Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 51/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2008-07-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: par. 1, par. 10 ust. 1,
journal: Dz.U. 1983 nr 65 poz 294
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych.
article: art. 5 pkt 4a, art.37
journal: Dz.U. 1998 nr 90 poz 575
law: Ustawa z dnia 14 marca 1985 roku o Państwowej Inspekcji Sanitarnej - tekst jednolity.
article: art. 138 par. 1 pkt 1, art. 84 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 134 par. 1, art. 153, art. 145 par. 1 pkt 1lit.a,c,
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: par. 2,3,18 ust. 1 pkt1 lit. c
journal: Dz.U. 2002 nr 163 poz 1348
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder Protokolant Tomasz Korpal po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 lipca 2008r. sprawy ze skargi B. S. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Skarbu Państwa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na rzecz adwokata P. K. kwotę [...] zł , zawierającą należny podatek od towarów i usług, z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi, wniesionej przez B. S. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego , jest decyzja Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] r., nr [...], wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa, utrzymująca w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] r. Nr [...] w sprawie stwierdzenia braku podstaw do rozpoznania u skarżącego choroby zawodowej - zawodowego uszkodzenia słuchu.

Wydanie zaskarżonej decyzji poprzedziło postępowanie o następującym przebiegu.

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny decyzją z dnia [...] r. Nr [...], na podstawie § 1 i § 10 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.), §10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzeń, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115), art. 5 pkt 4a i art. 37 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej ( Dz. U. z 1998 r. Nr 90, poz. 575 ze zm. ) oraz art. 104 Kpa, orzekł o braku podstaw do stwierdzenia u B. S. choroby zawodowej – zawodowego uszkodzenia słuchu.

Z motywów wskazanego rozstrzygnięcia wynikało, że B. S. pracował (w następujących zakładach pracy:, [...] w okresie od [...] r. początkowo jako goniec. Następnie w okresie od [...]. Od [...] r. strona przebywa na wcześniejszej emeryturze.

Organ podał również, że audiogramy wykonane B. S. przed przejściem na emeryturę, tj. w dniu [...] r. wykazały ubytek słuchu dla ucha lewego 9 dB i dla ucha prawego 10,6 dB. Pomimo ustania narażenia na hałas, audiogramy wykonane w dniu [...] r. wykazały ubytek słuchu dla obu uszu 50,66 dB.

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny wskazał nadto, że B. S. pracował w [...] w warunkach, gdzie natężenie hałasu wywołanego pracą piły tarczowej i wyrówniarki wynosiło 101dB/A/ do 93,7 dB/A/, przy 25-60 godzinnym czasie pracy tych maszyn w ciągu miesiąca. Natomiast Poradnia Medycyny Pracy Kolejowego Zakładu Medycyny Pracy w dniu [...] r. wydała orzeczenie o rozpoznaniu u B. S. choroby zawodowej - zawodowego uszkodzenia słuchu.

Z treści decyzji wynikało dalej, że pracodawca – [...] wniósł o ponowne przeprowadzenia badania B. S. w Centrum Naukowym Medycyny Kolejowej. Po wykonaniu badań specjalistycznych w Centrum w dniu [...] r., w tym 3-krotnego badania audiometrycznego, audiometrii impedancyjnej oraz prób nadprogowych, stwierdzono średni ubytek słuchu dla ucha prawego - 14 dB i ucha lewego 15,6 dB. W wydanym w dniu badania orzeczeniu, nie rozpoznano u B. S. choroby zawodowej.

Organ I instancji odnosząc się do orzeczenia Centrum stwierdził, że orzeczenie to jest ostateczne i nie ma możliwości ubiegania się o ponowne badanie w innej jednostce naukowo - badawczej.

W odwołaniu od decyzji organu I instancji B. S. domagał się ponownego rozpatrzenia jego sprawy, albowiem pracował w stolarni w pełnym wymiarze czasu pracy, w narażeniu na hałas pochodzący od maszyn stolarskich i skutkiem pracy w tych warunkach jest jego stale pogarszający się słuch.

Odwołujący się kwestionował nadto przypisywanie mu pracy na innych stanowiskach w sytuacji, gdy w rzeczywistości pracował wyłącznie jako [...], co może udowodnić na podstawie zeznań świadków.

Zarzucił również, że organ wziął pod uwagę tylko pomiary hałasu wywoływane przez piłę tarczową i wyrówniarkę, natomiast pominął strugarkę grubościową, frezarkę górno-wrzecionową oraz frezarkę dolno-wrzecionową, a natężenie hałasu wywołanego przez te maszyny jest o wiele wyższe aniżeli te, których pomiary zostały przytoczone w decyzji.

Rozpatrując złożone odwołanie Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzją z dnia [...] r. Nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa, rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 roku w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.) w związku z § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz.U. Nr 132, poz. 1115) - utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podał, że dane epidemiologiczne pochodzące z [...] wykazały, iż na stanowisku stolarza występowało narażenie na ponadnormatywny hałas - zgodnie z wynikami pomiarów piła tarczowa generuje hałas na poziomie 101 dB, a wyrówniarka- 93 dB. Pracownik był wyposażony w indywidualne ochronniki słuchu, a sufit pomieszczenia stolarni był wyłożony materiałem dźwiękochłonnym. Natomiast pracując jako monter mechanik, pracownik wykonywał naprawy sprzętu przy pomocy ręcznych narzędzi, z czym nie wiązało się narażenie na hałas. Analizując dane zdrowotne organ ustalił, że badanie okresowe w [...] r. wykazało u strony dobry słuch - choć było wykonane bez audiometrii, jedynie przy pomocy badania szeptem. Następne badanie okresowe z [...] r. również wykazało pierwszą kategorię słuchu, nie określono wówczas żadnych ograniczeń oraz przeciwwskazań do pracy u B. S. Od tego roku odnotowano jednak stopniowe pogarszanie słuchu. W [...] r. wartości niedosłuchu wynosiły odpowiednio: 7dB- UL, 4dB- UP, a w [...] r. 7dB UL, 9dB- UP.

Organ podkreślił dalej, że powyższe ustalenia znalazły wyraz w badaniu profilaktycznym z [...] r., gdzie zawarto ograniczenie w postaci przeciwwskazania do pracy w hałasie powyżej 85 dB. Natomiast badania wykonane w [...] r. wykazały już ubytek na poziomie 50 dB dla obu uszu. W oparciu o powyższe badanie audiometryczne wykazujące znaczny niedosłuch, konsultację laryngologiczną uwzględniającą specyfikę wykonywanej pracy oraz ujemny wywiad chorobowy odnośnie innych chorób mogących prowadzić do uszkodzenia słuchu- jednostka orzecznicza pierwszej instancji wydała orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej. Z uwagi na zgłoszony w toku postępowania wniosek zakładu pracy o przeprowadzenie ponownego badania w jednostce orzeczniczej drugiej instancji szczebla, B. S. został przebadany w Centrum Naukowym Medycyny Kolejowej. Na podstawie przeprowadzonych tam specjalistycznych badań laryngologicznych orzeczono o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Wykonano bowiem 3- krotne badania audiometryczne, audiometrię impedancyjną, próby nadprogowe (SiSi) i stwierdzono obustronne upośledzenie słuchu typu odbiorczego jedynie na poziomie 14 dB dla ucha prawego i 15,6 dB dla ucha lewego.

W dalszej części uzasadnienia decyzji Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wskazał, że zgodnie z przyjętymi kryteriami laryngologicznymi, za minimalny poziom niedosłuchu wymagany do orzeczenia choroby zawodowej słuchu uznaje się poziom 30 dB. Zdaniem organu dopiero upośledzenie wydolności słuchu na tym lub wyższym poziomie oznacza chorobę i upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej - bowiem dopiero tego stopnia niedosłuch pociąga za sobą skutki społeczne i zdrowotne manifestujące się upośledzeniem zrozumiałości mowy potocznej, pogorszenie funkcjonowania w życiu codziennym.

Organ podał, że ww. kryteria zawierają wytyczne metodologiczne w sprawie rozpoznawania chorób zawodowych, opublikowane przez Departament Inspekcji Sanitarnej Ministerstwa Zdrowia i Opieki Społecznej w [...] r., a następnie podtrzymane przez grupę ekspertów w piśmie Departamentu Zdrowia Publicznego Ministerstwa Zdrowia i Opieki Społecznej nr [...] r. Centrum Naukowe Medycyny Kolejowej opierając się tych wytycznych oraz na podstawie przeprowadzonych we własnym ośrodku badaniach dokumentujących u B. S. niedosłuch na poziomie 14- 15dB, stwierdziło w uzasadnieniu orzeczenia, że obserwowany u badanego stopień zaawansowania niedosłuchu nie spełnia kryteriów i nie może być uznany za zawodowe uszkodzenie słuchu.

