Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Ka 129/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2004-05-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Krzysztof Wujek, Sędziowie: WSA Małgorzata Jużków, NSA Tadeusz Michalik (spr.), Protokolant: sekretarz Joanna Spadek, po rozpoznaniu w dniu 06 maja 2004 r. sprawy ze skargi S. D. "A" w Ś. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie wymiaru cła w związku z nielegalnym wprowadzeniem towaru na polski obszar celny. oddala skargę


UZASADNIENIE

W Urzędzie Celnym w L. w dniu [...].05.1999 r. –na podstawie dokumentu SAD [...]–został objęty procedurą tranzytu towar w postaci urządzeń do przyrządzania mięsa, spawarka, części do maszyn do produkcji wyrobów masarskich, mieszalnik do farszu oraz koncentraty do wyrobów wędliniarskich. Odbiorca ww. towaru była Spółka z o.o. "B". Następnie w dniu [...].06.1999 r. w Oddziale Celnym w C. Urząd Celny w K. zgłoszono do procedury dopuszczenia do obrotu towar przeznaczony dla "B" Sp. z o.o. z siedzibą w C. przy ul. [...]. Przed złożeniem zgłoszenia celnego przedstawiciel w/w spółki zwrócił się z wnioskiem o przeprowadzenie rewizji celnej dostarczonego towaru, z uwagi na powziętą informację, iż na środku przewozowym, oprócz towaru przeznaczonego dla "B", znajduje się również towar przeznaczony dla kontrahenta zagranicznego –łotewskiego. W wyniku przeprowadzonych oględzin środka przewozowego stwierdzono, że ilość i rodzaj towaru przeznaczonego dla "B" jest zgodna z przedłożoną notą tranzytową TR [...] z dnia [...].05.1999r. Jednocześnie stwierdzono towar w postaci [...] kg mieszanki przypraw do wędlin, przeznaczony dla łotewskiej firmy "C", co potwierdzone zostało protokołem oględzin z dnia [...] 2000r.

W dniu [...] r. Dyrektor Urzędu Celnego w K. wydał decyzję Nr [...] sprostowaną postanowieniem z dnia [...] r. nr [...], w której stwierdził, że towar ujęty na fakturze nr [...] z dnia [...] 1999r. wystawionej przez R. B GmbH z siedzibą w Niemczech tj. mieszanka przypraw do wędlin -[...] kg, został w dniu [...].05.1999r. nielegalnie wprowadzony na polski obszar celny, co z mocy prawa spowodowało powstanie długu celnego. Przedmiotowa decyzja skierowana została do "A" S. D. ul. [...],[...]-[...] Ś..

Pismem z dnia [...].2001 r. uzupełnionym pismem z dnia [...].2001 r. strona "A" S. D. w Ś. odwołała się od powyższej decyzji, zarzucając je naruszenie prawa przez błędne zastosowanie przepisów prawa, a w szczególności art. 210 Kodeksu celnego, nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych sprawy oraz skierowanie decyzji do osoby nie będącej stroną w niniejszej sprawie.

Prezes Głównego Urzędu Ceł w W. uznał, iż zaskarżona decyzja Dyrektora Urzędu Celnego w K. została wydana z naruszeniem przepisów art. 247 §1 pkt5 ustawy Ordynacja podatkowa, w związku z czym decyzją z dnia [...] r. Nr [...] uchylił decyzję Dyrektora Urzędu Celnego w K. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 207 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. –Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137 poz. 926 z 1997r. z późno zmian.), art. 9, art. 13 §1, art. 23 §1, art. 38, art. 39, art. 97, art. 98, art. 99, art. 101, art. 208, art. 210, art. 222, art. 223 §1, art. 226 §1, art. 230 §1, art. 231 §1 pkt 1, art. 242 §3 i art. 262 ustawy z dnia 9 stycznia 1997r..- Kodeks celny (tekst jednolity: Dz. U. Nr 75 poz. 802 z 2001 z późno zmian.) oraz ust. 1 lit.a i ust.2 –Postanowień wstępnych –część A i części drugiej –Tabela stawek celnych taryfy celnej stanowiącej załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 grudnia 1998r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej (Dz. U. Nr 158 poz. 1036 z 1998r.) skierowaną do "A" S. D., Dyrektor Urzędu Celnego w K. stwierdził, iż towar ujęty w fakturze nr [...] z dnia [...].1999r. wystawionej przez R. B GmbH z siedzibą w Niemczech, tj. mieszanka przypraw do wędlin -[...] kg został w dniu [...].05.1999r. nielegalnie wprowadzony na polski obszar celny, a nielegalne wprowadzenie spowodowało z mocy prawa powstanie długu celnego, określił kwotę należnego cła na [...] zł oraz naliczył na podstawie art. 242 § 3 Kodeksu celnego odsetki od naliczonej kwoty cła od dnia [...] maja 1999 r. w kwocie [...]zł.

