Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1172/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2008-09-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6321 Zasiłki stałe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art.14, 106 ust 5, 110
journal: Dz.U. 2004 nr 64 poz 593
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
article: art.138 par 1, 105 par 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Dorota Dąbek Sędziowie WSA Halina Jakubiec WSA Tadeusz Wołek (spr.) Protokolant Katarzyna Dydaś po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 września 2008 r. sprawy ze skargi G. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...]r., [...] w przedmiocie zasiłku stałego I. uchyla zaskarżoną decyzję II. określa, że uchylona decyzja nie może być wykonana III. przyznaje adwokatowi J. Z. – Kancelaria Adwokacka, [...] ul. [...] - od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie kwotę 240 zł. (słownie dwieście czterdzieści złotych) tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu podwyższoną o stawkę podatku od towarów i usług przewidzianą dla tego rodzaju czynności w przepisach o podatku od towarów i usług, obowiązującą w dniu orzekania o tych opłatach.


UZASADNIENIE

Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w W. działając z upoważnienia Burmistrza W. decyzją z dnia [...] znak [...]uchylił od miesiąca marca 2007 r. decyzję własną z dnia [...]. znak [...] oraz przyznał skarżącej G.K. w okresie: od 1 do 31 marca 2007r. zasiłek stały w wysokości 169 zł., od 1 kwietnia do 31 maja 2007 r. zasiłek stały w wysokości 30 zł., od 1 czerwca do 31 grudnia 2009r. zasiłek stały w wysokości 169 zł., miesięcznie. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ wskazał art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego, art. 2, art. 3, art. 8 ust. 1 i ust. 3, art. 9, art. 18 ust. 1 pkt 1, art. 37 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 i ust. 3, art. 98, art. 99, art. 104, art. 106 ust. 5 oraz art. 109, art. 110 ust. 2 i ust. 7 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej oraz Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że decyzją z dnia [...] znak[...] przyznano skarżącej pomoc społeczną w formie zasiłku stałego w wysokości 37 zł. w okresie od [...]stycznia do [...] grudnia 2009 r. Od tej decyzji skarżąca złożyła odwołanie. Po rozpoznaniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] znak [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. G. K. wniosła skargę na decyzję Kolegium do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Zdaniem organu l instancji decyzja Kolegium z dnia [...] jest ostateczna i dlatego organ przeprowadził ponownie postępowanie wyjaśniające ustalając, że w odwołaniu skarżąca podniosła, że w miesiącu lutym 2007 r. zmieniła się sytuacja materialna jej oraz rodziny pozostającej we wspólnym gospodarstwie domowym.

Organ wskazał, że zgodnie z art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej zasiłek stały przysługuje pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Skarżąca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z synem D. Została zaliczona przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w W. do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. Orzeczony stopień ma charakter okresowy, a orzeczenie wydane jest do dnia [...]2009 r.

W związku ze zmianą sytuacji dochodowej skarżącej oraz jej rodziny ponownie przeliczono dochód rodziny. W celu wyliczenia wysokości zasiłku stałego za miesiąc marzec 2007r. przyjęto dochody z miesiąca lutego 2007r. Źródło utrzymania rodziny skarżącej w lutym 2007r. stanowił zasiłek rodzinny w wysokości [...] zł. oraz alimenty w kwocie [...] zł. Łącznie miesięczny dochód netto rodziny w lutym 2007r. wynosił [...] zł., co dawało na osobę w rodzinie kwotę [...] zł. W okresie od kwietnia do maja 2007 r. przyjęto dochody z miesiąca marca oraz kwietnia 2007 r. Źródło utrzymania rodziny w marcu i kwietniu stanowił zasiłek rodzinny w wysokości [...] zł., alimenty w kwocie [...] zł. oraz zasiłek okresowy w wysokości [...] zł. Łącznie miesięczny dochód netto rodziny w marcu oraz kwietniu 2007r. wynosił [...] zł., co dawało na osobę w rodzinie kwotę [...] zł. Od miesiąca czerwca 2007r. przyjęto dochody z miesiąca maja, skarżąca oraz jej syn utrzymywali się w maju z zasiłku rodzinnego w wysokości [...] zł. oraz alimentów w kwocie [...] zł. Łącznie miesięczny dochód netto rodziny w maju 2007r. wynosił [...] zł., co daje na osobę w rodzinie kwotę [...] zł. W ocenie organu dochód ten w powyższych okresach nie przekracza kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, tj. kwoty 351 zł.

Organ dokonał wyliczenia wysokości zasiłku wskazując, że kryterium dochodowe na osobę w rodzinie tj. kwota 351 zł. minus faktyczny dochód na osobę w rodzinie skarżącej: w miesiącu lutym 2007r. w kwocie [...] zł. = 169 zł. do wypłaty za miesiąc marzec 2007r., w miesiącach marcu oraz kwietniu 2007r. w kwocie [...] zł. = 19 zł., ale zgodnie z art. 37 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, iż "Kwota zasiłku stałego nie może być niższa niż 30 zł miesięcznie" - do wypłaty za miesiąc kwiecień oraz maj 2007r. zasiłek stały w wysokości 30 zł., w miesiącu maju 2007r. w kwocie [...] zł.= 169 zł. do wypłaty od miesiąca czerwca 2007r.

G. K. odwołała się od powyższej decyzji zarzucając, że pół roku czekała na uchylenie decyzji. Zażądała naliczenia odsetek od należnych jej kwot i ich wypłacenia. Wskazała na swój zły stan zdrowia oraz fakt, iż jest źle traktowana.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] nr.[...] po rozpoznaniu odwołania skarżącej uchyliło zaskarżoną decyzję i umorzyło postępowanie l instancji. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia Kolegium wskazało art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 105 Kodeksu postępowania administracyjnego.

W uzasadnieniu decyzji Kolegium podniosło, że zaskarżona decyzja nie jest zgodna z przepisami prawa, w związku z czym należało ją uchylić w całości i umorzyć postępowanie administracyjne przeprowadzone przez organ l instancji. Kolegium wskazało, iż ostateczną decyzją z dnia [...], nr [...], organ II instancji tj. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy decyzję Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w W. z dnia [...]., nr [...] o przyznaniu skarżącej zasiłku stałego. Z powyższego wynika, iż decyzja organu I instancji z dnia[...]. utraciła samodzielny byt prawny i w związku z tym, jej zmiana lub uchylenie nie jest możliwe. Ewentualna zmiana lub uchylenie może dotyczyć ostatecznej decyzji Kolegium z dnia [...] Dlatego w ocenie Kolegium, kierownik lub inny upoważniony pracownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w W. działając z upoważnienia Burmistrza W., na podstawie art. 106 ust. 5 w związku z art. 110 ustawy o pomocy społecznej jest organem właściwym do zmiany lub uchylenia ostatecznej decyzji Kolegium z dnia [...].

Zdaniem Kolegium, w sprawie będzie miał zastosowanie art. 105 § 1 kpa, a "bezprzedmiotowość postępowania polega na uchyleniu decyzji, która nie miała samodzielnego bytu prawnego".

Osobną kwestią, na którą zwróciło uwagę Kolegium jest kwestia zasadności uchylenia decyzji o przyznaniu zasiłku stałego. Zgodnie z art. 106 ust. 5 ustawy, uchylenie decyzji następuje m.in. w przypadku zmiany sytuacji dochodowej strony. W ocenie Kolegium, dla rozstrzygnięcia sprawy i uznania czy doszło do zmiany sytuacji dochodowej skarżącej rozważenia wymaga:

1. czy rzeczywiście doszło do zmiany dochodu skarżącej skoro ma zasądzone alimenty w wysokości [...] zł., a otrzymuje alimenty w wysokości [...] zł. Organ l instancji winien, więc ustalić, dlaczego kwota świadczonych alimentów jest taka niska i czy skarżąca zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy wykorzystuje przysługujące jej uprawnienia w celu poprawy swojej sytuacji dochodowej i przezwyciężania trudnej sytuacji życiowej (np. poprzez złożenie do komornika wniosku o egzekucję alimentów w wysokości [...] zł. miesięcznie),

2. czy przyznanie świadczenia z pomocy społecznej (w tym przypadku zasiłku okresowego na 2 miesiące) prowadzi do zmiany sytuacji dochodowej skarżącej. Co prawda dochód skarżącej zostaje zwiększony, lecz w dalszym ciągu - ze względu na nie przekroczenie ustawowego kryterium dochodowego (351 zł. na osobę) -uprawniona jest do pobierania świadczeń z pomocy społecznej. Organ winien rozważyć to w kontekście celów i zadań pomocy społecznej oraz odpowiedzieć na pytanie, czy przyznanie świadczenia z pomocy społecznej może wpływać negatywnie na wysokość innego przysługującego stronie świadczenia z pomocy społecznej oraz czy pozytywna odpowiedź na to pytanie, nie zaprzeczałaby istocie wsparcia udzielanego przez ośrodki pomocy społecznej.

W przypadku, gdyby organ l instancji uznał, iż doszło do zmiany sytuacji dochodowej skarżącej, winien w odpowiedniej części uchylić decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] i orzec merytorycznie o wysokości zasiłku stałego oraz okresie jego pobierania w nowej wysokości.

G. K. wniosła skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr.[...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Podniosła, iż nie zgada się z decyzją że Kolegium pisze o rzeczach, o których skarżąca nie napisała, przytaczając argumenty oraz zdania" Od powyższej decyzji odwołała się strona wskazując, iż przyznany zasiłek jest zbyt niski i nie pozwala na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych", których nie napisała. Błędem jest też w przekonaniu skarżącej kierować do niej pouczenia jako osoby prywatnej, jej to nie interesuje, a wszelkie pouczenia w tej kwestii należą się osobie kompetentnej w MOPS. Dlatego po raz drugi zwraca się do Sądu, by wydał zgodną z przepisami prawa decyzję.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Ponadto Kolegium wyjaśniło, że skarżąca jest, zgodnie z art. 28 kpa, stroną postępowania administracyjnego toczącego się w sprawie przyznania jej zasiłku stałego. Zatem wszystkie decyzje wydawane w sprawie, są kierowane do skarżącej i jej doręczane. Kolegium ponownie podniosło, że w wyniku rozpoznania odwołania skarżącej SKO w K. ostateczną decyzją z dnia [...] nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu l instancji z dnia [...]. nr [...] W świetle powyższego, obecnie w obrocie prawnym funkcjonuje wyłącznie ostateczna decyzja Kolegium z dnia [...] Zatem organ l instancji chcąc zmienić rozstrzygnięcie w sprawie przyznania skarżącej zasiłku stałego powinien rozważyć możliwość wzruszenia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]

Wyrokiem z dnia 28 stycznia 2008 r. sygn. II SA/Kr 651/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę G. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]. nr [...]. Wyrok ten jest prawomocny od dnia [...] kwietnia 2008 r.

Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r., nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność z prawem zaskarżonej decyzji, przy czym w sprawowaniu tej kontroli nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną rozstrzygając w granicach danej sprawy (art. 134 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz. 1270 ze zm.). Usunięcie z obrotu prawnego decyzji może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art.145 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Skarga zasługuje na uwzględnienie, choć nie w uwzględnieniu zarzutów w niej podniesionych.

W sprawach nieuregulowanych przez ustawę odpowiednie zastosowanie w postępowaniu z zakresu pomocy społecznej mają przepisy kodeksu postępowania administracyjnego (art.14 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej -Dz.U. z 2004 r., nr 64, poz. 593 z późn. zm.).

Zgodnie z treścią art. 138§1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz.U. z 2000r., nr 98, poz. 1071, z późn. zm.) zwanej dalej kpa, organ odwoławczy wydaje decyzję, w której: utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję albo uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka, co do istoty sprawy bądź uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji, albo umarza postępowanie odwoławcze.

Organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Przekazując sprawę organ ten może wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy (art. 138 §2 kpa).

Charakter rozstrzygnięć organu odwoławczego zdeterminowany jest zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Jej istota polega na dwukrotnym rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu tej samej sprawy wyznaczonej treścią zaskarżonej decyzji. Wypływa stąd obowiązek traktowania postępowania odwoławczego jako powtórzenia rozstrzygania tej samej sprawy. Decyzja organu II instancji jest takim samym aktem stosowania prawa, jak decyzja organu l instancji.

Ostateczną decyzją z dnia [...], nr [...] organ II instancji tj. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy decyzję Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w W. z dnia [...]., nr[...] o przyznaniu skarżącej zasiłku stałego w wysokości 37 zł. począwszy od [...]2007r. do dnia [...]2009 r.

Zgodnie z treścią art. 106 ust 5 ustawy o pomocy społecznej, decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, 12 i 107 ust. 5. Zmiana decyzji administracyjnej na korzyść strony nie wymaga jej zgody.

Na podstawie art.110 ust.7 ustawy o pomocy społecznej wójt (burmistrz, prezydent miasta) udziela kierownikowi ośrodka pomocy społecznej upoważnienia do wydawania decyzji administracyjnych w indywidualnych sprawach z zakresu pomocy społecznej należących do właściwości gminy. Nadto takie upoważnienie do wydawania decyzji administracyjnych w indywidualnych sprawach z zakresu pomocy społecznej może być także udzielone innej osobie na wniosek kierownika ośrodka pomocy społecznej (art.110 ust.8 ustawy).

Ustawodawca w treści art. 106 ust. 5 ustawy posługuje się pojęciami: "zmienia" i "uchyla" decyzję. Nie wskazuje jednak w tym przepisie organu, który "zmienia" lub "uchyla" decyzję przyznającą świadczenie, co daje podstawę do stwierdzenia, że właściwość organu do wydania takiej decyzji określa treść art. 110 ustawy niezależnie od tego czy decyzja pierwotna została wydana przez organ l instancji w tym przepisie określonym czy też przez organ wyższego stopnia. Zdaniem Sądu jest to konstrukcja odmienna od przyjętej w zakresie właściwości organów uprawnionych do wzruszania ostatecznej decyzji na mocy której strona nabyła prawo w trybie art.155 kpa gdzie ustawodawca wprost wypowiedział się o możliwości uchylenia decyzji ostatecznej przez organ administracji publicznej który ją wydał lub przez organ wyższego stopnia.

Oznacza to w sprawie, iż Kierownik lub inny upoważniony pracownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w W. działając z upoważnienia Burmistrza W., na podstawie art. 106 ust. 5 w związku z art. 110 ust. 7 ustawy jest organem właściwym do zmiany lub uchylenia ostatecznej decyzji SKO z dnia [...]. Niewątpliwie trafnie, więc w ocenie Sądu, Kolegium wskazało, że decyzja organu l instancji z dnia[...] utraciła samodzielny byt prawny i w związku z tym, jej zmiana lub uchylenie nie jest możliwe. Ewentualna zmiana lub uchylenie może dotyczyć ostatecznej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]

Za taką interpretacją powyższych przepisów przemawia również i to, że użyte przez ustawodawcę w art. 106 ust 5 ustawy sformułowania "zmienia" lub "uchyla" jednoznacznie wskazują na to, że nałożony został na organ administracyjny obowiązek zmiany lub uchylenia decyzji pierwotnej na mocy której strona nabyła określone w niej prawa w przypadku zaistnienia przesłanek w tym przepisie wskazanych. Postępowanie w sprawie uchylenia lub zmiany decyzji na podstawie art. 106 ust. 5 ustawy jest postępowaniem w nowej sprawie. Nie jest to kontynuowanie czy rozpatrywanie na nowo sprawy rozstrzygniętej już ostateczną decyzją przyznającą świadczenia z pomocy społecznej. Jest to nowa sprawa administracyjna, której zakres wyznacza treść art. 106 ust. 5 ustawy w powiązaniu z art. 163 kpa, który stanowi, że organ administracji publicznej może uchylić lub zmienić decyzję na mocy której strona nabyła prawo, także w innych przypadkach oraz na innych zasadach niż określone w niniejszym rozdziale, o ile przewidują to przepisy szczególne. Tym przepisem szczególnym jest właśnie art. 106 ust 5 ustawy.

Zarówno zmiana jak i uchylenie decyzji na podstawie art. 106 ust.5 ustawy ma charakter jurysdykcyjny i jest w istocie takim samym działaniem, jak wydanie decyzji w danej sprawie po raz pierwszy. Zatem organ korzystając z uprawnienia do zmiany lub uchylenia decyzji ponownie stosuje normę prawa administracyjnego i powinien przestrzegać reguł działania jurysdykcyjnego a więc nie tylko reguł procesowych, ale zwłaszcza wymagań dotyczących oceny stanu faktycznego, wykładni prawa, subsumcji, itd. Dlatego charakter tych decyzji w połączeniu z istotą konstrukcji art. 106 ust 5 ustawy wskazuje na to, że kompetencje do ich wydania nie powinny należeć do organu nadzorczego, lecz organu, który wydał decyzję. Organ nadzorczy nie powinien prowadzić takiego postępowania, ponieważ ma inny cel do spełnienia (nie stosowanie prawa, lecz kontrola stosowania prawa). Organ odwoławczy nie jest też w stanie prowadzić pełnego postępowania jurysdykcyjnego np. przeprowadzać wywiadów środowiskowych. Nadto zostałoby zachwiane prawo do dwuinstancyjnego postępowania w porównaniu z decyzją, która podlegała weryfikacji w trybie art. 106 ust.5 ustawy o pomocy społecznej (od decyzji organu l instancji służyło odwołanie do organu II instancji, tymczasem od decyzji kolegium można wnieść jedynie wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy).

Tak określona właściwość organu pierwszej instancji do wydania decyzji na podstawie art. 106 ust.5 ustawy dotyczy sytuacji, w której mamy do czynienia tylko z jedną, ostateczną decyzją organu pierwszej instancji przyznającą świadczenia z pomocy społecznej, jak również, gdy merytoryczną decyzję wydał w wyniku rozpatrzenia odwołania organ II instancji orzekając o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji organu l instancji lub wydając orzeczenie reformatoryjne przyznające uprawnienia do świadczeń z pomocy społecznej (zwiększając lub zmniejszając ich zakres), a także gdy ostateczną decyzją organu pierwszej instancji jest decyzja wydana w trybie art.106 ust. 5 ustawy. Zmianie lub uchyleniu podlega ostatnia z tych decyzji.

We wszystkich sprawach z zakresu pomocy społecznej, w których przyznanie świadczeń następuje w formie decyzji administracyjnej a taką decyzją jest również decyzja wydawana na podstawie art.106 ust. 5 ustawy, właściwym do wszczęcia i prowadzenia postępowania, a w konsekwencji do wydania decyzji o zmianie lub uchyleniu decyzji, będzie ten organ, który zgodnie z treścią art.110 ust.7 lub 8 ustawy jest właściwy rzeczowo, miejscowo i instancyjnie do orzekania w przedmiocie świadczeń społecznych w stosunku do osoby, która jest stroną postępowania w zakresie uchylenia lub zmiany decyzji.

Należy jednak mieć na uwadze, że z charakteru postępowania odwoławczego, którego istota polega na dwukrotnym rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu tej samej sprawy wyznaczonej treścią zaskarżonej decyzji, wynika też, że rozpatrując sprawę na skutek wniesionego odwołania od decyzji organu pierwszej instancji wydanej na podstawie art.106 ust. 5 ustawy, organ odwoławczy uznając jej wadliwość może wydać decyzję, w której odniesie się do funkcjonującej w obrocie prawnym decyzji drugoinstancyjnej utrzymującej w mocy lub przyznającej uprawnienia do świadczeń z pomocy społecznej, po rozpatrzeniu przesłanek w tym przepisie wymienionych.

Powyższych kwestii Kolegium wydając w sprawie poddanej kontroli Sądu zaskarżoną decyzję nie rozważyło, poprzestając przedwcześnie, na wydaniu decyzji kasatoryjnej pomimo, że zgodnie z treścią art. 138 § 1 kpa, jako organ odwoławczy powinno rozważyć możliwość wydania decyzji reformatoryjnej uchylającej zaskarżoną decyzję organu i instancji w całości albo w części i w tym zakresie orzekającej co do istoty sprawy.

Nie jest też zasadne stanowisko Kolegium, że w sprawie będzie miał zastosowanie art. 105 § 1 kpa, który przewiduje, że gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania a "bezprzedmiotowość postępowania polega na uchyleniu decyzji, która nie miała samodzielnego bytu prawnego". Nie ulega wątpliwości, że umorzenie postępowania przez organ odwoławczy musi wiązać się z przesłanką określoną w art. 105 §1 kpa. W ocenie Sądu wadliwość decyzji uchylonej przez Kolegium, co mogło stanowić podstawę do jej wyeliminowania z obrotu prawnego, nie mogła stanowić podstawy do umorzenia postępowania przed organem l instancji. Postępowanie to nie stało się, bowiem bezprzedmiotowe skoro organy obu instancji uznały, że sytuacja dochodowa skarżącej uległa zmianie i powinna zostać zbadana w celu prawidłowego określenia wysokości zasiłku stałego przyznanego pierwotnie decyzją Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w W. z dnia z dnia [...]., nr [...], utrzymanej następnie w mocy ostateczną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...], nr [...] W sprawie nie zachodziła, więc jakakolwiek przesłanka wskazująca na bezprzedmiotowość postępowania.

Ponadto umorzenie postępowania pierwszoinstancyjnego przez organ odwoławczy, ze wskazaniem wadliwej przyczyny do uznania go za bezprzedmiotowe, przy jednoczesnym dokonaniu przez organ drugiej instancji oceny prawnej orzeczenia pierwszoinstancyjnego, stanowi naruszenie art. 138 § 1 pkt 2 kpa, przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia.

O wadliwości zaskarżonej decyzji świadczy to, że Kolegium umarzając postępowanie jednocześnie dokonało jako organ II instancji oceny prawnej orzeczenia pierwszoinstancyjnego skoro w uzasadnieniu swojej decyzji wskazało, że osobną kwestią jest zasadność uchylenia decyzji o przyznaniu zasiłku stałego zgodnie z art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej, m.in. w przypadku zmiany sytuacji dochodowej strony. Kolegium, bowiem podniosło, że dla rozstrzygnięcia sprawy i uznania czy doszło do zmiany sytuacji dochodowej skarżącej rozważenia wymaga: czy rzeczywiście doszło do zmiany dochodu skarżącej, czy przyznanie świadczenia z pomocy społecznej (w tym przypadku zasiłku okresowego na [...] miesiące) prowadzi do zmiany sytuacji dochodowej skarżącej. Te wskazania Kolegium pozostają w sprzeczności z podjętym rozstrzygnięciem, ponieważ umorzenie postępowania oznacza, że w danej sprawie postępowanie nie będzie już kontynuowane i nie zostanie podjęta decyzja rozstrzygająca sprawę.

Na marginesie należy zauważyć, że organ l instancji- Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w W. decyzją z dnia [...] r. nr [...] uchylił od miesiąca marca 2007 r. decyzję własną z dnia [...]. Znak [...] oraz przyznał skarżącej G. K. w okresie: od 1 do 31 marca 2007r. zasiłek stały w wysokości 169 zł., od 1 kwietnia do 31 maja 2007 r. zasiłek stały w wysokości 30 zł., od 1 czerwca do 31 grudnia 2009r. zasiłek stały w wysokości 169 zł.- miesięcznie. Decyzja ta uchylała, więc decyzję przyznającą prawo do świadczeń z pomocy społecznej ex tunc- wstecz, z chwilą zaistnienia w ocenie organu, zmiany sytuacji dochodowej uprawnionego, co wskazuje na wadliwość tej decyzji, której to wadliwości Kolegium jako organ odwoławczy nie dostrzegło.

Przewidziana w art. 106 ust 5 ustawy o pomocy społecznej możliwość zmiany lub uchylenia decyzji ostatecznej przyznającej świadczenie jest odstępstwem od zasady ochrony praw dobrze nabytych oraz od zasady trwałości decyzji ostatecznych wyrażonej w art. 16 kpa. Decyzja wydana na podstawie art. 106 ust 5 ustawy ma charakter konstytutywny wpływa, bowiem na zakres dotychczas przyznanych świadczeń. Ze względu na konstytutywny charakter decyzji może ona wywierać wyłącznie skutki ex nunc-na przyszłość. Stwierdzenie przez organ administracyjny zaistnienia przesłanek określonych w art. 106 ust. 5 ustawy wiąże się z wydaniem decyzji uchylającej lub zmieniającej decyzję pierwotną ze skutkiem ex nunc. Brak jest, więc podstaw, by uchylać lub zmieniać decyzję przyznającą prawo do świadczeń z pomocy społecznej ex tunc- wstecz z chwilą zaistnienia zmiany sytuacji dochodowej uprawnionego czy też pobrania nienależnego świadczenia. Skutki uchylenia decyzji administracyjnej wstecz (ex tunc) doktryna i prawodawca wiąże wyłącznie z decyzjami o charakterze deklaratoryjnym.

Mając na uwadze brzmienie art. 14 ustawy o pomocy społecznej, możliwość uchylenia decyzji z mocą wsteczną istnieje tylko w trybie nadzwyczajnym postępowania administracyjnego - stwierdzenia nieważności określonym w art. 156 kpa. Wówczas jednak należałoby wszcząć odpowiednie postępowanie i wykazać, że zachodzą przesłanki z art. 156 kpa.

Jak już wskazano postępowanie prowadzone na podstawie art. 106 ust. 5 ustawy jest postępowaniem w nowej sprawie. Postępowanie w tej sprawie należy wszcząć na zasadach określonych w art. 61 kpa. Ponieważ w zasadzie postępowanie takie wszczynane będzie z urzędu, to zastosowanie będzie miał art. 61 §4 kpa, nakazujący zawiadomić strony o jego wszczęciu. Dlatego też na marginesie należy zauważyć, że organ l instancji uchybił temu obowiązkowi, którego to uchybienia organ odwoławczy nie zauważył.

Uznając, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania w zakresie wyżej opisanym, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, Sąd działając na podstawie art.145 § 1 pkt.1 c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - orzekł jak w sentencji.

Na podstawie art.152 tej ustawy Sąd określił, że uchylona decyzja nie może być wykonana.

O kosztach orzeczono na podstawie art.200 tej ustawy.

Przy ponownym prowadzeniu postępowania odwoławczego rozumianego jako powtórne rozstrzyganie tej samej sprawy, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. uwzględni oceny prawne i wskazania powyżej wyrażone zgodnie z dyspozycją art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i wyda rozstrzygnięcie zgodne z treścią art. 138 kpa.