Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 454/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2022-08-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a, c, art. 153, art. 200
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bogusław Wolas Sędziowie: WSA Piotr Głowacki WSA Inga Gołowska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 3 sierpnia 2022r. sprawy ze skargi A. Sp. z o.o. Sp. K. w K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. z dnia 28 stycznia 2022r. nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych za okres od dnia 1 grudnia 2020r. do dnia 31 stycznia 2021r. I.uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. na rzecz strony skarżącej kwotę 497,00 zł (czterysta dziewięćdziesiąt siedem złotych, 00/100) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 23 marca 2021r. nr 180000/71/76119/2021-RDZ-B7-ODW-RED Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy własną decyzję z dnia 25 lutego 2021r. nr 180100/71/131/2021 w przedmiocie odmowy A. Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością Spółce komandytowej z siedzibą w K. (dalej-Spółka) prawa do zwolnienia z obowiązku opłacenia należnych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, za okres od dnia 1 grudnia 2020r. do dnia 31 stycznia 2021r.

Z akt sprawy wynikało, że wnioskiem z dnia 9 lutego 2021r. Spółka wystąpiła do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek dla płatników w określonych branżach za grudzień 2020r. i styczeń 2021r. We wniosku oświadczyła, że prowadzi przeważającą działalność gospodarczą oznaczoną kodem PKD 55.20.Z.

Decyzją z dnia 25 lutego 2021r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił wnioskodawczyni prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek, za okres od 1 grudnia 20201r. do dnia 31 stycznia 2021r. stwierdzając, że w rejestrze REGON i bazie KRS figuruje kod przeważającej działalności strony inny niż podany we wniosku, który nie uprawnia do zwolnienia z obowiązku opłacania składek.

Spółka wystąpiła do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy.

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, decyzją z dnia 23 marca 2021r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy własną decyzję z 25 lutego 2021r. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ przytoczył treść art. 31zq ust. 8 ustawy z dnia 2 marca 2020 roku o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz §10 ust. 1 rozporządzenia w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19, płatnika składek prowadzącego na dzień 30 listopada 2020r. działalność oznaczoną wg Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, kodami: 49.32.Z, 49.39.Z, 52.23.Z, 55.10.Z, 55.20.Z, 55.30.Z, 56.10.A, 56.10.B, 56.21.Z, 56.29.Z, 56.30.Z, 59.11.Z, 59.12.Z, 59.13.Z, 59.14.Z, 59.20.Z, 74.20.Z, 77.21.Z, 79.11.A,79.12.Z, 79.90.A, 79.90.C, 82.30.Z, 85.51.Z, 85.52.Z, 85.53.Z, 85.59.A, 85.59.B, 86.10.Z w zakresie działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń w ramach lecznictwa uzdrowiskowego, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych, lub realizowanej w trybie stacjonarnym rehabilitacji leczniczej, 86.90.A, 86.90.D, 90.01.Z, 90.02.Z, 90.04.Z, 91.02.Z, 93.11.Z, 93.13.Z, 93.19.Z, 93.21.Z, 93.29.A, 93.29.B, 93.29.Z, 96.01.Z, 96.04.Z, którego przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w jednym z dwóch miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku był niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w miesiącu poprzednim lub w analogicznym miesiącu roku poprzedniego, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek przed dniem 1 listopada 2020r., zwalnia się z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, za okres od dnia 1 grudnia 2020r. do dnia 31 stycznia 2021r. wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za ten okres.

Zgodnie z §11 pkt 2 rozporządzenia, warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych za grudzień 2020r. i styczeń 2021r. nie później niż do dania 28 lutego 2021r. chyba, że płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania.

Organ wskazał, że we wniosku RDZ B7 z dnia 9 lutego 2021r. Spółka wskazała jako rodzaj przeważającej działalności kod PKD 55.20. Z niezgodny z rejestrem REGON. W dniu 21 stycznia 2021r. w rejestrze KRS, Spółka dokonała zmiany wpisu przeważającego z kodu PKD 68.20.Z na kod 55.20.Z. Na dzień 30 listopada 2020r. w rejestrze REGON, przeważającym rodzajem działalności był kod 68.20.Z, który nie uprawniał do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za grudzień 2020r. i styczeń 2021r.

W skardze do Sądu na powyższą decyzję Spółka zarzuciła naruszenie:

1.§10 ust. 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 w zw z art. 8§1 K.p.a. poprzez dokonanie nieprawidłowej, zawężającej wykładni §10 ust. 1 Rozporządzeni i przyjęci, że ustalenie przeważającej działalności przedsiębiorcy ogranicza się jedynie do weryfikacji kodu PKD ujawnionego w rejestrze REGON co doprowadziło do odmowy przyznania Skarżącemu prawa do skorzystania ze zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek,

2.art. 7 K.p.a. w zw z art. 77§1 K.p.a. poprzez brak wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, co doprowadziło do uznania, że Skarżący nie jest uprawniony do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek,

3.art. 32 Konstytucji RP poprzez przyjęci, ż jedynym sposobem ustalenia rodzaju przeważającej działalności przedsiębiorcy jest weryfikacja kodu PKD ujawnionego w rejestrze REGON, co doprowadziło do sytuacji, że Skarżący, który faktycznie prowadzi (oraz prowadził w dniu 30 listopada 2020r.) działalność uprawniającą go do zwolnienia z opłacanych składek został pozbawiony możliwości skorzystania ze zwolnienia.

Z powyższych względów strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i zobowiązanie organu do wydania decyzji uwzględniającej jej wniosek, względnie uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zasądzenie na rzecz Skarżącego kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa adwokackiego wg norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, wyrokiem z dnia 8 września 2021r. sygn. akt: I SA/Kr 753/21uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia 25 lutego 2021r. oraz zasądził zwrot kosztów postępowania na rzecz strony skarżącej w kwocie 497,00 zł.

W pisemnych motywach wyroku wskazano, że organ po przytoczeniu podstaw prawnych decyzji tj.: art. 31zq ust. 8 ustawy o COVID 19 oraz § 10 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 i w związku z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych, organ wskazał, że zgłoszony na dzień 30 listopada 2020r. zgodnie z CEIDG przeważający kod PKD Skarżącej Spółki 68.20.Z nie uprawnia do zwolnienia z opłacania składek z Tarczy Antycovidowej.

ZUS podkreśli, że w związku z powyższym Skarżącej Spółce nie przysługuje prawo do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od dnia 1 grudnia 2020r. do dnia 31 stycznia 2021r.

Zdaniem Sądu, brzmienie cytowanych przepisów i ich wykładnia językowa nie oznacza jednak, że organ może bezkrytycznie przyjmować dane statystyczne zawarte w CEiIDG, co do uwidocznionego w ewidencji rodzaju przeważającej działalności gospodarczej prowadzonej przez płatnika na dzień 30 listopada 2020r. Istotne jest bowiem ustalenie, jaką przeważającą działalność gospodarczą (według PKD) przedsiębiorca faktycznie prowadził w tym dniu, a nie jaki rodzaj przeważającej działalności figurował w REGON.

Sąd zauważył, że podstawową metodą interpretacji tekstu prawnego jest wykładnia gramatyczna, pozostałym zaś metodom wykładni, w tym wykładni systemowej i funkcjonalnej, a także historycznej, przypisuje się subsydiarny charakter. Wykładnia językowa jest punktem wyjścia dla wszelkiej wykładni prawa i zakreśla jej granice w ramach możliwego sensu słów zawartych w tekście prawnym.

Sąd stwierdza, że językowy rezultat wykładni art. 31zq ust. 8 ustawy o COVID 19 i §10 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021r. prowadzi do wypaczenia celów ustawy, którymi stało się przeciwdziałanie negatywnym skutkom gospodarczym rozprzestrzeniania się wirusa COVID-19, związanymi przede wszystkim z okresowo wprowadzanymi na obszarze RP ograniczeniami w prowadzeniu działalności gospodarczej w trakcie pandemii. Ratio legis rozwiązań prawnych wprowadzonych m.in. w zakresie zwolnienia z obowiązku opłacenia należnych składek było udzielenie wsparcia najbardziej poszkodowanym przedsiębiorcom działającym w branżach, które znalazły się w trudnej sytuacji w związku z nowym zasadami bezpieczeństwa, czy też ponoszących koszty związane z obostrzeniami sanitarnymi. Zgodzić się należy z prezentowanym wielokrotnie stanowiskiem Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorców (choćby w znanej sądowo z urzędu sprawie sygn. akt: I SA/Bk 140/21), że z uwagi na cel ustawy, organy powinny dążyć do udzielania pomocy wszystkim przedsiębiorcom, którzy rzeczywiście, a nie tylko formalnie spełniają kryteria do uzyskania pomocy.

W ocenie Sądu, pozbawienie tego wsparcia jedynie z uwagi na fakt, że przedsiębiorca nie uaktualnił na dzień 30 listopada 2020r. w odpowiedniej rubryce w rejestrze REGON kodu działalności gospodarczej, którą prowadzi faktycznie jako działalność przeważającą, kłóci się z konstytucyjnymi wartościami demokratycznego państwa prawnego, równości i niedyskryminacji. Poprzestanie na językowej wykładni omawianych przepisów może doprowadzić do sytuacji, że pomoc otrzymają przedsiębiorcy, którzy mają wpisany kod PKD - jako rodzaj przeważającej działalności wymieniony w art. 31zo ust. 10 ustawy - choć rzeczywiście nie prowadzą przeważającej działalności w zakresie objętym tym kodem.

W realiach rozpatrywanego przypadku nie ulega wątpliwości, że na dzień 30 listopada 2020r. zgłoszony przez Skarżącą Spółkę kod przeważającej działalności PKD 68.20.Z nie jest kodem, który uprawnia do zwolnienia z obowiązku opłacania składek za grudzień 2020r. i styczeń 2021r. Spółka wskazał jednak, że w dniu 5 grudnia 2018r. dokonała zmian w umowie spółki w ten sposób, że do przeważającej działalności spółki dodano działalność oznaczoną kodem PKD 55.2-obiekty noclegowe turystyczne i miejsca krótkotrwałego zakwaterowania.

Ponadto w dniu 21 stycznia 2021r. Spółka dokonała uaktualnienia rejestru KRS na działalność oznaczoną kodem PKD: 55.20.Z.

W ocenie Sądu organ nie próbował wyjaśnić powyższych okoliczności w toku postępowania, nie rozpatrzył i nie poddał ocenie konsekwencji zmian w KRS dokonanych przez stronę w dniu 21 stycznia 2021r., naruszając tym samym art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107§3 k.p.a. Organ w istocie nie wyjaśnił wszystkich okoliczności sprawy, w tym zwłaszcza co do rodzaju faktycznie wykonywanej przez Skarżącą działalności będącej działalnością przeważającą w związku ze zmianą umowy spółki z dnia 5 grudnia 2018r. W toku postępowania nie zbadano zakresu faktycznie prowadzonej przez Spółkę działalności gospodarczej. Organ nie podjął działań zmierzających do ustalenia, czy Spółka prowadzi działalność oznaczoną kodem PKD 55.20.A. De facto postępowanie dowodowe w sprawie ograniczono wyłącznie do sprawdzenia wpisu Spółki w rejestrze REGON z dnia 30 listopada 2020r.

W toku postępowania organ miał jednak obowiązek pełnego zbadania wszystkich możliwych okoliczności, zdarzeń i przesłanek mogących mieć wpływ na treść wydanej decyzji. Poprzestanie na sprawdzeniu zakresu prowadzonej przez Skarżącego działalności wyłącznie w aspekcie formalnym (a jednocześnie na podstawie nieaktualnego wpisu), stoi w sprzeczności zarówno z przepisami i podstawowymi zasadami postępowania administracyjnego, jak choćby zasadą prawdy obiektywnej zawartej w art. 7 k.p.a. Organ w swoich działaniach nie dążył do ustalenia stanu faktycznego zgodnego z prawdą, a powinien takie działania podjąć. Przy wydaniu decyzji poprzestano wyłącznie na ocenie treści wpisu występującej w dniu 30 listopada 2020r. organ zdawał się nie zauważać faktu aktualizacji wpisu w rejestrze REGON z dnia 21 stycznia 2021r. i zmian, jakie ta modyfikacja przyniosła. Należy wskazać, że organ, na podstawie art. 31zua ustawy covidowej, miał możliwość uzyskania od Głównego Urzędu Statystycznego pełnych informacji na temat działalności prowadzonej przez Spółkę, również w zakresie zaktualizowanym. Krytycznie należy ocenić wybiórcze prowadzenie postępowania dowodowego przez organ, mimo posiadania odpowiednich narzędzi.

Skutkiem ww. uchybień organu było uznanie, że Spółka nie spełnia przestanek do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych. Tym samym naruszenie przepisów postępowania miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż skutkowało wydaniem decyzji odmownej.