Z uzasadnienia decyzji wynika dalej, że Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny analizując zebrany materiał dowodowy stwierdził znaczne rozbieżności w badaniach wykonanych przez poszczególne jednostki medycyny pracy. Z tego względu na podstawie art. 136 Kpa wystąpił do Centrum Naukowego Medycyny Kolejowej celem wyjaśnienia i skonfrontowania tych różnic oraz zwrócił się o ponowne przeanalizowanie wyników badań. Jednostka ta w pismach z dnia [...] r. podtrzymała stanowisko zawarte w orzeczeniu o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej u B. S. i w szczególności potwierdziła prawidłowość i dokładność uzyskanych w Centrum wyników badań audiometrycznych. Wyjaśniła ponadto, że audiometria jest badaniem, które dla uzyskania w pełni wiarygodnych wyników wymaga wysokiej jakości sprzętu i wysoko wykwalifikowanego personelu. Zasadnicze znaczenie przypisała odpowiedniej współpracy pomiędzy badającym, a badanym. Wszystkie te warunki spełnia Pracownia Ochrony Narządu Słuchu i Równowagi Centrum Naukowego Medycyny Kolejowej, co zdaniem Centrum, czyni uzyskane w nim wyniki wysoce miarodajnymi. Wyniki badania słuchu u B. S. pochodzące z Centrum Naukowego Medycyny Kolejowej są bowiem niemal identyczne, jak wykonane w [...] r. w Przychodni Laryngologicznej w [...]. To dodatkowo potwierdza ich prawidłowość. Z drugiej strony wyniki uzyskane w Przychodni Badań Profilaktycznych Kolejowego Zakładu Medycyny Pracy wykazują rozbieżności sięgające na niektórych częstotliwościach nawet do 20 dB. Jako ostateczne rozstrzygnięcie wątpliwości dotyczących rozbieżności wyników badań audiometrycznych, Centrum Naukowe Medycyny Kolejowej podało wykonanie badania elektrofizjologicznego słuchu, jednak ani jednostka ta, ani ośrodek [...] nie posiadają możliwości wykonania tego badania.

Odnosząc się do podniesionych w odwołaniu kwestii Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny stwierdził, że dostępna dokumentacja jednoznacznie wskazuje, iż B. S. zatrudniony był w Zakładzie PKP Taboru nie tylko na stanowisku stolarza, ale również rzemieślnika oraz montera mechanika. Zdaniem organu na powyższe wskazuje treść świadectwa pracy, której odwołujący się nie kwestionował.

Z uwagi na fakt, iż narażenie na hałas ponadnormatywny występowało tylko podczas pracy przy maszynach stolarskich, które B. S. obsługiwał pracując jako [...], za okres narażenia - według organu - należy uznać zatem lata [...]. Zatrudnienie na stanowisku [...] nie powodowało narażenia na ponadnormatywny hałas. Organ przyjął również, pomimo braku danych, że B. S. pracując jako stolarz przy produkcji mebli w Fabrykach Mebli w latach [...], mógł być także narażony na hałas ponadnormatywny.

Szacując zatem narażenie zawodowe na hałas u poszczególnych pracodawców, Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny potwierdził, że B. S. podlegał narażeniu przez okres co najmniej [...] lat. W świetle powyższych faktów dalsze szczegółowe dochodzenie, czy odwołujący się, jak sam twierdzi, stale pracował w stolarni, nawet w czasie, gdy zgodnie z dokumentami pracodawcy był zatrudniony na stanowisku montera mechanika, bez narażenia na hałas- według organu nie wydaje się celowe i znaczące - dotyczy bowiem okresu dwóch lat. Organ odwoławczy uznał bowiem wieloletnie, około 30 - letnie narażenie na hałas i w tym kontekście, ewentualne dodatkowe [...] lata narażenia lub ich brak, nie mają znaczenia dla całościowej oceny narażenia.

Zdaniem Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego analiza danych dotyczących wielkości narażenia wykazała, że hałas pochodzący od maszyn stolarskich wynosił 101 dB do 93 dB. B. S. pracował na takich maszynach jako [...]. Istniało więc narażenie na hałas ponadnormatywny, bowiem zgodnie z przyjętymi normami dopuszczalny poziom hałasu nie może przekraczać 85 dB.

Organ odwoławczy końcowo podniósł, że z § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych wynika, iż za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do tego rozporządzenia, jeżeli zostały wywołane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących na stanowisku pracy (ust.1), przy czym przy ocenie działania tych czynników uwzględnia się m.in. rodzaj, stopień i czas narażenia zawodowego oraz sposób wykonywania pracy.

Ocena stanowisk pracy, sposobu wykonywania pracy, analiza narażeń na czynnik uszkadzający wykazały, że B. S. pracując na stanowisku [...] podlegał ekspozycji zawodowej na hałas, mogący prowadzić do zawodowego uszkodzenia słuchu. W ocenie organu, ten warunek formalny ewentualnego stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się być spełniony. Natomiast kolejny warunek, tj. kryterium czysto medyczne stwierdzenia choroby zawodowej, zdaniem organu, nie został w niniejszym przypadku dopełniony. Warunek ten stanowi bowiem, że nie każda rozpoznana u pracownika choroba może być uznana za zawodową. Jedynie schorzenia umieszczone w wykazie chorób zawodowych i spełniające określone kryteria rozpoznawcze i kwalifikujące mogą być orzekane jako zawodowe. Kryteria te są zawarte w wymienianych wcześniej wytycznych metodologicznych w sprawie rozpoznawania chorób zawodowych wydanych przez Ministerstwo Zdrowia i Opieki Społecznej. W wytycznych tych określony został bowiem pewien próg graniczny uszkodzenia słuchu.

Według organu odwoławczego stwierdzony u B. S. niedosłuch na poziomie 15 dB nie może być uznany za chorobę zawodową, co jest zgodne z opinią Centrum Naukowego Medycyny Kolejowej. Organ odwoławczy uznał również za logiczne, wystarczające i zasadne wyjaśnienia Centrum dotyczące interpretacji wyników badań audiometrycznych. Ponadto z uwagi na fakt, że Centrum Naukowe Medycyny Kolejowej jest jednostką orzeczniczą drugiej instancji, wydane przez nie orzeczenie ma charakter nadrzędny do wydanego przez jednostkę pierwszej instancji.

W wyniku złożonej skargi przez B. S, Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpatrując sprawę, wyrokiem z dnia 18 stycznia 2006 r., sygn. akt II SA/Sz 1317/04 uchylił decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] r. Nr [...].

W uzasadnieniu orzeczenia Sąd wskazał, że okolicznością w sprawie bezsporną i przyznaną przez organy orzekające w postępowaniu administracyjnym w sprawie o stwierdzenie choroby zawodowej uszkodzenia słuchu u B. ST. było wykonywanie przez skarżącego zatrudnienia w warunkach szkodliwych dla zdrowia (hałas prowadzący do zawodowego uszkodzenia słuchu), występujących w środowisku pracy. Nadto badania audiometryczne wykonywane skarżącemu w czasie zatrudnienia [...], począwszy od [...] r. wskazywały na stopniowe pogarszanie się słuchu. Organy obu instancji stwierdziły jednak, że pomimo wystąpienia związku przyczynowego pomiędzy chorobą, a warunkami pracy oraz zamieszczenia schorzenia w wykazie chorób zawodowych, brak jest podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej, bowiem stopień uszkodzenia u skarżącego słuchu poniżej 30 dB w uchu lepiej słyszącym, nie niesie za sobą objawów w postaci upośledzonego funkcjonowania życiowego. Próg graniczny uszkodzenia słuchu kwalifikujący do stwierdzenia z tego powodu choroby zawodowej organy orzekające w sprawie ustaliły bowiem w oparciu o wytyczne metodologiczne w sprawie rozpoznawania chorób zawodowych wydane przez Ministerstwo Zdrowia i Opieki Społecznej dnia [...] r.

Zdaniem Sądu wytyczne, na których oparło swoje orzeczenie Centrum Naukowe Medycyny Kolejowej, a następnie organy I i II instancji orzekające w sprawie choroby zawodowej, nie mogły stanowić podstawy do wydania decyzji negatywnej dla pracownika. Wytyczne nie mieszczą się w konstytucyjnym katalogu źródeł prawa powszechnie obowiązującego, a zatem nie mogą ograniczać uprawnień obywateli wynikających z ustaw i rozporządzeń.

Sąd podkreślił, że pozycja 15 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r., ma następujące brzmienie: "uszkodzenie słuchu wywołane działaniem hałasu". W takim określeniu zawarte zostało pewne ograniczenie chorób polegających na uszkodzeniu słuchu, ale jest ono ściśle określone związkiem z hałasem. Brak jest natomiast podstaw prawnych do tego, by z pojęcia choroby zawodowej eliminować "uszkodzenie słuchu wywołane działaniem hałasu" ze względu na stopień uszkodzenia słuchu. Takiego ograniczenia omawianej choroby nie przewidują przepisy prawa materialnego.

Skoro więc etiologia uszkodzenia słuchu stwierdzonego u B. S. nie budziła żadnych wątpliwości, a schorzenie to objęte jest wykazem chorób zawodowych, w ocenie Sądu, decyzje stwierdzające brak podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej tylko ze względu na stopień uszkodzenia słuchu nie odpowiadały prawu.

W związku z powyższym wyrokiem, Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny , po przeprowadzeniu nowego postępowania i uzyskaniu dodatkowej opinii medycznej, decyzją z dnia [...] r., nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa – utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] r. Nr [...] stwierdzającą brak podstaw do rozpoznania u B. S. choroby zawodowej w postaci zawodowego uszkodzenia słuchu.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie i wyjaśnił, że w dniu [...] r. wykonano B. S. badania słuchu metodą rejestracji słuchowych potencjałów wywołanych z pnia mózgu ABR. Dla trzasku wartość bodźca progowego wynosiła UP 50 dB i UL 40 dB. Nie udało się natomiast wykonać badania dla tonów krótkich z uwagi na znaczny niepokój badanego. W związku z powyższym zwrócono się do Instytutu Medycyny Pracy Poradni Chorób Zawodowych o wykonania badania ABR w zakresie tonów krótkich. B. S. został zbadany w Instytucie Medycyny Pracy w dniu [...] r. W wykonanym badaniu audiologicznym ABR wykonanym w Instytucie Medycyny Pracy stwierdzono w uchu prawym w częstotliwości 1000 Hz ubytek 50 dB(A), w częstotliwości 2000 Hz ubytek słuchu 30 dB(A), w częstotliwości 4000 Hz ubytek słuchu 70 db(A). Dla ucha lewego w odpowiednich częstotliwościach stwierdzono kolejno ubytki 50 dB(A), 50 dB(A) i 80 dB(A).

Organ ten podał dalej, że Kolejowy Zakład Pracy Medycyny Pracy Poradnia Medycyny Pracy biorąc pod uwagę pismo Centrum Naukowego Medycyny Kolejowej, znak: CNMK 1/183/58/7 oraz posiłkując się metodą obliczania średniego ubytku słuchu określoną w "Zarysie audiologii klinicznej" pod redakcją A.P. wyliczył, iż średni ubytek słuchu u B. S. dla ucha prawego wynosi 15,7 dB(A), a dla ucha lewego 25,7db(A). Jednocześnie Kolejowy Zakład Pracy Medycyny Pracy Poradnia Medycyny Pracy wskazał, że na podstawie przeprowadzonych badań elektrofizjologicznych słuchu (ABR) stwierdzone średnie ubytki słuchu w uchu prawym i uchu lewym nie spełniają kryterium dla rozpoznania choroby zawodowej pod postacią zawodowego uszkodzenia słuchu.

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny podkreślił, że z treści przepisu § 1 ust 1 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych wynika, iż o uznaniu schorzenia za chorobę zawodową decydują dwa czynniki, a mianowicie: zamieszczenie schorzenia w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych oraz ustalenie, że schorzenie zostało spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy.

W świetle powyższych przepisów, zdaniem organu, nie każda rozpoznana u pracownika choroba może być uznana za zawodową. Jedynie schorzenie powstałe wskutek pewnego lub wysoce prawdopodobnego związku z wykonywaną pracą, umieszczone w wykazie chorób zawodowych i spełniające określone kryteria rozpoznawcze i kwalifikujące może zostać uznane za zawodowe.

Według organu odwoławczego w niniejszej sprawie ocena stanowisk pracy, sposobu wykonywania pracy, a także analiza narażeń na czynniki szkodliwe wykazuje, że B. S. niewątpliwie był narażony na ponadnormatywne wartości hałasu w środowisku pracy. Mając jednak na uwadze orzeczenia lekarskie oraz kierunkowe badania przeprowadzone przez Kolejowy Zakład Medycyny Pracy Poradnia Medycyny Pracy , Centrum Naukowe Medycyny Kolejowej oraz Instytut Medycyny Pracy uzasadnione jest stwierdzenie braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej w postaci zawodowego uszkodzenia słuchu.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego B. S. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, jako sprzecznej z prawem. Zdaniem B. S. kwestionuje ona ustalenia dokonane przez sąd administracyjny, który już raz rozpoznawał niniejszą sprawę i wyraźnie wskazał, że nie ma podstaw, aby odmówić skarżącemu rozpoznania choroby zawodowej słuchu ze względu na jego stopień uszkodzenia.

W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie pełnomocnik skarżącego podtrzymał skargę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, iż w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej, czy celowościowej. Sąd bada wyłącznie legalność decyzji, czyli jej zgodność z przepisami prawa materialnego i prawidłowość przyjętej przez organ procedury, która doprowadziła do wydania decyzji.

Ponadto, stosowanie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej P.p.s.a., Sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co pozwala i obliguje Sąd do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa.

Przeprowadzona przez Sąd w niniejszej sprawie, według powyższych kryteriów, kontrola zaskarżonej decyzji wykazała, że została ona wydana z naruszeniem prawa, w szczególności art. 153 P.p.s.a stanowiącego, iż ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu Sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia.

Wyrażona w powołanym wyżej przepisie zasada związania orzeczeniem sądu oznacza, że orzeczenie to oddziałuje na przyszłe postępowanie tak administracyjne, jak i sądowoadministracyjne. Zarówno organ administracji, jak i sąd, rozpatrując sprawę ponownie, obowiązane są zastosować się do oceny prawnej oraz wskazań zawartych w uzasadnieniu wyroku. W pojęciu "ocena prawna" mieści się przy tym, przede wszystkim wykładnia przepisów prawa materialnego i prawa procesowego.

Na wstępie podkreślić należy, że zaskarżona decyzja wydana została w toku ponownego rozpatrzenia sprawy przez Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego , w wyniku uchylenia poprzedniej decyzji wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia [...] r.

W powołanym wyżej wyroku Sąd przede wszystkim zarzucił organom błędne przyjęcie, że upośledzenie słuchu u skarżącego nie jest chorobą zawodową, bowiem ubytek słuchu nie przekroczył 30 dB. Sąd stwierdził też, że resortowe zalecenia (wytyczne) metodologiczne nie są źródłem prawa i nie mogą stanowić podstawy prawnej rozstrzygnięcia w zakresie chorób zawodowych.

Mając powyższe na względzie na gruncie niniejszej sprawy stwierdzić należy, że organ sanitarny ponownie rozpoznając sprawę całkowicie zignorował zalecenia Sądu.

Tym samym należy podzielić stanowisko wyrażone przez Sąd w wyroku z dnia [...] r., iż w świetle treści przepisu § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawach chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.) dla uznania danej choroby za zawodową wystarczy ustalenie, że choroba ta mieści się w wykazie chorób zawodowych i została spowodowana wykonywaniem zatrudnienia w warunkach narażających na jej powstanie. Wystarczy zatem samo stwierdzenie istnienia warunków narażających na powstanie danej choroby, nie jest natomiast konieczne udowodnienie, że w danym wypadku warunki takie ją spowodowały. Jednocześnie nie wyłącza to możliwości wykazania przez organ sanitarny, że jej powstanie w konkretnym przypadku nastąpiło z innych przyczyn, nie związanych z wykonywaniem zatrudnienia. Należy przy tym podkreślić, że nie dające się usunąć wątpliwości nie mogą być tłumaczone na niekorzyść pracownika zatrudnionego w warunkach narażających go na zachorowanie.

W orzecznictwie NSA, a obecnie WSA przyjęty został pogląd, że dla stwierdzenia choroby zawodowej wystarczyć może samo ustalenie, iż praca odbywała się w hałasie. Wystąpienie szkodliwych czynników nie musi być zawinione przez pracodawcę i nie musi wynikać z przekroczenia dopuszczalnych norm, wystarczy wystąpienie w środowisku pracy czynnika, który jest szkodliwy choćby dla jednego pracownika ze względu na jego osobniczą wrażliwość (por. wyrok NSA z dnia 7 stycznia 1994 r., sygn. akt I SA 1640/93, ONSA 1995,z.1, poz.28).

W niniejszej sprawie, jak wynika z treści zaskarżonej decyzji, skarżący B. S. zatrudniony był w narażeniu na ponadnormatywne wartości hałasu w środowisku pracy, a średni ubytek słuchu u skarżącego dla ucha prawego wynosi 15,7 dB(A) i dla ucha lewego 25,7db(A).

Według wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do powołanego wyżej rozporządzenia za choroby zawodowe uznaje się uszkodzenie słuchu wywołane działaniem hałasu - pozycja 15. Wykaz chorób zawodowych wykazanych pod pozycją 15 wymienia uszkodzenie słuchu wywołane działaniem hałasu bez określenia stopnia uszkodzenia. Tym samym w przypadku pracy zawodowej świadczonej z narażeniem na działanie hałasu uszkodzenie słuchu nie będzie mogło być rozpoznane jako choroba zawodowa tylko wówczas, gdy właściwy zakład służby zdrowia w sposób wyczerpujący i jednoznaczny w uzasadnieniu swej opinii/ orzeczenia stwierdzi, że uszkodzenie słuchu jest następstwem innych, konkretnie wskazanych okoliczności. Możliwe jest bowiem nie uznanie choroby za zawodową, gdy równocześnie obok zatrudnienia w warunkach narażających na powstanie choroby występują inne czynniki chorobotwórcze. Reasumując tylko wykazanie, że choroba została spowodowana wyłącznie przyczynami nie pozostającymi w związku z pracą pozwala na obalenie domniemania związku przyczynowego warunków pracy ze stwierdzonymi schorzeniami.

W utrwalonym orzecznictwie Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie podkreślał, że choroba zawodowa to pojęcie prawne, nie medyczne, a orzeczenia jednostek organizacyjnych służby zdrowia w sprawie choroby zawodowej nie są wyłącznie diagnozą, określającą występowanie konkretnej choroby lub jej brak, lecz stanowią szczegółową opinię, która powinna odpowiadać wymaganiom stawianym treścią przepisu art. 84 § 1 Kpa. W braku szczegółowego uzasadnienia stanowiska co do rozpoznania choroby zawodowej lub niezakwalifikowania schorzenia jako choroba zawodowa organ inspekcji sanitarnej ma obowiązek zażądania od wspomnianych zakładów służby zdrowia uzupełnienia opinii o uzasadnienie, które stanowi element niezbędny do wydania prawidłowej decyzji administracyjnej w sprawie stwierdzenia lub odmowy stwierdzenia choroby zawodowej.

W ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę orzeczenie/opinia Kolejowego Zakładu Medycyny Pracy Poradnia Medycyny Pracy z dnia [...] r., znak:[...] nie spełnia wymagań, o których wyżej mowa. W szczególności wyżej wymienione orzeczenie nie zawiera szczegółowego uzasadnienia przyczyn, dla których nie można uznać stwierdzonego u skarżącego ubytku słuchu jako choroby zawodowej. W orzeczeniu tym jedynie w sposób ogólny stwierdzono, że na podstawie przeprowadzonego badania elektrofizjologicznego słuchu (ABR) przy częstotliwości 1000 Hz, 2000 Hz, 4000 Hz, stwierdzone u B. S. średnie ubytki słuchu w uchu prawym (15,7 dB/A/) i uchu lewym (25,7 dB/A/) nie spełniają kryterium dla rozpoznania choroby zawodowej pod postacią zawodowego uszkodzenia słuchu.

Podkreślić należy przy tym ponownie, że wielkość ubytku słuchu nie mogła i nie może decydować o rozpoznaniu choroby zawodowej, lecz decyduje o tym tylko i wyłącznie wystąpienie przesłanek określonych w § 1 ust. 1 cytowanego wyżej rozporządzenia z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych. Ustawodawca w żadnym z przepisów rozporządzenia, ani w wykazie nie uwarunkował badania przesłanek w zakresie stwierdzenia o chorobie zawodowej od ustalenia stopnia zaawansowania schorzenia, natomiast "Wytyczne metodologiczne" nie stanowią źródła prawa.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny , na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art.153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami), orzekł jak w sentencji.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 250 tej ustawy oraz § 2 ust. 3 oraz

§ 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.)