Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 44/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2022-05-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 59 par. 3 w zw. z art. 59 par. 2
journal: Dz.U. 2020 poz 1427
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Dnia 17 maja 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Paluszyńska (spr.) Sędzia WSA Szymon Widłak Asesor sądowy WSA Robert Talaga po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 17 maja 2022 roku sprawy ze skargi Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] w [...] na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] października 2021 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z [...] września 2021 r. nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w N. , wskazując na art. 59 § 3 w związku z art. 59 § 2 ustawy z dnia [...] czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2020 r., poz. 1427 z późn. zm., dalej jako u.p.e.a.) - w brzmieniu obowiązującym do dnia 29 lipca 2020 r., w związku z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia [...] września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r., poz. 2070), umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone z majątku R. K. na podstawie tytułów wykonawczych o numerach: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] - [...], [...] - [...], [...] – [...], [...] - [...], [...], [...] - [...], [...] - [...], [...], [...], [...], [...] - [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] - [...], [...], [...], [...], [...] - [...], [...] – [...], [...] - [...], [...] - [...], [...] - [...], [...], [...] - [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...]

Zażalenie na opisane postanowienie wniósł wierzyciel - Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej także jako ZUS), domagając się uchylenia postanowienia i dalszego prowadzenie egzekucji. Zdaniem wierzyciela analiza stanu faktycznego sytuacji majątkowej zobowiązanego wskazuje, iż brak było podstaw faktycznych i prawnych do umorzenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego na podstawie wskazanych przez organ egzekucyjny przepisów prawa tj. art. 59 §3 w związku z art. 59 §2 u.p.e.a. Zobowiązany pobiera świadczenie z ubezpieczenia społecznego wypłacane przez ZUS, ponadto posiada nieruchomości, zaś organ egzekucyjny przed wydaniem postępowania egzekucyjnego nie zwrócił się z zapytaniem, czy ZUS wnosi o wszczęcie egzekucji ze wskazanych nieruchomości.

Postanowieniem z [...] października 2021 r. nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (dalej także jako DIAS), wskazując na art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 z późn. zm., dalej jako K.p.a.) oraz art. 18 i art. 59 § 2 u.p.e.a. oraz art. 6 ustawy z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 1553) – utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.

Uzasadniając DIAS napisał, że w toku prowadzonych postępowań egzekucyjnych organ egzekucyjny dokonał szeregu zajęć i czynności egzekucyjnych, między innymi: 1. zajęć wierzytelności z trzech wskazanych rachunków bankowych i wkładu oszczędnościowego – dwa zajęcia okazały się nieskuteczne z uwagi na brak środków, 2. zajęć prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną u dłużnika zajętej wierzytelności innego niż pracodawca, organ rentowy lub bank, 3. zajęć świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej w ZUS.

W przypadku zajęć świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej w ZUS, egzekucję łączną z tego środka przejął Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w N. .

Prowadząc postępowanie egzekucyjne wobec zobowiązanego w latach 2000-2021, pracownicy organu egzekucyjnego spisywali raporty o niemożności dokonania czynności egzekucyjnych z uwagi na nieobecność Zobowiązanego w miejscu zamieszkania, bądź protokoły o jego stanie majątkowym. Z protokołów wynika, że ww. otrzymuje emeryturę w wysokości ok. [...] zł (netto) - po potrąceniu na zajęcia egzekucyjne. Ponadto zobowiązany oświadczył, że jest żonaty. Małżonkowie [...] maja 2000r., przed S. J., notariuszem w W. (Rep. [...]) dokonali wyłączenia ustawowej wspólności majątkowej obowiązującej w ich małżeństwie. Zobowiązany mieszka u żony. Wspólnie zajmują 3 pokoje, kuchnie, łazienkę. Wyposażenie mieszkania jest wieloletnie, bez wartości handlowej. Czynszu nie płaci. Ponadto jest współwłaścicielem nieruchomości gruntowych (działki budowlane, nieużytki) położonych w N. ([...], [...]) oraz nieruchomości (lokal mieszkalny) położonej w P., ul. [...] ([...]), które obciążone są hipotekami przymusowymi na rzecz wielu wierzycieli. Dodatkowo ustalono, że nie posiada środków transportowych, majątku u osób trzecich, ani innych praw majątkowych podlegających zajęciu. Nie jest też rolnikiem oraz nie posiada gospodarstwa rolnego. W latach 1993-2019 prowadził działalność gospodarczą: Zakład P. (zakończenie działalności - [...] listopada 2019 r.). Według oświadczenia zobowiązanego, wyposażenie Zakładu tj. maszyny i urządzenia zostały w 2012 r. sprzedane w drodze licytacji publicznej przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ś..

