Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1457/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-12-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6290 Reforma rolna
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 2 ust. 1
journal: Dz.U. 1945 nr 3 poz 13
law: Dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędziowie WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska WSA Jolanta Dargas (spr.) Protokolant starszy referent Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi J. G. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2012 r. nr [...] i umorzył postępowanie przed organem pierwszej instancji.

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny:

Wnioskiem z dnia 5 listopada 2007 r. (sprecyzowanym ostatecznie pismem z dnia 10 lutego 2009 r.) P. S. zwrócił się do Wojewody [...] o wydanie decyzji stwierdzającej, że zespół pałacowo - parkowy o powierzchni [...] ha, położony w [...], gmina [...], powiat [...], na działce ewidencyjnej numer [...], zapisanej obecnie w księdze wieczystej o nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy w [...], stanowiący byłą własność K. S., nie podlegał pod działanie przepisu art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13 ze zm.).

Umową sprzedaży spadku z dnia [...] grudnia 2008 r., sporządzoną w formie aktu notarialnego (repertorium A nr [...]), P. S., J. S., A. S., J. S. i A. S. sprzedali cały spadek po zmarłym K. S. oraz zmarłej J. S., J. G., który dokonał nabycia do swojego majątku osobistego. W związku z tym do prowadzonego przez Wojewodę postępowania, w miejsce synów K. S. i J. S., wstąpił J. G.

W dniu [...] października 2012 r. Wojewoda [...] wydał decyzję nr [...], w której stwierdził, że zespół pałacowo – parkowy o powierzchni [...] ha, położony w [...], gmina [...], powiat [...], na działce o nr ewidencyjnym [...], zapisany obecnie w księdze wieczystej o nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy w [...], stanowiący byłą własność K. S., nie podlegał pod działanie przepisu art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu.

Od decyzji Wojewody odwołanie złożył Skarb Państwa - P.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi rozpatrując sprawę niniejszą wskazał, że jak stanowi dekret, wszystkie nieruchomości ziemskie wymienione w punktach b, c, d i e art. 2 ust. 1 przechodziły bezzwłocznie, bez żadnego wynagrodzenia w całości, na własność Skarbu Państwa. Przy czym zaznaczył, że prawodawca wyłącznie w przypadku majątków objętych reformą rolną z uwagi na spełnienie przesłanek wskazanych w art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu, za właściwy uznał administracyjny tryb rozstrzygania sporów dotyczących tej grupy nieruchomości ziemskich. Podstawę dla rozstrzygnięć stanowi w tych przypadkach § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. Nr 10, poz. 51). Mając na względzie, że nie jest dopuszczalna rozszerzająca wykładnia przepisów dekretu, Minister stwierdził, że nie ma podstaw do objęcia trybem administracyjnym pozostałych rodzajów nieruchomości przeznaczonych na cele reformy rolnej. Tym samym właściwe organy administracji nie mogą orzekać o podpadaniu pod działanie dekretu nieruchomości innych niż objętych art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu. Potwierdza to jednolity pogląd orzecznictwa sądowego, zgodnie z którym poza przypadkiem wskazanym w § 5 ust. 1 rozporządzenia, zamknięta jest droga administracyjna dla rozstrzygania sporów co do zakresu działania przepisów o reformie rolnej.

