Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 282/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-10-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6461 Wynalazki
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Stwierdzono, że uchylona/e  decyzja/e nie podlega/ją wykonaniu
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit.  c
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Wieczorek (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka Asesor WSA Andrzej Kuna Protokolant Ł. P. po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 września 2007 r. sprawy ze skargi K. M. i K. M. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] czerwca 2004 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia patentu 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej na rzecz radcy prawnego A. D. z Kancelarii Radcy Prawnego w W., [...] W., ul. J. kwotę 600 (sześćset) złotych i kwotę 132 (sto trzydzieści dwa) złote stanowiącą 22 % podatku VAT tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu oraz kwotę 34 (trzydzieści cztery) złote za złożony dokument pełnomocnictwa i substytucję; 4. nakazuje pobrać od Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej na rzecz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie kwotę 1000 (jeden tysiąc) złotych tytułem pokrycia nieuiszczonego wpisu od skargi.


UZASADNIENIE

Urząd Patentowy RP decyzją z dnia z dnia [...] czerwca 2004 r. Nr [...] działając w trybie postępowania spornego po rozpoznaniu na rozprawie w dniu [...] czerwca 2004 r. sprawy o unieważnienie patentu nr PL184 421 udzielonego na rzecz K. M. i K. M. z G. na wynalazek pt.: "Produkty makaronowe, sposób otrzymywania produktów makaronowych i preparaty do produktów makaronowych" na skutek sprzeciwu złożonego przez M. Spółka Jawna z siedzibą w W. na podstawie art. 10 ustawy z dnia 19 października 1972 r. o wynalazczości (tekst jednolity Dz. U. z 1993 r. Nr 26 poz. 117 ze zm.) w związku z art. 315 ust. 1 i 3, art. 246 ust. 1 i art. 247 ust. 2 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (tekst jednolity Dz. U. z 2003 r. Nr 119 poz. 1117 ze zm.) oraz art. 98 kpc w związku z art. 256 ust. 2 ustawy Prawo własności przemysłowej unieważnił patent nr PL184 421 na wynalazek pt.: "Produkty makaronowe, sposób otrzymywania produktów makaronowych i preparaty do produktów makaronowych" oraz przyznał sprzeciwiającej się od skarżących kwotę 1800 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania w sprawie.

Ustalono, że dnia 9 lipca 2003 r. Urząd Patentowy RP - Departament Rejestrów przekazał do Urzędu Patentowego RP działającego w trybie postępowania spornego sprawę ze sprzeciwu M. Spółka Jawna z siedzibą w W. do rozpatrzenia jako sprawę o unieważnienie patentu nr PL184 421 udzielonego na rzecz K. M. i K. M. z G. na wynalazek pt.: "Produkty makaronowe, sposób otrzymywania produktów makaronowych i preparaty do produktów makaronowych" z pierwszeństwem od 9 maja 1997r., na skutek uznania tego sprzeciwu za bezzasadny.

Za podstawę swojego żądania sprzeciwiający się podnosili naruszenie przepisu art. 10 powołanej ustawy o wynalazczości tj. brak nieoczywistości przedmiotowego rozwiązania w świetle wcześniejszych publikacji.

[...]

Znane były również przykłady wytwarzania wstępnie przygotowanych kompozycji zawierających substancje smakowo-zabarwiające i/lub rozdrobnione części roślin oraz ewentualnie inne substancje dodatkowe, które następnie dodawano do podstawowych składników ciasta makaronowego tj. mąki lub kaszki makaronowej i wody i/lub ewentualnie innych składników, wyrabiając ciasto makaronowe i formując gotowy makaron tradycyjnym sposobem.

Dla udokumentowania powyższego wnioskodawca przesłał w załączeniu kopie opublikowanych przed datą stanowiącą o pierwszeństwie do uzyskania patentu na kwestionowane wynalazki materiałów zawierających przytoczone wyżej informacje, stanowiących odpowiednio załączniki 3 - 29 do sprzeciwu, przy czym w trakcie postępowania wnioskodawca uzupełnił materiał dowodowy o tłumaczenia materiałów obcojęzycznych rezygnując jednocześnie (na rozprawie w dniu 7.06.2004r.) z załączników nr 11, 12, 14, 19, 22, 24a, 25, 28 i 29, pozostawiając materiały dowodowe omówione poniżej.

Zdaniem wnioskodawcy przedstawione dowody zawierają informacje dotyczące stosowania naturalnych barwników przy wytwarzaniu produktów zbożowych, w szczególności naturalnych barwników z bezpośrednio dodawanych, zawierających pigmenty warzyw i owoców, w tym suszonego proszku kurkumy, soków warzywnych i owocowych.

Wnioskodawca twierdzi, że w świetle przedstawionych materiałów rozwiązania dotyczące produktów makaronowych, sposobu wytwarzania produktów makaronowych oraz preparatów do produktów makaronowych stanowiące przedmiot udzielonego i prawomocnego polskiego patentu nr 184 421, stanowiły w dacie zgłoszenia tj. w dniu 9 maja 1997r. stanowiącej o pierwszeństwie do uzyskania patentu, rozwiązania wynikające w sposób oczywisty ze stanu techniki ujawnionego, w formie ogólnie dostępnych publikacji, przed datą zgłoszenia kwestionowanego wynalazku. Tak, więc rozwiązania te nie spełniały i nie spełniają ustawowych warunków niezbędnych do uzyskania patentu określonych w prawie wynalazczym tj. art. 10 ustawy o wynalazczości z dnia 19 października 1972r. (Dz.U. nr 33 z 1993r. poz.117) mających zastosowanie na podstawie art. 315 ust.3 ustawy Prawo własności przemysłowej z dnia 30 czerwca 2000r. (Dz.U. nr 49 z 2001 r. poz 508). Kwestionowany patent został zatem udzielony z naruszeniem obowiązującego prawa.

Zdaniem Wnioskodawcy przed datą zgłoszenia kwestionowanego wynalazku znane były produkty makaronowe oraz sposoby wytwarzania produktów makaronowych, w których jako dodatki smakowo-zabarwiające stosowane były barwiące części roślin, w tym ziół, warzyw i przypraw, także wymienione w istocie rozwiązania (oraz ich ekwiwalenty) w zakresach zawartości w zależności od rodzaju dodatku i pożądanego rodzaju, wyglądu i smaku wytwarzanego wyrobu od 0,003%-1,0%, w przypadku makaronu o smaku naturalnym i od 2%-15% przy makaronie smakowym; zarówno w postaci proszku, płynu (np. zawiesiny), pasty jak i skoncentrowanych preparatów (także przygotowanych wcześniej).

Znane było także dodawanie do podstawowych składników makaronu przed jego formowaniem przygotowanych wcześniej kompozycji zawierających substancje smakowo-zabarwiające stanowiące barwiące części roślin w postaci rozdrobnionej, w tym wymienione w znamiennej części zastrz. 3 (a także ich ekwiwalenty), oraz inne składniki w zależności od potrzeb i dobrej praktyki technologicznej, w postaci sproszkowanej lub płynnej, w tym wymienione w części znamiennej zastrz. 3. Tak, więc, także istota rozwiązania stanowiącego przedmiot zastrz. 3 wynika w sposób oczywisty ze stanu techniki, gdyż znane było zarówno wytwarzanie skoncentrowanych preparatów do produktów makaronowych złożonych ze zwykle stosowanych w produktach makaronowych dodatków o składzie uzależnionym od wymogów technologicznych i potrzeb, oraz znane były wszystkie wymienione w istocie tego rozwiązania dodatki jak również podobne zalecane zakresy zawartości, mieszczące się w określonych w zastrz. 3 granicach.

Ponadto wnioskodawca nadmienił, iż określenie zawartości znanych składników (lub ich ekwiwalentów) w preparatach o podobnym do znanych ze stanu techniki składzie i użytych do znanych ze stanu techniki zastosowań, których użycie prowadzi do uzyskania znanego ze stanu techniki celu technicznego i daje oczekiwany efekt, które to składniki stosuje się w stanie techniki w podobnych zakresach zawartości, stanowi wykorzystanie znanych środków technicznych w podobnym do stanu techniki celu, nie ma więc cech wynalazku. Przedstawione w kwestionowanych rozwiązaniach określenie ilościowe znanych składników (w bardzo szerokim zakresie) polega na dokonaniu prostego doboru ilościowego uzyskanego w drodze przeprowadzonych prób i/lub eksperymentów, stanowi więc prosty dobór techniczny, nie zaś efekt twórczości wynalazczej. Taki dobór ilościowy nie wymaga zaangażowania myśli twórczej, zatem nie może stanowić o poziomie wynalazczym uzyskanego w ten sposób rozwiązania, które wynika dla znawcy przedmiotu w sposób oczywisty ze stanu istniejącej wiedzy.

Tak, więc, zespół cech technicznych stanowiący istotę opatentowanych rozwiązań we wszystkich zgłoszonych kategoriach ochrony nie zawiera elementów, które mogłyby stanowić zaskoczenie dla znawcy tej dziedziny, w związku z czym nie posiada wymaganego poziomu wynalazczego i wynika w sposób oczywisty z przytoczonego w opisanych wyżej załączonych materiałach stanu techniki.

[...]

Zdaniem Wnioskodawcy ochrona udzielona na wynalazek o tak określonej istocie została udzielona z naruszeniem prawa gdyż cechy zawarte w istocie rozwiązania, określone w zastrzeżeniach patentowych znane były z przedstawionego we wniosku stanu techniki ujawnionego przed datą zgłoszenia kwestionowanego rozwiązania do ochrony.

Zdaniem Wnioskodawcy, w zakresie ochrony określonej w wersji zastrzeżeń patentowych nr 1 i 2 kwestionowanego patentu, w ich części znamiennej stanowiącej o istocie wynalazku zawarte są cechy techniczne należące do znanego stanu techniki. Tak więc, rozwiązania będące przedmiotem udzielonej ochrony nie wykazują wymaganej zdolności patentowej jako wynikające w sposób oczywisty ze stanu techniki. Ponadto rozwiązania te nie spełniają także wymagań dotyczących nowości rozwiązań podlegających opatentowaniu, zgodnie z obowiązującym prawem, gdyż udzielona ochrona, w takim zakresie, jaki został sformułowany w zastrzeżeniach 1 i 2 kwestionowanego patentu uniemożliwia stosowanie, bez jego naruszenia, rozwiązań znanych i stosowanych przed datą zgłoszenia tego wynalazku do ochrony. Jest to sytuacja niedopuszczalna zgodnie z obowiązującym prawem i stanowi dowód na to, że kwestionowana ochrona została udzielona z naruszeniem prawa, gdyż patent powinien wykazywać nowość i taki poziom wynalazczy, aby jego kolizja z wcześniej znanymi i stosowanymi rozwiązaniami była niemożliwa.

Uprawnieni uznając sprzeciw za bezzasadny stwierdzili, iż wnioskodawca pomylił pojęcie "barwników naturalnych" ("barwników organicznych naturalnych"), tj. preparatów otrzymywanych z naturalnych źródeł surowcowych w procesie fizycznej i/albo chemicznej ekstrakcji, w której ekstrahuje się selektywnie pigmenty (barwniki) pod kątem ich odżywczych albo aromatycznych składników z pojęciem "barwiących części roślin jadalnych", które nie są takimi barwnikami. Mimo, że w obydwu grupach stosuje się tą samą potoczną nazwę kurkuma, to w każdej z tych grup nazwa ta oznacza różne produkty.

Odnosząc się do zarzutu braku nowości podnieśli, iż w myśl przepisów mających zastosowanie w sprawie dla utraty nowości rozwiązania musi być udowodnione spełnienie łącznie trzech następujących przesłanek: udostępnienie rozwiązania technicznego do wiadomości powszechnej, udostępnienie musi nastąpić w takim zakresie, aby dla znawcy danej dziedziny ujawnione zostały dostateczne dane do stosowania wynalazku i udostępnienie to musi nastąpić przed datą, według której oznacza się pierwszeństwo do uzyskania patentu i konkludują, że w świetle powyższego żaden z dokumentów powołanych przez wnioskodawcę (załączniki do sprzeciwu 3-11, 13-21, 23, 24, 27) nie stanowi dowodu na brak nowości wynalazków objętych patentem nr 184 421.

Odnosząc się do zarzutu braku nieoczywistości uprawnieni przytoczyli cztery tezy z orzeczeń ("Wybrane zagadnienia z orzecznictwa Komisji Odwoławczej przy Urzędzie Patentowym RP w latach 1993-1994 cz. l, oraz w latach 1995-1996 cz. III - w opracowaniu Marii Borowicz) służące obiektywizacji tego kryterium. Wynalazek będący kompilacją wielu środków należy oceniać całościowo.

- Zarzut braku nieoczywistości rozwiązania winien dotyczyć całości rozwiązaniazgłoszonego do opatentowania.

- Fakt, że poszczególne środki techniczne użyte do realizacji danego rozwiązania są znane, nie przesądza jeszcze o braku zdolności patentowej, bowiem wzajemne połączenie tych znanych środków może stanowić rozwiązanie nowe i nieoczywiste.

- Zdolność patentową wieloetapowego sposobu wytwarzania określonego wyrobu należy oceniać jako całościowe rozwiązanie tak w zakresie formalnej nowości jak i uzyskanego dzięki temu procesowi nieoczekiwanego skutku technicznego.

Uprawnieni powołali się także na orzecznictwo Komisji Odwoławczych Europejskiego Urzędu Patentowego (Orzecznictwo Komisji Odwoławczych Europejskiego Urzędu Patentowego Cz. l, Zdolność patentowa, wyd. ll PIRP, materiały i studia 12, Warszawa 2004), a w szczególności na zasadę podejścia "problem - rozwiązanie" przy ocenie poziomu wynalazczego, a także na zastosowanie znanego środka w celu uzyskania znanego rezultatu w oparciu o spodziewany naturalny efekt, które może być nieoczywiste przy wskazaniu nowego i nieoczywistego rezultatu technicznego oraz na konieczność rozpatrywania w całości ujawnienia technicznego zawartego w dokumencie ze stanu techniki.

Uprawnieni dokonali też analizy dokumentów powołanych przez wnioskodawcę jako dowodów na brak nieoczywistości wynalazków objętych patentem nr 184 421 wywodząc że:

Zał. nr 3 - artykuł pt: "Natural Colors in Cereal-Based Products" opublikowany w periodyku "Cereal Foods World" z kwietnia 1985r. zdaniem uprawnionych zawiera jedynie ogólne informacje, które nie mogą być uznane za ujawnienie stanu techniki w stopniu umożliwiającym znawcy dokonanie rozwiązań objętych przedmiotowym patentem,

Zał. nr 4 - artykuł pt: "Surowce wykorzystywane w produkcji makaronu i niektóre elementy oceny ich jakości" opublikowany w Przeglądzie Zbożowo-Młynarskim nr 4 z 1995r. zawiera informacje pochodzące z innych źródeł, a więc nie sprawdzone, ponadto produkt "mączka marchwiowa" nie został w tym artykule określony, równomierność i trwałość barwy produktów makaronowych nie została podana, a część informacji, zdaniem uprawnionych jest w podanym kontekście nieprawdziwa",

Zał. nr 5 - skrót japońskiego zgłoszenia patentowego nr publ. 02276546 z 13 listopada 1990r. dotyczącego produkcji makaronu z dodatkiem szczepu bakterii Baccillus Natto i kurkumy, zdaniem uprawnionych zawiera problem, rozwiązanie oraz osiągnięte rezultaty różne niż dotyczące rozwiązań objętych przedmiotowym patentem,

Zał. nr 6 - skrót japońskiego zgłoszenia patentowego, nr publ. 04084870 z dnia 18 marca 1992r. dotyczącego wytwarzania klusek zawierających kurkumę, również zdaniem uprawnionych zawiera problem i rozwiązanie różne niż dotyczące rozwiązań objętych przedmiotowym patentem, a ze względu na etap gotowania nie dotyczy makaronu lecz klusek,

Zał. nr 7 - skrót japońskiego zgłoszenia patentowego, nr publ. 04053457 z dnia 21 lutego 1992r. dotyczącego wytwarzania klusek z mąki gryczanej, mąki pszennej, mączki kurkumy i wody, również zdaniem uprawnionych zawiera problem i rozwiązanie różne niż dotyczące rozwiązań objętych przedmiotowym patentem, a ze względu na etap gotowania nie dotyczy makaronu lecz klusek,

Zał. nr 8 - skrót japońskiego zgłoszenia patentowego, nr publ. 03019670 z dnia 28 stycznia 1991r. dotyczącego wytwarzania kompozycji stanowiącej mieszaninę ziarna zbożowego z mączką z kłącza Curcuma longa, również zdaniem uprawnionych zawiera problem i rozwiązanie różne niż dotyczące rozwiązań objętych przedmiotowym patentem,

Zał. 9 i 10 pochodzą z 1. 04. 2002 r. i ze względu na datę nie powinny być brane pod uwagę,

Zał. 13, 14 i 15, zdaniem uprawnionych, nie dotyczą bezpośrednio przedmiotowej sprawy, gdyż podają informacje jedynie o barwnikach naturalnych,

9. Zał. nr 16 - wyciąg z amerykańskich przepisów Food and Drug Administration oraz publikacji "Pasta;Product Description and Manufacturing Plant Inspection", 1960 r. stanowi dwuczęściową zbitkę "ściągniętą" z internetu, która budzi zastrzeżenia uprawnionych ze względu na różny układ graficzny oraz czcionki, a ponadto zalecane w tym materiale ponad 3% ilość dodatku marchwi w postaci zalecanej (warzywo świeże, puszkowane, suszone lub w postaci puree) powoduje niejednolitość koloru i nieapetyczny wygląd makaronu w odróżnieniu od zastosowania preparatów według przedmiotowego wynalazku,

Zał. 20 i 21, zdaniem uprawnionych, nie dotyczą stosowania barwiących części roślin,

Zał. nr 23 - opis europejskiego zgłoszenia patentowego nr publ. 0642 742 A1 z 15.03.1995r. pt: "Sposób wytwarzania makaronu warzywnego" zdaniem uprawnionych zawiera problem i rozwiązanie różne niż dotyczące rozwiązań objętych przedmiotowym patentem,

Zał. nr 24 - europejski opis patentowy nr publ. EP 0705541 z dnia 10.04.1996r. pt: "Sposób wytwarzania makaronu ziołowego", zdaniem uprawnionych nie dotyczy bezpośrednio rozwiązań objętych przedmiotowym patentem,

Zał. nr 26 - amerykański opis patentowy nr 5,211,977 z 18.05.1993r. pt: "Sposób wytwarzania makaronów smakowych", nie obejmuje barwiących części roślin,

Zał. nr 27 - fragment publikacji "Technologia przemysłowej produkcji makaronu", autor prof. Wiktor Obuchowski wyd. z 1997r., zdaniem uprawnionych w zasadzie nie różni się od tekstu oznaczonego jako załącznik n 4, w związku z tym odnoszą się do niego także uwagi podane powyżej w punkcie 2.

Organ uznał, że stosownie do przepisów art. 246 ust.1 i art. 247 ust. 2 ustawy Prawo własności przemysłowej, każdy może wnieść umotywowany sprzeciw wobec prawomocnej decyzji Urzędu Patentowego o udzieleniu patentu, a jeżeli uprawniony w odpowiedzi na sprzeciw podniesie zarzut, że sprzeciw ten jest bezzasadny to sprawa zostaje przekazana do rozstrzygnięcia w postępowaniu spornym. W myśl art. 255 pkt 9 powołanej ustawy Prawo własności przemysłowej sprawy o unieważnienie patentu na skutek złożonego sprzeciwu uznanego za bezzasadny rozpatruje Urząd Patentowy RP w trybie postępowania spornego. Natomiast zgodnie z art. 315 ust. 3 powołanej ustawy ustawowe warunki wymagane do uzyskania patentu udzielonego przed wejściem w życie tej ustawy ocenia się według przepisów obowiązujących w dniu zgłoszenia wynalazku.

W przedmiotowej sprawie zdaniem organu wynalazek pt: "Produkty makaronowe, sposób otrzymywania produktów makaronowych i preparaty do produktów makaronowych" został zgłoszony dnia 9 maja 1997r., a więc w okresie obowiązywania cyt. wyżej ustawy o wynalazczości. Przepisy ustawy o wynalazczości, a w szczególności art. 10 tej ustawy (ze względu na charakter podnoszonych zarzutów), będą więc stanowiły podstawę prawną w zakresie oceny ustawowych warunków wymaganych do uzyskania patentu.

[...]

W świetle art. 10 ustawy o wynalazczości "wynalazkiem podlegającym opatentowaniu jest nowe rozwiązanie o charakterze technicznym, nie wynikające w sposób oczywisty ze stanu techniki i mogące nadawać się do stosowania".

Przy merytorycznej ocenie nowości rozwiązania konieczne jest uwzględnienie w zasadzie całego stanu techniki. Rozwiązanie nie uważa się za nowe, gdy przed datą jego pierwszeństwa zostało ono udostępnione do wiadomości powszechnej w sposób ujawniający dla znawcy dostateczne dane do jego stosowania w świetle stanu techniki (art.11 powołanej ustawy o wynalazczości).

Organ uznał, iż w myśl wyżej wymienionych przepisów mających zastosowanie w sprawie, dla udowodnienia braku nowości rozwiązania musi być udowodnione spełnienie łącznie trzech następujących przesłanek: udostępnienie rozwiązania technicznego do wiadomości powszechnej, udostępnienie musi nastąpić w takim zakresie, aby dla znawcy danej dziedziny ujawnione zostały dostateczne dane do stosowania wynalazku i udostępnienie to musi nastąpić przed datą, według której oznacza się pierwszeństwo do uzyskania patentu, a więc w świetle powyższego żaden z dokumentów powołanych przez wnioskodawcę (załączniki do sprzeciwu 3-11, 13-21, 23, 24, 27) nie stanowi dowodu na brak nowości wynalazków objętych patentem nr 184 421.

Przy merytorycznej ocenie nieoczywistości rozwiązania także konieczne jest uwzględnienie w zasadzie całego stanu techniki. Rozwiązanie uważa się za oczywiste, gdy w świetle stanu techniki ujawnionego w jednym lub łącznie w kilku rozwiązaniach wynika ono w sposób oczywisty dla znawcy posiadającego przeciętną wiedzę z danej dziedziny. W szczególności za rozwiązania oczywiste uważa się rutynowe dostosowanie znanego rozwiązania do danych warunków, proste wykorzystanie znanej zasady dla osiągnięcia oczywistego w świetle tej zasady celu, proste zastąpienie znanych środków technicznych w znanym rozwiązaniu ich ekwiwalentami lub proste skojarzenie kilku znanych rozwiązań. (Patrz: W. Kotarba i inni "Komentarz do prawa wynalazczego", W-wa 1994 r., str.15). Sposób uwzględnienia stanu techniki przyjęty w praktyce i orzecznictwie polskiego i innych urzędów patentowych (patrz: wstęp do rozdz.3.1 i orzeczenie T 176/89-str. oraz orzeczenia T 745/92 i T 552/89 Komisji Odwoławczej EPO, "Orzecznictwo Komisji Odwoławczych Europejskiego Urzędu Patentowego" (Część I -Zdolność patentowa) materiały i studia zeszyt 7, Polska Izba Rzeczników Patentowych, Warszawa 1998) polega na wybraniu jednego dokumentu najbliższego rozwiązaniu przedmiotowemu (lub kilku dokumentów, gdy przedmiotowe rozwiązanie ma charakter agregatu kilku rozwiązań cząstkowych) i rozpatrywaniu nieoczywistości przedmiotowego rozwiązania w stosunku do tego dokumentu. Dopuszcza się zastosowanie dwóch dokumentów przy ocenie nieoczywistości każdego rozwiązania cząstkowego w przypadku prostego zastąpienia znanych środków technicznych w znanym rozwiązaniu ich ekwiwalentami.

Organ zgodził się ze zdaniem uprawnionych, iż kryterium oceny nieoczywistości (poziomu wynalazczego) rozwiązania jako wynalazku podlegającego opatentowaniu nie jest precyzyjne i dlatego należy stosować przy tej ocenie istotne orzeczenia, tezy z tych orzeczeń oraz przyjęte zasady, służące obiektywizacji tego kryterium w celu dokonania prawidłowej oceny w przedmiotowej sprawie (Wybrane zagadnienia z orzecznictwa Komisji Odwoławczej przy Urzędzie Patentowym RP w latach 1993-1994 cz. I (1), oraz w latach 1995-1996 cz. III (2) - w opracowaniu Marii Borowicz; Orzecznictwo Komisji Odwoławczych Europejskiego Urzędu Patentowego Cz. I Zdolność patentowa, wyd. II, PIRP materiały i studia 12, Warszawa 2004 (3).

Przedmiotowe wynalazki oceniano całościowo, tzn. zarzut oczywistości postawiono całości rozwiązania, a nie poszczególnym elementom, gdyż fakt że poszczególne środki techniczne użyte do realizacji danego rozwiązania są znane, nie przesądza jeszcze o braku zdolności patentowej. Ponadto zdolność patentową przedmiotowego sposobu wytwarzania oceniano jako całościowe rozwiązanie tak w zakresie formalnej nowości, jak i uzyskanego dzięki temu procesowi skutku technicznego.

W szczególności organ wskazał, że korzystał z opracowanej w Komisjach Odwoławczych EPO zasady 27(1 )(c) podejścia "problem-rozwiązanie" po to, aby zapewnić obiektywna ocenę poziomu wynalazczego i aby uniknąć analizy stanu techniki post factum.

Zgodnie z treścią opisu przedmiotowego patentu (str. 3 wiersze 6-8 od dołu) problemem rozwiązywanym przez chronione w nim wynalazki jest zapewnienie wyrobom makaronowym barwy żółtej o pożądanym czystym odcieniu neutralnym lub czerwonawym, niezależnie od rodzaju użytej mąki.

Nieoczekiwany efekt rozwiązania, zgodnie z opisem przedmiotowego patentu (i stanowiskiem uprawnionych przedstawionym na rozprawie) polega na tym, że zastosowanie jako substancji smakowo-zabarwiających pochodzenia naturalnego wybranych barwiących części roślin pozwala nadać produktom makaronowym barwę żółtą o odcieniu czerwonawym i o tak dużej intensywności oraz czystości odcienia, że bez względu na rodzaj mąki produkty te zachowują atrakcyjność kolorystyczną, a ich barwa jest stabilna w warunkach wytwarzania makaronów i późniejszego przygotowania do spożycia (a także przechowywania w długim czasie). Ponadto uzyskuje się niespodziewaną poprawę właściwości przerobowych ciasta oraz właściwości gotowych produktów makaronowych.

[...]

Wyróżniając ze stanu techniki te produkty makaronowe, które zawierają substancje smakowo-zabarwiające stanowiące barwiące części roślin w postaci rozdrobnionej, uprawnieni nie podają żadnych danych dotyczących technologii rozdrabniania ani materiału rozdrobnionego, wobec czego należy termin "w postaci rozdrobnionej" rozumieć jako "w postaci elementów otrzymanych w wyniku jakiegokolwiek podziału" zastrzeganych barwiących części roślin, o dowolnym stopniu ich przetworzenia.

Zastrzegając zaś, że ilość barwiących części roślin wynosi 0,0001 - 15% wagowo w stosunku do suchej masy produktu, uprawnieni podali jedynie wyrywkowe przykłady nie obejmujące skrajnych wartości zakresu, ani nie uzasadnili technicznie tak podanego zakresu. Tak więc przyjęto, że o oczywistości rozwiązania przedmiotowego w tym względzie może świadczyć dowolna ilość barwiących części roślin (lub ich ekwiwalentów) nie odbiegająca znacznie od zakresu 0,0001 - 15% wagowo.

[...]

Organ analizując wartość dowodową poszczególnych materiałów wskazał, że korzystał z wypracowanej przez orzecznictwo polskie i europejskie zasady, że w sytuacji braku jakiegokolwiek niespodziewanego efektu, zwyczajne zastąpienie jednego elementu innym elementem, znanym z jego istotnych właściwości, w tym także w nowej kombinacji, w celu uzyskania tego znanego efektu nie może zostać uznane za posiadające zdolność patentową (patrz T 130/89, T 213/873, Orzecznictwo Komisji Odwoławczych Europejskiego Urzędu Patentowego Cz. I Zdoiność patentowa, wyd. II, PIRP materiały i studia 12, Warszawa 2004 str.146), a także, że kompilacja znanych środków, które wywierają charakterystyczne dla siebie skutki zgodne z oczekiwaniami znawcy, przy czym nie obserwuje się efektu synergicznego, tj. łącznego, opartego na wypadkowej poszczególnych działań, w sensie wzajemnego ich wpływu, nie wykazuje poziomu wynalazczego (patrz T 410/91, Orzecznictwo Komisji Odwołań Europejskiego Urzędu Patentowego Cz. I Zdolność patentowa, wyd. II, PIRP matę studia 12, Warszawa 2004 str.143).

Wobec powyższego w świetle uznania, iż w przedmiotowej sprawie brak jest jakiegokolwiek niespodziewanego efektu (patrz powyżej) zastąpienia znanych substancji smakowo-zabarwiających zastrzeganymi barwiącymi częściami roślin, a także nie wykazano żadnego efektu synergicznego kompilacji zastrzeganych barwiących części roślin, organ nie uznał przedmiotowego rozwiązania za posiadające zdolność patentową zarówno w kategorii produkty makaronowe, w kategorii sposób otrzymywania produktów makaronowych, jak i w kategorii preparaty do produktów makaronowych, z uwagi na jego oczywistość w stosunku do wskazanego w przedmiotowym patencie stanu techniki.

Zdaniem organu, przedmiotowe rozwiązania dotyczące produktów makaronowych, sposobu wytwarzania produktów makaronowych oraz preparatów do produktów makaronowych objęte patentem nr 184 421, stanowiły w dacie zgłoszenia tj. w dniu 9 maja 1997r. stanowiącej o pierwszeństwie do uzyskania patatu i rozwiązania wynikające w sposób oczywisty ze stanu techniki ujawnionego, w rozumie, art. 10 ustawy o wynalazczości z dnia 19 października 1972r.

[...]

Skargę na tę decyzję wnieśli skarżący podnosząc naruszenie prawa materialnego oraz przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy i wnoszę o uchylenie zaskarżonej decyzji jako niezgodnej z prawem.

Wskazali, że miało miejsce: 1. naruszenie prawa materialnego, które miało decydujący wpływ na wynik sprawy, a mianowicie przepisów art. 10 ustawy z dnia 19 października 1972 r. o wynalazczości (tekst jednolity Dz. U. z 1993 r. Nr 26 poz. 117 z późn. zm.) w związku z art. 315 ust. 1 i 3, art. 246 ust. 1 i art. 247 ust. 2 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (tekst jednolity Dz. U. z 2003r. Nr 119 poz. 1117 z późn. zm.) oraz art. 98 kpc w związku z art. 256 ust. 2 ustawy Prawo własności przemysłowej; przez ich błędną wykładnię polegającą na: -przyjęciu założenia, że substancje smakowo-zabarwiające odchodzące od wymienionych w patencie roślin są ekwiwalentne tzn. rozwiązują ten sam problem co opisane w patencie części roślin, przy czym to błędne założenie spowodowało uwzględnienie dowodów stosowania w produkcji makaronów barwników, co zostało opisane w patencie P. 319888 jako istniejący stan techniki, - nie uwzględnienia wyników prac badawczych opisanych w patencie P. 319888, a stwierdzających nieoczekiwane efekty, uzyskiwane przy zastosowaniu barwiących części roślin wymienionych w patencie P. 319888 przy produkcji makaronów - przyjęciu do analizy wybiórczo wybranych, wyrwanych z kontekstu zdań z patentu P. 319888, oraz z przyjętych załączników wnioskodawcy, tak aby analizę przeprowadzać w sposób korzystny wyłącznie dla wnioskodawcy, a nie w sposób obiektywny i nie biorąc pod uwagę stanowiska uprawnionych przez co została przyjęta błędna wykładnia co do spełnienia ustawowych warunków wymaganych do udzielenia patentu, 1. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy: a w szczególności art. 7 kpa, art. 77 kpa i art. 84 § 1 kpa w związku z art. 256 ust. 1 ustawy Prawo własności przemysłowej, polegające na pozostawieniu poza rzeczywistymi rozważaniami argumentów podnoszonych przez skarżącego, na niedokładnym wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy, również w aspekcie interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, oraz braku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, nie powołaniu biegłego dla specjalistycznej oceny porównawczej czy wszelkie substancje smakowo-zabarwiające pochodzenia naturalnego rozwiązują ten sam problem w wytwarzaniu ciasta makaronowego, co będące przedmiotem patentu i dokonaniu przez Urząd w to miejsce własnej, nieprawidłowej interpretacji na której zbudowano błędne wnioski, Wskazano, że w czasie 5 letniego badania patentowego przez Urząd, ani w późniejszym okresie nikt od nas nie żądał przedstawienia takich badań, ani też od otrzymania wyników takich badań Urząd Patentowy nie uzależnił wydania praw do patentu.

Ponadto wskazano, że organ bezpodstawnie zarzuca gołosłowność i odrzuca nieoczekiwaność efektów uzyskiwanych poprzez zastosowanie wymienionych w naszym patencie części roślin takich jak:

bardzo wysoka zdolność zabarwiania (siła tynktorialna) nawet przy zastosowaniu bardzo małych ilości części roślin w pożądanym kolorze żółtym o ciepłym odcieniu czerwonym,

wysoka trwałość (odporność) barwy produktów w procesach przerobowych i przygotowywania do konsumpcji (a także w trakcie przechowywania w długim czasie),

łatwość rozprowadzania podczas wytwarzania produktów makaronowych, a w przypadku preparatów - łatwości aplikacji,

poprawa właściwości przerobowych ciasta przez poprawę jego tekstury,

- zmniejszenie podatności produktów makaronowych na zlepianie, wyższa sprężystość produktów makaronowych, jako substancji smakowo -zabarwiających.

Wymienione wyżej nieoczekiwane efekty zostały stwierdzone, w ocenie skarżących, własnymi badaniami /prowadzonymi przez nas w firmie/ i rozpoczęły prace badawcze w tym zakresie, zakończone złożeniem wniosku patentowego. Zarzut gołosłowności jest bezzasadny i nie jest poparty żadnymi dowodami w tym zakresie. W dalszej części tegoż akapitu zaskarżonej decyzji, Kolegium Orzekające jednoznacznie stwierdza, że substancje smakowo-zabarwiające pochodzące od wybranych barwiących części roślin, /czyli aromaty, barwniki i ekstrakty/ są ekwiwalentne do wybranych barwiących części roślin. Nie jest to prawdą gdyż w odpowiedzi na sprzeciw Wnioskodawcy uznany za bezzasadny, podkreśliliśmy, iż nie wszystkie barwiące części roślin są przydatne dla rozwiązania określonych problemów.

Podnieśli, że w akapicie drugim od dołu na stronie 19 zaskarżonej decyzji, organ stwierdza, że nie podajemy żadnych danych dotyczących technologii rozdrabniania. Wskazali, że w opisie patentowym podaje się sposób rozdrobnienia preparatów stałych poprzez zmielenie, a płynnych i półpłynnych poprzez suszenie. W akapicie pierwszym od dołu na stronie 19 oraz akapicie drugim i czwartym na stronie 20 zaskarżonej decyzji, organ używając słowa ekwiwalent w stosunku do barwiących części roślin odnosi go do preparatów wymienionych w naszym patencie. Twierdzili, że nie podano danych dotyczących technologii przygotowania preparatów. Wskazali, że w opisie patentowym podano sposób przygotowania preparatów poprzez mieszanie. Zastosowanie prostej technologii polegającej na zmieszaniu składników trwającej określony czas, a następnie, jak opisano jej zmieleniu lub suszeniu w przypadku zastosowania składników płynnych jest również technologią. Wymieniony w zastrzeżeniu zakres użytych barwiących części roślin zależy od rodzaju rośliny, od ilości poszczególnych roślin w ich mieszaninie. Wskazali, że Urząd Patentowy, nie żądał uzasadnienia technicznego tak podanego zakresu. Natomiast na żądanie Urzędu Patentowego z dnia 11 grudnia 200Ir nastąpiła zawężająca zmiana zastrzeżeń patentowych przez włączenie treści 3 zastrzeżeń zależnych do zastrzeżeń niezależnych. Organ w pierwszym akapicie na stronie 21 zaskarżonej decyzji zarzuciło, że podano jedynie wyrywkowe przykłady nie obejmujące skrajnych wartości zastrzeganego zakresu zastrzeżenia wskazano, że w czasie ponad 5 letniego badania, przed wydaniem patentu Urząd nie żądał podania uzasadnienia technicznego podanego zakresu części roślin w preparatach. Podniesiono, że ilości części roślin w preparatach zależą od rodzaju preparatu. Patent umożliwia produkcję preparatów o niskiej lub wysokiej koncentracji. Ma to znaczenie w technologii produkcji makaronów ponieważ producenci makaronów, dysponują różnymi urządzeniami dozującymi dodatki do ciasta makaronowego i tylko część producentów ma możliwość dodawania małej ilości dodatków w stosunku do używanej mąki. Organ w drugim akapicie na stronie 21 zaskarżonej decyzji, przytoczył tylko część zastrzeżenia. W zastrzeżeniu wskazano, że w preparatach w postaci stałej lub półpłynnej znajduje się co najmniej 0,1 część soli kuchennej i /lub skrobi i/lub pochodnych skrobii, przy czym w preparatach w postaci półpłynnej lub płynnej znajduje się co najmniej 1 część oleju. Organ opuścił ten fragment zastrzeżenia. Zdaniem skarżących w oparciu o patent możliwa jest produkcja różnych preparatów, ale nie są to preparaty przeciwstawne.

Podnieśli, że organ w trzecim akapicie na stronie 21 zaskarżonej decyzji, błędnie analizując wartość dowodową poszczególnych materiałów korzystał także z wypracowanej przez orzecznictwo polskie i europejskie zasady, że w sytuacji braku jakiegokolwiek niespodziewanego efektu, a zwyczajnie zastąpiono jeden element innym elementem, znanym z jego istotnych właściwości, w tym także w nowej kombinacji, w celu uzyskania tego znanego efektu nie może zostać uznane za posiadające zdolność patentową. Organ nie wskazał, który element został zastąpiony innym, a stwierdzenie, że nie było żadnych niespodziewanych efektów w rozwiązaniu, nie jest poparte przesłankami ani nie zostało udowodnione. Uznali, że w wynalazku nie ma miejsca zastąpienie jednego elementu innym jak również nie zgodzili się z błędnym twierdzeniem braku niespodziewanych efektów w rozwiązaniu. Podtrzymali stanowisko odnośnie załączników wnioskodawcy wymienionych w zaskarżonej decyzji, a opisanych przez nich w odpowiedzi na sprzeciw uznany przez nich za bezzasadny.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego aktu. Sąd administracyjny nie ocenia rozstrzygnięcia organu administracji pod kątem jego słuszności, czy też celowości, jak również nie rozpatruje sprawy kierując się zasadami współżycia społecznego. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej także: p.p.s.a.).

Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów, skarga zasługuje na uwzględnienie.

Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej (tekst jedn. Dz. U. 2003, Nr 119, poz. 1117 ze zm.) w art. 315 ust. 3 wyraża zasadę, w myśl której zdolność patentową wynalazku zgłoszonego do ochrony przed wejściem w życie tej ustawy (tj. 22 sierpnia 2001 r.) ocenia się na podstawie dotychczasowych przepisów.

Z tego względu podstawę do oceny zdolności ochronnej spornego wynalazku stanowi art. 10 ustawy z dnia 19 października 1972 r. o wynalazczości (Dz. U. z 1993r. Nr 26, poz. 117 ze zm.). Stosownie do tej normy wynalazkiem podlegającym opatentowaniu jest nowe rozwiązanie o charakterze technicznym, nie wynikające w sposób oczywisty ze stanu techniki i mogące się nadawać do stosowania.

Obowiązujący w dacie wydania obecnie zaskarżonej decyzji - art. 255 ust. 4 p.w.p. stanowił o obowiązku rozstrzygania przez Urząd Patentowy spraw w trybie postępowania spornego w granicach wniosku i związania podstawą prawną wskazaną przez wnioskodawcę.

Ustawowe zapewnienie tej gwarancji daje zatem wyraz pozycji uprawnionego w takim sporze z racji posiadania prawa ochronnego na swój wynalazek udzielonego przez Urząd Patentowy w warunkach spełnienia wszystkich wymogów o których mowa w art. 10 prawa wynalazczego.

Nie ulega zatem wątpliwości, że w postępowaniu spornym, w którym obecnie wnioskodawca kwestionuje nieoczywistość wynalazku, na nim spoczywa ciężar dowodów, skoro chce wywieść korzystne dla siebie skutki prawne, zmierzające do obalenia udzielonego prawa do patentu.

Wydana w trybie spornym decyzja – w myśl zasady określonej w art. 2558 ust. 1 p.w.p. powinna zawierać m.in. oznaczenie przedmiotu sprawy i jej rozstrzygnięcie (pkt 5); powołanie podstawy prawnej rozstrzygnięcia (pkt 6); uzasadnienie faktyczne i prawne (pkt 8).

Ma rację Urząd Patentowy co do tego, że oceniając cechy techniczne rozwiązania pod kątem nieoczywistości za podstawę mógł przyjąć dowody z różnych publikacji. Pozostaje jednakże poza sporem, że unieważnienie patentu może nastąpić w sytuacji, gdy poczynione na podstawie dowodów wnioskodawcy ustalenia faktyczno - prawne nie budzą żadnych wątpliwości. Proceduralnym warunkiem prawidłowości oceny wyników postępowania dowodowego jest zgromadzenie i przeprowadzenie dowodów zgodnie z przepisami p.w.p i k.p.a. Nie ulega bowiem wątpliwości, że naruszenie przepisów o postępowaniu dowodowym sprawia, że ocena wyników postępowania dowodowego będzie wadliwa z tego powodu, że jest oparta na materiale dowodowym niekompletnym lub nie w pełni rozpatrzonym.

Zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej w sprawach, w których na stronie spoczywa ciężar wskazania konkretnych faktów i zdarzeń, z których wywodzi ona dla siebie określone skutki prawne, a twierdzenia strony w tym zakresie są ogólnikowe lub lakoniczne, obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie jest wezwanie strony do uzupełnienia i sprecyzowania tych twierdzeń. Dopiero gdy strona nie wskaże takich konkretnych okoliczności, można z tego wywieść negatywne dla niej wnioski (vide: wyrok NSA z dnia 23 września 1998 r., III SA 2792/97).

W niniejszej sprawie organ wywiódł pozytywne wnioski dla wnioskodawcy unieważniając uprawnionemu prawo do wynalazku, ale powołał się nie tyle na pewność dowodów wnioskodawcy, bo tej pewności z uzasadnienia decyzji wywieść nie można, ale na własne domniemanie co do nieprawidłowości udzielonego prawa skarżącemu.

Z lektury uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że Urząd Patentowy wyeliminował z obrotu prawnego udzielone uprzednio przez siebie prawo do patentu na podstawie następującej oceny materiału dowodowego:

[...]

Należy podkreślić, że Urząd Patentowy udzielił na rzecz skarżących ochrony na przedmiotowy wynalazek według wskazanych na wstępie zastrzeżeń patentowych i nie miał wówczas wątpliwości co do tego, że jest to nowe rozwiązanie o charakterze technicznym, nie wynikające w sposób oczywisty ze stanu techniki i mogące się nadawać do stosowania, czyli co do tego, że spełniał wszystkie przesłanki określone w art. 10 ustawy o wynalazczości. Zgodnie z art. 10 ustawy o wynalazczości "wynalazkiem podlegającym opatentowaniu jest nowe rozwiązanie o charakterze technicznym, nie wynikające w sposób oczywisty ze stanu techniki i mogące nadawać się do stosowania. Przy merytorycznej ocenie nowości rozwiązania konieczne jest uwzględnienie w zasadzie całego stanu techniki. Rozwiązanie nie uważa się za nowe, gdy przed datą jego pierwszeństwa zostało ono udostępnione do wiadomości powszechnej w sposób ujawniający dla znawcy dostateczne dane do jego stosowania w świetle stanu techniki (art.11 powołanej ustawy o wynalazczości).

Na tej także normie znalazła oparcie podstawa materialnoprawna decyzji unieważniającej prawo do wynalazku, stąd kwestia patentowalności spornego wynalazku poddana być musi właściwej i wszechstronnej analizie z punktu widzenia dowodów złożonych przez wnioskodawcę. Wskazać należy, że zarówno strona żądająca unieważnienia patentu jak i Urząd Patentowy powołali się na szeroko omówione w literaturze patentowej zagadnienie nieoczywistości wynalazku. Wynikało z niego, że wynalazek można uznać za oczywisty, jeżeli znawca znając stan techniki mógłby dojść do takiego samego rezultatu, korzystając z samej dostępnej wiedzy bez twórczości wynalazczej. Przy merytorycznej ocenie nieoczywistości rozwiązania także konieczne jest uwzględnienie w zasadzie całego stanu techniki. Rozwiązanie uważa się za oczywiste, gdy w świetle stanu techniki ujawnionego w jednym lub łącznie w kilku rozwiązaniach wynika ono w sposób oczywisty dla znawcy posiadającego przeciętną wiedzę z danej dziedziny. W szczególności za rozwiązania oczywiste uważa się rutynowe dostosowanie znanego rozwiązania do danych warunków, proste wykorzystanie znanej zasady dla osiągnięcia oczywistego w świetle tej zasady celu, proste zastąpienie znanych środków technicznych w znanym rozwiązaniu ich ekwiwalentami lub proste skojarzenie kilku znanych rozwiązań.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji takiego wniosku wysnuć nie można.

W sytuacji zatem, kiedy wpłynął wniosek o unieważnienie prawa wynikającego z patentu, to nie rolą uprawnionego jest dowodzenie, że Urząd Patentowy prawo to udzielił mu prawidłowo. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że tego oczekiwał Urząd Patentowy, który nie jest do końca przekonany do przedstawianych przez wnioskodawcę argumentów i ma wątpliwości, co z kolei odnosi taki skutek, że na uprawnionego przerzucił ciężar dowodzenia słuszności posiadanych praw.

Podkreślić także należy, że odwrócenie ról w postępowaniu spornym jakim jest tryb unieważnienia patentu jest sprzeczne z zasadą określoną w art. 89 ust. 1 p.w.p., który stanowi, że patent może być unieważniony w całości lub w części, na wniosek każdej osoby, która ma w tym interes prawny, jeżeli wykaże ona, że nie zostały spełnione ustawowe warunki wymagane do jego uzyskania. Dlatego dokonując ustaleń faktycznych w sprawie o unieważnienie prawa ochronnego na patent toczącej się w postępowaniu spornym zgodnie z obowiązującym w dacie orzekania art. 255 ust. 4 p.w.p. Urząd Patentowy związany był granicami żądania i podstawą prawną wskazaną przez wnioskodawcę. Kryterium oceny nieoczywistości (poziomu wynalazczego) rozwiązania jako wynalazku podlegającego opatentowaniu nie jest precyzyjne i dlatego należy stosować przy tej ocenie istotne orzeczenia, tezy z tych orzeczeń oraz przyjęte zasady, służące obiektywizacji tego kryterium w celu dokonania prawidłowej oceny w przedmiotowej sprawie (Wybrane zagadnienia z orzecznictwa Komisji Odwoławczej przy Urzędzie Patentowym RP w latach 1993-1994 cz. I (1), oraz w latach 1995-1996 cz. III (2) - w opracowaniu Marii Borowicz; Orzecznictwo Komisji Odwoławczych Europejskiego Urzędu Patentowego Cz. I Zdolność patentowa, wyd. II, PIRP materiały i studia 12, Warszawa 2004 (3).

W sytuacji, kiedy przedmiotowy wynalazek jest objęty umową licencyjną oraz odnosi z tego powodu sukces komercyjny, to nie może budzić żadnych wątpliwości stan faktyczny, który stanowi podstawę do wyeliminowania dotychczas posiadanego prawa z patentu. A taka sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie.

W niniejszej sprawie Urząd Patentowy odwrócił role procesowe każąc uprawnionemu udowadniać, że ma prawidłowo udzielony patent, czym de facto nieprzekonywująco zakwestionował prawidłowość dokumentacji zgłoszeniowej.

Podkreślić ponownie należy, że uprawniony nie musi niczego udowadniać, bo ciężar dowodu w postępowaniu spornym spoczywał na wnioskodawcy, który chce pozbawić go uprawnienia. Strona, której prawo zostało zakwestionowane ma prawo się bronić, podnosząc własne argumenty i składając dowody podlegające ocenie w toku postępowania.

Mające tu zastosowanie – odpowiednio – przepisy art. 7, 77 § 1 k.p.a. nakładające obowiązek wyjaśnienia stanu faktycznego i wyczerpującego zbadania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, następnie jego uzasadnienia zgodnie z wymogami art.107 § 3 k.p.a. – odnosi się do rozstrzygania sprawy w granicach wniosku i związania organu jego podstawą prawną.

Nie oznacza to zatem możliwości pominięcia przez organ i braku właściwej oceny dowodów podnoszonych i składanych przez stronę, której przysługuje w postępowaniu spornym prawo do obrony własnego prawa.

Za zasadny zatem należy uznać zarzut skarżącego co do uchybień Urzędu w tym zakresie, mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy i stanowiących, zgodnie z art. 145 § 1 pkt c) p.p.s.a., przesłankę uchylenia zaskarżonej decyzji.

Mając na uwadze powyższe Sąd doszedł do przekonania, że sprawa wymaga ponownej szczegółowej analizy w granicach wniosku we wskazanym wyżej kierunku.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku. W oparciu o przepis art. 152 p.p.s.a. Sąd orzekł, iż uchylona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, zaś po myśli art. 200 p.p.s.a. orzekł o kosztach postępowania.