W celu ustalenia majątku zobowiązanego skierowano również pisma do rejestrów państwowych: M. SA w W. i Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W., z zapytaniem o posiadanie przez Zobowiązanego mienia, zarejestrowanego [...] - nie otrzymano pozytywnej odpowiedzi.

Z Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców wynika, że aktualnie zobowiązany nie posiada zarejestrowanego żadnego pojazdu.

W Centralnej Bazie Danych Ksiąg Wieczystych zobowiązany figuruje w księdze wieczystej nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy P. , dla nieruchomości położonej w P., ul. [...] (lokal mieszkalny - M3). Nieruchomość ta stanowi wspólność ustawową majątkową małżeńską zobowiązanego i M. L. K.. Ponadto, zgodnie z treścią ww. KW ([...]) nieruchomość obciążona jest hipoteką umowną zwykłą (poz. 1) na kwotę [...]zł na rzecz Banku S. w P.. Wpis ten korzysta z pierwszeństwa zaspokojenia. Organ ocenił, że wszczęcie egzekucji z tej nieruchomości jest ekonomicznie nieuzasadnione.

Z kolei w KW nr [...] ([...] ha) oraz KW nr [...] ([...] ha) prowadzonych przez Sąd Rejonowy w N. , dla nieruchomości położonych w N. (działka budowlana, nieużytki) figuruje wpis, z którego wynika, że nieruchomości te stanowią współwłasność zobowiązanego oraz M. K. K. – do zobowiązanego należą jedynie udziały w prawie do ww. nieruchomości, w wysokości [...]. Zgodnie z treścią ww. księgi, udział należący do zobowiązanego obciążony jest hipoteką na rzecz Gminy Z.. Wpis ten korzysta z pierwszeństwa zaspokojenia. Organ ocenił, że sytuacja taka może powodować, że sprzedaż tych udziałów byłaby trudna - brak potencjalnych nabywców.

Dalej organ napisał, że z pism wymienionych z nazwy Towarzystw Ubezpieczeniowych wynika, że zobowiązany nie figuruje i nie posiada aktualnych umów ubezpieczenia. Żaden z urzędów skarbowych nie przekazał do organu pozytywnej informacji w zakresie ujawnienia majątku. W bazach danych, dostępnych organowi egzekucyjnemu również brak informacji na temat efektywnych źródeł dochodu zobowiązanego (w ostatnim zeznaniu rocznym PIT-36 za 2020 rok, wykazał przychód w wysokości [...] zł, co jest zgodne z PIT-11C, złożonym przez ZUS 1 Oddział w P..

Jedynym skutecznym środkiem egzekucyjnym (w okresie ostatnich pięciu lat) okazało się zajęcie świadczenia w ZUS. Zajęcia tego świadczenia organ egzekucyjny dokonał [...] maja 2015 r. W wyniku zbiegu, łączne prowadzenie egzekucji z tego środka przejął Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w N.