Organ II instancji dokonując analizy treści istotnych dokumentów, odnoszących się do podstawy przejęcia, zgromadzonych przez organ pierwszej instancji podczas prowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalił, że w piśmie z dnia 8 lutego 2008 r., Archiwum Państwowe w [...] poinformowało, że w przechowywanym zasobie nie znaleziono dokumentów dotyczących przekazania na rzecz Skarbu Państwa pałacu i kaplicy w [...]. Odpis księgi wieczystej KW nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w [...], jako podstawę nabycia nieruchomości położonej w [...] (własność Skarbu Państwa w zarządzie Lasów Państwowych Nadleśnictwo w [...]) wskazuje art. 4 ust. 1 oraz art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach. W przywołanym odpisie została wymieniona działka nr [...], której odpowiada objęta złożonym wnioskiem, dzisiejsza działka nr [...]. W kolejnym piśmie z dnia 6 lutego 2009 r. Sąd Rejonowy w [...] poinformował, że księga wieczysta KW nr [...] nie miała nigdy innego oznaczenia i prowadzona jest dla nieruchomości położonej w [...], gmina [...], powiat [...], województwo [...], zajmującej powierzchnię [...] ha. Natomiast w aktach księgi nie znajdują się dokumenty, z których wynikałoby, że nieruchomość wpisaną do księgi wieczystej przejęto na cele reformy rolnej na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu. Dalej w tym samym piśmie Sąd oznajmił, że księga wieczysta KW nr [...], która została założona po zamknięciu księgi wieczystej [...], prowadzona jest dla nieruchomości o powierzchni [...] ha, położonej w miejscowości [...], a w dziale II jako właściciel wpisany jest Skarb Państwa. Zgodnie z informacją przekazaną przez Sąd, również w aktach tej księgi wieczystej brak jest dokumentów wskazujących na przejęcie objętej tą księgą nieruchomości na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu. Dodatkowo Sąd zwrócił uwagę, że księga wieczysta [...] (z której to powstała m.in. księga wieczysta KW nr [...]) znajduje się w Sądzie Rejonowym w [...].

Sąd Rejonowy w [...], w piśmie z dnia 30 września 2008 r. zawarł informację, że księga wieczysta [...] jest zamknięta, a jako właściciel nieruchomości nią objętej, od 26 sierpnia 1946 r., widnieje Skarb Państwa (Wojewódzki Urząd [...]). Natomiast w odpowiedzi z dnia 31 maja 2012 r. Sąd Rejonowy w [...] odnotował, że w księdze wieczystej [...] na dzień 1 września 1939 r. jako właściciel wpisany był K. S., zaś przejęcie na Skarb Państwa nastąpiło w dniu 16 października 1946 r., a wpisu dokonano na podstawie zaświadczenia Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w [...] z dnia [...] sierpnia 1946 r.

Jak wynika z treści korespondencji Starostwa Powiatowego w [...] z dnia 6 listopada 2008 r., w dokumentacji archiwalnej Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej nie ma dokumentów określających podstawę przejęcia nieruchomości zapisanej w księdze wieczystej KW nr [...]. Natomiast dokument w postaci Ewidencji parku zabytkowego w [...], opracowanej w 1985 r. zawiera zapis, zgodnie z którym Skarb Państwa Polskiego wpisał się jako właściciel majątku na podstawie zaświadczenia Urzędu Ziemskiego w [...] z dnia [...] sierpnia 1946 r., wpisu do KW dokonano [...] września 1946 r. - brak jest jednak w tej ewidencji wskazania podstaw przejęcia majątku.

Minister podniósł, że przytoczone dokumenty nie potwierdzają jednoznacznie, że nieruchomość stanowiąca przedmiot postępowania została przejęta na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu, a zarówno wnioskodawca, jak i odwołujący podają w swoich wystąpieniach, że w treści zamkniętej księgi wieczystej KW nr [...] zawarta jest adnotacja, zgodnie z którą [...] podpadają pod działanie art. 2 ust. 1 lit. b), c), d) i e) dekretu. Organ II instancji dodał, że doświadczenie Ministra w rozpatrywaniu tego rodzaju spraw uzasadnia twierdzenie, że brak dokładności przy sporządzaniu dokumentów był nierzadko charakterystyczny dla działania władz w latach 40 - tych. Jednakże nie zmienia to faktu, że takie mało precyzyjne określenie podstawy przejęcia nie może stanowić dowodu na przejęcie tego majątku wyłącznie w oparciu art. 2 ust. 1 lit. e). Jednocześnie taki sposób ujęcia przepisu prawa nie dowodzi, że majątek spełniał wszystkie wymienione w nim przesłanki. Tym bardziej, że różny był sposób przejęcia poszczególnych nieruchomości wymienionych w art. 2 ust. 1 lit. b), c), d) i e) dekretu. Ponadto samo odczytanie omawianego przepisu pozwala zauważyć, że poszczególne podstawy przejęcia dotyczą różnego rodzaju nieruchomości, a co za tym idzie przejęcie konkretnego majątku na cele reformy rolnej nie mogło nastąpić jednocześnie na podstawie wszystkich przypadków określonych w tym przepisie. Natomiast samo usytuowanie przedmiotu wniosku pozwala zdaniem Ministra przyjąć, że dzisiejsza działka ewidencyjna nr [...], wraz z całym otoczeniem posiadała i posiada charakter jednoznacznie leśny, a biorąc to pod uwagę nie można wykluczyć, że ta część majątku została przejęta na podstawie dekretu z dnia 12 grudnia 1944 o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa (Dz. U. Nr 15, poz. 82). Poza charakterem tej części majątku, argumentem przemawiającym za przedstawioną tezą jest w ocenie Ministra protokół zdawczo - odbiorczy z dnia 27 czerwca 1946 r., który dotyczy wyłącznie części dawnego majątku K. S., obejmującego majątek [...], pełniącego funkcje związane z prowadzeniem działalności rolniczej. Organ wspomniał również protokół zdawczo - odbiorczy faktycznego przejęcia w użytkowanie, który dotyczy majątku [...] z folwarkiem [...] i gorzelnią rolniczą w majątku [...] - obejmujących [...] ha powierzchni - oraz wspomina o folwarku [...]. W przywołanych protokołach nie ma wzmianki, że na cele rolne przejęto jakiekolwiek użytki leśne. Ponadto zarówno w protokołach, jak i w załącznikach nie ma wzmianki o budynku pałacowym objętym złożonym wnioskiem. Minister podkreślił, że zgodnie z informacją przekazaną przez Sąd Rejonowy w [...] powierzchnia majątku objętego księgą wieczystą [...] wynosiła [...] ha, zaś protokołami objęto odpowiednio powierzchnię [...] ha i [...] ha (bez folwarku [...]). Wymienione fakty i okoliczności sugerują zdaniem organu, że nie cały majątek po K. S. został objęty reformą rolną i istnieje duże prawdopodobieństwo, że część tego majątku (w tym część objęta złożonym wnioskiem) przeszła na własność Skarbu Państwa na podstawie przepisów dekretu o lasach. Tym bardziej, że brak jest dowodów na to, że obszar objęty wnioskiem pozostawał w zarządzie innego podmiotu niż Lasy Państwowe.

Minister podniósł, że w związku z dokonanymi ustaleniami, twierdzenia wnioskodawcy jakoby cześć majątku [...], objęta wnioskiem i rozstrzygnięciem Wojewody, przeszła na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e), nie znajdują potwierdzenia w materiale dowodowym i należy je potraktować jako dowolne i niczym nie poparte. Bezpodstawne jest również twierdzenie wnioskodawcy, że w sprawie przejęcia majątku [...] Wojewódzki Urząd Ziemski wydał decyzję z dnia [...] sierpnia 1946 r. W aktach sprawy nie znajduje się decyzja z dnia [...] sierpnia 1946 r., ani żadna inna dotycząca tego majątku, można jedynie domniemywać, że wnioskodawca miał na myśli zaświadczenie Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego z dnia [...] sierpnia 1946 r. W świetle zgromadzonych dowodów teza o przejęciu nieruchomości objętej wnioskiem na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu musi zostać zdaniem Ministra uznana nie tylko za nieudowodnioną, ale również nieuprawdopodobnioną.

Podsumowując, Minister stwierdził, że wnioskodawca zarówno na etapie postępowania przed organem pierwszej instancji, jak i przed organem odwoławczym nie przedstawił dokumentów jednoznacznie świadczących, że przejęcie majątku objętego złożonym wnioskiem nastąpiło na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu. Dokumentów potwierdzających przejęcie majątku w oparciu o przywołaną podstawę nie ma również w materiale dowodowym zgromadzonym przez organ pierwszej instancji, który w trakcie prowadzenia postępowania zwrócił się do wielu podmiotów, w tym sądów wieczystoksięgowych.

Minister wskazał, że w sytuacji gdy brak jest przepisów uprawniających organ do orzekania w trybie administracyjnym w danej sprawie, to wypełniona zostaje przesłanka bezprzedmiotowości postępowania, która stwarza po jego stronie obowiązek umorzenia postępowania w sprawie. Decyzja zaś dotycząca umorzenia postępowania nie rozstrzyga merytorycznie sprawy, a więc zarzuty przedstawione w złożonym odwołaniu nie mogą zostać rozstrzygnięte w jej ramach.

Skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł J. G. zarzucając jej:

1. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. § 12 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r., art. 6 dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa oraz art. 2 ust. 1 lit. e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej poprzez ich błędną wykładnię i przyjęcie, że część nieruchomości zapisanej w księdze wieczystej [...] stanowiącej zespół pałacowo - parkowy przeszło na własność Skarbu Państwa na podstawie przepisów dekretu o lasach, podczas gdy jedynym dokumentem stanowiącym podstawę wpisu prawa własności Skarbu Państwa do księgi wieczystej [...] było zaświadczenie Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego z dnia [...] sierpnia 1946 r., nie zaś wniosek dyrekcji Lasów Państwowych, który powinien zostać złożony, gdyby przejęcie nieruchomości nastąpiło na podstawie przepisów o dekretu o lasach;

2. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 1 ust. 1 dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa poprzez: jego błędną wykładnię i przyjęcie że tereny nieleśne (tj. pałac wraz z przylegającym do niego parkiem dendroligicznym - arboretum, wpisany do rejestru zabytków) mogły przejść ex lege na własność Skarbu Państwa jako "lasy", jego niewłaściwe zastosowanie w sytuacji, gdy z zebranego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, aby nieruchomość zapisana w księdze wieczystej [...] została przejęta przez Skarb Państwa na dwóch różnych podstawach prawnych, lecz wynika z niego, że wyłączną podstawą tego przejęcia były przepisy dekretu o reformie rolnej;

3. naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 105 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez umorzenie postępowania na skutek wadliwego przyjęcia, że z zebranego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, aby nieruchomości ziemskie, w skład których wchodził zespół pałacowo - parkowy, zostały przejęte na własność Państwa w trybie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, podczas gdy zebrane w sprawie dowody, w szczególności informacja sądu wieczystoksięgowego o ujawnionym w księdze wieczystej wpisie prawa własności Skarbu Państwa na podstawie zaświadczenia Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego z dnia [...] sierpnia 1946 r., jak również protokoły przejęcia nieruchomości na cele reformy rolnej sporządzone przez właściwe organy ziemskie (a nie leśne), w tym protokół zdawczo - odbiorczy z dnia [...] czerwca 1946 r. obejmujący m.in. nieruchomość o powierzchni [...] ha oznaczoną jako "inna powierzchnia", dowodzą, że w istocie nieruchomość została przejęta w całości na podstawie przepisów dekretu o reformie rolnej, a co za tym idzie organ był zobowiązany merytorycznie rozpatrzyć zgłoszone przez stronę żądanie, bowiem o podstawie do uznania postępowania administracyjnego za bezprzedmiotowe można byłoby mówić tylko wtedy, gdyby przedmiotem wniosku było stwierdzenie nieprzejęcia przez Skarb Państwa przedmiotowej nieruchomości na podstawie dekretu o lasach;

4. naruszenie art. 77 k.p.a., art. 80, art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a., art. 7 oraz art. 10 § 1 k.p.a., poprzez:

a. niewłaściwe rozpatrzenie materiału dowodowego, które doprowadziło do błędnego ustalenia przez organ, że zespół pałacowo - parkowy wchodzący w skład byłego majątku ziemskiego [...], zapisany w księdze wieczystej [...], przeszedł na własność Skarbu Państwa na podstawie dekretu leśnego, co doprowadziło do umorzenia postępowania, w sytuacji gdy zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, w szczególności pismo Sądu Rejonowego w [...] z dnia 31 maja 2012 r. z którego wynika, że podstawą wpisu własności Skarbu Państwa księdze wieczystej było zaświadczenie wydane w trybie przepisów dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, protokół zdawczo - odbiorczy z dnia [...] czerwca 1946 r. o przejęciu nieruchomości w zarząd i użytkowanie przez Zarząd Państwowych Nieruchomości Ziemskich oraz protokół przekazania w użytkowanie z dnia [...] kwietnia 1947 r. i [...] maja 1947 r. nieruchomości ziemskiej przejętej na cele reformy rolnej, świadczą o tym, że nieruchomość została przejęta na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o reformie rolnej;

b. poprzez uznanie, że brak dokumentu stanowiącego podstawę wpisu prawa własności Skarbu Państwa w księdze wieczystej przesądza o braku dowodów na okoliczność podstawy prawnej przejęcia, podczas gdy ustalenie tej podstawy jest możliwe na podstawie innych dowodów i wnioskowań dokonanych na podstawie przepisów prawa regulujących kwestię wpisu prawa własności Skarbu Państwa na podstawie przepisów dekretu o reformie rolnej;

c. uznanie, że część majątku ziemskiego zapisanego księdze wieczystej [...] została przejęta na podstawie dekretu o lasach, czego według organu ma dowodzić poświadczenie Wydziału Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w [...], z którego wynika, że podstawą przejęcia nieruchomości był art. 4 ust. 1 oraz art. 32 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach, podczas gdy powołana w księdze wieczystej ustawa jest innym aktem prawnym, niż dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa, a przepisy art. 4 ust. 1 i art. 32 ustawy o lasach nie odwołują się do przejęć dokonanych na podstawie dekretu o lasach; w księdze wieczystej nie ma żadnej wzmianki, z której wynikałoby, że Skarb Państwa został wpisany do księgi na podstawie wniosku właściwej dyrekcji Lasów Państwowych, co wobec braku wzmianki o jakimkolwiek innym dokumencie, niż zaświadczenie Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego, co oznacza, że majątek ziemski [...] nie przeszedł na rzecz Skarbu Państwa na dwóch różnych podstawach prawnych, bowiem wówczas w księdze wieczystej powinien zostać ujawniony wpis prawa własności Skarbu Państwa również na podstawie wniosku właściwej dyrekcji Lasów Państwowych, a z przejęcia lasu lub gruntów leśnych powinien być sporządzony protokół z udziałem właściwych organów Lasów Państwowych;

d. poprzez błędne uznanie, że pałac wraz z przylegającym do niego parkiem dendrologicznym (parkiem krajobrazowym) stanowi las lub grunt leśny, który podlegał pod przepisy dekretu o lasach;

e. poprzez uznanie, że nieruchomość mogła zostać przejęta na podstawie dekretu o lasach, podczas gdy w sprawie nie poczyniono ustaleń na okoliczność, jaki charakter miały nieruchomości stanowiące zespół pałacowo – parkowy należące do K. S., w szczególności czy stanowiły nieruchomość ziemską, czy lasy i grunty leśne, a jeśli tak, to jaką powierzchnię posiadały same lasy i grunty leśne (tj. z wyłączeniem części pałacowo - parkowej);

5. naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 75 § 1 k.p.a., art. 107 § 3 k.p.a., art. 8 k.p.a. wobec działania przez organ administracji publicznej w sposób naruszający zasadę zaufania do organów Państwa na skutek niepoczynienia przez organ konkretnych i stanowczych ustaleń faktycznych oraz wydania zaskarżonej decyzji na podstawie niepopartych żadnymi dowodami domniemań zmierzających wyłącznie do wydania rozstrzygnięcia, które będzie skutkować odmową zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu skargi rozwinięto zarzuty w niej podniesione.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

O oddalenie skargi wniósł również uczestnik postępowania Skarb Państwa-Państwowe Gospodarstwo Leśne Nadleśnictwo [...] w piśmie z dnia 6 grudnia 2016 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów skargę należy uznać za niezasadną.

Rozpoznając niniejszą sprawę należy wskazać, iż stosownie do dyspozycji art. 2 ust. 1 zdanie ostatnie dekretu z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (tekst jedn.: Dz. U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13) wszystkie nieruchomości ziemskie przeznaczone na cele reformy rolnej, o których mowa jest w art. 2 ust. 1 lit. b-e dekretu, przechodziły na rzecz Skarbu Państwa bezzwłocznie i bez żadnego wynagrodzenia w całości, z przeznaczeniem na cele wskazane w art. 1 tego dekretu. Wyrażenia stanowiące o bezzwłocznym przejściu przedmiotowych nieruchomości na własność Skarbu Państwa wskazują jednoznacznie na to, że z woli ustawodawcy skutek przewłaszczenia nastąpił z mocy samego prawa w chwili wejścia w życie dekretu.

Zgodnie z postanowieniem § 12 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. Nr 10, poz. 51 ze zm.) wpis prawa własności na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości ziemskich wymienionych w art. 2 ust. 1 dekretu następował na wniosek właściwego wojewódzkiego urzędu ziemskiego, przy czym "Tytułem do wpisania na rzecz Skarbu Państwa w księdze hipotecznej (gruntowej) prawa własności nieruchomości ziemskich, wymienionych w art. 2 ust. 1 lit. b, c, d i e dekretu z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13), jest zaświadczenie wojewódzkiego urzędu ziemskiego, stwierdzające, że nieruchomość ziemska jest przeznaczona na cele reformy rolnej według powołanych przepisów" (art. 1 ust. 1 dekretu z dnia 8 sierpnia 1946 r. o wpisywaniu w księgach hipotecznych (gruntowych) prawa własności nieruchomości przejętych na cele reformy rolnej (Dz. U. Nr 39, poz. 233 ze zm.)

W rozpoznawanej sprawie brak jest jakichkolwiek dokumentów potwierdzających, że przedmiotowy majątek K. S. został przejęty na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, a tylko w takiej sytuacji organ administracyjny byłby uprawniony do orzekania o niepodpadaniu jego części pod działanie ww. przepisu. Wbrew zarzutom skargi o przejęciu majątku we wskazanym trybie nie może świadczyć wyłącznie fakt ujawnienia Skarbu Państwa jako właściciela nieruchomości na podstawie zaświadczenia Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w [...] z dnia [...] sierpnia 1946 r. Brak jest bowiem dowodów, że w zaświadczeniu tym stwierdzono przeznaczenie nieruchomości ziemskiej na cele reformy rolnej według art. 2 ust. 1 lit. e dekretu. Przeprowadzone przez organ I instancji postępowanie wyjaśniające okazało się bezskuteczne. Zarówno w dokumentacji Archiwum Państwowego w [...], Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej, organów konserwatorskich brak jest dokumentów określających podstawę przejęcia majątku K. S. Również w aktach ksiąg wieczystych prowadzonych przez Sąd Rejonowy w [...], jak i w [...] brak jest takich dokumentów. Jak wynika z informacji uzyskanej z Sądu Rejonowego w [...] powierzchnia majątku objętego księgą wieczystą [...] wynosiła [...] ha, na dzień 1 września 1939 r. jako właściciel wpisany był K. S., przejęcie na Skarb Państwa nastąpiło w dniu 16 października 1946 r., a wpisu dokonano na podstawie zaświadczenia Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w [...] z dnia [...] sierpnia 1946 r. Nie odnaleziono jednakże tego zaświadczenia i brak jest w związku z tym jednoznacznego dowodu potwierdzającego, że majątek ten został przejęty na podstawie art. 2 ust. 1 lit e dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Dowodu takiego nie przedstawił również wnioskodawca.

Z akt sprawy wynika, że w skład majątku stanowiącego własność K. S. wchodził zespół pałacowo-parkowy w [...], zespół dworsko-parkowy w [...] oraz nieruchomości w B., S. i D.

W dniu [...] czerwca 1946 r. został sporządzony protokół, z którego wynika, że przejęto [...] ha. Protokół z dnia [...] kwietnia 1947 r. (umowa dzierżawy) objął folwark [...],[...] i [...] o łącznej powierzchni również [...] ha. Protokołem zaś z dnia [...] maja 1947 r. przekazano w faktyczne użytkowanie [...] ha (bez folwarku [...]). Z powyższego wynika, jak słusznie zauważył Minister, że z całego majątku [...] o pow. [...] ha przejęto grunty o powierzchni [...] ha. Protokołami nie objęto ponad [...] ha pozostałych nieruchomości należących do przedmiotowego majątku. Z protokołu przejęcia z dnia [...] czerwca 1946 r. wynika, że przejęto [...] ha gruntów ornych, [...] ha łąk, [...] ha innych użytków oraz [...] ha sadów i ogrodów. Nie wynika z opisu przejętych budynków mieszkalnych i gospodarczych majątku [...] z folwarkami [...] i [...], aby wśród nich wymieniony został zespół pałacowo-parkowy położony bezspornie wśród terenów leśnych, w znacznej odległości od wymienionych w tym protokole folwarków (4 km). Zauważyć przy tym należy, że w rubryce protokołu pn. lasy nie wymieniono żadnej powierzchni.

Jak słusznie zauważył Minister z powyższego wynika, że zespół pałacowo-parkowy będący przedmiotem niniejszego postępowania nie został objęty ani protokołem z dnia [...] czerwca 1946 r. ani protokołami z dnia [...] kwietnia 1947 r. i z dnia [...] maja 1947 r. W żadnym z tych protokołów nie wymieniono bowiem takiego obiektu.

Ponadto z żadnego z tych protokołów nie wynika również by objęte nimi nieruchomości zostały przejęte na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu, a jak wskazano wyżej brak jest również potwierdzenia w materiale dowodowym, że zespół pałacowo-parkowy został przejęty w tym trybie, w związku z czym brak jest możliwości orzekania przez organy administracyjne w trybie § 5 rozporządzenia z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. Organ administracyjny wbrew twierdzeniom strony skarżącej nie jest uprawniony również do ustalenia podstawy wpisu prawa własności Skarbu Państwa do księgi wieczystej, gdyż ta kompetencja należy wyłącznie do sądów powszechnych.

Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi należy podnieść, że twierdzenie skarżącego jakoby Minister przyjął, że przejęcie przedmiotowego zespołu pałacowo-parkowego nastąpiło na podstawie dekretu PKWN z dnia 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa jest bezzasadne. Jak wynika bowiem z lektury uzasadnienia zaskarżonej decyzji Minister wyraził jedynie domniemanie zaistnienia takiej możliwości. Brak jest jednakże jakichkolwiek dowodów na wystąpienie rzeczywiście takiej podstawy przejęcia przedmiotowej części majątku K. S.

Nie można również postawić Ministrowi zarzutu naruszenia art. 77, 80, 7, 8, 75 § 1 80 czy art. 107 § 3 k.p.a. W sprawie został bowiem zgromadzony obszerny materiał dowodowy w ramach postępowania wyjaśniającego przeprowadzonego przez organ I instancji, z którego wynika, że organ podjął wszelkie możliwe działania zmierzające do dokładnego i wszechstronnego wyjaśnienia sprawy. Jeżeli skarżący uważa, że czynności te są niewystarczające, uprawniony był do zgłaszania w tym przedmiocie stosownych wniosków, czy też dowodów, czego jak wynika z akt sprawy nie uczynił. Należy przy tym przypomnieć, że w sprawach prowadzonych w trybie § 5 ww. rozporządzenia również na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, jeżeli wywodzi on z niego korzystne dla siebie skutki prawne. Zarzut dotyczący naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. nie został przez skarżącego w żaden sposób uzasadniony, a jak wynika z akt sprawy organ odwoławczy oparł swoje rozstrzygnięcie na materiale dowodowym zgromadzonym przez organ I instancji, jedynie odmiennie go oceniając, czemu dał wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, które w ocenie Sądu spełnia wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a.

Reasumując przyjąć należy, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozwala stwierdzić, że zespół pałacowo-parkowy położony w [...] o pow. [...] ha został przejęty na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, co oznacza, że brak jest przepisów uprawniających organ do orzekania w trybie administracyjnym o jego niepodpadaniu pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu, co w konsekwencji musiało prowadzić do umorzenia postępowania na podstawie art. 105 § 1 k.p.a.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.