Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 129/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2022-04-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1 pkt 4, ust. 1b, ust. 5 pkt 2 lit.a
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
article: art. 7, art. 9, art. 77 par. 1, art. 79a, art. 80
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 135, art. 145 par. 1 pkt lit. a i c, art. 153, art. 200, art. 205 par. 2
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz, Asesor WSA Krzysztof Szydłowski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 14 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi B. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Wójta G. S. z dnia [...] r., nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz skarżącej B. W. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] października 2021 r., nr [...], wydaną

na podstawie art. 104, art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., zwanej dalej: "k.p.a."), art. 17 ust. 1 pkt 4, ust. 1a, ust. 1b, art. 20 ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2020 r., poz. 111 ze zm., zwanej dalej: "u.ś.r."), art. 6 ust. 2a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2021 r., poz. 423), art. 66 ust. 1 pkt 28a ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. 2021 r. poz. 1285), Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w S., działający z upoważnienia Wójta Gminy S. (dalej zwany: "organem I instancji"), odmówił B. W. (zwanej dalej: "stroną" lub "skarżącą") świadczenia w formie:

1. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej wnioskowanego na P. W.,

2. składki na ubezpieczenie społeczne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy w związku z opieką nad pełnoletnią osobą niepełnosprawną,

3. składki na ubezpieczenie zdrowotne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy w związku z opieką nad pełnoletnią osobą niepełnosprawną.

W uzasadnieniu wydanej decyzji organ I instancji wskazał, że w dniu

[...] września 2021 r. strona wystąpiła z wnioskiem do organu o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką sprawowaną nad niepełnosprawnym mężem P. W.. Strona we wniosku podała, że sprawuje stałą opiekę nad mężem

od [...] lipca 2021 r. Fakt sprawowania opieki przez stronę został również potwierdzony przez pracownika socjalnego w wywiadzie środowiskowym z dnia [...] października

2021 r. W oświadczeniu strona wskazała, iż nie posiada świadectw pracy, ponieważ nigdy nie pracowała.

Analizując całość dokumentacji, w tym oświadczenie strony oraz raporty

z Powiatowego Urzędu Pracy w S., organ uznał, że nie wystąpił w tej sprawie związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy faktem niepodejmowania przez stronę zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej a faktem sprawowania opieki w związku

z niepełnosprawnością męża. Strona nie podejmowała zatrudnienia, a także innej pracy zarobkowej zanim wystąpiła niepełnosprawność męża strony. Zdaniem organu, konieczność sprawowania opieki nad chorym mężem nie miała wpływu na aktywność zawodową strony.

Organ I instancji wskazał, że strona przedłożyła oświadczenia dzieci strony i jej męża, tj. P. W., A. S. oraz M. P., z treści których wynika, iż ww. osoby nie mogą sprawować opieki nad niepełnosprawnym ojcem ze względu na sytuację zawodową oraz rodzinną. Jak zauważył organ, osobą spokrewnioną w stopniu pierwszym z mężem strony, mogącą sprawować opiekę nad chorym ojcem jest córka M. P., które zamieszkuje pod tym samym adresem i nie jest osobą aktywną zawodowo.

Do wniosku strona przedłożyła orzeczenie Powiatowego Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w S. z dnia [...] sierpnia 2021 r., zaliczające męża strony do znacznego stopnia niepełnosprawności na stałe, przy czym wskazano, iż niepełnosprawność istnieje od [...]. roku życia oraz stwierdzono, iż ustalony powyższym orzeczeniem stopień niepełnosprawności datuje się od [...] lipca 2021 r. Organ I instancji zauważył, iż wyrokiem z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 Trybunał Konstytucyjny uznał, że art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Wejście w życie ww. wyroku nie spowodowało jednak uchylenia ani zmiany wskazanego przepisu. Jak zaznaczył organ I instancji jest to jedno z kryterium, którego spełnienie warunkuje prawo do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Podsumowując organ I instancji stwierdził, że nie zostały spełnione przesłanki, określone przez art. 17 u.ś.r. do przyznania stronie świadczenia pielęgnacyjnego. Ponadto organ I instancji uznał, że strona nie spełnia również przesłanek do objęcia jej ubezpieczeniem społecznym i ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Strona wniosła odwołanie od wskazanej decyzji organu I instancji z dnia