W uzasadnieniu wskazano, iż przewoźnik nie przedstawił organom celnym towaru przeznaczonego dla łotewskiej firmy "D" (towar nie został zgłoszony do procedury tranzytu – nie zostało przedłożone zgłoszenie celne, a również nie zostały przedłożone przez przewoźnika posiadane przez niego w momencie przekraczania granicy dokumenty dotyczące przedmiotowego towaru tj. rachunek nr [...] 05.1999r., karta 3 SAD Nr [...] niemieckiego dokumentu wywozowego oraz dokumentu CMR), a więc bezsprzecznym jest takt, iż przewoźnik nie powiadomił organu celnego, że na środku przewozowym oprócz towaru przeznaczonego dla "B" Sp. z o.o., znajduje się również towar dla łotewskiej firmy "D".

Konkludując wskazano, iż w tym stanie rzeczy uzasadnionym jest stwierdzenie, że towar w postaci mieszanki do przypraw w ilości [...] kg został wprowadzony na polski obszar celny z naruszeniem przepisów prawa w sposób nielegalny, a nielegalne wprowadzenie towarów podlegających należnościom celnym przywozowym powoduje powstanie długu celnego (art. 210 § 1 pkt 1 Kodeksu celnego). Podkreślono, że dług celny powstaje z chwilą nielegalnego wprowadzenia towaru i w miejscu, w którym nastąpiło to wprowadzenie i obliczany jest według elementów kalkulacyjnych właściwych dla towarów w chwili ustalenia, że towar znajduje się w sytuacji powodującej powstanie długu celnego –chwilą tą był dzień [...].05.1999r., dzień wprowadzenia towaru na polski obszar celny.

Zaznaczono, iż jak wynika z treści art. 210 §3 K.c., krąg osób, które mogą zostać dłużnikami w przypadku nielegalnego wprowadzenia towaru jest bardzo szeroki. Jest to zarówno osoba, która dokonała nielegalnego wprowadzenia, jak i osoba która uczestniczyła we wprowadzeniu i która wiedziała lub przy zachowaniu należytej staranności mogła się dowiedzieć, że wprowadzenie było nielegalne. Za dłużnika może zostać również uznana osoba, która nie dokonała nielegalnego wprowadzenia, ani też w nim nie uczestniczyła, ale nabyła, posiadała lub posiada towar nie legalnie wprowadzony i która wiedziała lub przy należytej staranności mogła się dowiedzieć, że w chwili jego nabycia lub wejścia w posiadanie był to towar wprowadzony nielegalnie. Zauważono, iż, całość zebranego w sprawie materiału dowodowego pozwala na stwierdzenie, iż osobą dokonującą nielegalnego wprowadzenia było w tym przypadku "A" S. D. z siedzibą w Ś. przy ul. [...], bowiem jako przewoźnik stało się odpowiedzialnym za wprowadzenie przedmiotowego towaru na polski obszar celny zgodnie z przepisami prawa, a niedopilnowanie przez kierowcę J. M. (pracownika tegoż przedsiębiorstwa) by przedmiotowy towar został przedstawiony organowi celnemu w urzędzie celnym granicznym i by towar przeznaczony dla kontrahenta łotewskiego objęty został zgodnie z prawem procedurą tranzytu, spowodowało wprowadzenie na polski obszar celny towaru w postaci mieszanki przypraw w ilości [...] kg w sposób nielegalny.

Strona odwołała się od powyższej decyzji, zarzucając jej rażące naruszenie prawa, a w szczególności przepisów Kodeksu celnego oraz przepisów rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 23.06.1999r. w sprawie określenia wypadków, w których nie powstaje dług celny, wnioskując jednocześnie o uchylenie zaskarżonej decyzji, zwrot zapłaconych należności celnych oraz wstrzymanie wykonywania zaskarżonej decyzji.

Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Dyrektor Izby Celnej w K. działając na podstawie art. 233 §1 pkt1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. –Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137 poz. 926 z 1997r. ze zmian.), art. 2, art. 9 §1, art. art. 38, art. 39, art. 210 §1pkt1, §2 i §3 pkt1, art. 222 §1, art. 242 §3 i art. 262 ustawy z dnia 9 stycznia 1997r. –Kodeks celny (tekst jednolity: Dz. IJ. Nr 75 poz. 802 z 2001 z późno zmian.), rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 grudnia 1998r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej (Dz. U. Nr 158 poz. 1036 z 1998r.) oraz art. 4 ust. 1 i art. 30 ust.1 ustawy z dnia 20 marca 2002r. o przekształceniach w administracji celnej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 41, poz. 365) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z art. 2 ustawy Kodeks celny wprowadzenie towaru na polski obszar celny lub jego wyprowadzenie z polskiego obszaru celnego następuje w chwili faktycznego przywozu towaru na polski obszar celny lub jego faktycznego wywozu z tego obszaru. Wprowadzenie towaru na polski obszar celny lub jego wyprowadzenie z polskiego obszaru celnego powoduje z mocy prawa powstanie obowiązków i uprawnień przewidzianych w przepisach prawa celnego, jeżeli przepisy prawa, w tym umowy międzynarodowe, nie stanowią inaczej powoduje z mocy prawa powstanie obowiązków i uprawnień przewidzianych przepisami prawa, a obowiązki te są wskazanie m.in. w art. 35 §2, art. 36, art. 37, art. 39 i art. 180 §2 Kodeksu celnego, zaś w przypadku ich niedochowania, Kodeks celny w art. 9 §1 stanowi, iż wprowadzenie towaru nastąpiło nielegalnie.

Zauważono, iż zgodnie z art. 36 § 1 pkt 1 Kodeksu celnego, osoba wprowadzająca towary na polski obszar celny jest zobowiązana do niezwłocznego ich dostarczenia trasą określoną przez organ celny i zgodnie z jego instrukcjami (droga celna) do granicznego urzędu celnego bądź miejsca wyznaczonego lub uznanego przez organ celny, zaś w myśl art. 39 Kodeksu celnego, towary które zgodnie z art. 36 § 1 pkt 1 zostały dostarczone do granicznego urzędu celnego bądź miejsca wyznaczonego lub uznanego przez organ celny, powinny zostać przedstawione organowi celnemu przez osobę, która wprowadziła je na polski obszar celny, lub przez osobę, która przejęła odpowiedzialność za te towary po ich wprowadzeniu, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.

Podniesiono, że zgodnie z art. 3 § 14 Kodeksu celnego, przedstawienie towarów organowi celnemu –to zawiadomienie organu celnego przez osobę, dokonane w wymaganej formie, o dostarczeniu towarów do urzędu celnego albo miejsca wyznaczonego lub uznanego przez organ celny. Wskazano, że towary niekrajowe, które zostają wprowadzone na polski obszar celny, a których przemieszczanie ma się zakończyć poza polskim obszarem celnym, winny zostać objęte procedurą tranzytu i ażeby towar został dopuszczony do procedury tranzytu, należy go zgłosić do tej procedury (art. 60 §1 K.c. w związku z art. 3 §3 pkt 1 K.c.). podniesiono, że w przedmiotowej sprawie zgłoszenie towaru do procedury tranzytu (przewóz towarów pomiędzy urzędami celnymi granicznymi) winno zostać dokonane na formularzu jednolitego dokumentu administracyjnego SAD. Jak wynika z akt sprawy osobą wprowadzającą przedmiotowy towar na polski obszar celny było "A" S. D. z siedzibą w Ś. i w tym przypadku na ww. osobie (przewoźniku) jako osobie wprowadzającej towar na polski obszar celny ciążył obowiązek, aby to wprowadzenie nastąpiło w sposób zgodny z prawem, legalny. W tej mierze wskazano, iż przesłuchany w charakterze podejrzanego J. M. (kierowca ww. przedsiębiorstwa), przyznał, iż faktycznie nie dopilnował, a by w urzędzie celnym granicznym wystawiono notę tranzytową, na towar przeznaczony dla kontrahenta łotewskiego, a więc by towar został wprowadzony na polski obszar celny w sposób legalny, a brak tegoż dokumentu zauważył dopiero na terenie przedsiębiorstwa, w którym pracuje, gdy całość dokumentacji przekazywał J. W..