Aktualnie, z zajętego świadczenia ZUS potrąca na rzecz komornika sądowego [...] zł miesięcznie, z czego - po potrąceniu kosztów komorniczych - [...] zł zaliczane jest na należności pracownicze, które korzystają z pierwszeństwa zaspokojenia (w piśmie z [...] czerwca 2021 r. komornik sądowy poinformował, że spłata tych należności potrwa jeszcze ok. 9 miesięcy). Komornik Sądowy prowadzi wobec dłużnika 4 postępowania egzekucyjne, na łączną kwotę ok. [...] zł. Po wyegzekwowaniu należności pracowniczych, świadczenie będzie dzielone na pozostałe należności.

Biorąc powyższe pod uwagę oraz uwzględniając wysokość potrącenia z zajętego świadczenia, które jest aktualnie jedynym źródłem dochodu oraz kierując się zasadą celowości postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny uznał za zasadne kontynuowanie egzekucji ze świadczenia ZUS jedynie w oparciu o tytuły wykonawcze wystawione przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w N. (nr [...] - obejmujący zaległości w łącznej wysokości [...] zł, według stanu na [...] września 2021 r.) oraz ZUS, o numerach: [...] obejmujących zaległości w łącznej wysokości [...] zł (stan na [...] września 2021 r.), celem zapewnienia możliwości realizacji zajęcia świadczenia w ZUS przez komornika sądowego, przez kolejne 20 lat.

Uzasadniając utrzymanie w mocy postanowienia organu egzekucyjnego DIAS napisał, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w N. zasadnie umorzył postępowanie egzekucyjne. W ocenie organu odwoławczego, organ egzekucyjny dołożył wszelkiej staranności w celu ustalenia majątku zobowiązanego, mogącego stanowić przedmiot egzekucji.

Zgodnie z art. 6 ustawy z dnia [...] lipca 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 poz. 1553) do postępowań egzekucyjnych i zabezpieczających wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe, z uwzględnieniem ust. 2-4 oraz art. 71-11. Podstawę prawną rozstrzygnięcia Naczelnika Urzędu Skarbowego w N. stanowi przepis art. 59 § 2 u.p.e.a.

Stosownie do treści powołanego przepisu, postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Założeniem powyższej regulacji jest również m.in. ochrona przed dalszym generowaniem (a w konsekwencji ponoszeniem przez wierzyciela) kosztów egzekucyjnych. Jak bowiem wynika z art. 64c § 4 u.p.e.a., wierzyciel pokrywa koszty postępowania egzekucyjnego, jeżeli nie mogą być one ściągnięte od zobowiązanego.

Dalej DIAS napisał, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w N. prowadził postępowanie egzekucyjne wobec zobowiązanego na rzecz różnych wierzycieli od 2000 roku. Na dzień umorzenia postępowania egzekucyjnego ([...] września 2021r.) w realizacji pozostawało [...] tytułów wykonawczych (w tym: 1 tytuł Naczelnika Urzędu Skarbowego w N. i [...] tytułów ZUS), obejmujących zaległości w łącznej wysokości ponad [...] zł. W trakcie trwania postępowań egzekucyjnych ustalono, że zobowiązany nie posiada majątku ruchomego, rachunków bankowych, wierzytelności, ani źródeł dochodu, które pozwoliłyby na zaspokojenie całości dochodzonych należności.

W świetle kalkulacji z której wynika, że miesięczny przyrost odsetek od należności dochodzonych na podstawie tytułów wykonawczych ZUS wynosił [...] zł, DIAS stwierdził, że kontynuowanie egzekucji z tego środka na podstawie wszystkich tytułów wykonawczych ZUS nie spełniało celu egzekucji, o którym mowa w art. 7 § 2 u.p.e.a. - nie prowadziło bowiem bezpośrednio do wykonania obowiązku. Z uwagi na dużą dysproporcję pomiędzy zaległością, a kwotą świadczenia podlegającą egzekucji, należność wierzycielska nie ulegała zmniejszeniu, lecz stale się powiększała.

Odnosząc się do zarzutu, że organ egzekucyjny nie rozważył wszczęcia egzekucji z nieruchomości to DIAS zauważył, że Naczelnik Urzędu Skarbowego przed umorzeniem postępowania egzekucyjnego dokonał analizy zasadności wszczęcia egzekucji z ujawnionych nieruchomości Zobowiązanego.

Organ egzekucyjny uznał, że na obecnym etapie postępowania podjęcie procedury sprzedaży udziału nie znajduje ekonomicznego uzasadnienia, bowiem będzie generowało koszty (związane z zajęciem nieruchomości, wyceną nieruchomości przez biegłego, czy przeprowadzeniem procedury sprzedaży), które przy zaległościach ok. [...] zł byłyby nieproporcjonalnie wysokie, w porównaniu do kwot możliwych do uzyskania ze sprzedaży ww. udziałów - przy założeniu, że do takiej sprzedaży w ogóle dojdzie (sprzedaż ułamkowych części nieruchomości wiąże się często z brakiem potencjalnych nabywców). Egzekucja jest celowa tylko wówczas, gdy doprowadzi do efektywnego zaspokojenia zaległości - należności głównej i odsetek, a w przedmiotowej sprawie perspektywy na zaspokojenie choćby części należności wierzycielskich są znikome.

DIAS zaznaczył, że organ egzekucyjny ocenił samodzielnie (gdyż nie ma obowiązku pytania wierzyciela), że w przedmiotowej sprawie, nie ma racjonalnych przesłanek przemawiających za podjęciem egzekucji z ww. udziałów, w odniesieniu do wszystkich zaległości, opiewających na łączną kwotę ok. [...] zł. Wierzyciel sugeruje, że jest zainteresowany egzekucją z nieruchomości, mimo że nie zawnioskował o to w okresie trwania postępowania egzekucyjnego (tj. przez okres ok. 20 lat). Co istotne, zajęcie nieruchomości jest wciąż możliwe, na podstawie tytułów wykonawczych, które pozostały w egzekucji. Zdaniem DIAS sytuacja taka jest korzystna dla wierzyciela, gdyż mniejsze zaległości generują mniejsze koszty, co ma znaczenie dla wierzyciela, w kontekście ewentualnej konieczności pokrycia kosztów nieefektywnej procedury.

Na opisane rozstrzygnięcie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniósł Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w P. , domagając się uchylenia obu postanowień wydanych w sprawie.

Uzasadniając ZUS napisał, że analiza stanu faktycznego sytuacji majątkowej zobowiązanego wskazuje, iż brak było podstaw faktycznych i prawnych do umorzenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego na podstawie wskazanych przez organ egzekucyjny przepisów prawa.

Zobowiązany pobiera świadczenie z ubezpieczenia społecznego wypłacane przez ZUS, ponadto posiada nieruchomości, a organ egzekucyjny przed umorzeniem postępowania egzekucyjnego nie zwrócił się do wierzyciela z zapytaniem czy ZUS wnosi o wszczęcie egzekucji ze wskazanych nieruchomości. W związku z powyższym skarżący ocenił, że bezpodstawne jest stwierdzenie, że postępowanie egzekucyjne jest bezskuteczne.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2021 r poz.137 ze zm..) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). Stosownie do art. 3 § 2 pkt 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., powoływanej dalej jako "p.p.s.a."), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje – między innymi, jak w rozpoznawanym przypadku – orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności wydanego aktu administracyjnego (decyzji bądź postanowienia) z prawem. Sąd uchyla postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy ( art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.).

Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia [...] października 2021r. utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w N. z dnia [...] września 2021r. w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie wskazanych w postanowieniu tytułów wykonawczych.

Spór pomiędzy stronami dotyczy zasadności umorzenia postępowania egzekucyjnego, prowadzonego wobec zobowiązanego R. K., mającego obecnie prawie [...] lata.

W ocenie wierzyciela – Zakładu Ubezpieczeń nie było podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Zobowiązany aktualnie pobiera świadczenie z ubezpieczenia społecznego wypłacane przez ZUS, ponadto posiada nieruchomości, a organ egzekucyjny przed umorzeniem postępowania egzekucyjnego nie zwrócił się do wierzyciela z zapytaniem czy ZUS wnosi o wszczęcie egzekucji ze wskazanych nieruchomości. W związku z powyższym skarżący ocenił, że bezpodstawne jest stwierdzenie, że postępowanie egzekucyjne jest bezskuteczne.

Zdaniem organu, prowadzone wobec zobowiązanego postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie wskazanych tytułów wykonawczych okazało się bezskuteczne, zatem umorzenie postępowania egzekucyjnego było zasadne.

Oceniając tak zarysowany spór należy wskazać, że umorzenie postępowania egzekucyjnego może być obligatoryjne lub fakultatywne.

Na podstawie art. 6 ustawy z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 1553) słusznie organ wskazał jako podstawę prawną rozstrzygnięcia przepisy obowiązujące przed zmiana tej ustawy.

Obligatoryjne umorzenie postępowania uregulowane zostało w art. 59 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, dalej u.p.e.a.

Z kolei fakultatywne umorzenie postępowania wynika z treści art. 59 § 2 u.p.e.a. zgodnie z którym postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne.

Kwestią, która wymaga rozważenia w przedmiotowej sprawie jest wystąpienie w sprawie przesłanek określonych w. art. 59 § 2 u.p.e.a.

Przepis ten posługuje się konstrukcją uznania administracyjnego, co oznacza, że organ egzekucyjny przy zaistnieniu w danym stanie faktycznym przesłanki bezskuteczności egzekucji może umorzyć postępowanie egzekucyjne, ale może też odmówić jego umorzenia. Działanie to leży bowiem w granicach swobody wyboru organu zakreślonego przesłanką określoną w art. 59 § 2 u.p.e.a. Co należy jednak podkreślić, możliwość działania organu na podstawie upoważnienia udzielonego mu przez ustawodawcę nakłada na organ szczególny obowiązek dokładnego zbadania i rozważenia wszystkich istotnych okoliczności w celu dokonania prawidłowego rozstrzygnięcia. Oznacza to, że organ administracji zobowiązany jest w takim postępowaniu do szczególnego działania zmierzającego do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w jego ramach do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz dokonania jego oceny w myśl zasady swobodnej oceny dowodów. Podjęcie przez organ egzekucyjny rozstrzygnięcia o umorzeniu lub odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego - na zasadzie uznania administracyjnego - w trybie art. 59 § 2 u.p.e.a. wymaga zatem oceny, czy egzekucja należności pieniężnej będzie celowa, tzn. wymaga ustalenia, czy koszty egzekucji byłyby wyższe od kwoty możliwej do wyegzekwowania (por. wyrok NSA z dnia 13 marca 2013 r. sygn. akt II GSK 2373/11 LEX nr 1302902). Przy czym, jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny wyroku wydanym w dniu 28 lipca 2020 r. w sprawie o syg akt II FSK 1472/19, a pogląd ten Sąd orzekający w przedmiotowej sprawie w pełni podziela, przepis art. 59 § 2 u.p.e.a. nie nakłada na organ egzekucyjny obowiązku sporządzenia jakiegoś szczegółowo określonego, co do formy dokumentu (kalkulacji), z którego wynikałoby, że w postępowaniu egzekucyjnym nie będzie możliwe uzyskanie kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Dlatego też wystarczające jest, jeżeli wniosek taki wynika z uzasadnienia postanowienia wydanego w tym przedmiocie.

Organ egzekucyjny, który dokonuje oceny istnienia przesłanek z art. 59 § 2 u.p.e.a., nie może opierać się na hipotetycznym założeniu, że w przyszłości zobowiązany może zgromadzić środki przewyższające wydatki egzekucyjne lub dysponować innym majątkiem. Istnienie podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny ocenia bowiem na podstawie dokonanych ustaleń w zakresie sytuacji majątkowej zobowiązanego na dzień podjęcia rozstrzygnięcia w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego (tak Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w wyroku z dnia 29 kwietnia 2020 r., sygn. akt I SA/Wr 143/20) .

Jak wynika z dokonanych w sprawie ustaleń faktycznych R. K. prowadził działalność gospodarczą do 2019r. W toku wieloletniego postępowania organ podjął szereg czynności, opisanych w decyzjach, które nie pozwoliły na ujawnienie majątku, z którego mogłaby być prowadzona skuteczna egzekucja do tak wysokiej kwoty zobowiązania jak w niniejszej sprawie ( ponad [...] zł). W ocenie Sądu organy prawidłowo przyjęły, że w prowadzonym wobec Skarżącego postępowaniu egzekucyjnym zaistniała przesłanka jego umorzenia, określona w art. 59 § 2 u.p.e.a. Wbrew twierdzeniom ZUS, organ egzekucyjny dla stwierdzenia przesłanki określonej w art. 59 § 2 u.p.e.a. przeprowadził postępowania w sposób wyczerpujący, co ma odzwierciedlenie w aktach sprawy. Jedynym skutecznym środkiem egzekucyjnym (w okresie ostatnich pięciu lat) okazało się zajęcie świadczenia w ZUS. Zajęcia tego świadczenia organ egzekucyjny dokonał [...] maja 2015 r. (zawiadomienie nr [...]). W wyniku zbiegu, łączne prowadzenie egzekucji z tego środka przejął Pan J. D., Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w N. (pisma o numerach: [...] z [...] czerwca 2016r. i [...] z [...] lipca 2020 r.). Aktualnie, z zajętego świadczenia ZUS potrąca na rzecz Komornika Sądowego [...] zł miesięcznie, z czego - po potrąceniu kosztów komorniczych - [...] zł zaliczane jest na należności pracownicze, które korzystają z pierwszeństwa zaspokojenia (w piśmie z [...] czerwca 2021 r. Komornik Sądowy poinformował, że spłata tych należności potrwa jeszcze ok. 9 miesięcy). Komornik Sądowy prowadzi wobec dłużnika 4 postępowania egzekucyjne, na łączną kwotę ok. [...] zł. Po wyegzekwowaniu należności pracowniczych, świadczenie będzie dzielone na pozostałe należności. Biorąc powyższe pod uwagę oraz uwzględniając wysokość potrącenia z zajętego świadczenia, które jest aktualnie jedynym źródłem dochodu zobowiązanego oraz kierując się zasadą celowości postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny słusznie uznał za zasadne kontynuowanie egzekucji ze świadczenia ZUS jedynie w oparciu o tytuły wykonawcze wystawione przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w N. (nr [...] - obejmujący zaległości w łącznej wysokości [...] zł /stan na [...] września 2021 r.) oraz Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w P. tytuły wykonawcze o numerach: [...], obejmujących zaległości w łącznej wysokości [...] zł (stan na [...] września 2021 r.). Takie działanie zapewnieni możliwość realizacji zajęcia świadczenia w ZUS przez Komornika Sądowego, przez kolejne 20 lat ( skarżący ma obecnie prawie 74 lata). W pozostałym zaś zakresie Naczelnik Urzędu Skarbowego w N. postanowieniem z [...] września 2021 r. nr [...], zasadnie umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec Pana R. K. na postawie wskazanych w nim tytułów wykonawczych.

Odnosząc się do kwestii egzekucji z udziału w nieruchomościach skarżącego organ zasadnie wskazał, że egzekucja z udziału w nich, który dodatkowo jest obciążony hipoteką na rzecz Gminy Z. ( po denominacji [...] zł), nie znajduje ekonomicznego uzasadnienia, gdyż będzie generowała koszty ( związane z zajęciem nieruchomości, wyceną nieruchomości przez biegłego, przeprowadzeniem procedury sprzedaży), które przy zaległościach ok. [...] zł byłoby nieproporcjonalnie wysokie w porównaniu do kwot możliwych do uzyskania ze sprzedaży udziałów w nieruchomości mieszkalnej ( lokal M3) i działki budowlanej, nieużytków w miejscowości N..

Zasadnie organ wskazał, że egzekucja jest celowa tylko wówczas, gdy doprowadzi do efektywnego zaspokojenia zaległości należności głównej i odsetek, a w przedmiotowej sprawie perspektywy na zaspokojenie choćby części należności są znikome. Organ wskazał, ze wierzyciel przez 20 lat nie zawnioskował o prowadzenie egzekucji z udziału w nieruchomościach, stąd podnoszenie obecnie zarzutu dotyczącego możliwości skorzystania z takiej możliwości w sytuacji bardzo wysokiego zadłużenia, narastających odsetek i kosztów takiej egzekucji są niezasadne. W niniejszej sprawie organ nie umorzył postępowania wobec wszystkich tytułów wykonawczych, istnieje więc możliwość podjęcia działań związanych z egzekucji udziałów zobowiązanego w nieruchomościach przy niższych kosztach.

Zasada celowości postępowania egzekucyjnego, wynikająca z art. 7 § 2 u.p.e.a., sprzeciwia się pobieraniu opłat za czynności, co do których przed ich podjęciem można stwierdzić, że nie doprowadzą one do przymusowego wyegzekwowania należności w kwocie przewyższającej wydatki egzekucyjne. Wierzyciel, którego obowiązkiem jest doprowadzenie do wykonania zobowiązania, nie może bowiem być obciążany kosztami, których poniesienie nie przyczyni się w żadnej mierze do spełnienia celu egzekucji administracyjnej. Umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a. ma właśnie chronić, co zostało już wskazane, przed obciążaniem wierzyciela tego typu kosztami.

Marginalnie należy zwrócić uwagę, że zgodnie z art. 61 § 1 u.p.e.a. stanowiącym obecnie, że w przypadku umorzenia postępowania egzekucyjnego z przyczyny określonej w art. 59 § 2 postępowanie egzekucyjne wszczyna się ponownie:

1) na wniosek wierzyciela o ponowne wszczęcie egzekucji administracyjnej - jeżeli organ egzekucyjny nie jest jednocześnie wierzycielem,

2) z urzędu, poprzez wydanie zawiadomienia o ponownym wszczęciu egzekucji administracyjnej, o którym mowa w § 4 - jeżeli organ egzekucyjny jest jednocześnie wierzycielem

- po ujawnieniu przez wierzyciela majątku lub źródła dochodu zobowiązanego, z których jest możliwe wyegzekwowanie środków pieniężnych przewyższających koszty egzekucyjne. Gdyby więc w przyszłości pojawiły się nowe okoliczności związane z możliwością skutecznie prowadzonej egzekucji umorzenie postępowania nie zamyka definitywnie możliwości wszczęcia postępowania ponownie. Na dzień wydania rozstrzygnięcia przez organy sytuacja zobowiązanego uzasadnia umorzenie postępowania w zakresie wskazanym w zaskarżonym postanowieniu.

W świetle powyższego , zdaniem Sądu, organy w sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzyły cały zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, zasadnie oceniając, że nie jest możliwe jest uzyskanie w toku prowadzanej egzekucji kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne.

Tym samym, Sąd uznając, że wydane na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a rozstrzygnięcia odpowiadają prawu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.

Niniejsza sprawa na podstawie art. 119 pkt 3 i art. 121 p.p.s.a została rozpoznania na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym.