Wyrok NSA, sygn. akt FSK 1000/04
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2005-04-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Izba Skarbowa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 174, art. 183 par. 1, art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Bogucki, Sędziowie NSA Marian Jaździński (sprawozdawca), Jan Rudowski, Protokolant Krzysztof Kołtan, po rozpoznaniu w dniu 22 kwietnia 2005 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej "I." A/S Oddział w Polsce z/s w W. od postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu z dnia 17 listopada 2003 r. sygn. akt I SA/Wr 1904/03 w sprawie ze skargi "I." A/S Oddział w Polsce z/s w W. na decyzję Izby Skarbowej w W. z dnia 16 czerwca 2003 r. (...) w przedmiocie zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w podatku od towarów i usług za wrzesień 2002 r. 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od skarżącej Spółki na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w W. kwotę 1.800 zł /tysiąc osiemset złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

FSK 1000/04

Uzasadnienie:

Postanowieniem z dnia 17 listopada 2003 r., I SA/Wr 1904/03, Naczelny Sąd Administracyjny - Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu orzekł o odrzuceniu skargi wniesionej przez "I." A/S Oddział w Polsce z/s w W. na decyzję Izby Skarbowej w W. z dnia 16.06.2003 r., (...), w przedmiocie zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w podatku od towarów i usług za wrzesień 2002 r.

Wskazano w uzasadnieniu tego postanowienia, że w dniu 8 sierpnia 2003 r. pełnomocnikowi strony skarżącej doręczono wezwanie do uzupełnienia w terminie 7 dni braków skargi pod rygorem jej odrzucenia, poprzez uiszczenie opłaty sądowej i dostarczenie dokumentu, z którego wynikałoby upoważnienie do podpisania pełnomocnictwa. Zakreślony termin upływał z dniem 16 sierpnia 2003 r. W dniu 11 sierpnia 2003 r. strona skarżąca uiściła należną opłatę sądową, a w piśmie z dnia 14 sierpnia 2003 r. wyjaśniła strukturę umocowania dla Małgorzaty G., tj. osoby, która udzieliła pełnomocnictwa procesowego, nie załączyła stosownego dokumentu, z którego takie umocowanie wynikałoby.

Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie o odrzuceniu skargi Sąd wskazał, że z jej treści wynika, iż adresatem zaskarżonej decyzji jest "I." A/S Oddział w Polsce. Art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 11.05.1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ stanowi, że Sąd ten wszczyna postępowanie na podstawie skargi wniesionej przez uprawniony podmiot. Osoby prawne oraz organizacje mające zdolność sądową dokonują czynności procesowych przez organy uprawnione do działania w ich imieniu /art. 67 par. 1 Kodeksu postępowania cywilnego w zw. z art. 59 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym/. Organy, o których mowa w art. 67 par. 1 Kpc mają obowiązek wykazać swoje umocowanie dokumentem przy pierwszej czynności procesowej /art. 68 Kpc/. Rozpatrywaną skargę wniósł radca prawny Rafał G., który nie jest osobą uprawnioną do wniesienia skargi, bowiem nie wykazał, że Małgorzata G., która udzieliła mu pełnomocnictwa, sama jest umocowana do reprezentacji przez właściwe organy strony skarżącej, bowiem pomimo deklaracji zawartych w piśmie z dnia 14 sierpnia 2003 r. wśród załączników do tego pisma brak jest dokumentu, z którego wynikałoby takie umocowanie. Zatem w sytuacji, gdy strona skarżąca nie przedstawiła dokumentu umocowania dla Małgorzaty G. oraz nie poparła wniesionej przez radcę prawnego Rafała G. skargi przez uzupełnienie jej braków formalnych, skutkować to musi jej odrzuceniem stosownie do przepisu art. 27 ust. 2 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, stwierdzono w konkluzji uzasadnienia wskazanego na wstępie postanowienia.

Od powyższego postanowienia wniesiona została w dniu 31.03.2004 r. /data stempla pocztowego/ skarga kasacyjna pełnomocnika "I." A/S Oddział w Polsce, w osobie radcy prawnego Rafała G., powołująca się na uprawnienie wynikające z art. 101 ustawy z dnia 30.08.2002 r. -przepisy wprowadzające ustawę - prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz ustawę - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1271/. Skarga ta, domagająca się uchylenia zaskarżonego postanowienia w całości, zarzuca temu postanowieniu "naruszenie przepisów postępowania oraz przepisów prawa materialnego, a w szczególności:

1. art. 122, art. 180 par. 1 i art. 187 par. 1 ustawy z dnia 29.08.1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./ w zw. z art. 59 ustawy z dnia 11.05.1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz. U nr 74 poz. 368 ze zm./ poprzez ich niewłaściwe zastosowanie przejawiające się naruszeniem obowiązku podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy i wskutek tego pominięciem - przy ustalaniu umocowania Małgorzaty G. do udzielenia w imieniu strony skarżącej pełnomocnictwa procesowego radcy prawnemu Rafałowi G. - jako dowodu pełnomocnictwa z dnia 26.03.2001 r. udzielonego Małgorzacie G. stanowiącego załącznik nr 7 do pisma strony skarżącej z dnia 14.08.2003 r. i znajdującego się w aktach sprawy /k. 30/, z którego w sposób jednoznaczny wynika umocowanie Małgorzaty G. do udzielenia w imieniu strony skarżącej pełnomocnictwa procesowego radcy prawnemu Rafałowi G.,

2. par. 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20.12.1928 r. w sprawie warunków dopuszczenia zagranicznych spółek akcyjnych oraz komandytowo-akcyjnych do działalności na obszarze Rzeczypospolitej /Dz.U. nr 103 poz. 919 ze zm./, z którego jednoznacznie wynika, że upoważnienie udzielone do reprezentowania przedstawicielstwa zagranicznej spółki akcyjnej obejmuje swoim zakresem "nieograniczone pełnomocnictwo do zastępowania spółki we wszystkich sprawach odnoszących się do działalności spółki na obszarze Rzeczypospolitej".

Przytaczając na wstępie argumenty, jakimi kierował się Sąd przy podejmowaniu zaskarżonego rozstrzygnięcia oraz nie godząc się z tymi argumentami, skarga kasacyjna stwierdza w swym uzasadnieniu, iż w piśmie strony skarżącej z dnia 14.08.2003 r., będącym odpowiedzią na żądanie ze strony Sądu przedstawienia dokumentu stwierdzającego uprawnienie Małgorzaty G. do jej reprezentowania, obszernie wyjaśniona została struktura organizacyjna strony skarżącej wsparta stosownymi dokumentami, jakie do pisma tego zostały dołączone. Wśród tych dokumentów przedstawione zostało również pismo z dnia 26.03.2001 r. zatytułowane "UPOWAŻNIENIE", w którym zawarte zostało pełnomocnictwo dla Małgorzaty G., pełniącej funkcję Dyrektora Oddziału, udzielone przez Prezesa Zarządu Spółki Kim W. S. i jej Dyrektora Adama K.

Podejmując zaskarżone rozstrzygnięcie Sąd naruszył niewątpliwie art. 122 i art. 187 par. 1 Ordynacji podatkowej, które na podstawie art. 59 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym miały odpowiednie zastosowanie w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, bowiem - ustalając umocowanie Małgorzaty G. do udzielenia w imieniu strony skarżącej pełnomocnictwa procesowego radcy prawnemu Rafałowi G. - pominął całkowicie jako dowód dokument w postaci pełnomocnictwa z dnia 26.03.2001 r. stanowiącego załącznik nr 7 do pisma z dnia 14.08.2003 r. i znajdującego się w aktach sprawy na k. 30. Zaskarżone orzeczenie wydane zostało w oparciu o błędne przekonanie, że dokument, z którego wynika umocowanie Małgorzaty G. do udzielenia w imieniu strony skarżącej pełnomocnictwa procesowego radcy prawnemu Rafałowi G., nie został przez stronę skarżącą złożony do akt sprawy. Przekonanie to nie znajduje jednak żadnego potwierdzenia w aktach sprawy.

Nie ulega też wątpliwości, według autora skargi kasacyjnej, że pełnomocnictwo /zatytułowane "UPOWAŻNIENIE"/ z dnia 26.03.2001 r. udzielone Małgorzacie G. upoważniało ją do udzielenia pełnomocnictwa procesowego radcy prawnemu Rafałowi G. Z treści tego pełnomocnictwa wynika bowiem, że od 1.01.1994 r. firmę, to jest "stałe przedstawicielstwo techniczne o tej samej nazwie, co firma macierzysta" - czyli "I." A/S Oddział w Polsce - reprezentuje dyrektor Małgorzata G.

Udzielając pełnomocnictwa Małgorzacie G., "I." A/S, jako przedsiębiorca zagraniczny /z siedzibą w O. w Danii/, wykonał ogólny obowiązek ustanowienia osoby upoważnionej do reprezentowania tego przedsiębiorcy w zakresie działalności przedstawicielstwa, który to obowiązek aktualnie wynika z art. 37 ustawy z dnia 19.11.1999 r. - Prawo działalności gospodarczej /Dz.U. nr 10 poz. 1178 ze zm./. Z art. 89 tej ustawy wynika również, iż "przedstawicielstwa, utworzone na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 6 lutego 1976 r. w sprawie warunków, trybu i organów właściwych do wydawania zagranicznym osobom prawnym i fizycznym uprawnień do tworzenia przedstawicielstw na terytorium Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej dla wykonywania działalności gospodarczej /Dz.U. nr 11 poz. 63 i Dz.U. 1984 nr 26 poz. 133/, działają na zasadach dotychczasowych do czasu wygaśnięcia udzielonych zezwoleń jako przedstawicielstwa określone w niniejszej ustawie". Niewątpliwie zaś strona skarżąca utworzona została na podstawie powołanego rozporządzenia, co oznacza, że także w zakresie reprezentacji działa ona na "zasadach dotychczasowych". Rozporządzenie z dnia 6 lutego 1976 r. nie regulowało zasad reprezentacji przedstawicielstwa, jednakże w tym zakresie mają zastosowanie przepisy powołane w par. 16 ust. 1 tego rozporządzenia, to jest rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 20.12.1928 roku w sprawie warunków dopuszczenia zagranicznych spółek akcyjnych oraz komandytowo-akcyjnych do działalności na obszarze Rzeczypospolitej /Dz.U. nr 103 poz. 919 ze zm./. Z par. 6 tego ostatniego rozporządzenia wynika, że "spółka powinna ustanowić dla całego przedsiębiorstwa na obszarze Rzeczypospolitej przedstawicielstwo z siedzibą na tymże obszarze, składające się z jednej lub więcej osób fizycznych, zamieszkałych w siedzibie przedstawicielstwa, i nadać im nieograniczone pełnomocnictwo do zastępowania spółki we wszystkich sprawach odnoszących się do działalności spółki na obszarze Rzeczypospolitej". Niewątpliwie zatem udzielenie Małgorzacie G. pełnomocnictwa z dnia 26.03.2001 r. było realizacją obowiązku nadania "nieograniczonego pełnomocnictwa do zastępowania spółki /"I." A/S/ we wszystkich sprawach odnoszących się do działalności spółki na obszarze Rzeczypospolitej", stwierdza skarga kasacyjna w zakończeniu swego uzasadnienia.

Pismem z dnia 15.10.2004 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. wniósł odpowiedź na skargę kasacyjną, domagając się jej odrzucenia z uwagi na brak należytego umocowania pełnomocnika strony skarżącej, ewentualnie o jej oddalenie. W nawiązaniu do wywodów skargi kasacyjnej organ odwoławczy w uzasadnieniu swego stanowiska podniósł, iż umocowanie, jakim legitymuje się Małgorzata G. wcale nie stanowi o jednoznacznym upoważnieniu jej do udzielania pełnomocnictwa dla radcy prawnego do występowania w sporze sądowoadministracyjnym.

Jak wynika bowiem m.in. z przepisów dotyczących działalności gospodarczej /zarówno obowiązujących w stanie prawnym w roku 2003 jak i obowiązujących aktualnie/ przedsiębiorca zagraniczny tworzący oddział jest obowiązany ustanowić osobę upoważnioną w oddziale do reprezentowania tego przedsiębiorcy /art. 87 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej - Dz.U. nr 173 poz. 1808; poprzednio - obowiązujący w stanie zawisłej sprawy - art. 37 ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. - Prawo działalności gospodarczej - Dz.U. nr 101 poz. 1178 ze zm./. Jednakże obowiązujące przepisy ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym /Dz.U. 2001 nr 17 poz. 209 ze zm./ nakazują - niezależnie od zasad określonych w przepisach regulujących działalność gospodarczą -wskazywać szczegółowo poszczególne umocowania, oznaczenie osoby upoważnionej przez przedsiębiorcę zagranicznego do reprezentowania go w oddziale, dyrektora i zastępców dyrektora głównego oddziału zagranicznego zakładu ubezpieczeń oraz osoby upoważnionej do reprezentacji zagranicznego zakładu ubezpieczeń w zakresie działalności głównego oddziału, oznaczenie pełnomocnika uprawnionego do działania w imieniu przedsiębiorcy zagranicznego w zakresie przedsiębiorstwa zagranicznego wraz z zakresem jego umocowania. Oznacza to, że osoba umocowana przez władze zagranicznej spółki do sprawowania określonego rodzaju reprezentacji /przedstawicielstwa/, np. w formie oddziału zagranicznego, nie może we wszystkich obszarach działalności firmy na terenie Rzeczypospolitej Polskiej posługiwać się ogólnym upoważnieniem do podejmowania czynności /prawnych czy faktycznych/ przedsiębranych od 1 stycznia 1994 r. w ramach "stałego przedstawicielstwa technicznego o tej samej nazwie co firma macierzysta", gdyż może to okazać się niewystarczające, choćby w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.

Rozpatrując powyższą skargę kasacyjną Naczelny Sąd Administracyjny uznał, co następuje:

Skarga kasacyjna pozbawiona jest uzasadnionych podstaw.

Stosownie do przepisu art. 174 ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270/, podstawę skargi kasacyjnej może stanowić naruszenie prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a także naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Wynika z kolei z przepisu art. 176 tejże ustawy, że skarga kasacyjna winna czynić zadość nie tylko wymaganiom przepisanym dla pisma w postępowaniu sądowym, ale także zawierać oznaczenie zaskarżanego orzeczenia ze wskazaniem, czy jest ono zaskarżone w całości, czy w części, przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany. Rozpatrując sprawę na skutek skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami tej skargi, tj. treścią przytoczonych w niej podstaw kasacyjnych oraz treścią i zakresem zawartego w niej wniosku, z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania /art. 183 par. 1/. Związanie granicami skargi kasacyjnej oznacza zatem, że zakres kontroli orzeczenia wydanego w pierwszej instancji wyznacza sama strona wnosząca ten środek zaskarżenia.

Wynika z powyższego, że skuteczną może być jedynie skarga kasacyjna wskazująca na konkretne naruszenie przepisów prawa materialnego dokonane orzeczeniem wydanym przez sąd administracyjny pierwszej instancji i określająca, na czym polegała ich błędna wykładnia lub niewłaściwe zastosowanie oraz jaka powinna być, wedle skarżącego, wykładnia prawidłowa lub właściwe zastosowanie. Odpowiednio, przy zarzucie naruszenia prawa procesowego skarga kasacyjna winna wskazywać przepisy tego prawa naruszone przez sąd i wpływ tego naruszenia na wynik sprawy. Zaznaczenia wymaga, iż mogące mieć wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania, jako podstawa kasacyjna, dotyczy postępowania przed sądem administracyjnym, a nie postępowania przed organami administracji publicznej.

Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego skargą kasacyjną postanowienia, podstawę prawną zawartego w niej rozstrzygnięcia o odrzuceniu skargi stanowił przepis art. 27 ust. 2 ustawy z dnia 11.05.1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./, nakładający na ten Sąd obowiązek odrzucenia skargi w warunkach w przepisie tym wskazanych, m.in. także wówczas, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków skargi. Jakkolwiek więc rozpatrywana skarga kasacyjna, oparta na podstawie naruszenia przepisów postępowania /art. 174 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/, zarzuca naruszenie przez Sąd przepisu art. 59 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym nakazującego w postępowaniu przed tym Sądem odpowiednie stosownie przepisów art. 122, art. 180 par. 1 i art. 187 par. 1 ustawy z dnia 29.08.1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./ i w konsekwencji dokonanie wadliwych ustaleń faktycznych w kwestii nie wywiązania się strony skarżącej z obowiązku uzupełnienia w wyznaczonym terminie braków skargi, to jednakże brak wskazania w podstawie skargi kasacyjnej także zarzutu naruszenia przepisu art. 27 ust. 2 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym powoduje, iż podniesiony w niej zarzut mającego istotny wpływ na wynik sprawy naruszenia przepisów postępowania sądowego pozbawiony jest usprawiedliwionych podstaw.

Nie stanowi usprawiedliwionej podstawy kasacyjnej zarzut naruszenia przepisu par. 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20.12.1928 r. w sprawie warunków dopuszczenia zagranicznych spółek akcyjnych oraz komandytowo-akcyjnych do działalności na obszarze Rzeczypospolitej /Dz.U. nr 103 poz. 919 ze zm./, skarga kasacyjna nie wskazuje bowiem, na czym naruszenie tego przepisu przez Sąd polegało. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia w najmniejszym stopniu nie wynika, aby wskazany w skardze kasacyjnej przepis był przedmiotem jakiejkolwiek wykładni ze strony Sądu względnie był przedmiotem dokonywanej przez Sąd subsumcji, stanowiąc materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia. Jak to już wyżej podkreślono, podstawę zaskarżonego orzeczenia stanowiło ustalenie istnienia negatywnej przesłanki do nadania biegu skardze na decyzje ostateczną, a to wobec stwierdzenia, że nie został w terminie uzupełniony jej brak polegający na nie wykazaniu upoważnienia Małgorzaty G. do reprezentowania strony skarżącej.

Uznając w tych warunkach, że rozpatrywana skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, orzec należało o jej oddaleniu stosownie do przepisu art. 184 ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270/.

W przedmiocie zwrotu między stronami kosztów postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.