Wyrok NSA oz. w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 1961/99
NSA oz. w Gdańsku
Data orzeczenia: 2002-03-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 605  Ewidencja ludności, dowody tożsamości, akty stanu cywilnego, imiona i nazwisko, obywatelstwo, paszporty
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Powołane przepisy: article: art. 29, art. 38 ust. 2
journal: Dz.U. 1995 nr 74 poz. 368
law: Ustawa z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym.
article: art. 47 ust. 2
journal: Dz.U. 1984 nr 32 poz. 174
law: Obwieszczenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 15 czerwca 1984 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych.
Teza: Rozstrzygnięcie na podstawie art. 29 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368/ jest uprawnieniem przysługującym Sądowi w każdej rozpoznawanej sprawie i nie stanowi przejawu wyjścia poza granice skargi - z którym związana jest instytucja zakazu orzekania na niekorzyść skarżącego. Skarga dotyczy bowiem zawsze decyzji organu II instancji i jedynie w przypadku częściowego zaskarżenia takiej decyzji Sąd nie może wzruszyć jej w części niezaskarżonej - jeśli wiązałoby się to z rozstrzygnięciem na niekorzyść skarżącego.

TEZY

Rozstrzygnięcie na podstawie art. 29 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368/ jest uprawnieniem przysługującym Sądowi w każdej rozpoznawanej sprawie i nie stanowi przejawu wyjścia poza granice skargi - z którym związana jest instytucja zakazu orzekania na niekorzyść skarżącego. Skarga dotyczy bowiem zawsze decyzji organu II instancji i jedynie w przypadku częściowego zaskarżenia takiej decyzji Sąd nie może wzruszyć jej w części niezaskarżonej - jeśli wiązałoby się to z rozstrzygnięciem na niekorzyść skarżącego.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi P.Z.U. S.A. Oddział Okręgowy w B. na decyzję Wojewody K.-P. z dnia 30 sierpnia 1999 r. (...) w przedmiocie usunięcia z ewidencji ludności wpisu o zameldowaniu I. - stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz uchyla decyzję Wojewody K.-P. z dnia 29 marca 1999 r. (...) i decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia 12 stycznia 1999 r. (...); (...).


UZASADNIENIE

Decyzją (...) z dnia 12 stycznia 1999 r. Prezydent Miasta B. anulował czynność materialno-techniczną zameldowania Krzysztofa T. w lokalu nr 6 przy ulicy G. 71 w B.

Decyzję tę, po rozpatrzeniu odwołania Krzysztofa T. i Stanisławy K. utrzymał w mocy Wojewoda K.-P. decyzją z dnia 29 marca 1999 r. (...).

Skargę na powyższą decyzję wnieśli do Naczelnego Sądu Administracyjnego Krzysztof T., domagając się uchylenia decyzji organów administracji obu instancji oraz przekazania sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji a także Stanisława K., która podnosząc szereg zarzutów dotyczących prowadzonego przez organy administracji postępowania nie sprecyzowała wniosków skargi.

Decyzją z dnia 30 sierpnia 1999 r. (...), powołując się na przepis art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368/ i art. 138 par. 1 pkt 2 Kpa Wojewoda K.-P. uchylił w całości zaskarżoną decyzję i decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia 12 stycznia 1999 r. (...) oraz odmówił anulowania czynności materialno-technicznej zameldowania na pobyt stały Krzysztofa T. w B. przy ulicy G. 71/6, dokonanej 18 czerwca 1985 r. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że w dniu 29 czerwca 1999 r. zmarł Henryk K., czyli podmiot, który domagał się anulowania zameldowania wnuka Krzysztofa T., dokonanego 18 czerwca 1985 r.

Nastąpiła zatem zmiana stanu faktycznego sprawy. Następcy prawni zmarłego: Stanisława K. /żona/, Anna T. /córka/ i Marek K. /syn/ nie popierają wniosku zmarłego męża i ojca. W sprawie znany był i jest sprzeciw najemcy lokalu nr 6 przy ulicy G. 71 w B. - Stanisławy K., co do anulowania zameldowania Krzysztofa T., a także podważane było twierdzenie Henryka K. o fikcyjnym zameldowaniu wnuka w lokalu nr 6 przy ulicy G. 71 w B. W tej sytuacji organ odwoławczy, uznając skargi Stanisławy K. i Krzysztofa T. za słuszne w całości uchylił swoją dotychczasową decyzję i wydał rozstrzygnięcie zgodnie z ich żądaniem.

Skargę na powyższą decyzję wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego PZU S.A. Oddział Okręgowy w B., wnosząc o jej uchylenie i zarzucając jej naruszenie prawa materialnego przez błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych /t.j. Dz.U. 1984 nr 32 poz. 174 ze zm./ poprzez przyjęcie, że Krzysztof T. posiadał i przedstawił potwierdzenie uprawnień do przebywania w lokalu przy ul. G. 71 w B. w dacie zameldowania oraz naruszenie przepisów postępowania administracyjnego - art. 80 Kpa poprzez dokonanie ustaleń rażąco sprzecznych z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz art. 107 par. 3 Kpa poprzez nie wskazanie dowodów na których oparł się organ wydając zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu skargi wskazano, że wbrew twierdzeniom zaskarżonej decyzji żadna zmiana stanu faktycznego nie nastąpiła. W sprawie bezspornie ustalono, że Henryk K. potwierdzając uprawnienia do zameldowania na pobyt stały Krzysztofa T. wprowadził organ administracji w błąd, poświadczając nieprawdę. Przeprowadzono wyczerpujące postępowanie dowodowe w trakcie którego przesłuchano kilkunastu świadków oraz uzyskano informację z Wydziału Prewencji Komisariatu Policji B.-Ś. Przeprowadzone dowody wykazały, że Krzysztof T. nie posiadał uprawnień do przebywania w lokalu w dacie zameldowania ani w nim faktycznie nie przebywał. Wraz ze śmiercią Henryka K. zebrane dowody nie stały się automatycznie nieistotne. Postępowanie w sprawie wymeldowania nie toczy się na wniosek ale na skutek zgłoszenia. Śmierć osoby zgłaszającej nie ma znaczenia dla sprawy ponieważ od chwili zgłoszenia właściwy organ prowadzi postępowanie z urzędu. Zaskarżona decyzja została wydana w warunkach całkowitego braku uzasadnienia w zebranym w sprawie materiale dowodowym. Narusza ona także art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych ponieważ mimo bezspornych dowodów, że zameldowanie Krzysztofa T. nastąpiło mimo braku posiadania uprawnień do przebywania w przedmiotowym lokalu decyzja odmawia anulowania jego zameldowania.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda K.-P. wniósł o jej oddalenie, podnosząc, że wbrew zarzutom skargi, zaskarżona decyzja została wydana w oparciu o zebrane w sprawie dowody.

Również Krzysztof T. i Marek K. w złożonych do Sądu pismach wnosili o oddalenie skargi. Oddalenia skargi domagała się również Stanisława K.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W myśl art. 21 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ Sąd sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.

Art. 38 ust. 2 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym pozwala organowi, którego działanie lub bezczynność zaskarżono, na uwzględnienie skargi w całości do dnia wyznaczenia przez Sąd terminu rozprawy.

Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji przyczyną jej wydania była śmierć Henryka K., który był inicjatorem postępowania prowadzonego przez organy administracji w oparciu o przepis art. 47 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych /Dz.U. 1984 nr 32 poz. 174 ze zm./. Organ odwoławczy uznał, iż jego śmierć stanowi zmianę stanu faktycznego, uzasadniającą uwzględnienie skargi przez uchylenie swej wcześniejszej decyzji i decyzji organu I instancji anulującej czynność materialno-techniczną zameldowania Krzysztofa T. w lokalu nr 6 przy ulicy G. 71 w B. oraz odmowę anulowania wymienionej wyżej czynności.

Utrwalony jest w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego pogląd, iż weryfikacja własnych decyzji przez organ administracji w trybie art. 38 ust. 2 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym następuje wyłącznie pod względem zgodności kontrolowanej decyzji z prawem. Kontrola ta przeprowadzana jest niejako w zastępstwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wobec czego organ w tym trybie nie może dokonywać oceny decyzji w oparciu o inne kryteria niż określone w art. 21 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym. Skoro tak, to uzasadnienie decyzji wydanej w oparciu o przepis art. 38 ust. 2 ustawy powinno zawierać wskazanie przyczyn dla których weryfikowaną decyzję uznano za niezgodna z prawem.

Należy podzielić pogląd skarżącego, iż śmierć Henryka K. po wydaniu w sprawie ostatecznej decyzji nie była okolicznością mogącą wpłynąć na dokonanie rozstrzygnięcia w oparciu o przepis art. 38 ust. 2 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym. Zaskarżona decyzja nie wskazuje na żadne okoliczności świadczące o tym, że wcześniejsze rozstrzygnięcie dokonane przez organy administracji było niezgodne z prawem. Nawet namiastki prawidłowego uzasadnienia nie stanowi ogólne stwierdzenie, że "w sprawie znany był i jest sprzeciw najemcy lokalu Stanisławy K., co do anulowania zameldowania Krzysztofa T., a także podważane było twierdzenie Henryka K. o fikcyjnym zameldowaniu wnuka". Zaskarżona decyzja rażąco narusza zatem art. 38 ust. 2 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, uznając że śmierć osoby, która spowodowała wszczęcie postępowania na podstawie art. 47 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych jest okolicznością uzasadniającą uwzględnienie skargi na podstawie przywołanego wyżej przepisu.

