Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 44/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2010-08-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: Art. 11 ust. 1
journal: Dz.U. 2008 nr 115 poz 728
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.
article: Art. art. 7, 77 par. 1, 80
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: Art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "a" i "c", art. 200 w zw. z art. 250
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Kutzner Sędziowie WSA Bożenna Blitek WSA Janusz Kasprzycki (spr.) Protokolant Monika Wójcik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 sierpnia 2010 r. sprawy ze skargi R. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 30 października 2009 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz adwokata D. G. Kancelaria Adwokacka ul. [...] kwotę 240,00 (słownie: dwieście czterdzieści) złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, podwyższoną o stawkę podatku od towarów i usług obowiązującą dla tego rodzaju czynności w dniu orzekania, a nadto kwotę 17,00 (słownie: siedemnaście) złotych z tytułu pozostałych wydatków.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 30 października 2009 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 4, art. 11, art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jednolity Dz. U. z 2008 r. Nr 115, poz. 782 z późn. zm., zwaną dalej ustawą o pomocy społecznej) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm., zwaną dalej w skrócie – k.p.a.) utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Organ I instancji – Prezydent Miasta – decyzją z dnia [...] 2009 r., znak: [...], wydaną na podstawie art. 104 i 107 k.p.a. oraz art. 3 ust. 3 i 4, art. 4, art. 8, art. 14, art. 17 ust. 1 pkt 5, art. 39, art. 102, art. 106, art. 109 ustawy o pomocy społecznej, § 1 rozporządzenia Rady ministrów z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. Nr 135, poz. 950) odmówił R. B. przyznania zasiłku celowego na leki.

W uzasadnieniu tej decyzji organ I instancji wskazał, że skarżący – R. B. - w dniu 17 sierpnia 2009 r. zwrócił się z wnioskiem o przyznanie pomocy finansowej w formie zasiłku celowego na zakup leków.

Na podstawie wywiadu środowiskowego, przeprowadzonego 25 sierpnia

2009 r. oraz zebranej dokumentacji w trakcie przeprowadzonego postępowania administracyjnego ustalono, że wnioskodawca mieszka sam w lokalu przy

ul. A w B. Nigdzie nie pracuje, jest osobą bezrobotną, zarejestrowaną w urzędzie pracy bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Orzeczeniem Powiatowego Zespołu Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 25 czerwca 2009 r. R. B. został zaliczony do osób z umiarkowanym stopieniem niepełnosprawności na stałe. Utrzymuje się z dodatku mieszkaniowego w wysokości 159,77 zł, zasiłku okresowego w wysokości 158,62 zł pomniejszonego o zajęcia komornicze w wysokości 3/5, tj. 95,17 zł, należnego świadczenia. Organ wskazał, że zgodnie z art. 8 ust.1 ustawy o pomocy społecznej dochodem jest także kwota kosztów egzekucji komorniczej w wysokości 15% od zajętej kwoty tj. 14,28 zł. Organ ustalił zatem, że łączny dochód skarżącego w lipcu 2009 r. wynosił 237,50 zł. Ponadto ustalił, że skarżący we własnym zakresie nie reguluje żadnych opłat mieszkaniowych.

Organ I instancji podniósł, że w świetle art.. 8 ust. 1 pkt. 1 ustawy, prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje: osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 477,00 zł, zwanym dalej kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej, przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt. 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej.

Na podstawie dokonanych ustaleń wysokości dochodu skarżącego organ

I instancji stwierdził, że dochód skarżącego nie przekracza kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, tym samym spełnia on jedną z przesłanek

do otrzymania świadczeń finansowych z pomocy społecznej.

Organ podniósł, że na podstawie art. 39 ustawy o pomocy społecznej w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zaznaczył, że świadczenie to może być przyznane w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw

w mieszkaniu a także kosztów pogrzebu.

Organ podkreślił, że rozpatrując wniosek skarżącego uwzględnił wszystkie okoliczności. sprawy. Podniósł, że w dniu 27 sierpnia 2009 r., skarżący przedstawił recepty z dnia 21 czerwca 2009 r. wypisane przez lekarza neurologa.

W oświadczeniu z 31 sierpnia 2009 r. skarżący podał, że z uwagi na konieczność zażywania leków oczekuje pomocy finansowej na pokrycie kosztów leczenia preparatami i lekami naturalnymi sprzedawanymi bez recepty, które zdaniem jego, doskonale zastępują przepisane przez lekarzy leki w związku z jego schorzeniami. Organ podkreślił, że decyzją z dnia [...] 2009 r., znak [...], przyznał skarżącemu zasiłek celowy na zakup leków w wysokości 100, 00 zł z terminem realizacji na 14 lipca 2009 r. Przyznając powyższą pomoc skarżący został zobowiązany do przedłożenia faktur za zakupione leki zalecone przez lekarza neurologa pod rygorem odmowy przyznania kolejnej pomocy na ten cel. Organ podniósł, że skarżący w oświadczeniu z 4 sierpnia 2009 r. podał, iż zasiek celowy na zakup leków przeznaczył na własną odpowiedzialność na inne preparaty. Oświadczył również, że nie realizuje recept zaleconych przez neurologa. Kupuje natomiast środki naturalne, które zastępują prawie wszystkie leki od specjalistów. Organ wskazał w związku z powyższym, że zgodnie z art. 11 ust.1 ustawy o pomocy społecznej, w przypadku stwierdzenia przez pracownika socjalnego marnotrawienia przyznanych świadczeń, ich celowego niszczenia lub korzystania w sposób niezgodny z przeznaczeniem bądź marnotrawienia własnych zasobów finansowych może nastąpić ograniczenie świadczeń, odmowa ich przyznania albo przyznanie pomocy w formie świadczenia niepieniężnego. Mając to na względzie organ I instancji orzekł o odmowie przyznania skarżącemu zasiłku celowego na leki.

Odwołanie od decyzji organu I instancji złożył R. B. podkreślając

w jego treści, że zrozumiał i przyjął do wiadomości podniesione w uzasadnieniu decyzji argumenty, jednakże nie zgadza się z wydaną decyzją.

Działające jako organ odwoławczy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia, utrzymującego w mocy decyzję organu I instancji, wskazało, że w myśl przepisu art. 39 ust. 1 i 2 ustawy

o pomocy społecznej "w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu ".

Ze zgromadzonych w aktach sprawy dokumentów wynika, że skarżący prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, jest bezrobotny, zarejestrowany

w urzędzie pracy bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych, posiada orzeczony stopień niepełnosprawności. Z akt sprawy wynika, że miesięczny dochód skarżącego wynosi 237,50 zł. Kwotę tą stanowi dodatek mieszkaniowy w wysokości 159,77 zł oraz zasiłek okresowy w wysokości 158,62 zł pomniejszony o zajęcia komornicze

w wysokości 3/5, tj. 95,17 zł, należnego świadczenia. Zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy

o pomocy społecznej dochodem jest także kwota kosztów egzekucji komorniczych

w wysokości 15% od zajętej kwoty, tj. 14,77 zł.

Kolegium wskazało, że zasadniczą przesłanką kwalifikującą do otrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej jest spełnienie warunków określonych

w art. 8 ust. l ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 1 prawo

do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 477,00 zł, zwanej dalej kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej przy jednoczesnym wystąpieniu

co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt. 2-15, lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej. Oznacza to, że dochód strony uprawnia ją do ubiegania się o obligatoryjną pomoc finansową.

Przyznanie takiej pomocy uzależnione jest jednak od istnienia niezbędnej potrzeby bytowej, która powinna zostać zaspokojona.

Kolegium zwróciło uwagę na fakt, że decyzja dotycząca przyznania

lub odmowy przyznania zasiłku celowego, jak również określenia jego wysokości jest z mocy prawa decyzją podejmowaną w granicach tzw. uznania administracyjnego,

po dokonaniu właściwego ustalenia stanu faktycznego i jego oceny.

W ocenie Kolegium organ I instancji dokładnie przeanalizował okoliczności sprawy i w granicach uznania administracyjnego, jakie pozostawia mu art. 39 ustawy uznał, że odmowa przyznania zasiłku celowego na leki była uzasadniona.

Zasadniczym argumentem za odmową przyznania skarżącemu zasiłku celowego na leki jest fakt, że strona nie zawsze otrzymane zasiłki wykorzystuje zgodnie z przeznaczeniem. Jak wynika z akt sprawy, na mocy decyzji z dnia [...] 2009 r., nr [...], przyznano skarżącemu zasiłek celowy na zakup leków w wysokości 100,00 zł z terminem realizacji 14 lipca 2009 r. Przyznając ten zasiłek Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej zobowiązał skarżącego do przedłożenia faktur za zakupione leki zalecane przez lekarza neurologa pod rygorem odmowy kolejnej pomocy na ten cel. W oświadczeniu z dnia 4 sierpnia 2009 r. skarżący poinformował, że zasiłek otrzymany na leki przeznaczył na własną odpowiedzialność na inne preparaty. Oświadczył również, że nie realizuje recept wypisywanych przez lekarza neurologa, gdyż używa preparatów i leków naturalnych, które jego zdaniem doskonale zastępujące leki zapisywane przez neurologa.

Kolegium odwołało się do treści art. 11 ustawy o pomocy społecznej, który wskazuje, że w przypadku stwierdzenia przez pracownika socjalnego marnotrawienia przyznanych świadczeń, ich celowego niszczenia lub korzystania w sposób niezgodny z przeznaczeniem bądź marnotrawienia własnych zasobów finansowych może nastąpić ograniczenie świadczeń, odmowa ich przyznania albo przyznanie pomocy w formie świadczenia niepieniężnego.

Skoro więc strona wykorzystuje przyznane świadczenia na inny cel niż wskazany w decyzji, a zarazem jednoznacznie wskazuje, że nie będzie realizować recept wypisywanych przez neurologa, to brak jest podstaw do przyznania zasiłku celowego na leki.

Kolegium zwróciło też uwagę, że oceny kwestionowanej decyzji I instancji nie można dokonywać w oderwaniu od faktu, iż R. B. utrzymuje się wyłącznie ze świadczeń z pomocy społecznej, tj. zasiłku mieszkaniowego i okresowego. Zasiłek okresowy przyznany został w dniu 6 sierpnia 2009 r., nr [...] w wysokości 158,62 zł na okres od dnia 1 sierpnia 2009 r. do 31 października 2009 r. Ponadto otrzymał też: na mocy decyzji z dnia [...] 2009 r., nr [...], zasiłek stały w wysokości 317,23 zł miesięcznie, na mocy decyzji z dnia [...] 2009 r., nr [...], zasiłek celowy na żywność w wysokości 180,00 zł, na mocy decyzji z dnia [...] 2009 r., nr [...], zasiłek celowy na energię elektryczną w wysokości 30,00 zł, na mocy decyzji z dnia [...] 2009 r., nr [...], zasiłek celowy na czynsz w wysokości 200,00 zł, na mocy decyzji z dnia [...] 2009 r., nr [...], zasiłek celowy na zakup środków czystości w wysokości 30,00 zł.

A zatem dodatkowa pomoc udzielona skarżącemu w miesiącu wrześniu

2009 r. (poza otrzymywanym zasiłkiem okresowym oraz dodatkiem mieszkaniowym) wynosiła 757,23 zł. Świadczy to wyraźnie, w ocenie Kolegium, że Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej reaguje na potrzeby skarżącego i udziela mu pomocy na zaspokojenie niezbędnych potrzeb bytowych. Biorąc pod uwagę kryterium dochodowe, które dla gospodarstwa jednoosobowego wynosi 477,00 zł stwierdzić należy, że MOPS przyznając łączną pomoc w wysokości 757,23 zł udzielił stronie znacznej pomocy finansowej.

Kolegium podkreśliło, że pomocy społecznej nie można traktować jako źródła dochodu czy też formy utrzymania. Wynika to z art. 3 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, który stwierdza, że pomoc społeczna "wspiera osoby i rodziny", nie jest zaś zobligowana do zaspokajania wszystkich potrzeb osób zwracających się

o pomoc.

Zdaniem Kolegium za odmową przyznania zasiłku celowego na leki przemawia także interes społeczny. Należy zwrócić uwagę, że w wyniku pauperyzacji społeczeństwa do ośrodków pomocy społecznej wpływa większa ilość wniosków,

a przy ograniczonych możliwościach finansowych organy te muszą mieć na uwadze cel i wysokość przyznawanych zasiłków, tak, aby zaspokoić potrzeby jak największej ilości osób potrzebujących. Takie działanie jest zgodne z linią orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, który zwrócił m.in. uwagę na to, że decyzja

o przyznaniu lub odmowie przyznania zasiłku celowego winna być uzależniona nie tylko od sytuacji materialnej wnioskodawcy i celu, na który zasiłek jest przyznany,

ale również - stosownie do art. 3 ust. 4 ustawy - od możliwości pomocy społecznej (wyrok NSA z 12 stycznia 1994 r. sygn. akt I SA 164/93).

Kolegium podzieliło stanowisko wyrażone przez NSA, że "zaspokajanie potrzeb powinno być ukierunkowane w pierwszej kolejności na te osoby, które

ze względu na całkowity brak dochodów lub ich nieznaczną wysokość bez udzielenia im pomocy nie byłyby w stanie egzystować" (wyrok NSA z dnia 24 września 1996 r., sygn. akt SA/Gd 3281/95).

W związku z tym Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję organu I instancji uznając ją za wydaną zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa i w granicach uznania administracyjnego.

Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławcze z dnia 30 października 2009 r., nr [...], wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie R. B. W jej treści skarżący podkreślił, że jest osobą schorowaną, a stan jego zdrowia wymaga kontynuacji dalszego leczenia.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko, wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie w dniu 12 sierpnia 2010 r. pełnomocnik skarżącego z urzędu podtrzymała skargę i wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. W uzupełnieniu skargi zarzuciła organom orzekającym,

że przeprowadziły postępowanie z naruszeniem art. 11 i 39 ustawy o pomocy społecznej. Organy przekroczyły granice swobodnej oceny dowodów. Argumentacja organu odnosząca się do decyzji z [...] 2009 r., zobowiązującej skarżącego

do przedłożenia faktur za zakupione leki zalecane przez lekarza neurologa, dotyczyła postępowania z przed wniosku inicjującego niniejszą sprawę. W jej ocenie, organ zobowiązany był do przyjęcia ponownego oświadczenia skarżącego co do jego zamiaru wykorzystywania środków, o które się ubiega. Organ natomiast oparł się

na jednokrotnym oświadczeniu skarżącego, złożonym w poprzednim postępowaniu. Ponadto podniosła, że art. 11 ustawy powinien być interpretowany w ten sposób,

że chodzi o uporczywe i powtarzające się działania osoby ubiegającej się o pomoc, co w tej sprawie nie zachodzi. W aktach sprawy brak jest też wskazanej decyzji organu z [...] 2009 r. i w związku z tym zarzuciła przeprowadzenie postępowania niezgodnie z przepisami. Organ powołując się na ograniczone możliwości świadczenia pomocy powinien też tę okoliczność jakoś wykazać, czego nie uczynił

w niniejszym postępowaniu. Skarżący natomiast spełniał warunki formalne

do uzyskania takiej pomocy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej w skrócie p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę

do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga, więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji lub postanowienia z przepisami prawa.

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Nie ulega wątpliwości, że uzasadnienie decyzji administracyjnej jest uzewnętrznieniem motywacji organu, która towarzyszyła mu w sformułowaniu takiego a nie innego rozstrzygnięcia.

Analiza uzasadnień decyzji obu organów pozwala na stwierdzenie o braku zgodności ustaleń dokonanych przez organy orzekające z kryteriami ocennymi, określonymi przez ustawodawcę, a którymi powinny się kierować orzekając

w ramach uznania administracyjnego w tym konkretnym przypadku i ich zastosowania w niniejszej sprawienie.

Zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy, w przypadku stwierdzenia przez pracownika socjalnego marnotrawienia przyznanych świadczeń, ich celowego niszczenia

lub korzystania w sposób niezgodny z przeznaczeniem bądź marnotrawienia własnych zasobów finansowych może nastąpić ograniczenie świadczeń, odmowa

ich przyznania albo przyznanie pomocy w formie świadczenia niepieniężnego.

Charakter powyższego przepisu, w tym jego umiejscowienie w ustawie

w obrębie przepisów ogólnych tego aktu (w Dziale I "Przepisy ogólne", w Rozdziale 1 "Zasady ogólne i zakres podmiotowy ustawy") przesądza, że jest to przepis uzupełniający inne normy merytoryczne, który powinien być uwzględniany w procesie ich wykładni, a nie może w związku z tym być samodzielną podstawą wydawania rozstrzygnięć negatywnych dla osób ubiegających się o świadczenia z pomocy społecznej.

Organ I instancji odczytał treść normy prawnej wyrażonej w art. 11 ust. 1 literalnie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działające jako organ odwoławczy, zdaje się natomiast dostrzegać wzajemną relację przepisów art. 39 i 11 ustawy o pomocy społecznej, lecz nie wyciąga z tego tytułu żadnych innych konsekwencji poza stwierdzeniem, że odmowa przyznania zasiłku celowego na leki była nieuzasadniona, odwołując się w dalszej części uzasadnienia swojej decyzji

do treści art. 11 ustawy, konstatując, iż skarżący korzystał ze świadczeń niezgodnie

z ich przeznaczeniem. Takie jedynie "zasygnalizowanie" przez organ odwoławczy relacji wskazanych przepisów nie może być jednak uznane za wystarczające, by uznać za prawidłową jego decyzję.

Podkreślić należy, że w procesie wykładni przepisów prawa nie można poprzestawać, zwłaszcza w prawie administracyjnym, tylko i wyłącznie na wykładni językowej, bo może ona prowadzić do niewłaściwych rezultatów, innych niż przy uwzględnieniu pozostałych metod wykładni. Należy, zatem sięgnąć do innych metod wykładni - systemowej i celowościowej.

Miejsce przepisu art. 11 w ustawie wskazuje, że nie może on stanowić swoistego samodzielnego instrumentu do odmowy przyznawania żądanych świadczeń. Na skutek skierowania przez skarżącego do organu żądania przyznania mu świadczenia w postaci zasiłku celowego na leki zawiązał się pomiędzy nim,

a organem stosunek administracyjny, który powinien być skonkretyzowany poprzez rozstrzygnięcie o przyznaniu, bądź odmowie przyznania mu zasiłku celowego z art. 39 ustawy. Ustalenie zatem wykorzystywania przyznanych uprzednio świadczeń niezgodnie z przeznaczeniem może stanowić co najwyżej okoliczność, która powinna być wzięta pod uwagę przy ocenie braku przesłanek do przyznania skarżącemu zasiłku celowego.

Rzeczywiście wprowadzenie tego przepisu ma służyć ocenie postaw osób ubiegających się o pomoc, czy współpracują one z organem pomocy społecznej

w przezwyciężeniu trudności w jakich się znalazły, który to obowiązek nakłada na nich art. 4 ustawy, czy też w tym względzie wykazują zupełną bierną postawę,

ale musi to być jednoznacznie wykazane. Przepis ten należy też widzieć

w kontekście instytucji, do jakiej ten przepis należy. Wykładnia tego przepisu musi też uwzględniać cele instytucji, do jakiej interpretowany przepis należy. Cele pomocy społecznej są jasne – to instytucja polityki społecznej Państwa mająca na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby

i możliwości. Interpretacja art. 11 ustawy musi być zatem dokonywana

z uwzględnieniem celów i zasad pomocy społecznej.

Gdyby więc organy przeprowadziły w tej sprawie właściwą wykładnię przepisu art. 11 ust. 1 ustawy, to doszłyby z pewnością do stwierdzenia, że nie mogą poprzestać tylko i wyłącznie na jego dosłownym odczytaniu, lecz muszą się nim posługiwać tylko i wyłącznie jako regułą w procesie oceny zaistnienia przesłanek

do przyznania konkretnego świadczenia, czy też do odmowy jego przyznania.

Obowiązek podjęcia wszelkich kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego

i słusznego interesu obywateli, wynika też z przepisów postępowania administracyjnego, które w każdej sprawie powinny być wskazówką działań organu administracji publicznej.

Bezsprzecznie w obu przepisach – art. 11 i 39 ustawy – ustawodawca przewidział działanie organu w ramach uznania administracyjnego. Świadczą o tym użyte przez niego w treści przepisów sformułowania: "może nastąpić", "może być przyznany".

Istotnie, działanie w ramach uznania administracyjnego, to możliwość dokonania wyboru spośród dwóch prawnie dopuszczalnych rozwiązań, ale nie oznacza to dowolności, bo działanie organu w tym zakresie doznaje ograniczenia już w samej normie prawnej wprowadzającej uznanie, a także doznaje ograniczenia postanowieniami naczelnych zasad postępowania administracyjnego,

w szczególności prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.), uzupełnionej postanowieniami

art. 77 § 1 k.p.a. zobowiązującymi do zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, a więc poddanego ocenie w całokształcie (art. 80 k.p.a.) oraz celami

i zasadami ustawy o pomocy społecznej.

O ile analiza akt w rozpatrywanej sprawie nie daje podstaw do stwierdzenia, że organy dokonując ustaleń wysokości dochodu skarżącego naruszyły przepisy postępowania administracyjnego w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to ocena dowodów i podjęte w oparciu o nią stanowisko organów,

że skarżący wykorzystuje przyznane mu świadczenia niezgodnie z przeznaczeniem, jak stanowi to art. 11 ust. 1 ustawy, nie pozwalają na wysnucie takich wniosków.

Dokonując oceny poczynań skarżącego w kierunku ziszczenia się przesłanki wykorzystywania środków finansowych niezgodnie z ich przeznaczeniem, organy nie wzięły pod uwagę wszystkich istotnych dla treści rozstrzygnięcia okoliczności,

w szczególności, okoliczności związanych ze schorzeniami skarżącego,

w szczególności psychicznymi.

W tego rodzaju sytuacjach należy zachować daleko idącą ostrożność

w podejmowaniu kategorycznych sądów. Doświadczenie życiowe wskazuje,

że osoby dotknięte tego rodzaju schorzeniami mogą nie mieć, nie ze swojej winy,

w pełni rozeznania co do swoich czynności i ich znaczenia, nawet jeżeli utwierdzają

w tym organy. Powołanie się więc tylko na oświadczenie skarżącego, że nie kupuje on zalecanych mu leków lecz naturalne, zastępujące z powodzeniem w jego ocenie przepisane mu medykamenty, nie może być uznane za trafne bez uwzględnienia aspektów związanych z powyższym schorzeniem. Nadto brak jest go w aktach sprawy. Nie ma też decyzji z [...] 2009 r. do której treści odwołały się organy

w uzasadnieniach kontrolowanych rozstrzygnięć. Nawet zaleganie tych dokumentów w aktach nie mogło być wystarczające do stwierdzenia, że skarżący wykorzystuje

w sposób niewłaściwy przyznane mu świadczenie. Jak już wskazano,

to w postępowaniu uruchomionym wnioskiem skarżącego z dnia 17 sierpnia 2009 r.

o przyznanie mu pomocy na zakup leków ma dojść do ustalenia ewentualnej kwestii wykorzystywania przyznanego świadczenia, czy też świadczeń, niezgodnie

z przeznaczeniem, bo to w tym postępowaniu, a nie we wcześniejszym, innym, dochodzi do skonkretyzowania stosunku prawnego pomiędzy skarżącym a organem administracji publicznej. Przychylić się, więc należy do poglądu pełnomocnika skarżącego, że organ powinien przyjąć ewentualnie ponowne oświadczenie skarżącego, co do wykorzystywania przez niego przyznanych mu środków

na konkretne cele mając jednak cały czas na uwadze kwestie związane

ze schorzeniami skarżącego jak i z celami i zasadami pomocy społecznej. Do tych kwestii żaden jednak z organów się nie odniósł. Pominęły zupełnie organy,

że instytucje państwa mają wspierać osoby w przezwyciężeniu sytuacji życiowych

w których się znalazły, a w postępowaniu, jak stanowi art. 100 ustawy, należy się kierować dobrem osób korzystających z pomocy. Posiadanie ograniczonych środków finansowych na świadczenia z pomocy społecznej także powinno być wykazane. Argumentacja organu odwoławczego, że interes społeczny przemawiał również za podjęciem negatywnej decyzji w tej sprawie nie jest przekonywujący. Sytuacja skarżącego jest podobna do sytuacji wielu innych osób stale korzystających

z pomocy. Brak zatem dostatecznego wykazania, że w tym konkretnym przypadku indywidualny interes skarżącego, stojący w kolizji z interesem społecznym, rozumianym jako interes ogółu beneficjentów w uzyskaniu niezbędnych świadczeń, nie mógł wziąć górę nad interesem ogółu, zwłaszcza, że skarżący spełniał formalne warunki (w tym nie przekroczone kryterium dochodowe oraz pozostawanie

na bezrobociu) do przyznania mu żądanego świadczenia.

Powyższe wskazuje, że przyczyny wadliwości kontrolowanych decyzji powstały w błędnym zinterpretowaniu art. 11 ust. 1 ustawy, jako wystarczającej podstawy do wydania decyzji negatywnej, czego konsekwencją były działania organów ograniczone tylko do ustalenia wykorzystywania uprzednio przyznanych świadczeń niezgodnie z przeznaczeniem, przy czym i w tej ocenie organy nie uwzględniły istotnych okoliczności mających znaczenie dla tej oceny. Pominięcie ponadto innych istotnych dla treści rozstrzygnięcia okoliczności wskutek błędnej wykładni tego przepisu świadczy, że organy nie zebrały i nie rozpatrzyły w sposób wnikliwy całości materiału dowodowego, co narusza art. 7 i 77 § 1 k.p.a. w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dokonana przez nie ocena dowodów nie może być uznana za prawidłową w rozumieniu art. 80 k.p.a., a powołanie się na art. 11 ust. 1 za przedwczesne.

W tym stanie rzeczy W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny

w Krakowie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł, jak w punkcie I sentencji wyroku.

O kosztach, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie orzekł,

na podstawie art. 200 w zw. z art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) i § 18 ust. 1 pkt 2 lit. "a" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U.

z 2002 r. Nr 163, poz. 1348 z późn. zm.), jak w punkcie II sentencji wyroku.