia, czyli nieadekwatnie do zastosowanej podstawy prawnej. Zdaniem Sądu, wydając zaskarżone rozstrzygnięcie, organ nie rozstrzygnął sprawy zainicjowanej wnioskiem skarżącego. Skoro strona nie spełniała przesłanek materialnoprawnych do przyznania jej wnioskowanego uprawnienia, to należało wydać decyzję o odmowie przyznania zwolnienia, a więc decyzję rozstrzygającą sprawę co do jej istoty, a nie decyzję w inny sposób kończącą postępowanie, jaką jest decyzja o umorzeniu postępowania.

Oznacza to, że organ naruszył art. 105 § 1 k.p.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.

Przechodząc dalej należy podnieść, iż zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji zawiera w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Uzasadnienie faktyczne i prawne jest ważnym elementem decyzji, bowiem przedstawia tok rozumowania organu, który doprowadził do wydanego rozstrzygnięcia. Prawidłowo zredagowane uzasadnienie wymaga logicznego i czytelnego przedstawienia przez organ swojego stanowiska.

Poprawne pod względem merytorycznym uzasadnienie ma kluczowe znaczenie dla realizacji zasady przekonywania wyrażonej w art. 11 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem organ administracji jest zobowiązany do wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy, aby w miarę możliwości doprowadzić do wykonania decyzji bez stosowania środków przymusu. Istotą tej zasady jest to, by każdy uczestnik postępowania był przekonany, że bierze udział w rzetelnie prowadzonym procesie, i że jeżeli zapadło negatywne rozstrzygnięcie, to przyczyną tego są istotne powody (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16 lutego 1994 r., III ARN 2/94).

Zdaniem Sądu, organ naruszył powyższe przepisy, ponieważ z uwagi na braki w zgromadzonym materiale dowodowym, zaskarżona decyzja nie zawiera należytego uzasadnienia. W rezultacie motywy podjętego przez organ rozstrzygnięcia są nieczytelne. Tymczasem naruszenie prawa wystąpi, gdy w istotnej dla strony sprawie staje się ona adresatem rozstrzygnięcia opatrzonego niejasnym i lakonicznym uzasadnieniem. Nie jest przy tym rolą sądu administracyjnego wyręczanie organu w uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia. To na organie spoczywa obowiązek prawidłowego uzasadnienia decyzji.

Sąd orzekający w niniejszej sprawie dostrzegł także w postępowaniu organu istotne naruszenie art. 9 k.p.a., którym to ustawodawca nałożył na organy administracji publicznej obowiązek należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego; a także czuwania nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, a to poprzez udzielanie im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.

W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że realizacja obowiązków wynikających z art. 9 k.p.a. polega, między innymi, na powinności organu administracji poinformowania strony w sposób szczegółowy o tym, od jakich okoliczności zależy rozstrzygnięcie sprawy i jakie dowody powinny być przedstawione przez stronę, aby zostało wydane rozstrzygnięcie o treści żądanej przez stronę (por: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 września 2001 r. (sygn. akt V SA 44/01). Ponadto obowiązek udzielania stronie informacji powinien być rozumiany w jak najszerszy sposób, jego naruszenie zaś należy traktować jako wystarczającą przesłankę do uchylenia decyzji (por: teza pierwsza wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 czerwca 1997 r., sygn. akt SA/Lu 2087/95).

Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy, wskazać należy, że w następstwie złożenia wniosku doszło do wszczęcia postępowania administracyjnego, w którym, kierując się zasadą informowania stron wyrażoną w art. 9 k.p.a., organ powinien był czuwać nad tym, aby na skutek nieznajomości prawa strona nie poniosła szkody. W tym celu, jak tego wymaga art. 9 k.p.a., organ powinien był - w rozsądnym terminie - udzielić skarżącemu należytego i wyczerpującego wyjaśnienia m. in. o okolicznościach prawnych, które mogły mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków, a więc konkretnie wskazać, jakich dokumentów brakuje, aby wniosek mógł zostać pozytywnie rozpatrzony. Od momentu złożenia wniosku przez skarżącego do upływu terminu na złożenie wymaganych dokumentów (30 czerwca 2020 r.) minęły ponad dwa miesiące. Organ nie udzielił jednak stronie przed dniem 30 czerwca 2020 r. wyjaśnień, że warunkiem pozytywnego załatwienia wniosku jest złożenie brakujących (poprawnych) dokumentów rozliczeniowych (deklaracje). Jest to tym bardziej istotne w niniejszej sprawie, gdyż skarżący nawet na etapie skargi do Sądu twierdzi, że z obowiązku złożenia dokumentów był zwolniony.

Wskutek takiego działania organu doszło do naruszenia obowiązku wynikającego z art. 79a § 1 k.p.a., zgodnie z którym w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania dokumentacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Przepis ten stanowi konkretyzację i uzupełnienie obowiązków wynikających z art. 10 § 1 k.p.a., a jego celem jest zapobieganie sytuacjom, w których strona dysponuje dodatkowymi dowodami na okoliczności istotne dla wykazania zasadności jej żądania albo może je łatwo uzyskać, a z powodu braku odpowiedniej wiedzy o potrzebnych dowodach bądź o sposobie oceny wcześniej przedstawionych dowodów - nie korzysta z takiej możliwości. Chodzi przy tym o to, aby strona nie została zaskoczona negatywnym rozstrzygnięciem sprawy oraz zmuszona do zaskarżenia decyzji i przedstawiania tych dodatkowych dowodów dopiero na etapie zaskarżania rozstrzygnięć (por. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w wyroku z dnia 23 maja 2019 r., sygn. akt II SA/Sz 239/19, z dnia 11 lutego 2021 r. sygn.. akt I SA/Sz 864/20).

Jak wynika z akt rozpoznawanej sprawy, organ pierwszej instancji przed wydaniem decyzji umarzającej postępowanie ani nie umożliwił stronie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów (art. 10 § 1 k.p.a.), ani tym bardziej nie wyjaśnił jej przesłanek (takich jak wymóg złożenia deklaracji rozliczeniowych), które nie zostały spełnione lub wykazane, co może skutkować - i w tym wypadku skutkowało - wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem skarżącego. Jest to o tyle istotne, że gdyby nastąpiło to jeszcze przed 30 czerwca 2020 r., wówczas skarżący miałby szansę przed upływem ustawowego terminu wyjaśnić zaistniałą sytuację i - w razie konieczności - przedstawić wymaganą dokumentację, bądź uzasadnić prezentowane stanowisko co do braku obowiązku w tym zakresie.

Zauważyć przy tym należy, że jeśli organ odstępuje od zasad określonych w art. 10 § 1 i wytycznych płynących z art. 79a § 1 k.p.a. (co może nastąpić w sytuacji przewidzianej w art. 10 § 2 k.p.a.), to w myśl art. 10 § 3 k.p.a. jest zobowiązany utrwalić w aktach sprawy, w drodze adnotacji, przyczyny takiego odstąpienia. Tymczasem takiej adnotacji w aktach brak.

Naruszenie przepisów art. 10 § 1 i art. 79a § 1 k.p.a. uniemożliwiło zatem skarżącemu uzyskanie wiedzy, że nieprzedłożenie przez niego dokumentów rozliczeniowych w wymaganym terminie wyłączy jego prawo do uzyskania zwolnienia i w konsekwencji pozbawiło skarżącego prawa do zwolnienia z opłacania należności składkowych.

Końcowo należy podnieść, iż w niniejszej sprawie organ sprostował jako oczywistą omyłkę pisarską treść sentencji decyzji z dnia 11 grudnia 2020 r.. Z treści art. 113 K.p.a. wynika, że sprostowanie może nastąpić z urzędu lub na żądanie strony, przy czym nie jest ono ograniczone żadnym terminem. Organ administracji ma obowiązek sprostować wydane orzeczenie bez względu na to, czy jest ono ostateczne, czy nieostateczne.

Taka możliwość rektyfikacji decyzji, tj. usunięcia nieistotnych jej wad, o której mowa w powołanym przepisie podlegają jedynie błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki popełnione w decyzjach, czy też postanowieniach, wydanych przez organ administracji państwowej. Przy czym sprostowanie nie może wykraczać poza granice określone powyższym przepisem. Przyjęta w tej regulacji klasyfikacja wadliwości jest wyczerpująca.

Należy zwrócić uwagę, iż wskazane wady decyzji charakteryzuje ich oczywistość, stanowiąca równocześnie normy dopuszczalności sprostowania. Oczywistość błędu pisarskiego, rachunkowego, czy też innego wynikać powinna, bądź z natury samego błędu, bądź z porównania rozstrzygnięcia z uzasadnieniem, z treścią wniosku, czy też innymi okolicznościami. Oczywista omyłka to widoczne, niezgodne z zamierzonym, niewłaściwe użycie wyrazu, widocznie mylna pisownia czy też opuszczenie jakiegoś wyrazu (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 10 lutego 1994 r., sygn. akt SA/Kr 723/93, ONSA 1995/2, poz. 65).

W niniejszej sprawie natomiast organ sprostował sentencję decyzji dotyczącą merytorycznego rozstrzygnięcia, a więc istotę prowadzonego i zakończonego procesu administracyjnego związanego z prawem do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek. Sąd podziela stanowisko zawarte w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 782/12, w którym wskazano, że sprostowaniu nie mogą podlegać błędy i omyłki istotne, których dopuszczono się w stosowaniu prawa, a więc co do ustalenia prawa obowiązującego, stanu faktycznego i jego kwalifikacji prawnej oraz ustalenia konsekwencji prawnych zastosowania określonej normy prawnej. Analogiczne stanowisko zajął również Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 23 lipca 2020 r., sygn. akt I OSK 3102/19.

Skoro więc sprostowanie skutkuje zmianą rozstrzygnięcia co do istoty, to wykracza poza materię uregulowaną w art. 113 § 1 k.p.a..

Rozpatrując sprawę ponownie, organ rozpatrzy merytorycznie wniosek skarżącego i wyda decyzję, w której rozstrzygnie, czy skarżącemu przysługuje wnioskowane zwolnienie.

W oparciu o art. 107 § 1 i 3 k.p.a. argumentując zajęte stanowisko wskaże także, w oparciu o jakie przepisy skarżący był zobowiązany do składania dokumentów rozliczeniowych za okres, którego dotyczy decyzja oraz odniesie się do podnoszonych przez skarżącego przyczyn niezłożenia tych dokumentów i oceni jakie miały one wpływ na wynik sprawy.

Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.