W sprawie zostało przeprowadzone bardzo obszerne postępowanie dowodowe, przeprowadzono szereg różnych dowodów, zarówno z urzędu jak i wskutek uwzględnienia wniosków dowodowych stron.

Art. 107 par. 3 Kpa stanowi, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Dokonanie obecnie przez organ odwoławczy merytorycznego rozstrzygnięcia w oparciu o przepis art. 38 ust. 2 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym bez szczegółowej analizy tych dowodów i bez wskazania na których konkretnie dowodach organ ten się oparł, a którym odmówił mocy dowodowej stanowi rażące naruszenie przepisów art. 7, art. 77 Kpa oraz 107 par. 3 Kpa.

Art. 29 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym pozwala Sądowi na podjęcie przewidzianych ustawą środków w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach danej sprawy, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Analizując niniejsza sprawę Sąd stwierdził, że decyzja Prezydenta Miasta B. (...) z dnia 12 stycznia 1999 r. anulująca czynność materialno-techniczną zameldowania Krzysztofa T. w lokalu nr 6 przy ulicy G. 71 w B., oraz utrzymująca ją w mocy decyzja Wojewody K.-P. z dnia 29 marca 1999 r. (...) również naruszają prawo.

Art. 80 Kpa stanowi, że organ administracji ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego czy dana okoliczność została udowodniona. Przepis ten wyraża równocześnie zasadę prawdy obiektywnej jak też zasadę swobodnej oceny dowodów. Organ prowadzący postępowanie musi zatem dążyć do ustalenia prawdy materialnej i według swej wiedzy, doświadczenia oraz wewnętrznego przekonania ocenić wartość dowodową poszczególnych środków dowodowych. Rozumowanie w wyniku którego organ ustala istnienie okoliczności faktycznych powinno być zgodne z prawidłami logiki /por. Kodeks postępowania administracyjnego z komentarzem. B. Adamiak, J. Borkowski, Warszawa 1996, str. 378/. Stwierdzić należy, że organy administracji rozpatrujące sprawę przekroczyły granice swobodnej oceny dowodów, przyjmując za udowodniony fakt, że Krzysztof T. nie zamieszkiwał w lokalu tylko dlatego, że "większość" świadków okoliczność tę potwierdziła oraz, że potwierdzają tę okoliczność ustalenie ustalenia Komisariatu Policji. Niedopuszczalne jest pominięcie oceny zeznań świadków potwierdzających fakt zamieszkiwania Krzysztofa T. w lokalu. Ocena dowodów nie polega bynajmniej na porównaniu ilości świadków potwierdzających daną okoliczność z ilością świadków okoliczności tej zaprzeczających. Ocena taka jest złożonym procesem logicznym, który wynika z posiadanej przez organ administracji wiedzy i umiejętności logicznego analizowania faktów. Proces powyższy powinien znajdować odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, zgodnie z wymogami art. 107 par. 3 Kpa, dając Sądowi możliwość kontroli prawidłowości dokonanej oceny dowodów.

Wskazane wyżej decyzje, poprzedzające wydanie decyzji zaskarżonej w niniejszej sprawie naruszają zatem przepisy art. 7, art. 77, art. 80 Kpa oraz 107 par. 3 Kpa i ich usunięcie z obrotu prawnego na podstawie art. 29 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym było niezbędne dla prawidłowego, końcowego załatwienia sprawy. Niedopuszczalne byłoby bowiem "reaktywowanie" decyzji oczywiście wadliwych, których proces kontroli sądowoadministracyjnej został przerwany wskutek wydania zaskarżonej decyzji - dotkniętej wadą skutkującą stwierdzeniem nieważności. Pomimo tego, że decyzje te były korzystne dla skarżącego, to ich uchyleniu na podstawie art. 29 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym nie stał na przeszkodzie zakaz orzekania na niekorzyść skarżącego wynikający z art. 51 ustawy. Rozstrzygnięcie na podstawie art. 29 ustawy jest uprawnieniem przysługującym bowiem Sądowi w każdej rozpoznawanej sprawie i nie stanowi przejawu wyjścia poza granice skargi - z którym związana jest instytucja zakazu orzekania na niekorzyść skarżącego. Skarga dotyczy bowiem zawsze decyzji organu II instancji i jedynie w przypadku częściowego zaskarżenia takiej decyzji Sąd nie może wzruszyć jej w części niezaskarżonej - jeśli wiązałoby się to z rozstrzygnięciem na niekorzyść skarżącego.

Mając na uwadze powyższe okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji oraz uchylił poprzedzające ją decyzje organów obu instancji na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 ust. 2 pkt 3 w związku z art. 29 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym.