Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 723/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-01-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6211 Przydział i opróżnienie lokalu mieszkalnego oraz kwatery tymczasowej w służbach mundurowych
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędziowie WSA Elżbieta Lenart Asesor WSA Przemysław Żmich /spr./ Protokolant Magdalena Bocianowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 stycznia 2006 r. sprawy ze skargi E. B. i D. B. na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] listopada 2004 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji postanowieniem z dnia [...] listopada 2004 r., nr [...], po rozpatrzeniu zażalenia E. i D. B., utrzymał w mocy postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] września 2003 r., nr [...] oddalające zarzuty w sprawie prowadzenia postępowanie egzekucyjnego w przedmiocie opróżnienia lokalu mieszkalnego.

Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] czerwca 2003 r., nr [...] wezwał D. B. do opróżnienia z rzeczy i osób lokalu mieszkalnego nr [...] w budynku przy ul. [...] w B. i przekwaterowania się do lokalu mieszkalnego nr [...] w budynku przy ul. [...] w B., w terminie 14 dni od dnia otrzymania powyższego postanowienia, pod rygorem zastosowania środka egzekucyjnego w postaci przymusu bezpośredniego.

D. B. w piśmie z dnia 24 czerwca 2003 r. zatytułowanym "skarga" wniósł zarzuty w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego, wszczętego na wniosek Dyrektora Aresztu Śledczego w B. W uzasadnieniu podniósł, że rażąco naruszony został słuszny interes strony zobowiązanej do przekwaterowania, ponieważ wynajmujący nie podjął działań przygotowawczych w zakresie rozliczenia kosztów przekwaterowania, zwrotu nakładów poniesionych na wyposażenie dotychczas zajmowanego mieszkania oraz kosztów remontu proponowanego lokalu. W związku z powyższym zobowiązany wniósł o wstrzymanie i zawieszenie egzekucji administracyjnej w zakresie przymusowego przekwaterowania.

Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] września 2003 r., nr [...] oddalił zarzuty D. B. w sprawie prowadzenia postępowanie egzekucyjnego w przedmiocie opróżnienia lokalu mieszkalnego oraz wniosek o wstrzymanie tego postępowania. W uzasadnieniu podniósł, że zgodnie z zasadą wynikającą z art. 33 ustawy z dnia 17 czerwca 1996 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968 ze zm.) zarzuty mogą być wniesione tylko z przyczyn w nim wymienionych. Analiza wystąpienia zobowiązanego skierowanego do organu egzekucyjnego wskazuje, że nie opiera się ono na żadnej z przesłanek opisanych w tym przepisie. Wniesienie zarzutów z innych przyczyn niż wymienione w powołanym wyżej przepisie nie uprawnia organu egzekucyjnego do rozpatrywania takich zarzutów w trybie art. 34 powołanej ustawy. Ponieważ jednak zainteresowany złożył także odrębne zażalenie do organu odwoławczego, pismo zaś nie stanowi skargi na czynności egzekucyjne, o której mowa w art. 54 tej ustawy "skargę" D. B. potraktowano i rozpoznano jako zarzuty. Stosownie do przepisów wynikających z art. 34 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, uzyskano stanowisko wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, określone w postanowieniu Dyrektora Aresztu Śledczego w B. z dnia [...] lipca 2003 r., nr [...]. W ocenie Dyrektora Aresztu Śledczego, podnoszone przez D. B. okoliczności dotyczące rozliczenia kosztów przekwaterowania oraz nakładów poniesionych na wyposażenie dotychczas zajmowanego lokalu i kosztów remontu proponowanego lokalu nie są oparte na przesłankach określonych w art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, mogących stanowić podstawę do zgłoszenia zarzutu. W postanowieniu wierzyciela stwierdzono, iż skarżący nie wykazał, że nastąpiło naruszenie słusznego interesu strony, a zarzut, iż lokal zaoferowany przez Areszt Śledczy jest nadal zamieszkały nie może stanowić przeszkody do przekwaterowania. Areszt Śledczy w B. jako zakład pracy dysponuje bowiem jedynie ograniczoną ilością mieszkań służbowych i nie posiada wolnych lokali na wynajem. Proponowana forma zamiany mieszkania z innym pracownikiem stanowi więc jedyną możliwość zapewnienia lokalu zobowiązanemu. W ocenie wierzyciela, brak jest przesłanek do wstrzymania postępowania egzekucyjnego .

Na postanowienie Dyrektora Aresztu Śledczego w B. z dnia [...] lipca 2003 r. E. i D. B. złożyli zażalenie do Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w B., wnosząc o uchylenie tego postanowienia oraz o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego, do czasu załatwienia ich zażalenia z dnia 24 czerwca 2003 r., skierowanego do Ministra Sprawiedliwości.

Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2003 r., nr [...] Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w B. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Dyrektora Aresztu Śledczego z dnia [...] lipca 2003 r., nr [...], stwierdzając jednocześnie brak podstaw do wstrzymania lub zawieszenia postępowania egzekucyjnego. W oparciu o stanowisko wierzyciela odnośnie zgłoszonych zarzutów, organ egzekucyjny potwierdził, iż podnoszone przez zobowiązanych zarzuty nie mają oparcia w przepisach art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Skarżący nie wykazali, że' nastąpiło słuszne naruszenie interesu strony. W uzasadnieniu postanowienia Dyrektora Aresztu Śledczego w B. wskazano ponadto, iż D. B. nie skontaktował się dotychczas z wierzycielem w sprawie omówienia i uzgodnienia spraw związanych z przekwaterowaniem oraz rozliczeniem poniesionych kosztów remontu lokalu, pomimo kierowanych do niego propozycji w tym zakresie. W tym kontekście zastosowanie przymusu bezpośredniego nie może być uznane za środek egzekucyjny zbyt uciążliwy, w rozumieniu art. 33 pkt 8 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Podnoszone przez zobowiązanych okoliczności nie dają uzasadnionych podstaw do wstrzymania lub zawieszenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 35 i art. 56 wyżej wymienionej ustawy.

Na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] września 2003 r., nr [...] E. B. złożyła zażalenie, wnosząc o zmianę zaskarżonego postanowienia i zawieszenie postępowania egzekucyjnego, do czasu powrotu jej męża z Aresztu Śledczego w H.

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji postanowieniem z dnia [...] listopada 2004 r. utrzymał w mocy postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] września 2003 r. oddalające zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego w przedmiocie opróżnienia lokalu mieszkalnego. W uzasadnieniu organ wyższego stopnia stwierdził, że przepis art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji enumeratywnie wylicza przesłanki będące podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Przedstawione przez stronę zarzuty wykraczają poza ramy zarzutów przewidzianych w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym. Zgodnie bowiem z art. 29 tej ustawy organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej. Organ ten nie jest jednak uprawniony go badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Ponadto zgodnie z art. 34 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie zarzutów po otrzymaniu ostatecznego postanowienia wierzyciela. Ze stanowiska wierzyciela zawartego w ostatecznym postanowieniu z dnia [...] sierpnia 2003 r. wynika, iż oddalono zgłoszone zarzuty w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego. W związku z tym należy uznać, iż brak jest przesłanek do zmiany stanowiska zawartego w postanowieniu Wojewody [...] z dnia [...] września 2003 r.

W dniu 9 grudnia 2004 r. E. i D. B. złożyli w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie skargę na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] listopada 2004 r., wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Postanowieniu organu naczelnego zarzucili naruszenie art. 33 ust. 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, poprzez niezastosowanie tego przepisu w stosunku do skarżących. W uzasadnieniu wskazali, iż nie mogą się zgodzić ze stanowiskiem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, który stwierdził, że przedstawione przez stronę zarzuty wykraczają poza ramy art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W powołanym wyżej przepisie określona została w punkcie 5 zasada niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym. W sytuacji skarżących przesłanka taka zachodzi, skoro Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w B. stwierdził, że lokal do którego ma nastąpić przekwaterowanie skarżących wraz z dziećmi nadaje się do zamieszkania i że lokal ten zostanie zwolniony w dniu, w którym zobowiązany D. B. łącznie z członkami rodziny zostanie przekwaterowany. Dla skarżących jest to nie do przyjęcia, gdyż zgodnie z obowiązującym prawem wyprowadzający się z zajmowanego mieszkania lokator jest zobowiązany do wykonania remontu na własny koszt. Wobec braku wolnego mieszkania po remoncie do przekwaterowania zobowiązanych należy uznać, że sytuacja ta czyni – w rozumieniu art. 33 ust. 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - niewykonalnym postanowienie Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w B. z dnia [...] sierpnia 2003 r. oraz poprzedzające je postanowienie Dyrektora Aresztu Śledczego w B. z dnia [...] lipca 2003 r.

W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie. Odnosząc się do zarzutu braku wolnego mieszkania po remoncie do przekwaterowania organ ten uznał, iż jest on bezpodstawny. Zobowiązanym wyznaczono nowy lokal mieszkalny, położony również w B. przy ul. [...]. Lokal, do którego ma nastąpić przekwaterowanie zostanie zwolniony przez najemcę, który wprowadzi się do lokalu zajmowanego obecnie przez D. B. z rodziną. Nie zachodzi, więc potrzeba dostarczania wnoszącym skargę lokalu zastępczego na czas, w którym chcą przeprowadzić remont lokalu, który mają zająć.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga nie jest uzasadniona.

Zgodnie z art. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, iż przedmiotem niniejszej sprawy sądowoadministracyjnej jest ocena przez sąd prawidłowości prowadzenia przez organ administracji publicznej administracyjnego postępowania egzekucyjnego oraz zapadłych w tym postępowaniu postanowień.

Stosownie natomiast do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w jej treści podstawą prawną. Czyni to wedle stanu prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego aktu.

Z akt sprawy wynika, że przeprowadzone przez Wojewodę [...] oraz Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, na skutek zarzutów zgłoszonych przez E. i D. B., postępowanie nie narusza przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968 ze zm.), w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Materiał dowodowy zgromadzony w sprawie wskazuje, że organ egzekucyjny pierwszej instancji przed wydaniem postanowienia z dnia [...] września 2003 r. w sprawie zgłoszonych zarzutów uzyskał stanowisko wierzyciela wyrażone w ostatecznym postanowieniu z dnia [...] sierpnia 2003 r., jak tego wymaga art. 34 § 1 i 4 ustawy egzekucyjnej. Postanowienie z dnia [...] września 2004 r. oraz postanowienie z dnia [...] listopada 2004 r. zostały wydane w oparciu o prawidłową podstawę prawną. W uzasadnieniu tych aktów wskazano przyczyny, z powodu których zarzuty zobowiązanych nie zostały uwzględnione. Z akt sprawy o sygn. akt I SA/Wa 448/05 wynika, iż kwestia zawieszenia postępowania egzekucyjnego została odrębnie rozstrzygnięta ostatecznym postanowieniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] października 2004 r., nr [...] (fakt znany Sądowi z urzędu).

Odnosząc się natomiast do zarzutów skargi należy zauważyć, że zgodnie z art. 33 pkt 5 ustawy egzekucyjnej podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym. Jak wynika z ostatecznej decyzji Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w B. z dnia [...] sierpnia 2001 r., nr [...] przedmiotem egzekwowanego w niniejszej sprawie obowiązku jest powinność opróżnienia przez zobowiązanego D. B. oraz członków jego rodziny lokalu mieszkalnego nr [...], położonego w B. przy ul. [...], znajdującego się w dyspozycji Dyrektora Aresztu Śledczego w B. Obowiązek ten wskazuje art. 1a pkt 12b tiret czwarty ustawy egzekucyjnej. Jest on realizowany w stosunku do funkcjonariuszy służby więziennej w sposób przewidziany w art. 117, art. 141-147 ustawy egzekucyjnej w związku z art. 94 § 1 i 3 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie więziennej (Dz. U. z 2002 r. Nr 207, poz. 1761 ze zm.). Na gruncie niniejszej sprawy niewykonalność tego obowiązku (obowiązku opróżnienia lokalu z osób) miałaby miejsce w sytuacji, gdyby istniały niezależne od zobowiązanego, trwałe przeszkody (przede wszystkim o charakterze fizycznym), uniemożliwiające jego realizację (np. gdy przestałby istnieć podmiot zamieszkujący w tym lokalu bądź przestałby istnieć lokal służbowy, którego opróżnienia żąda wierzyciel albo gdy zaistniałyby zdarzenia powodujące nieusuwalny brak możliwości otwarcia i opróżnienia tego lokalu). Przesłanki takiej nie stanowią pojawiające się trudności związane z wykonaniem obowiązku niepieniężnego. W kontekście powyższych wywodów należy więc stwierdzić, że o niewykonalności obowiązku opróżnienia lokalu nie świadczy podnoszona przez skarżących okoliczność braku możliwości ich przymusowego przekwaterowania, wynikająca z zamieszkiwania najemców w lokalu, do którego ma nastąpić wykwaterowanie. Przymusowe przekwaterowanie, o którym mowa w art. 94 ust. 3 ustawy o Służbie więziennej jest środkiem egzekucyjnym o którym mowa w art. 1a pkt 12b tiret piąty, realizowanym w trybie przepisów o przymusie bezpośrednim, zawartych w art. 148-152 ustawy egzekucyjnej. Przepis art. 33 pkt 5 tej ustawy nie przewiduje jako podstawy zarzutu niewykonalności środka egzekucyjnego, zastosowanego w celu wyegzekwowania obowiązku o charakterze niepieniężnym. W przepisie tym mowa jest tylko i wyłącznie o niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym. Przymus bezpośredni (w niniejszej sprawie przymus przekwaterowania) nie jest bowiem egzekwowanym obowiązkiem, ponieważ zgodnie z art. 148 ustawy egzekucyjnej polega on na doprowadzeniu do wykonania obowiązku podlegającego egzekucji drogą zagrożenia zastosowania lub drogą zastosowania bezpośrednio skutecznych środków, nie wyłączając siły fizycznej, w celu usunięcia oporu zobowiązanego i oporu innych osób. Przymus bezpośredni stosuje się w celu doprowadzenia m. in. do opuszczenia lokalu przez zobowiązanego.

Należy również zauważyć, że okoliczności określonych w art. 33 pkt 5 ustawy egzekucyjnej nie wyczerpuje obowiązek dokonania wzajemnych rozliczeń pomiędzy zobowiązanym a wierzycielem, z tytułu poniesionych przez skarżących ulepszeń na zajmowany dotychczas lokal oraz obowiązek zapewnienia przez wynajmującego, aby lokal do którego ma nastąpić przekwaterowanie był w odpowiednim stanie technicznym. Obowiązki te regulują bowiem przepisy prawa cywilnego, w szczególności przepisy art. 662 § 1 i art. 676 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.) oraz przepisy art. 6a-6e w związku z art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2005 r. Nr 31, poz. 266 ze zm.). Przepisy ustawy egzekucyjnej oraz przepisy o służbie więziennej nie uzależniają prowadzenia postępowania egzekucyjnego o opróżnienie lokalu od wzajemnego rozliczenia się wynajmującego z najemcą, z ciążących na nich zobowiązań cywilnych. Przeszkodą w prowadzeniu postępowania egzekucyjnego nie jest również kwestia uregulowania przez zobowiązanego kosztów przymusowego przekwaterowania. Koszty te ustalane są w postępowaniu egzekucyjnym w postanowieniu organu egzekucyjnego i obejmują opłaty za czynności egzekucyjne oraz wydatki związane z prowadzeniem egzekucji opróżnienia lokalu i zastosowania przymusu bezpośredniego (art. 64a § 1 pkt 2 lit. c i d i § 6 oraz 64b pkt 1-3 i 11 w związku z art. 64c § 7 ustawy egzekucyjnej).

Podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej nie jest także zarzut naruszenia przez organ egzekucyjny zasad współżycia społecznego, ponieważ wymieniona wyżej klauzula generalna wynika z przepisów prawa cywilnego (art. 5 Kodeksu cywilnego) i dotyczy wykonywania przez uprawnionego prawa podmiotowego w ramach stosunku cywilnoprawnego. Nie znajduje więc zastosowania w administracyjnoprawnym stosunku egzekucyjnym nawiązanym między organem egzekucyjnym, a wierzycielem i zobowiązanym.

Za bezzasadny należało również uznać, postawiony przez skarżących zarzut zastosowania przez organ egzekucyjny zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego w postaci przymusu bezpośredniego (podstawa zarzutu określona w art. 33 pkt 8 ustawy egzekucyjnej). Przymusowego wykonania obowiązku opróżnienia lokalu nie można bowiem zrealizować poprzez zastosowanie innego, mniej uciążliwego środka egzekucyjnego, niż ten o, którym mowa wyżej.

Biorąc pod uwagę powyższe Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.