Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1684/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-03-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 13 ust. 1 pkt 1, art. 13f ust. 1, art. 40d ust. 2
journal: Dz.U. 2013 poz 260
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jednolity
article: art. 106 § 3
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 73 ust. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 1137
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Anna Stec Sędzia NSA Joanna Sieńczyło-Chlabicz Sędzia del. WSA Beata Kozicka (spr.) Protokolant asystent sędziego Monika Tutak - Rutkowska po rozpoznaniu w dniu 9 marca 2017 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A.K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 9 kwietnia 2015 r., sygn. akt I SA/Sz 980/14 w sprawie ze skargi A.K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z dnia [...] maja 2014 r., nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 9 kwietnia 2015 r., sygn. akt I SA/Sz 980/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, po rozpoznaniu sprawy ze skargi A. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie uznania zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym za nieuzasadnione i odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego, w punkcie pierwszym, oddalił skargę, a w punkcie drugim, przyznał od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na rzecz radcy prawnego R. J. koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu w wysokości 240 (dwieście czterdzieści) złotych.

Przedstawiając stan sprawy Sąd I instancji wskazał, że pismem z dnia 27 marca 2013 r. A. K. wniosła do Prezydenta Miasta S. występującego w roli wierzyciela i organu egzekucyjnego zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego dotyczącego należności z tytułu opłaty dodatkowej za nieopłacony postój w strefie płatnego parkowania pojazdu marki KIA nr rej. [...] w dniu 7 września 2011 r. w kwocie 50 zł, objętej tytułem wykonawczym nr [...] z dnia [...] stycznia 2013 r.

Skarżąca podniosła zarzuty błędu co do osoby zobowiązanego oraz braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 599 ze zm.; dalej: upea). W uzasadnieniu wniosku stwierdziła, że błąd uznania jej za osobę zobowiązaną w postępowaniu egzekucyjnym wynika najprawdopodobniej z faktu, że pojazd marki KIA nr rej. [...] jest zarejestrowany na jej nazwisko. Jednocześnie wskazała, że z pojazdu korzysta P. K., jej mąż. Ponadto podniosła, iż nie doręczono jej upomnienia, o którym dowiedziała się dopiero z treści doręczonych tytułów wykonawczych. Upomnienie najprawdopodobniej odebrał jej mąż, który upomnienia jej jednak nie przekazał.

Postanowieniem z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] Prezydent Miasta S. uznał te zarzuty za nieuzasadnione. Zaznaczył, że w razie nieuiszczenia opłaty za pozostawienie pojazdu w strefie płatnego parkowania, obowiązek poniesienia opłaty dodatkowej obciąża co do zasady właściciela samochodu, chyba że właściciel udowodni, że użytkownikiem pojazdu była inna osoba. Odnośnie zarzutu braku doręczenia upomnienia organ I instancji powołał się na fakt jego dostarczenia na podstawie art. 43 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.; dalej: kpa), w związku z art. 18 upea. Wyjaśnił, że z analizy zwrotnego potwierdzenia odbioru upomnienia wynika, że zostało ono wysłane na adres zamieszkania skarżącej w S. przy ul. G. [...]. Zgodnie z adnotacją doręczyciela na uczynioną na przesyłce, w dniu 4 października 2012 r. pozostawiono przesyłkę w placówce operatora pocztowego, a następnie przesyłka została podjęta w dniu 18 października 2012 r. przez jej męża.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. zaskarżonym obecnie postanowieniem utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji.

Skargę na powyższe postanowienie wniosła A. K.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uzasadniając oddalenie skargi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: ppsa), na wstępie wskazał, że jej przedmiotem jest wydane w postępowaniu egzekucyjnym ostateczne postanowienie odmawiające uwzględnienia zarzutów, wobec czego – w związku z charakterem obowiązku, jaki wskazany został w wystawionym przez wierzyciela tytule wykonawczym, tj. obowiązku poniesienia opłat dodatkowych z tytułu nieopłaconego postoju w strefie płatnego parkowania – Sąd wyjaśnił, że obowiązek poniesienia m.in. takich opłat określony został w przepisach ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r. poz. 260 ze zm., dalej: udp). I tak, zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 1 udp, korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie płatnego parkowania.

Za istotne w sprawie WSA uznał to, czy zobowiązaną do uiszczenia niespornych należności z tytułu opłat dodatkowych za nieopłacony postój w strefie płatnego parkowania była faktycznie skarżąca, do której należał opisany wyżej wskazany pojazd.

Sąd I instancji zwrócił uwagę, że istnieje domniemanie faktyczne, że to właściciel samochodu jest korzystającym z dróg publicznych. Do przyjęcia takiego domniemania uprawniają zasady doświadczenia życiowego i logicznego rozumowania. Jeśli ktoś jest właścicielem samochodu, to przede wszystkim on z niego korzysta. Poza tym, jeżeli właściciel samochodu z niego w danym dniu nie korzystał, to wie, kto to czynił i może udowodnić, że swój pojazd użyczył innej osobie. Uznaje się także, że organ egzekucyjny nie jest przy tym zobowiązany do prowadzenia specjalnego postępowania wyjaśniającego, dążącego do precyzyjnego ustalenia osoby korzystającej z drogi publicznej przez zaparkowanie samochodu, ponieważ na prowadzenie tego postępowania nie pozwala mu art. 29 § 1 upea, zakazujący organowi badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Z powyższych względów organ egzekucyjny ma prawo domniemywać co do zasady, że korzystającym z dróg publicznych był właściciel pojazdu, a ten może dochodzić swych racji (w przypadku, gdy wskazuje na istnienie innego podmiotu korzystającego z samochodu) przez podniesienie w toku postępowania egzekucyjnego zarzutu błędu co do osoby zobowiązanego (art. 33 pkt 4 upea). Właściciel powinien przy tym wskazać konkretną osobę i jej dane tak, aby było możliwe skuteczne wyegzekwowanie należnych opłat od tej osoby.

W sprawie Sąd stwierdził, że skarżąca nie wykazała – pomimo wezwań organu, że korzystającym z drogi była inna osoba. Skarżąca nie przedstawiła w toku postępowania dowodu na okoliczność korzystania z jej pojazdu przez męża – P. K.

WSA miał na uwadze, że A. K. do skargi dołączyła oświadczenie P. K. z dnia 2 lipca 2014 r., z którego wynika, że to on wyłącznie korzysta z pojazdu osobowego marki KIA nr rej. [...] stanowiącego współwłasność jego żony (skarżącej) i banku, który udzielił kredytu na jego zakup w systemie 50/50. Na podstawie ustnej umowy użyczenia zawartej ze skarżącą, korzysta składający oświadczenie z opisanego pojazdu, od chwili jego zakupu do chwili obecnej.

Sąd I instancji stwierdził jednak, że załączone do skargi oświadczenie nie mogło wpłynąć na rozstrzygnięcie w sprawie. Podstawą orzekania przez sąd jest bowiem materiał dowodowy zgromadzony przez organy w toku całego postępowania toczącego się przed wymienionymi organami. Przyjęcie zasady, że sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy oznacza, że sąd rozpatruje sprawę na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego aktu. Zmiana stanu faktycznego lub prawnego, która nastąpiła po wydaniu zaskarżonego aktu zasadniczo nie podlega uwzględnieniu.

Konsekwencją obowiązywania przywołanej regulacji jest – jak wskazał WSA – też to, że sąd administracyjny nie dokonuje ustaleń faktycznych w zakresie objętym sprawą administracyjną. Z art. 106 § 3 ppsa, wynika możliwość przeprowadzenia uzupełniającego dowodu z dokumentów jednak wyłącznie w przypadku, gdy jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Przy czym, celem postępowania dowodowego, o którym mowa w cytowanym przepisie, nie jest ponowne ustalenie stanu faktycznego w sprawie administracyjnej, lecz wyłącznie ocena, czy organy ustaliły ten stan zgodnie z regułami procedury administracyjnej, a następnie, czy dokonały prawidłowej subsumcji ustalonego stanu faktycznego do dyspozycji określonych przepisów prawa materialnego. Sąd nie jest zatem uprawniony do dokonywania ustaleń, które miałyby służyć niejako ponownemu merytorycznemu rozstrzyganiu sprawy.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła A. K., reprezentowana przez pełnomocnika z urzędu. Zaskarżyła ten wyrok w zakresie punktu pierwszego, tj. w zakresie w którym Sąd I Instancji oddalił skargę.

Na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ppsa zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

1) naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię przepisu art. 13 ust. 1 udp, poprzez błędne zastosowanie i uznanie, że korzystającym z drogi publicznej, zobowiązanym do uiszczenia opłaty za parkowanie w strefie płatnego parkowania, jest właściciel pojazdu, w sytuacji, gdy korzystanie jest stanem faktycznym, zupełnie niezależnym od stanu prawnego w zakresie prawa własności, co oznacza, że korzystającym (a tym samym zobowiązanym do uiszczenia opłat z tytułu pozostawienia pojazdu w strefie płatnego parkowania) niekoniecznie musi być właściciel pojazdu,

2) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 7 oraz art. 77 § 1 kpa poprzez ich niezastosowanie i w konsekwencji usankcjonowanie bezprawnego działania organu, który znając stanowisko skarżącej co do tego, że nie była ona osobą korzystającą z pojazdu w okresie, w którym nakładane były opłaty z tytułu pozostawienia pojazdu w strefie płatnego parkowania, nie przeprowadził żadnej czynności wyjaśniającej w tym zakresie i to pomimo tego, że była to okoliczność kluczowa w sprawie.

Błąd Sądu – w ocenie kasatora – polegał też na niewłaściwym uznaniu, że stan prawny, w którym na skarżącej spoczywał ciężar dowodzenia pewnych okoliczności, jest jednoznaczny z tym, że w zakresie tych okoliczności organ może kompletnie pominąć wynikającą ze wskazanych wyżej przepisów zasadę prawdy obiektywnej w postępowaniu administracyjnym, która zobowiązuje organy administracji publicznej do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

Wskazane naruszenia, jak podniósł, w konsekwencji doprowadziły do ustalenia stanu faktycznego niezgodnego ze stanem rzeczywistym.

b) art. 106 § 3 ppsa poprzez pominięcie dowodu w postaci oświadczenia męża skarżącej – P. K. o sposobie korzystania z pojazdu KIA nr rej [...] w okresie, w którym nakładane były na skarżącą opłaty z tytułu pozostawienia pojazdu w strefie płatnego parkowania, pomimo, że spełnione zostały dwie podstawowe przesłanki określone w tym przepisie, tj. był on niezbędny do wyjaśnienia istotnych wątpliwości oraz nie spowodowałby nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.

Wskazując na powyższe, skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy WSA w Szczecinie do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych za obie instancje, w tym kosztów zastępstwa procesowego, ewentualnie – w razie oddalenia skargi, przyznania pełnomocnikowi z urzędu – kosztów zastępstwa radcowskiego w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Pełnomocnik oświadczył, że opłaty te nie zostały uiszczone w całości ani w części.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Stosownie do treści art. 183 § 1 ppsa Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, a pod uwagę bierze z urzędu jedynie nieważność postępowania - z przyczyn enumeratywnie wymienionych w art. 183 § 2 ppsa wystąpienia których w niniejszej sprawie nie dopatrzono się. Naczelny Sąd Administracyjny orzekał zatem w granicach związania granicami skargi kasacyjnej. Związanie skargą kasacyjną oznacza natomiast, że Naczelny Sąd Administracyjny nie jest władny badać, czy zaskarżony wyrok nie narusza innych przepisów niż wskazane w podstawach, na których środek oparto. Przedmiotem oceny Sądu mogą być więc jedynie te zarzuty kasacyjne, które strona sformułowała i uzasadniła zgodnie z wymogami prawnymi wynikającymi z art. 174 i art. 176 ppsa. W myśl art. 174 ppsa skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że podstawy, na których oparto skargę kasacyjną nie uzasadniają wniosku o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie do ponownego rozpoznania. Rozpoznawana skarga kasacyjna podnosi zarzut naruszenia przepisów postępowania (pkt 2 a) i b) petitum skargi) oraz zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego (pkt 1 petitum skargi).

Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zarzuty skargi kasacyjnej z uwagi na sposób ich redakcji powinny być rozpoznane łącznie bowiem w istocie wraz z uzasadnieniem skargi sprowadzają się do zakwestionowania stanowiska Sądu I instancji, iż opłata za nieopłacony pojazd – na gruncie przedmiotowej sprawy – obciąża właściciela zaparkowanego pojazdu, czyli stronę skarżącą.

Rozpoznając skargę kasacyjną w tak wyznaczonych granicach Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że Sąd I instancji dokonał prawidłowej wykładni przepisu art. 13 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 13f ust. 1 ustawy o drogach publicznych. Zgodnie z jej art. 13 ust. 1 pkt 1 korzystający z drogi jest zobowiązany do uiszczenia opłaty za parkowanie pojazdu w wyznaczonej przez radę gminy (radę miasta) strefie płatnego parkowania. Opłatę tę pobiera się za parkowanie pojazdów samochodowych w strefie płatnego parkowania, w wyznaczonym miejscu, w określone dni robocze, w określonych godzinach lub całodobowo (art. 13b ust. 1 udp). Z kolei stosownie do treści art. 13f ust. 1 udp za nieuiszczenie opłat, o których mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1, pobiera się opłatę dodatkową. Rada gminy (rada miasta) określa wysokość tej opłaty oraz sposób jej pobierania. Przy czym wysokość opłaty dodatkowej nie może przekroczyć 50 zł (art. 13f ust. 2 udp).

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji określa postępowanie i środki przymusu służące doprowadzeniu do wykonania obowiązków objętych egzekucją administracyjną w przypadku, gdy zobowiązani uchylają się od ich wykonania. Egzekucją administracyjną objęte są m.in. należności pieniężne przekazane do tej egzekucji na podstawie innych ustaw. Jedną z takich ustaw jest ustawa o drogach publicznych, która w art. 40d ust. 2 przewiduje ściągnięcie w drodze egzekucji administracyjnej opłat dodatkowych przewidzianych w art. 13f ust. 1 udp za parkowanie w strefie płatnego parkowania bez uiszczenia opłaty. Podstawę prawną działania organu egzekucyjnego stanowi w takim przypadku art. 13f ust. 1 udp w zw. z art. 40d ust. 2 udp. Z istoty opłat parkingowych wynika ich związek z korzystaniem w obrębie drogi z miejsca postoju pojazdu samochodowego i obowiązek ich ponoszenia związany jest z pozostawieniem tego pojazdu w strefie płatnego parkowania. Natomiast użycie przez ustawodawcę w przytoczonych powyżej regulacjach prawnych sformułowania: "pobiera" wskazuje jednoznacznie, że obowiązek uiszczenia opłaty za parkowanie i opłaty dodatkowej, jeżeli ta pierwsza nie zostanie uiszczona, jest obowiązkiem wynikającym z mocy prawa (ex lege). W tym zakresie nie jest zatem wymagane konkretyzowanie obowiązku w drodze indywidualnego aktu administracyjnego (por. też np. wyrok NSA z 6 grudnia 2012 r., II GSK 1859/11, wszystkie przywoływane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl., w skrócie: CBOSA). Przyjęcie zatem poglądu, że obowiązek ten powstaje z mocy prawa, (notabene dominującego w orzecznictwie sądów administracyjnych) prowadzi do konstatacji, że w sprawie obowiązku uiszczenia opłaty parkingowej nie prowadzi się postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga w drodze decyzji administracyjnej, a zatem nie prowadzi się również postępowania wyjaśniającego poprzedzającego rozstrzygnięcie sprawy co do jej istoty. Skoro obowiązek uiszczenia opłaty parkingowej powstaje z mocy prawa przyjąć należy, że możliwość dochodzenia swych racji przez korzystającego z drogi publicznej powstaje dopiero na etapie postępowania egzekucyjnego poprzez złożenie zarzutu.

Z treści art. 13 ust. 1 pkt 1 i art. 13f ust. 1 udp wynika zarazem, że obowiązek uiszczenia opłaty parkingowej i ewentualnie opłaty dodatkowej, jeżeli ta pierwsza nie zostanie uiszczona, obciąża korzystającego z dróg publicznych. Użyte przez ustawodawcę pojęcie "korzystający" obejmuje, poza właścicielem pojazdu, również inne osoby, tj. osoby korzystające z pojazdu na podstawie tytułu prawnego, za zgodą właściciela, jak i osoby działające bez takiego tytułu czy zgody.

Tym samym wbrew stanowisku skarżącej, trafnie przyjął Sąd pierwszej instancji, że wierzyciel ma prawo domniemywać, iż korzystającym z drogi publicznej jest z reguły właściciel pojazdu i, w związku z tym, to na nim spoczywa obowiązek ponoszenia opłaty, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1 udp. Podzielić zatem należy pogląd wyrażony w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że kierowanie egzekucji do właściciela samochodu opiera się zwykle na domniemaniu prawnym i faktycznym. Pierwsze jako nie kwestionowane co do właściwego rzeczowo i miejscowo organu, nie wymaga szerszego ustosunkowania się. Poza sporem jest także to, iż właścicielem pojazdu jest A. K. Kwestia wskazania przez kasator "drugiego właściciela" – Banku z uwagi na istotę sporu i nie budzący wątpliwości zakup tegoż pojazdu w systemie ratalnym 50/50 skutkujący de facto wejściem w jego posiadanie przez A. K. jest na gruncie przedmiotowej sprawy w świetle drugiego z domniemań, czyli domniemania faktycznego – prawnie obojętna i dla rozstrzygnięcia sprawy nie ma żadnego znaczenia, o czym także szerzej poniżej.

Domniemanie faktyczne, czego zdaje się konsekwentnie nie zauważa strona skarżąca, to domniemanie, że to właściciel samochodu jest korzystającym z dróg publicznych. Do przyjęcia takiego domniemania uprawniają zasady doświadczenia życiowego i logicznego rozumowania, a także wynikająca z prawa własności tzw. triada uprawnień właścicielskich, czyli prawo do: posiadania (ius possidendi), korzystania i rozporządzania (ius disponendi). Tego rodzaju domniemanie ma zatem swoje źródło w definicji prawa własności zawartej w treści art. 140 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 380, ze zm., dalej także kc). Pozytywna strona własności obejmuje uprawnienie do posiadania rzeczy, uprawnienie do korzystania z rzeczy i uprawnienie do rozporządzania rzeczą. Wyraźnie zaznaczonym w przytoczonej normie uprawnieniem właściciela jest przysługujące mu uprawnienie do korzystania z rzeczy. Dopiero więc, kiedy właściciel pojazdu wykaże, że z należącego do niego pojazdu korzystał inny – wskazany przez niego – podmiot, który parkował w strefie płatnego parkowania bez uiszczenia opłaty, obowiązek uiszczenia opłaty może obciążyć tego użytkownika drogi.

We wszystkich innych przypadkach opłatę ponosi właściciel pojazdu. Jeśli ktoś jest właścicielem samochodu, to na nim spoczywa ciężar obalenia domniemanie, iż nie był "korzystającym" z pojazdu stosownie do art. 13 ust. 1 pkt 1 udp.

Na marginesie Sąd wskazuje, iż – jak wskazano powyżej – art. 140 kodeksu cywilnego określa uprawnienie właścicielskie do posiadania, korzystania oraz rozporządzania rzeczą, a w sprawie poza sporem jest, iż pojazd za który nie opłacony postój należy do skarżącej, jest na nią zarejestrowany i ona figuruje jako jego właściciel. Bez znaczenia dla przedmiotowej sprawy jest, jak wskazano powyżej, sposób jego nabycia i uprawnienia Banku związane z umową na sprzedaż w systemie ratalnym. Jednocześnie NSA zauważa, że zgodnie z art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r., poz. 128 ze zm.) rejestracji pojazdu dokonuje, na wniosek właściciela, starosta właściwy ze względu na miejsce jego zamieszkania (siedzibę), wydając dowód rejestracyjny i zalegalizowane tablice (tablicę) rejestracyjne oraz nalepkę kontrolną, jeżeli jest wymagana, z zastrzeżeniem ust. 2-5. Rejestracji dokonuje się m.in. na podstawie dowodu własności pojazdu lub dokumentu potwierdzającego powierzenie pojazdu, o którym mowa w art. 73 ust. 5 (art. 72 ust. 1 pkt 1 Prawa o ruchu drogowym). Niewątpliwie dowód rejestracyjny sam w sobie nie stanowi dowodu dokonania czynności prawnej, na podstawie której powstało prawo własności danego pojazdu, lecz pozwala na ustalenie, kto jest właścicielem pojazdu. Skoro zobowiązanym do rejestracji jest właściciel pojazdu, który podczas rejestracji musi wykazać się dowodem własności i wpisywany jest w dowodzie rejestracyjnym jako właściciel pojazdu, stanowi on wiarygodny dowód co do istnienia prawa do danego pojazdu. Ma on charakter dokumentu urzędowego, a zatem stanowi dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia z dnia 5 grudnia 2014 r., sygn. akt II FSK 3009/12, z dnia 20 listopada 2014 r. sygn. akt II OSK 1085/13).

Zdaniem NSA domniemania prawne i faktyczne nie zostały w przedmiotowej sprawie skutecznie obalone dowodem przeciwnym.

Sąd I instancji zauważył, że A. K. do skargi dołączyła oświadczenie P. K. z dnia 2 lipca 2014 r., z którego wynika, że to on wyłącznie korzysta z pojazdu osobowego marki KIA nr rej. [...] stanowiącego współwłasność jego żony (skarżącej) i Banku, który udzielił kredytu na jego zakup w systemie 50/50. Jednakże zasadnie uznał, że oświadczenie to nie mogło wpłynąć na rozstrzygnięcie w sprawie, albowiem podstawą orzekania jest materiał dowodowy zgromadzony przez organy w toku całego postępowania toczącego się przed nimi. Oznacza, że wojewódzki sąd administracyjny rozpatruje sprawę na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego aktu. Zmiana stanu faktycznego lub prawnego, która nastąpiła po wydaniu zaskarżonego aktu zasadniczo nie podlega uwzględnieniu. Konsekwencją obowiązywania przywołanej regulacji jest – jak zasadnie stwierdził Sąd I instancji – także to, że sąd administracyjny nie dokonuje ustaleń faktycznych w zakresie objętym sprawą administracyjną poddaną jego kognicji.

Podkreślenia wymaga, że prawidłowo Sąd I instancji podniósł, że z art. 106 § 3 ppsa, wynika możliwość przeprowadzenia uzupełniającego dowodu z dokumentów jednakże wyłącznie w przypadku, gdy:

po pierwsze - jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i

po drugie - nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.

Tym samym z istoty art. 106 § 3 ppsa wynika, że celem postępowania dowodowego nie jest ponowne ustalenie stanu faktycznego w sprawie administracyjnej, czego jakby domagała się skarżąca, lecz wyłącznie ocena, czy organy ustaliły ten stan zgodnie z regułami procedury administracyjnej, a następnie, czy dokonały prawidłowej subsumcji ustalonego stanu faktycznego do dyspozycji określonych przepisów prawa materialnego. Sąd administracyjny nie jest zatem uprawniony do dokonywania ustaleń, które miałyby służyć niejako ponownemu merytorycznemu rozstrzyganiu sprawy.

Nie jest więc uzasadniony zarzut zawarty w pkt 1 i 2 petitum skargi kasacyjnej, rozwinięty w jej uzasadnieniu, dotyczący błędnego wskazania osoby zobowiązanego. W sprawie jest niesporne, że A. K. jest właścicielem pojazdu, który parkował w strefie płatnego parkowania bez uiszczenia wymaganej opłaty. Organy zatem prawidłowo zastosowały art. 13 ust. 1 pkt 1 udp identyfikując skarżącą jako zobowiązaną do uiszczenia opłaty dodatkowej. Należy raz jeszcze podkreślić, że obowiązek uiszczania opłat w strefie płatnego parkowania istnieje z mocy prawa i wynika z ustawy o drogach publicznych. I to na gruncie przepisów tej ustawy definiowany jest podmiot zobowiązany do ponoszenia opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie płatnego parkowania. Tym samym niezasadny jest zarzut naruszenia art. 13 ust. 1 udp, a także art. 7 kpa, art. 77 § 1 kpa i art. 106 § 3 ppsa.

Podsumowując podkreślenia raz jeszcze wymaga, iż ani organ egzekucyjny, ani też Sąd I instancji nie jest zobowiązany do prowadzenia postępowania wyjaśniającego dążącego do precyzyjnego ustalenia osoby korzystającej z drogi publicznej i nie uiszczającej opłaty za postój w strefie płatnego parkowania, gdyż to na właścicielu pojazdu spoczywa ciężar udowodnienia faktu, z którego wywodzi on korzystne dla siebie skutki prawne. Dowód taki musi zaś polegać na wskazaniu konkretnej osoby i wszystkich jej danych tak, aby było możliwe skuteczne wyegzekwowanie od niej należnych prawnie opłat, a winno to nastąpić w odpowiednim czasie, fazie i etapie postępowania – co w niniejszej sprawie nie wystąpiło.

Zasadnie zatem przyjął organ i zaakceptował to Sąd pierwszej instancji, że organ prawidłowo skierował wezwanie do zapłaty do skarżącej, która miała możliwość wskazania osoby, która korzystała z przedmiotowego pojazdu w dniu i godzinie wymienionej w wezwaniu – raporcie (wezwaniu do zapłaty), czego jednak nie uczyniła. Uniemożliwiło to ustalenie innej osoby niż właściciel, jako osoby korzystającej z drogi publicznej, a w konsekwencji, wystawienie tytułu wykonawczego na tę osobę jako korzystającą z drogi publicznej, dlatego postępowanie egzekucyjne prowadzone było wobec prawidłowo ustalonego właściciela. W tej bowiem sytuacji organ egzekucyjny ma prawo domniemywać, że korzystającym z dróg publicznych był właściciel samochodu.

Stanowisko zbieżne z prezentowanym jako ugruntowane w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazują zarówno NSA, jak i wojewódzkie sądy administracyjne, i tak: por. wyrok NSA z dnia 15 kwietnia 2011 r., sygn. akt I OSK 129/11 oraz powołane w jego uzasadnieniu orzecznictwo, a także z dnia 11 marca 2009 r., sygn. akt I OSK 1514/08, z dnia 18 sierpnia 2009 r., sygn. akt II FSK 591/08, z dnia 21 listopada 2012 r., sygn. akt II GSK 1730/11, z dnia 20 grudnia 2012 r., sygn. akt II GSK 1852/11, z 28 listopada 2014 r., sygn. akt II FSK 2762/12, prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 28 kwietnia 2014 r., sygn. akt I SA/Gl 1045/13, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 6 maja 2011 r., sygn. akt I SA/Sz 70/11).

W orzeczeniach tych, które w pełni akceptuje skład orzekający, stwierdza się, że skoro korzystającym z pojazdu samochodowego, a tym samym z drogi publicznej, jest z reguły jego właściciel (współwłaściciel), to w razie stwierdzenia braku wniesienia opłaty parkingowej, we właścicielu pojazdu należy upatrywać zobowiązanego do uiszczenia opłaty dodatkowej, chyba że ten skutecznie wykaże, że wyzbył się władztwa fizycznego nad pojazdem na rzecz innej osoby, czy to na skutek własnego oświadczenia woli, czy wbrew własnej woli, co w przedmiotowej sprawie – jak zasadnie przyjął Sąd I instancji – nie wystąpiło.

Skoro skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 ppsa, orzekł jak w sentencji wyroku.