Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 160/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-05-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 29, art. 138 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
journal: Dz.U.UE.L 1999 nr 160 poz 80  art. 23 ust. 1
law: Rozporządzenie Rady (WE) Nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu  Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) oraz zmieniające i uchylające niektóre rozporządzenia*
journal: Dz.U.UE.L 2003 nr 270 poz 1  art. 2 lit. a
law: Rozporządzenie Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w  ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniające rozporządzenia (EWG) nr 2019/93, (WE) nr  1452/2001, (WE) nr 1453/2001, (WE) nr 1454/2001, (WE) nr 1868/94, (WE) nr 1251/1999, (WE) nr 1254/1999, (WE) nr 1673/2000, (EWG) nr  2358/71 i (WE) nr 2529/2001
article: art. 3, art. 12 ust. 5 i 6
journal: Dz.U. 2003 nr 229 poz 2273
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda /sprawozdawca/, Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk, Protokolant Justyna Kapusta, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 maja 2010 r. sprawy ze skargi P. M., A. E. K. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w B. – wspólników spółki cywilnej D. A. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] w przedmiocie płatności rolnośrodowiskowych 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku. 3) zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. na rzecz skarżących kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją Nr [...] z dnia [...] października 2009r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej zwana Agencją) w B. działając na podstawie art. 20 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2007r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2007r. Nr 64, poz.427 ze zm., zwana dalej ustawą o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich), art. 3 pkt 7 ustawy z dnia 18 grudnia 2003r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji o przyznaniu płatności (Dz. U. z 2004 r. Nr 10, poz. 76), § 2 ust. 1 § 6, § 7, § 10, § 11, § 17 ust. 2, § 21, § 27 ust. 2, ust. 3, ust. 5, § 32, § 30 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 28 lutego 2008r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 34, poz. 200, zwane dalej rozporządzeniem w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy"), art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1975/2006 z dnia 7 grudnia 2006r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w zakresie wprowadzenia procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L368, z 23.12.2006), oraz art. 11 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1320/2006 z dnia 5 września 2006r. ustanawiające zasady przejścia do systemu wsparcia rozwoju obszarów wiejskich określonego w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1698/2005 oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwana dalej kpa, odmówił przyznania wspólnikom "[...]" spółka cywilna – P. M. i [...] spółka z ograniczoną odpowiedzialnością płatności rolnośrodowiskowej na 2008 rok.

Przesłankę negatywnego dla strony rozstrzygnięcia stanowiło ustalenie, że –

w odniesieniu do działek nr [...], nr [...], nr [...] w obrębie C. i K., beneficjent nie spełnia warunków § 30 ust. 1 rozporządzenia w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" bowiem wspólnicy skarżącej spółki nie realizowali programu rolnośrodowiskowego PROW 2004 – 2006 co najmniej trzy lata. Warunki § 30 ust. 1 powołanego rozporządzenia w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" nie zostały spełnione także w stosunku do działek nr [...], [...], [...] w obrębie K. nie doszło do przejęcia zobowiązania w ramach programu rolnośrodowiskowego PROW 2004 – 2006. Działka nr [...] w obrębie Ś., została przejęta od [...] sp. z o.o. bez żadnych zobowiązań, nie realizowano na niej żadnego programu rolnośrodowiskowego.

Organ stwierdził, iż że zgodnie z porozumieniem w sprawie przeniesienia posiadania nieruchomości rolnych z dnia [...] kwietnia 2008r. oraz protokołem stanowiącym integralną część porozumienia, [...] s.c. zobowiązało się do prowadzenia działalności rolnośrowowiskowej w ramach Planu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2004-2006 zgodnie z zobowiązaniami poprzednich posiadaczy tj.: [...] sp. z o.o. i P. M. Przystępując do działania w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 i składając wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej postąpiła wbrew temu zobowiązaniu. Zarówno [...] sp. z o.o. jak i P. M. w ramach odrębnych wniosków rozpoczęli realizację programu rolnośrodowiskowego w ramach PROW 2004-2006 od 2005 roku. Wspólnicy [...] s.c. nie mogą przejść na program PROW 2007- 2013" w 2008 roku, ponieważ zobowiązali się do kontynuowania zobowiązań w ramach PROW 2004-2006 (na działkach [...], [...] i [...] po [...] sp. z o.o. do końca lutego 2010r. oraz na działkach [...], [...] i [...] po P. M. do końca lutego 2010r.). Powyższe stanowi o niespełnieniu przesłanek z § 30 ust. 1 powołanego rozporządzenia w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy".

W konsekwencji organ stwierdził, iż skarżąca w celu uzyskania korzyści sprzecznych z celami systemu wsparcia, stworzyła sztucznie warunki wymagane do otrzymania płatności. Tym samym spełnione zostały przesłanki z art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1975/2006 z dnia 7 grudnia 2006r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w zakresie wprowadzenia procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich do odmowy przyznania jakichkolwiek płatności.

Nadto organ stwierdził, powołując treść art. 860 § 1 kodeksu cywilnego oraz orzecznictwo SN, iż [...] jako spółka prawa cywilnego nie może ubiegać się o płatności w przypadku transferu - przeniesienia posiadania. Istotą spółki cywilnej jest stosunek zobowiązaniowy wspólników, posiadanie i jego przeniesienie jest instytucją prawa rzeczowego. Stad przy tożsamości podmiotu przenoszącego ([...] sp. z o. o. i P. M.) i podmiotu - członka-wspólnika spółki cywilnej ([...] sp. z o. o. i P. M.), w istocie nie nastąpiło przeniesienie posiadania na inny podmiot, ponieważ nastąpiło przekazanie posiadania "samemu sobie" (tożsamość podmiotów).

Decyzją Nr [...] z dnia [...] stycznia 2010r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. biorąc za podstawę art. 138 § 1 pkt 2 kpa orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji i umorzeniu postępowania przed organem I instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przedstawił przebieg postępowania

w sprawie. Podał, iż w dniu [...] maja 2008r. do Biura Powiatowego Agencji wpłynął wniosek producenta "[...]" Spółka cywilna o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej. Wniosek podpisany został przez P. M. W dniu [...] października 2009r. organ I instancji wydał wobec "[...]" spółka cywilna decyzję odmawiającą przyznania płatności rolnośrodowiskowej. Odwołanie od wydanego rozstrzygnięcia wniósł działający w imieniu spółki P. M.

Organ odwoławczy podał, iż postępowanie w sprawie odmowy przyznania "[...]" spółka cywilna płatności rolnośrodowiskowej zostało błędnie wszczęte i jako takie nie powinno było być prowadzone przez organ, bowiem od początku było dotknięte wadą bezprzedmiotowości. Przesłankę powyższego stanowi ustalenie, że brak jest w sprawie podmiotu postępowania bowiem spółka cywilna nie jest w niniejszym postępowaniu podmiotem praw i obowiązków w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Podmiotami praw i obowiązków w stosunkach, w których występuje spółka cywilna są wspólnicy tej spółki. To wspólnikom (każdemu z osobna) przysługuje status strony zarówno w postępowaniu administracyjnym jak i sądowoadministracyjnym. Wobec powyższego spółka cywilna nie może zostać uznana za stronę w rozumieniu Kodeksu postępowania administracyjnego. Skoro spółka cywilna nie jest podmiotem prawa i jako taka nie ma zdolności prawnej nie może zostać beneficjentem płatności.

Organ II instancji podał, iż zgodnie z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie sygn. akt VIII SA/Wa 564/08 spółka cywilna nie ma osobowości prawnej, zdolności sądowej, wekslowej, upadłościowej, układowej. Zdolność taką mają jedynie wspólnicy spółki.

Wywiódł, iż w zakresie prawa administracyjnego regulowanego przez Kodeks Postępowania Administracyjnego, spółka cywilna nie ma zdolności prawnej, a więcej nie może być stroną postępowania, ani adresatem decyzji administracyjnej. Zgodnie bowiem z normą art. 29 Kpa - stronami mogą być osoby fizyczne i osoby prawne, a gdy chodzi o państwowe i samorządowe jednostki organizacyjne i organizacje społeczne, również jednostki nie posiadające osobowości prawnej. Zdolność prawną i zdolność do czynności prawnych stron ocenia się według przepisów prawa cywilnego, o ile przepisy szczególne nie stanowią inaczej (art. 30 § 1 Kpa).

Organ odwoławczy stwierdził, iż P. M. i [...] sp. z o. o wspólnicy spółki cywilnej "[...]" zarejestrowani są w ewidencji producentów rolnych Agencji jako niezależni producenci rolni (każdy z osobna), dlatego też organ nie jest władny do przyznania płatności, o którą wnosi spółka cywilna "[...]", na rzecz jej wspólników. W zaistniałej sytuacji, wniosek złożony w imieniu spółki, nie może być uznany za wniosek złożony faktycznie przez jej wspólników, stąd też nie ma możliwości wydania w przedmiotowej sytuacji decyzji.

Skargę na powyższą decyzję do sądu administracyjnego złożyli P. M. i [...] sp. z o. o wspólnicy spółki cywilnej "[...]" wnioskując o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.

Wydanemu rozstrzygnięciu skarżący postawili zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego – art. 10 ust. 1, art. 21 ust. 1 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, art. 39 ust. 2 Rozporządzenia Rady (WE) Nr 1698/2005, § 2 rozporządzenia w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" w związku z art. 2 lit a Rozporządzenia Rady (WE) Nr 1782/2003 oraz przepisów postępowania - art. 29, art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 105 § 1 i art. 139 Kpa.

W uzasadnieniu skargi skarżący podali, iż zgodnie ze stanowiskiem doktryny "Posiadanie osobowości prawnej prawa cywilnego nie jest konieczne dla możliwości bycia stroną stosunków administracyjnoprawnych i uzyskania statusu strony postępowania (T. Woś, Gloso do uchwały TK z 23 czerwca 1993 r., W 3/92 - PiP 1994, nr 3, s. 100). Rozstrzygające znaczenie w tej kwestii mają przepisy prawa materialnego. Jeżeli ustawodawca wyposaża danego rodzaju jednostki organizacyjne w zdolność prawną w określonej dziedzinie materialnego prawa administracyjnego, to przepisy prawa procesowego nie mogą ograniczać zdolności jednostki organizacyjnej do bycia podmiotem praw i obowiązków w tej sferze prawa administracyjnego.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjęto, że stroną postępowania administracyjnego może być również spółka cywilna niemająca osobowości prawnej i reprezentowana w obrocie cywilnoprawnym przez wspólników, jeżeli przepisy szczególne przyznają jej status strony (zob. wyrok NSA z 22 sierpnia 2000 r., V SA 2021/99 - LEX nr 50150; wyrok NSA z 12 kwietnia 2000 r., V SA 1935/99 - Treść art. 29 Kpa nie powinna być interpretowana w taki sposób, że spółka cywilna nie może być stroną postępowania administracyjnego. Oznacza to, że także jednostki organizacyjne nie posiadające osobowości prawnej, a takimi są spółki cywilne, mogą być stronami postępowania administracyjnego, jeżeli przepisy szczególne przyznają im taki status (Lexpolonica nr 347298 - Pal. 2000, nr 7-8, s. 248)".

Skarżący wywiedli, iż z dyspozycji: art. 10 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, art. 39 ust. 2 Rozporządzenia Rady (WE) Nr 1698/2005, § 2 rozporządzenia w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej ONW oraz art. 2 lit a Rozporządzenia Rady (WE) Nr 1782/2003 wynika, iż materialne przepisy prawa w dziedzinie płatności rolnośrodowiskowych przyznają spółce cywilnej zdolność administracyjną. Spółka cywilna jest bowiem: jednostką organizacyjną nic posiadającą osobowości prawnej (cywilistycznie), jest rolnikiem i jest grupą osób cywilnych lub prawnych. Podkreślić należy, iż przy ocenie uprawnień spółki nie istotny jest jej i jej członków status w świetle przepisów prawa krajowego.

Wskazali, iż stosownie do postanowień art. 21 ust. 1 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich do spraw indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej przepisy kodeksu postępowania administracyjnego (również jego artykuł 29) stosuje się z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w rozporządzeniu nr 1698/2005. Przepis art. 39 wyraźnie stanowi, iż płatności udziela się rolnikom (w tym także grupom osób prawnych lub fizycznych - spółkom cywilnym), a ta kategoria podmiotowa jest szersza niż wynikająca z tezy art. 29 Kpa grupa podmiotów.

Powyższe stwierdzenia w ocenie skarżących prowadzą do wniosku, iż organ odwoławczy błędnie przyjął, iż spółka cywilna nie może być stroną postępowania. Bezpodstawnie umorzono więc postępowanie pierwszej instancji, naruszając zapisy art.138 § 1 punk 2 oraz art.105 § 1 Kpa. Postępowanie w żadnej mierze nie było bezprzedmiotowe i winno być zakończone merytorycznym rozstrzygnięciem, zgodnym zresztą z żądaniem wnioskodawcy.

Skarżący wskazali także na błędną i nieuprawnioną interpretację przez organ wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie VIII SA/Wa 564/08.

Nadto wnieśli o autokontrolę decyzji w trybie art. 54 § 3 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie przed Sądem w dniu [...] maja 2010 r. skarżący P. M. rozszerzył skargę wnosząc o stwierdzenie nieważności decyzji organu II instancji. Podniósł, że nadanie numeru identyfikacyjnego w postępowaniu o wpis do ewidencji producentów jest czynnością materialno-techniczną, a to z kolei oznacza, że można tylko odwoływać się od odmowy nadania ww. numeru. Dodał nadto, że wniosek na spółkę cywilną wypełniał zgodnie z instrukcją. W załączniku złożonym do protokołu rozprawy wniósł zaś o zasądzenie kosztów postępowania. Pełnomocnik organu wyjaśnił natomiast, że dotychczas była taka praktyka w organach ARiMR, że nadawano numery identyfikacyjne spółkom cywilnym, jednakże jest to nieprawidłowe. Dodał nadto, że art. 12 ust. 5 ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów nie jest przepisem prawa materialnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2002r. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 powołanej wyżej ustawy Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Mając na uwadze powyższe kryteria, skarga zasługuje na uwzględnienie. Organ II instancji dopuścił się bowiem naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem rozpoznania przez Sąd jest skarga P. M. i [...] sp. z o. o. - wspólników spółki cywilnej "[...]" z siedzibą w B., na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w W. uchylającą i umarzającą postępowanie I instancji. Decyzją zaś wydaną w I instancji, Kierownik Biura Powiatowego w B. orzekł o odmowie przyznania dla ww. wspólników spółki cywilnej płatności rolnośrodowiskowej na rok 2008.

W ocenie Sądu w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, organ odwoławczy nieprawidłowo zastosował art. 138 § 1 pkt 2 kpa, bowiem błędnie uznał, że postępowanie w niniejszej sprawie jest bezprzedmiotowe. Tym samym, organ dopuścił się naruszenia ww. przepisu, winien bowiem wydać rozstrzygnięcie w sprawie co do istoty w przedmiocie przyznania bądź odmowy przyznania skarżącym wspólnikom spółki cywilnej wnioskowanej na 2008 r. płatności, a nie kończąc postępowanie w formalny sposób poprzez uchylenie decyzji i umorzenie postępowania I instancji. Decyzja umarzająca postępowanie I instancji, wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa nie rozstrzyga zaś o materialnoprawnych uprawnieniach i obowiązkach stron przyjmując, że nie ma przesłanek do merytorycznego rozstrzygania co do istoty sprawy.

W wyroku z dnia 18 kwietnia 1995 r., SA/Łd 2424/94, opublikowanym w ONSA 1996/2/80, Naczelny Sąd Administracyjny zawarł zasługującą na pełną aprobatę tezę, że z bezprzedmiotowością postępowania mamy do czynienia wówczas, gdy w sposób oczywisty organ stwierdzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Oznacza to, że wszystkie elementy badanego stanu faktycznego i prawnego są tego rodzaju, że niepotrzebne jest postępowanie mające na celu wyjaśnienie wszystkich tych okoliczności w sprawie. Chodzi tu o kryterium bezprzedmiotowości odnoszące się do postępowania, ale w taki sposób, iż wynik tego postępowania nie powinien mieć charakteru merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie, lecz jedynie być formalnym jego zakończeniem. Bezprzedmiotowość postępowania może bowiem wynikać z istnienia przesłanki podmiotowej bądź też przesłanki przedmiotowej w prowadzonym postępowaniu. W szczególności gdy w znaczeniu prawnym brakuje przedmiotu postępowania, można mówić o braku przesłanki przedmiotowej do merytorycznego rozstrzygnięcia. Podobnie jest w przypadku braku przesłanki podmiotowej, a więc w sytuacji braku strony postępowania mającej interes prawny w uzyskaniu rozstrzygnięcia.

W rozpatrywanej sprawie w ocenie organu odwoławczego okolicznością powodującą bezprzedmiotowość postępowania, jest brak podmiotowości spółki cywilnej przy ubieganiu się o płatność rolnośrodowiskową. Zdaniem Sądu w składzie orzekającym w niniejszej sprawie powyższy pogląd organu jest błędny. Posiadanie osobowości prawnej prawa cywilnego, jak trafnie wskazują skarżący, nie jest bowiem konieczne dla możliwości bycia stroną stosunków administracyjnoprawnych i uzyskania statusu strony postępowania.

Zgodnie z art. 29 kpa stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes lub obowiązek. Wśród podmiotów, które mogą mieć status strony art. 29 kpa wymienia osoby fizyczne i osoby prawne, a gdy chodzi o państwowe i samorządowe jednostki organizacyjne i organizacje społeczne – również jednostki nie posiadające osobowości prawnej.

W ocenie Sądu treść art. 29 kpa nie powinna być interpretowana w taki sposób, że spółka cywilna nie może być stroną postępowania administracyjnego z tego powodu, że nie mieści się w katalogu podmiotów wymienionych w tym przepisie, gdyż każdy kto może stać się stroną stosunku prawnego nawiązanego na podstawie prawa materialnego z mocy decyzji będzie występował w postępowaniu administracyjnym jako strona. Oznacza to, że także jednostki organizacyjne nie posiadające osobowości prawnej, a takimi są spółki cywilne, mogą być stronami postępowania administracyjnego, jeżeli przepisy szczególne przyznają im taki status. Skoro bowiem ustawodawca wyposaża dany podmiot w zdolność prawną na gruncie określonej dziedziny administracyjnego prawa materialnego, to uprawniony jest pogląd, że prawo procesowe nie może ograniczać jego zdolności administracyjnoprawnej w zakresie praw i obowiązków wynikających z tej dziedziny prawa (patrz: Piotr Przybysz, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Wydanie 6. LexisNexis.Warszawa 2009, s. 128).

Również w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego uznano, że stroną postępowania administracyjnego może być także spółka cywilna niemająca osobowości prawnej i reprezentowana w obrocie cywilnoprawnym przez wspólników, jeżeli przepisy szczególne przyznają jej status strony (patrz – wyrok NSA z 22 sierpnia 2000 r., V SA 2021/99 – LEX nr 50150; wyrok NSA z 12 kwietnia 2000r., V SA 1935/99 – Pal. 2000, nr 7-8, s. 248).

W przedmiotowej sprawie istnieją przepisy prawa materialnego, które umożliwiają spółce cywilnej złożenie wniosku, a tym samym ubieganie się przez nią o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej. Zgodnie z art. 23 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/2005 z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) oraz zmieniającym i uchylającym niektóre rozporządzenia (Dz.U. UE L z dnia 26 czerwca 1999 r.) wsparcie jest przyznawane rolnikom, którzy zobowiążą się do stosowania praktyk agrośrodowiskowych przez okres co najmniej pięciu lat. Na podstawie zaś art. 5 ust. 1a ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, pomoc (dotycząca m. in. przedsięwzięć rolnośrodowiskowych) jest udzielana na wniosek producenta rolnego w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, lub grupy producentów rolnych (...). Zgodnie zaś z art. 3 pkt 3 lit. a) ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2004 r., Nr 10, poz. 76 ze zm.), dalej jako ustawa o krajowym systemie ewidencji producentów, producent rolny to osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, będąca rolnikiem w rozumieniu art. 2 lit. a rozporządzenia Rady (WE) 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniającego rozporządzenia (...) (Dz. U.UE L 270 z dnia 21 października 2003 r., s. 1 z ze zm., Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 40, s. 269 ze zm.). Z kolei z ostatniego ww. przepisu - stanowiącego definicję rolnika wynika, że "rolnik" oznacza osobę fizyczną lub prawną, bądź grupę osób fizycznych lub prawnych, bez względu na status prawny takiej grupy i jej członków w świetle prawa krajowego, których gospodarstwo znajduje się na terytorium Wspólnoty, określonym w art. 299 Traktatu, oraz które prowadzą działalność rolniczą.

W ocenie Sądu w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, spółka cywilna jest jednostką organizacyjną nie posiadającą osobowości prawnej, może być również uznana za grupę osób fizycznych lub prawnych, o których mowa ww. przepisach.

Należy zgodzić się z poglądem organu, że art. 12 ust. 5 ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów nie jest przepisem prawa materialnego pozwalającym na przyjęcie, że spółka cywilna została wyposażona w zdolność prawną w sprawie dochodzonej płatności rolnośrodowiskowej. W przepisie tym uregulowano bowiem jedynie kwestię nadania numeru identyfikacyjnego m.in. producentom rolnym działającym w formie spółki cywilnej. Z przepisu tego wynika nadto, że numer identyfikacyjny nadaje się temu wspólnikowi, co do którego pozostali wspólnicy wyrazili pisemną zgodę. Z art. 12 ust. 6 ww. ustawy wynika zaś, że do wniosku o wpis do ewidencji producentów, w przypadku spółki cywilnej, dołącza się pisemną zgodę wspólników.

Tak więc, w przypadku spółki cywilnej wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej powinien zostać złożony przez jednego ze wspólników, mianowicie tego - któremu, za zgodą pozostałych wspólników nadano numer identyfikacyjny. Również przyznanie samej płatności winno nastąpić właśnie dla tego wspólnika, na którego wpis do ewidencji producentów wyrazili pozostali wspólnicy. Tymczasem, organ nie wyjaśnił nawet w swoich decyzjach kto rzeczywiście figuruje w ewidencji producentów rolnych pod nr identyfikacyjnym [...], który został wskazany we wniosku spółki cywilnej o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej inicjującym postępowanie w niniejszej sprawie. Z przedstawionych akt administracyjnych nie wynika również czy jest to numer nadany spółce cywilnej " [...]", czy też jednemu z jej wspólników i ewentualnie któremu. Tym samym, organ nie wyjaśnił czy wnioski o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej nie były składane przez wspólnika na którego pozostali wspólnicy wyrazili zgodę, aby ubiegał się o przedmiotową płatność.

W ponownym postępowaniu organ II instancji powinien przede wszystkim wyjaśnić kto jest producentem rolnym wpisanym do ewidencji pod numerem identyfikacyjnym wskazanym we wniosku z dnia [...] maja 2008 r., a dopiero następnie, uwzględniając powyższe uwagi Sądu, wydać merytoryczne, a nie formalne rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania bądź odmowy przyznania dla skarżących płatności rolnośrodowiskowej na 2008 r.

W związku z powyższym, nie przesądzając ostatecznego rozstrzygnięcia w sprawie, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 ppkt c) p.p.s.a orzekł jak w punkcie 1 wyroku. Orzeczenie w pkt. 2 wyroku oparto na podstawie art. 152 p.p.s.a. O zwrocie kosztów postępowania sądowego Sąd postanowił na mocy art. 200, art. 205 § i art. 209 p.p.s.a.

-----------------------

1