[...] października 2021 r. W uzasadnieniu odwołania strona podniosła, że jej mąż nie porusza się samodzielnie, jeździ na wózku inwalidzkim i wymaga całodobowej opieki gdyż nie jest w stanie wykonać samodzielnie żadnych czynności, tj. higiena osobista, przyjmowanie leków, jedzenie, wizyty u lekarza. Strona dodała, że córka M. P. z dniem [...] września 2021 r. wyprowadziła się z rodziną do L. i nie ma możliwości sprawowania opieki nad ojcem.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2021 r., nr [...], wydaną

na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 17 ust. 1 pkt 4 i ust. 5 u.ś.r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze (zwane dalej: "organem II instancji") utrzymało

w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] października 2021 r.

W uzasadnieniu wydanej decyzji organ II instancji wskazał na konsekwencje wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, w świetle którego zróżnicowanie uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego od powstania niepełnosprawność, najpóźniej przed ukończeniem 25 roku życia (art. 17 ust. 1b u.ś.r.) jest niezgodne z Konstytucją RP. Należy zatem uwzględnić niekonstytucyjność przedmiotowego przepisu i rozpoznać wniosek z pominięciem kryterium wieku, w jakim powstała niepełnosprawność osoby dorosłej.

Mając powyższe na uwadze organ II instancji stwierdził, że organ I instancji dokonał błędnej interpretacji art. 17 ust. 1 lit b u.ś.r. Zdaniem organu II instancji, literalna wykładania wskazanego przepisu, w oderwaniu od całości regulacji tej ustawy oraz wskazanego wyżej wyroku Trybunału Konstytucyjnego stanowiła naruszenie prawa materialnego, mające wpływ na treść decyzji.

Organ II instancji nie podzielił też stanowiska organu I instancji, strona - małżonek osoby niepełnosprawnej nie należy do osób zobowiązanych do alimentacji,

a w sprawie są osoby spokrewnione w pierwszym stopniu, które mogą ubiegać się

o świadczenie pielęgnacyjne. Organ II instancji uznał, że na gruncie przedmiotowej sprawy, nie znajduje zastosowania art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r., gdyż stosowany jest on wyłącznie w sprawach, w których o świadczenie pielęgnacyjne ubiega się inna niż współmałżonek osoba, na której ciąży obowiązek alimentacyjny (np. ojciec, syn, córka, wnuk). Ponadto organ podniósł, że obowiązek alimentacyjny między małżonkami, a nawet obowiązek jednego małżonka do dostarczania środków utrzymania drugiemu małżonkowi po rozwiązaniu lub unieważnieniu małżeństwa, wyprzedza obowiązek alimentacyjny krewnych tego małżonka (art. 130 k.r.o.). Z powyższych względów małżonek osoby niepełnosprawnej może ubiegać się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, pod warunkiem spełnienia wszystkich przesłanek przewidzianych w ustawie -u.ś.r.

W dalszej kolejności organ II instancji wskazał, że osoba wymagająca opieki – mąż strony, legitymuje się orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania

o Niepełnosprawności w S. z dnia [...] sierpnia 2021r., zaliczającym go do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności na stałe. Dla organu II instancji nie ulegało wątpliwości, że strona, jako małżonka niepełnosprawnego męża, jest osobą uprawnioną do ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne. Organ wskazał, że strona nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, nie posiada ustalonego prawa do emerytury, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym. Strona nie ma także ustalonego prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna. Nie jest także rolnikiem ani nie prowadzi gospodarstwa rolnego ani też nie współpracuje przy jego prowadzeniu.

Według organu II instancji, z przedłożonych dokumentów wynika, że strona pozostaje bierna zawodowo oraz sprawuje osobistą opiekę nad małżonkiem, co zostało potwierdzone w drodze wywiadu środowiskowego przeprowadzonego przez pracownika socjalnego w miejscu zamieszkania osoby wymagającej opieki

w dniu [...] października 2021 r. W ramach sprawowanej opieki strona wykonuje m.in. czynności higieniczno-pielęgnacyjne, przygotowuje ubrania i pomaga w ich ubieraniu, przygotowuje posiłki oraz pomaga w ich spożywaniu, podaje leki oraz inne czynności dnia codziennego. Fakt sprawowania opieki został potwierdzony przez męża strony w czasie przeprowadzanego wywiadu oraz w drodze jego pisemnego oświadczenia złożonego w dniu [...] października 2021 r. Organ II instancji nie kwestionował faktu sprawowania opieki przez stronę nad mężem.

Organ II instancji wskazał, iż z nadesłanych akt sprawy wynika, że strona nigdy nie pracowała, co także strona oświadczyła pisemnie w dniu [...] września 2021r. pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń. Począwszy od dnia [...] listopada 1993 r. do dnia [...] lutego 2021 r. z okresowymi przerwami spowodowanymi nieusprawiedliwionym niestawiennictwem lub odmową przyjęcia propozycji pracy lub wykonywania innych prac, strona była zarejestrowana w urzędzie pracy jako osoba bezrobotna. W dniu [...] lutego 2021 r. strona osiągnęła wiek emerytalny i została wyrejestrowana z urzędu pracy. W takiej sytuacji, organ

II instancji stwierdził, że strona nigdy nie podejmowała jakiegokolwiek zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej i pozostawała bierna zawodowo. W ocenie organu II instancji, w przedmiotowej sprawie nie zachodzi bezpośredni związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez stronę, a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym małżonkiem. Strona od wielu lat nie podejmuje zatrudnienia. Według organu, przyczyną niepodejmowania zatrudnienia nie była okoliczność konieczności sprawowania długotrwałej lub stałej opieki nad niepełnosprawnym małżonkiem, tym bardziej że niepełnosprawność męża strony

w stopniu znacznym powstała dopiero w lipcu 2021 r., kiedy to strona osiągnęła już wiek emerytalny.

B. W., zastępowana przez radcę prawnego, wystąpiła

do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie ze skargą na decyzję organu II instancji z dnia [...] grudnia 2021 r., wnosząc o jej uchylenie w całości i ustalenie na rzecz skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego od dnia [...] września 2021 r. Skarżąca wniosła o zwrot kosztów przedmiotowego postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych. Wniosła również, na podstawie art. 119 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi,

o rozpoznanie przedmiotowej sprawy w trybie uproszczonym.

Wydanej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie:

1). prawa materialnego, przez błędną wykładnię, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1 u.ś.r. i niezasadne uznanie, że żona niepełnosprawnego męża nie jest uprawniona do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż nie ma związku między rezygnacją przez nią z zatrudnienia,

a sprawowaną opieką nad niepełnosprawnym mężem,

2). przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy przez błędną wykładnię, tj. art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 77, art. 80 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a., przez błędną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego i uznanie, że strona jako osoba bierna zawodowo nie musiała rezygnować z zatrudnienia, aby sprawować opiekę nad niepełnosprawnym mężem.

Według skarżącej, organ dokonał błędnej, ale przed wszystkim dowolnej oceny zebranego materiału i błędnie ocenił ścieżkę zawodową skarżącej. Okolicznością bezsporną w przedmiotowej sprawie jest fakt, iż skarżąca nie była nigdy nigdzie zatrudniona na etacie. Nie oznacza to jednak, że nie była ona osobą czynną zawodowo. W jej rodzinie bowiem kontynuowano tradycyjny model rodziny, w której mąż pracował, a żona zajmowała się dziećmi a następnie wspierała swoje dzieci w wychowywaniu wnuków. W chwili obecnej stan zdrowia skarżącej umożliwia jej podejmowanie zatrudnienia i mogłaby nadal wspierać swoje wnuki w procesie edukacji czy w innych obowiązkach. Nie może tego robić gdyż w chwili obecnej zajmuje się swoim niepełnosprawnym mężem. Dlatego też, zdaniem strony skarżącej, organ poczynił błędne ustalenia i błędnie ocenił związek pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia przez skarżącą a obecnie sprawowaną opieką nad mężem.

Według skarżącej, organ naruszając treść art. 17 ust. 1 u.ś.r. uznał, że skarżąca nie spełnia przesłanki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż brak jest związku między rezygnacją z zatrudnienia a sprawowaną opieką nad mężem. Skarżąca wskazała, że jedną z przesłanek do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego jest niepodejmowanie lub rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem

o znacznym stopniu niepełnosprawności. Zawarte we wskazanym przepisie sformułowanie dotyczy zarówno sytuacji rezygnacji z zatrudnienia jak również niepodejmowania zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki. Organy błędnie więc ustaliły, że skarżąca jako osoba, która osiągnęła wiek emerytalny, niezatrudniona wcześniej na stałych etatach u pracodawcy nie musiała rezygnować z zatrudnienia, aby zająć się mężem. Skarżąca uważa, że na uwadze mieć należy, że jest ona gotowa do podęcia zatrudnienia, oraz jej wiek, który umożliwia jej jeszcze podjęcie pracy chociażby na pół etatu. Stan zdrowotny skarżącej umożliwia jej hipotetyczne podjęcie zatrudnienia, ale nie może tego zrobić gdyż stale opiekuje się swoim mężem.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, a nadto wniósł

o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, która sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Przepis art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") stanowi z kolei, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej

i stosują środki określone w ustawie. Według art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc przy tym związany zarzutami

i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W myśl art. 119 pkt 2 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi taki wniosek, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Na podstawie tego przepisu Sąd rozpoznał sprawę na zgodne wnioski stron postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).

Dokonana przez Sąd kontrola legalności działań organu administracji publicznej w przedmiotowej sprawie wykazała zasadność wniesionej skargi. Sąd wyjaśnia jednocześnie, że nie mogło być uwzględnione żądanie skargi, poprzez ustalenie w postępowaniu sądowym prawa skarżącej do świadczenia pielęgnacyjnego, bowiem sądy administracyjne nie są uprawnione do zastępowania organów administracji w realizacji przysługującym im obowiązków rozstrzygania indywidualnych spraw z zakresu administracji publicznej.

Przedmiot sprawy objętej skargą dotyczy decyzji odmawiającej przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawną mężem.

Materialnoprawną podstawę wydania przedmiotowej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2020 r., poz. 111 ze zm., zwanej dalej: "u.ś.r.").

Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji

z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

W myśl art. 17 ust. 1b u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała:

1) nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub

2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia.

Trafne jest stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, co do wykładni art. 17 ust. 1b u.ś.r., wobec treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego

z dnia 21 października 2014 r., sygn. K 38/13, który skutkował tym, że w stosunku do opiekunów osób wymagających opieki, których niepełnosprawność powstała później, kryterium momentu powstania niepełnosprawności (o którym mowa we wskazanym przepisie), jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności i w odniesieniu do tych osób oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać

z pominięciem tego kryterium.

Prawidłowo również organ II instancji uznał, że skarżąca, jako żona osoby wymagającej opieki i niepełnosprawnej w stopniu znacznym, ze względu na zawarty związek małżeński, jest osobą zobowiązaną alimentacyjnie wobec męża i to w pierwszej kolejności. W przedmiotowej sprawie przesłanka z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. nie mogła mieć zastosowania, bowiem wskazany przepis ma zastosowanie do osób zobowiązanych w dalszej kolejności niż żona osoby wymagającej opieki.

W ocenie organu II instancji przeszkodą uniemożliwiającą przyznanie skarżącej wnioskowanego świadczenia było niespełnienie wymogu określonego w art. 17 ust. 1 u.ś.r., tj. nie podejmowanie lub rezygnacja z zatrudnienia w związku z potrzebą sprawowania opieki nad mężem oraz fakt przejścia skarżącej w wiek emerytalny.

W ocenie Sądu, w okolicznościach sprawy organ II instancji nie zbadał wnikliwie wystąpienia ww. przesłanki z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. Sąd podkreśla bowiem potrzebę ustalenia w oparciu o konkretnie, indywidualny stan faktyczny czy wystąpiła sytuacja konieczność rezygnacji czy nie podejmowania zatrudnienia przez osobę ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne celem sprawowania opieki na niepełnosprawnym członkiem rodziny. Należy przy tym podkreślić, że na gruncie ww. przepisu sytuacja niepodejmowania zatrudnienia winna być traktowania równorzędnie z rezygnacją z zatrudnienia celem sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Oznacza to, że w określonych okolicznościach brak aktywności zawodowej osoby sprawującej opiekę, nie może być wystarczającym powodem uznania braku związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem przez tę osobę zatrudnienia, a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem najbliższej rodziny.

W ocenie Sądu, ustalenie organu, że skarżąca pozostaje bierna zawodowo, nie oznacza, że nie jest aktualnie możliwe podjęcie przez nią zatrudnienia w rozumieniu art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. Należy uwzględnić, że z samych ustaleń organu II instancji wynika, że skarżąca w okresie od 1993 r. do [...] lutego 2021 r. była zarejestrowana jako osoba bezrobotna, co należy odczytywać jako wolę skarżącej podjęcia zatrudnienia, a więc bycia osobą aktywną zawodowo. Osoba taka nie może być traktowana w tożsamy sposób z osobami, które nigdy nie poszukiwały pracy i nie rejestrowały się w powiatowym urzędzie pracy. Ponadto uwzględniając wiek, w którym powstała niepełnosprawność męża skarżącej w stopniu znacznym, tj. w 2021 r., nie sposób zarzucać skarżącej okoliczności, że przed wskazaną datą nie zachodził związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia w związku z potrzebą opieki nad niepełnosprawnym mężem.

Na gruncie przedmiotowej sprawy, Sąd w składzie orzekającym, podziela w pełni pogląd judykatury, w świetle którego ustawodawca wprowadzając w art. 17 ust. 1 u.ś.r. przesłankę nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, w postaci nie podejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej nie posłużył się kryterium wieku opiekuna (por. wyrok NSA z dnia 18 maja 2021 r., sygn. akt. I OSK 260/21). W judykaturze wskazuje się, że prawo każdego obywatela do podjęcia pracy zarobkowej nie jest ograniczone przesłanką wieku (por. wyroki NSA: z dnia: 9 marca 2012 r., sygn. I OSK 1787/11 oraz z dnia 19 stycznia 2021 r., sygn. akt I OSK 2304/20).

Sąd zwraca uwagę, że organy obu instancji nie kierowały zastrzeżeń co do zakresu ani ciężaru opieki sprawowanej przez skarżącą nad małżonkiem. Jak argumentowała skarżąca, stan zdrowia umożliwia jej podejmowanie zatrudnienia, jednakże nie może tego robić, gdyż obecnie zajmuje się mężem. Stąd na gruncie sprawy trafna będzie argumentacja przedstawiona w uzasadnieniu wyroku WSA

w Gliwicach z dnia 14 kwietnia 2021 r., sygn. akt II SA/Gl 19/21 cyt.: "iż skoro skarżąca ma jeszcze fizyczne możliwości, by opiekować się całodobowo niepełnosprawną, dorosłą osobą (jej wiek i zdrowie nie uniemożliwiają jej tego), to potencjalnie mogłaby w innej sytuacji podjąć podobne czynności w ramach zatrudnienia".

Uwzględniając zaś wiek skarżącej, urodzonej w [...] r., podkreślić należy, że ustawodawca formułując w art. 17 ust. 1 u.ś.r. przesłankę nie podejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej nie powiązał jej z wymogiem określonego maksymalnego czasookresu pomiędzy zaprzestaniem aktywności zawodowej a ubieganiem się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.

W ocenie Sądu, nie można wykluczyć, że nawet w przypadku wejścia skarżącej w wiek emerytalny, będzie ona osobą aktywną zawodowo. Trzeba mieć bowiem na uwadze, że fakt przejścia osób w wiek uprawniający do uzyskania świadczeń emerytalnych nie wyklucza możliwości podjęcia przez nie zatrudnienia, choć na część etatu. Jeżeli zaś organ miał jakiekolwiek wątpliwości w powyższym zakresie z uwagi na możliwości fizyczne i zdrowotne opiekuna, to spoczywał na organie obowiązek wynikający z art. 9 k.p.a., tj. należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Nadto, zgodnie z art. 79a k.p.a. w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Taka informacja powinna być udzielona stronie wówczas, gdy postępowanie z wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wykaże, że zachodzą przesłanki umożliwiające uwzględnienie wniosku i jedyną przeszkodą jest np. wykazanie zdrowotnych zdolności do podjęcia zatrudnienia przez opiekuna. Wówczas strona, poprzez pozyskanie i przedłożenie odpowiedniego dokumentu, miałby możliwość współuczestniczyć w ustaleniu okoliczności, bez których zdaniem organu nie jest możliwe pozytywne dla strony rozstrzygnięcie sprawy. Należy również w sprawie podkreślić potrzebę uwzględnienia wykładni systemowej i celowościowej przepisów u.ś.r. mających zastosowanie w sprawie, zgodnie z przepisami Konstytucji RP. Celem świadczenia pielęgnacyjnego jest udzielenie rekompensaty utraty dochodów osobom, które podjęły się opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, niezdolnym do samodzielnego funkcjonowania z powodu swojej niepełnosprawności. Przyznanie tej rekompensaty jest wynagrodzeniem przez Państwo osób opiekujących się członkami rodziny, gdyż w innym przypadku to Państwo musiałoby wywiązać się z opieki nad swoimi niepełnosprawnymi obywatelami. Dlatego też tak istotne znaczenie ma należyte rozważenie przesłanki rezygnacji lub niepodjęcia zatrudnienia celem sprawowania osobistej opieki nad osobą niepełnosprawną z zachowaniem reguł postępowania administracyjnego, zasad logiki i doświadczenia życiowego (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 12 marca 2020 r., sygn. akt II SA/Sz 19/20). Skoro zatem ustawodawca przewidział możliwość przyznania świadczenia nie tylko w sytuacji, gdy opiekun zrezygnował z zatrudnienia, ale również wówczas, gdy opiekun nie podejmuje zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki, mając obiektywne możliwości podjęcia choćby częściowego zatrudnienia, to organ pomijając w swej ocenie drugą ze wskazanych przesłanek, to wydając decyzję odmowną dopuścił się naruszenia art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r.

W zaistniałej sytuacji, w ocenie Sądu, bez uwzględniania ww. aspektów, wywody organu II instancji, że świadczenie pielęgnacyjne nie mogło być przyznane z powodu braku faktycznej możliwości podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej bądź prowadzenia gospodarstwa rolnego, było co najmniej przedwczesne, co oznacza, że decyzja została również wydana z naruszeniem art. 7, art. 9, art. 77 § 1, art. 79a i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.). Uwzględniając zakres dostrzeżonych wad prowadzonego postępowania administracyjnego, dla końcowego załatwienia sprawy (art. 135 p.p.s.a.), Sąd uznał za konieczne uchylenie nie tylko zaskarżonej decyzji, ale także uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

Organ ponownie rozpatrując sprawę, związany zgodnie z art. 153 p.p.s.a. wyrokiem Sądu, podejmie działania zmierzające do ponownego rozpoznania wniosku skarżącej o przyznanie jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z uwzględnieniem sądowej wykładni art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. oraz poczyni w związku z tym ustalenia stanu faktycznego sprawy obejmujące także aspekt zbadania okoliczności wskazujących na możliwość niepodejmowania przez skarżącą zatrudnienia w związku z opieką nad niepełnoprawnym mężem.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie,

na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. w związku z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzająca ją decyzję Wójta Gminy S. z dnia

[...] października 2021 r., o czym orzekł jak w pkt I sentencji wyroku. O zwrocie kosztów postępowania zasądzonych na rzecz skarżącej od organu, Sąd orzekł w pkt II sentencji wyroku, na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.

Orzeczenia sądów administracyjnych przywołane w uzasadnieniu wyroku są dostępne w Internecie na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl.