Postanowienie WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 1133/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2015-07-28 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 260, art. 246 par. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć po rozpoznaniu w dniu 28 lipca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. B. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji dotyczącej zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym po wznowieniu postępowania w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego częściowe zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

W dniu [...] r. wpłynął do tutejszego Sądu kolejny wniosek A. B. o przyznanie prawa pomocy. Został on złożony na druku urzędowego formularza PPF. Wniosek obejmuje żądanie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w zakresie wpisu sądowego od skargi.

W uzasadnieniu wniosku strona oświadczyła, że nie jest w stanie pokryć kosztów sądowych bez uszczerbku dla swojego utrzymania. Strona utrzymuje się z prac dorywczych (pomoc przy remontach, przeprowadzkach, koszeniu trawy) i miesięcznie uzyskuje z tych prac dochód w wysokości około 1.100 zł. Całość tej kwoty wnioskodawca przeznacza na spłatę rat kredytów zaciągniętych w roku 2007 i 2012 – tj. przed wszczęciem postępowania przez organy celne. Skarżący podkreślił, że nie ma żadnego majątku, ani oszczędności, obecnie zamieszkuje u swojej matki.

Strona spłaca raty kredytowe: w banku – w kwocie około 550 zł oraz w "A" – w kwocie około 400 zł. Dodatkowo strona ma zadłużenie na karcie kredytowej w "B" w wysokości 2.800 zł, które spłaca średnio po 120 – 150 zł miesięcznie. Strona określiła to ostatnie zadłużenie, jako zaciągnięte na "życie". W zakupie odzieży i żywności pomagają skarżącemu jego bracia. Skarżący zaznaczył, że w aktach sprawy znajdują się już oświadczenia braci oraz kserokopie stosownych umów.

Pozostałe rubryki druku urzędowego formularza PPF pozostały niewypełnione – oprócz rubryki nr 10 Dochody, w której skarżący oświadczył, że z prac dorywczych uzyskuje 1.100 zł miesięcznie.

W tym stanie rzeczy, referendarz sądowy pismem z dnia 17 kwietnia 2015 r. wezwał stronę skarżącą do uzupełnienia i uprawdopodobnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez nadesłanie szeregu dokumentów, mających zobrazować jej rzeczywisty i aktualny stan majątkowy, również z uwzględnieniem stanu majątkowego matki strony skarżącej, u której, wg swojego oświadczenia obecnie zamieszkuje oraz oświadczenia mające stwierdzić, czy pomoc braci jest nadal aktualna i czy skarżący nadal spłaca zadłużenie w takim samym stopniu, jak w trakcie rozpoznawania pierwszego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wezwanie to miało na celu uzupełnienie, jak również udokumentowanie danych zawartych we wniosku o prawo pomocy.

W odpowiedzi na to wezwanie, wraz z pismem przewodnim z dnia [...] r. skarżący nadesłał do akt sprawy: zaświadczenie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] r. z którego wynika, że wnioskodawca w 2014 r. nie osiągnął praktycznie dochodu; decyzję ZUS z dnia [...] r. o waloryzacji emerytury W. B. – matki strony skarżącej i jej zeznanie podatkowe za 2014 r.; harmonogram spłaty pożyczki (ostatnia rata płatna w dniu [...] r.) wraz z pismem informującym o rozliczeniu tego kredytu; zaświadczenie z "C" wraz z wyciągami z tego rachunku bankowego; wyciąg z rachunku "Kredytu Bezpiecznego" zaciągniętego w ww. banku (za okres od dnia [...] r. do dnia [...] r.); kserokopię dowodu wpłaty wnioskodawcy na jego rachunek w "E" kwoty 482,46 zł.

W piśmie przewodnim z dnia [...] r. skarżący stwierdził, że nie może nadesłać zaświadczenia o nieodprowadzaniu przez niego zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych za 2015 r. (taką informację uzyskał on w urzędzie skarbowym). Aktualnie pozostało mu zadłużenie w "D" S.A.(rata – 550 zł miesięcznie) oraz zadłużenie na karcie kredytowej spłacane miesięcznie w kwocie około 120 – 150 zł. W kwietniu 2015 r. strona spłaciła ostatnią ratę pożyczki, którą zaciągnęła w "A".

Wnioskodawca stwierdził z kolei, że jego bracia nie udzielają mu już żadnej pomocy finansowej, ani rzeczowej. Skarżący utrzymuje się z prac dorywczych, które pozwalają mu zarobić około 1.100 zł miesięcznie. Na życie pozostaje stronie kwota około 400 zł, którą przeznacza na zakup żywności, odzieży i środków czystości. Skarżący wg swojego oświadczenia nie posiada żadnych oszczędności i nie jest w stanie przeznaczyć kwoty 1.000 zł na uiszczenie wpisu sądowego. Nie ma od kogo pożyczyć tej kwoty, a i tak nie miał by jej jak oddać.

P. B. – jeden z braci wnioskodawcy również zamieszkuje u swojej matki i pozostaje na jej utrzymaniu. Jest on osobą bezrobotną i nadużywającą alkoholu – nie chce wystąpić do urzędu pracy o wydanie stosownego zaświadczenia.

Skarżący wniósł o przedłużenie terminu na nadesłanie reszty dokumentów o kolejne czternaście dni. Wniosek ten został przez rozpoznającego wniosek o prawo pomocy de facto uwzględniony.

Wraz z pismem przewodnim z dnia [...] r. skarżący nadesłał kolejne dokumenty: zaświadczenie o średnich miesięcznych zarobkach brata W. B. (3.635,97 zł netto); zaświadczenie o statusie bezrobotnego P. B. z dnia [...] r.; zeznanie podatkowe PIT-37 złożone przez jego brata W. B. za 2014 r.; wydruk z rachunku bankowego W. B. (okres od dnia [...] r. do [...] r.); wydruk z rachunku bankowego skarżącego (od [...] r. do [...] r.); wyciąg z rachunku bankowego matki wnioskodawcy (okres od [...] r. do [...] r.).

W powyższym piśmie przewodnim wnioskodawca oświadczył, że mieszka w mieszkaniu swojej matki razem z braćmi: W. i P. Brat W. ma syna P. (który przebywa obecnie w zakładzie karnym), córkę oraz wnuczkę, które mieszkają razem z jego byłą żoną. Wnioskodawca oświadczył, że z żadną z powyższych osób (ani z żadną inną osobą) nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego.

Postanowieniem z 11 czerwca 2015 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy.

Pismem z [...] r. skarżący w zakreślonym terminie wniósł od powyższego postanowienia sprzeciw. Do sprzeciwu dołączył oświadczenia brata S. B. i brata P. B. z [...] r. oraz wyciąg z rachunku bankowego "C" za okres od [...] r. do [...] r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Jak stanowi art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 tekst jedn. ze. zm.- zwana dalej p.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.

Złożony przez skarżącego sprzeciw od postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy wywołał taki skutek, że Sąd jest zobowiązany ponownie rozpatrzyć wniosek o przyznanie prawa pomocy uwzględniając okoliczności faktyczne i prawne sprawy oraz zebrany materiał dowodowy istniejący w chwili obecnej.

Stosownie do art. 243 § 1 p.p.s.a. – stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.).

Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) lub obejmuje ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.).

Sąd rozważając przedmiotową sprawę musi ustalić, czy spełniona została określona w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej jako p.p.s.a.). Stosownie do jego brzmienia, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym między innymi zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków (vide: art. 245 § 3 cyt. ustawy), następuje gdy ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek, o którym mowa wyżej, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, że nie może ona zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt II FZ 137/05, niepubl.). Dlatego też prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym może być stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Tylko bowiem w takim przypadku istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na pozostałych współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2005 r. sygn. akt FZ 478/04, Lex nr 393645).

Należy zaznaczyć, że skarżący składając wniosek o prawo pomocy, zażądał przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych tj. zwolnienia od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi, zgodnie zatem z art. 246 § 2 pkt 2 powinna wykazać, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania sądowoadministracyjnego.

Odnosząc te rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, iż brak jest podstaw do uwzględnienia złożonego wniosku.

W pierwszej kolejności stwierdzić należy, że postanowieniem tutejszego Sądu z dnia 8 grudnia 2014 r. odmówiono skarżącemu przyznania prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 5 lutego 2015 r. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na to postanowienie. Tak więc postanowienie tutejszego Sądu odmawiające wnioskodawcy przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych jest prawomocne.

Kolejny wniosek jest w istocie zbieżny w swoim zakresie z poprzednim wnioskiem – skarżący wnioskuje również o zwolnienie od kosztów sądowych (w tym przypadku – częściowe zwolnienie).

W takiej sytuacji wniosek skarżącego zasługiwałby na uwzględnienie tylko wtedy, jeżeli skarżący przedstawiłby istotną zmianę w swojej aktualnej sytuacji majątkowej – taką zmianę, która ewidentnie pogarszałaby jego kondycję majątkową. W przedmiotowej sprawie skarżący nie zdołał jednak takich faktów wykazać.

Zgodnie z oświadczeniem złożonym w sprzeciwie z [...] r. skarżący mieszka aktualnie u matki i nie ponosi z tytułu utrzymania tego mieszkania żadnych kosztów. Skarżący podtrzymał oświadczenie, że utrzymuje się z prac dorywczych, z których osiąga przeciętnie 1.100 zł miesięcznie przy uwzględnieniu zastrzeżenia wnioskodawcy, że to wynagrodzenie jest zmienne, zależy bowiem od zapotrzebowania "pracodawców", ilości ich zleceń, warunków atmosferycznych, podkreślić należy, że kwota ta pozostaje do dyspozycji skarżącego.

Od czasu spłaty pożyczki w "A" samodzielnie ponosi wydatki związane z zakupem żywności, odzieży oraz środków czystości. Skarżący oświadczył ponadto, że jego bracia, S. i P., nie udzielają mu wsparcia w utrzymaniu. Skarżący w załączeniu przesłał oświadczenia braci z [...] r., w których twierdzą, że od maja 2015 r. nie udzielają swojemu bratu, A. B., pomocy w utrzymaniu (w tym finansowej ani rzeczowej). Jednocześnie z nadesłanego wraz z tymi oświadczeniami wyciągu bankowego wynika, że S. B. przelał mu [...] r. na konto kwotę 550 zł. Dodatkowo na koncie [...] r. odnotowano uznanie kwoty 510 zł wpłaconej przez A. K.. Wpłat tych skarżący w żaden sposób nie wyjaśnił.

Powyższe okoliczności powodują, że oświadczenia nadesłane przez skarżącego za sprzeciwem stały się niewiarygodne.

Sad w tym miejscu zauważa, że już same kwoty tych wpłat wystarczyłyby na pokrycie wpisów sądowych we wszystkich jego sprawach zawisłych przed tut. Sądem (od III SA/Gl 1131 do III SA/Gl 1135/14 łączny, sumaryczny wpis sądowy od tych skarg wyniesie 1.000 zł)

Ponadto przyjąć należy, że sytuacja skarżącego aktualnie poprawiła się, gdyż zmniejszyły się jego obciążenia w wyniku zakończenia spłaty pożyczki w "E", gdzie rata kredytowa wynosiła 411 zł miesięcznie.

Skarżący nie opłaca mieszkania, w którym mieszka, natomiast w bieżącym utrzymaniu jego nadal (zgodnie z wyciągiem bankowym) pomagają mu osoby trzecie. Ponadto skarżący ma jeszcze dwóch braci, W. i P., którzy razem z nim mieszkają u ich matki, choć skarżący twierdzi, że nie prowadzi żadnym z nich wspólnego gospodarstwa.

W nawiązaniu do oświadczeń dotyczących obciążeń kredytowych skarżącego przypomnieć należy, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się jednoznacznie, że zobowiązania cywilnoprawne nie mogą być powodem pokrycia z budżetu Skarbu Państwa kosztów zainicjowanego przez wnioskodawcę postępowania, gdyż w przeciwnym razie dochodziłoby do sytuacji, w której ciężar zaspokajania potrzeb niezasługujących na miano niezbędnych dla utrzymania danej osoby i jej rodziny zostałby przerzucony na pozostałych współobywateli (vide: postanowienie NSA z dnia 23 stycznia 2006 r., sygn. akt II FZ 23/06, niepubl.).

Reasumując, należy stwierdzić, że skarżący nie udowodnił w sposób nie budzący wątpliwości ani na etapie postępowania referendarskiego, ani w postępowaniu zainicjowanym wniesionym sprzeciwem, aby znajdował się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy – w całości, ani w części.

W ocenie Sądu, skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie uiścić wpisu sądowego od skargi w kwocie 200 zł.

Wobec powyższego, działając na podstawie art. 260 w związku z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.