Celem prawidłowego odczytania charakteru prawnego danych zawartych w rejestrze REGON, która to kwestia jest decydująca w ocenie prawidłowości zaskarżonej decyzji, przywołać należy orzecznictwo Sądu Najwyższego. W wyroku z dnia 7 stycznia 2013r. sygn. akt: II UK 142/12 oraz z 23 listopada 2016r. sygn. akt: II UK 402/15, Sąd Najwyższy stwierdził że informacja o rodzaju działalności wynikająca z rejestru REGON nie tworzy żadnego stanu prawnego, a jedynie ma potwierdzać stan faktyczny według oświadczenia wiedzy podmiotu prowadzącego taką działalność. Oświadczenia wiedzy mają charakter potwierdzenia faktów. Mogą być więc zakwestionowane, ponieważ stan nimi stwierdzony jako fakt podlega ocenie w kategoriach prawdy lub fałszu.

Zdaniem Sądu organ dopuścił się naruszenia przepisów postępowania, poprzez niezebranie i nierozpatrzenie materiału dowodowego niezbędnego do podjęcia rozstrzygnięcia, w sytuacji gdy w sprawie niezbędne było przeprowadzenie postępowania dowodowego w celu ustalenia, czy Spółka faktycznie wykonuje działalność gospodarczą w zakresie prowadzenia działalności pod kodem PKD 55.20.A, który to kod PKD uprawnia Przedsiębiorcę do skorzystania z prawa do omawianego zwolnienia. Organ naruszył przepisy ustawy o COVID-19 określające kryteria pomocy przedsiębiorcom w zakresie zwolnienia ich ze składek na ubezpieczenia społeczne poprzez ich błędną interpretację, opartą jedynie o wykładnię językową.

Ponownie rozpoznając sprawę rzeczą organ miał uwzględnić zawarte w wyroku podglądy co do wykładni przepisów ustawy o COVID-19, będących podstawą prawną skarżonej decyzji. Organ miał przeprowadzić postępowanie zmierzające do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes Spółki. Zadaniem organu było wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowy, by powtórnie ocenić spełnienie przez Spółkę przesłanek przedmiotowego zwolnienia.

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, decyzją z dnia 28 stycznia 2022r. nr 180000/71/212/2022 ZUS odmówił prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych za okres od dnia 1 grudnia 2020r. do dnia 31 stycznia 2021r.

Organ przypomniał treść art. 31zo ust. 10 ustawy COVID-19 oraz wskazał, że Spółka w złożonym wniosku pomocowym podała, że na dzień 30 listopada przeważającą działalnością była działalność, której kod PKD to 55.20 Z (obiekty noclegowe turystyczne i miejsca krótkotrwałego pobytu, włącznie z wyżywieniem przeznaczonym do bezpośredniej konsumpcji). Zgodnie z art. 31zo ust. 10 ustawy COVID, płatnikowi składek prowadzącemu na dzień 30 września 2020r. działalność oznaczoną konkretnym kodem PKD jako rodzaj przeważającej działalności przysługuje prawo do zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek jeżeli przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w listopadzie 2020r. był niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w listopadzie 2019r.

Zgonie z wpisem do KRS na dzień 30 listopada 2020r. przeważającym kodem PKD Spółki był kod 68.20 Z, który nie uprawniał do zwolnienia. Kod PKD 55.20 Z został ujawniony w KRS w dniu 21 stycznia 2021r. Stan PKD na dzień 30 listopada 2020r. został również potwierdzony w rejestrze REGON.

Przedłożone przez Spółkę faktury nie mogły być brane pod uwagę przy rozpatrywaniu wniosku gdyż nie podważają one prawidłowych ustaleń dokonanych przez organ i prawidłowego zastosowania przepisów prawa materialnego a badanie ich pozostaje poza przedmiotowym sprawy.

W skardze do Sądu na powyższą decyzję, Spółka zarzuciła naruszenie:

1.§10 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 w zw z art. 8§1 K.p.a. poprzez dokonanie nieprawidłowej zawężającej wykładni §10 ust. 1 rozporządzenia i przyjęcie, że ustalenie przeważającej działalności przedsiębiorcy ogranicza się jedynie do weryfikacji kodu PKD ujawnionego w rejestrze REGON, co doprowadziło do odmowy przyznania Skarżącemu prawa do skorzystania ze zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek,

2. art. 7 K.p.a. w zw z art. 8§1 K.p.a. w zw z art. 77§1 K.p.a. poprzez brak wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy a w konsekwencji złamanie zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej, co w konsekwencji doprowadziło do nieuprawnionego uznania, że Skarżący nie jest uprawniony do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek,

3.art. 79a§1 K.p.a. poprzez brak poinformowania Skarżącego o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań oraz braku wskazania przesłanek zależnych od Skarżącego, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione i wykazane, co mogło skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem Skarżącego, co w konsekwencji doprowadziło do braku możliwości przedłożenia przez Skarżącego dodatkowych dowodów potwierdzających kod PKD prowadzonej przez niego przeważającej działalności,

4.art. 32 Konstytucji RP poprzez przyjęcie, że jedynym sposobem ustalenia rodzaju przeważającej działalności przedsiębiorcy jest weryfikacja kodu PKD ujawnionego w rejestrze REGON, co doprowadziło do sytuacji, że Skarżący, który faktycznie prowadzi (oraz prowadził w dniu 30 listopada 2020r.) działalność uprawniającą go do zwolnienia z opłacanych składek został pozbawiony możliwości skorzystania ze zwolnienia.

Wskazując na powyższe wniesiono o:

uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zobowiązanie ZUS do wydania w określonym terminie decyzji ze wskazaniem sposobu rozstrzygnięcia sprawy w ten sposób, że organ uwzględni wniosek Skarżącego o przyznanie mu prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych należnych za okres od dnia 1 grudnia 2020r. do dnia 31 stycznia 2021r. względnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o zasądzenie na rzecz Skarżącego kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa adwokackiego wg norm przepisanych.

Uzasadniając skargę jej autor przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania i wskazał, że informacja o rodzaju działalności wynikająca z REGON nie tworzy żadnego stanu prawnego. Kod PKD ujawniony w REGON może stanowić jedynie pomocnie kryterium weryfikacji czy przedsiębiorca prowadzi działalność o kodzie PKD uprawniającym do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek. Skarżący w dniu 5 grudnia 2018r. dokonał zmiany w umowie spółki i do przeważającej działalności spółki dodał kod PKD 55.2. W grudniu 2020r. złożył wniosek o zmianę kodu PKD. Pomimo braku ujawnienia, na dzień 30 listopada 2020r. przeważająca działalność w tym dniu była oznaczona kodem PKD 55.20.Z a brak jej ujawnienia w rejestrze REGON wynikał ze skrupulatnego przestrzegania wytycznych dotyczących terminów zmiany kodu PKD wynikających z rozporządzenia w sprawie PKD.

Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko wyrażone w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Na wstępie należy zaznaczyć, że sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15 ust. 3 zzs? ustawy COVID-19.

Zgodnie z art. 1§1 i §2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2021r. poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134§1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022r. poz. 329., dalej-p.p.s.a.), który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145§1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Rozpoznając sprawę w tak zakreślonej kognicji, sąd stwierdził, że skarga jest zasadna, albowiem zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów prawa materialnego, przejawiającym się w nieprawidłowym ustaleniu warunków zwolnienia oraz z naruszeniem przepisów postępowania, które wynikało z wadliwego ustalenia stanu faktycznego, co miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.

Rozpoznając niniejszą skargę w pierwszej kolejności wskazać należy, że zasadnicze znaczenie dla rozpoznania niniejszej sprawy stanowi okoliczność, że przedmiotowa sprawa była wcześniej przedmiotem rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie. Pierwszy raz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 8 września 2021r., sygn. akt I SA/Kr 753/21 uchylił decyzję z dnia 23 marca 2021r. oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia 25 lutego 2021r.

Tym samym podkreślenia wymaga, że w niniejszym przypadku zastosowanie znajdzie art. 153 oraz 170 p.p.s.a.

Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

Stosownie zaś do treści art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.

Należy zaznaczyć, ze wyrok z dnia 8 września 2021r. wydany w sprawie o sygn. akt: I SA/Kr 753/21 stał się prawomocny (art. 170 p.p.s.a.) bowiem żadna ze stron postępowania nie wniosła od niego skargi kasacyjnej.

Przy czym podkreślić należy, że pomimo użycia w art. 153 p.p.s.a. określenia "orzeczenie" chodzi w nim nie o sentencję, lecz o uzasadnienie. Ocena prawna rozstrzygnięcia wiąże się bowiem w pierwszym rzędzie z wykładnią prawa, a ta może mieścić się jedynie w uzasadnieniu wyroku. Ocena prawna, o której stanowi analizowany przepis, może dotyczyć zarówno samej wykładni prawa materialnego i procesowego, jak i braku wyjaśnienia w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym istotnych okoliczności stanu faktycznego. Zarówno organ administracji, jak i sąd, rozpatrując sprawę ponownie, obowiązane są zastosować się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku, bez względu na poglądy prawne wyrażone w orzeczeniach sądowych w innych sprawach.

W orzecznictwie podkreśla się, iż działania naruszające tę zasadę muszą być konsekwentnie eliminowane przez uchylanie wadliwych z tego powodu rozstrzygnięć administracyjnych, już chociażby z uwagi na związanie wcześniej przedstawioną oceną prawną także i samego sądu administracyjnego.

Zatem ocena prawna traci moc wiążącą tylko w przypadku zmiany prawa, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy (ale tylko zaistniałych po wydaniu wyroku, a nie w wyniku odmiennej oceny znanych i już ocenionych faktów i dowodów) oraz w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego ocenę prawną.

Podsumowując stwierdzić należy, zgodnie z poglądem Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyrok z dnia 21 marca 2014r., sygn. akt I GSK 534/12 ), z którym skład orzekający rozpoznający przedmiotową sprawę w pełni się zgadza: "Przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, wobec czego ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie może pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu, gdyż ocena ta wiąże go w sprawie. Uregulowanie zawarte w art. 153 p.p.s.a. oznacza, że orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, bo jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w danej sprawie. Z kolei, związanie samego sądu administracyjnego, w rozumieniu art. 153 p.p.s.a. oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, które są sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się organu administracji publicznej do wskazań w zakresie dalszego postępowania."

Rolą obecnie kontrolującego zaskarżoną decyzję Sądu jest, więc weryfikacja, czy organ w pełni zastosował się do zaleceń i wskazań poprzednio wydanego wyroku w tej sprawie. W wyroku z dnia 8 września 2021r. Sąd wskazał, na potrzebę wyjaśnienia stanu faktycznego niniejszej sprawy oraz załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes Spółki. Zadaniem organu było wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego.

Oceniając obecnie zaskarżoną decyzję z 28 stycznia 2022 r., Sąd doszedł do wniosku, że nie wypełnia ona zaleceń zawartych w prawomocnym wyroku z dnia 8 września 2021r. sygn. akt: I SA/Kr 753/21.

Bezsporne jest, że organ nie dokonał żadnych czynności dowodowych po zwrocie akt po ponownym wyroku uchylającym. Doręczenie prawomocnego orzeczenia i zwrot akt z Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie do organu nastąpił w dniu 28 grudnia 2021r. (karta akt administracyjnych nie ma paginacji). W styczniu organ sporządził wydruk z bazy Głównego Urzędu Statystycznego, wydruk z Krajowego Rejestru Sądowego po czym w dniu 28 stycznia 2022r. wydał decyzję administracyjną.

Tym samym wywody poczynione w uzasadnieniu wyroku z dnia 8 września 2021r. dalej pozostają w pełni aktualne. Po raz kolejny doszło, więc do naruszenia przez organ przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu, zgromadzony przez organ dotychczas materiał dowodowy w dalszym ciągu nie jest wystarczający do skutecznego zakwestionowania twierdzenia Spółki o przysługującym jej prawie do zwolnienia ze składek za okres od dnia 1 grudnia 2020r. do dnia 31 stycznia 2021r.

Opisane powyżej uchybienia przepisom postępowania uniemożliwiają bowiem nadanie zgromadzonym w sprawie dokumentom mocy dowodowej.

Podsumowując, zarzuty podniesione w skardze należało uznać za zasadne, natomiast przy ponownym rozpatrzeniu sprawy Zakład winien zastosować się do zaleceń zawartych w uzasadnieniu niniejszego orzeczenia oraz w orzeczeniach poprzednio wydanych przez Sąd tj. w wyroku z dnia 8 września 2021r., sygn. akt I SA/Kr 753/21oraz z dnia 3 sierpnia 2022r. sygn. akt: I SA/Kr 454/22

Za możliwością ustalenia rzeczywistego stanu, co do przeważającej działalności podmiotu ubiegającego się o zwolnienie z opłacania składek również na podstawie innych dowodów aniżeli rejestr REGON, przemawiają dyrektywy wykładni celowościowej (wyrok NSA z dnia 26 stycznia 2022r. sygn. akt: I GSK 1150/21).

Biorąc zatem pod uwagę, iż organ naruszył przepisy art. 153 oraz art. 170 p.p.s.a. Sąd w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c tej ustawy – uchylił zaskarżoną decyzję.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200, art. 205 § 2 w zw z art. 209 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015r., poz. 1800). Na zasądzoną od organu kwotę składa się wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego w kwocie 480,00 zł oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa w wysokości 17,00 zł.