Zauważono, iż w przedmiotowej sprawie funkcjonariusz dokonujący odprawy celnej nie przeprowadził rewizji celnej środka przewozowego (co potwierdza zapis w polu D zgłoszenia celnego nr [...] z dnia [...].05.1999r. –zgłoszenie dotyczyło objęcia procedurą tranzytu towaru (firmy "B" z siedzibą w C.), a zwalniając towar do procedury tranzytu oprał się na dokumentach przedłożonych przez przewoźnika i potwierdzeniu zgodności dokumentów z zapisem w polu 31 zgłoszenia celnego, towar został zwolniony do procedury tranzytu.

Zwrócono przy tym uwagę na fakt, iż zgłoszenie celne jest dokonywane na rachunek i ryzyko zgłaszającego i jego wyłącznie obciążają negatywne skutki zaniechania działań wymaganych przez prawo. Organ celny ma zaś prawo, a nie obowiązek dokonywania weryfikacji zgłoszenia celnego (art. 70 K.c.), zaś przypadku nie przeprowadzenia weryfikacji, podstawą do zastosowania procedury celnej są dane zawarte w zgłoszeniu (art. 73 § 2 K.c.).

Zaakcentowano, że zatem w rozpatrywanym przypadku przewoźnik nie przedstawił organom celnym towaru przeznaczonego dla łotewskiej firmy "D" (towar nie został zgłoszony do procedury tranzytu –nie zostało przedłożone zgłoszenie celne, jak również nie zostały przez przewoźnika przedłożone organom celnym posiadane przez niego w momencie przekraczania granicy dokumenty dotyczące przedmiotowego towaru tj. rachunek nr [...] [...].05.1999r., karta 3 SAD Nr [...] niemieckiego dokumentu wywozowego oraz dokument CMR), a więc bezsprzecznym jest fakt, iż przewoźnik nie powiadomił organu celnego, że na środku przewozowym oprócz towaru przewozowego dla "B" Sp. z o.o., znajduje się również towar dla łotewskiej firmy "D".

Podkreślono, że wbrew stanowisku strony nie na organach celnych, ale na zgłaszającym (w tym przypadku był to J. M. –kierowca przewoźnika, który w urzędzie celnym granicznym dokonał zgłoszenia celnego towaru w oparciu o dokumenty przygotowane przez spedycję –zgłosił do procedury tranzytu jednak tylko towar dla kontrahenta polskiego) ciąży obowiązek zgłoszenia towaru do procedury w wymaganej formie i na odpowiednim formularzu ( J. M. winien zgłosić towar dla kontrahenta łotewskiego do procedury tranzytu na JDA SAD), a organ celny przyjmuje zgłoszenie jeżeli spełnia wymogi określone w art. 64 i 65 §1 Kodeksu celnego i jego przyjęcie powoduje z mocy prawa obejście towaru procedurą celną.

Wskazano zatem, iż mając na uwadze powyższe fakty, w niniejszej sprawie należy zakwestionować wypełnienie przez stronę obowiązków, o których mowa w art. 39 Kodeksu celnego, a zatem w rozpatrywanej sprawie organ celny I instancji słusznie uznał, że towar ujęty w fakturze z dnia [...]1999r. nr [...] wystawionej przez R. B GmbH z siedzibą w Niemczech, a przeznaczony do łotewskiej firmy "D", został wprowadzony nielegalnie na polski obszar celny. To zaś spowodowało powstanie długu celnego, gdyż zgodnie z art. 210 § 1 pkt 1 Kodeksu celnego, dług celny w przewozie powstaje w wypadku nielegalnego wprowadzenia na polski obszar celny towaru polegającego należnościom celnym przywozowym.

Podkreślono, że zważając na treść art. 210 §3 K.c. i całość zebranego w sprawie materiału dowodowego, należy stwierdzić, iż osobą dokonującą nielegalnego wprowadzenia było w tym przypadku "A" S. D. z siedzibą w Ś. przy ul. [...], bowiem jako przewoźnik stało się odpowiedzialnym za wprowadzenie przedmiotowego towaru na polski obszar celny zgodnie z przepisami prawa, a niedopilnowanie przez kierowcę J. M. (pracownika tegoż przedsiębiorstwa) by przedmiotowy towar przeznaczony dla kontrahenta łotewskiego został przedstawiony organowi celnemu w urzędzie celnym granicznym i by objęty został zgodnie z prawem procedurą tranzytu, spowodowało wprowadzenie na polski obszar celny towaru w postaci mieszanki przypraw w ilości [...] kg w sposób nielegalny.

Podniesiono, że strona w swoim odwołaniu z dnia [...].2002r. na podkreślenie faktu, iż to nie ona wprowadziła towar nielegalnie na polski obszar celny, powoływała się na następujące przepisy prawa: art. 211 § 1 Kodeksu celnego, rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 23 czerwca 1999r. w sprawie określenia wypadków, w których nie powstaje dług celny (Dz. U. Nr 60, poz. 645 z 1999r. ze zmian.).

W tej mierze wskazano, że zgodnie z art. 211 § 1 Kodeksu celnego, dług celny w przywozie powstaje w wypadku usunięcia spod dozoru celnego towaru podlegającego należnościom celnym przywozowym. W niniejszej sprawie, twierdzenie strony, iż nie usunięto towaru spod dozoru celnego i powołanie się na powyższy art., nie jest w związku ze sprawą, bowiem dług celny powstał w związku z nielegalnym wprowadzeniem towaru na polski obszar celny (art. 210 Kodeksu celnego). Zaznaczono, że zgodnie z art. 225 Kodeksu celnego, Minister właściwy do spraw finansów publicznych może określić, w drodze rozporządzenia, wypadki, w których nie powstaje dług celny mimo wystąpienia okoliczności, o których mowa w art. 211 § 1, art. 212 § 1, art. 213 § 1, art. 219 § 1 i art. 224. Rozporządzenie powinno uwzględniać wypadki, w których niewykonanie obowiązków lub niedopełnienie warunków przewidzianych w przepisach prawa celnego nastąpiło bez winy osoby zobowiązanej. Na podstawie powyższej delegacji Minister Finansów wydał rozporządzenie z dnia 23 czerwca 1999r. w sprawie określenia wypadków, w których nie powstaje dług celny (Dz. U. Nr 60 poz. 645 z 1999r. z polno zmian.). W tej kwestii podniesiono, że przedmiotowe przepisy (zarówno art. 225 Kodeksu celnego jak i cyt. wyżej rozporządzenie) nie mają zastosowania w niniejszej sprawie, bowiem jak zostało nadmienione powyżej dług celny powstał w związku z nielegalnym wprowadzeniem towaru na polski obszar celny (art. 210 Kodeksu celnego).

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego "A" S. D. w Ś. wniosło o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz uchylenie w całości decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w K. z dnia [...] r. nr [...], nakazanie Izbie Celnej w K. zwrotu wpłaconych należności z tyto ustalonego przez Urząd Celny długu celnego w kwocie [...], o zasądzenie od Izby Celnej w K. na rzecz skarżącego kosztów postępowania. Strona skarżąca zarzuciła zaskarżonej decyzji jak i decyzji organu I instancji naruszenie przepisów prawa, a w szczególności przepisów ustawy Kodeks celny (art. 189 § 3, art. 210 oraz art. 211) oraz ustawy Ordynacja podatkowa (art. 139, art. 140) oraz podnosi, iż zarówno zaskarżona decyzja, jak i decyzja organu I instancji zostały wydane w oparciu o błędne ustalenia faktyczne i prawne. W skardze stwierdzono również, że w przedmiotowej sprawie brak jest podstaw prawnych do uznania strony skarżącej za dłużnika.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w K. wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując w całości argumenty i wywody zaprezentowane w treści zaskarżonej decyzji. Organ odwoławczy ustosunkował się także do zarzutów skargi, nie podzielając żadnego z nich.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Na wstępie należy stwierdzić, iż z dniem 01 stycznia 2004r. weszły w życie ustawy reformujące sądownictwo administracyjne, tj. ustawa z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. nr 153, poz. 1269 ), ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1270 ) i ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1271 ). W myśl art. 97 § 1 ostatniej z powołanych ustaw sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie w nich nie zostało zakończone podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Na podstawie § 1 pkt 4 rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości ( Dz. U. nr 72, poz. 652 ) dla obszaru województwa śląskiego został utworzony Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach.

W punkcie wyjścia należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz.1269) Sąd ten sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wspomnianego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest zatem władny oceniać takich okoliczności jak pokrzywdzenie strony decyzją, czy decyzja wiąże się z negatywnymi skutkami dla strony i im podobnych. Sąd związany jest normą prawną odzwierciedlającą wolę ustawodawcy, wyrażoną w treści odpowiedniego przepisu prawa. Przy tym z mocy art. 134 § 1 cytowanej ustawy tejże kontroli legalności dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga jest nieuzasadniona albowiem zaskarżona decyzja nie narusza, zdaniem Sądu, prawa materialnego znajdującego zastosowanie do ustalonego w sprawie stanu faktycznego, zaś jej wydanie poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem administracyjnym.

Jedną z podstawowych zasad wynikających z przepisów ustawy z dnia 9 stycznia 1997 roku –Kodeks celny (Dz. U. nr 23, poz. 117 ze zm.) jest zasada powszechności cła. Art. 2 § 2 tej ustawy stanowi, że "wprowadzenie towaru na polski obszar celny (...) powoduje z mocy prawa powstanie obowiązków i uprawnień przewidzianych w przepisach prawa celnego (...). Zgodnie z art. 3 § 1 pkt 2 i 8 dług celny stanowi powstałe z mocy prawa zobowiązanie do uiszczenia należności celnych przywozowych, którymi są cła i inne opłaty związane z przywozem towarów.

Z kolei zgodnie z art. 39 Kodeksu celnego "towary, które zgodnie z art. 36 § 1 pkt 1 zostały dostarczone do granicznego urzędu celnego bądź miejsca wyznaczonego lub uznanego przez organ celny, powinny zostać przedstawione organowi celnemu przez osobę, która wprowadziła je na polski obszar celny lub przez osobę, która przyjęła odpowiedzialność za te towary po ich wprowadzeniu, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej". Przepis ten nakłada zatem na osobę, wprowadzającą towar na polski obszar celny (przyjmującą odpowiedzialność za taki towar po jego wprowadzeniu) obowiązek przedstawienia tego towaru organowi celnemu. Przedstawienie towarów organowi celnemu oznacza zawiadomienie organu celnego w wymaganej formie o dostarczeniu towarów do urzędu celnego albo miejsca wyznaczonego lub uznanego przez organ celny. Obowiązek przedstawienia towarów ciąży więc na osobie do tego zobowiązanej (osoba, która wprowadziła towar – przewoźnik, importer), lub osobie, która przyjęła odpowiedzialność za towar po jego wprowadzeniu. Jest to tzw. powinność celna, czyli obowiązek dostarczenia i okazania towaru oraz dokumentów dotyczących towaru, a na żądanie organu celnego – udostępnienie towaru do rewizji celnej (por. F. Prusak –Kodeks celny. Komentarz. Oficyna Prawnicza Muza S.A., Warszawa 2000, str. 269-270).

W rozpatrywanej sprawie bezspornym jest, iż organ celny nie został zawiadomiony o dostarczeniu do granicznego urzędu celnego towaru w postaci [...] kg mieszanki przypraw do wędlin, przeznaczonej dla łotewskiej firmy "C" znajdujących się na środku przewozowym strony skarżącej, a tym samym zasadnie stwierdził on, iż ujawniony towar został nielegalnie wprowadzony na polski obszar celny.

Bez znaczenia dla uznania, że zachodzi wypadek nielegalnego wprowadzenia towaru jest stan wiedzy i świadomości osoby. Dług celny powstaje bowiem z mocy prawa z chwilą nielegalnego wprowadzenia towaru. Słusznie zatem organy celne uznały skarżące "A" S. D. za dłużnika w rozumieniu przepisów Kodeksu celnego. Zgodnie bowiem z art. 210 tej ustawy powstanie długu celnego następuje w przypadku nielegalnego wprowadzenia na polski obszar celny towaru podlegającego należnościom celnym przywozowym. Za nielegalne wprowadzenie towaru należy uznać jego wprowadzenie z uchyleniem się od obowiązku celnego i jednocześnie narażające Skarb Państwa na uszczuplenie cła lub naruszające ograniczenia przywozu.

Przepis art. 210 § 3 Kodeksu celnego określa krąg osób, które mogą zostać dłużnikami w wyniku nielegalnego wprowadzenia towarów, o którym mowa w tym przepisie. Przepis ten wyróżnia trzy grupy osób:

1) które dokonały nielegalnego wprowadzenia,

2) które uczestniczyły we wprowadzeniu i które wiedziały lub przy zachowaniu należytej staranności mogły się dowiedzieć, że wprowadzenie to było nielegalne oraz

3) osoby które nabyły, posiadały lub posiadają towar wprowadzony nielegalnie i które wiedziały lub przy zachowaniu należytej staranności mogły się dowiedzieć, że w chwili jego nabycia lub wyjścia w jego posiadanie był to towar wprowadzony nielegalnie.

Innymi słowy dłużnikiem jest zawsze osoba, która dokonała nielegalnego wprowadzenia, osoby świadomie uczestniczące we wprowadzeniu oraz te, które przy zachowaniu należytej staranności mogły dowiedzieć się, że wprowadzenie było nielegalne. Dłużnikiem może być również nabywca, posiadacz i były posiadacz towaru, który wiedział o nielegalnym wprowadzeniu towaru oraz ten, który przy zachowaniu należytej staranności mógł dowiedzieć się, że wprowadzenie było nielegalne.

W świetle powyższych przepisów prawidłowo, zdaniem Sądu, organy celne uznały, że strona skarżąca nie tylko nie dochowała należytej staranności, ale również nie dokonała szeregu czynności sprawdzających, które pozwoliłyby na ustalenie czy w środku transportowym firmy jest rzeczywiście jedynie towar przeznaczony dla firmy "B" Sp. z o.o..

Powyższe ustalenia w ocenie Sądu, znajdują podstawę w zgromadzonym materiale dowodowym i zostały dokonane w granicach swobodnej oceny dowodów, jaka należy do kompetencji organów celnych z mocy art. 191 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z tym przepisem "organ podatkowy ocenia na podstawie zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona". Oznacza to, że organ podatkowy (celny) w ocenie materiału dowodowego nie jest skrępowany żadnymi regułami dowodowymi, a ustaleń faktycznych dokonuje według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnie rozważonego materiału dowodowego.

W teorii prawa podkreśla się, że swobodna ocena dowodów, aby nie przerodziła się w samowolę, musi być dokonana z uwzględnieniem norm prawa procesowego i z zachowaniem reguł tej oceny. Reguły te polegają na tym, że:

-należy opierać się na materiale dowodowym zgromadzonym w toku postępowania,

-materiał ten musi być poddany wszechstronnej ocenie,

-ocena ta powinna odnosić się do poszczególnych dowodów z uwzględnieniem ich znaczenia dla sprawy,

-rozumowanie, w wyniku którego organ ustala istnienie okoliczności faktycznych powinno być zgodne z zasadami logiki i doświadczenia życiowego,

(tak B. Adamiak "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz". Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 1996 rok str.376 – 378, którego tezy zachowują swoją aktualność –zdaniem składu orzekającego –także na gruncie aktualnie obowiązujących przepisów proceduralnych). Dopóki granice swobodnej oceny dowodów nie zostaną przez organ orzekający przekroczone Sąd nie ma podstaw do podważania dokonanych w ten sposób ustaleń. Tak też jest w niniejszej sprawie. Organ odwoławczy rozpatrzył całość zebranego w sprawie materiału dowodowego, nie pomijając żadnego z jego elementów. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy odniósł się do zgłoszonych przez stronę skarżącą twierdzeń i powołanych przez nią dowodów.

Tak więc zauważyć należy, że omówienie dowodów w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji jest wyczerpujące i logiczne. Zatem Sąd nie dopatruje się w ocenie materiału dowodowego, jakiej dokonały organy celne, naruszenia art. 191 Ordynacji podatkowej. Fakt, że organy celne dokonały na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego ustaleń odmiennych, które prezentuje strona skarżąca nie świadczy jeszcze o dowolnej ocenie dowodów.

Dokonując zatem w myśl wyżej już przywołanych przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed Sądami Administracyjnymi kontroli zaskarżonej decyzji z prawem, Sąd Administracyjny uznał, że organy celne nie przekroczyły granic swobody interpretacyjnej i nie naruszyły reguł interpretacyjnych ograniczając stosowanie powołanych przepisów do podanego wyżej znaczenia.

Sąd uznał również –jak wykazano wyżej –że orany nie naruszyły reguł prowadzenia postępowania dowodowego i ustaliły istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności. Wniosek organu odwoławczego wyprowadzony z zebranego w sprawie materiału dowodowego nie wykracza poza swobodną ocenę dowodów, więc nie stanowi naruszenia prawa. Sąd ocenił także zupełność uzasadnienia zaskarżonej decyzji i stwierdził jej zgodność z przepisami prawa.

Odnosząc się do pozostałych zarzutów podniesionych w skardze należy wskazać, że w przedmiotowej sprawie nie nastąpiło usunięcie towaru spod dozoru celnego (art. 211 § 1 Kodeksu celnego) i powołanie się na powyższy przepis prawa nie jest trafne, bowiem dług celny powstał w związku z nielegalnym wprowadzeniem towaru na polski obszar celny (art. 210 Kodeksu celnego). Podniesione przez stronę zarzuty co do naruszenia przez organ celny art. 189 § 3 Kodeksu celnego, nie mają związku z zaskarżoną decyzją, bowiem decyzja ta została wydana po przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym, wszczętym przez organ celny w związku z naruszeniem przepisów ustawy Kodeks celny, natomiast jak wynika z akt sprawy, towar w postaci [...] kg mieszanki przypraw do wędlin został zajęty do postępowania karno – skarbowego, z uwagi na naruszenie przepisów ustawy Karnej-skarbowej, postępowanie karne skarbowe jest zaś postępowaniem odrębnym od postępowania celnego. Co do kwestii naruszenia przez organ odwoławczy przepisów art. 139 § 1 i § 3 oraz art. 140 § 1 i § 2 ustawy Ordynacja podatkowa należy wskazać, po pierwsze, iż zwłoka w załatwieniu sprawy nie może stanowić zarzutu wadliwego określenia obowiązków, o których rozstrzygnięto w decyzji i nie może stanowić podstawy jej uchylenia. Należy zaznaczyć, że z analizy akt sprawy wynika, iż organ I instancji w trakcie prowadzonego postępowania wyjaśniającego, zgodnie z art. 140 § 1 Ordynacji podatkowej każdorazowo powiadamiał stronę skarżącą o niezałatwieniu sprawy we właściwym terminie, podając jednocześnie przyczyny niedotrzymania terminu i wskazując nowy termin załatwienia sprawy ( postanowienie Dyrektora Urzędu Celnego w K. nr [...] z dnia [...] r., z dnia [...] r., z dnia [...] r. oraz z dnia [...] r.). Stosowanie do at. 141 § 1 Ordynacja podatkowa, na niezałatwnienie sprawy we właściwym terminie stronie przysługiwała skarga do organu celnego wyższego stopnia. Kontrola toku postępowania odwoławczego wykazała, że w trakcie tego postępowania pismem z dnia [...] 2002r. strona skarżąca zgodnie z art. 140 § 1 Ordynacji podatkowej, została powiadomiona o niezałatwieniu sprawy we właściwym terminie, podano przy tym jednocześnie przyczyny niedotrzymania terminu i wskazano nowy termin załatwienia sprawy. Stronie skarżącej, zgodnie z ówcześnie obowiązującym przepisem art. 17 ustawy z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. nr 74 poz. 368 z 1995r. z późno zmian.), przysługiwała skarga do Sądu na bezczynność organu odwoławczego.

Mając, na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności Sąd uznał, iż z zebranego w sprawie materiału nie wynika, by objęta kontrolą Sądu ostateczna decyzja Dyrektora Izby Celnej w K. naruszała prawo. Nie znajdując zatem podstaw do uwzględnienia skargi orzeczono o jej oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2001 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1271).