Postanowienie WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 479/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2009-03-26 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6040 Wyrób, rozlew i obrót alkoholami
Hasła tematyczne: Inne
Działalność gospodarcza
Przeciwdziałanie alkoholizmowi
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Otwarto zamkniętą rozprawę
Skierowano pytanie prawne do Trybunału Konstytucyjnego
Zawieszono postępowanie.
Powołane przepisy: article: art. 124 par. 1 pkt 5
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 22 , art. 31 ust. 3 , art. 193
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: art. 15 ust. 1 pkt 2, art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a, art. 43 ust. 1 -2, 4
journal: Dz.U. 2002 nr 147 poz 1231
law: Obwieszczenie Ministra Zdrowia z dnia 22 lipca 2002 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia NSA Jacek Hyla Sędziowie: Sędzia NSA Marek Gorski Sędzia WSA Alina Dominiak ( spr.) Protokolant : Starszy Sekretarz Sądowy Hanna Tarnawska po rozpoznaniu w dniu 5 marca 2009 r. na rozprawie sprawy ze skargi I. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 17 września 2008 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych postanawia: I. zamkniętą rozprawę otworzyć na nowo, II. na podstawie art. 193 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej przedstawić Trybunałowi Konstytucyjnemu następujące pytanie prawne: Czy przepis art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi ( t. j. Dz. U. z 2002 r., Nr 147, poz. 1231 ze zm.) jest zgodny z art. 22 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP w zakresie , w jakim wyklucza możliwość skutecznego powołania się przez przedsiębiorcę na wypełnienie przez niego wszystkich obowiązków mających na celu zapewnienie przestrzegania określonych w ustawie zasad sprzedaży napojów alkoholowych? III. zawiesić postępowanie w sprawie.


UZASADNIENIE

I . Decyzją z dnia 31 lipca 2008 r. nr [...] , Prezydent Miasta powołując się na przepisy art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a oraz art. 15 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi ( t.j. z 2002 r. Dz. U. Nr 147, poz. 1231 ze zm.) cofnął I. Z. zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych w sklepie spożywczo- przemysłowym przy ul. G. w S. : zezwolenie na sprzedaż napojów zawierających do 4,5 % alkoholu oraz piwo, zezwolenie na sprzedaż napojów zawierających powyżej 4,5 % do 18 % alkoholu , z wyjątkiem piwa, zezwolenie na sprzedaż napojów zawierających powyżej 18 % alkoholu.

Decyzją z dnia 17 września 2008 r. nr [..] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. utrzymało powyższą decyzję w mocy.

W uzasadnieniu Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wskazało, że zgodnie z art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi zezwolenie na sprzedaż alkoholu organ zezwalający cofa w przypadku nieprzestrzegania określonych w ustawie zasad sprzedaży napojów alkoholowych, a w szczególności sprzedaży napojów alkoholowych osobom nieletnim. Dokonane ustalenia faktyczne wskazują, że w dniu 28 września 2007 r. stwierdzono sprzedaż w sklepie skarżącej osobom nieletnim piwa marki "Tatra" , co znalazło potwierdzenie w wyroku Sądu Rejonowego w S. z dnia 26 listopada 2007 r. o sygn. akt XIII K 1674/07. Okoliczność ta stanowiła dostateczną podstawę do przyjęcia, że skarżąca naruszyła zasady sprzedaży alkoholu określone w ustawie. W tej sytuacji nie ma żadnych wątpliwości, że do naruszenia zasad sprzedaży alkoholu doszło , a tym samym wystąpiła podstawa cofnięcia zezwoleń na sprzedaż alkoholu zawarta w przywołanym przepisie. Niezależnie od tego, że Sąd Rejonowy w S. skazał pracownicę strony na karę grzywny organ zezwalający ma obowiązek cofnięcia zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych, bowiem nawet jednorazowe naruszenie zasad sprzedaży wywołać musi taki skutek, co wynika z normy ustawowej wyrażającej wolę ustawodawcy ograniczenia dostępności napojów alkoholowych dla osób nieletnich.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. I. Z. stwierdziła, że nie można zgodzić się z tezą, że w razie zaistnienia jakiegokolwiek złamania zasady sprzedaży napojów alkoholowych, określonych w ustawie, zastosowanie sankcji przewidzianej w art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi , musi być obligatoryjnie zrealizowane przez właściwy organ niezależnie od przyczyn takiego stanu rzeczy. Wskazała, że w art. 18 ust. 10 ustawy jest siedem różnych obowiązków, których naruszenie zagrożone jest sankcją cofnięcia zezwolenia. Obowiązki określone w art. 18 ust. 10 pkt 2-7 ustawy skierowane są bezpośrednio do przedsiębiorcy, niezależnie od tego, czy prowadzi działalność gospodarczą osobiście , czy przy pomocy innych osób. Jedynie w art. 18 ust. 10 pkt 6 i częściowo w 7 ustawy w sposób wyraźny przewidziano sankcję dla przedsiębiorcy w postaci cofnięcia zezwolenia w przypadku zawinienia osób trzecich. Takiej sankcji ustawodawca nie przewidział dla sytuacji , jaka zaistniała w sprawie niniejszej – faktu sprzedaży alkoholu nieletniemu przez pracownika skarżącej, wobec czego nie można zgodzić się z argumentem, że przedsiębiorca prowadzący sprzedaż napojów alkoholowych nie może się zwolnić z zastosowania sankcji wynikającej z przywołanego przepisu przez wykazanie, że dochował staranności przy doborze pracowników i ich przeszkolenia oraz przy sprawowaniu nad nimi nadzoru. Skarżąca podniosła, że w istocie przedsiębiorca – poza wypadkiem indywidualnego prowadzenia działalności – tj. osobistego sprzedawania alkoholu – nie ma możliwości zagwarantowania przestrzegania zasad związanych ze sprzedażą alkoholu , by np. nie doszło do sprzedaży alkoholu nieletniemu. W ocenie skarżącej sam fakt sprzedaży alkoholu nieletniemu bez wyjaśnienia udziału przedsiębiorcy w zdarzeniu nie jest podstawą do cofnięcia zezwolenia. Osoba bezpośrednio odpowiedzialna za sprzedaż alkoholu – pracownica – została przez sąd skazana na karę grzywny. Okoliczność ta jest w ocenie skarżącej okolicznością działającą na korzyść skarżącej. Nie jest ona ani sprawcą, ani współsprawcą, ani pomocnikiem ani podżegaczem, wobec czego nie można jej postawić zarzutu naruszenia zasad sprzedaży napojów alkoholowych. Tym samym nie można zgodzić się z organem, że skarżąca naruszyła zasady sprzedaży alkoholu określone w ustawie. Przedsiębiorca nie może funkcjonować w obrocie gospodarczym w stanie całkowitego uzależnienia od zachowania innych osób. Z uzasadnienia decyzji wynika natomiast, że niezależnie od tego, co zrobiłby przedsiębiorca i jakie by podjął działania , o ile jego pracownik sprzeda świadomie i z premedytacją alkohol nieletniemu, nietrzeźwemu albo na kredyt, to przedsiębiorca straci zezwolenie. Zdaniem skarżącej poza przypadkami wyraźnie wskazanymi w ustawie przedsiębiorca nie powinien ponosić negatywnych konsekwencji zawinionych działań swoich pracowników. Art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a ustawy jest niewątpliwie przepisem o charakterze sankcyjnym, który powinien wskazywać adresata zakazanego działania, nie zawiera on jednak w swojej konstrukcji kręgu adresatów, do których jest skierowany, a jedynie wskazuje podmiot, który ponosi sankcję. Jednocześnie nadmieniła, że w jej przypadku brak możliwości sprzedaży alkoholu spowoduje likwidację prowadzonej przez nią działalności gospodarczej, bowiem zgodnie z regulaminem sieci "Żabka", w której prowadzi sklep ogólnospożywczy, prowadzenie takiego sklepu jest możliwe tylko wówczas, gdy prowadzone jest też stoisko z napojami alkoholowymi.

II. Przy rozpatrywaniu powyższej skargi powstały przedstawione w sentencji postanowienia wątpliwości co do zgodności z Konstytucją RP przepisu art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi( t.j. Dz. U. z 2002 r. , Nr 147, poz. 1231 ze zm.), zwanej dalej "ustawą".

Zgodnie z art. 18 ust. 1 ustawy sprzedaż napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia w miejscu lub poza miejscem sprzedaży może być prowadzona tylko na podstawie zezwolenia wydanego przez wójta( burmistrza, prezydenta miasta), właściwego ze względu na lokalizację punktu sprzedaży , zwanego dalej "organem zezwalającym".

Zgodnie z dyspozycją art. 15 ust. 1 pkt 2 ustawy zabrania się sprzedaży i podawania napojów alkoholowych osobom do lat 18 . Przepis art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a ustawy stanowi natomiast, że zezwolenie, o którym mowa w ust. 1 , organ zezwalający cofa w przypadku nieprzestrzegania określonych w ustawie zasad sprzedaży napojów alkoholowych, a w szczególności sprzedaży i podawania napojów alkoholowych osobom nieletnim, nietrzeźwym, na kredyt lub pod zastaw. Przepis ten zawiera sankcję stanowiącą skutek sprzecznego z prawem zachowania, określonego w art. 15 ust. 1 pkt 2 ustawy.

Ponadto art. 43 ustawy stanowi w ust. 1, że kto sprzedaje lub podaje napoje alkoholowe w wypadkach, kiedy jest to zabronione, albo bez wymaganego zezwolenia lub wbrew jego warunkom, podlega grzywnie. Tej samej karze podlega kierownik zakładu handlowego lub gastronomicznego, który nie dopełnia obowiązku nadzoru i przez to dopuszcza do popełnienia w tym zakładzie przestępstwa określonego w ust. 1 ( ust. 2). Orzekanie w sprawach o przestępstwa określone w ust. 1 i 2 następuje na podstawie przepisów o postępowaniu karnym ( ust. 4).

III. Wykładnia przepisu art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a ustawy, dokonywana przez sądy administracyjne, początkowo rozbieżna, obecnie jest jednolita i ugruntowana. Przyjmuje się , że nawet jednorazowe nieprzestrzeganie zakazu sprzedaży napojów alkoholowych osobom do lat 18 stanowi przesłankę cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych ( np. wyrok NSA z dnia 25 października 2006 r. II GSK 175/06, LEX nr 276721, wyrok z dnia 10 października 2006 r. II GSK 160/06, LEX nr 276705). Przyjmuje się również, że organ zezwalający cofa wówczas wszystkie zezwolenia udzielone temu samemu podmiotowi na sprzedaż napojów alkoholowych w tym samym miejscu. Wynika to m.in. z treści uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 października 2007 r. sygn. akt II GPS 2/2007 ( LEX nr 322547), dotyczącej co prawda innego przepisu ustawy, bo art. 18 ust. 10 pkt 2, jednak odnoszącego się do tego samego problemu – czy należy cofnąć tylko jedno, czy wszystkie zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych. Naczelny Sąd Administracyjny opowiedział się za cofnięciem wszystkich zezwoleń udzielonych temu samemu podmiotowi na sprzedaż napojów alkoholowych w tym samym miejscu.

W orzecznictwie rozstrzygnięto też, że jedyną przesłanką hipotezy normy prawnej wynikającej z art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a jest nieprzestrzeganie zasad sprzedaży napojów alkoholowych określonych w ustawie. Stwierdzono, że bezpodstawne jest twierdzenie, że na gruncie rozważanego przepisu podmiot gospodarczy może ponosić odpowiedzialność jedynie z tytułu braku właściwego nadzoru nad podległymi pracownikami i w przypadku wykazania zaniedbań w ich przeszkoleniu, w szczególności co do zasad sprzedaży alkoholu ( tak wyrok NSA z dnia 19 października 2006 r. sygn. akt II GSK 160/06 LEX nr 276705).

IV. Zgodnie z art. 22 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej ograniczenie działalności gospodarczej jest dopuszczalne tylko w drodze ustawy i tylko ze względu na ważny interes publiczny. Art. 31 ust. 3 Konstytucji stanowi natomiast, że ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób. Ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw.

Trybunał Konstytucyjny wielokrotnie wypowiadał się na temat swobody działalności gospodarczej stwierdzając, że nie ma ona charakteru absolutnego i może być poddawana przez ustawodawcę pewnym ograniczeniom, także w stopniu większym niż prawa i wolności o charakterze osobistym bądź politycznym ( np. wyrok TK z dnia 14 czerwca 2004 r. SK 21/03, OTK-A 2004/6/56; wyrok TK z 8 kwietnia 1998 r. K 10/97, OTK – A 1998/3/29 ; wyrok TK z 26 kwietnia 1995 r. K 11/94, OTK 1995/1/12). Trybunał stwierdzał też, że z samej istoty art. 22 Konstytucji wynika możliwość ograniczenia wolności gospodarczej i poddanie jej w konstytucyjnie określonych sytuacjach interwencji państwa ( ustawodawcy) w celu ochrony interesu publicznego i praw innych jednostek.

Należy w tym miejscu podkreślić, że Trybunał Konstytucyjny zwrócił uwagę, iż art. 22 Konstytucji reguluje wprost w sposób wyczerpujący i kompleksowy formalne i materialne przesłanki ograniczenia wolności działalności gospodarczej, oraz że art. 22 Konstytucji stanowi lex specialis w stosunku do art. 31 ust. 3 Konstytucji, wyłączając jego stosowanie jako adekwatnego wzorca kontroli ustawowych ograniczeń wolności działalności gospodarczej, jak również, że zakres dopuszczalnych ograniczeń wolności działalności gospodarczej jest szerszy od zakresu dopuszczalnych ograniczeń tych wolności i praw, do których odnosi się art. 31 ust. 3 Konstytucji ( wyrok TK z 29 kwietnia 2003 r. SK 24/02, OTK-A 2003/4/33).

Mimo to Trybunał Konstytucyjny w swych wyrokach wypowiadał się o zgodności przepisów prawa z art. 22 w zw. z art. 31 ust. 3 lub art. 22 oraz art. 31 ust. 3 Konstytucji, np. w wyroku z dnia 21 grudnia 2005 r. K 45/05, OTK-A 2005/11/140 , z dnia 21 marca 2006 r. K 13/05, OTK-A 2006/3/31). Zdaniem Sądu orzekającego w niniejszej sprawie takie właśnie sformułowanie konstytucyjnego kryterium oceny jest właściwe w przypadku wątpliwości dotyczących zachowania zasady proporcjonalności w odniesieniu do ograniczenia zasady swobody działalności gospodarczej.

V. Jak już wspomniano, art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a ustawy zawiera sankcję stanowiącą skutek sprzecznego z prawem zachowania. Sankcje administracyjne muszą być współmierne w stosunku do charakteru naruszenia prawa. Trybunał Konstytucyjny w swoich orzeczeniach podkreślał, że stosowanie sankcji administracyjnych z istoty swojej prowadzących do władczej ingerencji w prawa i wolności jednostki wymaga konfrontacji z zasadą proporcjonalności , którą wyraża art. 31 ust. 3 Konstytucji (wyrok TK z 12 stycznia 1999 r. , P 2/98, OTK 1999/1/2 ; z 27 kwietnia 1999 r. P 7/98, OTK 1999/4/72).

Z zasady proporcjonalności wynika zakaz nadmiernej ingerencji, którego istotą jest uznanie, że państwo nie może ustanawiać ograniczeń przekraczających pewien stopień uciążliwości, zwłaszcza ograniczeń o zaburzonej proporcji pomiędzy stopniem naruszenia uprawnień jednostki a rangą podlegającego ochronie interesu publicznego. Znaczy to, że wszelka ingerencja musi być dokonywana środkami adekwatnymi do zamierzonego celu. Konieczność ograniczenia wolności jest uzasadniona, o ile ustanawiane ograniczenia są zgodne z zasadą proporcjonalności, a więc zastosowane środki prowadzą do zamierzonych celów, są niezbędne dla ochrony interesu, z którym są powiązane, skutki ograniczeń są proporcjonalne do ciężarów nakładanych na obywatela ( tak Trybunał Konstytucyjny z wyroku z dnia 8 lipca 2008 r. K 46/07, OTK-A 2008/6/104).

Trybunał stwierdził także, że rozpatrując zgodność zakwestionowanych przepisów z zasadą proporcjonalności należy rozstrzygnąć trzy istotne zagadnienia :1) czy regulacja ta jest właściwa dla osiągnięcia zamierzonych celów, 2) czy jest ona niezbędna dla ochrony i realizacji interesu publicznego, z którym jest związana, 3) czy jej efekty pozostają w odpowiedniej proporcji do zakresu ciężarów nakładanych na obywatela (wyrok TK z 27 kwietnia 1999 r. P 7/98 ).

Celem przewidzianej w zakwestionowanym przepisie sankcji jest zapobieżenie spożywaniu alkoholu przez młodzież - w imię ochrony zdrowia i prawidłowego rozwoju młodego pokolenia. Dobra te umiejscowić należy niewątpliwie bardzo wysoko w hierarchii dóbr, których ochrona leży w interesie publicznym i jest realizowana przez szereg przepisów prawa polskiego.

Wątpliwości budzi natomiast to, czy bezwzględna regulacja zawarta w przepisie art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a ustawy jest niezbędna dla ochrony i realizacji interesu publicznego oraz czy jej efekty pozostają w odpowiedniej proporcji do zakresu ciężarów nałożonych na przedsiębiorcę.

Przepis art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a ustawy, wprowadzając sankcję – cofnięcie zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych - za sprzedaż i podawanie napojów alkoholowych osobom nieletnim, nietrzeźwym, na kredyt lub pod zastaw, nie czyni rozróżnienia, czy sprzedaży lub podania alkoholu dopuściła się osoba będąca przedsiębiorcą, której to organ zezwalający takie zezwolenia wcześniej wydał, czy też sprzedawca, czyli pracownik takiego przedsiębiorcy. Niewątpliwe jest, że rzadko przedsiębiorca oraz osoba, która dopuściła się sprzedaży lub podania napojów alkoholowych to ta sama osoba. Przedsiębiorca, posiadający zezwolenie na sprzedaż i podawanie napojów alkoholowych nierzadko w ogóle nie pracuje w miejscu sprzedaży alkoholu , albo o ile nawet pracuje, to nie jest przez cały czas w tym miejscu obecny, bowiem sprzedaż alkoholu prowadzona jest w sklepach czy lokalach działających często całą dobę. Przedsiębiorca może też prowadzić działalność gospodarczą nie w jednym, a w wielu sklepach czy lokalach, w których sprzedaje się i podaje napoje alkoholowe. Nie jest wobec tego fizycznie możliwe, by przedsiębiorca w pełnym wymiarze pełnił osobisty i bezpośredni nadzór nad sprzedażą i podawaniem napojów alkoholowych. Często nie ma on żadnego realnego wpływu na bezpośrednie przestrzeganie określonych w ustawie warunków sprzedaży napojów alkoholowych. Przedsiębiorca, o ile sam nie jest obecny w sklepie czy lokalu, może jedynie wypełnić wszystkie obowiązki mające na celu zapewnienie przestrzegania określonych w ustawie zasad sprzedaży i podawania napojów alkoholowych, tzn. przeszkolić pracowników w zakresie zasad sprzedaży alkoholu, nałożyć na nich konkretne obowiązki i obwarować je przewidzianymi w prawie pracy sankcjami, wprowadzić organizację pracy pozwalającą na sprawowanie kontroli nad pracownikami.

Należy zwrócić uwagę, że w warunkach gospodarczych naszego kraju, wobec znacznej konkurencji w handlu detalicznym artykułami spożywczymi - sprzedaż alkoholu w niewielkich placówkach handlowych stanowi warunek ich egzystencji. Również opłata za uzyskanie zezwolenia na sprzedaż alkoholu stanowi znaczne obciążenie – zwłaszcza dla drobnego przedsiębiorcy. Cofnięcie zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych oznacza zatem w wielu przypadkach konieczność zaniechania prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie handlu detalicznego artykułami spożywczymi i utratę źródła utrzymania drobnego przedsiębiorcy. Co wydaje się istotne, dolegliwość ta dotyczy zwłaszcza drobnych handlowców, gdyż podmioty prowadzące działalność w obiektach wielkopowierzchniowych nawet w razie cofnięcia zezwolenia mogą wynająć część swej powierzchni handlowej odrębnemu podmiotowi posiadającemu stosowne zezwolenie – by zapobiec utracie konkurencyjności.

Przedsiębiorca, który dopełnił wszystkich obowiązków, by w prowadzonym przez siebie punkcie sprzedaży alkoholu zapewnić przestrzeganie określonych w ustawie zasad sprzedaży i podawania alkoholu, a który sam osobiście tych zasad nie naruszył , ponosi na podstawie art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a ustawy odpowiedzialność w istocie absolutną, zupełnie oderwaną od swojego faktycznego działania czy zaniechania. W tym miejscu należy zwrócić uwagę na potencjalne zagrożenie grożące przedsiębiorcy ze strony nieuczciwego sprzedawcy. Konstrukcja odpowiedzialności z art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a ustawy niesie w sobie możliwość wymuszania przez takiego sprzedawcę na pracodawcy na przykład korzystnych dla niego zmian płacowych, lub swego rodzaju zemsty na pracodawcy w razie konfliktu, czy zwolnienia pracownika – w okresie wykonywania przez niego pracy w okresie wypowiedzenia. Są to bowiem skutki sytuacji, w której wynikająca z przepisów prawa obiektywna odpowiedzialność przedsiębiorcy sprawia, że jego los (w sensie ekonomicznym) leży w rękach pracownika.

Wskazać należy, że ustawa w art. 43 ust. 1 i 2 dodatkowo penalizuje zachowania zakazane ustawą - tj. sprzedaż lub podanie napojów alkoholowych ( ust. 1 ) , jak też niedopełnienie obowiązku nadzoru przez kierownika zakładu handlowego lub gastronomicznego, przewidując za takie przestępstwo grzywnę. Powstaje wątpliwość, czy taka odpowiedzialność karna – ewentualnie zaostrzona i rozbudowana - nie byłaby wystarczająca dla zapewnienia niezbędnego poziomu ochrony dobra w postaci strzeżenia młodzieży przed używaniem alkoholu i jego skutkami. Uzasadniona i nie naruszająca zasady proporcjonalności byłaby także surowa odpowiedzialność administracyjna przedsiębiorcy (obejmująca cofnięcie zezwolenia na sprzedaż alkoholu) za naruszenie warunków sprzedaży alkoholu, zwłaszcza sprzedaż alkoholu nieletnim, ograniczona jednak do przypadków, w których nie byłby on w stanie wykazać, że podjął wszelkie czynności mające na celu wyeliminowanie możliwości takiego naruszenia prawa w prowadzonej przez siebie placówce handlowej.

Powyższe okoliczności wskazują na to, że zastosowana w art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a ustawy konstrukcja odpowiedzialności przedsiębiorcy za naruszenie zasad sprzedaży napojów alkoholowych ogranicza konstytucyjną zasadę swobody działalności gospodarczej przewidzianą w art. 22 Konstytucji RP w sposób przekraczający zakres ingerencji niezbędnej dla ochrony i realizacji interesu publicznego, zaś jej efekty możliwe są do zrealizowania w drodze środków mniej dotkliwych dla przedsiębiorcy, a zatem zachodzi naruszenie zasady proporcjonalności przewidzianej w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP.

VI. Rozstrzygnięcie sprawy ze skargi I. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. w przedmiocie cofnięcia zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych zależy od odpowiedzi na postawione w sentencji postanowienia pytanie prawne. Zaskarżona przez skarżącą decyzja została oparta o przepis art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, a stwierdzenie, że przepis ten jest niekonstytucyjny w zakresie objętym pytaniem prawnym powodowałoby konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji.

Dlatego też Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowił na podstawie art. 193 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 3 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643 ze zm.) wystąpić do Trybunału Konstytucyjnego o udzielenie odpowiedzi na pytanie prawne przedstawione w sentencji postanowienia.

Z uwagi na powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na mocy art. 124 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zawiesił z urzędu postępowanie w sprawie.